(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Dissertationes philologicae Argentoratenses selectae"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



I 



I<^ 



t'^ 



* 



DISSEBTATIONES PHILOLOGICAE 



ARGENT0RATENSE8 



SELECTAE 



VOLVMEN 111. 



ACCEDVNT TABYLAE DVAE. 



ARGENTORATI 

APVD CAROLVM I. TRVEBNER. 

MDCCCLXXX. 



DarmsUdii typis G, Otto. 






Hoc tertio yolumine continentur bi libelli : 

1) ADAM REVSOH de diebus contionam ordinariarum apud 
Athenienses l — 138 

2) GAROLUS PICKEL de versuum dochmiacorum origine . 189—212 

3) EDUARDUS ZARNCKE de vocabulis OraecamciB quae 
traduntur in inscriptionibus carminum Horatianorum 213 — 259 



Commentationis ab A. Reysch Bcriptae solae paginae 1 — 42, com- 
mentationis a C. Pickel scriptae solae paginae 189 — 193 continentur eis 
exemplaribus, quae auspiciis amplissimi philosophorum ordinis academiae 
Wilhelmae Argentinensis prodierunt. 



DE DIEBUS 



CONTIONUM OBDINABIDM 



APTJD ATHENIENSES. 



AD SUMM08 IN PHILOSOPHLA HONORES 

AB AMPLIBSIMO 

PHILOSOPHORUM ORDINE 

ACADEMIA^ WILHELMAE ARGENTINEN8I8 

RITE IMPETRAXDOS 

8CRIP8IT 

ADAM REUSCH 

NA8SOV1U8. 



ARGENTORATI. 
APUl) CAROLUM I. TRUEBNER. 

MDCCCLXXX. 



Bnchdruckorei ▼no n. Otin m DnrmPtaiit. 



De coDtionuin ordinariarum apud Athenienses diebus 
egerunt : 

I. I. Scaliger: De emendatione temporum. raris. 

1583 (Col. Allobr. 1629). 
D. Petavius: Doctrina temporum. Lut. 1627; ed. 

Harduin Veronae 1734. 
8. Petitus: De anno Attico (in operibus eiu8 mis- 

cellaneis). 
G. F. Schoemann: De comitiis Atheniensium (Qry- 

phisw. 1819). 

Atque Schoemannus cum optime meritus sit de ^statis 
comitiorum diebus* (cap. II) explorandis, idem et nmlta vitiosa 
protulit, quia usus est falsis illis documentis, quae leguntur 
in Demosthenis oratione de corona, et verum intellegere tum 
temporis non potuit, (}uia nondum prodierat copia illa titu- 
lorum, quae nunc ab Ulrico Koehlero collecta exstat in cor- 
poris inscriptionum Atticarum voluminc altero. Quibus sub- 
sidiis uberrimis usus rem denuo tractandam suscepi. 



Cap. I. 

Decreta senatus et populi Atheniensium coUecta in 
CIA II 1, quorum praescripta praeter temporum notas insignia 
Bunt additamento ixtckfjaiu nvgia^ baec sunt. 

A. Notatio xvQiu vel clare legitur vel ex veBtigiis reli« 
quiisve litterarum certo restituitur: 
n. 191 ixxkfjaia }c[vQia (ol. 115,1 = 320/19) 
n. 230 6KxXf]aya xvgia (ol. 118,2 = 307/6) 
n. 238 ixKXijaia xvlgia (ol. 118,2 = 307/6) 
n. 262 ixxXfia[\a xvgia 
n. 278 ixxXrjaia x[vQia 
n. 301 ixxXfjaia xvjgia 
n. 303 ix'xX/]]nia x[v]Qi[a 
n. 304 ixx]X[^]aia xvQia 
n. 308 ixxXfjaia xvQia 

n. 314 ixxXfjaia xvQ[i\a (ol. 124,1 = 284/3) 
n. 317 ixxXrjaia xvQia 
n. 320b ixxXrjaia] xvQiu 
n. 332 ixxXrjaia xvgia 
n. 336 ixxX[riaia xvQ]ia 
n. 352b ixxXrjaiu xvQia 
n. 371 ixxXrjaia xvQia 
n. 377 ixxXtjala xvQia iv Tm &[edTQon 
n. 403 ixxXfjWaia xvQia iv tiui d-idT[Q]ioi 
n. 408 ixxXrjaia xvQia iv ro/i &€aTQ(oi 
n. 421,19 ixx[Xf]aia] xv[pux iv tiSi &6aTQioi 
n. 435 ixxXrjaiu xvgiu i[v T^oi ^edTQWi 
n. 436 ix]xXf]oia xvQia iv rcJi dsdTQioi 

l 



— 2 — 

n. 439 hnfXr^ala \ytvQl(i\ iv rioi d^BavQim 
n. 454 iiocXTjata xvgia iv twi ^[sdv\Qwi 
n. 467,3 ixxX^aia xvQia iv vcot &6dvQa)t 
n. 467,68 ixnXTjaia xvgia iv vcot dsdvQwt 
n. 468 iiotXrjaia xvgia iv vwt &B[avQ(ot 
n. 469 ixxXTjaia x[v\Qia iv vcot d^fdvQ^ot 
n. 470,2 ixxXtjaia xvQia [iv rcJi d^sdvQOit 
n. 470,32 ixxXriai^jL xvQia iv vtot &€dv[Q](ot 
n. 470,63 ixxXrjaiu xvQia iv viot dsavQ^ot 
n. 471,1 ixxXfjaia xvQia iv vcot dsdvQiot 
n. 471,51 hxxXrjaia xvQia iv v(Si dsdvQttu. 

B. Notationem xvQia in tabulis scriptam fuisse coniectura 
probabili efficitur: 

n. 177 ixxXt][aia[ xvQia' v(ov nQO^bl^Qiov (ol. 112,3 = 330/29) 
n. 182 ixxXtjai[a\ xvQia' v(ov nQoid]Qiov (ol. 114,2 = 323/2) 
n. 183,6 [-ixxXfjaia xvQia' vio^v nQ^obdQwv (ol. 112,1 = 332/1) 
n. 183,23 ['ixxXfjaia xvQia' v(S\vnQoidQ]w[v (ol. 114,2-= 323/2) 
n. 231 ['ixxXrjaia xvQia' v(ov nQoi]6o(ov 

ixxXrj[aia xvQia' vcov nQoi^QWv^ •] (ol. 116,4 = 313/2) 

['ixxXTjaia xvQia' v(ov nQOtdQOPV-] 

ixxXfja\[ia xvoia' vdSv nQObdQ(ov-] (61, 119,1 = 304/3) 

ix[x]X[7jaia xvQia' viov nQoi^Qiov] (oi. 119,1 = 304/3) 

*xxA[^]a/|[a xvQia' viov nQo]bdQWV (ol. 121,2 = 295/4) 

[-ixxXtjaia xvQia' v(ov nQoidQ(ov-] 

['ixxXijaia xvQia' vio]v nQoidoiov 

[-ixxXrjaia xvQia' viov nQ]oidQ(ov{oV 125,4 (P) = 277/6) 

[ . . . . ixxXijaia xvQia' roTv nQoidQWv-] 

[-ixxXrjaia xvQia' vcov nQObdQ^ov-] 

['ixxXrjaia xvQia' vtov nQoiitQiov . . . . ] 
n. 373b,30 fxxAi^a/a xvQia' v(ov nQoidQwv 

^xxXrjaia xvQia iv vdot &edvQWt' tcuk-] 

lx[x]A[i7am xvQia iv viSt dsdvQ^ot' vdSv-] 

ixxX7ja[ia xvQia iv vdSt &sdvQ(ot' vcov-] 

[ixxXrjaia xvQia iv vtSi d'sdvQ(ot' vwv-] 

[AxxXrjaia xvQia' vtov] 
PriuBquam autem adgrediar od ipsam rem, quam trac- 
tandam mihi proposui, pauca praemonenda sunt de hac for- 



n. 


236 


n. 


245 


n. 


255 


n. 


257 


n. 


300 


n. 


306 


n. 


319 


n. 


322 


n. 


325 


n. 


373 


n. 


373b 


n. 


373b, 


n. 


385 


n. 


390 


n. 


430 


n. 


477 


n. 


492 



V 



— 3 — 

/ 

mula ipsa similibusque, quae in praescriptis decretorum obviam 
fiuut, additis. 

Antiquissimus eorum titulorum, qui insignes sunt notatione 
contionis, est CIA IIi n. 173 (ol. 112,1 = 332/1) ubi legitur 
i^nXrjoia \jt\v [Jiovvaov] (vide pg. 10.) ; ixxXTjoia xvQia primum 
occurrit n. 177 (ol. 112,3 = 330/29); ixHkTfoia primum n. 
186 (ol. 114,3 = 322/1) ^ Omnes autem tituli, qui ol. 112,1 
= 332/1 antiquiores sunt, nullam contionis significationem 
praebent, pauci etiam eorum, qui paulo recentiores sunt. Sunt 
autem hi: n. 174 (ol. 112,1 -= .332/1); n. 176 (ol. 112,3 = 
330/29); n. 178 (ol. 112,4 = 329/8); n. 181 (ol. 114,2 = 
323/2). Accedunt n. 180, qui titulus ol. 114 recentior non 
est habendus; nn. 190 et 193, quorum annus non adparet. 
In omnibus deinceps titulis, qui post ol. 114 compositi sunt 
— excepto tantum n. 323, Polyeucti anno, ol. 125,4 = 
277/6 conscripto — semper addita est aliqua significatio 
contionis. Atque cum supra habeas recensum decretorum, in 
quibus f}CKX7)oia xvgia exstat, hoc loco addo ea decreta, in 
quibus legitur tantum sitxXtjaia. 

CIAIIi nn. 120; 186; 188; 201; 230; 234; 237; 238b; 
244; 247; 249b; 252b; 256b; 259; 260; 263; 264; 269; 
270; 280; 297; 299; 302; 305; 311; 312; 313; 315; 316; 
330; 334; 343; 345b; 384; 493; 'A&tJv. VI 134; 271 n. 4; 
386 n. 4 (summa 38). 

Titulus n. 330 exaratus est Cimone archonte i. e. ca. 
ol. 125 = 280 (cf. quae de aetate tituli adnotat Koehler). 
n. 344 Diomedonte archonte, cuius annus nondum definitus 
est; n. 343 archontis nomen non praebet, sed bello Chre- 
monideo antiquior esse Xoehlero visus est: quod ultimum est 
huius significationis exemplum, cuius tempus aliqua proba- 
bilitate definiri possit. Itaque constat solam contionis nota- 
tionem scriptam esse inde ab ol. 112 = 332 usque ad medium 
fere saec. III. 



^ n. 176 ea de causa praeferii, quia nec de tempore satia consfat 
neque verba ullo modo certo reBtitui posse videntur. Yide qaae adno- 
tavi ad hunc tit. pg. 11. 

1* 



— 4 — 

Inde ab hoc tempore in praescriptis titulorum post 
fxxXrjata yel ixKkTjaiu wgiu semper additur significatio loci, 
quo quaeque contio habita sit. Atque omnes contiones xvgtai 
habitae sunt iv tfS tfeavQw (cf. catalogum pg. 1 — 2 inde 
a n. 377). lam adscribam significationes locorum eorum titu- 
lorum, in quibus Imkkijaia non diserte dicitur nwQta. 

1) iKxXrjala iv xm d^eaTQw: 

nn. 299b; 392; 399; 432; 437; 459; 460; 463; 46528; 46950 ; 
47 7b; 494; cf. etiam 280b (summa: 12). 

n. 392 saeculo UI exeunte non multo antiquior viBUs 
est Koehlero; n. 399 caret temporia nota. De tit. n. 299b 
vide infra. 

2) ixxXriala ift IlHQaieT: 

nn. 401; 406; 407; 417; 433; \4»ijy. V 522; VI 489; cf. 
Dem. 19 § 60; CIA 11 i n. 459: kxxkriaia tv rcoi] &mrQm 
^ /i£ra/%^crj[aa] ix IlHQaiiioq xard ro y/^g>iafia etc. 

ifi. IIsiQaiH exaratum est nn. 401; 406; 417; 433; 
\4^v. VI 489; restitutum CIA II i u. 407. 'Adiiv. V 522 ex 
Cumanudis transcriptione datur BvIIeiQaiH; de n. 173 videpg. 10. 

3) fxxkTfiia iv ^iovvaov: 

nn. 307 bis; 420 bis; cf. n. 114 B v. 6; Aesch. II 61, III 
68; Dem. 21 §§ 8 et 9; vide CIAIIi n. 173. 

De hoc additamento non eadem valent, quae de praece- 
dentibus; agitur enim de sollemni contione post Dionysia 
habita, cui contioni semper additum -esse adparet locum in 
praescriptis (ixxkriaia iv ^iovvatwj^ etiam iis temporibus, quibus 
loci significationes contionibus adici nondum solebant. Etenim 
n. 307 exaratus est ol. fere 122 = 290. ^ 

4) ixkkriaia iv rw d^carQio iv /liovvaovi 
n. 47074. 

Habita est haec contio Thargelionis die XVI, Aristarcho 
archonte, inter annos fere 69 et 62 a. C. Agitur de Dionysii 
pompa. 



^ Contiones iv diovuaou inde a 8aec. III initio habitae siint omneB 
Elaphebolionia dio XXI. Saeo. IV nonnullis diebus ante XXI habe- 
bantur: cf. Aesch. II 61; GIA 11« n. 178. vide infra ad Thuo. lY 118. 



— 5 - 

5) eKniXfjala CaiyxXrjTogJ nara tI/7jq>iaiLia , 8 o Java eJnev: 
n. 381: ix%Xfjai[a iv] rm &€arg[wi avyxXtjTog xara xfrtjipiafia, 

o [...-] I alag Qo^lxiog sJntv- 
n. 389: ixxXrjaia i[v xtZi d-firQiot xara y/^g)iaiLia, d.,.a]TQarog 

'Eg/i6vg fJnsv. 
n. 434 : fxx[Xijala iv xtSi ^BarQWi xara ynjfpia/na, o — 

slnsv — — ]. Vide tamen infra ad n. 434. Cf. Aesch. 

n 61; m 67; CIAIIi n. 439. 

Appendicis loco adiungo eos titulos, qui exhibent for- 
mulam (iovXij iv (vel kft) fiovX^vrijQtwi : n. 179 (ol. 113,4 = 
325/4); nn. 39028; 391; 440; 461; 475; 489b; infuit etiam 
praescriptis titulorum nn. 258; 329; 393; 394; 404; 535; 
(iovXi^ iv xm *EX$vaivlcDi , quae formula legitur nn. 43180 
et 472, similitudinem quandam habet cum illa: ixxXrjaia iv 
Jiovvaov. n. 481 legitur: i]v xm Qi^^lm (iovX^. n. 482: 
(i]ovX7J iv xm d^eaxQm 17 [fJiBxax\d^Biaa ht xov na[va&\9j(\vou'- 
xov axttXov cf. n. 459. 

Cap. II. 

Quoniam proposui omnium titulorum praescripta , quae 
significationem contionis exhibent, nuuc videndum est, quibus 
diebus habitae sint singulae horum titulorum contiones. Qua 
in re pauca praemonenda sunt de ea ratione qua Athenienses 
soliti sint tempora contionum exprimere ita, ut certa nota- 
que traderent memoriae. ^ 

Atque et ante Euclidem et proximis temporibus post 
Euclidem Athenienses decretis praescripserunt nomina pry- 
taniae, scribae, epistatae, rogatoris, nonnumquam etiam ar- 
chontis. Inde ab ol. 100 fere (= 380) addebant saepius, 
quota prytania regnante decretum esset datum; inde ab ol. 
fere 104 etiam, quo prytaniae die. Atque dies prytaniae 
notatus est nn. 54 (104,2 — 363/2); 58 (caret temp. nota); 
62 (105/4 = 357/6); 70 (106,2 = 355/4); 111 (108,4 = 



* Cf. de hU rebus quas breTiter aUigisee satie habeo, praeolaram 
libram Hartelii ,8tudien fiber attisches 8taat8recht und UrkaDdenwesen^ 
Wien 1878 ; qai liber absolata demam hac diBsertatione in manus meas 
perTenit. 



— 6 — 

345/4); 116 (109,4 = 341/0); 117 (110,1 = 340/39); 222 
(caret temp. nota). Mensis autem dies non legitur ante ol. 
110,3 = 338/7 n. 121. (Nam n. 120 non pertinet ad ol. 
1 10,1 : vide quae adnotavi ad hunc titulum). 

Inde ab hoc tempore et mensis et prytaniae dies decretis 

, praescripti sunt exceptis nonnuUis, in quibus antiquior modus 

servatua est: nn. 124 (oL 110,4 -=- 337/6); 126; 12J; 128; 

168 (ol. 111,4 — 333/2); paucissimis decretis solus mensis 

dios praescribitur : n. 238; 244; 315; cf. n. 162 frg. abv. 14. 

lam adgrediar ad singulos titulos tractandos. Quae dis- 
quisitio inprimis versabitur in investigandis diebus tam pry- 
taniarum quam mensium, quibus quacque habitae sint con- 
tiones. Atque quos recte sine dubio titulos rcstituit Koehler 
hoc loco par est praetermittere ~ conspectum autem Qorum egi 
in tabulis huic commentationi additis . — , eos tantum retracta^ 
turus, quos ille aut omnino non attigit aut non plane mihi resti- 
tuisse visus est. Ordinem numerorum corporis inscriptionum 
Atticarum servavi. ' 

n. 109. 
Hanc contionem eodem dic habitam csse atque eam, 
quae nuper innotuit ex ^A&^v. VI 152, nomen cpistatac, qui 
idem est in utroque titulo (^Qsoipikog 'AXi/Ltovoiog) , demou- 
strat. Utramque autem contionem habitam esse aliquot diebus 
ante Elaphebolipnis diem XYUI sequitur ex tituli citati v. 
55 sq. 

n. 120. 

Koehler hunc titulum pertinere putat ad ol 110,1, 
praescriptorum forma permotus. Quod num recte fecerit 
videndum. 

In primo versu et secundo si nomina prytaniae et nume- 
rum, quo quota munere functa sit indicatur, inserueris ca, 
quae plurimis constant litteris, veluti 'Inuod^Mvvidoi; (12 lit.) 
et TBTUQ\T7iq (8 litt.), summa versuum longitudo efficitur 37 
litt. lam si ad v. 3 acccdis, post vocabulum 7rpvra[vcuic spatium 

1 Teztus titatorum quatenus restituere oonatuB sum, in iine oom- 
mentationis scriptoa exhibui. 



- 7 - 

explendum esset summum 12 litterarum. Quod Eoehler 
dubitanter proposuit sidl^sv rm dijfiun, duabus de causis ferri 
non potest : et duabus litteris spatium summum supergreditur 
neque haec notatio hoc loco umquam legitur, sed semper post 
proedrorum nomina. Hoc ipso autem loco, si aliquid, notatio con- 
tionis requiritur. Atque cum ixy.kijaia xvgla (1 3 litt.) spatium 
maximum una littera supergrediatur, aptum est solum ixxXtjala. 

Yera yersuum amplitudo hoc modo definita est 83 litte- 
rarum. Relinquuntur igitur restitutioni nominis mensis et 
numerorum mensis prytaniaeque 22 litterae. At licet voca- 
bula ponas ea, quae paucissimis constent litteris, yeluti rafifj- 
kiiSvog slxoartji, exr^i (23 litt), amplitudo yersuum superatur. 
Solito igitur modo haec expressa fuisse non yidentur. Prop- 
terea yerisimile est hic latere idem lapicidae peccatum, quod 
commissum est nn. 181; 493; 47 7b: equidem proposuerim 
' ExaTOfifiaiwvoq ivdsxdi/ji, quae restitutio spatium adcurate 
cxplet. Scriberc enim debebat lapicida 'ExuTOfifiaifSvog hdi- 
vuivrji, iySmartji Trjg ngvTavsiag, 

Quae si recte restituta sunt, titulus non pertinet ad ol. 
110,1. Nam eo tempore nondum addita est significatio con- 
tionis (prima occurrit n. 175, ol. ca. 112; ipsa mensis no- 
tatio prima n. 121, ol. 110,3.). Beyocandus igitur titulus 
ad ol. 116,4 = 313/2. Quem ad annum quominus Eoehler 
titulum reyocaret, hoc obstitisse yidetur, quod non inyeniebat 
symproedros illos, qui inde ab ol. 115 (yel 115,2) semper 
in praescriptiB comparent. Yidentur autem fragmenta littera- 
rum, quae in ultimo yersu leguntur, non fuisse 02M sed 
potius OE^ = avfinQ^oeilgoi, Eiusdem anni est n. 236. 
Prytania fuit aut Erechtheis aut Cecropis aut Antiochis 
prima. Scribae nomen non exaratum fuit. ^ 

n. 121. 
Restitutioni dierum mensis et prytaniae datae sunt 22 
litterae. Hi tantum numeri in lapide fuisse possunt: 

oyioTji fiST slxaSag, oyd6//]i 
ivaTTji fisT slxaiag, bvdTrj]i 

^ al. Uartel I. c. p. 46, 



— 8 — 

ivavTji fier* Hxdda^, dy36/j]t 
SxT9ji /ifr flxdiag, nbiLinTrj]t. 

Alios dies, qui minus apti sint, missos facio, quia verum 
diem invenisse me ex Aesehine spero. Ibi enim III 27 
legitur: inl yag Xaigdvdov aQ/ovTOc &aQyt]Xt(i/vog dsvTSQu 
(pd-hovToq bXxkTjaia^ ovarjg iyQaxpt jJijjnoad^svrjg dyoQav noiijaai 
Tiov (pvXtSv 2xtoofpoQi(tfvog JfVTilQa inTa/iiivov xal tqItij, Hic 
titulus ad eundem mensem eiusdem anni spectat; ^svriQa 
(pd^lvovTog est dies XXIX, si mensi erant 30 dies. Adparet 
igitur hoc decretum eodem die factum esse, quo Demosthe- 
nem illud rogasse Aeschines narrat , ' i. e. Thargelionis die 
XXIX. Unum quaeri potest, utrum exstiterit ivaTTji pteT 
Bixddag an dtvTiQon ^&ivovTog; nam semel tantum in toto 
CIAIIi legi (pd-hovTog: n. 180 (vide adn. ad tit. n. 230). 
Propterea etiam in hoc titulo, qui omnium primus exhibet 
notationem mensis, idem exstitisse potest. Pendet autem 
iudicium e restitutione diei prytaniae. Si scribitur dfvTSQai 
(p&ivovToq (17 litt.), relinquuntur diei prytaniae 5 litterae, quod 
spatium solo expletur vocabulo exTrji. Atque cum dies XXIX 
Thargelionis, si 5 menses erant cavi, 5 solidi, sit 324"" totius 
anni, praecedentium prytaniarum sex quidem habuerant 35 
dies, tres 36 [35 . 6 (= 210) + 36 . 3 (= 108) = 318 + 6 
= 324]. Ipsa deinde prytania decima habere debebat 36 dies. 
Quodsi scribimus ivaTTjt {ntT elxd^ag (16 litt.), spatium, quod 
relinquitur diei prytaniae, continebat 6 litteras, suppleri potest 
oyiorjt vel ivaTfjt. Si oyJoi;! ^uppletur, una prytania habebat 
36 dies, octo 35; decima ipsa 38 dies; si ivuTfjt, onmes 
priores prytaniae 35 dies, decima 39. Magis igitur inclino 
in supplementum isvTiQut (p&ivovTog, ^ 

n. 123. 

Prytania fuit sexta, quia ^ttjq solum spatiis sufficit. 
Annus ol. 110,4 = 337/6 fuit communis (v. n. 125); anno 
autem communi prytania sexta administrabat fere inde a 



1 Annus ol. 110,3 = 838/7 fuit commanis; ▼. tab. annorum. 



— 9 - 

Fosideonis die 28 usque ad Anthesterionis diem primum. 
Anthesterion scribi non potest; nam si v. 5 numerum pau- 
cissimis litteris constantem ponas i. e. fxr]^i, tamen spatium 
post iyfja/Lt^iaTBVfv, 12 litt. complectens, ^Avd^sarTjgtdivog (13 litt.) 
recipere non potest. Nec magis scribi potest Jlom^swvog, quia 
dies ultimi 28, 29, (30) ita exprimi non possunt, ut cum 
spatiis congruant et desinant in --tji. Propterea mensis fuit 
Gamelion; dies fuisse possunt hi: 

Jfxar]?/! [laraftsvov (sed hoc die Lenaea celebrabantur) 

Jcxar]^! [vaTSQut 

nBfi7tT\7it ]jLaTaf.Uvov s. ini dsxa s. fiST (Ixa^ag. 

n. 132. 

Singulos yersus continere 25 Utteras ex v. 5/6 adparet, 
qui certo restituti sunt. 'E[xaToinpatidvog scribi non potest 
quia dies mensis prytaniaeque iidem non sunt: unum igitur 
relinquitur ^E^XoKprjpoXtwvog. lam inter hoc Yocabulum et slxoar^i 
spatium est 1 3 litterarum, quod cum totam diei significationem 
continere non possit, AI v. 5. fuisse x]a^ cum Koehlero sumen- 
dum est. Quae si recte se habent, neque alii numeri quam 
quos posui per spatia excogitari possunt et ipsi numeri optime 
consentiunt cum temporum ratione anni intercalaris (5 . 30 -f~ 
4 . 29 + 20 = 150 + 116 + 20 = 286; 6 . 38 + 37 + 21 
= 228 + 37 + 21 = 286). Decretum factum esse ante ol. 
114 contionis significatio non addita (cf. p. 3), idem factum 
esse post ol. 110,2 mensis notatio docet (cf. p. 5). Per quod 
tempus anni intercalarii erant ol. 110,3 (Chaerondae) ; 111,1 
(Pythodemi); 111,4 (Nicocratis) ; 112,3 (Aristophontis); olym- 
piadis sequentis anni intercalarii non constant, cf. adn. ad 
n. 492 et \4d-^v. YI 134/5. Propter scribae nomen quod in 
hoc de quo agitur titulo 11 litteras comprehendit anni ol. 110,3; 
111,4; 112,3 excludendi sunt; relinquuntur ol. 111,1 et anni 
intercalarii ol. 113. Yidetur tamen hic titulus ad eundem 
annum non pertinere, quo decreta \4^V. YI 134/5 et CIAIIi 
n. 180 facta sunt, propter scribae nomen. 



- 10 — 
n. 169. 

Paruni recte scripsit Koehler: €y\aT7ji xa]l <^fxar#/i vfjg 
n^ravnaq. Quod si recte se haberet necesse esset aut primam 
prytaniam 37 dies tantum administrasse , cum 38 deberet, 
quia Nicocratis annus est intercalaris , aut diem aliquem esse 
intercalatum ; quorum neutrum est verisimile. Scribendum 
igitur: iyfiorii na]l Jlfxar^i^ quo modo Hecatombaeoni dantur 
30 dies, primae prytaniae autem 38, quot par est (30 -f 26 
--56; 38 -f 18 = 56). 

n. 173. 

Koehler scripsit v. 5/6: t]v [nBtQaui]. Primum autem 
monendum est, hanc loci significationem occurrere altero de- 
mum a. C. n. saeculo; quo tempore hic titulus exaratus est, 
eiusmodi loci significationes omnino nullae dum leguntur (v. 
pg. 3). Deinde non iv ThiQaitX scribi solet, sed ifi IhigaisT: nn. 
401; 406; 417; 433; 'A&ijv, VI 489. Uno tantum loco, 
siquidem rcctc dedit Cumanudis, h JlsiQaieT exstat A&rjv. V 
522. His causis permotus falsam hanc lectionem esse credidi 
posuique **]i' [Jiovvoov]. Hanc enim loci significationem anti- 
quiorem esse ceteris supra vidimus pg. 4 n. 3. Dies fuit XIX 
Elaphebolionis anni ol. 112,1 = 332/1; eadem contio anno 
ol. 108,3 = 346/5 habita est Elaphebolionis die fere XVII, 
certe ante diem XVIII (Aesch. II 61); posterioribus tempo- 
ribus semper ut videtur die XXI. 

In hac contione agebatur de rebus sacris Dionysiorum 
magnorum. cf. Dem. 21,8 (lex) et 9: iv de ravrrj (scil. sKxhjaia 
iv /iiorvoop) , innddv yQri^aTiawaiv oi nQoti^QOi nBQi utv Aoixrjieev 
6 aQ/Mv, y^QTi^arC^Hv nai ntQi otv av ng ^dixrjxdig ij rrjv eoQrrjv 
fj naQiMVBvofifjxiag- Agitur in hoc decreto de honoribus con- 
ferendis homini Plataeensi; rogationem tulerat Lycurgus Ly- 
cophronis f. Butades, cuius cura rerum sacrarum nota est. 
Propterea Plataeensem illum honoribus adfectum esse conicio, 
quia aliquid contulisset ad Dionysiorum festum omatius cele- 
brandum. 



— 11 — 

n. 175. 

Quae restituit vv. 4, 5, 6 Eoehler, necessaria omnino 
esse videntur. Longitudo versuum erat 34 litterarum. Sed 
qui fuit mensis? Fragmentum versus 3 litterae ultimae in- 
dicat aut E, aut P, aut H. aut A; cf. Koehleri vv. 11. De 
P et H non cogitandum, quia mensis ab his litteris nullus 
incipit. Atque cum propter spatia necessarium sit mensem 
11 litteris constare, in censum veniunt 'Exavofifiaidtv j ^Av&e- 
arrjQUjiv, 'EXacpTjfiokiwv , fortasse ^xiQOffOQiaiv. Hecatombaeon 
non fuit, quia non pares sunt dies mensis et prytaniae. Si 
Anthesterionem ponis, eius dies ultimus omni modo incidit in 
prytaniam septimam (efido^tjg); sed cum v. 2 numerus ante 
prytaniam desinat in — riyc, et septima prytania et Anthe- 
sterion abiciendi sunt. Elaphebolionis dies ultimus incidit in 
prytaniam octavam (py^orjg), Itaque eadem de causa ne hanc 
quidem prytaniam nec hunc mensem ponere licet. Nec magis 
JSxiQOff^QitSvog poni potest, quia eius mensis diei ultimo re- 
spondere non potest prytaniae ultimae dies XXV (v. 4/5). 
Yidetur igitur mendum aliquo loco latere aut ipsius lapicidae 
aut eorum, qui titulum exscripserunt. Atque si prima littera 
V. 2 = T recte se habet, mendum latet v. 5; si v. 5 recte, 
mendum v. 2 initio. Scriptum igitur esse potest: 

1) V. 2: efid6fi]^g nQvvavBiag 
V. 3/4: ^J[vd-savi]Qi(SvoQ 

V. 4/5: nE/LilnrTji xai elxoariji 

2) V. 2: iexa]t9jg nQvravsiag 
V. 3/4: 2[xiQoq>OQnSvog 

V. 4/5: nifi[nTi]i xal elxoorfji , lapicidae errore pro 
TQiaxoatfji. 
Quomodo autem lacunis recte mederi possim, non video. 

n. 188. 

Temporum ratio satis mira est. Nam licet pro QaQyfjXiotvog 
recte HSxtQotpoQidJvog ponas, quomodo explices numerum die- 
rum prytaniaeP CIA H i n. 186 Thargelionis dies II re- 
spondet diei 23 prytaniae, quod nisi anno intercalari evenire 



— 12 — 

non potuit. Etenim si 6 menses solidi, 5 cavi fueruni, Thar- 
gelionis d. II erat 327" anni (6 . 30 (= 180) + 5 . 29 (= 
145) + 2 = 327). Prytaniae nonae dies 23 item est 327"* 
anni, si praecedentes octo prytaniae administravcrant 8 . 38 
= 304 dies (304 + 23 = 327). Faciamus numerum dierum 
Thargelionis et Scirophorionis fuisse 59; tum prytaniae nona 
et dccima administrabant 80 (59 + 21) dies et 21 dies prae- 
fuerat iam nona prytania mense Munichione: ex hoc autem 
de quo agitur titulo adparet prytaniam decimam non plus 
quam 39 dies munere functam esse (v. 6: x]ai TQtaKooTrjt). 
Ergo nona prytania plus quam 40 dies administraverat. Atque 
si V. 5/6 ea restituis, quae per spatia sola apta suut, haec X 
prytania ne legitimos quidem 38 dies habebat. Sed satis 
habeo difficultates indicasse, quibus explicandis par non sum. 



n. 230 frg. a. 

Proficiscendum est a versibus tertio et quarto, quorum 
certa emendatio docet longitudinem singulorum versuum fuisse 
31 litt. Post Mat/LiaxT7jQiw9fo^ igitur desunt 14 litterae. Ran- 
gabis Ant. hell. II n. 426 pg. 99 supplevit MaiiiiaxTtjgiMv{oq 
efitojuTji, nQWT»j]i xai ^ixonr^i — vel — MaifiaHT7jQt(tfy[og dsxdTrji, 
TQiT7]]i xtti elaooTiji, utrumque parum recte. Quod priori loco 
posuit tribus de causis reiciendum est. Primum enim Athe- 
nienses, si mensium dies numerabant, primae decadis numeris 
semper addebant: iaTafiivov.^ Deinde prytaniae dies XXI 



1 Quia BaepiuB rcourrendum erit ad usain Atheniensium dies 
mensium numerandi, hoo loco, quae de ea re ooUegi, exponam. 

I decas II decas i III decas 



2 Stm^i 

3 TqCrtji 

4 TtT^St 

5 nt^nrtji 

6 SxTtfl 
8 OvSoKl 

fyoT^i, 
10 SmaTift 



IvSfxaTtji 
StoSfxaTiji 






8 



. . • 



StuaTijt vaTiqai 



•1 



r. 



%viji »at v4at 



— 13' — 

in titulis nunquam audit: ttqwttj xal slxoarTJ, sed semper 
fiia xod bIxoot^, cf. CIAIIi nn. 180; 236; 263; 264; 270; 
297; 303; 320; 407; 'Adijv. VI 158 etc. Postremo rarissime 
decreta obviam fiunt, quae facta sint die alicuius decadis 
septimo; cf. A. Mommsen Heortologie pg. 94 et 295; vide 
tamen CIAIIi n. 260; n. 280, ubi clare legitur s^So/xh ln[i 
dixa. Altera autem Rangabis coniectura laborat eo, quod 
Sexariji dixit pro dBMTrji laTafiivov, 

Restat unum quod cum spatiis et ratione conveniat sup- 
plementum, ut scribamus: Mai/naxTtjgicSylog Bvdsxarfji, fua]^ xal 
HxooTrji rfjg ng. 

Nam fSfadtxuTiji, quod per spatia scribere licet, eo mihi 
minus placet, quod si in lapide fuisset, uni prytaniae 37 dies 
attribuere cogeremur*, quod accidisse haud verisimile est (2 . 
30 + 2 . 29 f 12 = 60 + 58 H 12 == 130; 2 . 36 + 37 + 
21 = 72 + 37 + 21 = 130). Prytania functa est Hippo- 
thontis, quod adparet ex v. 21 ; cf. quae adnotavi ad n. 309. 

Titulus exaratus est post ol. 112,1, quia exstat in v. 3/4 
ixxXfjala xvgia (cf. pg. 3) et ante ol. 115,2, quia symproedri 
nondum nominati sunt. Annus, quo decretum factum est, 
fuit communis; anni autem communes inter ol. 112,1 et 115,2 
fuerunt (cf. tab. annorum): 

ol. 112,2; arch. Aristophanes ; scriba ignotus. 

ol. 113,2; arch. Hegemon; „ „ 

ol. 114,1; arch. Hegesias; „ „ 

ol. 114,4; arch. Archippus; „ „ 

Yidetur autem titulus pertinere ad ol. 114,4, quia scribae 
demoticon per compendium scriptum est, quod factum esse 
ante ol. 115 non inveni [cf. Hartel I. c. p. 40 sqq]. 



PrimuB dies mensis varie expressus est; CIAII| n. 176: e[>. •-..J^t; 
of. ind. GIG. Dies XX n. 308: tlMoaTij\; cf. n. 132, ubi fortasse \fhtaSt]f 
FaUo igitur Koebler n. 381 : hartjt xm Sfuariji^ qni numerua audit mr^i 
}it\ S(xa. In III decade semel ftS^tvorro; legitur n. 180; cf. tamenv quae 
de n. 121 exposui. Inde ab altera parte saeculi IV semper legitur 
f4fT tixaSa;; falso igitur Koebler n. ]35c Sxlrtji xut tlxonrrji^ et n. 431 
V. 20 adn. \}fiSoftti tp^fvorroq, Quod tradidit auctor Lnx. Cantab. s. y. 
Jfvyii xa\ r4a hinc corrigendum eet. 



— 14 — 

n. 230 frg. b. 

„Ex praescriptorum forma et litteraturae specie" iam 
Koehler conclusit „hoc decretum et monumentum ipsum ol. 
115 vix esse recentius*'. Atque cum annus sit intercalaris, 
non potest titulus non pertinere ad ol. 115,4 (arch. Demo- 
genes), qui annus hac Olympiade solus est intercalaris. 

n. 231. 

Koehlerum secutus, qui nomen archontis recte resti- 
tuisse yidetur, cetera ut edidi supplenda esse censeo. Y. 3 
quae Koehler et Yelsen legerunt, nQioxrji kou isxartji fuisse 
videntur. Sed ttqwttji xod ffexar^i pro sviexavtji vix ab Athe- 
niensibus in inscriptione publica dictum est (Y. tamen n. 183, 
ubi Koehler supplevit: d€VT[bQai inl J^xa--). Propterea rec- 
tius videtur legisse Rangabis, qui praebet TQirtji xal iexaTTji, 
Cum versuum longitudo sit 50 litt., rostant restitutioni mensis 
eiusque diei 22 litt. Atque Archippi annus erat communis 
(cf. tab. annorum). Propterea menses eorumque dies, qui et 
lacunam adcurate explent et respondent diei prytaniae ali- 
cuius decimo tertio, simt aut rivavoxpttuvoQ %vh xat viai , cui 
diei respondet prytaniae quartae dies XIII (2 . 30 + 2 . 29 
r- 60 + 58 -r: 118; 3 . 35 + 13 = 105 + 13 = 118) aut 
Movvi/juivog ivH xal viai, cui quidem diei respondet prytaniae 
nonae dies XIII (5 . 30 + 5 . 29 ^ 150 + 145 ^- 295; 
2 . 36 + 6 . 35 + 13 = 72 + 210 -\- 13 = 295). Ut^r fuerit 
diiudicari non potest. 

n. 236. 

Koehler restituit diem prytaniae: fjnai xai TQiaxoariji, ea 
sane de causa, quod littera ultima versus quarti ei visa est 
K eoque modo evasit annus intercalaris, qui nuUo modo ferri 
potest. Nam et secundum cyclum tum temporis usitatum 
annus ol. 116,4 est communis neque Athenienses, si opus 
fuisset totum ipensem intercalare, ita intercalassent , ut duo 
anni intercalares sesc exciperent. Nam ol. 116,3 certo eat 



— 15 — 

intercalaris. Accedit quod anni sequentes optime ad cyclum 
quadrant (v. tab. annorum). Propterea omni modo hunc annum 
communem fuisse oportet. Atque optime etiam dies prytaniae 
ita restitui potest, ut annus evadat communis, si scribimus 
Velseni apographum secuti: ndfinTet fial.^sxarn rrjg ng. (3.30 
+ 3 . 29 + 16 = 90 + 87 + 16 = 193; 3 . 36 r 2 . 35 + 
15 = 108 + 70 + 15 = 193). 

n. 238. 

Certa est lectio et mensis Posideonis et contionis; dies 
fuit aut Y aut X (propter spatia); septimus non fuit, ut docui 
ad n. 230. Quae adnotavit in addendis Koehler dc scriba non 
omni ex parte recte se habent (cf ad n. 238b). 

n. 238b. 

Koehler hunc titulum ad ol. 118,2 = 307/6 revocavit; 
parum recte. Nam scribae eius, qui ol. 118,2 senatui adfuit, 
nomen cum patronymico et demotico continet 28 litteras, 
huius 23 tantum. Qua ex re sola adparet titulum non spec- 
tare ad Anaxicratem, qui 118,2 archon erat, sed ad eum 
Anaxicratem, qui ol. 125,2 eo munere functus est (cf. n. 320b), 
cuius anni scribae nomen totidem fere complectitur litteras: 
Avoiaq TIod^Hvov ^ioftftvg (22 litt.). Nec offendit quod in v. 3 
huius de quo agitur tituli demoticon scribae exit in — uvg: 
etenim demoticon hoc erat et Jiofutvq et ^iOjneisvg deri- 
vatum a Jibi.iua (cf. n. 493, qui titulus ad eundem annum 
spectat). Atque si ^cribitur Avalag riod-siyov ^^to/Listsvg , spa- 
tium totum ad litteram expletur. Hoc igitur titulo non com- 
probatur, id quod Koehle^ in addendis ad n. 238 putavit, 
demoticon scribae ol. 118,2 fuisse Uaiavtsvg ; etsi spatia flagi- 
tant hoc demoticon, cum Tlorafitog lacunam non expleat. 

Is qui rogationem tulerat fuit Stratocles Euthydemi f. 
Diomeeus; idem coramemoratur CIAIIi nn. 240 (ol. 118,2 
= 307 6); 247; 263; 264 (ol. 119,2 = 303/2); 265; 266; 
267; (268 P); 302 (ol. 121,4 = 293/2); A^v, V 522 n. 6. 



^ 



— 16 — 

Menses fuenint aut Mimichion aut Thargelion aut Sciro- 
phorion, quia prytania erat aut ielxat^ aut IvJcjxarj; aut Jo;- 
dejmTTj. Post laTaftivov v, 4 suppleri debere videtur ^varTjt, 
Dies mensis qui fuerit non exputo, cum de huius aetatis 
ratione teniporum non satis constet: cf. n. 320b. 

n. 245. 

Koehlerum s^cutus, qui titulum ante ol. 118,2 con- 
ceptum esse putat, cetera restituere temptavi (cf. apogra- 
phum). Unius versus longitudo definitur eis supplementis, 
quae in v. 3/4 posui; hic enim sive Scirophorionem sive alium 
scribis mensem efficitur versus 33-37 litterarum. Si kv^ 
non reciperetur, versus esset 31 litterarum, quod non pateretur 
V. 3/4 ; recepto vero vocabulo xvgia versus efficiuntur 36 litte- 
rarum, qua re quomodo reliqui versus emendandi sint indi- 
catur. Litterarum vestigia v. 2 legi possunt «V^aVjylc vel 
fftx]dTtj[g. Itaque mensis fuit aut Thargelion aut Scirophorion 
aut forte Munichion ; nona enim prytania anno communi incipit 
Munichionis die fere XY, anno intercalari Munichionis die 
fere IX. Dies mensis est certo XXI (ds^aT^ji v[aTdQai). Itaque 
Munichion scribi non potest, quia ii dies prytaniae, qui re- 
spondent diei XXI, omnes spatium post vaTdgat usque ad 
T^^ nQvraynag non explent (18 litt.). Fuerunt enim anno 
communi prytaniae nonae dies 3 — 7 (7 litt.), anno intercalari 
9 — 13 (16 litt.). Thargelion si scribitur spatium unius litterae 
in V. 3 relinquitur vacuum et prytaniae dies solus aptus est 
ixTf]t xal TQiaxoaTtji (18 litt.). Octo priores prytaniae tum 
administrassent 8 . 35 = 280 dies; ipsa nona 36, si praece- 
dentium mensium quinque erant solidi, quinque cavi (280 + 
36 = 316; 5.30 + 5 .29 + 21 = 150+ 145 + 21 = 316); 
restarent decimae prytaniae dies 38 (316 + 38 = 3541. 
Quae quidem dierum divisio quamquam non inaudita , at in- 
solita est. Si vero Scirophorion scribitur, una littera superflua 
est in V. 3 ; dies tum solus aptus est spatiis elidofirji xal Hxoariji 
(18 litt.) ita, ut illi quattuor dies, quibus annus dierum pry- 
taniarum numerum legitimum superabat prioribus prytaniis 



— 17 — 

attributi faerint (6 . 30 + 5 . 29 + 21 :== 180 + U5 + 21 = 
346; 4 . 36 + 6 . 36 4- 27 = 144+ 176 + 27 = 346). Quae 
diyisio malto ssepius occurrit quam iUa. Acoedit quod eodem 
die Scirophorionis XXI aliae tres contiones habitae sunt; 
de quo vide tabulam. 

Anuus igitur fuit communiB. Titulus et post ol. 115|2 
exaratus et ante ol. 118,2, ut ex additamento %fd av/nngotiQOi 
et ex ordine proSdrorum sequitur. Archon latet. Scriba ex 
pago GoQou adhttc ignotus. 

n. 252 b. 

In T. 5/6 certa est restitutio rguauHf\T^t vij^ ngvxapBlo/Q' 
ixxXf^ia ' rcJy] nf^id^v etc* Litterae adcurate am;^doV dis- 
positae aunt excepto y. 8. £Srgo inter iYQaftfiarBvsv et Svet 
wxi yioA spatium est 12 litteranim, quod solo Boidromionis 
nomine apte expletur. Becipiendum igitur in y. 1: xQixtiq 
ngvxavsia^, Scribae Domen posui e. g» {^Avx6kvx]oq Av%ov 
\4Xion€xij&€y. Ad eundem annum pertinet etiam titulus, quem 
edidit Cumanudis in \4^4^. YI 386 n. 4. Titulua exaratus 
est ante saeculum III mediuro, quia nec locus contionis sig- 
nificatus eat et Antigonis et Demetrias etiamtum exstant. 
Ceterum proedri nominatim enumerati sunt etiam CIAIIi 
nn. 230; 286; 244; 245; 336; 371; W^r. YI 271 n. 4. 

n. 256. 

Lacuna a noaticf3v[o^ y. 4 usque ad xai y. 5 complec- 
titur 24 litteras; cum auDus {iierit communis (cf. nn. 255; 
257), iure exBpectas in hoc titulo ut in nn. 255 et 257 diem 
prytaniae eundem esse atque mensis. Quodsi re yera fuit, 
scribi tantum potest : ni^nxtji fiax^ HxaSagy nifinxTn xai elxoaxiji 
x^g nQvxavtiag (y. autem 256 b). 

n.' 256 b. 

Ad eundem annum spectant nn. 265; 256; 257; denique 

^689 cuius tituli praescripta perierunt Qui tituli omnes ita 

2 



— 18 — 

restituti sunt, ut evadat annus communis et mensis dies ad- 
curate respondeat eidem diei prytaniae. Quomodo iam huius 
tituli temporum ratio diversaestexplicandaP Ante diemprimum 
Gamelionid mensis septima prytania iam septem dies explevcrat ; 
incipiebat, si Posideon solidus crat, die XXIY Posideonis. 
Quod si fuit, n. 256 scribi oporteret: Iloat^tiSvoq dtvvi^at fiBv 
nmdac, ivdvTji xai slxooTiji rijg ng,, quod quidem spatiis non 
convenit. Sed quomodocumque scripseris, putare necesse est 
post Pyanopsionis diem XYIII (n. 255 v. 3/4) intercalatos esse 
sex vel septem dies; n. 257 autem, quod decretum Tharge- 
lione factum est, praebet dierum sortitionem solitam et ordi- 
nariam. Rursus igitur eundem numerum dierum demptum 
esse confitendum esset. Quod absurde faotum esse^ si modo 
esset factum, adparet. Propterea in hoc de quo agitur titulo 
errorem statuere magis placet, quam tale quid accidisse 
putare. Quamquam ubi lateat error dicere nequeo. 

n. 257. 

Thargelionis dies XX Y fuit nefastus; Plut. Alc. cap. 34: 
iy raig (naktaru Twy dno^QadoJv tjJk rifnkQuv TavTijv (scll. ?XTfjv 
q>&ivovTOg QagyTjXiwvog) UTtgaxTOv oi ^A&tjvouoi vo^ii^ovjtv (vide 
A. Mommsen Heortologie pg. 427. Schomann de com. pg. 60). 
Nec tamen alius mensis exstare potest neque alius dies. Nisi 
igitur putamus re vera Plynteriorum die hoc decretum esse 
confectum, -statuamus necesse est aut Plynteria tempore proce- 
dente sedem mutasse aut Thargelioni fuisse 29 dies, ita ut 
tHTTj (f&ivovTog, quo die Plynteria celebrabantur, incidisse in' 
Thargelionis d. XXIY, postero deinde die habita esse haec 
contio putanda sit. 

n. 260. 

Eoehler v. 4 supplcvit i(id6fiSi ijii d]ixa, quod spatiis 
non convenit, nisi putas duas litteras in unius spatium com- 
putatas esse. Praeterea autem vide adn. ad n. 230 frg. a. Tamen 
titulus n. 259 flagitare videtur, ut hoc loco scribatur sfiiofiH 
ini iinta; ibi enim Anthesterionis dies YIII respondet pry- 
taniae diei XX. En tabulam: 



— 19 - 

8 — 20 I^^isi igitur forte dicamus latere errorem 

9 — 21 vel lapicidae vel eius, qui titulum com- 

10 — 22 posuit, amplectenda erit ea ratio quam 

11 — 23 Koehler iniit: id quod facere minime dubito. 

12 — 24 Contio fuit ultima prytaniae octavae; annus 

13 — 25 intercalaris. 

14 — 26 
15-27 
16 — 28 

17-29 

n. 263. 

Cum de diebus dubitatio non sit, pauca tamen addere 
placet de ratione anni. In hoc decreto et proxime sequenti 
legitur : tvr^i xai viai ngoTtQai ;= die ultimo priori (n. 389 exstat : 
— JcjxarT^i nQorigai; vide quae ad hunc titulum adnotavi). 
Quid hac dictione significatum sit dubium. Annus Leostrati 
archontis fuit intercalaris, ut adparet ex ceteris titulis eiusdem 
anni; unaquaeque prytania regnabat 32 dies. Huic diei ^yrji kcu 
vhoi nQoiiQoi respondet prytaniae duodecimae dies XXXI; 
itaque illam %vijv xal viav nQovtQav sequebatur unus dies, qui 
respondebat prytaniae diei XXXII. Conclnditur autem ex 
n. 262, ubi Scirophorionis diei XXI respondet prytaniae d. 
XXIII, ivriv xal viav nQOTiQuv fuisse diem XXIX mensis. 
En tabulam: 

21 — 23 Sequens ille dies XXX fuit ififioXifiiog. 

22 — 24 Etenim ex ratione calendarii Scirophorion 

23 — 25 continere debebat 29 tantum dies; ipse 

24 — 26 29"" nominandus erat fvtj xal via, dies 

25 — 27 ultimus. Sed cum necessarium videretur 

26 — 28 anno unum diem addere eique sedes da- 

27 — 29 retur post diem ultimum , ipse ultimus 

28 — 30 vocabatur nQoriQu, quia ultimus erat ex 

29 — 31 ratione primaria. 

30 -- 32 

Dies intercalati occurrunt etiam: 

n. 175: — — ivi/i xa* v]iai iftpokifim 

2* 



— 20 — 

n. 247: Movvt/i(Svog Sviji tuu vim ififioXifUik 

n. 320b : raf^rjXuSvog ievT[i]Qai i[/i}lioXt/nwi, oyd6t[i] ^ibt^ ninaduq 

TJfifQoXByioV' 
n. 324: ^EXofpfjpoXuifVog Ivti xal viai f/n[poXt/Luoi. 
n. 381 : MsTayuTVivSvog ivaT^fji (xbt^ etxdiag J]£vrfpai i/LifioXl^m 

(pro MeTayeiTvuSvog suspicatur Eoehler : BofjiQOfiuSvog). 
n. 471 (=472): BoijSQOfuiovog oydoei toTa^ievov ififioXliiaoi xaT^ 

ag/ovTa, xara d^eov ie evaTei ioTafiivov. 

Yidemus igitur sedem eertam huic diei neutiquam 
fuisse, dies mensis autem ita numeratos esse, ut idem nume- 
ru8 bis poneretur, priori loco addito nQOTigoi, altero ififioXl^ioi. 

Quomodo autem fieri potuit, ut anno intercalari Athe- 
nienses unum diem insuper intercakrent ? Nonne hoc modo 
annus efficiebatur 385 dierumP Ef6ci quidem necesse non erat, 
si menses cayi et solidi hoc modo dispositi erant: (adscripsi 
etiam dies prytaniarum respondentes) 



Hecatombaeon 


29 — 29 


prytaniae 


I 


Metagitnion 


30 — 27 


n 


II 


Boedromion 


29 — 24 


?i 


III 


Pyanopsion 


30 — 22 


n 


IV 


Maemacterion 


29 = 19 


9) 


V 


Posideon I 


30 = 17 


« 


VI 


Posideon II 


29 — 14 


1» 


VII 


Qamelion 


30 — 12 


it 


VUI 


Anthesterion 


29 = 9 


n . 


IX 


Elaphebolion 


30—7 


Jt 


X 


Munichion 


29—4 


it 


XI 


Thargelion 


30 = 2 


j> 


XII 


Scirophorion 


30 — 32 


if 


xn 



Insequentis autem anni primus mensis rursus erat soli- 
dus; cf. Unger in Ber. d. k. bair. Acad. d. W. 1875 II 58. 

n. 278. 

Yersuum longitudo conduditur ex v. 5/6, quorum certa 
est restitutio. Atque si pari longituditie erant versus, dies 



— 21 - 

prytamae in v. 4/6 fuit rcrop^ri^f tuu i^n&vrii. Eoehler, qui 
lapidem yidit, titulum XII tribuum aetati attribuit, unde 
mensis aliquo modo defiuiri potest. Etenim oum dies mensis 
qui fuit tertiae decadis (— /ifr' slxdJag) responderet diei 
prytaniae XIY, annus omni modo fuit intercalaris. Dies 
autem XIV alicuius prytaniae III decadi alicuius mensis non 
respondet nisi Pyanopsione, Maemacterione 9 Posideone (I), 
Posideone II. Nomen mensis et numerus ante fHT' dxaiag 
continebant 19 litteras; propterea IloaiisfSvog isvxiQw (ISIitt) 
vel rioatiewvog vaxi^ (17 litt.) in lapide non fuit, quia 
spatium non sufficit numero ante /i^r' tlxdiag. Posideon I, 
qui non appellabatur Tloaiiewv ngoxt^g vel ngwToq^ sed tantum 
Tloatihwv (cf. n. 436), aptus non est, quia spatium ante /ucr* 
slxdtag amplius est quam quod numero aliquo totum ex- 
pleatur. Si Maemacterion scribitur, solua aptus est dies XXYI 
(5 litt. aute fier' tlxadag). Sed huic diei non respondet diee 
prytaniae (2 . 30 + 2 . 29 + 26 = 60 + 58 + 28 = 144; 
4 . 32 + 14 = 128 + 14 = 142). Propterea Maemacterion 
non fuit in lapide. Restat Pyanopsion, cuius solus aptus est 
dies XXII (ifvrfgat (8 litt.) ftit' Blxaiag). Atque hic dies 
consentit cum divisione dierum, si duo menses priores erant 
cavi (2 . 29 + 30 + 22 = 58 + 30 + 22 = 110; 3 . 32 + 
14 = 96 + 14 = 110). 

Quodsi versus fuerunt impares, quid exstiterit dici nequit 

n. 280 b. 

Quae posui pro certis non vendo; sed formam lapidis 
et praescriptorum talem fuisse qualem dedi constare pnto. 
Atque quia scriptum erat fxxXtjala iv xm d^Baxqm, iitulus 
reoentior est quam videtur Eoehlero. 

n. 299. 

Munichionis die XYI celebrata esse Munichia dooet 
A. Mommsen Heortol. 403. Atqui cum duo decreta hoc 
die facta sint (cf. n. 435), dubia res eese videtur his quidem 
temporibus. Ceterum de archonte qui dicitur vax$gov a(^ag ad- 



— 22 — 

stipulor Droyseno Oesch. d. Hell. II ^ pg. 395 et C. Schaefero 
de scribis senatus populiqne Ath. pg. 34. 

n. 299 b. 

Propter uvayQoupuog mentionem Eoehler dubitanter hunc 
titulum ca. ol. 115 exaratum eese suspicatus est; G. Schaefer 
I. I. pg. 33 certo anno oL 115,2 (AppoUodorus arch.) attribuit. 
Quod 8U0 iure fecisse videntur. Tamen insunt in hoc de 
quo agitur titulo, quae recentiorem aetatem testentur. Etenim 
litteratura eiusmodi est, qualis nunquam occurrit ol. 115, sed 
saeculo demum III CI pro P, E pro E, O pro Q) cf. nn. 317; 
318; 320; 437; 438 etc. Gravissimum vero est, quod legitur 
ixxXrjaia Iv xiZi d-sdrgwi, quae formula ante saec. III medium 
non occurrit Difficultates ita fortasse solvuntur, ut decretuQi 
factum quidem esse putemus ol. 115, lapidi vero incisum 
saec. III fcre exeuote. De decreti argumento tabula undique 
fracta nihil nos docet. 

Inter Mavvi/idivog et Ttjg nQvxavBiaq V. 5. spatium est 
13 litterarum, quod continuit numeros dierum mensis et pry- 
taniae. Uterque igitur numerus5~8 litteris constabat. Atque 
dies' mensis fuit aut Bittadi (6 litt.), tum dies prytaniae 
ni^nrrjij e(ii6/Lirji, dexaTrji (7 litt.) — aut sixoaviji (8 litt.), tum 
d. pr. fuit SxTTji (5 litt.). Omni igitur modo fuit Munichionis 
dies XX. Elwidi restituendum esse videtur n. 132, sixoaTtji 
n. 303. 

n. 302. 

Eoehler v. 3/4 dubitanter restituit r^c dsvTfg]ai, quod 
licet spatiis conveniat parum respondet usui numerandi; dies 
enim secundus solet StvTiga laTa^ivov dici omisso articulo. 
Annus Olympiodori, sive is ol. 121,3 sive 121,4 archon fuit, 
est communis ; cf. tab. annorum. Propterea pry taniae decimae 
diei primo respondere debent aut Elaphebolionis dies 28—30 
aut Munichionis dies l-*3. Elaphebolion si scribitur, dies 
fttisse non potest nisi §'m ml vi]ai (ceteri enim dies exeunt 
in — stxddag), quod spatiis non convenit. Munichionis autem 



— 23 — 

dies 2 et 3 acripti non fuerunt, quia deest iara/nevov. Prop- 
terea mensis diem fuisse primum veri similc est, qui tamen 
quomodo expressus fuerit nescio: vovfirjvloi enim spatium 
11 litterarum non explet. n. 176 significatio diei primi erat 
«[. . ?| ]iy£ (10 fere litt.). 

n. 303. 

Koehler restituit B]o[r]dQoiut(j!lvog elxoor^i ; Boedromionis 
autem diebus XX et XX [ Eleusinia oelebrabantur. Atque 
cum pro stxoaTh* vix alius numerus inyeniri possit, alius 
mensis ponendus est. Cum secunda mensis littera sit o, 
remoto Boedromione restant Iloatds(ovog et Mowi/iuivoq. rioai' 
dsiovog si ponitur, v. 3 una vel duabus litteris minus habet 
quam ceteri 5 idem accidit in v. 2, ubi ?xTrjg nQvraviiag resti- 
tuendum esset. Propterea v. 3 restitui M\o[vviyi(x}vog etxoar]?!, 
V. 1/2 dsxdTTjg ngvTavsiag. Annus igitur Antimachi fuit com- 
munis. 

n. 306. 

Titulus multifariam admittit restitutionem mensis et pry- 
taniae dierum. Adposui autem titulum quo adpareret con- 
tionem fuisse xvglav, annum intercalarem. NuIIo enim modo 
sic restitui potest, ut numeri dierum mensis et prytaniae sint 
iidem. 

n. 307. 

De diebus vix dubitari potest. Quomodo autem pry- 
taniae nonae dies XXIX respondere potest Elaphebolionis 
diei XXI P Annum fuisse communem adparet. Elaphebolionis 
igitur dies XXI fuit 286"' anni, si mensium praecedentium 
quinque erant cavi, quattuor solidi (5 . 29 -f- 4 . 30 + 21 = 
145 + 120 4 21 = 286). Prytaniae nonae autem dies XXIX 
285°" , si priorum prytaniarum unaquaeque 32 dies habuit 
(8 .32 t 29 = 256 + 29 = 285). Propterea unam prytaniam 
habuisse 33 dies necesse fere est (do diebus prytaniarum cf. 
Boeckh epigr. chronol. St. pg. 75). 



— 24 - 

n. 809. 

Fraescripta quidem non exstant, sed insunt quae tempus 
dare indicent. Est enim. formula: rovc J^ n^xavBiq, eS av 
rvY/dviaotv ngvTavsvovrsg , Sovvai rijv t//ij^ov mQi Tr^g itogtag, 
insiidv inaivQiod^^i, elaayaynv di etc. Quae formula ut recte 
intellegatur, totius de<»reti rationem persequi necesse est. 
Yerba quae leguntur 'sunt probuleumatis; decretum autem 
esse populi indicatur formula praescripta: edo^iv riji fiovXiji 
xat rm iijftaH,^ Sed ipsa formula, quam supra adscripsi, 
yariat secundum tempus, quo senatus conisttltum fiebat. 

1) Si senatus consultum ante paenultimam contionem 
prytaniae factum est, formula usurpatur: 

a. Tovg de n^ravstg dovvat negl avtov ri^v x/j^g>ov bI^ -njv 
nQfaTTjv ixxXtjoiav: nn. 115b; 154; 223; 228; 229; 
273 b; 288; 300 (populiscitum die XY pryt. IX fac- 
tum); 318; 320; 397. 

b. TOt;^ ii ngvxdvEiq rijg isTva ngvxavBiag dovvai nsgi 
avxov eiii,: nn. 51; 187; 230 (populiscitum die XXI 
pryt IV factum); 272. 

2) Si senatus consultum ante ultimam contionem novem 
(X trib. aet.) vel undecim (XII trib. aet.) priorum pryta- 
niarum factum e&t, formula est: 

a. xovg is ngvxdvsig xovg (Jisxd xfjv isTva nqvxavkvotvxoQ 
iovvai etc.: nn. 16; 54 frg. b v. 16. 

b. xovg is ngvxavstg rovc tj^v imovaav ngvxavslav (vel 
shiovaap sicxkT/olavJ ngvxavstSovxag iovvai etc. : nn. 243 ; 
273. 

3) Si senatus consultum ante ultimam contionem pry- 
taniae ultimae factum est, formula est: 

xovg ngvxdviig, oS av ngcjxov XdxoKfiv ngvxavsinv 
iovvat etc: n. 312, populiscitum quidem, factum 



^ Aliter rem explicat Hartel Demosth. Stnd. II. pg. 56 sqq. 



- 25 — 

prytaniae XII die XX Y, i. e. in ultima contione; 

probuleuma igitur ante bunc diem factum erat.^ 
Dicebatur autem : rovg n^vtavHg, di ap Xa/uHfiv n^vavcvsiv 
ea 8cilicet de causa, quia, quae tribus prima prytania func- 
tura esset, sciri nondum poterat. Atque cum eadem fere 
formula etiam in hoc de quo agitur decreto occurrat, iure 
contendere -videor etiam boc decretum factum esse in ultima 
anni contione. Contio autem in qua suffragia dabantur, fuit 
prima anni insequentis. 

n. 320 b. 

Post Gamelionis diem XXYI duo dies intercalati sunt, 
quorum prior legitime nominandus erat ^xn; /i^r^ slxaSag 
(nQioTfj) i^ipoXifiog, alter Ikttj fisr* Hxd^ag ievriga Ifi^ohfiog 
ita ut esset prior re vera dies XXYII, alter dies XXYIII 
Qamelionis {ijiLisgoXeyJov). Ratio autem neque ad annum 
communem neque ad intercalardm recte quadrat. Oamelionis 
enim dies XXYIII est 205"* anni (anno communi; 3 . 80 + 
3 . 29 + 28 = 90 + 87 + 28 = 205) ; prytaniae septimae 
dies XXI, licet priorum sex prytaniarum unaquaeque habuerit 

30 dies, dies demum 201" (6 . 30 + 21 = 180 + 21 = 201): 
differentia quattuor dierum. Annus autem intercalaris: 3 . 30 + 
4 . 29 + 28 = 90 + 116 + 28 = 234 ; 6 . 32 + 21 = 213 nullo 
modo aptus est. Ratio constat, si ^iai xai choariji scriptum 
esse credis pro .mai nal rpiaxoar^i hac condicione: 3 . 30 + 
3 . 29 + 28 = 90 + 87 + 28 = 205; 6 . 29 + 31 = 174 + 

31 = 205. Nec tamen audeo cogitare de errore lapicidae. 

n. 325. 

Kvgla y. 4 recte insertum est, quia si singuU Tersus 
essent breviores, primus yersus nomen prytaniae non caperet 



1 Posteriore tempore breyius dioitur: Stdoa&ai Sh avrmi nak 

Troltttiar SoMi^aa&^vTi tv rai Suta<mjq(tH ttara rovg ro^ovtl DD. 3^7; 395; 

386 ; 401 ; 402 ; 429. Kunqoam antem deest huiusroodi formula ; n. 328 
enim a Lenormantio flctus eese Tidetur, certe lapis nusquam adparuit; 
of. quibus permotus causis iam Coebler titulum damnayerit. Adde [Dem.] 
59,89. 



— 26 - 

(cf. etiam ceteros Yersus inde ab octavo, quos Eoehler resti- 
tuit). Prytaniae eiusqyie numeri restitutioni spatium datum 
est 14 litterarum. Quod ita tantum recte se habet, ut Leontis 
vel Aeantis (9 litt.) sexta (5) prytania functa esse ponatur, aut 
Aegeis vel Oeneis (8) prima vel tertia vel octava vel nona 
(6 litt.) Hi igitur menses soli in ceusum veniunt : si hvjjg 
TTQvravtiag scribitur, Posideon (vel Posideon 11 a. interc); 
si ngoiTTjg, liecatombaeon (vel Metagitnionis dies 1 — 3 a. 
interc); si TQirrjg, Boedromion (vel Pyanopsionis dies 1—8 
a. interc); si oydor^g, Anthesterion (vel Gamelionis dies 18 
— 30 a. interc.') ; si ivaTtjg , Elaphebolion (vel Anthesterionis 
dies 20 — 29 a. interc). Posteriores quattuor prytaniae omnes 
reiciendae sunt, quia respondentes mensium dies cum spatiis 
(28 litt.) nullo modo consentiunt, eademque de causa 
Posideonem II ponere non licet. Solus igitur iiptus est qui 
ponatur Posideon, dies autem fuit ivdfxaTtf aut SiodtKaTrj; 
prytania Leontis aut Aeantrs sexta; annus communis. Qua 
re confirmatur, quod Koehler iam aliis de causis suspicatus 
erat, v. 1 nomen archontis non fuisse XaAAi/i^d^g, cuius annus 
erat intercalaris. 

n. 344. 

In V. 4 sine dubio ^Ek\a(prifiokmvog et v. 2 JJcxar/^c resti- 
tuendum est; v. 5 iaTa^th>\ov. Spatium inter ^EXaq^rjlioXtwvog 
et lOTa^tevov angustius esse non potest 5 litt. (JxTt^i enim 
numerus brevissimus est) neque amplius 6 litteris, absque 
quo in v. 2 sedes una vacua relicta esset (Innod^iovTi^og 
enim nomen plurimas litteras continet). Demoticon scribae 
igitur per compendium scriptum erat duabus vel tribus littcris 
constans. Primae decadi Elaphebolionis mensis respondet 
anno communi dies 1—10 prytaniae nonae, anr.o intercalari 
11—20 prytaniae nonae. Itaque aut titulus non recte ex- 
scriptus est {-sicdTtjg v. 2 pro haTtjg)^ quod vix sumendum, 
aut temporum ratio non fuit solita et ordinaria. Quamquam 
si cyclus Metonis in usu erat, quonam modo iieri potuerit, ut 
temporum ratio adeo perturbaretur, iure quaerimus. 



— 27 — 

n. 345^. 

Mensis certus est. Spatium inter Jlvui^ymuvog et lara- 
fiivov nec plus continebat octo litteris {dsvrtQat plurimis litteris 
constat) neque minus quam septem propter nomen prytaniae. 
Brevissimum enim nomen prytaniae constat 8 litteris {Oivr^liog, 
Alytj/iog), Quod si probas, y. 5 spatium relinquetur 7 
litterarum. Mensis igitur dies fuit devvtgat (8) aut nt/nnTrji 
(7) aut iemdvrn (7) iaraiievoVj efidofitji (7) non fuit: vide ad 
n. 230. 

n. 373. 

Mensis dies v. 3 fuit aut ?x[r7;« iatauavov aut ?x[r7]i int 
dsxa aut ^x[rrji /nsr^ Bixddug-^ prytaniae dies cum desinat in 

— arrjt, fuit aut &v]dr/]i aut Jfxjcrriyi aut secundae decadis — 

— xal ihx]arf]i, Si exstabat i-xrrji iarafiivov annusque erat 
communis, respondebat prytaniae dies 5 — 7 et versuum lon- 
gitndo erat 32 litt. Ex v. 4/5 autem adparet longitudinem 
singulorum versuum fuisse aut 35 litt. (si exstabat: ixxX?jaid) 
aut 40 litt. (si ixxX/jaia xvgia), Anno intercalari respondebat 
Pyanopsionis diei Yl prytaniae tertiae dies XXXI, quo longi- 
tudo versuum efficitur 42 litterarum. Si exstabat exrfji ini 
iixa, anno communi dies prytaniae erat 15 — 17, longitudo 
versuum 40 litt; anno iutercalari d. pryt erat 9°', longitudo 
versuum 29 litt. Si exstabat exrTji fter^ Bixddug^ annus com- 
munis non fuit, quia dies prytaniae fuisset — xot sixoarijij 
quod obstat v. 4 — drTjt; anno intercalari dies prytaniae 
erat ivarrjt xai dBxdrrjt, longitudo 42 litt. — NuIIa igitur 
restitutio tam apta est quam nvavoxpuovog iy\rrii ini dixa, 
nif.tnr7ji (vel ifidofifji) xal dsxdrrji rfjg ng. In versu primo tum 
efstabat T€rdQr^g]\ngvrav€iag ; annus erat communis. 

n. 381. 

In versu 4 restituit Koehler ivdT[7ji xai dexdrrjt d^tvrigat 
ift^oXi\f.im; dies autem XIX audit ivdrrji ini 5ixa; cf. ad 
n. 230, Propterea hoc loco scribendum ivdr[rji fier^ eixdiaq 



— 28 - 

d^svtigai lfji^oXt(jim qui est dies XXXI. Id tamen neque ad 
anni communis neque ad intercalaris rationem quadrat, licet 
MBxayHtPuovoq v. 3/4 errore scriptum esse pro BoTjdgofuwvog 
concedas (ann. comm.: 29 + 30 + 31 = 90; 29 + 30 + 20 
= 79 ; ann. interc: 29 + 30 + 31 = 90; 2 . 32 +- 20 = 84). 
Temporum igitur ratio iam Ergochare archonte (i. e. intra 
annos 247 — 222 vel 222 — 205 secundum Koehlerum) pertur- 
bata fuisse videtur; cf. quae adnotayit Eoehler ad n. 408. 

n. 382. 

Yersum oatavum non recte intellexisse mihi videtur 
Eoehler. Ego quomodo restituendum esse titulum existimem, 
indicat apographum. cf. nn. 309; 318; 331; "Ad^^iv. VI 135 
n. 10;. 136 n. 11. 

n. 385. 

Septimae prytaniae dies undecimus (v. 3) incidere de- 
bebat aut in mensem Gamelionem anni communis aut in 
Posideonem II a. intercalaris. 'Atque anno intercalari diei 
XI prytaniae septimae respondebat Posideonis II dies 25 — 27, 
ut hoc fcre modo scribendum esset: flooiiedivog dBvxiqov 
tnxrjt ftisx^ Hxddag. Sed cum tali restitutione minime spatia 
conveniunt versuum ceterorum. Qua de causa annus non 
est intercalaris, sedcommunis, atque scribendum: rafATjhiSvog 
svifndxjji (vel iiadsxdxTjt). 

n. 389. 

Yersus quot fere litteras comprehenderint — nam ne- 
que constanter adcurate axotx^Sov exaratae erant litterae neque 
versus sub iinem pares fuisse videntur — , cognoscitur ex 
versibus 4, 5, 11, qui certo restituti sunt. Post — ]axti 
ngoxii^ai v. 2 usque ad r^g ngvxavsiag spatium est 17—19 
litterarum. Numerus quo diem prytaniae expreesum fuisse 
oportet incipiebat ab e-; verba slxooxn (8 liti), Sxxh »al 
fsftdxsi (15 litt), svaxst 9tai itxaxsi (16 litt.) spatium non ex- 



— 29 — 

plent; conYeiiiunt spatiis: ifiiofiH tm iBmdxBi (171itt), i^dofiBi 
nai BlnooTsZ (18 litt.), ivarsi xou slxoaTu (17 litt.). De pry- 
taniae autem die tumdemum iudicari potest, ubi exploratum 
erit et quid significet dfx]aTH nQOTtQcu et quo mense hoc 
decretum factum sit. 

De iexaTfiQ ngoTiQog notione duae sententiae prolatae 
8unt. Atque Meier (comm. epigr. II p. 111) et Rangabis 
(Antiq. hell. II p* 982 n. 2308) illum diem esse vicesimum 
mensis contendunt appellatumque esse JtxaTTjv nQortgay, 
quia dies esset nQo rfj^ i$KUTT^ vaTtQag = d. XXI; eoque 
modo dies prytaniae et mensis optime congruere. 

QuibuB oblocutus est Boeckh epigr. chronol. 3t. (1856), 
p. 88 aqq., qui et diem ante d. XXI recte dici: tj nQOTfQala 
rrg i(inaT9iq voTfQoq^ numquam simpliciter iBxarij nQortQa dici 
posse, et diem XX constanter atque legitime audire thtaq 
Biye ilwiBq^ af&rmat, ipse autem diem esse decimum mensis 
statuit, ut iBMTTi nQOTBQa dictum sit pro iBxaTti iaTafiivov 
et hoc loco et apud Diog. Laert X 18, ubi legitur r^v 
Hd-iafiBVjjv yBvi&kiOv ijfidQav (scil. Epicuri) SmtaaTOv BTOvg r^ 
ngoTiQa itxaT/] rov rafifiXuSvog. Hunc enim diem diversum 
esse a vicesimo mensis die diserte indicari, quia statim additur 
diebus vicesimis (roTi; Bixaaiv) mensis cuiusque conventus 
discipulorum Epicuri haberi. Plinium autem diem natalem 
Epicuri cum conventus diebus confudisse (N. 11. XXXY 2). 
Denique Hesychii glossam iBtcaTtj nQoriQa ^ nQo Bixaiog wg 
voTiQa 17 fiBT^ Bittdia brevitate obscuram ita interpretatur, ut 
?! itiMTri nQoriQa illa sit iBxdni, quae diem vicesimum ante- 
cedit aeque ut ij iBxaTfi vartQa illa, quae vicesimum diem 
sequitur diebus scilicet a fine mensis numeratis. Nec vero 
persuasit Boeckhius A. Mommseno, qui Heortol. p. 835* 
(cf. Petersen Geb. Feier. p. 310) diem XX intellegendum 
esse noYO argumento probasse sibi videtur vocabulum fixag 
ratus non usurpatum esse de diebus profanis. 

Mihi quidem Meieri rationes recte refutasse videtur 



^ De singularii et plaralis aao cf. quae diipntat A. Mommsen 
Heortol. p. 228. 



- 30 — 

Boeokh (cf. Koehler in adn. ad n. 389), nec Bangabis argu- 
mentuni ex diebus adcurate respondentibus petitum magni 
esse momenti puto, quoniam cuius generis fuerit is de quo 
agitur annus et num ratio temporum ordinaria fuerit, non 
constat. Quod vero protulit A. Mommsen de usu Yocis iixaq 
speciem veri non habet: ipse p. 228* rfj [slxa\J[i in titulo 
quodam Ceo CI6 II n. 2360 indagasse sibi visus cst, eadem- 
que notatio coniectura probabili restituta est CIA II i n. 132. 
Aliis etiam locis nxag vocabulum usurpatur de diebus pro- 
fanis; cf. Dem. XIX 59. Contra Boeckhii argumenta gravia 
et probabilia esse concedendum. Quibus aliud addi potest 
ex Hesiodo petitum; apud quem legitur Opp. v. 785: ovdi 
fiBv r^ ngwvtj bktij xwgrj tf yeviaS^at — et V. 811: nQutTiGvrj 
S* Bivdq dvojiTJ^CDV avd-QuinoiOiv, ubi ?j nguiT/j txTfj et ngwTiaTT] 
Blvdg dictum est pro bxttj laTaf^ivov , ivdrr} lardfiBvov. Prop- 
terea apud Diog. L. X 18 iftiaTT] ngoviga dictum esse pro 
dfMTTj loTafiivov et discrepantias de die natali Epicuri facile 
solvi plane persuadet Boeckh. 

Inde autem non sequitur etiam' in eo de quo agitur 
titulo restituendum esse dBxdrrj ngoTiga. Etenim in lapide 
non dispiciuntur nisi syllabae -Jazfi ngorigai quae suppleri 
possunt ivoLTBi y iBnaTfi, BkdexaTai, diodtxdTBt ngoTigat. Yiri 
docti autem quod statim elegcrunt dt^xdrtjv ngorigav dierum- 
que ceterorum, quorum copia est, ne mentionem quidem 
fecerunt, parum caute egisse videntur. Proficiscendum autem 
est a certa et constanti titulorum dictione ueque vero a 
vulgari hominum privatorum dicendiusu. Atqui vidimus p. 12 
onmibus primae decadis diebus addi solere genetivum mra- 
(xivov, neque ad hunc usque diem inventus est lapis, qui 
aliam praeberet notationem: ipsa denique notio Jfxarj^ lara- 
fiivov legitur n. 175b et 469. Propterea illud supplementum 
5tx\dTH ngoTigat ita demum recte agnoscere videmur, nisi 
alia supplendi copia probabilis datur. Qualis, ni fallor, in 
promptu est Nam ad n. 263 significatione ^fiiga r^ isTvt 
ngoTiga diem notari solere vidimus, qui antecedat diem inter- 
calatum. Idem quominus de huius quoque tituli die stntua- 
mus nihil impedit, usus vocabuli ngorigag, si quidem constans 



- 31 — 

fnit ut similium notionum, ctiam flagitare videtur.^ Quod si 
recte conieci, iam qui dies eligendus sit videndum. 

Atque cum n. 471 et 472 exstet oydorn iavufiivGv f/<- 
fioXif.ion, hoc quoque loco si dies fuisset IX vel X, potius 
scriptum fuisse ivurfi vel dfxdvet larufuvov vgoxiQai credo. 
Videtur igitur in lapide fuisse aut 5»'Jex]ar/i aut Ja;Jfx]arfi 
TrQoriQou: ut sequeretur dies intercalatus aut In^fxari; aut 
diodsitdrtj ifi^oXifioq. ^ 

Menses auteip quorum dies XI vel XII respondeat 
prytaniae alicuius diebus XVII, XXVII, XXIX (quos dies 
solos aptos esse por spatia ostendimus) nulli sunt anno com- 
muni; anni intercalaris in censum veniunt menses Posi- 
deon II, cuius dies XI respondet prytaniae sextae diei XXVII, 
Gamelion cuius d. XII respondet prytaniae septimae diei 
XXVII, Thargelion cuius d. XII respondet prytaniae unde- 
cimae diei XVII. lam Iloai^twvog variQov [dtvriQovJ signi- 
ficatio spatia transgreditur: utrum Oamelion an Thargelion 
exBtitent diiudicari nequit. 

Contio Brum habita sit iv ro) dBdrgfo an ifi rhtooueT 
(nam contiones iv Jtovvaov non fuenint nisi mense Elaphe- 
bolione), iucertum; cum praesertim de aetate tituli non con- 
stet; magia tamen placet tv rwt &€dTQ(fu. Demoticon v. 5 . 
2ty[pQtdrfg magts quam 2v[7rakrjrriog spatiis commendatur. 

n. 390. 

De mense Posideone altero dubitari non potest, quia 
prytania septima in Posideonem priorem incidere nullo modo 
potest. — fxdrfjt V. 3 docet diem prytaniae fuisse vel deci- 
mum vel unum e sequentibus quinque; nam dies XV (vel 
XIV) prytaniae septimae respondet Posideonis II diei ultimo. 
Posideonis igitur dies in censum veniunt XXV — XXX (XXIX); 
spatiis tantum convenit dies XXVI ^^xtt^i fisr elnadag, ivde- 
xdrqt rrjq txqJ, 3 . 30 + 3 . 29 + 26 = 90 + 87 + 26 = 
203; 6 . 32 + 11 = 192 + 11 == 203. 

^ Quoinodo explicandniD sit nt anno intercalari dios intercalatus 
ooenrrat, t. ad. n. 263. 



— 32 — 

n. 899. 

In V. 5 suppleri potest aut ixaXTjala iv rm &BavQm aut 
ixxXrjaia xvgia iv rm ^BavQm ; nvQia si scribitur, versus primus 
longior efficitur, quam qui nomini prytaniae capiendo sufficiat. 
Exstitisse igitur veri simile est ixxXijaia iv rm &favQm, Pry- 
taniae nomen tum comprehendebat 9 fere litteras, singuli 
versus 40 — 41. Restant 24 — 25 litterae numeris dierum 
mensis et prytaniae. Quoscumque autem dies secundae vel 
tertiae decadis excogitabis, omnes spatium superabunt, veluti 
brevissima significatio: ^xvfji Im dixa, txvrit xal isxdvT^i (27 
litt.) : nam dsxdvTjt vaviQat, flxoav^i, quod per spatia ponere licet, 
per Eleusinia non licet. Dies igitur mensis fuit primae de- 
cadis, veluti nifinvrjt lava^ivov, nifinvTjt v^g nQ. 

n. 403. 

Lacuna v. 8 secundum spatium optime expletur verbis: 
fxvTjt inl iixa aut IVt^i xai viat; aliud quod aptius sit 
vix invenies. Sed quaeritur, quomodo prytaniae sextae 
dies XYI incidere potuerit in mensem Maemacterionem. 
Koebler putat: „Bine dubio scribam hoc loco illam temporis 
. rationem secutum esse, quae esset xar' ap;^orra.^. Dubitari 
tamen hoc loco posse censeo. Sextae enim prytaniae dies 
XYI respondet anno intercalari Posideonis diei ultimo (^rtjt 
xtd viut), anno communi Posideonis diei XYI ^xr/^i ini Sixa) 
i. e. illis ipsis diebus, quos lacunam solos optime explere 
vidimus. Propterea veri simile est scribam errore ductum 
MaifianvijQtwvog scripsisse pro IJorttdKjSvog. Similes errores 
invenies nn. 188 et 381. TJtrum autem communis an intercalaris 
fuerit annus non patet. 

n. 430 = 495. 

Titulum bis exhibet Koehler et hic et n. 495; arof/jyJoV 
exaratus non est. Adposui eum, quo intellegatur scriptum 
fuisse ixxkfjaia xvQia iv vm &sdvQm. Getera exempli tantum 
gratia explevi. Menses fuisse possunt Maemacterion, Anthe- 
sterion^ Scirophorion ; dies: ivdvst iava^ivov^ ivdvu xijq ngv- 



— 33 - 

ravHag] %v£i nul vJai, rgiaxoarfi rijg Trp.; alii non fuerunt. 
Annus igitur communis; scriba ignotus (Hagnotheus quidam 
archon invenitur n. 458). 

n. 431. 

Progrediendum erit ab altero lapidis decreto, cuius 
vestigia litterarum t. 29 non ifiSo^ii^i scribi, sed potius ivdvrii 
fisr^ eixadag iubere videntur: nam (f^ivowog^ quod coniecit 
Eoehler, iam removi pg. 13 not. Prytaniae dies est sine 
dubio: rgirei rijg nQvravsiag. 

In priori decreto prytaniae dies desinit in s]Uoor€T; 

fuisse igitur possunt dies 20 — 29"'; respondent his Boedro- 

mionis dies 17—26"", si tertiae prytaniae erant 29 dies, 16 
—26", si 30 dies. 

Prius decretum continet laudationem tribus Leontidis. 
Yidendum igitur quibus temporibus cetera decreta eiusdem 
argumenti fieri solita sint. (Titulos qui huc spectant congessit 
Koehler Herm. Y 231 sq.). Sunt autem prytaniarum laudes 
decretae 

I initio prytaniae nn. 390; 408; 472. 
II exeunte prytania nn. 392; 417; 432; 469. 
III incerta res est nn. 425; 426; 391; item in frag* 
mentis nn. 329; 393; 394; 440; 441; 457; 487. 



*) Addo praeterea: 1) in praesoriptis deoretoram in honorem pry- 
tanam factorum semper legi: iSo^tv nSt Sii^tai, nunqnam rii fiovX^t ttat 
rm Stiftm* 

2) propteroa non magis apparere formulam: to»; {Sh) n^oiS^vg^ 
oV Sr eto. 

3) in praescriptis decretorum in honorem quaestorum, scribarum 
etc. , quae semper priora decreta sequuntur, semel invenirl: 
iSoltr r^i fiovZiji uat rtai Stj^m n. 464 ; ceteris loois constanter : 
fSo^tr r^i ftovXit, Of. n. 190. Nam titulus n. 221 genuinus 
non est. 

4) Haec decreta in honorem quaestorum, scribarum etc. semper 
facta esse primis diebus eius prytaniae, quae subsequebatur 
eam, cuius ministri illi fuerant. 

3 



— 34 — 

Atque si exeunte prytania tale decretum factum est, 
semper ipsa prytania laudatur, quae etiamtum rounere fungi- 
tur; si initio prytaniae, semper laudatur prytania praecedens. 
Itaque cum in hoc decreto dies prytaniae desinat in BlxoarH, 
adparet et in y. 1 restituendum esse Aewvxldoq et diem con- 
tionis, in qua decretum factum est, fuisse unum ex ultimis 
prytaniae. Atque et spatiis et rei aptissimus est Boedromio- 
nis dies XX YI, prytaniae XXIX Cultimus). His igitur diebus 
Boedromionis respondebant dies prytaniae: d. 26= 29 pryt. 
III; d. 27 = 1 pryt. IV; d. 29 = 3 pryt. IV. Quam 
rationem cum nullo modo sit ordinaria, xar ag/ovra esse 
suspicor. Significatio contionis plus decem litteris non con- 
tinebat: suppleri igitur potest i/4 UsiQaist (cf. 417; 459). 

n. 434. 

Versus quot fere litteras comprehenderint cognosoitur 
ex versibus 18-21, qui formulam continent sollemnem: 
dyad-Bi Tv/ji Ssioyd^ai r$t fiovXet etc. Atque cum Koehler 
totam formulam restituere dubitaverit, ipsius autem formulae 
Tarietate sola saepissime cognosci possit, cni quisque titulus 
tempori adscribradus sit, pauca addere de huius formulae 
usu atque varietate haud abs re videtur. 

1) €y/rjg)ia&ai riji fiavkiji constanter scribitur usque ad 
ol. fere 115 = 320. cf. nn. 40, 47, 50, 54, 55, 66, 
73, 76, 126, 141, 168, 180, 186, 190, 206, 212 (ubi 
falso Eoehler 3B56/^ai). N. 87 dBiox&at certum 
videtur: de tempore decreti non constat. 

2) tBiox&ai riji fiovkiji etc. semper scribitur ab ol. fere 
119 (a. 304): cf. nn. 231, 252, 253, 254, 287, 315, 
316 etc; idem n. 319 restituendum. 

Aliter res se habet in formula i\/njg>ia&ui vel Jf- 
96/3^01 rm iijfim'^ quae formulae promiscue scri- 
buntur eodem tempore; cf. nn. 14, 17, 30, 39, 52, 
57, 65, 72 etc. Praeterea verbo moneo ubicunque 
formula integra : B(pt]^ia&at vel 3^36/9^^1 riji povk^i 
rovg ngokdgovg, oV av XdyMai etc. occurrat, semper 
legi i\//fjq)ia&ai vel 3B36/&ai rijt ^ovkijt (nunquam 



- 35 ^ 

rdit tijjLKai) rovg nQoiigovg etc, quod neglexit ali- 
quotiens Eoehler (nn. 348, 359, 386, 421, 440 et 
Cumanudis 'A&ijv. VI 133 n. 7. 

3) f£ et olrtvfg promiscue usurpantur omnibus tempo- 
ribus; oaoi exstat ^A&ijv. VI 136 n. 11 v. 3; olnvsg 
restituendum ^A&ijv. VI 271 n. 4 v. 32. 

4) ot uv rvy/avfoai 7tgo(6gfvovreg legitur usque ad ol. 
fere 107 = 350; ef. nn. 50, 66, 73, 76, 97; o? uv rvxcoat 
ngosigtvovr^q in lege apud Dero. 24, 21, in titulis 
nunquam. 

5) (£ uv luyoioi (et Xa/ioatv) ngosdgevsiv promiscue cum 
praecedenti formula inde ab ol. 107 — 112 fere (350 
—330). cf.nn. 52c, 54, 87, 141, 168, ^4^k. VI 152, 
Bola deinde usque ad saec. III medium; cf. 382, 386, 
388, 397, 409. Gl av ngosigsvuHji est 115 b, 273b, 316; 
n. 107 supplevit Eoehler: [olrtvsg ngoeigtvovat tv 

6) rovg ka/ovrag ngoiigovg promiscue cum praecedenti 
tertio saeculo usque ad saec. II; cf. nn. 334, 341, 
380, 383, 387 etc; sola deinde constanter: n. 401 etc. 
Quae formula sub finem saec. II et saeculo I saepius 
indicatur tantum, non tota perscribitur; cf. nn. 466s9; 
46745; 46796. 

7) slg rijv ngwr^v fxHXT^aiav sola dictio est usque ad ol. 
fere 118 = 306; deinde promiscue cum sequenti; 
cf. nn. 252, 253, 254, 320, 325, 359. 

8) Hg rtjv intovaav ixxkTjatav sola usurpatur inde a medio 
saec. in cf. n. 335 etc. In oratoris verbis ea for- 
mula exstat [Dem.] 59, 89.^ 

lam redeamus ad titulum, de quo agitur. Adparet 
scribendum esse: dya&H r]v/ft dBi6/&ai r[€? ^ovksZ Tovg Xa- 
/ovrag ngoiigovg slg ri]v sniovaav itijxXTjaiav /gTjfiarlaoi nsgl 



^ De his formalis earumque vi ac pondere nuper copiosissime et 
Boitissime egit Hartelius ,8tudien Qber attischeB Staatsreoht^ p. 59 eto., 
167 eto. 

8* 



-- 36 - 

TOVTWV, yviifxriv is (^vfA^uXkBad^ai rijg /^ovA^]? stg roV ii}iLi[ov, 
on SoxeT th (iovXeT etc. Singuli versus continebant 56 fere 
litteras. Notandum tamen nec litteras nToi/r^iov esse dispo- 
sitas et versus impari longitudine esse potuisse, Post eKxXrjaia 
(v. 8) usque ad tcSv ngoidQfov (v. 4) spatium est 36 fere 
litterarum, quod solitis formulis expleri nequit. Propterea 
contionem fuisse extraordinarium veri simile est. Atque cum 
saec. U semper contioni addatur significatio loci, etiam hic 
post inxXijaia scriptum fuisse aut iv TtSt d-haT^m aut sft 
IleigmBi conicimus ; avyxXr^Tog autem exaratum non fuisse pu- 
tandum est, quo recepto spatia non sufficerent ad nomen 
rogatoris reoipiendum; cf. n. 389. 

Post Movv\jxi(ovog (v. 2) usque ad t% nQvTavtiug (v. 3) 
spatium exstat 34 fere litterarum, quod explendum est numo- 
ris dierum mensis et prytaniae. Longissima tantum vocabula 
apta sunt veluti nifjinTSt f.iBX* elxddug, nifinTBi xui nxoatfi 
(35 litt.) vel similia: certi quicquam de diebus statui nequit. 

n. 435. 

Cum certa sit lectio ixxXtjaia xvgia sv twi dsaTgwi, quae- 
ritur tantum quo mense habita sit contio. Adparet fuisse 
Munichionem. Illud N enim in v. 4 medio Fourmont aut 
qui eumexscripsit, nonprorsus recteposuisse videtur; ponendum 
esse puto in sede proxime sequenti. Mensis enim, cuius 
tertia littera sit N^ nullus est. Scribendum igitur [^ot;]v[i/]i- 
ci7[yoc]. Dies fuit vel fXx^rfi [ini] i[ixa (ita Boeckh) vel 
i(vJaTBi [Bni\ i{ixa, Prytaniae dies fuit idem fere: [fxrfi] 
vel [cVarfi] xal iBxuTBi, Annus igitur communis. 

n. 436. 

Dies prytauiae sine dubio fuit i\yaTfit, Dies enini XXII 
Posidconis fuit 169"' totius anni, si duo menscs erant solidi, 
tres cavi (2 . 30 + 3 . 29 + 22 t=r 60 + 87 + 22 — 169); 
prytaniae sextae autem dies IX ipse quoque dies 169"* anno 
intercalari (5 . 32 + 9 = 169). Hi igitur menses fuerunt 
cavi et solidi: 29, 30, 29, 30, 29, 30, 29, 30, 29, 30, 29, 30, 



— 37 — 

29 = 383. Propterea necesse erat unum cayum mensem 
solidum efficere, nt dies intercalatus sit; cf. 263, 389. Ad- 
paret etiam ex hoc titulo Posideonem I anno intercalari non 
vocatum esse Tlwjtiewa ngoTeQOv vel ngiSToyy sed simpliciter 
lloaiiB^nva, 

n. 437. 

Longitudo versuum elucet ex certa restitutione v. 5/6: 
iiockfjata [iv xtot d-fdvQfoi' tmv^ nQo^iQwv etc. (82 fere litt.). 
Unde adparet mensis nomini relicta esse spatia non plus 
decem, quae explentur voce Tloatiffovog vel rafitjktiSvog. 

n. 477. 

Rettuli titulum, quo adpareret scriptum fuisse itacXijala 
jivgiu iv Tiot deaTQwii cetera incerta. 

n. 492. 

Quot litteras singuli versus continuerint cognoscitur ex 
yersibus 7/8 et 8/9. Sequitur inde contionem fuisse xvQiav; 
mensem fuisse oportet Maemacterionem , nam v. 5/6 propter 
spatium nisi [i\vifmTfjt^ vel [i\a)i$iidTrjt] restitui nequit. 
Prytaniae autem alicuius dies XI vel XII decem tribuum 
aetate^ respondere undecimo diei niensis alicuius ea condi- 
cione tantum potest, si mensis fuit Hecatombaeon aut Mae- 
macterion anno intercalari (2 . 30 + 2 . 29 + 1 1 = 60 + 58 
+ 11 = 129; 3 . 39 + 12 = 117 + 12 = 129) aut Gamelion 
anno communi (3 . 30 + 3 . 29 + 11 = 90 + 87 + 11 = 
188; 3 . 35 + 2 . 36 + 11 = 105 + 72 + 11 = 188) aut 
Elaphebolion anno intercalari (5 . 30 + 4 . 29 + 11 = 150 



1 HuioB aetatis faisse titalum dooet formula: tSv n^oiS^ «7r«- 
xffijipi^ev o Sfivay cui nondum additum est xai av^Ti^eSQot) quod addita- 
mentum post ol. 116,1 = 320/19 usu yenit. Deest etiam patrony- 
mioon eius, qui populum in snffragia mittebat, quod semper omittitur 
ante ol. 1 16,8 = 814/8 ; of. nn. 384, 286, 287, 288, 244, 245 etc. et 186» 
188> 190, 191. [Nam n. 230 pauUo reoentior est qaam statuit KoehlerJ. 



— 38 — 

+ 116 + 11 = 277; 7 . 38 + 11 = 266 + 11 = 277). 
ra/ifikifovog scribi non potest, quia 4 spatia vacua relinque- 
rentur; si 'Enaro^fiatLjvog aut ^EXutp^poXtwvog scribitur, unius 
litterae spatium vacuum manet. Propterea MuifiaxTTiQiwvog 
scribendum est, quod versum adcurate explet. Dies pry- 
taniae tum notabatur ScjffTcacrji, Titulus ol. 112,1 = 332/1 
antiquior non est propter contionis significationem additam 
(cf. pg. 3). Inter 112,1 et 115,2 anni intercalares titulis 
comprobati sunt 112,3 = 330/39 nn. 176, 177 (arch. Ari- 
stophon); 114,3 = 322/1 nn. 185, 186, 188 (arch. Philocles); 
115,1 = 320/19 n. 191 (arch. Neaechmus^. Ad hos igitur 
non pertinet titulus de quo agitur. Inter annos 112,3 et 
114,3, quorum finibus continetur, duo anni fuerunt intercalares, 
probabmter 113,1 = 328/7 et 113,3 = 326/5; ad quorum 
alterum utrum revocandus est. Yide tab. annorum et n. 180; 
'Adijv. VI 134/5 p. seq. 

n. 493. 

In restituendo titulo tuto proficiscimur a versibus 5/6 
et 6/7; ibi oyioii ntal «[^xoam certum est; nam r^foxoarcr 
scribi non potest, quia tum v. 7 duarum litterarum spatia 
vacua essent; oydosi xal Jexarci scribi et fragmentum ultimae 
litterae vetat (I, non /) et eadem spatia, quia tum unius 
litterae v. 6 locus esset vacuus. Continent igitur versus sin- 
guli 29 litteras. lam demoticon scribae Ji]o^utvg me ad- 
duxit, ut restituerem nomen archontis ['AvaiiKgdvovg] eiusque 
scribae Avaiug Dod^elvov Ji^ofinsvg ; cf. 320 b; 238 b. Quod 
si probabile est, decretum factum est ol. 125,2 = 279/8. 
Lapicidae autem errore excidisse dies mensis putandus est, 
ea scilicet de causa, quia ille, cum scribere deberet oydoei 
taraiidvov (vel inl iixa vel ftej' simiag: neque enim de ratione 
huius anni constat; cf. 320 b) oyion xat..., aberravit a priori 
o/J6a ad alterum (similia vid. nn. 181 ; 477 b). Mensis nomen 
continebat 11 litteras: quot litteris constant Ilvavoipiwvog, Movvi- 
X^ijhtog, &aQyij)itiovog. 01. 125,2 secundum Metonem erat inter- 
calaris. Si igitur Movvt/mvog scribas, prytania est ivi$wit7j. 



~ 39 - 

si 0aQyf]Xt(Svog , taidfxdrfj; quos numeros si in v. 2 recipis, 
nomini prytaniae locus non est. Propterea removendi esse 
yidentur scribendumque rivavoypiutvog. Sed cum temporis 
rationem ol. 125,2 perturbatam fuisse titulus n. 820b ostendat, 
satius erit de mensis die utrum fuerit YIII an XYIII an 
XXYIII, nihil audacius aflirmare. 

n. 495 = 430. 

Vide Bupra pg. 81. 



His titulis corp. inscr. Att. absolutis breviter tangam 
nonnuUas earum inscriptionum, quas post editum vol. II CIA 
publici iuris fecit Cumanudis. Quamquam adcuratius eas 
pertractare et in integrum rcstituere plerumque non licet, 
quia litteris tantum minusculis quae dicuntur editae sunt, 
quare nisi forte quid diserte monuit editor, qualis fuerit forma 
habitusque lapidum intellegi non potest. Propterea ea tantum 
enoto quae et necessario pertinent ad quaestionem nostram 
et omnino mentione digna videntur. 

'A&ijv. V 522 n. 6. 

HagnotheuB archon legitur CIA Hi n. 458, qui titulus 
spectat ad saec. II medium. Ad idem fere tempus alter 
titulus revocandus est, cum exstet in y* 2 iv lIuQmH (vide 
pg. 4 et 10): ut ad eundem annum utrumque pertinere yeri 
simile sit. Praeterea memorari adtinet hoc loco solo legi 
iv fleiQatei pro ff^ TIsiQaiH, 

'A&ijv, VI 134/5. 

Titulus quia symproedri nondum nominantur ol. 115,2 
antiquior habendus esi Idem cum iam addita sit significatio 
contionis v. 5/6 ixn^aia, recentior cst ol. 112,1. Non per- 
tinet ad ol. 112,1 (arch. Nicetas); 112,2 (Aristophanes) ; 
112,3 (Aristophon) ; 112,4 (Cephisophon) ; 113,4 (Antioles); 
114,2 (Cephisodorus); 114,3 (Philocles); 115,1 (Neaechmus), 
ut qui ad hos annos pertin6nt tituli (nn. 178 — 191), docent. 



- 40 — 

Reatant igitur anni oL 113,1 (Euthycritas) ; 113,2 (Hegemon); 
113,3 (Chremes); 114,1 (Hegeaias); 114,4 (Archippus). Per 
spatia non videtur licere scribere nisi in Eid^vnQiTovf si 
quidem litterae adcurate axoi/riiov erant exaratae. In v. 2/3 
restituit Cumanudis oy^iorf^ n^ravkiaq; in v. 4/5 r{aft7jXtwvo^, 
exTJiji Tfjg ng. Quomodo autem prytaniae octavae dies YI 
potuit respondere Gamelionis diei ultimoP Anno communi 
respondebat Gamelionis diei XXX prytaniae sextae dies fere 
32" (3 . 30 + 3 . 29 4- 30 = 90 + 87 + 30 = 207; 5 . 35 
+ 32 = 175 + 32 = 207); anno intercalari prytaniae sep- 
timae dies fere 8" (4 . 30 + 3 • 29 + 29 = 120 + 87 + 29 
= 236 vel 3 . 30 + 4 . 29 + 30 = 90 + 116 + 30 = 236; 
6 . 38 + 8 = 228 + 8 = 236). Atque si v. 4/5 re vera 
r[a/ui9]Xi(Syog restituendum est, dies prytaniae non fuit sextus 
— &r]]7i enim cum spatiis non convenit — sed octavus 
{6yi6]^J, Nisi igitur error latet, explicare titulum non pos- 
Bumus. Si vero oyiotiq (v. 2/3) errore scriptum est pro ijiioftrjc, 
annus fuit intercalaris. Atque cum inter ol. 113,1 et 114,1 
duo anni sint intercalares, ad unum hic titulus, ad alterum 
n. 492 revocandus est. Ad unum ex his duobus annis inter- 
calaribus pertinet etiam n. 180. Atque cum scribae nomen 
n. 180, omisso patronymico, totidem litteras comprehenderit 
atque scribae huius de quo agitur tituli, haec duo decreta 
ad eundem annum quadrare censeo. Ordo autem annorum 
intercalarium lioet incertus sit hio fuisse potest: 



anniu 
cycli 




anni j 


;enu8. 




« 

olymp. 


archontes. 


. 8 


B 


B 


B 


B 


112,3 


Aristophon 


9 


A 


A 


A 


A 


4 


Cephisophon 


10 


a 


b 


a 


b 


113,1 


Euthycritus 


11 


b 


a 


« 
a 


a 


2 


Hegemon 


12 


a 


b 


b 


a 


3 


Chremes 


13 


A 


A 


A 


A 


4 


Anticles 


14 


b 


a 


b 


b 


114,1 


Hegesias 


15 


A 

1 


A 


A 


A 


2 


Cephisodorus. 



— 41 — 

A = annuB communis, B = aDnus intercalaris titulfs 
comprobati (vide tab. annorum). 

'A^tjv. VI 152.» 

Decretum, quod continet lapis, factum est archonte 
Themistocle ol. 108,2 = 347/6, Aegeide octava prytania. 
Durabat prytania YIII anno communi inde ab ElapheboHotiis 
die fere X usque ad Munichioni» diem fere XIY (vel XYIII), 
anno intercalari inde ab Elaphebolionia die fere I usque ad 
Munichionis diem YIII (vel XII). Tempus adcuratius de- 
finitur v. 55/6: rov^ nQoedgovg, ot uv Xd/woi ngoei^QBVfiv iv 
Tioi drjiMi rfji oyioTjt ini iinLa etc. Sine dubio intellegendus 
est dies XYIII Elaphebolionis , quo die ut contio haberetur 
Demosthenes rogaverat (vidc Aesch. II 61). Contio igitur, 
in qua hoc decretum factum est, fuit ea, quae proxime prae- 
cedebat illam contionem die XYIII habitam. Die XYII ha- 
bita est contio iv Jiovvtjov (Aesch. 11 61. Schafer Demosth. 
II p. 90). Uanc contionem praecedebant dies festi Dionysi- 
orum, quibus contionem habitam esse vix verisimile. Die 
YIII Elaphebolionis erat contio extraordinaria rogante De- 
mosthene (Aesch. III 67). Itaque hoc die et hoc decretum 
faiotum esse puto et illud , quod exstat GIA II i n. 109. 
Contio ordinaria, in qua Demosthenes rogaverat, ut dic YIII 
Elaphebolionis contio extraordinaria haberetur, fuit fortasse 
Elaphebolionis die Y; cf. n. 300. Contiones igitur quae 
habebantur ol. 108,2 mense Elaphebolione fuisse videntur hae : 
(Y.) contio ordinaria : in qua rogavit Demosthenes, ut die 

YIII contio extraordinaria haberetur. 
YIII. contio extraordinaria: in qua et Demosthenes rogavit 

ut diebus XYIII et XIX contiones haberentur (Aesch. 

II 61 ; m 67), et actum est de renovando foedere 

cum Mytilenaeis (n. 109) deque honoribus pro filiis 

Leuconis. ^Ad-i^v. YI 152. 
XYII. ixxX^aia iv Jiovvoov. Aesch. II 61. III 68. 
XYIII. contio extraordinaria: '.-i^^v. YI 152 v. 55. Aesch. 1. 1. 

1 De hoo titulo nuper doote egit A* Sohaforos in Mas. rhen. 
XXKIII p. 418 ff. 



— 42 - 

XIX. contio extraordinaria: in qua actum est de pace Philo- 

cratea (Aesch. III 68). 
XX Y. contio : in qua de Cersoblepte actum est (Aesch. III 
73; Dem. 19, 58). 
Geterum Themistoclis annus fuit intercalaris (Boeckh 
Mondcycl. p. 27); cf. Euthycriti annus, qui idem est cycli. 

'A&ijv. VI 271 n. 3. 

Mensis sine dubio erat Hecatombaeon , quia prytania 
erat prima (zrpcJriyc v. 2). De contionis significatione vide 
infra. 

'^&ijv. VI 386 n. 3. 

Latet fortasse ratio xav' aQ/ovra et xutii &€6v, quantum 
quidem ex reliquiis v. 2 adparet. 

•^^V. VI 386 n. 4- 

Titulum ad eundem annum pertinere atque ClA II i 
n. 252 b manifestum est. Mensis fuit Metagitnion, ut docet 
V. 1/2 dfv[T]b()ag 7iQVTavtlaQ\ annus communis; dies prytaniae 
XXI. Cetera vide ad n. 252 b. 

\4&liv. VI 387 n. 6. 

Archontes noti, de quibus cogitari possit, sunt JAxifiog 
nn. 311, 312, 313 (scriba^vaiar^aro^ ^AQiaTOfia/ov llauavuvg\ 
quem restituere spatia quidem non vetant; Ileid^ld^fiog n. 332; 
QB&ffTj^oq n. 373. Quamquam nescio an alius fuerit archon 
adhuc ignotus. Prytaniae dies scriptus non erat. 

Cap. m. 

lam pertractatis titulis videamus de eis contionibus, 
quae memorantur apud scriptores antiquos cum historicos 
tum oratores. Quorum testimonia ita reoensebo ut ab anti- 
quioribus profectus seriem annorum percurram usque ad 



- 43 — 

Alexandri aetatem. OmneB tamen contiones, quae a scrip- 
toribus memorantur , congerere supervacaneum existimavi : 
eas tantum adscripsi, quae cum quaestione nostra aliquo modo 
oobaereant. 

Unum praemitto decretum de Antiphonte sociisque eius 
perduellionis reis anni ol. 92, 2 = 41 1 quod ex tabulario publico 
Atheniensium Craterus, ex Orateri collectione Caecilius, ex 
Caecilio Ps. Plutarchus v. X or. p. 833de hausit ita traditum: 

^Edo^e rfj PovXrji xa' T/jg nQvvavslaq, ^rjjitorixog ^^XwnfxrjS-fv 
lygafi/LidTSve , OiXoaTQaTog IIaXXp]vsvg infOTaTSi^ ^Avdgwv slns' 
ntgi Tfjjvavdgwv ot nvX. Quae praescripta et plura continent 
quam solent habere tituli lapidibus inscripti illius aetatis die 
prytaniae et demoticis additis, et eadem mire mutilata sunt 
populi et ipsius prytaniae notatione omissa — neque enim 
senatus decretum, sed contionis psephisma tenemus: ut ex 
die prytaniae memorato non multum proficiamus. 

Thuc. III 36. 

Agitur de supplicio Mytilenaeorum. Placuit Athenien- 
sibus (^sdoisv avTOtcJi ov Tovg nagovTag f.i6vov dnoxTstvai, dXXa 
nal Tovg anavTug MvTiXtjvaiovg oaoi i^fitoai, nauiag is xai yvvalKag 
aviQanodiacu etc. — — xai t^ vaTfQa/a ^tTavoii ug sv&vg 
!jv avTOtg. — — — (fJ^ iT* ijad^ovTO tovto twv MvTiXfjvaiwv ot 
notQOVTfg nQBapSig xal o* avToTg twv *j4&rjvuiftfv l^vfinQuTTOVTSg 

nuQfaxsvaaav Tovg iv TiXsi &nrs uv&ig yvuiftag nQO&sTvai 

xuTaaTaarjg d' svd^vg ixxXrjatag aXXui ts yvw/nui aq/ fxuaTtov 
iXdyovTo xai KXiiov etc. Contio sinc dubio fuit extraordinaria 
unius diei spatio intermisso convocata ol. 88,1 == 428/7 
anno fere exeunte. 

Thuc. IV 118. 

Devictis Atheniensibus ad Delium atque Brasida secunda 
fortuna in Chalcidica res gerente Athenienses ol. 89,1 — 
424/3 indutias cum Lacedaemoniis fecerunt. Quarum indu- 
tiarum ubi condiciones et argumenta enarravit pergit Thucy- 
dides : xai (OftoXoyijauv iv Tfo irjfKa Trjv ixsxnoiav slvai iviovTov, 



- 44 — 

ag/Hy ii r^i^Jc n^v fjtiigav, xkVQada inl di%a xov ^Ekafpti^okutivoq 
^ifjvog. iv TOVTio tw /Qovm iovTaq Tigog aXXtjXovg nQkofieig tcai 
K^QVxag nouTod-ai Tovg Xoyovg, xad-' o ti eoTai tj xaxaXvotg rotJ 
noXifxov, iKKXqaiav ie noirjoavTag xvvg aTQaTfjyovg xcd Tovg 
nQVTOvBig nQWTOv neQt rijg evQi^vijg ^ovXsvaaa&ai ^&Tjvaiovg etc. 
Eiaphebolionis dies XIY, quo die contio habita est, fuit ulti- 
mus Dionysiorum magnorum, quo die Pandia celebrata esse 
dicuntur (cf. A. Mommsen Heortol. p. 389 sq., qui hoc ipso 
die habitam easo contionem in Dionysi theatro contendit, in 
qua actum esse de rebus ad ipsa Dionysia spectantibus tradit 
Dem. 21, 8 et 9: sed. vid. supra p. 10 et 41): itaquc si re 
vera in hac contione indutiae factae sunt, putandum est aut 
extra ordinem hoc factum esse aut absolutis rebus legitimis 
alias quoque res in contione soUemni tractare licuisse. 

Animadvertendum etiam praeter prytanes strategos quo- 
que iuberi contionem de pace habere : de quo dixi in extrema 
parte commentationis. ^ 

Thuc. V 19. 

Pugna ad Amphipolim commissa (Y 10) Niciae quae 
dicitur pax est facta ol. 89,3 — 422/1. Pacis condicionibus 
expositis (V 18) Thucydides V 19 tempus definit his verbis: 
^Aq/h di Tiov anovdoiv stfiooog JlXfiOToXag, ^ AQTSfnalov fifjvog 
TSToiQTtj (scrib. T€TQudi) ff&ivovTog, iv di ^Adrfvaig aQ/wv \^XxaToc, 
*£Xa(pij(ioXtojivog (.i^tjvog ikt/j (p&ivovTog — — V 20: avTat al 
anovSai iyivovTO Ti-XtvTcJvTog tov yHptiovog a/.ta ijoi ix Atowaitov 
€v9ig Tiov aaTtxwv avTodt-yta iraiv dteX&ovTiov mi 7J/.i€Qiijv oXiywv 
naQsv$yxovawv 7J log ro nQWTOv ij iafioXij iy ig t^v \4TTiKtjv 
Mti ij aQ/tj Tov noXi/iOv Tovds iyivtTO, 

Initium quidem cepit pax inde ab Elaphebolionis die 
XXIY (vel XXY, si Elaphebolion erat solidus). Contio 
autem, in qua pax est facta, videtur aliquot diebus antea 
habita esse (statim post Dionysia magna) eodem fere tempore, 
quo ol. 89,1 = 424/3 contio de indutiis (plenilunii tempore 
sec. A. Mommsen I. 1.) habita erat. 

Thuc. VI 8. 
01. 91,1 = 416/5 aestate ineunte l^ati Atheniensium 
reverterant ex Sicilia. Athenienses duas contiones fecerunt 



- 45 - 

quinque dierum intervallo diremptas, in quibus auxilium ferre 
Siculis deereverunt; quas res his verbis narrat Thueydides: 
x«i of *A^yaTot iioiXTjoiay notrjaayrsQ — — irpfjiptaayTO vavg 
i^xoyra ni^tnHv etc. — /i£ra di tovxo "^ftiga nifinTfj ixxkfjaia 
avd^ig iylyvsTO, xa9^ S u /rgij Ttjv nagaaxsvijv TaTg vaval xa/taTa 
ylyvsa&at yai Totg aTgaTTjyoTg etc. 

Droysen (Mus. Rh. 1835 p. 164 sqq.) has contiones 
diebus XIX et XXIY Martii mensis attribuit, i. e. cum ipse 
Elaphebolionis diem I respondentem faciat Martii diei XIII, 
Elaphebolionis diebus YII et XII. Quae recte se habere 
non posse adparet duabus ex causis ; etenim et supra vidimus 
die YII mensis uUius contiones habere solitos uon esse 
Athenienses et dies Elaph. XII festissimus erat Dionysiorum. 

Atque de diebus vix certa proferri possunt. Recte 
quidem Droysen conclusisse videtur .ex Aristophane ^ et Plu- 
tarcho^ contionem alteram habitam esse eo die, quo Adonia 
Athenis celebrata essent; in definiendo autem Adoniorum die 
satis ille audacter egisse mihi videtur. ' Neque enim diem, 
quo Macrobio teste^ Adonia ab Asiae gentibus celebrabantur, 
eundem fuisse atque Athenis constat nec si constaret demon- 



^ Lys. T. 387 ed. Bergk: a^ t^tlafiyM rtiv yvraixiiv ^ r^uip^ 
)[ti ru^navirtfioi jfol nvMvoi £u/3d(^ioi, 
o r' jidtovianftoi curo^ ouni rmv rty^v^ 
ou *yti nor lav ^mouov $v r^Mxi^oi^; 
fifytv (f o u^ ftf^mft jufv ^tj/iioai^aroi 
nXtiv tii ^ixf/Uav ij ywij d^ o^/cv/ttvij, 
alal ^jiSaviv qt^aiv^ o Sh ^tj^oargaroi 
Mltytv onlira; xaraUynv 2^xw&it9v eto. 
' Alc, YIII: Idvrfinorroi St rou ^jihnfiiaSov xat x^njaavro^ Myfjoy/t 
rttr fijrofw ^^fioar^arog xai Hntv wff ^^^ roui ar^ttrijyov^ avrox^aro^ttg 
tivai xat r^i na^axtvfg xai rov noliftov navrof» ^R\f/9j^anfttvov Sh rov 
S^/iov xai ytvoftivtiv irolfitav narrtav n^o; lov Ixnlovv ov ^^qtjara naqT^v ouSt 
ra r^; toqr^q, ^jiSviv{mv yaq n; ru( ^fitQtti fxtivag xa^tjxovTtor tXStala nollu- 
^ov vfx^tg Ixxofii^ofifvoti bfiout nQovxtivro ralg ywai^t xai ratpai ffiifiovvro 
xonrofiivat xa\ 9^^vovi ^Soy. Cf. Nio. XIII : \d.Stavia ya^ f^X^^ ^' ywatxfq 
rort irai n^vxttro noHaj^o^t r^g noXttaf tlSt^la xtn ratpa\ nt^ avra xa\ 
xontrtH ywaix»v ijaav eto. 

* Nihil de AdoniiB protnlit A. Mommsen in Heortologia. 
« Sat. I ^l : a. d. YIII Kal. Apr. 



— 46 — 

stratam esset diem XIII Hartii reapondere Elaphebolionis 

diei primo. Ceterum vix opus est monere eam inscriptionem, 
quam attulit Droysen ad confirmandam opinionem suam, non 
pertinere ad ol. 91,1 = 416/5, sed ad ol. 91,2 = 415/4; 
cf. CIA I n. 183. 

Quaeri potest contiones utrum ordinariae an extraordi- 
nariae fuerint. Atque alteram utrara fuisse extraordinariam 
credi possit, quia cum unaquaeque prytania quattuor con- 
tiones ordinarias habuerit easque paribus intervallis septem 
vel octo dierum distare par sit, contionum quinque dierum 
intervallo diremptarum utramque fuisse aut ordinariam aut 
extraordinariam veri simile non est. At (!erti quid statuere 
nolim propter ipsum quinque dierum intorvallum, de quo v. 
infra. (Cf. etiam contiones Demosthene rogante convocatas 
pg. 41.) Ceterum decreti quod in priori contione factum est 
fragmenta tenemus CIA I 55. 

Aliae contiones memorantur Thuc. I 31; I 44; lY 29; 
V 45, 46; VI 29; VIII 67, 93, 97. 

Xenoph. Hell. I 4 20. 

Alcibiades ol. 93,1 = 408/7 redierat, cum Athenienses 
Plynteria celebrarent (I 4 12: KUTinXsvatv Iq rov IhtQoia i^fisQtf 
fj riXvvTfjgia ijyiv r^ noXig). Plynteria autem celebrata sunt 
QaQyt]XiWvoq fnTij tpd^lvovToq (Plut. AIc. 34) i. 0. die XXIV 
(aut XXV; vid. pg. 18). Deinde ^AXxifiidirjg di nQog rjyV ytjv 
OQfiiaS^sig dndfifuvs /tkv ovk fv&diog g^ofiovfievog Tovg i/^d^Qovg — 
— — naTiddv ii EvQvnToXcfdOv — tots anopdg dvafiaivsi ig 

ttJv noXiv fV is Tij (iovXTJ xai Trj sxxXtjala dnoXoyTjadfiSvog, 

(og ovx Tjaffiijxci eta Quae exeunte Thargelione facta esse 
statuendum, cum haud multum temporis moratum esse, sed 
statim senatum populumque adiisse Alcibiadem probabile sit. 
Exempla contionum Thargelione post diem XXIV habitarum 
sunt n. 257 (oL 113,4 = 325/4; Tharg. die XXV); n. 121 
= Aesch. III 27 (ol. 110,3 = 338/7; QuQy. dfVTSQa tp&l- 
vovTog). Itaque parum adcurate in proximis Xenophon: xal 
fiSTa Tov xaTanXovv TqUfa firjvl dvrj/d-ii sn ^AviQOv, Profectus 



— 47 — 

enim est Aldbiades Mysteriis iam peractis mense Boedromione 
qui erat post reditum mensis quartus. 

Xenoph. HelL 17 4. 

Post pugnam ad Ar^nussas eontio habita est fV Ji riov 
aTQaT^yiov xaTijyo^^ow aXkoi Tt xal Qt^Qa/nbvjjg /LiakiOTa' strategi 
se defendunt. xoiavTa XtyovTBq snn&ov tov ^ijfiov. i^ovXovTO 
ds noXXoi T(ov IditOTWv hyyvda&ai dviaTd(.i6voi. sdo^s d'f avafiuXs- 
cd-at iq STsgav ixxXfjaiav' tots ydg oif^s ijv xai Tug /HQag ovx 
av na&ttoQtov' Tijv ds fiovXi^v nQOfiovXfvaaaav sasvs/xsTv otio 
TQonio 01 dvd'Qsg tcqIvoivto, 8. Mstu di tuvtu iyivsTo \4naTovQta, 
— — Post Apaturia: 9. sKxXT^aiav inolovv , ig ijv rj PovXtj 
iatjvsyxs ttjv savT/jg yvtofzTjv KaXXi^ivov stnovTog TTjvds etc. 

Quarum contionum prior proxime praecessit, altera 
proxime secuta est Apaturia. Ipsa autem Apaturia celebra- 
bantur Pyanopsionis diebus fere 26 — 2d (vel 27-29, si 
Pyanopsion erat solidus): ct A. Mommsen Heort. p. 302 sqq. 
Dies certi erui non possunt; moneo autem Pyanopsionis die 
ultimo celebrata esse Chalcia (cf. A. Mommsen 1. I.); quam- 
quam hoc ipso die deeretum factum est n. 178 (ol. 112,4 = 
329/8). 

Aliae contiones apud Xenophontem: Hell. I 1 33, ss; 

II 2 4, 12; VI 5 33. 

Andoc I 83—84. 

Tisameni psephisma factum est ol. 94,2 = 403/2. Popu- 
lare imperium restitutum est Boedromionis die XII (Plut. de 
glor. Ath. p. 379). Atque primum decrevit populus legibus 
uti Solonis et Dracontis (And. I 82 ; Xeu. Hell. II 4 42) ; 
pergit And. I 82 : instd^ ts fiovXi^v dnsHXfjQwauTS vofiod-sTag 
Ts slXsa&i, svQtaxovTsg twv voftiav t(Sv ts ^oAcdmo^ xai twv 
^QaxovTog noXXovg ovTug oJg noXXol tvSv noXtTcov svo/ot ijaav 
Tigv nQOTSQOv IvsKa ysvoftivwv, ixxXr^aiav notTJaavTig sfiovXsvaaads 
nsQl avTcSv niai i\f/fjipiaaa&s, Sequitur psephisma Tisameni. 
Factum igitur est hoc decretum aliquanto post Boedro- 
mionis diem XII Pyanopsione ut videtur ineunte (cf. § 83: 



- 48 — 

xai na^atiioFTiou Twfq A.^y^oSq iv tm^s tft /Uiyvt). Ceterum 
annus ol. 94,2 = 403/2 erat communis; ef. Unger in Ber. 
d. k. bayr. Acad. d. W. 1875 B II. 

Aliae contiones memorantur I 11 (cf. Thuc. YI 28); 
I 27; 71 ; 77; 96; II 23. Ly sias contionum meminit or. XII 
68 sqq.; XIII 8 sqq.; 50; 55 (de quibus nuper disseruit 
H. Luckenbach de ordine rorum a pugna apud Aegospot. 
commissa etc. Argentor. 1878); XXVIII 9; XXXIV etc. 

Lycuigus. § 36. 

Factum est decretum de quo agitur rogante Hyperide post 
pugnam apud Chaeroneam commissam. Etenim ad idem decre- 
tum pertinet § 16 ubi legitur: rt-yfvrj/nivijg yd(} rrjg h Xoigio- 
veia (nd/fjg xal avviga/LiovTMV andvTMv vfuov eig rrjv tKitXijaiav 
ixpijipiaaro o ifjfioq etc.; cf. § 41 et 53. ^ Contio igitur statim 
habita est cum nuntius pugnae Athenas adlatus esset i. e. 
mense Metagitnione , paucis dicbus post diem VII, quo die 
pugna est facta. Contio quin extraordinaria fuerit vix dubi- 
tari potest. 

Alia decreta §§ 113; 117—118; 120; 122; 124 127 
coU. Andoc. I 96—98 et Dem. 20, 159. 

Contiones ab Aeschine memoratae praeter illas^ quas 
p. 41 (Aesch. II 53—68 cf. III 63—72) et p. 8 (III 27) 
citavi, hae quoque notandae sunt: II 13, 14 (cf. III 62); 
18 (cf. m 63); 47; 82-90 (cf. III 73, 74); II 92, 110; 
170; m 76; 100, 125. 

Dem. XIX 58—60. 

Agitur de anni ol. 108,2 ultimis diebus; cf. pg. 41. 
Legati, qui pace facta (Elapheb. XIX) ad Philippum misai 
erant, reverterant Scirophorionis die XIII: ^xoftsv ie isvgo 



1 De decreti argamento cf. |Dem.] adv. Aristog. II 11; yy. X 
oratt. p. 8498. — Dem. de cor. 248; Kiessling- comm. tres de Hyp. 
p. 190 



- 49 — 

rp/ri/ ini isKa tov 2niQoq>OQi(ityog /nTp^og — 17 ^ iiath^ia fxkxd 
xavTOL , iy fi navTa Ta ngayfxaT^ dnwkiaav ovTOi tpfvcafifvot 
Mxi (psvaxlaavTBg vfiaq, t^ fxri^ ini dina iylyvtTO tov 2MQO<po- 
gtdlvog, 59: dno toIwv TavTrjg nsfinTala XoyiXofisv — ovxovv 
ffxa^ — voTtga toIwv isxdTTj, ivaTtj, oyiotj. TavT/j iyiyvovd-* 
ai anovdal ntai navTa TdxH ngdyfiaT^ dnwXaiXsi xai Tskog tl/jv, 
TiS TOVTO drjXov ; Trj TSXQadt (pd-ivovrog rjxxXfjaia^STS ftsv Tod^ 
vjLisTg IV nstgaisT ntQi tvjv iv ToTg vKOQiotg etc. 

Reliqua decreta quae permulta laudat Demosthenes cum 
in orationibus publicis tum in forensibus adscribere omnia et 
longum et inutile est, potiorum tamen quae in iudicialibus 
orationibus memorantur habes conspectum: XYIII 25 — 29 
(contio Elaphebolione post pacem Philocrateam habita); 37 
(cf. Dem. XIX 58 sqq. 86, 125; Aesch. II 139; III 80); 56; 73 
(ol. 110,2); 83; 115; 118; 169 (contio extraord. ol. 110,2); 
222; XX 35 (de Leucone ; cf.\4^^v. VI 152); 44 (cf.CIAni 
n. 85; 'A^-^v. VI 480); 54; 63; 70; 84-86; 115; 159 (cf. 
Andoc. I 96—98; Lyc. 124-127); XXI 8,9; XXII20etc.; 
XXIV 11; [Dem.] XLVII20; L4; 13; LI4; [Dem.]LIX2; 
4; 104 — 105. De publicis Demosthenis oratioAibus in con- 
tione habitis post A. Schaeferum aliosque nuper optime egit 
Q. Hartel ,Demosthenische Antrage' in Commentt. in honorem 
Mommseni scriptis a. 1877 p. 518 sqq. et ,Demo8thenische 
Studien' I. Vindob. 1877. Paucas contiones ab aliis memo- 
ratas in tabulis suo quamque loco notavi. 

Cap. IV. 
1) De numero contionum. 

lam absoluta de locis singulis disputatione priusquam 
yideamus, quidnam de diebus, quibus contiones habitae sint, 
statui possit, primum paucis, quot contiones ordinariae fuerint 
disquirendum est. 

Atque Aeschinis loco II 72 : itcxXijfriag avyxXrjrovg nXnovg 

'^vayxal^sad-s ixnXrjatd^stv rj Tag TSTuyfisvag ix tcov vofiiov doce- 

mur, quot contiones essent habendae legibus fuisse consti- 

tutum. Numerus autem ipse contionum a grammaticis tra- 

4 



/i 



— 50 — 

ditur, quorum locos, ad quos saepius mihi recurrendum erit, 
integros exscribam. 

1. Harpocration s. v. yv^ ixxXfjala p. 188 ed. Dind. 
'YntQMf]^ iv TM xuTOL ^rjiiiiov l^svluq, ti yyrjaiog. rlvtq 

de cd yvQiai ixxXTjalcu, * AQiaroviXriq SsdriXiii^ev iv rfj ^A&Tjvuhov 

noXiTsia, Xiycjv rovg ngvTavstg avvaytiv Ttjv ^ovXffv xai tov 

iTJfiov, r?Jv /.tsv (iovXfjv oarjfisQai, nXTjv iav riq d<psat/nog t] , tov 

ds iij/nov TSTQaxig Trjg nQVTavsiag sxuaTijg» ^^nQoyQurpovat Jt'* 

ifijat \ui xvQiav ixxXrjaiav , iv fj dsX rdg dQ/dg dnoj^siQOTOvsTv, 

oV doMvai jLftj xuXiog UQ/siv, Kui mQi (ftvXuxrjg Ss Trjg xcoQug*. 

xai Tog slauyysXlug iv tuvtij rfj 'ijfiSQ(f Tovg (iovXo/isvovg noi- 

siad-ul (prjai, xui ra s^g. 

Ab Harpooratione Tel potias eiuB epitomatore pendent 

PhotiaS et Saidas 8. ▼. MV^ag ixMhjaCai ^ 

01 nQvratHi avy^yor tj^v fiovitjv xai rov S^/iov, t^v /utr^ 
/iovl^v oaij/tt^i^ nlr^v rav rt; a^at^og ^^ rov St Sijftov rtr^uii 
riji nqvravtCaq (ftaartjg, iv St r^ mv^ ixxXija/q fSti rag o^X"^ 
ano/ti^orovttv i oV tSoxovv fiij xaXag u^^tiv. xa\ ntQi ^vlaxyi Si 
T^S ^to^ag, xat rag tlaayytluii iv ravTij r^ (j^ om. Photius) 
^/it^ oi fiovlojutvoi inoiovvro. 

2. Polfux VIII 95.8 

nQVTuvsig* ovTot tijv (iovXijv avvuyovatv oarj/iiQou nXijv uv 
Tig fi utpsTog, Tov Ss Srj/iov TSTQunig sxdtntjg nQVTuvtiug. xul 
nQoyQdg>ovai nQO Tijg fiovXfjg xui nQO Ttjg ixxXfjaiag vnsQ lov SsZ 
/Qrj/iuTiQsiv. Tiov S^ ixxXrjattov rj /tsv xvQia , iv rj Tag uQ/ug 
int/HQOTOvovatv sinsQ xuXiiig uQ/ovatv rj dno/siQOTOVovatV iv fj 
xul Tug siaayysXlag o fjOvXo/ttvog siaayyiXXst xai Tag anoyQufpdg 
Tiov S rj/tsvo/ibvcjv dvuytviiaxovatv oi nQog Tu7g Sixuig, xui rdg Xrj^sig 
Ttov xXijQWv. rj Ss StvTtQu ixxXtjaia dvsTrat ToTg (iovXo/isvoig IxsTtjQiav 
&f/ttvoig Xiynv dSsiZg nhQi Tt Tiiiv iSicov xui tcov Srj/4oaiiov. rj Ss 
TQlTrj xrjQvl^t xui nQsapsiutg uiioT /Qrj/iaTiCstv, ovg SsT nQOTSQov ToTg 



^ Sio aactore Bernhardyo BcripBit I. Bekker; xv^^ ixxlijatag ep. 
Harpocrationis, Photius, Saidas. Nimirum lemma lezioorom desumptam 
est ex AriBtophaniB Ach. 19: w; vvv, onor^ otaijg xv^Cag ixxXijatag 
ito9^iv^q JfQijuoi ij ITrv\ avjij( 

■ rr,v /uiv pro J T?r recte I. Bekker. 

* Quem cara yitiiB plaribuB deBcripBit scho]. ad Aesoh. (I 104) 
p. 28,18 nota Dind. codiois Q. 



— 51 — 



nqvvavBatv dnodovvcu xd yQdfAfiara, rj dk rtTaQT?^ neQi IsQiSv 



Hol oatiov. 



3. Photius lex. s. y. yvQta ixxkfjaia. 



sv T] Tovq aQyovToq s/siqotovovv, oiov OTQaTtjyovg, innaQ/ovg 
%al Tovq TOiOVTOvg. dkkoi ik (paoiv xa&^ SxaaTOv fifjva ixxkrjalag 
slvai TQtXg, (& icvQtut nQog avyxQiatv iXiyovTO tvSv avynX^^TUPv. 
Ad glossae partem priorem cf. lex. Seguer. p. 274;i9. 

4. Schol. ad Demo8th. (XXIV, 20) p. 742,i9 Dind. 

^IOTtov yaQ oTt xara fiijva TQsTg ixxXfjaiag inotovvTO, 
fiovktvojnsvot nfQi Tiuv iv TfJ noXst nQayftaTWv, nX^v si fxrj aQu 
dvayxt] Tig xaTsXafis noXsftov, oiaTf xai nsQi ixsivov dXXrjv sxxXf]- 
aiav noiijaai nXsov tijSv wQtafiiviov. xai syivhTO tj nQWTrj svds- 
xaTij TOv firjvlg, rj 8s isvTiQa nsQi ttjv dxaia (stxoaTijv T. C. V.), 
ij is TQirrj nsQi rijy TQtaxoaT^^v, A. R. T. C. V. ^ 

5. Schol. ad Aristoph. Ach. 19 (et Suidas s. v. ixxXfjaia 
xvp/u). 

xvQiac ixxXrjaiug\ {pvTio XiysTui xvQia^ Suid.) sv rj ixvqovv 
Td xpfjfpiafAaTu. siai is vofttftoi ixxXrjaiou al Xsyofisvat xvQtai 
TQtTg Tov ftrjvog ^AO^rjvrjatv , rj nQwnj xui ly isxaTTj xai i^ 
TQiuxdg, siai is xai nQoaxXrjTot avvayofisvat xuTd Ttva snUyovva 
nQayftuTa, ul ftsv ovv voftiftot xai loQtaftsvat ixxXfjaiat {ixxXrjaiat 
om. Suid.) KVQtat XiyovTUt, ai is nQog ro xaTsnetyov avvayoftsvut 
avyxXrjToi. 

6. a. Schol. ad Aesch. (I, 60) p. 21,2 Dind. 

yivovTut ds ixxXijaiat TQsTg tov firjvog al Xsyofisvat xvgtat, 
ag ix rcov vofiwv i/ovatv avayxaimg TkXsXv. indv ds airfviitov 
Tt nQoaniarj, ixxXrjatu^Qovai ftsv, xaXsTTut d's avyxXrjTog, si rf* apt 
xai ixxXrjaia, ov xvQia. M. 

b. Schol. ad Dem. (XVIII, 73) p. 289,i9 Dind. 

avyxXrfTog ixxXrjaia Xiysrat rj ysvoftivrj dtd Tt iiiMpvfjg 
xuTtnstyov, TQsTg yuQ ixxXrjaiut tov firjvog yivovTut wniafiivat. 



' Litterae Bunt oodicam Dindorfianae. 

* Mu^ reote deleTit I. Bekker iabento Bemhardjo. 

4* 



- 52 — 

ij de oiyKkTjTog ov/ otQtafiiyfj. P. Eadem fere schol. ad XIX, 
123 p. 397,16 Dind. 

c. Scbol. ad Aesch. (III, 24) p. 83,8 Dind. 
rgsTg yaQ ixKXtjaiai xara fiijvu iyivovvo. F. 

Idem' fere Schol. ad Dem. (XX, 94) p. 500,3 Dind. 
Adde Schol. ad Dem. (XIX, 154) p. 410,4 Dind. 

fx rwv TQKov fXHkTjanuv Xsysi tiov mgiafiBV(ov , mg tJStj 
ixfivwv ngoavuXiodeiauiv tiov tqkov. A. T. 

Adparet grammaticorum alteram partem docere quaternas 
contiones singulis prytaniis habitas essc Athenis, alteram ternas 
smgulis mensibus. Atque priorissententiaelo cupletissimus auctor 
adfertur Aristoteles in rep. Ath. (1), cui PoIIucem quoque 
(2) sua debere ex verborum similitudine satis adparet. ^ 
Altera pars grammaticorum (3, 4, 5, 6), qui ternas contiones 
singulis mensibus habitas esse docent, unum et ipsi auctorem 
sequuntur, qui quis fuerit dubium est 

Conciliare autem has discrepantias ita studuit Schoe- 
mann,^ ut Photium et scholiastas (3—6) diceret ^respexisse 
tempora post ol. 118,2, cum in duodecim tribus distributa 
civitate prytaniae quoque erant duodecim, singulorum men- 
sium spatia coniplexae^, — glossas autem Harpocrationis (1) 
et Pollucis (2) „pertinere ad antiquiora tempora eamque 
reipublicae formam, quam Aristoteles viderat^. Quam Schoe- 
manni sententiam repetitam ab ipso in libris de antiqu. iur. 
publ. p. 227 et antiqu. Or. publ. p. 403 compositis viri docti 
qui his de rebus egerunt omnes probasse videntur.^ 

lam titulis quos supra examinavi haec opinio neque 
comprobatur neque refutatur, quia ne unius quidem prytaniae 



^ cf. y. Rose Aristot. pseudepigr. p 436 sqq.; F. t. Stojentia 
de lulii Pollucifl auctoritate p. 15 et 88 sqq., qui quos por rivulos 
doctrina Aristotelis ad illos homtnes manarit, explicare studet. De 
oeteris quae grammatici tradunt, qaid ad AriAtotelem redeat, infra auo 
quidque loco ezpouendum erit. 

> de comitiis Ath. p. 32 et 43 sq. 

s cf. Boeckh Staateh. I 326; A.' Westermann Abh. d. k. saechs. 
Oes. d. W. 1850 II 10; Hermann Staatsalterth. I& § 128 1, a. 



- 53 - • 

neque ex decem neque ex duodecim tribuum tempore con- 
tiones omnes notae sunt Servata autem est duarum eius- 
dem prytaniae contionum mentio quinquies: n. 49 et \4^v. 
VI 269; nn. 168,25 et 169; nn. 176 et 177; nn. 259 et 260; 
nn. 262 et 263, 264; trium semel: nn. 124, 125 et 126, 127.^ 
Quod igitur ad tempora X tribuum attinet in Aristotelis 
de quattuor contionibus testimonio tuto acquiescere licet. 
Idem autem confirmari videtur lege in Demosthenis Timo- 
cratea seryata § 21: rovq nQvravstg, etp^ (0¥ av t^ im/HQOvovia 
yivrjTui, noistv neqi xvSv anoxsiQorovrj&ivratv -njv TcXevTaiav t(Sv 
tqkSv ixr.X^ai<Sv collatis oratoris verbis § 25: uai nQWTOv fisv 
i(fi* vpLiv inoiTfffav dta/SiQOTOviav^ noTBQOv elaotOTiog iavi vofAoq 
xcuvog ij .doj€oihfiv aQneTv ol nslfiBvot, fiSToi ravra d' av /stQO- 
TOv^arjTS fioifiQHv, ovx ev&vg ud^ivui nQoaiT<i$av, dkXa t^v 
TQiTPiv anidst^av ixnXTjaiav, xai (wd^ iv ravTfj Ttd^ivai dtfd- 
naaiVj aXXd axi^f/aad^ui xaSf o ri TOt*g vofio&iTag Mid-iSiTS. 
Quamquam Westermann qui legem illam omnino fictam esse 
arbitratur, ex his quoque verbis: Ttjv TtXtvTaiuv tiov TQidSv 
€xxX7j(Ji(JSv, quam nulla fides sit grammatico qui legem com- 
posuerit, adparere statuit.^ Demosthenem enim verbis Tijv 
TQirfjv ani^ei^av ixxXrjaiav significasse putat non tertiam con- 
tionem post primam, sed tertiam anni contionem prima com- 
prehensa idemque intellexisse etiam legis inventorem, sed ex 
suae aetatis exemplo pro tertia ultlmam posuisse trium con- 
tionum per prytaniam habendarum, quot habitae essent XII 
tribuum tempore. Yerum id neque in Demosthenem valet 
neque in legis auctorem quisquis fuit. Nam si bene respicis 
oratoris verba fisTd ravra 3s (i: e. post dta/siQovoviav in 
prima contione habendam) — Trjv TQlrrjv dnidsi^av ixxXfjaiav, 
quin Demosthenes ipse significarit tertiam contionem post 
primam illam legitimam vix ac ne vix quidem dubitari potest. 
Notum autem est ex Dera. Lept. § 94 ^rJ yQafifiavsT nuQa- 
dovvat, TOVTov d' iv Tatg ixxXrjaiaig dvaytyv^oaxsivj^ novas 

^ Oontiones Elaphebolione ol. 108,2 habitae (vid. p. 41) in censum 
non veniunt quia plnres sunt extraordinariae. 

2 1. c. p. 20. 

3 of. Din. I 42. 



— 54 -^ 

leges in compluribus contioiiibus , minimum duabus, reoitari 
oportuiBse, ut unusquisque cum videret, quantus esset numerus 
legum ferendarum, de nomothetis instituendis consilium recte 
iniret. In ea autem contione quae i^ TtXehTala twv Tgmv 
Tocatur, secundum legem illam recitari leges noTae non iam 
potuerunt, quia ex eadem lege tzqiStw fitTa tu IsQd agendum 
est de nomothetis instituendis. Itaque neque Demosthenes 
neque is qui legem composuisse dicitur intellexit tertiam 
anni contionem, sed tertiam post primam, ultimam ex tribus 
post primam reliquis, i. e. quartam contionem et anni et 
prytaniae primae. 

lam de XII tribuum aetate quae Schoemann statuit habere 
aliquam commendationem ex ipsa rei simplicilate conceden- 
dum est: certius tum demum diiudicari potest, si quae fides 
sit ceteris quae eidem grammatici (3 — 6) tradunt experti 
erimus. Ad quam rem inquirendam iam accedimus. 

2) De diebus contionum. 

De certis comitiorum diebus ii grammatici, qui cx 
Aristotelis loco de quattuor contionibus hauserunt, nihil tradunt. 
Ex iis autem, qui de tribus contionibus referunt, quorum 
quidem notationes ad XII tribuum tempus pertinere putantur, 
Scholiasta ad Dem. Tim. (4) docet primam habitam esse 
raensis die undecimo, secundam circa diem vicesimum, tertiam 
circa tricesimum; Schol. ad Ar. Ach. 19 (5) dies comitiorum 
notat primum, decimum, tricesimum. Quae dicta inter se 
pugnare iam dudum viderunt yiri docti. ^ Atque prior opinio 
rationi quidem sufficit, altera autem (Schol. ad Ar. Ach.) 
aut corrupta est aut plane insulsa docet. Numquam enim 
credi potest contiones habitas esse mensis die X, deinde 19 
dierum spatio intermisso die XXX, denique nullo intermisso 
spatio die proxime sequenti. Sed error manifestus est, ortus 
ille, ni fallor, non ex litteris numeralibus, „ut rescribendum 
sit ij lySsxaTfj nal tj nxug mi ^ TQtaxag,"^ quod placuit Petito 
(cf. Schoemann 1. 1.), verum inde quod auctor huius glossae 



1 ▼. Sohoemann de oom. p. 43 ; Dind. adnot. ad Sohol. ad Ar. Aoh. 19. 



- 55 — 

male intollexit festinanterque exscripsit glossam, qualis est 
apud SchoL ad Dem. , cum ij nQiivr^ »ai ij ^fHUTtj daret 
pro ^ nQdv*] svisxdri], tixoarTJv plaue omitteret. 

lam quod de contionibus et die XI et circa XX et 
XXX mensis diem habitis grammatici illi testantur, quin ad 
XII tribuumaetatem pertiueat Schoemann 1. 1. p. 44 non dubitat. 
,,Nam post ol. 118 temas singulis prytaniis vel quod perinde 
est mensibus ecclesias habitas esse iis ferme diebus qui ab 
Ulpiano" (i. e. Schol. ad Dem.) ^designantur, non est quod 
dubitemus, dum ne quid de comitialibus diebus nimis certo 
et immutabiliter statutum esse arbitremur, quod vel ipsius 
Ulpiani verba vetant, cum indefinite dicat: negl rijv dxoarijv, 
ntgi rijv r^iaxoar^y^. Idem p. 47: „quae si quis putet ita 
fuisse ordinata, ut aequalibus fere dierum interyallis distarent, 
id equidem veri simillimum esse concedo, demonstrari posse 
nego/ Idem dein^e ex festorum ratione demonstrat „de 
comitialibus diebus certo quodam ordine redeuntibus cogi- 
tandum non esse.^ 

Westermann I. 1. p. 12 ut contiones ordinarias non is- 
dem per omnes prytanias diebus habitas esse certis argu- 
mentis firmat ita isdem earundem prytaniarum diebus habitas 
esse eas veri simile putat, quamquam pro certo afGrmare id 
non audeat, cum subsidia deficiant. 

Nos igitur quippe quibus^satis ampla titulorum multitudo 
praesto sit, quid et de veterum et de recentiorum sententiis 
iudicandum sit videamus. Atque mensium dies quibus omnino 
contiones habitas esse invenimus hi sunt quorum conspectum 
subieci (vid. p. 56).^ 

Quo ex conspectu primum adparet omnibus fere mensis 
diebus exceptis 3, 4, 6, 7, 13, 15, 23, 27^ habitas esse con- 
tiones, non lis tantum diebus, quos tradiderunt scholiastae. 
Attamen plures quaro ceteris contiones diebus undecimo, 
vicesimo primo, tricesimo habitae sunt XII tribuum aetate; X 
quoque trib. aet. undecimo et tricesimo plurimae. Quae quidem 
cum grammaticorum testimoniis et Schoemanni sententia quam 

1 cf. tab. dierum, ubi titulorum numeros adscripsi. 
> de die 17 Tide ad n. 260. cf. ad n. 230 frg. a. 



- 66 - 



D.mens i X tr. XII tr. ^?^ concilientur adparet. Neqae causa 

latet. Etenim in omnibus rebuB publids 
recte ordinatis interTalla contionum ut 
quam maxime fieri potest paria sint cnrari 
debet, ut et copia rerum tractandarum 
singulis contionibus fere par sit et 
eorum civium quibus rure in urbem pro- 
ficiscendum est, ubi simul negotia privata 
exsequantur, commoditati consulatur. 
Duodecim vero tribuum aetate* si 
ternae contiones singulis mensibus vel 
prytaniiB habebantur, intervalla idonea 
fuisse 10 fere dierum^, ipsos dies con- 
tionum fere XI, XXI, XXX et mensifl 
et prytaniae consentaneum edt. Oram- 
matici igitur quae« de diebus tradunt 
in universum quidem recte se habere 
concedimus: etsi decerta norma legibus 
confirmata cogitari nequit. lure autem 
Schoemannum et Westermannum ne- 
gasse contiones habitas esse sive certis 
omnium mensium aut prytaniarum diebus 
sive certis eorundem mensium diebus 
elucet. 

At novis titulorum usi subsidiis 
longius progredi possumus. Atque hoc 
quoque, quod Westermanno probabile 
visum erat, certis earundem prytaniarum 
diebus contionesesse habitas, nec in X 
nec in XII tribuum aetatem valere ad- 
paret ex tabulis nostris dierum. Etenim 
X tribuum aetate contiones habitae sunt 
prytaniae secundaediebus XXX, XXXI, 
XXXII; prytaniae decimae diebus XXXIV, XXXV; XII 
vero tr. aet. e. g. prytaniae tertiae diebus IX, X, XIV, XIX, 

1 nn. 2&9 et 260 interTallam existit 9 dierum; nn. 262 et 263 
interTallum 8 dierum. 



1 

l i 


1 




2 ' 


1 

1 1 




3 : 






4 


1 
1 




5 ': 


* . • • 




6 1 

1 






7 


1 




8 


1 
• . . . 




9 


1 




10 , 


1 




11 , 


6 


12 


12 


1 




13 


1 




14 


2 




15 






16 


1 


'7 


17 


. . . . 




18 


2 




19 


1 




20 


• • • . 




21 


1 


10 


22 


. . . . 




23 






24 


• • • • 




25 


1 




26 


3 


6 


27 






28 


• . . • 


5 


29 


1 


2 


30 


6 


10 



- 57 — 

XXVI, XXIX, XXX 5 septimae diebiM X, XI, XXI, XXIV, 

XXVII, XXIX. Plura exempla enumerare, cum in tabulis hab- 
eantur, longum est. 

Ergo legibus certos comitiorum dies omnes statutos 
non fuisse constat. Nonnulli tamen dies lege statuti erant. 
Quorum notissinius est Hecatombaeonis dies XI i. e. primae 
cuiusque anni contionis dies (Dem. Timocr. § 20; cf. § 26). 
Qui dies contionis etiam titulis comprobatur nn. 66*"; 181 ; 
120; \4^v. VI 271 n. 8. Pariter videtur legibus statutum 
fuisse quando BoUemnis illa ittxXfioia iv Jtovvaov habenda 
esset; cf. Dem. Mid. § 8: vofiog, rovg nqvrdvBiq votHv ixKkijalav 
cv /Jtovvaov rfj vorBQoUf UavSltav, iv di ravr/j j^f^ri^ari^Btv 
TiQwrov ftiv mgi Uqwv e. q. 8. Ac § 9 ipse Demosthenes: 
o fiiv ovv vo/Ltoq ovrog iartv, w avdgeg 'Ad-ijvoMt , xad^ ov ai 
ngofioXai ylyvovrai, Xiywv waneg tjnovaari, notBiv riiv inxXtialuv 
iv Jtovvaov fiBra rd nivita. Huius autem diei contionia 
exempla habemus: 

Aeach. II 61 — Elaphebolionis die XVII (XIV sec. 
A. Mommsen Heortol. p. 388. cf. ad n. 1 78) 
CIAUi n. 173 — Elaphebolionis die XIX (of. quae 

dixi ad h. tit. p. 10) 
n. 307 - , , XXI 

„ n. 30726— „ „ XXI 

n. 420 - „ „ XXI 

„ n. 42029— „ „ XXI ^ 

Itaque inde a saec. III initio (n. 307) semper certo die 
habita est illa contio. Quarto autem saeculo contionis dies 
adeo fixus fuisse non videtur, cum et dies XVII et XIX — 
si modo recte conieci — tradantur. Quamquam Pandia quo 
die celebrata sint non constat. Neque tamen est, cur legi 
apud Demosthenem fidem denegemus, quae pro oratoris 
verbis /uera ra Udvita exhibet r^ vartQala Tlavilwv.^ 



1 In eadem contione factam est deoretum quod nuperrime edidit 
Camanudis ^Jt^ir, YII 480 n. 8. ouias tamen praeacripta periernnt 
' cf. Andoo. I 111: ^ ya^ fiovX^ inti ita&tSM&» tfitlXa nara ror JSoimro^ 

VOfiOT} ^$ MiUv9l Tfl VCTt^tu TUV fiWSt9l^(ta¥ iS^OT flMffir ^V T^ 'BliWnvA»t 



— 58 — 

Fixa faisse Tidentar etiam oomitia ea, in qmbos magis- 
tratus saffiragiis creabantttr, id qaod Koehler in Actt menstr. 
acad. Berol. 1866 p. 343 ex iascriptione n. 416 efificere stadait 

Fraeterea de ostracismo popalam conaoli solitum esse 
in sextae prytaniae contione xv^/a tradit lex. Cantabr. s. v. 
xvgia fxxXfjala. — Ini ds rijg iiLVt^ ngvTaviiag ngog rotg ligfi- 
fidpoig xai ntgi r^g ooTgaxofjpogiag ngo/eigorotdav Xdood^ai ci 
SoxH ^ 'fi'^. Idem die non addito refert auctor s. y. oaTga- 
tuofiov rgonog. — OiXo/ogog ixrl&eTai tof oOTgaiuafioy iv Ttj 
rglTfi ygatpfov ovtw' ngo/Si^TO¥sT fih o ifjfiog ngo r^g rf ngvxa* 
y§lag ei toiul ro oorgaxov suupigHv^ 

Fraeter hos quos enumeravi alios quoque dies legibas 
statutos esse non invenl Quid autem de reliquis contionibns 
ordinarib iudicandum est? Credamusne dies iis quotaoniA 
praefinitos ease an ex arbitrio singulis prytaniis statutosP Atque 
si sammam dierum contionum varietatem respicimus, facile 
gane adducimur, ut arbitrium in diebus constituendifl valuiase 
credamus. Cuius rei certum esset testimonium Tbeophrasti 
Char. YII 3, si Schoemann de com. p. 51 verba dq loquace 
dicta %ai (tnogj nv&ofiipog rag ixxXijalag dnayyiXXsiv recte 
interpretaretur: ^yresciscens comitia sc. futura esse refert', 
in universum intellegenda ratus comitia, sive ordinaria illa 
sint sive extraordinaria. Quamquam id num apte verbis 
nvdvfuvog rag ixxXrjaiag exprimatur, admodum dubium est; 
videturque potius eis assentiendum esse qui locum corruptum 
iudicant verbaque de rebus in contione actis accipinnt, de 
quibus scilicet re notissima et cotidiana homo loquax verba 
faciat: ut scribendum sit e. g. xai nvd-ofisvog to, {uno T^)g 
ixxXfjniag. 

Neque tamcn prorsus infinitam fuisse convocandorum 
comitiorum licentiam sequitur ex hisce locis: 



Pandia Tespere celebrabantar : cf. A. Mommsen Heort. p. 395. Nocte 
praeterita oum statim die illacescente oontio haberetur, Pandia et 
oontio eodem die habita snnt. Similtter diotum rj vartQaCq Dem. 18, 109. 
1 cf. Sohoemann Antiq. I 420; Hermann Ant. publ. P§ 130; Hartel 
stad. Demosth. II. 64. 



- 69 — 

Dem. XIX 185 : iv tttslvaig rcug noXtnuug ndvt* i^ im- 
xiyfiaroq o^iwg yiyverai * v^av ii ngwTOv fiiv njv fiovXijv dxovnou 
ntol navTWv xai n^ffovksvaoi JbT, xai Tovd* orav rj xijQv^i inm 
TtQtc^Buuq npoysygafiftivov , ovx ifi. bIt^ exMX?jalav nottjaai, xal 
xavTfjv, orav ix rtSv vouwv xa&ijxtj* 

CI A II 1 n. 309 : dya&iji rv/tjt J6d6x]d^a[i] rijt (iovX^i 
rov^g n^idgovg o? av Xa/watv i]v \t(S\i drj/iiwt ngoBSg[fVHV, 
oTav al r^fjtigat ^JiJxwa^iv [a]J *'x tov vofiov, xg^jl/ia- 

Ttaai ntgt o1. ca. 123,2 = 287/6. Decretam de civitate 

conferenda. 

n. 318: ayad-Bt tv/h SBdbyd-ai tbT fiovXtt] tovq ngoiSg[ovg, 
(K dv Xaywatv ngotdgBVBtv Iv T£j]i drjiufot bIq r^v [iniovaav 
ixxXrjniav, oTav l^ijx^iaatv at ix tov v\^6fA.ov rjfiigai, 
xg7]fiaTiaai ,nBgl tovtiov] etc. ca. 280 a. C. Decretum de civi- 
tate conferenda. 

n. 331 aya&Bi tv/h SBdo/d^ai tbT PovXbT Tovg ngoiigovg 
oiTtvfg dv Xd/watv ngokdgBVBiv iv TcSt Sfjfnot, OTav ai rjfiigcu al 
ix Tov vofiov B^xioatv, /gjjfiaTiaut nsgl tovtcov etc. ca. 270 a. 
C. Statua aliique honores decemuntur Phaedro stratego 
Atheniensium. 

n. 382 t[vxh dyad-Bt iBdo/B-ai th fiovXtt Tovg ng]o[B]dg€{vg 
mTivsg dv Xd/coaiv ngosdg]B[v]f[t]v [iv Tiot d]jjfiwt [slg T9]v int- 
ovaav ixxXjjaiav, o]tuv i [^'^xwa iv at bx tov vofiov ijfiigai, 
/gtjfiUTiaui] nBg[i tovtwv etc. : Decretum de civitate conferenda 
saec. m priori parti adscribendum. 

I4&ijv. VI 135 n. 10: dya&sX xv/h dsdo/^ui T]\6i fiwXijt 
rov^ ngo^dgovg (& dv Xa/watv ng(^d]g6V6tv iv TtSt iiff^wt, o^rav 
i^Tjxwatv at ix tov voi^^ov ijfiigut^ /gtjftaTia[at negl 
TovTwv iv rijt ngio [tjji ixxX7j]aiat etc. Decretum honorarium 
quod saec. lY attribuit litterarum specie duotus Cumanudis. 

\4&jjv, VI 136 n. 11: [i6S6/&ai th (ifwXit T\(n>]g n[go]i' 
dgovg oaot dv Xd/[watv ngotdgevHv iv Ttoi irjfiwt o]|roi' i^fjx6i 
6 ix Tov vofiov /[govog — — — ngoa]\ayuyHV ^ AnoXX^ji- 
vtov etc. Decretum honorarium, quod Macedonicae aetati 
adscribit Cumanudis. 



- 60 — 

Qui loci quomodo interpretandi sint, videndum.^ Atque 
locum illum Demosthenis Schoemann de com. p. 50 referen* 
dum putat ad tempora festorum. At DemostheneB cum do- 
minationtB uniua commodis opponat tardiorem in republica 
libera agendi modum, quo etiam illud pertinere, quod non 
semper contionem habere liceat, sed ora^ ix rwv vofxMv xa&rfKrj, 
certe de rebus loquitur omnibus contionibus communibus. 
Festa autem licet duplo plura Athenienses celebraverint quam 
oeteri Graeci,^ in universum pro contionum impedimento 
haberi non possunt. At aliud latere monstrat formula similis 
oTuw i^xwoiv ai f x tov voftov i^fitgai, qua non magis dierum 
festorum intervalla significari possunt.^ 

Haec autem formuia in decretis ita concepta: 6tdoyd-ai 
T^t liovXiji Tovg TiQoidQOvg di av kd/iom ngotdgsvsiv iv roJi 
diifim, OTav i^rjiCWGiv ai in tov vofiov ijiLiigui, xQfjfiaTiaoi ntQl 
TovTwv etc. (nn. 309, 331) vel ngosSQevsiv iv Tm dijfion, oTav 
l^fjxri 6 in Tov vofiov xQovoq QAS^v, VI 136 n. 11.) locum 
obtinet usitatioris formulae: ^edo/d-oi ttji fiovXiji Tovg ngos- 
SQOvg (& av Xd/wfJi nQotdQSVBiv iv twi irj/Liwi ttg Tijv ngwTTjv 
(iniovaav) ixxXrjaiav , /oTjuaTiaut mQi tovtmv: quin ter cum 
eadem coniuncta reperitur nn. 318, 382, 'Adijv- Yl 135 n. 10, 
ubi et verba sig Ttjv Imovaav ly.xXrjniav leguntur et additum 
est oTav i^ijxwatv ai sx tov vofjtov rjfthQai, Adparet igitur et 
proximam significari contionem^ et iuberi praesides rem 



1 Hartel, Studien Qber attisches Staatsrecht und Urkundenwesen 
p. 170 sqq. plara his de locis disputayit, quibus addit titulum ^A^i^r* 
y 622 ita a se snppletum: t[oi;$ 7r^'Sfovt oV Sr Hj^wu rr^otSQitCtir h} 
Tijr M[a9^]^ttovoar [iMxXijaiuV' 

^ [Xenoph.] de rep. Ath. III 8: »tn ayovoi ftfv to^iaq Smiaoiovg 7 
oi aXXoi, cf. III 2; Pau8. I 174; 24,a 

* Casu factum est ut decretorum de quibus loquimur, praescripta 
deftciant omnium. Sed n. 809 in ultima anni contione faotum esse 
supra demonstravi p. 24 sq. , quae solebat haberi intra dies Soiropho- 
rionis XXI — XXX, quo tempore nulloB agebant dies festoa Athenien^es. 

^ Hartelii sententiam Dem. 8t. II 51 sq. t^v n^taTi^r fxxhjoiar non 
ease oontionem quae senatus auctoritatem , sed quae ipsam contionem 
sequeretur ad senatusconsnltum probandum conTOOatam non huinB looi 
99t a4caratiu9 e](ami||are. 



— 61 - 

aocelerare, ita ut ea quaiu brevissimo interyallo i. e. Btatim 
post dies legitimos praeteriios in contione proponatur. 

Prorsus similia invenimus thesmothotis praecipi de rebus 
iudicibus proponendis orav ngioToy oioy rf ij (nn. 61; 812; 
367); orav nQMTOv dvanX^fQwot Jtxaar^gtop (nn. 300; 325; 401; 
402); inprimis n. 369 Tovg di &€afio&tTag tlaayaYnv avTiSt 
Tijy. doxt^aalav T^q dwQfag tlg t6 dincaoTfJQiOv, orar ayoTrils^pco- 
d-uiaiv ai int tov vo/uov rifjthQai. 

lam ne putemus certis tantum rebus lege constitutum 
fttisse certum dierum numerum quibus peractis demum pro- 
poni ea liceret: argumenta omnium titulorum qui iUam for- 
mulam exhibent ad honores aut peregrinis aut civibus confe- 
rendos spectant, qua de re certum temporis intervallum lege 
imperatum fuisse nec veri simile est nec probatur tituUs in- 
numeris qui in eo argumento versantur. 

Nec magis de certo tempore cogitari potest , per quod 
lex valuerit numerum dierum ante quos contio haberi ne- 
quiret definieiis. Quinque enim tituli formula illa in- 
signes pertinent ad initium saec. III, 'Ad^v. YI 135 n. 10 
pertinere ad saec. lY ex litteratura suspicatus est Cumanudis; 
Demosthenis denique oratio XIX habita est anno ol. 109,2 
= 348/2. Formulas autem variis temporibus et ipsas fuisse 
varias notum est. Praeterea etiam in iis titulis qui illis sex 
inscriptionibus aetate fere suppares sunt, legitur formula 
solita Tovg di ngo^dgovg dlav ka/om ngosdQBvetv iv rcJi drj^KM 
siq ri;»' imovauv iiocX^aiav j^QTifioTiaai etc. 

Adparet igitur legem de certis illis diebus et omni 
tempore et de rebus contionis omnibus valuisse. 

Neque vero cogitari potest de intervallo inter duas 
contiones sese excipicntes vel inter senatus consilium et con- 
tionem fixo: quale si fuissct lege statutum, ut res accelera- 
retur certo fieri non potcrat. 

Unum igitur in promptu est : ut formulam illam ex lege 
explicemus cuius mentio fit apud Photium s. v. nQons/ttnra 
(n p. A 10 N.). t6 nQO ndvTE rifitQwv ttjq ixxXrfaiag nQoyQCupHv, 
OTi saTOi fj ixxXfjaia si Tv/m^ 7va xal oi iv ToTg ayQOig awdk- 
&wai xai i^kaaTOv twv (iovXtiSv nQoivTQBntad^fl' et lex rhet, Bekk, 



— 62 - 

A. I p. 296 8. V. ngone/itnTa' ro nQO nirvi rifJitQiav ttjq ixttX^^joia^ 
ngoyodipeiv, ori earai ixxX^aia, bI rv/oi. el e^u ifotkijatay 
Y$via&m r/j isiair/j, npoiygaifvv ol nqvravtiq dno rijq nifinrrig 
ori earai. Itaque quinque dierum interYallum inter pro- 
gramma contioniB a prytanibus publice propositum et con- 
tionem ipsam habeudam ex lege necessarium erat : illa autem 
formula prytanes iubentur nulla mora interposita programma 
proponere ut post quintum diem contio haberi possit 

Ad rem prorsus similem pertinent sine dubio yerba 
decreti n. 369: orav dvankf/gwd-aiaiv al ix rov vofiov i^fiigai 
de iudicio a tfaeBmothetis convocando. Quod confirmatur 
lege apud Dem. 48 § 75: — [dgyw^) ngoaitakeadfisvog ngo- 
nsftnra Mtl ri/ntjfta iniyga^afievog — siaayayircj slg ri^v fjXiouav 
(cf. PoU. 8, 87). Intervallum igitur in iudicio legitimum non 
diversum fuit ab contionum intervallo. 

Quaeai recte a me disputata sunt, sequitur numerum 
quidem contionum ordinariarum constitiBse, dies vero con- 
tionum neque lege neque populi decreto fixos fuisse, sed a 
prytanibuB definiri solitos: nisi quod populus copiam habebat 
prytanibus imperandi, ut legitimi intervalli ratione habita 
quam celerrime fieri posset contionem aliquam convocarent 
Quomodo autem factum sit ut tamen plures contiones haberentur 
diebuB mensium XI, XXI, XXX, de eo iam supra exposui 
pg. 5&. 

3) ^ExnLXijaia xvQia. 

De contione quae xvgla dicitur grammaticorum testi- 
monia praeter ea quae supra adscripsi haec exstant: 

7. Lex. Cantabr. s. v. xvgia ixnXTjaia' 

— — dfieivov ovv ^AgiaroriXTjg (ita Nauck, cod. ^Agiaro- 
riXeiy rdg ydg ag/dg iv ratg tcvgiaig iKxXtjaiaig eqnjae /eigoro^ 
velad-ai (jptjalv ini/eigoroveia&at Meier)^ xai rdg daayyeUag xtd 
ra dXXa (ra^ dXXag cod.) rdiv dvaymitav xgf^ftari^eiv, xul negl 
aixov xttl (iud add. Rose Arist. pseud. p. 437) ^Xtxxijg rijg 
/otgag^ ntal rdg dnoyga(pdg rwv dijftevoftivwv dvaytviuaxetv nal 
tdg Xij^etg (jSei%eig cod.) rwv nXijgwv. inl de rijg ^rrig ngvra- 



— 63 — 

vslag TiQog roTg HQrjfiivoig xal negl rrJQ oiSTQwiLOCpOQlaq nQOxsigo- 
roviav {imx^iQorovlav cod.) dldoa&ai fl ioKst ^' ^fj. 

8. Hesych. s. v. tLvgia sxxXfjala- 

^ia xvgia inxXtjaia ijyero ^Adijvr^Oiv iv jj rdg aQ/dg im" 
yBiQorovBiv sisi. 

9. Etym. Magn. s. v. xvgia' 

afjfiaivsi rijv ngod-sa^iiav xai rijv itexXijaiav iv ^ rdg ugydg 
iyjiQorovovv, 

10. Schol. ad Aesch. (II 72j p. 55,i2 Dind. 

avy^LXrjrovgl (ai) i^aiq>vijg Ini ixdario nov n goan inr 6 vrwv 
ixxXrjaiui avXXtydfiSvai ixuXovvro avyxXrjroi* al ds xara fiijva 
WQiafiivai ovo^idl^ovrcu xvQiat. L. M. 

lam vides in eo discrepare grammaticos, quod qui ternas 
contiones singulis mensibus tribuunt (3—6), eidem tres illas 
fuisse xvgiag txxXrjniug statuunt, ut legitimas (vofii/LiOvc) a 
xvQiaig nou discernant: contra unam fuisse in singulis pry- 
taniis Kvgiav ex Aristotele diserte affirmant PoUux (2) et 
Hesychius (8) nec contradicit lexici Cantabrig. auctor (7), 
ubi pluralis iv roug wgiuig hxXfjaiutg non ad singulas pry- 
tanias, sed ad totius anni contiones in universum pertinet. 

Hanc quoque litem Schoemann ita solvere studuit, ut 
diversam diversis temporibus rationem fuisse statueret. Qui 
quam in libro de comitiis Ath. p. 31 sq. sententiam profert 
ipsius verbis repetam. ^Fuisse, inquit, initio singulas ecclesias, 
certis singularum prytaniarum diebus habendas, a Solone 
constitutas, easque propter id ipsum Kvgiag dictas esse. Et 
sane, quae Pollux in ttvQta hxXrjaia tractata esse dicit, ea 
omnia sunt eiusmodi, quae singulis prytaniis deficere non 
possent. Sed si quae res praeterea accidissent de quibus 
populum consuli oporteret, quaeque differri non possent, 
contionem extra ordinem convocatam esse. Aucta autem 
republica multiplicatisque negotiis, harum quoque contionum, 
quae praeter xvgiav illam con vocarentur , ordiqem ac modum 
legibus definitum esse, quem PoIIucis verbis supra adscripsi, 



— 64 — 

ita tamen, ut xvglag nomen illi uni proprium relinqueretur. 

Sed ut ad Aristophanis Scholiasten (5) revertar^ potest 

iB quoque haud prorsus falsa fictaque promsisse videri, cum 
ternas xvgiag ecciesias singulis mensibus fuisse dicat. Etenim 
Pollux et Harpocration Aristotelem auctorem sequuntur, eam- 
que reipublicae formam, eas leges, ea instituta describunt, 
quae Aristoteles viderat memoriaeque mandaverat Sed baud 
multis post Aristotelem annis cum alia novata sint in Attica 
republica, tum fortassis haec quoque ecclesiarum ratio mutata 
est et xvQiwy nomen ad omnes ordinarias translaturo.^ Paulo 
aliter rem informat Schoemann in libro de iure publico 
Graecorum p. 219: ,,PopuIi concilia — — antiquitus singula 
singulis prytaniis ordinaria fuisse videntur, quae KvQtcu fxxilT;- 
alat dieebantur; mox auctis rebus ternae additae ecclesiae 
legitimae [vofii^mj, postea autem et ipsae wQim diotae.^ 
Denique in Antiquitatibus Graecis lingua germanica scriptis 
(I 403) ita statuit, initio singulas fuisse in prytania contiones 
ordinarias, vwgiaq dictas; deinde quaternas, quae vo/tiifiot 
ixKkfjalai vocarentur: xvglag txxkfjaiag nomen per tempus quod- 
dam primae contioni prytaniae reservatum, postea ad reliquas 
quoque tres ordinarias relatum esse, ut iam xvgiuig oppo- 
nerentur ovyxkTjroi ixxkrjaiai i. ^e. extraordinariae. Eaque opinio 
hodieque pro pervulgata haberi potest.^ 

Attamen mireris tantum valuisse apud Schoemannum 
eorum grammaticorum auctoritatem qui tres xvgiag ixxktjaiaq 
easdem atque vofUfiwq dicunt, ut ei posthaberetur disertum 
Aristotelis de una contione xvgla prytaniae testimonium. Qui 
quas res in illa contione tractari esse solitas dicit, veluti 
tmj^eigoTOviav , ostracismi ngoxsigoToviav , alia, ita comparatae 
sunt, ut semel tantum in prytania actas esse coi^sentaneum 
sit Neque ipsa vocabuli xvgiag notio plures xvgiag ixxk^jaiag 
pati videtur. 

Qua in re commode, ni fallor, ^utemur comparatione 
tribuum, et pagorum, denique sodaliciorum quae Athenis 
permulta fuerunt. Ea ad exemplum contionum civitatis sua 



1 of. K. F. Hermann Antiq. I» § 128,a. 



65 - 



habebant concilia quae quidem ayooal dicuntur, non iKxkT/aiai. 
Haruin autem mensibus singulis una fuiase xv^ia putanda est. 
En dierum concilioramque notatorum tabulam: 



CIAIIin: 



Decretani' 



Tempus. 



Contio et roenfiis. 



555 

585 

Gll 



619 



621 



622 



«23 



624 



624,21 



627 



640 



554b 



567 



594 



614 



618 



Cecropidia 
Aexonensium 

thiasotarum 



101,1—376/5 I Ti]t xvQiai ayoQui 
116,4 = 313/2 



<v > 



!:V TH ayOQat TBl 



yA)Q\lai 



orgeonum 



M 



V 



1» 



'? 



19 



saec III ex. 



saec. II init. 



11 



1 20,1 -- 300/299 1 //t;arof//«fJi/o<; ;rt>7rrfi 

lava/,ibvov' dyoQa 

KVQia 
Movvi/iiovog ayoQat 

xvQiat 
Movvt/tMvog dyoQat 

xvQiat 
Movvi/tMvoq ayoQai 

y.vQlat 
Mo[vvt/iwvog uyoQat 



collegii alcs. 



saec. II med. 



79 



saec. I init. 



xvQiat 



Movvi/ttZvoq dyoQut 

xvQiai 
Movvi/t(ovog dyoQat 

xvQiai 
ISxiQOifOQtalvog (^djyo- 

Qai XVQICU 

- — — I 6]nt Sbina ' dyoQa 

I KVQlia 



PandionidiB 

Aegeidis 

cleruchorum 

Salam. 
thiasotarum 

orgeonum 



98,3 = 386/5 \€v vijt dyoQut rfjt fjtBTa 

ndviia 
123,4 = 285/4 ^EkafpTjpoXtcSvog nifi- 

TTTft InTafJlBVOV 

saec. II ex. lMtray«rwa7vo5 ra- 

TQddt f.i€T* Bixadag 
saec. III init. [fif]]v6g'Av&BaTf]Qtio- 

[voc. 
M[ovvt/t(jSvog. 
5 



saec. III med. 



— 66 — 



CIAIIid: 



Decretum. 



Tempus. 



Contio et mensis. 



620 



638 



thiasotarum 



coUegii alcs. 



^Xig]o(poQi[u}]yo[g] 
dtvr£Qa[i 

^irj] vog Mov vi)fi(o yog 
6y6[o7ji — 



lam unam tantum siDgulis mensibus ayoQav xvQtav haberi 
Bolere articulus deraonstrat in tribubus pagisque conciliorum 
notationi additus; de collegiis idem valere probatur orgeonum 
lege CIA IIi n. 610 v. 16 sqq. uyo^Qav di x]ai 15]v[AA]oyov 
noiHv rovg hTif.isXfjrdg xal rovg ugonoiovg iv rwi hQ\[wi] ti^qI 
r^JSv y,Oiv](Zv riji dfvrtQai iarafitvov rov /.ifp^og ixaarov. Cui rei 
convenit n. 620: nam in sollemni Munichionis concilio diei 
numerus addi non solet. Porro cum notum sit instituta pa- 
gorum et sodaliciorum pleraque ad reipublicae exemplum ex- 
pressa esse^ concludere licet ne civitati Atheniensium quidem 
umquam fuisse nisi singulas singulis prytaniis ixxkr^aiag KVQiag. 

Atque idcm certo evincitur ipsis titulorum praescriptis. 
Qua in re nolo id premere quod nusquam eiusdem prytaniae 
plures una contiones xvqiou memorantur; cum omnino rara 
sint cxempla duarum pluriumve in eadem prytania contionum. 
Sunt autem haec: 



CIA IIi etc. 



TempuB 



Pryt. Dies. 



Contio. 



49 |101,2 = 375/4 

'^;^V.VI269 y, 

V24: ,110,4 = 337/6 
125 et 126 „ „ 

127 

168,25 

169 
176 
177 



111,4 = 333/2 
112,3=330/29 



II 
X 

II 
IX 



vacat 

11 

35 
vacat 

19 
19 
32 



vacat 



11 

11 

11 
1» 
11 
11 



ixxX7][aia , xvQia — ] 



* cf. n. 554 b: h rffi ayoqat rtji fttrn Ilavdta Cum notafcione ixxltiaCtt 
^ioruaou» 



— 67 — 



CIAIIi etc. 



Tempas. 



259 

260 

262 

263 et 264 



119,2 = 303/2 



n 

119,2 



Pryt. 


Dies. 


VIII 


20 


T» 

XII 


29 
23 


» 


31 



Contio. 



303/2 XII 23 [- ix>ck7ja\l\a xvgia 

tTinXrjala 

■ 

Praetcrea eiusdem prytaniae contiones, quarum tamen 
neque dies neque ipsa contio notata est, sunt nn. 3 et 5; 
nn. 27 et 28; nn. 50 et 52 c; decreta nn. 56 et 57, 121 et 
122, 247 et 248 utrum eodem die an diversis eiusdem pry- 
taniae diebus facta sint, diiudicari nequit. 

At id ipsum quod praeter praescriptum ex>tk7jaia xvgla 
toties invenitur ixxkTjaia nude positum, idque non minus 
aetate XII tribuum quam X tribuum, certe neque casui neque 
arbitrio tribui potest in tanta formularum stabilitate.^ An 
credamus illa decreta omnia in extraordinariis contionibus 
esse factaP Sed quis sibi persuadebit saeculo tertio et se- 
cundo a. C. ad honores nescio quibus fautoribus amicisve 
conferendos — quo in argumento maxima decretorum pars 
versatur — extra ordinem populum esse convocatum: ut 
adoo numerus extraordinariarum contionum superaret ordinari- 
arum numerum P ^ Abunde, puto, tum temporis tres quattuorve 
contiones ordinariae rationibus Atheniensium publicis satis- 
faciebant. Immo ubicunque in titulis simpliciter praescribitur 
ixxkijaia, una ex ordinariis illis contionibus praeter xvgiay in- 
tellegenda est. Itaque quod Aristoteles de suo tempore 
testatur unam fuisse per singulas prytanias ixy.Xtjaiav xvgiav, 

* Ubi plura unius contionis decreta servata sunt, nunquam variatur 
contionis notatio. cf. nn. 203 et 264 hxXriaia; nn. 312 et 313 ixxXt^aia; 

nn. 420tB et 420,st fxxXrjaCa iv di,ovvaov\ nn. 467,8 Ot 467,60 ixxXtjnCtx xv^fa 
ht rtSt ^tdr^an', nn. 471 et 472 rxxXtjaCa xvqCo Iv Ttat x^tetT^ioi Non obstat, 

quod n. 174 et *A^^r. YI 131 non legitur ixxXfiaCa Iv diovvaov^ ut n. 173: 
neque enim in his titulis de rebus sacris agitur, quo pertinet addita- 
mentum iv ^iftowaov* 

^ X tribuum aetate undecies in titulis additur, decies omittitur 
xvqCo; XII trib. aet. quadragies quinquies ex6tat ixxXrjoCa xv^Ca^ quadra- 
gies octies ixxXtjaCa, 

5* 



— 68 — 

idem per omne tempus liberae reipublicae Atheniensium obti- 
nuisse tituli doccnt. 

Non magis Schoemanno in eo assentior, quod vocem 
xvgiav interpretaturus a Solone dicit unam contionem esse 
constitutam eamque xvgiav esse dictam. Quae recte se ha- 
berent, si contio xvQia contrarium esset ovyxXrjTov', vidimus 
autem vocem Sxxkrjaia xvgia oppositam esse simplici ixxXTjaia : 
utrasque ut ordinarias contrarium efficere contionis avyxXtJTov. 
Eiusmodi autem notionem vocis hxXr^aia xvgia qualem in 
titulis et apud Aristotelem invenimus, existere potuisse ante- 
quam plures per prytaniam contiones constitutac esscnt, non 
probabile est. 

Quamquam unam contionem ordinariam antiquo tempore 
suffecisse prytaniae numerumque contionum ex Solonis insti- 
tuto satis fuisse restrictum, id quidem non male Schoemann 
suspicatur: quemadmodum ayogai quoque tribuum pagorum 
collegiorum singulae singulis mensibus fuerunt. Certe ut qua- 
ternae singulis prytaniis contiones ante Clisthenem exstiterint 
fieri non potest: a Clisthene ipso hunc numerum esse stabi- 
litum quod Wachsmuth hell. Alterthumsk. p. 547 coniectat, 
nullo fundamento nititur. Antiquissima, quantum scio, xvgiag 
ixxXrjaiaq mentio exstat in fragmento tituli CIA I n. 25 Pe- 
riclis aetate scripti v. 7 [i\v ttji xvgiat ix[xXr]aiat] : ^ ubi no- 
tandus articulus, qui unam indicat xvgiav fuisse; proximum 
testimonium est Arist. Ach. v. 19: rJc vvv oTior' ova?]g xvgiag 
ixxXrjaiag hn&tvijg £n/jf.iog tj IIvv^ avTTji (ol. 88,3 = 426/5). 

lam quaeritur, num certus fuerit locus xvgiaq ixxXtjaiag. 
Atque unus PoIIux (2) primam quamque prytaniae contionem 
xvgiav fuisse satis diserte significat, cum ij f.iiv xvgia opponatur 
r^ divTtga, TgiTij, TBTagTr]. Eumque secuti sunt viri docti 
recentiores omnes. Atqui psephismata lapidi incisa longe 
diversa demonstrant. Nam in titulis X tribuum aetatis hosce 
habes contionis xvgiag dies: 



^ Coterum etiam CIA.IIi349 dativus comparot h itj^? «]v^iat 
ixxXfjaiali. 



— 69 — 



CTAIIin: 


Dies. 
1 10 


1 

Pryt. 

V 


1 

Contio* 


Tempus. 


238 


prima 


118,2 — 307/6 


492 


12 


IV 

1 


prima P 


— — 


231 


13 


1 


9 


— — 


183,19 


17 


V 


secunda 


114,2 — 323/2 


230 


21 


1 IV 


sec. vel. tert. 




245 


27 


; XP 


n 


— — 


236 


31 


VI 


tertia vcl. ult. 


116,4 — 213/2 


177 


32 


IX 


i> 


112,3 — 330/29 


183 


32 


II 

l 


n 


112,1 - 332/1 


182 


36 


: III 


ultima 


114,2 — 323/2 


191 


36 


, V 


n 


115,1 - 320/19 


XII tribuum aetatis hi exstant dies contionis levQlag: 


CIA IIi n : 


Dies. 


Pryt. 
II 


GoDtio. 

prima 


Tempus. 


1 
332 


9 




467 bis 


n 


III 


n 


saecl med. 


471 


y> 


III 


1» 


n n 


469 ! 


10 


IX 


rt 


» i> 


471,51 ; 


» 


IV 


n 


» » 


336 


11 


XI 


n 


saec. III med. 


385 


V 


VII 


n 


» » 


470,65 


n 


VII 


n 


saec. I med. 


477 1 


n 




7» 


» » 


308 


12 


II 


prima'vel sec 


saec. III init. 


317 

1 


1t 


IV 


i> 


» » 


408 i 


V 


X 


V 


saec. III ex. 


278 i 

1 


14 




secunda 


saec. IV ex. 


470 1 


Jt 


III 


7) 


saec. I med. 


300 


15 


IX 


n 


121,1 — 295/4 


470,32 


?> 


IV 


n 


saec. I med. 


822 


16 


IV 


it 


125,4 — 277/6 


403 


V 


VI 


n 


saec. III ec. 



— 70 — 



CIA IIi n : 


Dies. 


Pryt. 


Oontio. 

1 


Tempus. 


435 


16 


, , 


V 


saec. III ex. 


255 


18 


IV 


V 


119,1 — 304/3 


314 


19 


III 


V 


124,1 — 284/3 


303 


21 


III 


V 


saec. III init. 


320b 


J» 


VII 


» 


125,2 — 279/8 


262 


23 


XII 


sea vel. tertia 


119,2 — 303/2» 


257 


25 


XI 


V 


119,1 = 304/3 


304 


rt 


IV 


Ji 


saec. III init. 


352b 


28 P 


XII 


tertia 


n 1» 


319 


30 


IX 


D 


2 


Yidemua igitur sedem certam in prytania huic contioni 


neque X i 


leque XII tribuum aetate fuisse, nec mafiris in cisdem 



prytaniis (veluti quinta X trib., nona XII trib. aetate) locum 
ei constare. Immo X trib. aetate plures contiones xvgiou 
habitae sunt sub finem prytaniae quam initio, quod etiam 
valet in priorcm partem saeculi tertii; saeculo demum primo 
a. C. plures initio prytaniae habeutur contiones xvgiai. 

Quare ei, quorum erat coutionum dies statuere, pry- 
tanes dico, videntur etiam potestatem habuisse negotionim 
quae instabant ratione habita ex ordinariis contionibus eam 
quam vellent xvglav prodcndi. Quod commendatur eis quae 
de prytanibus infra disputanda erunt. 

In statuenda igitur contionis y.vQiag sede Pollucis vel 
potius eius auctoris error manifestus. De rebus autem in 
contione xvQia tractandis quaestio ibi locum apte inveniet, ubi 
de omnium contionum rebus in universum agemus, ad quam 
quaestionum tractandam statim accedimus. 



t Etiam Diog. Laert. VII 1,10 in deoreto Zenonis honorario: 
r^^ri; xai elxoaT^ Tiji npuTavtias' Ixxltiala xuQia 

2 In ceteris decretis ubi fxxXrjaCa xuqCa comparet, de die prjtaniae 
non constat: nn. 301 (spurius); 371; 377 (d. pr 20 — 29); 421; 436 
(d. pr. 1—10); 439; 454; 468; — 306; 325 (d. pr. 11?); 373 (d. pr. 
10-20) 373 b; 371b,»o; 390 (d. pr. 10?); 430 (d. pr. 80?) 



— 71 — 

4. De certis rebus 
in eontionibus ordinariis tractandis. 

Res in contione xvQia tractandae apud Harpocrationem (1), 
Pollucem (2), lex. Cant. auctorem (7) hae enumerantur: 

1) epicheirotonia magistratuum (1, 2, 7);* 

2) eianyysXla ad populum (1, 2, 7); 

3) quae ad custodiam patriae (1, 2, 7) et rem frumen- 
tariam pertinent (7); 

4) bonorum publicationes (2, 7); 

5) hereditatum aditiones (2, 7). 

Praeterea in cootione wgia prytaniae sextae: 

6) procheirotonia de ostracismo instituendo (7). 

Agebatur igitur in hac contione de rebus reipublicae 
internis et ad maiestatem populi maxime pertinentibus. Quaeri 
autem potest utrum in una hac contione de rebus illis agere 
licuerit an in ceteris quoque; item utrum in contione xvgla 
de his rebus solis an etiam de aliis. 

Ac de patriae custodia (negl fpvXaTi^^g r^g x^gag) quan- 
tum video quattuor habemus decreta: 

CIA IIi n. 225 Decretum de legatis mittendis; y. 14: 
ravra ie tlvou] slg fpvXaxr^v rPjg y^d)[Qaq, 

n. 334 Decretum de imioan; v. 27: ro is tf/ri[(fia^a 
ToJf, inei^fj]\ negt nogov xgrj/^iariov iariv arQaraorin^it^v , tlvai 
linav sig q>v^kaiii^v rijq /wQag. 

Tit rer. nav. XIV b p. 466 Boeckb. Decretum de classe 
emittenda; t. 38 et 39: ravra J' sJvat anavra sig (pvXaxijv 
rijg ;fcJpa^. 

Ib. XVI b p. 534. Decretum de navium ornatu pro 
pecunia accepto; v. 155 sqq. (p. 540): ro ds yjTJfpta/iia rode 

^ Qai Don de epioheirotoDia, sed de ipsa magistratuum creatione 
{^(tQorov^a) loquuntur (3, 9) aut corrigendi sunt, — quemadmodum in 
lex. Oant. (7) ex Harpocratione recte rescriptum est [i7Ti]xH^oToyCa — 
aut potius non recte intelloxisse rem ab auctoribus suis traditam pu- 
tandi. Creari autem ne potuerunt quidem magistratus in contiono 
xv^fa, quia populus conYooari solebat ad a^j^at^aCai (cf. CIA IIi n. 416), 
non ad contionem {}xxhja(ov)i neque in theatrum, ut ferme inde a fine 
saeo. lY, aed in Pnycem. 



— 72 — 

anav slroi sl^ q^vXaxijr rijg ztogag, inudi] ioriftnfgi ;rpJ7/<arair 
eianga^i^aig,^ 

Cmn vero in tit. d. 225 et in titt rer. naTalium contio 
non notatur, tum n. 834 legitur tnxkr^oia, non quod exspcctes 
ixxXrjaia xvgia. Neque tamen inde dubitandum num vera 
Aristoteles tradiderit, aut num quae tradidit postea quoque 
valuerint. Sed potius ita statuendum, de his rebus agendi 
legidmum locum fuisse in contione xvoia: licuisse agere, si 
quando necesse videretur, etiam in alia ecclesia sive ordinaria 
sive extraordinaria. Quod in defensione patriae non eget 
explicatione.^ Lege igitur hoc erat praescriptum, ut prytanes 
in programmate contionis xvniag certas illas res utique pro- 
ponerent: ut qui vellent iam copiam haberent de eis dicendi. 
Neque tamen si res postulare prytanibus videretur, vetitum 
erat de eisdem rebus in alia contione proponere sententiam. 

Praeter legitimas autem res alias quoque in contionibus 
xvoiaig tractare licuisse tituli demonstrant. Atque longe plu- 
rima decreta in contione xvoiu facta de honoribus coronisve 
agimt aut privUegiis (ut proxenia et civitate) quibus ex more 
affi(Muntur sive prytanes (390; 408; 454) sive sacerdotes 
(325; 373b, i, 27; 477) sive ephebi cum magistris (371; 
467bis; 468; 469; 470,i; 471,i) et cosmetae (470,3i; 470,64; 
371,5o) sive cives bene meriti (262; 314; 421) sive peregrini 
(230frg.a; 300; 183,i; 182; 231; 245; 278; 303; 304; 306; 



1 Similia instituta fuisse apud Atheniensiam cleruchos adparet 
ex decreto clcruchoram Salaminiorum CIA IIi n. 595 v. 15 sqq: t6 St 
yfijtpinfta ToSe, [e\\7ifiSij tart nr^i ifp6>r irriixtu^i xut tij^ fn ixonuijafto; Tur 
xoi[vtay , f]nftSij xalt o aT^arijyog ««/[« ol f\ntfi9lt]Ta\ auvano\jyta{\vovTat^ ^arcn] 
#(( ipvZaxijv. 

4»viaxiji autem (scil. patriae) in titulis mAntio fit: titt. rer. nav. 
XVI C 35 p. 549: TouTtav [Se na^€So]juev ro — — ave — [ili ^vXax^^v rjc 
X[fi^a; xa]Ta tov vo\^ov] tov dttpUov. CIAIIt n. 143,»: x[a\ vvv tU tijv 
tpvhixi,v [tniStaxt TcrlavTOv] a^yv^^ov; n. 303,12: [f?; Tijv] T^i n6[lfw]s [</>]w- 
iaxi^v [fnfS]ta[xt (pro entStaxt Rang. x]^t&ti[v cf. VT. 11.); ''ji^^v. VII 93 
n. 6 V. 20: eU *pvXax^v r]^; /taQog fneSiaxev[ — ; cf. n. 252,8 et 302,1«. 

2 Veluti Hyperidis illud psephtsma post pugnam Chaeronensem 
factura est in contionc extraordinaria nf^t ^vXaxr^g tov ITei^atwi cf. Lyc. 
Leocr. §§ 16; 37; 41; 53 et Dem. XVIII 169; 248. 



- 73 — 

317; 319; 322; 377; 385; 435; 436; 439; 191; 238). Prae- 
terea in rebus sacris versantur duo (352 b: de medicorum 
sacrificio Aesculapii et 403: de Tasis sacris conflandis), duo 
in rebus publicis et externis (308: de lite inter Athenienses 
et Boeotos iudicanda et 332 : de foedere inter Athenienses et 
Lacedaemonios). ^ 

Vides igitur quam variae res nec certis finibus circum- 
scriptae in contionibus xvgiatg tractatae sint. 

lam PoUux (2) ceterarum quoque contionum ordinari- 
arum unicuique certas res constitutas esse dicit, ut in se- 
cunda contione de eis ageretur, qui supplices de privatis 
aut publicis rebus dicendi veniam poposcerant, in tertia ex- 
terarum civitatum caduceatores et legati ad populum produ- 
cerentur, denique in quarta res sacrae tractarentur. Ad 
quao examinanda, cum multa exstent decreta quae in quota 
contione ordinaria facta sint constat, omnia sub uno conspectu 
componam: 



Cont. I 


Diei 


i pryt. 


Contio 
xug, 1 ord. 


CIA rii n. 




Xtr. 


Xlltr. 




Foedus Atheniensium cum 












Cetripori 
Poedus Atheniensium cimi 


11 




— 




66 b 


Lacedaemoniis 




9 


X 


— 


332 


Tenediorum privilegia 

de lite iudicanda inter Ath. 


8 

1 


1 






117 


et Boeot. 




12 


X 


— 


308 


de stipendiis et duce pro 
Andriis creando. 


8 


1 

1 

1 


» 




62 


de aede Veneris a Citiensibus 




1 








aedificanda 

1 










168,25 



^ Reliquorum decretorum quae in contione xu^Ca facta sunt (nn. 
177; 183,19; 236; 265; 257; 320 b; 336; 373; 430; 492) argumenta non 
sunt serTata. 



- 74 — 



Cont. I 



Dies pryt. 



X tr. I XII tr. 



Contio 

jri;^. i Ord. 



CIAIIin 
^tc. 



decr. honor. de Potidaeatis 

eorumque leg. 
proxenia Lachari pere- 

grino 
decr. honor. de Larisaeo pe- 

regrino 
decr. honor. de Stronibicho 

peregrino 
decr. honor. de Pergameno 

peregrino 
decr. honor. de archetheoro 

cive 
decr. honor. d§ Philippide 

cive 
decr. bonor. de Miltiade cive 
decr. honor. de Timosthene 

cive 
decr. honor. de prytanibus 

decr.honor.de sacerdote lovis 
decr. honor. de sacerdote Aes- 

culapii 

decr. honor. de arrhephoris 

decr. honor. de ephebis et 

magistris 

decr. honor. de ephebis et 

magistris 

decr. honor. de ephebis et 

magistris 

decr. honor. de ephebis et i 

magistris 

decr. honor. de cosmeta 



11 



11 



6 









i> 






12 



11 



11 
11 

11 

10 

12 
11-12 



11 



_ 9 



9 



X 

X 
X 



10 

9 
9 
11 
10 



o 



o 
o 



58 
70 

178 

I 

!317 

385 

181 

302 
421 

271 
390 
408 
325 

134 
477 

467 

468 



— '469 



X I — 

— 

X 

X — 



471 
469,49 
470,63 
471,50 



— 75 — 



Cont. I 8. II 



Dies pryt. 



Xtr. 



XII tr. 



Contio 



xug. 



ord. 



CUIIin. 
etc. 



civitas Herodoro peregr. 
decr. honor. de ephebis et 

niagistris 
decr. honor. de ephebis et 

magistris 
decr. honor. de cosmeta 

Cont. II 

de vasis sacris conflandis 
proxenia cuidam peregrino 
decr. honor. de Eudemo 

peregrino 
decr. honor. de Ant — — 

peregrino 
decr. honor. de ycrate 

peregrino 
decr. honor. de Nicandro 

peregrino 
decr. honor. de Xenocrate 

peregrino 
decr. honor. de quodam pe- 

regrino 
decr. honor. de Philetaero 

peregrino 

decr. honor. de Zenone pe- 

regrino 
decr. honor. de inquilino 
decr. honor. de Posidippo 

Atheniensi 
decr. honor. de Philippide 

Ath. 
decr. honor. de sacerdote 

Aesculapii 



18 



19 



19 



I 



14 
15 



21 



20 



21 



16 



20 



16 



21 
21 



- , 21 



19 



15 



14 .1 — 



X 



— I 



300 

330 

470 
470,31 

403 
169 

176 

237 

259 

270 

322 

384 



435 
Diog. 
Laert. 

— i|VII 1,10 

— ! 303 



— I 



16 



297 



314 



477 b 



— 76 — 



Cont. II 8. in 



\- 



Dies pryt. 
X tr. Xn tr. 



civitas Archippo peregrino 21 
civitas Audoleonti peregrino — 
decr. honor. de Zoilo peregr. ■ — 
decr. honor. de quodam pe- 

regrino 
decr. honor. de Menandro 

peregrino 
decr. honor. de Aristaeo 



25 

23 



— 25 



peregrino 
decr. honor. de curatoribus i 
sacrorum li 



Cont. III. 

responsum datur Aetolis de 

ludis inst. 
civitas Alcaeo peregrino 
proxenia cuidam peregrino 
decr. honor. de Euenore 

peregrino 
decr. honor. de Archippo 

peregrino 
decr. honor. de Asandro pe- 

regrino 
decr. honor. de quodam pe- 

regrino 
decr. honor. de Phidia me- 

dico peregrino 
decr. honor. de Spartoco 

peregrino 
decr. henor. de quodam pe- 

regrino 
decr. honor. de Philasio cive 
decr. honor. de Timosthene 

cive 



26 — 



23 



26 



26 — 



29 



— ' 29 



29 

30 
31 

29 



Contio 



arv^. ■ Ord. 



ClAlIin. 
!! etc. 



24 — 



— . 24 — 



— 23 — 



30 - 

31 „ — 



— 230frg.a 
o 312 

— : 262 

— ,304 

I 

o :433 
o 437 



305 



1' 



323 
263 
111 

186 



— !;230frg.b 







234 



247 



o 



256 b 



o 311 



319 
407 

271 



— 77 — 



Cont. III. 



decr. honor. de prytanibus 



decr. honor. de ephebis et 

magistris 
decr. honor. de ephebis et 

magistris 
decr. honor. de cosmeta 

Cont. III 8. IV 

civitas Aristocrati Delpho 
Elaeusii strategorum curae 
commendantur 

Cont. IV 

de via sacra sternenda 
foedus Atheniensium cum 

Dionysio 
proxenia Theophanto 
decr. honor. de quodam pe- 

regrino 
decr. honor. de Asclepiodoro 

peregrino 
' decr. honor. de Callicratide 

legum perscript. 



Diet 


i pryt. 


Contio 


CIA IIi n. 


xtr.; 


XII tr. 


xuQ. 1 ord. 


etc. 


1 


30 


._ 





392 











417 




29 







431 


1 


26 







316 




29 


X 


__ 


371 




28 


— 





465,28 


30 




— 




54 


29 






— 


116 
\4»7JrJl 


31 






— 


158 


32 


._ 






52 


32 





X 


— 


183,1 


31 







— 


180 


36 


■1 


X 




182 


34 






_ . 


190 



Videmus igitur pariter de eisdem fere in omnibus con- 
tionibus ordinariis agi rebus sacris pubUcisvc, et omnium maxime 
de honoribus et privilegiis civibus vel peregrinis conferendis. 
Nam quod in quarta contione decreta honoraria prytanum, 
sacerdotum, epheborum facta nuUa exstant: inde explicatur 
quod a saeculi IV titulis eiusmodi argumenta plane absunt. 
Neque decretorum in prytanura epheborumque honorem in 
secunda contione, sacerdotum in tertia factorum exempla 



— 78 — 

praesto snnt: qnod in prytanibiis expUeaTi ad n. 431 (p. 33), 
iD ceteris utniin casn an ratione fiat igiioro. 

PoUucis autem testimoniam nt eas res in qnibus titu- 
lonun maxima pars TerBatur ne tangit quidem, ita quae ipsa 
de diversis contionum argumentis habet a titulis non ma^o- 
pere commendantur. Nam de rebua sacris non solum in 
quarta prrtaniae eontione actum esse (^-i^r^r. \I 15S), sed 
etiam in prima (168,25) et secunda (403) ridemus ; Asty- 
crates Delpbus eiusque socii supplices non in secunda con- 
tione, cui talia PoUux argumenta tribuit, sed in quarta 
producuntur (die XXX pryt. n. 54); denique legati Poti- 
daeatium (58) et Cetriporis (66 b) in prima, non in tertia 
admittuntur. Atque id ipsum quis credet legatis exterarum 
civitatum, quorum saec. V et lY sat mag^num numerum con- 
tinuo fere Athenis yersatum esse scimus, vel re urgente dum 
contio prytaniae tertia ad%^eniret legitima exspectandum tempus- 
quc terendum fuisse? 

Quamquam legationibus promptum aditum non seroper 
fuisse ad senatum populumque, sed moram eis saepe factam 
propter negotiorum publicorum molem queri solebant socii 
adversariique Atheniensium^: quo spectat iurisiurandi formula 
servata in foedere cum Chalcidensibus icto (ca. ol. 83,4) 
CIAIY 27 a: xod noBofiHav tXSovaav ngoaa^trt nQog fiovXfjv xcd 
drjfioy dixu i^^egfdv, ovav nQvvavsvui , xara rd dvvarov. Sed 
ea ipsa res pro disertissimo indicio est certam prytaniae con- 
tionem ei argumonto destinatam nullam fuisse: verum ex 
arbitrio et saepe ex gratia haec ab Atheniensibus disponi 
esse solita. 

Denique refutat PoUucis verba Aeschinis locus 1 23 de 
rerum in contione agendarum ordine: xal mog ^s (inquit) 
xekivfi [6 vofiogj xovg ngoedQOvg xQTjfiarfQhiv ; inftdav xo xa- 
d-aQOiov nSQitvBxd^fj xai 6 xjjqv^ rag navQtovg kv/ag tvifjTou, 
nQ0/etQ0i'0V6iv xtXfvet xovg nQo:'igovg nfQi ifQaiv tmv naTQiaiv 
xai oatiov^ xai xtJQvl^ xal nQBa^ticug^ xal f^srd TavTa insQwra o 

^ cf. [Xen.] de rep. Ath. III 1 sqq. 

^ Sio recte Benseler ; codd. Ttar^Kay xai x, ». n^, xa\ omW. Geterum 
cf. de h. 1. Hartel stud. Dem. II 67 sqq. 



- 79 — 

x^(k;$ ,,rig ayoQSV€iv (iovXsrai ruiv vnsQ nsvnjnovra sttj ysyovorwv ;" 
In unaquaquae igitur contione primum agendum erat de rebus 
sacris \ deinde de caduceatoribus legatisque — si quidem talium 
rerum copia erat — quod quam apte institutum sit adparet. 

Atque ex Aeschinis loco nescio an aliquo modo unde 
error apud Pollucem ortus sit, assequamur. Neque enim 
Aristoteli summo auctori istum errorem tribuere licet. Sed 
facile statuimus Aristotelem post argumenta contionis xvgiag 
memorata %xposuis8c, qualis ferme fuerit rerum in ordi- 
nariis contionibus tractandarum ordo sollemnis, pariter atque 
ab Aeschine institutum esse videmus : eis autem grammaticum 
a quo sua accepit Pollux, ita abusum esse, ut illa argumenta 
in tres praeter xvQiav contiones temere distribueret, ipsam 
xvQiav primam prytaniae contionem esse sumeret. Sane rerum 
in contione xvpia agendarum natura ea est, ut cur huic ipsae 
contioni sint attributae causa nerainem lateat (cf. p. 71): quae 
causa desideratur in eis argumentis quae PoIIux ceteris con- 
tionibus vindicat toto genere ab illarum rerum natura diversis. 

At omnino certas res singulis contionibus non esse 

destinatas vel inde comprobatur quod in senatus consultis de 

' quavis re solet decerni, ut in contione proxime sequenti 

(sig rrjv ngdirrjv vel iniovaav iiixkTjaiavJ populo proponerotur 

ratione contionis quota sit non habita.^ 

Pro explorato igitur haberi potest in una contione KVQia 
certas res tractandas fuisse, quid in ceteris ageretur, prout 
res ferret a prytanibus esse dispositum. 

5. De ratione contionis convocandae. 

Quoniam vidimus prytanum fuisse ut et dies contionum 
statuerent et argumenta tractanda proponerent, rostat ut quo 

* Dubitari potest utrum ad hanc programmatis partem primam 
an ad ipsa sollemnia quibus contio solebat auspicari pertineat formula 
saepissime usurpata: nQotroSov tlrai — tt^tov jufTa to («^, a qua non 
diversa cat formula: TiqoaoSov tlvat — iv it^oii yel j^qtjftaTCaai iv U^oU 
(nn. 325; 852 b; 373 b; ef. nn. 598; 6C5). Tamen ipsa privilegii natura 
magis commendatur, quod altero loco posui. 

^ Ceterum deest formula ng tijv n^Tt/v vel imouaav fxxltjiaav 
nn. 40; 49; 50; dOb; 876; 397; n. 409 legitur: tU] t^v lxKlna(av. 



— 80 — 

modo procedcndum fuerit in comitiis rite convocandis sin- 
gillatim persequamur. 

Atque et ante senatus consessum et ante populi con- 
tionem quibus de rebus ageretur promulgandum erat tabula 
publice proposita. Promulgandi autem vox propria est nQOYQoi- 
(pnv, de quo prytanum munere hisce traditur locis: 

a. nQoyQufpsiv absolute dicitur: 

CIAIIi n. 61,25: &nuddv ds xavra naQaay\sv(f[ad-iT ^ xovq 
nQvxavBiq nQoyoaxfjai nsoi xovvwv if.i (iovhvxfjQUtu, oxav olov xs rj. 

Poll. VIII 95: xal nQoyQaipovai (^ol nQvxdvfigJ nQo xtjg 
(iovXijg xal nQO xijg ixxkrjalag vnsQ ojv dsT /QfjfiaxtXsiv. 

Lex. rhet. in B. A. I 296: nQonsfinxa' x6 nQo nbvxs 
fjftSQWv xijg sxxkfjaiag nQoyQaq>siv , oxi saxai sxxkTjaia , si xv/oi' 
sl sdsi ixxXrjaiav ysviadm xrj dsxaxrj, nQoiyQaffOv ol nQvxdvsig 
dno xijg nbf.inxrig oxi saxat. 

Dem. XIX 185: TJ/Litv ds nQWXov fdv xtJv ^ovXtJv axovaai 
nsQi nuvxwv xai nQo^ovXsvaai dtT, xai xovd^ orav jj xrjQv^i xai 
nQsa^iiaig nQoysyQa/nf4bvav,^ 

Schol. ad Dem. (Phil. I 1) p. 142,4 Dind.: xo ds nQov- 
xi&sxo xivsg fxsv dvxi xov nQOsfiuXXsxo, xivsg di dvxi xov nQosyQa- 
(psxo ' inSidijnsQ auvidag xivug iviyQaipov i/ovaag xo nQayfia nsQi 
ov rj axbxjjig xai nsQt ov avvsXrjXv&aai xai nQosxiSovv xij ixxXrjaioi, 
Iva yviuai navxsg nsQl xivog iaxiv rj ixxXTjaia. B. T. C. P. V.^ 

b. nQoyQdipsiv ixxXrjaiuv, xQiaiv etc. dicitur: 

Aesch. II 60: 8tdo/d-ai xoTg avfifid/oig — nQoyQaipai 
xovg nQvxdvsig ixxXrjaiag dvo xuxd xov vofiov. 

Ib. 61 : nuQuyviod^i dfj fioi xal xo xov d rjftoad-ivovg tfrrj- 

* cf. schol. ad h. 1. p. 419» Dind. 7T^6yQafi/uu inTi to fr^oTi&f/4tyor 
T^i ^»itXtja(us. T. 0. V. Quamquam Demosthenes non de populi fxxhjaia, 
sed dc senatuB ^^Sga verba facit. Aliter sentit Hartel stud. Dem. II 74 sq. 

3 Adde schol. ad Aesch. (II 61) p. 53,i8 Dind: rovi Tr^vTayfis] 

fTTftStj Tf^o Trji ixxXijaiaz tyqatpoy avTot ol TTQVTarftg ^ Wfpi Tirtav jy ixxXtjaia 
fiiXXfi /SovXtvta&ai' B. F. L. M. 

Aliter nQoyQaipeiy dicitur in schol. ad Aesch. (II 14) p. 44,4 Dind.: 

hiiYQCttfjaufyot] ayrt tov Tr^OYoaif/ayrfg xai vTrofiaXorrffj 'iya avtoi xaTtJYO^tjo^» 

B, F. M. 



— 81 - 

(pta^a iv (i xfXsvH ror^ novraveig — vQoyQaxlm Jvo fxxX?joiagi 
Tijv ^tsv T?j oydof] inl 6tm, Trjv d's TJj ivuTrj ini Jtxa. 

Harpocr. s. v. Kvgta ixxXtjala — (^oi ngvTdvHc) nQoyguipovai 
ii, (p^ai (Aristoteles), xal ntvoiav ixxXrjaiuv, 

[Dem.] XLIV42: ij jiovXij — ixiksvsv siaayy:'Xkuv jlib xai 
TOiJg novTavsig nooyQatpstv at/rriT r^K XQiatv inl dvo fjfitQug. 

CIAIIl n. 61,9: a]vsinHv ds xai ToyycriQv[%\a Tijg t^ov\[Xfj]g 
noQ^sivai Td]g dg/dg TavTog fi^ ttjv fj^iQuv }jv o[v\ n\Q[o]yQd\p(fHJtv 
oi ngvTavstg.^ 

Neque tamon inde colligendum ex prytanum arbitrio 
fuisse materias in programmate proponendas eligere et ad 
populum deferre. Immo constat de rebus omnibus in con- 
tionibus agendis antea iam deliberatum fuiSBC in senatu uni- 
verso nec licuisse ad populum ferre nisi quod senatui 
placuisset. 

Atqui ne in senatu quidem referri sententiaave rogari 
nisi de rebus in programmate propositis oportebat^: ut si qui 
senator rogationem ferre vellet ei prytanes prius adeundi essent, 
qui cam programmati concilii insequentis insererent. Prae- 
terea consentaneum est prytanes, quippe qui negotia quae ad 
administrationem spectabant curarent omnia et ex officii ra- 
tione de rebns omnibus certiores fierent, plerasque rogationes 
ipsos non promulgasse solum sed praeparasse et proposuisse. 

Uaud raro autem factum est ut populus ipse senatum 
iuberet unam alteramve rem in rogationis formam redaotam 
proximae contioni proponere : id quod formula indicatur: r^v 
fiovXijv nQofiovXsvaaaav i^tvtyxsTv sig tov d-^^ov {slg Ttjv ngdTijv 



^ Ceteram eadem unu TeRiunt in iudioiis a thesmothetiB insti- 

taendifl. Poll. VIII 87: oc &ta^o9*'Tai nQoy^fpouai noTt Sti StMa^M ra 
Sutaari^. Sohol. ad Plat Phaedr. (p. 236 d) p. 962,» Turr. : (ot &ta^o- 

&iTat) flx^ ^ i^ovalar rov n^yQatpat (oodd. vnoyQayjat} ra StftaarijQta* 
Cf. etiam Arist. At. 450: rovg onXCrag — ani/rat naZtv oXxttSf^ aitonttv S^ B 
T« av nQOYfatpttfttv ir toU mratt^is. 

s Cf. Poll. VIII 95 cum Dem. XIX 185; DemoBthenis Terba oTor 
^ anjQu^t ttcn nqtafitiatQ n^ytyQafiftiror oum Weilio 810 interpretanda esse 
censeo: quando prytanes in senatuB ooncilii programmate de oaduoea- 
toribns legationiboBqne relationem propoguemnt. Al. Hartel Btud. Dero. 
II 74 Beq. 

6 



— 82 — 

67txX9ja{ayJ nfgi — CIAI nn. 38 frg. e; 59,S7; III nn. 18; 
61: 65; 98; 310: 367; cf. Xen. HelL 17,7. Cui rei cum 
prytanibus ex officio opera danda esset, in eandem sententiam 
dicitur CIAI n. 37,22: i^eyf^yxitta Ji rlccvra ig [roy] S^fior [tj 
^h^]^ nr[(i]t;ra[y(tjtt inarayxec, inH[day ra/iaxa iaikd-fji ig 
Tgirijv i^fidgay. Atque probuleuma populi iussu factum ease 
notatur formula: ineidtj 6 dijfioq i\frtjq>torat rijy fiovk^^^v ngo- 
^ovlsvnaaav i^sytyxBiv — i^rpiad^ai riji fiovkiji etc. nn. 76; 
82 b; 126; 175 b; cf. praeterea \4^tv. VI 152,58 seqq. 

Ceteram eius modi decreta quibus senatui aut impera- 
batur aut potestas dabatur rogationis examinandae et in proxima 
ecclesia proponendae quam late patuerint et quibus modb per- 
tractari solita sint non meum est quaerere: de quo vid. Koehler 
Herm. Y p. 18. Hartel Stud. ub. att. Staatsr. p. 182 sqq. 

Yidimus prytanes contionum conyocandarum potestatem 
habuisse: quod cum programmatis proponendi officium de- 
monstrat, idem probatur notionibus awaystv tov itj^ov vel 
notHv ixxXrjaiav de prytanibus frequenter usurpatis. Nam 
apud Harpocrationem (1) et Pollucem (2) eodem sensu illi 
tam ixxX^aiav ngoyga(pstv quam avvdystv roF d^fiov dicuntur^, 
item Aesch. II 60 et 61: ngoyodxltat rovg ngvTavHg ixKXfjaiaq 
dvo et de eisdem eontionibus II 53: rov^ ngvTavng ixxXtjaiav 
inl ivo ijfiigag notnv. Idem officium intellegitur Aesch. III 67 : 
ixxXijaiav nouTv rov^ ngvTavtig t!j oydorj iaTafiivov tov *EXa- 
(f^lioXtiSvog firjvoQ^ Dem. XXI 8 (lex): rovg nQVTavng notnv 
inxXrjaiay iv Jtovvaov Trj vaTsgaia riaviiatv ; Dem. XXI Y 21 
(lex): Tovg ngvravHg i^p* wv av ^ inty^ttgoiovia yivrjTai, notsTv 
nfQi TtSv ano/stQOTOVTj&ivTwv ttjv TsXsvTuiav t(Sv TQtMv inxXijataTv. 
CIA I n. 40,52: ns^Q]i ii [* Hy]rjat7r6X^wg )^]QrjfiaTiaai , insiddv 
iaiX[d-rj t/J n]Qv[Tav]sia rj isvT[iQa] fiSTu Tag iv Twt vsoiQian 
s[vd-vg\ Sdgag] ixKXrjaiav [no]rjaavTfg ; n. 49,7-8: [Trjv d]s Aiav- 

r/Ja ngvTavHav , inst[3dv | ixxXrjaiav not]rjaat iixa 

rjfitQvSy\ n. 55,8: ttjv i]s ixxXrjaiav notsTv Tovg nQVTavsig; cf. 
Thuc. IV 118 de quo infra. 

^ auraytty ror Stjftw legitur etiam apud PoUncem ¥11196 (cai 
■aa debet Snidaa 8. T. pmtiTarti^) ; «ai orar ol n^vTarftf ror S7^ftofr $ r^ 
fiovl^r avraywftr. 



— 83 — 

Idque ofiiciuin ut ad contiones ordinarias (cf. Harp. (1), 
PoU. (2), Dem. XXI 8, XXIV 21, ubi dies legibus definitus est), 
ita ad extraordinarias spectat. Quod testatur narratio 
Dem. XVIII 169 : 'Eaniga /uh' yug ijv, tjxs J' dyyskXiuv rig («5$ 
Tovg TtQvvdvHg dtg ^Ekdvtia xaTsiXijnTa^. ml (usTa ravra ol fisv 
svd-vg s^avaoTdvTsg /ifraji) SsinvovvTsg Tovg r' tx tmv ax7]V(Sv 
Ttav xara r?;y dyogdv s^Hgyov %ai Td ysQga svsnifinQuaav, ol ds 
rovc aTQaTfjyovg (.iSTsnsfinovTO xal tov aakntxT^^v sxdkovv, nal 
^OQvpov nXfiQfjg ijv ij noXig, tP} d' vOTSQaia a/ia r^ rjl-iSQa ol 
fisv nQVTavstg ttjv fiovXtjv sxakovv sig ro [iovksvr^Qtov , vfAsTg 
J' sig T?jv ixxkrjniav snogsvsa&f, xai ngiv sxsivtiv /Qfjftauaat nai 
nQofiovksvaui ndg o dqfjtog uvio xad"^TO (cf. Dem. XIX 123). 
Nimirum inceudebantur casae illae et tubicen advocabatur^ 
quo populo in concQium conveniendi signa darentur. 

Quamquam ex eodem loco adparet ea potestate con- 
tionem extra ordinem convocandi neque programmate pro- 
posito neque legitimo quinque dierum interyallo observato 
prytanes nisi in summo rerum discrimine usos non esse. 
Quod autem grammatici tales contiones ex improviso convo- 
catas solas avyxkr^Tovg nominari statuunt^, ex titulorum auc- 
toritate refelluntur. Nam avyxkTjTog sxxktjaia dicebatur quae- 
cunque praeter quattuor illas ordinarias contiones convoca- 
batur: cuius generis contiones omnino raras fuisse atque nisi 
necessitas belli instaret, fere non ex prytanum arbitrio, sed 
populi iussu, rogatione ea de re in ecclesia proposita et 
^accepta institutas esse inde efficitur, quod in paucissimis de- 
cretis quae in contione extraordinaria facta sunt praescriptis 
addi solet sxxktja/a avyxktjTog (vel omisso avyxkrjTogJ xuTa 
iptjtpiafia dsTva slntv; cf. exempla p. 5). Quo pertinent 

* PoU. YIII 116: avyMltiTOi fKMltjtita ^V f^a^^rtj; }no£ovy fifC^ovoq 
X^^9 ^TftZafiova^g. faaltiro St xat Maraxhjaia^ ort Ma\ rovg ix rwy ayQwy 
MortMalovv» Sohol. ad Aesch. (II 72) p. 55)14 Dind : avyMlfjro; PMMliiaia 
PMaXflro ^ /iij Mara ror yo/uoy jutjSh Mara ro fS^oq ytvofiPV*! , aXXa \m rov 
na^^^ijjua xac Maia j^f^f^ot' riva, otov el t< f^aCqtvij; MortTifC^tify» B. Schol. 
ad Dem. (XIX 123) p* 397,i* Dind: avyMXtjrog tMMXijaCa i^ ytvofAhti ViaUpy^iq 
Sta ro MarfTttTYOv, B. Y* avyMXijro; tMMXija^ tMXij9ti^ ijittS^ ty ftty raig (roti 
Codd.) vofilftotq Moi awi^^taty atfi' iavroZ o S^fto; avy^rgtj^tv' orav Si i^ 
avdyM^; rtvo; auXXoyo; y^vtjrat^ avyMaXovai nvt; nt^tovrt;. T. C. Y. 

6* 



- 84 — 

etiam contiones quae ab Aeschine memorantur 1153; 61; 
11167 (qaae quidem significandae erant ixxlijaiai avyxX^roi 
jcara i^fj(piafta o /hjfioa&svTjg ^ijf.ioad-ivovq JJoianfvg tl-nBvJ: 
de quibus eisdem idem Aeschines II 72: nls/ovg de, inquit, 
ixxXTjalag avyxktjTOvg fjyaytuiCeaS € ixxX^aiitftv fifra fjfAfiov xal 
do{wtiov ^ rdg Tsrayfiiyag fx Tiov vofifor. 

Fraeterea autem strategorum quoque alicubi mentio 
iit ut quorum partes quaedam fuerint in contionibus convo- 
candis. Thucydidis sunt loci II 22: ixxXfjaiav ts ovx sno/si 
(Pericles) ovtmv ovdi hiXXoyov oidiva, H 59 : ^XXoyov noi^aag' 
€Ti d' BaTOfjiTtjysi ^ IV 1 18 ixxXfjaiav Ji nQi^aavrag rov^ aTga- 
Tfj/ovg xai Tovg n^TavBig: quibus adde Andoc. Ill ^v fiiv 
yaff txxXrjaia TOig aTgaTtiyoig Totg ig SixsXiav et CIA I n. 55 
frg. c y. 12: i^xxXtjalav noiOvvTiov, oTav x&\)LBvitHiiv ol aTga" 
Tfjyol — ]. Ceterum eam strategorum potestatem etiam ad 
alias res nisi ad bellicas pertinuisse cum per se veri dissimilo 
est tum testimoniis nullis comprobatur. ^ 

Itaque quinto certe saeculo strategis quoque potestas 
tribuitur concilia populi, si quando ex rcpublica esse eis 
videretur et convocandi et adeo prohibendi: id quod vel 
magis miramur. Neque tamen eos in hac re carere potuisse 
legitima prytanum opera, verum ita eis agendum fuisse, ut 
prytanes ecclesiam aut instituere aut di£ferre iuberent, et An- 
docidis locus innuit et titulus quem ultimo loco citavi persuadct. 

Posteriore aetate ea strategorum potestas num etiamtum 
valuerit dubium est: apud oratores Atticos nulium eius vesti- 
gium exstat.3 Ncque huc facit quod in titulo CIA IIi n. 439 
inscribitur: t^ovXi) ififiovXfVT^^gion avyxXijTog aTgaTltjyiSv]] na' 
QayyfiXdvTftfv xai dno [iovXijg ixxXrjaia [xvgia]\ iv tou ^haTgnfi, 
quibus senatus concilii ante contionem xvgiav modo insolito 
habiti causa repetitur ex strategorum relationo quadam uigente. 

1 cf. de his locis I. G. Droysen Herin. IX p. 9 sqq. 

* cf. Schdm. de com. p. 61. Yide etiam CI A I n. 40,m : SHo Sf 
n^j[Qi^^a[iiiiat\ roi/roijr ouSfv faftft^ n ol aT^Ttj\Y]ot ^«Wrtr[i]. 

* Nihil enim moramur.ficta decreta in oratione Dem. de cor. 
§ 37 — 73 qoao facta diountur tfUYxX^Toi^ p*Klt]a(ui uno oT^T^ytav, 



- 85 - 



TABULAE. 

PRAEMONBND A 

1. ad tabulam I. 

Cum omnis de temporum ratione quaestio pendeat ex 
parte inde, ut cognitum habeamus quot dies munere functae 
sint singulae prytaniao, quia hoc modo solo definiri potest, 
utrum communis an intercalaris fuerit is de quo agitur annus, 
tabulas has confeci, quibus inspectis is, cuius interest, statim 
ludicare posset de anni ratione. Neque tamen eae tabulae 
ita perfici possunt, ut duces sint omnibus diebus certae.. 
Constat enim variis annis yarium fuisse singularum prytaniarum 
numerum dierum^ varios etiam menses fuisse solidos et cavos. 
Yeluti anno communi unaquaeque prytania munere functa 
est per 35 vel 36, anno intercalari per 38 vel 39 dies; annus 
communis continebat modo 354, modo 355 dies; Posideon 
alter modo 29 modo 30 dies similiterque menses alii. Quarum 
omnium rerum, si tabulis rectc uti velis, ratio habcnda est. 
Propterea ita egi ut eam rationem cligerem, quac et ordine 
et simplicitate ceteras superat: Hecatombaeonem solidum 
posui, ceteros menses vicissim cavos et solidos; Posideonem II 
vero solidum, quo sumina dicrum efficeretur 384. In anni 
communis laterculo unicuique prytantae dedi 35 dies, anni 
intercalaris 38 (X trib. act). Restant igitur, cum 10 . 35 = 
350 et 10 . 38 = 380 dies efficiantur, 4 dies (vel 5, si de 
anno communi 355 dierum ngitur), qui prytaniis distribuendi 
sunt. Duodecim trib. aet. qui prytaniarum diea anno com- 
muni numerentur non adscripsi, quia plerumque dies pry- 
taniarum respondent iisdem diebus mensium, utique autem 
diiferentia talis est, ut facile ab anni intercalaris differentia 
discerni possit. Anno autem intercalari una quaeque pry- 
tania comprehende^at 32 dies (12 . 32 = 384), ut huic 
distributioni summa sit fides, si quidem menses, quo supra 



— w — 

(jrdine posioi, folidi ec eam eraoC. UndernB tnbM uiM|iiaiii 
AthenM exriri«»e haiid faefle aliqois mihi persuadeai. propc e rea 
takrrn diiftributioiieni omtL Dies fe^os. quibiu comita haberi 
D^fiu potabatar, ootaTi secandiim A. Monunseiii Heortok^iani. 

2. ad tabalas meDsiain. 

In has tabalas omnes oontiones qnas qao mense habitae 
sint cotistat eo consilio recepi. ut qoam paratissima sit con- 
tionam earumqae temporis notitia. Atqoe qaaram dies mensis 
Dotus est, eanim ordinem secandam dienim nameram institui: 
ad calcem eas addidi contiones, qnaram de mense nee tamen 
de mensis die constat. Adied etiam senatas concilia certis 
diebos habita, qaae quidem litteris minoribus expressa sant. 
Yacat ^ numqoam exstitit in bipide; deest = exaratum 
quidem erat, sed nonc evanoit sive periit. 

3. ad tabnlas dieram. 

Compositae sont bae tabolac quo adpareret, quibus et 
roensium ct prytaniarum diebus contiones habitae cssent. 
Numeri diebus contionum adscripti sunt corporis inscriptionum 
Atticarum II i ; addidi etiam aliorum librorum locos. Numeris 
minoribus eos dies signiiicavi quibus contiones aut non habitac 
sunt aut saltcm nullac innotuerunt Qui dies nefasti habcndi 
sunt stcllula notavi. cf. p. 13. fi = fiovXflg i/v]^ia/iee ; g — 
inwXrjala ovynXtjxoq. 





Exazoftttauor 




DiBI 


DiM 


Di« 


Ui» 


pnua. 


prjrtM. 


pryUiu 


"""• 


Xtrii. 


X Irib. 


■.inlarc. 


1 

2 


I 
2 


2 


1 

2 


3 


3 


3 


8 


4 


4 


4 


4 


5 


5 


5 


5 


6 


6 


6 


6 


7 


7 


7 


7 


8 


8 


8 


8 


8 


9 


9 


9 


10 


10 


10 


10 


11 


11 


11 


11 


•12 


12 


12 


12 


13 


13 


13 


13 


14 


14 


14 


14 


15 


15 


15 


15 


•18 


16 


16 


16 


17 


17 


17 


17 


18 


18 


18 


18 


19 


19 


19 


19 


20 


20 


20 


20 


21 


21 


21 


21 


22 


22 


22 


22 


23 


23 


23 


23 


•24 


24 


24 


24 


•25 


25 


25 


25 


•26 


26 


26 


26 


•27 


27 


27 


27 


•28 


28 


28 


28 


•29 


29 


29 


29 


30 


30 


30 


30 



II 



K(i6tta 



-- 88 — 



m 



IV 
Ilvarvputm 



Dics 


IHm 
pryi. 
Strik. 


n«'iK«. 

pryt, pryt. 
X U, Xlltr. 
«.nt. «.iat. 


1 


25 


22 28 


2 


26 


23 29 


•3 


27 


24 30 


4 


28 


25 31 


*5 


29 


26 32 


6 


30 


27 mi 


7 


31 


28 2 


8 


32 


29 3 


9 


33 


30 4 


10 


34 


31 5 


11 


35! 


32 6 


*12 


mi 


33 7 


13 


2 


34 8 


14 


3 


35 9 


15 


4 


36, 10 


*16 


5 


37 


11 


*17 


6 


38 


12 


•18 


7 


mi 


13 


»19 


8 


2 


14 


»20 


9 


3 


15 


»21 


10 


4 


16 


•22 


11 


5 


17 


♦23 


12 


6 


18 


♦24 


■ 13 


7 


19 

* 


*25 


14 


8 


20 


•26 


15 


9 


21 


27 


16 


10 


22 


28 


17 


11 23 


29 


18 


: 12 24 


30 


: 19 


! 13 


25 



I 

Din j 



I 



DiM ' DiM Dic» | 

Xtrib. X tr. Xlltr.l 

•.■■t.-aL.i^' 



NixfjTtJQia . 
Ntfiiaia 



20 


14 


21: 


15 


22 


16 



Kvfi&^rfjoia 
'Oo/oq4gia 

rQJjafta 



XaQiaTrjQia 







\4naxuvQia 



XahnHa 



- 89 — 



MaifiaxTtiQtup 



VI 
Iloaiiewv 





Dieik 


Diee 


Diee 


pryUn. 


pryten. 


meneis 


X trib. 


Xtrib. 




•.COflH. 


a.interc 



1 

2 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 

11 

12 

13 

14 

15 

16 

17 

18 

•19 

•20 

•21 

22 

23 
24 
25 
26 
27 
28 
29 
30 



Dim 

Xlltrib. 
..intore. 



14 
15 
16 
17 
18 
19 
20 
21 
22 
23 

24 
25 
26 
27 
28 
29 
30 
31 
32 
33 
34 
35 

VI 
2 
3 

4 
5 
6 
7 
8 



5 

6 

7 

8 

9 

10 

11 

12 

13 

14 

15 
16 
17 
18 
19 
20 
21 
22 
23 
24 
25 
26 

27 
28 
29 
30 
31 
32 
33 
34 



VI 
2 
3 
4 
5 



7 
8 
9 

10 
11 
12 

13 
14 
15 
16 
17 
18 
19 
20 



Ztsvg 



Dies 
meneis 


Dies 
pryton. 
X trib. 
«• cora. 


Diu 

prytMi. 

X Mb. 

..iDtere. 


Dio. 
prjrtu. 
Xlltrib. 
.Jiit.re. 


1 


9 


35 


21 


2 


10 


36 


22 


3 


11 


37 


23 


4 
5 


12 
13 


38 


24 
25 


VI 


6 


14 


2 


26 


7 


15 


3 


27 


8 


16 


4 


28 


9 


17 


5 


29 


10 


18 


6 


30 


11 


19 


7 


31 


12 
13 


20 
21 


8 
9 


32 


VII 


14 


22 


10 


2 


15 


23. 


- 11 


3 


16 


24 


12 


4 


17 


25 


13 


5 


18 


26 


14 


6 


19 


27 


15 


7 


20 


28 


16 


8 


21 


29 


17 


9 


22 


30 


18 


10 


23 


31 


19 


11 


24 


32 


20 


12 


25 


33 


21 


13 


26 


34 


22 


14 


27 

28 


35 


23 
24 


15 
16 


Vll 


29 

1 


2 


25 


17 



— 90 — 



(VII) 
IJwfitmr II 



VII (Vni) 



Df 


OiM Dm« 

X Irib. X Irik. 
•.«•«. aialME. 


INm 

prytu. 

XlUrib. 

•Jaurc 


1 


26 


18 


2 


27 


19 


3 


28 


20 


4 


29 


21 


5 




30 


22 


6 


31 


23 


7 


32 


24 


8 


33 

1 


25 


9 


34 


26 


10 ' ,35 


27 


11 


i 36 


28 


12 




37 


29 


13 
14 




38 


30 
31 


YIl 


15 
16 




2 
3 


32! 


VIII 


17 




4 


2 


18 




9 


3 


19 




6 


4 


20 




7 


5 


21 




8 


6 


22 




9 


7 


23 




10 


8 


24 




11 


9 


25 




12 


10 


26 




13 


11 


27 




14 


12 


28 




15 


13 


29 




16 


14 


30 




17 


15 





Din 


Oics 


DiM 


Die» 


rrTtam. 


»•?•—- 


frTtub 


mrmmm 


X trik 


Xtrik. 


XlUrikb 




..«!.■. 




.Jirtctc 


1 


3 


18 


16 


2 


4 


19 


17 


3 


5 


20 


18 


4 


6 


21 


19 


5 


7 


22 


20 


6 


8 


23 


21 


7 


9 


24 


22 


8 


10 


25 


23 


9 


11 


26 


24 


10 


12 


27 


25 


11 


13 


28 


26 


12 


14 


29 


27 


13 


15 


30 


28 


14 


16 


31 


29 


15 


17 


32 


30 


16 


18 


33 


31 


17 
18 


19 
20 


34 
35 


32 


VIII 1 


19 


21 


36 


2 


*20 


22 


87 


3 


21 
22 


23 
24 


38 


4 
5 


VIII 


23 


25 


2 


6 


24 


26 


3 


7 


25 


27 


4 


8 


26 


28 


5 


9 


*27 


29 


6 


10 


28 


30 


7 


11 


29 


31 


8 


12 


30 


32 


9 


13 



Arimua 



Fafifjkia 



— 91 



VIII (IX) 



IX (X) 
'EkaqnjlioXmy 



Dies 
men- 

BiB 


Dies 
pryt. 

Xtrib. 

a. eom. 


DlM 

prjfU 
Xtrib. 
..inl. 


Dl» 

pryt 

XII tr. 

•■ Int. 


1 


33 


10 


14 


2 


34 


11 


15 


3 
4 


35 


12 
13 


16 

17 


VIII 


5 


2 


14 


18 


6 


3 


15 


19 


7 


4 


16 


20 


8 


5 


17 


21 


9 


6 


18 


22 


10 


7 


19 


23 


*11 


8 


20 


24 


*12 


9 


21 


25 


*13 


10 


22 


26 


14 


11 


23 


27 


15 


12 


24 


28 


16 


13 


25 


29 


17 


14 


26 


30 


18 


15 


27 


31 


*19 


16 


28 


32 


•20 


17 


29 


I\l 


*21 


18 


30 


2 


22 


19 


31 


3 


*23 


20 


32 


4 


24 


21 


33 


5 


25 


22 


34 


6 


26 


23 


35 


7 


27 


24 


36 


8 


28 


25 


37 


9 


29 

i 


26 


38 


10 



Xosg 

XvTQOl 






MvartjQiu 
fxixQii 

/Jiama 



DiM 
mm- 
»i> 


DiM 

pryt. 
Xtrib. 
.. eom. 


DiM 

prjrt 

X trib. 

mint. 


DiM 

pryt, 

XUtr. 

..iat. 


1 


27 


VIII 1 


11 


2 


28 


2 


12 


3 


29 


3 


13 


4 


30 


4 


14 


5 


31 


5 


15 


6 


32 


6 


16 


7 


33 


7 


17 


*8 


34 


8 


18 


*9 
*10 


35 


9 
10 


19 
20 


VIII 1 


*11 


2 


11 


21 


•12 


3 


12 


22 


*13 


4 


13 


23 


*14 


5 


14 


24 


15 


6 


15 


25 


16 


7 


16 


26 


17 


8 


17 


27 


18 


9 


18 


28 


19 


10 


19 


29 


20 


11 


20 


30 


21 


12 


21 


31 


22 


13 


22 


32 


23 


14 


23 


XI 


24 


15 


24 


2 


25 


16 


25 


3 


26 


17 


26 


4 


27 


18 


27 


5 


28 


19 


28 


6 


29 


20 


29' 


7 


30 


21 


30 


8 



o (o 



— 92 — 



X(XD 



XI (XII) 



Din 

ni.n- 

•i. 


DiM 

pryt. 

X trib. 


DiM 
pryt. 
Xtr. 

•.int. 


Dtes 
pryt. 

XII tr. 

A. int. 


1 


22 


31 


9 


2 


23 


32 


10 


3 


24 


33 


11 


4 


25 


34 


12 


5 


26 


35 1 13 


•6 


27 


36 1 14 


7 


28 


37 


15 


8 


29 


38 


16 


9 


30 


IXl 


17 


10 


31 


2 


18 


11 


32 


3 


19 


12 


33 


4 


20 


13 


34 


5 


21 


14 
15 


35 


6 

7 


22 
23 


IXl 


•16 


2 


8 


24 


17 


. 3 


9 


25 


18 


4 


10 


26 


♦19 


5 


11 


27 


20 


6 


12 


28 


21 


7 


13 


29 


22 


8 


14 


30 


23 


9 


15 


31 


24 


10 


16 


32 


25 


11 


17 


XII 


26 


12 


18 


2 


27 


13 


19 


3 


28 


14 


20 4 


29 


.15 


21 


5 





Diee 
inen- 


Die. 

pryt. 

Xtrib. 


Ola. 
prjrt. 
Xtr, 


Di(. 

pryt. 

XII tr. 




•IB 


«, eom. 


• int. 


•.int. 




1 


16 


22 


6 




2 


17 


23 


7 




3 


18 


24 


8 




4 


19 


25 


9 




5 


20 


26 


10 


/Jsk(pivia 


•6 


21 


27 


11 




•7 


22 


28 


12 




.8 


23 


29 


13 




9 


24 


30 


14 




10 


25 


31 


15 




11 


26 


32 


16 




12 


27 


33 


17 




13 


28 


34 


18 




14 


29 


35 


19 




15 


30 


36 


20 


Mwvi/ja 


16 

17 


31 
32 


37 
38 


21 
22 




18 


33 


XI 


23 


'OXviama 


•19 
•20 


34 
35 


2 
3 


24 
25 




21 


XI 


4 


26 




22 


2 


5 


27, 




23 


3 


6 


28 




24 


4 


7 


29 




•25 


5 


8 


30 




26 


6 


9 


31 




27 
28 


7 
8 


10 
11 


32 




XIII 




29 


9 


12 


2 




30 


10 


13 


3 



\&agyfjXta 



KakkvvTfjgia 
Beviiitia 



flXvvxriQia 



93 — 



XII (XIII) 
Sxigofpogtan' 



Diee 
meneit 


Di.* 
ytyiiM. 
X trib. 
4. eom. 


Dim 
prTtan. 
X trtb. 
.. int. 


Die. 

prjrlan. 

XII trib. 

». int 


1 


11 


14 


4 


2 


12 


15 


5 


3 


13 


16 


6 


4 


14 


17 


7 


5 


15 


18 


8 


6 


16 


19 


9 


7 


17 


20 


10 


8 


18 


21 


11 


9 


19 


22 


12 


10 


20 


23 


13 


11 


21 


24 


14 


*12 


22 


25 


15 


•13 


23 


26 


16 


•14 


24 


27 


17 


15 


25 


28 


18 


16 


26 


29 


19 


17 


27 


30 


20 


18 


28 


31 


21 


19 


29 


32 


22 


20 


30 


33 


23 


21 


31 


34 


24 


22 


32 


35 


25 


23 


33 


36 


26 


24 


34 


37 


27 


25 


35 


38 


28 


26 






29 


27 






30 


28 






31 


•29 






32 



Bovfporia 



Zsv^ SwnJQ 



TABULA II. 

Hae tabulae iam typis descriptae erant, cum adfertur 
mihi H. Useneri commentatio laboriosa et subtilissima 
^Chronologische Beitrage**, inserta mus. rhen. vol. XXXIV 
p. 388 sqq. Is in capite commentationis altero contra com- 
munem opinionem eos dtes mensis qui ftsr^ tixaiag notan- 
tur ab exeunte mense retro numerari ita^ ut fVari^ /ner' 
dHadag sit dies 22, dBvvi<}a fuv' tlicadag dies 29 mensis, con- 
tendit argumentis usus sat gravibus et quibus magnam per- 
suadendi vim inesse ultro fatendum sit. Quamquam plura 
sunt quae etiamnunc dubitationem moveant. Cum autem 
neque illam argumentationem hoc loco examinare neque or- 
dinem a me institutum deserere liceret, hoc tamen auctoritati 
tanti viri dedi, ut numeros dierum ^isv' nmiag quales ex 
Useneri computatione existunt meis numeris adicerem uncis 
inclusos, Tnserui etiam supplementa quaedam Useneri diversa 
ab eis quae aut Koehler dederat aut ipse recepi. Alia quae 
Usenerus de eis quae in prioribus ipse quoque tractavi ex- 
posuit, in Addendis breviter notavi. 



Kum. 
dierum. 



XI 



V 
7t 



cilium. 



Argumentnm. 



Archon. 



Annus. 



Exstat 



icat 

krjalu] 

ktjoia 



avfifjiuyla ^ 'Eknfyov 106,1 

1 decr. honor. i KrjrpiaodtuQov ,114,2 

deest I &soq>]QdaTov ' 116,4 

de nomothetisl [106,4 

decr. honor. 



? M 

P I, 



9 kcat 

P 
? 



II 

IX 

XI 

XII 

XXI 

9) 



foedus ' NuvaiytvovQ [103,1 
de templo aed. NixoxQUTovg 1 1 1 ,4 



356/5, 66 b 3 
323/2 181 

313/2^ 120 

353/2j! Dem. 24 § 20 
Jioxkiovg j 123,2 = 287 n\'Ad^v. VI 271 
I ; n. 3 

368/7 52 b 



ia yLVQia 
u xvQia iv 
saxQwi] 
ia xvQia 

{jjnia 
[rjaiu 



lex de democr. Glaucippus 



decr. honor. 

foedus 
decr. honor. 

d.L^miensibus 

decr. honor. 



XXIV 'otg yfyo' 

■vTjg 

XXVI lcat 

(25) 
p ^cat 

P 
P 



I 



tc.) 

YI is[£aH fiovZi] 

IX '« xvp/a] 



de navibus 

deest 

de templo aed. 

av/Lif^a/ia 

deest 

de ephebis 

decr. honor. 



IlQoitviSov 
Ihid^ldfj^OV 

]iovg 

OBQOiXoxov 
E[vxTtjfiov]og 



MoXojvog 
Ni]xoxQaTOv[g 



= 333/2 
92,3 = 410/9 



saec. III med. 

ca. 127,2=271 

saec. II 



168 
Andoc. 196 



391 
332 

477 



308 



122,4 = 
289/8 (?) 

120.2 = 299/8' 297 
post a. 307/6 | 'A&tjv. VI 386 

j n. 4 

104.3 = 362/1 iDem. L §§ 4 

et 6 



111,4 = 333/2 



NtxoxQOLToi^g i 1 1 1,4 = 333/2 
' lnnodaixa\yTog 101,2 = 375/4 
'InnodajLiavTog „ „ 



KluUixl^alTCSov I oa. 36 a. 0. 



\ov j 52—42 a. C. 

[Nix^lTov] ,112,1=332/1 



169 

168,25 

49 

'A&ijv. VI 269 

n. 1 

482 

481 
183 



Num. 


Mei Argumentum. 


Arohon. 


Annus. 


£x8tat. 


dieram. 












BOEDR 








IX ' 


BoTjdgt de ephebis 


Nixoitj/iiov 


saec. II 


471; 472 


V 


n 


Mrjdslov 


saec. I init. 


467^, 467,66 


n 


[BotjSq* „ 


deeat 


w 


46^ 


X 


Bof]]iQ j, 


[Arjvaiovl 


Baec. II 


469 


XI 


BoTjdQt — 


NBai/f40y 


115,1=320/19 


'A»riv. VI 158 


XIV 


Boi]iQt de ephebis 


^Aya&oxkiovg 


ca.l30a.C.(P) 


470 


XVIII 


Boijjdn decr. honor. 


Ev&i[o]v 


124,1=284/3 


314 


» 


BoTjdgi de ephebis 




post. ol. 124 


330 


XXIV. f) 


BoffSQ deest 


^/lyvCov 


poRt 260 a. 0. 


372 


(27) 










XXVI 


BoTjdQi de ephebis 


Nixiov ([^Otqv- 


ca. 124,3 — 


316 


(25) 


1 


vi](oc) 


282/1 




» 


Boi7jdQo\ decr. honor. 


^AQx[EXd]o[v 


ca. 260 a. C. 


431 


XXVIir(23) 


BotjSl^ decr. honor. 


T» KtontorCov 


Hadriani aet. 


OTA ra n. 2 


XXIX (P) 


Mfrayfiecr, honor. 


*EQ[yoxdQovg 


ca. 240 a. C. 


381 


(22) 










XXIX (22) 


Bo[>j]S decr. honor. 


ldQ](€/id[o]v 


ca. 200 a. C. 


431," 


XXX 


[Bojjdo deest 


deest 


ca. 300 a. C. 


252 b 


?> 


Borjdli' de ephebis 


OvjiW/dQOV 


ca. 260 a. C. 


371 


9—10 


vj decr. honor. 


XaQ]ixXei6ov 


104,2 — 363/2 


54 


1--10 


BotjSq* deest 
PYAN^ 


]? 


saec. III 
exeunte 


399 


vr 


ITuari deest 


^laaoyoq etc. 


ca. 125 a. G. 


461 


XI 


nvav[t de ephebia 


NmoSrifiOv 


T> 


47M 



Tab. II. 



Num. 
dierum 



I 



XVI 



XVIII 

XXVI (25) 

XXX 

1-10 

20—26 



I. 



PYAN^ 
[Ifvav 



Ifvai' 



1 



XI 



XXI 



XXVI (25) 

XXVI 

XXVII 

? 

? 
? 
? 



IX 



XI 



Ifvavo 

flvavo 

Jlvavi 

llvavo 

fl\v\av 

ante K 

MAEMAI 
Maiftax 

[Mai^uax 
Maifiax 
Mai(.ia% 



Maif.iuL\i 
[Maif.ia\ 
[Matfia^. 

Ma[ifini 

Maifiayc 

de 

Matfia 

posr 

ffoatd 



Tab. II. 



rt 



Argumentam. 


Archon. 


Annus. 


deest 


[f loXviv-XTOv] 


125,4 — 
277/6 (?) 


n 


0so(prffiov 


ca. 260 a. C. 


de ephebis 


^Ayu^oxXtovg 


ca. 130 a. C. 


decr. honor. 


[KTjqiiandioQov] 


114,2 — 323/2 


deest 


[0fQ€y,Xioug] 


119,1—304/3 


» 


[ \4vTtiia/ov] 


ca.l21 —296 


» 


K t]q)iao[(pioyTog 


112,4 — 329/8 


» 


deost 


post 307/6 a.C. 


. — ^— — — _ 


Callias 


93,3 = 406/5 


deest 


deest 


post 307/6 a.C. 


» 


V 


350-320 


docr. honor. 


v 


ante 307/6 a.C. 


V 


*A^Q7]Vtd0V 


130,1=260/59 


deest 


deest 


ante 307/6 


yi 


jj 


ante ol. 114 


1» 


n 


saec. III — II 


» 


V 


saec. III med. 


Hgfoi laTQfoi 


0{}aavff(ovTog 


saec. III ex. 


dcest 


' Ayro&iov 


saec. II med. 
107,1 — 352/1 

saec. II 


de ephebis 


^a(iun[Uo\vog 


decr. honor. 


[NtxiovYOTQV- 
vi:\(og 


saec. III init. 



Exstat. 



322 

373 
470,31 
182 
255 
304 
178 
345 
Xen. Hell. 1 7,4 



430 = 495 

492 

230 frg. A 

Diog. Laert. 

VII 1,10 

135 c 

180 

\l^vNl 489 

280 b 

403 

458 

Dem. Olynth. 

in4 

465,28 
317 



Ntiin. 
dieniin. 



Mei Argamentum. 



Arohon. 



Annus. 



Exstat. 



IX 



BOEDR 

BoTjiQi de ephebis 



XI 
XIV 

XVIII 

XXIV ?) 

(27) 

XXVI 

(25) 

XXVIir(23) 

XXIX (?) 
(22) 

XXIX (22) 

XXX 

9—10 
1--10 



VI 

XI 



[BofjiQ^ ji 

Boi]]dQ 9 

BofjiQi 

BoTjiQi de ephebis 

BoiTjdo decr. honor. 

Bo7]dgi de ephebis 
BotjSQ deest 

BoTjdQi de ephebis 

Botrjdgo] decr. honor. 
BorfS[i decr. honor. 

Mfvayt dear, honor. 

Bo[r/]S decr. honor. 
[Borjdg deest 
Borji], de ephebis 
VI decr. honor. 
Borjdg* deest 

PYAN< 
ITuavt deest 

nvav[t de ephebis 

Tab. II. 



NixoiijjLiov 



Mrjdslov 
deest 

[Arjvaiov] 

NBaiyjxoy 
\4ya&ox)iiovg 

Ei&i[o]v 

jiyvlov 



saec. II 



saec. I init. 



saec. n 

115,1=320/19 
ca.l30a.C.(P) 

124,1 = 284/3 

post. ol. 124 
poBt 260 a. C. 



471; 472 



ca. 124,3 = 

282/1 



Nixiov ([^Otqv- 
vi]a}c) 

^AQx[€Xd]o[v ! ca. 260 a. C. 

T' Ktan(ov(ov , Hadriani aet. 

"EQ^yo/agovg | ca. 240 a. C. 



ld^](tla[o]v I ca. 200 a. G. 
deest 'ca. 300 a. C. 
Ov^w/oQov |ca. 260 a. C. 
XaQ]ix\iiiov ' 1 04,2 = 363/2 

]g I saec III 

exeunte 



467; 467,66 

46^ 

469 

•^^v. VI158 
470 

314 

330 
372 

316 

431 

GU m n. 2 

381 

431,« 

252 b 

371 

54 

399 



♦»• 



lattovoi eto. 

Nixodri^tov 



ca. 125 a. C. 



461 
471,60 



Num. 
dieriim 


i 
Me{ 

4 


Argumentum. 


Archon. 


Annu8. 


Ex9tat. 




PYAN< 










XVI 


[]fvav\ 


deest 


[//oAv^rzrov] 


125,4 — 

277/6 (?) 


322 


D 


Hvavi. 


ff 


Q€oq>rffiov 


ca. 260 a. C. 


373 


V 




de ephebis 


^Ayu&oxXtovg 


oa. 130 a. C. 


470,31 


XVIII 


TlvavoX 


decr. lionor. 


[KrjqjtaodittQOv] 


114,2 — 323/2 


182 


fl 


Hvavo^ 


deest 


[0fQ€xkiovg] 


119,1—304/3 


255 


XX VI (25) 


1Jvav(\ 


» 


[ \ivTif.ia/ov] 


ca. 121 — 296 


304 


XXX 


Jlvavoi 


V 


Kijq!iao[(p(ovrog 


112,4 — 329/8 


178 


1—10 


/yjv^aM 


1) 


deest 


post 307/6 a.C. 


345 


20—26 


ante A 

MAEMAC 




Callias 


93,3 — 406/5 


Xen.nell.17,4 


XI 


Maif.iaxV 


deest 


deost 


post 307/6 a.C. 


430 — 495 


» 


1 


w 


V 


350-320 


492 


1» 


Maiftaxt 


decr. honor. 


v 


ante 307/6 a.C. 


230 frg. a 


XXI 


Maifiatc 


V 


'AQQtjVldoV 


130,1=260/59 


Diog. Laert. 
VII 1,10 


XXVI (25) 


Maifiu]^ 


deest 


deest 


ante 307/6 


135 c 


XXVI 


[31aifiaii 


v 


n 


ante ol. 114 


180 


XXVII 


[Mai/LiaK 


n 


i> 


saec. III — II 


\l^vNl 489 


? 


Ma[ifia>i 


V 


V 


saec. III med. 


280 b 


p 


MatiLiax\ 


"Hquh lavQioi 


0Qaav(f(ovTog 


saec. III ex. 


403 


p 


de^ 


deest 


' Ay vo&iov 


saec. II med. 


458 


? 


31atfia^ 






107,1=352/1 


Dem. Olynth. 


• 


~~ "^" 














III 4 




posri 










IX 


IJoatdi 


de ephebis 


^aQ(An[Uo\vog 


saec. II 


465,28 


TfT 


i 


decr. honor. 


[NtyiiovYOTQV- 
vi[(oq 


saec. III init. 


317 



Tab. II. 



Nam. 


cilium. 


dieram. 




XII 


ta xvQia] 


XXII 


'Qta kv Tm 


(29) 


tTQUn 


XXIII f 


ivltj 


XXVI 


iu ifi Ilti^ 


(25) 


hibT 


5 vel 10 \i'a xv]gia 


7—11 


icat 


11 Tcl 12'ta xvgia 


11, 12 (16)/a *V Tw, 




tT,Q(in 


20 80 


^est 


P 


» 


P 


'* iv I (01 




lr]ofiii 


P 


icat 


XTV 


a x[vQiu] 


XXVI 


aia xvQia 


(25) 


deuTQun 


f 


*ovZfuTif[^im 


VIII 


fiovXfVTtJ^ftOl 


XI 


krjaiu 


1» 


iOia B¥ T(UI 




tTQUn] 


71 


xv^Qia iy 




J-tdTQUn 



Argamontum. 


Archon. 


AnnoB. 


deest 
decr. honor. 


K7](pi]aoiuf[QOv 
Tv/nydQOv 


114,2 = 323/2 
post 1 59 a. C. 


fVttyy/Zui 

decr. honor. 


*t*l, jJtoyfrovi 

[2vfi/tia\^ov 


209/10 p. C. 
saec. II init 


Ji 

7f 
l 1» 


[\4vd$txQciT0vg] 
KakXi]aTQdTOv 

]jJiJo[r 

deost 


118,2 = 307/6 
106,2 = 355/4 
ante ol. 128 
sacc. II med. 


deest 


(DfQB)cXi[ovg 


119,1 — 304/3 

po8t 307/6 

saec. II 


1» 


decst 


n 


K^(ptaoi(oQ[ov 


103,3 — 366/5 


deest 


N€a{]/fiOv 


115,1=320/19 


decr. honor. 

n 


deest 


saec. II init. 

T» 


docr. honor. 

• 
7» 


diorva{ov etc. 

Niy,od(OQOv 
deest 


Baec. II ex. 
116,3 — 314/3 
saec. III ex. 


n 


5» 


saec. II 



Exatat. 



183,19 
436 



CIA III n 10 
417 

238 

70 

325 

454 

256 
279 
463 

53 



191 

cf.BulLde corr. 
hell.I360;389 

390 

390,tr 



475 
234 
385 

421 



. • 



Num. 
dierum. 



Mensi *j(umentum. 



XI 

XVI 

XVIII 

vel XIX 

XXI 



XXII (29) 

XXIV (27) 

XXVIII 

(23) 

XXX 



9 

» 
9 

? 

9 



VIII 

XVII 

XIX 

XXVIII(23) 

XXX 



Archoii. 



Annus. 



Ezstat. 



20-24 

P 



OAHELt 
raftijXi^ cphebis 

• 

[ra/n^Xtd deest 
[rafiTjXtu cleest 

[ra^f]kt(icr. hoDor. 



Jaiiif]Xt<\ „ 
Ja]iitr]kni deest 
J^a/LifjXtui n 



\'jQiaTaQ/ov 

QfO(pQaa\vov 
' JeQo\tivi][^ttovoc 

deest 



OtQfxktovg 

KaXXtnvQdTOv 

' Avai[tiiQdTOvq\ 



[ra/itijXtt r, 

ru[ft?jXincr. honor. 

J\ain9jXt<ii y, 

vacaticr. honor. 

deest deest 

» » 

ANTHESTE 
'Av^to^Trj^ar, honor. 

\4v{^BaTri{ deest 
\4]vdBaTriiCr. honor. 

[* Avd^BOTrj « 
* Av^BaTf]^ ji 



vaca 



Tab. II. 



le sociis 



Ko[Qoi^ov 

A]tOTIflOV 

deest 
Ev^ovXlSov 
XaotxXBiSov 

Ev9ioq 

-ttOHSTQaTOV 

deest 
Nixoy.'kkov\<; 

MfvsntXtovf 
'HktoJoiQov 

NiMfid/ov 
Navaivlmv 



116,4 = 313/2 
117,3 = 310/9 

saec. II 



119.1 = 304/3 
saec. III ex. 

125.2 = 279/8 



1 1 8,3 = 306/5 

123.3 = 286/5 
ante 115,2 

96,3 = 394/3 
104,2 = 363/2 

110.4 = 337/6 

124.1 = 284/3 

119.2 = 303/2 



saec. II 
119,3 = 302/1 



saec. III init. 



470,63 

236 
237 

437 



256 b 

406 

320 b 



109,4 = 341/0 
100,3 = 378/7 



246 
311 

l^dijv. VI 134/5 
8 

55 

123 

314b 

259 

260 
407 
269 

315 

'A»ijv. VI 271 

n. 4 

116 

17 



j. Joncilium. 
aieru 



Argumentum. 



Archon. 



? vacat 
? deest 
* Xf]aia xt']owc 



deest 



decr. honor. 



•'''71'J' [a xrort 

^ ^KTjoiat' TIOIBIvJ 
^^i]OiafrTMfd. 

xr _- _ 

^ '■'^■^ Jiovvf^ovJ 

^^ hXrjniuv 100- 
yQaymiJ 
X l-t Aiya/a [f-']y 
/Jioinjoov] 
rt vacat 

ji '.Xrjoiav 7TQ0- 
yQuiifjaiJ 
X3iya/a iv ^io- 



waov 



9) riola tv dto- 

waoi;] 
^ ^riolaiv dio- 



vvaov 



j) j;aia tv dio- 
vvaov 



decr. honor. 



de ephehis 
indutiae 



\ -^ r 



Tifoi fLQrjvfjq 

duest 
decr. honor. 



negl nofjvfjc 



de sacris 



vacat 

[0doxXbov]g 
deest 

Ka[l >- 

ll/aiov 



JVfxoar()ar]oi; 

Thcmistocles 
Arjvalov 
Isarchus 

Theniistocles 



NticrJTov 

[ZVifX^roi'l 

Nty.tJT]ov 

Themistocles 

KaKKifirjdov 

Gsgaiko/ov 



^]oi71V00V 



» 



Annus. 


Exstat. 


106,2-355/4 


68 


114.3—322/1 


185 


ca. 295 a. C. 


301; spurius) 


saeo. II ex. 


4770 


saec. II init. 


433 


121,2 - 295/4 


300 


108,2 — 347/6 


Aesch. m 67 


sacc. II ex. 


469,49 


89,1 — 424/3 


Thuc. IV118 


108,2 - 347/6 


Aesch. II 61 ; 




III 68 


yi Ji 


Aesch. II 61 ; 


% 


III 68 


112,1 — 332/1 


173 


yt D 


174 


» » 


A»riv. VI 131 


108,2 — 347/6 


Aesch. 1. 1.; 




Dem. XIX 53 


ca. 290 a. C. 


307 


» 


307,26 



saec. II 



420 



420,29 



Num. 
dierum. 



lentum. 



XXI 
XXII 

(29) 

XXIV 

(27) 

XXV 

XXIX (22) 
XXIX 

(22) 



Archon. 



;. 



acris 
hoDor. 



I 

\ 



XXX 

n 

1—10 

p 
p 

P 

post 5 dies 



vdai 
loblepte 
honor. 
)r. pryt. 



ilionor. 



pcuniis 

^est 

jhonor. 

est 



deest 
^iovvaiov 

^Ayaiov 



vacat 
Themistocles 

I loXvtVXTOV 

Mf]TQoq>avov 



II 



XI 



'^lasse 

enda 
■se mitt. 

honor. 



honor. 



(: 



vacat 

deest 

JiOfddovToq 

deest 
IfvS^odoTov 



Adnoivoq 



*0[Ar/«7i]/[o] 
6mqo\v 
EvnoXBf.iov 



Annus. 


Ezstat. 


saec. II ex. 


453 


saec. II init. 


401 


ji 


433 


89,3 — 422/1 


Thuc. V 19 


108,2 — 347/6 


Aesch. III 73 


125,4 — 277/6 


323 


sacc. II init. 


408 


ca. 318 a. C. 


230 frg, b 


ca. 290 a. C. 


319 


ca. 266 a. C. 


334 



saec. III 
109,2 = 343/2 
saec. IV med. 



91,1=416/5 



aet. Augusti 



121,4 = 293/2 



saec. II 



334 

114 A 

132 

Dem. XXI § 8 
Thuc. VI 8 
CUI n. 55 

CIAni n. 1 



302 



439 



Ti 



Ni 

diei 



v: 
I 

X 
XV 

XI 



3iliuin. 


Argumentum. 


Arohon. 


Annus. 


Esstat. 




dccr. honor. 


M7jTQO^dvOV 


saec. II. 


408 


IT^IOI 










.fj[nyu 


deest 


Nixiov vaTt[QOv 


121,l-296/5(?) 


299 


/o5[vr]w/ 


decr. honor. 


S[io]vixov (?) 


saec. II 


435 


tTQiOl 










a ii[v]Qi[a] 


n 


* AvTif.ia/ov 


ca. ol. 121 


303 


i^taiai 


dcest 


^vfif.i(i/ov 


saec. II 


416 


{Tjoia 


decr. honor. 


Koooifiov 


118,3 — 306/5 


247 


Xriaut\ 


doost 


o]v 


saec. II init. 


343 


iv tioi 


deest 


— ]nd(0QOv 


saec. II 


299 b 


]t()(joi 




6svt6[qov 






icat 


de duce 
creando 


'Ayad oxXiov[g] 


105,4 - 357/6 


62 


la 


decr. honor. 


dccst 


saec. II 


434 


rdinaria) 










ia xvQia] 


55 


KaXhfitidov 


ca. 123,2 — 

287/6 


306 


JOSt 


dcest 


KoQoi^ov 


118,3 — 306/5 


248 


Jl 


» 


ABioaTQd[TOv 


119,2 — 303/2 


261 


fa Iv TLOl 


» 


doest 


saec. II 


494 


aTQioi 










aest 


v 


u 


j» 


'A»^y. VI 183 


.cat 


decr. honor. 


*AQiaT]o(f)iovTo<; 


112,3=330/29 


176 


l7]a\ia 


ft 


0tAoxkiovg 


114,3 — 322/1 


186,16 


iu xvQJia 


n 


Kkeofia/ov 


saec. 11 


336 


a xvQia] 


deest 


\4QtaT]o(f(dvT[og 


112,3=330/29 


177 



Nam. 
dierum. 



XVI 

XXI 

XXV (26) 
XXVIII (23J 

XXVIII 

(23) 
XXIX 



p 



III (?) 

VI 

X 

XVI 



XXI 

J> 

xxni 

XXVI 
(25) 

XXVII 

XXVIII 
(23) 



im. 



Archon. 



Annus. 



Ezstat. 



or. 



lor. 



or. 



mi8 
lor. 

is 



icris 

lor. 
dc 



'HhodttiQov 
(Dsofxkbov^g 

l^vTi]xif{o[u]; 

*4nixkkovg 

Xaioiov^ov 

XaiQtov]^[v 

XttiQ]ioriov 

'Ekjiivov 



saec. I 

saec. III med. 

119,1 = 304/3 

113,4 = 326 4 

ca. 127 a. C. 

110,3 = 338/7 



106,1=356/5 



\4va]^ixQUT0vg . 1 1 8,2 = 307/6 
vacat : 11 1.2 = 335/4 



hor. 

7» 
f 
l 

tior. 

n 
fV 

iotg 
lor. 



*AQiato(puvovQ 

Jlikonog 
Thcmistocles 

deest 
ylHoatQar[ov 

NixoxXkOvg 
JXa[vxin 71 ov 
Themistocles 

Aiorifiov 

[Aiorifiov] 
Themistocles 

]ov 



112;2 = 331/0 

Baec. I 
108,2 = 347/6 

ante 307/6 

119.2 = 303/2 

119.3 = 302/1 
saec. III init. 

108.2 = 347/6 

123.3 = 286/5 



470,73 

384 

257 
179 
459 

Aesch. III 27 

121 
122 
66 



108,2=347/6 



saec. III init. 



238b; cf. add. 

162,14 

175 b 

477 b 
Dem. XIX 58 

245 
262 
270 
305 
Dem. XIX 58 
312 

313 
Dem. XIX 58 

377 



C( 






ti 



^] 



Xr 



> 



; 



Ni 

diei 


>nciliuni. 


Argiimontum. 


Archon. 


AnnuB. 


Exstat. 


• 


jata xvQia 


it jt 


dtoyHTOvoq 


V n 


352 b 


4 


ita tv Ust- 


— — — — 


'Ayvo&iov 


saec. III 


'A»^y. V 522 


1 


QUtsT 












V ^ovXfVTfj^lm 


docr. honor. 


^uitarJQOv 


saoc. II 


489 b 


1 


KxXTjola 


r> 


yJ^stoaTgaTOv 


119,2^303/2 


263; cf. 264 




lenaius 


ftoxi/uania 


Phano8tratu8 


99,2 = m/2 


Lyg. XXVI 6 




vacat 


deest 


(Dlwvi/[o]v 


110,4 = 337/6 


125 


\ 


r> 


decr. honor. 


(D(wvi/ov 


»» ff 


126 




X[rj]nt'[a] 


deost 


Ot]Xox[kfovc 


11 4,3 ="-322/1 


188 


v: 












I 


vacat 


decr. lionor. 


vacat 


ca. ol. 115 


190 


X 








• 




XV 


mia fv Tfiit 
lUTom 


T» n 


— TOV /LifT]d 

Oavap/idf^v 


saec. III ex. 


392 


x\ 


txXi^ala 


deest 


deest 


ante 307/6 


244 




vacat 


decr. honor. 


./]i;[rj/]crrpaVoy 


102,4 — 369/8 


51 


X 


v 


n » 


Ogvvi/ov 


1 10,4 — 337/6 


124 




V 


deest 


[(Dgvvi/ov^ 


» » 


127 




V 


decr. honor. 


E]v(iovXov 


saec. III 


329 




y /3ovifvT]t^Q{toi 


deest 


dooBt 


saco. II 


'^»ir. VI 370 



TABULA III 



DIES 
MENSIUM ET PRYTANIARUM 

QUIBUS 

CONTIONES AUT 8ENATUS CONCILIA 
HABITA TRADUNTUR. 



8 



— 106 













MENSIUM 






quibus contiones aut senatus 


a 






X trib. 


Dies 


Heoat. 


Metag. 


BoSdr. 


i 

Pyan. < Maem. 


P08. 


I 

II 
•III 

IV 
y 


— 




— 


— 





— 


— 


— 


— 


-— 


^_ 




VI 

•VII 




— 


— 


— 






VIII 


— 




— 


— 








IX 

X 

XI 






183 


— 




66b,181,120 




'A»riv. 


— 230 frg. a 


___ 




Dein.24§20 




VI 158 


' 




XII 








1 


183,19 


•XIII 














XIV 




— 







— 




XV 


— 


— . 






_ 




XVI 








— 


^— 




♦XVII 






" 








XVIII 


— • 


— . 


__ 


182 




— 


XIX 





— 










— 


XX 


^^ ■ 












XXI 








. 






XXII(29) 





— 











•XXIII (28) 


— 










— 


— 


XXIV(27) 




Dem. 50,4 et 6 












XXV(26) 












— 




XXVI(25) 




169 


^_ 




135c,180 




•XXVII (24) 


^ — 




~ 


— 


i 


XXVIII (23) 














— 


XXIX (22) 













— 


XXX 











178 


— 





Tab. III. 



107 - 



D I E S 














concilia babita traduntur 






aetate. 








Pos. 

II 


Gam. 


1 

Anth. ' Elaph. 


Mun. 


Tharg. 


Soir. 




— 








176 
186 


— 


— 


— 


— 


— 




2d8bP 








— 


_ 




(162) 








Aescb. III, 67 


^^M V 





— 


— 


234 












175 b 


191 


M » 


— Thuc. IV, 118 




177 






286 


1 





_.. 


Dem. 19,&8 






— Aesch. II, 6 1 


— 


— 


— 




d 


237 


Aesch. II, 61 
— A.I.I.; 173,174, 





— 


— 






'A»Stv.Nl 131 

1 


_^ 






— 




~ 







— 


245 
Dem. 19,58 






V 


Thuc. V, 19; 




— — 


• 






Aescb. III, 73 








— 






— 





— 


Dem. 19,58 


— 





— 


— 







._ 








— 





/»(179) 
121 


— 




Ii4d-^t 


'.VI 134/5 




230 frg. b 




125, 188, 190 
8* 



— 108 — 











MEN8IUM 








quibas eootimes mt senatns 










X 1 1 tnb. 


■ 


BtfL 1 


f 

Metaff. 


Boe^. PjuL 


Maem. 


I 

11 


z 


/»(391) 




«■HM 


•III 


— 





— — 





IV 


— 





fi (482) - 





V 


. — 


— ^ 1 







VI 


— 


1 


^ (481) /» (461) 





•VII 


-~ 


^— 1 







VIII 


— 


■ 


i 





IX 


^ 


332 i 


471:467,468 — 





X 


— 





469 — 




XI 


271 nr. 3 ; 


477 


W^r. VI, 471,50 

158 


430, 492 


XII 


— 


308 






•XIII 


— 


_ 


' 





XIV 


— 


_^ 


470 — 





XV 


~. 


"^ 


~~ 





XVI 


— 




— 322,373;470,3i 


— 


(•P^XVII 


— 







1 





XVIII 


— 


— 


314, 330 


255 





XIX 


-~ 


.^^m 










XX 


— 




— . _« 





XXI 


— 


m;A9fiv. 


■ 


Diog. Tiaert. 






VI 386,4 






VII, 1,10 


XX1I(29) 


— 


_ 






— 


•XXIII (28) 


— 


— 


•«■■ 





— 


XXIV(27) 




^__ 


§ (372) 


^_„ 


_^_ 


XXV(26) 


— 


— 


_9 


^^ 


— 


XXVI(26) 


— 




316, 431 


304 


_ 


•XXVII (24) 


— 


__ 


— . 




_ 


XXV11I(23) 


— 




/J (CIA m n. 2) 


— 


— 


XX1X(22) 


— 




^(431,27), 381? 


^ 


__ 


XXX 


— 


— 


252 b, 371 




— 


Tab. I 


II. 




V 







109 — 



D I E S 

concilia habita traduntur 
aetate. 



P08. 


P08. 
11. 


Oam. 


Anth. 


Elaph. 


Man. 


Tharg. 


Soir. 







^m^mm 


— 


— 


302 P 


— 


— 




— 





— 


800? 


— 


— 


— 


465,28 


l 


/J (475) 


259 


469,49 


— 


_^ 


— 


317 


__» 


385,421, 
470,63 


^^^^ 


: 


439 
408 P 


836 




— "• 


~~* 


— 


— 


— - 


299,485 


470,78 


477 b 


'^ 


— 


— 


260 
407 

(433) P 




— 


— 


— 


436 
n. 10) 




437 
256 b 

406 


307,420, 
453 
401 

483? 


803 
416 


884 
257 


262, 270, 305 


417 


390 


«■M* 
^"" 







-» 


312, 313 


— 


— 


320 b 

246,311, 
'•^^v.VI184 


269 

815, '.^^v. 
VI,271nr.4 


328,408 
319,334 


247,843 


459 


377,352b,V^*iJv. 
V 522, /S (489 b) 

263 

392 



— 110 — 



u 
53 



2 



08 

Q .2 

-05 oo 05 

!2i g - 

E-" 3 

«00 

Ph .2 

o 
o 

00 

P 



1 








^,-s, 
























05 








^ 

M 






c^ 


H 




1 1 







1 


1 




1 


1 ! 


1 


1 1 1 




1 




1 




1 


09 


1 1 


1 


1 1 












^ 




y^ 




















CO 


r» 


CO 




















v^ 


Tj< 






















[-1 


t>» 


hH 










5> 


1 


1 1 




1 


• 

?5 


T-l 

00 

l>» 

f— 1 


• 


1 


1 1 


) 


1 1 


w 

k 


1 


1 1 




1 










1 


1 


1 1 




- 




















CL. 




1 


1 1 








1 


1 




1 


1 


1 ) co 
1 • oo 
























04 


> 


1 
1 


1 o 




1 




1 




1 
1 


os 


1 
1 


1 1 1 


> 


1 1 






1 


1 
1 




1 <» 
1 t- 


1 1 ! 








— 












»-l 











1 1 


1 


I 


1 




1 


1 1 




1 1 


















/^ 
























00 


>-4 








1 


1 


1 




1 


1 1 


1 


1 I& 

05 
CO 




















o 


o 

C4 






















1-H 






»-H 


1 


1 1 




1 




1 


1 


1 


|00 

co 


s 

P 

t-H 
»-H 


1 1 1 


«0 


HH 


HH 


> 


>■ 


P 


l-H 


hH 




3-b 


p 

























Tab. IIL 



— 111 — 





1 


1 


1 




1 


1 






1 




uo 
CN 


1 


1 




1 


1 


1 






1 


188? 




1 




co 




1 




<o 








1 










t* 












1 


1 


1 


!>• 


1 


1 


1 


00 






1 


1 






1 


1 


l>» 


1 


1 


1 








• 


















^ 












































^ 
























1 


1 


1 


1 
1 


1 










1 


o 

05 
04 


1 


1 


1 


1 


1 


1 


1 


1 


1 


1 




1 






1 

• 


1 






1 


- - 


1 


1 




1 


co 


1 


1 






1 




1 




1 






co 




1 




1 


1 


05 
04 




1 


1 




cu 

co 


1 


1 


1 


1 








e> 




^ 






































I 


00 
00 

1-H 


1 


1 




1 








1 


1 




1 

1 


1 


1 


1 


1 


1 






T-l 














03 




































1 


1 

1 




1 


230 frg. 




! 










1 


1 


1 


o 

00 


1 


1 


1 




1 




1 




1 

1 


1 




1 










1 


1 


1 




1 


1 
1 








1 


05 

00 


































00 


















co 




1 


1 




1 




1 


1 


1 


1 


1 




t 


eo 

00. 


1 


1 




1 





I I I I I I I I I I I I I i I I I I M I I I 







— 112 - 



•73 

08 



s 




|3 

< 


g 2 

08 

n 


5zi 


0) 

O h-4 


H 


l^ 


IH 


00 


P3 





a 
o 
o 

eo 

1 



»-4 


1 1 1 1 1 1 M 1 1 1 


p< 


1 1 1 1 1 1 1 1 li i 1 


►< 


^iiO iiii ii 9Sii 

g 1 1 g M I .. M § 1 1 




M M M M 1 M II 




III II II II II 


fi 
k 


1 1 1 1 1 ' i|i iis| 1 1 


> 


III II II 1 i II 


> 


II 1 M II 1 § 1 1 1 


> 


^^ CO fl^ • ■ *" i . • 

ii^|w«csi«» tr III. 




II 22ii i^SSi ii*^ 
1 1 21. 1 1 1 ^-^ S? ^ 1 I 1 o^ 

^5; ^ 


M 


t Oi t t •li^ i^ 99ii 

ls.ll lllg? Iq; gil 

90. 


^H 


II II 1 1 M ilal 1 ' 


S 





Tab. III. 



— 113 — 






I I I I 






1« O 

o -o 

I ^ 00 



-III 



00 






I I 



I » I 



I I I 



(M 

00 cu 

lO 



Ol 00 , 
Cd co I 
CO CM 



I I I 



I I 



o 

00 



UO , 

00 I 



I I I 



co 

o 

00 



1 15 1 



t« 00 
CM 00 



I I I 



I I I II I 



I I 



co 

04 

•>• 

t^ 

o 

00 



Ci 



I I I 



o 

00 



00 



00 
00 



r I I 



I I I II g^ i 



I I 



00 
00 



I I I 



Od 






^ Cvi d^ -^ 05 '^ 

^ t^ lO 



I I I I i I 



O 
<N 

00 



- 1 I 



00 



I I 






^-o 



I ^^ 



00 c^ 



I I I 



1 


00 

o 


1 


1 


1 




b- 

^ 


m 

QQ 




1 


hH 


o 

• 
a 

»-H 

1=1 




1 


1 


1 




1 


1 




1 






1 


1 


1 


1 


1 


O 
• »-« 


O 

l^ 


o 

•• 
1-H 

l-H 
l-H 


1 


1 






1 


■ 


1 


Od 
00 

-^ 

HH 


8. 




1 


1 


1 




c^ 

00 




c^ 


1 




1 






1 


1 




1 


00 


1 


1 




1 








1 


h^ 




































■ 








CIAII 
n. 2 


1 


1 


1 


co 


a (381) 








1 






1 


1 


co 
co 






1 


31; 37 


ca 
c^ 




1 


-^a. 














1— 1 






















•* 










-* 








































• •» 


m 


• 

U 




























1 


1 


1 


1 


1 


1 


t^ 

Oi 




00 
00 




1 

1 










1 




1 


1 






1 



I II I II I 



II I I I I II 



I I I 



k 

H 



M Kf^ M " M 



M 



M"Mp 



M 






— 114 - 



TABULA A5yORnL* 



Oljmp. 



IW,! 



4 



107,1 



3 

4 

10S,i 

4 

100,1 

2 
3 

4 

110,1 

2 

3 



356 
.354 

:r*3 

351 
350 
340 
348 
347 
346 
345 
344 
343 
342 
341 
340 
339 
338 






Ar?hoot«s 



Loci 



Elpines — 

CHllistratiu — 

Diotiiniis — 

TheodemiiB — 

Aristodemiis — 

Thebsalus — 

Apollodoros — 

Callimachns — 

Theophilas -^ 
Themistocles nr. 109, Ui^/r.Xl 152 



A ? (Ung.) Archias 

— Eubulos 

— Lyciscus 

— Pvthodotus 

— Sosigenes 

— ^icomachus 

— Theophrastus 

— Lysimachides 
A Chaerondas 



cC. Ung. p. 444 



nrr. 121; 122 



* A = annus communis titulis testattu, B = a. intercalaris 
tituliK tcRtatus; a = communis, b= intercalaris anni titulis non com- 
probati. -- In Aingulis paginis undeTicenos annos composui imaginem 
cyoli rctineim, non quo perBuasum milii sit has esse Teras IvrfaxaiSt- 
tiiiPTrj^Ola; MotonoaH : do quarum annis primis oommunibus interoalaribus 
quaostio nupor a^^ituta (Usoner mus. rhen. XXXIV fasc. 3, Unger 
philol. XXXVIII fasc. 8) nondum profligata mihi yidetur. 

Tab. IV. 



— 115 — 



Anni oycli 



I 



Gen. anni 



Mer. 

sec. 
Unjer, 



ennact. ; Olymp. I a. C. I 
Usener. I i ^"8- 



sec. 



II b 
III 
IV 

Vb 
VI 



VII 

VIII b 
I 
II 

Illb 
IV 



VII 


V 


VIII b 


VI b 


IX 


VII 


X 


VIII b 


XI b 


I 


XII 


II 


XIII 


Illb 


XIV b 


IV 


XV 


V 


XVI b 


Vlb 


XVII 


VII 


XVlIIb 


VIII b 



XIX 



110,4 



111,1 



3 



112,1 



8 
4 



113,1 



2 
3 



114,1 



3 
4 

115,1 



337 

336 
335 
334 
333 
332 

331 
330 
329 
328 
327 
326 
325 
324 
323 

322 
321 
320 

319 



u«. 



b 
a 
a 
B 
A 

A 
B 
A 
a 
b 
a 
A 
b 
A 

B 
A 
B 

a 



b 
a 
a 
B 
A 

A 
B 
A 
b 
a 
a 
B 
a 
A 

B 
a 
B 



Archontes 



Phrynichus 

Pythodemus 

Euaenetus 

Ctcsicles 

ITicocratcs 

Nicetes 

Ariatophanes 

Aristophon 

Cephisophon 

Euthycritus 

Hegemon 

Chremes 

Anticles 

Hegesias 

Cephisodorus 

Philocles 
Archippus 
Neaechmus 

ApoIIodorus 



Loot 



nrr. 123, 124, 125, 
126, 127 

nr.l62 

nrr. 168, 169 

nrr. 173, 174, 183; 

l4*)}v.VI 131 

nrr. 175; 175b 

nrr. 176, 177 

nr. 178 



nr. 179 

nrr. 181, 182, 

183, 184 

nrr. 185, 186,188 

nrr.l90,230frg.a 

nr. 191; 

'A^v. VI 158 

nr. 226 



- 116 



eyeli 



oiw 



Cm»t. 



II 115;} 318 



Illb 



317 



lY 116.1 316 



I 

Ub 
III 
IV 

Vb 
VI 

VII , XV 117,1 312 a 

Vlllb XVIb s , 311 b 

IX XVII . 3 , 310 A 

X iXVIII , 4 I 309 a 

Xlb XlXb ll&i I 308 b 



C«K. c«. 



V 
VI b 

vn 



2 
3 
4 



315 
314 
313 



XII I 



XIII I II 



307 I 



I 



XIV b 
XV 

XVI b 



lUb 
IV 

Vb 



XVII VI 

xvnib VII 
vnib 



119,1 



3 
4 



120,1 



305 
304 

303 

302 
301 
300 



a 
b 
a 
a 
B 
A 



a Arcbippos ' 

b Demogeiies 

a DemocHdes 

a PraxibalnB 

B ^eodofiu . 

B Theopluastas ' 

a Polemon 

b SunoiiideB 

A Hieromnemon 

* Demetrins , 

_ I 

b Charinas 

A Anaxicrates 



306 A A ! Coro^ns 



b I b ' Eaxenippos 
A A Pherecles 



B B 



A 
b 
a 



I 



Leostratas 

Nicodes 
Calliarchtts 
H^emachtts 



(231?) 
230 &S- b 



234 
236 



237 (23U?) 



238, 240, 241, 
242 238 b? 

246, 247, 248, 
249, 249 b 

255, 256, 257, 

258, 256 b 

259, 260, 261, 

262, 263, 264 

269, 270 



T«b. IV. 



— 117 — 



Addi 


oycli 






Oen. 


anni 






Metonei 


Olymp. 


a. C. 


seo. 


Archontes 


Loci 


MC 


MC 














XJnger. 


UsaiMr. 






Ung. 


Us. 






I 


IX 


120,2 


299 


A 


A 


Eactemon 


297 


II b 


X 


8 


298 


b 


a 


Mnesidemos 


— 


III 


XI b 


4 


297 


a 


b 


Antiphates 


cf. Ung. p. 456 


lY 


XII 


121,1 


296 


a 


a 


Nicias II 


299 


Vb 


xmb 


2 


295 


B 


B 


Nicostratus 


300 


VI 


XIV 


3 


294 


A 


a 


Olympiodorus 


302 


VII 


XV 


4 


293 


a 


a 


Philippus 




Vlllb 


XVIb 


122,t 


292 


B 


b 


Glaucippus 


305 


IX 


XVII 


2 


291 


A 


a 


Antimachus 


303, 304 


X 


XVIII 


3 


290 


a 


a 


Diocles 


— 


XI b 


XlXb 


4 


289 


B 


b 


Callimedes 


306, 307 


XII 


I 


123,1 


288 


A 


a 


Thersilochus 


307, 308 


XIII 


II 


8 


287 


A 


a 


Diotimus 


311, 312, 313 


XIV b 


III b 


8 


286 


b 


b 


Isaeus 




XV 


IV 


4 


285 


A 


a 


Euthius 


314 


XVI b 


Vb 


124,1 


284 


b 


b 


_ 


_. 


XVII 


VI 


2 


283 


a 


a 


— 




XVIII b 


VII 


3 


282 


b 


a 


— 


_ 


XIX 


Vlllb 


4 


281 


a 


b 


_ 


... 


I 


IX 


125,1 


280 


a 


a 


— 




II b 


X 


2 


279 


b 


A 


Anaxicrates 


320 b, 493, 
(238 bP) 



— 118 — 

IXSCRIPTI05ES. 
D. 120. 

cni&EO(pPA2TOYAPXOXTogf7iiT7jg 

. . . . 71 Q i't T H ^ Ji P Y T A N E l u g f x u r o ii (i a i (o v o g 
B^dBxari] f T H JS ri P Y T A r f iagexxkTjaiav^oy 

TtQOBdotOV B 7i E W H I t * V 

5 .. .xuiav fi 71 oOiE^^^ooi 

i 

n. 121. 

BTiixaiQWvAOYAPXO r t o g e n i r ij g n a v d i o v i tf o g d Ex .4 

TfjgnQVTuyEIA2HI0 i A i nno g a v t t tp 

B y gAfifia T E Y EN AP T H A iwvogdEVT e q a t^&ivovTogE 
xTfj I TTj2!JP YTANE I A^Tilvn q o e d qm v e HEWHfflZEJV. . . 

seq. 36 v. 

n. 123. 

& E o I 

A A K I M .^ ;r w I . . . . 

B H I O P YNI/ovaQ/^ovTogEniTtigu 

X A M A N T I /1 g e x TtjgnQVTavE i u g ij 

6 1 X A I PE^TQUTogafiEiViOvayaQV 

( V ^ E r P A fi (.1 u T t vEvyafi7jXi(ovog{i^ 



t X a t) H I 



n. 132. 

E U aQy^ovTogEnirrjg 

E P t yd- rj i d goydoijgnQVTavEia 

^ H i EyQa^lflUTEVE 

N E X a (f ij t^ X 1 (0 r g £ i X u i i fi i a i X 

5 A I E i X a T t] I T ?] g n Q V T a V E I a g T (o 

N II P £ i) Q (0 V E n t xi» IJ (f i 'Q t V 

P A T , g ^doiEVTTjiliov 

A H I X a i T io i d ij f.1 (0 i 

A I O fi £ £ V g f i n t V 

10 / o -:? 



~ 119 — 

D. 169. 
n Q ^ E N I A A l 

€ 71 i V t KOKPATOYquQy^ovroqsn i 
r 7j g n a V J l O N I /J o gievrsga^nQv 
rav€iA2HI E TP aft fi ar evsv.., . . 

5 /, lOYIIAiaviEvgfisrayi 

trvi(oN0 2EKTrj i fi e r e i x a i a g o y 
d Tj i X a I J E X a rTjirrjgnQvtavE i 
« C 

n. 173. 

& E O I 

E n I N I KHTOYAPyovrogsUITH^ANTIOX 
I J O 2 O IJ0H21lQvravEia2HI A P I 2 T O N O 
Y 2 A P I 2 T O NO V avayvQaoi O 2 E i' P A M fi a T 
E Y E N E yl A(DH (i o k t lo v o g t v A TH I E fl I A E x A 
E B J OM rj i rrjgnQvravtiagEKKAH^IAEN 
J / V V a ovr(ovnQOEdQ(ovfUEWH0IZEvN 
i X o (T r Q a r g x onQEiogEdOSENTSllJ HM 
w I (seq. 15 versus.) 

n. 175. 



2 A P X O 



V r g 



En i rfj g TH2J1PYTANEIA2H I 

£ Y 2 E r P A M M A T E Y E N P 

E V rji xa i V E A I EMB O I I Mil I 11 E M 

bnrrjixaiEiXoarrjirrjgnQYTANEIA^EKK^lH^ i 
ar(ovnQOEdQiovfnE}prjg)it, E v J N O 31 A X O JS A I ii . 

Edo^ f V rn I JHM n i 






(seq. 10 vers.) 



— 1J3» — 



ar- iSS- 



int 



j t. A O K X i m w ^ m o j[ 

t f t /OHiJO^JEK 

2HiEYffYrESH^ 

r P A 
K A 
xAITPiAKOJSTHI 
(KxAH^iaTnxll 
^1 0f t Z f r etc 



ji f r T 



^ ^ ^ 



I mSHIET^YrES 

rirK E ^ I ^ I E Y ^ E r 

I r HA I QS O ^ £ \ H I 



/• 
> 



A T H 2 ji f T T m w fi 
H ^I I^Tm^T^uo 
.ITErtwduQ 

f A I 

gllP^Tmre i 
EJm¥*wi7if W 



M 31 
I .V 
T H 

P O 



nr. 230 frg. a. 



*P/*'''*^^'< ^^ 



r € raor^^7orravf 



f a c 



i n $ 

^ fx^ro^civrrc Joc 
HI3ISHSI0IAO2MSH2nrog. . . . s y p a fi u a 
T E Y ESMAiMAKTHPlQSo^Bwd € « a r « * /< i a 
i K A I E IKO^TEITH^IIgvTawf i m g t x » k tj a 
i A K Y P lATQSIIPOEJPawiMtHT.ifiZiw . . . 

«eq. 20 V.) 

nr. 236. 

tnii^%0(poaoTOYAPXO S T O 2 
tn I Tfi^axa^awTidO^EKTH^nPYTASEiaqrii .. 

OYArSOY^IO^sIPafifiUTni 

t w y a fi'^ X i ia w o g t x t E I E II I J EK A n {/) ii {n r)* i x a i d f * 
xaTftTfjgngvTaws lA^EKK^IHoi a x v g i a t lo w n q 
o e SQafwtnttf/TjfpiZ ( S II A M I ^I O g fj y o v a t o g x a t 
avfinQoedgoi A ^I A I E Y 2 O , . . . 

n. 238. 
inuwa^ixgaTovg APXONTOSEni r 



fi 1 



n t fi n T H :S n P Y T AN E i 

rj i an A N O n O N n oY H o TA 

ogBygafifiuThv ENno2ide£iNO^ 

iOTafiswoYEKKAH a I A KY 

Q i aTfowngoidgiowsnE^Tjip i Z E N A N 

(seq. 14 V.) 



- 121 



nr. 238 b. 

s n i a vaSlKPATOv q aQj^oyvogsniTTjg 

i i g d sKATHSriPYr avstagtji^Xvaiagnod^tivo 
vi i fx t) I E Y :S E r P AM ^ax svsv 

.. ,71 i I^TAMENOYEvaTtjiTTjgnQvTavsiagsxx 

6X7jaiATnNlIPOEJPnvsnst/j7](pittv 

. . oY A A ii n E K H G ENKaiavfingofiQOiaTQaTOKX 

TjgtYGYJHMOYJIOMstvgsintv 

... .'^TATOYJHMOY 

(seq. 7 V8.) 

nr. 245. 

s n i — — — — — aQ)rovTogsniT^g — — — i 

i o g i s KJIij.gnQVTavsiag7ji 

. .0 Y2QOPAlsvgsyQufi^aTevsvaKiQO(pOQi(jjvo 
gisKATHIYaTSQait^ioftrjixaiSixoaTTjiTrjg 
b n Q V T A N E I A g cxx X tj a i ax vQiaTwvnQosiQtitvtn 

tif/rj(pIZEN « X 

uiavMIlPOEiQOi 

(seq. 5 V8.) 

n. 252 b. 

& s O i 

fi V T I A H N A i 

sm aQxovToSEfll TH2JHMHTP I AiogTQiT >jg 

n QVTavs iagrji{avToXvx)0^ A Y KO YAAiinEKHQ s vtyQafifiu 
bTSvtvfiorjiQOf.ii(t}vogsv EIKAINEA I TPIAK02T7jiTfjgnQ 

vTuvt iagsxxXrjaiaTiovnPO EJPQNE UEWHO IZtv 

(seq. 6 V8.) 

n. 256. 

Eni0EPEKAEovgaQxovTogsntTrjg, ..v 
TIAO^EKTH^nQVTavs i a g rj i sni/aQtvo 
2JHM0XAP OYgyuQyrjTTiogsyQafijuaTSv 
t N n O 2 I A E iiNogntfinTTjtfiSTSt x a i a g n t 
fi n T rj I K A I s t xoaTrjtTrjgnQVTavs t a g . . 

9 



122 — 



n. 266 b. 

E n 1 OEPEKAEO Y2APX0NT0 S E U 
I T H 2 O I N E I J O 2 E B J O MH 2 n P Y T 
A N E I A 2 H I EniXAPIN02AHM0X 
AP0Y2 1APrHTTI02ErP AMM A T 
E Y ENrAMHAIiiN0 2AEYTEPAIM 
ETEIKAJA2ENATETKAIEIK02 
T E I T H 2 n P Y T A N E IA2EKKAH2 I 
ATi2NnPOEAPi2NEnEWH(DIZENO 

(seq. 23 vs.) 

n. 257. 

sUIOEPEKAEOYgaQxovTogsniTTjg 

s NAEKATH2nPYTav8 laqrjitniyaQi vogd7]fto/ag 
V 2 r A P y Tj T T I O g syQafifxaTSvevd-aQyTjXiwvog n b 
fji n T E I M E T E IKASaqnBfinTii n a i t inoaTeiTTjgnQ 
V T A N E I A 2 E K X A ri a i ay. vQiuTO)vnQO€dQiov€nst//r](p 

i r, E N2i22T y E Nil g x a i a v fin q 

s dPOlEJoSEvT 

n. 260. 

sniksiooTQaTOvaQxovTogEn I TH2KEKP0n 
idogoySo7]gnQvTavfiagf]IJ I O OANT0 2AI 
ovvaod(OQOVff7]yovaiogsyPAMMATE Y E N A N 

a e a T7J Q i wv g sni6EKAENATEIKAI 

sixoaTSiT7]gnQVTavsiagEKKAH2 I A T ii N n 

(seq. 4 V8.) 

n. 263. 

iniXEii2TPAT0YAPX0NT02EniTr] g a i 

avT iJ02Ji2JEKATH2nPYTANE I A 2 H i J 

iO(paNTO2JIONY2OJi2POY0HrOY 2 I O g 

s y Q aMM ATE Y E 2 K I P O O O P I i2 N O 2 E NH I K 

a i V s A inPOTEPAIMIAIKAITP I A K O 2 T 

7] i TH2 n PY T ANE I A 2 E KKAH2 I AT i2 N nP O 

sdPi2NEnEVHOIZE NEniKPATH20 I AEO 

(seq. 16 vs.) 



— 123 — 

n. 278. 

i n i aQxoyr02Eni r tj g 

. . . .reragrTjgngvravei aSHIHFHJS 

€ Y Q a MMA T E Y E v n v av o 

tpicjvoqisvrsQaifisreina J A S TETAPrTjixa 
i isKarfjirrjgnQvravsiag EKKAHSIAKvq i a 
r w V n Q f dQ(ovsnstf/7]g)i^sNKAAA I A A H 2X . . . 

(seq. 7 T8.) 

n. 280 b. 



sni'-" 




/ '"aQ/ovrog \ 

/ s n t r Tj g * 

/' n f /iinrTjgnQvravfiag "\ 

/ ^« \ 

, '"''-''-eyQafifiarsvsv 

M A I fxaytrriQiiovogrs r q a S i \^ 

» 

EniA£KarsraQrfjtr?jgnQvravsiag \^ 
EKKAHSiafvrwi&farQUfiriovnQoedQiav ^^ 
EIIEV HO IZs V 



.' I 



Ifi IK0STPAT02A 



10 



0) 
E 


l A E A 2 A 
n E I J H 11 


N . . 







Y 


n 


K 


P 


1 


V 


• 


I 


N A 


T 









s 


jj 


T I 










E 


W H q. 


t 


a 







s t n s V 



— 124 — 

n. 299 b. 

6 71 an X 1 O J n IOYAIXONTO^SJEYTEqov 
avayQaOEO^J EE IIIKOYIOYTOY".... 

2^ I O Y E II I T H ^UAN J I O V i S o ^ t m 

TfjgngYTANElA^MOYNIXIONog 

6 EITH2I1IYT ANE lA^StxxXijOia 

€ V T w t & f aTIOITONIIIOEdQWvsnsyjfjfp 

i ^ f V vIKIOYOlEaQQiogxaiO 

V fi n Q € d Q i . . . . 2 A T 

n. 302. 

eniOkvfinloASiPOvAQXOvTog 

. , O O Q V , E I . T . . 0hyPa^if.iaTtvsvtntT7igai€afiav 

T i A O 2 A E K a T H 2 fl P Y t a N E i a g fi ov v i /i lovo g 

., . A I fl P £i Tfj I T H 2 n QYTAveiugsxnXrjaiaTwvnQOf 

6 d QioN EIIEWHO i C EN . .OBO x 

a I a YMIIP OEAPOIEJOl^ e N t lo i d rjfnoiar QaTox Xtj g f v 
&vAHMOY A I fi f s Y g e i 11 E 

(seq. 31 T8.) 

n. 303. 

enaNTlMAXOYaQ/OvTO 2 E III T H 2 I II nOd^wv t iS ogi 
fxaTTjIIIPYTAvsiA^HI XAiPi FENH^ yai Qi ytvo 
vfivPPINOY^Ioc EIqA MMa TE Y EN /li O v v t / i lo v o g 
€ i xo aTEIMiAixalEIKO^TEI THIDP v t uvuagex 
bxXTi^IAKYPIATtovIIPOf J q coNEIl sWHtf i C t v 

(seq. 8 V8.) 

nr. 306. 

EIII K AAAI.MHJOY a q /ovt og tn i Trj g isxa 

T rj gllPYTAN E I A2H i x uXX ingxaXXiuSovnXwd-svgsyQa 
(.i fi u T E Y E N M O Y N I XIw v o c s vd s x ut tj i s v ut tj i xa i d s x ut 
7j I T 7j g lIPYTANEIAg s x x Xrj a i a x v q i a t w v n q o s 5 q w v s n 

bs yj rj <f i C E N I AO S tv 

(seq. 13 vs.) 



— 125 — 

nr. 325 frg. a. 

e n i I A O V a Q/ovTogBniTfjg, . . v t i S o g s k 

- T7jgnQVTavEIA2Pt 

. . i Y Q afifi a Y E Y ENnoaiiBwvogsvicxaTtievdeK 

aTfiTtjgnQYTANe iagsHxX^aiaxvQiaTWvnQOid 

6 QwvBnfy/rjiflSZENT 

(seq. 12 V8.) 



Dr. 344. 

e n i aP XO N T O S E n I T 

71 g i nno»wvTiiog5EKATHSnPYTA 

V e i a g 71 i N O g I U n O K q I t 

ov,,eYQaf4,f4,aTfv6vEAAq>7]lio k i w 
6 v g i a T a ti e V O Y 



n. 345. 

e n i aQxONTOgeTliT 

17^ TeTaPTfjSnQYTa 

V e i a g 7] i T . H . Y . . 

sYQaftfiaT e YENnYAvo 

5 tf/ i w V g i n T A fi e N O v , 



n. 373. 

EnieEOOHMOYAPXONT0 2EniTf]g TtraQT^ig 

nPYTANE I A2H I HPOKXHSAn eyQa/ii 

fiaTEYEN n YANOW I HNO 2 EKTiji eniiexaTBTaQTe iKUi 
i e X A TE I T H SII P Y T ANE 1 u g e x kXtjo taxvQ t u To^vnQ e 

6dQwveneVH0IZ ENA 

X u i avfinQOEAPOI 



— 126 — 

n. 382. 

A . E S I 

. n 10 2AN O Y N KA I 

. . . TO . 2 rE I 2 E A 

. . eOAfilAAONEITO 

5 . . . .V. .(^r]20NTAITy/siaya&€id'fdox^(iiTei(io 

V k 6 t 7 V g n q O t APOvqoirivsqavX a /(oa i v nQ o t i 
Q E V E t N s V r 0) i d HM i2 IstgrTjvfni o v a av s x x Xija i a 

V T A N E ^ 7j X (o a i v a i sxrovvofiovtj^SQai/Qfjfiari 
a a i n E P i r o v r to v y vio^fjvisiv^fiaXXsa&airTjgfio 

10 vA 7] g s I g r o v d tj fi o NOridoxsirsifiovXsisnaivs 
2 a i fi f N M I x a i a r s q>av(oa a 

1 A V T NX P V a cw i 2TEOavioiano — d q ayf.iwv 

^A . . s V E K A K a t (p I^IOrifnagTjgs/SinQogroviStjfio 

NrOvAQHNa i v) v EINaidadTjvaiovgavrovxaisxy 

IbO V O V 2 OY S . X a 

i yPAVAa&a « a v ro v q) v Xrj g % a t S rj fi o v v, a i (p q a r q i a 

2 H g A N B Y A fj r a i k ararovvofjiovrovgdtnQvravs 



I 2 



20 K 

SiN a V a yQaxfja i S t r 8 t ro\fjrj(pi a fia r 

V y Q a fi MA r s a r o v x ar anQvravsiavxaiarfjaais 
V aKQOfloAEi s i g d s rrjvavayQa^prjvrrjgarrjXtjgfis 
Q i a a i r O V t n i r f i J tOiXfjaeiroysvoftsvovavaX 

26(0 fi a 

n. 384. 

ETIIHA I O JQPOYAPXO v r o g smrrjg sv 

JEKATH inPYTANEI A grj t x a q tagnaX X t o v a& fio v s v g 
ETPAMMATEYEN&APrHAi w v oc^^fxaT* tvar sq ai st 
K0 2TEITH2riPYTANE lA 2EK xXrja lano vn qo s d Qiav s 

5 HEWHO IZE N 2n2inn02AIIXPQv og »a tavft 

nPOEJPO I 

EJOSENTQIJHM(oi 

seq. 5 V8. 



— 127 — 

n. 385. 

,„. agyONTOSEniTHSWrrc 

' SMENE2TPAT0Yy£^ 

J,-asyro,.»savgw.rco.llPOEJPQNtni^ 

(seq. 15 V8.) . .fyguftftarf 

f povfxr); t fi s r 

"• ^^^- a r a» t y ;t s . . 
.syga MMA TEY E ISi 

.Su,St*ATEinPOT 

's\VoVrv\rri,ngvravEIASEKK.<l 

^ -^ P ^ TO 2 E F* 

TQ a n ( Z l TH S ^ 

nP AT TiiN K.^ tQetMgieavigo 



HNTHN J Y gavvioxidogioy 

''']'//////... n E P I T O Y T ii N rjXognv&oiriXov 
vgnxsv oaxQavriyo(;oEniT AOUAA v , v tj i k a i v s u i(s 

T a V i iugSHxkrja 
(seq. 5 vs.) svsniysvTjgeQo 

o n X f i irjcnavTu 
n. 390. ' 

,„, aQyovrogsnirrj.inriOea 

'''' ...t^^HjnNEi 

avsiagrji KhK^TEIi 

toro,ievrfgovf.rv»^sret.aia,sritKATt^ 

,, a ta^vg,asvriot»sar g,o, rmrTrgof A PiiNtUL 
' (seq. 14 Y8.; 

n. 399. 
_^ 2 A P XO NTO S s n ir 

*^* .7fTAPI2T0(DAN.. . 

n Qvr av s iu <;nl A r 1 ^ 

-Krnnn/IPOMIilvoc 

^VarV^^r^^^^^^^-^^^.Vfl'^^'^ 
r, nQOsSg^ovs n s ^ H O I Z E N 

X aia vfin q o s i Q O I 



A EEI ^QNTIJ02J(iiaT7jqngvTavBiaQfit 

'. n co ^ AN O Y N KA U3i^^^^^^^ '^'''''^ ' ' ' , 

. . .TO. 2 rE I 2 E A^n^^EIASEKKXrjaiaievTcot^saTQCoO 

. . sOA^IAAONE IW!^'^^"^'^"^'^'' 
b . . . .^. . »7] 2 O N7 A .) 
vXsiTov^nQOiA 
g E V E t N s V T (o t d B 

voTANE^^fjKcoai v 

oatnEPtTovTcov EiJOXGA I TstpovkstTOvgkaxovt 
lOv X rj g s I g T V d 7] ^H :A NXP HM artaatnsgtTOVTCovyv 

2 a t ^ t N X rONJ HM ov 

I Av T NXP V a (o t 2l^ >. 
^A . . s V EK AK a t cp I^' 

NTOvA&HNa t co v EN 
160vOv20Y2 / 

t y P AV A a & a t a V T I 

2HqANBo Y A r^ tu i ^ i^mj^jj^ AEiiNTlJ02{StitaT7jg) 

' ^ -^ )NEA0YnEPlQ0IJH2i 

^ ^ \eATE10NJ02s %T st 

^ ^ \kKAH2IAKYPIAEv 

^^ ipHOIZE NEP. .0E 

V y g a f^ M A t s a t o 

vaKgOHoAEtstg v 

g t a a t t O v f n t t f ^T' 

2ba) fi a ^P- 

VHl 

:wE 

EUIHA I O jnPOYAf TH2AKAMavTtSogs%T7igngv 
JEKATH 2HPYTANEI ^TOYMAP a&covtogsygafifiaTSv 
EFPAMMATEYENQAl^g IKAJ A2EvaTr]tT7jgngvTavst 
K02TEITH2nPYTANi^ , rpOITnNflPosdgcovsnsifJTjcftCsv 
5 HEH^HO IZEN 2ii2inils\ .MnPOEJPot sSoI^svt n ^t^ovX^jtnai 
nPOEJPOI t lO OP A I tvgttnsv 

EJOEEIS . 

• • '8.) ^ 






— 131 - 



V 



nr. 495. 
vide nr. 430. 



nr. 528. 

NKIAIYEB k Y Q a (A fi a r k 

V e V TI O 2 I A 2 u) v oqdfvrBQOvtnrri t fi e r 
€ i X a Y A 2 K A T A Q/ovraxarad-tovds , . 

... . w N O 2 J E0 . 

5... . Z A 2 E OHM 

H I K O 

(seq. 7 V8.) 



'Adijv. VI 134/5. 

s n{B V & V X Q i r v) a q] y^ o v r o ^ t f q t t wgdBaviQO 

X X i V g € X H i Q a fi] e itf V € n t r tj q a v r t o;riJo^(o;' 
io7jg)nQvrave t] a g ijinvd-ot^Xog nv&o StjXov 

ByQa]fifiarfvfviV7iixaiveat(€ 

b V a r 7] f X a t i e x a r)]f] i rrjgnQvravf i age xxkrja 

i a r 0} V n Q e i q u) v] f ne}^t](pi^even t y e v tj g e q o 

t a i 7j g e J o ^ f vrw]td7jfiwtnQoxkf t itjgnavra 

(seq. 13 Ys.) 



ADDENDA ET CORRIGENDA* 



p. 5 V, 2 leg. d-saTQlcoi nvyxXfjToc] xara xpi^qnafta, 

p. 8 V. 13. fp&ivoyToc ter legitur: nn. 121, 180, deni- 
que n. 169, ubi Usener p. 391 restituit fxT[7ji q>9^lyovTog. Cf. 
add. ad p. 10. 

p. 9 n. 132. Titulum anno Pythodemi 111,1 tribuendum 
esse alio loco mox exponam. 

p. 10 n. 169. Usener in commentatione p. 94 laudata 
(p. 391) huius tituli dies sic restituit: MsTayeiTVitii^vog fxr^z/i 
(pd^ivovTog, n&iLinTfjt xcc]( ^[cxanyc Tfjg ngvTavit\ag ; quae restitutio 
eo maxime commendatur, quod notionem /hst'* slmdag ante 
ol. fere 113.4 =325/4 (n. 179) in usu non fuisse recte ob- 
servasse vidotur vir doctissimus. — Prytaniae dies utrum 
fuerit XY. an XYIL dubitari potest. Etenim si Metagitnion 
erat solidus primaque prytania functa est dies 38, dies 
Metagitnionis XXV. ^xr^ tf&ivovTogJ respondebat prytaniae 
secundae diei XYII. — Hinc Ungerus quoque corrigondus, 
qui Philol. XXXYIII,425 eadem restituit quae ipse dedi 
p. 10. 

p. 11 n. 188. Usener p. 393 supplet v. 5/6 &\aQ]y7j- 
Xuovog ivtji xul v{t]ai[, ivaTTji x]ai TQiuxoaTtjt [r]^[^] ng., quibus 
restitutis unam sedem vacuam relictam, prytaniarum autem 
I—YIIl singulas tricenos octonos dies, nonam 41, decimam 
39 munere functas esse sumitur. — Rectius, ni fallor, Unger 
p. 427 supplet oyioirjt x]at TQtaxooTfjt: quo supplemento diffi- 
cultates a nobis commemoratae apte solvi videntur. 

p. 13 V. 5. De die septimo sacro cf. Usener p. 421. 



^ Coiumeiita(ionem meam iam vere anni 1870 absolutara fuiMSO 
et prelo tradi coeptam moneo. 



— 134 — 



p. 13 V. 20 sqq. De his veriora nunc edoctus sum: cf. 

tab. annoram. 

p. 13 not V. L Diem tituli n. 176 Usener p. 392 
spedosa sane coniectura ponit e[iQ€aiMv]rjt, Contra displicet 
quod Unger p. 426 suspicatur: l[vJfxaV]iyi Oa^Xidtvo^, 6mr^[# 
jcoi d€\xaT7}i errore lapiddae exaratum esse pro «vott^ *ai 

Hi€o<rnji. 

De notione fisi' tlwiaq numerandique ratione quae 
Usener p. 420 sqq. protulit, quo facilius in adhibendo hoc 
libello praesto sint, subiungo ipsius tabulam: 









Dies mensis 








pleni 


cari 


S$xaT7j vaxiQa 






21 


21 


iyanj tp&ir. sive 


^«' 


el». 


22 


excidit 


oydcij „ $p 


»» 


99 


23 


22 


ifiiofifj „ 


» 


99 


24 


23 


etfxri „ „ 


9» 


99 


25 


24 


nifinTTi „ „ 


9» 


99 


26 


25 


TCT^aC w w 


9» 


99 


27 


26 


TQlTfl „ „ 


99 


99 


28 


27 

1 


SfVTioa „ „ 


99 


99 


29 


1 28 


fvff wl ria 






30 


; 29 



p. 14 n. 236, Hoc titulo quasi fundamento nititur 
Usener p. 394 cf. 400, U. Eoehleri restitutionem secutus, ut 
erinceret hoc ipso anno ol. 116,4 vel potius ol. 117,1 intro- 
ductum esse cyclum Metonis. Sane paenitet me quod iusto 
liberius usus sum varietate lectionis Yelsenianae. — Supple- 
menta ab Ungero p. 430/1 proposita nullo modo probari 
possunt, quia cum spatiis non conveniunt . De ipsa cycli 
latione nunc doctis Useneri et Ungeri commentationibus 
illustrata quae ipse (p. 40 aL) dedi retractanda esse non 

ignoro. 

p. 15 V. 5 leg. nal pro /la*. 

p. 15 n. 238 b, Usener p. 395 reposuit 2xigoq:ogia:vog 
TQtTiji] laTafiiyov, i[vaTtii r^g nQ. Atque confitendum est, si 



-- 1 35 — 

titulus ad. ol. 118,2 revocatur, alium mensis diem vix inveniri 
posse. Atqui die tertio alicuius decadis num contio habita 
sit dubitare licet: cf. A. Mommsen Heortol. p. 94 et 295 et 
quae ipse exposui p. 55 sq. Difficultatem in anno consti- 
tuendo ex scribae nomine oriundam Usener non attigit. Nostrae 
autem sententiae illud obstat, quod Stratooles certe ol. 125,2 = 
279/8 in vivis non iam fuit. ItaquB cum de Stratoclis nepote 
cogitari vix possit, scribam ol. 118,2 mortuum alterumque 
in eius locum suffcctum esse sumendum erit. 

p. 15 V. 3 ab im. ad n. 240 adde: idem [Plut.] vit. x 
or. p. 852 a (ol. 118,2). 

p. 17 n. 256, Unger restituit p. 433 noau)KSv[og ttv" 
viQou ^kj' Hxddag, 6yd6e]i xa[* tijtoanT xPjg ng. 

n, 256b. Ex Useneri ratione numerandi difficultas 
facile solvitur. Supplementa titulorum huius anni, qualia 
Unger p. 432/3 proposuit, minus apta videntur, cum eis mira 
dierum per prytanias divisio ef&ciatur. 

p, 18 n. 257. Miro consensu Usener p. 430 (cf. p. 396) 
et Unger p. 432 reposuerunt QoQyfjXnSvog rfTuo]rei /i£r' ffx[ai)a^, 
ilid6fi€i xui Hxoarsi rf^g tiq, Quae rectc se habere non possunt, 
quia constanter scribitur rsrgadi InrafAivov s. ivi itxa s. /tisr* 
sixddag. — Quod si sequimur Useneri rationem numerandi, 
difficultates quas movi non iam extant; nam tum contio ha- 
bita est die XXYI i. e. postridie Plynteriorum. 

p, 18 n. 263, De die intercalato verba fecit Usener 
p. 411, cf. 398; Unger p. 434. 

p, 21 n. 299. Multa de Nicia archonte vorfQoy protulit 
Unger p. 455 sqq. cf. 445. Cf. Usener p. 396. 

p. 22 n. 299 b. De inscriptionis aetate v. quae dixit 
Koehler apud Ungcrum p. 451 not. 17. 

p. 22 n. 302. Optime titulum restituisse yidetur Usener 
p. 397, cum scribit [Mowi/mvog (sic pro *EXa<pfj(ioXiiSvog) ivrji 
xtt|i vb]ai. — Contra Unger p. 446 aut singularem diei nota- 
tionem aut errorem latere putat emendans ^EkaqfTi^ohwvog 
vovfir]vi]ai pro Movvi^^iuivog vovfi, 

p, 23 n. 303, Yarietas lectionis v. 3, quam immeritQ 
neglexi, supplementa mea confirpiarQ videtur, 






— 136 - 

p. 23 n, 306. Emendationes huius tituli quasdam pro- 
posuit Unger p. 491 not. 43 (ubi pro n. 307 leg. n. 306). 

p. 23 n. 307 v, 3 corr. ^Annum fuisse intercalarem 

adparet/ — Unger p. 491 proponit im Tijg[ ilidofirjg 

TigvvavalaQ — ra^tfjXtwvoq dfxarrji] vartQatj TSTagri^i %al siyoaTiji 
TTJq Tig., quod neque spatiiB convenit neque rationi contionis 
in theatro Dionysii habendae; cf. quae de tempore eius con- 
tionis dixi p. 10 et 57. 

p, 25 n. 320 b. Usener p. 397 diem primum intercalatum 
ense docet alterutri ex prioribus decadibus (I vel II): quod 
statuamus necesse est, si Useneri ratio numerandi probatur. 
Cf. praeterea Usener p. 431 ; Unger p. 434/5. 

p. 27 n. 381. Quod contra Koehleri supplementum ab 
Usenero p. 397 (cf. p. 411) et Ungero p. 434 receptum: 
svdT[7]i xal ^fxaTrji diximus, etiam nunc tenemus, Quamquam 
difBcuItates de quibus monui haud difficile solvuntur ex 
Useneri ratione, cum Boedromionis dies iraT/j ftsT sixddug 
dfvu-ga s/itjioXi/tog (XXIII) anno communi facile respondere 
potucrit prytaniae tertiae diei vicesimo. Sane Boedromionis 
dies XXIII est dies festus Eleusiniorum, quo die contionem 
habitam esse non verisimile est: agitur tamen h. 1. de con- 
tione extraordinaria. 

p. 28 n. 389. De ismTr] voTsga et ngoTtga cf. Usener 
p. 425. 

p. 32 n. 403. Eadem de errore in mensis notatione 
commisso Useneri opinio est p. 397 n. 10. 

p. 36 n. 436. Usener p. 433 putat per errorem post 
svdTsi intercidisse xal sIxootsi, ut annus tituli fuerit com- 
munis. 

p. 38 n. 492 extr. Chremotis annum 113,3 = 326/5 
communem fuisse et Useneri et Ungeri rationes probant. 
Itaque in censum non veniunt nisi duo anni Hegemonis et 
Hegesiae 113,2 = 327/6 et 114,1 = 324/3: ad quorum 
alterum utrum decretum pertinet. 

p. 39 ad \4d^7jv. VI 134 sq. n. 9. De mense deque 
prytaniae die nunc aliter sentio. Etenim cum mensis dies 
postponi mensis nomini soleat (unus obstat tit. n. 176), hoc 



— 137 - 



loco litteram eKtremam vs. 4 non initium vocis ria^if^Xiwvoc;]^ 
sed diei prytaniae (£) esse arbitror: ut lapieidae errore ex- 
ciderit nomen mensis Elaphebolionis. Itaque prytaniae dies 
fuit anno intercalari t]xT7]i xal sixoot^i], anno communi t[vttT?ji 
%(u dtyMTrji], De anni gcnere cf. Usener 1. I. p. 402; Unger 
I. I. p. 498. 

p. 51 V. 2. Post verba PoUucis adde schol. Maximi 
Planudis ad Hermog. in Rhet. Gr. ed. Walz Y p. 509,2o. 
insidij yuQ fj ixxXrjaia] (OQiOfiivai ^jaav ixxXtjaiai xuTa nQVTa- 
vtiav ixdaTrjv TtaaaQBg' 6bxa di oiawv \4drjv7]ai ifvXidv inQv- 
Tavsvov ai /iisv tiqwt ai Xayovaai (fvXai TiaaaQsg dvd TQidxovTa 
ii TifxhQaq, al ds Xoinal i^ dvd TQidxovTa nivTS' /LiSTd ovv tuq 
(jjQta^iivuq roiJ. di]fiov aifvodovg iv TuTg ixxXr^alatc, fi ti dvay- 
xuTov i/unsaoi nQayfia , ntQi ov tov dr^fiov i/Qrjv avvfX&dvTa 
yv(ovai, avyxXrjTog iysvsTO ixxXrjaia, nQoxaTuxs/QrjaSui ovv iauv 
To ^dtj Tug loQia^ibvag ixxXrjaiag nagsXfjXv&ivai, 

p, 53 V. 6. Sextum exemplum post nn. 176 et 177 ad- 
dendum n. 191 et BulL de corr. heU. II p. 360 cf. 389. 

p. 56. Conspectus dierum adiectis Useneri numeris sic 
con stituendus est: 



d. inenR. 

1 

2 

3 

4 

5 



7 

8 

9 
10 
11 
12 
13 
14 
15 



X tr. 



XII tr. 



d. mens. 



X tr. 



1 

1 
1 
1 

7 
1 



1 
1 
2 

2 

6 

1 

12 

2 

1 



16 


1 
2 


17 


1 


18 


2 


19 


2 


20 




21 


1 


22(29) 


1 


23(28) 


— 


24(27) 


1 


25(26) 


2 


26(25) 


4 


27(24) 


— 


28(23) 


1 


29(22) 


1 


30 


6 



xn tr. 

7 

1 

3 

1 

1 

10 

5 

1 

3 

1 

7 

8 
5 
12 



— 138 — 

p. 61 V. 8. Adde decretum de Antiphontis iudicio yit 
X orat. p. 833 f nQoaxaksadad-ioy d' avrovg oi d-tafxod^ivaLi iv 
xr\ avQtoy rifJiiQa xot slaayovrioy ineiiav ai nkriasig i^fj' 
xwatv elg v6 diKaar^Qioy neQi nQodoalaq, Conferri potest quod 
in decreto de sociorum tributis facto CIA I n. 38 fg v. 12 sq. 
praecipitur o[i di imfisXrival iaayo\yt(oy s/Lififiva ig to J[/xa- 
aTrjOioy, inniay oi vi\kririJQsq ijxioai. 

p. 66 V, 5. Adde decreta collegioruni duo tertii saeculi 
nuper cdita \4&ijyaiov YIII p. 231. 235, alterum de Ammonis 
fano cxstruendo factum ^Eiia[To]fitiai(jSyog oydosi fxsT^ sixddag 
ayoQai »vQ\i\ai, alterum thiasotarum Dianae factum ^xio]o- 
q>OQiioyog dyoQoii xvQiai, 

p. 68 V. 23. Pro [t]i' r/yi nunc \a\vTrji dedit Kirch- 
hoffius CIAIV 1 p. 9. 

p. 79 V, 1. Diversa sententia est Hartelii Stud. ub. 
attisches Staatsrecht p. 173 sq. 

p. 83 not. Cum PoUucis loco cf. non minus dubiae 
fidei testimonia Ammonii nsQi iiuq>. Xii. p. 47 Yalck. ^ExxXrjaia 
xai xaTaxXfjaig diatpiQSi. ixxXrjatav fisv yaQ sksyov ot ^Ad-rivaSoi 
T7]y avvoiov rcoy xard Trjy nohv' xaTaxXriaiv is, onoTs xai rovg 
ix rvov ayQioy avysxaXovv nQog iniaxs^^tv (xsl^oya rdSv nQayfia- 
ro)v' et Hesychii KaraxXriaia' orav ^si^ov n isfi nQayfia Ini- 
xqTvcu, xaraxXi^aiag inolovv riov iv roTg dyQoTg olxovvuov. 

p. 101: 1—10 "EXlucpriPoXKjSvog in columna extr. pro 334 
leg. 344. 



DE VERSUUM 



DOCHMIACORUM ORIGINE 



AD SrMMOS IN PHILOSOPHIA IIONORES 

AB AMPLISSIMO 

PHILOSOPHOEUM ORLUNE 

ACADEMIAE WILHELMAE ARGENTINENSI8 

RITE IMPETRAND08 
scRiPsrr 

CAROLIJS PICKEL 

ISENACENSIS. 



ARGENTOUATI. 
APUD CAROLU^I I. TRUEBNER. 

MDCCCLXXX. 



Biichdrackerpi vnn 0. Otto in DarmntAdt. 



PABENTIBUS CABISSIMIS 



s. 



LIBER I. 



DE VEB8IBU8 SYUCOPATIS QUI DICUNTUR. 



CAPUT I. 

§ 1. 

Disciplinae metricae qui hoc tempore operam dederunt, 
cum id praccipue ut adsequerentur sibi proposuisseni:, ut nume- 
rorum diversorum a poetis antiquis intra eandem stropham 
coniunctorum aequalitatem cognoscerent vel restituerent, nova 
et clarissima lux aiFuIsit huic arti lege syncopae, quam c 
veterum rhythmicorum pracceptis de syllabis longis trisemis 
et tetrasemis primum a Rossbachio vel Westphalio ' erutam 
hic ita statuit^: „SowohI im Inlaute, wie im Auslaute der 
Beihe kommt es vor, dass die agaig oder der leichte Tact- 
theil eines Einzelfusses nicht durch eine eigne Silbe dar- 
gestellt ist. Im Auslaut nennt man dies Catalexis, fur den 
Inlaut haben wir hierfur das der Grammatik entlehnte Wort 
Synkope ubertragen. Der Zeitumfang jenes Tacttheiles wird 
entwcder durch eine Pause oder durch Dehnung der voraus- 
gehenden ^am^-Silbe ausgedruckt, die in diesem Falle den 
Umfang eines ganzen Einzelfusses erhalt. Und zwar kann 
die Pause nur da stattfinden, wo die d-tatg 'Silhe ein Wort- 



1 Griech. Rhythm. p. 150 et 151. Metr. ed. I. toI. III praef. p. 
XX-XXIL 

2 Fragm. a. Lehrsfitze der griech. Rhythm. p. 262. 



6 [144] 

ende bildet (bei einer xo^rj oder im Yersende); bei einer 
Wortbrechung tritt Dehnung ein/ 

Hac lege et vera yersuum non paucorum ratio aperitur, 
et eicitur e doctrina metrica versus antispasticus qui dice- 
batur, et liberantur strophae iambicae farragine intermixtorum 
versuum iambico-trochaicorum, iambico-creticorum, aliorum, 
itemque trochaicae creticorum, paeonicorum, aliorum ita, ut 
plane adstipuler legis auctoribus, cum eam in legibus prin- 
cipalibus referant artis metricae atque sic praedicent^: „Sie 
ist der Ariadnefaden, der uns aus dem wiisten Labyiinthe der 
Antispasten, Jambo-cretici, Ischiorrhogici zum klaren Blicke 
in die lichtvolle Ordnung und Einheit der Strophe fiihrt.^ 

Nihilominus haud paucae supersunt strophae, ad quarum 
plenam numerorum continuitatem restituendam hac lege desti- 
tuti esse sibi videbantur illi viri docti atque non posse non alte- 
ram legem statuere, quam dicunt legem epimixeos numerorum 
alloeometricorum.^ At careri posse hac lege plurimis locis con- 
tenderim, «dummodo illa rectius statuatur quam a legis aucto- 
ribus est factum. Qui mihi in eo errasse videntur, quod non 
satis respecto discrimine rhythmorum descendentium et adscen- 
dentium normam ab illo genere derivatam immutatam ad hoc 
quoque adhibuerunt. Praeterea versuum haud paucorum 
naturam cognovissent, si de altera syncopae ratione voluissent 
accuratius quaerere, qua arsis sublata vacuo tempore est 
compensata. 

In editione vero altera libri de re metrica conscripti tantum 
abest Westphal, ut hoc addat eiusque quod antea neglexit 
generis rhythmici respectu habito legem de syncopa propositam 
moderetur, ut in hac re non tam veterum rhythmicorum quam 
metricorum praecepta esse premenda statuat^ inprimis Hephae- 
stionis. Qui cum versus syncopatos asynartetos appellet, hoc 
nomen esse recipiendum. 

Quidquid de Hephaestionis in rebus metricis auctoritate 
iudicatur, versuum syncopatorum rationis ignarissimum eum 



1 Metr. 1. 1. p. XXn. 

> Metr. 1. 1. p. XIX et XX. 



[145] 7 

fuisse affirmayerim. Quod cum appareat ex versuum illorum 
deiinitione (Heph. cap. XV) : rivBrai ds vluI aavmgrrjTa, hnoxav 
ivo xfoXa /uTf dvvdfisva dXXTiXoiq <svvaQxrjd-7Jva% firjds svoKfiv s/stv 
dvxl Iro^ fiovov TraQaXa/itftdvrjxat axiyovy magis idem docet ratio, 
qua versus in cola dividit. Nam cum cola non finiat nisi ubi 
xoftri est, fieri potest, ut eosdem versus, inter quos nullum 
discrimen intorcedit^ nisi quod diversis locis verba finiuntur, 
alios aliis colis esse compositos statuat. Luculentum exemplum 
est explicatio tetrametrorum trochaicorum syncopatorum horum 
a Sapphone compositorum : 

Boxt fxot KaXd naig /Qvatoiatv av&s/notaiv 
ijnq^tgij s/oiaa ftogtpdv, KXfT]tg dyunaxd ^, 

quorum priorem non male dicit constare ^x xgo/aixov etpd-T^fxi- 
/itfQovg i. e. ex tetrapodia troch. catal. eaxt (xot ntalM naig et 
ex dimetro acatalecto /Qvaioiaiv dv&s/tiotaiv, alterum vero, quo 
xofi/j posteriore loco fit, ex dimetro troch. acat. ifttpfgij 
B/otau ftoQfpdv et ex iambico hephthemimere KXsr^lg ayanaxd, 
quae explicatio quamquam ne Westphalio quidem probatur, 
nihilominus is in ceteris omnibus Hephaostionem auctorem 
sequitur. 

§2. 

Prius quam altera libri de re metrica conscripti editio 
a Westphalio publici iuris facta est, Fridericus Goldmann^ 
(id quod ogo quoque proprio Marte conieceram), quam legem 
statuerant viri docti, arsi aliqua sublata praecedentem 
thesin fieri trisemam, eam ad iambicos quoque versus pertinere 
negavit. Nimirum versuum trochaicorum quidem, quorum 
rhythmus sit descendens, arsin suppressam ait Goldmann esse 
compensandam productione theseos praccedentis, quippe 
quae sit thesis eiusdem pedis, qui arsi careat. Idem vero 
si statuatur de versibus iambicis, rationem haberi neque rhythmi 
adsoendentis, quo hi versus insignes sint, neque pcdis, qui arsi 



< XXtfitg restituit Ahrens pro KXeTg codd. 

* De dochmioram usu Sophocleo, Halia 1867, p. 67-69. 



8 [146] 

careat, cum compensetur arsis thesi praecedentis pedis prolon- 
gata, qui una mora hoc modo augeatur, qua mora pes scquens 
careat. Exempli gratia ex versu trochaico — v \ — v \ — v 
sublata arsi secunda proficisci — u | — ' | — ui cum suppressa 
arsis intra eundem pedem compensetur; contra in iambico u — | 
^ — I ^ — , si secunda arsi syncopata una mora addatur thesi 
praecedenti (u — ' | — | u — ), secundo membro adimi unam 
moram et iniusto modo integro membro primo insuper addi, 
ut iam versus non ex tribus pedibus paribus, ternarum scilicet 
morarum, constare videatur, sed ex pede quattuor et pede 
duarum et pede trium morarum. Quos pedes diversos si in 
eodem colo miscuerint poetae, magnam inde numerorum 
exoriri inaequalitatem ab arte rhythmica alienam. 

Itaque adscendentem versiium iambicorum rhythmum 
flagitare, ut arsi aliqua sublata non prior sed posterior thesis 
producatur. Sic compensari intra eundem pedem arsin syn- 
copatam, cum thesis eiusdem pedis trisema fiat, sic et sum- 
mara aequabilitatem restitui et omnes pedes esse pares, tcr- 
narum scilicet morarum, cum eodem modo atque in versibus 
trochaicis thesis trisema per se pedem efficiat: u — | ^— u — . 

Haec fere Goldmann. 

Qui haud scio an aptius quam tripodias prolaturus fuerit 
dimetros aut trimetros aut tetrame'ros, ut ostenderet in his 
dipodiarum aequalitatem restitui, quoniam constat versus 
et trochaicos et iambicos longiores plerosque in dipodias, non 
in singulos pedes esse secernendos, et quoniam multo frequen- 
tius occurrit id genus versuum syncopatorum iambicorum, quo 
arsis dipodiam incipiens id est arsis impari loco posita, quam 
id quo arsis loco pari collocata tollitur, ut in usitatissimo 
dimetro: u — u — | — u — . Quem Westphal veteres non 
potuisse non ita secemere in duas partes contendit, ut prior 
sive thesis sit septem morarum id est novg hntaarj^iog tv koyia 
iniTQino u — u — ', posterior sive arsis quinque morarum id 
est novg nsvraofj/nog naaopixog — u — ,' cum nostra legis mode- 



1 Metr. ed. I rol. III p. 139. System der antiken Rhythmik p. 67. 



[147] 9 

ratioDe accepta duac illae dipodiae inter se pares siat, senarum 
scilicet morarum: u — w— »— u— . 

6 6 

His rationibus commoti conicimus legem syncopae sic 
esse statuendam: 

Arsis per syncopam sublata potest compen- 
sari productione thescos eiusdem pedis, in ver- 
sibus trochaicis praecedentis. in iambicis se- 
quentis. 

§3. 

Hanc legis syncopac conformationem ex libello Gold- 
manniano cognitam in editione altera Wcstphal improbat tribus 
prolatis causis,^ quarum primam et tertiam hic oxaminare 
liceat; de altera quid sit iudicandum, infra ex paragrapho 7 
apparebit. 

Primam profert causam analogiam, quao inter versus 
iambicos syncopatos vel. ut aptius dicatur, asynartetos inter- 
cedat et trochaicos. Et holocleros et syncopatos versus 
iambicos nihil esse nisi trochaicos anacrusi auctos. Eandem 
igitur rationem, quae sit inter versum holoclerum trochaicum 
et iambicum (-l_ u-'u-^u '- et\7_L.u-L-u-^u -^) in- 
tercedere debere inter eosdem versus syncopatos (— u — 

— u— et w— u u — ), qui ita sint describendi: 

— u — ^ — u — et vi — u -~" —" u — . 

Quod cum statueret. neglexit rationem, quam ipse olim 
amplexus erat in his disciplinis tractandis et omnibus se- 
quendam proposucrat, ut nihil certo posset statui nisi quod 
veteres rhythmici, praeter ceteros qui primum inter eos obtinet 
locum Aristoxenus, vcl praecepissent vel quod diligenter ex- 
cussis eorum testimoniis posset erui, omnes autem leges aut 
ex recenti arte musica iis obtrusae aut ad propriam et pecu- 
liarem sententiam fictae abicerentur.^ 

Sane ista numerorum iambicorum ratio accommodata 
est ad hodicrnae artis musicae praecepta, in qua lex valet, 

* Praef. p. X. 

^ Fragm. u. Lehrs. d. gr. Rhythm. p. 7 et 8, 



10 [148] 

tactum qnem dicunt nisi a thesi non posso incipere; ubi arsis 
initium faciat cantici, eam esse seiungcndam tanquam ana- 
crusin, quam nostrates dicunt Auftakt. Prorsus yero aliam 
fuisse rationem veterum, qui numeros ita mensi sint, ut modo 
a thesi modo ab arsi inciperent tactum, aperte, ut ambi- 
guum esse non possit, demonstrant quae yeteres rhythmici 
tradiderunt de differentia pedum rhythmicorum per opposi- 
tionem facta (iiatpoQci avu&eaH sive xut'' avxid-^aiv)^ quam 
ultimam ex septem quas discernunt differentiis {fuyt&Bt, yivsi^ 
aXoyoi, aaivd^STOi ntai avvdsTOt, itaioiast, a/i^^au, avTiS-iasi^ 
enumerant. 

Aristox. Qv&fi, aTot/. 300 Mor. ex Marquardti emenda- 
tione hanc differentiam sic exponit: \4vTtd^iaBi de ita^pigovotv 
aXX^kwv 01 TOv avM /qovov ngog tov xotrrr) dvTtxfiitiBvov 6/ovTsg, 
lEaTat ds Tj dtaipogd avTf] iv ToTg taoig ^iev, avtaov is KTahvy 
B/ovat TMV avut /oovcov <xcw> Tiov^ xaTOi.^ 

Cum his consentiunt ea quae ceteri rhythmici tradiderunt. 
Sunt vero haec: 

Aristid. p. 51 , 20 Westph. ifiifofiTj rj x«ra avvld-satv, 
OTav dvo nodwv Xa^^avof.iiviov o f.iev B/rj tov fiBitova /qovov 
xa&fjyov/Litvov, snofifvov ds tov skdTTOva, 6 Jf ivavTiwg. 

Mart. Cap. de nupt. Phil. et Merc. IX p. 366, 2 Eyssen- 
hardt. : ^Septima quae per oppositionem fit id est cum duobus 
pedibus acceptis unus habet prolixius tempus, quod praecedit 
ex ordine; illud autem tempus quod insequitur angustius, vel 
cum per contrarium ordinem tempora praedicta vertuntur.* 

Deinde Aristides discemit iambum a trochaeo ut diversum 
numerum p. 56, 7 Westph. : ^Ev ds tio lafijiixip yivsi anXoT /nsv 
ninTovatv o7<fc Qv&fioi' uif/^og ii Tjfitasiag uQasioq xal dinXaaiov 
d^ianog^ tqo/oToc ix dinXaaiov &iaB(og xal (iQa/siag aQascog. 

Mart. Cap. p. 369, 25 Eyssenh.: „Nunc iambica memo- 
remus. In quo genere numeri inconpositi erunt quattuor, 
conpositi per copulam duo, at vero per periodum sunt duo- 

^ Marquardt ror. 

' God. YaticaDUS: aviaor Se ^^own rta avto XQOvto rov xarta 
Westphal eandem sensum restituit atque Marquardt scribens aviaug Sh 
f^ovai rov avto ^qovov xai rov xarta riiayju^yovi. 



[149] 11 

decim. Qui igitur incompositi erant isti sunt: iambus ex 
dimidia elatione et positione quae gemina est. trochaeus ex 
duplici positione et elatione quae brevis est.^ 

Deniquc Bacchius in slqaywyfj vi/vi^q ^ovaixifq p. 67, 
29 Westph. hoc tradit: ^Iafi(ioq. avyxeirai de ix (iou/iog xal 

fiaHQOv xQOvov' aQ/srai Si dno aooBtag Xooeioi;. avviaT7jy.e 

6e f X /LiaiCQOv xul ^Qayio<; /qovov' aQ/srai ds dno d-iafwg 

et p. 68, 11: MeTapoXdg ovv noauq Xiyo/nfv tlvai; 'EnTu. Tivaq; 
TuvroQ' avaTfj/naTixijv, ysvixijv^ xard rQonov, xara ^&og^ xard 
QV&jnov^ xard Qv&fiov dycoyrjv^ xard QvS^fionoiiaq &iaiv' et p. 68, 
26: ' H Se xard Qv&fiov uywyfjv noia; "Orav Qv&fiog dno aQatatg 
iy 9iato)g yivrjrai, 

Haec satis demonstrant veteribus iambos non fuisse tro- 
chaeos anacrusi auctos, sed diversos ab his numeros, neque 
seiunxisse eos arsin primam numeri, sed aut a thesi aut ab 
arsi visum esse incipere numerum. Atque quamquam cum 
ceteri viri docti tum ipse Westphal ^ ea re potissimum differre 
nostrae musicae et veterum rhythmicae rationem concedunt, 
tamen versus iambicos nihil esse nisi trochaicos anacrusi 
auctos quomodo contendere possit Westphal, valde iniror. 

Alii hanc numeri iambici explicationem repugnare veterum 
praeceptis videntur quidem sensisse, sed cum nimis inveteratum 
esset praeceptum hodiernae musicae quam quod ut abicerent 
a se possent impetrare, sese ipsi fefellerunt ita, ut dicerent 
hanc differentiam nullam fere vim habere, quippe quae ad 
externam tantum divisionem syllabarum, quibus rhythmus effi- 
ceretur, spectaret, ac nomina quidem et significationes versuum 
posset mutare, non posset evertere ipsius rhythmi vim ac 
naturam.^ 

Esse autem hoc discrimen inter rhythmum descendentem 
et adscendentem, ut in hoc secundi dipodiae pedes, in illo primi 
maiorem ferant ictum, quod primus Guilelmus Studemund 

1 Fragm. p. 228—233. Allg. Metr. p. 353 et 354. Sjstem der 
ant. Bhythm. p. 50 sqq. 

2 Bellermann, de metris Sophoolois yeterum rhythmioorum dootrina 
explioandis, Progr. des Berlin. GymnasiumB zum ^rauen Kloster 1864 
p. 17; RoBsbach, grieoh. Rhythm. p. 16^. 



12 [150] 

praeceptor meus descriptione versuum iambicorum significavit ^ 
et in scholis confirmavit, mifai quoque probatur. 

Pcrnego itaque verum esse quod Westphal contra con- 
iecturara nobis probatam protulit primum, versus iambicos 
esse trochaeos anacrusi auctos. 

Tertio loco contra Goldmannum profert Westphal hym- 
nos a Mesomede compositos. In quibus cum versus catalectici 
ita notis musicis sint instructi, ut paenultimam syllabam esse 
trisemam appareat, etiam in mediis versibus non scquentis, 
sed praecedentis theseos prolongatione arsin, quae sublata 
fuerit, esse compensatam dubium esso non posse. 

Ac profecto si illud est verum, non potcst non hoc con- 
cedi. Sed negaverim notationem esse eiusmodi, e qua neces- 
sario illud sequatur. Cum e Westphalii verbis, quomodo res 
sese habeat, non possit intellegi, paulo uberius capita rerum 
tangam. 

In hymno a Mesomede in Musam tetrapodiis iambicis 
holocleris et catalcctieis mixtis coroposito, cuius notationis 
maxima pars in codice Marciano Yeneto saeculi XI cst ser- 
vata,^ cum in versibus holocleris numerus syllabarum et 

^ De canticis Plautinis p. 22 sqq. 

* Codex Marcianus Venetus graecus VI 10 mcmbran. fol. sacc. 
XI testo Rudolfo Schoellio, qui anno 1867 hunc Ubrum obiter inspexit, 
in fine continet hymnos Mesomedis: 

Etf fiounav 

XaftfioQ ia^fioi; /iaxj[tTos 

C^C *'**'* *^ C^ anov^ <b fi fi 

aliSe fiov a a luot tp(lri ftoXnqi S ffifj; «aTaQj[OU 

auQtj Sf atay an aZatMv ffoii tpft€va{ Soreirto eto. cto. 

deindo vf/vo^ ng i;Xiov fvfpafifCria nag m^jyp »rX> soli vcrsus 6 — 13 



u 



(ipol^oi axf^nfitofiag — aiylag noXuSf^Kfa nayav) notis musicis instructi 
8unt. 

Vfjivoi vfftfrtftoi f 
vifitai nTfgoeaaa /3(ov ^na xvavuni &etx &vYaTfQ Sixag 

(sino notis musicis), explicit in columna priore ultimi folii sic: 

a T1JV fityahiv oqIov fiQOTtiov 
vffitnfto; agKitQfU 'fol raQTttQov f 



[151] 13 

notarum musicarum idem sit traditus (praeter eos locos, quibus 
librarii neglegentia notae aliquae sunt omissae), ex versibus 
catalecticis ei, quorum notatio integra est servata, maiore 
notarum numero sunt praediti ita, ut in syllabis duabus ex- 
tremis quattuor notae legantur. Ex his quattuor notis iam 
Westphal contendit tres ad longam paenultimam pertiuere: 
ex qua notatione apparere hanc esse trisemam. 

Attamen notatio non ita tradita est, ut ex ea certo 
possit perspici, ad quas syllabas pertineant hae notae quat- 
tuor ultimae, cum librarius adeo neglegens in notis supra 
syllabas superscribendis fuerit, ut in versu primo tres vocis 
primae uaide notas syllabae tertiae, duas vocis jnovau syllabae 
secundae superscripserit. Itaque etiam si in versibus cata- 
lecticis e quattuor illis notis tres paenultimae superscriptae 
essent, inde non certo concludi posset eas ad hanc syllabam 
ipsam pertinere. Sed ne sunt quidem superscriptae paenul- 
timae. In eo quidem versu catalectico notis musicis instructo, 
quem Rudolfus Schoell exscripsit, vers. 4, ex quattuor notis 
ad duas syllabas ultimas pertinentibus prima supra syllabam 
antepaenultimam legitur, cuius nota in syllabam ultimam vocis 
praecedentis est promota, secunda supra syllabam paenulti- 
mam, tertia supra consonam r, quarta supra vocalem ultimam, 
ut eodem iure atque ad paenultimam tres notas possimus 
referre ad syllabam ultimam. 

Eadem fere ratio est duorum hymnorum a Mesomede 
in Solis et in Nemesis honorem conditorum, cuius notationem 
fere totam servavit codex Neapolitanus saec. XY. Compositi 
sunt hi hymni versibus logaoedicis acatalectis u v — v o — | 
^ y, — y, yj^ et catalecticis uu — uu — \ m u — _^ mixtis. 
In his ex sedecim versibus catalecticis , quorum notatio 
servata est, quinque praebent notarum numerum duabus 
maiorem quam syllabarum. Etiam hic Westphal cum Frid. 
Bellermanno^ ot Rossbachio^ tres notas ad paenultimam 
syllabam pertinere putat, cum accurata descriptione apographi, 

^ Die Hymnen des Dionysius und Mesomedes, Berolini 1840 p. 62. 
8 Griech. Rhythm. p. 86-88. 



14 [152] 

quod Bellermann sub finem editionis adiecit (tab. III), appa- 
reat tantum abesse ut propter notationem dubium esse non 
possit tres notas ad syllabam paenultimam pertinere, ut unius 
versus (hymn. in Solem v. 13) syllaba paenultima omni nota 
careat, et quamquam in universum in initium promotae sunt 
notae a librario scilicet providente, ne parum spatii sub finem 
relinqueretur, quo quattuor notae perscribi possent, in omni- 
bu8 quinque paroemiacis (hymn. in Solem v. 13. 21. 23. 25; in 
Nemesin v. 9) syllaba ultima binis notis sit insignis. Est enim 
notatio horum versuum sic fere tradita: 

/ /i Q f^ i ^ifig gc 
Ilymn. in Solem v. 13. aiyXag noXvdsgxda nayav 

cPjU /ti fi c g fifi ilfi 
V. 21. ykavxd di nagoids osXdva 

fi I^ i/ii I O c g fi gc 
V. 23. Xsxfxwv vno ovgfiaoi fioa^wr 

fi IX, i fjL 10 c g fig c 
V. 25. noXvoifiora xoofiov iXlaawv. 

fi fi fi fifi fJL g fic a0 
Hymn. in Nemesin v. 9. Xri&tjvaa di nag noda ftaivftg. 

Maiore igitur iure quam Bellermann, Rossbach, Westphal 
statuere possumus, non paenultimam sed ultimam syllabam 
ita €830 notatam, ut appareat hanc esse trisemam dubiumque 
esse non posse, sequentis non praecedentis theseos productione 
arain, quae suppressa sit, esse compensatam, ut llla tetra- 
podia catalectica sic videatur describenda et notanda: 

u — u — I V — ' — 

fi^H iO c P fiOc 
In Mus, 4. ffio^ 9^^^ dorHritf. 
Torsua paroemiaci sic: 

IW W I vw — — 

{ /< e ." « f' /« Wc 

In Sol. 13. alyXa^ noXvifgxta nar/av^ 

9 

cPii fi fi c g fi fiiX^ 
f^l l « M I 0c g ligc 



[153] 15 

fl I^ l fl I O CQ fJLQC 

25. noXvolfiova Koofiov fXiaavDv, 

jLl {Ll fl jil jH fl Q fl cdP 

In Nera. 9. X/j&ovaa di naQ noSa (iaivsig. 

Cur ultimae horum versuum syllabae ternis (non binis) notis 
significatae sint, id peculiari olim indigebit disquisitione. 

Argumentatio igitur a Westphalio instituta parum valet 
ad coniecturae nostrae vim imminuendam. 



§4. 

Probabiliter vero nos statuisse in versibus iambicis non 
eam thesin quae praecedit arsin syncopatam, sed eam quae 
subsequitur per rovijg artificium produci, versiculo Aeschyleo 
mihi videtur non male demonstrari. Est tripodia iambica 
altero pede syncopata, cuius thesis prima est soluta, immixta 
strophae iambicae. Alio modo versiculus explicari ideo non 
potest, quia ne habeatur pro tripodia trochaica catalectica obstat 
versus in antistropha positi forma, in quo prima syllaba est pro- 
ducta ( — uu — yf — ) ; quominus autem habeatur pro tripodia 
iambica, in qua diiambi primi loco choriambus legatur, impedit 
forma versus in stropha positi, cuius syllaba prima est brevis 
(uuu — u — ). De versu vero dochmiaco ideo non est cogi- 
tandum, quod adeo nunquam singulos dochmios poetae tragici 
mediis canticis iambicis immiscuerunt, ut ipse Westphal cum 
colon dochmiis describeret,^ in adnotatione dubitare se num 
recta sit haec explicatio confessus sit. 

Legitur haec tripodia in Eumenidum parodi 381—388: 
389 — 396 fine. Quae parodus in codice Mediceo sic fere est 
tradita: 

str. fuvst yaQ' svfiTj/avoi 

ie nat tbXsioi xaxiov rsfivijfiovfa atfivai 
xdi dvanuQijyoQOi pQoroia' axtfi drlexai 6idfA.svat 
Xa/ri dswv St/oararov^ ravrjXiw XafinutSvaodonainaXa 
dsQxofiivotat yuit dvaofifiaroia Ofujja, 



1 Metr. m* p. 241. 



16 [154] 

ant. r/fj dvv rad^ov/aCsTat rt xdi dtdoixs figotwy 

ijLiov xkv(uv d'e(T/u6v rdv fioiQOxgaviov^ ix &i(jjv 
dod^tvra rtXsoV sni dif.toi yigaa naXatov ov * 
darijLuaaxvQiu xut tisq vno/dova 
rahv syovaa y.di dvarjXiOv xvs(paa' 
Haec parodus, quam iambicam esse primo obtutu apparet, 
ut in cola distribuatur, quae utrum per se positos versiculos 
effecerint an in longiorum versuum corpora sint eontrahenda 
nihil ad rem refert, constat ex 

' — u — tetrapodia iamb. tertio pede synoopata 



u — u — 
u — u — 
u — u — 

u — u 00 
u — u — 



^ "" i> 1» 



*— •— f, j, tertio et quarto pede sync. 

u — u — ) 
u uD u — >tribu8 tetrapodiis iambicis non syncopatis 

O — u — J 
u — u — u — tripodia iambica.- 

Sequitur versiculus, de quo quaestio est 
str. dvgodonutnaXa v/ 00 — u — 
ant. vuxintQ vno yd^ova — 00 — u — j 
quem excipit hexapodia hac forma conspicua: 

— K3 KJ — U — \J — \} — U — . 

Versiculus ille viros doctos multifariam vexavit. Qui 
cum metrum explicare non possent, cum antistrophae verba 
nihil habeant in quo ofFendas, vocem dvqoSonainuXa esse 
mutandam putaverunt. Atque Weilius quidem quattuor finxit 
verba : dvgnodonainuXa, dvcfioXonuinaXa, dvgxoXonainaXa, dvgno- 
QonainaXa, e quibus postremum etiam Heimsoeth^ proposuit, 
quorum primum obscurius, tertium ieiunius, quartum remotius 
esse ipse verborum compositor intellexit, proponens quod 
supercst SvqfxoXonuinaXa. Alii editores velut Godofr. Hermann, 
Dindorf, Ahrens, Franz, Bothe, Paley lectionem traditam 
servaverunt, fortasse dubii, quomodo illam vocem mutarent. 

Concedendum est vocem illam o£fensione non carere; 
sed non tam eius metrum mihi difBcultatem videtur praebere 
quam ipsius verbi compositio. Nam cum nainaXog significet 

1 Ezciderunt syllaba brevis et longa. 

^ In fltropha pro Xa^nai cura Dindorfio Xdna scribendum esse puto. 

« Die Wiederherstellung der Dramen des Aeflchylas p. 106. 



[155] 17 

praeruptus, aptum sensum habet adiectivum compositum 
oionuniakog, quod quomodo cum praefixo dvg et ipso diffi- 
cultatem significante possit coniungi cquidem non intellego. 
Idem cadit in voces a Weilio fictas. 

Hartungius, quem solum hoc offendit, locum sanavisse 
sibi visus est scribendo ivdhoi Xafinadiov odoTjainaXa, quam 
medelam et ideo repudiaverim, quod plena eum versu anti- 
strophae responsio desideratur, et quod vocem illam traditam 
probabilius secernas in duas, in dvgoda et naiTiaXa. Quae 
coniectura mihi insuper commendari videtur verbis scholiastae 
clausulam sic explicantis: dvgnaod^aTa xul Tga/sa ^oiai xalroTg 
&vtjaxovat (lege Te&vTjTioatv), Qui cum verba dsgxojLitvotat et 
dvgof^/iiaTotg singulis verbis explicasset. eum duabus vocibus ivg- 
nugapuTa et TQuyia duo verba interpretatum esse verisimile est. 

Tripodiam igitur habes iambicam, in qua syncopae arti- 
ficio arsis secunda est sublata, ita describendarn o uD ^ v — , 
quae fortasse cum tripodia praecedente in hexapodiae corpus est 
coniungenda. Quod auteiti arsis prima in stropha est brevis, 
in antistropha producta, in versibus iambicis non potest offen- 
dere, quorum arsin primam ancipitem csse constat. Arsin vcro 
brevem et longam sibi posse respondere, etiam si thesis eiusdem 
pedis sit soluta, illustretur hoc exemplo : 

Eur. EI. 1223:1229 
str. yiaThQog iaui dtgag jLtB&ilg. — CiO u — \ v — u — 
ant. (fovfug sTtxTeg agtx aoi, uuuu — \ v — u — • 

Quamquam raro hanc responsionem poetas tragicos admisisse 
concedendum est. Et hanc ob causam et quod in iis 
versibus iambicis, qui ex dipodiis constant, arsin primam di- 
podiae poetae maluerunt syncopae lege tollere quam alteram, 
fit ut haec una tantum tripodia ad rationem nostram pro- 
bandam possit proferri. Ad quam firmandam versus, in quibus 
arsi brevi respondet brevis, producta productae, ideo nihil 
valent, quod hi versus alio modo possunt explicari. Exempli 

gratia tetrapodia haec uuu — u , quae saepius in strophis 

iambicis invenitur, velut Eur. Troad. 581 : 586 

str. Tbxsa. ttqIv ttot rjuav. 
ant. TioXeog. a xanvovTut. 



18 [156] 

pro tetrapodia trochaica catalectica et potcst haberi ct a viris 
doctis habetur sic describenda : uu u — u | — ' — , quae lege 
epimixeos numerorum alloeometricorum immixta sit strophae 
iambicae. Quem versum revera esse tetrapodiam iambicam, 
in qua arsis secunda et quarta sit syncopata (uOD ^ | u — •— ), 
ego ideo persuasum habeo, quod ceteri versus stropfaae omnes 
sunt iambici. 

De versibus vero a syllaba longa incipientibus huius 
generis, quos tragici, inprimis Aeschylus, clausulas saepissime 
esse voluerunt stropharum iambicarum, ipse ambigo, utrum in 
omnibus diiambi primi muncre choriambus fungatur, cum haec 
mutatio etiam in versibus non syncopatis haud raro legatur, 
an nonnulli versus iambici arseos secundae syncopa insignes 
sic sint describendi:^ 

— Gu «— I V — ^i velut Aesch. Choeph. 460 : 465 
str. 5vV (Tt ysvov nQcg i/d^Qovq, ant. ev/o[4.Bvoig i*av ek&oi, 

— (Kj ^ — ^l' — V — |u — ' — ' 

velut Aesch. Pers. 1007:1013 str. 'QunQtTtov^ otov dtdoQ^sv^Axa. 

ant. dvgnoks/nov drj ylvog xo nsQouv. 

§5. 
Describemus igitur tetrapodiam eam, quam praeter ce- 
teras frequentaverunt poetae scaenici, cuius tertia arsis per 
syncopam est sublata, velut Aesch. Ag. 414:431 

str. nod^io d^vnsQnovviag, ant. ^o/uwv sxuarov nQsnsi. 

^ Hano explicamli rationem non oronino esse reiciendam eo mihi 
videtur apparere, quod non raro hi yersus leguntur in strophis, quae 
solis Tersibus syncopatis constant, deinde eo quod etiam hanc dipo- 
diam iambicam adhibuerunt poetae, cx qua illum diiambum syncopatum 
ortum esse contendimus, — uuu — , velut primam dipodiam dimetri 
-uuu- I u-u— Eur. Med. 1255:1265 

Str. aag yaq an^ XQvmcti yova;. ant. diilaCix^ ri aoi ^qfVfav /iaQvg^ 

triraetri -^(Riyj — |u — u— |u — u— Aesch. Suppl. 697 

ovTivo^ av(o$fy ^uhvov af/3fi xaTto» 

-uuu— |uuuuuu| uuuu— Aesch. Ag. 769 : 779 

str. (fatiuoya tf rav a^a^ov^ anolffjiov^ avCf^ov. 
ant. ofijuaat Xnrova oaia 7f ^oaf/SaXf^ Svva/uiv ov. 

— (a>ui7)|u — u — |uuuu — Eur. Iph. Aul. 1487 

to jjoTVia TtOTVia junTfQ^ lo^ duxqud yf. aou 



[157] 19 

Choeph. 436 et 437: 441 et 442 

£xari /4SV daifxovwv ant. /nogov ktIoui fiWf^tva 

txart d^afiav /fQuiv acpSQTOv aiwvt aw. 

hoc modo: 

u" — u — I ' — u — . 

Constat versus ex duobus diiambis, altero holoclero, altero 
primo pede syncopato sive cretico qui dicitur. Nam creticus 
is quidem, qui aut versibus aut strophis iambicis immixtus 
legitur, mibi nihil aliud Yidetur esse quam diiambus, cuius 
prima arsis per syncopam est sublata et thescos primae 
productione compensata.^ Differt autem creticus hic ab illo, 
qui versibus trochaicis occurrit coniunctus, eo quod in hoc 
secunda longa est trisema, cum sit ditrochaeus, cuius se- 
cunda arsis est syncopata, ita describendus: 

— u — ' (ortus ex — u — u); 
in illo contra, ut iam diximus, prima longa est trisema 

^ u — (ortus est ex u — u — ). 

Diiambus, cuius arsis altera per syncopam est sublata, 
est is pes, qui bacchius appellari solet 

„ — i— (ortus ex u — u — ). 

TJt creticus ita etiam hic pes saepissime vice fungitur 
diiambi in versibus iambicis, primi potissimum in iis versibus, 
in quibus diiambi secundi loco creticus legitur ( u u — ). 

Yersus vero usitatissimi, in quibus creticus aut bacchius 
diiambi vice funguntur, sunt hi: 

Dimetri. 

a) Is dimeter, quem supra descripsimus , constans e 
diiambo puro et cretico. Huius versus exempla congessit 
Westphal. Metr. III > p. 216. 

b) Dimeter constans ex diiambo puro et bacchio, sive 
dimeter catalecticus (u — u — | u — ' — ), velut 

Aesch. Pers. 1070 et 1071 Iwd 6?j xar* aarv 

Iwa diJTa, vul vaL 

cfr. Westphal, Metr. I. I. p. 214. 

^ De oompensatione arseoB Bupprdssao ante thesin aolutam cf. § 7. 

2* 



20 [158] 

c) Dimeter constans ex bacchio et diiambo puro ( u — •— 
u — u — ), velut 

Aesch. Sept. 767 : 774 fiagsTui xuTuXXayai, ant. &boI xal ^vviaTtot, 
cfr. Westph. 1. 1. p. 223. 

d) Dimeter constans ex duobus bacchiis: (u — ^ ! 
u — •— ), velut 

Aesch. Choeph. 390 : 415 novuTat, nagotdsv. 

ant. OTav S^avr inaXxtg, 
cfr. Westphal 1. 1. p. 223. 

e) Dimeter constans ex bacchio et cretico (y, — ^— | 
•— ^ — )? velut 

Aesch. Ag. 375 : 393 

dToXf.iriTMv 'Aqi^. ant. dtxuiM&elg, insi, 
Exempla vide apud Westph. I. 1. p. 220. 

f) Dimeter constans ex cretico et diiambo puro (>— u — 
(T — V — ), velut 

Aesch. Sept. 896 : 907 adfiaatv nenXayfjtivovg, 

ant. y.T7Jna&\ ctJar' laov Xa/nv. 
Choeph. 31 : 41 iv/n^oguig nsnXrjy^bvtov, 
ant. ToTg xTuvovai T^syxoTsTv, , 
Eur. Alc. 214 : 228 a nagsaTt Mtoavotg, 

ant. (snguj^ag ia/nugTog adg aTsgUg, 
Videmus alteri versuum generi lucem aflPerri, versibus a syl- 
laba longa incipientibusi qui leguntur strophis iambicis immixti : 
qui quidem vulgo versus trochaici habentur lege epimixeos 
numerorum alloeometricorum illis strophis inserti. Keque vero 
opus est hanc legem statuere ; immo iambici sunt illi versus, in 
quibus creticus diiambi primi vice fungitur, qui quominus hoc 
loco fungatur, quid prohibeat, cum de loco secundo et tertio 
hoc a viris doctis concedatur, equidem non intellego. 

Addo cum hac explicandi ratione apprime convenire, 
quod veteres numeros trochaicos, cum iambicis eos opponerent, 
fisTga axicpaXu appellabant. ^ 



* Cfr. Christ, Metr.» p. 115 et 276; Die rhythmische Continuiiat 
der griechischen Chorgesange p. 16. 



[159] 21 

g) Dimeter constans ex duobus creticis frequentissimus 
in Aeschyli fabulis («— u — ! »— u — ), velut 
Aesch. Pers. 126 : 133 nag ydg innTjXdTag. 

ant. Xexrga d^avSQuJlv noO^w, 
cfr. Westphal 1. 1. p. 159. 

Eodem modo atque dimetri sunt trimetri et tetra- 
metri compositi, quorum versuum exempla hic proferri 
non opus est , cum numerus • satis magnus a Wcstphalio 
sit congestus. Sufficiat nonnuUos versus a cretico incipientes 
exscribere : 



— lu — V — lu — u 



Eur. El. 1194 rlg ^ivog, rlg sias^TJg ifxov mga. 

< — u — I' — u — |u — u — 
Aesch. Ag. 438 : 457 xai raXavrovxog iv fia)^ri ^ogog, 

ant. fTj^oxQavrov i^agag rivH XQ^^^' 

' — uw I uuu u — I o — \J — 
Soph. Ant. 360 : 370 navronogog anoQog STi^ovdsv sg^fsrat, 

ant. vxfjinoXtg anoXig orro ro f.iri i^aXov, 

' — u — \ K3 — u — Ixrvuu — |u — u — 
Aesch. Sept. 832 : 840 w (tiXuiva xat rtXsia yevsog OlSinov r^aga: 

ant. s^sngaisv^ ovd^anuns nargo&sv svnrcUa 
(parig. 

' — yj — |u — u — I'— u — |u — u — 
Aesch. Suppl. 796: 806 yvmag nirga, pa&v nrco/na /Liagrvgovaa fxoi, 

ant. sXd-sro) fiogog, ngo xoirag yaf.tfjXiov rvj^dv. 



CAPUT II. 

§ 6. 

Absoluto eo syncopae genere, quo arsis suppressa thesi 
per rovfjg artificium amplificata compensatur, iam transeamus 
ad alterutn, quo rhythmus yacuo tempore servatur. 

Cuius generis et qui syncopae legem primi statuerunt 
et qui post eos de versibus syncopatis disseruerunt, etsi men- 



22 [160] 

tionem fecerunt,^ tamen quibus locis hoc adhibitum sit^ quaerere 
omiserunt, non neglegenter, sed consulto atque sine dubio 
ideo, quod posse discemi negabant, ubi thesis rgioijfzoq, ubi 
pausa esset statuenda, unus Bellermann, quod, si posset dis- 
cerni, non iuvaret/ 

Ac profecto prima quidem specie hac in re omnibus 
indiciis videmur esse destituti. Nam quae norma est statuenda, 
pausam nisi post verbi iinem iieri npn posse, eam inversam 
nihil valere re ipsa apparet, cum non sit cur caesura obstet, 
quominus syllaba sequens producatur. Tamen si non certum, 
at certe verisimillimum esset pausam esse statuendam, si aut 
strophae occurrerent aut versuum genera, in quibus certis aut 
omnibus ubi syncopa fit locis diaiQsoK; esset obseryata. Cuiusmodi 
cum in poesi Graecorum neque strophae neque in eo quidem 
de quo solo agimus genere, in genere diplasio versus occur- 
rant,^ poeta Latinus versibus usus est, in quibus constanter 
eo loco, quo arsis est sublata, caesura fit. 

Plautus enim genere versuum syncopatorum, quod unum 
composuit, ita usus est, ut eo loco, quo arsis excidit, vocem 
terminaret.^ Sunt hi versus dimetri iambici catalectici cum 

syncopa arseos tertiae (^ ^ "^ 1 ^ - )i quiaut peculiarem ver- 

siculum efficiunt, velut Stich. 6c 

Neque id magls \ fdcimus, 
aut copulati occurrunt cum dimetris iamb. acatalectis 

Vuu UU UU UU ' J 

velut Stich. 3 

De ndstris fdctis ndscitnus, quarum viri hinc \ dpsunt, 



1 RoBsbach, Griech. Rhythm. p. 150; Rossbaoh u. Westphal 
Qriech. Metr.^ praef. XX ; Westphal, Fragm. d. griech. Rhythm. p. 262 ; 
L. Bellermann, de metris Sophocleis Yeterum rhythmicorum doctrina 
ezplicandis p. 17; Goldmann, 1. 1. p. 69; Christ, Metr.' p. 94. 

2 In genere dactylico ezstare yersum, in quo constanter oaesura 
obsoryatur eo loco, quo arsis est suppressa, constat, fXeyeToy soilicet sive 
pentametrum dactylicum. 

3 Cfr. Guil. Studemund, de cantiois Plautinis p. 29—33. Idem 
in Festgruss der philol. Gosellsch. zu Warzburg (1868) p. 53—56. 



[161] 23 

Most. 1 Serul qui qu&in ctdpd carent \ tamen inalum mituont, 
aut denique cum aliis colis iambicis. 

Maior numerus horum versuum cum quatcrnariis iam- 
bicis consociatorum occurrit intermixtus versibus qui dicuntur 
Reizianis (u — u — u — u — |u — u — u) Aul. III, 2. 

Cum horum versuum compositorum, qui antea a plerisque 
versus Reiziani habebantur et adhuc a nonnullis viris doctis 
habentur,^ tum breviorum, qui posteriorcm partem illorum 
efficiunt, naturam atque indolem primus perspexit Guilelmus 
Studemund, qui de iis disseriiit in libellis commemoratis. 

Quod religiosa caesurae observatio indicare videtur, in 
his versibus vacuo tempore, non thesi producta voluisse com- 
pensare Plautum arsin suppressam, id confirmatur eo quod 
saepe soluta est thesis, ante quam excidit arsis, in duas breves, 
velut Aul. 24 

Meartm aidium it concldviiim mihi pirvidm \ fdcitis? 
28 Si ad idnuam huc accisserls, nisi iiisserd, | prdpius. 

De qua solutione in § 7 accuratius agetur. 

§7. 

Sed ne in Graeca quidem poesi desunt versus, in quibus 
vacuo tempore, non thesi trisema voluisse poetas rhythmi 
legem restituere certis indiciis probatur : versus dico insignes 
soluta thesi eius pedis, cuius arsis per syncopae artificium 
est sublata, cum nemo nesciat thesin trisemam in duas breves 
solvi non posse. 

Frequentiores ex hoc genere sunt ii versus, in quibus 
non thesis eius pedis, qui arsi caret, sola, sed cum thesi una 
aut compluribus aliorum pedum est soluta, velut dimeter 
constans ex diiambo non syncopato et cretico primis thesibus 
solutis insignibus (u (a> u — I A ^ " — ) e. g. Eur. Suppl. 824 

idsxs xaxwv ne^Myog, w, 
aut dimeter ille, qui vulgo pro trochaico habetur, etsi usi- 
tatissimus est in strophis iambicis, constans ex cretico, cuius 



> Gfr. Christ, Metr.'i p. 348. 



24 [162] 

• 

theses sunt solutae, et ex diiambo puro (A w u uu | u — u — ) 
e. g. Aesch. Choeph. 406 : 419 idsrs noXvxgavsTg aQol. 

ant. na&o^Bv aysa ngog yt rcuy. 
Eur. Uel. 203 : 222 noatg oXo^vog oXxeran, 

ant. did 3b noXeag sQ/srai.^ 
Etiam thesis tertia est soluta (A Gv u w | u GD u — ) Aesch. 
Choeph. 25 : 35 ow/og aXoxi vsorofAta, 

ant. fivyod-sv sXaxs nsoi q>6fiw. 
Eur. Hel. 202 : 221 6 S'ifi6g iv dXi noX^Xavjjg. 

ant. y&ova ds ndrQiov ovy OQag, 
Dimeter compositus creticis duobus, quorum prior thesi 
prima soluta est conspicuus (A 00 u — I •— u — ), occurrlt 
Soph. Oed. Col. 1678: 1706 ri ydn, orru /ntjr' "'AQrjg. 

ant. s&avs' xoirav d^sysi, 
dimeter constans ex eodem cretico et diiambo puro (^/\G<j\3 - 
u — u — ) Eur. Hel. 167 : 179 nxsQoq^OQOi vfnvideg. 

ant. xvavoH^sg dfitp v^wq. 
E vorsibus longioribus legitur in Euripidis tragocdiis tetra- 
meter constans ex duobus diiambis et cretico, quorum thcscs 
sunt solutae, et diiambo holoclero ( uCu uuu | u(a> uuu | /\ uu uGO 
yj — K3—) velut Phoen. 1030: 1054 

sipiQsg s(phQsg aysa naxQidi \ q>6via' (poviog 6X d^tiSv. 
ant. xixsa ftsXsog' dydfu&^ dyd/4sd-\ \ '6g inl ddvaxov oXytxoi. 
Porro tetrameter constans ex cretico thesibus solutis 
insigni, bacchio, cretico, diiambo (AuOuGulu — »— |'— u — | 
u ^ u — ) Hel. 201 : 220 

&dvaxov sXa^sv (dayv^vag s/.idg vn* aXyHov. 
ant. di^vfid xs ^iog ovx svldat/uovH xsxsa (ptXa. 
Cum tribus diiambis holocleris ad tetrametrum consociatus 



* Possis priores horam Tersuum per se etiam ita describerc: 
o (a) /\ Ca/|\/ — u — , ut constent ex bacchio solutis longis insigni et 
diiambo puro; sed nostra explicatio ideo praestare ridetur, quod molto 
rariores supra yidimus ease eos dimetros, in quibiis diiambum purum 
praecedit bacchius, quam eos, in quibus praecedit creticus. Yersus ex 
Eur. Hel. exsoriptos ne illo modo describas prohibet t. 203, in quo 
post syllabam tertiam non fit Siai^taig, 



[163] 25 



est creticus, cuius thesis prima est soluta (u — v — |u — u — 
Awi;— lu — u— ) Eur. Phoen. 1748 et 1750 

TtQog rjktxug (pavrjd-i aaq. \ aktg odvQfjtatMV i/tioiv. 
av d^ufi(pi ^wfjiiovg Xtvag. \ xogov e/ova^ iiuwv xuxdSv, 
cum duobus diiambis et cretico puro (u — u — | • — u — | 
A(5^^--lv/ — vi— ) Aesch. Suppl. 780 : 787 

fteXag yevoifiav xanvog \ viq^tai yeiToviov Jiog, 
ant. d-iXoifu J'aV fiogaifiov \ ngonQo tv/bTv iv aQTuvaig, 

Trimetrum creticum, in quo tertii cretici thesis prima 
est soluta («— u — 1»— u — lACDv — ), habes e. g. Aesch. 
Suppl. 423 

fiTjd'' lirjg fi*i^ siQav nokvd-iwv, 

Coniectura nostra et in yersibus, de quibus supra dixi- 
mus, et in omnibus versibus iambicis, in quibus thesis quae 
sequitur arsin suppressam est soluta, voluisse poetas vacuo 
tempore rhythmi legem restituere, firmatur eo, quod ubique 
diaiQtaig occurrit eo loco, quo tempus vacuum nobis statuen- 
dum est. Nam tempus vacuum statui non posse nisi in con- 
finio duorum vocabulorum vel post verbi compositi priorem 
partem inter omnes oonstat. 

Cum non sit verisimile poetas dedita opera voluisse 
theseos sohitione indicare se hanc syncopae rationem adhi- 
buisse, eos etiam in aliis versibus iambicis syncopatis ea usos 
esse contenderim. Quibus vero locis hoc syncopae genus 
praetulerint tritiori, ideo non certo potest statui, quod nuUae 
strophae occurrunt ex solis versibus huius generis constantes, 
sed intermixti leguntur hi versus iis, quibus altera syncopae 
ratione arsis suppressa est compensata, et quod etiam respon- 
sionem versuum diverso genere syncopae insignium admiserunt 
poetae. Hoc vero certo potest statui, hac ratione non usos 
csse poctas in iis versibus, in quibus theses, inter quas excidit 
arsis, intra eiusdem vocabuli corpus leguntur. 

Reliquum est, ut descriptione strophae, in qua ita per- 
mixtos esse versus iambicos et trochaicos putant viri docti, 
ut non stropha iambica, sed iambico-trochaica sit nominanda, 
illustremus, quam simplex iam fiat harum stropharum explicatio, 
cum ab initio usque ad finem solis decurrant iambis. 



26 [164] 

Eur. Phoen. 1019 1042:1043—1066; 

(J nrsQOvaaa, yaq ko/ev/na vfgriQOv r' Hyjdvaq, 

KadfiBUav agnayd, nokvtp&ogog, noXvarovog, 

(AiH^onaQd-svov ddiov TkQog, 

(poiraai nrsQoTg y^ahuai r* tifioairoig. 

/iiQxaiuiv d nor^ ix rontav viovg nsdaigova^ 

dXvQov dfiq>i ^iovaav 

oXofiivav t' *Eqivvv 

sq>sQsg SfpsQsg dx^ta narQiSt (povia' tpoviog ix &s(Sv, 

og rao tjv o nQctgag. 

idXtfioi Ss fiariQUiv, IdXsfioi is nuQ&ivwv 

sarsval^ov oixoig. 

Irjiov fiodv [fiodv], Irjtov f,isXog [jukXog] 

dXXog dXX^ inwrovv^s iiaio/aig dvd nroXtv, 

fiQOvra is arsvayfiog 

d/d t' ^v Ofioiog, 

onort noXsog 

d(paviasisv d nrsQovaaa naQd-svog riv^ dviQwv, 

ant. x^^V ^^^^ 

Ilv&ioig dnoaroXaXaiv Oliinovg o rXdfiwv 

&r]fiaiav rdvSs ydv ror* dafisvoig, ndXiv i^d/rj, 

ftarQi yuQ ydftovg dvaydfiovg rdXag 

MtXXivtKog (Sv alvtyftdrwv ^vdnrst, 

fttaivst is nroXtv' it^ atftdrwv J' dftsifist 

fjtvaaQov sig dywva 

KarafiaXwv dQaiat 

rixsa ftsXsog' dydfisd^ dydfttd-^ 8$ ini d-dvarov oi/srai 

yag vnsQ narQwag, 

KQSOvrt fisv Xtnwv yoovg, rd i^snrdnvQya xXfj&Qa ydg 

TcaXXivtxa S^^awv, 

ysvoifif&^ wis fiarsQsg ysvoifud^ tvrfxvot, (piXa 

IlctXXdg, d dQdvjovrog oufia Xt&ofioXov xarstQydaw, 

Kaifisiav fjtSQtftvav 

OQftTjaaa^ in sQyov, 

od-sv iniavro 

rdvis yaXav aQnaycuat iatfiovwv rtg dra. 



[165] 27 

u — u — Monometer iamb. 

f • t » 

A— V— |u — u— I vi-u— |u— •— Tetrameter „ 

^^ # 

A-u-IA-u-^lu-u- |u u- 

A— u~ |u— A— l*^~"~ a"* A~w — u— I Hexap. aut trimeler 
A — w - : u — - iambious. 

y » » » » 

A— ^""Iw"""^ I ' — V— lu — '— Tetrametor iamb. 

^-^1 A^w- |W-W- U-^ , n 

/\ O y _ I y _ , — ^ Dimeter , 

AODw-l«-iL 

» # » # 

AvuuuD|ii(K>u(a)|uuuuui)|u— u— Tetrameter , 

» » 

A — u — I u — •— Dimcter , 

» » » ( 

i;^y— I v — y}— |v — u— |u — u— Tetrameter „ 

» » 

A — w — 1 V — — Dimeter „ 

» » » » 

V — u — I o — u — ju — u— jv — u — Tetrametor „ 

» » » » 

A — u— lu — u— luuOu— |u — u— ,f „ 

» # 
•— I u ■- — Dimeter ^ 

— !U— L_ Tl H 

u Ou u ^ Monometer , 

' » * * 

Awu— I u — u— I u — u— I u — '— Tetrameter - 



LIBER .SD T>'MS. 

DE TER^IBrs 0>XmilAC5. 



§^. 



Si non ab^uria sunt, qoae snpn de versibas iambicb 
vrncopads dispatanniQs. Tersos dochin:ic->s. de qnibos diTer- 
•i%%iniae sfrntentiae ma^ minosTe prolAbiles a Tiris doctis 
et proiatae snnt et adhnc profenmmr.i nihO impedit qnominus 
referamus in Tersnnm iambicomm nnmemm, qnibns et formae 
ftimiUtndine et crebra coninnctione snnt propinqni, statnentes 
dochmios esse tripodias iambicas arsi secnnda syneopata con- 

^am qnae res Tiros doctos praeter ceteras qnominns de 
hac explicandi ratione cogitarent, prohiboit, eosTe qni de ea 
cogitaTemnt nt miras eam abieerent moTit, qnod thesia prima, 
qoam esse prodncendam ita nt trisema fieret pntabant, sae- 



* YetmoB opiniones post Seidlemm, Rossbacliiiim, WestphAliam 
eolle^i OoiL KoehDe de doehmio quid tradidtrint rettres, Halis Saz. 
1803, receDtiomm L, Bellerm«in de metris Sophod€i9 tettrum rkfftk-' 
mieorum doetrina explieandis, Progr. des Berl. Gymn. zam graaen 
Kloiter 1864 p. 22-29, Goldmann de doehmiorum usu Sophoelto p. 31—32, 
cum illoram tam recentifisimorum Ed. Schnltze de doehmio, diss. 
Jenentif 1877 p. 6—32. Cfr. praeterea M. Lortzing de numtro doeh- 
miaeo Berol. 1863. C Ldschhorn quaestiones metrieae Magdeb. 1873. 
A. VoKclmann Vel/er Taktgleiehheit in der antiken Metrik mit besonderer 
RUeksieht auf den Doehmius. FesUehr. der Gymnasien WQrttemb- sar 
4' BAcalarfeier ron Tflbingen, p. 39—51. 



[167] 29 

pissime occurrit soluta,^ ea nostrae rationi non obstat, cum prae- 
sertim etiam in versibus iambicis haud raro viderimus occurrere 
thesin, post quam arsis excidit (cfr. p. 15 et 16), solutam, inprimis 
thesin primam. Atque cum eo, quod ibi observavimus, Aeschy- 
lum frequentasse potissimum versus hos ab arsi producta inci- 
pientes, apprime convenit Aeschyli usus versuum dochmiacorum 
arsi prima producta insignium, cum e 340 dochmiis Aeschyleis, 
qui prima thesi soluta sunt conspicui, 140 haj^c exhibeant 
formam — ou — ^ ^, velut Sept. 130 QvalnoXig yavw \ IlaXXdg, 
^' 7n7tiog I ■novvof.tidiov avaS, Suppl. 402 dfi(poTbQOtq b(Aai\fiiov 
rdd^ bntavLoneT. Ag. 1090 /mao&sov fiiv ovv \ noXXd avviaTOQa. 
Choeph. 942 d^anoavvuiv SofiMv. Euni. 845 : 879 iVvJ' dno ydg 
fif Tifiav davaidv ^tiov (cfr. tab. II, 7 et 9).^ 

Reliqui poetae scaenici ut rarius versibus iambicis ab 
arsi longa incipientibus utebantur, ita malebant a syllaba 
brevi dochmios incipere, praeter ceteros Euripides. qui ex 593 
dochmiis thesi prima sola soluta conspicuis, qui aetatem tulerunt, 
106 tantum arsin primam productam esse voluit. Ex 93 ver- 
sibus Sophocleis, quorum prima thesis est soluta, 37 exhibent 
arsin praecedentem longam, ex 43 dochmiis Aristophaneis 15 
(cfr. tab. II, 7 et 9). 

Deinde quod in versibus iambicis supra (§ 7) observa- 
vimus poetas raro eam ihesin, quae excipit arsin syncopatam, 
solam solvisse, saepius tum, si etiam ea thesis, quae praecedit, 
cst soluta, idem etiam in versibus dochmiacis occurrit. Ex 
1900 dochmiis, qui iu fabulis poctarum scaenicorum graecorum, 
in quibus proprium atque praecipuum looum eos habere con- 
stat, leguntur (505 in Aeschyleis, 244 in Sophocleis, 1069 in 

1 Christ, Metr.« p. 483-437; Rossbach, Griech. Rhythm. p. 160. 
Metr.2 p. 69d. 

3 HoB Tersas non tripodias iambicas esse, quae diiambi primi loco 
choriambum praebeant, eo mihi probari Tidetur, quod nullum eorum 
ezemplum occurrit in strophia, quae dochmiis carent forma holoolera 
insignibus. Oninino, si tripodiae iambioao in duas partes yel in thesin 
et arsin secernendae sunt, mihi yidetur pes primus efficere arsin, 
podes secundiis et tertiua thesin, ut in hoc versioulo iambico eadem 
ratio valeat atque in singiilis iambiR et in trjmetris iambiciR, ut arsis 
praecedens cum thesi nequenti hanc rationem efficiat 1 : 2. 



30 [168] 

Euripideis, 82 in Aristophaneis), cum 1069 dochmii exhibeant 
primam thesin solam solutam (340 Aeschylei, 93 Sophoclei^ 
593 Euripidei, 43 Aristophanei ; cfr. tab. I, 10 vel II, 10), 
non plus 22 thesin secundam praebent solam solutam (8 
Aeschylei, 4 Sophoclei, 10 Euripidei; cfr. tab. I, 20 vel II, 
20 et § 10)) 159 et primam et secundam (28 Aeschylei, 19 
Sophoclei, 104 Euripidei, 8 Aristophanei ; cfr. tab. I, 15 vel 
II, 15 et § 12-15). 

Et in iis dochmiis, qui duabus thesibus solutis decurrunt, 
et in iis, in quibus thesis altera sola est soluta, si recta est 
opinio nostra dochmios esse versus iambicos syncopatos, 
arsis sublata non longa trisema, sed vacuo tempore potest 
esse compensata, cum thcsis eius pedis, cuius arsin per syn- 
copae artificium essesublatam censemus, in duas breves sit soluta. 
Oportet igitur in iis fiat caesura ante thesin alteram: id est in iis 
dochmiis, qui hac thesi sola soluta insignes sunt, post syllabam 
secundam (u — , S) O" ^, in ils, qui utramque solutam exhi- 
bent, post syllabam tertiam (rr od, c:> ^ ~). 

Sed quomodo haec res sese habeat, priusquam quaera- 
mus, omnino quid de caesuris in versibus dochmiacis sit kta- 
tuendum, nobis exponendum est. 

§ 9. 

Atque exordiamur a dochmiis forma primitiva u 

u ^-^ insignibus perlustrandis, sive ut breviter dicamus, a classe I. 
Huius classis dochmii in fabulis poetarum scaenicorum super- 
stitibus leguntur 650 (129 in Aeschyleis, 128 in Sophocleis, 
362 in Euripideis, 31 in Aristophaneis; cfr. tab. I, 5 vel II, 5). 

Atque ex 129 exemplis Aeschyleis non plus quam 6 
carent caesura, i. e. incisione post primam aut secundam 
thesin intercedente (classis I d), e quibus unum nominis proprii 
licentia excusatur: Choeph. 953 b o flagydaiog, unum uno verbo 
pentesyllabo constat: Suppl. 757 c fisfiagywfiivoi^ cetera singulis 
verbis tetrasyllabis et singulis monosyllabis vel syllaba ultima 

verbi praecedentis aut prima verbi sequentis (aut (t, u" — 

aut kt u , — ) : Sept. 885 b ii^kka/^^ avv (adaQio ;), 890 b 

re nXiVQWfiuuuv, Choeph. 941 b {&s6&sv iv q>gadaf)aiv wq^^pj- 



[169] 31 

fibvoq, 968 a xad-aQfioTatv a(rav skaTrjQioig). 24 sunt incisi post 
utramque thesin (o" — , — , cr ^J^», class. I c) , velut Sept. 9 1 c 
dEUfv rj d^tdv, 101 a nsnliov xal (JTf<pi<ov; 33 post primam solam 
(cr — , — u ^, class. la), velut Prom. 588 a xXvstg fpd^byfia rdg 
Cjiovy6()<o nag&iyovj, Sept. 122 b ysvvv innidv; 66 post alteram 
solam (u — — , 0"^, clasB. Ib), velut Prom. 689 a /uoUiad^ai 
Xoyovg, Sept. 79 a xa&slTcu OTQaTog. Itaque caesuram post 
secundam thesin solam praebet plus quam dimidia, post 
primam solam plus quam quarta, post utramque fere quarta 
pars dochmiorum classis I. Atque haec non solum ratio 
dochmiorum Aeschyleorum in universum spectatorum, sed 
singularum fabularum fere est, excepta una Supplicibus, 
qua in tragoedia numerus dochmiorum classis la (6) maior, 
classis Ic idem est atque versuum classis Ib (4). Singula 
ex tabula I, 1 — 5 apparent. 

Ex 128 dochmiis Sophocleis classis I in la sunt refe- 
rendi 33, velut Ai. 356 a yivog voLiag, Ant 1318a i/iidg uQfioati, 
in Ib 53, velut Ai. 365 b aTQtoTov fxd/mg^ Ant. 1287a nQo- 
nifirpag d/rj^ in Ic 35, velut Ant. 1319a iyto yaQ a\ iyol, 
Oed. Col. 876 a oaov Xijfi c];kwv, in Id 7, duo constantes verbo 
pentesyllabo, Ant. 1261 b d/.iaQT7J^uTa, EI. 1387 b navovQypj" 
fiaTcov, ceteri singulis verbis tetrasyllabis et singulis syllabis: 
Ai. 397 (^Xs^ad-i /ti otniJTOQa^ Ant. 1265b (to/noi ifKJov dvoX)(ia 
^ovXsvfiaT<jov, 1292a yvvoixstov ajnq^^ixvsiad-ut sqq.), Oed. rex692b 
as voafpi^ofiat 1315 dvaovgtaTov [ov]A Etiam ex Sophoclis 
fabulis superstitibus in una Antigona maior numerus doch- 
miorum et classis la et Ic, quam Ib occurrit, qua in fabula 
15 versus classis I caesuram post primam thesin solam, 18 
post primam et secundam, 12 post secundam solam exhibent. 
De ceteris vide tab. I, 1 — 5. 

Eodem fere modo atque in fabulis Aeschyleis praevalet 
in Euripideis classis Ib. Ex 362 dochmiis enim classis I in 
Ib sunt enumerandi 169, velut Med. 1256 a sfiXuaTsv, &sov, 
Hipp. 363 a tvquvvov nadTj^ inla 80, velut Hipp. 831 b Tv/av 
d<ufi6v<ov, Hec. 717 b Tfftiov (paaydv<o, in Ic 87, velut Med. 

^ oy addidit Hermann. 



32 [170] 

1276 Jox£r (.101 vixvotc, EI. 1169a vif4fi xoi 6Uuv, in Id 26. Ex 
his excusantur 6 nominis proprii licentia: Hcracl. 86 b Mv- 
y.fjvatog w{v6(iaZtv Atwg), El. 1157 a Kvy.kumfid T^ov{guvia rd/s* 
sqq.)) Phoen. 176a ^ekavaia /gv^asoxvxkov (p^yyoc), 187 b 
Mvxrjvaiaiv [sv(/fTai] ^ yisQvaicf) , 1 88 b ^ AfiVfuovlotq , lon 
797 b (ald^tga nogaw yai)aq 'EkXaviaq, 3 constant ex singulis 
verbis pentesyllabis : Hipp. 370 TtXsvTaofTcu^ lon 696 b 
ysywvrjaof^sv^ Bacch. 1199c ^aTstgyaafiiva, Ex singulis verbis 
tetrasyllabis et singulis monosyllabis constant Hipp. 362 av/f- 
xovara rag, El. 1150a idn/tjat 6b, Or. 320 a d(id)c/svTOv cS, 
1358a xaS^ut/naxTov ev, Hec. 1061 il^aXka^o} Tdc, Or. 151 C oJ' 
Bvvd^tTai, ex verbo tetrasyllabo et syllaba ultima verbi praece- 

dentis (u", o" — ) Phoen. 335 b {avv dXuXaiai ^ul)sv alay- 

fiaTtav, 1299b(av)r//'a//£a5froi', ex verbo tetrasyllabo et syllaba 
prima verbi sequentis ((T— — (T, ■— ) Hel. 677 b i(paiSgvvuv 
sv{d-sv SfioXtv xgiatg), EI. 595 a xaaiyvtjTov if.i{^uTtvaat ithXtv), 
Phoen. 325 a dvgogq^va^u 6^ufi((ptTgv/7j Tadt), Bacch. 984 a 
doxfvovTUj Mut{vuatv d^dnvatt)^ ex verbo trisyllabo et syllaba 

ultima verbi praecedentis et verbo monosyllabo (u, vi, — ) : 

Herc. 1054 b (orx dxgtfiaia &gij)vov aidisT^ o), lon 724 b 
(aiUtt^ aAio^ 6 nd)gog dg/ayoc div, 1495 b {yaft(ft]XaTc (p6vsx>)fta 
d^oivaptd T^slg. Ex verbo pentesyllabo denique et una syllaba 

brevi, cum ultima thesis sit soluta (u u v, u), constat 

Bacch. 980 a dvoiaTgTJaaTb vtv, ex verbo tetrasyllabo et duabus 

syllabis primis verbi sequentis (u u, va^) lon 767 a 

diavToIog STv{nsv oivva sqq.). 

Etiam ex Euripidis tragoediis in una tantum numerus 
doohmiorum classis Ib inferior est numero dassis la eaque 
in fabula, in qua pcrpauci tantum dochmii forma primitiva 
insignes occurrunt, in Supplicibus, quae 3 dochmios classis 
la, singulos classium Ib et Ic praebet. De ceteris cfr. tab. 
I, 1-5. 

Aristophanes dochmios in quinque tantum comoediis 
adhibuit: in Acharnensibus, Nubibus, Avibus, Vespis, Pluto: 
atque dochmios classis I exhibent prima et tres posteriores 



* fvxn-at addidit Matthiae. 



[171] 33 



31. E& his in la sunt referendi 9, velut Ach. 566 ab Im 
Aaiiay^ (5 | fiXtmov aavQanaq, in Ib 12; velut Av. 230b aygoixcov 
yvaq, in Ic 6, velut Plut. 637 ab Xiyetg fxoi xaQav, \ Uyng jlioi 
fiody, in Id 4, unus nomen proprium continens, Plut. 640 b 
i/Ltkya ^QOTotat (piy)yog ^AfrxXrjmdv, unus ex verbo pentesyllabo 
constans, Ach. 570b poi^d^rjadvot, duo ex verbo tetrasyllabo et 
monosyllabo : Ach. 491 a avaia/wroc oiv, 567 a fiotj&Tjaov, w. 
Ex 650 igitur dochmiis forma primitiva insignibus sunt 
referendi in la 155 sive pars fere quarta, in b 800 sive pars 
fere dimidia, in c 152 sive pars fere quarta, in d 43 sive 
pars fere decima tertia. 



§ 10. 

Eadem ratio, quam modo vidimus intercedere inter quat- 

tuor classes dochmiorum, qui formam primitivam exhibent, 

occurrit in iis, quorum thesis prima sola est soluta (CTtA» — 

u"^); hanc classem II nuncupabimus. Ex 1069 dochmiis, qui 

ad hanc classem pertinent, 489 i. e. diuiidia fere pars incisi 

sunt post secundam thesin solam (CTiiv — , ^ ^~, class. II b): 

e 340 Aeschyleis 168, velut Sept. 83 b Jto^* onhov xtvttoc, 

Suppl. 687 a xaQTiOTfXij Je roi; 41 Sophoclei ex 93, velut Ai. 

880 a aJiiadav b/mv , Oed. r. 1360b avoaltov ie 7iOLiq\ 254 

Euripidei ex 593, velut Med. 1283b /iga (iaXsTv vixvotc, 

Heracl. 92 veoTQBtpsTq; (pQuaov^ 26 Aristophanei ex 43, velut 

Ach. 36 Ib on (pgoveTg s/st, Av. 1262b dtoytvBiq &tovq, 236 

incisionem praebent post primam thesin solam {uynj^ — v ^■^i 

Ila): 79 Aeschylei, velut Suppl. 348 a nQotpQovi xagdm^ 18 

Sophoclei, velut El. 1234c i^toXtT uQTiwg'^ 136 Euripidei, velut 

Hel. 627 a sXafiov da^tiva, Or. 159 b ^so&fv 6Qyf.tdT(ov] 3 Aristo- 

phanei, Av. 1188a noXsftog aiQSTai, Ach. 389 b, Yesp. 744 b. 

Post utramque thesin (uuu, — , u ^\ II c) sunt incisi 237 : 60 

Aeschylei, velut Sept. 95 a noTsga 6rjT'^ iyd; 24 Sophoclei, 

velut Ai. 888 a i/ni ys tov /LtaxQiov, 146 Euripidei, velut Hipp. 

574 a svfns Tig (po^sX\ 7 Aristophanei, velut Av. 1188b noXsfAoq 

ov (pnTog. Caesura carent 107 : 33 Aeschylei, velut Ag. 1118a 

xuToXoXviduo, Suppl. 350 a XvxodiantTov ri^; 10 Sophoclei, velut 

3 



26 [164] 

Eur. Phoen. 1019 1042: 1043— 1066: 
sfiag Bpctg, 

(J nT€QOvaaa, yag Xo^fsv/iia vfQviQOv r' 7£/jivag, 
Katfisiatv aQnayd, noXvtpd^OQog, nokvarovog, 
fii^onaQ&svov ddiov TBQag, 
(poiTaai nTSQoXg x,aka£ai r' fifioaiTOig, 
dtQxaiwv d noT* ix Toncjv viovg nsdaigova^ 
dXvQOv dfiipi fiovaav 
oXojLiivav T^ ^ivvv 

s^SQsg sq)SQsg dxta naTQidi (povia' (poviog ix &sdiv, 
og Too Tjv nQOL^ag, 
IdkffiOi 6s /LittTiQttiv, idXsfjLOi ds naQ&ivcjv 
saTSva^Cov otxoig. 

Irjiov fiodv [^odv\ irjiov fxsXog [jJisXog\ 
dXXog dX}J inwTorv^s diadoyaig dvd nToXiv, 
^QOVTa Ss aTSvayfiog 
d/d t' rjv Of^oiog, 
onoTS noXsog 
dtpaviasisv d nTSQOvaaa naQd-svog riv' dvdQvHv, 

ant. XQ^^V ^^^P^ 

Ilvd^iaig dnoaToXaiaiv Oiiinovg o TXdfKav 

Qrj^aiav TdvSs yav ror' dafisvoig, ndXiv d^d/tj, 

fittTQi yaQ ydfiovg ivaydfiovg TdXag 

MiXXiviKog (Sv aiviyfiaTiov ^vdnTSt, 

fiiolvsi Ss nToXiV Ji' alfiuTCiiv J' dftsi^Si 

fivaaQov sig dycSva 

iMLTa^ahav aQouai 

Tfxsa fisXsog' dydfisd'^ dydfied'^, og ini d-dvaTOv ol/srai 

yag vnsQ naTQwaq, 

KQSovTi fisv Xindv yoovg, ra S^snTdnvQya xXjjS-Qa ydg 

xaXXivtxa S^acjv, 

ysvoifie&^ (ois fiaTSQsg ysvoifu&^ tvTt%voi, <piXa 

riaXXdg, d dQdvjovTog alfia Xi&ofioXov xaTStQydauf, 

KaSfisiav fisQifivav 

oQfir^aaa^ in sQyov, 

o&sv iniavTO 

rdvds yoklav oQnayouai dcufiovuiv ug ara. 



[165] 27 



I 



u — w — Monometer iamb. 

» t » * 

A— V— lu — u— I u-u— |u— »— Tetranieter 



n 



r r r 

A— u— I A— ^— l^ — u— lu u — 



Dimeter , 



A— u— - iu— A— l^"-u— aut A-w — u— I Hexap. aut trimeler 
A — u-;u — - iambious. 

^ t t * § 

A— u— |u — •— I I — u— |u — ^ Tetrameter iamb. 

<y-^l /VjU- |U-U- |U--^ n y, 

A "^u— I u — I 

AODo-iu-iL 

Auuuui)|u(a)u(a)|u(a5uuu|u — u— Tetrameter „ 

A— u - I u — ^— Dimeter „ 

» f » » 

u — u—l u — u— |u — u— ju — u— Tetrameter „ 

f » 

A — u — ! v# — — Dimeter 



» » # » 

V — u — I u — u — |u — u— Iv — u — Tetrameter 



ff 



» 



A 

A~~^ "~ i w^ V "" I uuOu— I u — u— „ „ 

» » 

1— I u - — Dimetor ^ 

^ !u— u« „ , 

xjyfuijCn) Monometer , 

» » * « 

y\uu u— |u — u— ju — u— |u — •— Tetrameter - 



36 [174] 

Addendi sunt tres dochmii, in quibus non post verbum 
absolutum integrumve, scd post verbi compositi partem priorem 
caesura fit: 

Aesch. Suppl. 646 a JTov imdo^uvoi || Eur. Herc. 1020a 
xd d' vn€Qt[iak6 7Tugi(^Qa^f cd roxs }faxa) || Or. 130da rdv 
hnondroQa Xin6{yaf.iov d^^ d nkHavovg sxuvsv 'EXXdvwv). 

Gomplectitur igitur classis III a 8 dochmios Aeschyleos, 
4 Sophocleos, 55 Euripideos, 2 Aristophaneos, omnino 69 = 
fere 39 ^/o, id est numerum multo maiorem, quam quem 
exspectes. 

Praeter hanc caesuram simul alteram incisionem post 
arsin secundam solutam exhibent hi versus: 

Aesch. Sept. 78 b rpofisQd /LisyaV a;<^ || 80a QnnoXvgoiff 
Xsaig \\ 90 C oQvvrat ini noXiv || Ag. 1101 zi xode viov dyoq || 1162a 
ti Todt xoQOv dyav \\ Eum. 265 b niXavov' dno de aov \\ Soph. 
Ant. 1310 itiXaioq iyio, alaT |[ ant. 1332 vnaxog' ixio ixio \\ 1321 a 
dysxi f,i oxi xd/og \\ Oed. rex 661 ab "AXiov' insl d&sog \ d(piXoQ 
XI nvftaxov || ant. 690 b dnogov.ini rpQoviftaW 1330ab o xoxa 
xaxa xsXiov \ ifid xdd^ ifid nddfa || Eur. Hipp. 830 b fAtXsa 
xddt nd&rj |1 lieracl. 75 b dftaXdv inl nidto || 86 a ovofta xi as, 
ytQOf II Herc. 910 b xiva fis xiva fiodv \\ 920 c fiiXa&ga x«xa xdds 
(vide tamen p. 39) || 1020 b {xd d^vnsgifiaXs nai}i)dQafis xd roxs 
%a%U II 1085 a xdya [cVf]^ ^povoi' sxsqov \\ lon. 1455 a nV dvd 
/jQa <Jo/£Ot'5 II Troad. 287 a (piXa xd ngoxfQ^ dtpiXa^ \\ 327 (og 
sni naxQog ifiov \\ Hel. 685 a rd xs [od^^ xaxd fniXad^QaW 
695 ab s(iaXs ^fog dno xs \ noXtog dno [xsY ai&sv \\ El. 592 
dvsy^s /fQag, aVf;rf || 1151 b a/ixXta, xi fis, yvvai || Iph. Taur. 
829 b {s/(o a\ 'Ogiaxa, xfjXvys)xov /&ov6g dn6 naxgiiog \\ 834 
ro'r' sxi pQS(pog tXinov^ \\ Or. 163 c (sXaxsv sXaxsv, dnoypovov 
or' ini xoinodt \\ 1 99 a naxiga xsxva xs rdSt || 330 b {sXixxiv 



^ Se addidit Hermann. ' Sic Seidler emendayit verba ita tradita : 
atpiXa Ta TTQorf^a tpUa, ' aa addidtt Hermann. ^ Tt inBeruit Matthiae. 
* Tor' f ri Hartung scripsit pro to 3i t». Alio modo doohmium restitaere 
studuerunt Hormann, qui scripRit ToTf nt^ Tor' ^n fiQ^tpo<; \ fltrroy^ Koeclily, 
quem aocutuR est Dindorf: af\ tov tot^ t^Tifio/tpogl Wi rr ov, Bergk: Tcr fn 
/SQttpoi HtTTov, quod Weil rccepit. 



[175] 37 

fXun€ da)^d/LiBvog avd ddnsdov || Phoen. 296 a novvia, f.i6Xs 
nQodfiOfiog \\ 1295a noTsgov cIqu vfxvv 6(Xi^(vov d/riaio) || 1300a 
rdXavsg, o vi noxi ixo{yof.id/ov inl (pQsv* TJXd-izrjv) \\ Bacch. 
986 c iQOiuov ig ogog ig oQog \\ 1008 b inl rd xuXd fiiov \\ Arist. 
Ach. 361 a ndw yuQ ifis ys nodog \\ av. 239 xXadeoi vofxov s/si ,'{ 
631 a ^V ov naQ* i/iis d-ifisvog. 

Addendi sunt nonnulli versus, in quibus caesura aut 
prima aut secunda inter duas verbi compositi partes fit. Atque 
prima quidem caesura fit post verbi compositi partem priorcm 
in his dochmiis: Aesch. Sept. 106b smd^ sn\i5B ttoAiv || Suppl. 
363 a \sQo\Sd%a d-scHv \\ 681 b daxQVo[y6rov 'Agri || Soph. Oed. 
Col. 1464 a xTvnog d\(paTog d3s dt(plioXog' ig S*dxQav) || Eur. Herc. 
887 b ysvog d\yovov avTiJta \\ Troad. 325 b [ceVay'] ^ dv\ays /oqov] 
Hel. 690 c yd/^ov d\yaf,iov ifiov^ \\ Phoen. 1306a noTftog a\noT- 
fiog 6 (povog \\ 1350 dvay^ dvays woxv {rov^ ini xpara Xsv\Mn{j- 
/SiQ KTvnovg) \\ Bacch. 1021 b (yfXdjvn nQog(o)n(a ntoHfiaXs 

fiQO/OV. 

Post syllabam tertiam finitur verbum, post quintam prior 
verbi compositi pars : Aesch. Sept. 85 b vSaTog oqo Tvnov || 902 
xTfavd r' ini^y6voig\\ Suppl. 349 b (pvydda nsQi^^QOfiOv ^ \\S82 
(pvXaxa noXv\n6viov \\ 634 a fiTjnoTt nvQi (paTOv \\ Ag. 1121 b 
sdQafis xQoxo fta^ptjg \\ Soph. Ai. 357 a dhov^ og in\i-(iag\\ Ant. 
1296 b (rig aQa, Ttg fis noT)fiog su nsQi\fiivEi \\ Oed. rex 690 a 
lad^i ds nuQa\(pQovifjiov || Eur. Andr. 844 a dndSog dnd\5og, (o {(piXog, 
%v dvTvduv)^ II Phoen. 165a nQog ifiov ofio\ysvsTo(Qa nsQi S^uiXs- 
vag) II Ar. av. 1193 dsQa nsQt\vi(psXov, 

Continet igitur classis HIc 15 dochmios Aeschyleos, 12 
Sophocleos, 33 Euripideos, 4 Aristophaneps , omnino 64 = 
fere 380/o. 

^ ayay* addidit Hermann. ^ }ft6v scripsit L. Dindorf pro alo^iivay 
quod e versu 687 videtur falso repetitum. ^ Ita Eirohhoff soripsit, cum 
codd. habeant : avaytr* avaYrre xtanvrov. ^ Fortasse reoipiendum est, quod 
Heimsoeth, ut plenam oum dochmio antistrophico v. 361 fia&e y^^io- 
tfkqwv respouBionem recuperaret, proposuit (Die Wiederherst. d. Dramen 
d. Aesch. p. 287): tpvyada nqoS^oftoi^ coll. Sept. 80 nqoSqofio^ Innorai^ 
211, Soph. Ant. 108, Eur. Iph. Aul. 424. ^ Hermann ahov reetituitf cum 
traditum sit aUav» ^ Ita Bergk Bcripsit, cum codd. praebeant: anoSo; 
ti ^pUot (PC, tpiX' ceteri) anoSog Xv avraiay. 



38 [176] 

Ergo, ut in classibus I et II, ita etiam in III numerus 
dochmiorum post primam tbcBin solam et dochmiorum post 
primam et secundam thesin incisorum idem fere est. Efficiunt 
autem in hac classe dochmii generum a et c non, sicut in 
I pariterque in II fit, dimidiam non prorsus partem, sed fere 
Vs vel 78 ^/o. li vero versus, qui caesura carent, et versus 
post thesin secundam solam incisi, quorum numerus in clas- 
sibus I et II par est dochmiis generum a-}- c, omnino 22^0 
tantum efficiunt; sunt enim 37 dochmii, 8 Aeschylei, 7 So- 
phoclei, 20 Euripidei, 2 Aristophanei. 

Atque huius numeri exigui 37 plus quam dimidia pars 
(26) incisa est post syllabam quartam; quos dochmios si detra- 
xeris de summa (37), 11 tantum supersunt dochmii classis III b. 

Ex his 37 versiculis autem 8 non sunt traditi tanquam 
dochmii, sed coniecturis virorum doctorum textui illati, alii 
falsa distributione mihi videntur esse orti. Inter ceteros sunt, 
qui ctiam aliis difficultatibus laborent et facili modo, plerique 
transpositione verbi, podsint sanari. Paucos qui restant alio 
modo posse oxplicari infra docebitur. 

§ 12. 

In eorum versuum numero, qui invitis libris ab edito- 
ribus sunt corrupti, non infimo loco sunt ii, in quibus viri 
docti aut proprio Marte aut apographa secuti idem vocabulum 
repetiverunt, quod librarios metri ignaros aut neglegentes vel 
consulto vel temere semel posuisse arbitrantur. 

1) Ex hac classe primus est enumerandus 
Aesch. Sept. 204 b, quem codex Mediceus talem fere exhibet: 

(tu (piXov Oldniov rfxo^^ edtia* axov- 
aaaa tov ag/naTo)KTvnov oto^ov, 
ubi ad supplendum versum dochmiacum editores altero oto^ov 
in fine ex apographis recentioribus addito hunc dochmium 
eflfecerunt : 

{aQfiaTo)ycTvnov oto^ov OTOpov 
post syllabam brovem quintam incisum. 

At ncscio an in vocabulo aQ/naroxTvnov lateant duo verba, 



[177] 39 

accusativuB substantivi xvvnog et genetivus aQ[x,armv ab hoc 
pendens.^ Quae coniectura eo Gomniendatur, quod etiam altero 
eiusdem fabulae loco verbum xTvnog cum genetivo in unius 
verbi corpus comprehensum uxhibet codex, v. 83, ubi pro 
onXufv xTvnog legitur onXoxTvnoq^ 

Ab oTo^ov suspicor alterum genetivum pependisse, for- 
tasse vocabuli o^oq genetivum plur., ut haec fere fuerit lectio 
genuina versus: 

{ayLOv\aaaa tov ciQfiaTiov) xTvnov o/tov r' OTofiov, 

Sane vocabula agfia et o/og non eandem prorsus habere 
vim neque tautologiam molestam inlatam a nobis csse docere 
mihi videntur nonnulli loci Euripidei, in quibus ita sunt con- 
iuncta haec verba, ut genetivus dg/ndTwv pendeat ab o/og 
sive quod idem fere significat, o/yj/^a: 
Eur. Suppl. 662 dQfxaTiav S^o/rjfxaTa 

svBQ&s asfivdiv /nvfjftaTwv 'AfAtpiovog, et Hipp. 
1166 iniisToq avTov loksa^ dg/uaTMv o/og, Emphasis enim, per 
quam sunt qui pleonastice hoc esse dictum velint, omnino 
abhorret ab his locis, quorum priore nuntius exercitus aciem 
describit, altero nuntius Theseo interroganti, quo modo Hip- 
polytus interierit, respondet. Hic locus fortasse indicat verbo 
o/og proprie non tam currum, quam equos raedae adiunctos 
significari. His enim, non currui mortem Hippolyti Euripidem 
in culpam convertere voluisse apparet et e nuntii narratione 
et ex his Hippolyti moribundi verbis (1240): aTiJT, co q)dT- 
vaiai Tolg iftaig Ttd-Qafifxsvat , fiTj fi iiaXsirprjT*, Hanc fuisse 
propriam verbi o/og notionem confirmare videtur locus, quo 
aQftauov o/og coniunctum legitur cum il^skavvsiv^ quod sine 
dubio aptius de equis quam de curru dicitur, Eur. Phoen. 
1190 iiovTsg iiijXavvov aQfiaTOw o/ovg, Quo sensu haud scio 
an poetae verbum non usurpaverint, nisi ubi cum genetivo 



< Quod Dindorf in poet. scen. Graecorum editione notavit primam 
mannm impoHuisse verbo aqfAaronrimov accentum in paenultima syllaba, 
id falsum videtur esBc, cum et in apofj^rapbo a Merkelio confeoto et in 
editionis Ritschelianae adnotatione critica Tocabulum legatur proparoxy- 
tonon. 



40 [ns] 

aQfiarwv coniunxerunt; ubi solum posuerunt, significaverunt 
cum cquis raedam, quae i\s est iuncta. 

Sententia igitur loci, de quo agitur, si quid video, haec 
est: ^O fili Oedipi, timeo audito raedarum strepitu equorum- 
que fremitu^, cum qua apprime versus sequentes congruunt: 

OTS re avQiyysQ exXay^av iXlrQoyoi, 

InnuuSv r' anvov ntjiaXiwy iia 

arofxiu nvQi^QSfjiiTdv /aXivvjv, 
quorum primo depingitur raedarum crepitus, duobus poste- 
rioribus fremitus equorum. 

Addo commendari coniecturam meam eo, quod fere 
nulla mutatione adhibita plena antistrophae responsio resti- 
tuitur, quae cum versu strophae, sicut a plerisque editoribus 
scribitur, nisi gravioribus mutationibus effici non potest. Nam 
cum tres primi versus antistrophae fere sic traditi sint: 

aXk^ sni dat/novcjv nQodQOfio^ ijX&ov 
aQ/ata j^Qivri nlavvoq d^soTq 
vKfadoq ov^ okodq 

a 

vstipofisvfjg ^QOfioq sv nvkaic, 

ad responsionem restituendam editores non solum verba mawog 
et &soTg transposuerunt, qua transpositione omni modo opus 
est, sed praeterea verba vKpddoq et oVf^ et inseruerunt ante 
okodq praepositionem dno^ quae aptius deest, ut ita scribcrent: 
aX^ snl Saifioviov \ nQo^QOfiog ijkd^ov aQ- 
yma pQiv'»], &soTg \ niavvog, ovs vi(pd6og 
an* oXodg vupofJLs\vaq ^QOfiOQ iv nvXcug. 
Yersum vero strophac, qualero nos emendavimus, antistrophico 
parem efficimus praeter illam necessariam transpositionem sola 
formae &soTg in dsoTai mutatione adhibita, quam formam iam 
Seidler de vers. dochm. p. 56 proposuit, ut scribamus: 
dkV inl datfiOVMv \ nQoiQOfiog ijX&ov ap- 
Xoua pQbTrj &sol\ai niavvog vi<paiog 
or' oXodg vt(pofii\vag (iQOfiog iv nvXatg. 

2) Secundus versus, in quo recentiores editores contra 
Ubros yerbum geminaverunt, hic est: 



[179] 41 

Eur. Herc. 921 [AtyfJ ^i-:/^, zlva tqotiov \ (eavTo ^to&ev ini 

fibXad^ga xcuca tuSs 
TX&uovig I r« naliuiv TV/ai f), 
ubi Xtys Dindorf ad explendum dochmium repetivit. 

Sed possunt etiam alio modo versus in metrum doch- 
miacum redigi. Cum exploratum sit stropharum huius cantici 
lacera esse membra,' possis etiam putare plures syllabas ante 
Xiyt intercidisse ita, ut prima huius vocis syllaba non sit 
theseos primae solutae brevis altera, sed arsis secunda versus 
dochmiaci. Fortasse exciderunt verba, quibus ut „celeriter, 
quam celerrime*^ enarret nuntius a choro monetur, quod idem 
exempli gratia fit Iph. Aul. 1539, ubi his verbis Clytaemnestra 
nuntium, ut celeriter narret, impellit: /^17 /tuXXs toiwv, dXXd 
q)Qd^ oaov Tu/oq, Metro convenit dia Ta/ovg, quod et Soph. 
Ai, 822 et Trach. 595 et aliis occurrit locis, vel on Td/og, 
quod Sophocles scripsit in stropha dochmiaca Ant. 1323 uy£Ts 
fi oTi td/og, afsTs fi i%noiwv. Praestare tamen mihi videtur 
repetitio imperativi Xtys^ sed ita eiFecta, ut uno verbo, fortasse 
Ta/og, alter ab altero separetur, ut ita locus sit scribendus 
et distinguendus : 

Xkys [ra/og, X''ys\ Ti\va TQonov savTO d^so- 
dsv int fibXa^Qu xaxd \ tHs TXd/Liovig 
TS naid(av tv/oi ', 

Non alienum videtur ab hoc loco pauca, quae de hac 
verborum repetitorum collocatione habeo, exponere. 

Euripides, qui repetitionum rhetoricarum amantissimus 
est, cum plerumque simplicissimum genus adhiberet, quod fit 
per figuram geminationis verbi alterius post alterum,^ multis 
aliis locis hanc figuram rhetorioam artificiosa verborum collo- 
catione ita variavit, ut uno aut compluribus verbis interpositis 
verba repetita separaret.^ E. g. unum verbum intercedit AIc. 
252 opcJ ilxbjnov oQixi axd(pog, Iph. Taur. 835 sXmov dyxdXcuai 



^ cfr. Wilamowitz-Moellendorf, anal. Eur. p. 61. ' velut Hipp. 848 

et Andr. 854 SXiTrti ?Xinei co, lon 690 aronog axona j^a^, 724 aliai ahai 

o na^og. ' vid. Lttd. de Sybel, de repetitionibus verboram in fi^bttli^ 
Euripideis p. 9. 



42 [180] 

v&agov TQorpov vsaQov iv do/Liotgi duo verba sunt interposita 
Suppl. 377 aiLivve ^arQi, noXig, afjtvvt, JlakXdd og, Sive hac 81 ve 
illa figura uteretur, obscrvavi Euripidem in iis quidem canticis 
dochmiacis, in quibus dochmii thesibus solutis decurrentes 
praevalent, quae crebris verborum repetitionibus sunt nobili- 
tata, hanc regulam esso secutum, ut vcrba in eodem versu 
dochmiaco geminata ita collocaret, ut prius initium faceret 
dochmii. Loci hi sunt: Hipp. 580 evfns d^svsns fioi, Hel. 
635 EfiaXov sliaXov a\iovdv sc\q.j Hipp. 848, Med. 1252 b, Andr. 
844, 854, Hec. 689, Herc. 910, lon. 690, 724, Troad. 325, 
1217, Hel. 670, 685, EI. 585, Or. 149ab, 163ab, 175, 195, 
330, 1305, 1307, Phoen. 1287, 1299, 1306, 1350, Bacch. 
1042, 1182, 1199 (cf. etiam Troad. 287 (ptka ra ngdreQ' 
ag>iXa \ rid-bfitvog ndvrwv^. 

Tribus dochmiis videtur Euripides negleKisse hanc regu- 
lam: lon. 776, 790, Bacch. 986 c, o quibus priores etiam ideo 
offendunt, quod carent caesura post tertiam syllabam brevem. 

3) Primum ex his locis, Eur. lon. 776, qui in eodem 
genere dochmiorum est, unde progressi sumus, in quibus vo- 
cabulum ab editoribus repetitum est, facili modo utroque vitio 
licet li:berare ita, ut vocem, quam esse repetendam probabile 
est, separemus uno verbo interposito alteram ab altera. Ubi 
cum codices exhibeant 

(rotf' inl Tw<fc xoxoV) clxgov eXaysg {a/og sftoc arivHv), 
non repetemus cum Seidlero, quem plerique editores sunt 
secuti, sXaxsg post alterum, sed ante axQov hoc modo: 
(toJ' snl riads xaxoV) \sXu%sg^ dxoov sXaxsg (ci/og i/nol artvsiv). 

4) Etiam alter locus, lon. 790, qui in editionibus sic 
legitur: 

(^ro i*ifiov drsxvov drsx)vov sXufisv aQa fito(rov, [iv] iQtj/nia), 
ubi iv addidit Seidler, drsxvov in codice P ter legitur, facili 
verborum transpositione potest sanari, ita ut aut scribatur: 

(to i^i/uov dQa (iiorov) drsxvov drsxvov sXa{§sv iv iQy]f>iiff) 
aut, si magis placet artificiosior illa collocatio verbi geminati : 

(ro i^i/Liov aQa (iiorov) drsxvov sXafiiv drfx(vov iv iQTjfxia). 



[1811 43 

Locum tertium, Bacch. 986 c Sqo^ov ig ogog ig ogog, 

in suspenso relinquo, ut]'um exceptionis loco habeamus an 

vis ei aiFerenda sit; equidem non ausim invitis codicibus 
quicquam novare. 

5 et 6) Eur. Hel. 650, quem versum codices sic dant: 
noaiv ifiov syoftsv s/o/ntv, ov tfisvov, 
ut dimetrum dochmiacum efficeret, Seidlerus (de vers. dochm. 
p. 67) duplicavit verbum i^ov, quae coniectura plerisque cdi- 
toribus est probata, Hermanno ita, ut transponeret geminatum 
ifiov post alterum s/o/^8v. Scribit igitur Seidler versum sic: 

noatV ijLidv i/Liov €/o\f.uv B/0/.ltV, ov s/luvov 

Hermannus noaiv d/ofisv s/ofisv \ i/iov iiiov, ov s/isvov. 

Quas emendationes reiciendas esse puto ideo, quia mihi 
yerbum ab his geminatum adeo indignum videtur esse, quod 
repetitione urgueatur, ut omnino omitti possit. Multo dignius 
quod duplicetur mihi esse videtur verbum noaiv, quod si 
repetieris, habebis dimetrum dochmiacum hunc: 

noaiv [noaiv] syofisv \ s/o/isv, ov s/isvov 
onmibus numeris absolutum. Nam apte syllaba extrema an- 
cipite dimeter dochmiacus secemitur a sequentibus. 

Qui verbum syo/itv urguere maluerit, hunc dimetrum 
dochmiacum possit restituere: 

s/ofisv s/o/iisv iftov, I ov s/ievov noaiv. 

7 et 8) His locis addiderim versum, in quo vocabulum 
semel positum non ab editoribus propter causas metricas est 
geminatum, sed a librario falso mihi repetitum esse Videtur. 
Legitur is dochmius Eur. Herc. 1059 sic in codd.: 
{svdst ; vui, sv^st^ vnvov vnvov okojnsvov, 
og sxavsv aXo/ov, s{xavs ds Tsxfa, royjQSt 
y/aXfi(a xd^svaag), 
ubi in duobus trium dochmiorum thesibus solutis insignium 
caesuram, quam desideramus, esse omissam videmus. 

Sed locus ideo offendit, quod duae ultimae verbi xol^riQH 
syllabae in metrum dochmiacum non possunt redigi. Suspicor 
cum Hartungo delendum esse alterum vnvov^ et mutandum 



44 [182] 

oXofieyop in oXooy (cuius verbi vice etiam alio loco Euripideo, 
Or. 1364, librarii falso oX6fitvo¥ scripserunt, ubi genuinam 
ecripturam Hermann restituit) addendumque ad x&neu articu- 
lum TOL et verba sic transpononda: 

tidn; vul, Bvdn | (Xooy vnvoy, aXo/ov 
oq sxav exavt ds [ra] | rixsa to^^oh 
rfjaXfm tciivaa/q, 

lam examinemus ceteros locos contra librorum aucto- 
ritatem a viris doctia ita temptatos, ut caesura post tertiam 
brevem neglegeretur: 

9) Parodi virginum Thebanarum in AeschyU Sept. versus 
primus, V. 78, in codice Mediceo sic legitur: 

d-QbOfiai (fofisgd fisyaX^ ^XV» 
quem ut in dimetrum dochmiacum cogeret, Dindorfiua ante 
&Qiofjiai inseruit vioKorai 

[yfoxora] d-QSOfiai | (polieQa fisyaX^ ^XV*^ 
Ntonoza a/tj dici explicat „ratione habita priorum eventorum, 
quae praecessisse ex prologo Eteoclis spectatores cognoverant^. 
At cum Eteocles in prologo ne uno quidem verbo priores 
calamitates tetigerit, sed angustiis, quibus urbs premeretur, 
expositis adhortatus sit cives, ut suo quisque officio fungeretur, 
reiciendum esse censeo hoc adiectivum. 

Mihi eius modi coniectura videtur et metro et sensui 
satisfacere: 

Qgeofiai [avt avia] \ (pofiegvi fityaV a/Tj, 
cum meminerim locorum Aeschyleorum Pers. 256 avt' avia 
xaxd vtonova, 1055 et 1061 avi avia, ubi fortasse xaxa est 
addendum. 

10) Aescb. Sept. 239 b in editionum recentiorum plcrisque 
legitur: 

{novUparov }iXvov)aa naxayov dva/LH%, 

* Plerique editores ante Dindorfium pro &^to^ai, ex apographis, 
quae Tersum sic ezhibent: Sgtu^ai qtofifQa ftfyaXa r^ a/j;, interpolatum 
Bcilicet per correotorem rootri dochmiaci ignarum, reoeperunt ^QtZftat, 
at verBum restituerent oonstantem e spondeo et doohmio. 



[183] 45 

quod Hoimsoctfa proposuit, cum codex exhibeat: 

TroTouvtov xXvovaa naTuyov a^i^uyu. 
Quae coniectura etsi plena cum versu antistrophico v. 23^ 
did d^e(oy noXiv \ vsuoiie&^ adafxuTov responsione restituta com- 
mendatur, tamen dubiac fidei ideo est, quod reiecta forma 
usitata a/niiuya (cfr. Soph. Trach. 839 /itfXay/alTa r' a^ifityu vtv 
alxiTH) forma introducitur in Aeschyli orationem ea, cuius 
neque in huius neque in ceterorum poetarum tragicorum fabulis 
ullum legitur exemplum. Cum locum esse corruptum ab inter- 
polatore^ qui violenter eum in trimetrum iambicum redigere 
▼oluerit, nemo non videat, num facili remedio genuina scrip- 
tura restitui possit dubito. Probabilis emendatio cum in 
promptu non sit^ peritioribus sanandum commendaverim locum. 

§ 13. 

Altera classis efficitur iis dochraiis, quos falsa distribu- 
tione ortos esse confido. In horum numerum roferendi mihi 
videntur quattuor loci, Aesch. Ag. 1407 : 1426, Soph. Oed. 
Col. 1479, Oed. rex 1313—1320, Eur. Iph. Taur. 871. 

1 et 2) Aesch. Ag. 1407 : 1426 rocentiores editores ita 
distinguunt : 

(r/ xaxov, (o yvvai^ /dovovQHjiq l^avov 
(fj noTOv naaaf^ibva qvtuc i? dkrjg no^svov), 

ant. (jii-yuX6fit]Ttg f7,) negiffgova JVAaxf^' 

(/oansQ ovv rpovoXt^tt tv/u (pQTJv inttiulviTat^, 

ut locus constet ex binis dochmiis, qui creticum cingant, recte 
improbata Seidleri divisione, qui siavov ^ norov: skotxsc (SamQ 
ovv dochmiura efficere censet, cui quattuor syllabae brevos 
/d^ovoTQS(psg : nsQirpQova J' sint praemissae. ITt reliquis locis 
plerisque, quibus Seidler quattuor syllabas breves praecedere 
dochmio ait (de dochm. p. 153—156), velut Soph. Oed. Col. 
1447 : 1462, Eur. Med. 1280 : 1291, EI. 1149 : 1157, Or. 171, 
etiam hoc loco dochmius et crcticus vel quattuor syllabae 
breves et dochmius ad tetrapodiam iambicam sunt consociandi. 
Locus igitur sic est distribuendus: 



46 [184] 

ri %aMv, i7i yvmi, ant. /nsyaXo/uTjrtg el, 

y^^ovovQSipig idavov ?j noTOv nBQiipQOva d^sXaxtg' iSansQ ovv 

naaa^iva Qvrdq «5 «^o? oq/hsvov. (povohpsT rvyjf, tpQrjv inijucU- 

veroi. 

3) Soph. Oed. Col. 1479 distributio Dindorfii et com- 
plurium aliorum editorum: 

(sa ia, idov fidX^ av^iq dfKpiararat) dianQvaiog oropog, 
(jXaog, w dai/taov, Hkaoc, si ri ya 
/LiarsQi rvy/dvng d(psyysg (pbQuiv) 
ideo mihi non probatur, quod antistropha nisi gravissimis muta- 
tionibus adhibitis aequari non potest. Ubi cum codd. haec dent : 
ivj nai, (id&i fidd^ tXr* dxQav iniyvaXov 
ivaXiui noasidacDvim d^sio rvyydvsig 
fiovdvrov sariav aylQvjv ixov, 
non solum io) cum Hermanno esset geminandum et lacuna, qua 
dochmius exciderit, post fid&^ statuenda, quo loco deesse 
aliquid manifestum est, sed etiam mutandum dxQav in axgov, 
noasiduwvia in lloanSaoviw, delendum denique verbum rvy/dvsig, 
quod omnino nihil habet offensionis, ut haec antistropbae sit 
forma: 
iftJ {w ncu, ^d&i fidd^^ | (j- vAi uu ^ uu j ^J^i^' dxQOv inl yvaXov 
ivaXim TloaH^Saovitp &ffp 
pov&vrov sariav \ ayCQwv, ixov, 

Etsi nisi gravioribus remediis locum sanari non posse 
perspicuum est, certe praestat ea emendandi ratio, quae quam 
proxime accedat ad lectionem traditam. Hanc mihi videtur 
nactus esse Meinekius, qui stropham et antistropham eo modo 
pares effecit, ut in stropha post orofiog voculam to insereret, 
in antistropha cum illis iw geminaret et pro TroT (iud-t scriberet 
nQopa&t et Iloasidaviia pro floasidawvian et lacunam post fid&^ 
statueret, ut iam versus constaret e tetrametro iambico et 
quinque dochmiis. Quod autem tetrametrum iambicum con- 
sociatum statuit dochmiis, eo minus offendit, quia etiam in altera 
strophae parte praecedit dochmios hic versus (v. 1484 : 1497) 
et in stropha praecedente (1447—1456 : 1462 — 1471) insertus 
est dochmiis. Emendatio Meinekiana haec est: 



[1851 47 

sa ea, Idov fidV av&ig u^nfiaTavai dia- 

ngvaiog orofiog i6, 
"Xuoq, (it daijLKov, | HXuog, £t zi ya 
fiaTtQi Tvy/dytig \ ufpsyyic qtgwv, 
ant. iiu 1(0 ngofia&i ^ad^ tr — ftr' dxQav im 
yvuXov ivaki(xt 
IIoaHdaviio \ d^s^o Tvy/dveig 
^ovd^TOv eaTiuv \ ayil^iov, ixov. 
Ipse Meinekius proponit duo verba, quibus lacuna apte ex- 
pleatur, uyQo&sv et olxod^sv. Ut denique plena responsio 
restituatur, fortasse in stropha pro dfiipiaTUTai est scribendum 
nfQiiaTaiTaij cfr. Suidam s. v. OTofiov mguaTaTat diuTiQvatog 
OTofiog^ 

4 — 7) Luculentissimum huius classis exemplum est 
Soph. Oed. rex 1313 : 1321, quo loco, ut vulgo distribuitur, 
duo dochmii, qui arsibus solutis insignes sunt, et in stropha 
et in antistropha carent caesura post syllabam tertiam, quae 
tamon alia distinctione utrobique restituitur. Ita enim locus 
in editionibus circumfertur distributus: 

(lci (jxorot;) 

viifog i/tiov dnoTQonov, \ inmXofievov utpaTOv, 

{ddafxaTOV ts xai | dvgovQiaTOv [oV]). 
ant. (iio (fiXog^ 

av ^iv i^og ininoXog \ au /novi^iog' STt yuQ 

(ynofibvsig fu rov | TV(pkov }C7]d€V(ov\ 
ubi in stropha traditum est imnXaifisvov et ddd^aaTov, deest 
ov, quod Hermann addidit, in antistropha fis pro ii^i Erfurdt 
restituit. 

Possit vero eodem iure* quo diiambus tti axdTov: lio q>iXog, 
interiectio id sola praemitti versibus dochmiacis, quod aliis 
locis haud paucis fieri constat; quod si fit, in omnibus doch- 
miis, quorum altera longa cst soluta, caesura est observata. 
Distinctio enim haec efficitur: 

^ Aliter antiHtropham reBtitaere student Hartang, Schenkl (Philol. 
XVII, 241), Goldmann de dochm. usu Soph. p. 78. 



48 [186] 

{Itd) aMTOv vi(f'Oc 6/«ov a|7roroo7roi' inmXo^isvov 
aifaxov aia/Liarov \ rt nal SvcovQiaTOv oV. 
ant. (lio) tpiXog, av fiiv ifioq ininoXoc sti /ioV/wo^* 
STi yao vnofiiyeig \ fis tov Tv(pk6v KTjdsvMv, 
Quae distributio sine dubio grayi interpunetione post 
ydcabulum ^iovifioc quo enuutiatum finitur intercedente commen- 
datur. Yersus alter constat e dochmio, quem excipit tetra- 
podia iambica tertio pede syncopata, quae coniunctio occurrit 
e. g. Aesch. Choeph. 940 : 950 fkaas d^ ig ro nSv \ 6 nv&o- 
XQfjoTog ipvyag: ant. nQogayogsvo^iev » (iQOToi. Tv/ovrsg xaXmg, 
Eur. El. 1152 : 1162 nuTQt^a SsxtTsatv | anogatatv iX^ovr'* 
iftoiv: ant. noatg, o tI noTS rav \ TaXaivav sa/sv xaxov, Phoen. 
1287: 1299, aliis locis, ubi plerique viri docti versum secernunt 
in duos dochmios iambum includentes. Fortasse omnibus his 
lods aptius secernitur dochmius a tctrapodia. 

8 et 9) Eur. Ipb. Taur. 871 et 872 cum vulgo ita dis- 
tinguantur : 

naqa S* oXlyov ani(pv\yfg oXs&qov dvoatov 
{1% iftav I SaY/d^nc /tQuiv), 

constat locus e dimetro dochmiaco et uno cretico et dochmio, 
quibtts e dochmiis duo priores, qui thesibus solutis decurrunt, 
caesura post primam thesin carent. 

Idem tamen locus potest etiam ita distingoi, ut creticus non 
inseratur, sed praecedat tribus dochmiis isque thesibus solutis 
insignis: naQa d^oXiyov^ In primo trium dochmiorum sequen- 
tium deest quidem caesura; sed iam Weil aptius verba ita 
collocari vidit, ut adiectivum a substantivo verbo interposito 
seiungeretur. Ipse ita transponit verba avoatov dniipvytg \ oXh- 



^ Minus placet Sohoenii et Koechlyi diTisio, qui ntroque dtiv' fTiav^ 
quod codd. in versu praecedente exhibent, retento verba uafia S* oliyor 
cum voco extrema luyyovf \n versus dochmiaci formam coniungunt, sic 
Bcribentes: 

M /uFllfn Sttvac I lol/nai' Stir* trlaYy 
8t{v* trXaVj «ifioi I Ji/yyoyf. Tta^ d oUyoVy 

ubi offendit litterao t in altero tTlav productio. 



[187] 49 

&got' sqq. Nos oXsd^Qov in initio versus coUocantes hos doch- 
mios restituimus: 

oXsdQOv dnitfvyeg nv\6aiov t^ i^av 
dai'/&8lg /tQwv, 

§ 14. 
Quoniam locos pertractavimus, in quibus aut lectio tra- 
dita servanda erat aut nihil mutandum, nisi quod antc nos alii 
metri causa mutaverunt, nunc eos perlustrabimus locos, quibus 
facili transpositione caesura post tertiam brevem potest restitui. 
Sunt vero hi: Soph. El. 1266, Eur. Herc. 745. 1023, Phoen. 
299, Bacch. 1007. 

1) Soph. El. 1266 legitur cum Dindorfio in plerisque 
editionibus 

tdq naoog sri /aoirog^ \ n ae &f6g inoQtabv, 
cum prima manus codicis Laurentiani scripserit InoQatv, quod 
ab eadem aliave manu correctum est in fmoQasv. 

Qucm dochmium quominus statuamus et caesura post 
tertiam syllabam incisum fuisse et in syllabam ancipitem exiisse 
ita, ut &f6g per synizesin tanquam una syllaba brcvis pro- 
nuntiaretur, maxime impedit versus strophae, v. 1246. cuius 
thesis extrema in duas breves est soluta. 

Conicio facili transpositione pronominis ae ita esse scri- 
bendum : 

sl &s6g inoQtasv a'.^ 

2) riuribus agendum est de secundo loco graviter cor- 
rupto, Eur. Herc. 745, qui cum sit traditus: 

nahv sjLioXfv, a naQog {ovnors iia qjQSvog 

TJkniasv na&sTv ydg ava^), 
facili modo possit sanari ita, ut cum Fixio av post cpQsvog 
inseratur et verba sf^oks et ndXiv transponantur. 

At iam Pflugk recte observavit interpretationi vulgari, 
quam verba tradita solam admittunt: „Yenerunt rursus, quae 

^ Simili modo etiam Bergkium ememiaBse Goldroanii de dochm. 
usa Sophocl. p. 29 docef, sed ira, ut tripociium iambioam rcstitueret hanc: 

4 



50 [188] 

prius nusquam animo speravit se passurum, domino huius terrae/ 
ut dominus terrae sit Lycus, cui imminere, quam nunquam 
metuerit, ultionem chorus praedicet, obstare verbum TTahy. Ad 
quod tuendum nihili est, quod Matthiae profert, ad ndkiy 
pertinere idem, quod Spohn lect. Theocr. spec. I p. 32 de 
av&ig et aV' particulis monuerit, quas poni, quando fiat ali- 
quid, quod nondum sit factum, per illud autem ipsum, quod 
fiat, aliud quid in pristinam restituatur condicionem aut quod 
sit interea factum, iam reddatur irritum. Sententiae vero, 
quam Pflugk facili mutatione verbi rjkntosv in ^Xma{a) uv infert 
loco „Rediit, quod nusquam speravi fore ut mihi contingeret, 
rex terrae huius^ (scil. Hercules), Wecklein in tertia editione 
obstare verbum Tia&e7v recte adnotat. Sed utcunque inter- 
pretaris, unum me quidem offendit vocabulum naooc, quod 
ad ovnor ijXmmv vel ijXma* av additum non solum inutile, 
sed etiam molestum videtur esse. 

' Difficultates tolli posse negaverim, nisi, uter hoc loco 
ab Euripide possit nominari ava^ ydg, Lycus an Hercules, 
quaesiverimus. 

In priore fabulae parte verbum ava^ (v. 589, 602, 707) nec 
non y.oiQarog yOovoc (v. 138) Lycum significat. De eodem vero 
quomodo viri docti potuerint cogitare v. 735 et 736: Mtra- 
(ioXa yMXiov' /niyac o nQoad"^ avaS, \ naXtv vnoarQSfp&i fiiovov ng 
'*Aidav, equidem vix intellego. Nam primum offendit epitheton 
fttyag, tum d nQoad^ uva^ Lycus, dum vivit, inepte appellatur, 
cum praesertim is v. 768 iterum ayal^ et 6 xaivog quidem 
nominetur. Hic locus manifesto indicat, quis solus 6 nQoa&^* 
dvoi^ possit appellari, Hercules scilicet, qui Lyco ita opponitur, 
ut hic 6 xcuroc, ipse 6 naXuivtQog dva^ nominetur. lam quae 
fuerit sententia versuum 735 et 736, verbum ndXiv, in quo 
neminem virorum doctorum haesisse miror, indicat: Noo Lyci 
morte sed Herculis ex Orco reditu laetatur chorus, quam sen- 
tentiam effeceris scribendo: MsTulioXd xaxiov' ftiyag 6 nQoad^ 
aVa$ I naXiv vnoavQ''(jiH ^iovov i%"Aid ov. 

Ut iam ad eum locum redeamus, unde progressi sumus, 
qui in antistropha respondet versibus 735 et 736, vox nuXiv 
manifestum vcstigium mihi videtur continere, hic quoque non 



[189] • 51 

tam gaudio mortis Lyci quam reditus Herculis motum chorum 
lacrimas fundere: ut sententia illa, quam Pflugk rcstituit, 
insit in versibus. Sed o yug aVo^ simpliciter positum non 
de Hcrcule, sed de Lyco modo vidimus possc dici. En, habes, 
quo referas verbum naQoq^ quod cum verbo fjXniaev coniunctum 
offendit. Hercules ut in stropha 6 nQoa^^ ava^, ita in anti- 
stropha 6 nagog yag ava^ nominatur. 

Locus iam ita mihi videtur esse resHtuendus: 

SfioXe nakiv BfioXsv, \ ovno&^ a dia (pQSviov 

rjhria^ av, 6 \ naQog ydg avai. 

3) Eur. Herc. 1023 Dind. pro av Jt rtxm TQiyova Ts(y.6/iievoc, 
10 raXav) scripserim: 

av cTf TQt\yova Ttxva Tf^xo/iievocy (o Takav), 
qua collocationc apte verbum compositum TQtyova urgetur, 
cum conferatur hoc loco Hercules, qui tres liberos suos oc- 
ciderit, cum Procna unius filii interfectrice. 

4) Eur. Phoen. 299 b verba (u fdXXnc; vnot)oo(f)a fitXadQa 
nsQuv fortasse ita transponenda sunt: 

(r/ fieXXsig vn('i)Qoq>a ntQav /Li.'Xa&Qa, 
qua transpositione apte separatur adiectivum a suo substnn- 
tivo verbo interposito. 

5) Eur. Bacch, 1007 (ro rro^oi' ov (fjd^6v(o yuiQto d^riofv- 
ov)aa, Toi J' STfoa /ni'yaXu transposuerim ita: 

(ro aotpov ov (pd6v(^ y^aiQ(o drjQsvov)aa, ra ds fisyuX^ stsqu, 

Facili denique mutatione sanantur hi duo loci: 

1) Ar. av. 1193b, ubi pro lectione 'tradita ov ^'Eostiog sTbxsro 
restituerim : ov ^'EQt(iog tsxstoA 

2) Eur. Iph. Taur. 877, qui locus in codicibus et in plerisque 
editionibus ita legitur: 

{Hva aot nOQOv svQOfASva) naXiv ano noXsiog^ {ano tpovov nsfiyno 

nuTQid^ ig \4Qysiav), 
quamquam absurduro est dno noXsiog. 



1 Aoristum augmento syllabico carentem in stropha dochmiaca 
adhibuit e. g. £uripides Iph. Taur. 854 ^yw S* a ^flfof oiS\ bif tpunyuvoy 

SfQa ^^xt uoi fntXtotptmv TrnTtjo 

4* 



52 • [1901 

E coniecturis, quas recentiores viri docti temptaverunt, 
ambigo utrum araplectar Koechlyanam iiTio ilvac, ad quod 
noksdtg ut glossema sit additum, an eam, quam Wecklein (Stud. 
zu Eurip. p. 896) proposuit: uv ndXiv dn"* oXsd^^v,^ 

§ 15. 

Ex 39 igitur dochmiis classis III, in quibus videbatur 
esse omissa caesura post tertiam syllabam brevem (cfr. p. 38), 
11 tantum supersunt : 3 Aeschylei, 1 Sophocleus, 6 Euripidei, 
1 Aristophoneus, e quilms 7 exhibent incisionem post priorem 
duaruni brevium syllabarum, in quas thesis altera est soluta, 
id est post quartam dochmii syllabam: 

1) Aesch. Suppl. 691 b (nQOPoiia dt jiord uog) nokvyova 
TfXsd^ot, 

2) Ag. Il73a fnofuva nooTtQoiq (jdS* fiprf/itiGfo), quem 
locum editores aut cum Pauwio restituerunt ita: lnof.ttva 
nooTiQoiG{i rac)' i(fr]inia(o) aut cum Weilio ita: fnnfnsva nQOTtooic 
(raJ' 6ne(/>7juifT(o), 

3) Eum. 256 b {Xd&rj (pvyda ftdg) f.iaTQoq)6voc driTac, 

4) Soph. El. 1246 a dvbrfsXov in\i^ahq, {ovnoTS xara- 
Xvaif.iOv), 

5) Eur. Or. 177a iQ6ti6!>fv vt>i, fidXs («oAe ytardnTSQog), 

6) Hel. 694 b xaxonoT/nov aQoiav, 

7) Ar. Acl). 390 a ayLOTO^aavnvncv^TQi/d^Tiv^^AYdoq i^vviiv); 
duo ante ultimam longam solutam sive post syllabam sextam 
(et simul post priorem duarum brevium syllabarum, in quas 
soluta est thesis prima): 

8) Eur. Or. 150b /oioq if.t6XtTb noTt, 

9) Hel. 627 C nsQi t^ intTaaa /Jqol*^'^ 

duo tantum versus Euripidei exhibent caesuram post secun- 
dam thesin solutam (et simul post priorem duarum brevium 
syllabarum, in quas soluta est thesis prima) : 

* Miruis plnceiif coniecturfte Bergkiana rtd/iiy ttnooTfXta <t' etSchtnidfiana 
TtdXiv dTroTTQo rno a\ 2 ita Hcriuannus scripsit, cum traditum esset nf^i^ 

ntranaaa ^fQa, 



[191] 5a 

10) Eur. Or. 150 a Xoyov anodoc iff o ti (/Qi'oc ifiok&rL' noTt\ 

11) Hel. 696 oVf /n&XadQa Xe/sd (T^akinov ov Xinova*), 
Hic numerus exiguus non solura dochmiorum post syl- 

labam quartam, sed etiam dochmiorum post secundam thesin 
solutam incisorum, quo loco dochmiorum et forma primitiva 
et thesi prima sola soluta insignium maximam partem caesuram 
exhibere ostendimus, satis demonstrare mihi videtur poetas 
consulto et abstinuisse in dochmiis thesibus sohitis decurren- 
tibus hac caesura et incidisse omnes hos dochmios post primam 
thesin. 

Cur autem in hac dochmiorum classe a regula generali 
recesserint poetae, vix aliam puto causam posse reperiri^ quam 
quod necesse fuerit vacuo tempore compensari arsin inter 
duas theses solutas per syncopam sublatam. 

Stabilitur igitur denuo coniectura nostra, pede dochmio 
qui dicitur efiici tripodiam iambicam syncopa arseos secundae 
conspicuam. 

Paucos illos versus undecim, qui huic coniecturae ob- 
stare videntur, ne opus quidom est omnes mutari. Possint 
enim ii, qui a syllaba brevi incipiunt, esse tripodiae iambicae 
primo pede syncopatae {/\ Gu o Gi) u — )i quos versus haud 
raro occurrere consociatos dochmiis infra exponetur. Favet 
autem huic explicationi, quod nullus horum versuum cohaeret 
cum versu praecedente eiusdem vocabuli vinculo, sod omnes 
a prima novi vocabuli syllaba incipiunt, ut quominus initio 
coli pausa statuatur, nihil impediat. Nec dubitamus hoc 
modo explicare versus, qui in canticis occurrunt, quorum 
dochmiis etiam aliae tripodiae iambicae aut oAoxAj^ooi aut extra 
pedem secundum syncopatae admixtae sunt. Itaque illum 
versum ex Aesch. Ag. prolatum: 

I173a fnofitva nnoTtQoig nec non strophicum: 
1162 tI roJf TOQOv ayuv {snoq iq)r]fifaio :), 

a quo altera pars strophae continens chori cantum incipit, 
sic describemus : A CK) u c;> v — , cum praesertim etiam prior 
pars, quae vaticinia Cassandrae complectitur, a tripodia iambica 
incipiat : 



54 [192] 

y. 1156a (icJ) /a/iof ydfioi TlaQiSoq {oks&QiOi q>ikiov). 
ant. 1167 (fff)) novoi nbvoi noXsog (oXojLiivag ro ndv). 

Idem cadit in versus tres ex Eur. Or. allatos, qui ia 
cantico leguntur, cuius initium facit tripodia iambica primo 
pede syncopata /V^ | u — 1 v — 

V. 140 aTya aTya, Xen^Tov t/vo$ dQ^vXriq). 
ant. 153 moq b/h ; Xoyov {^sxdSoq, c5 (piXa). 

Hanc unius alteriusve ex illis undecim dochmiis rationem 
esse persuasum habeo ac pcrpaucos superesse, in quibus muta- 
tione indigeat lectio tradita. 

Probatur igitur omnino haec regula, in yersibus doch- 
miacis thesibus solutis decurrentibus fieri caesuram post tertiam 
syllabam. Omnes coniecturae, quibus dochmii hac forma in- 
signes efBciuntur carentes illa caesura, ob id ipsum sunt 
reiciendae: Yelut Aesch. Ag. 1410, ubi hoc est traditum: 

Sa/nod-QOOvg r' dgdg 
anidmtg dnivf^sg' dnoXig S*snsi, 
etWeiliana coniectura: (dafio&Qoog /apct) a^dniiixi a^anira^uv 
et quod Dindorf in adnotat. poet. scaen. Graec. proponit: 
{d'ain69^go6g ff' dgd) dnidixsv dnsru/iisv' (dnonoXig J^ffffi). 
Fortasse facili mutatione lectionis WeUianae scribendum est: 
a' ansdixsv a' dnsTa^\ \ unonoXtg S^sasi. 
Itcm Soph. Oed. R. 1350, ubi hoc fere traditum est: 
{pXoid^ ogTig fjv og dygiag nsdag) vo/udSog ininod/ag (sXa(is f4* 

dno TS (povov), 
irrita est et Elmsleiana coniectura, quam Dindorf recepit: 

vofidS* ininoStag 
et Bothiana, quae Bergkio et Hartungo est probata: 

vo/Lidg ininoSiag. 
Item Ar. av. 1265 {/^yjSe tiv* isgodvTov) dvd Sansdov sTt 
non cum Meinekio dv ante su inserendum est ad dochmium 
explendum, sed fortasse cum Ghristio (Metr. ed. alt. p. 439) 
scribendum 

dvd [t6] ddnsSov su. 



[193] 55 

§ 16. 

Nunc perlustremus pauca dochmioruDi exempla, quorum 
thesis secunda sola est soluta. Ne in horum quidem fere 
ullo omissam esse caesuram ante thesin solutam (id est post 
syllabam secundam) par est. Exempla vero faaec sunt: 

1) Aesch. Sept. 86 b &€ai r', oQri/ueyov, nisi pro oqoiibvov 
malis legere 6Qfi$vov\\ 2) 127 a av t\ d Jioysvtg \\ 3) Suppl. 
430 b diKuq dyoftivav \\ 4) ant. 435 b /««'« ^oqi xivsiv \\ 5) 635 b 
%xinai f.id/Xov "Aqti || 6) ant. 648 b {dvqnoXsfiov, xov ov)xtQ dv 
iofjLoq i/m II 7) et 8) Eum. 791 a : 821 a iio ^uydka xoi \\ 9) Soph. 
Ai. 879 b xiq dv (piXonoviov \\ 10) Ant. 1289 xl (ptjg, xiva Xiyeig 
{viov f,ioi viio ') II 11) Eur. lon. 784 a Tiwg (pr^g ; dfaxov dQigTjxov 
dvavdrixov) j| 12) Troad. 247 xovfiov 3s xig dg^ ^Xu(/s ximg, sv 
vsnt) II 13) Hel. 655 b {sfxd ds ddxgva /ag)fiovdv nXsov s/h || 
14) Iph. Taur. 840 ngoacj rcU' snsfia, quod Nauck et Weil 
ita transponunt: rod' snsfia nQoao) \\ 15) Or. 146 a Xstixov 
dovaxog, (3 || 16) ant. 158 a vnvov yXvxvxdxav \\ 17) 344 a 
Xd^Qtng 6Xs&Qioi(aiv iv xvfiaaiv) || 18) 1267 xogo^ diddoxs dt{d e.q.s. 
cfr. p. 57) II 19) 1306a 36qh^ nugd noxafiov || Huc addiderim 
hos versus Sophocleos a me supra (p. 48) restitutos 20) et 21) 
Soph. Oed. rex 1313 : 1321 (uJ) axoxov vi(pog ifiov d(n6xQo^ 
nov, ininX6f4.svov) ant. (tw) (piXog, av fisv ifiog i(ninoXog sxi 
fi6viftog) et 22) Euripideum Hel. 650 nobiv {noaivl s/ofuv (cfr. 
p. 43.) 

Tres versiculos, qui huic regulae obstare videntur, Aesch. 
Eum. 840 b : 873 b {nvio} xoi fisvog) dnavxd xs x6xov, Eur. Hipp. 
815 c (dvoai(a xs avfKpoga^ adg /sgog^ ndXaiafta fisXsag, ut taceam 
quam male ex parte traditi sint, contenderim non dochmios esse, 
sed tripodias iambicas tertio pede syncopatas (u — v) (lu ■ — ).^ 
Ceterum non male Engerus locum Euripideum sic restituit 
(PhUol. XII p. 418): 

(dvoai(A) xs avfKpoga adg ndX(u)afia fisXiug /SQ^g. 



^ Ita fere Hermannus reitituit doobmios sio traditos : m rtai rira Xfyti^ 
fioi vior Xoyov. ' So^tt HermanDUB Boripsit pro So(^ tradito. * De hao 
forma ofr. § 18. 



56 [194] 

§ 17. 

Praetcrca yersuum dochmiacorum originem iambicam 
probare mihi videtur crebra omoium numerorum iambicorum 
cum iis consociatio, quae et ita fit, ut iambis solis integri 
versus efficiantur a dochmiis, quos aut praecedunt aut se- 
quuntur, separati, et ita, ut iambi in unius yersus corpus 
cum illis sint redigendi. Neque infimum locum in his versibus 
iambicis obtinent tripodiae et oX6icXr]goi et syncopatae. De 
quibus fusius disserendum esse mihi videtur et quod co- 
gnatione proxima cum dochmiis sunt coniunctae et quod 
cum oXoxX^Qfov tum syncopatarum tam magnam partem viri 
docti coniecturis removerunt, ut Scidler, Hermann, Dindorf, 
Christ, cum magnum numerorum iambicorum per dipodias 
decurrentium cum dochmiis coniunctorum cumulum congesse- 
rint, pauca tantum tripodiarum cum iis consociatarum exempla 
admittant ^ atque ne haec quidem omni dubitatione carere 
putent. 

Tripodias Sophocleas in integrum restituit Goldmann.- 
Quamquam modum excessit, cum retineret haec cola etiam 
si in antistropha legeretur dochmius. E. g. ut respondeat 
facit Ant. v. 1340 (og, oJ nal, at x ov/^ ii/nov narmavov, ubi 
pro nuTfKTavov Dindorf cura Uermanno scribit xdxravovj versui 
1319 (^iy(0 yaQ a\ iyio) e^cavov, (?) fieXfog. iteni Oed. r. 13G0 vvv 
J' ad-Xiog fiBv elf,i (dvoniiov Jf TiaTg), versui 1340 dnayer^ ixrn- 
mov {oti rcl/tard ^f), quo loco plerique editores dochmium 
restituerunt cum Elmsleio dSXtog mutantes in dd-eog. item 1365 
{ei Jfc Ti ngeafivreQOv) ecpv xaxov xaxoV versui 1345 (roi' xaruQaro- 
rarov,) evi Se xal &foTg^ ubi editores cum Hermanno en pro 
f(fiv scribunt. 

Itaque valde dubito, num servari possit lectio tradita 
Eur. Or. 336 noQtmov n^ eg \ Sofiovg dXaarogfov^ cui respondet 
in stropha v. 321 /LieXdy/Qdjreg Evlfxevideg, oSre rov, quam 
tripodiam ut in njetrum dochmiacum redigerent editores dofiovg 

1 Seidler, de Ters. dochm. p. 119; Uermann, elem. doctr. metr. 
p. 258; Dindorf, praef. poet. scaen. Graec. p. 48; Christ, Metr.^ p. 448. 
^ De dochm. usu Sophocl. p. 35; quaest. Sophocl. p. 15 — 32. 



[195] 57 

mutaverunt aut in dd/tiov aut in io\uaT^ aut in o/u/iiaT^ (Wecklein, 
anal. Eurip. p. 197). 

Deinde dubito, utrum Eur. Or. 1247:1267 codicum 
lectio sit tuenda: 

1247 u — u CO u — I V Caj ^ U -— 
Ta TiQioTa xaTa lhkno\yov &dog \4oyHUiv 

ant. 1267 u — /\vjuuva>|u - u — - • — 
MQaq diadoTS ^ ^ia (iooTQv/iov TravTd, 
an in stropha Hartungi coniectura, quae in plerisque editio- 
nibus legitur, sit recipienda: 

ra tiqiot' ava [hXaa\yov sdog ^AQyUiov, 

in antistropha cum Bergkio jioTQv/cov pro (ioaTQv/fov scriben- 
dum. 

Fidei tamen minus dubiae mihi videntur esse c. g. hae 
tripodiae 6X6x^.7700*, quae aut versiculos peculiares efficiunt aut 
cum praecedente vel sequente dochmio copulandae sunt: 

Aeach. Suppl. 430 ano (iQfTStov ^ia dixug ayOf.iivav 

ImTrjdov dfinvxfov, 
ant. 435 onoTSQ av xTiarjg, fievsi donl Tivftv 
ofioiiav &s.f.tiv, 

ubi ojLioiiav Klausenus restituit, cum cod. Med. praebeat ojLioiav, 
Eundem versum Bamberger ita in metrum dochmiacum redi- 
gere studuit,^ ut retenta in antisti-opha codicis scriptura pro 
innrjSov in stropha scriberet innaSov coll. bimXadov, rXaiov. 
Soph. El. 1245 oTOTOTOToT totoT (cod. ororror) 
ant. 1265 sifjoaaag vnsoTSQav, nisi in stropha malis 
scribere orororor totoT, in antistropha (pQaaag pro sffQaaag, 

Eur. lon. 796 «r' vy^ifjv dfinTuirjv | ai&8Qu noQaio yuiag 
*Ekkaviag \\ Iph, Taur. 651 (cfr. p. 61) lo a/hXiOi nofinai, (ptv 
q>€v, dioXXvaai, 

Cum dochmiis sequentibus conectendae videntur esse 
hae tripodiae in singulorum versuum corpora: 

u — u — u — I u^ <^~ " u — 
' Codcl. Moqatai Sl8oT9, quod Canterus mutavit. ' Opusc. phil. p. 111. 



58 [196] 

Aesch. Ag. 1114 : 1125 i^, nancu nanou^ \ xi xii$ q>aiyex(iu; 
ant. aa, l3ov iJoi), | ant/f xdq fioog, quos versus in metram 
dochmiacum licet redigcre facili exclamationis iiij in ^i mu- 
tatione || Eur. Hipp. 594 xa xgvnxd ydg ni(ft^\yf, dtd d^ SXXvaeu, 
ubi Seidler pro xgvnxd ydg scripsit vLgvnz^ aga, quod cum alii 
tum Dindorf receperunt^ || Hipp. 821 Kuxaxoyd /lay ovy \ 
dfiioxog fiiov || ant. 840 xiyog xkmo, nod^ay \ d-aydat/nog xvya || 
Troad. 1227 {^aim, ntxgov) oivg^a yald a\ cJ | xixvoy, 6b^€xai, 
ubi verbis natgoy — w reliquias effici duorum dochmiorum 
Hermannus censet, quos restituere studet : (ataT u — ) nuxgidi 
naxgUi, yd \ mxgoy oSvgfAa o^, w. 

u — u — u — I u uu^ll" — — 
Eur. Hec. 1084 xsxytoy i/nwv gwkd^^ \ oXs&gioy xoixay. 



Sequitur tripodia dochmium, cum quo conectenda est: 

u uu ^ll" u — luuuu — u — 

Eur. Iph. Taur. 649 affi6/n€&\ ig ndxgay \ oxi nod^ inffifidaai. 
(Vide p. 61). 

— uu iy u uu I u ^^ u — u — 

Eur. Hec. 703 dl/Lioi, aluT, s/Liu&oy^ \ ivvnvioy of.ifidx(av, quo in 
versu Hermann ivvnvtov cum forma inusitata evvnvov mutavit, 
quam plerique editores receperunt. 715 b ovx 'oat\ ovd^ dvax\xcu 
nov Sixu l^iv(ov ^ 

— uu iy^ uu — *|u — u — 

Eur. Troad. 286 dvxinaV avd^tg hts^as dtnxvyjo yXdaaa. 



* Weil in mus. Rhen. XXII p. 351 proponit ra KQvnr^ afini^»j\rf^ 
Barthold in mus. Rhen.XXXI p. 337 rd nqvnr* ixTretptj^vt coll. y.42, 368 etc. 
^ Hartung huno dochminm restituit: rdxytar /uov ^vial^. ' Yeraum di- 

metrum dochroiaoum hao forma ineignem: — uOA^^^^ I ^^ ■--* ^ — 
statui posse negaverim ideo, quod syllaba longa in thesi secunda verBUS 
dochmiaci posita non solet Tocali sequeute corripi. * De hac forma 
dochmiaoa vide § 21. 



[197] 59 

§ 18. 
Tripodiarum iambicarum syncopatarum duplex est ratio. 
Per syncopae enim artificium possunt sublatae esse aut singulao 
arses aut complures. Atque earum, in quibus nna arsis est 
syncopata, tria genera sunt discernenda: 

a) ea cola, in quibus syncopata est arsis prima, quae speciem 
prae se ferunt tripodiarum trochaicarum catalecticarum 

(^•o-cr-);' 

b) ea, quorum secunda arsis sublata est, id est dochmii; 

c) tripodiae arsi tertia sublata insignes (u oij u ^ ^Sit)' 
Ex his tribus colis consentaneum est nullum frequontius 

ad eiusdem versus corpus cum dochmio coniungi quam doch- 
nuum ipsum. Sed ne reliquarum quidem formarum cum doch- 
miis coniunctarum desunt exerapla. 

Tripodias prima arsi per syncopam orbatas cum doch- 
miis coniunctas collegerunt Seidler, de vers. dochm. p. 114, 
160 etChrist, Metr.2 p.441 (cfr. etiam supra p. 53sq.), quam- 
quam uterque eas habct pro tripodiis trochaicis catalccticis. 
Quarum cum dochmiis consociationem hic explicare studet ex 
cognatione, quae inter versus trochaicos et creticos intercedat, 
quos saepissime occurrere coniunctos cum dochmiis constet; 
quam explicandi rationem non vereor ne sint qui meae prae- 
ferant. 

Atque praecedit quidem e. g. haec tripodia dochmium: 

'^u — u — lu^' — u — 
Eur. Heracl. 82 Xany; ^ 7n'Qa\d-sv aXi(o nXaTu \\ ant. 103 ;k«^ 
daifJLdvMv I aTioXiTiBtv (i(^ ei?] \\ lon. 799 oTov oTov aXlyoq ina- 
^ov, (fiXfxi II 1467a aXiov d'* dva\^XhnBi Xujiina^nv, quod colon 
ut in metrum dochmiacum redigeret, Hermann dXiov mutavit 
in oteXiov \\ Or. 140 (rTya aiya, Xsn^Tov lyvoq dgfivXrjg \\ ant. 153 
n<Sg sy^si; Xiyov \ fUTddog, lo (piXu (cfr. p. 54). 

In fine adhaeret dochmio tripodia: u ^^^'^Kr — I 'cITu 
— u — Aesch. Sept. 566 avoaiwv avdgcjv, \ el&e ydg ^foijj 
ant. 629 inifidXovq' nvgywv \ 6' hTo^sv paXiiv 1 1| Eun AIc. 394 



^ Cfr. tamen p. 63. 



60 [11)8] 

1(6 fioi Tv/ag, I ftaTa drj y.aT(o || ant. 407 v^oq eydt, tiutbq \ A«- 
no/Liai (fiXaq || Hec. 1033 davaaif.iov ngog '*Ai\duv, uo TaXag, 
quem versum non intellego quo iure Weoklein pariterque 
alii editores habeant pro dochmio, ita ut prima syllaba 
interiectionis utl producatur. Hartung, ut restitucret doch- 
mium, scripsit "At\^av, (o, tffv, r«A«c || Andr. 834 xaXvnrfiv 
ninXoiq \ OTbQva; dijXa xal, in quo versu Hartung OTbQva muta- 
vit in aTrjd^oQ || Phoen. 293 yowntTH^; fSgag \ nQogntTv^o a\ 
avvi, qui versus etiam dimeter dochmiacus esse potest et 
vulgo habctur. 

Quod tripodias primo podc syncopatas nisi thesibus non 
solutis insignes proferre non possumus, cum tripodias non 
syncopatas omnes et eas, in quibus thesis prima sola, et cas, 
in quibus complures sunt solutne, viderimiu esse oopulatas 
cum dochmiis, inde fit, quod tripodiae, quaruni thesis secunda 
sola est soluta, omnino raro occurrunt, tripodiae autem syn- 
copatae primo pede, quarum thesis prima est soluta, a doch- 
miis liac forma conspicuis u (a) '^ u — non possunt discerni. 
In versiculis utraque thesi soluta decurrentibus caesura prae- 
bere potest indicium, utrum dochmium habeas an tripodiam 
primo pede syncopatam. Hnec enim est statuenda, ubi decst 
caesura post syllabam tertiam. Contra ei versus, qui exhibent 
illam caesuram, possunt videri et tripodiae primo et tripodiae 
secundo pede syncopatae, nisi verbi vinculo cum versu prae- 
cedente cohaercnt; quae coniunctio prohibet, quominus ante 
versum pausa statui et versiculus pro tripodia primo pede syn- 
copata possit haberi. 

Tripodiae tertio pede syncopatae ubi dochmiis vel 
tripodiis secundo pede syncopatis praecedunt, cum iis effi- 
ciunt has hexapodias in fabulis poetarum tragicorum fre- 

quentos: u — u 11* " — | !i ^ ^ll' u — , quarum maximam par- 
tem haud scio an viri docti malint sic in dipodias secernere : 
u — uil^l' — u^l' — V — . Cui distributioni fortasse illa 
praestat his locis: 

Aesch. Sept. 167 tw ThXnoi \ TiXnai xb ydg \\ ant. 175 
XvTTjQtol r' (ifi\fpifi(xvT€Q noXiv II Eum. 148 vnvio xQaTrjdBTn* 
SyQav (vXsaa \\ ant. 154 tI x(jjvS* iQsT Ttq \ ^ttiaitog sysiv, aliis. 



[199] 61 

Sequitur dochmium tripodia iambica tertio pede syncopata 
fortasse Eur. Hipp. 837 fieTotxHv axoTO) \ davuh 6 rXaf.uov, qui 
VQTSus Yulgo pro dimetro dochmiaco habetur. Quodsi putamus 
Euripidcm nonnunquam adeo neglegenter leges metricas obser- 
vasse, ut in stropha dochmium, in antistropha hunc versiculum 
scriberet, haud scio an huc referri possit etiam El. 1161 tisXbxvv 
ky /sQoTv \ ka(iov(ja. rXaiuov, cui versui respondet in stropha 
V. 1151 ayiiha, r/ /if, yvvat^ \ (povtvEtq^ (fUXav, 



Tria genera versuum syucopatorum coniuncta sunt Eur. 
Heracl. 81-82: 102—103: 

0" — u — ' — I li— u — u — luw' — u — 
l^vvotxov ijkd^sg I Xaov ; jj ni{)a\9ev dXifo nXava. 
ant. nal fxrj ^talio \ /fiQi iatf.i6v(ov \ dnoXtnsTv afp* hdtf. 



Omnia gcnera tripodiarum iambicarum, atque in his 
etiam tripodia oXoxXqooq sunt conglomerata Eur. Iph. Taur. 
647 - 656, quo loco diversissimis coniocturis partim a gram- 
matices regulis pariter atque a seasu abhorrentibus viri docti 
metrum dochmiacum restituere studuerunt: 



xj \hj ' — u uu 



1 Ar,-„- 



u vA) »i— u — |u(5uu"~ u -'• 
650. u — u — lu — u — I u — 

-- 00 

— — u — u — aut I — ■ ' — \ y} — u — 

^ — ? (Vide § 19) 

\j (K) yj — ' — 

655. u G^ «1- \j Gj IuuuA^^ — 

u Gj >i— u — I u — ' — u — 

XO, 06 ds TV/a^ fidxiXQOg, \ c6 vtavla, 

aefi()ftf&\ ic naTgav \ ori ttoi)' bnEft^aasi, 
650. IIY, dtqXd TOi (flXoiat, d-vT^aaovTCov tplXcov, 
XO, (0 a/hXtot nofinaL 
(pfv (psv, iioXXvaai, 



62 [200] 



aiat €uaj. 



f- « 



Ttorsgog o fihAJjav; 
655. izi ydg duffikoya \ diSvfia u&uors ffoijr, 

ai ndgog Tj o' dru\ariyd4io ^ooi^.*) 



§ 19. 

Ad tripodiad iambicas binis arsibus suppressis insignes 
fortasse revocandac sunt exclamationes quaedam, velut otoT 
id, <ftv Aesch. Eum. 841 :874 et uicu aiaT^ ubi haec verba sola 
colon efficiunt neque cum sequentibus ad docbmii formam 
sunt comprehendenda, velut in stropha, quam modo descripsi- 
mus, Eur. Iph. Taur. 653, nec non Andr. 828 et quae verba 
iis hoc loco respondent in stropha v. 825 iti ftoi iioi, quas 
exclamationes tripodiam iambicam secundo et tertio pede syn- 

copatam efficere suspicor (n — 'cIT « — ). 

Eiusmodi colon dochmium excipit Eur. Hipp. 672 ixv' 
/otiBv Xxag, I Cfi yd xal tfoiq, ubi plerique cditores cum 
Heathio scribunt iui pro tZ. 

Praecedit tripodia primo et secundo pede syncopata 
(« — « — u — ) e. g. dochmium Hipp. 866 ytv yfv. rocV av \ 
vso/jiov iy.dn/aTg. Valdc dubiae fidei sunt exempla tria Sophoclea, 
quae Goldmann (quaest. Soph. spec. p. 1 7) defendit, cum respon- 
deant in antistrophis dochmii: Ai. 879 rig av O^ ftot, quo in 
colo editores cum Hermanno J^ra pro d^ scribunt, quia in 



_. 



^ V. 648, at dimeter dochmiactts restitueretur, sic a ▼iris doctis 
ent temptatiis: Seidler: au S't rvj^ae ftaxa^ogj | Ita rtarux\\ Hermann, qaem 
sequitor Hartung: a'e Sr Tu^^a^ ftaxa^^ | of <9* oi vtavtu II Kirchhoff et Din- 

dorf: nr St Tuj^ni ^axa/^Qa;, cJ vtuvia \\ Schoene: ne S^, o rv/ai /uaMa^\of^ 
w r^ar^ II Koechly : at St Tu;(a(^ ^axaQi\o( a» vtavCa, 

V. 652 emendandi haec mihi innotuerunt temptamina: Monk: 
(jq>tu^ tpeu) au S'e Sioliuaat || Kirchhoff: tpeu g>eu anoXXuaai \\ Schoene: ^u^ 
ou Siolluaat' 

Y. 654 Dindorfio Tidetur esoe mutilus, siTe /iiU«av retineatur siTe 
^aZXov (intellecto StolXufjtvoi) cum Musgrayio scribatur. Alii haec pro- 
poAuernnt: Schoene: TTOTtQo^ o ftri fifXltav \\ Weil: nortQov ouv ftajUov\{ 
Bergk: TroTt^o; 6 ftaXlov fifltavW Koeohly: noTf^oi o fttltoi iSv\\ Hartiing: 
MOTt^oi o fiSfiZov au. 



[201] 63 

antistropha v. 925 legitur dochmius hic: e/nfXXsg^, raXag \\ Ai. 926 
axeot6(pQO)v ilE\avvaaiiv xaxav, quem versum editores cogunt 
in dimetrum dochmiacum, qui in stropha occurrit, scribendo: 
avBQEOfpQiov ao' ff/J' I i^avvanv xaitav \\ Oed. r. 1315 dvaovQtarov^ 
ad quam vocem ov esse addendum iam p. 47 diximus. 

Tripodiam primo et secundo pede syncopatam, in qua 
vacuo tempore poetam voluisse rhythmi legem restituere 
solutae theses, ante quas exciderunt arses, indicant, insertam 
esse opinor dochmiis Eur. Or. 185 : 206 

\)(K)f\(SjK}\X)\f\\^^yAi\j — luuu' — u — 

str. arofiaTog uvaxbXadov \ dno X^/(og, ij\av/ov vttvov yaQav, 
ant. ayafAoq, hnd\ artxvog \ ars fiiorov a \ /niXaog ng rov ai^iv 
tXx(o xQovov),^ 

Conglomeratae denique mihi videutur esse diversae huius 
generis tripodiae in stropha dochmiaca Aeschylea Sept. 563 
— 567:626 — 630, quam sic descripserim : 

u — ' — 1/ — I u — iL. u — 

— uu 'i2Z" u — I (T uO '»11" u — 

/\CwuCiu' — \ V — V — ^ aut y\ u> u »10 I ^ u — I u — ' — 

uOO- I ^ v-v— autuuoAl"" I Ar I v-v — 

— uu ' — u — •— 

str. 'Ixvnrai Xoyog \ dia arfj&iiov, 

xat rQi/6g oo&iog^ \ nXoxa/ioq laraiai, 
jiifydXa /iisyaXt]\y6Q0)v xXvovaag'^ 
avoaldtv dvdQiuiv. | nde yoQ &foi^ 
rotiaiy oXianav iv ya. 

ant. xXvovrsg daol \ Sixaiag Xirdg 

dfisrioag tsXbI&^ \ uig noXig fvrv/fj, 



^ Ut dochmios restitueret, HermAnnus in stropha particulam ^ 
inter ano et X*x^og inseruit, in antistropha Bcripsit: aya^o; ^nit, artKvoi,] 
aTQf^ta /JCoTov a e.q.s. ^ Med. r^t/oc S^ oqS^ia;^ quod Blomfieldus mutavit. 
* Med. MlvtQv, ^ Med. h 9tm (correctum ^gol). 



64 [202] 

doQiTTOva xax' fxlr^fcTroiTtg ig ^ yag 
inijLtokovc' TxvQymv \ J' ^xro^fv [iakojy 
Zttvq a(p6 xdvot y,SQavy<p. 



§ 20. 

Geteri numeri iambici, ad quos refero omnes versus bacchia- 
C08, creticos, antispasticos, trochaicos, logaoedicos qui habentur 
oum dochmiis coniunctos, quomodo cum his sint conexi, appa- 
rebit stropharum nonnullarum dochmiacaruni descriptione. 

Aesch. Prom. 574—588 : (593- 608) : 

'Yno is xrjQOnXaalrog OTofieT (JoVctJ 

a/frctg j vnvodoxav vofiov, 

lot itti n 071 01, . 

noT /ti ayovatv u — 

T7]XinXuvot nkavai',^ 

TL noTb ft , (0 Knovts naT, tI noTB Tcugd' ivitiv- 

l^ag svQtov aftuoTOvaav iv ntj/itovaTatv^ ^ 

oiaTQrjXuTM ds 

SsiftaTi dstXaiav 

nuQaMnov lods TSiQSig; 

nvQL [/<f] (fXs^ov, 7],/dovi xdXv^/ov, TJ^ 

novTiotg I ddxsat dog ^oquv, 

/itrjds fA.ot rpdovijarjg 

fvyftuTiov, ava^. 

ddrjv fts noXvnXavoi nXavat 

ysyv/itvdicaatv, ovd^ s/jo fia&tTv onrj 

nrjftovag uXvlEoh 

xXvtig (pd^syfta xag \ fiovxsQO) nuQd^ivov; 



t ■* a » 



* fi deest in Mediceo. ^ Mcd. ?oi Ita txoX ttoT ^nonoi ^Tronoi 
n^ fA ayouai* * Editores cum Herinanno ntfuoralair mutant in nijuoav* 
vaiQi in ant. tpotraXioiOtv in tpoiTnXfoi; ^ haec verba cum seqaentibus 
exclamationibus ad dochmiura consociantcs Med. V t. ^ ftt addidit 
Elmsleius. 



\J w 



[203] 65 

A~ " ^j __ j vi (^ '^^ xj — Dim. dochmiacus. 

A__ A— Creticus + dochmius, vel pentapodia 

'li- o — I u uO 'u- VI — iamb. 

u 00 ■ V — Dochmius. 

A"" I, ._ I y— "^ Dim. cret. vel tetrapodia iamb. 

w Q A ^ _ Dochmius. 

A — ^ y\ — Tetrameter bacchiacus vel duae 

iiuO I — vCiTii — luCr^*— v^ tetrap. iamb. 






lambus. 
Tctrap. iamb catal. 



(j^ A"~ u" Dochraius. 

'u 00 u - I u - -- Tetrap. iamb. 

u 00 '^u— 1 uOO'— u— Dimet dochmiacus. 

A ^ ., I ^g^ A""„ — Cret. 4- dochm., vel pentap iarabica. 

■ A^f y _ I „ _ ^ Tetrap. iamb. 

A •" y _ ^ Trip. iamb. 

u - u 00 I u - I. - Tetrap. iamb. 

y_v;-|u — u— iw — u- Hexapod. iamb. 

/Vj v; - I u — «— Tetrap. iamb. 

A__ A_ A— Dochm. + dim. creticuB vel + tetra- 

u - 'i- u — I '.1- u - 'il- u - pod. iamb. 

Soph. Oed. Col. 1447—1456 (: 1462-1471) : 
8tr. Nia zads vBoi^sv TJX&i fiOt 

[vta] fiaovnoxfia xaxa | iraQ dXaov iivov, 

€1 u uoTQa (.irj xiyxdvst. 

fiazrjv yaQ ovdh a^uo /Lia daifiovwv i/w (pQoaat. 

OQa OQa navv' dd \ /Qovog, insi ^iv hfQu, 

ra ds nuQ* ijttaQ av\&tg av^wv av(o. 

sxrvnfv atdiJQ, (o Zsv, 

uOOuCO|u-u- Tetrapodia iambica. 

^ .. Trip. iamb. primo pede sync. + 

/\ OOuuuuOOI uuu^u— aut 0" dochmius; in anlistr. fortasse 

au*"^*'-) • dim. dochm. 

^ A— ' 

uOOA^^^I^^ "^ ^"" 
A__ A_ Creticua + dochm., vel pentap. 

'Ji_ u — I u — 'i- u — iamb. 

5 



66 



[204] 



vi — I V — V — 



U -w— |\/ — U- 



KAJKAJ 



Daae tefrap. iamb. 

Diiambufl + trim. creticus, Tel 
duae totrapodiae iamb. 

Dim. dochmiacus. 

DochmiuB hypercatal. vel tetrap. 
- iambica. 



Ex stropbis dochmiacis Euripideis locum habeat Hipp. 
(362-372): 669—679: 

^Ant. Tukuvtg io xaycoTV/etg 
yvyatxcjy noT^oi. 

Tivaq vvv Tb/vag \ s/^OfiBv fj koyovq 
atpaXmaai xa^a^|//a Xvbiv Xbyov; 
tTv/o^Bv dixag, | w yd xul rpwg,^ 
nn noT el^aXvl^m Tv/ug ; 
nwg de nijf.ia xgvxpto^ (piXai ; 
Tig av dtiiiv agijoyog t) Tig uv ^qotwv 
naoedgog rj ^vvsQ\y6g adixwv SQywv 
ipuvUrj ; t6 yuQ \ nuQ* rifitv nu&og 
nuQov 6vgsxnbQUT0v sq/stui fiiov, 
xaxoTv/soTaTU \ yvvaixwv sydi. 



/\ uuu — I f\ (a)u — 
u — •— u — 



u — •— u I w — iL- u — 
uCa)" — u — I •— ' — 

/Vr^ - IU---U-- 

'kl_ u — I U — ' — u — 
u — u — lu — o — |u — u — 

vGi^iLl yj^ I v/uD'— cr - 

*/ — • — u— |u — •— u — 
u— u— lu— u— I u- u— 



u GO 'il- u - j u— '!L u~ 



Dim. cret vel tetrap. iamb. 
DochmiuB. 

Dim. dochmiacu8. 



Dochm. + trip. iamb. secundo et 
tertio pede syncopata. 

CreticuB + doohmius, Tel pentap. 
iamb. 

n II II 

Hexapod. iambica. 

Dim. dochmiacus. 



Hexap. iamb. 
Dimeter doohmiacns. 



* Fortasse cum Hcatliio est scribendum Id pro ta (cfr. p. 62). 
Versus strophici traditio est corruptisBima. 



[205] 67 

§ 21. 

De natura iambica versus dochmiaci quoDiam omnis 
videtur dubitatio remota esse, non iam eat cur reiciamus eas 
formas dochmiacas, quae multis viris doctis adeo mendosae 
videbantur esse, ut eas coniecturis tollere studerent, eos dico 
dochmios, qnorum arsis prima aut altera non una, sed duabus 
syllabis brevibus efficitur, id est eos, quorum pes primus aut 
tertius est anapaestus „cyclicus". Quamquam maiore in iis 
admittendis cautione opus espe existimo, quam qua Goldmann 
utitun qui hanc formam locis Sophocleis nonnuUis inculcat, qui 
alio modo explicandi sunt. Veluti Soph. Oed. Col. 1447 et 
1448 : 1462 et 1463 statuit hunc dochmium (de dochm. us. 
Soph. p. 19): 



UU UU \Ai 



o — I u — Ou u uu I uGuuu u — 



u — — u — \ V — — u — 

ant. : fdyaq Xis fxiyaq 6Q6i\nBTai xrvnog aq^atoq \ oda di6fioXog'ig J' 

aygay itYjii' vn^X\d-€ xQarog (pofiav 
qui locus quoraodo sit distinguendus modo ostendimua. 
Certa vero exempla dochmiorum, quorum pes tertius effi- 
citur anapaesto cyclico, mihi videntur haec esse: Aesch. 
Suppl. 349 Xds jLiB rav ixtriv ((pvyadu nsQidQOfiov) \\ ant. 361 
av is noLQ^ orptyovov (/nuds yfQUi6g)Q(ov) \\ Eur. Med. 1259 (xa- 
TSiQlyt^ xaTanavaov 6?)*A' otxiov tpoviuv {raXaivav r' ^Egt^vvv vn* 
aXaaT6Q(ov\ ubi Seidler restituere studuit dochmium purum 
transponendo : {s^)tX^ oixcuv ToiXai\vav (povluv r' 'EQi\vvv vn 
aXaaTOQwv, quod vulgo in editionibus legitur. In versu anti- 
strophae, v. 1269, qui ita est traditus: (jtiu\af^ax^ ini yuYav 
av)T0(p6vT(uq avvot(da [aut avv(o6(x] d-todtv nirvovr^ \ sni dofiotg 
a/^), pro fvvwcJa, quod editores plerique receperunt, resti- 
tuenda mihi videtur forma ^waotia, quam altero loco Euri- 
pideo, ubi est tradita, Herc. 787 Xmovaai f.toi ^wuotM metrum 
tuetur, qua recepta plena cum versu strophico responsio 
efficitur || Troad. 286 dvrinaX^ uv&ig ixst(^af Stnrv/w yXioaaa), 
Dochmiorum, quorum pes primus efficitur anapaesto 
cyclico, certa exempla proferre possum nulla. 

6* 



68 [206] 

§22. 

Probasse mihi videor dochmium esse tripodiam iambicam 
secundo pede syncopatam atque hunc in modum describendam: 

Hoc colon societatem init et cum aliis tripodiis iam- 
bicis id est cum pedibus iambicis novem morarum et cum 
pedibus sex morarum iambicis (dipodiis puris, bacchiis, creti- 
cis). Singulos iambos dochmiis adnexos cum his in tetra- 
podiarum corpus esse coniungendos puto. Hexapodias denique 
iambicas, quae in strophis dochmiacis occurrunt, in suspenso 
relinquo utfum malis constare ex duobus pedibus novenarum 
morarum : 



u — u — u-^|u — V — u - ^ 
an ex tribus senarum morarum: 

u — u — |u — u — !u — u — • 
Mihi illud praestare videtur. 

§23. 

Superest, ut de loco Aristoxeneo quid censeamua expli- 
cemus, quem sant qui ad versum dochmiacum pertinere pu- 
tent. Legitur is locus in fine libri Qvd-/ntHfSv aToi/Hwr, ubi 
Aristoxenus de magnitudine pedum rhythmicorum locutus 
cum de pedibus ternas, quaternas, quinas, senas moras con- 
tinentibus disseruisset, pcdem octo morarum commemorat his 
verbis: "iiare ni/nnroi av nrjauv oi iv onraarjjiKo jutyed^si. eaovrcu 
d' oiiroi daxrvXixol np ytvsi, instdijmg .... (Cetera desunt). 
Quo loco ii ex viris doctis, qui dochmium non esse versum 
syncopatum neque novem, sed ooto morarum putant (nixi 
locis, de quibus cf. Christ^ p. 462 sq.), rationem suam firmari 
contendunt, oum haec verba vix in alium pedem cadere pos- 
sint atque in dochmium. At non satis respexerunt verba 
saovrai S* ovrot daxrvXixol rtS yivH, quae quid significent, ex 
iis apparet, quae Aristoxenus de pedibus iv e^aa^fma /tuyid-si 
disputat. Yerba rhythmici haec sunt: sart di ro fiiys&og 
Tovro ivo ysvtSv xoivov, rov re iafiptxov nul rov iaHTvktxov. 



[207] 69 

hf yag roTg 'e^ xQivSv Xafi^avoftivtov Xoyatv, tov ts laov xal xov 
iinXaolov xai tov nsvrunXaatov, 6 ftev TsXsvTaTog Q7j9-€tc ov» 
eggv&iLtog ioTi, riov ds Xoincov o /ttsv tov laov Xoyog sig ro daxrv- 
Xtncov yi'Vog ffinsasTrat, o Jf tov ^tnXaalov ng to iafiftiy.ov, Pes, 
quem ovx sQQv&ftov Aristoxenus appellat, est eiusmodi, ut 
theais quinque moris, arsis una mora constet JJJ u «lut u i i I : 
pes autem tov laov id est qui ad genus dactylicum pcrtinet 
est is, in quo et thesis ct arsis ti'ium est morarum: * — < — ; 
denique pes rot dinXaalov sive generis iambici is, in quo 
thesis cum arsi comparata rationem habet 2:1« sive 4 : 2 
•— ' — aut — •— '. lam quod ait scriptor pedes octasemos 
omnes esse generis dactylici, de quibus pedibus cogitet) aper- 
tum est. Sunt enim ei pedes, in quibus et thesis et arsis 
quattuor sunt morarum ^ — >. Alii vero pedes rhythmici 
octasemi non exstant, cum nequc pes, cuius thesis sept(Bm, 
arsis unius, neque pes, cuius thesis sex, arsis duarum, neque 
pes, cuius thesis quinque, arsis trium sit morarum, ad legem 
rhythmicam adaptari possit. 



I N D E X 

VERSUUM DOCHMIACORUM, QUOS TAHULAE CONTINENT. 

(Numeris utor editioDiH quintae poetarura Bcaenicorum Oraecorum DId' 
dorfianae, a euiiis lectione ubi recessi, in adnotatione significayi.) 



Aesch. Prom. 570; 574, 575 bc, 576 c, 580 b, 58*2abd, 588 a : 593, 
d94bc. 595 b, 600b, 6aSabd, 608a; 689bc.t 

Sept. 78-94, 96-99, 101, 106b -116, 121-122, 124—125, 
127 - 130, 132—135, 141-143, 145, 149, 152, 154-157, 158, 160,163-165; 
166, 171 : 174, 181 || 203-205 206 b : 211-213, 214 b; 219-221 : 2i>6- 
228 ; 233-234 : 239- 240 |1 417-420 : 452-455 ; 482—483 : 522-523 ; 
563-564 : 6i6 627 ; 686-687 : 692—693 ; G98-700 : 705 -707 || 874, 
876 ab : 880, 885 ab; 888 a, 890 o, 894 : 900 a, 901 o, 905.» 

Suppl. 347 b-351 a : 359 b— 862 a, 363 a; 370 b— 371 : 381 b 382; 
392— 39i8b : 402-406 b; 430, 432 : 435, 437 || 630, 634 a, 635— 636 a : 
643, 646-^8 a; 666 ab; 661 a; 666 a; 679, 681:689, 691; 736-737, 
788 b : 743-744, 745 b; 751— 752 a : 758-759 a.» 

Ag. 1090: 1095; 1 100 b, 1104 : 1107 b, 1111; llMb, 1117b— I118a, 
112l-1123a, 1124b: 1125b, 1128b-1129a, 1132— 1134r, 1135b; 
1136b— 1137, 1141, 1143a, 1144 : 1146b- 1147, 1151, 1153a, 1154; 
1156b, 1158, 1162, 1 164 a, 1166 : 1167 b, 1170, 1173 b, 1175-1177 || 1407 a, 
1408b-1409: 1426a, 1427b-l428.* 

Cboeph. 156—157, 159, 161 || 935— 937, 941:946-948, 952; 942 
-943, 945:962—963; 953-954, 956b, 960-961 : 965a, 966a, 967 a, 
968a-969, 971-972.* 

« De Prom. 574—588 : 593-608 cfr. p. 64. 

2 De Sept. 78 cfr. p. 44; 125 b nClan i^(i6^aii le;i:o; do v. 204 
cfr. p. 38 sq.; de v. 239 cfr. p. 44 sq. De v. 563—567 : 626—630 cfr. p. 63. 

s De Suppl 431:436 ofr. p. 57: de v. 691 b cfr. p. 52. 

^ Ag. 1147 cum Blomfieldo scribo nt^Cfialov yaq ot'; de v. 1173 
cfr. p. 52 et 53; de v. 1407 : 1426 cfr. p. 45; de v. 1410 cfr. p. 54. 

^ Chooph. 157 cum Bambcrgero ita transpono verba: xlvt Si 
fioi aifiaq^Klv M SittiroT^ f^. V. 954 b cum Rossbachio scriho /^oroc 
tno^9tai^fv). V. 960 a oum Hcimsoethio pro a^ior rV scribo 9f^tf S\ 
V. 965 dubiuH utrum lectio tradita csset servanda an cum Heimaoethio 
mtitandum afitCyjti ;|r^Voc non recepi. 



[209] 71 



Eura. 143, 146:149, 151; 156a:163a; 171, 172b:176, 177 b 
255-256, 257 b -260, 2i)2b-.263, 265-266 a, 268 b, 270 ac, 275 || 778, 
781, 784, 792: 80^ 811, 814, 821; 838, 840 a, 842, 845-^6 : 871, 873 a! 
875, 879--880.1 

Pera. — 

Sopb. Ai. 348—350:356—358; Ji64 -366 : 379-381 ; 394-395, 
396 b : 412-413, 414 b || 879-884, 886 b, 888, 889 b, 900, 910 : 925-929, 
931 b, 934, 935 b, 946, 954. 

Anf. 1261-1262, 1264—1266, 1268-12G9, 1273b, 1276:1284.-. 
1285, 1287-1289, 1291-1293, 1296, 1300; 1307-1311 : 1329—1333; 1317 
-1325 : 1339— 1340 a, 1341 b-1346. 

EI. 1234, 1240, 1250: 1255, 1262, 1266, 1270; 1385 1388: 1392, 
1395 c.a 

Oed. Col. 833— H36, 841-842 : 876—879, 884-886 || 1449 b, 1450 b, 
1455:1464, 1465 b, 1470; 1477 b— 1481, 1484 : 1490 b— 1495, 1499 ab; 
1556, 1559 : 1568, 1570.» 

Oed. rex 656—657 : 6S5 686; 661—662 : 690-691 1| 1313-1315 : 
1321—1323; 1329-1330, 1340—1346:1349, 1360-1366> 

Phil. 395, 400b— 402: 510, 516 b— 617. 

Trach. — 

Eur. Alc. 394 n, 895 b, 403a : 406 a, 407b, 414— 4l5a 

Med. 1251 b— 1254, 1256 a, 1257-1260: 1261 b— 1264, 1266 a, 1267 
-1270; 1273-1276, 1279— 1280 u, 1281:1282—1283, 1286-1287, 1290 
— 1291a, 1292.* 

Hipp. 363-365, 366 b, 367 b, 369-370, 372 : 669—672, 673 b, 674 b, . 
676-677, 679 jl 571—574, 579-580, 585, 586 b, 592— 593 a, 594-595 1| 
811-812, 814-8l5ab, 816; 817-818, 821 b- 822, 825-826:836-837, 
840 b— 841, 845; 830-832; 854—855; 866b-870; 882—884.« 

Heracl. 75, 82b— 83, 86:95, 103 b— 104, 107; 91.^ 



1 De Eum. 256 b cfr. p. 52; de v. 840 b : 873 b cfr. p. 55. 

2 De El. 1246 cfr. p. 52; de 1266 cfr. p. 49. 

8 De Oed. Col. 1447-1456:1462-1471 cfr. p. 66; de 1479 sq. 
cfr. p. 46. 

♦ be Oed. reg. 1313 : 1321 cfr. p. 47. Hi yerBus non suDi recepti 
in tabulam; de y. 1350 cfr. p. 54. 

* Med. 1252 a scribo '^AUou pro AfKov, De ?. 1259 : 1269 cfr. p. 67. 
6 De Hipp. 362 - 372 : 669- 679 cfr. p. 66 ; v. 593 b retineo lectionom 

traditam; cfr. p.58. De v. 815 c cfr. p. 55; do v. 837 cfr. p. 61; v. 840a 
scribo oum C nVo; Srf xXlm; v. 848 tetrapodia iumbica est, non dochmiuB; 
falso igitur p. 33 enumeretus est. V. 883 et 884 restituo cum Har- 
tungO sic: xa^e^to Suitx^nf^arov xaxiv \ oXoov^ eJ noli^, 
' De Heracl. 81-82 : 102-103 cfr. p. 61. 



72 [210] 

Andr. 834 a, 888 ao, 844—845, 849-850, 854 a, 855-860, 865. 
Hec. 181, 183, 18«, 191 || 684, 687, 680—690, 694-696,701, 703a, 
704a, 706, 710—711, 715a, 716— 720 1| 1025— 1031, 1033a, 1034, 1066— 

1057, 1060—1063, 1066, 1068, 1074, 1084 b: 1106.* 
Suppl. 1072, 1074-1075, 1078—1(779.« 

Herc. 735—739. 743b-745, 746 b : 750—753, 757 b- 758, 759 b|| 
875-878, 884—885, 887a, 888 a, 900—903; 910b, 9l2b, 917—922 || 1017, 
1020-1024, 1026, 1035, 1042-1044, 1045b-1046, 1052-1054, 1056, 

1058, 1059— 10()0. 1070—1071, 1074, 1080— 1081 a, 1085-1086 || 1178, 
1180, 1182—1183, 1192b-1194, 1210-1212.» 

lon. 677-679, 681-684, 686, 690 : 690-697, 700-702, 704, 709; 
714-715, 719-724: 764, 767, 776, 784, 790, 791 b, 797, 799 b || 1445, 
1449, 1452 a, 1453, 1454 b- 1455, 1458, 1460-1461, 1467 b, 147ft 
1474, 1495.* 

Troad. 289, 242. 245, 247, 253-254, 256, 262, 265, 272, 276, 284, 
286 a, 287, 290, 292 || 308, 310, 313 : 325, 327, 329 1| 1216—1217 : 1227 
-1228 a; 1230, 1239* 

Hel. 627 ab, 629, 635, 640, 643 a, 645, 649—651, 655, 659, 661 b-662 b, 
666-^7, 670, 67;j-674, 676-677, 682, 685-687, 690, 694 a, 695, 696bo.6 

El. 586, 587, 589 b, 591—595 || 1148— 1149 a, I150-ll54a : 1156- 
1156a, 1157— 1162a, 1163-1164; 1169—1171. 

Iph. Taur. 043, 646 nc, 651, 655-666 1| 830, 834-835, 840, 842, 844, 
840-847, 849 bc, 853-854, 856-860 H 870, 871b-873, 877, 882 bc, 885, 
891 ac, 895, 899.^ 

Or. I40b-144, 145b— 152 : I53b-156, 157b-164; 166, 168, 
171 b, 175-178, 180, 185 a, 186:187, 189, 193, 197—199, 201, 206 a. 
207 II 317b-327, 330 .31 : 333b-344, 346-347 || 1247 b— 12i=)0, 1254 b 
-1255, 1261, 12G5: 1269, 1270bc, 1274 b— 1276, 1281, 1285; 1289-1290; 



1 De Hec. 703 b et 715 b cfr. p. 68; ▼. 1031 alterum oXt'9^ior 
delendum esso puto. De v. 1083 b i*fr. p (50, 

* Suppl. 1074 per calami lapsum p. 36 omissus oBt. 

• De Herc. 735—739 cfr. p. 60; de v. 746 cfr. p. 49 sq; de ▼. 921 sq. 
cfr. p. 41; de v. 1023 cfr. p. 61 ; de v. 1069 ofr. p. 43 

♦ De lon. 776 et 790 cfr. p. 42; de v. 799 et 146 7 a cfr. p. 59. 
' Troad. 247 scribo KaaadrJQar.; V. 1227 retineo formam artralor 

oum V. 

< De Hel. 627c cfr. p. 52; de v. 650 p. 48; de 694b cfr. p. 52; 
de 696 a cfr. p. 63.. 

1 De Iph Taur. 647-656 cfr p. 61; v. 859 scribo oum Scfaoenio 
et Hartungo So^twr ayojuar; de v 871—872 cfr. p. 48; de v. 877 cfr. 
p. 51. 



[211] 73 

1806-1810111368—1864, 1357—1368, 1361 ac, 1886:1587-1688, 1541 
—1642, 1646 ao^ 1648.« 

Phoen. 103— 104a, 108, 110, 114-116; 127b, 180, 149, 166; 166 
-166, 169 ab; 176-177 a; 183, 184 b, 187- 189 a, 192 || 298, 296-300 1| 
318-319, 822-826, 329, 336, 346, 346b-349, 354||1287a, I288a, 
1289, 1291, 1296, 1299 a, 1300 a, 1801, 1308, 1306; 1341, 1346, 1360 
-1861 ab.« 

Bacoh. 977—980, 981b-982a, 983— 987, 988 b-991 : 997-998 a, 
1000, 1001b-1002a, 1008—1008, 1009b-l0l0; I018b-1021ab, 1022; 1036 
—1036; 1041-104211 1169-1170a, 1171, 1175, 1177, 1182: 1188-1184 a, 
1186, 1192, 1194, 1199.» 

Rhes. 131—134, 186 ac : 196-198, 200 ac || 692, 694, 696, 698, 700, 
703 : 710, 711b-712, 714, 716, 718, 721. 

Iph. Aul. et Oycl. — 

Ar. Ach. 368—361:388—390; 490-491, 494—495; 666-668, 
670-571.* 

nnb. 1162-1164, 1167, 1169. 
• ▼esp. 730, 732 b, 736 : 744, 747 b, 749; 869 b, 873; 886 b. 890. 

av. 228, 230, 234, 236, 239 || 631—634 || 1188-1195:1262— 
1268.» 

Plat. 637, 639-640. 



< De Or. 140 cfr. p. 59; de ▼. 160 et 177 a cfr. p. 62 et 68; de 
▼. 185 : 206 cfr. p. 68; de ▼. 336, de ▼. 1247 a, de ▼. 1267 ofr. p. 66 sq. 
* De Phoen. 299 b cfr. p. 51; de ▼. 1351 cfr. p. 37. 
» De Bacoh. 1007 cfr. p. 51; ▼. 1169 cum Hartungo scHbo rCva 

&fOPTg avSdv ; 

^ De Ar. Ach. 390 a cfr. p. 52. 

» De Ar. a^. 1193b cfr. p. 51; de ▼. 1265 cfr. p. 54. 



P. 32—85 hi dochmii classis III omiBsi snnt: 

Soph. Oed rex 690 a Xa9i Sk naQatp^ovi^ov || Eur. Herc. 758 a aipQova 
Xoyov ov^i(tov fiaxriqtav xaT^fiai^) \\ 121 la, quem ▼ersiculum ita restituo : 
qtortov hrl Sqouov^ a(v6atov ^Joryrt) || Suppl. 1074 (^*/) aj^trXta raSe na&wv 
(in tabttliR numeratus est hic dochmius) || Or. 186 a arouccroi dvax^ladov^ 
ant. 206 ayajuofy fntS^y artxvoq \\ 1249 a noTvta ; na^a/jfvH. 

Falso ▼ero ibi adscriptus esse ▼idetur Aesch. Ag. 1101, quod 
oolon iam cum sequente iambo in tetrapodiam iambicam coniungendum 
esse censeo. 



74 [212] 

Ad dochmioft classiB IV p. b6 fortasse adioiendaa est Soph. Ant. 
1273 &€6c ror' oQa rorf, nisi is cum Erfnrdtio ita scribendua est: ror* 

Denique addendua eat Soph. Oed. Col. 1464 b (jrruTro^ Siparo^ SSt 
Si)6/ioXoi h S^Sk^ et 1494 b nontiSavfy et pag. 82 Eur. Phoen. 1299 
{au)r£/ alfialerov ost delendna et adiciendni Herc. 1194b (^lS^tJiuv 9tot)<n 



1 



DE VOCABULIS GEAECANICIS 

QUAE TRADUNTUR 

IN INSCEIPTIONIBUS OABMIHIJM 

HORATIANORUM 



AD SUMMOS IN PHILOSOPHIA HONORES 

AB AMPLI8SIM0 

PHIL080PH0RUM ORDINE 

ACADEMIAE WILHELMAE ARGENTINENSI8 

RITE IHPETRANDOS 

8CRIP8IT 

EDUARDUS ZARNCKE 

LIP8IEN8IS. 



AROENTORATI 
APUD CAROLUM L TRUEBNER. 

MDCCCLXXX. 



Buchdruckcrei vou Li. Uttu iii Darmstadt. 



§• I. 

Notum est Hoiatii carminum inscriptionibus iii codicibus 
aliquot Graeca addi adiectiva, quae adposita esse yideantur 
ad universam si^igulorum carminum indolem designandam. 
Quae notationos unde originem ducant et quo iure illis car- 
minibus attribuantur , operae pretium vidctur diligentius 
perscrutari. 

Est autem in signiiicationibus addendis nulla in eis co- 
dicibus qui in censum veniuut constantia: cum neque omnes 
codices constanter epitheta illa praebcant, verum pars ea ex- 
hibeat pars omittat, neque in eiusdem carminis significatione 
omnes ubique consentiant. Atquc codices hi sunt - utor 
notis editionis Kellerianae maioris — : 

A = cod. Parisinus 7900' saec. IX -X olim Puteaneus. 

B = cod. Bernensis 363 saec. IX olim Floriacensis. 

F = liber archetypus codicum Parisinorum 7974 et 
7971 saec. X 9) et v^? alterius olim Puteanei, alterius 
olim Floriacensis. 

A = codex Parisinus 7972 saec. X olim Mentellianus. 

y = cod. Parisinus 7975 saec. XI. 

r = cod. Turicensis Carolinus 6 saec. X olim Men- 
tellianus. 

77 = cod. Parisinus 10310 saec. X. 
Quibus in codicibus epitheta graecanica leguntur haec:' 



allegorice 



yv II 20 (allegorice 
vel paraenetice y) 

Fyn III 9 



antapodotice 

1 De epithetis graecis, quae in antiquioribus editionibus Ho- 
ratii (veluti in Pulnianniana, Cruquiana et non paucis ex sequentibus) 
leguntur, accuratius aliquando agondum erit; propter editionum penu- 
riam Argentorati liuno iHborera perficere non potui. — Sero vidi co- 
dicem Horatii Oxoniensera [Queen^s CoUege P. 2) saec. X, quem con- 
tulit E. 0. Wickham in editione Horatii (Oxonii 18*4, vol. I p. 8S8 sqq.) 
fere constanter eadem atque codicem F in carminum inscriptionibus 
praebere epitheta graecanica, nisi quod aliquanto plura quam F omisti 
Oxoniensifl. 

1* 



[216] 



apotelestice 



dicanice 



diastolice 



encomiastice 



enthusiastice 



erotice 



eucharistice 



euctice 



hymnus 



FX III 30 



Fkn II 2 



Fky III 19 



AB II 2 

ABXyIlU2A{pros- 
phonetice enco- 
miastice). 8. 14 



Fky II 19 



ABky IIII 1 (euctice 

erotice). 10. 11 
FXy I 8. 13 
Fk I 19 



Fky I 36 



ABky IIII 1 (euctice 

erotioe) 
Fk II 5 
Fky 1 30. 31 



ABr III 25 
i^A I 21 
Fy III 22 

FAy I 10. 12 (pros- 
phonetice hymnus) 



[217] 



hypothetice 



lerke 



mentice 



paean 



palinodia 
pnraenetice 



ABx III 27 

FXl Q 

FXy I 15. II 16.18 
(paraenetice vel hy- 
pothetice). III 16 

FX I 23 

FXy III 15 

ABX IIII 5 (paeanis 
species proseuctioe) 

FXy I 16 

.-^5/11128.29(^^08- 
phonetice parae- 
netice y) 

y^BAyIIII7.12. 13 

FX I 4. 7. 14 

FXy I 9. 17. 18. 33. 
II 3 (paraenetice 
immo [<m. X] sym- 
buleut.). 9. 18(pa- 
raen. vel hypothe- 
tice). 20(allegorice 
vel paraenet. y) 
IIT 12.14. 17. 21 

yi II 1 7 (paraen. vel 
symbuleutice y) 



pragmatice 



B I 1 

jPAyIll.II7(pragm. 
vel prosphon. y) 
FX III 1 
y II 1 



6 



[218] 



prosagoreutice 
proseuctice 



prosphonetice 



protreptice 
syllogistice 



symbuleutice 



threnus 



Fkyn II 8 

AXy IIII 3 

ABXy IIII 5 (paeanis 
species proseuc- 
tice ABX). 6 

Fk III 23 

FAyI35. III 13. 18 

FXt I 2 

[Fy carmen saecul.] 

ABXy IIII 4 (pros- 

phonetice enco- 

miastice) 
FX I 3. 5. 20 
FXy 1 12 (prosphone- 

tice hymnus). 32. 

37. 38. II 4. m 

11.27.29(pro8ph. 

paraenetice y) 
Fyv II 6 
yv II 7 (pragmatice 

vel prosphonet. y) 
y II 2. 14. III 23 
r II 12 

r II 4 

FX III 28 

jPAy II 3 (paraenetice 
immo [ow. A] sym- 
bul.). 17 (paraene- 
tice vel symbul. y) 

FXy I 24 



[219] 7 

In poDendis autem neglegendisve illis inscnptionibus 
qualis sit codicum ratio, ex tabula quam p. 8 — 13 subieci 
elucebit. 

Ex hoc indice primum notabilis in memoria codicum 
discrepantia apparet. Differt enim priorum trium librorum me- 
moria a quarti ita ut in illis varia sit et parum constans 
secundum diversas codicum stirpes, in quarto libro una et 
eadem sine lectionum varietate. Atque cum in tribus priori- 
bus libris duas praecipue familias discernamus, quarum altera 
(AB) graecanicas inscriptionespraeter carmina I 1. 112. III 25. 
27 — 29 nusquam, contra altera {F) eas in plerisque carminibus 
exhibeat, in quarto libro condicio plane commutata apparet; ibi 
enim altera (^AB) fere ubique titulis Graecis instructa est, altera 
iF) eis praeter unam (IIII 10, si Kellero fides habenda est) ca- 
ret. Quam rem explicavit Eiesslingius in „commentatiuncuIa de 
Horatianorum carminum inscriptionibus*' \ cuius verba haec 
sunt: ,,Is liber unde per priores tres libros tituli carminum in 
commune codicum j4B archetypum transscripti sunt, etsi iam 
in priore parte mancus fuisse videtur, defecit certe in tertii libri 
fine, atque quarti libri praescripta ex alio codice supplefa sunt. 
Idem vero accidit in codicis F archetypo, ut liber ille unde 
inscriptiones describebantur in tertii libri exitu desineret. 
Desumpta igitur sunt ea praescripta ex codicibus qui tres 
priores carminum libros solos complectebantur. Tales autem 
extitisse codices vel id documento esse potest quod in libris 
nonnullis velut Ak m tertii odarum libri fine diversorum lyri- 

cae poeseos generum enumeratio inserta est quae 

res quemadmodum permira est in modio exemplari, ita qui 
usu venire potuerit sua sponte intellegitur, si hoc loco co- 
dicum aliquod genus desiisse statuimus. Atque quod illi co* 
dices hoc loco defecerint, non casui tribuendum esse videtur, 
sed inde certe explicari potest quod prima carminum Ho- 
ratianorum editio in tribus prioribus libris continebatur.** 

Haec Eiesslingius ; nobis autem paullo longius progredi 

^ Index scholarum in uniyersitate litteraria Gryphiswaldensi per 
semestre aestiyum anni MDOCCLXXVI habendarum p. 10. 



8 



[220] 



Carmeii 



B 



I 1 

2 
3 
4 

5 
6 

7 

8 

9 

10 

11 

12 



pragm«Hce 



13 

14 

16 

16 

17 

18 

19 

20 

21 

22 

28 

24 

26-29 

80 

81 

82 

88 

84 

86 

86 

87 

88 



proseuctiee 
proflphonetice 

paraenetiee 
prosphonetice 

hypothetice 

paraenetice 
erotice 

paraenetice 
hymniis 

pragmatioe 

prosphooetice hymniu 

erotice 
paraenetioe 
hypothetice 
palinodia 
paraenetice 
paraenetice 

erotice 

prosphonetice 

hymnus 

lerke 
threnus 

euctice 

euotice 

prosphonetice 

paraenetice 

proseuotioe 

euoharistice 

prosphonetice 

prosphonetice 



[221] 



9 



X 


y 


T 


n 


G r H m m a t i c r u m 
tofitimonia. 


— 


— 






^pragmatice' Acro 


proseaotice 




proseuctice (?) 






proBphonetice 




— 




'proseuctice' Diomedes 


paraenetioe 


— 




— 




prosphonetioe 




— 


— 




hypothetioe 


— 


— 


— 




paraenetice 


— 


■ 






erotioe 


erotice 


— 






paraenetice 


paraenetice 


— 


— 


. 


hymnuB 


hymntiB 








pra^matice 


pragmatioe 


— 


— 




prosphon. hym- 


proBphon. hym- 








nuB 


nuB 








erotioe 


erotioe 


— 


— 


tQtoTixtai Acro 


paraenetioe 




— 


— 




hypothetice 


hypothetice 






'hypothetice* Acro 


palinodia 


palinodia 


— 


— 


'palinodia' Porphyr. 


paraenetice 


paraenetice 


— 


— 


'paraenetice' Aoro 


paraenetice 


paraenetice 


— 






erotice 


— 


— 


— 


'erotice' Acro 


prosphonetice 


— 


— 


— 




hymnuB 


— 








lerke 


___ 


___ 


— 




threnuB 


threnus 


— 


— 


»^ivog Porphyr. 


— 


— 






27 *protreptice' Porph. 


euotioe 


eactice 


• 






euctioe 


euctice 


— 


— 




prosphonetice 


prosphonetice 


— 


— 




paraenetioe 


paraenetice 


— 


— 




proseuctice 


proBouctice 


— 


— 




eaoharistice 


euchariBtice 


— 






prosphonetioe 


prosphonetice 


— 


— 




prosphonetice 


prosphonetice 


— 


— 





10 



-V^'. 



C A r m ^ B 

n 1 

4 



B 



* .1 ", •> 11 : » * - 1 • * 



eai.jai:A*-'.« 



fiieaaiee 



»T1 



^evlice 
pr««pkometiee 



pcoAphoBetiee 



prai^Batice 



10 

11 
12 

13 
14 
15 
16 

17 

IM 
19 

20 

ni 1 

2 


10 
11 
12 
18 
U 



proMforevtiee 
paraeBetiee 



bjpothetiee 

sjnbnleatice 

paraenetice toI hypo- 

thetice 

enthosiastiee 

para enetice 

pragmatioe 



antapodotice 

prosphonetice 
paraenetice 
proseuctioe 
paraenetice 



[228] 



•11 



X 


7 


r 




Gramma tic orum 
teRtimonia. 


— 


pragmatice 


— 




'pragmatice' Acro 


dicanioe 


prosphonet. 




dicanice 




paraenet. Hym- 


paraenet. immo 








boleatice 


symbuleutice 








prosphonet. 


prosphonet. 


protreptice 


— 




euctice 


— 


— 


— 




(proaphonetice) 


prosphonetice 


prosphonetice 






pragmati ce 


(pragmatice 
^vel prospho- 
l netice 


proaphone- 
tice 


— 




prosagoreutice 


prosagoreutice 




prosagoreutice 




paraenetice 


paraenetioe 


- . . 


—^- 




— 


— 


prosphonetice 


— 




— 


prosphonctice 








hypothetioe 


hypothetice 




— 




symbulea- 
tice 


paraenetice 
vel «ymbuL 


paraene tice 


— 




^)araenetice vel 


Cparaenetice yel 








/ hypothetice 


/ hypothetioe 




« 




enthusiastioe 


enthusiastice 


— 


— 




paraene tice 


aVlegoripe 
vel paraenet. 


allegorice 


— 


• 


pragmatice 


— 


— 


__» 






antapodotice 


— 


antapodotice 




prosphonetioe 


prosphonetice 


— 






paraenetice 


paraenetice 




— 




proseuctice 


proseuctice 


— 






paraenetice 


paraenetice 


— 


— 





12' 



[224j 



Carmeo 


A 


III 15 


— 


16 


— 


17 




18 




19 


— 


20 




21 


^ 


22 


— 


23 


— 


24 




25 


hjnniis 


26 


— 


27 


h jpotbet ice 


28 


paraenetice 


29 


paraenetice 


dO 


— 


IIII 1 


enctice erotice ' 


2 


encomiastice 


3 


pronenctice 


4 


( prosphonetice 


( encomiaJitice 


5 


( paeanis species 


1 prosenctice 


6 


proseuctice 


7 


paraeoetice 


8 


enoomiafltice 


9 


— 


10 


erotice 


11 


erotioe 


12 


paraenetioe 


13 


paraenetioe 


14 


enoomiastice 


15 


— 


0. i«coul 


^ 



hjmnnB 

hjpothetiee 
paraenetice 

paraenetice 



enctice erotice 
encomiastice 

prosphonetice 
encomiaetice 

paeanis speciea 
prosenctice 
proseuctice 
paraenetice 

encomiastioe 

erotice 

erotice 

paraonetice 

paraenetice 

encomiastice 



■lenfice 
hjpotketice 



dlastoliee 



hjmnns 
proseaetiee 



prosphonetioe 
ejllogietice 

prosphonetice 

apoteleatioe 



erotice 



proseaotice 



[225] 



13 



X 


r 


r 


TT 


OrammaticoTum 

testimonia. 

■ 


mentice 


mentice 


— 






hypothetice 


hypothetice 




— 




paraenetice 


paraenetice 


— 


— 




proseuctice 


proseuctice 




— 




diastolioe 


diastolioe 


— 






paraenetice 


paraenetice 




— 




~ 


hymnuB 








proseuotice 


prosphonet. 


— 


— 




— 




hymnus 


— 




prosphonet. 


prosphonet. 


hypothetice 


p rosphon. (?) 




Byllogistice 


parae netice 


— 


— 




prosphonet. 


prosph. pa- 
raenetioe 


— 


— 




apotelestice 


— 




— 




euctice erotico 


euotice erotice 


— 


— 




enoomiastice 


encomiastice 




— 




proseuctice 


proseuctice 


— 


— 




( prosphonetice 


jprosphonetice 








\ oncomiastice 


) encomiastice 








(paeanis speoies 
j proseuotice 


« 

proseuctioe 


— 


— 




proseuctice 


proseuotice 


— 






paraonetice 


paraenetice 


— 


— 




encomiastice 


encomiastice 




—— 




erotioe 


erotice 




— 




erotice 


erotice 




— 




paraenetice 


paraenetice 




— 




paraenetice 


paraenetice 




— 




encomiastice 


enoomiastice 








__ 


proseactice 










I 



14 [226] 

licet. Neque enim in fine demum tertii libri, sed iam ante 
extremum librum tertium illum codicem, unde j4B codicum 
archetypus descriptus est, defecisse partemque extremam ex 
alio codice ^ suppletam esse facile aliquis concludat. Eteuim 
exceptis carminibus I 1 (pragmaticc B) et II 2 (encomia- 
stice AB) sub finem demum tertii libri ^-iB tales inscripti- 
ones exhibero incipiunt (III 25. 27 — 29); atque statim post 
carmen III 30 A eundem addit qucm alii libri conspectum 
yocabulorum graecanicorum cum explicatione latina: in B is 
recensus omittitur. quo in codice omnino carmina neque om- 
nia loguntur et ordo carminum mutatus est. Itaque veri si- 
millimum videtur in libro illo, quem auctor archetvpi codicuro 
AB transscripsit, ncque epitheta graecanica addita fuisse (rara 
enim exempla l 1 et II 2 casu magis sive scrvata sive ex al- 
tero exemplari intrusa non curo) et ultimam partem tertii Hbri 
(inde a carmine fere vicesimo quinto) defecisse. 

Yideamus porro, quoad singuli codices in libris tribus 
prioribus intcr se aut consentiant ant disscntiant. 

1 ) Cum codicibus AB de quibus modo vidimus non co- 
haeret F codex archetypus codicum (f et \p: quem codicem in 
tribus prioribus libris plerumque instructum csse verbis illis 
graecanicis, carere fere in quarto libro iam supra monui. Paucis 
autem locis, ubi et AB et F inscriptionem Graecam exhibent, 
inter sc discrcpant (II 2. III 27 — 29). Codicem F in epithc- 
tis graecaQicis constanter sequitur codex A, nisi quod bis 
(III 9. 22) inscriptionc Graeca omnino caret.^ Idem autem 
X ad finem tertii libri eundem epithctorum illorum recensum 
exhibet quem praeterea in uno codice A invenimus. Quod 
non difficile est ad explicandum. Nam in quarto libro, ubi codi- 
cem F verbis illis uno loco excepto carere dixi, A cum in ce- 
teris illum sequatur, tamen notulas graecanicas easdem atque A 



* De hoc oodice, qui et ipso tres libros habaiase videtar, infra 
disserendum erit. 

^ Nam in oarminis II 6 inscriptione nota rodicis i apnd Kelle- 
rum errore sive editoris sive typographi post F excidisse videtur. 



[227] 15 

et B addit. Has igitur qui codicem k curavit scribeDdum, 
supplevisse censeudus est ex libro eius familiae ad quam AB 
pertinent: atque indidem indicem illum epithetorum quem 
ante librum quartum perscriptum legebat. repetisse. Praeterea 
cpdicem F sequitur codex n in paucis illis quae exhibet epi- 
thetis (II 2. 8. Ill 9. 27). 

2. Codicis y in epithetis graecanicis haec cum ceteris 
ratio est : a) plerumque y consentit cum F (et A): I 
8—13. 15—18. 24. 30-^33. 35-38. II 3. 4. 6. 8. 9. 16. 18. 
19. III 9. 11-19. 21. 22. 27. b) consentit cum F et r ita, 
ut divorsas quas hi codices praebent notas coniunctas ditto- 
graphiae modo (paracnetice ve) symbuleutice' sim.) adiciat: 
II 7. 17. 20. c) semel notas codicum .^JB et Fk coniunctas 
praebet: III 2^. d) semel consentit cum AB contra Fk: III 
28. e) brs dissentit a ceteris codicibus, Cum verbum grae- 
canicum diversum praebeat: III 23 ubi cum i^'A discropat, et 
II 2 ubi neque cum AB neque cum FXn facit f ) bis solus 
inscriptionem graecanicam servat: II 1. 14. Reliquis locis de- 
suut epitheta Qraeca. 

3. De r codice haec monenda sunt: bis consentit cum FX 
(x): I 2 MI 6 (quibus locis nulla est lectionum discrepantia) ; 
bis cum .IB: III 25 et (contra i^Ay;i [?]) III 27. Ter eam no- 
tam exhibet quam tamquam variam lectionem notat y: II 7. 
17. 20. Semel dissentit ab FXy inter sc consentientibus 
(II 4); semel solus epithcton habet: il 12. Cetera carmina 
carent inscriptione Graeca. 

Videmus utrumque codicem y et r medium quendam 
locum tenere inter familias FX et AB: ut tamen neque cum 
altera utra constanter faciant et sibi propria uterque nonnum- 
quam habeat. Praeterea y cum in universum F pressius se- 
quatur, exomplar codicis r simile adhibuisse et varia inde 
epitheta suis iunxisse videtur his locis: 

II 7: pragmatice i^A prosphonetice r pragmatice vel 
prosphonetice y, 

^ QuamquAfn ex Kolleri adnotatione ^Proseuctice tetracolos ad 
Augastum Ft (sed in r evanuerunt plurimRe litterae}** vel id addubi- 
tari pofest, num nota ^proseuctice'^ in r tradatur. 



16 [228] 

II 17: symbuleutice FX paraenetice r paraenetice 
vel sjmbuleutice /. 

II 20: paraenetice Fk aUegorice r allegorice vel 
paraenetice /. 

Neque enim veri simile est dittographiaro iam in com- 
muni archetypo librorum Fk^ /, r extitisse (^quemadmodum 
sane duplex lectio traditur et in FX et in y II 3: ^parae- 
itlBtice immo symbuleutice* cf. 18. IIII \) 9l y solo servatam, 
cum FX et r alteram utram notasse satis habuerint : tum enim 
mirum esset quod ne uno quidem ex eis de quibus agitur 
locis F et T inter se consentiunt. 

Is autem liber, unde et r fluxit et variae illae in y lec- 
tiones, similis fuit ei codici, unde finem tertii libri in AB 
suppletum esse vidimus. Quo fit ut III 25. 27 AB cum r 
consentiant contra FXy, Neque aliunde explicandum videtur, 
quod semel certe III 28 y accedit ad AB^ recedit a FX ; ubi 
eodem ni fallor libro usus est, unde varias lectiones illas eno- 
tavit. A codice r in hac re auxilium peti nequit: qui codex 
post III 27, 5') deficit nec libri IIII nisi exigua fragmenta 
continet. Sed cum omnino rarae sint in r inscriptiones, etiam 
de eis quae in prioribus carminum titulis / diversa habet a 
reliquis quos sequi solet codicibus (III 23. II 2) dubifari licet, 
num ad eundem fontem referenda sint: de eis quae r soli pro- 
pria sunt (II 4. 1 2), ne dubitari quidem licet. Contra anceps 
est iudicium de eis epithetis quae solus y notat (II 1. 14): 
quia casu fieri potuit, ut in F omitterentur. 

Ceterum praeter codices etiam apud grammaticos ve- 
teres quamvis levia similis memoriae vestigia dcprebenduntur. 
Quorum unus, Diomedes (saeculi fere IIII grammaticus) 
tertiam libri primi oden ^proseucticen^ nominat^, qua in re 



^ Diomed. III de metris Horatianis (Keil, Gramoi. Lat. I p. 522,7): 
„noDa decima ode Horatianum metrum habet et constat ex Qlyconio et 
Asclepiadeo, quodsuprascriptum estin eclogaproseuotice 
Vergilii. Alio autero genere scanditur per binoB yersus, quorum 
anu8 est tripodia dactylica, alter penthemimeres: n%ater saeca Cupidi" 



[229] 1 7 

discrepat cum nostris codicibusi^A^reliqui enini carent epitheto), 
quibus ^prosphonetice" est. Alter, Porphyrio, Horatii 
interpres (saec. III ?), tres nobis tradit huius generis signi- 
ficationes: 1) ad- carni. I 16 palinodia, 2) ad carnien I 24 
d^grfjvoc, utrumque cum FXy consentiens, denique 8) ad carmon 
I 27 protreptice, ubi in codicibus inscriptio Graeca deest. 
Secutus igitur est eandem fere quam nostri codices memo- 
riara: nam I 27 ^protreptice'* vix est cur negemus neglegentia 
librarii in archetypo familiae F omissum esse. 

Tertio loco accedunt scholia quae A c r o n i s nomen 
ferunt. Ubi quae extant epitheta pragmatice I 1. II 1; ero- 
tice I 19 [iQioTiy.ir}g I 13]; paraenetice 117; hypothetice I 15 
non differunt a nostris codicibus: pleraque in i^A/, vocabulum 
„pragmatice" I 1 et II 1 in singulis codicibus B et y redeunt, 
ut in F videantur fortuito praetermissa esse. 

In quarto libro nullum esse librorum (JBky — nam 
F in hoc libro epithetis uno excepto caret — ) dissensum in 
vocabulis de quibus agitur iam commemoravimus. Nam leve 
est quod y in quinti carminis inscriptione omittit verba: „paeanis 
species'^. B tertium carmen omnino non habet. Ceterum car- 
minibus 9 et 15 notae non adduntur. 

§11. 

lam si quaerimus, num hae inscriptiones ipso archetypo 
quo traditae sunt antiquiores perhibendae sint an non, ad 
eam quaestionem solvendam aliquod momentum habet index 
ille de quo supra p. 7 et 14 diximus, qui in fine tertii libri 
perscriptus vocabulorum de quibus agitur graecanicorum non 
omnium, sed partis tantum conspectum versioneLatina addita 
praebet. Leguntur ibi fere haec: 

Q. Horatii Flacci carminum liber III explicit. Erotice. 
Amatorie. Pragmatice. Causative. Hypothetice. Personaliter. 



««m.* cf. ibid. p. 519, 21: rtertia ode dicoloa Horatianum metrum habet, 
cuius prior versus constat ex Glyconio et reoipit trea pedes, spondeum 
choriambum iambum : aic ie diva potens Cypri ** 

2 



18 [280] 

Paraeneticc. Inteipositive. Prosphonetice. Exclamatorie. 
Proseuctice. Deprccatorie. Paeau. Proseuctice. Laudativa 
et Deprecatoria. 

E\ hoc indice, qui et in _^/ et A codicibus traditur et 
in Sangalleusi a (^saec. X) ante initium carminum extat, pri- 
mum hoc apparet auctorem Graeca terminatione deceptum 
vocabula dc quibus agitur pro adverbiis habuisse ideoque 
adverbiu Latina adposuisse. Atqui dubium non est quin 
adiectivoruni loco fungantur, ita ut supplendum sit vocabulum 
,,ode^: id quod elucet et ex Diomedis grammatici testimouio 
(p. '22 Keil): „nona decima ode Horatianum metrum habet 
et con^tat ex (ilyconio et Asclepiadeo, quod supra scriptum 
est in ecloga proseuctice V^ergilii^)**, et ejc ipsis inscriptioni- 
bus cai miuum I 3 (prosphonetice . . . Vergilii jPA), III 9 (anta- 
podotico ad Lydiam et Lydiae ad se tt), IIII 2 (poetarum 

encomiastice ./B), IIII 14 (ad plebem encomiastice, in qua 

ait y). Atque uno saltera loco in fine catalogi ipse auctor 
veram formam agnovit, cum poneret „paean proseuctice: 
laudativa (t deprecatoria'^: quae pertinent ad IIII 5 ^paeanis 
species prosouctice**. Quo certius est eum qui pleraque voca- 
bula in linguam Latiiiam transtulit, aliunde ea accepisse neque 
satis propiiam eorum vim adsecutum esse. 

Idem etiam magis confirmatur perversis quas addidit 
explicationibus Latinis. Ubi sola vox ^erotice** recte translata 
est, ferri potest etiam paeanis interpretatio. Contra vocabula 
^proseuctice*' ^pragmatice** „prosphonetice*' auctor parum 
intellecta ad verbi quae ipsi videbatur notionem expressisse 
satis habuit. „Paraenetice** nescio quo modo videtur confu- 
disse cum voce quae est „parenthetice" et inde perverse 
transtulisso. Denique ^hypothetice personaliter" errore ortum 
ex usu rhetoiico vocabuli ^hypothesis'*, ni fallor, explicando: 
quo vocabulo indicatur „quaestio cum persona finita." * 

^ Quolfli inirum viduntur quod Diomedcs hanc odeii (13) „ec1ogain*' 
nominat, ot pneiio credns errorom grammatici hic statuendum esse, qui 
fontem, unde hauriret, noii satis iutellexerit et de Vergilii ecloga agi 
putavorit: iiispicias locos a Baehrio (Gesch. d. roein. Lit. I^ p. 372) col- 
lectos, inprimis Ausonii praef. ad edyll. 11 (de Hor. oarm. III 19). 

2 Cf H^rmoijcnoH in progymnasmatis II 17i 23 Spengel 



231] 19 

Verum quod hoc indice probavimus certius iam Dio- 
medis loco et Porphyrionis, quod supra attuli, testimonio 
constat: inscriptiones graecanicas codicum nostrorum memoria 
antiquiores esse. 

§ III. 

lam videndum, num quae eorum de quibus disserimus 
vocabulorum ad alia quoque aliorum scriptorum opera de- 
signanda simili vi ac notione adhibita sint. 

Qua in re propter formam et usum diversum a cotoris 
secernimus verba quae sunt hymnus threnus paean 
palinodia. Hymnum ad deos extollendos scribi, thrcnos 
cantus lugubres appellari quibus mortui lugcantur, ^ Paeanes 
primitus laudes Apollinis et Dianae coutinuisse, postoa ad 
quemlibet deum pertinere potuisse res est notissima. Minus 
usitata vox palinodiae erat, cuius definitionem Suidas aifert 
hanc: naXmodla ds ivavua (o^J) , ij ro ra ivavtla eijiiTv ToTq 
7iQ0TS{mgx,T.L Repetitum est hoc ex nota fabula de Stesichoro, 
qui cum propter malum in llelenam conditum carnion caecus 
factus esset, palinodia in eius laudem scripta oculos recuperasse . 
dicitur. '^ 

Practerea v<»ro vocabula de quibus agitur ad carmina 
inscribenda adhibita esse haoc praecipue invenio: 

1) ivd^ovaiaaTixd ^ikkTj Aristoteles distinguit: tW 

m; fav n Q oa tan or toQin/jfror Xdfito^fy xat niQinTutTir Ttrw , xui ovrto rr^v 
diilodov Ttar Xdytov noito^e&aj ou &'nHi taiai^ dXX^ vn d & ea tg. Similifer 
Theon progymnasra. ib. II 61, 9. Alexander ib. III 1, 4. Quos so- 
qauntur rhctoros Latini. Volut Aurel. Auguetin. ap. Halm. rhet. min. 
p. 140, 1: ^Thesis est ros, qiiae admittit rationalem considerationem 
Bine definitione personae : h y p o t h e 8 i s est seu controversia . . . rcs, quae 
admittit rationalem contentioneni cum definitione personac^' Sulpit. 
Victor ib. p. 314,25. Martian. Capelia ib. p. 454, 16. Isidor. de rhetor. 
ib. p. 51'), 11. 

* Proclus discrimcn inter threnum et epicedion hoc modo stntuit: 
Siatpf-Qit Sf rov intKij3i(ov d &Q^roc^ oii ro //«k F7Tix)'Sfior naQ* avrd rd xtjSo:^ 
frt rov ato^uTog nQOxn^trov Xiyirai y o Jf &Qtjro; ov nfQiyQatpiTui XQ^*'^' 
(Procl. Chrestom. 24 apud Gaisford. I 352, 1). 

« cf. Bergk. poet. lyr. Graec. III 980—982. 

2* 



20 [232 j 

di — inquit — Tjjy diougfOiy anodtyofu^u noy fuXior it>g dtawovat 
Ttyec Tioy fV (ftXooo<fia^ to. tiiy rji^txd, to, di noaxTtxa, ra i* iy- 
dovaturfTtxd it^tyTfc x. r. A. ( Aristot. Polit. 7 p. 1341* 82). 
Euthusiasticum carnien intellegi aniino quasi divino tacto 
spiritu conseriptum facilc apparet. 

2) htjiozty.d Bergk. poet. lyr. Graec. III p. 1234, 24 
(Bacchjiijiis ioffrtxd) ; ioMTtxov tidugtoy (vel ioiouxoy^ vocan- 
tur haec Anacreontea: 18. 24. 26. 31. 32. 42. 43 (ed. Rose); 
imygdfitiurn igtoTtxd Duebner. Anthol. Graec. epigr. I p. 59. 
De eroticis carminibus Proclus Gaiaf. I p. 351, 11 dicit haec: 
ra di igioTty.d (scil. fti-Xfj/) d^Xoy ou yvvcuxdiy xai naidtay 
y.ui nug')bvmy igton/Mg ndst nsgtaTaattq. — Cf. etiam igwTtxoi 
koyot oratorum Graocorum. 

3) eucharisticon inscriptum est carmen alterum 
qunrti silvarum Statii libri, quo poeta ab imperatore Domi- 
tiano ad cenam invitatus gratias Caesari agit eumque laudibus 
extollit. 

4) tvxTixd iiiXTj qualia sint, Proclus (Gaisf. I 355,5) 
his verbis docot: evxuxd di ^tiXrj iygdipsTO ToTq aiTovftivoig 
Tt nagd Otov ysvbadai. Quae ita inscripta ferantur carmina 
nuUa invenio. — Evxuxov yivog hymnorum esse Menander 
docet, ita ut vuvovg tvxity.ovg ex apeucticis et proseucticis 
constare volit, qui ad deos pertineant, his verbis: oi di dnsv^ 
xTixoi xai ngootvxTtxol Vftvoi a/sdov f.tsv, loansg i(f>daxof.tsv, ndat 
ToTg ngostg7]ftsvoig slaiv dvansnXsyftsvot, ^ TOtg ys nXtiaTOtg avTiov. 
dnuvTsg ydg dwitvovvTSg Tovg &sovg sig svydg syxXsiovai 
Tovg Xoyovg. ijdrj dk uvsg xui dnoTOftiog xard tu avTd ys- 
yovuatV dntvxuxog ftsv o TOtovTog 

'Asv xvdtaTS ftsytaTf, xsXutvsiptg, uldsgt vaiwv, 
Dlrj ngiv in^ rjiXiov dtvai xal ini xvscpag iXdnv . 

ngonsvxTtxog J:'* 

KXvdi ftsv, dtyioyoto diog Tsxog, tjts fioi aisi 
* Ev nuvTsaat novotat nugiaTuaai 

(Menander nsgi inidsixnxiov in Spengelii Rhet. III 342, 22). 

5) ngog nagd"cVOv n ugatvsT txog (supplendum vftvoi^ 



[233] 21 

inscribitur Gregorii poetae Christiani carmen. cf. Antholog. 
Graec. carmin. Christianorum adornaverunt W. Christ et 
M. Paranikas Lipsiae 1871 p. 29). Paraenetica vocatur sae- 
piu8 poesis Theognidis et similium poetarum. De paraeneticis 
carniinihus Sextus Empiricus haec disputat: nmoTov //fv yag^ Iva 
avvdgdf.aoii€v avxoJq f.iridsv noiTjrtxrjg xaTfinovrfg, «AA' ovv ys 
ixsTvo nood^Xov botiv, oti onoaa /nsv jiiiorpsXij xal dvayy.aTa svQvayLi- 
rai naQa notfjraTg, oid saTi Ta yv(Ofnya y.al naoatvsTindj TuvTa 
aaff(og ai^ToTg niq^^QaaTai y.al ov dsTxat yQaftfiaTty.ijg x. r. A. (Sext. 
Empir. ed. Bekker p. 662, 27). 

6) protrepticus (vel protrepticum) inscribebatur car- 
men Ennii (p. XCI et 165 ed Vahlen). Protrepticon 
inscribi videtur in codicibus deterioribus quinti Statii silvarum 
libri carmen alterum, quo adloquitur Crispinum adulescentem 
discedentem, cui maiorum gloriam ostendit eumque exhorta- 
tur, ut eorum vestigia sequatur. Porro Ausonii edyllium 
quartum inscribitur: protrepticon de studio puerili. Deni- 
que intyQaf.if.taTa nQOtQhnrtyd adhuc extant in Anthol. Gracc. 
epigr. ed. Duebner II p. 251. 

7) hypotbetica quae inscribantur carmina licet nulla 
reperiam, similem certe notioncm prae se ferunt voces quac 
sunt vnod satg et vnod^rjnr]. Korunt omnes Tyrtaei vno- 
&7jxag (Bergk. poet. lyr. Graec. II p. 397), Solonis ib. 417 {vno- 
&^xut sig \4&7jvaiovg^ et p. 423 (vnodijxou ng savTov). Theognidis 
quoque elegiae est ubi vnodrjxat appellentur; nec secus Uesiodi 
et Phocylidis poesis. Archilochus OsQftdg vTio&iang scripsit 
(Eeil, analecta grammatica, Ualis 1848): ubi vnod^ias(ov legen- 
dura pro vnod^rjxtov (quod Nauck et Bergk praeferunt) Miller 
probavit (Journal des Savans 1870 p. 173 adnot. 5). 

Deinde ut melius perspiciatur, quem in rnodum nios fuerit 
carminum genera epithetis significare, non alicnum mihi vide- 
tur hoc loco selecta aliquot vocabula Graecorum, quae prae- 
ter haec de quibus disserimus Romanorum quoquo in usum 
recepta erant, apponere: 

1) genethliacon Stat. silv. II 7, 

2) epithalamia CatuUi (61. 62); Licinii Calvi (p. 84 
ed. Luc. Mueller); Statii silv. I 2; Gallieni (apud Treb. 



22 [234] 

Poll. 11); Luxorii in Riesei Anthol. Lat. I p. 66; anony- 
niorum ibid. I p. 81 ; II p. 211; etc. etc: cf. Baehr, Gesch. 
der roem. Lit. I* p. 752—755. 

3) propempticon Cinnae (cf. Luc. Mueller in ed. 
CatuUi p. 88, III); Stat. silv. III 2. 

4) epitaphia inscribi nonnulla epigrammata Martia- 
lis norunt omnes; cf. Ausonii epitaphia heroum; cf. Kiese, 
Anthol. Lat. I, p. 92. 231. 263 et Baehr 1. I. I* p. 796. 

5) epicedion Stat. silv. V 1. 3. 5; Auson. edyll. 2; 
epicedion Drusi. 

6) panegyrici inde a Tibulli temporibus compositi 
sunt (cf. Baehr I. I. I* 467 sqq.). [De oratorum cum Grae- 
corum tum Latinorum panegyricis nota res est.] 

7) soteria Stat. silv. I 4.^ 

Praetera de hymenaeis, idylliis, Priapeis, etc. etc. a Ro- 
manis compositis adeundi sunt libri de historia litterarum 
Latinarum conscripti. 

Pauca horum de quibus agitur epithetorum ad alia car- 
mina designanda usurpata esse vidimus. Quo maior est nu- 
mcrus epithetorum ex rhetorum potius apparatu petitorum. 
Nimirum ad artem rhetoricam haec vocabula revocanda 



1 Hic addere liceat, quae Proclus de carniinuin generibus referfc 
(Gaisford I p. 346, 20) : Trf^) St ueXixtj^ Tranjfttta; tptjaiy tog nolvjut^fnrartj r# 
xai Sintpogou; tj(ei ro^af, a uty ya^ avrtj; /ntfMtQiOTai Stotiy a St ar&ofono^q^ 
a Sf tt; rag nQOdmnrovnaQ ntQioraatis, xa\ tU ^too; juhy ayarptQtaS^at. {i u v o y, 
nQoiwSioy^ nutayui SiS^vQaju/Soy^ yofioy^ aStayiSia^ lofiax^or^ vnoQj^tjjuartt' 
tii Se avd-Qwnov; eyxio/uiaj eniy^xia, axoXuX', eQtonxaj ini9ahxftux^ Vfit" 
ya{ov;i aiXXov;, i^^tjy ov;^ entxijStia' el; &tovg St xai ay&QtSnovg naQ&trtlttt 
SaipyfjfpoQixa^ on^otpoQixa^ tvxrixd' ravra yaQ tl; S^tovq yQatpofitya xai ay&Qto- 
ntor ntQietXtjipty inatvov;' ra Se ttg rix; nQoantnrovaag ntQtnraatig oox fart 
uiv eiSrj Trjg fttXtxifgy vn^ avrtov St noy nottjrtov inixt^ttQtjTat* rovTtav 
Se ian nQayftanxdy ifxnoQixd^ dnoatoXtxd^ yviOftoXoytxd^ yttOQyixd^ intaraX- 
rtxtt. 



[235] . 23 

8unt: Encoroiastice, dicanice, euctice, syrobulcutice, protrepticc, 
prosphonctice, proseuctice, erotice, hyinnus, palinodia. * 

Ut a notissimis ordiar, Anaximcnes ^ hoc modo de ora- 
tionis generibus disputat: (^vo ybvi^ xutv noXinxfov aloi Aoyutv, 
TO fisv dr]fit]yoQiKOv, ro ds iixavty.ov. t\drj di rovrwv eTrva' 
*7iQorQS7iTii(ov, anoTQtnTinov, syxfo/itiaaTixov, iffSXTixov^ 
xuT fjy 001x6 V, fXTroXoyrjTtxav xal t^SitTaoTixov x. r. A. (Anaxim. ap. 
Spengel. rhet. 1 174, 15). Aristotelem demum notum est tria 
genera constituisse imdsixTixov^ dixavtxov, av^t ^ovXst tixov, 
quibus generibus ille species subiungit, cum dicit: . . avftfiovkfjg 

ds t6 /itsv nQOTQonrj, ro ds finoTQonrj ^nidsiXTixov 

is t6 ftsv snatvoq, t6 ds \f.'(yyoq . . . .^ Eandem dispositionem 
cum apud alios tum apud Menandrum habemus, qui tertium 
genus intdstxTixov in syxuif.naaTtxov et yjtxrtxov dividit'^, 
cum Theo et Alexander, qui floruerunt altero post Christum 
saeculo, ipsum genus syxiOfttaaTtxov nominent, Hermogenes, 
qui Antonino philosopho regnante vixit, navTjyvQixov, ^ 

Nec vero silentio nobis praetereuudum est discrlmen inter 
snatvov et syxfd/ittov statui : quamquam quoniodo inter sc diiFer- 
rent, de ea re rhetores varia disseruerunt. Aristoteles pri- 
mus certum discrimen videtur statuisse: taTi J' snatvoc — 
inquit — Xoyog e^Kpavl^fov /ntysdoQ aQnfjq .... ro J' iyxftnuov 
TMv sQyiov saTiv.^ Aliter Hermogenes in progymnasmatis 
differentiam exponit his : snatvov ds Staffsosi t6 lyxfof.itov, oTt 
6 /.tsv snatvoq xai sv fiQa/sX yivoiT^ av , oJov ^toxoaTrjg aofpog, 
ro ds syxco/Lttov iv ftaxQOTtQft JisSoJw.'^ Cui hoc quoque ac- 
ceptum refert Nicolaus sophistes.® Plures deinde discor- 



* In scquentibus si quao iam apud poetas oxtaro reperimus, 

nsteriaco ea signavi 

> Sequor Spen^olii sententiam, qui rhetorioon ad Alcxandrum, 
quae sub Aristotelis fertur noroine, Anaximeni tribuit. 

3 Aristot. art. rhet. 13 = Spengel. I 14, 3 sqq. 

♦ Menand. yevf^XCtoy Siai^tmq Ttar f/nSnxrixdSr ap. Speng. III 331, 1. 
» Hermog. Tre^t hJetoy ^ = Spengel. II 401, 14. 

6 Aristot. art. rhet. 19 = Spengel. I 37, 15. 
^ Hermog. progymnasm. 7 = ^pengel. II 11, 25. 

• Nicol. soph. progyran. 8 = Spengel. III 478, 30. 



24 . [236] 

nendi rationes Aloxander enamernt, ipse incertus, utmm 
discrimen statuendum sit necne.^ Denique Aristides et Aphtho- 
nius etiam liymnum ab inamo et iyxto^iuo secernendum esse 
docent ita quidcm, ut hymnus ad deos solos pertineat, inaivoq 
autem et tyr.aifuov ad mortales vel mortalia; i-natvov vero ct 
iyxMfiiov eodem fere modo atque Hermogenes ct Nicolaus 
discernuut. - 

Subtilius etiam ab aliis partes et species generis epi- 
deictici discripta sunt. Itaque secundum Menandrum Xoyoig 
fTiidiixTixoTg haec orationis genera continentur: 1) vfxvot^ 
qui ad deos extollendos scribuntur, eique xkr^Tixoi, dnonffenTi' 
xoi, (pv(7ixoi\ /iivd^ixof, yevtaXoyiXol^ nfnXaOfiivoi, anBVXTiXoU nQOO' 
fvxTixoi, ^fiiv&iaxoi. 2) Orationes quibus laudantur urbes, 
terrae* portus, sinus, arces. 3) Laudcs hominum, quibus con- 
tinentur Xdyog (iaaiXixoq, ini^uT rjQioq, Xakid, noonsfinTixij (scil. 
AaAia), Xoyoq tTii^aXdfiioc, yevsd^Xiaxcg^ naQafivdrjTix6g,nQoafpW' 
vrjTixog, intTOfpiog, OTSffavcoTtxog, xXrjTixog, nQcafisvTtxog, avv" 
TaxTixoc, fiovfodiu. ^ 

* Protrepticum genus ab Anaximene commemora- 
tum vidimus. ^loyov nQOTOfnTtxov et nQOTQfnTix/jv (sc. XaXtdv) 
Himerius composuit qui adhuc extant (eclog. 14. 34). 

llQoafpiovtjTixog Xoyog quam vim habuerit, Menandri 
locus docot {nfQL hntdfiXTixiov 10 = HI 414, 32 Spengel): o 
nQoafpiovTjTiXog X()yog faTiv fv(p7jf.tog sig uQ/ovTag Xtyoftfvog vno 
Tivog, Trj df fQyaaia iyxiofuov, ov ft/jv TtXttov' ov yuQ f^^ft 
ndvta Tu tov fyxcoftiov, aXXd xvQiotg o nQO(T(p(ov7jTix6c yivtTat, 
OTav f^ (iVKov T(ov nQUTTOfitvwv vn^ avTOv nQdis(ov 6 Xoyog ttjv 
avirjaiv Xaftfidvrj, diatQftTat ds ovtwg. x. r. X. Sequitur deinde 



i Alexandr. fragin. = Spengel III 2, 9 sqq. usque ad IIF 4, 16. 

> Aristid. rf;^>'. ^tjTo^t». I = Spengel II 505, 3. Aphthon eo- 
phist- progymn. 8 = Spengel. II 35, 25. 

* Menand. nf^\ fniStixnxwr = Spengel III 331 — 446. Similiter, 
nec tamen satis accurate Nicol. soph. progymn. 8 (Spengel III 477, 20 
sqq.) • f(tTi /jiy unXoug ouxsti 6 nf^t tou fyxto/tiov XoYog^ aiXa TToXva^iSi^s 
Tt xiti tii noXXa SiaiQOVfnyoq,'' xai yaq ot fmftaTij^iot xai oi nfoa^tartjTtxot 
xat oi tm^aXafitot xdi ol tTitTatptot^ xdi fttrTOtYt xdt oi ftg Tovg &tovg vftroi 
xdt narrti anXiii oi tvipt}fi{ar t/orrtg Xoyot vnv tovto t6 tiSos TarrorTat. 



I237J 25 

expositio satis ampla, qua ratione oratio prosphonetica optime 
fiat. Eiusmodi prospboneticam orationem apud Aristidem le- 
gimus, quam praesente imperatore Commodo habuit. ^ 

De hymnorum proseucticorum et apeucticorum usu rhe- 
torico quae Menander profert iam attulimus. (Spcngel. III 342). 

*Erotice quoque ad rhetoricam artem pertinet. Extat 
igamxog ko/og Lysiae in Platonis Phaedro ; alius sub Demosthe- 
nis nomine igwnxog fertur; Demetrius Phalereus quoque tgw' 
rtxov scripsisse traditur. 

Ceterum etiam yocem poetarum propriam quae est 
*palinodia rhetores in usum suum verterunt, ita ut palin- 
odiam intellegerent orationcm, qua continerentur sententiae 
prioris orationis sententiis contrariae. Eiusmodi palinodiam 
Aristides composuit: qui cum Smyrnam urbem a. 179 terrae 
motu graviter afflictam monodia (i. e. oratione lugubri) de- 
plorasset, eandem a M. Aurelio imperatore restitutam palin- 
odia celebravit.2 

*Paraenetices et hypothetices voces in artem rhe- 
toricam rocepta fuiese etsi veri non dissimile videtur, exempla 
tamen apud rhetores non rcperio: nisi quod nugunnneig noog 
JtjfidviMv sub nomine Isocratis ferri constat, quas Harpocra- 
tion Isocrati Apolloniatac addici vult. Quid sibi velint ea 
nomina, de eo Sextus Empiricus nobis auctor est, qui cx philo- 
sophorum scilicet usu ronov vno&tnMv et nagairsrixov his 

verbis commemorat: {^AQiaru^v o XToq) xui rov rjd-ixov 

ronovg rivag avf.intQiiyQarf8v, xad-rinsQ rov rt nuQaivsrixov xai 
rdv vnod^triKOv ronov' Toirovg yaQ Big r/r^ag xai naiSaywyovg 
ninrstv, uoy.hv ds ngog ro jLtaxaoiiog (iiwvai rov oixstovvra usv 
ngog uosrr-v Xoyov, unuXXovQiovvra ds xuxiag^ xarargi/ovra di 
roiv fisra^ rovrcov , ntQl u ol noXXoi nrorjdivvsg xaxo^atfiO' 
vovaiv, (Sext. Empir. p. 193, 5 Bekk.). 

Inter rhetores sunt qui discrimen inter noQaivsatv et 
avfipovXTjv faciant. Syrian. schol. in Hermog. (Walz, rhett. 
Graec. IIII 763, 6): diurpiQSt nuQaivtaig avft^ovXfjg r<S 



1 Aristid. ed. Dindorf. Lipsiae 1829. I 22. 

2 Aristid. I. 20.21 Dind. (ftorotSCa htl £ftif^vi^ et naXivtaS{a tn\ X/Mu^vff)^ 



26 [23S] 

T/jr fiiw at*fi{iavXi!jv ntgi ivoz yivta^ai TrgdyaaroCj n^r df iragatre" 
Otr Tifgl nXiiorotr' xai riJ njr uir oruliovXfjr Ttgoc TtgSi^r Vira 
Tiiir i^fffd^fr yirfod-ai, oJor noTfoor nhog Axn Tods Tt ngaTTUr 
ri fttj, TTjr di nagalrsoir ngog ^^orc fvgr&uiar nropa- 
Xafifidvwd-cu' md Tiif T/jr fiir nugairtoir ngog fra yirfo^cu^ 
TT^r oviiliovXTjr di ngog noXXoic' xai rj uir orufiovXjlj arTiXoyiar 
snidi/fTai, mor on ov ygrj (ioijd^fTr *OXvr^ioig' ij ^s nagairfoig 
ov' oior /gij to &sior aifisir, yornc Tiiidr. — Similiter Suidas 
8. T. nagairfOiq* HesjchiuB et Suidas ino^^xijr esse wa- 
gcUrfOir volunt. 

§ ini. 

Yidinius de usn Tocabulorum^ ut paucia comprebendam, 
horum: bymnus paean threnus palinodia encomiastice dica- 
nice symbuleutice protreptice crotice enthusiastice eucbari- 
stice euctice proseuctice hypothetice paraenetice prosphone- 
tice. Supcrsunt vocabula quaedam quae neque poeticae ne- 
que rhetoricae artis propria sunt: quae ex parte accuratiorem 
quaestionem exigunt, quia de notione ac vi eorum iudicium 
fieri nequit nisi carminum ad quae spectant argumentis in 
disquisitionem vocatis. Denique sunt quae corrupta tra- 
dantur. IIluc pertinent epitheta ^allegorice*' ^antapodo- 
tice^ «apotelestice^, de quorum significatione non ambigimus. 
Nempe ode allegorica est quae per imaginis descriptio- 
nem certam sententiam persequitur^, antapodotica quae al- 
temis cantatur^, apotelestica autem ultima qua finis impo- 



^ Allogoris qui fiat, satts notum est. Oharis. instit. gramm. III 
(Keil, Gramm. Latin. I 276, 4 sqq.) : allegoria est oratio aliud dicens 
aliud significans per obscuram similitadinem aut contrario, ut apud Ver- 
fifilium: et iam tempus equum fumantia solvere colla : significat enim 
carmen esHe finiendum. — - Fere isdem verbis utitur Diomedes art. gramm. 

II (Keil, 1. c. I 461, 31). — Cic. Orat. 92, 94 : ^tralata ea dico quae 

por similitudinem ab alia re aut suavitatis aut inopiae caussa tansferun- 

tnr laro cum conflnxerunt plures continuae tralationos, alia 

plane fit oratio, itaque genus Iioc Graeci appellant aUrjyoQtar, nomine 
recte, genere melius ille, qui ista omnia tralationes vooat.^ etc. 

* Diverso modo antapodosis dicitur figura apud rhetoros et gram- 



[2:3^)] 27 

nitur libello ode. Accuratius eT^ameu flagitaot notae „prag- 
matice" et ^prosagoreutice*' ; corruptae leguntur ,,(lia8tolice" 
^menticc** ^lerke" ^syllogistice*'. De quibus verbis infra dis- 
serendi locus erit. lam enim id nobis propositum est, ut 
singulorum carminum argumentis pcrlustratis quaerarous, quo 
iure illis potissimum designentur eaque num idonea sint ad in- 
dolem earminum recte illustrandam: qua quaestione absoluta 
fieri potcrit ut dc origine et auctoritate oarum notationum 
iudicium paulo certius faciamus. 

I) HYMNVS. 

I 10: Mercuri facunde nepos Atlantis etc, 

(Hymnus Mercurio tetracolos Fky^). 

•I 12: Quem virum aut heroa lyra vel acri etc. 

(Prosphonetice tetracolos hymnos (ymnus y) FXy] add. 
Xy (cf. .^/B): de laudibus deorum atque (et /) hominum). 

121: Dianam tenerae dicite virgines etc. 

(Hymnos ad chorum in Dianam et Apollinem Fk). 

III 22: Montium cmtos nemorumgue, Virgo^ etc. 

(Hymnus in Dianam Fy; add. y: luciferam). 

III 25: Quo me, Bacche, rapis tui etc. 

(Ymnus ad Liberum patrem ABv\ add. A: scribit me- 
tro eodem; add. B: ut supra). 

His carminibus inscriptio quae est hymnus satis conve- 
nit. In carmine I 12 Fky dittographiam praebeut ^hymno* 
prosphonetices voce addita, de qua infra dicetur. 

II) PAEAN. 

IIII 5: Divis orte bonis, optume RomtUae etc. 

(Ad Augustum de expeditione eius tarda orat, paeanis 
speeies proseutice tetracolos AB^ Ad Cesarem Augustum ab- 
aentem de expeditione eius tarda oratio peanis speties pros- 



maticos: cf. Herodian. ne^\ a/ti^aTtay (Spengel. rhett. Graec. 111104,8): 

ayTctrroSofitg tfe «p^adig ayraTroSiSoufy^ t7, na^u/foX^ xa\ avyanXovna TOtg 
nfaTToufyotg avT^y, tag ftfy SQtfixa; SyS^ag ent^^eTo TvSfog vlog. — siini- 

liter Anonym. ntQt T^ontoy i^ (8pen|^. ). c. III 212, 25), Cooondr. neQi 
rqontay x<;' (Sp. III 242, 5), Georg. Choerob. m^i Tgontay (Sp. III 254, 8) 
1 Inscriptiones eorum codicum, qui omnino rerba graeoanica prae- 
bent, integras adpono. 



28 [240] 

eotice tetracolos A, Ad Augastnm de expeditione eios pros- 
eutice tetracolos yh Hoc carmen cnm et de Caesaris re- 
ditu precea et imperii a Caesare egregie stabiliti laades con- 
tineat, proseuctice appellari poterat idemque ad speciem paea- 
nis accedere Tidcri quo grates numini agunt sospiti: Horatio 
enim Augustus deus est. Certe duplex notatio h. 1. non ex 
dittographia ?el yaria lectione orta est, sed primitus ad in- 
dolem carminls designandam adhibita. 
III) PALINODIA. 

I 16: matre pulchra fiUa pulchrior etc. 

(Palinodia Gratidiae Tel Tindaridis FX^ Palinodia Grati- 
die /). Hlustrant rem Porphyrionis verba: -Hac ode na- 
Xiviodiav repromittit ei in quam probrosum carmen scripserat, 
Tyndaridae cuidam amicae suae, id est recantaturum ea 
quae dixerat dicitque se iracundia motum haec scripsisse; 
adfirmat autem non magis Matris Magnae aut Apollinis nu- 
mine instinctos furere quam eos qui iracundia sint incitati, 
adeo ut nuUa cum vi hic furor deterreri possit.^ 
IIII) THRENV8. 

I 24: Qtu8 desiderio sU pudor aut modus etc. 

(Threnus in Quintilium mortuum F^ Trenos io Quin- 
tilium a Yirgilio amatum A). Haec quoque inscriptio apta est. 
V) ENC0MIA8TICE. 

* IIII 4 : Qualem ministrum fulminis alitem etc. 

(Ad urbem Roraanam (Romam y) de indoli (indole 7) 
ducum prosphoneticc encomiastice tetracolos ABXy\ add. X: in 
Drusi Neronis virtutem). Carmon encomiasticum inscribitur, 
quoniam altera parte Neronum virtutes extollit, altera po- 
puli Romani robur ac vires per Hannibalis vaticinium illustrat. 
cf. prosphonetice. 

IIII 8 : Donarem pateras grataque commodus etc. 

(Ad Censorinum comparatio poetices divitiarum simul 
ac virtutis encomiastice monocolos AB^ Ad Marcium Censori- 
um comporatio poetices divitiarum simul et virtutis. onco- 
miastice tetracolos y^ Ad Marcium Censorinum comparatio 
poctice fortunarum simul ac virtutis encomiastice monocolos X). 
Praedicat videlicet bac ode Horatius artis poeticae praestan- 
tiam, unde explicatur inscriptio. 



[2411 29 

IIII 14: Qtiae cura patrum quaeve Quiritium etc, 

(De salute Augusti ait (dicit a) easc sollicitos patres. 
A(l plebem encomiastice tetracolos ABX^ Ad plebem enco- 
miastice in qua de salute Augusti ait esse patres sollicitos 
tetracoloi y\ Argumentum vere encomiasticum, quo Augusti 
bellica virtus ac fortuna splendidis verbis eKtoIlitur. 

IIII 2: Pindarum quisquis studet aemulari etc. 

(Poetarum encomiastice tetracolos A^ Ad lulianum An- 
tonium vetustiorum poetarum veneratio encomiastice tetra- 
colos B foL 180 [Ad lulum Autonium vetustiorum poe- 
tarum B fol. 170\ , Ad Antonium lulium vetustiorum poeta- 
rum veneratio incomiastice tetracolos /, Ad Antonium lulum 

de emulatione vana rum poetarum veneratio enco- 

miastice tetracolos X). Notatio parum idonea. Certe neque 
Pindari laudes quae non funguntur nisi prooemii vice, neque 
quae de Cnesaris reditu ab altero poeta maiore plectro' cele- 
brando profert Horatius suam tenuitatem excusans, enco- 
miasticam carminis indolem produnt. 

* II 2 : Nullus argento color est avaris etc. 

(Ad Sallustium Crispum encominstice tetracolos AB^ 
Dicane ad Sallustium Crispum quod (om. n) ius liberali- 
tatis extollit gratia FXti^ Prosphonetice tetracolos Salustio 
Crispo ius libertatis extollenti y). Qui adscripsit „encomia- 
stice*^ laudem sive temperantiae sive liberalitatis carmine con- 
tineri ratus satis inepte egit. Idem carmen in FXn nomi- 
natur 'dicane' i. e., ut videtur: 

VI) DICANICE. 

Hanc inscriptionem qui defendam atque adeo explicem 
argumenti carminis ratione habita, prorsus nescio. Relinqui- 
tur tertia nota solo cod. / tradita ^prosphonetice*' de qua 
infra p. 40 dicetur. 

VII) PROTREPTICE. 

I 27: Natis in usum laetitiae scyphis etc, 

(Codices notationc Graeca carent). . Porphyrion adnotat: 

„protreptice ode est haoc ad hilaritatem, cuius sensus sump- 

tus est ab Anacreonte ex libro tertio". 

* II 4 : Ne sit ancillae tibi amof* pudori etc. 



30 [242J 

(Ad Xanchiam Traliptam ancillam amare crimen non esse 
protreptice tetracolos r, Prosphonetice alloquitur sodalem 
suum Foceum monens ne deserat concubinam suam Phillidem 
appetens talem qualis fuit Xanthia Fk^ Prosphonetice ad Xan- 
thiam sodalem generc Foceum anciliam amare crimen non esse 
y). Utrumque carmen propter argumentum protrepticum dici 
licet. cf. prosphonetice. 

VIII) SYMBVLEVTICE. 

*II 3: Aequam memento rebus in arduis etc. 

(Paranetice immo symboleutice (simboleutice y) Dellio 
Fy^ Paranetice symboleutice Deliio. Dellium alloquitur adque 
cohortatur eum ad equitatem animi et voluptatem quoniam 
mors sequutura obnubet omncs X). 

*II 17: Cur me querellis exanimas tuis? etc. 

(Symboleutice ad Mecenatem JPA, Paranetice ye\ sim- 
boleutice ad Mecenatem /, Ad Mccenatem paranetice te- 
tracolos r). Utrumque carmen pari iure paraeneticis atque 
symbulcuticis adscribitur. 

VIIII) EROTICE. 

I 8: Lydia, dic, per omnes etc. 

(Erotice dicolos ad Lidiam Fky\ add. y: meretricem). 

(I 13: Cum tu^ Lydia, Telephi etc. 

(Erotice dicolos adLydiami^y; add. /: deThelepho. — 
Erotice dycolos alloquitur Lidiam meretricem aitque tormen- 
tum esse cum Telephy formam laudaet k). 

I 19: Mater saeva cupidinum etc. 

(Erotice dicolos Qlycerae Fk). 

* IIII 1 : Intermissa, Venus, diu etc. 

(Allcgoricos a se (a se om. X) affirmat ex intermisso 
scribi carmina ad Venerem eutice erotice dicolos (dicopos 
B) ABX-^ item y^ sed praeposito: ad Fabium Maximum). 

IIII 10: crudelis adhuc et Veneris muneribus po- 
tens etc. 

(Ad Ligurinun) puerum (om. AB) speciosum et arro- 
gantem adversum maiores (amatores y) erotice monocolos 
ABky). 

II II 11: Est mihi nonum superantis annum etc. 



[2431 31 

(Ad Phyllidam iFilliden y Phyllam B) de die natalis sui 
simul et Mecenatis qui erat Idibus Aprilibus erotice tetracolos 
ABXy). 

Sunt certe haec carmina amatoria. De dittographia in 
IIII 1 (euctice erotjce) cf. euctice. 

X) ENTHVSIASTICE. 

II 19: Bacchum in remotis carmina rupihus etc. 
(Entusiace Liberi patris laudes I\ Enthusiatice ad Li- 

berum patrem y). 

Bacchum iuter Nymphas et Satyros se vidisse poeta 
fingit ac vere entliusiastici hi versus sunt: 

Euhoe recenti mens trepidat metu, 
Plenoque Bacchi pectore turbidum 
Laetatur, euhoe parce, Liher, 
Parce, gravi metuende thyrsol 

XI) EVCHARISTICE. 

I 36 : £^ ture et fidibus iuvat etc. 

(Eucaristice ad Numidam amicum Lamiae redeuntem 
FX^ Eucharistice Lamiae Numidae amico loquitur redeunti y), 

Nimirum hoc carmine poeta dis custodibus Pomponi Nu- 
midae amici gratias agi pro salute eius iubet, qui sospes in 
patriam redierit, idemque epulas amico parat. 

XII. XIII) EVCTICE. PROSEVCTICE. 

I 30: Venus, regina Cnidi Paphique etc. 

(Eutice ad Venerem pro Glicera (y add. meretrice) FXy). 

I 31 : Quid dedicatum poscit ApoUinem etc. 

(Eutice ad Apollinem ipsi sacrificans vitae praesentis 
statum Fk, Eutic3 ad Apollinem y). 

I 35: divay gratum quae regis Antium etc. 

(Proseutice fortunam invocat quae colitur Antii Fky). 

III 1 8 : Faune, nympharum fugientum amator etc, 
(Proseutice in Faunum deum agrcstem Fky). 
IIII 6: Dive, quem proles Niohea magnae etc. 
(ApoUinis laudem refert (ApoIIinen laudat y) quoniam 

servavit Aenean auctorem originis Romanae proseutice tetra- 
colos ABXy). 

IIII 3: Quem tu^ Melpomene, semel etc. 



22 [234] 

Poll. 11); Luxorii in Riesei Anthol. Lat. I p. 66; anony- 
morum ibid. I p. 81 ; II p. 211; etc. etc. : cf. Baehr, Qesch. 
der roem. Lit. I^ p. 752—755. 

3) propempticon Cinnae (cf. Luc. Mueller in ed. 
Catulli p. 88, III); Stat. silv. III 2. 

4) epitaphia inscribi nonnulla epigrammata Martia- 
lis norunt omnes; cf. Ausonii epitaphia heroum; cf. Kiese, 
Anthol. Lat. I, p. 92. 231. 263 et Baehr 1. 1. I* p. 796. 

5) epicedion Stat. silv. V 1. 3. 5; Auson. edyll. 2; 
epicedion Drusi. 

6) panegyrici inde a Tibulli temporibus compositi 
sunt (cf. Baehr 1. 1. I* 467 sqq.). [De oratorum cum Grae- 
corum tum Latinorum panegyricis nota res est.] 

7) soteria Stat. silv. I 4.^ 

Praetera de hymenaeis, idylliis, Priapeis, etc. etc. a Ro- 
manis compositis adeundi sunt libri de historia litfernrum 
Latinarum conscripti. 

Pauca horum de quibus agitur epithetorum ad alia car- 
mina designanda usurpata esse vidimus. Quo maior est nu- 
raerus epithetorum ex rhetorum potius apparatu petitorum. 
Nimirum ad artem rhetoricam haec vocabula revocanda 



1 Hic addere liceat, quae Proclus de carminuni generibus rcfert 
(Gaisford I p. 346, 20) : nf^l Si uiXix^z nmijatto; tptjatv tag noXvfit^enrar^ rt 
xat Sinrpoqovi f/ti To^a;, a fitv yaq avTTj; jutftiQtaTat &€oity a Se arS^qtonotq^ 
a Sf rl; Ta; nqoamnTovaaQ neqiaTaatiq, xa\ eiQ &tooi /*ey avatpeqead^at vu vov^ 
nqoifoSiovj Truiavu^ Si^vqaju/ioVy vofiov^ aSfoviStn^ lofiax)(ov^ vnoq/rjjuaTa' 
eli Se av^qtonov; eyxto fi la , entvtxta^ axoXia^ eqtortxai ent^alctftta^ Vfjtt^ 
vatoviy niXXovi, i^i) tjvo viy enix^Seta* et; &eovg Se xai ay&qtonovg naq&evetaj 
Satpvtj^oqtxa^ o^^XOtpoqtxa^ evxTtxa' tuvto ytxq etg ^eovt yqatpofjeva xat avd^qW" 
ntoy neqteiX^fpey enaivov;- Tcr Se el<; Ta; nqoanmTovaaf neqtaTaoet; oox fart 
fiev nSrj ttj; fiehxtf; , vn avTtov Se tiov nottjTtov entxe^eiqijTat* Tovrtov 
Sf eart nquy fjaTixa^ fftTtoqtxd^ anoatolixd^ yvtoftoloytxd, yetoqyixn^ entaTaX— 
Tixd» 



[235] . 23 

8unt: Encomiastice, dicanice, eucHce, symbuleutice, protreptice, 
prosphonctice, proseuctice, eroHce, liymnus, palinodia. ^ 

Ut a notissimis ordiar, Anaximcnes - hoc modo de ora- 
tionis generibus disputat: ^io yivr^ xiZv noXirnKoi' aioi Xoyuiv, 
x6 f.iBv dj]ftf]yogixov, x6 Ss dmaviy.ov. Hdrj de tovxojv f^nxa' 
*7TQOxg67rxix6vi anoxQfnxixov, kyxdifiiaaxixov, xffsxxixov^ 
xuxr]yooix6v, aTroXoyrjxtxav xal tS,txaoxtx6v x. x. A. ( Anaxim. ap. 
Spengel. rhet. 1174,15). Aristotelem demum notum est tria 
genera constituisse intdsixxtxov^ dixavtx6v, av /ttfi ovXst xixov, 
quibus generibus ille species subiungit, cum dicit: . . avf.iftovXPjq 

ds xo fisv ngoxQonTJ, xo ds dnoxQonrj tTridsixxixov 

ds x6 jLisv snatvoq, x6 ds x^^oi^/oq . . . .^ Eandem dispositionem 
cum apud alios tum apud Menandrum habemus, qui tertium 
genus inidstxxtxov in syxoifituaxixov et xfjtxTtxov dividit**, 
cum Theo et Alexander, qui floruerunt altero post Christum 
saeculo, ipsum genus fyxMf.ttuaxix6v nominent, Hermogenes, 
qui Antonino philosopho regnante vixit, nuvtjyvQixnv.^ 

Nec vero silentio nobis praetereuudum est discrimen inter 
snatvov et syxiofitov statui: quamquam quoniodo inter se diflfer- 
rent, de ea re rhetores varia disseruerunt. Aristoteles pri- 
raus certum discrimen videtur statuisse: taxt J' snatvog — 
inquit — koyog tfi(pavl^iov fisys9og aQtxrjq .... x6 d" syxontiov 
xwv sQyuiv saxiv.^ Aliter Hermogenes in progymnasmatis 
differentiam exponit his : snaivov ds dtaifinti x6 iyxiofitov, oxt 
b ftsv snatvog xal sv (iQu/H yivoix^ av, oJov 2(oxQaxt]g aofpog, 
xb ds syxiofitov iv ftaxQOXtQa JifJoJw.'' Cui hoc quoqiie ac- 
ceptum refert Nicolaus sophistes.® Plures deinde disccr- 



* In seqiientibus si quao iam apud poetas oxfaro reperimus, 
nBterisco ea signavi 

* Sequor Spongolii seDtentiam, qui rhetorioon ad Alcxandrum, 
quae sub Aristotelis fertur nominc, Anaximeni tribuit. 

3 Aristot. art. rhet. 13 = Spengel. I 14, 3 sqq. 

* Menand. yevff^Xitoy Siat^tm; Ttay fniS tnxiiKtay ap. Speng. III 331, 1. 

* Hermog. Tit^\ lAtwy ^ = Spengel. II 401, 14. 
6 Aristot art. rhet. 19 = Spcngel. I 37, 15. 

^ Hermog. progymnasm. 7 = ^pengel. II 11, 25. 

* Nicol. 8oph. progymn. 8 = Spengel. III 478, 30. 



34 [246] 

teain sui non esse memorem FX (sim. n% Prosphonetice ad 
Galathiam sui non esse inmemorcm /). 

I 6 : Scriberis Vario fortis et hostium etc. 
(Ypotetico tetracolos ad Agrippam excusatio cur de 
rebus non scribat F^ Hypoth('tice tetracolos ad Agripam X). 
Carminibus quae sunt II 16. 18. III 16 Horatius pau- 
pertatem et continentiam divitiis praeferendam esse monet, 
et cum carmiuibus II 16 etlll 16 certas adloquatur personas 
Grosphum et Maecenatem, 11 18 lectoribus omnibus scripsisse 
▼tdctur. Quae recte hypotheticae nominantur. De dittographia 
II 18 vide ^paraenetice^. Etiam I 15 monita continet: Ho- 
ratius enim Nerea facit Paridem monentem et Ilii fata va- 
ticinantem. III 27 verba propemptica continet Galatheae 
amatae ita dicta, ut narratione intexta de Europa olim Oceani 
pcriculis perterrita^ deinde ad summa gaudia evecta eam et 
dehortari velle videatur et consolari. Unde explicatur epi- 
theton: quamquam argumentum carminis totum iocosum po- 
tius intellegendum est, cum similem fortunam poeta puellae 
tecte promittat atque Europe adsecuta sit Potest tamen, 
qui scripsit ^hypothetice*', etiam ipso exitu carminis adductus 
esse: 

.... *apstineto 
dixit 'irarum culidaeque rixae, 
cum tihi invisus laceranda reddet 

cornua taurus. 
uxor invicti lovis esse nescis: 
initte singidtus ; bene ferre magnam 
disce fortunufii: tua sectus orbis 
nomina ducet\ 
codd. FXy exhibent ^prosphonetice^, de qua voce infra dicetur. 
I 6 vero quo iure hypothetica nominetur, prorsus non 
adsequor: quo carmine Flaccus sese imparem esse rebus ab 
Agrippa gestis carmine celebrandis exponit. 
XV) PARAENETICE. 
* II 3 : Aequam memento rebus in arduis etc. 
(Paranetice immo symboleutice (simboleutice y) Dellio 
Fyj Paranetice symbolcutice Dellio. Dellium alloquitur adque 



[247] 35 

cohortatur eum ad equitatem animi et voluptatem quoniam 
mors sequutura obnubet omnes A). 

I 4 : Solvitur acris hietns grata vice veris et Favoni etc* 

(Paranetice dicolos Sestio Quirino qui et Festus dictus 
est F^ Paranetice dicolos ad Sestium Quirinum X), 

I 7: Laudabunt alii claram Rhodon aut Mitylenen etc. 
(Paranetice dicolos ad Plancum jF,....Parauetice dicolos Planco 
X). Firmatur epitheto hoc adscripto Porphyrionis adnotatio, 
quocum consenfiunt Diomedes ct Marius Yictorinus, conti- 
nuari septimam oden ca quae in codicibus separata sequitur. 
Porphyr. schol. ad I 7, 15: „Albus ut obscuro deterget nubHa 
cado saepe Notus. hano oden quidam putant aliam esse, sed 
eadem est; nam et hic ad Plancum loquitur, in cuius hono- 
rem et in superiore parte Tibur laudavit. Plancus onim indc 
fuit oriundus**). 

I 9: Vides ut alta stet nive candidum etc. 

(Paranetice ad Thaliarchum puerum speciosum F^ Pa- 
ranetice tetracolos ad Thaliarcum puerum /, Paranetice 
tctracolos ad Taliarcum puerum spetiosum de voluntati- 
bus X). 

I 18: NuUam, Vare, sacra vite prius severis arborem etc. 

(Paranetice monocolos ad Yarum J^A; add. X: Quintilium. 
— Paranetico monocolos Quiqtilio Yaro summam dicens 
yini sed cum modo voluptatem y). 

*II 18: Non ebur neque aureum etc. 

(Paranetice vel ypotetice de continentia qua pauper- 
tatem suam divitiis praefert FX^ Paranetice vel ypotice ad 
Varum y). 

III 12: Miserarum est neque amori dareludum neque 
dulci etc. 

(Paranetice ad Neobulen (Neubulen ?//) suavem vitam non 
esse sine iucunditate et amore FX, Paranetice ad Neobulem y). 

*III 29: Tyrrhena regum progenies, tibi etc. 

(Ad Maecenatem paraenetice (paraetice/^) AB^ Prospho- 
netice paranetice Mecenati y^ Prosphonetice Mecenati FX). 

IIII 7 : Difugere nives, redeunt iam gramina campis etc. 

(Ad Manlium Torquatum de raortalitate refert onim 



36 [248] 

onmia matari momento temporis paraenetice (paranetice Ay) 
tetracolos (om. y) ABXy). 

I 14: navis, refereni in mare te navi etc. 

(ParaDetice tetracolos ad Bnitum Fk), 

I 33: Albi, ne doleas flus nimio memor etc. 
(Paranetice tetracolos (om. y) ad Albium TibnDom 

(Ballum FX) consolatur dolentem quod neglegatur a scorto FXy), 

II 9: Non semper imbres nubSms hispidos etc. 
(Paranetice consolatio ad Yalgium Rufiim ne diu doleat 

Fh, Yalgium consularem amicum consolatur paranetice tetra- 
colos /)• 

* II 17: Cur me quereUis exanimas iuis? etc. 

(Ad Mecenatem paranetice tetracolos r, Sjmboleutice 
ad Heccnatem Flf Paranetioe vel simboleutice ad Mecena- 
tem y), 

Iin 12: lam veris comites, quae mare temperant etc 

(Vcris descriptio est ad Yirgilium quod tempus in (om. 
X) mortalibus est (sit B) gratissimum paraenetice (paraen- 
tice B^ paranctice Xy) tetracolos ABXy). 

I 17: Velox amoenum saepe Lucretilem etc. 

(Paranetice [Tindaridi add. y] agri Sabini laus et 
montis Lucretilis FXy"). 

III 17: Adi vetusto nobilis ab Lamo etc, 
(Paranetice Aelio Lamiae (Lamio FX) FXy). 
*III 28: Festo quid potius die etc. 

(Ad Lyden paraenetice (paranetice Ay) de Neptunalibus 
ABy^ Syllogistice Lydae (Lydie X) FX). 

*Il 20: Non usitata nec tenui ferar etc. 

(Paranetice se inmortalem futurum et in cignum con- 
yertendutn ait FX^ Ad Mecenatem allegorice tetracolos (rell. 
om. r) vel paranetice sibi yr). 

III 14: Herculis ritu modo dictus, o plebs etc. 

(Paranetice civibus in Augustum (rell. om. y) victorem 
ex Hispania redeuntem FXy). 

III 21 : nata mecum consule Manlio etc. 

(Paranetice ad amphoram FXy). 

•IIII 13: Audivere, Lyce, di mea vota, di etc. 



[249] 37 

(Compotem se voti sui factum esse dicit (om. Ay) quod 
Lyce anus facta sit paranetice (pareutice B) tetracolos ABXy. 
fiSfinri%fi nagaiverix/j e vetusto Oemblacensi suo rettullit Pul- 
mannus). 

Plerisque quae ita inscribuntur carminibus adhortationes 
continentur sive universae quaedam sive ad certam rem spcc- 
tantes. Sunt carmina quibus poeta homines cohortetur, ut 
vita vel amore laeto atque aequo animo fruantur (II 3 quo 
in carmine paraeneticum principium notandum. I 7. 9. 18. 

11 18. III 12. 29. IIII 7); alia sunt quorum argumenta non 
sententia in universum prolata definiantur, sed quibus Hora- 
tius vel admoneat aliquem (I 14) vel consoletur (I 33. II 9. 
17) vel invitet (ini 12. — I 17. III 17. 28). Quo ex nu- 
mero I 14. 33. II 9. 17 vere paraenetica sunt. Carraen IIII 

12 in fine exhibet adhortationem : 

verum pone maras et studium lucri, 
nigrorumque memor, dum licet, ignium 
misce stultitiam consiliis brevem: 
dulce est desipere in loco. 
Contra in carminibus I 17. III 17. 28 cohortatio nulla 
cst; neque enim invitatio per se nagatysatg dici potest. Prae- 
terea sunt alia ab iis quae diximus argumentis remota : 11 20 
ubi ^allegorice^ rectius yr, III 14. 21. IIII 13. Carmen II 20 
qui paraeneticum dixit non animadvertit nisi stropham ultimam: 

absint inani funere neniae 
luctusque turpes et querimoniae: 
compesce clamorem ac sepulcri 
mitte supervacuos honores. 
Neque magis III 14. 21, nedum IIII 13 ullum habent 
indicium nagatviasMg : ita ut aut ad aliam notionem perperam 
detorta esse vox „paraenetice" dicenda sit \ aut corrupta ex 
„prosphonetice^^: id quod mihi maxime in carmine IIII 18 
praeferendum videtur. 

Duplices significationes praebent tituli carminum II 3. 17. 
18. 20. III 29 (IIII 2 P) ex diversa codicum memoria ortas. At- 
que utrum 11 3. 17 „symbuleutice" an „paraenetice" probetur, 

^ Ad eandem atque yox „proBphon(}tioe** do qaa vid. inf^a. 



I 

l 



38 [250] 

perindc eat. Certe de illo discriiiune inter duas iliaa Toces, qaod 
Syrianus (schol. in Hennog. ap. Walz. rhett Graea IIII p. 
763, 6 y. supra p. 25) statuit, cogitari non potest Immo 
hoc ponere Hcet symbuleuticen idem significare quod par- 
aeneticen, nisi quod pauUo graviorem Tim habeat Non aliter 
res se habet II 18 in vocabulis ,,hypothetice^^ et „paraene- 
tice". Carmini III 29 nota „paraenetice^ (^-^) aptior est 
quam ^prosphonetice*' (-^^)» II 20 ^allegorice* in r rectias 
legi quam ^paraenetice^ in FX (utrumque ut in III 20 con- 
iongit y) iam notavimus. De inepto carminis III 28 titulo 
^syllogistice^ infra dicendi locus erit. IIII 13 fiBfinrfnij, si modo 
in codice Gemblacensi aeque atque in antiquioribus editioni- 
bus lectum est, oninino praestat alteri notioni. 
XVI) PROSPHONETICE. 

* I 3 : Sic te diva potens Cypri etc. 

(Prosphonetice dicolos Yirgilii jPA; add. X: aliter navem 
prosequitur qua Yirgilius Athenis vehebatur. — „Proseuctice^^ 
Diomed.) 

I 5 : Quis tnuUa gracilis te puer in rosa etc. 

(Prosphonetice tetracolos ad Pyrram FX). 

*I 12: Quem virum aut heroa lyra vel acri etc. 

(Prosphonetice tetracolos hymnosjP^Prosphonetice tetra- 
colos ymnus de laudibus deorum et hominum y^ Prosphone- 
tice tetracolos hymnos de laudibus deorum atque hominum A). 

I 20: VUe potabis modicis- Sabinum etc. 

(Prosphonetice ad Meoenatem invitans eum ad vinum FX), 

I 32: Posdmur, si quid vacui sub umbra etc. 

(ProspboDetice ad lyram (cett. om. FX) de oarminibus 
suis FXy). 

I 37: Nunc est bibendum, nunc pede Ubero etc. 

(Prosphonetice ad sodales. Augusti Caesaris viotoriam 
Aloxandrinam describit FXy). 

I 38: Persicos odi, puer, apparatus etc. 

(Prosphonetice ad puerum (puerum suum y) pro sim- 
plici apparatu convivii FXy.) 

*II 2: Nullus argento color est avaris etc. 

(Prosphonetice tetracolos Salustio Crispo ius libertatis 



[251] 39 

extollenti y^ Ad Sallustiuin Crispum encomiastice tetracolos 
AB^ Dicane ad Sallustium Crispum quod (om. n) ius liberali- 
tatis extoUit gratia Fhi). 

*II-4: JJe sU anciUae tibi amor pudari etc, 

(Prosphonetice alioquitur sodalcm 8uum Foceum monens 
ne deserat concubinam suam Phillidem appctens tnlem qualis 
fuit Xanthia FX^ Prosphonetice ad Xanthiam sodalem genere 
Foceum ancillam amare crimen non esse y^ Ad Xanchiam Tra- 
liptam ancillam amare crimcn non esse protreptice tetracolos r). 

II 6: Septimi, Gades aditure mecum et etr. 

(Prosphonetice Soptimio Fj Ad Septimium prosphonetice 
(prospenetice r) tetracolos /r al.). 

*II 7: saepe mecum tempus in uUimum etc. 

(Ad Pompium Yarum proponetice tetracolos r, Prao- 
matice vel prosphonetico tetracolos ad Oratium Pompium con- 
sodalem /, Pragmatice ad Horatium Pompilium commilitonem 
Brutianum quem receptum in patria invitat FX). 

II 12: Nolis longa fercie bdla Numantiae etc, 

(Ad Mecenam prosphonetice tetracolos r). 

II 14: Eheu fugaces, Postume, Postume etc. 
(Prosphonetice tetracolos ad Postumum de celeritate vitae y). 

III 1 1 : Mercuri, nam te docilis magistro etc. 
(Prosphonetice Mercurio lyraeque Fky). 
*III 23: Caelo supinas si tuleris manus etc. 
(Prosphonetice monocolos ad Phidilen rusticam y^ Pros- 

eutice monocolos Phidile Fk] add. A: rusticam). 

*III 29: Tyrrhena regum progenies, tibi etc. 

(Prosphonetice Mecenati FX^ Prosphonetice paranetice 
Mecenati y^ Ad Maecenatem paraenetice (paraetice /^) AB). 

* III 27 : Impios parrae recinentis omen etc. 
(Prosphonetice ad Galateam sui non esse memorem FX 

(sim. 97), Prosphonetice ad Galathiam sui non esse inmemo- 
rem y, Ad Galatheam ypothetice ABt). 

* IIII 4 : Qualem ministrum fulminis alitem etc, 

(Ad urbem Romanam (Romam y) de indoli (indole y) 
ducum prosphonetice encomiastice tetracolos ABXy ; add. X : 
in Drusi Neronis virtutem). 



40 [252] 

Satis liquet prosphonetices vocabulum in Horatii codi- 
cibus non eam babere propriam significationem quam apud 
rhetores habet \ cum illorum carminum nullo neque ipaum 
Gaesarem neque magistratum adloquatur. Praeterea argu- 
menta carminum nihil certi ad vocis significationem circum- 
Bcribendam afferunt: sunt enim satis diversi generis. Itaque 
invenimus praecepta monitaque (I 38. II 2. 14. III 29), lau- 
des deorum hominumque (I 12. IIII 4), artis suae laudes 
(I 32), preces (III 11), invitationem (I 20), lusus ludifica- 
tionesqua (I 5. II 4), verba propemptica (I 3. III 27), gau- 
dia publica privataque (I 37. II 7), varia alia; quare vim huic 
voci satis amplam quin attribuamus facere non possumus. 
' Quamvis cnim diligenter quaeramus, qua ratione singulis car- 
minibus adlocutio (ngoaipaivriaig vel ngoa<pwy7jfia) fiat, non ita 
multum proficimus. Equidem quae eruere mihi visus sim, 
paucis afferam. 

Atque hoc quidem constat fere omnium eorum quae 
inscribantur prosphonetica carminum ipso initio personam ali- 
quam diserte appellari vel indicari. Quod quo melius ante 
oculos poneretur, carminum principia adscripsi: 

I 3 : Sic t e diva potens Cypri, Sic fratres Helentu, lu- 
cida sidera, Ventorumque regat pater Obstrictis aliis praeter 
lapyga, Navis, quae etc. || I 5: Quis multa gracilis te puer 
in rosa Perfusus liquidis urget odoribus Grato, Pyrrha, 
sub antro? \\ 1 12: Qtiem virum aut heroa lyra vel acri Tibia 
sumis celebrare, Clio etc. \\ I 20: Vile potabis modicis 

Sabinum vs. 5: care Maecenas etc, || I 32: 

Poscimur. si quid vacui sub umbra Lusimus tecum^ quod et 
hunc in annum Vivat et pluris, age dic Latinum, Barbite, 
carmen. \\ I 37 : Nunc est bibendum, nunc pede libero Pul- 
sanda tellus, nunc Saliaribt^ Ornare pulvinar deorum, Tem- 
pus erat dapibus, sodales. \\ I 38: Persicos odi, puer, ap- 
paratus etc. || II 2: NuUus argento color est avaris Abdito 
terris, inimice lamnae Crispe Sallusti etc. || II A: Ne rit 
anciUae tibi amor pudori, Xanthia Phoceu etc. \\ II 6: 



* cf. Menand. nt^\ imSttxTitiZv III 414, 32 Speng. t. supra p. 24. 



[253] 41 

Septimi Oades aditure mecufn etc. \\ 117: Osaepemecum 
tempus in ultimum Deducte Bruto militiae duce, Quis te 

redonavit etc vs. 5 Pompei, meorum prime 

eodalium etc, \\ II 12: Nolie longa ferae hella Numantiae etc> 

vs. 11 Maecenaa, melius etc. \\ II 14: 

Eheu /ugaces, Postume, Postumeetc. || III 11 : Mercuri, 
nam te etc. \\ III 23: Caelo supinaa si tuleris manus Nas* 
cente luna, rustica Phidyle etc. \\ III 29: Tyrrhena regum 
progeniee, tibi Non ante verso lene merum cado Cum 
flare, Maecenas, rosarum etc. 

Duobus tantum carminibus adlocutio diserta in ipso initio 
carminis non invenitur III 27 et IIII 4; altero enim poeta 
inde a decimo tertio versu Galatheam (sis licet felix, ubi-' 
cumque mavis, et memor nostrp, Oalathea, vivas), altero 
a tricesima septimo demum urbem "RomAm^Quid debeas, o 
Boma, NeronibusJ adloquitur. Geterum utrique carmini .al- 
tera quoque eaque aptior addita est in codicibus notatio (III 
27 hypothetice ABt^ IIII 4 encomiastice in ABXy per ditto- 
praphiam voci ^prosphonetice*' additum) ; idemque valet dc l 
12 (hymnos FXy^ et id quoque per dittographiam), 114 (pro- 
treptice r), III 29 (paraenetice ABy). Quae vcro notae in 
aliis codicibus adduntur carminibus II 2 (encomiastice AB^ 
dican[ic]e FXn\ 7 (pragmatice FXy^ quod in y iunfritur voci 
„prosphonetice^^), III 23 (proseuctice FX) significatione quae 
est nprosphonetice^* etiam ineptiores habendae sunt. Diome- 
dis testimonium, qui carmen I 3 proseucticen inepte sane 
appellat, iam attuli. 

Quodsi conceditur in plerisque horum carminiim adlocu- 
tionem disertam extare, certo etiam maior numerus est simi- 
lium carminum, quae licet eodem loco adlocutionem habeant, 
tamen aliis notationibus variis designentur. Sunt autem haec^: 
I 1 Pragmatice. 6 Uypothetice. 8 Erotice. 9 Paraenetice. 
10 Hymnus. 11 Pragmatice. 13 Erotice. 14 Paraenetice. 
16 Palinodia. 18 Paraenetice. 21 Hymnus. 23 Lerke. [28. 



^ Eius generis carmina ni qnae omnino inflcriptione Graeca ca« 
rent, unois indusa adposui. 



42 [254] 

29]. 30 Euctice. 33 Paraenetice. 35 Proseuctice. || II 3 
Paraenetice. Symbuleutice. 8 Prosagoreutice. [10. 13]. 17 
Paraenetice. Symbuleutice. || III [2. 4. 6. 7]. 9 Antapodo- 
tice. [10]. 13 Proseuctice. 14 Paraenetice. 15 Mentice. 
17 Paraenetice. 18 Proseuctice. [20]. 21 Paraenetice. 22 
Hymnus. 25 Hymnus || IIII 1 Euctice Erotice. 3 Pros- 
euctice. 5 Paean Proseuctice. 6 Proseuctice. [9]. 10 Ero- 
tice. 13 Paraenetice. 

Ne ex personis quidem vel rebus quas poeta adloqui- 
tur ad quaestionem solvendam quicquam proficimus. Adlo- 
quitur enim deos carminibus I 12. III 11, urbom Romam 
ini 4, Yergilii navem I 3, barbitum I 32, ceteris omnibus 
homines. 

Itaque hoc mihi statuendum esse videtur: prosphone- 
tica videlicet carmina ea tantum appellata esse^ quae 
disertam adlocutionem continercnt, sed ad notationem 
tam inanem tum demum confugisse eos, qui inscriptiones ad- 
diderunt, si altcrum epithetum idoneum praesto non esset. 
Certe multorum Horatii carminum ea est et rerum et senten- 
tiarum copia, ut uno verbo totius carminis indoles definiri 
non facile possit. Ac nonnunquam accidit, ut adlocutione ob- 
via contenti aptiorem significationem non diu quaererent, sed 
carmen appellarent prosphoneticum. 

XVII) ALLEQORICE. 

*II 20: Non usitata nec tenui ferar etc. 

(Ad Mecenatem allegorice tetracolos yr; add. y: vel 
paranetice sibi. — Paranetice se inmortalem futurum et in 
cignum convertendura ait jP-^). 

Carmen allegoricum est, cui inepte in Fl praescribitur 
„paraenetice^'. 

XVin) ANTAPODOTICE. 

m 9: Donec gratus eram tibi etc. 

(Ad Lidyam meretricem antapodice ^, Antapodotice 
F^ Antopodotice ad Lydiam et Lydiae ad se ti). 

Inscriptio eo spectat quod alternis cantant Horatius et 
Lydia. 



[255] 43 

XVmi) AP0TELE8TICE. 

m 30: Exegi manutnentum aere permnius etc. 

(Ad Melphomenem Musam dicit apotelcstice scriptis 
semper ▼ictu^rum] A, Dicit se apotclestico scriptis semper 
victurum F). 

Yocabulo ,,apoteIe8tice^' cxprimitur nihil nisi hac ode 
libri (vel trium librorum) extrema iam perfectum absolutum- 
que esse novac artis Horatianae opus. Geterum ea vox cum 
parum intellecta sit, praescriptis inepte inserta ost ita, ut ad- 
verbii loco fungeretur. 

Difficillima quaestio est de voce quao est 

XX) PRAGMATICE, qua inscribuntur : 

I 1 : Mctecenas atavis edite regibua etc. 

(Aemilium ad Maecenatem vario hominum scribit ofScio 
pragmatice monocolos B). 

n 1: Motum ex Metello consule civicum etc. 

(Ad Asinium PoIIionem consularem virum pracmatice 
tetracolos /). 

m 1 : Odi profanum volgus et arceo etc. 

(Pracmatice ad indoctos Fy Ad chorum virginum et pue- 
rorum pracmatice ad indoctos X). 

I 11: Tu ne quaesieria, scire nefae, quem mihij quem 
tibi etc. 

(Pracmatice ad Leuconoem meretricem gencsim per 
mathematicam requirentem jP, Pracmatice monocolos ad Leu- 
conoen (cett. om. >l) suadens mathematicam omitcndam yk). 

*II 7: saepe mecum tempus in ultimum etc. 

(Pragmatice ad Horatium Pompilium commilitonem 
Brutianum quem rcceptum in patria invitat jF^, Pracmatice 
vel prosphonetice tetracolos ad Oratium Pompium consodalem 
^, Ad Pompium Yarum proponetice tetraoolos r). 

Yox quae est nQayfiavtTniq varias ct valde inter se di- 
versas significationes habct, neque vero uUa earum docemur, 
qua ratione pragmaticos vocabulum illis carminibus praeposi- 
tum accipiendum sit.^ ngay^artxa fAtXrj Proclus commemorat 



^ of. Hermog. ntfft rar araatur 2 (Spengel. II 139» 10 sqq.). Apsin. nt^l 



44 [256] 

etsi eis verbis, quae Dobis non aufficiant: nguyiiaTtiui Je 
(scil. fiiXrj), a ttvotv TifgiaT/f ngaSfic. ^ Atqui illa quae 
pragmatica inscribuntur carmina Horatiana minime res gestas 
tractant, neque omnino eis argumentum idem est. Qua de 
re facere non possumus. quin ad coniechiram confugiamus. 
Accuratius enim si inquirimus in horum carminum argumenta. 
intellegimus easdem fere cogitationes expressas esse carmini- 
bus I 1. II 1. III 1. Nam carminibus II et III 1 diyersa 
hominum studia ac fortunas perseqnitur suamque cum eis 
artem musicam, suam vitae continentiam et aequitatem com- 
parat; carmine U l vero postquam Asinium Pollionem ad- 
locutus de historia belli civilis scribenda verba fecit, suam 
Musam grandia carmina detrectare fa^tur: 

86(1 ne relictis. Musa procax, iocis 

Ceae retractes munera neniae, 

mecum Dionaeo sub antro 
quaere modos leviore plectro. 
Btudia igitur artesque ac mores hominum soUemni modo 
ita persequitur, ut suum studium, suam artem, suum vivendi 
consilium ceteris opponat, nec fortuito fit, qudd haec tria 
carmina in suo quodque libro primum locum obtinent, quo 
quasi fundamento poeta doceat, quid sibi in carminibus com- 
ponendis proposuerit. Hac ipsa re adducimur ut coniecte- 
mus pragmatices vocabulum dc eis dici, quibus argumenta 
ipsaque prinoipia vitae et artis continentur, et ad ipsa pro- 
oemia pertinere. Atquc cum alioqui nihil inveniamus quod 
ad hanc coniecturam valeat firmandam, exoptatum nobis auxi- 
lium fert locus quem in Demosthcnis scholiis, quae sub UI- 
piani nominc feruntur, legimus: 'H kvatg — ait — t(ov ivTi- 
mnxovxoiv xal ?) onsQ/naxDcr^ t(ov xscpaXaiwv inayuiytj noayfia- 
Ttxov notsT nQooi/Litov.^ Fortasse igitur hoc vocabulum ab 



imXoYou (8p. I 384. 19). lul. Vict. 3, 5 (Halm. rhett. min 879, 3). Em- 
por. de ethopocia (Haim. 502, 26). 

« Procl. Chrefltomath. 29 (Gaisford I 355, 7). 

* nipiani comra. in Demosth. ed. Dindorf. Orat. Olynth. I. Simile 
aliqnid affert Hermogenes {nfgi eCg^aftos I nf^\ Tur f^ vnoltjiffeta; n^oot^iaty 
Spenge). II p. 177, 6 Sqq.): 'H nqtartj na\ KaiXiartj rwr n^oot,f4(ur eu^aic 



[257J 45 

U8U rhetorum in artem poeticam translatum est, eaque car- 
mina ita appellata sunt, quae tamquam fundamenta totius libri 
in fronte legerentur. Atqui eam coniecturam si probamus, 
facere non possumus quin carminum I 11 et 11 7 inscriptiones 
ineptas iudicemus. Veri aimile autem est legendum esse in 
I 11 ^paraenetice", aut ^prosphonetice^, in II 7 „prosphone- 
tice", idque ipsum hoc quidem loco r coc^ex exhibet (cf. y). 

XXI) PROSAGOREVTICE. 

II 8: UUa si iuris tibi peierati etc, 
(Prosagorcutice luliae (lullae F^ lulliae y) Barinae in 

meretricem rapacem ac periuram Fkyn). 

Quid hic ^prosagoreutice^ sibi velit, incertum est. Equi- 
dem dubito, utrum qui adscripsit invectionem sive vituperatio- 
nem exprimi voluerit, an corruptum sit vocabulum et aliud 
legendum velut „catagoreutice^. 

Transgrediamur iam ad ea vocabula, quae corrupta tra- 
dita sunt. 

XXII) LERKE. 

I 23: Vitas hinuleo me similis, Chloe etc. 
(Lerke [supcrscr. invectio] ad Cloem meretriccm fugientem se 
Fk). Kellerus propterea quod „invectio* superscriptum est, 
„Ierke^ natum esse ex ^loedortke*' coniecit. Atqui ^loedorike'' 
inepte vocaretur carmen iocosum qiio blande allicitChloen poeta. 
Haud sine veritatis specie aliquis coniciat initio scriptum fuisse 
^allegorice*^, illud autem quod est ^invectio^ voci corruptae 
postea pcr errorem superscriptum esse. Quo iure autem „alle- 
gorice^ carminis argumento conveniat legenti facile apparet. 
XXni) MENTICE. 

III 15: Uxor pauperis Ibyd etc. 
(Mentice ad Chloridem FXy). 

Apparet „mentice" corruptum esse ex „memptice". 



xallCarriz xat TrQayftaTixto-fatiji fv^/atu>i T$TV)[ijxt Ttjq fx Ttav vnolrfy/fmv 

xaXov/nPvtji Twv Tt Tt^oatartwy xin Ttay TiQay^dTtar x.t.X Tt9f{aifi yiff 

Tot nantji V7f o9*'anaq dvaaxoTtfXv a\iov TigtoTov t6 n ^dy/u a [to yeytvtj/ufvov] 
onotav irjTty ['f^'] "'P' ^i/ ^ x^Crti^ r, t6 fiovhvTtjQiov awtnTtjxtv (}v n^ofiXtj- 
ftaai, yd^ 7 x^Cvojutv 1} fiovXtvojuf 9a)^ Sti Tolvw axontiv t6 nqdyfia tXrt 
xaXdv loTiV tiTt (pavXovj ftra x.t.X. 



46 [258] • 

Yituperatur eniui hac ode Chloris, quia „propior funeri^^ rixas 
amoris et virginum ludos nondum relinquat. Atque 'fiffinrixjj' 
notionem cum ^nagouysux/j* coniunctam ad IIII13 exGembla- 
censi vetusto refert Pulmannus. 
XXIin) DIA8T0LICE. 

in 19: Quantum distat ctb Inacho etc. 
(Diastolice ad Telephum Murenam augurio honoratum Fly). 

Toto hoc carmine Uoratius convivii magistrum agit, qui 
omnia instruit et imperat. Teri igitur non dissimile videatur 
diaatolicen intellegendam carmen explicans, descriptivum — 
apparatus enim convivii per singula explanantur — : quam- 
quam certi nihil de hac voce statui potest, quae neacio an 
corrupta sit. 

XXV) 8YLL0GISTICE. 

*III 28: Festo quid potius die etc. 

(Syllogistice Lydae (Lydie X) jPA, Ad Lyden paraene- 
tice (paranetice ./y) de Neptunalibus ABy). 

Mira notatio est ac nullo modo ferenda. Fortasse 
legendum: „sympotice'^ ^ Quao in ABy fertur notatio ipsa 
quoque satis inepta est. 

• 
§ V. 

Restat ut eorum quae eruimus summam faciamus. 

Atque vocabulorum de quibus egimus maximam partem 
vidimus notationes esse coloris expertes et fere inanes quae- 
que ad veram naturam carminis cognoscendam prorsus nihO 
valerent — quales sunt „prosphonetice^^ „paraenetice" cet — , 
easdemque saepe carminum veris argumentb atque sententiis 
neglectis ex paucis versibus temere arreptas esse. Neqne 
mirum est in ipsa Horatiana carmina tales significationes non 
quadrare: quae carmina adeo abundant sententiarum copia et 
varietate, ut paucissimorum indoles eiusmodi vanis epithetis 
definiri possit. Hinc fieri non potuit, quin multis carminibuB 
epitheta adderentur, quae diligenter examinanti plane inepta 

^ Epigrammata sympotioa extant (Duebuer. Epigr. Antbol. Graeo. 
n p. 285). 



[259] 47 

Yiderentur. Porro facile aceidit, ut de appellandis carminibus 
sententiae diversae proferrentur et ab ipso initio carmina 
aliter ab aliis inscriberentur. Quo pertinent et discrepantiae, 
quae in codicibus nostris comparent (II 2. 4. 7. 17. 20. III 23. 
27. 28. 29), et dittographiae, ubi duplex significatio in eodem 
codice additur (I 12. II 3. 7. 17. 18. 20. mi 1. 4). Uno 
loco IIII 5 duplex significatio non tam variae memoriae 
quam accuratiori adnotationi deberi videtur (paeanis spe- 
cies proseuctice). In univcrsum autem ubi discrepat co- 
dicum in bis notationibus memoria, aptiora exhiberi epitheta 
in r et / (de quo vid. p. 15 sq.), ad quos in libro tertio extremo 
accedunt AB^ quam Fk^ de II 2 (y contra J^Att QtAB\ 114 
(r contrai^V), 7 et20 {xy^ contra FXy^'\ III 23 (y contra Fk\ 
27 {ABx contra FXyn\ III 29 {ABy'^ contra FXy^) probavimus. 
De tempore, quo grammatici carmina Horatiana inter- 
pretati sint ita, ut universum cuiusque carminis argumentum 
termino quem aiunt technico graecanico ex rhetorum po- 
tissimum supellectili desumpfo circumscriberent, cum deficiant 
indicia neque id poetarum interpretandorum genus late pa- 
tuisse videatur, certius nihil definiri potcst: ante quarti sae* 
culi initium id iam usu receptum fuisse Porphyrionis et Dio- 
medis testimonia fidem faciunt. Hoc ccrtum videtur scho- 
lasticae carminum interpretationis, qualis inde ab exeunte 
primo p. Ch. saeculo coli coepta est, haec exempla agnosci. 
Itaque eis temporibus tribuenda erunt, quibus et in scholis 
assidua lectione pertractabantur carmina Horatiaba et studia 
rhetorica iam illa nominum atque distinctionum copia parum 
fructuosa abundabant. Accuratiora de his fortasse proferre 
poterit, si quis metricas nofationes Graecas, quae plerum- 
que cum illis epitfaetis coniunctae inveniuntur et ad eandem 
originem sine dubio revocandae sunt (monocolos, dicolos, 
tetracolos etc.) diligentor examinaverit metricorum scriptorum 
memoria variisque artis metricae generibus et temporibus in 
comparationem vocatis: quam quaestionem cum absolvere 
non possem utpote ab huius scriptionis consilio alienam, ne 
attingere qnidem satius duxi. 



// 



DI88ERTATI0NE8 PHILOLOGICAE 



ARGENT0RATEN8E8 



SELECTAE 



VOLVMEN IV. 



ARGENTORATI 
APVD CAROLVM I. TRVEBNER. 

HDCCCXiXXX. 



Hoc quarto volnmine continentnr hi libelli 



pa«- 



1. OTTO PUCHSTEIN' Epigrammata graeca in Aegypto 
reperta. Adiectae sunt tabulae duae 1 — 78 

2. ADOLFUS GROTH de M. Terenti Varronis de lingu» 

latina librorum codice Florentino 79 — 146 

3. VICTpR HEYDEMANN de senatu Atheniensium quae- 

stiones epigraphicae selectae 147 — 202 

4. FELIX VOGT de metris Pindari quaestiones tres . . . 203-312 

5. PAULUS PULCH de Eudociae quod fertur violario . . 313—412 



Commentationis a FELICE VOGT scriptae solae paginae 203 — 257, 
commentationis a PAULO PULCH scriptae solae paginae 313 — 356 
continentur eis exemplaribus, quae auspiciis amplissimi philosophorum 
ordinis academiae Wilhelmae Argentinensis prodierunt. 



EPIGRAMMATA GRAECA 



IN AEGYPTO REPERTA 



AD SUMMOS IN PHILOSOPfflA HONORES 

AB AMPLISSIMO 

PHILOSOPHORUM ORDINE 

AOADEMIAE WILHELMAE ARGENTINENSIS 

RITE IMPETRANDOS 



RETBACTAVIT 



OTTO PUCHSTEIN 

POMEBANUS. 



ADrECTAB SUNT TABULAK DUAB 



ARGENTORATI 

APUD CAROLUM I. THUEBNER. 

MDCCCLXXX. 



LlpsiM. typii Breiikopfli «t HMrtolii. 



I 

I 



RUDOLFO SCHOELLIO 



PIO GRATOQUE ANIMO 



D D • D 



In epigrammatum Graecornm lapidibu8 ineisorum, quae in 
Aegypto reperta sunt et post Letronnium a Franzio in C. I. G. 
Yol. III edita, yerbis ad artis normam constituendis quam non 
firmo fundamento saepe niterentur, multi viri docti experti 
sunt. Nam post carminum illorum exempla satis diligenter a 
Saltio Wilkinsonio Lenormantio UHotio confecta cum Bailius ^) 
maxime suis ipsius apographis summam de veris lectionibus 
movisset dubitationem ^) , testes , quibus fides haberi posset, 
desiderabantnr. Quo maiores gratiae R. Lepsio agendae sunt, 
quod, cum Aegyptum annis huius saeculi XLII — XLV ad mo- 
numenta aegyptia cognoscenda et coUigenda perlustraret, 
etiam inscriptiones graecas et latinas ectypis confectis accurate 
constituit et aere incisas in Monumentorum volumine sexto 
tab. 70 — 101 edidit. Atque quanti Lepsii apographa aestimanda 
essent, iam Mommsenus docuit, cum eis usus inscriptiones la- 
tinas in Aegypto repertas ederet ^) . Praeterea Kirchhoffius ti- 
tulos nonnullos propter litteraturaro et antiquitatem notabiles 
ex Lepsii opere deprompsit*) ; nuper Droysenus in historia Pto- 
lemaeorum enarranda eadem ectypa consuluit ^) . Marquardtii ^) 
vero sententia, qui non multum Lepsii apparatu nos iuvari cen- 
set , vereor ut iusta sit : aliquid certe ad eam redarguendam 
spes est hac mea commentatione allatum iri. Citavit Lepsium 
etiam Wescher, cum carmina quaedam denuo ederet : qui cum 



1) lac. Kennedey Bailie fsusc. III. inscript. graec. Dabl. 1849, vide 
C. I. G. III Add. p. 1200 n. 4720 al. 

2) cf. Mommsen. in C. I. L. III, 1 p. 9, VI. 

3) C. L L. III, 1 p. 6 sq. 

*) Stttdien z. Gesch, d. griech. Alphab.^ p. 34 sq. 
^) Hellenismus III p. 44 Anm. 3. 
^ Bifm. StaatsverwaUung I p. 282. 

1 



— 2 — 

anno hmiig saeciili LXIV Aegyptam cam oomite de Roag^ eo 
consilio Tisitasset, at inscriptiones graecas et latinas saperstites 
omnes colligeret *) , adhac pancos titalos pnblici inris fecit ^* . 
Illad yero mirari sabit qaod qai naper epigrammatam graeco- 
ram in lapidibas indsoram syllogen copiosissimam et atilis- 
simam exhibait, 6. Kaibel ') in carminibas in Aegypto repertis 
constitaendis Lepsiana illa apographa prorsas neglexit: qno 
factam est, at et gravissimo sabsidio critico deslitaeretar et 
aliqaot epigrammata praetermitteret a Lepsio primam pabli- 
cata. Qaa re ne Kaibelii collectioni sapplementa deessent, 
qaae certa in manibas sont, accarata collatione epigrammatam 
aegyptioram confecta qaaecamqae ad verba carminam illoram 
corrigenda rednndarent notayimas. Atqne ordinem secnti 
qaem Franzias in C. I. 6. vol. III institait, nisi certis caasis 
eam matare cogebamar , cam contexta eias maiascolis litteris 
expresso apographa Lepsiana ipsaqne eetypa, qnoram inspiei- 
endornm copiam eximia Lepsii liberalitas nobis feeit , contuli- 
mns ; quae epigrammata Lepsias nova et nsqae eo ignota ex- 
scripsit, ea sao loco inseruimas. 

lam qao facilias singala invenirentur, carminam tractato- 
ram conspectam apposaimos : 



l0CU8 


C. I. G. III 


Kaibel 


Lepsius Gr. 


nobis n. 


Cahira 






8 11 


1 


MemDonis statua 


4720 


987 


592 


II 




4721 


995 


86 


in 




4723 


996 


64 


IV 




4725 


990 


110 


' 






4727 


988 


91 








4729 


989 


108 




[ ^ 




4730 


991 


107 








4731 


992 


111 


i 





1) cf. Bapport de C. Weseher sur sa miesion en JEgypte in Mev. areh. 
1864 vol. II p. 219 sq. 

2) Compi. rend. de rAead. d. inscr. 1871, VII p. 278. 

3) Epigrammata graeca ex lapidibus collegit G. Kaibel. Berol. ap. 
G. Reimerum 1878. Supplementum editor adiecit Mus. Bhen. XXXI V 
p. isl sq. 



— 3 — 



locus 


c. I. G. in 


Kaibel 


Lepsius Gr. 


nobis n. 


Memnonis statua 


4735 


997 


101 


VI 


» 


4738 


998 


87 


VII 


o 


4739 


1001 


109 


) 


» 


4740 


1002 


97.98 


\ vm 


» 


4741 


1003 


84 


1 


» 


4742 


1004 


116. 117 


IX 


» 


4743 


1006 


79 


X 


» 


4744 


1005 


104 


xn 


» 


4745 


1008 


105 


XI 


» 


4746 


1013 


99 


XIII 


» 


4747 


993 


88 


XIV 


» 


4748 


1009 


62 


XV 


» 


4749 


1000 


76 


XVI 


» 


4750 b. 


— 


93 


XVIII 


n 


4754 


1010 


72 


XIX 


» 


4755 


1011 


77 


XVII 


» 


4758 




115 


XX 


» 


4761 


999 


82 


vn 


» 


4761 b. 


1012 


74 


XXI 


» 


4761 c. 


1007 


89 


X 


» 


4761 d. 

1 


1014 


75 


XXII 


» 


1 


994 


69 


XXIII 


» 




— 


83 


XXIV 


Tbebae 


4781 




44 


XXV 


» 


— 


— 


54 


XXVI 


Templum Panis 


4835 b. 


976 


127 




» 


4838 


826 


124 




» 

» 


4838 b. 


825 


135 
160 


i XXVII 


» 






158 




» 


— 




165 




Pbilae 


4923 


978 


255 


] 


» 


4924 


980 


274 


} XXVIII 


» 


4924 b. 


979 


251 


1 


» 


4925 


982 


296 


XXIX 


» 


4935 b. 


985 


259 


XXX 


» 


4936 


984 


240 


• 


M 


4936 b. 


983 


265 


XXXI 


W 


— 




232 


, 


» 
» 


4943 
4944 


)98l{ 


272 
273 


1 XXXII 


» 


4944 b. 





316 


XXXIII 



1* 



4 — 





locus 


C. I. G. III 


Kaibel 


Lepsius 6r. 


nobis n. 




TalmiB 


5039 


1023 


432 


1 




» 


— 




451 


} XXXIV 




» 






455 


i 




» 


5041 


1022 


444 


XXXV 




Pselchis 


5078 


975 


409 


XXXVI 




a 


5083 


974 


412 


XXXVII 



I. 

Hoschionis epigrammata. 

Lepsius VI tab. 7;h. 74, Gr. 8—1 1 ; Dem. 180—182. Vide tab. I. 

Tabula votiva ex alabastrite facta Cahirae (Cairo) in urbe 
emptanunc in Mnseo regio Berolinensi adservatur >) , ubi ipse eam 
examiuavi. Quo loco reperta esset, teste Lepsio erni non potuit. 
Lapidis margine fere undiqne fracto aetoma, pars sinistra, an- 
gulus infimus lateris dexteri interierunt; pars superstes 86. cm. 
alta, 81 cm. lata, 25 cm. crassa dimidia diffracta est. Lapicida 
latere postico non polito litteras atque lineas partis anticae pa- 
rum profunde exsculptas colore rubro illevit, quo distinctius 
cemerentur; cnius coloris vestigia multis locis servata^apide 
madefacto optime distinguuntur. Inscriptiones ad sinistram in- 
cisae demotice , ad dexteram graece sunt conceptae atque ita 
quidem compositae ut area demotice scripta lacunaris instar 
graecae responderet itemque carminibus tribus graecis totidem 
demotica. Ipsi hoc loco missis demoticis inscriptionibus misere 
mutilatis solas graecas tractabimus. 

Ac primum qnidem in summi lapidis latere dextero exarata 
est area illa laqueata vel si mavis abacus, cuius partem deper- 
ditam superiorem Lepsius restituit. Subtus autem tria carmina 
graeca legantur ita incisa , nt primum sub ipso abaco a latere 
dextero inscriptionis demoticae , alterum in media fere tabula 
sub inscriptione demotica , tertium denique infimo loco sub al- 
tero carmine positum sit. 

Areae vero unoquoque latere in undeqaadraginta partes 
diviso quadra parvula mille quingenta et unum efficiuntnr, 

*) V. Lepsii cat. autiqa. aeg. Mus. reg. n 24S. 



— 5 — 

qaorum Bingula singulas continent litteras iiiSQriptas. Eis 
autem litteris verba ^OalQidi Moaxliov vyiaa&elg rbv Tioda 
iatqeiaig componuntur ; quorum verborum litteras undeqnadra- 
ginta hoc modo auctor disposuit: cum a media tabula i. e. a 
quadro vicesimo rubricae yicesimae initium cepisset, ad re- 
giones versus sinistram dexteram superiorem inferiorem pri- 
mum Bcripsit litteras OCIPI AIMOCXIU>NYriACe. Qua in 
re cum littera G ubique tabulae marginem attigisset, denuo ad 
utrumque yersus latus in margine reliquas litteras €ICTON- 
nOAAIATP€IAIC disposuit, ut tota tabula in quattuor par- 
tes dirideretur. Deinde litteras G quattuor illas quibus hae 
quattuor partes terminantur , serie diagonali iunxit ita , ut in 
quadris parvulis, quae diagonalem versum uniuscuiusque partis 
efficiunt, eandem litteram G repeteret, pariterque quadrorum 
series parallelas a dextera repetitis litteris €, I, C, T, O, N 
etc, a sinistra C, A, I, F, Y etc. ex ordine instruxit. Quo 
artificio efficitur, ut, si a media tabula ad quamvis e quattuor 
regionibus versus legere coeperis, de unoquoque quadro in 
quodvis latus declinare possis. 

Qualem litterarum lusum ne censeas summi artificii esse, 
ostendi potest omnia verba, quae impari litterarum numero 
componuntur, eodem modo haud difficulter distribui. Quare 
Moschio noster Optatianum illum Porfirium artificio non aequi- 
parat, qui per versus homostichos litteris certo loco dispositis 
figuras qnasvis expressit. ^) Eiusdem autem ingenii erat qui 
Eudociae Augnstae versum 

EvdoTilag fj deXrog ^vyovarrig Ttiku 
areae simili modo institutae inscriberet. ^) Quae verba ipsa 
quoque imparem litterarum numerum (XXIX) efficiunt. Paullo 
dissimiliorem speciem abacus in parte aversa tabulae ilia- 
cae incisus ^) prae se fert, quem cum viri docti integrum cen- 
suerint, tamen comparatis Moschionis et Eudociae tabulis inte- 
grum non esse manifesto apparet. Auctor enim illius areae 



^) Publilii Optatiani Porfirii carmina ed. Luc. Mueiier, Lips. 1877. 

2) V. Gardthausen, Griech. PalUographie, Leipzig 1879, p. 124. 

3) v. C. L G. III n. 6126. 0. Jahn, Griechische Bilderchroniken p. 4. 
91, tab. III C2. 



— 6 — 

cum litteras ita diBtribueret, ut binae quadrato yacuo inter- 
posito dirimerentur , effecit, ut non solum qui quadratorum 
Beriem directam et libratam, sed etiam qui diagonalem per- 
curreret, verba &Bod(jjQrjog fj tixvr] iegeret. 

lam verba nostrae tabulae inscripta 'Oa/^ede Moaxltov vyi- 
aaS-elg rov noda iaTQeiaig exprimunt, quid auctor alioqui igno- 
tns titulo posito yoluerit. Tabnla enim ex genere eamm est, 
qnae deis ab hominibus ex votis offerebantur. Quam rem 
illustrant tituli illi innumerabiles 1n templis Aesculapii qnon- 
dam dedicati. ^) Similiter Moschio cum pedem medicina — in 
Yoce laxQBiaig notandus pluralis insolitus in artificii gratiam 
adhibituB^ — sanum reddidisset, Osiridi hisce artificiis gratias 
egit; ipsamque tabulam in templo aliquo Osiridis dedicatam 
esse consentaneum est. Osiridi autem hoc loco eae partes tri- 
buuntur , quibus apud Aegyptios Imhotep deus ^) , apud Graecos 
antiquiores Aesculapius, posteriores Sarapis ^) [i. e. Osiris-Apis] 
fungebantur. 

Ceterum cum auctorem ipsius abaci artificio yotum solvisse 
constet, non est cur in lapidis parte deperdita titulum exstitiBse 
sumamus quo idem disertius declaratum fuerit. Tabula igitur 
aut simplici aetomate omata fuisse aut semicirculo supra adiecto 
auctoris Osiridi sacrificantis imaginem exhibuisse putanda est. 

In componendis yero epigrammatis subtus scriptis Moschio 
eodem ingenii acumine adiutus est, quo aream construxit. 
Kam praeterquam quod suo quodque carmen metro conceptum 
est, nova artificia addidit atque curioso dicendi genere lectorem 
delectat. Omnia autem carmina ad tabulam respiciunt. Nam 
cum duobus prioribus lectori via aenigmatis solyendi describa- 
tur, postremo dei donario accepto responsum occupatur. Quae 
res ut appareaty iam singula carmina transcripta interpretabi- 
mur; tum quid de metris deque aetate tituli iudicandnm sit, 
breviter referemus. 



1) V. BOUiger, Kleine Schriften I p. 121. 

3) Aliad est C. I. L. VI 68 FelixpubiicuB — bineficio dominaee (sc. Bo- 
nae Deae) medieinis aanaius e. q. b. 

^ cf. WilkinsoD, Manners and eostuma of ihe anc. Egyptians II p. 53 . 
«) cf. £. Plew, de Sarapide. Regimonti Pr. 1868, p. 31 gq. 



— 7 — 

A. 

(sub area incisttm). 

Meorjv fiiaiig v^g TtXivMdog ttjv xeiQayuiyov ciQxhv 

kafiwv i';cy£t;€ TtQo^XiTtoiv^ iV evavvoTtxog rjt aot 

Tj TtavXXa Tiinf l^wv Ttovtov x[a]i TtXtvd-idog fiiQifiva' 

X(iael Tig idQig rtoXvTtovov (pvrovQylrjg vTtaQxotv 

ivxevd-ev en Ttrjyfjg aywv ^eliQvrov tcv OQfirjv 5 

aQdev ig oQxovg TtokvfieQelg arotxridov e^eUaawv. 

eig riaaaQag fiev ow ri&elg TtavovQyirjg aQcd^fioifg 

To aui^ oXov firj rtov Xa&rjig xal awxiccg TtQogaiprjig 

abv ayvorjfi afiaQTaviov tcjc (irjd^kv ayvoowTi. 

Ta^iv yccQ evQwv Ttoixikiog SiaTQixovaav e^^g lo 

Ttrjy^g Te TtQog TiQ^ e^ laov aviiq^wvov aTtoTekea^ov, 

avvelg ava&efio t evfievwg w$ KoiQavog didoQxev 

xal naQTtbv olov €x fpQevbg d^eiag Xa^wv xofiiKw, 

aarpdfg iQeig TteLod-elg kfiol O 

»Tabellae mediae medium nbi sumpseris prineipinm viae 
ducem, investiga prospiciens, ut dolorum meornm requiem cn- 
ramqne tabella^ recte percipias : atqne veluti quis laboriosae 
plantarum cultnrae peritus hinc a melliflno fonte profectns sca- 
tebra qnadam snlcos multifariam divisos irriga per versnnm 
ordinem explicans. lam in qnattuor nnmeros snbdole fictos 
dispositnm corpns totnm ne te lateat, neve re pertnrbata tnnm 
errorem peccando impertias ei, qui nihil erravit. Nam ubi in- 
veneris ordinem varie deinceps discnrrentem et fontis nsque ad 
finem aeque concinnum progressnm, cnm intellegas et quam 
benigne dominns donarinm respexerit et qualem fructum ex 
divina sententia adeptus reportem, diserte iam afSrmabis mihi 
obsecutns . . .« 

Areae artificio a nobis snpra explanato auctoris verba 
facile intelleguntnr. Atque ad significandam tabellam in par- 
vula quadra divisam vox Ttkcv^ig, h. e. abacus, scutula, opti- 
me qnadrat, qnandoquidem snmma inter Moschionis aream et 
tectum laqueatum intercedit similitudo. V. 3 verba TtavXXa 
Twv Ttovwv ad pedis sanationem quam Moschio verbis vytaa&elg 
Tbv Ttoda snpra expressit referenda sunt : unde titulnm ex voto 



— 8 — 

positum esse lector intellegens cognoscat. Scripturae Tiailka 
nulla novi exempla ; conti*a v. 5 in voce fiellQvrog licet syllaba 
antepaenultima natura brevis metro producatnr, auctor gemi- 
nationem neglexit. V. 4 cum Lepsius ante YTOYPriHC lit- 
teram erasam notaverit, in lapide littera <|> satis clare discernitur. 
Neque inepta (pvTovQylag imago^ qua per versus tres sequentes 
litterarum distributio cum arborum ordinibus, quales in semina- 
riis ab hortorum cultoribus instituuntur, comparatur. — V. 5 verba 
€x Ttrjyfjg ad x^f^Qctytoybv aQXV'^ v. 1 respicere patet. Sententia 
autem vs. 7 — ^9 expressa paullo obscurior est. Ni fallor, cum 
quattuor illae areae partes de quibus supra diximus a lectore 
primo adspectu facile deprehendantur , auctor timet, ne ille 
prae ista partium dispositione artificium in universae tabulae 
rationibus captatum neglecturus sit. Verbis rwi /Ar]&€v ') ayvo- 
ovvTi ipsum poetam designari, qui ne lectoris imperitia ipsi 
crimini detur caveat, consentaneum est. — V. 12 avad-sfia et 
avd^s/iaj qua forma Moschio carminis tertii v. 1 usus est, iam 
a Theocrito [Ep. 13, 2] et Callimacho [Ep. 2] , saepius in An- 
thologia graeca usurpantur. ^) Verba vero KolQavog didoQxev 
spectare nisi ad Osiridem non possunt , qui Moschionis votum 
benignis oculis respexerit et acceperit. Qualis notionis KolQa- 
vog absolute ad deum designandum adhibiti usus mihi qui- 
dem aliunde notus non est ; nisi conferri potest, quod in Chri- 
stianorum scripturis sacris vox xvQcog similiter usurpatur. Pa- 
riter verbum didoQxev explicatur comparato loco LXX 6en. 
IV, 4 : nal eTteidev 6 Oebg ItzI ^!d^eX xai knl Toig dioQoig av- 
Tov: etiam apud poetas antiquiores vox kcpoQav quamvis di- 
versa notione maxime de deis praedicari solet veluti ^Hi- 
kcog og TtavT irpoQ^ Hom. A» 109. [Zevg) avS-QiOTtovg lipoQ^ xai 
TLWTai oGTcg aiAaQTji ib. v 214,' etc. — V. 13 naQTtog prae- 
mium est pedis a deo sanati. Quod versus ultimi pars posterior 

1) De forma fjifjd-Bls pluribus egemnt Buttmann , Ausfilkrl. grieeh. 
Gramm. I p. 276 (ed. 2), Ahrens Dial. I p. 44, R. Ktthner, AusfUhrl. 
Oramm. d. grieeh, Sprache I p. 487, 1 (ed. 2), G^ttling ad Aristot. pol. 
p 278; Lobeck Phryn. p. 181; Franz Elem. epigraph. graec. n. 74. 79; 
Dindorf Thesaurus V, p. 963. 

2) Cum nvd^BfAa cf . etiam forma at^^sto [Anthol.Pal. VI, 87, 1. 337, I. 
XVI, 239, 1]. 



— 9 — 

deleta est, sane dolemns, qnoniam certe restitni nnllo modo 
potest. Nam etiamsi hae clansnla qnod v. 9 fingebatnr oppro- 
brinm iam in plansnm lectoris verti constet, tamen nnm poetae 
ingeninm an pietas modnsve voti solvendi lectoris adsensn 
comprobetnr, non liquet. Ceternm littera O, qnae videtnr 
post €MOI incisa esse, propter hiatum ferri vix potest, potins 
G legendnm atqne vocabnli d-eog vel x^eiog forma aliqna agnos- 
cenda est. 

B. 

(in media tabula sub carmine demotico incisumj . 

M Mij fjte d^avfiaarjtg^ el TtokvxojQog ova adrjlov 
O ofi^iaaiv fpeQw (parTaalrjV ov dvvaxai yag 
C aroixeia Tig evyrioaTa Tid-elg ^ii] ovk a^ito-AQVipav 
X x^^QW^ ^*'^ ^^*^ d-ekovTL nal TcXavrjv TtaQaaxrji* 
I 'iva dh fifj fianQrjv %eia^ aTtoQOv TQaTtrjig oTaQTtov^ 5 

(a) (hg av laaQld-fiiov IluQlaiv aTlxwv KaTaaxfjt^g 
N vovVj aTtoxvlaag ev^vveTov yQafifi a(p eycdaTOv, 
O oQfirjaov e(p^ rjv Ti&eLxe x^^Q^y^yov aQxrjV 
C arjfiavei yaQ, et Jtvd-oto^ ycfjv oqO-ov exrjig vovv. 

»Noli me mirari, si locornm varietate abundans occultam 
ocnlis speciem prae me fero ; nam qui litteras facile perspicuas 
disponit; non potest quin campum occultet, quo etiam ambages 
praebeat (quaerere) volenti. Ne antem longam illuc ineas se- 
mitam impeditam: ut versnum, qui Pieridum numerum ae- 
quant, sensnm intellegas, ab singulis versibus singnlis litteris 
intellectn manifestis abscissis procede ad habile principium 
qnale condidit. Nam id ostendet, si qnaeras, num recto sis 
praeditus ingenio.tt 

Loqnitnr ipsa tabula itolvxMQog^ qnae quidem qnadris 
multifariam dividatur. Acrosticho autem MOCXIU)NOC, 
cnius nominis litterae in versuum principiis bis scriptae sunt, 
anctor aenigmatis solutionem faciliorem reddere voluit. £o 
enim expedito lector et nomen cognoscet et de litteris arte dis- 
positis agi intelleget. — V. 3 aTOLxeia Ttd^elg i. e. litteras ita 
componens et distribuens ut snpra in area. — Vs. 6. 7 quomodo 
novum acrostichi artificium, quo ad ipsam aream via praeparatnr, 



— 10 — 

expediendnm sit, praescribitnr. Szlxoi enim noyem carminis 
versus sunt eorumqne vovg acrostichon ; yqaiAfxa autem primum 
quia repetitum est ev^vverov nominatur. Novenarius numerus 
verbis laaQid-^wv ntiQioiv exprimitur pariter atque in epi- 
grammate Kaibelii n. 686, ubi ex editoris interpretatione de 
carmine novem versuum et ipso praedicatur 

UieQidiov Movowv ioaQi^fuog kativ 6 fiaQTvg. 
Ceterum noti sunt novem Herodoti libri pariterque Aeschinis *) 
epistolae novem Musarum, eiusdem tres orationes Gratiarum 
nominibus distinctae. 

c. 

(in media tabula infiiDO loco inciBum). 

^iQxofiai evx^^V^ TtivvTorpQOvog avd-efia tbqtcvov^ 
deQyiOfxai^ €vae(iir] t^ ov fie TtaQeTQoxaoev 

av&^ wv TtfirjevTa Xaxdov eveXntv eTtaivov 
e% (pQcvbg fjfjieTiQrig yrjd-dovvog ndfitoat. 

» Respicio iucundum ingeniosi voti donarium, respicio, nec me 
praeteriit pietas : pro quibus honorificam bonaeque spei laudem 
adeptus nostra ex scntentia laetus accipe.« 

Quis haec loquatur, verbis SiQTLOfiat avO^efta relatie ad illa 
supra -4 V. 12 prolata: ava&efia evfievtog log KoiQavog di- 
doQytev apparet. KniQavov enim ipsum Osiridem voti prae- 
mium sibi tribuentem auctor fingit. Quale Osiridis responsum 
eleganter medii lapidis infimo loco positum est. Quod 
antem tali modo dei ipsius responsa in titulo praeoccupata 
perscribuntur , licet a Graecorum more abhorreat : at in epi- 
grammatis aegyptiis itemque in Hebraeorum psalmis nihil est 
soUemnius, quam quod deus cum homine precante vel dedicante 
sermocinatus introducitur ^) . Ceterum epigrammata graeca 
complura ita coniuncta , ut alterum ad alterum tamquam re- 
sponsum et probatio respiciat, saepius comparent '^). — V. 2 na- 



1) Phot. bibl. cod. LXI. 

2) Conferri aliquo modo potest C. I. L. VI 731 i. FL Hermadum hoc 
mihi lubena donum dedit. 

3) cf. Anthol. Pal. IX n. 5, f). 17, 18. 387—389. Stephani tituli graeci 
V, 17. C. I. L. VI520. 



— 11 — 

qa%QoxaCeLv eodem sensa atqae hoe loco adhibitum Anth. Pal. 
IX^ 372, 4 1) legitur: nisi quod ibi non JtaQar^oxdCei riva ti, 
sed TcaQafQoxd^Bi tlg ri construitur. 

Itaque Hoschio cum tabella confecta et acrosticho addito 
artificem se praestitit, tum variandi studium ita monstravit, ut 
carmina tria et a tribns diversis personis prolata fingeret et 
aliud alio metro componeret. Metra autem ipsa quoque aucto- 
ris ingenii testimonium edunt. Nam cum versus carminis A 
qui hominis interpretis sunt, maxime vulgari tetrametrorum 
iambicorum catalecticorum metro concepti sint , deus (C) sol- 
lemni epigrammatis dactylici utitur metro disticho. Quod autem 
a tabula artificiose confecta profertur carmen B Sotadeos scite 
eleganterque compositos exhibet versus. Qui ad hoc schema 
sunt conditi : 

^ \J — \J _||_\^Wl_ v-/_^ _v-/ * 

— W — V^ _||_WW _|_^\^ __ 
_ _ v-/ \J _ll_wv./ _|_v>v^ __ 



_ _ w v^ _v>_w_v^_w __ 

\j\y v^_\-/ _||_v^v-/ ^lv^^^v^' _v^ 5 

_ \J vyv-/ v^ _||_v-/v^ ^lv-z^v^ __ 

_ vy _ \y _||_v-/v^ _|_\->v> __ 

_ _ v-/ w _||v>'_v-/|_lvy_v>' __ 

_ \y — \J _||v^_v^|_|_vyvy __ 

Apparet versus maxime puros esse : neque enim molossus 
pro ionico a maiori neque septem morarum figura [- ^ — aut 
— ^ -] invenitur ; trochaei syllaba longa bis dissolvitur vs. 5 
et 6. Quod vero ad ionicorum et ditrochaeorum distributionem 
attinet, in versuum singulorum parte priore maior horum nu- 
merus , in posteriore illorum adhibitus est : versus tertius solus 
tres continet ionicos puros. lam vero quamvis diligenter versus 
facti sint; in fine secundi pedis quam expectamus desideratur 
diaeresis ^) ; quater tantum admissa est : v. 1 in voce composita^ 



1) yiXX* ov fjiay Xemataiy knaitt^ovja noditn^atg 

jay (ftXaoi&oy iSoiy naWa naQSJQoxaiTa. 

2) y. Hermann, Elem. doct. metr. p. 451. 



— 12 — 

yg. 4. 8. 9. Ex contrario aatem omnes novem verBng eaesuram 
penthemimeren (y. 3 in yoce composita) exhibent. Qaam 
yersus Sotadei formationem Moschioni nostro soli non deberi 
versibus duodecim non minus eleganter atque ad eandem cae- 
surae normam a Luciano ^) compositis demonstratur. Nam ex 
eis ipsis quoque quinque tantum diaeresin habent; unus au- 
tem, qui legi quam Moschio observavit obstat, versus 1 16 [Her- 
mann 1. 1. v. 80] : 

ovd^ vj^a kaytiGTa ycQia airovfieS-a ravQiov 

caesura quam desideramus adornatur, si transpositis verbis la- 
niaTa TCQia scribimus : 

ovd^ uti^ta Y.qia || Xay.LaTa aiTovfAS&a ravQiov, 

id quod eo quoque commendatnr quod mensura pedis alterius 
codicibus tradita — "^ - offendimur a Luciano in hoc solo 
versu adhibita. Praeter hanc vero caesuram necessariam pen- 
themimeren et in Moschionis et in Luciani versibus post pri- 
mam pedis tertii syllabam incisio ita praefertur, ut in novem 
Moschionis versibus semel [in versu 1], in duodecim Luciani 
ter [vs. 113. 116. 124] absit. lam vero quaestio illa, quatenus 
regulas a Moschione et Luciano observatas ipse huius generis 
versuum inventor statuerit^ Meinekii ^) iudicio incerta redditur, 
cui versus Sotadei a Stobaeo traditi, sive dialectum sive dictio- 
nem sive sententiam spectes, videntur ceteris, quos Athenaeus 
servavit; Sotadis versibus non siniiliores quam insnlsae istae 
quae Anacreontis nomen nientiuntur cantiunculae veris et ge- 
nuinis Anacreonticorum carminum reliquiis. Qua de causa 
nunc quidem accuratius ea de re quaerere supersedeo : tantnm 
addere liceat in versibus Sotadis 28 — 35 [Hermann. 1. 1. p. 446] 
et penthemimeren et pedis tertii incisionem constanter inveniri. 

In ultimum locum quaestionem de Moschionis tituli aetate 
distulimus. Ac primum quidem inscriptionibus demoticis ter- 
minum alterum, quo aetas circumscribatur , habemus. Nam 
cum scripturam demoticam tertio p. Ch. saeculo recepta scrip- 



») Tragodopodagra V. 113—124; v. Hermann I. 1. p. 448, v. 77—88. 
?] Anal. Alezandr. p. 246. 



- 13. - 

tura coptica obBolevisse constet ^) , titalam recentiorig aetatis 

esse non posse apparet. Quoniam auctor natione Aegyptius 

idemque litteris graecis satis eruditus fuisse videtur, ex iota 

muto constanter addito non magis quicquam certi concludi potest 

quam ex scripturis navlXa et (AeXlqvroq aut ex formis epicis 

(pvrovQylrjgj TtavovQylrjg, q^avraalrjv, evaefilt}, X^QV^^i f^^^QV^^i 

rjiiieT€Qrjg — semel legitur ^-elag -413 — usurpatis. De Sotadei 

yersus legibus, quas Moscbionem observasse docuimus, quam- 

quam nihil certi exploratum est, id quidem patet Moschionem 

propius a Luciani aetate quam a Sotadis eiusque imitatoris 

abesse. Sive autem dictionem sive doctrinam auctoris spectas, 

nihil obstat, qubminus eum non procul abesse a Luciani ipsius 

aetate dicamus. 

11. 

C.LG. 4720 coll.Add. III p. 1200. Kaibel n. 987. Ler- 
sins VI tab. 101, Gr. 592. Ectypum contuli. 

Lepsii apographo pariterque ectypo non exhiberi nisi ver- 
suum principia iam Mommsenus notat C. I.L. III, 1 p. 11 n. 37. 

ni. 

C. I. G. 4721 coll. Add. III p. 1200 sq. Kaibel n. 995. 
Lepsius VI tab. 78, Gr. 86. Ectypum vidi. 

<^YN€ICOYAANOCCNeAA€i €ICIOC 
CTPATHrOC€PMWNei°CT€ AATWNRATPHC 
ArU)NAAMAPTA(^OYABIANAK 0€N 
COYM€MNONHXHCANTOCHi MHTHP 

HCHXYe€ICACONA€MACAn <^€l 

eYCACA€KAICn€ICACT€KAPT 
TOYTAYTOCHYTHC€N€ICC€ 
AAAONM€NAr>rWnAIC€ 
AAAONA€^HrONTHNA I O 
C€AAYTONOCCOICMOYNON€AP 
U)CAYTOCHX€ICKAIBOHNTIN 
TOYT0NA€COIXAPAZ€TONCTIXO 
OC€in€TAYTW<^IATATOCT 



1} V. H. Brugsch, Orammaire demoiique p. 4. M.G. Schwartze, KopL 
Oramm.f ed. H. Steinth&l, p. 1 sq. 



— 14 — 

0oW€iaovXardg ivd^ade[l Xag^eiawg 
axqarriYog ^Eqnwv&iog ze [ycal] ylatu^v TtarQTjg 
ayvjv daixaQxa OovXfilav ax[iJx]oey 
aovj Mi^voVf rjxrjaavtog, rj[vlx^ rj] fii^TrjQ 
h ^h jfv^fitaa aov difxag an - ^ q)ei • 5 

Svaag dk ytal anelaag %e 7iaq[tL aov nkviov 
rovT^ avTog qvzrjaev elg ai^d-ev nXiog ' 
XdXov fikv J^Qya) Ttaig €[wv eyu} ^fxdd-ov^ 
Xdlov dh (prjybv Tfjv Jio[g IlelaayLXOVj 
ak d^ avTov oaaotg ixovvov edQ[dxr]v iiioig, 10 
wg avTog rixelg %al ^or^v %iv^ [ex;c^fit^' 
TOVTOV di aoi xa^oc^e tov aTlxo[v ^ - 
og eiTteT avT^ fplXTaTog t[ ^ - '^ - . 
Totius inscriptionis apographo repetito et quale fnerit la- 
cnnae spatium apparet, et emendationes qnas yiri docti Bailii 
apographo usi temptaverunt removentur. V. 2 in voce €P- 
MCJNOPC littera O minor ceteris propterea videtur supra 
versum exarata esse, quod ^EQiidiv&iog inter pronuntiandum tri- 
syllabum est. — V. 3 dvrjlvd^ev Kaibelii supplementum vestigia 
tradita respuunt. Letronnii vero lectione dKrjycoev recepta ad 
genetivum aov fjxrjaavTog explicandum non opus est praepo- 
sitione ^Wxcr quam v. 4 Baiiius suum secutus apographum re~ 
posuit. Versum 4 autem iam Franz coniectura fjvlx* rj in^rrjQ 
probabiliter suppleverat. Nam Ellis (Herm. XIV p. 260) cum 
fj ^iriTriQ iVa — scribendum proponeret, immemor fuit lacunam 
ante vocem fi^n;^ notatam esse. 

V. 5 etLetronnii lectio d/toQof) aTicpet et Grotefendi aTtavyfj 
OTiipei spatium supplemento in ectypo relictum excedunt; vi- 
dentur enim non amplius quam 4 — 5 litterae intercidisse. Wila- 
mowitzius coniecit d^Kp^ ^Hwg aTicpetx qua coniectura non de- 
claratur, qna re Memnonis figura coronetur. Similiter peccavit 
Ellis cum L L difiag TteQiaTicpei scribi vellet. Ipse cum proba- 
biliter versum restituere servatis litteris An....<|>€l certo tra- 
ditis nequeam, lacunam notasse satis habui. 

V. 6 Eaibel d-vaag de male mutavit in dvaag Te ; coniec- 
tura xal nlmop aaipuyg quamvis sententiam versus bene assecu- 
tus esse videatur, Bailii commento litteras (a)C in fine versus 



— 15 — 

tradentis falsns est. Coniunctio nai quae propter re antece- 
dens desideratur nuUo negotio ex litteris KAPT servatis eli- 
citur, si rescribimus xa^r/ aov xlvwv. — V. 7 lectio eig aelo 
xXiog solo Bailii apographo nititur. — V. 1 2 arlxiov a Kaibelio 
receptum ferri nequit. quoniam CTIXO certe traditur. — V. 13, 
qualem Eaibel et Wilamowitz restituemnt oa^ elTteg airvt^, (pil-- 
Tatog, tbXCjv Ttdkiv, ad sensum bene quadraret: modo ne 
€inCC, quod a solo Bailio traditur, ectypo reiceretur. Bcripsi 
og BijiBT^ avriji (pikraTog t[vx(j^ otel ?] : nt post arixov nomen 
supplendum sit comitis Gharisii qui carmen insculpsit. 

IT. 

C. I. G. 4723 coll. Add. III p. .1201. Kaibel n. 996. Lep- 
sius VI tab. 76, Gr. 64. Ectypum contnli. 

V. 1. K€NEPlK€AeP. v. 3. XWMITWNlXWMA- 
TWN V. 4. nAPHNinAPHN. mox nPOCKYNHC">- 
Aia/ljnPOCKYNHCcoNAAW/A V. 5. Salt €Z€<^e€r 
CATO, Bailius €Z€(|)e€NZATOI €Z€^e€rZ AT". 
V. 6. AnH€l]AnH€l. mox nAAINRAPHN ] nAAINnA 
PHN. Littera A in ectypo non cemitur. v. 9. LZAAPIA 
NOYKAIC ] JLZAAPI \ NOYK \ IC, et sic ectypumnisi quod 
altera littera ^ apparet. In fine est €ni<t>r(A)P2LN2L. 

De lectionibus v. \^ x««'i"«^^*' pro ynofiijtiuv, quod Franz 
primitus dederat, et TtQoaxwrjaiov Sfia pro nqoaxvvriaiov kiav, 
ut Bailius legit^ traditis iam dubitari non potest. — ¥.5 apud 
Kaibelium i^erp&iy^aTo corrigendum est. — V. 9 €ftl(p y Soqav 
a traditur, qui dies est mensis lunii duodetrieesimus ; ad desig- 
nandam horam, qua Memnon audiebatur, accusativus hoc solo 
loco adhibetur. — Ellis cum malos Celeris versus emendaret *) , 
non consideravit carmen integmm traditum esse. 

V. 
Balbillae eplgrammata. 

Carmina Kaib. n. 988 — 992 et ipso dicendi genere et tem- 
pore, quo incisa sunt, omnia eundem auctorem profitentur, 

1) Uermes XIV p. 260. 



— 16 — 

cnins nomen (Balbillae) in n. 988. 990. 991 diserte indieatnr. 
Dnae homm carminnm partes certo modo discemi possnnt: 
alteram enim numeri 989 — 992 comprebendnnt , qnibns Ha~ 
driani imperatoris et Sabinae nxoris eins, qni Memnonem an* 
diverint, mentio fit; alteram nnmerus 988, quo solam 
Balbillam Memnonem andivisse narratur. Inre igitnr Kaibel 
n. 988 ex reliqnomm carminnm ordine sepositnm primo loco 
collocavit. Carmina antem 989 — 992 cnm editoram alins a)iter 
composnerit, primum, quomodo certo ordine collocanda sint, 
anquiremns. Cuins rei omne argumentum ex carminum in la- 
pide dispositioDe pendet. 

Atqne Lepsius qnidem tabulam« quae titulorum in Mem- 
nonis statua incisomm locos explicaret^ non adiecit. Ex eins 
apographo id tantum cognoscitur n. 989 — 992 eadem mauu, 
n. 988 altera inscnlptos esse, nnde confirmatnr quod hnic titulo 
proprium locum vindicandnm esse vidimns. Qno gratins fecit 
Letronnius, quod omnes titulos, quos a L'Hdtio acceperat, eo- 
dem quo in lapide incisi sunt ordine collocandos cnravit in ta- 
bularum volumine corpori inscriptionum aegyptiacamm addito. 
Illic vero in tab. XXXV et XXXVI numeri 22—25 [Kaib. n. 
9S9 — 992] per duas columnas ita dispositi sunt, ut in colnmna 
sinistra primum n. 22 [Kaib. n. 990] , deinde inira eum n. 25 
[Kaib. n. 992', in columna dextera autem prinium n. 23 ^Kaib. 
n.99r! infra eum n.24 [Kaib. n.989] exarati sint. In columna 
sinistra iam exstat sub n. 25 [Kaib. n. 992] titulus C. 1. 6. 4734 
multo maioribus litteris aliaque manu exaratus. 

Qnibus expositis apparet primo n. 990 incisum esse, ^deinde 
n. 992, tum n. 991, postremo n. 989. Porro quod Letronnius 
animadvertit carmen 992 non integrum esse , iam videmns id 
numero 991 ita excipi , ut ambo unum carmen efficiant. Nam 
lapicida cum titulo C. 1. 6. 4734, quem antiquioris aetatis esse 
nihil obstat quin coniciamns, impediretur, quominns omnes 
duodeviginti versus n. 992 et n. 991 in eadem columna inscnl- 
peret, ad latns dextemm novam columnam exarare coepit. 
Idem certius ipso argumeuto probatur de quo infra videbimus. 

lam quo tempore carmina tria, n. 990, n. 992 + 991 , n. 9S9, 
concepta sint, titulis pedestri sermone insculptis explicatur. 



— 17 — 

Ac primnm quidem cum Hadrianns Memnonem andivisset, lulia 
Balbilla carmen 990 composuit; tum verbis oVc ovv tTj le- 
(iaaTjj JSafieivrii iyevofirjv naqa to) Mifivovi fv. n. 992] doce- 
mur una cum Sabina poetriam ad Memnonem venisse. Denique 
numero 989, cum Iladriani uxor Memnonis audiendi causa pri- 
mum adesset, statuam non sonuisse comperimus. 

De n. 988 nullum indicium habemus, eademne occasione 
atque n. 989 — 992 an antea an postea incisum sit. Similiter 
autem ac Balbilla etiam Sabina Augusta quod n. 989 narratur 
peculiari quoque titulo insculpi iussit (v. C. I. G. n. 4728). 



A. 

C. I. G. 4725 coll. Add. III p. 1201 . Kaibel n. 990. Lep- 
sius YI tab. 80 Gr. 1 10. Ectypnm contuli. 

In omnibus Balbillae carminibus formae M et G constan- 
ter, forma n saepius quam TT adhibentur. — v. 5 <|>U)NHN] 
<fr(A)NhN. —V. 7 XAIPhN sic ectypum. XAIPHN apo- 
graphum. In fine CJcA YNOTON ] WCAYN \TON ; in 
ectypo AYNATON dilucide cemitur. — v. 8 TIIANl 
TITA N. — v. 9 WICKIAI] /XNICKIAI ; in ectypo€l*1CKIAI 
certo legere mihi videor. — v. 12 AAPIANOC AICj AAP 
lANOCTOTAAIC. — v. 13 M€M NON AKANCTAAAI 
KAAAineNOYirONOIC. — V. 14 CAMAINO TA] CA- 
MAINONTA. — V. 15 A€r€ T] A€r€NT. Litterae in 
vs. 12—15 a Lepsio punctis expressae in ectypo non apparent. 

Y. 1 Bailius BAABIAAHC et v. 2 extr. M€MNONOC 
tradidit; sed Saltium et L'H6tium recte legisse BAAAIAAHC 
et M€MNOC Lepsii apographum testatur. Cum poetria alibi 
BakfiiXka [988, 1. 991, 1 Oetc.] recte audiat, in forma BAAAI A- 
AHC non tam de assimilatione litterae B quam de lapicidae 
errore videtur cogitandum esse, praesertim cum idem M€M- 
NOC pro M€MNONOC et v. 5 eHBAIXU) pro Qri^atino 
perperam admiserit. — V. 7 cum omnes AYNOTON de- 
derint, ad ectypi fidem forraa vulgaris dvvaTov restituenda est . — 

2 



— 18 — 

V. 9 ioitio praeter Lepsiam etiam Poeoekins *) Baltins UHqtiiis 
ante vocem a-Klai. litteram I praebent. Sed BalbiUam contra me- 
tmm ivi axlai scripsisse yerisimile non est ; potias ex ectjpo 
probari yidetar lapicidam hoc loco leyiter errayisse atqae sim- 
pliciter iv axiai gcribendam esse. — V. 1 2 JidQiavog Toaaxig 
d* aaitaaaaro qaae Letronnins reposnit pedestrem sermonem 
redolent. Bailii correctionem ^d^ia^o^ X^Q^' ^'? 6^ aaiiaaaaxo 
iam Kaibel merito explosit; qai qaod ipse cam Wilamowitzio 
dedit : J/. x^Q^^^ ^^ aaitaaaaro^ etiamsi optimam sensam red- 
dat, formam x^^iQ^^S ^^ caiqaam commendare potnerit. Yeram 
aatem lectionem Iddqiavog xot* akig d* aa/r. pridem HeflFterns 
invenerat^) . — V. 1 3 Letronnias Franzias Eaibel EUis ^) qoam- 
vis diverso modo restitaere conati omnes tamen praeter Hadria- 
nnm novnm snbiectam Balbillam in periodam invexemnt. Sedhic 
qaoqae Hefiieras ^) cam Boissonadio dactas tam traditos om- 
ninm optime transcripsit, cnm proponeret: xav araXaig a xafiev 
fjipiyovoig, Nam vera lectio est: xav aTaXai xalliirev 
oiffiyovoig yqoTiTtaTa^ qaibas in verbis araXa Memnonis 
colamnam significat. Cetera optime ad sententiam qaadrant. 
— V. 14 €Yri A€, qaodBailias tradidit transcripsitqae evftde, 
Kaibel iare aspematas est. Etiam forma daXov v. 1 5 pro dilXov 
Bailii commento debetar. 



*) In Kaibelii adnotatione corrtgendum est : 6. ~'l . . ICKIAI Po- 
cocke. 

•^) v. Letronne, Eee. II p. 354. 

^) V. Ilcrmes XIV p. 260 : ««ve/o^al' vfAyonoXotci noyotg eet. 

*; V. Lotronne i. I. 



— 19 — 



B. 



C. I. G. 4731. 4730 coU. Add. III p. 1202 sq. Kaibel 
n. 992. 991. Lepsiua VI t»b. 80 Gr. 111. 107. Ectj^pa vidi. 

QT€CYNTHCeBACThCAB€INh 
l€reNOMhNnAPATa>M€MNONI 
AYa)CKAir€PAPu)M€MNONnAITiea)NOIO 
ehBAACeACCa)NANTAAIOCnoAlOC 
HAM€Na)eBACIA€YAirYnTI€Ta)C€N€nOICIN s 
IPH€CMYea)NTa)NnAAAa)NIAPI€C 

XAI P€KAI AYAACAICnPo<(>Pa)>lACnACA.O N 

TANCeMNANAA0X0>4 KOIPANa>AA Pl \Na) 
rAa)CCANM€NTOITMAZ€KAIa)ATAPA.B\.»CAN}i. 

KAMBYCAlCAe€OCTO . . AYr/a)OA,-A///// to 
Aa)K€NTOinOINANTa)Ca)iC.C..OiN .\tC 

Ta)NHAACAniNKATTAN€TONe€l ... 
AAA€ra)OYAOKIMa)MIC€e€NTOA 
YYXA><AAeA>IATANAOinONeCa)C€ 
€YC€B€€CrAPeMOir€NeTAI 1 1 . II n O N . TA is 

BAABlAAOCTOCO<t)OCKANTIOXOCB . . lAe 
BAABlAAOCr€N€TAICMATPOCBACIAhlAOCAI 
Ta)nAT€POCA€nATHPANTIOXOCBACIA€YC 
KhNa)NeKr€N€ACKAra)AOXONAIMATOKAAON 
BAABlAAACA€M€e€NrPOntATAAeYC€B€io 

In conBtitaendo haius carminis contextn non tam Lepsii 
apographo qnam ipso ectypo diu multamque manibus versato 
nsua litteraa incertas quoad dispici possent punctis exprimere 
atque earum qaae intercidissent numerum accurate notare stn- 
dui. Versuum 9 — 15 autem cum exitus ne ectypi quidem ope 
satis expedirentur, Saltii (S) , Bailii (B) , L'Hdtii (H) , Lepsii (L) 
lectiones discrepantes quibus quidem adiuvaremur apponere 
placuit. Atque L quidem non dedit v. 7 nisi TTPO<t>PUilNAC 
atque v. 8 MOXCIK//// /AN///////7////UJ.— v.9 L.TMAZV 
////AIUi*TA/////////yAN///77. — Nos quae punctis notavimuB. 
satis incerta esse monemns. 

2* 



— 20 — 

V. 10 S A0€OCTONMOYTwC; B A0€OCT 
OMOI.CcoC; H Ae€OCTOM; L AGCOC/// TAIPMAY 

f^^^Ot^A/////////, Quae lectioneB si cum ectypo conferun- 
tur, primum quidem de litteris TO dubitari nequit, quam- 
quam pro O Lepsio potius A appamit. lam qui sequuntur 
ductus , S N , H M , L I P interpretati sunt, B omnino omisit : 
ubi quod L dedit I P licet ad ectypi vestigia evanida proxime 
accedat, vereor tamen ne littera P fortuita lapidis fractura 
effecta sit, ut recte cum Saltio N legatur. Neque vero minus 
quae deinde traduntur litterae SB MO , L M A dubiae sunt : 
ex quibus O ectypo refellitur; pro MA autem aequo iure 
etiam AA vel XA vel KA agnoscere nobis videmur. LS Ycer- 
tum ; fere certum L F pro quo S T exhibet. Sequentem litteram 
BC , L A dederunt : in ectypo mihi quidem nihil apparuit nisi 
linea obliqua. Proxima SB lU probabilior est quam LM. 

V. 11 S CUJOIK, quibus B T addidit; L CUinOliIAC 
AOINT \IO/////y. In ectypo post CUU non tam O vel Fl quam T 
apparet; proximam num recteLU/ legerit, ex ectypo diiudi- 
cari non potest. B T falso notavit : signo quod L C descripsit 
fortasse littera C subest. L A€A ectypo vix defenditur. 

V. 12 S KAITON, B KAITON — €; L KATTAIG- 

TOA' €€1//////////////. KA an KA , IT an TT cum dubium sit, 
proxima SBO reicitur ectypo. Ex eis autem quos deinde 
tradidit L ductibuB /^ pars litterae M esse nequit. 

V. 14SAOITIOCCUJC>; L AOinONeCUJC€; equi- 
dem ectypo examinato vix dubitaverim AOITON in lapide 
esse. Pro S C>, L C€ in ectypo O legere mihi visus sum. 

V. 15 SBr€N€TAIC€; Lr€N€TAIITIiniYOII//// 

////////, certe in SB C€ falso videtur descriptum esse. 

V. 16 L ANTIOXOCT». - V. 17 in fine Al, pro quibus 
S KAACI , B AKA tradiderunt, Lepsiano apographo addidi. 

V. 20 S rPOITTATA A€YOO T€ ; H TPOnnATA- 
A€YC€; LrPOnnATAA€rOE€l-; Bailii lectionemquam 
supra expressi veram esse repperi. 

"Ot€ avv Ttj ^E^aGTfi ^a^Bivrji 
iyevo^rjv TtaQcc T(p Mi^ivovi. 



— 21 - 

ui/vtui; xal yiqaQio^ Mi^ivov^ Ttat Tixhwvoto 

Orifiaag &daawv avra Jlog Ttolwg, 
« Jifiivio&y (iaalliv ^lyvfCTUj Twg iviTtocacv 5 

iQfjeg ^vd^cjv rutv TtaXautv idQieg, 
XCclQ€ xai avdaaaig 7tq6q>Qiav aa7taad[e]o [xavTaJi/ 

zdv aifivav [d]loxov %otqdvio }idqL[d]vui, 
rkuaaav ^iv toc Tfid^e nal w[a]T[a] [(idQ](i[aQog] dvrj^Q], 

Kafnfivaaig ad-eog 10 

doMiv TOi Ttolvav tCo aio [jtovio doQl t avTog^) 

T^ ViJAaa lAniv , {yLdtd^ave d-eivSf^evog) . 
i^AA* eyco ov donl^iwfu ai&ev T6d[e Ttvev^i ditolead-at' 

ipvxciv d^ dO^avdTav Xoirtov eacoae [difiag, 
Evai^eeg yaQ efiot yiveTai [ai&ev exXvov avdag) 15 

Bdk(iiXX6g t' 6 a6cpog ndvTloxog (i[aa]Ue[vg' 
BdXfiiXXog yeviraig ^&TQog ^aaihqidog [d^iiag' 

Tw TtdTeQog dh TtdTrjQ uivTioxog fiaallevg. 
KTjViov ex yeviag %ayio ^X6xov alfia to xdXov' 

Bal(illlag d^ e^ied-ev yQortTa Tdd^ evai(ie[og. 2« 

Carmina Kaib. n. 992 et 991 in unum iungcnda esse ex 
certo ipsiuB loci quo in lapide posita sunt indicio supra denion> 
stratum est. Yidebimus autem argumenta quoque eorum opti- 
me consentire. Atque nomen auctoris quod initio n. 992 in- 
teriisse Letronnius et Franzius censuerunt , non tam illud qui- 
dem epigrammate 990 quod proxime antecedit qnam ipsa parte 
posteriore carminis 991 declaratur. Balbilla autem cum n. 990 
iam nominata esset, y. 2 iyevo^trjv nomine non addito scripsit 
suo inre. Nec %at^6 voce quam Letronnius n. 992 supplendam 
esse censuit , ut carmen omnino quid sibi rellet intellegeretur, 
iam caremus n. 991 addito : ut integrum carmen teneamus. 
Denique totius carminis argumentum unum est et simplex : quo 
Memnon appellatus exoratur , ut in Sabinae Augustae gratiam 
sonet , addito testimonio de ipsius poetriae quae carmen dedi- 
catura est pietate a maioribus accepta. 

De singulis haec notanda sunt. In verbis supra scriptis 
TH . C€BACTH , Tu) iota mutum quod Kaibel Bailii apo- 
grapbo confisus apposuit in lapide deest. — V. 7 pro 7tQ6- 



— 22 — 

(pQiov t(4e dixvvao^ Mifivov qnod Bailius Kaibelio proba- 
vit, TtqoipQLov aa/rdadeo — restitueodum est. Nimirum 
salutare Memnonem iuberi non Balbillam ipsam , sed 8abi- 
nam tciv aef.ivav aXoxov imperatoHs quam poetria etiam Eaib. 
n. 989, 8 tav TcovQidlav aloxov Hadriani appellat rersu 8 
docemur; ubi quae facile restituuntur •^otqavio HdQiavw ea 
pariter redeunt Kaib. n. 988 , 5. Post aajtaadeo videtur ex lit- 
terarum apicibus traditis legi posse Mifivov, quod supplevit 
Bailius: quamquam displicet repetitum vocativo casu nomen 
post V. 1 sqq. Dedimus Ttavrav quod neque a ductibus tradi- 
tis nimis abhorret et aliquo modo defenditur n. 990 v. 9 sq. 
Koigavog J^dgiavog xox alig aaTraaaaro xavrog Mif.ivova, — 
V. 9 sq. Franzius cum scriberet yXioaaav fiivroi dXe^ixayiov 
TrjQtjv hrioLKBV \ Kafifivaaig d^ a&eog xov fioi hoae Xoyov sen- 
tentiam maxime obscuram reddidit. Particula di autem iii p^n- 
tametrum male intrusa prohibuit , ne una efliceretur sententia, 
qualem Kaibel vera lectione inventa yXioaaav-Tfia^e- Kaftfiv- 
aaig ad-eog restituit. — V. 9 supplementa pro expldratis habeo. 
"Qara addidit poetria Persici supplicii memor; cf. Herod. 
UI 69. 154 sq. — Quae v. 10 post ad-eog agnoscuntur litte- 
rac, eas non expedio, nec propter sententiae rationem quid 
desideretur , satis liquet. 

V. 1 1 sq. Franzius cum putaret praeter Memnonem muti- 
latum etiam alia Cambysis facinora enumerari, scripsit: dwxiv 
Tot TToivav rio aio vfiQiaftarog fjd^ lov rov Mrjrag ^mv xctJ tov 
''OaeiQiv edQa. Similiter Kaibcl Bailii apographo usus vetsus ita 
restituit : dioxiv rot noivav no aio olxriQfiarog tjd' dg \ roXftag, 

dg lintv in quibus vox oixrtQfia, ne dicam ea non exprimi 

quod postulatur , iniurias Memnoni illatas , omnino non cst lin- 
guae graecae. Praeterea Bailii commentum v. 12 TOAMAC 
ACAniN, vera lectionc TcoNHAACAniN detecta reicitur. 
Ncque hoc potissimura agitur, ut facinora Cambysis enumeren- 
tnr , sed ut quaenam eius supplicia fuerint explicetur. lam ut 
hoc loco Cambysis poena cum Apis mentione coninngitur, ita 
llerodoto auctore Aegyptii omne regis Persarum infortunium 
ab Api necato repetiverunt ; qua re facta illUm statim furere 
coepisse, mox eodem corporis loco quo Apem feriret gladio 



— 23 — 

Vulneratliiii obiisse *) . Itaque cuin v. 12 appareat tiov ijkaa 
vel potius rfji evrjXaa Idjtiv i. e. 'quo percussit Apem^ , sequi 
videatnr nat&avB , recte censere nobi^videmur huie loco simi- 
lem subesse de Cambysis morte narrationem qua referatur 
illiitil eodem telo quo Apem sacrum necasset ipsum vulnera- 
tum obiisse. Quam sententiam supplementis nostris exempli 
gratia exprimere conati ea ectypo prorsus refelli non est quod 
moneamus. Propius ad pentametri dtictus accederet lectio talis : 
aoQL TtXrjyelg \ Ttlt ^pi^Xaa^ lAniv xaTCTave tov [aovf\ d^sQajta, 

V. 13 ae&ev Toye d-ijov olea&at quae Kaibel restituit, 
cum a Lepsio C€0€NTOA tradatur, shpplementis nostris 
posthabenda sunt. 

V. 14 Kaibel cum veram lectionem xpvxav d^ ad^avaTav 
kolTtov ^aioae [defiag] quam Franzius invenerat perperam rei- 
ceret, Bailii supplementum ad-he aioadeg bti secutus scripsit 
ifjvxotv d^ a&avciTaVj acpO^tTe, aioadeg ai, Ceterum si quidem 
kolTov pro lolTtov in lapide exaratum est , malim id lapicidae 
errori tribuere quam sumere Balbillam litterarum ^r et r permu- 
tatione a^olica, quae invocibus Tti^Tte [TtivTe], TtT^lvt [TrjXoae), 
aTtilXo) [aTiXXio) adhibetur [v. Ahrens d. aeol. p. 41 coll. d. 
dor. p. 79 § 10], temere abusam esse in conti'ariam partem. Ad 
sententiam versus confer quod in carmine apud Kaib. n. 1000, 6 
de Memnone praedicatur: tov Xotnov yfjQvv aiofiaTog 'evTog 
'exet. — V. 15 quomodo restituendus sit, yag particula aliquo 
modo indicat. Franzius quidem quod sententiarum nexum his 
verbis explicavit : «non puto quidquam tibi ademptum infortunio 
isto ; nam anima immortalis vivit in corpore tuo residuo , pia 
sum erga te et pii fuemnt etiam maiores mei » : ipsa ea sen- 



*) Her. III, 29: ojs^ di ijyayoy rhu l^imv ot iQie^j o KafAflvar^s 
oUc loiv vnogxaQyoxBQog f anaaufAByos xo iyxBiQidioy , id-iX(oy rvipai tr,y 
yaariQa tov ^niog naisi xoy firjQoy. — *0 cff Zlntg nBnXr^yfJiiyos xoy 
firjQoV l(p9iyB. — ib. 30: Kafifivat^g dk, m Xiyovai Alyvnxioi , avxixa 
diie xovxo xb adixrjfia ifiayrj. — ib. 64 : xai oi [Kafifivai}] ityad^Qioaxoyxi 
inl xoy Hnnoy xov xovXbov xov ^itpBos b fjtvxrjs ononinxBi , yvfiyfod^iy di 
xo Uq>os naisi xby fir^Qoy, XQOifiaxia^Bts di xaxa xovxo, xj airtbs nQo- 
XfQoy xby xtoy Aiyvnxiuty ^sby l4niy inXr^^B xxX. 



— 24 — 

teutia »pia suni erga te» reliquiis horum versuum non con- 
tinetur. Neque raagis Wilamowitzii eoniectura : aiuTag ctTth 
Qiodag aut Kaibelii ah de fldfiev ouo probata elucet, cur 
Balbilla Memnonis animam exstinctam non esse sibi per- 
suaserit. Quodsi ad eam rem demonstrandam a Balbilla geni- 
tores ipsius citantnr , eos Memnonis etiamtum spirantis et im- 
mortalis argumentum habuisse, ^empe eius vocis auditae testes 
Balbillae exstitisse statuamus oportet : quo magis filia Mem- 
nonem sibi ipsi pietatis praemium simile non denegaturum 
confidit. Quam sententiam non tam Letronnii supplemento 
yevexat oe nox JianatovTO quam eo quod ipsi supra pro- 
posuimus assequimur : quamquam ipsa verba ectypo non satis 
comprobantur. 

V. 16 Y.avrloxog TtQOTtnrtoQ Franzio auctore Kaibel po- 
suit: iam autem apparet idem extitisse quod in fine v. 18 
HvxLoxog fiaallevg : quemadmodum etiam in reliquis poetriaeis- 
dem locutionibus repetitis delectatur (veluti e. g. a^oi^ trj habe- 
mus Kaib. n. 990, 8 et 989, 4; TtoiQarco lAdQiavto 988, 5. 991, 
2 et xolQavog JidQiavog 990, 9 ; aTttf U^io 990 , 2 et 988, 1 
cet.). Verba BaXfHkXog x 6 a6q>og Kaibel sine causa in BaX- 
(iiXlog re aocpog mutavit. — V. 17 Saltii lectione yevixaig a 
Lepsio firmata L'H6tii et Bailii yivex Ix refellitur. In fine 
versus Letronnius cum BACIAHIAOCAKMAC restituisset , 
quae etBailius et ectypum aliquo modo tuentur, hoc supplemen- 
tum transcripsit liaatlrjidog yiyL^iag^ reginam interpretatus 
quandam Acmam Balbilli matrem fuisse : nomen autem Acmam 
in Orientis regnis , quo certe rex Antiochus referendus esset, 
usitatum esse e losepho B. I. I, 32, 6 elucere. Quamquam de 
regina Acma neque Letronnius neque alins quisquam quidquam 
repperit. Ac tamen a Letronnio singulari acumine venim sup- 
pletum esse dilucide apparet ex altero carmine Balbillae Kaib. 
n. 989 V. 3, ubi in fine versus a Lepsio demum BACIAHI AOC 
AKMAC certo lectum esse infra referetur. Atqui ibidem de- 
monstrabitur vocabulum AKMAC ne illo quidem loco de no- 
mine proprio accipi posse. Equidem iure mihi persuasisse vi- 
deor utroque loco aycfiag scribendum idque cum adiectivo fiaai" 
h)i3og coniungendum esse, ut significetur Balbilli matrem 



— 25 — 

regiae maiestatis , i. e. regiue stirpis fuisse. Quem ad usum 
vocis aii[,ii^ qualis aliuude notus non est , illa Homeri eonferri 
possnnt ig, ^evog, (Hrj, quibus hominis robur aeque atque 
voeabulo ax^i^ flos aetatis sollemniter designatur. Atque ut 
apud Homerum verba leQfj Ig Trjlefiaxoio^ ytQareQrj Ig ^Odv- 
arjog, ^ivog JHtcivooio^ j^iivog^^ExroQog , lilrj ^HQa-AXfiog ad 
Telemachi Ulixis ceterorum personas describendas valent : ita 
fiarrjQ ^aGikriidog anfiag idem est ac fii^rtjQ (iaaiXiaaa; neque 
diverso modo Kaib. n. 989 , 3 (v. infra C v. 5) iQara fioQfpa 
(iaaikrjidog axfiag pro iQarij f^ioQfprj fiaaiXiaarjg dictum est, 
ut circumscriberetur notio fiaaiUaaa. Verba deinde rio Jtare- 
Qog dk TvdrrjQ simplicissimum est cum Mommseno (in Kaibelii 
adnot.) ad fiarQog quod proxime antecedat referre, ut expli- 
cetur quo iure Balbilli mater regiae stirpis fuisse dicatur. 

Ceterum hunc Balbillum Letronnius et Franzius eundem 
esse coniecerunt qui Nerone imperante Aegyptum administrasset. 
Quod si verum esset , Balbilla eius filia cum etiam Hadriani 
aetate anno 130 p. Ch. viveret, certe annum septuagesimum 
excessisse putanda foret : quam aetatem isti poetriae impera- 
toris comiti vix quisquam tribuerit. Verum — id quod maioris 
momenti est — uterque homo doctus omisit Balbillum prae- 
fectum Aegypti e gente Claudia , Balbillam poetriam e gente 
lulia [v. Kaib. n. 990^Iovliag Bak(iillag] fuisse, ut ea pro 
illius Balbilli filia haberi nequeat. 

V. 20 extr. Bailii lectio yQo/tra rad^ evaifieog non tam 
L'H6tii et Lepsii quam Saltii exemplo certiusque ipso ectypo 
firmatur. 



C. 

C. L G. 4729 coll. Add. HI p. 1202. Kaibel n. 989. 
Lepsius VI tab. 80 Gr. 108. Ectypum contuli. 



— 26 — 

OT€THnP(ji)THHM€PAOYKA 
KOYCAM€NTOYM€MNONO& 
X©ICA0NM€NMCMNC/7//^^^ 
(ji)C nAAINAKAAATYIA€CABI>l>IAANOAA 
5 n Pn€irAlC€PATAMOP<|)ABAClAhlAoCAKMAC 
€Aeo|cAlC.YTAieHIONAXONin 
MnKAlTdlBAClA€YCKoT€ChToNYAAPONATA 

TANC€M>IANKAT€XHCKOYPIAIANAAoXON 
Ka)M€MNa)NTP€CCAlCM€rAAa)M€N.CAAPI 
10 '€ZAniNACAYAACAAOIOIC€XAPH 

V. 1 Bailii lectio OYKHIKOYCAM€N — Lepsius cum 
reliquis OYA|KOY CAM€N — neque ectypo refellitur et 
vulgari sermone in hispraescriptiBservato commendatur. — V. 3 
Lepsii apographum M€.MCMNC///N//I'"//, in quibus altera 
littera N nescio an fallaci ductuum speciei debeatnr; quod 
si recte agnoscitur , littera O quam dispicere mihi videor ferri 
nequit. Decimam et nonam a iine litteras Mi descripsit Lep- 
sius : pro An vel Afl etiam Nl vel AO interpretari possis. Pro 
K littera subsequente haud scio an rectius B vel H legendum 
sit. In fine Lepsius la)TA : ubi I ante a) in ectypo non apparet ; 
immo aut A aut A aut A , fortasse etiam M praecessisse pu- 
tandum est. 

V. 4 Lepsius AICAAATYI0€0NEIN>IAANC/////A. 
Vocis CABINNA littera prima C casu O litterae simillima 
evasit. In fine versus Bailius AY- OC exhibet ; Saltii autem 
et L'H6tii lectionem ANOC ectypon aliquo modo firmare 
videtur , quamquam in vestigiis evanidis ipse quoque ANOA A 
legi. — V. 5 Salt nPh€irAP, Lmte RPH TAP: 
Bailius nPHCeH"AP; verum nPnCirAI (Lepsius TAI) 
tam distincte in ectypo apparet, ut ne de una qnidem littera ex- 
cepta ultfma, quae aliis horum carminum locis comparatis aliquo 
iure pro P haberi possit , dubitandum sit. — V. 6 Salt €XGO 
ICAIO, Lme €XeOICA quibus Bailius T addidit: al- 
tera vocabuli littera A est ita formata, ut utraque linea obliqua 
supra angulum paululum emineat. — V. 9infineM€HTCA- 
AnC Lepsius : ectypum servavit quae supra exaravi. 



— 27 — 

"Ot€ Tfj TtQlOTf] fjfl^Q^^ oirA >}- 

KovaafiBV Tov Mifivovog, 

Xd^Ladov fiiv M[i]fiv[o)v a]lyaig 

dtg TtaXiv a naXa Tvlie Safiivva 

nPnCirAI a* kqaTa fi()Q(pa fiaaili^tdog aytfiag' 5 

il&olaai (s [a]{;rat d-riiov axov ?ij, 
fir] xal TOt fiaallBvg TiOTiar], to vv 8[a]Qov aTa[Qfin)g 

Tav aifivav xaTixjjg novQidiav akoxov. 
Kio Mifiviov TQiaaaig fiByaXcj fiiv[o]g J48Qi[avoio 

B^aitlvag av8aa^j [a] 8^ oiota^ ^X^Q^* *^ 

Gam carmiDe altero doeeamnrBalbillam nnacumSabina ad 
Memnonem venisse , ut eum audirent, his versibus eum bis ad- 
eundum fuisse comperimus, priusquam vocem mitteret. Epigram- 
matis vero cum pars posterior (v. 7 — 10) fere integra tradita 
esset , ipsi ab hac orsi sumus , ut inde adiuvaremur in prioris 
partis difflcultatibus quoad fieri posset tollendis. Ac primum 
quidem ut singula absolvamus , v. 7 Kaibel fol quod pro toi 
Franz cortexerat iure reiecit atque Saltii lectione ytatixfjg re- 
tenta his versibus Memnonem appellari intellexit. Iii eodem 
versu hiatns ab editoribus in vocabulo admissus Lepsii apo- 
graJ)ho emendatur : in ectypo quoque t6 dilucide iLpparet. Quo 
minus in fine versus supplementum Letronnii ovia ferri potest, 
quoniam in protasi subiecti vice Memnon fungitur voce yttxtixj]g 
itldicatus; Kaibel vero quod coniecit ajtBvaav litteris ATA 
certo traditis refutatur. Equidem aTagfiiog dedi , quod adver- 
binm vocabulo sequente TQiaaaig commendatur. — V. 9 fiByaho 
a Lepsio recte tradito Saltii lectio firmatur , Bailii fiByaXcog rei- 
citur ; genetivum autem cum adiectivo fiBydXio coniungendum 
Kaibei optime Ji^Qiavoio restituit. 

lam vero vs. 7 — 10 primum Memnonem appellari, tum 
poetam narrantis sermone usum pergere videmus. Quod autem 
Kaibel et Ellis (Herm. XIV p. 260) totum carmeti ita consti- 
tuunt , ut Memtlonem inde ab initio appellari fingatit , ita non 
satis elxplicatur neque quis Memnonem alloquatur neque cur 
sub finem canninis narratio allocntioni substituatur; Quod ip- 
sum , si qnidem iure integrum catminis argutnetitum postula- 



— 28 — 

inuS; miniin est dod diserte exponi. Itaqae y. 3 quo Mem- 
nonem die proximo non crepuisse Bignificatur, dubito , an non 
tam Mifiyoy, qnod ex Saltii L'H6tii Bailii lectione M€MNO- 
NOC effectnm est, qnam ^li^ytov extiterit, tametsi ex ectypo 
id diindicari nequit: neqne quo potissimum loco transitns fiat 
ad allocntionem Memnonis, perspicnum est. Qoae vero v. 3 
Memnonis nomen seqnantur verba ne ectypo quidem adhibito 
expedio, nisi quod aiyaig participinm facile agnosecre mihi vi- 
deor *) . 31uv pro ftiv Bailius falso tradidit, qnem Kaibel secu- 
tus est. — V. 4 verbis lidSiy aravdog hpifg Kaibel moleste 
idem expressit quod supplemento versni praecedenti inserto og 
ov (piuvriy i&ii.rjaag: initio versns quae dedit log jraliy ai.- 
XoTQliog quid sibi velint non assequor. Ilaliy ultro ad eos 
refertur qui cum Memnon antea vocem non edidisset ite- 
rum ad eum accessemnt : quocum consentinnt verba non tam 
Lepsii apograpbo tradita quam ipso ectypo certo expedita log 
7caXiy a xdka zvide ^djiiyya. Verba rvide ^dfiiyva eodem 
modo coniuncta habemus Kaib. 988 , 3 , quod quantopere Bal- 
billae conveniat iam ostendimus ; atque nt 988 , 3 adverbium 
Tvide cum ^lO-ov coniungitur, ita in fine pentametri simile 
verbum veniendi desideramus. An conicere licet quo fere du- 
cunt litterarum vestigia , Balbillam a voce avodog verbum avo- 
ddio derivasse atque scripsisse 2dfiivva dvodai Quamquam 
eiusmodi sive formam sive notionem vix ac ne vix quidem fir- 
marepossisHesychiana glossai^od^aa^- i^odBvaai. Offensione 
caret neqne ab ectypi fide nimium recedit tvide ^d^ivva avi^a, 

Yersuum igitur priorum ut verba omnia restituere non pos- 
snmus, ita sensum recte assecuti esse nobis videmur. lam 
ad verbav. 5 intellegenda a v. 6 auxilium petimus, qui exceptis 
duabus litteris integer servatus est. Neque enim in fine post 
IH — ubi notanda forma n pro h exarata sicut v. 7 MPI = jtii) 
— litteram C cum Kaibelio addere licet ut itjg efficiatur neque 
ex^olaai an IX&olaai legeildum sit dubium est. Post eam 
vocem cum avvaL Letronnius recte restituerit, litteram incertam 



1} Extrema vox nescio au sit uiaia (Ro>To[f]?) : ut Memnonem scili- 
cet auribus carentem [cf. B v. 9) surdum se praobuisse notetur. 



— 29 — 

inter elO^oiaai et avrai inciBam Letronnius et Franzius T, Kai- 

bel r dederunt: in lapide autem littera rotunda dilueide appa- 

ret , quae Saltio O esee , C potius ut Lepsio ita mihi visa est : 

ut non dubitem legere llxholoai a avrai i. e. ei (Sabinae) quae 

ad tc (Memnonem) venit. Ceterum verba axov }'r] Balbilla 

etiam altero loco Kaib. n. 990 v. 8 iunxit : nisi quod illo loco 

tertia persona imperfecti , hoc forma acolica eademque doriea 

imperativi (v. Ahrens Dial. I p. 140.11 p. 314) agnoscenda est. 

Ista vero lectione probata et quae sequuntur /nrj xal toi 

(iaaikevg xoTearj cet. optime quadrant ad imperativum et v. 5 

in fine Kaibelii supplementum at foi refellitur. Quem versum 

Lepsius recte tradidit Igara ^oQq^a jiaailrjidog axfiag, Quo- 

rum verborum sententiam iam supra ad B, 17 explicavimus. 

Atque ea non de Acma nescio qua Balbilli matre , sed de Sa- 

bina Augusta praedicari hoc quidem loco extra dubitationem 

positum est. Exemplis autem dativorum avyat Kaib. n. 990 

V. 1, ayciai ib. v. 6, aralat ih. 10, ild-oiaai avrai, n. 989, 

V. 4 , eqarai ^afiiwat n. 988 v. 3 , quibus omnibus iota da- 

tivi additur, cum probetur kqara fiogcpa nominativum esse, 

verbum finitum in litteris n Pn € I FA I C latere censendum est. 

Quorum ut lectio certa ita significatio plane obscnra est. Quam- 

quam ultimam litteram C pro accusativo pronominis (ai) ha- 

bendam esse pariter atque in proximo versu probabile est: 

aiTtra pro a' iQara perperam Bailius dedit persuasitque Kai- 

belio. Nec particula yag quam editores ante C illud agnove- 

runt modo ectypo comprobaretur inepta esset : quippe qua , ut 

saepe fit, ante imperativum subsequentis adhortationis ratio con- 

tineatur. Verum has voces corruptas esse exaratas facilius 

statuas quam probabilem emendationem proposueris ^) : quae 

donec inventa erit , ne de illo quidem constabit , utrum ab his 

demum yerbis alloqui Memnonem coeperit Balbilla an ab initio 

carminis. 

D. . 

C. I. G. 4727 coll. Add. III p. 1202. Kaibel n. 988. 
Lepsius VI tab. 78 Gr. 91. 



1) Non satis placent quae temptavimus servatis quoad fieri posset 
ductibus traditis ^nBiy aq a' vel ijitei yreQ a. 



— 30 — 

Lepsii apographum nonnull^rum litter^rum formis excep- 
tis optime consentit cum Saltii exemplo. Pro avddaawog v. 1 
et iqpd^ov V. 3 quae a Bailio tradita Kaibel recepit, avdjqaav" 
Tog et ^XS^ov extat; v. 5 Tci^itvio dsKora) d' iviavvio et v. 7 
eixoatio 7reg.ijtT(o omisso iota muto scribuntur. 

VI.' 

C. I. G. 4735 coll, Add. lU p. 1203. Kaibel n. 997. 
Lepsius YI tab. 79. 6r. 101. Ectypum contuli. 

V. 2 ANT€]ANT€AA post quae pon videntur nisi octo 
fere litterae interci^isse. — V. 3 Pococke AAOMAONTOC, 
Salt LHote AAC,..AONTOC ; lectio Lepsiana AACOMON- 
TOC ectypo firmatur, nisiquod pro M potius AA apparet. In his 
autem carmen finitur : ut ferri non possint quae Kaibel repo- 
suit avrilkovaav idovrog ^rjziQa aefivijv. Neque vero magis 
Letronnii supplementum Mifivovog avteAlovarjg fiovg Aaofii- 
dovTog neque Franzii avrikkovaav kriv yevireiQav idovtog 
ectypi ductibus comprobantur. Quid lateat pescio , nec versum 
integrum fuisse censeo. 

Tll. 

GenielU carmina. 

Duo epigrammata Gemellns in Memnonis statua incidenda 
curavit: Kaib. n. 998 et 999, alterum (999) in summo crnre 
sinistro , altemm (998) in l^tere meridionali basis statuae. In- 
scriptiones vero in infimo cmre inscnlptae tnaxima ex parte 
antiquioris aetatis snnt qnam quae in medio et summo cmre 
incisae extant. Atque ex tituli 998 anno p. Gh. 150 in basi 
i. e. infimo statuae loco, ubi unus praeter hunc titulnm Kaib. 
n. 993 repertus est , exarato concludi potest basi tum demum 
nsos esse Memnonis cultores , cum summa crurum pars ad in- 
cidenda complnrium versuum carmina non iam sufficeret*): 
si quidem unum solum excipias titulum, qui anni nota addita in 
summo crure exaratus recentior numero 998 est^). lam vero si 



') V. Letronn. Rec II p. 22.3. 

2j ib. p. 384 n. CCCLXII. C. I. L. III» p. 12 n. 51. 



- 31 - 

Geinellus n. 999 post n. 998 perscripsisset , eum satis magno 
basis spatio nsqrum fuisse consentaneum est : quod cum non 
fecerit, prius n. 999 exaratum esse verisimile est. Quam ad 
sententiam optime vox afioi^adig n. 998 v. 9 quadrat, quippe 
qua nibil aliud ^xprimatur nisi Gemellum iterum ad Memno- 
nem audiendum venisse. 

A. 

C. I. G. 4761 coll. Add. III p. 1205. Kaibel n. 999. Lep- 
sius VI tab. 78 Gr. 82. Ectypum contuli. 

TICNYC€TOIA j2i€P€2€<^; 
MAYIAIWCU)C€ i)tINAAT€( 
€Z.YAA AITOM [AIC€KAn 
KAlAP€C.C€€CAKAl| 

€YTYXCa\c V 5 

MAPIWr€M€AA0}l€KATONT) 

Pars superstes lapidis media fracta est. V. 1 extr. lit- 
teras P€Z ex ectypo addidi. — V. 4 Pococke KAPrtoCOI- 
OCAP; Letronne KA-CAPCC €CAKM; Lepsius KAffl 
AP etc. in fine KAI. Utrum in lapide KAICAP an KAIFAP 
fuerit) dubium est ; proxima autem €C potius videntur legenda 
quam €F. Oeterum post C€ in fractura periisse neqnit nisi 
littera I. — V. 5 litteram C omisit Lepsius. 

^lg vv ae roiad^ ege^e, q)[iXov T«cog, OvQavKuriov 
^tatpidiiog, loaei xiva ave[i^f]TOP fieTavaavrjv ; 

'E^[a]vdaj kiTOfiai ae , %ai 

%ai [y\aQ €[yiu1 

EvTvx(^ 5 

Ma((i(p refiikkq} ixaTOVT[dQXfi ajreiQag 

Letronnii et Pocockii apograpba sufficere non potuemnt 
ad inscriptionem recte intellcgendam : iam apparet quattuor, 
non duos tantum hexametros fuisse. Versum 1 Homericum 
esse £ 373 cum agnovisset Franzius , v. 2 quociue eundem, qni 
ibi sequitur /iai//£d/c(i^ loaei ti xaxov QeLovaav ivwjTJ), repo- 



— 32 — 

snit, nt tamen ^^^owai/ necessario mutaret in QiLovra. Cu 
restitutioni praeter hiatum obstant litterae TlNAAT€, quas 
etiam I^tronnius distincte legerat. Nimirum Gemellus cum ver- 
sum illum totum in suum usum vocare sive non posset sive nol- 
let, alterius versus Homerici verba ascivit et cum voce ^tatpidhog 
conglutinavit I 648 loael xiv azlfit^TOv fieTavaarriv. Scripsit 
autem azel^ir^Tov frequenti exemplo : quemadmodum idem Ge- 
mellus Kaib. n. 998 v. 7 KQovelwv pro KqovUov dedit. — 
V. 4 etiam KalaaQ eaioae ectypi vestigia admittunt, quam- 
quam nec quomodo haec verba interpretanda sint apparet , et 
vel in his Homericam dictionem continuari expectamus. — 
V. 5 MAPIo) viri docti transcripserunt MaQ%og: sed apparet 
dativos MaQltfi refiekli^ coniungendos esse cum vocabulo exH 
Tvxfjog, quo poeta sibi bona precatur. — V. 6 in fine cum 
spatium aeque atque versibus superioribns impletum esse veri- 
simile sit , cohortis ipsius cuius centurio Gemellus fuerit notam 
additam esse conicio. 

B. 

C. I. G. 4738 coll. Add. HI p. 1203. Kaibel n. 998. 
Lepsius VI tab. 78 Gr. 87. Ectypum contuli. 

eHK€C€^(A)NH€NTAe€APOAOAOAAKTYAOCH(A)C 
CHMHT€I PKAYT€M€M NON€€AAOM€N(a)MOIAKOYCAI 
CHC<^(a)NHC AYKABANTin€PIKAYTOYANT(A)N€INOY 
&U>A€KAT(a)KAIMHN I n AXCJNTP IC K A I A€KA€X0NTI 
5 ItAA IC AAIM0NT€T€C€KAY0NAYAHCANT0C 

(// IMNHCn€PIKAAA€AP€iePAAinONTOC 
]€ANTOAIHC BACI AH AC€eH K€ K P ON€I(a)N 
k|^Nn€TPOY4)(A)NHNAAnOn€TPOY€Hi/^ 
(€rC///""€ M€ A AOCAMO I BA A 1 C € N e////// 
10 (HAAOX(a)POY<^IAAHKAIT€K€€CCIN 

€YTYX(a)C 
V //////4>lAAH///////////////AONr€INIA 

Monogramma P quod supra hanc inscriptionem exaratum 
Letronnius duce L'H6tii ectypo notavit, neque Lepsius neque 
ectypum exhibet. 



— 33 — 

Lepsiano apographo v. 6 in initio litteras I M atque y. 10 
extr. N ex ectypo addidi. Totius carminis spedes externa 
qualem Lepsius recte descripsit eo ducit , ut versus 9 litteris 
€NG/ '^i terminari putandus sit, neque in ectypo ullnm Bai- 
lianae lectionis € N A (a) N apparet vestigium . 

0^x« ae (piovfjtvta d'ea QododaxTvXog ^Htug, 
atj fxi^T€iQ, yikvT€ Mifivov, ieXdoixivtii f,wi axovaai 
arjg (piovijg' kvnafiavTt 7cbqi%Xvtov ^vtlovbLvov 
dtodeycdui) ycal firjvl Tlaxwv TQUJxaldeyca exovTi 
tjfta^Ta digy daluov ^ Te[v] tge'd.Xvov avd/jaavTog 5 

fjilfov l\if.ivt]g /teQixaXXea ^eld-Qa Xi/covTog, 
"OvTa 7C0T]e avcoXiijg ^aatXfia ae ^ryxc KQoveiojv 
olxovQo]v /cfTQoVj (pojvijv 6* u/io /ceTQov ei]{xag. 
XaiQiov d' rjXd-ov] ey[ioye\ FefteXXog afioi^adlg ev^a 
avv xeSv]fj aX()Xfif ^PovfpiXhj ycal Tex,eeaaiv. 

evTvxtog 
MaQiifi FefiiXXtOj 'Fotf](piXXfj ^ , ytovyeivi(f, 

Versus 1 — G videntur a prioribus recte restituti esse. — 
V. 4 non TQiayiaideTt , sed neglecta elisione TQiaycaideyca extat; 
de anno duodccirao Antonini |150 p. Ch.] iam certo constat. 
Sententiam vv. 7. S Franxius recte ita descripsit: »Iuppiter tibi 
assignavit habitandnm saxum , et statim incepisti vocem edere 
e saxo, id quod iam facis semper.« Kaibel vero cum versu 7 
prioribus coniuncto alium sensum subesse vellet, littera N 
a Bailio in initio vs. 7 tradita usus scripsit: ovvexev avro- 
Xirjg liaatXfja ae &rjxe KQoveiiov; quibus solem orientem ab 
orientis rege salutari intellegeretur. Sed praeterquam quod 
ovvexev ferri non potcst , quoniam pro N Lepsius recte € tra- 
didit, Kaibelii supplementa v. 8: xHjXe de rvr /cevQov^ (pio- 
Vfji^ d' a/ch /cetQov uaO^at probari nequeunt. Nam et voca- 
buluni ^rjyce parum eleganter repetiit et olriecto verbi omisso 
sensum obscurum reddidit. Quare Franzii explicatione probata 
eius supplementa v. 8 oiyLovQov jceTQov et in fine erjxag reti- 
nuimus, v. 7 ovTa /cot€ suppletis sententiam probabilem 
effecimus. — V. 9 cum propter ea quae modo attuli ferri non 
posse videatur quod Letronnius in fine addidit h&a^ aveXd^coVj 

3 



> :u - 

8u(>plenieDtuin xaiqyyy d* i]ki>op proposoi, quamTis yerons 
hand elegans efficeretnr nec placeret particula iv&a a verbo 
veniendi dirempta et in fine sententiae collocata. — V. 1 1 . 12 
ut supra A V. 6 dativi restitnendi sunt ; initio autem nomen 
Gemelli , in lacuna iK>8t <t>IAAH non ycai qnod Kaibel vult sed 
alterius filii vel filiae (cf. Teycieaai v. 10, nomen intercidit. 

VIII, 

TrebuUae carmina. 

A. 

C. I. 6. 4739 coll. Add. UI p. 1203. Eaibel n. looi. 
Lepsius VI tab. 80 Gr. 109. Ecfypum contuli. 

V. 3eZAKOYeiN ectypum, CZAKOYC I N I^psius. 
I)e vera lectione xal l^avLoveiv non iam dubitandum est . poe- 
tria pronomen ae a Kaibelio desideratum omisit. Ceterum quam 
sententiam Kaibel ponit: »velim ut tu quoque, mater. audias«, 
eandem iam Letronnius recte invenit [Rec. II p. 386] . 

B. 

C. I. G. 4740 coll. Add. III p. 1203. Kaibel n 1002. 
Lepsius VI tab. 79 Gr. 97. 98. Ectypa contuli. 

Priores tres versus ab epigrammate spatio non magno se- 
parati sunt. V. 2 ACYTePON] ACYTEPON. — V. 7 
AICOHCIN] AICGHCIN. — V. 8 CACJKCAHMj 
€A(a)K€ AHM. 

V. 6 TBid-wvoio legitur, non quod Kaibel dedit Ti^uh 
vow. 

C. 

C. I. G. 4741 coll. Add. III p. 1204. Kaibel n. 1003. 
Lepsius VI tab. 78 Gr. 84. Ectypum contuli. 

V. 3 cum Aponii titnlus (C. I. G. 4742. Kaib. n. 1004) 
a latere dextero huius inscriptionis multo maioribus litteris ex- 
aratus esset [cf. Letronnius JRec. Atlas tab. XXXVI n.32. 33.], 
nonnuUi partem superiorem litterae € (vocis CMHC) errore pro 
C habuerunt atque TPCBOYAAAC tradiderunt, — V. 5 pro 



— 35 — 

© constanter G scriptum est. — V. 7 OAYMOC] OAYP- 

MOC. — V. 8 rOOCAHNirOWCAHN. — V. 9 ANA- 
POPAAHjANAPePAAHN. — V. 10 nPOCO€A€IY 
ANONj nPOCe€A€l YANON. 

V. 6 formam fiaadioi; Kaibel recte retinuit; simile est 
quod saepius in titulis aegyptiis a militibus romanis positis 
genetivus uc/riog invenitur*). — V. 7 Franzii coniecturam 
odvQTog Kaibel rece^it : quamquam odvQiiog quod Letronnius 
invenerat , et Bailius legif et Lepsius firmavit. Ceterum non 
post Mifipovog cum Kaibelio sed post /^oi interpungendum est 
et Mifxvovog cum ra rtdd-r] coniungendum. 

IX. 

C. L G. 4742 coll. Add. HI p. 1204. Kaibei n. 1004. 
Lepsius VI tab. 80 6r. 1 IG. 1 17. Ectypa contuli. 

V. I AnCJHICJAnCJNIC V. 2 extr. r€rPA<|>A M] 

sic 

r€rPA<|)AM. - V. 3 AAMAP]AAMAP, moxOIONJ 
OCON. 

M in fine vocis yiyqaipa incisum lapicidae errori deberi 
videtur. "Oaov a Kaibelio recte receptum est. 

X. 

Paeonis carmina. 

A. 

C. L G. Add. m p. 1206 n. 4761 c. Kaibel n. 1007. 
Wescher, Comptes rendm de tAcad. des tnscr, 1871. p. 276. 
Lepsius VI tab. 78 Gr. 89. 

A Wescheri lectione haec discrepant: v. 1 A€MACCONj 
KOAOCCON. — V. 2 AYAH€ICa)CK]AYAH€lP(A)€K ; 
quae sequuntur perspici non possunt. — v. 3 M€TTIOCW] 
M€TPIOCI. Cetera evanida et cum inscriptioue latina quae 

1) C. I. G. 5053 (Lepsius VI tab. 97 Gr. 438). ib. Add. 47U> a^\ 
Lcpsins VI tab. 100 6r. 574 bis). Leps. VI tab. 97 Gr. 443. 447. 

448. 

3» 



— 30 — 

graecae superscripta est C. I. L. III * p. 13 n. 56 [cf. We- 
scher. 1. 1.] confusa sunt 

V. 2. 3 Lepsii lectioDibns praestant Wescherianae. Etiam 
V. 1 videtur praeferendum quod Wescher tradit di^ag aov (cf. 
infra XI) : qui summam operam impendit his inscriptionibus re- 
scriptis expediendis. 

C. I. G. 4743 coU. Add. III p. 1204. Kaibel n. 1006. 
Wescher 1. 1. Lepsius VI tab. 78 6r. 79. Ectypum contnli. 

V. 1 YAH€NTA ectypum; AYA etc. Lepsius. In fine 
€ nAN]€ nANA Letionnc; €rWnANAI Lepsius; 
sed litterae NAI ad diversam inscriptionem pertinent: in 

ectypoenim PAl'^'^' certo legitur. — V. 2 NOCIAHTHC] 
NOC lA cet. — V. 3 spatio interiecto excipit priores. 

Wescher e titulo antecedente Jlaliov o SidrjTtjg recte vide- 
tur restituisse. 

XI. 

C. I. G. 4745 colL Add. III p. 1204. Kaibel n. 1008. 
Wescher 1. 1. Lepsius VI tab. 79 6r. 105. Ectypum contnli. 

V. 1 €AYMHNANT0K0A0CC0N Lepsius; €AY 
MHNANT ACCON ectypum, quocum Wescheri lectio 

consentit. — V. 2 NYKTOP]NYKTCJP. - Forma in 
inscriptione , non O adhibita est. 

XIL 

C. I G. 4741 coU. Add. III p. 1204. Kaibel n. 1005. 
Lepsins VI tab. 79 Gr. 104. Ectypum contuli. 

V. 2 pro tufjin ^vl^XoiGt apud Kaibelium iin^tai ^v{iloi- 
aiv scribendum est. Ut hoc loco atv, ita in cannine Kaib. n. 
998 V. 5 T€v extat forma dorica immixta dialecto homericae. 

XIII. 

C. I. G. 4746 coll. Add. UI p. 1204. Kaibel n. 1013, 
Lepsius VI tab. 79 Gr. 99. Ectypum contnli. 



— 37 — 

OYKAKAPHNOCAPC INO . . O 

MCMNCJN HM €PINH NTOAhHCAIOIO 

e€CniZWNM€PO.€CCINO OICinPOCAYC€N 

€KnACHCrAH Ae€INI ONT€C 

OIM€N €n \M€ N C HeAYMAZONT€C 

OIXWNTAI r n AT PA OTYXON TOC 

V. 1 post AKAPHNOC Pococke ll€OCIOINO; 

L'H6te nihil nisi €, Lepsius IIICTNCMO dedit. Pro OIN 
aatem CT I N reponendum esse ectypum non dissuadet. Lacu- 
nam mox inter litteras O — O a me notatam Lepsius littera M, 
Pococke I N explevit : neque alicnum est H vel I H a vestigife 
in ectypo servatis. — V. 2 Lepsiano; apographo H et v. 3 O 
addidi. OICinPOCAYC€N Lepsius; AYC€N dispicere 
non potui ac nescio an OYCI potius ectypo commendetur. 
— V. 4 rAH] r N Lepsius; L'H6tii lectio TTPI ectypo prorsus 
respuitur. Lapide h. I. fracto non amplius quam 3veI4 litterae 
deletae sunt ; sub finem Lepsius TOC. — V. 5 L'H6te CTT I Y 
NO; mox idem cum Lepsio NOAY etc. 

Ovx anaQrjvog of^* koTiv 

Mi^ivuv* fif.i£QLvfi [yoLQ BTt^ ajvToXf] fjekloio 
d^eaTtil^iov ^ieQ6[7t]eaaiv [a7tELQ]oLat TtQogavaev* 

in rtaatjg ya[lrig elX&elv — 

0? fikv i7t[€v^a]fi€v[oL] S-avfia^ovreg 5 

OLXiovtat [Ttaltv ig] 7taTQa[v (£d^6yyoL\o Tvxovtog. 

Ex variis Letronnii Franzii Kaibelii supplementis inter se 
discrepantibus cognoscitur quam non sufficiant fragmenta ser- 
vata ad sententiam huius carminis plane perspiciendam. Ac- 
cedit quod epigramma non integrum esse viri docti ex verbis 
V. 5 o'l fiiv intellexerunt ; cui argumento addi pot6st quod no- 
men poetae nusquam comparet: quamquam huic rei non ' 
nimium tribuerim. Lepsii vero curis non tam eifectum est 
ut carmen perfectius traderetur quam ut priorum lectionibus 
maximam partem confirmatis supplementa quae varia prolata 



;> 



— 38 — 

Bunt reicerentar. Nam primam qnidem quod Kaibel initiuni 
restituit: ov% axaQrjvog ecpvg xov ael xqovov^ aXX^ eri ntai 
vvv Mifiviov — TtQoaavrel^ neque supplementa v. 1 litteris 
traditis ullo modo commendantur , neque TtQoaavrel teste 
Lepsio scribi potest, pro qua voce Franzius vere itQoaav- 
aev reposuerat. Vocabulo autem quod antecedit in OICI 
aut OYCI exeunte cum Franzii et Kaibelii supplementum 
i7t€Qxofi€voig non conveniat, ajtelQoiai coniecimus; licet ita 
versus paulo impeditius fluat. De huius versus sententia con- 
stat: id vero dubium quo modo versus alter male serva- 
tus iungendus sit. Franzius quidem cum scriberet: oim 
omaQrjvog iwv nox^ ava^ ov tolov avxel Mifivatv' fjfie- 
qIj] de %6%^ avTolfj rjeXlou) — TtQOoavaev, particula di in- 
culcata respiciens TrebuIIae carmen [Kaib. n. 1003] versus 
ad id spectare tempus putavit quo Memnon etiam tum integer 
non solum sonum edidisset sed etiam verba distincte pronun- 
tiasset. Sed quoniam v. 1 ovtc ax. cxq bgtiv legendum esse 
verisimile est, Kaibelii supplementa fjfxeQloiaiv afi avzolfj 
ex parte secutus reposui fjfieQivf] yaQ in avxoVfi. Auctor ni 
fallor, hanc expressit sententiam : licet mutilatum sit Memnonis 
caput, tamen vocem non perdidit; nam saepenumero sonum 
edidit; id quod multorum testimonia eonfirraant. GeojtiLiov 
igitur simpliciter ad sollemnem Memnonis crepitum refero 
cum Kaibelio. 

lam vero in parte posteriore multifariam mutilata maxime 
de nexu coniunctivi oLXiovTai v. 6, quem Kaibel iuiuria in indi- 
cativum mutavit, ambigimus. Nam rectene Franzius cum vcr- 
sus restitueret ex 7taarjg /tokewg , iW d^eirjv Klrjdov^ exovxeg 
ol fihv eTtiaTafievoi aocfirjv xal &avfialCovTeg oix^vrai - - ol 
8i —•, finxerit verba iW oixf^y^^xi ex iis quae sequuntur pen- 
dere , prorsus incertum est. De singulis constat Franzii tto- 
Xewg ferri non posse: aut enim Ix Ttaarjg yait]g aut cum 
Kaibelio ix tt. yaQ yfjg scribendum est. Eiusdem supple- 
menta irtl e aTtevdovxeg vereor ut cuiquam placuerint. — V. 5 
pro eTtev^afievoi quod proposuimus Kaibel verbaspatio non con- 
grua iTtrjQava dexvvfievoi inseruit. — V. 6 in fine litteraO ante 
T YXONTOC tradita hoc loco genetivum in -oio exeuntem fuisse 



— 39 — 

coniinnatur: Franzii vcrsuum 1 — 3 interpretatione probata x(^']- 
a^iolo^ ex Bcntentia nostra aptius tpd^oyyoto quod Kaibel invenit 
reponitur. Verbis q)i>oyyoio tvxovto<; significatur 'voce edita' ; 
qnod num recte ita expriniatur, dubitari potest : quamquam ver- 
bum Tvyxaveiv de rebus adversis et secundis , de dolorc simili- 
busque saepius absolutc usurpatur ut alyi] tvxovtol Aesch. Cho. 
745; ei d' av\)'* o f^iij yivoixo avfAipoQa rvxoc id. Sept. 5 cct. 

XIV. 

C. I. G. 4747 coll. Add. III p. 1204. Kaibel n. 993. 
LepsittS VI tab. 78 6r. 88. Ectypum contuli. 

V. 1 ACKAH///7niOAOTOY in media voce rasura. — 
v. 2 litterae maximae eaedemque angustissime scriptae sunt, qua 
re editores saepius E [Lepsius v. 7 ENI] legere sibi visi sunt; 
quamquam la])idarius constanter formam rotundam € exsculpsit. 
M€MNONA]M€MNoNA. — v. 3 AAMn] AAMR. — v. 4 

YnO<^PYCINa)N0AnOTAMEI]Yno////<|)PYCINu)- 
NATToTAMN€l: in voce o(f()vai rasura. — v. 5 NOM€- 
NOClNoMCNoC. - v. 6 AKOPHToN] AKoPHToN. 
— V. 7 n€Ala)l recte Bailius tradidit. — v. 8 nOlHTOY- 

cniTPonoY. 

V. 8 r|uamquam Hamilton recte tradiderat , tamcn omnes 
jioirjoTf rov hinQonov scripRcrunt: sed et 7ioujtov omisso 
articulo recte dictum cst nc(iuc idcm in vocc Lhtqojiov desi- 
deratur. — Asclepiodoti carnien cum item ac Kaib. n. 998, qui 
titulus Antonini aetAte exaratus cst, iu basi statuae Mcmnonis 
repertum sit, collatis eis quae ad n. VII supra adnotavimus 
videtur eiusdem aetatis csse. Idcm coniecit Franz. 

XV. 

C. I. G. 4748 colL Add. III p. 1204.* Kaibel n. 1009. 
Lepsius VI tab. 76 6r. 62. Ectypum contuli. 

Forma litterae A vix notatu digna est. Versui 1 super- 
posita est inscriptio latina C. I. L. IIP p. 11 n. 43. — v. H 
(piovfjv recte traditur neque fiailio qui fpioprji dedit fides ha- 
benda. 



— 40 — 

XVI. 

C. I. G. 4749 coU. Add. lU p. 1204. Kaibel n. 1000. 
Lepsius VI tab. 77 Gr. 76. Ectypam contuli. 

Formae C et E interdum immiscentur. v. 3 OYN€M 
Lepsius, OYNOM ectypum ; mox ACTHNOC] AYPHAIOC. 
— V. 4 ANAZ ectypum; ANAS Lepsius: -— v. 5 AMA- 

81 C 

T€IXOYCI ectypum; AM/T€ etc. Lepsius. MoxAANM€- 
NAI Salt recte rettulit (Bailius AAHMCNAI). — v. 7 
CT€IN(a)N1 CT€PN(a)N. 

Nomen poetae AvQi^liog iam Heckerus recte restituerat. 
V. 5 ab eodem avaaTelxovai pTo^^oBitam est: tamen poetam 
a^ia aTelxovai, licet lapidarius a omiserit, scripsisse ectypo 
confirmatur. Neque in eodem versu ^ offendit , pro qua par- 
ticula Kaibel Heckerum secutus ei dedit. — v. 7 atsQViov Co- 
bet recte coniecerat : P litterae lineola curvata licet perexigua 
in ectypo certo dispicitur. Geterum avda et v. 9 avlax^ in 
lapide est , non quae Bailius rettulit avdai et aviaxrji, 

XVIL 

C. I. 6. 4755 coU. Add. III p. 1205. Kaibel n. 1011. 
Lepsius VI tab. 77 Gr. 77. Ectypum contuli. 

V. 1 utrum €NAPX0C an cum Lepsio EHAPXOC le- 
gendum sit ex ectypo non cognoscitur. 

Titulum ad calcem eius qui antecedit (Kaib. n. 1000) exar- 
ratum, cum eandem litterarum speciem exhibeat, tempore quo- 
que eodem exaratum esse verisimile est. Franzius cum ^dvoQxog 
legat, quam notionem deinde voce aQx^S^ytaaTrjg accuratius ex- 
plicari vult, exemplum affert C. I. G. III Add. 4976 iSrjyr]'' 
TBviov evoQxog , ubi tamen voci ^dvaQxog participium , non ut 
hoc loco snbstantivum additur. Accedit vero quod EHAPXOC 
siquidem vere traditur, potius pro €nAPXOC quam pro 
€NAPXOC lapicidae lapsu scriptum videbitur. Cum autem 
%7taQxog procuratorem Aegypti , aQxtdiy^aaTrig praefectum col- 
legii iudicum provincialium (v. Strab. XVQ, 797) , quod Alexan- 
driae extabat, designet neque utrumque magistratnm con- 
iunctum fuisse verisimile sit, nescio an "EicaQxog cognomen 



— 41 — 

Balbiniaiii iDterpretandum sit (cf. exeuipli gratia C. I. G. III 
Add. 43-25 b). 

XVIII. 

C. I. G. 4750 b coU. Add. III p. 1200 n. 1701 g. Lepsius 
VI tab. 79 Gr. 93. Ectypum contuli. 

€IC€M€NOYNHa) C T0N60N . . AONYIAAAKPY€l 
HNIKANAni€/^AHCI<>A€C<^CPO . . .ACINAIFAhN 

HCTAIHCMY.HMA€ColTP€n€C MinOYCA 

ICTu) e€IOCON€IPOYO€e6IOYCIN MYOON 

AYTOCA€NeAA€ONn . O h AY0NAYAH€ 5 

IOYAlOCHAeCAI€nA)N ... in^inAPXOCA€r€a)NOC 

Garmen in cruris sinistri calce Memnonis a latere dextero epi- 
grammatis Kaib. n. 1013 inscriptum est (v. Letronn. tab. XXXVI 
n. 36). V. 1 Letronnius in L'H6tii ectypo nihil nisi €M€M 
NOIdON€M NON NYIAAAK legit; in eis quaeLepsius ex- 
hibet €ONr€rONYIAAAKPYCI litterae TCr ectypo nuUo 
modo firmantur. — V. 2 Lepsius HNIKIAWT n€rAHCIO/* 
CCOPOMMACIN: mihi quidem Utterae MM videntur col- 
lato ectypo lapidis rimis fortuito effectae esse. — V. 3 Lepsius 
MYMHMA€COa)C€n€C; v. 4 legit ICIOCIIOCO/ 
OYOC YC; V. 5 A//YCIA€NO/\A atque in fine versus 
CO€AY\N€; v. 6 l/7YriOCHA€CMnON fOHTAPX 
etc. Letronnius in fine TOIITA XOCA€ NOC; Salt €nAP- 
XOCA€r€a)NOC. 

JEi a€ ^iv ovv ^Hiog tbv kov [(pl]lov vla daxQveiy 

^vlyi av a[vT]€[l]Xf]at (pa€aq)[6]Qo[g o^ix]aatv aLylrjv 

^g [y]alr]g fiv[&]Tjfia ^^ - ^ ^ - v-» Xt^tovaa^ 

XatvD ^eiog ovbLqov ^ ^ ^ ~- ^ ^ fiv^S^ov 

avrbg d* Iv&al^ i6v[T] v> w - w w _ nXvov avdii[g] 5 

^lovliog ^[l^d-^ov] iyunf ^ ^ - agx^Q keyecjvog. 

Carminis sex hexametros complexi cnm Salt sola verba 
postrema descripsisset, Letronnius v. 1 rettulit fragmenta tam 
mntilata, utFranzius inscriptionem latinam inesse censeret. lam 



— 42 — 

licet maxima pars servata sit inscriptionis , tamen qnoniam 
versns 4. 5 valde mutilatos plane non intellegimns , non satis 
liquet qnodnam fuerit carminis argumentum. — V. 1 cum lectio 
Lepsiana FCrONYI A careat sensu , q)(lov vla quod reposui- 
mus non recedit a ductibus traditis. Lacrimas autem Aurorae 
verisimile est ad rorem matutinum quo Memnonis imago infun- 
datur referendas esse. Ceterum confer versus illos homericos 
(f 1. 2) ^wg rf* ix Xexitov itaq ayavov Tid-covolo &qw^ ^ ir 
ad^avaroiai <p6(ag q>iqoi ^Ji ^Qoxolaiv. — V. 3 sententia simi- 
lis est homericae [y 1] fjilwg kcTtiov TtsQixakkia Xlfivi]v: ut 
enim Memnon ipse avroUrjg fiaadevg (Eaib. n. 998 v. 7)^ fia- 
ailevg eqfog (n. 1003 v. 4) appellatur, ita hoc loco Auroram 
oriente, patria sua fabulosa mane egredi auctor fingit. Verba 
fjg yalrjg fivd7j(.ia excipere videtur d-BOJtqBTtig : quamquam pro 
priore TT in ectypo distincte IT litterae apparent. — V. 4. 
Notum homericum d^elog oveiqog (veluti B 22 jtQoaetpwvee 
^eiog ovecQog, ^ 495 x^elog fioi evv/tviov rjl^ev fiveiQog) : at 
de lectione eCIOC ONCIPOY dubitare non licet. — Altero 
p. Ch. saeculo, cui carmen tribuendum esse videtur, in Aegypto 
agebant legio III Cyrenaica et XXII Deiotariaua; altcrutri 
praefuit lulius. 

* 

XIX. 

C. I. «. 4722 eoU. Add. 111 p. 1205. Kaibel n. 1010. Lep- 
sius VI tab. 77 (Ir. 72. Ectypuui contuli. 

In initio tituli Dionysiae eum KYPIOY traderetur, Bai- 
lius reposuit 

vTteQ Tvxrjg tov xvqIov .Jtopvaiag 
To /tQoaiiVPf]f.ia etc, 

quae Kaibel recepit. Sed vox tlvqIov ad alterum titulum C. I. 
G. 4722 pertinet: ubi Franzius ad verba «lualia tradita accepit 
O^txd' fj L,L l4dQiavov tov] de coniectura xvqIov apposuit. Quod 
ut eluceat, titulos 4722 et 4754 quomodo in lapide sese exci- 
piunt perscribo : 



— 43 — 

AOYKIOC^OYN€ICOYAANOC 
XAP€ICIOCCTPATH roC€PMa)N 
e€IToYAATonoA€ITOYHKOY 
CAM€MNONoCAICnPINnPa) 
THCwPACKAinPwTH CYN 
THrYNAIKIMOY<>OYABIA 
OwGHLZAAPIANOY TOY 
KYPIOY AIONYCIACTO 
nPOCKYNHMAnOAAA 
KICAAKOYC€TAI 

Omnes hos versus ab eodem lapidario oxaratos esse ex 
ectypo apparet. Neque dnbitari potest quin legendnm sit 

Jiomiaiag 
To itQoaminn]f.ia * 7CoXkaiu(i d* a%ovatrai. 

Titulus certe eiusdem tcmporis est at(iue L. Oharisii Funisulani 
(122 p. Ch.). 



C. I. G. 475S. Lepsius VI tab. 80 Gr. 115. Ectypuni 
contuli. 

!0€IAa KAI 
AAA /HnPO 
"iKu)\N€<fre€r2A 
TOMevXL N (o N 
ehBAAjNi^POM A 5 

XjONTON; ;) NA € 
MONACM i ! €IC 



V. I videtur <|>€l in ecty|)o legi. Litterae a Lepsio pnnctis 
expressae et v. 6 N vocis TON in ectypo non apparent. 

<&]*/d«;» yial I ra\Xh) jrqotpqMv itfO^ey^aTO Mi(iviov, 
Qtjliaiov nqoiittx^uiv to\v xri]d€fiova ^ w _ w 

Titnlo a Pocockio pessime tradito versus hexametros sub- 
esse persensit Franzins qni verba lipd-iy^aTo Miftvuv recte ex- 



— 44 — 

pedivit. Nomina Romana Fidus et Galla saepissime occarrunt, 
ut exempla afferre supersedeam. V. 2 hexametrum (juam peur 
tametrum fuisse probabilius est. Ad formam Qr]fiaiov cf . supra 
p.21 V. 4 ©i;/!^aat? (Ahrens I p. 100) ; Qij^alot /rQofiaxoi copiae 
intellegendae quae Thebaidem defendebaut a barbaris: cf. 
infra n. XXX. Quae res in memoriam vocat versus statuae 
Pescennii Nigri a rege Thebaeorum inscriptos (Si)art. v. 
Pesc. 12) 

Terror Aegyptiaci Niger astat mtlitis ingens 
Thebaidos socius e. q. 8. 

Adde Trebell. Poll. trig.tyr. 22 de Aemiliano Thebuidem totum- 
que Aegyptum peragravit et quatenus potuit barharorum gefites 
forti auctoritate summovit^). Eius exercitus ducem et cura- 
torem (neque enim v. 2 video quid suppleri possit nisi xiyJc- 
^wva) Fidum illum fuisse sumendum est quem salutasse 
Memnon dicitur. Post xrjde^iova participium aliquod supj^Ien- 
dum est quale est aaTtato^uvog: mihi quod et versui conve- 
niret et litteris CIC traditis reperire non contigit. 



C. I. G. Add. in4761 b. Kaibel n. 1012. Lepsius VI 
tab. 77 Gr. 74. Ectypum contuli. 

Cl^eCNrHTIAAAH 
CIACMONONCeirAC 
AAAAeCAcoNCnAKOY 
MHMOITHNCeiFHNHNC 
CYMCMNioNeAAAHCACA 
nANToTCKAI AA (oNHCA 

PH 

V. 5 A addidi lectioni Lepsianae. 

V. 6 Wilkinson KAITAIAa)N. In ectypo KAIAAXwN 
dispicere mihi visus sum. — V. 7 Wilkinson n ; ectypo BH 
non respuitur. 



*) Cf. de his LumbroBO BuU, inst. arch. 1880 p. 119 sq. 



— 45 — 

QuOd Kaibel qai versuum initia iam recte legit et inter- 

pretatus est — nisi quod v. 4 addenda lectioni eius i]v i , 

V. 6 Wilkinsonii apographo usus naidiov supplevit, ectypo 
non comprobatur; vtoXXunf fuisse potest. — V. 7 litteras PH 
vel BH temporis notae reliquias esse verisimile est; quare re- 
restituatnr a^Q f] vel fiexlQ fj vel etiam Tv(i[i) fj. 

XXIL 

C. I. G. Add. III 4761 d. Kaibel n. 1014. Lepsius VI tab. 
77 Gr. 75. Ectypum contnli. 

0AAeEa)nAIXAIPEnP04>Pa)NE 
c|)SEZAOrAPMOI 
MEM««/E I EPI ioN EINEKATAIIIMEAoMAI 
<|>IAAO/^^I^M/#EMAAEniHPA<|>CPo| CN 
APBIYoOE§§Na)rNEKPETOC 

Letronnii lectionum a Kaibelio male repetitarum has at- 
tinet referre: v. 1 IIINillimmimijSnM. — V. 3 in initio 
//tmCM. — V. 4 <|>IAA0 atque in fine CPolCA; mox ecty- 
pon Ma)E7AA videtur exhiberc. — V. 5 Letronne //WPB N 
KP€TOC 

(Ii\a[ldL(.i]^*Eoi Ttai xalqe' JtQOfpQMv hplS^ey^^ao yaQ (aoi^ 

M^i[voVy n\€i€Quuv eiVfcxa, raig f.i€kof.iai. 
--------d* htlrjQa <p[€]qol[€]v 



Kaibel cum versus a Letronnio male lectos concinnaret, in 
initio V. I lacunam notatam esse neglexit. Certe ipso vocabulo 
rrai Aurorac mentio flagitatur. TlQoipQiov deind^ cum ifp&ey- 
§ao de Memnoue ])raedicatum tam arte cohaeret, ut particula 
yuQ tertio loco collocata vix offendat. — V. 2 quod Kaibel de 
deabus poetam agere censuit , iam lectione HeuQuttv reperta 
apparet Musas intellegi : quamquam non est cur mulierem et 
sacerdotem dearum loqui cum Kaibelio supponamus. Prae- 
terea v. 3 Letronnii lectio (piQOLoa ectypo reicitur; ad easdem 



, _ 46 — 

Musag verba ejclrjQa (piQoiep pertinere certum est. Itaque de 
Balbilla carminiB auctore nnllo modo cogitandum est: nomen 
poetae quod barbarum fuisse probabile est potius v. 4 latet. 

XXIII. 

Kaibel n. 994. Lepsius VI tiib. 77 Gr. 09. Ectypum 
contuli. 

Lectionem a Lepsio temptatam non attinet referre, cum 
Wescheri demum diligentia inscriptio lectu difiicillima expe- 
dita sit. Neque ectypo quicquam proiicimus. 

XXIV. 

Lepsius VI tab. 78 Gr. 83. 

Epigramma quod 1. L Lepsius primus rettulit in figura 
quae dicitur filiae sinistrae Memnonis quae a latere cruris dex- 
teri eius in solio exstat^) inscriptum est. Atque ductus carmi- 
nis maxime evanidos esse vel ex eo conicias quod ab omnibus 
qui Memnonem ante Lepsium visernnt praetermissum est. 
Quare cum litteras fugitivas ectypo usus recte num exceperim 
valde dubitem ^ praeter meum ipsius apographum Lepsii inte- 
grum repeto. 

Lepsii apographum. 

GHBHCCKnCAIOyCirOAPOl/ A 

//A/fAINHENTAHeAC//»M//MTAa>CM 
////C///€KAYAM€MNoNAYOICAYCOI//////|K 

ATAnTO) NeHBAIAoCeAA//////7///NMO//////////« 
5 »//// HOa>eN O) N XAAKa)IKOAnM//«ACC AAC 
•CAa)>oYa)C((HAeiCIPAAa)/////////«ieiHKHKTCV 

finmoT/ YAonnoi i n r ArcN rc riii/iimoaimi.aocfi!^ 

fllHi AOAOAl C € BP A X €TCY//C7//A//«yYOTer//« 
. lllimilMllO M Y C AN YCYOTO 1 AN AI/TY//F/ 
10 flHllimiiAC C MOOCACCI€TOCC//COHA/W 



M V. Letronn. Rec. tab. XIT, B. 



— 47 — 

Apographum meiim. 

eHBHC€Kn€AIOYCINAPC . . A 

oYAlNH€NTAH€IAONANA-lAa)CAC 

C.H.CKAY. M€MNoHAYTHC....OC€ni 

TPOn€a)NeHBHlAOCHlA. ..OIHO 

€ . HOMCHCjoNXAAKcolKOAn . . . .ACCAA€ 5 

Aa)OXeoCeH A€la)NAA III NATIKT€/ 

nOTNIAOnnOIONrAP€NH.O oeNTOC 

eOeAPAIC€BPAX€T€YX€AK . . IIOYOTeri 

!NIICITANYCTO€OI€XOY . . TY 
O K€oieoCACn€TOC€CA/.IP|AOY ,0 

&ri[irig i[v] 7t€dlo[t]aiv divrjevra 

NalXov ctva[7t\X(!jaai; [afig] ?xAt;[fi], Mfftvov, atrcfjg 

— og e/itTQo/tiofv &t](iritdog 

^]€[iv]of.iivci}v x^^^^^^ xoX/ctJV - - — 5 

alxd-og O-riXeuov — r/xrc - 

Ttinvia' o/r/iolov yag — 

B^qaxe Tsvx^a 



— aa/teTog 10 

Carminifl argumentum ut restitnerem mihi qnidem non 
contigit : nisi quod primis versibus auctorem peregre advectum 
Memnonis vocem audivisse narratur; ubi lectio Oi^lirjg k% 7te- 
ilov cum verbis NelXov ava/tXwaag xtX. conciliari nequit. 
Neque hexametri quot fuerint liquet, cum singulorum versuum 
spatia non aequent. 

XXV. 

C. I. G. 4781 V. 4— G. Lepsius VI tab. 76 Gr. 44. 

Cum Letronnius etFranzius verbis C. L G. 4781 unum titu- 
lum effici censuerint, melioreLepsiiapographo duos secemendos 
esse docemur. Nam postquam Burichius quidam professor As- 
ealonita ^) pedestri sermone usus baec inscripsit : 



1) De Bcholasticis cf. Letronn. Rec, II p. .311 . coll. p. 275. 308. 313 etc. 



— 48 — 

BovQlxiog axolaGTixog 
l4a%aXioviTfig laTOQtjaag ycariyviov «- 
f.iavzov dta t6 /«ry lyvvjxivai tov i.6yoVj 

postea alter litteris usus quas hoc Idco exprimendas curare non 
licet*) senarium apposuit: 

Tov xa7cede^dfirjv ae ritjg) ivr^irp^/S?^^, 
(u BovQQixte. 

i. e. ,Ideo mihi probatus es ))ropter animi demissionem tuam\ 
Ceterum in his t^i; scriptum T^ insigne exemplum est com- 
pendii tachygraphici , qualia saeculo p. Gh. altero vel ter- 
tio in usu fuisse apparet exemplo altero [Lepsius VI tab. 76 
Gr. 53] in eodem sepulcro reperto : 

AAAoYXOC 
cxoaAtikoc 

lAlJHAeoN 

iseeAYMAcA 

Ubi V. 3 iAX> pro iaxrig s. iarqog, v.4 l^ pro xa/ e8t'^> 
Geterum geminatum q in nomine liovQQixie non offendit. 

XXYl. 

Lepsius VI tab. 76 gr. 54 [*)Westl. Thebm, Grab 9«|. Rep. 
in eadem syringe atipie G. I. G. 47G6, 4770b. 4781. 4783. 
4785. Add. 4788 b. 4809, 4820. 

A'«/ ro(J' lyv} hkeotifnOjavo^ ufya ihtviiit roijaag 
ijyutfafitir, yaii]^ ^ehfido^ m' vuhiijg. 

Litterae 2l . € . C . O) . V. 1 *Htviia j)ertinet ad mo- 
numentum sepulcrale cuius iu p«ariete versus colore rubro 



>) cf. Lotronn. Rec. tab. XXX, 150. 

'^) cf. Ourdthausen, ffrirrh. Pulaentjr. p. 244, 



— 49 — 

iii«cripti 8unt. V. 2 rjyaaafirjv dicitur loco vocabuli in hoc 
genere titulorum usitati iO^avfiaaa. ' 

xxvn. 

Epigrammata in templo Pani dicato reperta. 

i^YdQsvfxa To ItiI tov Ilavelov xaT IdTtoXXiavog Ttokiv^i 
C. I. G. 4837. Cf. Letronn. Eec. II p. 239 sq. DUmichen 
Gesch. d. alt. Aegypt. Berol. 1879 p.39 sq. Lepsius VI tab. 81 
Gr. 119—171. 

Ad Apollinopolim Magnam situs est trans Nilum fluvium 
pagus qui ab Arabibus Redesfeh vocatur : unde ad orientem 
versus profecti per unius diei iter ad templum in media Trogo- 
dytice conditum pervenimus quod deo Chem ithyphallico ab 
AegyptiiS) Pani a Graecis dedicatum esse credebatur. 

Templo ex ipso saxo excavato obstructus est pronaus, cu- 
ius in pariete postico duae statuae regis exsculptae sunt. Cum 
autem ex inscriptionibus hieroglyphicis ^) appareat hoc loco, 
quem iam antiquissima aetate via ad oram maris Arabici et ad 
metalla auri smaragdique ducens attingeret, a rege Setho pu- 
teum effossum stationemque munitam esse, tamen neque Roma- 
norum aetatis geographi StraboPliniusPtolemaeus templi illius 
atque castelli mentionem faciunt neque inter inscriptiones a 
Cailliaudio L'H6tio WilkinBonio Lepsio ibi descriptas ulla est 
latina; quamquam tria nomina romana (Trebonius Leps. Gr. 
119. Severus ib. 120. Aelius Gellius ib. 142) inter sexaginta 
fere graeca inveniuntur. Quibus rebus perpensis titulos graecos 
vetustiores esse Romanorum in Aegypto dominatione conicere 
licet , cui rei illud convenit quod praeter litterarum formas ro- 
tundas etiam vetustiores E, Z, Q, atque A, I, P passim ad- 
hibentnr. 

Sed aetatem inscrij^tionum quamquam earum nulli an- 
nus appositus est etiam accuratius circumscribere possumus. 



*) V. LepBiuB III tab. 138—141. Ohabas Inscript. hisior. du refjnc de 
S4UI. Chdtfms 1855. 



4 



- 50 — . 

Quoniam enim Plinio auctore ^) Ptolemaeus Philadelphus »pri- 
musTrogodyticehexcussita atque oppida complura in ora maris 
Arabici constituit, recte videtur Letronnius conclusisse Satyrum 
illum qui in templo Panis statuam Arsinoes Philadelphi de- 
dicavit eundem fuisse qui Philadelphi regis iussu oppidum 
Philoteram condidit^). Itaque tempore quod inter Phila- 
delphi aetatem et Romanorum dominationem intercedit tituli 
illi graeci incisi sunt. Atque ut antiquitus ita Ptolemaeis 
regnantibus statio militum praesidio tenebatur^). Totam 
autem regionem yel subactis Trogodytis infestam fuisse ex 
formula aio^elg Ix TQcoyodvtiov saepius yiatomm nominibus 
addita apparet. Ceterum hominum quorum nomina in tem- 
pli parietibus incisa ad nostram aetatem pervenerunt, cum 
permultomm patria mercatura nota sit, ut Aeginetum [Leps. 
Gr. 150] Cretensium [122. 165] Cyrenaeorum [147. 148. 
149] Pergaeorum [132. 143 (C L 'G. 4836 h.). 141. 170] 
Judaeomm [C. L G. 4836 c] : ei maximam partem yidentur mer- 
catores fuisse qui Arabiam felicem eiusque oppidum Sa- 
bam peterent^). Nam etiam Arabiam felicem a Graecis ha- 
bitatam esse testantur yerba quae citat Miller^) ad Marcian. 
Heracl. p. 145 ex yita quadam Arethae manu scripta: ev avrji 
dk xfi 2a(i^ X^QV ^oivteg ol %aTot%ovvTeg "Ellrjvig re xal 
(idQjiaQoi VTtfiQxov, 

k. 

C. I. G. 4838 coll. Add. IH p. 1212. Kaibel n. 826. 
Lepsius VI tab: 81 Gr. 124 Ectypum contuli. 

V. 1 nAIZjPAIS. y. 2. r^AY»»;KOYnOP««'H 
ON ; in media yoce rAAYKo Y rasura ; post POP 3—4 lit- 
terae exciderunt. V. 3 Z . OEIZl Za)OEI£ Lepsius, ecty- 
pum autem mihi quidem yidetur T,Q, etc. exhibere. V. 4 FHX 
APOTHX£ABAI&«mN, post BAI rasura. 



«) VI, 29. cf. Monum. Adulit. C. L G. 5127, A v. 10. 

2) v.Letronn. Rec. II p.241. Droysen HeUenism. IIP p.339; coll.346. 

3) V. C.I.G. III Add. 4836 c. 

*) V. infra A. ^) v. Droj^sen 1. 1. p. 307 Anm. 3. 



— 51 — 

V. 2 Letronnii snpplementum noqe 'Koa^iov^ quod ad ip- 
sum cannen teste Lepsio in pronao templi inscriptum pertinere 
verisimile est, recte habere videtur. Eiusdem lectione v. 4 
^a^aitjv confirmata quod Franzius correxiti^^a/!^w^ refellitur. 

Franzius epigrammata Kaib. n. 826, 825, 976 cum Cail- 
liaudio auctore mox ad templum in deserto, cui nomenElithya, 
situm mox ad Apollinopolim Magnam rettulisset, ea iam a Le- 
tronnio uni Panis templo attributa esse in Addendis non anim- 
advertit; ignorat etiam Kaibel. 

B. 

C. L G. 4835 b. Kaibel n. 976. Lepsius VI tab. 81 Gr. 
127. Ectypum contuli. 

V. 1 nPOZ] PPOX; etiamin versu altero littera O eete- 
ris minor est; in fine nANOHBQNAI] rANOHBfiNAPo. 
V. 2 Wilkinson ROZEIAH . . , Lepsius PoZEI Alffl, ectypum 
roSEIAF . 

Versuum in columna pronai inscriptorum auctor neque 
noosldriog quodKaibel Wilkinsonii apographo nisus proposuit, 
neque Tlouidiog quod Letronnius restituit, audit; sed ectj'po 
supplementum Franzii Jloaeldeog comprobatur. 

C. 

C. I. G. 4838 b coll. Add. III p. 1217. Kaibel n. 825. 
LepsiuB VI tab. 81 Gr. 135. Ectyjium contuli. 

V. 1 Z€INONTIMHCANT€COAOirOPOI etc. 
V. 2 CT€IY€T€] CT€IX€T€. 
V. 3 KOHC] KPHC. ib. €OHK€] €eHK€. 
V. 4 HPOC] HPtoC. 

Teste Lepsio carmen in saxo inscriptom est. V. 4 qnod 
Kaibel vocabulnm iJQwg a Fane praedicari censet, Phido non 
ignarus denm extemum (Chem) coli, non Pana scd ijQtoa rovde 
^eivov Aegyptiomm appellat. 



— 52 — 

Versnm 4 hmos epigrammatiB AntiochnB qnidam in suam 
nsam yertit ita (Lepsins VI tab. 81 6r. 1 60) : 

ANTIOXOC 
U)l A I AOYeYT Y+l AN T PAM/AA» 

uti dldov evTvxiav, yQUftfi a[Wdijxe rode. 

D. 

LepsiuB VI tab. 81 Gr. 158. 

nANIXAPINCUJ 
eeiC€YTY>^IAHC 

eeeTo 

eKTPluroAYTlJUN 

wiimniiiumimmmiih 

Havl xaqiv aw&elg EvtvxlSrjS e&STo 
Ix Tqo)yo8vv(M>. 

Pentametro auctor verba ^x TQcoyodvTuiv addidit; poBt 
quae nihil scriptum fuisse videtur. Formnlam iam supra ex- 
plicatam aiod-elg «x TQioyodvrwv habes praeterea: LepsiuB L 1. 
Gr. 122 (in statua dextera pronai inscript.) 

A//f 7/WfETIMOZKPHS: ') 
KOYPTQAIIAOZ 
nANIEYoAfil 
ZaOEISEKTPQnAYTaN sic 

ib. 133 in naxo incisum [C. I. G. III Add. 4838 k.]: 

EY^AIAAZ 

rW0EIZEKTPflr/AYT« //y (T in fine ex ectypo 
addidi) 



') ETIMO? ectypum ; Lepsiua CTIMOI exhibet. 



— 53 — 



ib, gr. 1 57 : 



ib. gr. 170: 



MENEAZ 

icoeeizeKTPQ 
roAYTnNnA 

NIEYoAniXAPIZ 

1 

nANieYOACDI 
CCDTHPI 
AnOAACONIOYPEPrAOC sic 

ccoee I ceKTPcuroA vTCDN 

Formam nominis ,Trogodytae* non ,Troglodytae* ab om- 
nibns fere scriptoribas latinis usurpari notum est. Nam et apud 
Ciceronem de div. 2, 44, 93 male contra codices wTroglodytas*" 
editur et Plinii (2, 178; 185; 228. 5, 43. 6, 154; 164; 169; 
189. 7, 23; 31. 8, 25) et Martiani Capellae (6, 702) codices 
omnibus locis sine uUa fere discrepantia oTrogodytaea exhi- 
bent, neque apud Pomponium Melam (9, 9. 14, 12 ed. Parthey.) 
et apud Solinum (144,. 3. 153, 16. 229, 8. 9 ed.Momms.) Tro- 
glodytae legitur nisi in libris deterioris notae : eosdem auctores 
sequitur Isidorus (cf. Letronn. Rec. II p. 247). Neque vero 
minus apud Graecos formam TQcoyodvzai in usu fuisse non so- 
lum titulis supra citatis ^) sed etiam meliorum codicum lectio- 
nibus demonstratur. Sic Her. 4 , 183 codex Vaticanus K de- 
terioris generis antistes TQOjykodiTaiy Florentinus A a prima 
manu et Passioneus B TQioyodvrai exhibent. Etiam Strab. 
15, 696 cum in optimo codiceVaticano TQcoyodvrat legiturtum 
epitomator Strabonis diserte docet ori TQCjyodvTai avev rov X 
Uyei 6 ^TQa^iov. Quamquam cum ceteris locis omnibus Tqu)" 
ykodvTai codices praebere videantur, Kramer illam formam 
aspernatus est. Apud Diodorum in editionibus legitur Tqw- 
yXoSvTai: Wesseling nihil usquam discrepantiae adnotavit. 
Unum quod superest exemplum in lapide scriptum monu- 
menti Adulitani (C. I. G. 5127 v. 10) TPQrAOAYTIKQN, 
quoniam inscriptionem hanc non habemus nisi per libros ma- 



^) Tituli non yariant nisi in alterius syllabae vocali : n. 133 est T^^ai- 
yvdvttti, n. 122 TPOnAYTnN i. e. TPnriAYTON. 



— 54 — 

nuscriptos traditam, ad formam Tqcjylodmai commendandam 
valere non potest. 

E. 

Lepsius 1. 1. 165. 

PACIOeMICMANErPAYeN 
OMAATA A AAinAPA I OCKPHC 

Ilaal&efiig fi ariyQaipev 6 Malvdda AtitaQaiog KQrjg. 

In fine versus hexametri auctor ultima genetivi MaXrada 
correpta vocis ^iTtaqaiog primam syllabam produxit, eiusdem 
paennltimam corripuit. Yerbis ^i^iaqaiog Kgrjg non designa- 
tur homo Cretensis in Liparaeorum Siculorum civitatem receptus 
(tum enim per nal copulam ethnica duo iungenda erant; ut fit in 
titulo Olympiae nuper reperto Kaib. n. 744 Tlqa^LTiXrig . . . 
2vQa7Coatog . . . xai KafiaQiraiog xtA., C. I. G. 3426 in titulo 
Philadelphiae reperto: J^QrefildwQog Kv/daiog yial jid-rivaiog 
%ai xrA. xai akkatv TtoXk&v /loXevjv TtoleiTrjg, ib. 1717 in ti- 
tulo Delphico ^lovkiog AvrofpiXog Qeaaakbg ^Y^taraiog xai 
Jehpog etc.) : verum civis Liparae oppidi in insula Creta siti, 
licet de eius nominis oppido Cretensi nusquam quicquam trada- 
tur. Ita autem cum aliorum populorum cives significantur (cf. 
in titulo modo allato Qeaaakog ^YitaTaiog^ in Cumanudis tit. 
sepulcr. Att. X^Q^ldye^wv OeTTalbg 2xoTovaaaiog ; C.I. G. 
1723 XQi]atog Tlqunov &eaaalbg ylaqeiaaiog nekaayufrrrjgy 
6473 ^viupoqog 2iyie(hioTrjg) IlavoQ/xlTrjg ; Kaib. n. 188 aafia 
Tov KvjtQiov Tov ^akafxivlov; ethnico patriae nomini prae- 
posito similiter C. I. G. Add. 2477 c QeaaaXbg ly, OaQaakov, 
1583 AioXevg a7tb MovQivag^ 2907 KvjtQiog yevog eSala- 
fiivog^): tum maxime apud Cretenses hic usus sollemnis fuit. 
Sic C. I. G. add. 2561 b iudices memorantur ex senatus Bo- 
mani decreto dati ut KQrjalv 'iTaviotg xa2 ^leQartvTvioig iu- 
dicarent. Ib. 6377 in titulo Romae reperto legitur ^ErtaipQag 
KQrjg IIokvQrjptogy ubi Franz hominem Cretensem propter 



*) DivcrsuiD est C. I. G. 1590 Nixaiev^- auh Bilhvyittg. 



— 55 — • 

opulentiam nolvQrjviogj i. e. TcoXvQQrjv vocari adnotavit: 
Bed Polyrrheniorum civitatem in Creta|fui88e apparet ex C. I. G. 
3054 (cf. lemm. n. 3045). Idem statnendum de verbis epi- 
grammatis Semonidei KQfjg yeviav Bqotaxog roQtvviog Iv- 
d-ads xei/nai xtL (Anth. Pal. VII, 516). Denique luculenter ea 
de re constat ex Philonidis hemerodromi titulis nuperrime 
Olympiae repertis [Archaeol, ZtU, 1879 p. 139. 209 n. 275. 
329) : quorum verba Oilcavldrjg . . . KQYjg XeQaovaaiog quid 
significent explicat Pausanias VI, 16, 5: Wdiovldrjg yivog ^iev 
fcx XsQQovi^aov T¥jg KQrjTtJv. Atque ibi Dittenberger p. 139 
et alterum exemplum KQt^g XeQaovaaiog citat (Cumanud. 
I. 1. n. 1917) et simile KQtjg ^Oa^tog (ib. n. 1915). Itaque 
cum in inscriptione Leps. Gr. 122 (supra p. 52) exstet KPHZ 
KOYPTHAIIAOZ, quamquam VLGmen KovQTioXtalog aliunde 
notum non est, tamen non dubito quin ita civis eiusdem oppidi 
Cretensis designetur quod C.I. 6.2554 v. 152 KoQdmla voca- 
tur ad rivum prope Lato urbem in mare effusum siti. 



Epigrammata Philis in insala reperta, 

Ad aetatem epigrammatum eorum determinandam quae in 
pariete exteriori pylonis magni Philis exstructi ') incisa sunt, 
explicare attinet quo tempore ipse pylon aedificatus et figuris 
inscriptionibusque hieroglyphicis ornatus sit et quomodo tituli 
graeci inter figuras eas dispositi sint. Nam quae Letronnius^) 
eisdem de rebus proposuit iam Lepsii tabula 84 sq. multifa- 
riam corriguntur. Ac primum quidem mediam pylonis portam 
magnam Nectanabis regis aetate [37S — 360 a. C.] exstructam 
esse nominibus eius hieroglyphice inscriptis demonstratur. In 
porta autem sinistra Philometoris [181 — 146 a. C.] nomen, in 
ipso pariete quo porta Philometoris circumdatur nomen Dionysi 
[81 — 52] leguntur^). Inde apparet totam partem sinistram py- 

M V. LetroDD. Hec. tab. II n.2, g. Leps. Vl tab. 84, H. 
2) Ree. II p. 3—22 coll. tab. XVIU— XXII. 
3, V. LepB. IV tab. 24—26. 52. 



— 56 — 

lonis cum porta certe Philometoris aetate aedificatam , a Neo 
Dionyso autem figuras et inscriptiones hieroglyphicas additas 
esse. lam vero ex ,titulis graecis qui iam antea in pylonis pariete 
insculpti illis Dionysi ornamentis temptati et ex parte laesi 
sunt, si epigramma infra XXXI A relatum omittas, quod 
num annum primum (81 a. C.) an tricesimum, i. e. ultimum 
Dionysi (52 a. C.) inscriptum habeat non liquet, nuUus re- 
centior est anno XIX. Dionysi [63 a. C.j ^j ; qua re pylon pu- 
tandus est aut intra annos 63 — 52 aut ipso quo mortuus est 
Dionysus anno 52 a. C. figuris omatus esse. Cui rei convenit, 
quod nuUus titulus aetatis Augusti omamentis iuxta exsculptis 
mutilatus est. Omnes enim qui a latere sinistro portae Philo- 
metoris leguntur, figurae regis hostes capillis prehensos flagel- 
lantis diligenter accommodati sunt, quomm complures, veluti 
epigrammata quae infra tractabimus, Augusti et Tiberii anno- 
rum notam diserte ferunt. 

XXVIII. 

Catilli carmina. 

A. 

C. I. G. 4923 coll. Add. III p. 1226. Kaibel n. 978. 
Lepsius VI tab. 88 Gr. 255. Ectypum contuli. 

Plurima Letronnii supplementa Lenormanti et Bailii apo- 
graphis quae Franzius in Addendis rettulit, firmata sunt. Haec 
tamen secundum Lepsium adnoto. Pentametri nullo spatio a 



») V. Leps. VI tab. 86 gr. 237 : 

avyyeyfjf xai «rr^ori7y[of xai] 

knt<itqajrj[yos xris] (:hjfia[t^o]s 

xatttyjtjaas ne7toi[rjx]a 

[to] 7iQO(fxvyf]fjia fiaaiXicJS nioXe^aiov jov 
N^io]v Jioyvaov fPiXonajoQos [0iXadiX(p]ov 

LI0 riaxfay — 



— 57 — 

margine interiecto incipiant. Litterae apicibuB parvuliB exor- 
natae sunt; forma M couBtanter, TT et 11 promiscue adhiben- 
tur. KAT Bupra syllabas v. 1 CAPI scriptum Franzius ex Le- 
tronnii tab. XXI non addidit. V. 5 IAPAI€Nn€TPAI 
TOKATIAIOCArNON€©HK€; Utterae ITO in ectypo 
non apparent. — V. 6 rPAMMAnAAEZANAPOYA€YPO 
MOAcoNnoAlOC: in ectypo AA et POY non agnovi. — 
V. 7 AN - - - MEFA -— ] AN€KM€rAAa)N : ultima Aa>N 
in ectypo non legi. V. 11 <t)YAAI] <|>IAAI ; in fine Lepsius 
cum ceteris CAirYH , ectypum C rYFl. V. 12 Lepsius cum 
ceteris AlOIOn, ectypum non exhibet nisi AI0 [1; cordis 
imaginem a Bailio in fine eiusdem versus traditam neque Lep- 
sius neque ectypum fimiat. — V. 15 Lepsius NIKANOPOC, 
in ectypo apparet NIKANO. — Vs. 16. 17 LKFKAICAPOC 
<t>AM€Na)eiB Bailius recte rettulit. 

Litteris K AT in capite canninis insculptis poeta nomen in- 
dicare voiuit quod postea mutato consilio in calce tituli repo- 
suit. Kaibel si in repetendis Catilii earminibus Franzii Addenda 
inspexisset, uncis partim abstinere poterat. Sic v. 2 in voce 
€A€YO€PIU)l iota mutum a Lenormantio et Bailio relatum 
est; versum 4 qualem Letronnius restitueratBailius rectetradi- 
dit. In initio v. 5 cum Lenormanti apographum secutus Le- 
tronnius ya/^ Iv yiiOioTtwv reposuisset, Franzius cum Bailio 
f d(»9 iv EiaiaTL^ scripsit ; dilucidius etiam Kaibel supplemento 
"faidog iv nQo/tvkoiat locum designari voluit quo carmen inci- 
sum esset. At lectione nunc patefacta 

laQai iv neTQ(f t6 KaTlkiog ayvov 'eO^rjxe 
yQafifi(a) 

ipse propylonis paries significatur. In verbis to KaTlhog 
ayvov yQaf,if.ia articulus modo homerico usurpatur. Formam 
laQog pro leQog Catilius prima producta etiam in carmine al- 
tero (B = Kaib. n. 980) v. 5 usuq)at. — V. 6 usque ad finem 
omnia Letronnii supplementa firmantur. V. 8 genetivum ^l- 
yv/iTco Kaibel male mutavit in ^lyvrtTov; idem quod v. 9 
aTixllai dedit, iam ex Bailii et Lenormanti apographis OTaXai 



— 58 — 

petendam erat. In sabscriptione ante anni notam (qai est an- 
nas 7 a. G.) patris Catilii eiasdemqae Nicanoris notationem tov 
Nixavoqos Kaibd omisit. 

B. 

C. I. G. 4924 coU. Add. III p. 1227. Kaibel n.980. Lep- 
sins VI tab. 89 6r. 274. Ectypnm contoli. 

iimi!!!mmi:ii!mimmmu'^Mif<QKMMhmi!i 

m€XON r\\i\n ^KTKmfXk N Xf<P\Hm 
'M'llli^T\ €X eo) NA M BOA ACK ATlAlOQ///' 
// WONrPA^€ION€ICMNAMANTOA€//'' 
5 // //! //7>A rNON€N€KOA A Y€ N I A P O) 

//C nOICTACKAAACAPAKa)N<t>IAAC 
////////' /ZCOlMHCYN€I€YKTAI Z €N€ 
//////¥ ACTu) Y(oTAn P0CG60 1 C 
//'//'/// N0YA€KAP^0C€BAAB H 
10 //'/// //IArNa)CIC€YA€XOITYXAI 

//#'7/ CK A 1 0€0ICT#i//^V/7 1 (oM € NOC 
AMOIOKAIKAlKA///////////Ca)IOIKYnPIC 

V. 2 €XONIIIAIVII\rALenormant, €XONIli/\"\TA 

Lepsias; atqae ANKATA extitisse ex ectypo certo apparet. 
— V. 5 apsidem litterae P vel B ex ectypo addidi. — V. 10 
a)CIC€IA€ Lenormant, a)CIO€///'A€ Lepsins. — V. 12 
in initio Lepsins ////OICKAI. 

XalgoiTi ^oij TlvXa ^vavag xai OLXai 
^ ~ %%ov[rt %av y(,a]%a xpvxav xaqiv, 
ftaxQag d*] aTtixd-iov afifiokag KaTllwg 
kafiuiv ao<p]dv yQag^elov elg fivafiav Tode 
5 fivafielov] ayvbv lve%6Xa\l) iv laQtfi 

ifioig 7tqoa<jt}]7totg rag xaXag dQancjv 0llag. 
fiij awiteimTaiy ^ive, 



— 59 — 

ovdk xafq>og efilajir] 

— «vd* Hx^^ %vx(xi 10 

q)LXog re ^aToi]g nal &eolg T[ciii]wfievog ' 
avTov de] nal xa\Xa\ ad^oi KvTtqi^g. 

Placuit totum canniDis contextum repetere, cum neqae a 
Letronnio neque a Franzio satis intellectnm esset. Prius autem 
quam Kaibelius Lenormantii apographo prorsus neglecto ipsiu» 
atque Wilamowitzii coniecturas proposuit, Lauthius modo pror- 
suB diverso carmen restituere temptavit^). Censet enim vir 
acutus Catilium Philas advectum esse, ut propter filii valitudi- 
nem Isidem Bospitem [^toxeiqav) exoraret. Atqui non modo nuUo 
loco de filio aegroto agitur, sed ipsa verba v. 8 rcl; v& num recte 
Letronnius legerit valde dubito. Neque Isidis auctor omnino 
mentionem fecit : immo Catilium qui insulam Isidi dedicatam 
adierit et in eius deae templi parietibus carmina sua inter in- 
numerabilia proscynemata inscripserit, et lovem (Eaib. n. 978 
V. 2) et Venereni (ib. 980 v. 12) neque Isidem invocare con- 
spicuum est. Quae autem Lauthius ad verba et versus consti- 
tuendos protulit, ut illi parcam silentio praetereo. 

Letronnius cum v. 1 Syenes etPhilarum nomina fuisse recte 
monuisset. in transcribendo verba tradita in 2vav<f %al OLXaig 
mutavit. Sed genetivum 2vavag cum nominativo OLkai eon- 



^) Sitzungaber. d. hayr. Acad. 1877 p. 223 sq., ubi haec edidit: 

yiy^yd-sy h UvXav Zoayag nal ^iXaic 
tay yavy nQoaixoyti i^BiXey aya lifvxay, X^Q**^ 
d-Btay' anix^toy cf* itfifioXag KajiXios 
Xa^biy XB To oy yQatpetoy eig fAya/Aay tocKb 
To TiQOffxvyajn* ayyoy iyexoXai^ ky laQtp. ' 5 

nvXaig^ Iftrjfi eig rag xaXag dQaxfoy ^lXag, 
a av^vyog tip fitj avyiCBvxtaif ^iye, 
og xal diayBi ixag T(u vo), to nQog d-eoZg 
St/Ltvfioyog fjiiy, tov cfi xaQ(pog ipXafifj. 

«(f iarl Tw ayytooig. Ki <f* ej^oi. tvx^ 10 

do^eie xai S-eoltn - to nQo - xta fiiyog 
fiiyoy eig aiibya xai xaXa aiaCoi KvnQig. 



— 60 — 

« * 

ionctnin eBse offeDdere nequit, qnoniam oppidom illnd Bollem' 
niter Uqcc IlvXr^ ^or^rr^i; [^ovr^vrfi^ 2vt]vr^g) andit [confer e. g. 
C. I. 6. 4SS4 bj. lam cnm de nominativis cogitari neqneat 
deficiente praedicato , Catilinm insnlam atqne oppidnm alloqni 
eaqne qnae in carmine Kaib. n. 979 valere inbet salntare 
verisimile est. Caesnra versns neglecta nomini proprio condo- 
netor. 

V. 3 lireXd^iltv Franzii supplementnm. cni Kaibel NiiXov 
S4) addidit, refutatur lectione anlx^^^ afi(io?Mg. Qua in ex- 
plicanda haereo : quamqnam ajrex^iov idem significare ac sim- 
plex i%^(av facile statuimus. 

Snpplementis vh. 4 — 6 prolatis versunm sensnm assecnti 
esse viri docti videntur; certe /iva/iffOf^quodKaibelius v.5 re- 
posuit verbis fivr^^ia Trjg pivri^r^g x^Q^'^ €Tev§€ tovto tltX, 'Kaib. 
n. 424 v. 2) commendatur. Partis vero posterioris quantum 
ex reliquiis intellegi potest, poeta sententias ad mores spectan- 
tes addidit atque bomini pio bonam fortunain et deomm homi- 
numque praemia precatur. Quomodo autem hi versus et ante- 
cedentibus adnexi sint et inter se coniuncti, parum liquet. Y . 7 
ob negationem ^i; particula quae antecedat d vel similis desi- 
deratur. Verbis ra Ttqhg &€olg quae fortasse cum axrvitevxTai 
inngenda sunt — Wilamowitzii supplementa ^uarjTog aoTolg 
loT, avifjQog &€oig ferri nequeunt — significantur deorum in- 
stituta ac leges. V. 10 optativus exoi quem Kaibel recipere 
ausus non est, non magis quam v. 12 aio^oi offendit. V. 11 
cum in initio CKAI legeretur, Wilamowitzii et Franzii supple- 
mentum (pllog fiQOToiat in ifikog t€ dvaToig facile mutavi. 
V. 12 quod bis scriptum est KAI non describentis est error, id 
quod putat Kaibel, verum lapidarii. 

C. 

C. I. G. 4924 b. coll. Add. III p. 1227. Kaibel n. 979. 
Lepsius VI tab. 87 Gr. 257. Ectypum contuli. 

V. 1 KAMO] KAM€. V. 2 €TMA0€] €rMAO€. 

Letronnius et Franzius carmen tertio inter Catilii epigram- 
mata loco, Kaibelius altero posuerunt. £x carminum in pariete 



— 61 — 

dispositione nihil quidem concladi potest ; sed cum poeta in hoc 
oarmine reditus atque parentum denuo visendorum mehtionem 
faciat , probabile est id postremo conceptum atque ultimo loco 
collocandum esse. — Vs. 9. 10 mire Lauthius (1. 1. pag. 223) 
maluit legere aXl^ o-Qog nardXoiTtov ^x^* 



C. I. G. 4925. Kaibel n. 982. Lepsius VI tab. 90 Gr. 296. 

Droysen quamquam HeUenism. IID pag. 44 adn. 3 di- 
serte dixit se in ectypo Lepsiano lectionem htoXtaaev dispe- 
xisse, ib. IIP pag. 335 iTtolriae retinuit. 



C. I. G. Add. III 4935 b.' Kaibel n. 985. Lepsius VI 
tab. 87 GK 252. Ectypum contuli. 

IOYNIOC€NeACABINoC€Xa)NITYPAIIAAnOPnAN 
IKTOCYHNAIAC€CMONAr(DNCTPATIAC 
AnAN06PT€YOYCAN€OIC€rANa)C€N lAK XOIC 
€ICIN€KCa>Z€INKOCMON€niCTAM€NAN 

«f :©:e«lM*M«l§l Y A A M'€ M HNOTAPa)MYAI A AICI 
W'«:«((«W CT i' Wf » ACHK€N€Xa)NAr€AAC 
«:»:«f:«f »'»M««f 1 a)AON€P€ICTOT€KAin apocaivh=> 

mmimimmm/wmrm i c T € <1)ocapmocAto 



Litterae v. 4 €KC , v. 6 A, v. 7 n in ectypo non appa- 
rent ; ex eodem autem v. 5 1 lectioni Lepsianae addidi. 

^lovviog evO^a 2a^ivog ex^ov ^lrvQauda jtoqitav 

Ixto ^vrjvalag eofiov ayiov atQaTiag, 
a itdveoQtevovaav kolg eyavioaev Idxxoig 

Elaiv eycacoCetP xoafiov eTtiarafiivav ' 
xal yaQ afivvev (p]vka fiefirjvora ^Pwfivkldaiai, 

twv ^Qaaog exdiKda]ag tiTLev e;jwr ayeXag. 
aio&elg dfj ycard fi]iokov, eQeig, Tote xal TtdQog avrjQ 

dvtajtidwxe xdQtv x]al atecpog aQpioaaTO. 



— 62 — 

Carmen a latere Binistro portae Philometoris prope fignram 

regis qui hostes capillis prehensos flagellat incisum est. Gum 

in titulis eo loco inseriptis non numerentur nisi Augusti et Ti- 

berii anni, lunii earmen eiusdem videtur aetatis esse. Quocum 

congruit quod et litterae similiter atque in Catilii epigrammatis 

apicibus exstructae sunt et formae doricae. adhibentur. V. 1 

iam pro eo quod Letronnius coniecerat ?;cwy iTtjtatda jtoQTcav 

diserte legimus ?x^^ ^lTvqauda Ttoqnav , quorum verborum 

explicatio non minores praebet difGcultates. Ituraeorum cohors 

sive ala in inscriptionibus aegyptiis saepius commemoratur ^) : 

quo si verba illa referre volueris, %xwv ^lTvqaada noqnav is 

erit qui fibula singulari eques turmae Ituraeorum designetur. 

Quali de insigni cum nihil notum sit, nescio an noqjta potius 

vocis TtoQTta^ notione fungatur quam Hesychius quidem testa- 

tur glossa noQTtri : o avoxev^ r^g aanldog elg ov 6 ni]xvg 

avleTai. Unde Sabinus nognav pro aanlda vel nikTtjv dixisse 

videtur, ut se ex Ituraeorum equitibus esse significaret. Altero 

versu diseiiitts se ducem cohortis appellat. Ac poterat quidem 

vox nognrj si modo idem exprimit quod nilxri^ eodem iure 

ad turmam ipsam sigoificandam adhiberi ^j : quamquam ea in 

explicatione offenderet quod verbis ka^ov ayojv argaTiag ad- 

ditis idem bis exprimeretur. V. 3 Franzius recte restituit neque 

mutare debebat Kaibel ev&a navonTsvovaav. V. 4 Letronnius 

Elaiv xal aw^eiv, Kaibelius Elaiv olov awCeiv etc. metri causa 

scripserunt: sed lunius Elaiv eMwCeiv prioris vocis syllaba 

ultima producta dedit. Ad sententiam v. 4 confer Kaib. add. 

n. 874 a ubi Sarapis, Isidis avvvaog ^sog, appellatur xolQa- 

vog xoafiov nal x^ovog^ et ib. n. 1028 v. 30 sq. ubi Isis de 

se ipsa loquitur: 

^ ^ nvQoevTwv 

aikiov nwkwv ay/jTOQa (paivona xvxlwv 

ig nolov eidvveaxov^ %v evY.oaiioiat noqeiaig 

a^ovreg iliyyoiat iteQLXTvniovTL dtavkwi 

vvxTa dianQivwaiv an rjf.iaTog. 



«) C. I. G. 5050. Leps. VI tab. 97 Gr. 439. 445. C. l. L. 111« p. 13 n. 
59. Cf. VI 421. 

^i cf. Eur. Alc. 498. Rhes. 410. 



— 63 — 

Hoc loco qno spectet illa laus mundi servati , statim ex- 
plicatur. Nam versuum qui sequuntur fragmentis a Lepsio tra- 
ditis apparet de Romanorum hostibus barbaris agi quos lunius 
Isidis auxilio se vicisse gloriatur. Ultimo disticho a lectore, 
opinor, auctoris pietatem , cuius et nunc et prius exempla edi- 
derit, comprobari fingitur. His supplementa accommodavimus 
quae qnam incerta sint non ignoramus. 



A. 

Lepsius VI tab. 86 6r. 232 coll. tab. 84 . Ectypum contuli. 

N€IAOYn€PACAClAP 

C DPOY €rANr///OP 
K Ai OHKconPOC 

M HNIu ^ 

MN€IA €nArAOa)l 5 

Ta>K Alcol li 

LA ©tt)Y 

Hae versuum reliquiae signis hieroglyphicis supra positis 
in ectypo certo dispiciuntur; Lepsii supplementa e carmine 
Kaib. n. 984 desumpta omisi. V. 7 aut L A quod dedit Lepsius 
aut L/, i. e. LA agnoscitur. 

NelXov jteQaaag [x]aQ[7tog)6]Qov [fi]iyav [7c]6q[ov 
M[€vav8Qog] ijnoj TCQog ju[€yaA]iji/ I[aiv d^eav 
fiveia[v] iTt aya^m t&v [l8]l(o[v Ttoiov^ievog. 
Ld (vel I) e(i}v[» - 

Titulus a latere dextero portae Philometoris incisus signis 
hieroglyphicis a Neo Dionyso additis fere deletus est. Qna re 
cum eum ad Auletae aetatem referendum esse verisimillimum 
sit, anuus est aut 81 aut 52 a. C, litteraiiim autem forma re- 
centiori considerata mihi quidem videtur annus tricesimus 
praeferendus esse. 

lam cnm idem versus Kaib. n. 983 et 984 in titulis aeta- 
tis Augusti [v. infra] legantnr, utriusque archetypon carmen 



— 64 — 

hoc esse apparet. Nomen anctoris v. 3 intercidit. V. 6 ol 
idioi propinqui et affines sunt quales Kaib. n. 983 yopelg xal 
adekq>ol nominantur. 

B. 

C.I. G. 4936 coU. Add. HI p. 1230. Kaibel n. 984. Lep- 
sius VI tab. 87 6r. 240. Ectypum contuli. 

Addendi sunt tres versus qui cum titulo insuper insculpto 
confusi Wilkinsonium et Bailium efifugerunt : 

y. 5. rON€(oNnOIOYM€NOCKAIT(oNAA€ 
A<^a)NKAI<^IAa)NMOYKATONOMALAr 

KAICAPOCM€COP Ib 

Accedit igitur in fine carminis idem versus quiKaib. n. 983 
V. 4 legitur : 

nal Tuv adelfpiop xal q>lhxiv ^wv xorr ovofid. 

Annus Ar Augusti est 4. p. C. ; mensis MeaoQrj [XXV. 
lul. — XXIV. Aug.] dies interiit. Ceterum 'confer carmina 
A. et C. 

C. 

C. I. G. Add. in 4936b. Kaibel n. 983. Lepsius VI tab. 
88 Gr. 265. 

V. 1. KAPno^OPONjKAPnO^OPOY. v. 4. KAITO 
NOMA]KATONOMA. 

V. 1. xaQTtoipoQov ^ quod Kaib. n. 984 v. i recte lectum 
est, hic quoque reponendum. Annum secundum in fine additum 
Letronnius ad Ptolemaeum Auletam pertinere censuit. Sed oum 
carmen eodem parietis loco quoKaib. n. 978 — 980. 985, C. I. G. 
4931. 4922 al. incisum sit, in quibus omnibus Augusti et 
Tiberii anni numerantur, eidem aetati hoc quoque tribuendum 
esse apparet. Atque equidem annum alterum Tiberii esse [15 
p. C.] censeo. Demetrius antem cum non soUim auctoris tituli 



— 65 — 

A sed etiam Sarapionig [B] verba imitaretur . ^laiv non Elaiv 
dedit nec y. 2 rrjv iv OlXaig praeter metram addidit. 

XXXIL 

C. I. G. 4943. 4944 coll. Add. III p. 1232 sq. Kaibel 
n. 981. Lepsius VI tab. 89 6r. 272. 273. Ectypum contuli. 

Ad textum in Addendis a Franzio compogitum haec 
noto: formae G et O promiscue usnrpantur. v. 3 K6YMA] 
X€YMA; in fine OAB . . jOABON. v. 5 ^IAcoNj^lAA. 
V. 7 HMA.JHMAC. v. 9 AirYnTcolO] AirYnTOIO. 
V. 13 ASIOCcoPON] AZieCcoPON. v. 14 . . nANT€C] 
HNnANT€C. ACAP€C] ANAP€C. in fine v. C€MNYj 
C€MNY. 

V. 4 verba KaLaaqoq evrvxlaig Kaibelius ad «romanam ci- 
vitatemu , cui ex Aegypto quotannis annona adportaretur refe- 
renda esse arbitratur. Sed quoniam carmen a latere sinistro 
portae Philometoris inter seriem Kaib. n. 978 — 980. 985 etc. 
insculptum est , voce KaiaaQog imperatorem Augustum signi- 
ficari elucet, quo feliciter regnante Aegyptus Nili beneficiis 
augetur. — V. 5 pro avaaaa OiXiov quod. Bailius tradidit, 
ectypum avaaaa <t>IAA exbibet. Quod si retinereinus, <(>IAA 
forma dorica esset pro (pLXri abhibita ; sed cum formae doricae 
a sermone auctoris abhorreant, lapidarius erravisse putandus 
est cum scribere vellet avaaaa Oilwv ; praesertim cum v. 6 Sa- 
rapidis sedes similiter addatur. — V. 1 1 Wilamowitzius quod tra- 
ditum est vaovg in kaovg correxit, quoniam una sola aedicula cum 
Isidis imagine navibus allata esset. Atqui non solum de pluri- 
bus aediculis e diversis Nubiae templis adportatis, quae suam 
qnaeque Isidis imaginem continerent, cogitari posse Letronnius 
animadvertit^ sed etiamsi Aethiopes omnes unam eandem ima- 
ginem coluissent, cum Iside oi avvvaoi ^eoL in sua quisque 
aedicula afferri poterant. 

XXXIII. 

C. I. G. Add. III p. 1233 n. 4944 b. Lepsius VI tab. 91 
Gr. 316. 



— 66 — 
^laiv rrjv ev (Dlkaig ^tQoaviwfiaas; rig evTvxsl, 

OVX oVt ^OVOV TtXoVTBi^ TtoXvtiOBl (f S^a TOVTlff. 

TQacpslg f iyoj naQ OaQia ^'laidi ivS^aS iKO^rjv * 
el^l d* eyio 2eQfjvog Borid-og ayaxkvTov TlToXefjatov' 
b ofxotf avv Oi^lixc xal Id^voXXiovU^ ^wyQaqxp 
XQTia^olg JiTtoXXtovog avixriTOL[o] avanTog 
aTtovdiov ycal Svatwv evexa ivS^a^ lnovTeg, 
Seofievot xai tovtiov f.ieTaaxeiv' TtQhtov yaQ rjv. 
ovdev[a] fiwfiov evQijaeig. 

V. 2. A^AMA. V. 6. ANIKHTOie. v. 7. eNSAA^ IKONTeG»). 
V. 9. OYASNA. 

Carmen ab homine Romano imperite factum in pariete 
aedis non absolutae ^) inscriptum est eodem loco atque Kaib. 
n. 982. C. I. G. Add. 4915c [Leps. VI tab. 91 Gr. 317]. 
ib. Add. 4944 b, v. 10—13 [Leps. ib. Gr. 319], v. 14 — 19 
[Leps. ib. Gr. 320]. Lepsii apographo cum omnia optime refe- 
rantur auctorem versus sive senarios sive hexametros compo- 
nere voluisse*) perspicuum est. V. 1 Letronnius qui in fine 
legeret TtQoaxwriaag rocf iTtor^aa versum alterum intellegere 
non potuit. lam apparet quicumque Isidem colat felicem ab 
auctore appellari. V. 2 TtoXvttoei ex verbo Ttokv^ojog novo 
exemplo derivatum est. V. 3 a/toyQacpeifg quod Letronnius con- 
iecit nihili est. Verbis autem TQatpelg naQ OaQti^ ^laidt (quae 
in Pharo insula colitur cf. C. I. G. 4713b) auctor pariter atque 
Catilius verbis Kaib.n. 978 v. 6 : aTt ^iXe^avdQov devQo fioXojv 
TtoXtog Alexandrinus designatur. — Ut v. 5 pictor Apollonius 
— pro rwy^a^jrr/i Letronnius coniecerat ZcoTiTtqt — itaC.I. G. 
4908 [Leps. VI tab. 88 Gr. 262] actor Amaerio Isidi sacra 
facit. V. 6 Letronnii coniectura KQrjvidov l47toXXcoviov avixri- 
Totg avaY.TOQatv iam reicitur. Quae verba cum Letronnius 
et Franzius ad imperatores plures simul imperantes perti- 
nere putarent, ex anni nota AA adscripta titulo Add. 4944 b, 



*) Lineola obliqua ' v. 1 et 7 spiritus asper significatur. 

2) V. Letronn. Rec. II p. 176 sq. Lepsius I tab. 104, G. 

3) Confer quos Raibel p. 703 enumeravit versus inconditos. 



— 67 — 

y. 10 — 19, qui ona cum nostro incisus eBt, alter a. 177, alter 
314 p. C. Sereni titulum scriptum esse collegerunt. lam cum 
y. 6 nihil faisse de inyictis imperatoribus constet, annus ille 
XXXI. ad Augustum videtur referri posse (i p. C). — V. 7 
Letronnius male restituit : Svaiwp yevofiivuv efielvafiev. Par- 
ticipia IxovTEg et deofievot quasi praecedat i/o; 2e^f]vog ycal 
OrfXi^ ad sensum constructa sunt. 

XXXIV. 

Hymni Talmi (Kalabscheh) reperti. 

Talmi in oppido ultra Philas insulam in Aethiopia sito Ro- 
manorum aetate magnum templum exstmi coeptum neque um- 
quam absolntum est. Teste Lepsio ^) in inscriptionibus hiero- 
glyphicis non inyenitur nisi Augusti nomen ; ipse tamen inde 
imagines reportavit^) quibus etiam Traianus imperator deis 
sacra faciens repraesentatnr. Ipse deus cui templum dica- 
tnm erat in inscriptionibus aegyptiis Merul^ Merttd, Menrul, 
Mentul ^) vocatur et fortis atque potens TalmiB dominus prae- 
dicatur , qui Hori filius radiosus exoritur in oriente. Atque ut 
duae Hori formae ab Aegyptiis colebantur Horus et Horus in- 
fans [har pe chrut i. e. Harpocrates) , ita praeter deum Mentul 
etiam Mentul infalas Talmi nominatur et figuris repraesentatur. 
Deo autem aegjptioHoro comparato apparet aethiopicumMen- 
tul Solem esse, qnem abAethiopibus cumLuna et Dionysio pa^ 
trium deum coli Heliodorus refert 10, 2. 

Proscynemata graeca in templi parietibus inscripta^) a mi- 
litibus Romanis deamManduIin colentibus. quantum ex anni 
notis additis cognoscere licet, intra a. 81—248 p. C. incisa sunt. 
Hymnos autem tres qui sequuntur ab Aegyptiis conceptos esse, 
cum auctorum nomina non adscribantur, dicendi et scribendi 



1) V. Briefe aua Aegypten p. 263. cf. Denkmaler IV tab. 72 f. g. 

2) Ib. IV tab. 84. 

3) Cf. WilkinBon, Mannera and Customs vol. II. p. 35. London 1841. 
<) C. I. G. ni 5039—72 coH. Leps. VI tab. 95 Gr. 377—379, tab. 97 

Gr. 432—464. C. I. L. UV p. 16 n. 77. 78. 

5* 



— 68 — 

ratione demonBtratnr. Cui rei convenit quod deum Mandu- 
lin non solum ApoUinem et Solem sed etiam nomine Macarei 
tiiii (Mentul infantem) appellant. Neque casu factum esBe vi- 
detur ut Nonnns et ipse Aegyptius pariter atque hymnorum 
auctores Solem TiTTjra ^) vocaret et inter Solis filios Macareum 
enumeraret ^; . Qui deus ita colebatur ut homines cum caste san> 
cteque vixissent ac scelera expiavissent, mane exirent ad deum 
orientem exspectandum ; cuius indicia ubi aspexerunt, tanto 
gaudio affecti esse videntnr quanto homines in sacra Isidis re- 
cepti , cum subito Osiiidem din commiseratos et persecutos se 
invenisse exclamarent ^) . Quantopere autem in regionibus illis 
Aethiopiae solis orientis splendor et aspectus animos commo- 
veat, non solum qui hac aetate eam terram perlustrarnnt te- 
stantur sed etiam veteres animadverterunt, ut Agatharchides 
mar. er. 105 (Mttller) : rov de filiov Ttjv exipaatv ev rolg 
iTteyceiva nrokefiatdog Idiav keyovai xcrJ TraQrjXkayfih^tjv. 
TIqwtov fiev yaQ ov Tca-d-qTteQ Ttaq rj/^tv (pibg avrjXiov eio- 
d-ev oQiJfiev ercl xqovov ovx ollyov, eha ttjv avaToXr^ ' aXXa 
wnTog axoTlag v/caQxovar]g e^al^pvrjg avilaftipev ijliogy fjfieQa 
di ovdijtoTe yiveTac exeiae nqlv tov ijliov tdelv. 

Sermo horum hymnomm satis barbarus est. Quomodo vero 
Aethiopes barbari linguam graecam in suum usum vertissent 
itaque novam dialectum vulgarem formavissent, de ea re iam 
disseruemnt Niebuhr in commentatione de inscriptionibus Nu- 
biensibus conscripta^) etMuIIach in Encycl. Hal. vol. 81 p. 10. 
Hyrani B et C etiamsi certo metro non sint concepti *) , tamen 
propter orationem jweticam hoc loco omittendi non erant. 



*) DionyB. 2, 544. 19, 206. «) ib. 14, 44. 

»j V. Preller, Rifm, Myth, p. 731. 
^) y. Gau, Neuentdeekte DenkniUler aus Nnhien p. ^. 
ft) Cf. n. XXXJU. 



69 — 



A. 

t 

C. I. G. 5039. Kaibel n. 1023. Lepsius VI tab. 97 gr. 432. 

xPYcoxeAenAi^NMi^N AOYAid^GhNiiCd^rA^nHM^eiAiA^NeniceMoc 
Ad^TOYcroNHXPHCMoAeAYPOKTon" Hi f jie^noAAcuN 

OTHNMeAi^NocTOAONBACiAiCH rcei Aiej/ t^' J M^ 

I c A ePHc^cAercDeNe6.ciHcixA.Na)cnpocKYNHc\ceFM 

TONnPOK^GHrHMA^M^NAOYAlKAinPOOPON 5* 

THNCHNM'^NTOCYNHNTIcA6^NKOMICMeniNeYC^NTa) 

TA^eiMOIM^NAOVAlAlOCTeKOCHAHniNeVCON 

CCUZeMeK^IKH' im H Ni^AOXONKi^in^l A^^capictoyc 

K A H C 2 CDCen6. NTOTeKAieT^CKAI AMOi^cn^TPiAiKece^i 

N O C 4> I N A^T ePMOCOYK A 1^ ATHPXAAEnOINOIOD ,0 

A A Mn pa/f 7 /w:w4> e pcd n k A^ i a e*i oc rci AibAincdn 

XAII*;eiAl// / ACCACICT^ OPOAeMANTOCINACNA+AcCDAONTH 
CD A AA IMOIcAie CTINAMIMCDNIAKH KACirNTOYCAMMCDNO 

no pe NAocev^ ;//:roNCXYNAciYAPiKAHP|vi 
Versus 12—14 Gau ita tradidit : 

a.HC ccacicTOPAa6MaNTo..Nac A^pacoaacNTH 

JKaJMriCai€CTIN.UUwCNai<HKNCrrNTOYOaA^Ma>K 

.aop€Naic€M.(ONcxYNaryxa( 

Xqvoox^^v) Ilaiav MavdovXij lASnqvag ayaTtrjfia el klav i7tla(r])fiog, 
^arovg yovrj^ XQ^^l^M^^-t XvQ0%%[v]7t[e], ^'[/rj/e !!i7toXX[o)Vj 

o rrjv fiielavoarolov li[a]ailla[a)'}] "laeidt 

{ejiga&Qrjaag cf iycjj ev&a a[v) ^g^ lnavojg TtqoaKwqaag ^[eov] 
rov TtQOKad-rjyrjfia MavdovXt xai 7tQOoq[(jj)v[ra^ — s 

rriv a^v fiavroavvrjv rig d* av xofilaai i7tivevaavr[og] ; 
%Xax^l fjiOLy MavdovXij Jiog ri%og fjS' [i)jtivevaov' 
aCoCi fie xaJ 7i[e)[dv]r]v akoxov xal itaidag agiarovg, 
nlrjaCio ae Ttavrore xal erag xai dfi[Cj)ag 7tarql^ Ixiad-ai 
voacpiv oreQ [v]o[v]aov xal ar[e)Q x^^^^^^l^ 7t6]voi[o), lo 

^af^TtQo^rrjra] q)iQiov ytal de^tog "laidi ^aivuv 

x]al ^'laeidi [av]daa<f aiar[Q]o[<p]6Q[(fi) ? iiavroa[v)vag 

---------------- %aatyv[ri]rovg l4fifiwvo[g 

----.---^,- al]axvvag'} ------------ 



— 70 — 

Editores quomiiiiis canneii intelle£;ereiit imperitia uetoris 
potinii qnam Gaoii ap<^Taipbo solito diligentiiis eonfecto piohi- 
biti finnt. Nam ip«i poetae deberi qnaecnmqne in ratione grmete 
loqnendi et seribendi peceata imnt Leprii apograpfanm testatnr. 
Hie voealibns e et r^ commntati» et t. 1 €niC€MOC et y. 7 
HniN6YCON dedit. v. S KH . . HN ex xidrrr, v. 10 
ATHP ex ariQ effecit: qnamqaam in eodem versn AT€P 
recte scripfierat. Pariter vocalis o mensnrae imperitn^ v. 2 pro 
XQr^Ofifipdi XPHCHOA€, v. 5 pio TTQoofiurTa] TTPOOPON, 
V. 9 pro dfiwag AMOAC et v. 2 pio '^^rolior ATTOAAcoN, 
idemqne v.6 pro i7ririvaarTo[g] €TTIN€YCANTo>, v. 9 pro 
xaUTToio /fr/i/oioXAA€TTOINOIa) exhibnit Praeterea XPY- 
COX€A€ V. 1 et AYPOKTOTT v. 2 cormpta snnt ex xQ^ 
ao%iXv et XvQoxrvirt], Cl v. 4 ex at;; deniqne in voeabnliB 
V. 3 BACf AICH et V. 9 KAHCZcu Utteram a falso ant omi- 
sit ant addidit. 

V. 1 Franzins et Kaibelins veram Kiebnfarii leetionem 
aya/tr^fia el Uar eTtiar^fiog aspemati snnt : prorsns gimiliter v. 5 
nentmm TtQoyMd-riyr^fia qnod Niebnhr reete scripBcrat — nam 
faic qnoqne Kaibelins cnm Franzio male corrigit TrQoxa&riyirr^r 
— cnm articnlo rov coninngitnr. Qnalia vocabnla ab verbis 
derivata barbaris illis in freqnenti nsn fiiiiwe ex eo qnoqne con- 
cludi potest qnod Silco Aethiopnm rex pro voce maxime boI- 
lemni Wxi^ adhibet vixrjfia C. I. 6. 5072 v. 4. — V. 2 Ivqo- 
TitvTiog aNonno Diony8.41, 727 ApoIIo, paraphr. 7, 165 David 
rex vocatur. — V. 3 Niebnfar accnsativo ^aaiXiaarir ^lair re- 
Btitnto coniunxit adiectivnm fielavoaToXor; qnod qnidem Plnt. 
Mor. p. 372 de Iside praedicatur ^j . Sed quoniam dativum fiaair- 
Uaar] "laeidi fmsse constat, praeter alind vocabulum ad fte- 
lavooTolov relatum participium ex quo accnsativus pendeat 
Hupplendnm est. Quare in fine verBus i[7iayiov] a\yeli]v resti- 
tuerem, dummodo constaret quinam fiekavrjipoQoi illi Isidis 
cultni addicti fuissent: qui atris vestibns insignes fortasse 
ctiam peplum seu velum Isidis nigrum in pompa portabant ^) . 



<) Eadem Orph. hymD. 41 fAeXayr^fpo^of appelUtur. 

«) V. Boeckh. C. I. G. 2293. 2294. 2296. 2227. }4a^yaioy2, 194. 



- 71 — 

Qaamquam ab ApoUine vel a Mandnli pompam eorum dnctatam 
esse prorsnsignoratur. — V. 4 qnaeKaibeliusrepoBuitf^/^a/att; 
Udvio ntl. ferri nequeunt ; nam cum Ixariog certum est tnm litterae 
€NGAC1HC ant cum Niebuhrio evd-a eirjg ant quod praefero 
(v^a av rjg transcribendae snnt atque ad modum dei colendi 
pertinent, qnalem 8U{)ra explicavimus. In fine versus Kiebuhr 
d'e6v videtur recte coniecisse. — ¥.5 licet lacuna non indicata 
verbum finitnm desideratur. — Yersnm 1 1 Kaibel cnm scri- 
beret lafiTCQog ejcutveluiv nal de^iog larla Ixaviov ad reditnm 
familiae auctoris de quo antea agitur referendnm esse censnit : 
rectius olim Niebuhr de deo Manduli auctorem locntnm esse 
vidit. Qualis antem sententia versibus postremis 12 — 14 lateat 
ne Lepsii quidem apographo dnce elncet. 

B. 

Lepsius VI tab. 97 Gr. 451. 
A K T I N o B OAeAecnoT^ 

MANAOYAITIT^NMi^ai^PeV 
CHMIACOYTINi^Ai^MTlPAeeAMeNOC 

eneNOHcAa)MenoAYnpArMOCi^&:4»^AcDc 
lAeNAieeAoDNeicYiOHAioc.iiAoTPiON s 

eM^YTONenoiHcAMHNnd^cHC(judkCiuei^c 
c^in^cpcfvOTOccu^i^rNeYc^cefnoAYN 

XPON//;;;/) (/fiTieei^ceYceBiA.cTNecLBiys 

enef;r, (i:^!i^ i^ieNee^ci^MeNOC^ ^ediiiinim 

NeYCD/ //; (/ ; eAeiiiiCMOice \ YTO N e ntcu io 

X P Y CSW#:.f Ct^4>OCAIlTS!(PCDNT\ T O N 

OYPA^Nia)</A^ya)AoNa.A^iCTonH^NAeMM^TA^ 

Cu ^TA AeiNONNYKT I A PO M O NB)NA^///,n I \ TONnOIHCAMeNOC 
eNCDwAl^nCDTCDTHCA^e^N^ C I A^ C Y A A T I AOYCiiMeNOC 

Principia versunm 6—13 Lepsius ib. Gr. 463 repetivit: 

eMAYTONenoiHC^ « 

• <L\mbi i/mmwi oToc 

XPONeWW/«Tie 
cne^TOlHf:c-^i 

He^imimimmimi^ >» 

xPYcMlB«tu^4>oc 
oyp^nicdw/;^cdAon 

Cu^TiiAeiNCNNYKTIA 



— 72 — 

^AxTivo^ole diOTtOTa^ 
Mavdovki, TcTav, ManaQsv, 
aij^(fii)ci aov Tiva XafjLTtQa d^e^iojfxevog 
iTtevorjaa [x]ai €7tolv7tQayfi6(vr])aa aaq)alwg 

5 {el)divai &iXo}v, el av (el) 6 ijlwg' al{l)6TQtov 
kfxavTov eTtotYjaafirjv vtaarig Kax{l)ag 
xcri 7ta[arjg aS-e^^lTYj^Tog ycal ayvevaag eg TtoXvv 
Xq6v[ov ^iJiia]Tc, S^eiag evoe^{ei)ag [et)veY]a — 
l7te[d^aaiir]v] %al ivd-eaaafievog ave^^ketffa/Arjv. 

10 vevw[v yccQ %aT]idet^ag fioi aeavTov iv r<j) 
XQva[odiT(i) a]y:aq>(et) dt[ake]QiovTa t()V 

oifQavt[ov 7t6]Xov %al 

xarof deivbv vvxTidQ6fiov[Mii]va'^ ^toirjaafievog^ 

iv (J) xai ayi(i) tq) Tijg ad^avaaiag vdaTi Xovaafievog 



Ad tituli 8cripturam quod attinet, forma lu litterae K 
notabilis est. Ut mittam alia exempla de quorum tempore 
non constat, eadem in titulo C I. 6. 50p8 [Leps VI tab. 97 Gr. 
456] anno p. C. 226 scripto adhibita est. Gardthausen^) eam 
anno a. C. 154 iam in usu fnisse docuit; antiquiora autem 
exempla in supellectili fictili in insula Elephantine reperta no- 
bis servata^sunt, quae annum XVIII. Traiani (115 p. C.) ad- 
scriptum ferunt.^) Titulum autem ab homine barbaro composi- 
tum certae aetati attribuere non ausim , quamquam elocutio 
multo magis emendata est quam auctoris carminis A. Nam 
praetermissis itacismi exemplis (v. 3 CHMIA, v. 5 lACNAI, 
V. 6 UAU€lAC, Y. 7 €YC€BIAC IN€U[A]) perpaucae 
formae corruptae sunt: v. 3 0€AM€NOC ex &ec!)fi€vog vel 
&€aaafievog] v. 4 €nOAYTTPArMOCA ex i^okv7rQayfi6- 
vrjaa ; v.5 AAOTPION ex alXoTQiov^ v. 1 1 nisi fallor [C]luA- 
<)>OC ex ayca^pei, — Ad carminis argumentum comprehen- 
dendum quae supra scripsimus sufficiant ; ibidem etiam de no- 
mine MaxaQevg satis egimus. V. 2 in voce aq^ela non de 



•) Griech. Palaeographie tab. III, 12. 
2] C. I. G. 4S66 sq. 



— 73 — 

certiB dei ostentis, sed de solis radiis cogitandnm est qaibnB 
EBpectis deam adesBe poeta sentiat. — V. 5 alkoTQiov ifiav- 
Tov iTrotrjaafirjr xaxlag pro iynQari] ifi. Itt. vel aTtsaTr^aafirjv 
xaxlag dictum certe homini barbaro debetnr. Ad sententiam 
vv. 11. 12 conferendns Nonnus Dion. 17, 271 ubi Sol (pXoye- 
Qolo di aqfiaTog al&iqa Tipiviov appellatur. Geterum versuum 
12 — 14 reliquiae non Batis intelleguntur, praesertim cum Ben- 
tentia incohata v. 14 subito abrumpatur. 

C. 

Lepsius VI tab. 97 Gr. 455. 

nOIOr^^^f eiCTONCONCHCuONS^A^NCDTeCCDCw^lN^CDeMnNOlA^N 

nd^pexcuNCud^iAYNd^MiNMer^AHNeNe^ceerNCDNM^NAoYAi 
HAioNTONnANTenonTHNAecnoTHNAnANTCDNBAciAeA 

h. 1 0) NAnANTOKPikTOPAOUTODNeYTYXeCTATOUNAAOUNTCQNlwATOICk/OYNTCDN 
HNOHAlOCMANAOYAICArAnATHNiePANT^MINHTICeCTINYnO 

Thx:Ujh4l!:!li{l§Mi!l!lll'!li YMOYICIAOC 

OaL[difie '^7toll]oy, ^l&eg xofTor %atqov avaToXag 
7toio[vfievog] elg tov abv arjxoVy a[&]av[a]Te, at^ xal vaij^ 

efucvoiav 
jtagixiov nai dvvafuv fieyakrjv evd^a ae eyviov, MavdovXi^ 
ijktov Tov TiavTeTtOTtTrjv deaTtoTrjv, ccTtavTCJv ^aatliaj 
aidfva TtavTonqaToqa ' lo Tuyv evTVx^aTaTiov Xawv twv naToi" 

rcovvTioVj 
rjv 6 rjkiog MavdovXig ayan^^ Trjv leQav TdkfiiVj iJTtg eaTlv VTto 
TO, a%a[7tTQa Ttjg eve^d-elgag fivQuovvfiov^^Iaidog, 

Hymni auctor ignotus peritiorem se praebuit linguae grae- 
cae quam populares quos supra cognovimus. V. 2 tamen obscu- 
rius est quid poeta voluerit. Gum sententia exprimatur deum 
ubi ortus sit in cellam suam prodire, voce dO-avaTe interposita 
addi videntur verba atfi xal vatp ex %fA7tvotav Ttagixfav apta : 
quamquam lectio ipsa non satis certa est. "EfATtvoia ad ven- 
tum matutinum pertinet. Qnomodo autem verba v. 3 ivd^a ae 



— 74 — 

eyvior (sc. orientem) explieanda essent , sapra expoaitnm est. 
— V. 4 cf. Nonn. Dion. 9, 276 liTtokkwv Ttarotpiog. — 
V. 7 cum Talmin in Isidis tntela esse exprimendum sit, mibi 
quidem videtur collatis Eaib. n. 1028 v. 8. 1029 v. 8, ubi Isis 
^iofiakia OKaTtTQOiaiv atque axfj/tTQov exovaa appellatnr, 
auctor semel forma dorica usus esse cum scriberet riTig kaTiv 
VTto Tcc axa/tTQa Tfjg eve&elQag fivQuovvfiov *'Iaidog. De cri- 
nibus vero Isidis, quae Kaib. 833 v. 1 evjtkoxafiog nomina- 
tur, Aegyptios fabulatos esse ex nomine plantae apparet quae 
^latdog TQixeg ') vocabatur : accedit quod Memphitae Luciano 
auctore^) cincinnos Isidis ostentabant. Cognomen fxvQuuw^og 
simile sollemni adiectivo Ttolviovvfiog^ quod quidem Brugsch^) 
translatum esse censet ex aegyptio ai-ranu quod de omnibus 
fere deis aegyptiis praedicatur , legitur C. I. G. add. 4922 d. 
4944 b. Plut. Is. et Os. 53. Orelli 1876. 1877. Cf. Mar- 
quardt Staatsverw, III, 84. 



C. I. G. 5041. Kaibel n. 1022. Leps. VI tab. 97 Gr. 444. 

Versus quales Kaibel Kiebuhrii et Franzii supplementis re- 
ceptis exhibet, in lapide legi apographoLepsiano demonstratur 
nisi quod nomen auctorisNiebuhr male mutavit JSaviviog; nam 
nihil obstat quin legamus nomen barbaricum ^avavtog quam 
Gauii lectionem Lepsius firmavit. Alterum vero eiusdem no- 
minis exemplum Lepsius rettulit [VI tab. 97 Gr. 511] : 

TOnPOCKVNHMA 
CANCNCDCteNXNOYBIOC 
nPOCJATHC 
L I (Tlberiit) 

Simile nomen feminae Isvaacjg exstat C. I. G. 4828. 



*} Plut. fac. orb. lun. 25. Agatharch. mar. er. 108. Plin. XIII, 52. 

«) Adv. indoct. 14. 

3) Hiero^lyph. WUrterb, I, 220 8. v. l^> 



— 75 — 



\ 



XXXTI- 

C. I. G. 5078. Kaibel n. 975. Lepsius VI tab. 96 Gr. 409. 
Ectypum contuli. 

HAe€CTRATHrOC€(joNAnOAAa)NIOC€NOAAIKAZa>N 

mwimm'Co\ A € A n a h+ € Ax i Aococm€A€€ic 

«il^^ftX^WyTC^VETAZYKAlAieiOncoNiW^fW^PMH 

ii!i!iiaiaiimot^^Hoc?^z,£Q\\moiiiiiim 

V. 3 Lepsius XTTME exbibet. 

HX&B aTQarrjybg euw jinoXXioviog iV[^]a dL%[6i\l^u}v 
avdqaat'] aol dk, ava^, ^iXxidog og ^edieig^ 

Alyv7tTo]v T[e] fieTa^v nal Al&iOTtiov [x^ovogy] 'EQ^rjj 
TtoXXa 7tQoaev]x6fievog Qi^e dvr]7to[Xla]g. 

Nomen ^EQfifj a Kaibelio coniectura v. 4 additum iam in 
fine Y. 3 legimus. V. 4 ^rjTtoliov Letronnii supplementum cam 
neque sensu neque apographo Lepsii commendaretur, dvri^to- 
Uag correximus. 

xxxvn. 

C. I. 6. 5093. Kaibel n. 974. Lepsius VI tab. 96 Gr.412. 
Ectypum contuli. 

V. 1. nATPa)ieAIAOT]nATPa>l€AIAOY. 
V. 3. THPACANCpX]rHPACAN€pX. 
V. 7.8. T€PM( IA€INATA ON]T€PM €CTA€INA- 
rAea>N ; littera in ectypo non apparet. 

V. 8 Kaibelii supplemento ayavov ex fide lectionis Lep- 
sianae aya^wv exploso eiusdem explicatio yersuum »pro tribus 
his itineribus fac ut quietum aliquando vitae yideam finem« 
tollitur. 



Appendix. 

xxxvm. 

Ante hos paucos menses cnm iam haec de epigrammatis 
graecis in Aegypto repertis commentatio typis mandata esset, in 
antiquitatum aegyptiamm Museum Berolinense lapis Cahira ex 
urbe advectus est (n. 7974) epigrammate ornatus, quod ut hoc 
loco adderemus v. cl. Lepsius benignissime concessit. Lapis 
est calcarius 52 cm. altus, 32 cm. latus, quem prope Memphi- 
dis rudera repertum esse verisimile est : ubi sub imagine uraei 
qui dicitur serpentis cuius caput comibus atque solis disco ex- 
ornatum est hi versus exarati sunt litteris 0,006 — 0,008 m. 
altis (v. tab. IIj : 

^Tfj&i Xaov 7iaT€vCj7ta TekioQiov kv Tqwdoiat^ 

^eive, xal evQ^aeig yQafi^aTi Qrjyvvi^evov, 
'qv d' OTta rtQoxiiav OTBvdxi-^B f^e Trjv TtQOfiolovaav 

eig evcQOvg oalrjv aartlda TYjlifiiov 
5 dvofieviiov mtb %€^a/. r/ aot nXiov^ alvoTat^ dvdQ&v^ 

iaTiv, oTt Ccorjg Tfjgdi fu djteaTiQeaag ; 
aol yoLQ 6f.iov nal eQeaat hHwq^ efid d-eaitiat* eoTar 

ovx, oir]{v) eTtt yrig ^xTaveg ovaav if.iij 
dkl^ oaaTteQ ifjdfia&og TtaQa &lv^ akog eaxev aQt&fid, 
10 Toaaov Intx^ovtot &rjQeg i';ff>ifa* yivog' 

Tj ah ftev ovx vitaTOV^ rtvfiaTOv d* atdr][v] /teXdaovat 

ofifiaat deQxofievov aiav eQicov S-dvaTOV, 

SepulcraliB titnlus in trivio coUocatus fuit uraei ^) , qni ab 
impia manu necatus his verbis et viatoris misericordiam exci- 

*) Is serpens non anaglypho tantum sed etiam nomine danis certo 
designatur. Ceterum cf. Horapoll. (ed. Leemans. Amstel. 1S35) 1, 1; 



— 77 — 

tat et interfectori vindictain miserrimam a reliqna serpentinm 
mnltitudine inferendam minatnr. 

Inter animalia sacra Aegyptiomm quae post mortem in 
sanctis sepulcris condi solita sint, quamquani uraeum neque 
Herodotus neque Diodoms rcferunt^) : tamen eum in simili 
yeneratione habitum esse cum inde concludi potest quod re- 
gum atque omnium fere deorum deammque, Isidis maxime et 
Aegypti inferioris, tamquam signum colebatur^), tum corporibus 
serpentium conditis quae in museis aegyptiis adservantur lucu- 
lenter demonstratur. Quamquam similis inscriptio sepulcralis 
uraei neque graeca uUa innotuit neque aegyptia a L. 8ter- 
nio viro rerum aegyptiarum peritissimo allegari potuit. 

Quo magis autem Aegyptii animalia illa venerabantur, eo 
gravius supplicium de eo qui bestiam sacram sciens necasset 
sumebatur : quem ex lege mortis condemnatum esse Herodo- 
tns testatur.^j lam hoc loco cum ignotns sit interiector ipsos 
serpentes eum persecuturos esse praedicitur. Ac notum est 
uraeum omnium esse animaliura maxime venenatum atque pe- 
stiferum.*) 

Epigramma graece scriptum , cuius argumentum optime 
cum Aegyptiorum moribus congmere ostendimns, certe aut Pto- 
lemaeorum posteriornm aut primis dominationis Romanae tem- 
poribus attribuendum est. Nam Ptolemaeis regnantibus linguae 
graecae inter Aegyptios usus adeo pervulgatus est , ut etiam 
Uomani in administranda Aegypto eam retinerent. Ac litterae 
inscriptionis primi fere a. C. saeculi praebent speciem. Grae- 
cum autem hominem ne epigrammatis auctorem esse statuamus, 



otpiy CoifyQatfovtny l)(otna tijy ovQtcy vno xo Xoinoy a^fta xQvnto/iiyrjy, 
oy xaXovaiy Alyvntioi ovQaloy xtX. 

1) Cf. Her. n, 38. 41. 69. 72. 74. Diod. I, 83. 

2) V. Wilkinson, Manners and custnms 2. ed. London 1878 vol. Hl, 
p. 242 8q. P. Piorret Dictionnaire d^archSol. Sgypt. Paris. 1875 s. v. 
Uraeus. 

•^) II, (»5 . ih ^ ay nc tioy O-rjQitay tovttay anoxteiyfj, rjy fity ixtay, 
(kayato^ ^ CrjfAia xtX. Idem Diodorus refert I, 83. 

^) V. Horapoll. ed. Leemans p. 119. 



— 78 — 

cnm argumento tnm dicendi genere probibemur quod a Grae- 
corum U8U plus uno nomine recedit. 

Quo pertinent non tam lapicidae error v. 8 OIHM pro oiijv 
Bcriptum, quam formae inusitatae v. 1 Teltl^Qiov pro Tttkuy- 
Qiov^) V. 7 %iX(x}q[a)^) et v. 9 aQiS-fid, praeterea v. 1 xairc- 
VMTta non genetivo sed accusativo iunctum. Atque ipse ac- 
cusativus AAON et metro adversatur et sermonis legibus : ex- 
pectas Xaav vel monosyllabum Xav. Nam nominativum Xaog 
Sophoclis 0. C. 195 (cf. Herodian. ap. schol.) Hygini fab. 153 
p. 266, Servii ad Verg. Georg. 1, 63 testimoniis parum com- 
probari recte notat Dindorfius in Thes. v. Xaag. Etiam illud 
Xaav yQafi^ari Qrjyvvficvov insolite dictum. — V. 11 pro rj oe 
certe concinnius diceretur oi ae: neque tamen de itacismo 
aegyptio cogitare audeo^). 

Denique singulare est vocabulum sQogy cnius hoc loco pri- 
mmn deprehendnntur formae v. 7 eqeoai et v. 12 eqivjv. Quae 
Hesychii glossis : kQiag- ri%va. GeaaaXoi et iQhag^r Tenvoig 
explicantur: ubi €Qiag formam thessalicam propter genus 
masculinum praedicari verisimile est. Quod M. Schmidt (ad 
Hesych. 1. c.) egog idem esse atque 'iQvog statuit, si quidem 
Buggius *) recte vocabula eQvog eQWfic orior ad unam eandem- 
que radicem rettulit : et €Qog et suffixo -no auctum €Qvog (cf. 
ixvog, e&vog) ex radice illa facile derivantur. 

Geterum Homerica expressit auctor Xaav neXioQLOv v. 1 = 
X 593, dvafievewv VTto x^Qalv v. 5 = T 62, ofiov y,ai v. 7 = 
€ 294, t 69, II 315, naQa &lv' aXog v. 9 = ^ 316. 327, Q 12. 
Ad verba v. 3 rjv d* ona TtQoxiiov cf. Pindaricum Pyth. 10, 56 : 
^Eq>vQaiu}v OTt^ afiq)l Ilrjvelfbv yXvxeiav TtQox^ovrcjv kfiav. 



^) Notftbilis forma yitioaa uno Hesyehii testimonio comprobata: 
tiXfOQ' neXtOQioy, fiaxQoy, fjtiya et TeX<u(»w ftiyac , neXc^ios: quae 
glossae non iam est cur damneotur cum M. Schmidtio. 

2) Hesych. b xiXtoQ' vlo^, tyyopog, 

^ Cuius generis exempla sunt in papyris Ptolemaeorum aetate 
BCriptis ^Qola = ^Qla Notices et exiraits vol. XVIil* p. 304; avvyia = 
avoiyo} ib. p. 323 ; vTioxitai Leemans pap. gr. mus. Lugd. p. 26. 

*) In G. Curtii Stud. IV p. 327. 



H 





n 




DE 



M. TERENTI VARRONIS 

DE LINGUA LATINA LIBRORUM CODICE 

FLORENTINO 



AD SUMMOS IN PHILOSOPHIA HONORES - 

AB AMPLISSIMO 

PHILOSOPHORUM ORDINE 
ACADEMIAE WILHELMAE ARGENTINENSIS 

RITE IMPETRANDOS 

8CRIP81T 

ADOLFUS GROTH 

SUERINENSIS. 



AKGENTORATI 
APUD CAROLUM I. TRUEBNER. 

MDCCCLXXX. 



PRAEFATIO. 



M. Terenti Varronis de lingua Latina librorum quae super- 
sunt haud ita paucis codicibus servata ad nostram aetatem 
pervenerunt, quos omnes"^] iamdudum inter viros doctos con- 
stat ex uno illo libro defluxisse, qui saeculo XI in Montis 
Casini monasterio litteris Langobardicis exaratus et deinde 
Florentiae in bibliotheca Marciana adservatus nunc Floren- 
tiae in bibliotheca Laurentiana plutei LI codex X est. Hunc 
librum , quem nota F significabo , anno MDXXI Petrus Vio- 
torius cum eo, quo utebatur, editionis principis exemplo con- 
tulit, in cuius fine haec leguntur: «Petrus Victorius ac Jaco- 
bus Diacetius contulimus cum vetusto codice ex divi Marci 
bibliotheca literis longobardis exarato, tanta diligentia sive 
potius morosa observatione, ut vel quae in eo corrupte lege- 
bantur, in hunc transtulerimus.« 

His verbis confisus Leonh. Spengel Victorii lectiones ubi- 
que, perinde ac si ipsius codicis essent, in eam quam ipse 
paravit Varroniani operis editionem (a. 1826) transtulit. Nec 
tamen tantam illis fidem habere debebat. Etenim Victorius, 
qua erant illius saeculi homines in codicibus conferendis so- 
cordia, non solum sescenties libri scripturas ab editione prin- 
cipe discrepantes prorsus neglexit, verum etiam saepe codice 
obiter inspecto vel similes litteras permutavit vel compendia 
scriptnrae male intellexit. 



*) nisi quod fragmentum quod dicunt Casinense quinti libri de 
urbe Roma locum continens ex alio vetustiore fonte excerptum vide- 
tnr. Qua de re conf. Spengel, Ueber die Kritik pag. 481 sq. 

1* 



4 - [82] - 

Qnare non mirnm est iam Hieronymnm LagomarBinnm, 
qni anno MDCGXL codicem Florentinnm accnratins contnlit, 
et poBtea alios viros doctos in eam addnctos esse sententiam, 
nt negarent Yictoriannm illnm librum enndem esse ac Lan- 
rentiannm. Quae qnidem opinio cnm permnltis aliis minntiis 
certo refntatnr, qnas a Victorio landatas in nostro codice re- 
perias, tnm mbro aliqno pnncto, de qno infra in adnot. ad 
533, 14 verba faciam. 

Lagomarsinns antem illo qnidem diiigentins, id qnod 
snpra monui, codicis scriptnras enotavit, attamen qnae pas- 
sim ex eins coUatione Niebnhr et Lachmann rettnlemnt, ne 
ipsa quidem satis accnrate ea qnae in codice legnntnr reddunt. 

Itaque viri docti artem criticam in Varronianis libris exer- 
cendam omni certo fundamento tam din carere «onsentinnt, 
qnam diu nova Florentini codicis collatione destituti simns. 
Quam quidem ab Henrico Keil confectam possidet Leonh. 
Spengel (conf. Spengel, Ueber die Kritik p. 432] , sed hic 
vir doctissimns et de Varrone optime meritus novam hnins 
scriptoris editionem, quam per complura iam decennia in 
scriniis servat, inris pnblici facere adhuc nolnit. 

Quam ob rem ego, cnm anno 1877 occasione feliciter 
oblata per aliquot menses Florentiae morari mihi liceret, 
anctore et snasore Guilelmo Studemund bis illnm codicem 
qnam accnratissime potui cum Spengeliana editione contnli 
omne8(iue scripturae discrepantias in exemplo meo enotavi. 
Hanc antem editionem Muellerianae ideo.praetnli, quia con- 
textum Varronianum, qualis antiqnitus traditus est, Spengel 
multo fidelins servavit, cum Mueller et suas et aliorum con- 
iectnras sescentas in ordinem verborum receperit. 

Deinde in patriam reversus ad hanc meam collationem 
ipsum illud editionis principis exemplum a Victorio cum co- 
dice collatum adhibui, quod cum nunc in bibliotheca regia 
Monacensi adservetur, ii qni hnic praesunt benignissime mea 
causa Argentoratura transmisernnt. Atque iam laboris mei 
fructns in hoc libello ita composni, nt si qnae verba editionis 
Spengelianae cum codice non prorsns concinerent, ad haec nbi- 
qne ea adscriberem. qnae pro iis in codice exstant. Ut antem 



— [83] — 5 

oculis Btatim pereipiatur, qaidnam mea coilatio novi attulerit, 
omnibus iis lectionibus, quas iam Victorius recte in exemplo 
Monacensi enotaverat, litteram V addidi, eas autem, quas a 
Victorio prolatas in ipso codice non reperias, his uncinis () 
inclusas adscripsi. Veluti ad verbum quod exstat in edit. 
Speng. p. 2t vers. 3 »quaerere« adscripsi »qnare f^< idest: 
iam Spengel auctore Victorio recte rettulit, pro illo »quae- 
rere« codicem Fhabere »quarea. Contra quod scripsi ad 13, 9 

f^hviAoXoylav] ethimologian (eiymologian F)a 
id significat Victorium ex codice enotasse »etymoIogian«, cum 
re vera ibi scriptum sit »ethimologian«. Praeterea si quid 
in codice legi ex Victorii silentio concludas propterea quod 
hic editionis principis scripturam non mutaverit, id his un- 
cinis [ ] significavi ita, ut si consentiret edit. princ. cum co- 
dice, litteram [F], si discreparet, ipsam editionis princ. scrip- 
turam addita V littera illis uncinis saeptam adscriberem. 
Veluti quod habes 12, 4 »eam] ea [K]«, id significat pro Spen- 
geliano «eama in codice esse »ea«, idem autem cum iam in 
edit. princ. legeretur, Victorium non mutasse. Contra voca- 
bulum »communi«, quod legitur 16, 8, in edit. princ. omissum 
est, nec Victorius quicquam notavit, ut cum Spengelio cre- 
deres illud etiam in codice omissum esse. Attamen illud ibi 
legitur, nisi quod, sicut saepe, una m littera scriptum est. 
Id ergo significavi hoc modo »16, 8 communi] comuni [om. 
F]«. Similiter 30, 5 ubi ego adnotavi »qui prope] sic F 
[quippe F]« codex quidem recte praebet »qui prope«, Vic- 
torius autem id quod in edit. princ. exstat »quippe« non 
mutavit itaque Spengel bonam illam lectionem non nisi de- 
terioribus codicibus fulciri opinatus est. Nonnumquam etiam 
Spengel ipsas Victorii lectiones in editionem suam minus ac- 
cnrate transtulit, cuiusmodi locos asterisco V litterae addito 
signavi. Veluti id quod adnotavi ad 259, 9 »quo] qui F*« 
significat bonam lectionem qui, quam Spengel ex uno codice 
Havniensi affert, in Florentino quoque libro inveniri, idque 
Victorium recte enotasse. Ubi denique variae codicis scrip- 
turae nihil adieci, ibi Victorii Icctio eadem est atque lemma, 
i. e. verbum ex contextu Spengeliano exscriptum. Veluti 



6 _ [84] — 

15, 2 codex praebet qtui, Victorins aatem edittonis prindpiB 
lectionem qtmm non mutavit. Itaqne ego nihil nisi »qaam] 
qaaK enotavi. 

Sed haec hactenns. lam cam omnia qaae ad Florentini 
libri condicionem atqae indolem pertinent, satis diladde ex- 
posaerit Spengel (Ueber die Kritik p. 433 sqq.), illa hic prae- 
terire licet."^) Restat, at paaca dicam de yariis vitioram ge- 
neribas, qaibas Yarronis de ling. Lat. libri adeo scatent, nt 
vix altenim habeamas veterem aactorem, caias opera aeqae 
deformata sint. Atqae primam id certissimam est, qaod iam 
monait Spengel (De emend. rat. p. 7), eam qai codicem F 
exaravit, cam archetypam saam fidelissime depingeret, abs- 
tinaisse omnino a sanandis sescentis illis verboram monstris, 
qaoram interpolati posterioris temporis codices vix allam in- 
tegram reliqaerant. Rectissime igitar mihi Spengel 1. 1. sic 
iadicasse videtar: »Qaod si iam Florentinas eam censaram 
perpessas esset, nemo yeram inyestigando et coniectando re- 
perire posset; nanc yero cam yerba misere corrapta a librario 
cum fide sint depicta, in emendando yia et ratione progredi, 
et qao magis qais ingenio et indastria pollet, eo felidas ve- 
ram aactoris manam restitaere licet; qaae enim insant inter- 
polationes, cam explicandi caasa yocabulam saepius inyita 
Minerya adderent, casu magis quam consilio ex margine ilia- 
tas esse dixeris.» 

Sed etiamsi librarius quae legere sibi yideretar, ea recte 
describere sedulo studuit, tamen non minus certa ratione de* 
monstrari potest illum permulta quae in archetypo recte scripta 
essent, non recte expediyisse. 

Quisquis enim paulo diligentius hos de lingua Latina 
libros legerit, mox animadyertet non pauca menda in eos 



*) Qui loci in codice Florentino nunc propter atramenti pallorein 
parum certo legi possint, ut singillatim exponam, a me impetrare non 
possum, ne nimio taedio lectores enicem. Plura ut legat, ei continget, 
si cui chemicis medicamentis uti licebit. Sane aliquot locis, qui nunc 
aut omnino legi non possunt aut difficillime legunturi recentiora apo- 
grapha multifariam inter se discrepant, quoniam iam illa aetate, qua 
haec apographa confecta sunt, scriptura nimis expalluit. 



- [85] - 7 

irrepsisse propter certas quasdam litteras saepe inter se oom- 
mntatas. Unde satis apparet eas in arehetypo tam similiter 
scriptas fnisse , ut librarius facile aliam pro alia legeret. Ita- 
qne hoc aberi vitiorum fonte accuratius cognito multos locos 
emendari posse consentaneum est qui adhuc medicina egeant. 

Monuit igitur 0. Mueller in editionis a se curatae prae- 
fat. p. XXII eiusmodi ))literarum commutationes , quae in 
libris nostris saepissime reperiantur, esse inter t et c, etiam 
inter t et l, inter c et ^, inter / et t atque t et t , inter n et 
Uy inter m et in vel iu atque nu et mi, inter ae et e, inter a 
et Uy inter n et u, inter b et t«.c Quo loco Mueller vitia ex 
eloquio vulgari orta cum vitiis e litterarum similitudine natis 
commiscuit. 

Praeter has quas Mueller protulit etiam aliae litterarum 
commutationes saepius in his libris occurrunt, quarum non- 
nulla liceat exempla componere. Atque statim in iis quae 
sequuntur ubique ad codicis scripturas inclinatis litteris no- 
tatas adscribam ea quae ipse Varro scripsisse videtur. His 
traditae lectionis correctionibus , nisi in editionum contextum 
et a Spengelio et a Muellero pro certis receptae sunt, no- 
mina addam auctorum, ea autem, quae ipse conieci, asterisco 
notabo. Ceterum non alienum visum est eiusmodi quoque 
exempla afferre, in quibus ipse librarius errore suo cognito 
rectam scripturam restituit. 

Habes ergo permutatas i et u litteras e. g. in his locis : 

306, 2 locis locus 

307, 7 ibi ubi (Spengel) 

colludit collidit (Mueller) 

390, 3 solita soluta 

447, 6 albmmmm (corr.) albissumus 

Litteras a et i in his libris sicnt alibi saepe commutatas 
esse iam monuit C. F. W. Mueller (Zeitschr. f. d. Gymn.- 
Wesen XIX p. 868). Eius exempla sunt haec: 

16, 2 indigare (corr.) indagare 

61, 6 tatiemium Titiensium'^ 

77, 1 ceteras aqtMS ceteris aquis 

112, 4 suUli (cQrr.) suilla 



§ 



- (S6] 



112, 4 


iUie 


aliifl (0. Maeller) 




hinc 


hanc 


268, 1 


inqtdsitionis 


anqoimtionis 


305, 7 


locas (eorr.) 


locis 


310, 3 


hostiis 


hoBtias (Muelier) 


348, 2 


astriia 


Astraba 


382, 4 


geritur 


geratur (Christ, PhUol. XVI 464) 


396, 1 


Ula 


illi (AlduB) 


418, 10 


omnia liberalia 


nomina uirilia 


449, 8 


pauperi (corr.) 


paupera 


472, 2 


reddat 


reddit (Vertranius) 


501, 6 


tiocabula 


uocabuli 


548, 10 


eas 


eis 


Deinde t littera saepe 


commutata est cum e, veluti: 


44, 1 


cadet 


cadit (Pape) 


64, 5 


parere 


parire 


68, 4 


testes 


testis 


68, S 


uincere 


uincire 


92, 5 


subsidete 


snbsidite 


110, 5 


similixulas 


semilixulas 


120, 3 


minuti (corr.) 


minute 


247, 7 


dispondisse 


despondisse 


268, 2 


quaestores 


quaestoriB 


269, 4 


coUigam 


coUegam 




rogis 


roges (Mueller) 


319, 6 


hosteae (corr.) 


hostiae 


332, 8 


memorari 


memorare 


350, 7 


circum 


ceruum 


360, 6 


euripeden 


Euripidem 


7 


euripedes 


Euripides 


406, 7 


dicitur 


dicetur 


412, 1 


accidit 


accedit 


424, 1 


iam 


eam (Lachmann) 


2 


iniam 


in eam (Spengel) 


431, 4 


auele (corr.) 


auile 


7 


ueTiet 


nenit 


443, 5 


si 


se* 



- [87] 



9 



486 
490 
498 
528 
540 
550 
571 

18 
77 
429 
464 
533 
542 
571 

24 
91 
94 
103 
113 
117 
321 
337 
339 
352 
370 
377 
435 
562 



9 simile 

9 simili (corr.) 

5 mares 
legerem 
confidssent 



6 
6 
9 
5 



simili 

simile 

maris (Muellerj 

legi, rem (C. F. W. Mneller) 

eonfecifisent 



exegt exigi 

midici medici 

Inter i et o habes hasce permutationeB : 

4 aretofodinae argentifodinae * 
2 comitiis Gommotiae 

6 spomiora spinosiora 

5 dioros Dioris 
14 aacrifici sacrifico 

7 Jirma forma 

5 aegrotos aegrotis 
Litterae ^ et o his locis commutatae sunt: 



6 agrosium 

2 graeco (corr.) 

2 comu uo 

4 cofui 

4 iuro 

4 colerent 
2 polio 

9 stipateres 

2 cemetria 

5 federe 
5 promis 

4 est stare 

8 uenerunt de 

9 logo 



agrestem (Stuenkel) 

graece 

comuue (Mueller) 

gerui 

iure 

colore ut (Lachmann) 

Pelio 

stipatores 

Commotria (Turnebus) 

fodere (Mueller) 

premis 

fossari (Mueller) 

uenor unde 



lego 

In distinguendis e^ ae (id est f ) , oe litteris Florentino 
codici omnino nuUa fides tribuenda est, quam ob rem ple* 
rumqne snpervacuum habui varias lectiones hnc spectantes in 
hoc libello enotare. Verbi cansa legitur 20, 5 caepit pro coepit; 
20, 8 egrot-amus pro aegrotamus; 22, 6 compraehensa (sic fere 
nbiqne) ; 24, l qtse pro quae; 28, 1 querere; 31, 4 Greci (sic 
eonstanter) ; 34, 4 a Preneste Ptaenestinus ; mnlta similia. 



10 





[88] - 


SaepiBsime etiam hae littene {e et ae) commntatae sant 


cam a, enins rei haec habeo exempla: 


20, 8 feeit 


facit 


21, 


3 quare 


qaaerere 


26, 


5 natura 


natnrae 


52, 


, 7 quaetriceps 


quarticeps (Mneller) 


57, 


, 5 uiminata 


aimineta (Vulg.) 


90, 


, 7 peregra (corr.) 


peregre 


123, 


, 3 ruiundaefactae (oon 


.) rutunda facta 


239, 


, 9 ducare 


ducere 


246, 


, 2 ceterae 


cetera 


250, 


f 8 cauari 


caueri 


287 


, 6 auspicendo 


auspicando* 


303, 


, 8 ferra (corr.) 


terrae 


320, 


, 8 appellata (corr.) 


appellatae 


380, 


10 facere 


fecere 


412 


^ 4 tunica 


tunicae 


424 


^ 5 quidem 


quidam 


430 


, 11 tibura 


Tibure 


443, 


> 4 melicerte 


Melicerta 


481 


, 4 tempore 


tempora 


493 


, 3 quatemoa 


quae temos 


495 


, 13 metelle 


Metella 


496 


, 6 a/^to 


apte 


497 


, 3 discrimine 


discrimina 


507 


, 10 scalem (corr.) 


Bcalam 


522 


, 2 miliaria 


miliariae 


551 


, 2 conferetur 


conferatur 


557 


, 4 genere 


genera 



Praeter has similesque litterarum sonorumve permuta- 
tiones non pauca menda ideo in codicem nostrum inepsisse 
videntur, quod librarius notas soUemnes, quibus archetypum 
abundasse Mueller satis comprobavit, male intellexit. Quod 
yitiorum genus cum iam Mueller (p. XXII sqq.) diligenter 
perlustrayerit , unum habeo quod addam: in fine verborum 
non solum m litteram, yerum etiam alias terminationes , in- 
primis «; tj nt, tur, ntur totiens in nostro codice aut omiBsas 



- [89] - 



t1 



ant perperam additas ant inter se permntatas esse, nt veri 
git simillimnm eas in archetypo per compendia scriptas fnisse. 
Non necessarinm videtnr de m littera testimonia afferre ; re- 
liqnornm, qnae posni, haec habeo exempla: 



278, 2 


tri 


tris 


322, 9 


quo 


qnos 


343, 8 


gladioa 


glandio 


359, 2 


transuersum 


transuersns 


368, 1 


prozimo libro 


proximis libris (Wilmannsp. 30) 


401, 15 


ea 


eas 


410, 5 


obscurum 


obscums 




longi 


longns 


413, 6 


usus 


usn 


440, 9 


patricos 


patrico 


467, 1 


raiiones 


ratione 


474, 8 


suis 


sni 


480, 5 


ea 


eas 


490, 1 


qui 


qnis 


522, 4 


minores 


minorem 


583, 9 


accium (corr.) 


Accins 


586, 10 


omnem 


omnes 


23, 3 


/uerint 


fnerit 


28, 9 


continent (corr.) 


continet 


44, 5 


ambitent (corr.) 


ambit et 


90, 6 


attemptasset 


attemptassent 


97, 9 


esse 


esset (Vnlg.) 


99, 1 


parabantur (corr.) 


parabant 


123, 2 


erant 


erat 


272, 5 


lusiraret 


Instrare (Gronov.) 


274, 2 


Jiebat 


fiebant 


282, 5 


posuissent 


posnisset 


293, 4 


sit 


sint 


354, 8 


axet (corr. 


axem 


376, 2 


ferret 


ferre 


384, 2 


facias 


faciat 


386, 8 


sit 


sint 


388, 2 


rescripserint 


rescripserim 



12 



- [90] - 



388, 


3 


reliquermt 


reliqtteriin 


401, 


7 


scribi 


scribit 


415, 


1 


essent 


esset 


426, 


4 


habet (corr.) 


habent 


431, 


8 


esset (corr.) 


essent 


435, 


10 


habentur 


habent 


438, 


5 


essent 


esset 


439, 


3 


essent 


esBe 




6 


dicat 


dicant 


440, 


5 


essent 


esset 




10 


dicuntur 


dicatar 


443, 


5 


solueret 


soluere* 


449, 


10 


esse 


essent 


458, 


1 


iubet 


iubent 


459, 


13 


possit 


possint 


461, 


9 


erat 


errant 


469, 


1 


restituantur 


restituatur 


478, 


5 


uidet 


nident 


483, 


1 


designentur 


designetur 


484, 


10 


significat (corr.) 


significant 


487, 


2 


uideant (corr.) 


nideantur 


504, 


8 


habet 


habent 


507, 


4 


scdterent 


scateret 


527, 


13 


possit 


possint 


532, 


3 


discrepant 


discrepat 


534, 


8 


mendunt (corr.) 


mendum 


535, 


1 


Iduant 


lauat * 




3 


Uma 


lauat 


542, 


6 


absoluerim 


absoluerit 


544, 


8 


continent 


continentur 


549, 


2 


esset 


essent 


561, 


2 


ignorent 


ignores (Aldus) 


565, 


9 


uocantur 


uocatur 


576, 


6 


proficiscantur 


proficiscatur 


578, 


7 


possint 


possit (Mueller) 


581, 


14 


subiungatur 


subiungantur 



- [9i] - 



13 



SatiB constat antiquissiinuin illum codicem, ex quo noster 
defluxit, ita exaratum fuisse, ut litterae in initio et fine voca- 
bulorum quam minimis spatiis disiunctae essent (conf. Mueller 
p. XXII) . Itaque yeri non dissimile est notas illas sollemnes, 
de quibus modo scripsi, interdum etiam in mediis verbis ad- 
hibitas fuisse. Quam ob rem eaedem litterae, quas in fine 
vocabulorum tam foede vitiatas esse vidimus, nonnunqnam, 
dummodo praecedant vocales, idem perpessae sunt in medio 
verbo vel etiam in ipso initio verbi. Quod quidem concludi 
potest ex hisce exemplis: 

cerimonia (Becker ; cf. Spengel^ 
Philol. XXXII 98) 

exitus 

illicium 

Pimpleiades 



b^j 


1 


certanta 


66, 


6 


exius 


272, 


1 


illtcitum (corr.) 


307, 


2 


piplae id est 


339, 


2 


cemetria 


400, 


3 


dum cenatur (corr.) 


414, 


a 


sibeUum 


435, 


1 


teparis 



Commotria (Ribbeck) 

duce natura 

simpulum * 

temporis 

Litteram s eo compendio notatam fuisse, quod cum t con- 
iunctum figuram effecerit litterae e simillimam, hisce osten- 
ditur permutationibus: 



31, 


3 cum -w- 


cum E* 


77, 


2 comitiis 


Gommotiae 


114, 


3 auere 


sueris* 


336, 


8 tabulis 


tabulae * 


345, 


4 schenicolis 


schoenicolae 


426, 


1 decretis 


discretis (Augustin.) 


458, 


12 copulae (corr.) 


copulis 


545, 


13 simile (corr.) 


similis 


565, 


9 proportione 


proportionis (Wilmanns) 



Pauca supersunt quae addam de collationis meae modo 
et ratione. Atque primum omnes scripturae discrepantias in 
hoc libello ita enotavi, ut siqua novanda viderentur in eo 
contextu Varroniano, quem Spengeliana editio exhibet, verba 
restituenda crassioribns litteris distinguerem. Veluti quod 
scripsi ad 51, 8 vmortem] obitniilff id significat mihi pro 



14 — [92] — 

vocabnlo mortem, qnod in editione Spengeliana legitnr, eo- 
dicis lectionem obiktm in ipso verbonun Varronianonun con- 
texta restitaendam videri. 

Orthographica qnoqne ex F omnia accnrate exBcripsi nec 
fere tacni, nisi vatM e, ae^ oe litteramm commntationeB, de 
qnibns snpra dictnm est, praeterea antem haec qnae tam con- 
atanter in codice Bcripta snnt, nt hoc looo ea congesta snb 
nno aspectn ponere commodins visnm sit: Constanter igitnr 
in F scribnntnr quaUuor et litterae et reliqni hnins Tocabnli 
casns (nisi qnod 14, 5 scriptnm est Kteri»), Deinde quom, 
quoius, similes formae, qnas recentiores codices saepissime 
restitnerunt, in F non legnntnr nisi aliqnotiens in posteriori- 

bns libris. Habes enim 423, 12 quoius; 442, 5 quor; 443, 8 

etm cwr 

quom; 444, 8 quor ; 487, 3 quoius; 545, 11 quoius, 

In adnotatione adscripsi omnes eas yiromm doctomm 
coniectnras, qnibas nova qoam institai collatione codicis plns 
minasve probabilitatis accedere videretar. Itaqae sescenties 
Odofredi Maelleri nomen ibi invenies, qni mira sagacitate 
saepissime eas scriptaras e deterioribas libris depromptas 
in ordinem reposnit, quas ego in commnni illomm fonte 
repperi. 

Nonnanqnam ipse conatas sam eormpto alicui loco me- 
dicinam adhibere. Qnamm tamen coniectnraram si anam 
modo ant alteram viris doctis probavero, satis habebo. Nam 
ii sant hi libri Yarroniani, in quibas emendandis etiam doe- 
tissimi viri maltifariam erraverint. 

Libros et commentationes , qnibas in hoc opnscalo con- 
scribendo praeter Spengelii et Maelleri editiones praecipae 
usas sam, hic posai: 

L. Spengel, Elmendationnm Varronianamm specimen 
I. Monachii 1830, 

idem, Ueber die Kritik der Varronischen Bttcher de lin- 
gna Latina (in Actis Academiae Reg. Bavar. class. philos.- 
philolog. vol. Vn 1855, p. 431 — 482), 

idem, Commentatio de emendanda ratione libroram M. 
Terenti Varronis de lingaa Latina. Monachii 1858, 



— [93] — 15 

idem in Philologo Gottingensi XVn p. 288—306 ; XXXH 
p. 92—105. 

W. Pape in «Zeitschrift fUr die Alterthnmswissenschaft « 
I 1834, p. 211—228. 

W. Christ in Philol. Gott. XVI p. 450—464; XVH 
p. 59—63. 

C. F. W. Mneller in «Zeitschrift ftir das Gymnasial- 
wesena XIX p. 421—424; 792—800; 867—874. 

Aug. Wilmanns, De M. Terenti Varronis libris gramma- 
tieis. Berol. 1864. 

H. Eettner, Kritische Bemerknngen zn Varro. Halle 
1868. 

Lnd. Stnenkely De Varroniana Terbomm formatione. 
Argentorati 1875. 

Ang. Mneller, De prisciB verbomm forrais Varronianis. 
Halis Saxonnm 1877. 

Reliqnos libros, quos passim adhibni, suo qnemqne loco 
landavi. 



VARIETAS LECTIONIS. 

pag. 3 M . TERENTI UARRONIS • DELINGUA LA- 
TINA • DE DISCIPLINA ORIGINVM • VERBORVM • AD 
CICERONEM LIBER. • mi • EXPLICIT • INC - LIB • V - | 
12^4 hvfiokoymriv] ethimologicen ^) (etymologicenF] || eam] ea 
[Fj II 13, 1 quom unius] cui unius [V*] || 3 quom quaeritur] 
cum sequitur [ V] || ostenditur] hostenditur || 4 pertendendoj per- 
tendo [V] \\ 5quom] cum^) [V] || 9 hvfioloylav] ethimologiam 
(etymologian V) \\ TteQl arjfiaivofiirufv] nEFChMAINOME- 
NON F II 14, 1 exilius] corr, ex exillius, utvid. [ex illis F*] | 
obscuriora] corr. ex oscuriora || 2 extat] exstat || 15, i impos] 
iilieos^) II 2 quam] qua || impotem] impotentem [F] || 3 pos, 
quam] postquam [ V] \\ impos] in pos ^) || pos] corr. ex pons | 
IG, l.fugitiua] corr^) ex fngiua^) || 2 indagare] corr^) ex in- 
digare || 3 si quivero] corr.^) ex siqui ero®) |l mediocreis] me- 



'} De ▼ocabulorum graecorum apnd Varronem forma cf. 0. Mueller 
pag. XXXIX, Stuenkel 1. 1. p. 5, Aug. Mueller 1. 1. p. 32 sqq. | ^) sic 
constanter in codice scriptum eet, quod non amplius enotabo | ^) hia 
litteris subeBse videtnr inposy quae quidem forma alibi in codice F 
non legitur || ^) litterae ti, a, v a poBteriore manu videntur Buperscrip- 
tae esse , quamquam suo iure Spengel (Ueber die Kritik, p. 434) haec 
tradit: »Von BpUterer Hand ist der Text unbertihrt geblieben, und 
selbat die wenigen Aenderungen und ttbergeBchriebenen Buchstaben. 
bei denen man zweifeln kann, ob sie vom Schreiber oder von zweiter 
Hand herrtthren, sind vielleicht alle von erster Hand« | &) inter/fi^* 
iiua et secuta nulla interpunctio exBtat; fortaBse legendum est: tVlci, 
quae iam maioribua nosiris ademii obllniOy fagitlua saecola || ®) legen- 
dam est sl qnlero Rectissime enim Spengel (Emendat. Varron. spec. I 
p. 5) Varronem verborum, ubi fieri possit, brevissimam et contractam 
formam praebere docet idque tot comprobari locis, ut paucissimi qui 



— [95] — 17 

diocris II 16, 6 obiectaj oblecta, ut vid, \\ 7 et yeterum] ac ne- 
teram ') || 8 communi] comuni ») [om. V] \\ literarum] Uttera- 
ram^) carr. ex literarnm || 9 commutatio] sic F [conmutatio 
V] II 17, 1 se 8crutari] scrutari || 4 adtractionem] tractatio- 
nem*^) || 5 gyllabarum] sillabarum || 7 commonendum] ammo- 
nendam || 18, 2 quatuor] qnattaor*') || 3 primus] inflmns^^) || 
etiam populus] populus etiam || 4 anrifodinae] aretofodinae ^^) || 
5 escendit] descendit [V] || 19, 2 Pacuvi] pacui**), ut f>id. 
[parui V] \\ 5 incumcervicum] inceruiceruicum V \\ 20, 2 cla- 
myde] clamide || brachiuro] bacchium '-^) || 3 escendens] aseen- 
dens^^) [V] || 6 aditus] aditum^^i eorr. ex aditus || 8 facit] 



obstent ad illoruui Dormam mutandi sint. Similiter H. Kettner 1. 1. 
p. I sq. Eiusmodi autem formas non contractas in codice F has tan- 
tum inveni : 263, i anspicauerit in loco ex tabulis cenBoriis excerpto et 
549, 8 uitauerunt, praeterea 397, 5 impogiueruni, qua de forma conf. not. 
ad 97, 5. Victorius 237, 5 in loco nunc cum secundo quaternione per- 
dito formam nouisseftt in editione principe Bcriptam non mutavit. lis 
autem, quos Spengel 1. 1. citavit, locis codex recte exhibet 285, 6 ne- 
quierit et 507, i cmisuemnt I| '') sic scripsit recentiores codices secutus 
0. Mueller suadente iam Spengelio (p. 662} || ^) in codice Florentino 
cmnunis etc. constanter (numeravi 22 locos) scribitur per unam m lit- 
teram; semel (20, 4) communi scriptum est || ^) sic constanter F, nisi 
quod 14, 5 litei^ scriptum est || *0) scribendum vidctur vel translatif^' 
nem vel transiectionetn . Utrumque vocabulum significat metathesin, de 
qua una ni fallor hic cogitari potest. tranelatio, quod vocabulum ad tra- 
ditam lectionem paulo propius accedit, legitur apud Diom. II p. 442, 31 
et apud Donat. III p. 397, 2; transiectio occurrit apud Comificium lY 
21, 29 II 11) sic constanter || i'^) restituit Mueller suadente Spengelio 
(p. 662) II 13) cretifodinae coni. Tumebus probavitque Spengel (p. 662), 
arenifodinae scripsit Mueller. Mihi autem paulo probabilius videtur 
esse argentifodinae» Conf. 504, i ubi per similem errorem librarius 
aceto pro argento scripsit; 437, (> ubi fodiaiur argtmtum, argentifodinas 
dici: Varr. R. R. I 2, 22 || i^; hoc nomen in codice constanter (nisi 
quod 27, 5 et 342, 3 exstat Pacuuius) una u littera scriptum est, id 
quod Victorius nusquam notavit. Habes ergo : Pacuius 66, 2 ; 273, 3 ; 
304,8; 356,4. Pacui praeter hunc locum 307, 9. Pacuium 364,4; 
365, 5; 368, 3; 378, 2. Varroni hanc scripturam vindicavit Lachmann 
in Lucr. V 679 p. 306. Conf. etiam Aug. Mueller I. I. p. 18 || W) scri- 
bendum est braeehiuin || i^) sic 0. Mueller R i'') fortasse cum Scioppio 
adytnm et initia regis legendum est 

2 



18 — 196 — 

L. 

feeit [ V] II 20. 11 ad Arislophanis' rorr. ex adristopkanes man» 
sec., ui rid. || Cleanthis] eleantis . V] |j 21, 3 aint ficta' sic F 
[significant F^ || 3 qnaererej qnare V jj 7 lege^ om. in rm- 
texiu.i sed m marff. add. man, pr, || 8 Linio] tic corr., ut 
9id., ex Libio H 9 tripartita] tripertita >^ jj 22, 9 diem et 
noetem] corr. ex noetem et diem [noctem et diem F*j l 
12 qnadripaititio] qudripertitio jj 23, 2 qnadripartita] qna- 
dr^rtita || 3 fherit] fnerint [ V] \\ enim] animi [V\i^ nbi 
is] carr. ex nbi his || 7 qnod] carr. ex qnot, m/ rtie/. || S homm 
enim] enim homm || 24, i qnis . . . lods] qnis locis V \h pro- 
diere] prodieront ***; jj 6 agrosnm] agrosinm^^ V || agrioolam] 
cerr. ex agrigolam, tU vid. \\ 25, 2 conlocatnm^ eoUoeatnni 
[V*] II 5 qnoiqnam] cuiqnam ^F] || 8 moero] maro ^ui vid.) 
[^j II ^ qnidqnam] qnidqne K || 26, l consistit] constitit | 
2 pretinm^Vj eic F [precinm V] \\ inde locariom] inlocarinm 
V 11 5 natnrae^ natnra V \\ 6 caelnm et terra] terra et | cae- 
Inm 22; [V*] \\ 27, 2 in qna etiam] in qno etiam V || 4 dicitnr 
dnobng modis] am. F [V] ]\ b dicit qaom demonstratl eani 
deraonstrat dieit^"») [F *] || ii bipartita] bipertita |j 12 unios] 
nnom V || 28, 2 caelatom] celatum (coelatnm V] || 3 a con- 
trario' eontrario^^) V \\ 6 potuitj ab eo^^, potuit || s cavum^ 



^, aic constoDter huiuBmodi vocabula scripta sunt | ^ recte do- 
eet Spengel (Ueber die Kritik, p. 477^ : »Die Form des Perf. auf ere 
bat VictoriuB einige Male ans F eigena atatt erurU angefUkrt, docb 
nnr irrtbOnlich, die Sigle ist enuU, nicht ere.m Eadem enim, qnae in 
hia formifl exatat, nota aoUemni librariua uaua est in exaraadia Yerbia 
393, b iuranmt; 40S, • tioearuni; 535, 14 ataentni. Uno loco 554, & 
peracriptum eat reUquere, sed hnnc corruptum eaae iam diu conatat h 
*^j reatituendum eaae agrestem bene perapexit Lud. Stuenkel 1. I. 
p. 50 I 21) monendum eat ii litteraa aequente vocali in F pioprio quo- 
dam compendio scripturae notari, quod fere nnaquam cum ei commiH 
tatum eat. Victoriua tamen admodnm ea confudit. Itaque F e. g. 
haace praebet formaa: 47, 5 trauelaUcio; 51, «> suspieione; 58, 6 mif- 
eialie; 89, \f /eiiales; 271, 7 coniio; 572, 2 prommtiare; 579, 6 inposiii^ 
cHs. Perperam scriptum eat 394, 4 impoeitiiia in loco satis corrupto || 
^) lineola illa significat particula et in codice versum terminari 1 ^ aic 
iam Mneller baec verba coUocavit auadente Spengelio p. 663) 1 ^) re- 
atituit Muelier 1 ^> fortagse baec verba restituenda, ea autem quae 
praecedunt de celando nt glossema delenda sunt 



— [97] — 19 

chonum (choum V) \\ 28. 9 contiiiet] carr. ex continent || 10 An- 
dromeda] androma, detnde lacuna unius litterae [Andromacha 
V] II nocti : quae] noctique [V] \\ 29, 3 Agamemnon] aga- 
memno^^) || 4 clupeo] clipeo [V] || 5 clupeum] clipeum [V] \ 
carationem] ua . . tionem , inter ua et tionem duae fere lit- 
terae deletae esse viderttur [nationem F] || 30, 1 cavum] ca- 
uinm II sit ortum] sic ortum jj 2 Hesiodum] esiodum || 4 itaque 
terra] itaque tera || 5 communis] comunis || qui prope] sic F 
[quippe V] II 6 territorium] teritorium || 8 in messe] in messt 1 
31,1 quo teritur] qni ^?) teritur [quod teritur V] \\ 2 parteis] 
partis II iter] item^») || 3 cum his] cum .is-»») || Latio] latino 
corr, ex latio, ut vid. || 5 pote vel illinc] poxt veil^Nc- '®) || 
in Palatium venit] uenit in palatium [V*] \\ 6 via si qui- 
dem] uias quidem V || 32, 2 ambitus est] ambituster ^^) , ut 
vid, II 3 XII] duodecim [V*] || 5 tera terra] corr. ex terra 
terra, ut vid. \\ 33, 2 sit obrUtus] obrntas ^"^) || quod Romanus] 
quiromanus 33) || 3 sepulcrum] sepulchnim || 5 humo] homo 
[V*] II opertus] opertnm || 6 quoad] qaod^^) [F] || 7 humum 
.... ut] humum ut [V\ \\ 34, i declinata] declinato 3») [V] \ 
Appulia] apuli corr. ex apulia [Apulia F *] || 2 Tusci] tuscia 
[ F] II 8 Romulo] romo V || Gabiis] gabis ^e) v || 35, 2 a pro- 



«) conf. Aug. Mueller 1. 1. p. 33 H ^) aic Mueller H ») collatia iis, 
qnae Varro p. 30 de origine vocabuli territorium protulit, dubito an- 
non hic scribendum sit: quod eae partes prope Iter limitare item 
maxime teruntur || ^) li» fortasse, sicut saepe, pro e scriptum est (conf. 
praefat.) itaque etiam yocabulum termen servari potest nec necessa- 
rium est, cum Spengelio (Ueber d. Kritik p. 466) scribere: hoc cutn 
J. .. dicitur, .... non terminusj $ed terimen || ^O) Spengel, De emend. 
rat. p. 7 haec ex libro maioribus litteris exarato descripta esse suspi- 
catur. Putavit enim, ni fallor, librarins his litteris Graeca verba 
subesse, quam ob rem etiam in margine gr adscripsit, quo signo con- 
stanter verba Graecis litteris exarata notavit || ^^) an latet in ter lit- 
teris substantivum iter vel genuinum vel ex glossemate natum ? || '^) ver- 
bum sit iam Mueller (p. 271) delovit || ^) fortasse scribendum est ah 
eo, si qui Romanus comhustus et in sepulcrum eius ahiecta gleha non 
est II 34) hanc formam ex quoad contractam Varroni tribuendam esse 
probavit Kettner I. I. p. 1 1 || ^) sic Mueller || ^) Gahis recepit Mueller, 
Varronem haec et similia »ex vulgari sermone contractionis amantis- 
simo" retinuisse docens. Cuius contractionis praeter ea quae ipse 

2* 



20 — [98] — 

grediendo] corr. ex progTediendo | ^b, 6 incertns is ager^ in« 
certm is") || 36, l alii qnod] aliqnod V\\ l ayQov ArrO^ | 
5 CXX] centnm niginti, item paulo post \\ 7 XII] dnodecim | 
actnml ^ corrreetum ex aetns, ut videtur || 37, 1 primo 
a] prima [^] |i 2 tribns] tribns actibns [T. || 3 vehebant] 
nehebant actns uehebantnr actns F. || 4 quo fmctnBl qnod 
irnctns \V\ || conyehebantnrl eonnehebant ^^< || 5 ab itn] 
ab habitn F] || 7 eo qnod] om. F V \^ proximai proxnma | 
snperiora] Rnperiora loca^») [r*] || 38, 3 ro/i 4] AV/MA^»; | 
4 pecudnm] pecodnm || 9 sementesj sementem^^) r || ii ab 
spe] a gpe ^^ || 39^ 1 snmmum] snmnm || 5 sit, fiat ara] 8it, 
flt %r%^^ II ipso area] ipsa^^) area [ r *] || 9 snlcus] snlcos^^) | 
11 opera] opere^'*) \V\ || 40, 1 mrsum] mrsnm | rursnm \ 

i 

3 rora] rora || septem montinm] sic JF^') {V\ || 9 inibreHqne 
imbremqne ^*") || 41, 2 exhalabat| exalat [exhalat r || 4 ad 



Mueller laudavit, haec habeo exempla : 54, 3 regia (pro reg%%9 posituin, 
eonf. Spengel, Philol. XXXII p. 100) et 101, 1 hoglU pro hostiis. Ce- 
terum conf. Neue, Formenlehre l^ p. 120 et Aug. Hueller, p. 31 »q H 
37; offtr delendum esse vidit iam Spengel ip. 664) | ^; sic Lachmaun 
(Rh. Mufi. N. F. II p. 359; || ^; vocabulum loca, quod Mueller resti- 
tuit, apud Spengelium non nisi typographi mendo intercidisse vide- 
tur 11 *>; yif*rj recte seripBit Lachm. 1. I. p. 360 1| *^: sic Mueller || *-/ quo- 
tiens in codice Florentino ante Htteras consonantes forma ab, quotiens 
a inveniatur, ex hoc iudiculo licet videre: 





d 


1 


n 


r 


t 


th 


tr 


• 

J 


ab 


15 


30 


9 


23 


12 


1 


3 


3 


a 


7 


12 


13 


6 


13 


U 


4 


2 




B 


8C 


sch 


scr 


sp 


st • 


str 




ab 


45 


2 


1 











2 




a 


21 


2 





1 


5 


2 


1 





Praeterea singula exempla exstant formae ab ante h, c, g, m, q Wt- 
teras positae: 78, a ab belh 106, 2 ah malachc 122, 1 ab galero 371, 'i 
ah qno 402, :> ab capite. Forma aba (de qua conf. Miieller ad V 30. 
in codice nusquam legitur nisi quod habes 347, 4 ubs te in versu Ac- 
ciano || *3; sic Mueller |1 *^i sic Lachm. 1. I. p. 362 || <&; fortasse resti- 
tuendum est, quamquam statim sequitur nominativus^wrtf. conf.Mueller 
ad V 37 II <«j sic Mucller || ^^) de foliorum transpositione conf. 0. Mueller 
p. 17 sq. et A. Wilmanns 1. 1. p. 29 || **, sic Mueller, item Luc. 



— [99] — 21 

sudor est . verbum vix legibile in margine prima manu adscrip- 
tum: cadorissi, utvid.^'^] || 41, 5 sumi pote] sammipote [F*] || 
Aeoles] eolis*^') || 6 Ttora^iov] potamon || <pQi(XQ] Oqe V || 
42, 4 puticoli] puticuli [ F] || 8 putiluculos] cutieulos V || 
9 perpetuo] perpetuos^») || 43, 2 axEyv6v\ quod * II - STE- 
INON^'^) II :i quod habet] quod nomen habet [V] || rotunda 
stagna] rutundas^^) stagna [V] \\ 4 rotundum] ratandnm 
[V] II t) scribitur] scribitur scribitur || 7 fluminaque] flamina 
(|uae F||ita fluant] fluant ita^^) corr. ex ita fluant, utvid. \\ 
9 interest] inter || 44, i cadat] cadet**) || 3 Atemnm] alter- 
unum [F] II 4 circum it] circum id F || 5 ambit, etj ambitet 
C07T, ex ambitent, ut vid, || facit] prima manu in rasura scrip- 
tum II 6 ambiat] ambit^^^) || 8 amneis] amnis || 45, 3 exfluit 
in] corr. ex exfluit influit in || 5 nihil] nicbil || at quod] ad 
quod [ F] II 7 tiberinus] corr. ex tiberinum || 9 nam suum] nam 
et suum [V*] || 46, 2 Veientum] uenientum [uehientum V] || 
dixerunt] dixerint*') [V *] \\ appellatum] appellatam || The- 
brim) primo*'^) thebrim (primo Thebris ^) || 4 tradiderunt] 
tradiderint || 6 sepulcrum] sepulchrum [F] || lo a nympha] 



Mueller in editionc Lucilii III 36 || ^) conf. Spen^el Ueb. d. Krit. 
p. 432 II 60) Aeolig odidit Mueller. Conf. Lachm. in Lucr. V 85 
p. 280 II ^i) scribendum est per pnteog || ^^) quod 11 itxBYyoy scrip- 
sit Lachm. in Lucr. II 402 p. 96 || ^) idem compluribus exempHs 
ostendit Yarronem' nonnunquam rutundus pro rotundus BcripsiBse: le- 
gendum orgo rntunda stagna. Item praebet F in proximo versu rur 
tundum et 123, 3 rutunda H ^) sic edidit Mueller. Sed recte, ni 
fallor, Th. Bergk (Prooem. aest. Halens. 1863 p. Vsq.) in his yerbis 
offendit, quod «hominem diligentem et verborum origines explicantcm 
non decebat tam penrerso ordine uti«. Quam ob rem Varronem scrip- 
sisse suspicatur vel StilHcidia fiuminaque ut cadant ita fluantque vol 
etiam Stillicidia fluminaque uti nunc eadunt fluuntque ita cadant fluant- 
que II 55) eadlt scribendum esse perspexit W. Pape 1. 1. p. 217 || &») sic 
Muoller || ^"^) recte iam C. F. W. Mueller 1. I. p. 871 sq. suspicatns 
ost Varronem non secus atque ceteros bonos auctores verba 8unt qui 
cum coniunctivo modo coniunxisse. Noster quidem codex habet etiam 
paulo post: sunt qui tradiderint, praeterea 83, 4 mnt animalia quae ex^ 
eant et 546, 6 mnt qui putent. Contra 89, 6 mnt qui dixerunt, 331, 3 
8unt in quihus .... latent R ^) hoc yerbum reponendum esse iam 
Mueller p. 272 censuit 



22 — Iw" — 



ab DTBipfaa . 47. 2 AiseBorift iBa ■j,f— ■h*'* ] 
feDHX . IblliM mbUm, «/ r^.^ { 4 Prtha^ 
^rofSM fedt' oat. J* , ^ tiaK^Iadtio tnHUtkto T'' : ( ho- 

mmibi» XuBunatmi iMMumbiu. XoflUBatnm^' F 4 9 aedii 

Ir/iris 9inF^'^^ ' J^ j 4S. 1 bie boii^ aste^ Uiie bobs - aate | 
2 r^abini^' saaiBiB • « ;?atiiniiaoi ternun] satnniaBi temni | 
40. 1 Tiberi tyberi | 2 ibi <>fii. /* F^ ^ ^ eoBUBBBe] eoBBBe 1 

4 poto ab poto ^BBil*^ ab f ^ F ^- > e^eeBdehaat «ie ¥ asceB- 
debant V . ad ramam' ad finmm^ .i 2 lanui labrBm 'V\ - 

5 XX^ oigiDti ; parte«' partid . BrbL» rint orbisnBt^ 51 . i Her- 
ealej erenJe • 2 renere BeMnnt T 3 est seripla' sciiplB 
ert •' •Saborana' snbBra c^irr. ez saborbaBa SBbBrfaana V \ 
Exqoilinaj esqBflfBB^. 4 Snboranae raborbaBae [H j 
h Caelio] eele^^j || 7 po^] corr. ex potest | s niortem] oU- 

:F*j :; 52, 1 Caelianis; ceHaBis V 3 Caeliolos ceKo- 



^ TocaboloiD >/ui delevit M ueller | « coof Tkeodonis Moomisen 
in Mu« Bbeo XVI p. 2^4 sqq. | ** Totos qoi hine eeqoitQr de orbe 
Roma UK:a« a riri» d^K-ti» maltifariam tractatos cimieetorisqoe casti- 
j^ato» e«t, Copioftisffime de eo e^t II. lordan Top«:^Taphie der Stadt 
Rom im Altertfaom. II. Beriio IS7I, p. 237— 2f«o et praeterea totom 
kieom integra codictt F qoem ipse contolerat lectione adiecta ex- 
leripstt p. 599 — 603 . Coios argomeotationes mafroam partem refo- 
Uvit Speiigel Philol. XXXII p. 92-105 | ^^ lordan i. 1. p. 599 ex 
F affert •edU \ id e$t •uel^ ioui»* adnotatqne »an rdocit kann 
nicht gedacht werden*. Minime qoidem, oam particnia mei in codiee 
noBtro constanter per a/ notator, neque istod I qoicqoam alind eat 
nisi yirgula , alieno loco, ut fit, posita et postea deleta. He vera igi- 
tor in codice exstat aedi» ioui», eaput correctum ex aedit, iomis cupmt y 
" restituit Mueller || ^, ad infumam scripsit Moeller, iam Tidetur le- 
Keodum esse ad iolouim || ^ orbls soot Mueller il ^ Th. Mommaen 
in Actis Academiae Berolinensis a. l^S p. 172 ostendit de yera hoiiis 
nominis scriptura dnbitari non posse, cum inscriptiones in tpsa tribos 
nota 9 Holum adroittant. Atque iam W. A. Becker 'Zeitschr. f. d. 
AUertfa.'Wiss. 1S45 p.992. in F nusqnam Exquiliae, sed constanter Em^ 
quiHae le^ monnit. Itaque scriptum est 55, i ctquiUae; 62, 2 egqmiima: 
66. 1 et 3 esquilitium: 54, 2 esquilinae: 56, 3 esquHini». Unos loeos 
olMtat: 42, 7 ejrquilias H ^^; scribendum est cum fragm. Casin. a Caele 
yibeoiuiy item paolo post leni correctura celii in Coelis mutandom, 
quod iam lordan voluit. Conf. Spengel , Ueber die Kridk p. 477. 
0. Mueller, Die Etrusker P (ed. Deecke, p. 110 sq., adn. 125 et 128 



— [101] — 23 

liim^^) II 52, 3/caiii Gaelio coniutictuin] cnm celion coniano- 
tum<^'^) 1 4 Ceroliensem] ceronienfiem V\\i quatriceps] quae tri- 
ceps V\\9 Ceroliensis] cerulensis V* \\ carinarum] carinaerum, 
littera f [id est ae) in rcumra scripta est j| 53, 2 arcem] arce 
[F] II 6 attributa] adtributa^o) || lo ei loco] et loco [V] || 
11 ego a] om. jP|| 54, 1 poat Bcribitur lacuna trium fere lii- 
terarum'^^] || 2 Exquiliae] esquilinae [exquilinae V] || 3 scrip- 
sere] scripsernnt || 4 Tullio] sic F [TuUo V] \\ 5 lucus] 
lacus V II facutalis] dicitnr^^j facutalis || 6 Bacellum] corr. 
ex si sacellum, ut vid. \\ 55, 1 nunc est] unae^^) est |j Ex- 
quiliae] esquiliae i| 4 est sic] sic ei»V*) |j 5 exquilisoyis] 
quilisouis V * \\ lucum] lacum V \\ facutalem] facultalem V || 
6 sub] secandam^^) || moerum] merum'*) [V*] \\ i Oppius 
mons bicepsofl simplex] om. F '') [ V] || 56, i lucum] lacum 
V II exquilinum] esqailinam || 3 lucum] lacum V \\ exquili- 
num] esquilinam || 4 figulinis] flgliois ^^) V* \\ b lucum] la- 
cum V II 6 exquilinus] esqailinis (exquilinis V} \\ 57, 4 Vi- 
minalis] uiminales ^ || 5 yimina] uiminata^^) [uiminia nata 
F*] II collis] coDes || 6 Curetibus] qairitibas »») [V] || 7 Ro- 
mam] ab roma^^) V || 58, 1 colles plureis] collis pluris || 
6 dei fidi] de i de fidi J^ "^ || 9 collis Ijatiaris] colles latiores 



«) conf. Spengel in Philol. XXXII p. 97 || «) sic in codice scrip- 
tum est, non, quod Lagomarsinus rettulit: cum Caelum*' eoniunetum, 
neque magis illud quod lordan p. 600 enotayit cum celio nc iunctum. 
Conf. W. A. Becker L 1. et Spengel, Philol. XXXII p. 97. Hic le- 
gere yult: Cum Caelio coniunctae Carinae, id quod lordan iam scrip- 
sit II W) conf. Neue, Formenl. II^ 706 || 7i) hoc iam rettulit L. Mercklin 
(Philol. XIII 692), qui coll. Quintil. Inst. 1, 7 scribendum censet nune 
scfibitur SYO || t^j Bic Mueller || '^) unf perBpicue in libro exaratum 
est, id quod etiam Spengel (Philol. XXXU p. 100) testatur. lordan 
autem (p. 601) cum pro unae est legisset uniee (id est un eese corr. ex 
une est) , non probabiliter coniecit late Auaritiae numen est. Fortasse 
Varro haec fere Bcripsit, quae non ex omni parte mihi probantur: 
iamdiu enim iate auaritia inuasit \\ ^*) recte restituit lordan. Conf. 
52, 6 ; 58, 2 II 7&) sic Mueller || ^) de hac forma ad similitudinem to- 
cabuli pomerium seryanda yix cogitari potest 1 ^) deleyit Mueller ( 
W) conf. Varr. R. R. I 2, 22 sq. ; III 9, 3 | t») uindneta scripslt Mueller || 
^) sic Mueller p »■) haec verba delevit lordan 




u 



t% .1.1.* J'; ' * v-rlrr* Trrl-T^Lir-ra . i zorr-ti*; («rtis | 

ak rcii.-> 1 Itz.:i.* ixii* ':^. f-r rrzix*- v^ ni. ' a Lacm- 
teyui: ak It^tz:- i/e ; n j^i i-:<; ak kar^' F^ ' qxv«^«e 

'.-.'I.La; ei^nlni ^ ne^'i-.xA'?^' relf.iA .--^. <-r reii-^ue | 

«swn ' >ieB: tota ««iL:ie=:-* 5 i»^*?* ..^•> r ; S 

eriE. t' thrair^m | i .•*ac::-rhra'-:A' az::*raria ab rliara P f 

^ K-xrx.! \iL:aL^.zA f ' T 5 .Sir:- :iTar« ti ^aELr^rMres f 

♦;r I «i hr «H»^ hi -^ o r; ' 2 baTrLt kaknt ;r- f 

y^tti^hT^*^ *aEL :ra«s T ^ hEOl JY^^ATtJl THEOE 
JY\JTOE*' r ■ > p^rire; parere r | > msicuBS «e^ Mt. 
F'*^ y 65. I Citien*' eims ' r" 1 2 acima' *-™^m r I 



-2 H, KHI «"x F atmlit ti mrU vid. ^'^njxl, Urlw 4. Kntik 

Hjibi ^«§rBa«it l^fnh. ?fa4«r^ aBi^iu qui cma ■Bper FV* 
nr^^rmr % b*^ n^«r»nu •«•fiBalUj» ^.«ii^« l«*^^9 derao areiiiate 
•ff^xil I ^ e«^f. Fe»t. p. M^*. i# MB^ier TUifmsu trAmt 
wmdmt T'tiu reyU appeUafm e*9e rtdeiur. Tttia f > i y M ' mrim m 
r^t^ td diHn, Lir. I 13. «: mh T. Tntin Tnientea mpftUmti. It 
ri«f#t#;r C^hI^x hatiet >^. 1* Titimmt: 91. T ri>ftrm«tann; 93. I 
IJfid^ ttiskm 61. 4 fonna aoica Tafirmmmmt e«»rTi«reiKia ridetiir f ^ foiw 
tJMM; a^ T* Tati/>f | "^' haee TerlHi redtitnenda. deinde pi«« ^cime 
#fratkrfH^ di^idendaia e««e puto | "* $ie Mneller | ^~ reete li«eller 
tiar^. 1 HrfielK» rell^aae Irii^ta | * eonf. 2TS. « €U t rm t pan A ma rt 
ffmu eam klt wnt eonimnrtm | ^ an simpliciter Bcribere aadeaa ta- 
«Mflu 14«? OteniiD eonf. Aairustio. C. D. XVin 5 | » ttd H 
Mueller | ^' tJme djaatae servaDdam ridetiir. Coiif. I»3. 3; 5€9. >; 
Snne, FtifBienl P 131 | ^^ faaec verba delevit Mneller. Lachaiaaa 
10 Locr I 117 p. 24 verBUS Ennianoe sic restituit: 



— [103] — 25 

65, 2 caldor e] caldore V \\ hic] hinc^-*) [V] \\ 3 ac immortalesl 
etimmortales || demente humana dicit] dicit • de menterhumana 
ait»^) II 5 id estsol est] idem solem^'^) [V] \\ 66, i humori] 
homori || 2 Pacuvius] pacuias^^] || 3 adiugat] sic F [adiungat 
V] II 4 dederitl deperit [F] || 6 natis is exitus] nati si [vel 
ri) sexius, ut vid. (nati si secins V] || 67, 2 biems] liiemps 
corr. ex hiems || 3 in altero natura] in altera^^) natura || 
ad nascendum] adnascenda^^) || 4 potius ver] totius uere \V]\ 
exspectat] expectat || 5 duplex causa] corr, ex causa duplex || 
6 mas] mars || 8 eius] hornm^'^) || iunctione suis] ninctione 
suis^^) II 68, 4 testis] testes || 8 vincire] uincere || 9 Ennii] 
enniioo] || lo malaci viere] mala ciuiere || 69, i utraque] sic 
F (utroque V) || lo ops corr, ex obs, ut vid. || 70, 3 genteis] 
gentis II 8 luppiter] iupiter, item paulo post \\ 11 ventus] 
uentis F|| 12 luppiter] iupiter || 71, i quia] qua»»») F|| bel- 
luasque] beluasqne F* || omnis] sic F (omneis V) \\ 2 omneis] 
omnes || 4 patefaciat] patefacit^^^) || 9 Diouis] corr. ex diaus, 
ut vid. II 7 idem] id esV^'^) || 72, i et Dius et Divus] et dies 
et diunm »«*) [et dies et diuus F] || 4 Dium Fidium] dium 



Oua parire solet gmu^ pennis condecoratum 
Non animam, et poat inde tienit diuinitu' puUis 
Jpsa anima, Sic scripsit etiam Vahlen (Enn. Ann. 10), 
nisi quod pinnis restitiiit pro petmis || ^) hule Haupt Opusc. II 193 
ex coniect. Lachmanni || ^) Versum Ennianum Vahlen (Ennian. poes. 
rel. p. XXII et 168) duce Bergkio sic legit: Istic eet de sole sumpius 
isque totua mintis est. Unde ego Varronem haec fere dedisse suspi- 
cor: Itaque Epicharmus Enni de mente hwnana alt: Istic est de sole 
sumptus [ignis idem ae sol est) isqtie totus mentis est. Conf. 74, 3 
hine JEpicharmus Enni Proserpinam quoque appellat; litterae enni a 
libri verbo dicit non nimium recedere videntur. Aliter M. Haupt 
l. 1. II ^*) conf. not. ad 19, 2 II Wj altera scripsit Mueller et in hoc 
et in eo versu qui proxinie praecedit || ^) adgnascendn commendare 
vix ausim || ^; sic Mueller || ^) ntnctionis uis Mueller || *<») hanc 
breviorem genetivi formam quamquam ipse Varro (L. L. XI fr. 17 
p. 155 Wilm.) repreliendit , tamen cum Spengelio (p. 11) et MueUoro 
(p. XXXVII), ubi codicis auctoritate fulciatur, non reiciendam esse 
censeo. Conf. etiam A. Mueller I. 1. p. 24 || loi) quoniam Mueller, 
qnando Haupt (Opusc. II 192 sq.) ex coniectura Lachmanni || ^^^) in- 
dicativum iam postulavit Pape 1. 1. p. 217 1 »03) gic Mueller || iW) sic 




5H _ -Mr — 

Ti 1 .r»nm ^rnn* r-ini .»-n* »' i wiriix 

•^^A*: t ^■> «#rii:.- '*' > -rt :i-jrr fUaHr -« ,-iswiA a: 
^d:» ^.t.;aa .--.•u .«i:» ..jnpaa a^x.;» f^ | 77 

^ a A/L^iCA ak fti;CA i 7 a *aI- ab «i>* { 7S. i a Vr!>.- ab 

MUiir.lii H#trmikiia b^r^irair-m • "" ' 2 f'>rMi f-oiem- * r| 
^ lio^ma» <'!^nt linjrsa iB'/i^iit ' :^ I>i'^ri «ii ^•oi ' • v*. i ser- 
pmrit K^rji^it''' I 4 iir.Bi^/rtalei« iiDm«>rtaiL^ ■ T ad u:£BaB~ 
iriiirftani «• a v^/Uii^K^ a Mtata^'^ I' f 9 a $iii« ab sw | 
%K 1 bimrHi^i \m\Ah 4 la^riDiola iiL««n*/la I' ■' «^ ^alcritu 
|rai#;ri#ra# f^ *; i«f y^ir/^^ pzTjCfmk V ii fiant ■■■!'-* | 
St, ^ fMv(ffitrn iriireiia mvraena V • CTbiam CYTYBima 
^ tbanna^ tfaiDDDn'*'' . ui tidehtr tiBiiniis V 4 



Izwlriz melaDder melamlerra I" '7 liDnlaca »di5' tift- 

• I c 



ijtw.hmMtttt Ut Laer IV 211 p. 22»>| i-^ Inee fonna fortuee rcstit«e»da 
#!ftt. Omf^ N«rafr. IV^roienL 11-7 i *^ boc enim ngiiiicat ilhid ff. 
#|0#hI Vietorinii prifiri vmui ad«eriptaB eM« per erromi 
ffu/p^ffe re«tttfjit Maeller | ^^ rjuid Uteat aeseio, 
fmi MrindU leetiriaem fiinfii nKjdo reieiendam e*«e; exspectee fere 
fu^rijfU \ **» partirrulam H ^peni^el UDeiDii! iDclnnt Maeller eom Vnl^. 
deli^vit I 1''« lm4Mr: Palem .Scali^er | »'' deam Fonitm in medils 
dentiun afrTKifK;ere non aoMm |f "i Fhrae TedlMl Salttrmoqme Mneller 
Kmeridiit. Vftrrrm. mantiMi io Feeti editione p. XLIV | "- terpemt 
Umnnm a Merpf.o, $erprre dactam ststaere nemo facile madebit, qao- 
ni«m nlteram Mf^cundae coningationis exemplam nasqaam, qaantam eqai- 
dem M*\it, leKitnr. Inde enim qaod posteriore tempore serpio ralgaa 
pronuntUMC dicitur, nibtl «equitar ad $erpeo formam priscae latinitati 
yindicandaii) | <i», sic HpenKel p. XLVIII; et MneUer | "^ slc Pape 
I, I. ^conf. wti, iu\ 71. I II 1», item 333, 3. Apad Horatiam et Pli- 



— [105] — 27 

gula [corr. ex ligula) casadis [lingula cafudis V] \\ 83, l con- 
chyliis] conchiliis [F] || 2 ostreae] ostrea*^*) carr. ex ostreae, 
ut vid. II 3 surenae] syrene**') (sirene V) \\ 5 polypus] poli- 
pus II hippopotamios] yppo potamios || 6 crocodilos] crocodil- 
los II anas] om. F [V] || 8 d^ifpi(iia] amphibia [V] \\ a sua] 
ab sua || 84, i natando] nando^i^) K||3 halcedo] algedo»*^) 
(halgedo V) \\ halcyon] alcyon [halcyone ^] || 6 Aegypti] 
egipti II quadrupes] stc F [quadripes V] \\ 7 lytra] lira [lyra 
V] , item paulo post in eodem versu \\ 85, 1 lytra] litra || 4 post 
dictus add. DE ANIMALIBVS IN LOCIS TERRESTRI- 
BVS^2o) II 8 Accius] tacciu8*2i) corr. ex tatius, ut vid. \\ 
86, 3 ante praeire] ante et preire V\\^ aedes] aedis || lo Ti- 
cium] titium || 87, 2 dictator] corr. ex dictatoris, ut vid. || 
6 pontifices] pontuficesi^^) ^orr. ex pontifices H 7 ut Scae- 
vola] ut a scaeuoia [F*] || maxumus] maximus [V] \\ dice- 
bat] dicebant corr. ex dicebat, ut vid. [dicebatur V] \\ 8 poti- 
fices] pontifices [ V] \\ 88, i uls] uis [ius V *] \\ cis corr. ex 
gis II 8 a lovel ab ioue || furinalis] furialis || furina] furrida 
F||9 Furinales feriae] ferlae furinales [F*] || 89, i a sa- 
litando] ab salitando || 4 dicti sunt] dicti ^^^) jj 7 partis] patris 
[F*] II ut Neapoli] ut a poli (ut Apollini V) || 8 ab Titiis 
avibus] om. F^^*) \\ 9 feciales] fetiales || 90, 6 attentassent] 

nium nunc editur thynnm || ^^^j propter duo vicina vocabula peloris 
et echinus veri similiiuium est Varronem etiam hoc loco numerum sin- 
gularem adbibuisse |i *<'') fortaBse scribendum est pernae. Conf Plin. 
XXXII 54, 154: appeUaniur et pernat concharum generis , circa /^ft* 
tias inmlas frequentissimae ; stant velut auiUo crure longo in harena de- 
fixae »qq. || n») sic Mueller || ii») scribendum est aleedo» Conf. 366, 1 1| 
i^) Vorba De anlmalibas in loois terrestribns quae mnt hominum 
propria primum , deinde de pecore , tertio de feris Hcriham Varroni red- 
denda videntur. Conf. 80, ssq.; 82, i; 96, iisq.; 102,3. Elegantiores 
scriptores post terreetrihus addidissent veluti actu%^ vei simile ali- 
quid 11 121) fortASse et Accius \\ ^^) conf. 100, 4 saerujiciis et 464, 3 
artufices || ''^j recte docet Spengei (Emend. Varr. p. 5) eam legem a 
Varrone accurate observari, ne unquam in origine verborum expedienda 
participio passivi temporis praeteriti verbum substantivum addat II 
1*-^^) has Titias aves ex hoc uno Varronis loco notas iam Spengel (De 
emend. rat. p. 6) monuit non ex antiquitate, sed ex Pomponii Laeti 
cditoris principis ingenio in hos de ling. Lat. libros evolaese. Nec 



2S — 106; — 

alteinptaf>«et *^ f^ 9<i. t» oppres^if opjiressi*^. ; hogfes' bostis 
r - T peregre corr, ex peregm. •#/ r«/. i| lleopnhuiir popa* 
bUiir r 91, 1 eoerceretur c^mreretv*'' eoreretnr V '[ 2 Hyj>- 
«ierate^ iprierates y ' graeee corr. ex graieeo z''^ror cohor- 
toD r 4 eentnriae ceatwia >-^ T' ' KniilHnDi ■ulini f [ 
T Tieiensinm titiensinni \ millia ■dlia F^" singnla om. F 
V 92, 1 ea imisI sic h\ ut rid. et \ny^X V t triarii triani V \ 
h ^nbfiidite; snbsidete V \ 7 ei<t dietnm dictui*^ U S qnia 
qafr^ • 10 inde indie'^» V \ 93. i bo8teis~ hoetis -j 3 terima 
tf^i terima*'^ • 4 Taeiensinm titieiisiuDi i^' |i 9 ambitiones^ 
ainlrftfOBeiii ^'^ ;| 94. i liticines liti^nes V |! et elassicos' 
elaariewi''^ || t eomn vocant comn corr. ex enran. ut vid.) 
no canit'^; || 6 miser mendicns V ;| 7 inter dino et qni 
duae fere litterae deletae sunt 'j nihil niehil || S beatus qni 
mnlta liona possidet om. F V || 95, 1 et copiosns^ ae co- 
pirmns II 2 pecu^ ]>ecna H 4 maxnma^ maxima W^ || ab arte^ 
cffrr. ex arte j| 96, 4 et ^indemiator^ om. F V || 5 vesti- 
giator' nestigatori'^') r . item paulo post ;| 6 id esf idem 
ir II s vestigiator nestigmtori^' ,ri || qnasi indagator 
qnas indagatur ^^^, || 9 a venatu] a Benta '^-' || 97, 2 pastoribus 
eonsistebati corr. ex eonsistebat pastoribus || 5 posuisse^ corr. 



tamen minus laetae Laeti avc» ctiamnunc volltant. Immo vero nuper- 
rime teste Oustavu Loewe Prodrom. corp. glossar. lat. p. 351) tam 
tnmultu<wuni ediderunt sonltum, ut eum au^ures appellavlsse videantur 
clanKorem TitienBem. Quid scribendum sit, nescio | ^^) scribendum 
est attemptafisent f| i^, oppressit forma Yarronianam scripturam ipsam 
rcstitutam non esseapparet; sententia vel opprimeret ye\ simile ali- 
quid flagitare vldetur || iz^i gie Spengel Philol Xyn29n. Conf. ctiam 
Vel I^ng. p. 2230 P. apud Wilm. de Varr. libr. gramm. p. IS3, 3) || 
i^; sic Mueller, qui pro sequente quac coniecit qni. Conf. etiam 92, 7 : 
praeMtdium dictum, qui praettidehant || *'-^; sic Spengel, De emend. rat. 
p. 11 II i^, sic Mueller || i'*'; insidlae itefn ah sedendo Spengel 1. I. 
p. 12, imidiae item ah insldendo Btudeniund in scholis || ^^) sic Mueller [| 
»«») vid. not. ad 01, 7 |1 »«) gic Pape I. I. p. 219 || »3&) sic Mueller f| 
i'^) pro verbts item camu uo eanit ut scripsit Mueller: Utno COrauTe 
cannnt || ^^"^; forma uestigiatory cum alibi non inveniatur, ne hoc qui- 
dom loco contra codicis auctoritatem retinenda videtur R i^) sic Hueller jj 
i^) sic Mueller; conf. etiam Stuenkel I. I. p. 15sq. 



— [107] — 29 

ex posusse, ut t>id^^^) || 97, 5 pecudes] pecudemi*») || 6 pedi- 
fiequum] et**^) pedisequum [F*] || 98, i usus sus] usus V\ 

2 v^\ hys, liiterae ov recentiore manu scriptae videntur (hys 
V) II (^ovg BVS (BYC V) \\ ravQog om. i^^ T || 3 olg] ois 
[ F] II 4 jtQo^dTov] probaton [ F] || Latio] sic F [latino V] 2l 
suis] ab suis || 99, i maxume] maxime [V] || parabantur] 
parabant corr. ex parabantur || 3 haXog] italos V || 4 iuuare] 
corr, ex iouare || B Sabini] sauini || 7 rure] cmT, ex rure qui 
iu urbe || 8 rtabini) sauini || a primo] aprino |[ Porcopor inde] 
porco poride [V\ || 100, 2 scriptum est] scripta est V \\ xa- 
jtQU) ycal jvoQx^i)] porcae porco [porce porco V] \\ 4 sacrifi- 
ciis] sacruflclis || 101, i hostiis] hostls'*-») [V '] || 3 vervex] 
uerbex || 4 oviloj ouIUo^^*) V || 6 cum dent] cum dente 
I V] II 102, 11 Alexandrea] aiexandre a coit. ex alexandrea || 

103, 3 ycdjfQog] aproe'^*) [apros V] ||4 gervi] corui Fjjmu- 
tata G in C] In C mutauit ^^«) || 6 IhvoQiv] LEPORIN 
[vlEnOFIN V) II 7 tulere] tulerunt || 8 id] corr. ex hoc || 

104, 1 proxuma] proxima [V] || 5 ^aXov] malon [V] 

7 optuma et maxuma] optima et maxima [V] \\ ab love] a 
ioue II 8 succusl sucus [V] \\ 105, l in ortis] sic F [in hortis 
V] II 2 ocymum] ocimnin || ruta . . . quam] ruta quam V \\ 

3 7vriyavov] llEVylNON V || lapathinm] lapatium (lapacium 
V) II 5 Qaipavov] raphannra (rhaphanum V) || serpyllum} sic 
F (serpillnm V) || 106, l ^oQiavdQoVj f,ialaxi], xvfuvov] co- 
liandron roalachen cyminon F || a lirio] ab lirio [V\ || 2 malva] 
malba || a ^akdxt]] ab malache [a malache V] \\ sysimbrium] 



^^^ niBi potius librarius t littera snperscripta ex fonna poswse 
facere voluit posllgse. Videtur enim huius verbi antiquior temporis 
perfecti forma (conf, Neuo, Formenl. IP p. 490 sq.) a nostro aue- 
tore non aliena esse. Praeter hunc locnm habet codex Florentinus 
397, 5 imposiueruni (leg. imposierunt, conf. not. ad 16, 3) et 481, 2 im- 
posierint. Tanien Varro etiam rccentiorem fomiam admittit, veluti 
300, 7 posuit; 503, 11 exposui; 579, 6 posuerit \\ >*i) sic Mueller || "2) gfc 
Mueller H »«) conf. not. ad 34, 8 || »**) sic Mueller || ^*^] scribendnm 
videtur eaproe. Conf. not. ad 64, 3 || «^«j sic Mueller; alteram scrip- 
turam pravam esse inde Bcquitur, quod Varroni litterarum nomina ge- 
neris neutrius sunt, id quod monuit Mueller ad V § 74 



30 — li» — 

«i«icr/'>rinm | i<>^. a Ia«tii<a lacte ! h/t - Bi M gka lact • ^^^ 
JBiaMea 1 1m7. j^ iu^.tc^; '^w x^ioiajrv J^ | ^ ct car «isa» ca 
e^joai^ ^ae i^aske eae e«|a#r^ T q»jd ad exta oQiei:i«|Sa qaod 
exta oLkro #|a^i ^' ' |in. i s*»let j*^ /" -«••leat V moGlo] 
me F moinUf V i |ii9. 2 z^^^iy- AfnA£.V T i i et iM 
f|QO in r^ao V* \ eadem ea r|aae 4 ab lK»rrid«> ab or- 
nA^p \ rritaiD e*t «pin* trimm e'** sipieis ^ •* utiJrt^ 
ME^IISE V • e^^ietar e$.^t nt T : llu. i teslaatinm 
tMtaacina K j s iiemilixnlajs similixalas . < Sabino 8a- 
niD^f s einritnr et nritnr I II. 4 e»>aeto «*r F ei.>eto V 
eriaxeaff tffxeusi V deinde dein '! ^» genere corr, ex ge- 
rere 112.4 itailla /t>rr. ejr «xailli ab iilis abilis'*^ haiie 
bine V r, znmdefieit corr. ejr assaeseit | 7 afidnm nbi- 
dnm V ^ 113, I gnccns nrw V \a sneei saci V 4 inre 
inro V ^ gneei om. F snd J^ ,6 salere eallire^^ salire 

V ; 114, I tergn» tesasi^i ; 2 offnla dietaab olhla ab 
3 in ftnere «ae re '^^^ saere V \ 6 laeanicam lacaaaB '^, 

F II 1 15; I didieerant didiceiiat ,. 2 non om. F V .^ 4 tv- 
tfiJnr ivteaov TYPHUJXEXTEROX V \h tennissimnm te- 
fftinniflrimnm earr. ez tcHtinnm issimnm |! 6 hila ab hilo dieta^ 

bila dieta . Hilo || s d]8[)endi dispendii V {| 9 eminet se^ 
minet ^V\ ji 116, 2 hila illai^* 1! ^ in poriendo imjporiendo | 
magnetnm magnentnm '-^^ !| 5 magmentaria cana~ mentarea 
faaa*'^'^ V || 6 instituta coBStitata «^?; r* i| 117, i maetae 
mattae ^*-''^) || qaod Graeei qnod ea gpraece U fiorrvai] HAT- 



**'', tianc gi*iiuiiiani Varronis formam esse dilucide ostendit Spengel 
(Fhilol. XI p. 402,. Cetenim eonf. Aug. Mueller p. 24 | ^^, mc Mueller H 
*^, Mueller ncriptiit: Ilinc ad pecudis camem pervenkm. Ut tmlUt, 
ne ab allla g^erilms coynnmitiata | i^, sallere Mueller | ^^. recepit 
0. Mueller. Conf. de hac forma etiam A. Mueller p. 19 1 U2, e «mctv 
■cripAit Mueller; an sneris legendum est? De litteris e et i< pennuta- 
tia conf. Praef. p. 13 || i'^''; gic Mueller | *^, longauo componltnr cum hila 
et apoxalxme, de htlo omnino non potest cogitari, nam id vocabulum 
boc loco non aflTertur niHi ad hilae nomen explicandum || >^. nagnien- 
tnn Muellcr || ^'^, bic Mueller% || i^?, similiter 49, 4 : quod Un^ltmi sii 
eonstituium || i**^; legendum videtur: mattea ab eo, quod ea graeee 
fjiaitvTj 



— [1091 — 31 

TYE F II 117, 2 haec] eae (corr. ex heae, ut f>id.) || bulbam] 
BVLBVM V* II aPolybiusl polibiu8[F] || 4 eolore] colerent^J^») j; 
5 allatum] aUatai<»<^) V* \\ 119, i pectinis] corr. ex pectinii, 
ut vid. II 4 PannvelliumJ panuuellium F^* || panno] pano || 
5 induca] indica F || 6 cingulum] cingillum V \\ 9 parteis] 
partis II 120, i sollet || 3 a sectura] sectura F|| minute] corr. 
ex minuti || 4 fiat] flt || umboneis quod a graeco] umbonis a 
graeco >«») || 5 amboneis] ambonis || C in G] G in C || 121, i pe- 
ctorialia] pectoralia [F"] || 122, i a galero] ab galero || B a 
similitudine] ab similitudine || 1 23, 2 erat] erant V || 3 rotunda 
facta] rutunda 1^*'') facta corr. ex rutundae factae || 4 ^iiaa] 
mesa [F] || 7 trullen] TRVUan || 238 »«3)^ 9 praeeunte], prae- 
unce [praeunte F*] || 239, i in mimo] in minimo [V] \\ 
2 dicta ducibns] ducibus [V] || 7 dicimus] ut dicimus*®^) [ 
9 ducere] ducare V || 240, i disciplina] docere disciplina 
[F] II 7 sit pnra] fit pura [V] \\ lo tralatitio] traslatio corr. 
ex translatio (tranlatio V*) || 241, 5 nbi oratio] ubi ratio 
[V] II 6 manum dicimur] manu dicimur || lo urbi . . . nam] 
uerbi. Nam [K] || 242, 2 dicit .. . consortes] dicit consortes 
[V] II 4 etiam ipsi] etiam ad qui ipsi F || ad quos eadem] 
om. F [F] II 8 iungat] recentiore manu corr. ex iunga*®*) 
9 quod ut publice mittantur] quod publice | mittantur^***) [V] 
243, 2 frugibus] corr. ex frumentis, ut vid. \\ 11 sono] corr. 
ex soneo, ut ^id. \\ 244, 3 nihil] nichil || 5 implorat] inplorat Ij 
245, 4 io triumphe] o triumphe V \\ d-qiaii^u}] triambo V || 
7 Cretea] gretea V \\ 246, 2 cetera] ceterae K * || 9 qui dum] 
quidem [V] \\ 247, 5 quod erat] quo erat F H 6 qui spopon- 

1»») eolore, ut coni. Lachm. in Lucr. II 829 p. 123 || leo; gic Mueller 
et Lachmann 1. 1. H wi) gic Mueller || ^®^) conf. not. ad 43, 3 || t®) de- 
est in codice Fiorentino totiis alter quatemio qui olim complectebatur 
omnia quae exstant in editione Spengeliana inde a p. 123, h usque ad 
238, 8. Qua de re conf. Spengel, Ueber die Kritik p. 433 || i64) fop. 
tasse indicamus vel simile aliquid || *^) fortasse iunyit || i^) legendum 
pttto: quod publlce «t mlttaHtiur leguniur. Etenim in coniinio ver- 
suum particula ut facilius intercidere potuit. Praeterea Varro simi- 
liter ait 90, 6 : let/ati, qtti lecti publice, quorum opera consilioque utereiur 
peregre magistratua quiue nuntii senatus aut populi eesent. Hos locos 
non laudavit Mommsen, R(5m. Staatsrecht II^ p. 656 sqq. 



30 — [108] — 

sisimbrium || 106, 3 lactnca] lacte || lac • Brassica] lact-'^^) 
Blassica || 107, 3 aa/iagayoi;] asparagus V\\ 5 et eae quasi ea 
equas || eae quae] eae equej| 7 quod ad exta ollicoqua] quod 
exta oUico quo V \\ 108, i solet] sic F [solent V] \\ molito] 
sic F [moUito V] \\ 109, 2 xpoxi^^] KPOKEN V \\ 3 et in 
quo] in quo [V*] || eadem] ea quae || 4 ab horrido] ab or- 
rido II tritum est spicis] tritum e '^^) spicis || b iiBXivf]] 
ME^INE V II essetur] esset ut F || 110, i testuatium] 
testuacium [V] || 5 semilixulasl similixulas || 6 Sabino] sar- 
uino II 8 exuritur] et uritur || 111,4 coacto] &ic F [cocto V] \ 
coaxeus] coxeus [V] || deinde] dein || 8 genere] corr, ex ge- 
rere || 112, 4 suilla] corr. ex suilli || ab illis] abilis '**'*) || hanc] 
hinc [ F'] II 6 assudescit] corr. ex assuescit || 7 uviiium] ubi- 
dum K II 113, 1 succus] sucus V \\ 3 succi] suci F|| 4 iure] 
iuro V II succi] om. F (suci V) \\ 6 salere] sallire **«) [salire 
F^] II 1 1 4, 1 tergus] tegus ^^i) || 2 oifula dicta ab] oinila ab || 
3 in suere] sue re *^^) [suere V] || 6 lucanicam] incanam '^^) 
V II 1 15, 1 didicerunt] didiceiint || 2 non] om. F [V] \\ 4 rv- 
(fVov ivTeQov] TYPHLONENTERON V \\ 5 tenuissimum] te- 
stinuissimum corr. ex testinum issimum || (> hila ab hilo dictaj 

ab hilo 

hila dicta . Hilo || 8 dispendij dispendii [ F] || 9 eminet] se- 
minet [K*] || 116, 2 hila] iila^^*) || 4 in poriendo] imjporiendo jj 
magnetum] magnentum *^^) || 5 magmentaria cana] mentarea 
fana<^«) V || 6 instituta] constitutai^?) [F*] || 117, i mactae] 
mattae '^^) || quod Graeci] quod ea graece || iiaxxvai] MAT- 



i^^j hanc gcnuinam Varronis formam esse dilucide ostendit Spengei 
(Philol. XI p. 402). Ceterum eonf. Aug. Mueller p. 24 || t^j sic Mueller || 
KO) Mueller BcripBit: Hinc ad pecudis catfiem pervenUim, Ut suUlay 
Bic ab aliig generibus cognominata || >^) gallere Mueller |) i&>) recepit 
0. Mueller. Conf. de hac forma etiam A. MueUer p. 19 || is^) e snere 
scripsit Mueller; an sueris legendum est? De litteris e et is permuta- 
tis conf. Praef. p. 13 || ^^) sic Mueller || >^) longauo componitur cum hila 
et apexabone, do hilo omnino non poteat cogitari, nam id vocabulum 
hoc loco non affertur nisi ad hilae nomen explicandum || i^) magmen- 
tnni Mueller || i^) sic Mueller^ || *^'') similiter 49, 4 : qtsod templum sii 
constituium || i^) legendum videtur: mattea ab eo^ quod ea graece 
fjiaxxvfj 



— [1091 — 31 

TYE F II 117, 2 haec] eae (corr, ex heae, ut vid,) \\ bulbum] 
BVLBVM F* II 3Polybiu8] polibiu8[r] || 4 colore] colerent»59) i| 
5 allatum] allata^«<^) K* || 119, i pectinis] corr. ex pectimi, 
ut f>id. [| 4 PannvelliumJ panuuellium F* || panno] pano || 
5 induca] indica F" || 6 cingulum] cingillam V || 9 parteis] 
partiB II 120, 1 8ollet || 3 a sectura] sectura F|| minute] corr. 
ex minuti || 4 fiat] flt || umboneis quod a graeco] umbonis a 
graeco i«») || 5 amboneis] ambonis || C in Gr] G in C || 121, i pe- 
ctorialiaj pectoralia [F*] || 122, i agalero] ab galero || 6 a 
similitudine] ab similitudine || 1 23, 2 erat] erant V || 3 rotunda 
facta] rntunda i^''<) facta corr. ex rutundae factae || 4 ^iiaa] 
mesa [V] \\ i truUen] TRVUan || 238 »«3), 9 praeeunte], prae- 
unce [praeunte F*] || 239, i in mimo] in minimo [V] I; 
2 dicta ducibusj ducibus [F] || 7 dicimus] ut dicimus*®*) || 
9 ducere] ducare V || 240, l disciplina] docere disciplina 
[F] II 7 sit pura] flt pura [V] \\ lo tralatitio] traslatio corr. 
ex translatio (tranlatio V) || 241, 5 ubi oratio] ubi ratio 
[ V] II 6 manum dicimur] manu dicimur || 10 urbi . . . nam] 
uerbi. Nam [F| || 242, 2 dicit . . . consortes] dicit consortes 
[V] II 4 etiam ipsi] etiam ad qui ipsi F || ad quos eadem] 
om. F [F] II 8 iungat] recentiore manu corr. ex iunga*®»J || 
9 quod ut publice mittantur] quod publice | mittantur»'*») [F] || 
243, 2 frugibus] corr, ex frumentis, ut vid, || 11 sono] corr, 
ex soneo, ut 4?id. \\ 244, 3 nihil] nichil || 5 implorat] inplorat || 
245, 4 io triumphe] o triumphe V \\ d-qta^ifio)] triambo V || 
7 CreteaJ gretea V \\ 246, 2 cetera] ceterae F * || 9 qui dum] 
quidem [V] \\ 247, 5 quod eratj quo erat F || 6 qui spopon- 

«*9) eolore, nt coni. Lachm. in Lucr. II 829 p. 123 || ««>) gic Mueller 
et Lachmann 1. 1. || wi) gic Mueller || »6^) conf. not. ad 43, a || m) de- 
est in codice Florentino totus alter qiiatemio qui olim complectebatur 
omnia quae exstant in editione Spengeliana inde a p. 123, 8 usque ad 
238, H. Qua de re conf. Spengel, Ueber die Kritik p. 433 || le*) for. 
tasse tndicamua vel simiie aliquid || ^^) fortasse iunffit \\ ^^) legendura 
puto: quod publlce vt mlttantiir leguntur. £tenim in coniinio ver- 
8uum particula td facilius intercidere potuit. Praeterea Yarro simi- 
liter ait 90, 6 -. leyati, qtu lecti publiccy quorum opera consilioque uteretur 
peregre magistratua quiue nuniii senatus aut populi essent. HoB locos 
non laudavit Mommsen , R((m. Staatsrccht IP p. 656 gqq. 



26 — [104] — 

fidum 11 72, 5 JtoayLOQov] dioscoron [V] || 6 Sabina] sauina || 
73, 2 orcum, orcus ortum ortus F|| 3 coniux] Gonianx [K*] K 
5 sol] sola V II Sabini] sauini || 74, 6 sinistram] sinisteram ^^^) 
[V*] II 9 post ideo in marg. addiiur qaoquei^^) || a Latinis] 
ab latiniB |j 75, r physici] phisici || vel quod] quod uel || 4 a 
iuvando] ab iuuando || (j antiquos] antiquas [F] || 76, 2 ignis 
scindit] ignis scidit *<^') || 5 et fulgor] falgor || 6 lympha nym- 
pha] limpha limpha [limpha nympha V\ || 77, i ceteris aquis] 
ceteras aquas F || a Tiberi] ab tiberi || 2 lymphae] limphae || 
Commotiae] comitiis F || 4 mare et terras] mare terras >^^) || 
5 a nuptu] ab nuptu || 7 a saloj ab salo jj 78, 3 a bello] ab 
bello II 6 viri vis] uiri ius || honos] corr, ex honor || 7 onera- 
tum] sic F (honeratu V) \\ 11 Ilokvdevxrjg] pollideuces corr. 
ez pollideuceps (Polideuces V) || nunc] nuns || 79, l Sabinis] 
sauinis || Herculem] hecralem ^<>«) || 2 fortem] fontem**®) F|| 
3 linguam 'olent] lingua molent || 5 Diovi] dioioui***) || 80, i ser- 
punt] serpent^^^) ||4 immortaleis] imlnortalis || 7 ad infimam] 
infimam || 8 a volandoj a aolata^i^) [F] || 9 a suis] ab suis | 

81, 1 hirundo] irundo || 4 lusciniola] lusciola [V] || 6 galeritus] 
galericus P^ || lo yiqyeQa] gergera K || 11 fiant] flant**^) || 

82, 3 lAVQaiva] mirena (myraena V] || cybium] CYTYBium 
F II thunnus] thinnus*^!^) , ut videtur (tiunnus V) || 4 me- 
landria] melander (melanderya V) || 7 lingulaca sudis] lin- 



Lachmann in Lucr. IV 211 p. 226 || ^^) haec forma fortasse restituenda 
eat. Conf. Neue, Formenl. II * 7 |1 »06) hoc enim significat illud qq, 
quod yictorius priori yersui adscriptum esae per errorem rettulit. ideo 
quoque restituit Mueller || ^^) quid lateat nescio, consentaneum tamen 
est seindU lectionem omni modo reiciendam esse ; exspectes fere ignem 
accipit II ^) particulam et Spengel uncinis inchisit, Mueller cum Vulg. 
delevit || »«) haec: Palem Scaliger || »»o) deum FotUism in mediis 
deabus agnoscere non.ausim || i^i) i^/bra<; YedioBl Salumoque Mueller 
(Emendat. Varron. mantisa in Festi editione p. XLIV) || **'2; serjtent 
formam a serpeo, serpere ductam statuere nemo facile audebit, quo- 
niam alternm secundae coniugationis exemplum nusquam, quantum equi- 
dem scio, legitur. Inde enim quod posteriore tempore serpio vulgus 
pronuntiasse dicitur, nibil sequitur ad serpeo formam priscae latinttati 
vindicandam || ii3) gic Spengel (p. XLVIII) et MueUer | ii«) sicPape 
\, \. (conf not. ad 71, 4) || Ji»; item 333, 3. Apud Horatium et PH- 



— [105] — 27 

gula [corr. ex ligula) casadis [lingula cafudis V] \\ 83, l con- 
chyliis] conchiliis [V] || 2 ostreae] ostrea^^*) corr. ex ostreae, 
ut vid, II 3 surenaej syrene**') (sirene V) \\ 5 polypus] poli- 
pus 11 hippopotamios] yppo potamios || 6 crocodilos] crocodil- 
los II anas] om. F [V] || 8 d^Kpiftta] amphibia [V] || a sua] 
ab sua || 84, i natando] nando^*^) V\\ 3 halcedo] algedo^^*') 
(halgedo V) || halcyon] alcyon [halcyone V] \\ 6 Aegypti] 
egipti II quadrupes] sic F [quadripes V] \\ 7 lytra] lira [lyra 
V] , item paulo post in eodem versu \\ 85, 1 lytra] litra || 4 post 
dictus add. DE ANIMALIBVS IN LOCIS TERRESTRI- 
BVS«20) II 8 Accius] tacciu8i2i) con\ ex tatius, ut vid. || 
86, 3 ante praeire] ante et preire V\\^ aedes] aedis || lo Ti- 
cium] titlum || 87, 2 dictator] corr. ex dictatoris, ut vid. || 
B pontifices] pontuflces ^^^) corr. ex pontifices || 7 ut Scae- 
vola] ut a scaeuola [V*] || maxumns] maximus [V] \\ dice- 
bat] dicebant corr. ex dicebat, ut vid. [dicebatur V] \\ 8 poti- 
fices] pontifices [ V] \\ 88, i uls] uis [ius V *] || cis corr. ex 
gis II 8 a love] ab ioue || furinalisl furialis || furina] furrida 
F||9 Furinales feriae] ferlae fnrinales [V*] || 89, i a sa- 
litando] ab salitando || 4 dicti sunt] dicti^^^) || 7 partis] patris 
[V*] II ut Neapoli] ut a poli (ut ApoIIini F) || 8 ab Titiis 
avibus] om. F^"^*) \\ 9 feciales] fetiales || 90, 6 attentassent] 

nium nunc editur thynnm || "^j propter duo vicina vocabula pelori» 
et echinus veri similUmum est Yarronem etiam hoc loco numerum sin- 
gularem adhibuisse || *>'') fortasBe scribendum est pernae. Conf. Plin. 
XXXII 54, 154: appeilantur et pernae concharum generis , circa Bm- 
tiuB imulas frequentisBimae ; stant velut auUlo crure longo in harena de- 
Jixae aqq. \\ hh) sic Mueller || ii») scribendum est alcedo. Conf. 366, i || 
*^) Yerba De anlmalibns in loels terrestribns quae sunt hominum 
propria primum , deinde de pecore , tertio de feris scribam Varroni red- 
denda videntur. Conf. 80, SBq.; 82, i; 96, iisq.; 102,3. Elegantiores 
scriptores post tetTestribus addidissent veluti acturus vel simile ali- 
quid II »21) fortasse et Acciua || »«*) conf. 100, 4 sacrujhiis et 464, 3 
artujices || '^3) recte docet Spengel (Emend. Yarr. p. 5) eam legem a 
Varrone accurate observari, ne unquam in origine verbonim expedienda 
participio passivi temporis praeteriti verbum substantivum addat II 
>'-*) has Titias aves ex hoc uno Varronis loco notas iam Spengel (De 
emend. rat. p. 6) monuit non ex antiquitate, sed ex Pomponii Laeti 
cditoris principis ingenio in hos de ling. Lat. libros evolasse. Nec 



28 — [106] — 

attemptasset **^^) F || 90,6 oppressit] oppressi *2^) || hostesl hostis 
[ FJ II 7 peregre] corr. ex peregra, ut vid, || 12 copulaturl popu- 
latur II 91, 1 coerceretur] cooreretnr *2') (coreretur V) || 2Hyp- 
sicrates] ipsicrates V || graece] con\ ex graeco || xoqtov] cohor- 
ton I V] II 4 centuriae]centuria^2si ^^|| fimillium] milium [T*! || 

7 Ticiensiuml titiensinm || millia| milia [V^] \\ singula] om, F 
V II 92, 1 ea post] sic F, tit vid, [et post V"\ \\ 1 triariil triani F(| 
5 subsidite] subsidete F || 7 est dictum] dictum *29j || s qnia] 
qui »•*<>) II 10 indel indie^»») [V] \\ 93, i hosteis] hostis || 3 terima 
est] terima^s^) || 4 Taciensium] titiensium i^^j || 9 ambitiones] 
ambitionem 134] || 94^ 1 liticines] litigines [V] || et classicos] 
classicos ^^^) II 2 cornu vocant] comu [corr. ex cumu, ut vid.) 
uo canit'^®) || 6 miser] mendicus [V] || 7 inter diuo et qui 
diiae fere litterae deletae sunt || nihil] nichil || 8 beatus qui 
multa bona possidet om, F [V] || 95, 1 et copiosus] ac co- 
piosus II 2 pecu] pecua [| 4 maxuma] maxima [V] || ab arte] 
corr. ex arte || 96, 4 et vindemiator] om. F \V\ || 5 vesti- 
giator] uestigator 137) (T], item paulo post\\^ id est] idem 
[V] II 8 vestigiator] uestigator i^?) [V] || quasi indagator] 
quas indagatur ^^^) || 9 a venatu] a uentu '^o) || 97, 2 pastoribus 
consiste^bat] corr, ex consistebat pastoribus || 5 posuisse] corr. 



tHmen minus laetae Laeti aves etiamnunc volitant. Immo vero nnper- 
rime teste Gustavo Loewe (Prodrom. corp. glossar. lat. p. 351) tam 
tumultuosum ediderunt sonitum, ut eum augures appellavisse videantur 
clangorom Titiensem. Quid scribendum sit, neseio || ^'^^) Bcribendum 
est attemptassent || i^, oppressit forma Yarronianam scripturam ipsam 
restitutam non esseapparet; sententia vel opprimeret \e\ simile ali- 
quid flagitare videtur || »2?) gic Spengel {Philol XVII 291). Conf. ctiam 
Vel Long. p. 2230 P. (apud Wilm. de Varr. libr. gramm. p. 1^3, 3) || 
i^) sic Mueller, qui pro sequente quae coniecit qui. Conf. etiam 92, 7 : 
praesidium dictum, qui praesidehant || ^'^) sic Spengel, Do emend. rat. 
p. II II 130) sic Mueller jj i»') insldiae item ab aedendo Spengel I. 1. 
p. 12, imidiae item ab insldendo Studemund in scholis |i ^^) sie Mneller || 
»33) vid. not. ad Ot, 7 || J3*) sic Pape 1. 1. p. 219 || »36) gic Mueller |i 
136) pro verbis item comu uo canit ut scripsit Mueller: lituo eornuTe 
oannnt ji »3?) fonna uestigiatort cum alibi non inveniatur, ne hoc qui- 
dem loco contra codicis auctoritatem retinenda videtur H »38) gic Maeller || 
130) sic Mueller; conf. etiam Stnenkel l. 1. p. 15 sq. 



— [107] — 29 

ex poeuBse, ut mdM^) || 97, 5 pecudes^ pecudem^^t) || e pedi- 
Bequuml et*^^) pedisequum [F'| || 98, 1 usus susj usus V\ 

2 i;c,*] hys, liiterae ov recentiore manu scriptae videntur (hys 
r) II ^ovg BVS (BYC V) \\ ravQOi; om. F V \\ a oig\ ois 
[ F] II 4 jTQo^aTov] probaton [ V] || Latio] sic F [latino V] a 
suis] ab suis || 99, i maxume] maxime [V'\ || parabanturj 
parabant corr, ex parabantnr || 3 IraXoi^ italos V || 4 iuuare] 
corr. ex iouare || Sabinij sauiui || 7 rure] corr, ex rure qui 
in urbe |j s Sabini | sauini || a primo] aprino || Porcopor inde] 
porco poride \V\ || 100, 2 scriptum est] scripta est V || xa- 
jtqu} xcf/ j\dqynii\ porcae porco [porce porco T'] || 4 sacrifi- 
ciisl sacruflcii» || 101, i hostiis] liostisi^») [r*| \\\ vervexl 
uerbex jj 4 oviloj ouillo**^) V jj (» cum dent] cum dente 
I Fj II 102, 11 Alexandrea] alexandre a coi^r. ex alexandrea jj 

103, 3 %anqo(^\ aproe *^^) [apros V\ || 4 gervi] corui F||mu- 
tata G in Cl 6 in C mutauit »«) || 6 Ujtoi^iv\ LEPORIN 
{^EnOPIN V) II 7 tulere] tulerunt || 8 id] corr. ex hoc || 

104, 1 proxuma] proxima [V\ \\ 5 fiaXov] malon [V\ 

7 optuma et maxuma] optima et maxima [V\ || ab love] a 
ioue II 8 succusl sucus [V] \\ 105, i in ortis] sic F [in hortis 
V] II 2 ocymum] ocimum || ruta . . . quamj ruta quam V [ 
:i jci]yavov\ nEVANON V || lapathium] lapatium (lapacium 
V) II 5 qaipavov\ raphanum (rhaphanum V) || serpyllum 1 sic 
F (serpillum V) || 106, l noQiavdQov, ^talaxfjj xv^nvov\ co- 
liandron malachen cyminon V \\ a lirio| ab lirio [ F^ 1 || 2 malva] 
malba || a fiakdxijl ab malache [a malache V\ \\ sysimbriumj 



'^ Disi potius librarius t littera snperacripta ex forraa posusse 
facero voluit poslisse. Videtur euini huius verbi autiquior temporis 
perfecti forma 'conf. Neue, Formenl. II* p. 490 sq.) a nostro auo- 
tore non aliena osBe. Praeter hunc locum liabet codex Florentinus 
397, 5 imposiuerunt (log. impo»ierunt, conf. not. ad 16, 3) et 481, 2 iVw- 
posierint. Tamen Yarro etiam rccentiorem formam admittit, veluti 
3G0, 7 pomit; 503, 1 1 exposui: 579, 6 posuerit \\ «^») sic Mueller || '«) eic 
Mueller H **3j conf. not. ad 34, 8 || »**) sic Mueller || *«) scribendum 
videtur eaproe. Conf. not. ad 04, 3 || ^^^) sic Mneller; alteram scrip- 
turam pravam csse inde sequitur, quod Varroni litterarum nomina ge- 
nerifl neutrius sunt, id quod monuit Mueller ad V § 74 



30 — [108] — 

siBimbrium || 106, 3 lactucaj lacte || lac • Brassica] lact-^^^) 
Blassica || 107, 3 aanaQayog] asparagns V\\ 5 et eae quas'; ea 
equas || eae quae] eae equejj 7 quod ad exta ollicoqua] quod 
exta ollico quo V \\ 108, i solet] sic F [solent V] \\ molito] 
sic F [mollito V] \\ 109, 2 xQOTtrjv] KPOKEN F || 3 et in 
quo] in quo [V*] \\ eademj ea quae || 4 ab horrido] ab or- 
rido II tritum est spicis] tritum e ^*^) spicis || o fielivt]] 
MEAINE V II essetur] esset ut V \\ 110, i testuatium] 
testnaeiam [V] || 5 semilixulas] similixulas || 6 Sabino] sa- 
uino II 8 exuritur] et uritur || 111,4 coacto] sic F [cocto V] \ 
coaxeus] coxeus [V] || deinde] dein || 8 genere] corr, ex ge- 
rere || 112, 4 suilla] corr. ex suilli || ab illis] abilis**^) || hanc] 
hinc [ V] II 6 assudescit] corr. ex assuescit || 7 uvidum] ubi- 
dum F II 113, 1 succusj sacus V \\ 3 succi] saci V\\\ iure] 
iuro V II succij om. F (suci V) \\ 6 salere] sallire **<») [salire 
F] II 114, 1 tergus] tegas^^i) || 2 offula dictaab] omila ab || 
3 in suere] sue re*^^) [suere V] || 6 lucanicamj lacaiuim '^^) 
V II 1 15, 1 didiceruntj didicerint || 2 non] oni, F [ V] \\ 4 tv- 
(pVov ivreQov] TYPHLONENTERON V \\ 5 tenuissimum] te- 
stinuissimum corr. ex testinum issimum || 6 hila ab hilo dicta] 

ab hilo 

hila dicta . Hilo || 8 dispendij dispendii \y] || 9 eminetj se- 
minet [I^^] || 116, 2 hila] illai^^) || 4 in poriendo] im|poriendo || 
magnetum] magnentum *^^) || 5 magmentaria cana] mentarea 
fana^s») V || 6 instituta] constitata i'?) [T*] || 117, i mactae] 
mattae '^^) || quod GraeciJ quod ea graeee || iia%xvaC[ MAT- 



1^''] hanc genuinam Varronis formam esse dilucide ostendit Spengel 
(Philol. XI p. 402). Ceterum eonf. Aug. Mueller p. 24 H i^j sic Mueller || 
i^/ Mueller ecripsit: Hinc ad pecudis carnem pervmkm. Ut smlla, 
8%e ab aliis generibm cognominata U <^) sallere Mueller || i&i) recepit 
0. Mueller. Conf. de hac forma etiam A. Mueller p. 19 || 1^2) g suere 
Bcripsit Mueller; an snerlg legendum est? De litteris e et t« permuta- 
tis conf. Praef. p. 13 || ^^) sic Mueller || *^) longauo componitur cum hila 
et apexabone, de hilo omnino non potest cogitari, nam id yocabulum 
hoc loco non affertur nisi ad hilae nomen explicandum || ^^) magmeii* 
tum Mueller || ^; sic Mueller% || i^^) similiter 49, 4 : quod templum sii 
constituium || i^) legendum videtur: mattea ab eo, quod ea graece 
fjiarxvrj 



— [1091 — 31 

TYE V \\ 117, 2 haec] eae [corr. ex heae, ut vid,) || balbum] 
BVLBVM V^ II sPolybiusl polibiu8[F] || 4 colore] colerent^^g) || 
5 allatum] allata^«<») F'' || 119, l pectinis] ayrr. ex peetiiiii, 
ut f>id, II 4 Pannvelliumj panuuellium F^"^ || panno] pano |{ 
5 induca] indica ^ || 6 cingulum] cingillam V || 9 parteis] 
partis II 120, i sollet || 3 a sectura] sectura F|| minute] corr, 
ex minuti || 4 iiat] flt || umboneis quod a graeco] umbonis a 
graeco i®*) || 5 amboneis] ambonis || C in (r] G in C || 121, i pe- 
ctorialia] pectoralia [V*] || 122, i a galeroj ab galero || 6 a 
similitudine] ab similitndine || 1 23, 2 erat] erant V \\ 3 rotunda 
facta] rntanda^^'^) facta corr, ex rulundae factae || 4 ^iiaa] 
mesa [F] || 7 trullen] TRVlIan || 238 ^»»)^ 9 praeeunte], prae- 
unce [praennte F^] || 239, 1 in mimo] in minimo [V] l| 
2 dicta ducibus] ducibus [V] || 7 dicimus] ut dicimus^®*) jj 
9 ducere] ducare V \\ 240, 1 disciplina] docere disciplina 
[F] II 7 sit pura] flt pura [V] || 10 tralatitio] traslatio corr, 
ex translatio (tranlatio V*) || 241, 5 ubi oratio] ubi ratio 
[ F] II 6 manum dicimur] manu dicimur || 10 urbi . . . nam] 
uerbi. Nam [^] || 242, 2 dicit .. . consortes] dicit consortes 
[V] II 4 etiam ipsi] etiam ad qui ipsi F || ad quos eadem] 
om, F [P^] II 8 iungat] recentiore manu corr. ex iunga*®^J || 
9 quod ut publice mittantur] quod publice | mittantur ^**«) [ F] || 
243, 2 frugibus] corr, ex frumentis, ut vid, \\ 11 sono] corr, 
ex soneo, ut vid, || 244, 3 nihil] nichil || 5 implorat] inplorat 
245, 4 io triumphe] triumphe V jj d-qia^i^o}] triambo V 
7 Cretea] gretea V || 246, 2 cetera] ceterae F * || 9 qui dum] 
quidera [V] \\ 247, 5 quod erat] quo erat K || 6 qui spopon- 

'5«) colore, nt coni. Lachm. in Lucr. II 829 p. 123 || »«) sic Mueller 
et Laohmann 1. 1. R *«») sic Mueller || »<«) conf. not. ad 43, 3 1 »<») de- 
est in codice Ftorentino totus alter quatemio qui olim complectebatur 
omnia quae exstant in editione Spengeliana inde a p. 123, 8 usque ad 
238, s. Qua de re conf. Spengel, Ueber die Kritik p. 433 || iM) for- 
tasse indicamus vel simile aliquid || '^) fortasse iungit || ^^) legendum 
puto: quod publlee ut mlttantur leguntur. Etenim in confinio ver- 
suum particula ut facilius intercidere potuit. Praeterea Varro simi' 
Hter ait 90, 6 : legati, qui lecti publicCf quorum opera consilioque uteretur 
peregre magi&tratus quiue nuntii senatua aut populi essent. H08 locos 
non laudavit Mommsen, ROm. Staatsrecht II^ p. 656 sqq. 



32 — [110] — 

derat] quo spoponderat V \\ 247, 7 despondisse] digpondisse 
[1^] idieebatur] dicebant^^") || n spouden] sponde [V] tuana 
gnatam] tuam agnatam V \\ 248, l animum] aninum || 8 ita- 
que qui] itaquis qui ^*'») [ita quisquis V] \\ 9 dixitj dicit [ V] |i 
10 meministin'] meministine [F] || mihi gnatam] mihi agna- 
tam [V] II 249, 3 Plauti Ne sequere] plautin easequere **'*), 
ut t>%d. II 4 adsequere] ad seque •'**) \V\ || Polybadisce] polyba 
disce, ut vid. \\ 5 post cupio scriptum fuit desee, ut vid.y sed 
deletum est || 6 Hercule] herclem corr. ex erclem, ut vid. 
(haeredem V) || 250, 3 idem] ideo V j| neque les] ne que res | 
sed e re] sedere V || 4 praes] sic F (pres V] , it^m paulo 
post II 5 praestet] sic FV* \\ 7 reus] reos, ut vid. || 8 caveril 
cauari F || 251, 2 vades| nadem || 5 et Canit] accanit*^*), ut 

vid. II ex Camenaj eena, priores litteras non potui le- 

gere \\ 8 quid] quod [J^J || 252, 1 buccinatorj bncinator [V] |! 
6 dicitur] corr. ex dictum, utvid. || 7 volgoj uulgo Fjjosna- 
mentum; omamentum F|| 253, 2 faciundi etgerundi] faciendi 
et gerendi [F] || 3 error his quij sec. man, corr. vid. ex er- 
rant qui^^^) || 5 actor] corr. ex auctor || et non facit] et facit 
K II 7 agitur, non fit| sic F [agitur et non fit V\ || 9 trausla- 
tum| tralatum (tranlatum V) || 254, 5 Qui quid] quicqnid [V] \ 
administrat] amministrat || 6 sensumj sensu [T'^] || 255, i nocti- 
luca] in rasura scriptum^ sed prima manu, ut vid. || ab luce; 
sic F [a luce V] \\ 2 adquirere| acquirere [V] \\ 3 est ab ad] 
est ad II 6 maximus est| maximnsi^^) || 256, 2 Visenda] ui- 
sanda aut uisunda, ut vid. \\ YigiliumJ uitilium || vitiavitj 
uitauit II 257, 6 cemo] in rasura scriptum \\ 258, 4 Ter] in 



^^} Bic Spengel, Ueber die Kritik p. 459. Similem verborum con- 
structionem habes 254, » sq. i| ^^^} legendum esse itaque is qui iam in- 
tellexit S|)engei , Ueber die Kritilc p. 460 || i^; Scribendum esse Qui 
dicunt in Astraba Pluutina »Sequere adsecue eta* cum Kitschelio (Opusc. 
III p. 190) confidentius arbitnirer, nisi Varro in libriB de lingua Latina 
alibi ad titulum operis nusquam per adicctivum scriptoris nomen ex^ 
pressisset || ^''^j adseeue coniecit Lachmann in Mus. Rhen. YI 1S39 
p. 120. Conf. idem in Lucr. V 079 p. 301 et Georgius Thilo in Anna- 
libns philolog. 1855 p. 530 || ni) et accanit Mueller || <^^) fortaase 
haec verba restituenda sunt H i^j sic Mueller 



— [111] — 33 

rasura scriptum \\ 258, 4 Titam] multa [F] || 6 videatur] ul- 
detur II s Specio] om. F [V] \\ 259, 2 commnnis] comnnis 
F II 3 praeverbiis] praeuerMs*?^) || coniuncta] coniunta || 
5 despicio] idestspicio [corr. cx dideBtspicio) V \\ exspecto] 
expecto [V*] \\ 9 quo] qul»'*) V* \\ 260, i videntur dicta 
verba] uerba uidentur dicta || 2 aveo] aucto, ut vid. || dis- 
cere] dicere [V] \\ 6 exgpectantes] expectantes [V*] \\ lo aut 
ausculto] aut obsculto^"») V \\ 261, 3 Uio] edon [F] || 4 Escae, 
Edulia] escedulia*") [^^] || yeveTai] geuete F||7 tiotov] po- 
ton [KJ II repotia] repotatio [F] |t 262, 2 (pQeuQ] phrear [V] \\ 
manupretium] mantur praetium ^ jj 3 quod coniungit] con- 
iungit F II 4 unde manipularis miles ; unde] manipularis V \\ 
7 de] om, F jj 263, 1 censnra] corr. ex censora || 2 praeconi 
sic] praeconis sic [F] JI 4 felixque] felix^^s) [j/*] || galu- 
tareque siet] salutare quesierit F || lo sive] si uerbo [V] || 
dari rationem] rationein dari^'«) || voca] uocat*^») [V] || 
264, 1 postea de moeris] post eadem aeris [F] || 3 murrha] 
murra^si) || g sortiuntur] corr. ex sortitiuntur || 265, 12 Cal- 
pumi • cos •] calpurnicos V || 266, 5 hic] hinc [V] || 6 ac- 
ciebat] accipiebat F || 7 Accensum] ad censum F || 8 comoe- 
diam] commoedis^m || 267, 6 aras] auras V || inliceret] eon*. 
ex inuceret || 268, 1 anquisitionis| inquisitionis [V] || 2 quae- 
storis] quaestores V \\ in quaj inaqua [V] || 4 auspiciorum 
endo] auspicio orande V \\ sede] sed [V] \\ 2()9, i moeris] 
muris [V] II 2 oportet] portet || cornicinem] cornicem [F') || 
4 canat] cannat [V\ || collegam] colligam [V*] \\ rogi] rogis 
[V] II comitia edicat] comitiae dicat V || 270, i exquiras] ex- 
queras*^^) V \\ 5 concionem] contionem [F*] || advoces] 
anoces [V] || o anquisitionis] acquisitionis F || s censoribus] 



<7«) conf. not. ad 34, h || 1^5) gic Mueller || i^^; haut auBculto Bergk 
fProoem. aest. Halens. 1863 p. III) || 1'^) fortasse esca, edulia || ^^) conf. 
Cic. Div. I 45, 102 omnibus rebua agendis »quod bonum fauatum felix 
fortunatumque essetv praefabantur || *W) sic Mueller || ^^] uocato scrip- 
sit Brnns, Font. iur. Rom. ant.^, p. 278 || isi) conf. Lachm. in Lucr. 
II 504 p. 102 II ^^] ut e. g. in inscriptionibus Latinis vetustissimis 
conquaeras saepius legitur, sic hic exquaeras scripsit Bruns 1. 1. 
p. 280 

3 



34 — [112] — 

eessoribns [V^ || 27 1 , 3 eaoat tmn cannatiiiii i V^ || 4 moeros^ 
mnros [V] || 5 hostinm' ostiani |I 7 concio^ eontio || s ex 
iis" ex his'^'^ || 272, l inlicinm] illieinm carr. ex illicitnm j; 

4 eensorem; «*c F F* || exercitnm^ sic F F* || ii qni con- 
snl] qni ros <^^] V || 273, i eoncionem contioneni || 3 Her- 
miona, qnom] ermiona eflt - cnm [ J^ || PacnYinsl paenins ^^) \ 

5 lovis ara] iobis nisa ara [V^] || s angnri^ angnr [V] || in- 
licinm] is lieinm V || 274, 2 fiebant] fiebat i F "^ || 4 ibi ideml 
ibidem [V\ || 6 habent commnnitatem> habet*^' comnnita- 
tem II 275, 2 rebns] mprcucriptwn prima m. H 276, l axalev- 
aai] SCOLPSA r|| atQtoyvveir] STRONYIN V || 277, l Xix- 
fiaa^ai] khyfiaare F || / ab «?] • I • ab • A« • F || iV*] A« 
V II Gignitnr] 9ir F (gigni V) || a] am. F \^ yiyrerai] yh- 
yvoiTB F II 2 iftQBTe] ferete V || Providere 7tQ0tdEiv] proni- 
dete • TTQiohdehv V || 3 i^Qilv] CQQehv V H aTQayyakq^v] stran- 
galam V \\ 4 Tingnere] Tingnela (Tingne V) \\ a riyyetv] 
THNKEJE fa THNEJE V, \\ ades . . J ades WEC V 

5 fiakaaaeiv] M^ylA2EN V*\\^ avayaQyaQiZea&ai^ .4N- 
APrAPHCTE V II Pntare a icv^ea&ai] Potare a /TO/- 
QECT^E F II 7 daiiateiv] Jfiaiahv V \\ aiieXyetv . . . .] 
yfMEyfrHNVeetere petere V) vlHEIEPE V \\ 8 axQayyaXi- 
aai\ CPHNVHJE V \\ id enim a atQayyaXig] id enim 2HiV- 
VHMHC II 9 ^wLavri] PHXANE V \\ 27S, 2 tris librog' tri 
libros II 3 de poetica] poetica [F] || 7 institni] in'*»') man. 
prima, fltitni ciddidit mantis mtdto posterior. In margine 
prima manu adscriptum est id quod Victoriua recte notavit: 
hic deest in exemplari folinm - 1 • in quo est principinm libri 
VII. Deinde dimidiae paginae spatio relicto liber septimus 
incipit his verbis: repens ruina apernit || 281, l impositoreis] 



^*; fortasse' Bcribendum est »«. Conf. Mueller ad V 13 et Christ 
in Philol. XVII p. OOgq. || ^^) qni nlros coni. Spengel (De emond. 
rat. p. 12) coll. Macrob. 1, 16 || «86) conf. not. ad 19, 2 || »») hunc 

locum comrptnm audacius ita restituit Mueller, ut «^ et scriberet. 

Singularis hahet ad hanc particularum structuram optime quadret. Cf. 
68, 5 ; 323, 1 ; 535, 1 || ^^) scribendum videtur incipiam. Conf. e. g. 
392, 3 prima parte exposita de seeunda incipiam hine; 409, 8 incipiam 
.... dieere eontra eos; 542, 7 proxumo deineeps . . . seribam 



— [113] — 35 

inpoBterioris (in poflterioreis V) || 281, 2 literas] litteram V* \\ 
3 adiicinnt] adiciunt [T^] j| 4 possint] possit [V] \\ nt 
enim] etenim [V] \\ obscura opera] obscuram operam [F] || 
282, 1 Myrmecidis] yrmeeidum ^**^) V \\ 2 adminicula] ammi- 
nicula || 4 servavit] seruabit [^] || 5 posuissetj posuissent 
[V] II fecundiusj secundius V \\ i babentj habeant^^^) corr. 
ex habent || 283, 1 dici .... neque] dici • Neque ^'^^) [ F] || 
3 Aelii] helii F || 5 expeditam] expedita^^^) V || praeterita 
obscura] praeteritam obscuram F || 6 Epimenides] epameni- 
dis cres^^^) [Epamenidis opus V\ \ 284, 2 post annos 
XII] post XY annos'^^) correctum ez post annos XV || 
a suis] ab suis [V] \\ ki hoc] ad hoc [V] \\ 285, i avi, tri- 
tavi] tni tritaui >^^) || non possis dicere] dicere non possis || 
6 neqniverit] neqnierit^®^) jj praesertim cum] praesertim 
quoi'-^) II etymologice] ethimologice || 7 dici posse] pofise 
dici [F^] II causas] causa^^^) || 8 post vocabulum res ramra 
exstat septem fere litterarum || qui a qna re] quia quare [ V] | 
286, 1 norim] sic F [noris V] \\ 5 et plnra] plura [V] || 
6 possimusnel possimus ne [V] || 9 deinde de his quae] dein 
qnae^^^) || 287, i coniuncta, ntque] coniuncta di s . Utque 
F II 2 quadripartitione) quadripertitione || 6 auspiciendo] 
auspicendo ^^^) || 7 ab similitudine] a similitudine, item paulo 
post II 9 Hecuba] ecuba || lo caelitum] caeli • tum || 288, i com- 
mixta] sic F [conmixta F] || 3 saxa] saxea^®^) corr, ex saxa H 



i^) Myrmecidum quamquam et codice commendatur et ad Cice- 
ronis usum, de quo cum alii dixerunt tnm Draeger (Histor. Synt. I^ 
p. 10), bene quadrat, ideo confidentius commendare vix ausim, quia 
alibi hic nsus plurativi numeri apud Varronem non occurrit || '^) sic 
Mueller || i^) sic Mucller || *^<) fortasse recte, quamquam in initio 
enuntiati non omnia recte tradita esse videntur || *^) conf. Reiffer- 
scheid Anal. Horat. (Ind. schol. Vratislav. hib. 1870/71) p. 5 || »«») XV 
restituit Mueller. Conf. etiam Spengei, Philol. XXXII p. 94 || i^) ui^ 
taui tui iam coni. Bergk, Prooem. aest. Halens. 1863 p. VII inf. || 
1%) conf. not ad 16, 3 || iw) huic compendio, quod alibi in codice non 
invenitnr, Spent^el (De emend. rat. p. 4) particulam qnom subesse 
censet || i^^) cansain Mueller. Ceterum in hoc enuntiato gravius vi- 
tinm latere apparot || *^) conf. ium quae in proximo versu || ^^) scri- 
bendum est anspieando || 3oo) gic Ribbeck, Trag. Rom. Fragm.2, Pa- 

3» 



26 — [104] — 

fidum II 72, 5 JiooyLoqov] dioBCoron [V] || 6 Sabina] sauina || 
73, 2 orcum, orcus^ ortum ortus F|| 3 coniux] coniunx [^*] H 
5 Bol] sola F|| Sabini] sauini || 74, 6 sinistram] sinisteram ^"-^) 
[V*] II 9 post ideo in marg, additur quoque^^^) || a Latinis] 
ab latinis || 75, i physici] phisici || vel quod] quod uel || 4 a 
iuvando] ab iuuando || 6 antiquos] antiquas [ V] || 76, 2 ignis 
scindit] ignis scidit ^®') || 5 et fulgor'. fulgor || 6 lympha nym- 
pha] limpha limpha [limpha nympha F] || 77, l ceteris aquis] 
ceteras aquas V\\b, Tiberi] ab tiberi jj 2 lymphae] limphae || 
Commotiae] comitiis F || 4 mare et terras] mare terras *^^) || 
5 a nuptu] ab nuptu || 7 a salo] ab salo || 78, a a bello] ab 
bello II 6 viri vis] uiri ius || honos] eorr. ex honor || 7 onera- 
tum] sic F (honeratu V) || ll IIolv8evyt.Y]g\ pollideuces corr. 
ex pollideuceps (Polideuces V) || nunc] nuns || 79, i Sabinis] 
sauinis || Herculem] hecralem*^*) || 2 fortem] fontem'*®) F|| 
3 linguam olent] lingua molent || 5 Diovi] dioioui"^) || 80, i ser- 
punt] serpent ^^^) || 4 immortaleis] imtnortalis || 7 ad infimam] 
infimam || 8 a volando] a nolatu^i^) [V] || 9 a suis] ab suis || 

81, 1 hirundo] irundo || 4 lusciniola] lusciola [V] || 6 galeritus] 
galericus V || lo yiqyeQa] gergera F || 11 fiant] flunt**^) || 

82, 3 ^vQatva] mirena (myraena V) || cybium] CYTYBium 
F II thunnus] thinnus*^*), ut videtur (tiunnus V) \\ 4 me- 
landria] melander (melanderya F) || 7 lingulaca sudis] lin- 



Lachmann in Lucr. IV 211 p. 226 || <<K) haec forma fortasse reBtituenda 
est. Conf. Neue, Formenl. ir^ 7 || ^06) hoc enim significat illnd qq, 
quod yictoriuB priori versui adscriptum esBe per errorem rettulit. ideo 
quoque restituit Mueller || ^^) quid lateat nescio, consentaneum tamen 
est Bcindit lectionem omni modo reiciendam esBC; exspectes fere ignem 
aceipit || *«*) particulam et Spengel uncinis inclusit, Mueller cum Vulg. 
delevit || ^^) haee: Palem Scaliger || i>0) deum FofUem in mediis 
deabus agnoscere non.auBim || m) i^/brae Yedlonl Satumoque Mueller 
(Emendat. Varron. mantisu in Festi editione p. XLIV) || **2) serj)ent 
formam a serpeo, serpere ductam statuere nemo facile audebit» quo- 
niam alterum secundae coniugationis exemplum nusquam, quantum equi- 
dem scio, legitur. Inde enim quod posteriore tempore serpio vulgus 
pronuntiasse dicitur, nihil sequitur ad $erpeo formam priscae latinitati 
vindicandam H >«) bIc Spengel (p. XLVIII) et Mueller 1 "<) sic Pape 
l. 1. (conf not. ad 71, 4) II "5) item 333, 3. Apud Horatium et Pli- 



— [115] — 37 

tona] latoea V || 302, 5 pariit] parit [ V] \\ lovis] iobis || 8 Delia- 

dae eodem] deliadae eadem V || 303. l obtines] op- 

tlnes II 7 Yi x^f^ nv^ayoQa] IXToN • pytagora (IXTON 
Pythagora V) \\ 8 terrae] corr. ex terra, ut vid, \\ 9 ubi ortus 
mque ad in mundo] haec verha bis scripta mnt || 304, 2 ut 
ante pila deletum est^^'^) \\ 4 ad latus] allatus || 5 6fiq)aX6v] 
OM0AAYN V II 6 Pythonos] pithonos || aiunt tumulos] 
aiunt esse tumulos || 8 Facuyius] Pacains || 305, i Caly- 
donia] Calidonia, item bis infra [f^] || 4 a parte] aperte 
[ F *] II 5 Accius] Acci ^^^) || 7 mystica] mistica || locis] corr. 
ex locas || 306, 2 is locus] his locis V ^ ^ Olympum] olim- 
pum, item bis paulo post || 5 dictas Musas] mnsas dietas^^^^) || 
307, 1 locis] locis aliis^o») || 2 Pimpleides, Thespiades] pi- 
plae • id est hespiades || Heliconides] eliconides || 3 Helles- 
pontum] elles pontum || 4 Xerxes] exerses^®®) [xerses V] || 
9 Pacuvius] Pacni || 308, 1 in Aegeo freto] in egeo fretum || 
2 a similitudine] ab similitudine || 7 Aequor mare] Mare V \ 

309, 1 conferre queant] conferreque aut V || perit et qui dum] 
perit • quidum^^o) || 2 sedentes] sedantes F || 3 ii quom] 
hicum2»i) [ii cum V] \\ 4 parteis] partes || 5 illic] illi^ii) || 

310, 1 hic deest in exemplari folium «I-] haec verba prima 



^) recte deletum ut mihi yidetur. yarro enim, ut ofig^aXoy illum 
Delphicam non recte medium terrarum appellari demonstraret, primum 
umbilicum et medium non idem esse ostendit. »Sed etiamsi — ita 
fere pergit — id quod medium est iure vocaretur umbilicus, tamen 
non locus ille Delphicus umbilicus mundi appellandus esset, sed pila 
terrae ; haec enim mundi media est, cum iste Graecorum umbilicus ne 
ipsius quidem terrae medium sit, sed ad latus.a Quodsi ita Varronis 
sententiam me probabiliter restituisse concedas. in ipsis libri nostri ver- 
bis erunt qui nihil mutandum censeant, nisi quod Tumebi correcturam 
ad laius pro allatus retineant et particulam sed alio loco ponere malint. 
Itaque erunt qui legant : praeterea si, quod medittm, id est umhilicue, pila 
terrae, non Delphi medium • et terrae medium non hoc quod uocant Delphis 
in aede, sed ad latm est e. q. s. || ^) casus genetivus sicut 305, 9 ct 
307, 9. De forma contracta conf. not. ad 68, 9' || 20?) gic Mueller |l 
208) sic Mueller || ^oo) scribendum videtur Xerses. Conf. Lachmann 
in Lucr. IV 283 p. 232 et Vahlen ad Cic. de legg. II 10, 26 || 210) per 
Uqnidum coni. Scaliger, recepit Mueller || 211) scribendum est hi quom 
2^2) haec forma fortasse servanda est. Conf. Neue, Formenl, II - p. 629, 



38 — [116] — 

manu in margine scripta, deitide una et dimidia pagina vacua 
relicta est \\ 310, 3 infulas] infulas hostiis^is) [T] || 5 se- 
pulcrum] Bepulchrum [V] \\ 311, i flores addidit;] flores • 
Addidit || 3 cornuatam] cornua taurum [f^] || 4 comuatam] 
cornutam2»4) F || 5 curva • Musae] curuamus • Ac [V] || 

312, I esse Casmenarum] esse camenarum [F] || 3 ea- 

dem] corr. ex eodem || 6 Cosauli, Dolosi] Cozeulodori^**) 
P^* II Eso] esc, ut vid. \\ 313, 1 lamcusianes] lancusia- 
nes II duonus ceruses] sic F [duo nudceruses F*] || dun] 
dunus^»») r*] II lanus venet] ianusue uet V \\ 2 pos melios] 
pom melios^»') || Post eum recum, quibtis verbis scriba us- 
que ad medium fere uersum peruenerat, reliqua eiusdem uer- 
sus pars antiquitus uacua relicta est; item deinceps uacui re- 
licti sunt quattuor uersus toti, hisi quod in medio uersu quarto 
fortiter erasa sunt tria vel quattuor verba olim scripta a manu 
prima^^^) || 314, 1 asena arena] asenam arenam^i^) [V*] l 
5 apud Accium] om, F V^ post priami reliqua pagina, trium 
versuum capax, vacua relicta est nullo lacutme indicio ad- 
dito II 7 cascas res] Gascam rem^^o) || 315^ 1 Priamum] 
primum [F] || 2 Sabina] sauina || 316, 1 hTtcyqa^iAaxiov] 
epigrammation F || 2 fecerat Cascam : Ridiculum] fecerat • 
Cascam ridiculum || 3 amici] anna, ut vid., sedultima littera 
incerta est \\ 4 Potoni sesquisenex . . . puerum] potonis es 
qui senex puerum V^ \\ 317, l mutua muli; nam] mutuam 
mulinam V \\ 3 item] idem^^i) || ad nomen casinum in marg, 

213} infalatas hostlas Mueller || ^*^) fortasse ab hac lectioiie pro- 
grediendum cst ad verba corrupta, quae praeceduut, restitueuda || 
215) hoc perspicue codex exhibet, id quod etiam Victorius iu edit. 
princ. accurate depinxit. Non video qui fieri potuerit, ut Spengel 
aliter legeret || 216) jiaec verba Mommsen (Unteritalische Dialekte 
p. 133) sic restituit : duonus ceriM es, du(o)nu8 ianus. Conf. etiam Corp. 
Inscr. Lat. I p. 23, inscr. 46 || 217) poni lectio digna sine dubio est, 
quae accuratius examinetur; nam probabilia non esse, quae nuper in 
libro nRritische Beitrage zur Greschichte der lateinischen Sprache« 
(Berolini 1879) p. 224 protulit Henricus lordan, ipse vir doctissimus 
confessus est || 218) nescio an hic scriptum fuerit : desuftt X uersus in 
ex. vel simile quid ; hoc certe probabiliter concludas ex recentiorum co- 
dicum notis || 2t9) gic Mueller || ^ao) gic Mueller || 221) baec forma si 
recte tradita est, consentaneum est etiam 316, 1 pro item corrigendum 



— [117] — 39 

adscriptum est^OT'^'^] H 317, 5 Casinum] om. F|| 318, 2 Osci] 
ostii V II post appellant nullum lacunae indicium [F] || 5 am- 
bui] ambiu [ambiui V] \\ 9 est, P. Scipio] est • o • p • scipio ^23) 
[F*] II 11 idem] id est^^*) || 319, 5 adagio] agio V || quod] quo 
F|| 6 hostiae] corr, ex hosteae || 11 sit appellata] sic appellata 
F|320,3immanis] immanes [inmanes V] || ecaninam] canina|| 
8 appellatae] corr. ex appellata || 10 trabes . . . trabes remis] 
trabes remis [V] \\ 321, 2 utinam ne] ut inamne || Pelio] 
polio II 4 rectus correptus] recte correctus V \^ i exspectata] 
expectata || hospita] ospita || 8 glossemata] glosemata || lo nup- 
tiis Camillus] nuptiis scamillus V || qui cumerum] quicum 
merum [qui cum merum V] \\ 322, l nectunt]. nec tunc || 

2 Casmilus] casmillus [ V] || mysteriis Dius] misterisdius 225) || 

3 administer] amminister corr, ex administer || 4 in poematis] 
in poematibns ^^^) l^ || 5 apud Ennium] apud enim jj 8 in 
Etruria] inetria || querendae • Yersibus] quaerunda e uersibus 
F * II 9 quos olim] quo olim || 323, i ut Faunus] ut et fau- 
nus II sint] sit [| 5 ostendam] offendam F || 7 a Tartaro dic- 
tum] dicta a taiiaro^^?) || in quarto] in • IIII • || 324, 2 at- 
que omamenta] sic F [ac omamenta V] || 5 propterea quod] 
propter quod [V] || 11 Argivis et apte cibum] et argiuis ci- 
bum [in verbo argiuis litterae arg correctae sunt ex apt) V || 
325, 2 Atque] At quae || locusta] lucustam^^B) || 3 elephas] 
elefans229) || 4 C. Aelii] coraelii^so) [V] || 5 libycis] libicis || 
7 Pyrrhi] pyrri || 8 elephantos] elefantos || id est] Idem • non 
item [ V] II 326. 3 Libya] libia || 5 si ab Lucanis dictae] om. 
JP F II 6 ego] ergo V \\ 327, 1 tum omatae] tumor natae || 
5 yerba haberet orationum] uerba orationom haberet^^^j || 

esse idem || 222) ]|oc signo confirmatur Florentini libri origo Casinensis. 
Conf. Spengel, Ueber die Kritik p. 434 || 223) interiectionem o reposuit 
Mueller 1| '^^) idem est coni. Mueller || ^) scribendum est mygterls 
Diu8, . Conf. not. ad 34, 8 |1 226) conf. Wilmanns (De libr. gramm.) 
p. 34 : » de neutris graecis ut poema in his libris sic statuisse videtur, 
ut ea aut prorsus tamquam latina (fr. 21) aut prorsus tamquam graeca 
(fr. 22) declinarentur sqq.« || ^27) dictum a Tartaro Mueller || 2») Bcri- 
bendum est lacusta. Conf. L. Schwabe in Apnal. philolog. 1872, p.415 |j 
229) Bcribendum est elephans. Conf. Horat. epist. II 1, 196 ed. Keller 
et Holder |1 ^ao) Cornell Mueller [| 231 ) gic Mueller 



30 — [108] — 

sisimbrium || 106, 3 lactuca] lacte || lac • Brassica] lact-'^^] 
Blassica || 107, 3 aa/taQayog] asparagus V\\ 5 et eae qnasj ea 
equas || eae quae] eae equej| 7 quod ad exta ollicoqnaj quod 
exta ollico quo V \\ 108, i solet] sic F [solent V] \\ molito] 
sic F [moUito V] \\ 109, 2 xgoxijv] KPOKEN F || 3 et in 
quo] in quo [V*] \\ eadem] ea quae || 4 ab horrido] ab or- 
rido II tritum est spicis] tritum e '^^) spicis || t> fielivt]] 
MEAINE V II essetur] esset ut F || 110, i testuatium] 
testuacium [F] || 5 semilixulas] similixulas || 6 Sabino] sa- 
uino II 8 exuritur] et uritur || 111, 4 coacto] sic F [cocto V] || 
coaxeus] coxeus [F] || deinde] dein || 8 genere] corr, ex ge- 
rere || 112, 4 suilla] corr. ex suilli || ab illis] abilis'^^) || hanc] 
hinc [ ^] II 6 assudescit] corr. ex assuescit || 7 uvidum] ubi- 
dum F II 113, 1 succus] sucus V \\ 3 succi] sucl F|| 4 iure] 
iuro V II succi] om. F (suci V] || 6 salere] sallire **®) [salire 
r] II 114, 1 tergus] tegus^^i) || 2 offula dictaab] oflhila ab || 
3 in suere] sue re*^^) [suere V] || 6 lucanicam] lucanam >^^) 
V II 1 15, 1 didicerunt] didicerint || 2 non] om. F [V]\\^ rv- 
(pkov evreQov] TYPHLONENTERON V \\ 5 tenuissimum] te- 
stinuissimum corr. ex testinum issimum || 6 hila ab hilo dicta] 

ab hilo 

hila dicta . Hilo || 8 dispendi] dispendii [ ^] || ^ eminet] se- 
minet [F*] || 116, 2 hila] illai**) || 4 in poriendo] im|poriendo || 
magnetum] magnentum ^^^) || 5 magmentaria cana] mentarea 
fana^^s) V || 6 instituta] constitnta ^'^) [F*] || 117, i mactae] 
mattae '^^) || quod Graeci] quod ea graece || ^axxvai] MAT- 



1^'') hanc genuinam Varronis formam esse dilucide ostendit Spengel 
(Philol. XI p. 402). Ceterum eonf. Aug. Mueller p. 24 H ^^\ sic Mueller || 
1*^) Mueller Bcripsit: Hiwi ad pecudis carnem pervenium, Ut sttillay 
sie ab allig generibus cognominata || i^) sallere Mueller 1{ i^') recepit 
0. Mueller. Conf. de hac forma etiam A. Mueller p. 19 || i&S) ^ suere 
scripsit Mueller; an snerls legendum est? De litteris e et is permuta- 
tis conf. Praef. p. 13 || ^^) sic Mueller || ^^) longauo componitur cum hila 
et apexabone, de hilo omnino non potest cogitari, nam id vocabulum 
hoG loco non affertur nisi ad hilae nomen explicandum || ^^) magmen- 
tiim Mueller || *^; sic Mueller» || ^^'^) similiter 49, 4 : quod ten^lum $ii 
constituiufn \\ '^) legendum videtur: mattea ab eo^ quod ea graece 

fAttTTVf^ 



— [119] — 41 

stipateres || 337, lo IdrQov] CATPON V || 338, 1 item et] iteni 
ut [ V *] II 7 diabathra] dyabathra || pedibus] pecudibus [ V] \\ 
amictus epicroco] erat^^®) amictus epycroco [V*] \\ 9 In Me- 
naechmis Plauti] In menechmis^^i) || 339, i iubeas] sic F 
[iubes V] II 2 est hoc verbum] hoc est uerbum || Cementria] 
cemetria^*^) || 340, 3 et graecum] hic^*^) graecum V || cratis] 
gratis [ ^] 11 5 adscriptivis] ascriptiuis , item bis in proximo 
versu II ad legionem] sic F [in legionem V] || 341, 1 tibil 
libi [ibi V] || 2 ferentarium . . . ferentarium] ferentarium 
[ F] II 7 adscriptos] ascriptos || 9 rorarii] rorani , item paulo 
post [V] II en Bunt] an sunt^**) man, pr., en suprascripsit 
manus alia \\ 10 ante] om. F || 11 pluit] pluBti cum unius 
litterae spatio \\ accenBOS] sic man. pr. adcensos sec. m. \\ 
342, 4 post triportenta nulla lacuna [V] || 7 tibi istuc] tibi 
in mercatore istuc F|| dividiae 'st] diuidia est [V] \\ 343, 4 lien 
necat] liene negat^**) ^^ || • post distrahuntur nulla lacuna 
[V]\\ 8 syncerastro] sincerastro, item paulo post [ V] \\ glan- 
dio] gladios [corr. ex gradios) V || 344, 1 edulium] medul- 
lium [corr. ex medulium) [^] |M trames] tramis || 6 age 
respecta] agerge specta [^] || 7 quid est] quid esset V || 
9 Cistellaria] sic F [Cistelaria F] || 345, 2 a limo] ab limo || 
3 diobolares] diouolares, item paulo post [F] || schoenicolae] 
scenicolae F^ || 4 a binis obolis] sabini sobolis [ V] || schoe- 
nicolae] schenicolis V* ^ schoeno] scheno F || 5 unguento] 
nungento V || 346, 4 scruppidae, stritabillae] ruppae • ides 
rittabillae 2^^) ^ || 5 significat] assignificat [adsignificat V] || 
scruppidas] scruppidam || 347, l ut scauripeda] auscau- 

^<o) hunc yersum cum ^priore coniunxit Th. Bergk (Rhein. Mus. 
XXXIII p. 281) ita Bcribens: 

Risi egomet moechum cassabufidum ire ehrium 
Diahaihra in pedihus, erat amictus epicroco || 241 j nomen 
Plauti recte delevit Mueller. Ceterum conf. Bpengel p. L || M2) Cos- 
metria Mueller. Commotria Ribbeck (Com. Rom. Fragm.^ p. 12) ex 
coni. Tnrnebi« De e et o litteris permutatis conf. Praefat p. 9 || ^) for- 
tasse hoc?\\ ^) fortasBe adsunt \\ ^^^) lien eneeat Mueller duce Spengelio 
(p. 700) II 2«) hunc versum 6. Loewe (Prodr. corp. glossar.) p. 281 sq. 
audacter sic restituit: 

ScratUU scrahipedae strittivillae edentulae 



42 — [120] — 

ripeda •taseaiiripeda V, || 347, 4 Menalippa^ meluiipiNi^^') | 
348, 1 stritabillae; strittabillas^*' [gerittabillas V || a striti- 
lando] a strettillando V\\ stritare: strittare^^^: V\\ 2 Astraba] 
astriba F || 3 axitiose' ae sitiose \^V] || 4 Sitelitergo] sitelli 
tergo ^"11 5 axitiosam] ac sitio aquam V] || -(49. 2 faciondo] 
faeiendo V ^ 5 de stribula! distribula V \\ obscaenabisj ob- 
scoenabis [corr. ez obscenabis) V i| cera Stribula] cerastri- 
bula V II 350, 1 coxendices] coxa indices V || 2 boyis] uobis 1 
3 in Nenrolaria] in emolaria interuolaria V] || 6 in Poenulo] 
in penulo [V] j| 7 cervum cursu] circumcurso [V] j| gradu] 
gradum || lo pro praefica • Praefica dicta] Pro praefica dicta 
«praefica dicta V) || 351, l ab luctu] ab lueo [T^] || 2 laudeis] 
laudis II 4 qui inscribitur] qui scribitur^^^^) [V] jj rofiifia iiag- 
iiagixa] nomina barbarica [V] \\ 352, 4 quasi] quas^^j [V] | 
5 sedere] federe^w) [V] \\ « te esse] esse [H II 353, 4 nox 
intempesta] intempesta nox [V*] || 5 nihil] nichil || 7 clu- 
peo] elipeo (clypeo V) || s cogens] agens || 354, 2 quae 
praeter alia erant insignia] haec terba a prima tnanu mpra- 
scripta mnt \\ 5 eins] equi, ut vid. \\ 6 Homerus] omerus | 
vocant] uocat [V] || iifia^ar] AMa^aN (afia^ar V) || pro- 
pinquum] carr. ez propinquam, ut vid, (propinqua V) || si- 
gnum (iowTriv] signum BooreM corr, ex BooreM signum [si- 
gnum booten F] || 8 axem] corr. ex axet, ut vid. || 355, i nunc 
maxume] nnnc maxime [in marg. post etiam adscriptum a 
prima manu\ [V] jj quom arant terram] enim terunt terras, 
ut mihi quidem identidem impecto codice uisum esty quam- 
quam haec verba^ sicut ea quae praecedunt et quae sequuntur^ 
incertissima sunt || 2 e quis ut dicti valentes] non potui le- 
ffere || 3 omnis] omnes || 6 a parte] aperte || 7 septem] VII | 
356, 4 Pacuvius] pacnius || 7 denepotus] de nepotus [dene po- 



»7) sic Mueller | ^48, leg. gtrittiuUlas. Ceteruni de a et i litteris et 
bic et supra permutatis conf. Praefat. p. 7 sq. || ^j sic Mueller | ^; de in 
litteris ante $ impunim in antiquis codicibus saepe omissis vid. Lacbm. 
in Lucr. IV 283 p. 232 || ^) ques scripsit Mueller ex coni. Scaligeri 
(qua de forma conf. Neue, Formeni. IP p. 232 sq.), quei8 Vahlen (Enn. 
Sat. V. 43, p. 162) || ^^) fodere Mueller. De litteris commutatis vid. 
Praef. p. 9 



— [121] — 43 

tuB V] II 356, s crepagculum dictum] crepascalnni ^^^) || Sabinis] 
sauinis || 357, 2 dubiae reB] ubi heres || 8 i, redito] ad redi- 
tum [V*] II conticinio • Conticinio; putem] conticinnopu- 
tem F, id est: conticinno pntem corr. ex conticinnoputem || 
358, 1 conticinium] conticinnam F || a adsignificant] assigni- 
ficant II 9 procare] prorogare [V] || 359, 2 ut transversus] 
aut transuersum F || 4 ab eo quod] ab eo qui || 6 leno] lemo 
[lenio V] || 360, 2 Andromachae] sic F [Andromache V] || 
recte indidit] recte ei indidit [^] || 6 voluit] uolunt [V] || 
Euripidem] euripeden || %xvi^iov] etyMON (etymon V) \\ i Eu- 
ripides] euripedes || ?ri///a] etyma F || 8 Andromachae] an- 
dromache [V] || 361, i avdql iiaxBrai] andromachete (an- 
drimachete V) || 3 Andromachae] andromachem, ut vid. 
[Andromache ^] || 6 ake^Uayiov] alexicacon F || il^ inde 
etiam] inde enim V \\ 362, 4 antiqui qui dicebant] antiqui 
dicebaiit*^&4) || 5 ex corio] e corio [F*] (| 6 inde] om. F V || 
aliquot] corr. ex aliquod (aliquid V] \\ 8 ne quid scorteum] 
ne quod scorteum || 363, 2 numenque] numerique (numeri V) || 
4 eius cuiuB imperium] eius • Imperium^w) [V] || maxumam] 
maxiaiuin [V] || 5 et aliquotiens Livius] et alius aliquotiens *^^^) 
[F] II 7 epityrum estur] epytira estuer V || 364, \ epityrum] 
epytirum F || 3 dicit] dixit ^»?) [V*] || faciunt omnia] omnia 
faciant^^^) || 4 Pacuvium] pacaiam || 5 flexanima tanquam] 
flex animat aquam [V] \\ lymphata] limphata V || et Bacchi 
sacris eommota • Lymphata] om. P [F] |j 7 a lympha; lym- 
pha a nympha] a limpha a nimpha V \\ 8 Qirtg] THETIC 
[Thetis V] || 365, i IvftfpolrjrtTovg] lympholemptus ^so) [lym- 
pholemptos V] \\ 2 lymphatos] limphatos || Bacchi] bachi 
3 est Liber] et liber V \\ Bacchae] abache (a Bacchae V) 



^) sic Mueller || ^) sic Mueller il '^) Lachm. in Lucr. II 632, 
p. ill sic scribit: dictum ah nutu, (qaod, caius nntn) <mmia suni, 
eius imperium e q. 8., prob. Spengel (Ueb. d. Kritik p. 472) || 256] Quid- 
quid in alius latet (cf. Lachmann in Lucr. p. 111), aliquotiens ad ex- 
tremum enuntiatum reiciendum esse apparet || ^"^) perfectum flagitavlt 
iam Ritschl (OpuBC. III p. T90j || s%) lege omnia faciunt \\ ^ de m 
littera ante pt inaerta conf. e. g. scripturam epilempticus in fragm. 
iuris Vatican. 130 



44 — [122] — 

Hispania] ispania || 365, 4 Baccha] bacca V \\ 5 Pacnviam] pa- 
cainm || 6 Halcyonis] alcionis [alcyonis V] || 366, i aXyLvutv, 
a nostris halcedo] alcyon • nostri alcedo [alcyon a nostris 
alcedo ^] 1| 3 halcyonios] alcionia (alcyona V) || 4 halcyonis] 
alcionis F || 6 XU viros] XT^bo) uiros, ut vid, \\ 367, 3 xw- 
^iog] comos F || 5 xceijtif/i^/a] comodiam^^t) V || 368, 3 Pacu- 
vium] pacoiam || 5 potis est] corr, ex potest || 7 cicurare] 
cicorare || 8 cicur, et ideo] cicuret • Ideo || obtineo] optineo || 
10 Cicurii] cicuri^^^j y |j ciccum] ciccur man. pr.^ ciccum 
man. sec, \\ 369, 3 eccum venire] ciccum uenire [V] || 8 ab- 
egi ab ianua] ab regia ianua [V] || 9 nihil] nichil || effuti- 
tium] effatitnm 263) [v*] \\ 370, 1 clupeus] clipeus [V] \\ 
5 premis] promis F || 371, 2 a quo] ab quo || obiurgat is] 
corr, ex obiurgatis is, ut vid, || R xUTtTeiv] cleptin • Cle- 
pere^»*) [cleptin V] \\ 372, 2 a quo] et a quo F || 3 obso- 
nium] a4 obsenum^^s) F || 5 ominis] omnes [omnis V*] \\ 
obscaeni] obsceni [F] || 6 obscaenum] obscenum [V] \\ ab 
scaena] ab scena [V] \\ 7 scena] corr. ex scaena, ut vid. || 
8 sceptrum, paiiim seaeptruni] sceptrum V || 373, 1 alii fae- 
neratricem Plauti] alii plauti faeneratricem ^^g] [corr, ex 
feneratricem) V^ || feneratricem] foeneratricem corr, ex fe- 
neratricem || 2 faenisicia] corr, ex fenisicia || fenisicia] foeni- 
sicia [foeniseca V] || 3 Mesium, non Maesium] maesium non 
moesium F || 4 Caecilius praetor] cecilius^*') [V] || 5 ob- 
, scaenum] obserroum V^ || in scaena] in scaenam [V] || 6 de- 



^ 8ic legit etiam Keil (Rhein. Mus. N. F. VI p. 143) || «») de 
vocali in altera huius voeabuli syllaba conf. ea quae congessit Her- 
mannus Usener in Annal. philol. a. 1865 p. 230 sqq , inprimis p. 261. 
Quodsi audaciuB locum Yarronianum restituere ausis, temptes ue- 
luti : inde comissatio Latine dicta ei in Graecia (xtafit^&iaf qiutm 
nos comoediam appellamus t*el) nt quidam scrihtmt comodiam \\ 
^^ pro Cicuri • Innatum Tidetur Bcribendum esse Cicurinl • Natom 
Conf. Corp. Inscr. Lat. I p. 630 || «3) conf. not. ad 26, 2. Illud effu- 
titius vel potiys effuticius, quod alibi non invenitur, in lexicis delen- 
dura est || ^) an scribendum est: potest uel a Oraeco xXinxBiv dic^ 
tnm cleperef \\ «B) Dossenum 8. Dorsenum Mueller (p. 303) || «») eic 
Mueller || «?) CeciUns scripturam e uocali insignem suo iure in con- 
textum Lucilii receperunt Lachmann et Luc. Mueller 



— [123] — 45 

bet] dedet || 373, 6 pueriB] puerilis^w), utvid., sed litterae \\s 
incertae sunt || 374, 2 obBit, bonae Bcaevae] obsit ubonae sce- 
uae V II Scaevola] sceuola [V*] || 3 Bcaena corr. ex Bceua || 
4 dicuntur comitia] dicitur comitia || 5 dicitur] dixi || 6 anaiav] 
Bcean V \\ 375, l scaevum] Bceuum || 2 oBmen, S quod ex- 
tritum] os mene quod extritum^^^j F || 4 et mihi amicam 
eflse crevi] om, F [V] \\ 7 cemere] canere [f^] || 8 quod est 
Mi] quo desiuii V \\ 376, 2 ferre quem] ferret quem F || 3 is 
frequens] his frequens [V] || 4 dicunt Pol istoc quidem] di- 
cunto quidem (dicunto quid est V] \\ 5 tanti] corr. ex panti || 
377, 7 facimus muBset] facimus et F|| obrutus] obrutum [corr. 
ex obrutus, ut vid,) \\ S ^v] MV || 9 quod id minimum] Id 
qaod*^7<)j minimum || 378,2 PacuviumJ pacaiiini || lo pipatu] 
piatu V II 379, i partim quae] partimque || 6 Caecilii] Cilii 
F • 11 7 ut pro niio] sic F [pro nilo ut V\ \\ 380, 3 aperta] 
aperiant*^^*) [V] \\ 5 Ennii] Enii || s clamore bovantes] cla- 
morem bouantes [V*] \\ lo pausam fecere] pausam facere 
[F] II 1] ab haedoj ab aedo [ab edo V] \\ 381 , 2 sunt a 
frendice] sueta frendice^?^) [j^j || m. Accius] MacciuB*'^) 
[V] II 4 fringutis] fringuttiB"3) [fringuatis V*] \\ 6 trade de- 
qne in re neque] tradeq. inreneq. V \\ 382, 2 Nexum .... 
NexumJ nexum [F] || 4 MutiusJ Maelus || 7 idem] Id esV*) \\ 
383, 1 nexum dictumj sic F (nexus dictus V) |j 2 in servi- 
tutel in seruitutem 27^) || dat] om, F [V\ \\ 4'Popilio] po- 
pillio V II Sylla] sillo V || nexi sed dissoluti] nexi dissoluti 
[FJ II 7 in Casina] in casinea V || 384, 1 sine amet, 8ine]« 
esses sine [messes siue V\ \\ 2 faciat] facias [ V\ || nil domi 
delicuum] demi nichii^^fi) delicuum [domi delicuum V\ 



'^) puernlis Mueller duce Turnebo || '^) osmen e qao 8 extrl- 
tam Mueller || 27») sic Mueller || 271) aperU nt Mueller || '^"-) de hoc 
loco foede corrupto conf. Rttschl, Parerg. p. 26 sqq. || ^73) Plauti co- 
dices BJ in Cas. II «^ 49 praebent friguttU, Duplici t litterae ap- 
parct aliquid auctoritatiB iam accedere i| *^^^; probat Spengel (Philol. 
XVII 3<H) II 275 j gic Mueller H ^) codices Plautini inverso verbonim 
ordine hos anapaestos tradunt Cas. II 2, 32: 

Sitie atnef, sine quod luhei id facidt , quandS iibi nil domi delicuomst. 
Paululo minuH leniter fluere numeros, «i oum Varronis codice scriba- 



46 — [124] — 

384, 3 delicaum dictrim] dictum [ V] || 4 fiant] carr. ex sint || 5 a 
liquido] ab liquido || Claudins] Cladius V \\ a roalet] mallet 
V\\ auctorem apud] anetorem • Apud^??) || 385, 2 a liqnando] 
ab liquando || 4 in Esiona enimvero] Inesionam uero^^^) || 
9 in Duloreste] Indolo ^?») [ V] \\ lo eaperata] caperrata V \\ 
386, 1 in Agidone] in nagidone ^ || s quod sint remedia] 
quod sit remedia r|| 9 in Technieo] in thechnico V* \\ lo con- 
fictant] conficiant V \\ 387, l Pacuvii] Pacui du spatio inter- 
posiio II litterarum (Pacuui • Dum V) || 2 ab Ince] a Ince 
K II 5 quassant aulas] aulas (corr. ex alilas, ut vid.) qnas- 
gant V* \\ (i Ufiolri] exbole [V] \\ 388, 2 rescripserim] re- 
scripserint || 3 qnam quod] quamquam [corr. ex quanqnam) 
[V] II reliquerim] reliquerint V || 5 reprehensus] reprensns || 
8 P. Septumio] po septumio jj 389, 3 lTv^ioh)yi.%ri\ ethimo- 
logice (etymologice V) || 5 et utilis sit] et illis sit V || ety- 
mologiae] ethimoIogicae^^<^) || 7 verborum] deletum est in F 
(om. V] II 9 tempora] tepora || 390, 2 ut illa] utilia [V] || 
3 soluta] solita F || 4 parteis] partis || 391 Inscriptio libri 
haec est: M • TERENTI • UARKONIS • DE LINGUA LA- 
TINA LIB . VII . EXPL • INC • LIB • VIII • QIJAE DI- 
CUNTUR . CUR . NON SIT ANALOGIA • LIB • I • J^ 
391, 1 quom oratio] quomodo ratio [quomodo oratio V^] 
tripartita] tripertita || 392, i sit declinata] sic declinata 
7 de huiusce] corr. ex huiusce || 9 declinata sunt] Inde ab 
his verbis toia reliqua codicis pagina in rasura scripta esty 
quae pertinet usque ad verba 397, 3 quod propositum || 12 qnod 
et de] quod de [V] \\ 393, 4 appareret] corr. ex apareret 
[apparet F"] || 6 legi ut] legium^M) || a lego] om. F [V] 



tur: quand6 tihi d^mi nihil dSlicuomst monuit Studemund in Bcholis 
Argentoratensibus || ^"^) sic ex coniectura orationem divisit iam Ohrist 
(Philol. XVI p. 452) II 278) leuiculo librarii errore remoto restituo: in 
Hesiona mnero «rla^Ii linirnla, a lingrua; conf. tamen Gell. X 
25, 3 ctRibbcck (Trag. lat. ad Naevii versum 18); Gellius, qnid lin" 
gula significaverit , parum recte vidctur perspexisse || ^) io Dolo 
Mueller || ^^) scribendum est etymologicae (conf. 12, 4 ethitnoiogic^ ; 
285, 6 et389, 3 ethimologice; contra 13, s ethimologiam in F} || ^^) legi 
nbi coni. Mueller 



— [125] — 47 

393, 9 Hecaba] ecuba || ii Priami] prlamo^^^j ayrr, ex priami, 
ut vid. II 12 et gentilitates] ad gentilitates •^«^) V \\ Aimilio] 
Emiiio, et sic comtanter [V] || 394, 1 Aimilium] emilium corr, 
ex emiliorum || 3 imposititiorum et declinatorum] impositlo [ V] || 

6 ad usum] sic F [aduersum V] || 7 discerent] dicerentur 
[V] II 395, 4 in consuetudinem] consuetndinem [V] \\ 5 de- 
clinatus] sic F [declinamus V] || 7 nominis] omnes [omnis 
V] II 8 qui si] quis [V] || nonnunquam] nonniimqnaiii || 
396, 3 voluisse] Uoluis || s quae declinarentur] quo declinar- 
rentur [V] \\ 397, i sint] sit [V] || 4 nihilo] nichilo || 5 im- 

posuerunt] imposiuerunt^^*) || 7 cur eas caussa est] om. 

i^285) [Fj II 8 eas] eam || 398, l declinari] declinarint decli- 
nari F II 2 in formis] informem [informes F'*] || 3 fecun- 
dum] ferundum F || 5 nihil] nichil || 6 vix, cras] uixerat F|| 

7 simplex, sunplex ibi] simplex ibi [V] || sservili opus est] ser- 
uilio post [V] II 399, i qua multi] quam multi [corr, ex quam 
pli muli, utmd.) V \\ 2 quarum] quorum [^] || 6 quidquid] 
qnlcqnid [V] || 7 alligari] sic pr, man, colligari man, sec. || 
400, 2 syllaba] sillaba || 3 duce natura] corr. ex dum cena- 
tur II 4 rebus . . . ne] rebus ne [ F'] || ^ decliuatus] declinan- 
dus V II quorum] quarum V\\% Dion] dyon F || 9 adsignifican- 
tur] significantur F|| lo una] unum V \\ casus] capus V^ altera] 
alterum F || 401, 6 sequitur et locus] seqnltnr loens j| 7 scri- 
bit] scribi K || 14 a Terentins] ab^^») terentius F* || 15 in 
eas res] in ea res V || 402, 4 aut a parte • Ab toto] om. F 
[F] II 7 a parte] aperte || 9 aut ab animo] corr, ex alia ab 
animo || 403, 8 dicuntur] corr. ex dicunt, ut vid,^^^) \\ sunt 
declinati] Stl • declinati || 12 sunt qninque] sunt qui quae 
V II 404, 1 Hercules] ercules, et sic constanter || 5 cognomi- 



»2) 91C MiicHer || ^) ae gentilitates MueHer || ^) scribendum 
pnto ImposleraHt. Conf nott. ad 16, 3 et ad 97, 5 || 285) de hoc glosr 
Hemate conf. Spengel, De emend. rat. p. 5, qui corrupti loci senBum 
et constructionem sic fere restitui posse docet: causam cur tierba ab 
impositis nominibus declinarint^ qwmiam ostendi , aequitttr^ in quo uolu- 
erint,., \\ ^) conf. not. ad 38, ii || «7) dieunty natoram sagaciter 
coniecit Wilmanns {1. 1. p. 11) coll. 402, 2 sq. Item C. F. W. Mneller 
1. I. p. 794 



48 — [126] — 

nata] eognomina ^^^) || 404, 8 maius vel minus] maius aut mi- 
nuB II 405, 6 a Romulo] ab romulo || a Roma] ab roma || s Lato- 
nius] latonus V \\ 14 ut saluto] ut ab^^*-^) saluto [ut a saluto 
V*] II 406, 2 ad quem] om. i^ F || 6 forma] fama [V] \\ 
7 nunc dicetur] nunc dicitur [V] || ii Artemidorus] artem 
IdoruB II 12 Artemidorum] artemam || emit] corr. ex emi, ut 
vid. II 407, 1 loniaj iona || 4 comluuni] comuni || 6 lonae] ionis 
[F] II 7 Ephesii] ephesis || lo aperieturj aperlentiir || 408, 3 a 
similibus] ab similibus F || 4 avaloyiag] analogias F || 6 dis- 
similitudinem] similitudinem [V] \\ vocaut] aocarnnt^''^) || 
7 avofiaUav] AiaMAENAN F || 8 quod in declinatione] 
quod declinatione [V] || 9 avo^iaUa] anomalia [ V] || 409, 2 po- 
sterioris] posteriores || 7 incipiamus] incipimus [V] \\ lu puella] 
om. /' [F*] II 410, 2 sermonis incipiam] sermo incipiam [V] || 

5 obscurus et longus] obscurum et longi F || 6 ut cito] et 
cito [ F] II 7 apertam] aperta [ V] || temperantia] sic F [tem- 
perantiam V] || 411, 2 nihil] nichil || 4 neglegendum, quod] 
neglegendum • Snnt, quod [F] || 5 brevia] breui || 6 quod 
his] quod ius^^'), ut vtd. \\ 8 otiosi] otio si corr. ex otiosi || 
10 nihil] nichil || 412, i accedit] accidit [V] || quaecunque] 
quaeenmqne || 4 tunicae] tunica V || muliebris stola] mu- 
liebri • Stola [V] || 5 sequimur] sequitur [V] || nihilo minus] 
nichil ominus || 6 videmus] nideamns ^''^) || 413, i TteQlatv- 
kop] nEPHCThAON V \\ 5 ut in vestitu] et in uestitu V \\ 

6 usu] U6U8 [V] II 414, 6 post artifice spatium quattuor fere 
liiterarum relictum f^ || 8 nisi bellum] sibellum^^^j [j^] 



a«) Bic idem C. F. W. Mueller p. 795 || ^) conf. not. ad 38, ii || 
^) conf. vers. 4: qu(u appeUarunt analogias || ^*) qnoins Mueller || 
^) sic Mueller || ^) satis languidum yidetur istud nin bellum nec 
mihi quidem dubium est quin Varro iili quoduis poculum nomen op- 
posuerit vasculi alicuins minus elegantis. Fortasse conicias simpoluiB 
vel simpuium. Conf. 129, isqq.: Qui uinum dabant, ut miniUatim fun- 
derejit, e guttis guttum appellarunt, qui aumebant minutatim, a aumendo 
simpukm (sic F teste Victorio, simpuium Buecheler Rh. Mus. N. F. 
XX p. 421) nominarunt. In huiusee locum in conuiuiis e Graecia suc- 
eessit epichysis et eyathus; in sacrificiis remansit guttus et simpulum. 
Similiter Varro in Sat. Men. «Est modus matulae« V, quem locum Bue- 
cht^ler 1. 1. sic rcHtituit : »non vides ipsoH deos si quando volunt gustare 



— [127] — 49 

414, 9 est ab] ef ab [P^] || 415, i omneis] omDis || qnod si esset] 

qiiod essent F || 6 ebore aliisque rebus] ebore rebus wfer- 

misso iterum spatio quatttm^ litlerarum || 7 grabatis] ^abattis 
[V*] II 416, 1 verborum dissimilitudinem quae sit in consue- 
tudine] uerborum dissimilitudine quae sit ineonsuetudinem l| 
3 ea nobis observanda] ea obsernanda [ F] || 5 nihil] nichil |{ 
6 sequamur] sequeniur jj lo luppitri] inppiti F || 417, 4 ab 
dissimilibns] ab his similibus [V] || 5 et a similibus] et si- 
milibus [V] \\ 8 asimilibusj ab similibus || lu contra] con- 
traria [V] \\ il luppiter] inpiter [V*] \\ ovis, et lovi ovi] 
onis • iobi • oni^»^) (ouis loui oui V) \\ 418, l eo etiam] eo 
iam2«5) II avaXoyixiog] analogias ^^^) V \\ 2 ab iisdem] ab 
hisdem , item paulo post V \\ 5 Albae] aluae F" || 6 Athe- 
naei] athenae (Athene V] || 7 Athenienses] athenaiis V || 
9 Saturni] sic F (Satemi V] \\ luo] lui , ut vid. \\ lo a sol- 
vendo] ab soluendo || nomina virilia] omnia liberalia \V] \\ 

419, 2 cum dandi casn similia] eum dant dissimilia [eum 
dant similia V] \\ feminae Terentiae] femina est terentia 
K II 3 eadem] correctum ex ea || uiris] correctum ex uires, 
ut videtur \\ 5 communia hnius] comune ut huins^^) [V] {| 
Marci Plauti] marci V \\ i est similitudo] et similitndo [ V] \\ 

420, 3 aut in omnibus] correctum ex et in oronibus || 4 ali- 
qua] aliqua esse parnm [V] || lo simile tam] simili laetum 

vinum, derepere ad homiDum fana et tamen tam pusillulo Bimpuiu in- 
vitari? (idem postea edidit : tamen tum ipsi illi Libero simpuio vinitari?, 
Baehrens in annal. philol. 1S72 p. 351 maluit: tamen tinn pusillo Liberi 
simpuvio invitari?)» Conf. etiam Apnlei. de mag. p. 27, i sqq. cd. Krueg. 
(p.488, 2sq. ed. Hildebr ] : ȣadem paupertas etiam populo Romano im- 
perium a primordio fundavit, proque eo in hodiemum diis immortalibus 
simpulo et catino fictili sacrificat.* Ceterum ne simpulum meum e codicis 
ductibus sibellum iusto audacius enucleasse videar, conf. 560, 7, quo 
loco editores pro tradito singulani certissima correctione scripserunt sem" 
hellam | ^) particula et etiam hoc loco delenda est, sicut antea Varro 
scripsit lupu9 hpus; lupo lepori et Priamm Varii; Priatno Pari || *^) pro- 
bat Spengel De emend. rat. p. 13 || 396^ fjem docet nonnnlla verba 
iDtercidisae et lacunam v. c. sic supplendam esse: analogias {esae ne- 
gafidum quod non modo ah similihua) dissimilia finguntur || ^'<^) scriben- 
dum videtur: Disswnile Phlhus et Plautius, (Marcus et MarclQs.} et 
commnne ntrlnsqne Plauti vt Marci 

4 



50 — [128] — 

[V] II dicant eflse] dicantes se [V] \\ 421, i si genere] sit 
genere [V] \\ 421, 6 non debeamos] debeamns [V] || s eam 
significat] ea significat [ V] \\ intellegimns] sic F [intelligimns 
V] II 10 nihil] nichil || U illi] illae V \\ 422, 3 ex ntraque] 
ex I ex ntraqne || 4 qnin in] qni in [ V] \\ 5 Alphena] alfaen 
F II 10 spectari] expectari [ V] \\ ignorare] carr. ez igorare || 
423, 1 Menaechmos] me hechmos [Meneehmos F] || 3 nihil] 
nichil II 4 cum altero] corr. ex altero || 6 ignorent] ignora- 
rent [V*] \\ 424, i in quae] iam qna*^) F|| dividitur • Oratio 
secanda] diniditur oratio secunda^^) [diuiditur oratio ser- 
uanda F*] || 2 natura] natarain ^^^^) V\\ unam] iniam^w) v \\ 
3 alteram quae habet tempora] om. F V ^ tertiam] om. F 
F II 4 quartam] om. i^ F || 5 quidam] quidem F || 7 ut at- 
que] ut que [V] || 425, i quis, quae] quisque [V] || voca- 
bula] <m. F F || 3 nominatus] nomina tns || 5 quartum nt 
finitum] quartum finitum [V] || 6 quoad] qnod^) [V] || 
9 hae] hec^oi) [V] \\ li communi] comuni jj 426, 4 habentj 
carr. ez habet || 12 balneae] am. F [V] \\ 427, 2 multitudi- 
nem] mnltitadinis ^^^^) || 4 his quoque] carr. e^; his || 6 alia 
casus] alia casus alia casus jj 7 obliquos • Habent utrosqne] 
obliqnos habent • Utrosqne V \\ s luppiter] iupiter [V] \\ 
Marspiter] maspiter^^) [V] \\ n quadripartita] qnadriper- 
tita II 12 in his tribns] ininfei | inei • teis^o^) v || 13 qua] 
quae V \\ quam, quaius] quamuis {fartasse carr. ex quaius) 

V II 428, 1 quis, quoij a quiuis cui F || 2 quae sunt, sic] 
quae sit [V] || 3 qua est] quae est [ V] || 6 ab is ei] ab his 
K II 8 iis viris] his uiris [ V] || eis mulieribus] es mulieribus 

V II 429, 1 is, ea, id] ea, id [V]\ eaius . . . Nunc] ea ius • 
Nunc [F] II 5 attigi] tetigi || 6 spinosiora] sponsiora [V] || 
430, 1 qui accedunt] quae accedunt V || 6 ut a cista] ut cista 

sa-ij hunc locum restituit Lachm. in Lncr. V 1006, p. 328: nune 
ponam poiisnmum eam qtia dividitur oratio secnndnm naturam in quat- 
tuor paiiis || ^) in eam Mueller duce Spengelio || ^) conf. not. ad 
33, 6 et Aug. Mueller 1. 1. p. 60 || 3oi) Mueller scripsit haec {hae) \\ 
^^) genetivum reposuit Mueller: bsIc enim Varro hoc artis vocabuium 
tanquam indeclinabile sermoni inserere 8olet« || ^) sic Muelier (conf. 
511, 10; ex contrario 416, lo et 581, 3) f^) in infeinetteis scripsit 
Mueller suadente Spengelio 



— [129] — 51 

[V] II 430, 8 vocabula] uocabulum [F] || ii a Tibure] a tibura 
F II Tibure et] tibur • Sed [ V] \\ ut a currendo] et a cur- 
rendo [F*] )| 431, 1 ab oue] corr. ex a boue || et a 8ue] et 
sae^o'») V II ouile] corr. ex ouille || 2 suile] corr, ex suille jj 
non bovile] boaile non^oo) [V] \\ 4 auile] corr. ex auele, ut 
vid. II non est, neque ab ove oviarium] om. i^ F || 6 sic a 
sessione] sit, a sessione [V*] \\ i venit] uenet [ V] \\ 8 wa- 
loyiynog] analogion ^^"^) V || essent] corr, ex esset || 9 pellaria] 
pelliaria^^o^) V \\ 432, 2 a tribus] ab tribus || 3 quatrini] qua- 
AvUAm [V] II 433,4 Libya] libia || 5 Libyaticos] libiati- 
cos II 9 ab salutando] sic F [a salutando F] || lo ab can- 
tando] a cantando [V] || 434, 8 ut amans et amaturus] et ''<*') 
amans ueta maturus [corr, ex et a mansueta maturus) %^ i{ 
1 1 ab amor, legor] amabor legor (amabor et legor V) \\ ver- 
bis] uert)i est [V] || 435, i amatus] amaturus F || 4 interierit] 
inter orierit F * || 6 et venaturus] om. F V \^ 8 venor unde] 
uenerunt de || illa quae erant] illa erant^^^) V ^^ minus] 
eminus»»») [V] \\ lo habent] habentur [V] \\ 436,5 sicut 
enim] cotr. ex si enim || seditantes] sed ettitantes || 7 com- 
posititium] compositiciain || 9 dicantur] sic F [dicuntur V] || 
11 cithara] cythara [V*] \\ citharicen] cytharicen [V*] 
437, 1 ae^jtuus est cur ab atrio et tuendo non] om. F V * 
2 atrituus] atmtumus^*^) F' || 4 ex] a corr. ex ex, ut t>id. 
piscicupem] piscipem V || 6 neque ubi fodiatur] neque fodia- 
tur II 438, 5 esset analogia] essent analogia || dicunt debuisse] 
dicant derisse V \\ 6 nominatus] nominatiuos V\\M une, uno] 
corr. ex uno une || 13 Crates] grates V\\ dicebat] om. F V \ 
439, 3 Crateti] grateti V \\ non esse] non essent [V] || o di- 
cant] dicat V || si esset analogia] si essent in analogia [si 
esset in analogia V] || 7 Aegyptiorum] egipfiorum || 9 ab 
alauda] a lacco^^^) F || alaudas] alaucus^^^} (corr. e^r alacus) 



^, sic Mueller 1| »»} sic Mueller || ^^) analo^n Spengel De 
emend. rat. p. 13 || ^) sic Mueller || ^) sic Mueller U ^^\ sic Spengel 
De emend. rat. p. 11 || ^*^) Spengel 1. 1. sic scribit: qumiam dicimus 
Loquor et Yenor [non Loqno et Yenol nnde illa erant superiora, eo 
minus seruantur quod ex hia || 3iij atritQmus Mueller U ^*^; novi, qui 
de alec alecia restitnendo cogitaret 



52 — [130] — 

[V] II 440, 5 esset] esBent F|| 7 volgo] uulgo [F] jl 9 pa- 
trico] patricos || lodicatur] dicuntur F || 441, 3 a similibus] 
ab similibus V \\ (i nam quid] nam qni jj S dispariles] dispa- 
rilis 11 442, 1 utrobique] utrubique [ F *] || ut sit I ab] ut sit 
ab [V] II secundo] co;t. ex secunda, ut vid. [secunda F *] || 
2 mentes] mentis F || 3 sit I • Sic] sit • Sic [F] || 5 quor] 

quor II proportione itcm] proportionem item [F*] || 6 re- 
spondeat] respondeatur -^i^] || 8 Aristarchus] aristarcus || 
443, 2 cum E brevi] cum breui || 4 Melicerta] melicerte 
[V] II Aristarchum] aristarcum || 5 cum sic solverit] si non 
solueret^^*) [F] || si cnim] sic enim [F] || 6 quidque] quic- 
que [F*] II 7 casus non esse] casus noti esse F || similes] 

con 

similis '^i^j || 8 quom] quom (quon V) || 444, i assumi cur] 
adsum cur^") || 4 dii penates, dii] dei penates dei [F] || 
5 hi rei feri] hei rei ferei F || 7 aedes] aedem || Consentum] 

cur 

consentium || s quor] quor || 9 Vatinius] uarinius, item paulo 
post uariniorum F fl 445, i publicum] corr. ex puplicnm ij 
4 dicere] om. F [V] \\ 8 aut sicut] at sicut [F] || 446, 2 di- 
cere non debuerunt] non debuernnt dicere [ F "^] || hic corr. 
ex da hic || 3 Scatiniae] catiniae, item paulo post [V] || 
447, 2 debuerunt] sic F [debuerint F] || propinquioribus] pro- 
pinquibus [F] || 3 luppiter] iupiter [F*] || 4 pro strus strues] 
pro struus struis F || 6 album] albys [ F] || albissiroum] al^ 
bissumus rorr. ex albussumus [albissimus F] || 7 non ser- 
uari] corr. ex seruuri, ut vid. || 448, 1 salsissimum, caldis- 
simumj sic F [salsissimus caldissimus F] || 3 nonne dicimus] 
nonne dicitur^'*') [V] \\ 4 optumum] corr. ex optimum || ma- 
lum, peius, pessimum] om. F [V] \\ 5 nihil deest] nichil est 
[niliil est F] || 7 medium caesior] medium, ut^*») caesior || 
caesissnmus] cesisumus corr. ex cesitumus, ut vid. \\ 449, i me- 
lius melum] melum melins-^^'^) [melus melius F] || melissu- 

^•*) sic MucUer || 3'*) gcribendum videtur: iw hoc dicunt Arutar- 
ehnm non inteUexisse, quoil quaereretur, se ntm solvere || ^'^) sic MueHer H 
^"} scribendum cst adsnini (^ur || 3'^) sic Mueller || '^i^; ui e coni. ad- 
didit iam Mueller || ^\ fortasse Bcriliendum est nt melnm mellRS 
melissumum. Similiter euiui legitiir 448, 6 ut peium peius pessinuwi 



— rt311 — 53 

mutnl Atc- F [nieliB^umus V] || 449, a maceii acer V ' || 4 dis- 
creparet] corr, ex di8ce)>aret || et magis saeerj otn. F F || 5 et 
tenerior] tenerrimus ^ || ? pauperrimusl pauperrumus V || 
8 paupera] corr. ex pauperi , ui vtd. \\ u frugalissumus fru- 
galissima corr. ex frugalissima fmgalissumus || lo ea sil et 
si^*'') II proportione essent] proportionem esse || ii ut uno] 
et uno [V] II 450, 3 quod nunc] sic F [quod ^^] || 4 sapien- 
tissiniura] sapentissimum || 7 quod analogiasi corr. cx quo- 
rum analogias, ui t^uf. ^'^^) || s debemus] debeHinas ^*^'^] || 
11 macriculus] maciieolus ^''^^) V || nigriculus] nigricolus || 
la avicella] aneella || 14 dicendum] dicendum est || 451, 6 He- 
lena] elena || 7 communis] comunis || s Ilium ab IIo, ct Ilia 
ab Ilio] illum ab illo et illa ab illo [V] \\ 452, 3 ut Arber- 
nus] sic F (ttt ab Arbemus V] \\ et Percelna] percelna^'^») 
5 Quincttts Mtttia] qaintns mncia [Quintus Mutia V] 
453, 1 Cyzico] sic F, iiem bis paulo posi [Cizico V] \\ An- 
drius] om. F [V] || 8 et rationem] rationem V \\ 454, 2 a 
Keate] ab reate || 5 liberariut] liberarnnt || coeperint] cepe- 
rant '-^'^^) II 6 Carinas] carrinas F || 7 Urbinus] uerbinus || de- 
buerint] debuernnt ^^^) || 8 similitndineml om. F V \\ Cua 
ei dimidia pagina relicia liber nonus sine inscripiione incipii. 
Id quod Viciorius superciUo pagellae ascriptum fuisse tradit : 
Liber VIIII nunc deletum est incertis tantum umhris reliriis || 
456, .JChrysippo] cbrisippo || sex libros] om. F [V] \\ 457, l jitQl 
apofiakiag] perianomalias [V] || his! iei vel lei corr. cx lii, 
ut vid. (hei V) \\ libris] libri [^] || 2 Aristarchum] aristhar- 
cum corr. ex aristarcum || 4 Chrysippus] chrisippus || ser- 
monis] sermones [f^] || 7 verum] uerbum || s de ante uer- 
boram deletum est'^'^^] \\ similitudinej similitndinem »27) 
quorundam] quarumdam ^27) \^yi^ j| 4;,^^ 1 iubent] iubet [V] 



3-') BicMueller || 3*«: Spengel, Ueber die Kritik p. 473 legit: quor 
. . . uon debemuui || 323 conf. Aug. Mnoller 1. 1. p. 10 || 3-* sic Muelier |j 
3->) lege: coeperuiit |1 ^» hoc ijim voluil C. F. W. Mueller 1. 1 p S72 || 
3-'? hiiius luci coDcinnitiitem et Bontontiam Spengcl De eniend. rat. 
p. 1) Bic restituit: ei ArisUirchus de aequabilitate quom HCribfty urrbn- 
rum similitudintm quodammodo ian qnandam potlus Bcribcnduin?] in 
deollnaiione $equi iubet, quoad patiatur cowtueludo. C. F. W. Mueller 



54 — [132] — 

458, 8 quod est homo ex corpore] quod est | homo ex anima 
quod est ex corpore [V] \\ ii quonim] quarnm [V*] || l2copuli8] 
corr. ex copnlae, ui vid. \\ 459, 1 quae exigunt] qnod eri- 
gunt (quae erigunt V) \\ 7 de his] de ieis ^ || n non debet] 
non debeat»'^^] [F*] || 13 possinfl possit V \\ 460, 3 ob- 
temperare] optemperare || 5 nos singuli] non singuli V \\ 
quamcunque] qnamcumqae !| 6 intelliges] intelleges V \\ 
461 , 3 priore] sir F [priori V] \\ 4 atque] atquae || 8 si non 
sequatur] si sequatur^^o) ^y^ y quod non sine] quod sine^^uj 

[F] II 9 errant] erat [V] \\ 462, 2 ad eam] ad ea [V] || 
7 communem] comunem || 12 sint declinationum, unum] sint 
indeclinationum unum^^") || 15 quod non sit] quod sit \V] l| 
463, 2 faciat] faciant^:»!) || 3 vacias] uatias F || 5 sit] corr. 
ex est it || vacia] uatia V || compemis] conpemis || 8 \itu- 
perandus] detuperandus F' || lo traducat] tradacit [F*] (j 
464,2 traducit] traducat || 3 Apelles] appelles || artifices] 
artuHces F || 4 Miconos] myconos F* jj 5 Dioris, Arimnae 
et aliorum] dioros arim • me etiam'*^^^) (Diorosaris me etiam 
V] II 7 veritatem] ueteritatem V || 465, 2 poena aifficiemus] 
penam afficiemns V || 7 oportuit] oporteat^^a) || 4(j(5^ i ^ 
minus] animus F || 3 contra rationem] contra ratione {V*\ || 
6 si enim] in rasura scriptum || 7 tum] autem, ut vid/^^^] (| 
sunt ita] correctum ex ad rationem sunt ita || in praesen- 
tia] impraesentia || 467, 1 ratione] rationes ^ || 3 aureis] 
aures |( 4 possint] possunt*^^) || 7 ex meliore deterior] et me- 
liore deteriora [V] || perperam dicta] perperam dictam [per- 
peram dictum F*] || 9 nunc dicuntur] sic F [nunc dicantur 
V] II 10 nunc perperam] num perperam [V] \\ 468, i nihilo] 
nichilo || 5 Lysippus] lisippus |( 6 secutus] om. F F || s non 
modo quaerant] modo querant [V] |( lo nihil] nichil || 469,. i ne 
restituatur] ne restituantur [F*] |( nouum] corr. ex nouam, 
ut vid, |( 4 supellectili] supellectilis [suppellectilis V] || 7 re- 
tinet quam] retinet quem || 470, 1 ex Graecia] e^-*») graecia|( 

1. 1. p. 868 ante sequi pronomen nos intercidisse Buspicatar H ^^} sic 
Mueller || ^) sic Mneller || ^^) Bcribendum cst sint in declinatione, 
unum II »«) sic Mueller H ^^} sic Mueller || 333) sic Mueller || «34) tamen 
coni. Mueller || 3%) ^\q Mucller || 336) idctn legitnr 31, «. Conf. etiam 



— [133] — 55 

allati8] ablatig V \\ 470, l sinorum] synorum || 2 capularum] ca- 
pullarum [V*] || 3 ratio praeter] oratio propter [V]\\ 8 gervos] 
seruor F* |[ 471, i inductis] sed»^') inductis [F] || 3 non 
esset analogia] nomen esset analogia [V] || s an aer et ce- 
tera] om. F[V] || quae sunt in his] quae in his [V] \\ lo sep- 
tentrionalem] septemtrioiialeiii || contra paribus] contra a 
paribns || ii ideml id est || 472, i septentrionalil septem- 
trioDali || 2 solstitiumj solistitium [V] \\ 3 avTaQXTixor 
artiarcticon corr. ex artiarcti [arti articon V] || 5 quotqnot- 
annisj quod quotquotannis [V] || 7 an contraj ac contra^^^) 
8 a solej ab sole F || 9 in eandeml corr. ex ad eandem 
473, J XXIIII] XXin [V] II 2 creuerunt] sic F [circumerunt 
V\ II 4 analogiaml analogian || 474, 7 ut ex turdis] sic F 
[ex turdis V\ || 8 sui cuiusque] suis cuiusque [V] || 475, i pis- 
ces an e] pisces sane [V] || 4 et asino] om. F [V]^ 5 quo- 
cunque] quocamque || lointra paria] sic F [intra parit V] {| 
non omnis] non omnes || 476, i quaeque] quaque || 2 sint di- 
visae I sunt diuisae || 3 parteis] partes [V^] |j eae] heae corr. 
ex eae || 9 quadripartitam] quadripertitam || 12 Ecquidj et 
quid [V] II 477, 1 alia non] alia ne [V] || utraque esse] utra 
esse [ F] II 2 quin animadverterint] qui animaduertnnt [ V\ || 

3 similitudinum] similitudinem [F] || 5 non una] sic F, ui 
vid. [nomina F] || 6 lego, legam] lego • lego legam V \\ sic 
lego] si lego [V] \\ 478, 1 in imperandol imperando [V] \\ 

4 esse rationem] esse orationem {corr. ex esse rationem) V \\ 

5 non vident] non uidet [ F] || 7 analogiam] analogian || 9 ser- 
monis puri] sermonis puli V \\ 479, 1 boum] bouom F^|| 3 qui 
cnm] qui autem ^^^) || 4 ex lentibus seminatis] ex natis [ V] \\ 
5 cx lupinis lupinum] et lupinum [V] \\ 480, 1 facta' factam 
\V] II 3 quoique] quoque [V] \\ 5 eas natura] ea natura V || 
7 Syros] siros || 8 naturaleis] naturalis || 481, 2 imposuerint] 
imposierint 3^«) || ab Tibure] ab tybere V \\ 3 Tiburtes] ty- 
burtes [V"] || 4 in tempora] in tempore [F*] || ab Komulus] 
ab romulo [a Romulo V] \\ 5 Komuli Romulo Romulum] ro- 



Neue 112 p. 763 || 337) eic Mueller n ^) bic Mueller || ^) sic Mueller \\ 
3*0) conf. not. ad 97, 5 



48 — [126] — 

nata] cognomina ^^^) || 404 ^ 8 maius vel minus] maius aut mi> 
nu8 II 405 7 6 a Romulo] ab romulo || a Roma] ab roma || s Lato- 
nius] latonus F || u ut saluto] ut ab^^^) saluto [ut a saluto 
V^] II 406, 2 ad quem] om. F V \\ ^ forma] fama [V] \\ 
7 nunc dicetur] nunc dicitur [V] \\ il ArtemidoruB] artem 
Idorus II 12 Artemidorum] artemam || emijt] corr, ex emi, ui 
vid. II 407, 1 lonia] iona || 4 communi] comuni || 6 lonae] ionis 
[ V] II 7 Ephesii] ephesis || lo aperieturj aperientar || 408, 3 a 
similibus] ab similibus F || 4 avaloyiag] analogias K || 6 dia- 
similitudinem] similitudinem [V] \\ vocant] aocarant^''<>) || 
7 avofiaXlav] AvjMAENAN V || 8 quod in declinatione] 
quod declinatione [V] || 9 avo^iaXia] anomaiia [ V] \\ 409, 2 po- 
sterioris] posteriores || 7 incipiamus] incipimus [V] \\ lu puella] 
om. F [V*] II 410, 2 sermonis incipiam] sermo incipiam [V] || 

5 obscurus et longus] obscurum et longi F || 6 ut cito] et 
cito [F) II 7 apertam] aperta [F] || temperantia] $ic F [tem- 
perantiam V] || 411, 2 nihil] nichil || 4 neglegendum, quod] 
neglegendum • Sunt, quod [^] || 5 brevia] breui || 6 quod 
his] quod ius^-^^), ut vid. || 8 otiosi] otio si corr. ex otiosi || 
10 nihil] nichil || 412, i accedit] accidit [V] || qnaecunque] 
qaaecamque || 4 tunicae] tunica V || muliebris stola] mu- 
liebri • Stola [V] || 5 sequimur] sequitur [V] || nihilo minns] 
nichil ominus || 6 videmus] aideamas ^'^^) || 413, i TteQiatV' 
kov] nEPHCThAON K || 5 ut in vestituj et in uestitu V \\ 

6 usuj USU8 [V] II 414, 6 post artifice spatium quattuor fere 
litterarum relictum V j| 8 nisi bellumj 8ibellum ^^-^^j [p^j || 



•») 8ic idem C. F. W. Mueller p. 795 || 289) conf. not. ad 38, 1 1 || 
2M) conf. vers. 4: quas appeUarttrU analogias \\ ^di) qnoius Mneller || 
'^] Bic Mueller || ^ssj gatis languidum videtur istud nisi heUum nec 
mihi quidem dubium est quin Varro iUi quoduis poculum nomen op- 
posuerit vasculi aliculns minus elegantis. Fortasse eonicias slmpnluiii 
vel simpuium, Conf. 129, 4 sqq.: Qui uinum dabantf tU minutatim fun- 
derentj e guttis guttum appellarunt, qui sumebant minutatimf a sumendo 
eimptikm (sic F teste Victorio, simptuum Buecheler Kh. Mus. N. F. 
XX p. 421) nominarunt. In huiusce locum in conuiuiis e Graecia suc- 
cessit epichysis et eyathus; in sacrificiis refnatuiit guttus et simpulum. 
SimiUter Varro in Sat. Men. »£st modus matulae« V, quem locum Bue- 
ch('Ier 1. 1. sic restituit : »non vides ipsoH deos hi quando volunt gustare 



— [127] — 49 

414, 9 est ab] ef ab [V] \\ 415, i omneig] omnis || qnod si esset] 
qnod essent F || 6 ebore aliisqne rebus] ebore .... rebns inter- 
misso iterum spatio qnattuor litieramm || 7 grabatis] grabattis 
[V*] II 416, 1 verbomm dissimilitndinem quae sit in consue- 
tttdine] uerbonim dissimilitndine quae sit inconsnetudinem l| 
3 ea nobis obseryanda] ea obsernanda [ V] || 5 nihil] nichil |{ 
6 sequamur] sequemur || lo luppitri] iuppiti F || 417, 4 ab 
dissimilibns] ab his similibus [V] || 5 et a similibus] et si- 
milibus [ V] || s a similibus ; ab similibns || lu contra] con- 
traria [V] \\ 11 luppiter] inpiter [F""] || ovis, et lovi ovi] 
ouis • iobi • oni^»^) (ouis loui oui V) \\ 418, l eo etiam] eo 
iain2*»5] II ipaXoyiyiiog] analogias ^^^^) V \\ 2 ab iisdem] ab 
hisdem , item patdo post V || 5 Albac] alnae F || 6 Athe- 
naei] athenae (Athene V) || 7 Athenienses] athenaiis V || 
9 Satumi] sie F (Saterni V) || Ino] lui , ut vid. \\ lo a sol- 
vendo] ab soluendo || nomina virilia] omnia liberalia [V] \\ 

419, 2 cnm dandi casn similia] eum dant dissimilia [eum 
dant similia V] || feminae Terentiae] femina est terentia 
V II 3 eademj cort^ectum ex ea || uiris] correctum ex uires, 
ut videtur \\ 5 communia hnius] comune ut huius^-") [V] || 
Marci Plauti] marci V \\ i est similitudo] et similitndo [ V] \\ 

420, 3 aut in omnibus] correctum ex et in omnibus || 4 aii- 
qua] aliqua esse parum [V] |j lu simile tnm] simili laetum 

vinum, derepere ad hominum fana et tamen tam pusillulo simpuio in- 
vitari? (idem postea edidit : tamen tum ipsi illi Libero simpuio vinitari?, 
Baehrens in annal. philol. 1972 p. :{51 maluit: tamen tum pusillo Liberi 
simpuvio invitari?] « Conf. etiam Apnlei. de mag. p. 27, i sqq. cd. Krue^. 
(p.488, 2 8q. ed. Hildebr ; : «Eadem paupertas etiam populo Romano im- 
perium a primordio fundavit, proque eo in hodiernum diis immortalibus 
simpulo et catino fictili Bacrificat.n Ceterum ne simpulum meum e codicis 
ducttbus aihellum iusto audacius enucleasse videar, conf. 560, 7, quo 
loco editores pro tradito aingulam certissima correctione scripserunt setn- 
hellam y 294) particnla et etiam hoc loco delenda est, sicut antea Varro 
scripsit lupua hpus ; hnpo lepari et Priamm Paria ; Priamo Pari || '^ ) pro- 
bat Spengel De emend. rat. p. 13 || 296^ idem doeet nonnulla verba 
intercidisse et lacunam v. c. sic supplendam esse: anaUgias {esee ne- 
gandum quod nonmodnah similifms) dissimilia Jinguntur || '^"^' scriben- 
dum videtur: Disnmile Plathus et Plautius, (Marcus et Marelns.} et 
comniiine utrlnflque Plauti et Marcl 

4 



60 — 1138 — 

liariJH; militaris F || ^19, loloquunturl loquontar V\\\\ mil- 
lia denarium milia denaria V \\ \2 milliai milia [V^. \\ 
520, 1 infinitam sir F infinitum V \\ :i dracbmiB et rach- 
mis V II uiris correctum ex utris V || i triumvirorum' cen- 
tumuirorum V \\ decemvirorum i om. F [V] || 7 una nove- 
naria una non nouenaria \V] \\ 8 quae omnia^ qua omnia 
\V" II 9 ad nouem' sic F nouem V\ || 521, l ad unnm1 
ad unam ' V\ || et hinc' et • V • hinc ; Fi || 2 novem et nona- 
ginta et nongenta^ IjX et nungenti K^ || 3 deorsum deo- 
snm II 4 ab uno ad nongenta^ ab uno DCGCC \V\ || 5 ad 
nongenta ad nungenta V || millia^ miiia < F] || 7 millia 
milia \V'-, \\ lo denarius denarios iFi || a decem ad nona- 
ginta decem ad LX idecem ad IX V\ || 522, l a centum 
ad nongenta> a centnm DCCCC [F || 2 milliariael milia- 
ria^'^) F' || et tresl etres Fl || 4 deciens! decies \V*'\ || 
minorem i minores < Fl || 6 analogian j analogiam || ut de- 
ciens; ut decienis V \\ 523, i sic hoc deciens' corr. ex sic 
hoc decies !si hoc deciens F, || nec eol neque^'^) eo || 3 com- 
mune' comune || 4 6fxiovv(.iiav] omonimyan F || 5 o^uovv^ua] 
omonimya V \\ quo minns i obliqui casus quo minus \V\ || 
7 graecanice grecancaene (graecancene V^) \\ s nomen et' 
nominet ^V\ \\ 9 significabitl significauit [V'\ \\ 524, 5 de- 
clinata et sunt quasi declinata quas [V\ \\ avpiopvfiiac:] sy- 
nonimyas (sinonymias V) \\ 6 Sapphoi sapho V*' \\ Ge- 
ryon, Geryonus, Geryones) gerion, gerionus, geriones \Vi \\ 
^ analogianl analogiam ; F] || 9 praehenderiti prenderit || 
525, 10 trisyllabumi trisillabum || 12 hic qnoquel hic hic 
(luoque II 526, i adiiciaml adiciam [additiam V] \\ 7 emi- 
musj sic corr, cx ct minus, ut vid. || 9 aliundej aliude || in 
his cuiusmodi' inis^^'^) cuius modi || 10 succo • Sii sucosi^^^) 
V\ II 11 igitur idcmi corr. ex igitur sequitur idem || 12 re- 



374, miliariae Mueller || 3"«») ^\q Mueller |) •*'«f>; in asinis coiri. Lachin. 
iii Liicr. III 014 p. 170 coll. Varr. K. R. II 0, », sed etiam in iis quae 
praeccdunt nominativus aettM ineptissiinus videtur; itaque pro codicis 
verbis tU in eqnis aettts ut inis cuitis tnodi faciant pullos simpliciter scri- 
bendnm puto: utineqiits et asinis cuiustmdi faciant pulhs || ^, scri- 
bcndum Ci^t 8iieo • 8i 



— [139] — 61 

prehendendus] repraehendundus ^^^) V\\ 526,l2di8similitudinemj 
similitudinem [V*] || 527-, 6 a natura] ab natura || lo nomina- 
tionum] nominatiuom V || analogiam] analogia i V] \\ 13 possint] 
possit ^,V] II 528, 1 temporum] tempora [V] \\ 5 cum dicant] 
8fc F [cum dicat V] \\ similiterl simile [V] \\ 6 ut legil ut 
legerem ^^») V \\ perfectum] perfeetam ^?») [ V] \\ i legam et 
lego] lego et legam et lego [ V] || inchoatuml inchoatam ^''*») 
I J^] II 529, 3 rationem constare] ratione constare [V] || 12 per- 
cussil eorr. ex perfussi || 13 feriam ferio feriebam] feriam 
feriebam [V] \\ et item] om. F^^) [V] \\ 530, 6 verba in- 
fecta] uerba infecti [V] \\ 13 et formis] om, F [V] \\ 15 in 
omnibus] corr. ex in nominibus || 531, 2 analogianl analo- 
giam II 4 etiam hoc] etiam in hoc [ V] || 7 si eniuj] sic enim 
[V] II 9 habeant totidem] habent totidem || 1 1 infecta solum] 
infectaba^^M solum F|| et absenti] aut absenti [F] || 13 quae 
sunt fatendi] quae sunt imperandi [Fl || 532, 3 discrepatl 
discrepant || 4 si quid deest] sic F [si quid est deest V\ || 

7 rectoB casus] rectas*^^^) casus || ii nihilominus] nichilomi- 
nus II 13 formulam] corr. ex formam iam, ut vid, \\ u pos- 
sunt] possint^^^) || 533, i rectus nonnunquam] rectus casns 
nonnunquam [V] \\ 2 quod in duo] quod id^s^) duo [V^] \\ 
9 longum pluit luitl longum pluit [_V] \\ lo in venditionis 
lege] inuenditiones lege || 13 sacrifico et sacrificor] sacrificio 
et sacrifico V \\ et lavat] relauat [V] \\ u dum sacrifico] 
dum sacrifici :»^-»; [F] || 534, 2 nec dicatl ne dicat [V] \\ 3 di- 
cit piscis ego] corr. ex dicit ego || G ut I sitj ut T sit [V] || 

8 mendumj corr. ex mendunt || 535, 2 lavantur^ lauatur •^^^') 
[V''] II 3 nutrix lavat] nutrix laua || 7 e balneis e ualneis 



378) scribendura est reprehendundus , conf. etiam C. F. W. Mueller 
1. 1. p. 422 II 379) c. F. W. Mueller 1. 1. p. 422 hunc locum sic resti- 
tuit : qwte sint ut legrly rem perfectam significare, duo reliqua .... tVi- 
choatam || ^) et item recte delevit Maeller || ^^) infecta uerba coni. 
Spengel (Emend. Varron. p. 10, adnot. 2i), reposuit Mueller jj 382) ^\c 
Mueller || **3] g\Q Mueller || 3s4; gjc Mueller || 385) rubrum istud punc- 
tum, quo, 8icut visum est Victorio, to Xr^yof^fyoy i in sacrifici expunc- 
tum estt per casum aliquem positum videtur eodem minio, quo in 
proxima codicis pa^ina titulus libri X exaratus est |i ^; scribendum 



62 — [140] — 

V II 535, 9 lavatus! laatns^^?) || 12 haec qnodl corr, ex 
haec quae || haec quoquel om. P 1 hae V] \\ 14 asseranf sic 
F^j (asserint F) || 536, 1 ab dolol corr. ex ad.dolo || 4 ut 
in Mynnecidis' uti mur me ci dis (uti mumecidis V] || 5 quom 
similitudoj quo similitudo [V] \\ 1 praeposital corr. ex pro- 
posita II non essel nosse < F ; || 10 utrumque] uterque [V |j 
537, 2 adi at si ad F* || dissimilitudines^ similitudines || 3 quare] 
am. F^^^) II 5 neo vehoi neo nio=*«®) (corr. ex meorum) \V\ || 
r> measj meo meas-^^o) imeo as V] \\ 1 nes vehis neo nes 
ruoruis^^) [F- || suasi snam^^i) |j s formas, formam^di) || 
9 analogiaui analogiam [V] || 538, 1 ab singulis] sic F vi 
singulis V] || 2 amo, amans] corr. ex amo amas || et ama- 
turus ab %mabar^ et ab amaturus amabar F^ || 4 quidque] 
quicque |F'j || 5 in mulieribus] in muliebribus || 6 eins- 

modil einsdemmodi sd^) || 13 utrumque sic; utmmque sic 

[ n II 539, 4 repudiant] corr. ex repudiat || 13 qnae non duo- 
bus] non in duobus [V] \\ 540, 6 confecissent] conficissent || 
7 nihil egissentj nihil legissent [V] \\ 10 dissimilia ut] dissi- 
milia sunt ut [V] \\ 12 natura] om. F [V] || 541, 1 murae- 
nae] nerene [corr, ex merene) [V] || mustellae] mustelae 
[V*^ II 4 in declinationibus] in inclinationibus [inclinationi- 
bus F'i II 7 confitendum] conferendum [V] || itemque] item 
quae F || 9 communis] comunis || quodammodo] quo quando 
[V'\ II 542, 1 communis] comunis || 6 demonstraturus] de- 
monstratamm*^^^) || absolverit] absoluerim [V] || 7 de decli- 
natomm] sic F [declinatomm V\ || forma] firma [ V] || L^ro X 
inscriptum est: M • TERENTI • VABRONIS DE LINGVA 
LATINA AD CICERONEM LIB • VIUI EXP • INC • X • || 
544, 4 dic^rentur] dicentur [V^] \\ similitudinem] dissimili- 
tudinem [ F'! |I 5 quarum] vorr, ex quorum || 6 debuit] debita 
[V] II s continentur] continent [V\ \ 10 loyov] logon [V] \ 



uidetur lavat et lauatur H ^] conf. Neue, Fomenl. II* p. o5jB O ^^s) «^ 
serunt per eandem notam scriptum est de qua supra dixi >ad 24, 5) || 
»«) recte delevit Mueller || *o) gic Mueller || 3»»; sic Mueller || ^ sic 
Mueller || ^] teste codice Florentino Varro hic modo Plautino ante 
infinitivum futuri pronomen reiiexivnm omisit, nec dissimiliter 4'23, t sq. 
et 571, s locutus videtur esse 



— [141] — 6» 

544, 10 proportio] proportione [V] \\ qaod dicant] qnid dicunt 
[ V] II n avakoyov] analogon [F] || 545, i analo^an] analogiam || 
anomaliam] anomaiia [V] \\ G res plerasqae] prima manu in 
rastira scriptum, ut vid, || yidetar habere] habere aldetar ^^^) 
rorr, ex aidetar habere, ut vid. \\ lo dicitar dissimilej corr, ex 
dicitar dissimili || 13 nam simile] nam similis^^^) eorr, ex nam 
simile || 16 plaris] plares [F] || 546, 3 corporis simili] cor- 
poris fllo^»*) V\\ proxame] corr. ex proxime [proxime V] || 
(5 putant] putent^»^) [V] || 7 vocent] uocants^») || lo qaod- 
cunqae] quodcumque |j 547, 3 sabiiciant] subiciunt [V"] 
4 fit ut] fuit ut [ I^] II 6 cum simile] corr. ex quoniam simile 
quoi parti] quincui parti [ F] || 8 sit et non sit] sit • non sit [ V] || 
9 parteis] partis || 12 partes] partis || ut similis dicantur] similis 
habere • dicuntur [V] || 548, 2 alterum significatl alterum non 
significat [V] || 8 nemus] numerus [^^] || 9 quod utrumque] 
quod cum utrumque»»^) [V] || lo eis certae] eas certe [V] 
549, 1 genere est] genere nominum sint eodem est [V] 
dicitur] corr. ex dicitur didtur || 2 essent] esset [J^] || 4 et 
hic nemus] sic F (aut hic nemus V] || aut hoc lepus et hoc 
nemus] aut hoc nemus hoc lepus (aut hoc lepus hoc nemus 
V] II 7 sintne, quaeret] sint • ne queret || 8 vitaverint] uita- 
uerunt^^w^) || inceperintj inceperunt^<>®) || ii Dionysius Sido- 
nius] dyonisius sydonius || 550, 2 eadem] eidem [ F] || 3 qua- 
draginta] quadringenta F || 4 retulit] rutulit**^^) V \\ literas 
quatuordecim] litteras Xim [V] \\ in literas octo] YIII^o^) 
[V] II 7 verborum] uborum || 8 ad quae] atque V || 9 exigi] 
exegi II 551, 2 conferatur] conferetur F || 8 analogia] analo- 
giam II 12 similitudinum quae] corr. ex similitudinem quae, 
ut vid. [similitudinis quae V] \\ 15 alia declinantur] alia de- 
climantur || 552, 1 a limo] ab lima [a lima F^] || 8 a nomine 
alio] anomine aliae"^) [jr^] |[ 9 Roma] romae*»*) [T^J 



»>*) Bic Mueller || «») sic C. P. W. Miieller 1. 1. p. 873; conf. tamen 
547, 8 II 3W) eorparis, Jllo probavit Lachm. in Lucr. V 571 p. 300 jj 
a") conf. not. ad 46, 2 || 3«; «ic scribit Spengel , Ueber die Kritik 
p. 448 H *^») qnom utrumque Mueller, cum utrumque Spengel De emend. 
rat. p. II ^) 8ic Mueller || ««) rettnUt Mueller || ^'^] ocio Mueller || 
^, a nmnine aliei coni. Spengel De emend. rat. p. 4 || ^] sic Mueller 



64 _ ,142; _ 

352, u ad rationemj ad orationem |F; || 553. «. oommimil eo- 
moni li 9 et langnescit om. ^w*; V || e popnli' e popdo*** 
[y] II 10 imperio imperito*»*; || loqnendo] loqaenda 
" anomalia] «ic man. pr. anamalia man. poUerior, ui rid. 
12 declinat a natnra] declinata natnra 'V'\ \\ 551. 2 docilis 
facili»; dodlis et facilis || 9 vocnm qnam remm] remm qnam 
nocnm [V] || 555, i dividendumj ab dinidendnm V |I 2 hare- 
naml arenam || & adscribimosi aseribimns V \\ lo paiteis 
partts II 1 1 finitnm et infinitam] neque finitum [ V] |j 556, 7 sed 
<m. F [V] II 11 diriguntur derfgniitnr <•><, V || directi de- 
rect! F II 12 latmnculis] latmnculus [V] || 557, i direcH] 
dereeti V || s appellantnrj expellantur '^V] || 4 directomm ; 
dereetomm V \\ generaj genere [ V] \\ forma • Dicaml formam 
dicam ■ V] \\ -, post nominatinnm duae fere paginae tacuae 
relictae aunt, in margine ascriptit prima mamu: hic desnnt 
tria folia in exemplari V \\ 55S, l lata et albal rorr. ex lata 
alba II 6 cursoj cursu [ F] || 7 communis] eomunis j| s» quod- 
cunque] quodqBe""; [V] || 9 etmaxime] maxime || 13 nbi- 
cunquej ubieumqne || hae] eae [V] \\ 559, i proximae] proxu- 
mae^w) || 2 potens^ potes^») || 6 soleant] solet corr. ex solent, 
ut tid. (solent V,\\n Spurinna] purinna V \\ 560, 3 apparet] 
apiMJllarit J' II 4 a praetor] corr. ex praetor jj 561, 1 Ulisj 
illos^"^ j' 11 2ignorentur] ignorent*") [V] \\ sic latioramj 
81 latiomm [V\ || 9 nominatuum] nominatiuom F || 10 esse 
tangerei est angere \y\ \\ u unum alia ut] unum ut [F] || 
562, 3 sintl 8unt«2j [F*] II hic et haec] hif.haec r|| 4 quae 
quorum] quae et quorum [ V\ \\ 5 non necesse] necesse [ V] \\ 
7 sed habentj si habent [V] \\ 9 lego] logo || 563, 2 op- 
tandij opandi j| 4 sintne habet] sum ne habent [V\ \\ sitne 
haec] sint ne haec [V\ || 7 a semel] ab semel || 564, 2 post 
ge duae fere paginae vacuae relictae sunt, in margine ascrip- 

«»j verba et langtteseU delenda sunt || <08, fortaase le^ndam est : 
e populo muUiplici et imperito. Conf. ea qu»e Varro Biipm dixit: quod 
Uechnante* tmperite rebu» nomina imponuni. Siuiiliter 579, 2 | *<t, conf. 
Aug, Miiell«r p. .-, || *«) Ac Mueller || «»') sic Mueller y «», scrilHjn-' 

dum est potest y «■.; « ,7fo, ^^^^ ^^ ^^ j,^^,,^, „ ,„ .^ 

Mueller 



— [143] — 65 

ttim est: hic deBant folia III in excmplari V \\ 564, 4 et ab eo 
casu] sic F [ut ab eo casu f^] || 6 utrobique est et] utrubi- 
qu6 et V II 14 amor et araoris] amor et amor et amoris 
565, 2 materia] a materia [ f^] |1 4 singularej singularem [V \ 
9 quae a Graeeis] agrece^^^j y^ greco V] || vocatur] uocan- 
tur [ V] II avaXoYov] analogon ^ || 12 res alterae duae] corr, 
ex alterae res duae || 566, 2 Xoyov] logon [V] || avaloyov^ 
ana logon [V] || 3 avdloya] analoga [f^] || 5 similitudinem 
esse] sic Fy ut vid. [similitudine esse V] \\ 7 in argento] in 
argumento [V] || sembellam] singulam [V] \\ s utrobique) 
utrubique [V] || 9 et argento] et In^*^) argento [V *] \\ ratio- 
nem] corr. ex significationem || cum dicimus] tum dicimus 
\y] II 567, 5 subtilius] suptilius || 6 audiri] audire^»*) \V\ \ 
exspectare] expectare || 7 commune] comune || ne exspectes] 
expectes (exspectes V] || lo si cum] sic**^) cum \V] || ii nam 
quam rationem] nam rationem {V\ || 568, 2 sic est] corr, ex 
si est, ut videtur [si est V] \\ sicut ad] si ad [^] || 4 di- 
cuntuf in quo] dicuntur ea^^') in quo [F] || 6 sic est] sic 
si est [V] II temporibus] teporibus F || lo Aristarcho] ari- 
starco [V*] \\ cum dicunt] cum dicuntur*'^) [V] \\ 12 dis- 
simile esse] dissimilem esse || amorem dolori] amorem et 
dolorem [ V] \\ 569, 3 sit una] sic una 1 si una V *] || directa] 
derecta F || 6 ducenta, quadringenta] ducenti • quadrin- 
genti^i«) [F] II 8 loyovg] logoe^^o) y \\ faciunt] faciant<2>". || 
570, 1 ut unus] ut unum || 8 post genus nuHutn lacunae in- 
(licium [ V] II 9 Albius] corr, ex Albus || Albio] corr, ez albo || 
11 vicenaria: tria] uicenaria atria [V] || n ad unum] corr, 
fi; ad nunum || 571, 1 a septem] e^^-ij geptem V \\ citharae] 
cytharae || 5 medici] midici || inaegrotis] inegrotos [V] || 8quar- 
tus, et qui est] quartus, qui est [F-] || 10 coniunctae sunti 
eoniunctae sint [F*J || 13 ad lego] ab lego V \\ ad legaml 
sic F [a legam V] \\ 572, 4 quoiusque generisj cuius generis 



'^^^) pro codicis verbis proptprtione agrece coni. Wilmanns p. 80: 
proportionis; ea grraeee || ^^^} sic Mueller || ^i^) sic Mueller || ^^^] sic 
Mueller H *'', sic Mueller || ^m, sic Muellcr |1 *'«) sic Mueller |! «<»;. conf. 
uot. ad 04, s II «21) gic Mueller || «22» sic Mueller 

O 



66 - — [1441 — 

V\\ 572, 5 lego ad legebamj lego et legebani F] || sitemncea- 
tus] Item haec • catus [V] \\ necabor: om. F i V] \\ 573, i na- 
tura analogia] analogia [F*] || 4 tria unum] corr, ex tria- 
num II 5 quadripartita] qnadripertita || 9 a recto] ac recto 
[corr. ex ab recto) [F^] || 10 descendunt] dlscednut ^^^. [V*] || 
12 hi Boebiei] hi abiei, ut md. (hi aebiei V) \\ hae Boe- 
biae] hae bebiae V \\ 574, i his Boebieis] his bebieis [V] 
2 ab duobus] a duobus [F] || 4 alia ab] sic F (alia V) j 
7 aut a re] aut re [V] \\ lo dolusl corr, ex solus || 13 si sit 
similis] si sit simile [ab hoc simile V] \\ I4 serue] sic F 
(seruae V) || item in cervus] item ceruus || 575, l cerue] 
sic F (ceruae V] || commune] comune || 2 figuras vocis] non 
potui legere [figura uocis V] || 9 ut prosas^ uel prosus ^^4) 
rosas] rusu8«5)^ ut vid. \\ ii habebit] debebit ^'^«j [V*] 
576, 1 at declinat] sic F [ac declinat V] || 3 multitudine 
corr. ex multitudinum || 6 proficiscatur] proficiscantur [V\ || 
s aliquo casu] aquo casu F || lo ac declinatuum] ac decli- 
natum, ut vid. [V] \\ 11 Martis] martes, ut vid, \\ debuit' 
debeat*^'), ut vid. \\ 15 ut quid sit] ut quod sit || 577, 2 tamen 
eam) tamcn ea [F*J || 3 ostenderunt] ostendant || 4 profi- 
cisci] proficisse [profecisse V] \\ oportetj de litteris osten- 
dunt oportet [ V] \\ 5 potius abl potius quam ab [ V] \\ 9 prin- 
cipiis] principibus [V] \\ 578, 2 trabsl trabes [V*] \\ ex C] 
et^*^^) ex C [V*] II dux] duces [V] \\ sil om. F [V] [ 
4 assumere] adsumere || 6 multitudinisj multitudines [V\ \\ 
7 debet] debent [corr. ex debet) [V] \\ possunt! possint*^"') || 
nonnunquam] sic F [nunquam V] || 11 dextram sinistra! 
dextras sinistra || 12 singnlaribus multitudinisj singularibus 
multitudines [V\ \\ u\ facilc euim est] facile est enlm^*^'*») |) 
570, 3 quocunquc' quocumqne y 5 dcpravabit] deprauauit 
corr. ex dcprauabit || imi^ositiciis inpositiciis || 7 non multa 
inj non multao in [Fj || s ab libidincj a libidine || lo con- 
tra| contraria FJ || id illumj inillum^^") [V] \\ 580, i varie- 



4«i sic Muellcr 1| «^*! sic Mueller H <») rosua Mueller 1| *» sic 
Muellcr || «^?) gic Mucllor 1| «'^ sic MueUcr H <-^>) posslt rectc Mueller |j 
**M fortassc initium? Coiif. 27, ii sq. 



— [1451 — 67 

tatem discerel uarietate discernere [V] \\ 580, 3 in 1] corr. ez 

in ui II hoc levi] hac leui [V] || 5 analogia trial analogia 

atria [V*] II 6 alterum quod] alterum alterum quod [V*] 

13 harmonicae] armonicae || 581, 3 luppiter] iupiter [V] 

marspiter] sic F [Maspiter V] |f 5 proportione similial om. F 

t 
rijutrumque] utraquo"») [V] || il significant] significant || 

12 quidquam] qnicqnam [V^] \\ 14 subiungantur] subiungar- 
tur II caculae] catulae^'*^) [^j || 532, 1 esse biga] esse a 
biga I F] II 3 una duae] unae duae [V] \\ principium] prin- 
cipum II 8 scripserunt] corr, ex dixerunt || 14 adventitiuml 
aduentlcittm, item laulo post V* || 16 sutori et pistori] su- 
tori pistori \V*] II 583, 1 Peleus] peles || 2 omnis] omnes || 
6 hoci haec*^^j ^ || 9 Accius] corr, ex accium || noletj nollet 
iFl II maletl mallet [V] \\ 10 adventitia] Bduonticia I F'] [ 
11 plurimum] plurimus*»*) || 13 nothae sint] notae flunt^^^) 
(notae sint V] \\ 584, 1 Bacchides] bachides [V] \\ Chrysi- 
dcsl chrisides || 2 iuniores] minores V \\ Chrysidesl chrisi- 
des II BacchidesJ bachides (Bachidis V^) || recentes] re- 
gentes F' || 3 Chrysidas] chrisidas || Bacchidas] bachidas [ V] || 
4 maxume] maxime [V] || sequuntur] soquontur F || 9 ut 
dixi] ea ut dixi ;ea dixi V) || rebus in] rebus ot in || 585, 1 in 
utroquei sic F [utroque V] || 586, 3 dirigitur] derigitur I V] 
4 nam quae prior] nam prior [V] || 7 communil comuni 
10 omnes] omnem || 587, 2 obscuritates] corr, ex obscuritas 
s communi] comuni [F*] || 9 orationis] sic F [V''] || vocalisl 
uocabulis [V] || 10 et minima] eo minima vel ea minima, 
ut vid, [eo minima V*] || declinationem] corr, ex dcclina- 
tionis II 11 tum quom] tum quoniam [V] || 12 et in figura^ 
cst in figura [V] \\ transitum] e transitu corr, ex etransi- 
tum II 588, 5 communi] comuni || 7 has cervices] hac si cer- 
uices 1 V] II 10 omnis partisl sic F (omnes partcs V- \\ amol 
amabo || iuvo] uiuo || li iuvor] uiuor || 14 potui, informavil 
potuit^^**) informauit, ut vid. \\ 589, 3 dicuntl dant F || 5 et 



*''^') sic Muellor || ^-j sic Muoller || ^. sic Muoller || *^] pru no- 
minatos jjltirintus Bcribonduin vidotur nonilnatus isic iam Mueller ox 
coni. Spengelii; plurlmos || ^^; sic Muoller |t ^^ si de lectione cer- 



5* 



68 — [1461 — 

huiiis] sic F [huius V] \\ 589, 7 quem volumusj quae uolumas 
K' II 8 nomen quoiusj non cuius [f^] |j l<> quidquam] quic- 
quam V ^^ || 590, i nihili] a nhili [corr, ex anhili ■ V \ i ne- 
quidquami neqnlcquiiiii V* || 3 declinentur] deolinetur V || 
7 vocabula quae] uocabula quattaor^^^) quae \V*] || s so- 
cerum socrum] soceros socerum [ ^] || n ut sint res] ut sint 
tres \V] jl 15 hosce asses^ hosce asces || 591, i his tres^ 
hi*'»^ tres [V*' \\ \s ut sitl ut flt*«V [V] \\ i opus fuitj 
opufuit «») 



tius constaret, potuit Bcripturam tHinquam tolerabilem significarem || 
^^'') sic Mueller H ^) sic Mueller ^i sic Mueller I **\ hanc furmaiii 
probavit Lachm. in Lucr. I 180 p. 29. Conf. tamen Spengel Dc emend. 
rat. p. 7 



Lipbi*e, typiii Breitkopfli ei Uaerielii. 



DE SENATU ATHENIENSIUM 



aUAESTIONES EPIGRAPHICAE SELECTAE 



AD SUMMOS IN PHILOSOPHIA HONORES 



AB AMPLISSIMO 



PHIIX)SOPHORUM ORDINE 
ACADEMIAE WILHELMAE ARGENTINENSIS 



RITE IMPETRANDOS 

SCBIPSIT 

VICTOR HEYDEMAM 

SEDINENSIS. 



ARGENTORATI 
APUD CAROLUM I. TRUEBNER. 

MDCCCLXXX. 



PnS MANIBUS PATRIS CARISSIMI 



ALBERTI HEYDEMANN 



s. 



Cum quaestionem difficilem de provincia senatus Athe- 
niensium retractare susciperem, qnae scriptores rerum Grae- 
carum sive historici sive oratores sive alii de illo saepe non 
Uim referunt quam obiter tangunt , iis maximam partem ne- 
glectis inscriptionum Atticarum fere solarum rationem habui, 
non quo existimarem ex testimoniis veterum scriptorum nihil 
iam novi disci posse, sed quod multo facilius esse duxi fontes 
nondum satis exhaustos adire quam in vias, qnas plurimi iique 
doctissimi viri antea iam ingressi essent, denuo me dare. Neque 
vero me fugit hac ratione rem in periculum quoddam adductam 
csse, cui me saepius semel succubuisse ipse probe scio. Cum 
enim alter titulus haec , alter illa. utcunque fors tulit , quae 
memoratu digna sint , de senatu Atheniensi doceat , difflcilli- 
mum est omnia ita in commentationis formam redigere, ut sin- 
gula arte inter se cohaereant et opportunus capitum ordo, 
qualem tenere maluissem, efficiatur. Disposui autem argu- 
mentum ita, ut praemissis observationibus quibusdam de sena- 
tus in pecuniis publicis administrandis auctoritate agerem 

I. de eiusdem auctoritate in honoribus tribnendis, 
II. de iurisdictione senatus, 

III. de senatu operibus publicis praefecto, 

IV. de senatus potestate in sociorum tributis censendis, 
V. de senatus in commercio populi Atheniensium cum 

aliis civitatibus, praecipue in foederibus componen- 
dis potestate. 



r, — 152 — 



Deniqve apfieiidicu loco addidi mimAa&mcs qusdam ad 
titolam C. I. A. I 52. 

Ceterom de recta yia interdmn decedenti mihi eeiiatomqiie 
per breve tempiis desereoti fore nt ignofieatnr qiem eoiici[HO. 

Uadolfo aotem Schoellio. qnem praeeeptorem habnisse 
^nmmo mihi laen> daco, qaantnm enm in nniverris meis litte- 
ramm f^ndiiii tam in hoe opnsealo eonficiendo debnerim, qnin 
grato »iimo palam profitear piaetermittere non possnm. 



De senatus Atheniensiam auctoritate in pecuniis publicis 
administrandis pauca exponam, quae praesertim ad Calliae 
decretum illud 'pertinent (C. I. A. I 32), quo senatus populus- 
que Atheniensium aes alienum a re publiea reliquorum deorum^ 
aerariis debitum solvi iubent. Atque cum v. 9 sqq. pryta- 
nibus una cum senatu praeceptum sit, ut debita reddant, 
iam edicitur: quaestores a populo creandos, qui posthac 
sacras deorum res et pecunias omnes in opisthodomo deponen- 
das administrent, coram senatu in arce res sacras ab eis, 
qui easdem usque ad id tempus administraverint , accurate 
numeratas pensasque accipere. Ex quo edicto Boeckhius 
[Staatshaush. d. Ath. I 220. Cf. Schoemann, Gr, Alt. I 397) 
non solum hos reliquorum deorum quaestores, sed etiam ipsos 
deae Minervae quaestores praesente senatu successoribus 
res sacras tradidisse idque, quotiescunque collegium quaesto- 
rum munere se abdicaverit, repeti solitum fuisse conclusit. 
Non ita iusto iure, opinor. Immo quia novum reliquorum 
deorum aerarium conditur novusque ei magistratus quae- 
storum praeficitur, quaestoribus res sacras accipientibus se- 
natus adesse iubetur. Sed num quotannis traditionibus pe- 
cuniarum rerumque sacrarum adfuerit senatus nescimus; 
quod si quis negaverit, me non habebit refragantem. 

Eodem in lapide illud quod praecedit (v. 7 sqq.) : Ao- 
yiaaaOiov Sk [ol k]oyiatal ol TQidycovTa oXneQ vvv tcc ofpet" 
lofieva Tolg Heoig axQ[ifi(jj]g: awaywyrjg 8h TcolloyiaTwv fj 
(iovXrj avToxQaTcoQ eatco, praeterire non licet. Logistae igi- 
tur aes alienum dis debitum una cum usuris accurate com- 
putare iubentur, ad quem computum instituendum senatui eos 
convocare, quando ipsi placeat, permittitur: nimirum quia 



8 _ [154 — 

materia compatandi in senatns mano erat ;ef. y. 11 sq. et 
infra p. 9J.>) Crediderit antem qoispiam iUis Terbig, cam 
soa sponte nt logistas convocaret per senatnm non steterit, 
a popnlo demnm hoc ei concedi. Atqni nnm ne ea qnidem 
potestate senatnm fnisse censeamns, nt colleginm logistamm, 
cni ipse, snmmns scilicet in pecnniis pnblicis administran- 
dis Atheniensiam magistratns, praeerat, altro convocare non 
potnerit ? Potias ita verba avyaywytjg di TGjJJioyiaribv fj fiavli] 
avTOTCQdTWQ eoTto accipienda snnt, nt popnlas senatni co- 
piam faciat qnandocnnqne volnerit logistis negotiam praeci> 
piendi, tempore non definito intra qnod compatas perficiendns 
sit. Unde et ordo et tempns operae exeqaendae senatas ar- 
bitrio permittitar. 

Ceteram fiovXi]v avroxQaroQa vel xvQiav habes etiam 
C. I. A. IV 22a, in decreto de rebns Milesioram ordinandis, 
qaod valde matilatam ad nos pervenisse dolemns 1 7 - - Jj 

liovXfj rt]g (pvXaxfig' tCjv dk yji](p[iafidTtor 18 av em-' 

T[aTTrj]Tai, fj fiovXf} awox^or^w^ - -^j. Addo antem locam 
C. I. A. II 17 V. 34 sq. : [Idv dh Tvy]xdv[r^^i tiuv TtoXeiov 
[tiov Ttowvfiiviov T^rjv av^ifiaxlav jrQog J:l0rjv[aiovg a]T[i]- 
Xai ovaaL J^di^vrjai dveTttTfjdeioii, T]fjftfiovXi]v ttjv dei (iovXev- 
ovaav xvQlav e[lv]ai%aOaiQuv. Certe colamnas pnblice col- 
locatas, postqaam popali scito decreta irrita facta sant, deiei 
iabere neqne senatni neqne alli magistratai licebat nisi diserto 
popnli iassa. Itaqae in foedere Atheniensiam Thessalo- 
rumqae anni 361/0 a. Ch. (in Mittheil. d. deutsch. archaeol. 
Imtit. in Athen II 291) ipse populas iubet: [t^]i/ 5e OT[r/i- 
XVrjv Tffv 7tQb[g j!f\X[e§a]vd[Q]ov [yia]d[e]X[e]lv [rjovg [Tafiia]g 

^ Pariter logistHe 01. 90 pccunias 'qiiae cuin per undecim annos 
01. 86, 4 — 89, 2 ad belli ^Archidamii) usus e theBauriB Minervae et re- 
liquorum deorum mutuo essent sumptae, finito bello debebantur, una 
cum usnris' populi iuBSU computant: v. 0. 1. A. I 273 (p. 146). 

^ Cf. etiam Hartel. Demodhen. Studien II 111, qui inter se con- 
fert hos locos : C. I. A. II 66 b, v. 10 sq. : iav ^i [tov «VcTck // xocfc t]o 
^T;[g)]i0f4[n], t[»;V [i9]ovX[T;y] xvQiay firai , et Boeckh. docum. naval. 
p. 467 : iay di tov nQoffdi[i;]tai jode to ^f7]<fiaf4(c tdy tibqI toy anocto- 
Xoy , tJjy fiovXr^y xvQiay elyat iffij<pi[C]£oOai , fitf XvovfHty fir^Oly twv 
i^frjfpifffjLiyiay jtp dr^fitp. 



— [155] - 9 

rrjg Oeov r[i)^ 7f]EQ\l ti]\(; [a]v^i^iaxia[i^]^ quod foeduB cum 
Alexandro Pheraeo anno 368 ictum esse Diodorus (15, 71) 
refert. Koehlerus adnotat: ^Die Smde statid auf der Burg^ 
daher werden die Schatzmeister der Athene mit der Amfiihrung 
des Beschlusses heauftragt? Sic etiam Alcibiade a. 408 Athe- 
nas reverso ecelesia convocata decrevit columnam, in qua 
damnatio illius perscripta erat, delendam esse: cf. Diodor. 
13, 69: erteira di Tceg aTrjkag yLaTejtovTioav^ Iv alg fj xaTa- 
diTLi] xal TaXla tcc TtaT exelvov TcvQOjOevTa. Ceterum si- 
mili modo atque iit in titulo C. I. A. II 17 alibi quoque se- 
natus aut prytanes senatus iubentur tabulas publicas aut no- 
mina in tabulis inscripta delere. Ita C. I. A. IV 61a, v. 
33 sqq. decemitur: Ttal [e]§akelipac tol fjv6^ia[Ta t&v ofirj" 
q]iov Tihv ^r]kv^[(i]QiavoJV Tial tiov eyyvrj^Tiov elvai x]vqiov 
Tov yQafi[f.ia]Tea Ti]g jiovlqg, [o]7i[6aoi elal yey]Qafifiivoi^ 
evavTiov T6jfi7tQVTdve[iov]. lam quae I 32 verbis modo ci- 
tatis adduntur: a/todovTtJv [de T]a xQW^'''^ ^^ TtQVTaveig 
fieta Tr]g (iovlr^g xai e^akecfp6vv(ov^ e7tei[dav] a/todcjai, Cir]~ 
TrjaavTeg Tct Te /tivdma ytal Ta yQafifiaTela xai edfi7t[ov aX]- 
hyd^t 7] yeyQafifieva, ea opportnne illustrantur loco, qui extat 
in Patroclidis dccreto de restituendis in integrum debitoribus 
publicis (Andoc. de myst. 79) : ra de alla 7td%na (sc. ov6- 
fiaTa) i^aXelxpai Tovg 7tQdy,T0Qag y,al Ti]v (iovkr^v xara tcc 
elQrjfieva 7tavTaxf)0ev. oTtov ti eaTiv iv ro; dqfioaifi}, ymI el 
dvTiyQafpfjv 7tov eaTi, TtaQex^iv Tovg OeafioOeTag Y,al Tccg 
aklag aQxdg. Videmus eis, quorum in custodiam illa do- 
cumenta data sunt, quaestoribus Minervae, practoribus, scri- 
bae senatus, denique prytanibus et senatui ipsi negotium 
delendorum documentorum mandari. 

Ceterum similis negotiorum ordo atque in titulo C. I. A. 

I 32 singillatim pracscribitur in inscriptione gravissima de 
chalcothecae rebus recensendis (01. 105, 3/4 vel 106, 3/4) 

II 61 V. 7 sqq. : 7taQ[ei]va[i de xal Tovg Tafilag] Ti]g Oeov 
oaot hafilevaav d7t[o 31]6{l]io{vog aQxovTog' d]vet7teiv 8e xa/ 
royxiJpi;[xja r^c: (iov[lT]]g 7taQ[eivat Td]g aQxdg TavTag elg 
Tt]V f]fieQav rjv a[v] 7t[Qo]yQdip(o[atv ol] /tQVTdvetg' /taQayyei- 
kat de Tovg 7tQVTdv[e]i[g] xal E[mi.]ei Tfjt dr]fioai(ij ijiietv eig 



10 — [156] — 

anQOTtoliv yQa[ilj6i^i]eyov T[a] sv zfi x^Axo^iJxiy. xcri iTt&idav 
tb ocKfjf^ia o[[voi]x^ i^etal^ecv xara Sdvog eyiaaTa xai ertiyQa- 
fpeiv T[bv] aQidfxov, avriyQa^peadai dh TbyyQafifiatia %by- 
Ttata [7tQ]vtav€lav xai rovg alXovg yQafifia{ri)ag rovg i/tl 
roi[g d]r]fioaioig yQafifiaaiv . . . Ghalcothecae igitur per- 
lastrandae die a prytanibns statnenda acciti per senatus prae- 
conem adesse inbentnr strategi, hipparchi, phylarchi, taxi- 
archi et fortasse etiam alii einsdem generis magistratus 
(v. 4 sqq.), deinde qnaestores deae ii, qui inde a Molone 
archonte (01. 104, 3j munere functi sint^), postremo Eucles 
servus publicus, qui chalcothecae res recognoscat. JivriyQa" 
(pkov munus scribae prytanum aliisque scribis mandatnr. 
Totum examen haud dubie coram prytanibus factum est, 
qnippe qui diem rerum recensendarum statuant et Euclem ser- 
vum publ . in arce adesse iubeant. Kecensu autem perfecto sena- 
tus laterculum a scriba suo factum et per prytanes propositum 
cum tabulis antea scriptis comparare itaqne quid deficiat, cer- 
tior fieri, deinde, qua ratione id apte suppleatur, consilinm 
cum populo communicare iubetur : 22 sqq. Ttoirjaaad-ai dh rby- 
yQafifiaria r[i]g p]ovXt]g avrlyQafpa tx ratv ari^k&v ra ava- 
ytyQafifiiva [Tte^Ql rwv iv rfj %aXix,odfi7Lei' i/tetdav de ravra 
/taQaay,[eva]a0elj ro[v]g 7tQvrave[i]g jtQoyQatpai TteQi rovnov 
[iv liovlev]rrjQl(i) or[a]v olov re j], axovaaa[av 6e rfjv] §ov- 
[Xr]v a]vra[v]aytyvo)aytOf.iivcov r[iop avayeyQafifiivtov (?) iv rf]] 
Xalyto^d-r^y^ei TtQbg ra avayeyQ[afifiiva iv ralg arf]Xaig i]av 
r[tvog] 6ij] 7tQofiovXevaaa[av i^eveynelv elg rbv 6]i]ftov, o[7ttog 
a]v axovaag 6 6r]fiog (iov[levr] Tttog ava7tXr]Q]tjoOr]aer[at ra 
i]llel7tovra. 



^) Cum his cf. C. I. A. I 32 B, v. 26 sq. : . . /U6t« twi' TlerTtKQltoy 
rcQxviy, ai idido[(f(ey aei tov Xoyou ix llav\aQr}Vttifav Is lla[vaOr^v]aia . . , 
Kirchhoff, Benierkuntjer^ zu den Urk. der Scfiatztneister der Mfideren 
GUtter p. 9 sq.. 



— [157] — 11 



DE SENATUS AUCTOIUTATE IN HONOllIBUS 

TRIBUENDIS. 

TranseamuB nunc ad potestatem in honoribus publicis, 
quales sunt laudationes coronae proxenia, tribuendis senatui 
concessam. Ac primum quidem apparet quemvis hominem, 
qui de senatu bene meritus esset, ab eo ipsius nomine et 
privatim, ut ita dicam, laudari vel coronari potuisse, prorsus 
ut cuilibet collegio magistratuum paganomm tribnlium alio- 
rum viros bene meritos laudare vel coronare licebat — dum" 
modo ne pecunia illis honoribus impendenda ex aerario pti- 
blico erogaretur. Velut C. I. A. II 114 senator quidam a se- 
natu laudatur hoc decreto facto (A v. 4) : Y.qlatv /coifjaai 
tiop leyovTCJv iv t^ ^ovXf] knl rfiq evarrjg 7tQVt[a]velag nal 
ti^fiaai og av do%f] avtfj aqiata Xiytov xai Jtqatttov xai 
adiOQo3o7ii^t(og vjthq ttjg ^ovki^g nal tov drjfiov tov JiOrj- 
valiov diaietelexivat tov ivtavtov, Destinatur Phanodemns, 
qui aurea corona donatur, ad quam faciendam quingentae 
drachmae exaerario senatus assignantur: to dk aQyvgto^y 
elvat to elg tov [ati]q)avov «x tiov elg ta xata iprjiplaftata 
avaXtaTcofiiviov tfj (iovkfj, In eadem inscriptione alter quo- 
que senator non arbitrio facto, sed suadente uno ex sena- 
toribus corona aurea quingentarum drachmarum honoratur, 
quam Brachyllo rogante quinque fiovkevtal pecunia ab omni- 
bussenatoribns collata facere iubentur : "m [tog] (J* av 7torj0fj 
o atifpavog xai ij (paveQa fj dtoQea fj Jta[Qce trjg fiovXrj]g^ 
eliaOat jtivte avdQag trjv (iavkrjv avtUa [xala oYttveg Ttorj- 

aovtat tov atiipavov [to 6e aQ]yvQtov elvat elg tov 

atitpavov -^[a^Q^ [iz]<iatov tCov (iovkevttoy. Hanc Brachylli 
rogationem senatores secuti sunt reiecta Anticratis cuiusdam, 
qui idem quod de Phanodemo erat decretum rogaverat : tovg 
8e ta(.il[ag davvat t]d oQyvQtov ^x ttov xata xpt]cpla(.iata 
ava[ltay.o](iiviov tfj (iovlf]. 

Per psephismata summam pecuniae a senatu impendendae 
statutam esse ex hoc tantummodo lapide et n. 61 compertum 



12 — [158] — 

habemus^), ubi iudiccm instrumenti chalcotbecae «'x cc()i/ xara 
ipt](fiaf,iaTa amkiaxo^eviov tfj (iovkfj fieri populus iubet 
(v. 20 sqq.) : [6^;] Se rijv avaygafprjv rfjs arrjkqg dovvai rovg 
rafiiag [Tfjg] liovlfjg: /IJJ\ \6q\aiiLag i% tiov xarof ^iy- 
(fiafiara avaX[ia%o]^ivii)v zfj (iovXf]. Neque igitur po- 
puli solum rebus pendendis certa aerarii summa decretisas- 
signabatur, id quod formula saepissime adhibita: en ran' 
Tiarqc ipfjfpiafiara avaXiano^i^viov tiJ) dfjiiii} significat, sed 
etiam senatus partim suas res, ut senatorum honores, par- 
tim rei publicae, ut catalogum chalcothecae, ex ra>i/ xara if.ni' 
(piajnaTa avaliaY.of.ieviov Tfj ^ovXfj solvebat. Ceterum uter- 
que titulus, medio fere quarto saeculo positus [Koehler. 
Hei-m. V 13), duos quaestores senatus profert (cf. 114 C, 
V. 7 sqq.), cum postea unnm tantum fuisse constet. 

Quaestores et scribae senatus, quoniam erant (iovkevvai^ 
a senatu solo et ipsi honore afficiuntur^) : C. I. A. II 329. 
390. 391. 393. 394. 431. 440. 487. Uno titulo 454 senatus 
popnlusque coniuncti utrumque magistratum laudant (v. Har- 
tel. Stud. z,Att. Staatsr, p. 73). Prytanes autem qtiamvis sint 
senatores nusquam videmus a senatu solo laudari. Immo Har- 
tcl. lib. p. 240. cf. p. 67), cum prytanes plebiscitis, quae a 
formula edo^ev Tijr dqfnif incipiunt, laudari soleant [cf. 390. 
(391). 392. 417. 425. (426). 431, 1. 432), inde efficit hac in 
re populum non certi probuleumatis formulam secut^m esse, 
verum rogationem ab ipsa ecclesia profectam, quam rem ita 
explicat, honorem illum nis! populus ultro cuiquam contulis- 
set, parvi tantum pretii fuisse. Quod etiamsi verum esse 
concedam, tamen sonatus quoque partes legitimas fuisse in 
ea materia tractanda titulo 567 demonstratur, qui anno 01. 
123, 4 scriptus reliquos illos aetate superat^). IIoc lapide 
prytanes Aegeidis tribus a contribulibus privatim laudantur, 
postquam eos senatus populusque TiaTa t6v vofiov, i. e. 
publice coronavit: hceidrj ol (iovlevTal Trjg Aiyijidog [ip]vlf]g 



>) Cf. Boeckh. Staatshawth. I 232. Hartel. Stud. z. Att. Staatsr. 131. 
2) Cf. K<)clil«r. in Ileruia Borol. V 334. 
^) Cf. Koehler. 1. 1. 333. 



— [159] — 13 

ot €7tl ^tOTif.iov ap;coi/rog ycaXibg [y]al dt^xaj/w^ ifiovkevaav 
xaJ e7CQVTdv€vo[av] Tt]v irQVTavBta^y] ijv elaxov xal dta 
Ta[vTa] avTovg fj (iovlfi y,ai 6 d[rjf,iog €]aaTefpa[v]ioaav 
%^[i;a]r/> aT€ipav(o]i [vLaTa tov v]6fi[ov, a]yadT] Tvxf] ded6[x- 
0]at [Toig (pvXiTatg €7tatvea]a[i] Tovg fiovXevTa[g] Tfjg Alytji- 
8o[g (pvli]g] . . . 

Qnod antem hoc loco prytanes primnm a senatn popnlo- 
qne, deinde a contribnlibns omantnr, similis res esse vide- 
tnr n. 562 (01. 110, 3) in Bnlarcho qnodam, taxiarcho Ce- 
cropidis tribns, et a senatn et a tribnlibns^) landato et a 
senatn qnidem oleagina, a tribnlibns anrea corona donato. 
Qnamqnam ea res aliter explicanda est. Atqne Bnlarchnm 
proeliomm illomm, qnae a. 01. 110, 2 non mnlto ante pug- 
nam Chaeronensem inter Graecos et Macedones commissa 
sunt, (Dem. 18, 216) alteriutri vel ntriqne adfnisse Kirchhoff. 
(in Monatsber, der Berl. Akad, 1863 p. 8) sagaciter concln- 
sit, qnare ob fortitndinem {[iTteidfi . . .] Bo[vX]a[Qxog . . . 
avi]Q ayadog eyeveTo 7teQ]l Tovg a^TQaTevaaixivovg]) landem 
ei a senatn, qni exercitni providet, impertiri par est. Qnid 
antem sibi volnnt ot (pvkiTati IUnd enim mirnm, qnod se- 
natns decretnm tribnlinm Bnlarchi iussn lapidi inciditnr — 
neque enim priori decreto clausnla additnr de pila inscribenda 
— idqueadeo per tribnles mandatnr scribae prytaniae: 
7taQaXa^€lvf\ dk Tode to \pr](pta^[a tov yQ]a^^a[Tia tov 
ycaTa itQvraveiav xat^ i^rt to avaOr^^ia i7ttyQ[dip]at yca" 
dd[7teQ To tpt](ptafia Ttjg (iovlfjg]. Vix enim aliter haec snp- 
pleri possnnt : nec de scriba tribns cogitare licere Koehlerns 
vidit. Certe tribnnm scita plerumque curatoribns (iTttftelrj- 
Talg) tribns inscribenda mandantur: cf. 553. 554. 557 — 559. 
Deniqne siquidem recte snppletnr in extremo senatns decreto 
[elvat 8e avTtp xai alXo ayadhv evQia]Hat 7taQd T(b[v cpvXeTotv: 
quo iure dicamus formnlam sollemnem probnlenmati ad po- 
pnlum ferendo aptam (cf. Hartel. Att. Staatsr, 230 sqq.) ad 



*) Nam quod prius decretum a tribu [cpvXTi) ut exercitus parte, 
altcrum a tribulibuB iieri Kirclihoffio visum est, prava Velseni lectioue 
i} €pvh} V. 14 nititur: // /JorXiJ extaro testatur Koehlerus. 



14 — [160] — 

tribaliam condliain referri. cai nihil commane erat com se- 
natn ? At ne molta, ^vlirai intellegendi sont senatores qoi 
tam erant tribns Cecropidis: qni cam ex senatos sententta 
et ipsi pecaliari decreto Balarchi tribnlis soi honores aage- 
rent, id at pablice perscriberetar prytaniae smbae senatori 
committere facile poterant. Pariter in deereto senatas 11 329 
qaaestore et scriba tribas Aegeidis laadatis evoefielag erexa 
^^ S ^ ({o g \to vg deavg Tcal tpiloTifilag t^^ eig %ovg q>vki- 
rag additor i/caiveaai dk xal ix tuv q>vXex(bv KalXi- 
jLQu Tr^v K[oXKmia — redit id nomen infra in prytanam re- 
censa — : abi Tutp 7iQv%aveo»v pro ix %fav qyvlerupv sine caasa 
KirchhoffinB legere malit Nam etiam in sammariis infra 
adscriptifl qaod praeter solita 6 drjfiog %ovg TtQvraveig, oi 
ataiT[o]i Tov Tafiiav NixoxQaxr^v qainqaies comparet oi (p v- 
k]eTai Tov Tafilav NixoxQaTrjVj oi <pvXiTai KaklixQaTfjv 
KoX.X,VTiay oi (pvXiTai tov yQafifiaTia Jiv TilaOivrjv etc. : 
fpvliTui ipsi senatores sant et prytanes qai tribales saos 
manere fnnctos honore afificiont. Eodem referri potest fiag- 
mentam 568 oi qmXiTai JSotvqov IlQWTOfiridov JiOfiovia, 
Laadatar igitur Balarchas cum a senata ipso tom a de- 
cima senatas parte, senatoribus tribos Cecropidis. 

Porro senatas solios decretom honorariom est 11 258 
(01. 119, 1), obi Eocharem laodat, qoia [i7re]^eXrj0q de xqi 
Tfjg [avay]Q[a(pfjg Tutv v]6fi(ov, 07C(og av ixTe[ddKn] 7ia[vT€g 
oi vevjOfiodeTrjfiivoi ',i7ti\ 0eQex[Xiovg] aQxovTog axo7tei[v 
Tw]i ^ovXojiiviJi xai firjdi elg ayv[ofj] Tovg Tfjg [/rojicoig 
vofiovg, Omator aotem Eochares corona oleagina, qoam 
certe pariter atqoe ipsam pilam (v. ISsqq. : avayQatpai de 
Tode To yjrj(piafia tov yQafifiaTia tov xaTcc 7tQVTavelav xai 
aTfjoat efi7tQoa0ev tov ^ovXewriQlov) ex senatos aerario da- 
tam esse constat. Idem qood leges perscripsit Eachares, 
senatoi potissimom gratom fecisse his verbis praedicator: 
dedoxOat ttj ^ovXf] i^taiviaat EvxaQriv . , aQeTtig evexa xai 
dixaioavvt^g Tfjg elg Trjv (iovXriv. Sic 329 qooqoe in al- 
tero scnatQB decreto qoaestor senatus evaefieiag ilvexa Tfjg 
jtQog Tovg Oeovg xai (piXorifiiag Tfjg eig Ttjv PovXi]v lao- 
dator : oec dobito qoin 502 Bolarchos per senatum eoronetur 



- [1611 - 15 

avdQayaOLag evexa xai] (pikotiixiag [ri/g elg Ttjv jiovlrjv], 
neque vero, quod Koehlerus supplevit. ttjq elg tbv Sfi^ov, Ut 
vero centam annis ante novae leges liberae reipublicae restitu- 
tae per nomothetas a senatu electos propositae, per senatnm et 
nomothetas a paganis electos (Andoc. de myst. 83) promulga- 
tae sunt, sic earum quoque legum ferendarum, quas Pherecle 
archonte latas esse nimirum post Demetrii Phalerei leges 
abrogatas titulus testatur^), senatus particeps fuisse potest. 
Ipse autem Euchares num ex senatoribns fuerit, dubium est. 
E p h e b s Atheniensium corona aurea, quam peracta ephe- 
bia accipere solebant, non a senatu sed iussu populi hono- 
rari solere tituli docent cum alii tum II 316, ^antiquissimus 
inter omnia decreta ephebica'. cuins argumentum hoc est. 
Gum qui Menecle archonte ephebi fuerant, quamquam bene 
se gesserant, fortasse propter belli tumultum praemium suum, 
coronam dico, non reportaverint, conquestis illis senatus ob- 
secntus ad populum fert, ut ipsi quoque praemio donentur, 
iTteidf] nal ol aXXoi oi d[iafieiv]a[v]Teg TeTifirjvrai (v. 13 sq.), 
atque popnlus coronam auream iis addicit. Primo demnm 
a. Ghr. saeculo in titulis duobus 481 et 482 senatus decre- 
tis ephebi et cosmetae honorantur: quibus iniuria n. 466 
adnumerat Hartel. Att. Staatsr, 86, deceptus v. 39, ubi 
in lapidis hiatu supplendum est dedox^at tji ^ovl[fi Tovg 
laxovTag Ttqoedqovg xtX, : nimirum formula probuleumativa 
non plena perscripta erat, sed indicata tantum pariter atque 
n. 467, 45 et 96. Atque recte Koehler ad n. 481: 'in utro- 
que titulo cosmetae et ephebis honores decemuntur non iam 
a senatu et populo, sed a senatu solo', id quod affert ille, 
ut demonstret tempore, iquo uterque positus sit, 'statum re- 
rum publicarum a temporibus antiquioribus diversum fuisse'. 
Geterum ephebi in fine ephebiae ^senatui ostendebant, quid 
in armis rebnsque tacticis profecissenf (Dittenberger. de ephe- 
bis p. 27. Dumont essai sur V ephebie atttque I 136), cf. 466 
V. 37. 467 V. 42. 468 v. 26. 469 v. 29. 471 v. 33: eTtoirr 



*) Cf. Meier. coinmcnt. epigniph. p. is et R. Sehull. in Cumment. 
in hun. Th. Mommseni p. 470. 



8 — [1541 — 

materia computandi in senatns mana erat (cf. v. 11 sq. et 
infra p. 9].^) Crediderit autem quispiam illis verbis, cum 
sua sponte ut logistas convocaret per senatum non steterit, 
a populo demum hoc ei concedi. Atqui num ne ea quidem 
potestate senatum fuisse censeamus, ut collegium logistarum, 
cui ipse, summus scilicet in pecuniis publicis administran- 
dis Atbeniensium magistratus, praeerat, ultro convocare non 
potuerit"? Potius ita verba Gvvaya)yfjg dh TtjkloytaTiln^ fj fiovXrj 
avroTiQdTWQ eaTco accipienda sunt, ut populus senatui co- 
piam faciat quandocunque voluerit logistis negotium praeci- 
piendi, tempore non definito intra quod computus perficiendns 
sit. Unde et ordo et tempus operae exequendae senatus ar- 
bitrio permittitur. 

Ceterum (iovlr]v avToxQaTOQa vel xvQiav habes etiam 
C. I. A. IV 22a, in decreto de rebus Milesiorum ordinandis, 
quod valde mutilatum ad nos pervenisse dolemns 17--^ 

(iovXi] Tfjg cpvXanfig' twv dh yjrjfpliafiaTWV 18 av eui- 

T[aTTri]Taij fj (iovlrj avTonQaTlioQ - -^) . Addo autem locum 
C. I. A. II 17 V. 34 sq. : [eav dk Tvy]xotv[r]]i twv nokewv 
[tiov 7toiov^ivtov T]r]v avfii-iaxlav TtQog JiOr]p[alavg a]T[fj- 
kai ovaat J^Oqvr^ac ave7tiTr]deio[t^ T]f]i.ifiovXr]v Tf]V ael ^ovXev- 
ovaav yiVQiav e[iv]aiiiadaiQelv. Certe columnas publice col- 
locatas, postquam populi scito decreta irrita facta sunt, deici 
iubere neque senatui neque ulli magistratui licebat nisi diserto 
popnli iussu. Itaque in foedere Atheniensium Thessalo- 
rumque anni 361/0 a. Ch. (in MiUheil. d. deutsch. archaeol. 
Instit. in Athm II 291) ipse populus iubet: [Tf]]v 81 arj?J|- 
X[r]V Tr]]v 7tQb[g Jit]l[e^a]vd[Q]ov [Ka]d[e]k[e]iv [T]ovg [Tafua]g 

*) Pariter logistae 01. 90 pccunias 'quac cum pcr undccim annos 
01. 86, 4 — 89, 2 ad bclli (Archidamii) usus e thesauris Minervae ct re- 
liqnorum deorum mutuo esscnt sumptae, finito bello debebantur, una 
cum usuris' popuH iussu computant: v. C. I. A. I 273 (p. 140}. 

^ Cf. etiam Hartel. DrmoMen. Studien II 111, qui inter se con- 
fert hos locos: C. I. A. II 60 b, v. 10 sq. : iay ^i [tov iy(fEh Ji iocRb t]o 
i/^i?[yl«<r^[«l, r[?i]y [fijovXlr^y] xvQicey elycUy et Boeckh. docum. naval. 
p. 467 : iay di tov 7i(}o<nfi[?f^rm rode ro \f^7;(pifffta rtiy neQi roy icnotTzo'- 
Xoy , i7]y povXrjy xvQiay elyai %pT]tpi[C]eaOai , ^rj XvovCay fAr^Oly rwy 
ii}ffi(pt<ffiiyfoy rt^ dr^fAtp. 



— [1551 - 9 

Ti]g Oeov riijv jr]£Q[l rryjc; [a]ufi^iaxi(x[^\j quod foeduB cum 
Alexandro Pheraeo anno 368 ietum esse Diodorus (15, 71) 
refert. Koehleras adnotat : ^Die Sdtde stand auf der Burg^ 
daher werden die Schatzmeister der Athene mit der AusfUhrufig 
des Bescklusses beauftragt,^ Sic etiam Alcibiade a. 408 Athe- 
nas reverso ecclesia convocata decrevit columnam, in qua 
damnatio illius perscripta erat, delendam esse: cf. Diodor. 
13, 69: BTiEiTa dh TCK^ axr^Xat; -^ax^nuvriaav^ iv alg fj "Aara- 
dUrj xal ralla ra xar SKelvov y,vQO}0evra. Ceterum si- 
mili modo atque iit in titulo C. I. A. II 17 alibi quoque se- 
uatus aut prytanes senatus iubentur tabulas publicas aut no- 
mina in tabulis inscripta delere. Ita C. I. A. IV 6la, v. 
33 sqq. decemitur: xai [i]§ak€liljai ra ov6^ia[ra r&y o^irj" 
Q]iov r&v ^YiXv^[lf\Qiavu)V xai nov eyyvrj[rcop elvat '/]vqiov 
rov yQaii[f.ia]r€a rijs fiovlrig^ [o]7i[6aoL eial yey^Qa^ifievot, 
ivavriov riofi7CQvrav€[cov], lam quae I 32 verbis modo ci- 
tatis adduntur: a^todovnov [di r]a xQW^"^^ ^^ TtQvraveig , 
(i€ia r7jg (iovXrjg ytal i^aleupovvcoVy i/v€i[dav] a/t:odcbai, D/- 
n]aavr€g ra re /vivdxia Tcal ra yQajii/Aareia xal iaf.i7v[ov al]- 
lod-i fi yeyQafifiiva, ea opportune illustrantur loco, qui extat 
in Patroclidis decreto de restituendis in integrum debitoribus 
publicis (Andoc. de myst. 79) : ra de akka 7vdvra (sc. 6v6- 
fiara) i^aleixpai rovg /VQa-AroQag x«2 ri]v (ioifkrjv xara rd 
elQrjfteva 7vavrax60ev, o/vov ri eariv iv rcj) 8i]fioal(i)^ xai el 
dvrlyQarpov tvov eari, /vaQexeiv rovg Oea(.ioOerag xa/ rdg 
alkag aQxdg. Videmus eis, quorum in custodiam illa do- 
cumenta data sunt, quaestoribus Minervae, practoribus, scri- 
bae senatus, denique prytanibus et senatui ipsi negotium 
delendorum documentorum mandari. 

Ceterum similis negotiorum ordo atque in titulo C. I. A. 

I 32 singillatim praescribitur in inscriptione gravissima dc 
chalcothecae rebus recensendis (01. 105, 3/4 vel 106, 3/4) 

II 61 V. 7 sqq. : 7vaQ[ei]va[t Se 'Kal rovg raf.i(ag] rijg Oeov 
oaoL iraf-iievaav d/v[o M]6[X](jo[vog aQxovrog' d]vet7veiv de xa/ 
roy>Lr]Qv[7L]a ri]g ^ov^kFj^g 7vaQ[eivat rd]g aQxdg ravrag etg 
Tt]v f]fieQav yjv a[v] 7i[Qo]yQdipco[atv ol] /VQvrdvetg' /vaQayyei- 
lat de rovg 7VQvrdv[e]t[g] xal E[mk]ei rtlf dr]fioat(it ijyLetv eig 



10 _ [1561 — 

ai^QOTtoXiv yQa[ip6fi]evop T[a] iv tf] x^^^odqnjj, Tcal €7t&idav 
tb oX^rjfia ci[voL]x0^i] e^etaCetv ^ara eOvog enaata xai eTttyQa- 
(peiv T[bv] aQid/.i6v, avriyQacpeadai de TbyyQafifiazea rby- 
ytara [7tq]vTaveUxv xcri tovq alXovg yQapma{Ti]aQ Tovg iTtl 
Tol[g d]ri^oaloig yQafi(.iaaiv . . . Chalcothecae igitur per- 
Ittstrandae die a prytanibns statuenda acciti per senatus prae- 
conem adesse iubentur strategi, hipparchi, phylarchi, taxi- 
archi et fortasse etiam alii eiusdem generis magistratus 
(v. 4 sqq.], deinde quaestores deae ii, qui inde a Molone 
archonte (01. 104, 3) munere fnncti sint^), postremo Eucles 
servus publicus, qui chalcothecae res recognoscat. JivriyQa" 
(piiov munus scribae prytanum aliisque scribis mandatur. 
Totum examen haud dubie coram prytanibus factum est, 
quippe qui diem rerum recensendarum statuant et Euclem ser- 
vum pnbl. in arce adesse iubeant. Recensu autem perfecto sena^ 
tus laterculum a scriba suo factum et per prytanes propositum 
cum tabulis antea scriptis comparare itaque quid deficiat, cer- 
tior fieri, deinde, qua ratione id apte suppleatur, consilium 
cum populo communicare iubetur : 22 sqq. Tton^aaad-ai 8h rby- 
yQaiif.iaTea r[rig fi^ovXfjg avrlygafpa Ix riav arrjkutv ra ava- 
yeyQaii/iiva [7te]Qi rwv iv rfi x^^^^^^'^^'-' hteiSav 8e ravra 
7taQaaii[eva]adeiy ro[v]g 7tQvrdve[i]g TtQoyQaxpai TteQc rovrtop 
[ev tiovlev]rr]Ql(i) or[a]v ol6v re fj^ axovaaa[av 8k rrjv] fiov- 
[Xr]v a]vra[v]ayiyv(s)axo(iiviov r[iov avayeyQafi/ievojv (?) iv rfj] 
Xaixo[^i/x]€^ TtQog ra avayeyQ^amieva ev ralg arrjlaig e]av 
r[^ivog] 8erj 7tQofiovXevaaa[av e^evey^eiv elg rbv 8]fj(iov, o[7t(jog 
a]v dnovaag 6 8riiLiog fiov[Xevj} Ttiog dvaftXi]Q](jodriaer[ai rd 
e]Xlel7tovra. 



*) Cum his cf. C. I. A. I 32 B, v. 26 sq. : . . /nEttt noy t[ittttQ]iay 
ttQx^ov, tti idido[atty tcBi tov Xoyoy ix I1ttv]nOrjVttitay tV lltt[vu&riy]ttitt . . . 
KB'chhoff, Betnerkungen zu den Urk. der ScJtatznwister der umderen 
GUtter p. 9 aq.. 



— [157] — 11 



DE SENATUS AUCTOIUTATE IN HONOIUBUS 

TRIBUENDIS. 

Transeamns nnnc ad potestatem in honoribns pnblicis, 
quales sunt laudationes coronae proxenia, tribnendis senatni 
concessam. Ac primum quidem apparet quemvis homincm, 
qui de senatu bene meritns esset, ab eo ipsius nomine et 
privatim, nt ita dicam, laudari vel coronari potuisse, prorsns 
ut cuilibet collegio magistratunm paganornm tribulinm alio- 
rum viros bene meritos laudare vel coronare licebat — dum-^ 
modo ne pecunia illis honoribns impendenda ex aerario pti- 
blico erogaretur. Velut C. I. A. II 114 senator quidam a se- 
natn landatur hoc decreto facto (A v. 4) : ^Qlaiv Ttoirjaai 
twp leyopTiov Iv rfj fiovXf] ItiI rfi^ ivaTrjg 7tQvr[a]v€lag xa« 
Tifirjaai og av donf] avrfj aQiara Xiytov xal TtQaTttJV xcri 
a8iOQodoY.r]Tiog vtcIq Ttjg (iovktjg xal tov drjfiov tov Jidrj- 
valiov diat€Tek€Kivai tov IvtavTov, Destinatnr Phanodemus, 
qui aurea corona donatnr, ad quam faciendam quingentae 
drachmae exaerario senatus assignantnr: to de aQyvQiov 
elvai To elg tov [aTi]rpavov 6X TiTn^ €ig tcc xara tpi^cplafiaTa 
avakiaxo^iviov rf] fiovlf], In eadem inscriptione alter qno- 
que senator non arbitrio facto, sed suadente uno ex sena- 
toribus corona aurea quingentarum drachmarum honoratur, 
qnam Brachyllo rogante quinque ^ovlevTai pecunia ab omni- 
bnssenatoribns collata facere iubentur: Ymkog] d* av ^torjOf] 
o aTirpatfog y.al i) ipavtQa ry diOQeu /' jta[Qct rrjg ftovkfj]g^ 
eXiadat TtivTe avdQag Tr]v (iovkr]v airtUa (xaXa oiTtveg 7tor]~ 

aovTat Tov atiipavov [to 8h aQ]yvQtov elvat etg tov 

OTirpavov /r[a]p [exjaaroi; tCov (iovlevtiov. Hanc Brachylli 
rogationem senatores secuti sunt reiecta Anticratis cuiusdam, 
qui idem quod de Phanodemo erat decretum rogaverat : roifg 
dh Taf.il[ag dovvat T]d aQyvQtov 6x Tiov xaTct xpr]cplai.iaTct 
ava[hayco]ftiviov Tfj (iovlf]. 

Per psephismata summam pecuniae a senatu impendendae 
statntam esse ex hoc tantummodo lapide et n. 61 compertum 



20 — [166] — 

Hnic rei fimtiiniim est, qnod senatiis ipse iinagine coI~ 
locanda qaemlibet hominem honorare potest: qaemadmodam 
popalas sive solos sive cam atroqae senata sive cam altero- 
atro neqae minas Areo[>agQ8 sive solas sive cam senatn sta- 
taas ponere solent. Qaa in re si senatas ana cnm popalo 
aot Areopago honorem tribait, id totios civitatis nomine fieri 
consentanenm est: sin aliter, sno ipsins nomine. Et id ip- 
snm qaidem in C. I. A. vol. III his locis legimas: 574. 
r>S4. 594. 599. 655. 692. 852. 912. Porro Camanndis in 
JiOr^vauo VI 371 hunc titnlum edidit *€x*c . . . y^auiiaat 
Twp ' Pupfialiov xqoviav^ Cuman.;: ry ^ovk Ji] ^MOixXf^v 2(fi r- 
Tiov] iaOivra Jiaxkrijciot xai ^Y yuitf] /iQoaTa^avTog rov OsoIk 
et adnotavit: 'dia tL di fj (iovkfj aviOrjxe tov ^cjaixkr^v ia- 
OevTa xal oxt avTog eavrov ; latjg dtOTi rjv Ttokkov a^iog rj^ 
jcolii, Tcivrjg di\ Quibus non habeo qnae addam. 

Denique qnodammodo hnc spectat, qnod in decretis ho- 
norariis senatus proxenis vel dvibus adscripticiis vel omnino 
hominibus bene meritis prospicere una cum strategis inbetnr. 
Sic C. I. A. IV 94, ubi proxenia quibusdam viris datur, le- 
gimns: u^ [u]v firj ad.ix^Tai tovt^cjv [/"/'<J^€/^^', oi cnrpari^- 
.yoi, oi av omji [ixaloTOTe, xal fj [iovkif fj aai fiovJitvov a' a 
xai 01 7CQ[v]Ta[v€ig exa aTOTE l jcifieliaOtJV avTtW . Simili 
modo scriptum est I 64. II 209, praeterea II 69. 115. 121, 
quibns lapidibus cives quidam fiunt. II 1 c (add. p. 396) : [oTcuMg 
d* av\ TavTa ylyvrjTai (quae de Pythophane proxeno decreta 
sunt), Tovg aT^QaTrjyovg Tovg aiWi aTQaTrjyovvTag ijci^j- 
XeaOac xai Trj v (ifrvl)rjv Trjv aei (iovlev ovaav . cf. 42: 40: 
i/cifuXiiaOai di aviTov] Tovg aTQaTtjyovg xai Tovg tcq^vtov etg 
xai TijV iiovX[rfv t!]v aei ' ^ovX]evovaav lav tov 5ii]Tai. cf. 
119. 124; 55: ijciixhXeiaOai [de a vtov (Menelai Pelagonis' 
xa\ Tovg OTQaTriyovg Tovg ovTag jceQ.i Ma]xe3oviav, oicwg 
av iav tov dirjTai Tvyxd[vrj]j ubi cur strategi soli Menelao 
consulere iubeantur facile est intellectu ^J . Senatus solus sine 



I 



'/ Menelaus hoc loco BVBQYitr,^ vocatiir; postea eundem civem Athe- 
nicnsem factum esse ex hipide Iliensi cognoscimus, cf. Dittenberger. in 
satura philologa II. Sauppio oblata p. 43. 57. 



— [167] — 21 

strategis II 39 sic memoratur : [vcal rrjp /iovkrjv rrjv] ael (iov- 
kevov aav LtifieXrjOripa^i Melavdlov (proxeni) x[ai tuip ty- 
yovixiv o]tov av 6iiowai. I 59 haec verba: [nal e/nfAek]eadai 
avvofv rrjv (iovXi]v rrjv ael (i[ovXevovoav %a]l rovg TtQvtaveigj 
fi/tiog av firj ad[iyL&vTai], ad Thrasybulum, quia a. 411 Phry- 
nichum, qui in quadringentis fuerat, occiderat (Lys. c. Agorat. 
7 1 ) civitate donatum et ad complures alios peregrinoB homines 
eveQytTag pronuntiatos spectant. Quibus lapidibus omnibus 
senatus et strategi viros, qui omantur, adiuvare, ab iniuriis 
dcfendere, si qna re indigeant, ut illam adipiscantur, operam 
dare iubentur. Quod qua ratione fieri potuerit, hninsmodi 
titulis docemur: n 115: elvai de avT(o TtQoaodov xal rtQog 
fiovXijv xal TtQog drjfiov OTav detjTai, Ttal Tovg jtQVTaveig oi 
av TtQirtavevioaiv eTtifieXeladai ojtiog av TtQoaodov Tvyxavjj. 
II 41 : elvai 8e. . ^EitixotQei [avTfi) xai] enyovoig xal 7tQ6aodo[v 
JtQog Trjv (i^ovlrjv xai tov dfjiiiov [eav tov 8eiov]Tat' ol 8e 
jtQVTaveig [ol ael 7tQVTa]vevovTeg 7tQoaay6vTw[v], Cf. Hartel. 
Att.Staatsr, 175 sq. Koehler. MittheiL d. Ath. Inst. I 192 not. 
Eo igitur valet illa clausnla, ut publice caveatur eorum 
saluti, quibus proprium ius tribuitur, fidesque publica adda- 
tur impetraturos eos si quid iusto modo a senatu aut a 
magistratu petierint. 



I)E lUIUSDICTIONE SENATUS. 

In titulo C. I. A. I 59 Glaucippo archonte a. 409 scripto 
V. 39 sqq. haec leguntur: [TteQi] 8e T(b[v\ 8ioQo8oY.t]a[avTwv 
IjiI Tfjf ipii(piauaTi\j iilJrjfp[l]aOqyi7toXl[o8ijoQ(i), Ttjv liovh)v 
flovXeva]aL ev tTj ^tQioTjj 'e8[Q(jc Iv t(7j fiovlevTijQl^q) xai xo- 
?MCeiv Tiov [8](OQo ^8oY.riaavT(ov yMTailj]rifpiKofievrjv , xal eig 
8i[x]aa[T/iQL0v avTOvg eiaayei]v, xaOoTt av dox?; avTFj^i]. 
Apoliodorus erat Megarensis, cui propter Phrynichum inter- 
fectum a. 411 una cum Thrasybulo priori quadam contione 
populus civitatem dederat*). Quod decretum cum per cor- 



») Cf. Kirchhoff. in Monatsber. d. Berl. Akad. 1861 p. 608. 



22 — [168] — 

ruptos rogatores obtinuisse coargaeretnr , postea irritum est 
factum. Quare verbis, quae exscripsi, populus senatui im- 
perat, ut inquirat in eos, qui ad rogationem de civitate Apol- 
lodori ferendam pecuniam acceperidt, et de iis aut ipse iu- 
dicet, ita tamen, ut suam multandi potestatem non trans- 
grediatur, aut eos iudicio heliastarum iudicandos tradat. 
ludicio autem senatus procul dubio eos tradebat, qnibus 
maiorem multam quam quingentarum drachmarum imponen- 
dam esse censeret. Constat enim eum, qui dioqodoydag ac- 
cusatus et condemnatus erat, aut pecunia aut publicatione 
bonorum aut morte multatum esse *} , senatum antem multam 
quingentis drachmis maiorem nemini imponere potuisse^). 
Ea autem est ratio elaayyeXlag quae vocatur in senatu actae, 
qualem describit [Demosth.] adv. Euerg. et Mnesib. 43, ubi 
orator, postquam elaayyeUap suam in Theophemum delatam 
a senatu acceptam esse dixit, sic pergit: xai ijtudri Iv rtjf 
diaxsiQoroveiv rjv fj (iovlrj Ttoreqa diytaarrjQiop Ttagadolrj rj 
Crif,iuoaeu ralg TTevraxoalatg , oaov rjv nvQia y.ara rov vo- 
fiov'^) . . . Certe cum his plane consentiunt illa decreti verba, 
quae supra attuli: nal TcolaKeip riov dioQodoKrjadvriov nara- 
tpri(pi^Of.i€vriv nal elg diTtaarrjQiov avrovg eiadyeiv TtaOorL av 
donfi avrfi. Nisi quod singulare in hac Apollodori causa ac- 
cidit, quod populus ipse actionem dioQodoxlag ad senatum fert 
eique iudicandam mandat. 

Senatus, si eiaayyella ad eum delata erat. quaestionem ha- 
bebat, reus utrum crimine teneretur necne, cuius rei exemplum 
eadem oratio illa in Euergum et Mnesibulum habita praebet 
(42) : yevofievrjg rolvuv rrjg KQlaeojg njp Qeoq^r/fUft iv rfj (iovXf] 
ycard rrjv eiaayyellav, rjv iyio eiarjyyeila ^ xal djiodoOevrog 
Xoyov enareQitf xai XQv(idr]v ipr](piaai.ieviov rCov (iovkevrwVj 



*) Cf. Meier.-Schoemann d. Att, Proe. 352. 

2) Cf. Siegfried de mnlta quae Im^oXrj vocatur (Berol. 1876) p. 2H. 

3) Cf. Poll. VIII 51 : nBql tav ovx eiai vofioi, itdixioy di rii* aXl- 
ffxsTai ^ aQX^y rj ^t^T(oq, sh ti]y povXr^y eiaayyeXUc di^oxai xai avxot\ 
xay fiiy fjiixQia udixtly ^oxjt, V ^ovXtj noiBltai C»?/"<«s.' inifloXrjy, av di 
fjieiiaif naQadiduKH &i*aaifjQitjf. 



— [169] — 23 

ialio Iv T(o (iovlevTrjQlfii Ttal edo^ev adueiv, Quodsi ita se- 
natus iudicabat eum, eontra quem actio delata erat, iudicio 
esse tradendum, eiusmodi praeiudicium senatus nominabatur 
xaTayvwaig. De qno cf. Timocratis legem apud Demosth. 
adv. Timocr. 63 : oTtoaoi {av) lidr]valu)v xa-i tlaayytklav 1% 
Ttjg fiovXrig fj vvv elaiv (leg. waiv) iv %([) deafiioTTjQlq} ij to 
XoiTtov 'AaTaTBOCoai^ %al ^ij TtaQadoOfj fj naTayvcoaig av- 
Tutv Toig OeapioOiTaig vjto tov yqa^piaTiuig tov xorTor ttqv- 
Tavelav xara tov elaayyelTinbv vofiov . . . et lexicon Pollu- 
cis (VIII 88] , ubi de thesmothetis dicitur : eladyovai dk (sc. 
elg Tfjv ^XiaUxv) xal dontfiaalav Taig aQX^^S xaJ Tovg aTte- 
iprjfpiafievovg Ttal Tag Ix Tfjg fiovlijg xaTayvtoaeig. 
Quamvis autem de ipsa elaayyeUff praeiudicium tantum. non 
iudicium esset penes senatum, tamen ycaTayviioaeig senatus 
raagnum pondus habuisse consentaneum est, cum et contio 
et iudices rationem habere auctoritatis senatus soliti sint. 
Quae si tenemus, facile lapidis, qui foedus Atheniensium et 
Georum anno 363/2 factum continet [Mtttheil. d. Athen. In' 
stit. U 143 V. 28 sqq.), haec verba intellegnntur: iTtetdfj 8e 
^IovkirjTiov ol Ttaqa^avTeg Tovg oQnovg .... Tag ov[a]lag 
idrjfievaav . . . 2aTVQl8ov nal Ti^o^ivov xal MtkTia8ov, otc 
TcaTriyoQovv JivTtTtaTQOv OTe ^ fiovlrj rj JiOrjvaiaiv xaTiyvto 
avTov OdvaTov d^toxTelvavTog tov TtQo^evov tov l^Orjvalwv. 
V)t par fuit Antipatrum Geum, cum proxenum Atheniensium 
necasset, Athenis accusari condemnarique, ita apparet illum 
senatus solius iudicio condemnari non potuisse. Quare fj 
'/MTdyvioaig Trjg (iovlrjg ne hic qnidem est nisi praeiudicium 
senatus, priusquam Antipatri rem ad iudices deferret^ factum. 
Nihil enim nobis restat nisi ut accusationem Antipatri per 
eiaayyeXlav factam statuamus, quam plerumque ad extraor- 
dinaria delicta punienda adhibitam esse scimus^). Nemo 
autem non perspicit necem proxeno Atheniensi a cive aliquo 
Geo illatam extraordinarium scelus fuisse. Sane illud notatu 
dignum est, quod senatus, qui in eiaayyeUag actione accu- 
satoris partes agit, idem hoc loco poenam reo irrogasse 



') Meier-Schoemann p. 262. 



24 — [170] — 

dicitur {Kariyvio amov ^avaxov) : nisi forte de aestimatione 
poenae (quod est rlfirjfia) ab accusatore rite proposita cogi- 
tandum est. 

Eadem ratione nescio an Demosthenis quoque verba in- 
tei^pretanda sint, quae in oratione contra Midiam habita § 11 6 
inveniuntur. Demosthenes strictim de Nicostrato Atheniensi 
ab Aristarcho occiso loquitur, qna in re de Midia haec pro- 
fert: rrjg 8h (iovXrjg 7tBQl xovrtov yiadr]i,i€vrjg xol (TAOTtov^U- 
vrjg (de Aristarcho inter sicarios reo) TtaQelOcjv ovrog (Mei- 
8lag) ^ayvo£ir\ eiprj, ai fiovkrij rb ^tgayfia; xcri rbv avro- 
X^f-Q^ ^X^^^^S i^BytJOV rbv l^QlaraQxov) f^ikkere yial Crjreire xal 
rermpwaO-e; ovtc ajtoxreveire ; ovxi avklriipeaOe ; Equidem 
cum Meiero faciam, qui editionis Midianae p. 154 ad illum 
locum adnotat: ^errat schol., quod senatum, apud quem ea 
acta esset causa, Areopagum est arbitratus. qui fuit quin- 
gentorum'*). Hunc enim ipsa vox fj (iovkrj significare vide- 
tur, cum Areopagum plerumque fj (iovki] fj l^lAQeiov rtayov 
appellari constet. Praeterea yQafpfj cpovov non apud Areo- 
pagum ipsum, sed apud archontem (iaatkea intendebatur^); 
elaayyella autem statim ad senatum quingentorum defereba- 
tur. Quodsi voce (iovXrj senatum quingentorum significari 
credimus, fieri non potest, quin etiam hunc pa^ricidam per 
elaayyellav accusatum esse iudicemus. Nam quamquam 
nemo Atheniensium nesciebat a senatu solo capitis quem- 
quam damnari non ppsse, tamen Midiam ita loquentem facere 
licebat Demostheni per exaggerationem, quia exspectanduni 
erat, si senatus per praeiudicium Aristarchum condemnasset, 
fore ut is summum supplicium subiret^). 

Clarissimum denique elaayyeUag exemplum causa An- 
tiphontis oratoris. Archeptolemi, Onomaclis prodit, quam a. 



') Alia A. Schaefcri opiaio est [Demosth. u. s. Zeit. II 07) : ' Dvr 
Kaihf tceleher den ThUtei' erst sn ennitteln mchte , ist schwerlich der 
Rath der 500, hei dem daa § 121 eingelegte ZeugnisB eine Eisangelie 
fcider Aristarchos angehracht sein liisst, sondern der Areopag, tcie der 
Scholiast sm § 117 richtig befnerkt\ 

2) Cf. Suscinihl. in annal. philol 1865 p. 368. 

3) Susemihl. ib. p. 369. 



— [171] — 25 

411 hnnc in modiim peractam esse documentum vitae Anti- 
phontis Pseudoplutarcheae adiectum (Westerm. biogr. p. 233 sq.) 
demonstrat. Postquam strategi de proditoribus senatui in- 
dicium fecerunt, ille decrevit, ut iHi in vincula conicerentur 
et heliastae de iis iudicarent: accusare iubentur strategi cum 
decem senatoribus a strategis, ut synegororum vice fungan- 
tur, eligendis^). Id ab usitato more abhorret: neque enim 
synegori ab accusatoribus vel delatoribus, ut in illa causa 
a strategis, eligi solebant. ludices Antiphontem et Arche- 
ptolemum perduellionis condemnaverunt. Ceterum ex hac 
actione Fraenkelius, qui elaayyeUav a senatu ad populum 
neque vero statim ad iudices ferri statait {Att. Geschworenen- 
ger. p. 74), coUegit illo tempore normas «laayyeA/ag nondum 
stabilitas fuisse (ib. p. 86j. Atqui senatum res per denun- 
tiationem, qualis postea uaayyeXla a Fraenkelio instituta 
esse perhibetur, sibi delatas nonnunquam statim heliastis 
mandavisse non solum ex quattuor illis locis, quos supra me- 
raoravimus, elucet: [Demosth.] c. Euerg. et Mnesib. 43. De- 
mosth. c. Timocr. 63. Polluc. VIII 51. 88, sed etiam ex 
Lysiae or. c. Nicomach. § 10 patet: I,a%vqo(i S* 6 Ki]fpi'- 
acebg (iavkevioy eueiae tijp (iovVr^v drjaavras avrbv [Kkeo- 
ff&PTa) TtaQadovv^ai drAaaTYiqtuj^ ubi Gleophontem per 
elaayyeliav accusatum esse statuamus necesse est. Atque 
idem valet de loco orationis in senatu habitac [Demosth.] de 
corona trierarch. 4^) : iprjfpiafia yaq vf.uov TtoirjaavTMv, og av 
/iirj nqo tTj^ evqg ycai viag eitl x^f^^ ^'^'' vavv 7ceQtoQfilarj, 
drjaai xai diKaaTrjQlfif TtaQadovvai^ xai Tavta %vqm- 
advTMv, quod psephisma senatus esse Kirchhoffius demonstra- 



*) ne(il loiy ai^^Qtjy , ov^ unofpaiyovoiv ol aiQctTriyol nQea^evofii- 
yovi bU AaxB^aifxoyu .... ^lQxenjoXefioy xrd 'OyofAaxXia xai ^lyii- 
(piayta avXXafiety xai naQaSotfyai (codd. anodovyai) elg SixaatrfQioy, ontag 
tfujai dixTjy naQaaxoyToiy ^avrovs^ ol axQaxrjyoi xai Ix tris ^ovXt/*; 
ovariyas^ ay doxjj tois ajQatrjyols f*ixQ'' *' • • • nQoaxaXeaaaOtoy ifav- 
tovg ol OeafioOirai ly Tjj avQioy r^fxiQi^tt x«i eiactyoyttay inei&ay ai xXrj- 
aets i^fixtaaty eig to ifixaajT;Qioy neQi nQodoaiag xaTrjyoQeiy Tovg Jjqt]- 
fjtiyovg avyrjyoQovg xai Tovg aTQictrjyovg xai aXXog ay tig fiovXrjTai, 

2) Cf. ib. 8. 



26 — 172 — 

vitV Etiam Andoc. de myst. 17. nbi Spenrippo rogante 
senatoH qao» mysteria aperaiBse servns qiddam denantiaTerat 
nt iudicio tradantar decernit^ bac referri potest: qaamqaam 
et dixerit qoispiam, qoia avrox^aroiQ factos esset senatns 
j§ 15 , eom ita egisse et Speosippam naqarofnar accosa- 
tom damnatomqoe esse additor. Sed qoos attoli lod ad eon> 
firmandam opinionem meam safficiont. 

lam in qoaestione de senatas potestate iodiciaria ne 
inscriptiones qoidem navales a Boeckbio editae neglegendae 
Kont. Atf|oe coercitionem senatos illostrat popoliscitom anni 
01. 113, 4 de cla8Hi in mare Adriaticom mittenda p. 406 . 
ubi iobetor: ti^v di (iouli^y roifg nbvtoKoaiovi; hiiiuXtiaOai 
tov ajtoatolfWy xoXallovoav lovi; araxTotrvTag rupv Tpii/^tt^- 
ywv nara tftvg vfjftfwg. Com Benatoi cora cla^sis mittendae 
committeretor, Bimol neccBse erat trierarchos neglegentes ant 
dtcto non aodientes moltandi potestatem ei dari. Semel 
memorator elaayyelia lav rtg adixfj neql xa Iv roig vuo- 
Qioig: p. 540. Qoo loco Bocckbius (p. 64) exeroplo otitor, 
qood Bopra commemoravi; orationis c. Eocrg. et MncMb. 42, 
ubi Tbeopbemo eiaayytliff in eum facta prytanes diem di- 
cnnt ob armamenta non reddita (dwri tcc axeinj oim anB- 
didov] . 

Gravios est, qood secondum inscriptiones navales anno 
01. 113, 3 senatus exequitur id, quod ferme novimus iodi- 
cum fuisge. Sic enim verba (p. 438 sq. et 495 sq.) :'oid€ 
u7)V TQirjQaQXioVy iov edinXfoaev tj (iovlri fj i/ri XQifarjrfig 
liQXOVTog (01. 113, 3) Tijv TQn^Qrj, t]v elx^v exaazog airribVj 
uQyifQiov xaTtfiaXov Toig anodixTaig . . . ^) explicanda esse 
cuni Koehlero [Mitthfnl, d. Ath. Imt, IV 83 sq.) censeo. 
IJtroque loco l/cifieXtiral tCov veioQiiov eos trierarchos enu- 
nicrant, qui triremis poBtquam 'a senatu duplicata est' pecn- 
niam solverunt. Quid autefn significat di7cXovv Trjv TQtiiQrii 

1) tTh. die Rede v. trierarch. Kranze in Abhandl. d. BerL Akad. 
1865 p. 74 sqq. 

2) XjieviJinTioi' cft (iovXeviay nftqadi^taaiP nvxovi rto crexa<rTi;(ii^i. 
Pcrporiun do hoc loco disputavit Fracnkel. I. c. p. 8S sq. 

«) Cf. p. 513 et 544. 



— fl73; — 27 

Constat trierarcbis Atticis alveos navium a civitate traditos 
esse, quos si trierarchia peracta usui iam nou idoneos do- 
nium reportabant, rei facti sunt iudicesque decemebant, utrum 
novi faciendi iis imperarentur necne. Sin vero trierarchus 
quamvis a iudicibus condemnatus tamen novam navem non 
instruxerat, iterum in ius vocatus duplici poena multabatur; 
cf. locum quem Koehlerus citat [Beilagc 3, A col. II v. 668qq.): 
ovrog [Pausanias) eiaaxOelg eig to dixaaTi]Qiov lofplev dvo 
TQii^Q€ig xaivag ajtodov^yai Trj{i) nolei, Anno autero 01. 
113, 3 pro iudicibus senatui mandatum esse videtur a po- 
pulp ius triremem duplicandi trierarchorum , qui neque no- 
vam triremem aedificassent neque pro triremi certam sum- 
mam solvissent. Quod cur factum sit, Koehlems vidit, cum 
adnotat : * Offenhar weU dic anhdngigcn Fdlle sich gehauft utid 
zu zcitraubenden Verhandlungen Vcratdassung gegeben hatten\ 
Sane dubitari potest num verba ovTog elaaxOelg eig ro di- 
xaaTrjQiop xtX. ad eandem rem pertineant atque illa TQir^- 
QaQX^^^i ^^ idl/tXaiaev fj [iovkrj . . . tijv TQiqQr]. Omnino 
enim mirum videri potest quod in iudicio poena duplicata 
esse dicitur. Nam siquis debitor publicus intra certum tem- 
[>oris spatium debitum non solvebat^ ad duplicandam sum- 
mam iudicum sententia non amplius opus erat: immo ultro 
debitori duplum erat pendendum. Quod ita esse ex com- 
pluribus locis perspicitur: cf. Andoc. de myst. 73: ol i^uv 
aQyvQiov ofpeilovreg rrj) drjfioaifit . . . TOVTOig fj ^uv exTiaig 
fjv eTil Ttjg evaTrjg itQVTaveiag^ el di /tii}, dutKaaiov otpei- 
keiv. [Demosth.] c. Neaer. 1 : fifj exTtaOevTog de tov orpXtj- 
fiaTog htl Tijg ivaTr^g itQVTaveiag diTtXovv efteklev eaeaOni 
vo ofpXrjiita xal lyyQOfpt^aeaOai l47toXXf)dioQog (apud practo- 
res) TQianovTa TakavTa ofpeikiop Tot di]fioaifi) (pro quinde- 
cim). [Demosth.] c. Theocrin. 1 : tov jtaTQog fj^iwv . . arv- 
XtjaavTog TtQog Ttjv ftokiv xori ofpXovTog diyta xaXavTa^ xai 
TovTov dtnXov yeyevrjfievov . . . Harpocr. s. adtTciov : iWt de 
opofta dinrjg. anoTivvTat 8e tovto aTtlovv, lav rtQo Ttjg eva- 
Tr^g itQVTaveiag ajtf^doOf^' el 8e f^irj, 8i7tXf)vv naTajiakkeTai. 
Quibus locis iudicii nulla fit mentio. Sed in rebus navalibus 
aliter institutum fuisse videtur. Nam armamenta non red- 



28 — [174] — 

dita in iudicio esse duplicata primum probat locus p. 449 sq. : 
aiieiHov iov ojipetXe ^rj^ovtxog . . . xal £ia[a]xO€h; ei^ to 
diKaaTrjlQtov] mpkev tijv dtTtlaalav, Similia psephisma se- 
natus, quod p. 534 sqq. legitur, suppeditat: ETtetSrj ISwTtoXt- 
dog . . . xaTiyvwaav oi dtxaaTai, otv ovx aitedidov ror . . 
axevrj . . xal eTifxi^aav Ttkiovog yj tov dtJtkaaiov (cf. p. 212) '). 
Cf. MittheiL 1. 1. A col. I v. 68 sqq. col. 11 v. 6 sqq. 13 sqq. 
28 sqq. 60 sq. B col. I v. 61 sqq. Eadem igitur railone 
Pausaniae actio intellegenda est, quamvis in ea voces dt- 
7tXovv vel dtTtlaaia (sc. Ttinrj] adhibitae non sint. Neque 
enim ipsa re formula dnplev dvo TQtt)Q€tg xatvag ajtodovvat 
(A col. II V. 68 sqq.) differt ab ea. qua triremis alicuius 
trierarchi "duplicari dicitur. 



DE SENATU OPERIBUS rUBLICIS PRAEFECTO. 

Verba quae citavi [Securk, p. 466) : xoXatovaav [Ti]v 
(iovXriv) Tovg aTaxTOvvtag tutv TQt^QaQx^^ xaTa tov voftov. 
si componimus cum loco decreti de reficiendis munimentis 

Athenarum C. I. A. II 167 v. 25: ovaav [avllafi]ovaav 

conicit Kirchh.) xoX[aCetv tov] //^ 7t€tdaQxo[v]v[Ta] , hic 
quoque de senatu agi apparet. Itaque Siegfriedio (de multa 
quae em(iolrj dicitur p. 26 sq.) assentior, qui sic scribit: 
'Quo ex plebiscito quamvis mutilato hoc tamen cernitur totius 
operis custodiam senatoribus traditam iisdemque concessuni 
fuisse, ut eos architectos, qui dicto non essent audientes, 
redigerent ad obsequium multis impositis^ Neque vero illud 
Toy fiij TtetOaQxovvTa ad solos architectos (v. 32 et 117), 
i. e. secundum Koehlerum ad architectum a populo creatum 
(v. 0) et curatores [e-itiaTaTag)'^]^ sed etiam ad conductores, 



*) p. 3sS et 390 hoc tantum invenitur: xf« t»;»' tfiTiXttaiuy. 
2) Cf C. I. A. I 322 in., ubi tres epistatne umisque architectus 
Erechthco aedificando praesunt. 



— [175] — 29 

quibus totum opus (per poletas, cf. v. 36) elocabatnr; pertiuere 
arbitror; namque senatui licebat conductores rerum publica- 
rumy si suo tempore pecunias non solvebant, in vincula 
conicere (v. Boeckh. Staatshaush. I 457) : eidemque curatores 
operum (l/rtararat;) subiectos fuisse statim videbimus. 

Omnino senatum operibus publicis ex officii ratione pro- 
vidisse diserte auctor libri de rep. Athen. testatur fais (UI 2) : 
Trjv 6k (^ovkijv . . VBioqiiav hcifiekeladai xai uqunt (sc. d£i), 
ubi leQa inprimis intelleguntur templa, sacella. 

Idem evincitur tituli C. I. A. I 301, quo curatores operis 
alicuius publici rationes reddunt, his vocibus: Tolg eTtiaTd" 
Trjai^ oli; uivTi-^Xrig iyQafifi<iTev[ev]^ i/cl Trjg TeTaQTrjg xal 
deycaTrjg jiovXrjg , f] MeTayevrjg 7CQVJTog iyQafifiaTeve , i/ci 
KQaTr]Tog aQxovTog liOrjvaioiaiv (01. 86, 3), Xri^i^aTa tov 
ivtavTov TovTov Tade . . . Senatus igitur anni 01. 86, 3 quar- 
tns decimus numeratur, nimimm ab eo anno, quo opus in- 
cohatum est (v. Kirchhoff. ad I. 1.). Qua de re Koehlerus 
[Urk. u. Untersuch. z, Gesch, d. delisch-attischen Bundes 
p. 108) haec profert: ^Der 14. Fath ist geziihlt von dem 
Anfang der auf Grund eines Beschlusses des Rathes ange- 
ordtwten und unter der Oberaufsicht desselben ausgefUhrten 
Bauten . Atque custodia operis sane senatui commissa esse 
videtur : minime vero ea erat potestate praeditus, ut aliquod 
aedificinm publicum exstrui suo nomine iubere posset. Unde 
eundem Koehlerum alio quoque loco errasse censeo : qui cum 
Hermae vol. II 21 sq. tituli fragmentum publici iuris fecit, 
qui rationem de Erechtheo post incendium (anni 01. 93, 3) 
renovato continet, ubi v- 5 agnoscitur: [iprptpiaa^ievrjg TTjg 
ti[ovlr]g] . . , inde collegit hanc aedem restaurari sena- 
tum suo nomine iussisse. Sed quamvis ad quam rem sena- 
tus consultum spectaverit ex lapide valde mutilo cognosci 
neqneat, tamen ut Erechtheum renovaretur populum tantum 
ediccre potuisse persuasum mihi est. 

Aliter res se habet C. I. A. II 489 b (add. p. 420) , quem 
titnlum Koehlerns primo a. Ch. saeculo attribnit. Decretnm 
est de rcstanrando sacello Aesculapii et Hygieae a senatu 
faetnm, postquam sacerdos numinum illornm ab eo petiit, ut 



30 — [176] — 

illud sais snmptibus restaarare sibi liceret <] . Hae enim ratione 
cum aerario pablico parceretur, senatus nltro sacerdoti con- 
cedere potuit, ut templum illud renovaret. 



DE SENATUS IN SOCIORUM CENSU INSTITUENDO 

FARTIBUS. 

A quibus collegiis socii foedere Deliaco cam Athenien- 
sibus iuncti saeculo a Ch. n. quinto censeri soliti sint, ex 
his locis cognoscimus. Anctor libelli de repnblica Athen., 
ubi de heliastarum negotiis agit, haec dicit (III 5) : Ttolla 
sTi Ttdvv iiaQaXehco), %o 6h fieyiOTOv ecQrjTai, nkijv al Ta^eig 
Tov (poqov ' TOVTO dh yiyvBTat otg ror noiXa di btovq 7ci^-^ 
TtTov, Deinde C. I. A. I 266 legimus: [TColeiQy ag fj] fiovki] 
xal 01 7t€VTaii6aLo[i ol ^liaaTal €T]a§aVj quo titulo 
collato Schoellius (in Commentat. philol. in hon. Mommseni 
p. 468) recte, ut opinor, ib. 37 v. 47 sq. sic redintegravit : 
x[aTa Tade eTa]^f;v TOfifp6[Q0v Tfj]ai 7t6X€aiv i/ [^]ovX[ri] t; 
[nX\tiaTLag jc^QWTog lyQafilji\a[T€VB xaiiy rjkiaia, l]7ti2TQa- 
Toyik[iovg a]^x^^^^^- Denique praeter senatum iudicesque 
TayLTai et nr. 37 memorantur et nr. 266: [Ttokeig, ag i'r]a- 
^av ol TaxTai. Quo vero negotiorum ordine senatus, iudices, 
tactae censum fecerint, decreto C. I. A. I 37 de censu 01. 88, 4 
instituendo singillatim exponitur. Atque Koehlerus rectissime 
cum censu tributi eam rationem, qua ab Atheniensibus novae 
leges ferebantur, comparat [Urk. u. Unters, iib. d, deL-att. 
Bund p. 66 sq.] : scnatus enim quin certae atque constantes 
in legibus deceinendis partes fuerint non dubito, neque as-- 
sentior Fraenkelio [Att. Geschworenenger, p. 27 sq.), qui Ti- 
sameni decreto a. 01. 94 , 2 post profligatam triginta viro- 



>) Cf. C. I. G. 1111: A, SB[^]is[t]i\X\ioc . . . tji <f>Xtaaitoy noXei 
lijtf i^ed[^]tty ix BffMrEXitiv (fvr xji c[i]iyfi KataisxBvit€ag tn [f]tay i[9iotv 
uviBfixev. W. B. 



— [1771 — 3! 

rum dominationein lato (Andoc. de myst. 83 sq.) extraordinaria 

tantum potestate in tempus senatum omari censet. Ego a 

Koehleri partibus stare malim. Neque enim quae in libro 

de rep. Ath. proferuntur (III 2) : rrjv dh (iovkrjv jiovkeveadai 

(sc. dei) . . TtoXka . . tvbqI vofiwp Oeascog, ad sola probuleumata 

spectare possunt: neque decreti in Demosthenis Timocratea 

§ 27 inserti verba rovg 8k voiAoOitag elvai eva Y,al x^^lovg en 

Tiov oiiwfioxoTtoVj awvofioOeTeiv 8k xai Tr)v (iovXrjv neglegi 

licet. Sed omnino Fraenkelium nimium iudicibus, parum se- 

natui tribuisse manifestum est. Itaque res sic potius expli- 

canda est. Populus si anno ineunte decreverat de novis 

legibus quae propositae erant deliberandum esse, potestatem 

legum sciscendarum senatui atque heliastis (sive quingentis 

sive mille sive etiam pluribus. committebat^ qui legibus pro- 

positis examinatis ac privatorum quoque hominum consiliis 

perpensis aut veteres leges confirmarent aut novas ferrent. 

Eodem modo populum postquam decrevisset novum censum 

habendum esse, tactis sufiragio creandis senatui iudicibus 

censum mandavisse Koehlerus vere iudicat (I. L p. 137). 

Qua in re haud dubie a tactis tributorum summae propositae, 

a senatu et heliaea demum legitime ratae factae sunt. Con- 

tra Fraenkelio fides tribuenda non est cum dicat (I. 1. p. 48) : 

' Wir sind der bestimmten Ueberzeugung , dass der Anaatz iler 

Tributsumtnen in der Volksversammlung erfolgte\ Quod ille 

collegit e C. I. A. I 40, cui lapidi plura decreta inscripta 

sunt, annis 01. 88, 1 et 3 facta de Methonaeis, quibus po- 

pnli iussu tributum ita r emitti tur, ut non imperetnr nisi sexa- 

gesima pars quae Minervae ex tributis debetur. Atqui cnm 

census tributorum qui proprie vocatur [Ta^ig rpoqov) a. 01. 

87, 4 et 88, 4 factus sit, certe hoc loco non de Methonaeo- 

rum tributo populi suffragiis aestimando agitur, sed proprium vdfh^tf''^^*^^ 

quoddam ius iis datur tributi quale a senatu et iudicio de- 'by ti$til^%'^ 

cretum erat, partem tantum pensitandi. Hinc potius confir- ***vW?i|rf«j 

matur populum participem non fuisse census aestimandi. 

Contra socios ipsos in tributo statuendo Periclis qui- 
deni aetate preces proferre potuisse verba iurisiurandi, 
quod a. 01. 83, 4 Chalcidenses dederunt Atheniensibus 



32 '— [178] — 

(C. 1. A. IV 27 a, V. 26 sq.) : xal tov (poQOv vicozekto, 
ov av 7cel0(jj IdOrivalovg^ probare videntur (cf. Fraen- 
kel. Att, Geschw. p. 44] . Idem iusiurandam fragmento, 
quod extat G I. A. U 92, praestari Foacartus animadver' 
tit [Revtie archeoL XXXIII p. 261), qui illud ad Antissaeos 
referendum esse opinatur. Contra Kirchhoffius (C. I. A. IV 
p. 11) idem potius cum fragmentis tituli 61 a (ib. p. 19} 
coniungi voloit, quo foedus cum Selymbrianis a. 01. 92, 4 
factum continetur. Sed.hoc fieri vix potest. Nam hnins 
lapidis maior pars a%0Lxr]d6v scripta est, cum in 11 92 nnlla 
plane ratio habeatur ordinis aut nnmeri litterarum. Deinde 
non crediderim erga Selymbrianos eadem clementia Athe- 
nienses usos esse, qua triginta sex annis ante erga Chalci- 
denses. Immo Koehlero fidem habeo, qni titulum II 92 a. 
01. 100, 3 antiquiorem haberi non posse affirmat. Nequc 
vero eum ad condiciones posterioris societatis Atheniensium 
quadrare apparet. Quare mihi quidem iurisiurandi a civitate 
socia saeculo quinto dati exemplum postea lapidi incisum 
esse videtur. Etenim haud raro accidit, ut decreta lapidibus 
inciderentur post longum tempus quam facta sunt : cf . Kirch- 
hoff. ad C. I. A. I 8 (v. Schoell. in Herma VI 32). 32. 283; 
. eundem Kirchhoff. in Herm. I 15 (C. I. A. II 73). Hartel. 
Att, StaaUfr, 151. 

Certe fragmentum C. I. A. II 92 demonstrat rectam for- 
mulam fuisse in sociorum sacramentis saepius re])etitam : xal 
zov (poQov v/toTelij, ov av 7telO(jj IflOtjvalovg, A qua re 
longe diversum est quod in catalogis sexagesimae tributornm 
quaedam recensentur Jtoletg avTai (poqov ta^dfievai (cf. 
Fraenkel. 1. 1. p. 44). Boeckhio enim assentior [StaatS'- 
haush, U 613sqq. V. Loeschckius de titulis aliquot Atticis. Bonn. 
1S76 p. 16), qni autum<it has urbes praecipuo se ipsas cen- 
sendi iure instrui'). Contra 'Atheniensibus persuadere', ut 



*) Aliter Koehler. Vrk, n. Untera. p. 137: ' IIoXei^ avtai tn^afU" 
vtti sind Stfidte^ welche die Billigkeit der ton tlen Schtitzei-n aufgtstelt^ 
ten AnsHtze mit Erfolg bestritten und die von ihnen dngegen nnfgesteUten 
zur Annahme gehracht hatten . 



— [179] — . 33 

tribntum non nimium sibi imponerent, non privilegii nomine 
neqae sociorom parti tantum, sed cunctis licuisse contenderim. 

Deinde ut in legislatione privatis hominibus permissum 
erat ut rogationes ad senatum ferrent (v. p. 31), sic fieri 
potuisse, ut socii quoque rogatu Idtoinwv censerentur, ex eis 
evinc;tur, quae C. I. A. I 243. 244. 256. 257 nonnullis op- 
pidis praescripta sunt : TCoXeig ag ol Iduurac hiyQatpav ipo- 
Qov q)iQBiv (cf. Eoehler. 1. 1. p. 137). Quodsi Loeschckius 
(p. 17) probabile non putat ^eisdem civitatibus evenisse ut 
hac ratione pro rei natura minus usitata saepius censerentur, 
equideiii non dubito, quin postquam semel census ille per 
privatos homines impetratus esset, postea formula illa, cum 
census retmeretur, de eisdem urbibus repeti solita sit, non 
quo iterum atque iterum privati rogarent. 

Singulare inter catalogos sexagesimae fragmentum n. 266 
est, in quo haec agnoscuntur: 

- - [M\advTtot 

- - [J]aQdavfig 

- - ^d\ku}7C0Y(,0VVYiat0t 

[IloXug^ ag itja^av ol TcncTat 
[iTtt - - Jov yQafXfiaTevovTog 

- - [K]akltTCokiTat 

- - SaQTaiot 

- - IdiioqYtot 

[IloXetgj ag rj\ fiovlfj yiai ol 7tevTawato[t] 
[ol ^ktaaTal IVja^ay 



Atque Koehlero (1. 1. p. 82] dubium videbatur, utrum hoc 
fragmentum census tributi esset, ut I 37, an catalogis exa- 
gesimae tributorum; Kirchhoffius lapidem catalogis inseruit. 
Quod suo iure eum fecisse persuasum mihi est. Quamquam 
enim in ceteris sexagesimae laterculis urbes a tactis vel a 
senatu iudicibusque aestimatae enumerari non solent, ut fit in 
eo de quo agimus, tamen in tabella census tributorum se- 
natum et iudices initio praescribendos fuisse apparet: quem- 

3 



34 



— [180] — 



admodnm n. 37 arbinm catalognm haeo praecedant: x[ara 
Tode *ira]§ev tbpiq)6[qov Tri\ai noXeovif ^ \p]ovk[ri . . . iiiai 
i} fjliala], neqne ibi tactis faisse loenm. PotiaB existimo 
ex singnlari qaadam cansa arbes lapidis 266 aliter atque 
ceteras qaae in catalogis recensentar arbes distribatas esse. 
Ac nescio an operae pretiam sit in fragmentam illud paalo 
accaratias inqairere. 

Primam tres arbes enamerantar, qaae in omnibns later- 
calis provinciae Hellespontiae adsoriptae sant eaedemqae in 
censoria tabala anni 01. 88, 4 legantnr. Tabellam hanc 
composai : 























aVdc 7r62.<i; 






'£.ip. 


'E,ip. 


'B.ip. 


'£«>. 


B.f. 


'E.ip. 


'E.f. 


'j;. 9>. 


icoiatTlc- 


* 
















. , i 




fp^Qor. 


Madiituii 




i 








23« 




238 


239 




242 






258 




Ja(^av^i 


229 


231 

1 


233 




235 


»6 


287 


238 


239 


240 


242 


244 


247 


258 




yilojnoxovvi]aioi 


229? 


230 1 




234 




7k 










242 








25b 








^ 

S 


ac 




1 


w 

? 


X 


3 


^ 

4 


3f 


•^ 

^ 


! 


T 






O 

r 


O 


o 


• 

O 


o 


» 


O 


O 


• 

O 


O 


O 


o 


3 


O 


o 





(i. e. Madytii inveniantnr C. I. A. I 236 et sqq. et qui- 
dem ab a. 01. 84, 2 in latercalis, qaibus inscribitar 'Ekkrja- 
Tvovriog (poQog: idemqae valet de Dardanensibas et AIo- 
poconnesiis) . 

lam 258 Alopoconnesii a Madjrtiis et Dardanensibas se- 
parati iis urbibas adscribuntur, aX KLaxa^T^eXovat %ov (poQov, 
de qua formula cf. Kirchhoff. ad titulum, plane igitur alie- 
num hoc tributum a censu est fragmenti 266, ubi tres illae 
urbes eodem ordine coniunguntur. Kirchhoffius titulum 258 
ad annorum 01. 93 unum aliquem pertinere cxistimat; idcm 
(ad 261) cum Koehlero (I. I. p. 82) frg. 266 anno 01. 88, 4 
recentius esse habendum af&rmante consentit. Itaque 266 non 
spectare nisi ad censum horum annorum potest: 01. 88, 4. 
89, 4. 90, 4. 91, 4. Deinde cum Thucyd. VII 28 a. 01. 91, 4 



- [181] - 



3& 



pro tributis antea solntis viceaiiQae vectigal ab Ath6mensibu& 
imperatmn sociis narret [Koehler. 1. 1. p. 152), restant anni 
01. 88, 4. 89, 4. 90, 4. 

Sequuntur n. 266: [7t6lei>g, ag eTJa^av ol rdxrat, quae 
«unt KailutollTai^ SaQTalot,, JHfjiOQyiot. Gallipolis urbs 
est in Ghersoneso Thracia sita, quae n. 37 Hellespontiae 
provinciae adsignatur, Sarte in Chalcidica sita ad provinciam 
Thraciam, Amorgus ad insularem pertinet. Leguntur ties 
urbes his catalogorum locis: 





71. o. 


n. a. 


[n. a. 


n. a. 


[n. «. 








ff. T. 


g), T. 


y. T.] 


ff, T. 


y. T.]? 


[&. y.]? 


[e.y.]? 


KaXXmoXlTtti 


243 


244 












l^UQTaloi 


243 


244 


[253] 


[256] 




26U 


263 


^/XO^lOl 


243 

• 


244 


[253] 


[256] 


257 








^ 


^ 




*-« 


c^ 


^ 






s 


0* 


ff- 


00* 

co 


QO 




9^ 




• 

O 


■ 

5 




5 


o 


• 

O 





[n. a. (p. r. sunt Ttoleig avral q)6qov Ta^afievai. Q. (p. 
est Qq^iog q)6qog). 

243 et 244 igitur tres illae significantur 7t6letg avzal 
Ta^afievaij 253 et 256 Sarten et Amorgum, 257 solam Amor- 
gum se ipsas aestimasse iam cognoscitnr. Sartaei quoniam 
260 et 263 inter urbes Thradae provinciae enumerantur, ap- 
paret annis eorum titulorum non amplius se ipsos aestimasse. 
Idem de Callipoli efifici videtur, cum n. 37 inter urbes Hel- 
lespontiaB memoretur. Fragmento vero 266 census mutatus 
accurate significatur. Tres enim illas dvitates tactarum aesti- 
matione iure sibi ipsas tributi summam statuendi (cf. supra 
p. 31 sq.) privari in propatulo est. Quamquam dubitari nequit, 
quin etiam hic census a tactis propositus non minus quam 
tributa a privatis aestimata probatione senatns et heliastarum 
indiguerit. Qnod antem eis urbibus, quarum tributa novo 
modo a tactis aestimantur, tactae ipsi praescribuntur, eo spectat 

3* 



36 — [182] — 

ut ab aliis discemantar, quae se ipsae non censuerant. Quam- 
quam quid sit cur tamquam nova rubrica illam sequatur: 
[TtoXeiSj ag fj] ^ovXrj xal ol 7t€VTaii6aio[c ol rjlcaaTal fcVja^av, 
non satis assequor : praesertim cum et omnes urbes a senatn 
et iudicio aestimatas fuisse constet neque uUa supersint ur- 
bium nomina illi rubricae subiecta, unde cemi possit qna 
re ab aliis distent. 



DE SENATUS IN RATIONIBUS CIVITATIS ATHE- 

NENSIUM CUM ALES CIVrrATIBUS, PRAECIPUE 

IN FOEDERIBUS COMPONENDIS VI AC 

POTESTATE. 

Cum exteris civitatibus pro populo senatum egisse, le- 
gatos et misisse et admisisse, de mandatis illis datis TtQo- 
(iovlevfiaTa concepisse et consilia cum populo communicasse 
notum est et a viris doctis multifariam tractatum (cf. cum 
alios tum Busolt. d, ztoeite Athen. Bund in annal. philol. 
supplem. YII p. 698. Hartel. Att. Staatsr. p. 102). Ita- 
que — ut hoc primum afferam — C. I. A. II 86 populum 
senatui praescribere par est: TtoirjaaaOu} dk xal avfifiola 
fj fiovlri Ttqog xov (iaatkia rbv SidtovlwVj OTtwg av 6 drjfios 
6 ^drjvaiwv eidfj kav rt TtifiTtJ] 6 2idwvl(ov (iaailevg deo- 
fxevog Tfig Jtoletogf xal 6 jiaaikevg 6 2id[(i)]vio}Vt OTav nijATtrj 
Ttva u}g avTov 6 dfjiiog 6 lidrjvaiuv. Tesserae enim hospi- 
tales, quibus socii atque amici invicem agnoscantur, a quonam 
fieri debebant nisi a senatu, quippe qui res extemas admi- 
nistraret? Fortasse de eadem re I 64 fr. a, v. 18 agitur, ubi 
agnoscitur yox [a]vfilioka . ., pr^sertim cum de honoribusEua- 
gorae Salaminio, regi et ipsi Atheniensium amico, tribuendis 
decematur. Sed cum praecedat: Tag dix^ag], etiam dixaiavfi- 
^okalai vel d/xat ano avfifiokcjv intellegi possunt. Certius II 
108, quo titulo Oronti fMysiae ut videtur satrapae') civitas 
confertur, verba fr. b, v. 6: xal ra avfifiola deixOfj, huc 



— [183] — 37 

pertiiient; neque lepugnant verba fr. a, v. 13: zovg fikv !dOrj- 
valovg dUag didovai Iv tolg av^^oXotg. 

Ad legationes accedo. Atque in legatis creandis, qui de 
Atheniensium rebus apud alias civitates agerent, non certam 
usquequaque normam esse observatam tituli docent. In do- 
cumento foederis inter Athenienses et Eretrienses c. 01. 97 
icti legimuB^) : [kXiaOai dh 7tQ\ia^etg avvUa ixaka Tri[v ^ov- 
krjv dixa avdQ]ag, Ttivre /xhv Ix T^g ^o[vkf]g, Ttivre 8k i^ 
l8t]o}TdfVj oirtveg a7io[krjifjovtat xovg OQnovg 7ta]Qa ^Eqe- 
TQti[o}v]. ^OqyLtDTat igitur (de quibus cf. Xenoph. Hellen. 
VI 5, 3) a senatu quinque senatores et quinque homines 
privati delegantur. Decem legati saepius creabantur (cf. 
Andoc. de pace 6. Xen. Hellen. H 2, 17], e senatoribus 
vero plures quam quinque esse missos nusquam expressis 
verbis nuntiatur^). Foedere cum Thessalis facto a. 01. 104, 4 
quinque o^xwTai l^ a/rairciii^i^djji/a/wi/ eligebantur^), idem- 
que C. I. A. IV 27 a, v. 45 sqq. de legatione Chalcida mit- 
tenda (01. 83, 4) iubetur : o%Ttveg 8h i^oQnaoaovat aq)tx6fxevot 
eg Xal'Al8a, eXiaOat tov 8fj^ov Ttivte av8Qag airtUa /laka 
(cf. ib. 22 a, fr. a et b, v. 4 — 5). C. I. A. H 105 (01. 
107, 2) quinque legati enumerantur 'ab Atheniensibus, ut ius- 
iurandum a Chalcidensibus (Thraciis) acciperent missi', qui 
utrum a populo an a senatu creati sint nescimus. Deinde 
II 17 V. 72 sqq. (01. 100, 3) legitur: ekiaOat 8h tov 8t]fiov 
TtQiafietg TQelg amUa ^aX[a] elg &rifiag, [o]%Ttveg neiaovat . . . 
Itaque satis raro senatus videtur iussus esse legatos creare, 
plerumque populus eos ipse creasse^j. 

Quamquam ex iis, quae tractavi, intellegimus foedere 
icto saepe legatos ad exteras civitates missos esse, ut ea- 
rum iusiurandum acciperent, accidit quoque ut civitas aliqua 



1) y. Mitihea. d, Athen. Imtit. II 213 y. 10 sqq. 

2) Hartel. DemoBth. Stud. II 100 recte, ut videtur, monet eti»iin 
ex illis legatis, qui cum Philippo a. 346 de pace egissent, nonnullos 
senatores fuisse, ut Demosthenem et Philocratem. 

3) Mittheil. d. Athen. Inst. II 201 y. 21. 
*) Cf. Schoemann. de comit. p. 282. 



38 — [184] — 

AtheniB in ipsa nrbe fidem Atheniensibus praeBtitonun se 
esse sacramento firmaret. Et tono quidem hamm dvitatnm 
legati coram senata iararisse videntor: num vero semper id 
factam sit nescimus. Testimonio est nnas ille titalns, qui 
foedus Thessalicam oontinet, nbi (v. 29] haec verba attendas 
velim: 6f,i6aai dh [x]al tovq jtqia^eu; tovg twr &€tral(bp 
iv t[ii]L ^ovlfj tovg [i7tt]dr]^otf[v]tag IdOrjvrjaiv^). 

Ad pacem vel foedus cam civitate aliqaa factam Athe- 
niensiam nomine soUemni iareiarando firmandam homines pn- 
blica aactoritate praediti a popalo delegantur. Videmus 
autem ad eam rem alios alio tempore magistratus destinari. 
Quo ex genere quales innotuerint. deinceps exponere ab hoc 
loco non alienum fuerit. Et persequamur quidem lapides 
scriptorumque de hac re testimonia secundum temporum or- 
dinem. 

Ut a primordiis societatis Deliacae proficiscamur, e Plu- 
tarchi testimonio cognoscimus tributis sociorum statutis Ari* 
stidem et iuravisse et iuraiuranda accepisse (Arist. 25) : 6 d* 
^AQiaxELdrig i^wQyAae ^ilv Tovg^Ellrjvag xal oii^oaBv VTtkQ t&v 
L4dr]valwv ^vdgovg ififialwv i^tl talg aQalg elg rijv Oihxr- 
zav. Quod illum fecisse, quoniam strategus Atheniensium 
esset, Gilbertus [Beitr. z. innem Gesch, Athens p. 64) existi- 
mavit. Sane eo anno, quo foedus factum est (01. 75, 4), 
Aristides strategus fuit: neque vero traditur postea quoqne 
eum munere illo functum esse (quamquam id cogitari potest) , 
velut cum urbium Thraciarum tributa ordinaret (Thuc. V 18). 
Probabile igitur hoc tantum relinquitur illum quia foederis 
condiciones constituerat, etiam sacramento eas sanxisse : ne- 
que veri absimile est eum haec gessisse avroxQotoQa ab 
Atheniensibus factum. 

Deinde magno spatio intermisso ad foedus a. 446/5 cum 



*j C. I. A. II 167 V. 23: o[Qxt^ ni,a[TQi]aai Ivtj [fi]ovX[f xlcrrR 
[roy v]6fA[oy] non ad legatos pertinet, cf. p.28. — In strategio socio- 
rum delegati iurabant post pacem cum Philippo factam: Aeschin. n. 
naqanq. 85 : i^toQxtCoy tovg^ (rvfAfiaxovg ol rov ^iXinnov nQic/ifis^ iy x^ 
ciQaTf^yitp T(p v/AeTtQtp. 



— [185] — ■ 39 

ChalcideBsibuB ictam pervenimus (G. I. A. JY 27 a) . Et y. 
3 sq. qnidem legimns: tov oqhlov ofioaai Lidrjvaltjv ttiv 
(iovlijv xal TovQ StyLaozaq, Constat foedns factnm esse 
postqnam Chalcidenses, qni ab Atheniensibns defecerant, re- 
bns in snmmnm discrimen addnctis armis in potestatem re- 
dacti sunt. Quod nt firmnm maneret, ntrinsqne civitatis 
qnam maxime interessiQ debebat: nnde cons^ntaneum est in- 
rainranda ratione perqnam soUemni dari. lam cnm Chalci- 
densinm ol fjfidfvrss artavTes inrare iubeantur (v. 32 sq.)*), 
Atheniensinm qnoqne heliastas omnes, i. e. cives trigint^ 
minis maiores cnm senatn inrare Fraenkelius {Att, Geschware- 
nenger. p. 50) arbitratur. Sed voce ol dixaaTal sive ol rjltaaTai 
vel npa iudicum decuria intellegi potest (cf. C. I. A. 1 37 et supra 
p. 30 sq.]. Neque nnqnam omnes cives Athenienses iureiu- 
rando adigi populus iussit nisi ubi de populari imperio ip- 
saque republica sancte stabilienda et s^rvanda agebatur, velut 
in Demophanti psephismate post restitutum populare impe- 
rium a. 410 itemque a. 403 perlato^j (Andoc.de myst. 96 sqq. 
cf. Lycnrg. c. Leocr. 124 sqq.): ofioaai d^ !AOr}valovs aTxavTas 
xa^' laqCiiv TekelcjVj %aTa cpvXas ^otl xaira drjftovSj et repetitur : 
Tavra dk bfioaavTtav jiOrjvaioi navres ^aff leqwv TekeituVj 
Tov vofufiov oQxov, TtQo Jiovvaiixiv. Certe satis erat sena- 
tui quingentornm et heliastamm decuriae pacta iureiurando 
sancienda eommittere : quo ipso foedus illud sollemnius san- 
citui* qnam uUnm ex reliqnis quae commemoraturi sumus. 
Ceterum non neglegenda sunt v. 19—20: oTtu^s i' ccv ofioa^jj" 
aiv aTtavTeSj eTtLfieXoaOmv ol aTQaTtjyoi: strategos autem in 



M Etiam in pactione Eretriensi (c. a. 300 a. Ch. n), quam Euatra- 
tiadis ^()xnioX.'£(f)fj/jt. 404a (a. 1869) publicavit, legitur v. 43: [ofioaai 
lov^ noXhas^ n]ayTaf, v. 47: a]yayQa(p6iy dk xal T(i[y] kfprj^iay Tovg 
6fn6cttyT[ag . . Unde nescio an proprium Euboeensibus morem antiqui- 
tus receptum fuisse, ut in re sollemni omnes puberes iurarent, nostro 
iure statuamus. 

•2] Demophantum autem vetustam formulam legis de maiestate et 
sacramenti expressisae Schoellius statuit Comni. in honorem Momm- 
seni p. 460. 



40 — [186] — 

pactionibns ineundis omnino magnas partes habuisse vide* 
bimus. 

Foedemm a. 433/2 cum Bheginis et Leontinis ictorain 
formulae servatae nobis sunt (G. I. A. IV 33 et 33 aj ; ubi 
tamen de iureiurando nihil nisi haec scribuntur: rbv 6k o^ 
%ov of^oadvTtov lidrjvalot nara raSe et oixoaai dhliOrjvalovg 
tdde, non additur quinam nomine Atheniensium iurare ia- 
beantur. 

Geterum praetermittere non Ucet indutias a. 423 inter 
Lacedaemonios et Athenienses factas, de quibus Thuc. lY 
119 haec praebet: SwiOevro xai laTtivdovro (i. e. &iioaavj 
cf. 118 in fine: anBiaaadai de . . rdg TtQsafielag . . ^ fiijv 
k^fievBiv htX.) . . lidrjvalaiv . . ol atQaTijyol NinoaTQaTog 
JieiTQi(povgy Nixlag NcKriQdTov, AvTOnkijg ToXfialov (ii- 
dem tres sunt duces, qui brevi ante Gythera insulam oc- 
cupaverant : IV 53) . Ad indutias igitur sanciendas tres stra- 
tegi sufficiunt. 

Sequuntur pax et foedus a. 421 inter Lacedaemonios et 
Athenienses facta, Thucydidis libro V. (19 et 24} inserta, 
quorum utrumque septendecim Atheniensium viri iureiurando 
confirmant. Quorum undecim a Thucydide ipso inter strate- 
gos antea memorari Glassenus vidit: unde efficitur hoc quo- 
que loco strategos aliquot iurare. De ceteris quid valeat 
decemere non audeo: fortasse nonnuUi erant senatores 
et a senatu creati. Nidas autem et Laches inter iurantes 
sunt, quia ipsi cum Lacedaemoniis de pace egerant (Thuc. 
V 43) 1) . 

Apud eundem Thucydidem (V 47) formula foederis a. 420 
cum Argivis Mantineensibus Eleis icti extat, ubi legitur: 
6(ioadvT(x)v jidrjvrjai fiev fj (iovli] xal al %vdr]iiot d^x^h e^OQ- 
xovvTCJv de ol TiQVTdveig^) . Ad quem locum Glassenus adno- 



1) De Tbrasycle cf. Koehler. in MittheiL I 172. 

2) Cf.p. 37, praeterea vero C. I. A. I 84 v. tJ: [ailqazriyol «/[«rjo^x 
. . . et IV 27a, V. 16 sqq. : oQxwaai di nQeafielay iXdovcay ix XaXxi- 
(fof jHBta Tttiy oQxaixCiy (sc. tioy iy }40rjyai^, cf. v. 38 : ^iera Tt>y oqxw- 
T(oy Ttoy iy XaXxidi) ^drjyaiov^, ubi oQXiotai fortasse prytanes sunt. 



— [187] — 41 

tat haec: ^al evdrj^oi aQ%aL die nur in der stadt und 
nicht, toie etwa die strategen^ auch ausserhalb derselben ihr 
amt zu Ubeti haben: entgegengesetzt die vneQOQioi aQxaC 
(cf. Aeschin. c. Tim. 19: /Mijrfi oQX^v aQXBTOi ^rjde^lap firjxe 
Myj^ov f.iYi%s VTteQOQiov). At falli virum egregium puto. 
Cur enim ab hoc potissimum foedere sanciendo strategi ex- 
cludantur, qui totiens comparent? Neque Aeschinis locus ob- 
stare mihi videtnr, quominus ivdi^fiovg a^x^^&P^dThucydidem 
nihil aliud esse iudicemus atque magistratus omnes^ qui quo 
tempore foedns sanciendum est in urbe commorantur. Quod 
autem magistratus diversorum ordinum omnes iurare tamquam 
unum coUegium iubentur, tam singulare est, ut eius rei alia 
aliorum circumspicere exempla operae pretium sit. 

^Magistratibus domesticis^ Atheniensium apud Thuc. 1. 1. 
respondent Mantineensium al alXat aQxal (sc. praeter de- 
miurgos et senatum), Eleorum oi ra xih] ix^vreg, Argivo- 
rum al aQtvvai, ^) . Eadem res apud Thessalos et apud Ere- 
trienses observatur: cf. Mittheil. d. Athen. Inst. II 202 (v. 
p. 47), ubi legati Atheniensium i^0Q%elv iubentur Agelaum 
Tov aQxovra, polemarchos, hipparchos, equites, hieromne- 
mones nal rovg akkov[g] aQxovrag, OTCoaoi V7tk[Q] %ov 
%oivov rov QexTaXibv aQxova[t]v, Deinde foedus inter Ere- 
trienses et Histia^nses initio IV. a. Ch. saecuU factum haec 

habet (i^pxaeoA. 'Bqpi^/u. 1872, a^. 417 2): lOiAOQai dk 

— ]aa[ ]oft TOv[ — ]ij TTiv avf4fiaxl[av xata T]a avv- 

yQaq)a, el dk [firj, rag] vvv aQXOig^ OTtoQac a [qx] ovqC,v 
iv eyiariQei rel TtoXet. Etiam apud alias civitates certis 
temporibus omnia magistratuum collegia coniunctim egisse in- 
scriptione Lesbia docemur iam ante 01. 96 exarata^), de qua 
nuper Blassius in Hermae vol. XIH p. 382 sqq. disseruit. Con- 
tinet pactum Mytilenaeorum et Phocaeensium de nummis 
aureis cudendis, ubi de falsae monetae reis iudicandis dicitur 



1) Cf. Schoemann. Or. Ali. I 147. 150. 153. 
h Eustradiadis supplementa parum probabilia omiBi. 
3; Cf. Bechtel in Bezzenbergeri BeitrUge z. Kunde d. indogerm. 
Sprache V p. lOS. 



42 — [188] — 

V. 6 8qq.: Si[KaaTacQ dk 'dfi]fiavai, tm fAev ifiMvviki^pac [x€^- 
vowi (se. To xQ^^^^)] «"«i^' «^X^^S 7ta[l]aaig vaig 
ilLi[MvTilT^]vai Ttkiag T[di)]v alfilaewvj ifiOiltnai 5[k r^alg 
aQxaig 7tal[a]ai[g] zalg if^Oamai 7tl[i]ag %&v al/Ai- 
aBw[v]. Haec magistrataum omniam in annm conianetio a 
avvaqxlaig illis, quae posteriori tempore in variis Graeeiae 
civitatibus commani consilio agere saepe dicuntnr, non nimi« 
diversa mihi videtur esse. Synarcbias Atbenienses non no- 
yerunt: apud Acbaeos praeeipue et apad Messenios fuisse 
Polybius refert : cf . XXVII 2 , 11: ol dk Ttegl thv Avlov 
xat Maqntov TtaqayevqOsvTeg eig ttiv twv JiQyelcjv Ttokir 
ixQrifiaTiaav ralg awaQx^^-G ^^^S '^^ JixccUifV' XXXVIII 
5, 4: "E(prj ya(f (Critolausj Evayoqav . . %at . . ^TQaTi^yiov 
TtavTa Ta Xeyofieva 8£ aTtoQQrjTwv iv zaig awaQx^of^ <^*or- 
aafpelv Tolg Tteql tov rvalov. IV 4, 2: 01 dk Tiav Meaarj- 
vlwv %q)OQOL . . . av£%aXovvTo avrov (Dorimachum Aetolam 
piratis adversus Messenios patrocinantem) eig tqm; awaQxlag : 
ut etiam apudMessenios awaQxlat, quemadmodumMytilenae et 
Pbocaeae al aQxcn Ttalaai, iudicum vioe fungi videantur. Prae- 
terea awaQxlai secundum titulorum testimonia in bis civitatiba& 
extiterunt: Megaris, cf.LeBas-Foacart/^^cr^^. (jft^P^Vo^omi. 
35 a ^) : awaQxlat rcQog^ovkevaavTo Ttoti re Tovg alai(xvri- 
Ta[g^ rar] fiovkav xal tov dafxov, Aegostbenis in urbe Me- 
garica, cf. ib. 12 (tit. III a. Cb. saeculi) : awaQxi[at 7tQo]e- 
fiovkevaavTo Ttort Tav (iov[lav] xal tov 6afiov. Spartae, cf. 
ib. 194 a (tit. III a. Cb. saec.).: nododov Ttotrjaafuvov Ja- 
fiUavog . . . %a\ inelAovTog inl Te Tag awaQxiag nal tov 
d&fiov, Demetriadein urbe Thessalica, cf. Foucart. ad 35 a : 
o leQeig . . 6 noivbg aTQaTrjybg ycai rj awaQxict . . eljtav. 
Bargyliis in urbe Carica, cf. Le Bas-Waddington 87 (tit. 
III a. Ch. saec.) v. 31 sq.: yiaXiaat Sk avTov (Tyronem 
Teium) xai ijtl ^ivta i[v Tip n]QVTavelq) xal fxeTelvat fieTa 
Ttjg avvaQxiag, Tei, cf. ib. 88 (tit. II a. Cb. saec.) v. 2 sq. : 



^) II. fere a. Ch. Baecnli. Antiquior eat testis Aeneaa poUore. 
c. 4, 11, qui adeo de Pisistrati aetate tradit: anTjvxiay noXXol rtay 
MeyaQitoy, ai re ffvyaQxini xal aXXoi. 



— [189] — 43 

aweivai dh xal tcu; axjvaqx^^Q [^^^ V£ leqaq %al xag drjfia- 
aiag T]ag iv vfj tcoXbi %al t^ X^ilV^)' ^ Antiochiae 
ad Maeandram niiminis awaQxta vocabalum extat hoc modo 
(cf. Eckhel. D. N. n p. 547) : ^TtaXov yel nauavLov yel 
Mvwvog avvaQxLa. Quod Eckhelins ita interpretatnr : 'Mihi 
videtor awa(fxLa Idvrtoxibiv significare totum magistratuum 
collegium, qui Antiochenorum rem publicam rexere et quorum 
decreto signati sunt id genus numi . . . . ac tum additi At- 
talus, Paeonius, Myon aliud non sunt, quam magistratus 
eponymi^ . Quod probat Le Bas (ad 87] , qui parum apte Aphro* 
disiensem nummum ^) comparat, ubi est : ^Ertl jtav iiQx^'^^ 
/cbqI Meveadia. Contra eiusdem generis est inscriptio Ancy- 
rana (C. I. 6. III 4048) : KlavdLov IlQdxXov awaqx^^Q ^- 
Equidem pro certo non habeo num eiusmodi synarchias, qui- 
bns nomen alicuius viri additur, reliquis illis conferri liceat, 
quoniam cogitari potest eas unius eiusdemque collegii homi- 
nibus neque vero compluribus magistratuum collegiis effici, 
quemadmodum est G. I. G. 1320: dia awa^x^ag (sc. ye-^ 
QovTwv) Trjg TtBQi Maq%ov Tadiov fDiko^evov. 

Ceterum de synarchiis Foucartum (ad 35 a) recte iudi- 
care persuasum habeo ita: ^UexUtence des avvaqx^^^ ^^ 
une restrtction d la dimocratie et une barriere contre Tinfiuence 
trop granie du peuple dane le conseil et dans FaseemblSe' ^) . 
Quod autem Blassius titulo Leebio nisoB et Mytilenae et Pho- 
caeae, quo tempore pactio inter has urbes facta sit, oli* 
garchiam obtinuisse arbitratur, Thucydidio loco, a quo ad 
totam hanc quaestionem disceptandam profecti sumus, pro* 
batur etiam in populari imperio non nunquam omnes magi- 
stratus in unum quasi collegium in re certa consociatos esse. 

Revertamur nunc ad Atticos lapides. In foedere Athe- 
niensium et Bottiaeomm (01. 90) C. I. A. I 52^) fr. b, 

^) Addo C. I. G. III add. 4235 d, y . 32 : avvaqxi^s xttt t&v tLXXiav . . . 
(tnscriptio Lycia urbis Tloensium). 

2) Revue numimat 1651 p. 237. 

3) Egit de synarchiis etiam VischeruB Kleine Sehriften II 24. 
Strictim attigit easdem Dittenbergeros Arckaeol. Zeitung 1878 p. 93. 

^) De hoc titulo cf. infra p. 52 sqq. 



44 — [190] — 

V. 7 Bqq.Kirchhoffius sic SQpplevit : . . ovg* xov 8k o[(f%ov o^o- 

oav lAdrfifaiuiv fikv ttiv] fiovlrjv xal t liov 8h %rfv fi[ov- 

kfjv ytai Tovg aQ^xovrag roifg . Qaorum ver- 

SQiim septimus sine dubio recte expletus triginta tres litteras 
continet. Neque minus triginta tres habet v. 11 ita scrip- 
tus : . , og iaxo} jidriv[aioig xara rade ' kfifievij TOig] vel 
ita: . . og IWw !/i6riv[aioig fikv o8e' Ififieveiv toig], Quare 
V. 8 fortasse interponendum est, quod Schoellius me mo- 
nuit: Tfjv fiovXijv xai T[ovg aqxovTag aTtavrag, BoTTia]icjv 
8i . . . Ad quae verba supplenda et ea quae praecedit ar- 
gumentatione et inde adducimur, quod Bottiaeorum quoque 
ol aQxovTeg iurant. 

Foedus cum Haliensibus anno 01. 90, 1 yel 2^) factum 
(C. I. A. lY 71) ex Kirchhoffii supplementis v. 26 sq., quae 
aliis exemplis comprobantur, senatus et strategi sacramento 
sanciunt. 

Deinde servata nobis est pactio cum Selymbrianis anno 
01. 92, 4 per strategos Athenieusium Selymbriae facta, C. I. 
A. IV 61 a, quae in haec verba exit: oi[fio]aav ^ !!i6f]vaio}v 
ol aTQaTTjyol [xal ol Ta§iaQxo]c (sic recte Sauppius in com- 
mentatione de proxenis Athen. Gotting. 1877 p. 11) xal oi 
oTtXvTai nLal ev Tv[g aXXog u46r]vai<av 7t]a(}7]v. lurant igitur 
magistratus militares exercitusque, a quibus oppidum captum 
erat, et si qui praeterea tunc erant Selymbriae cives Athe- 
nienses. Non multo post auctore Alcibiade, qui unus ex 
strategis illis fuerat, pactiones plebiscito confirmantur ratae- 
que fiunt: xad' S ^wi6evTo 2r][Xvfi(iQvav]ol 7tQ[bg ^6]r]' 



ij Kirchhoffium cum annorum uni alicui, qui sunt inter 01. 90, 1 
et 91, 4 lapidem adsignaret, fugit illud v. 3: Aaxr^g BlnB. Thucydide 
enim testante (V 74) Laches cum Nicostrato in pugna apud Mantineam 
commiBsa ineunte anno 01. 90, 3 interfectus est. Rogationem igitur 
illam iam eodem anno ab eo latam esse probabile non est. £x forma 
xalg Kirchhoff. conclusit lapidem ante 01. 90, 1 Bcriptum non esse, ac 
profecto cum Haliensibus Athenienses pactos esse ante foedus cum 
Argivis exeunte anno 01. 89, 4 ictum vix credam. Quare titulo 01. 90 
aut 1. aut 2. annus relinquitur. Ceterum indutiae quoque 01 89, 1 
rogatu Lachetis fiebant: Thuc. IV IIS. 



— [191] — 45 

valovg, zaTa zavja nouiv, Hoplitae iurantes hoc solo loco 
reperinntnr, quod explicatnr ex ipsius belli atque obsidionis 
rationibus. 

lam transgressi Euclidis annum titulo illo, quo cum Ere- 
triensibus Athenienses paciscnntur [MittheU, II 212^ cf. supra 
p. 37), ad tempora belli Gorinthiaci deferimur. Lbi v. 5 sqq. 
praecipitur : o^oaai dh !ddrjval(ov iihv %ovg arQaTrjyovg nai Ti]v 
§ovXriv %al Tovg iTt/ciag, Hoc loco equites quoque proferun- 
tur: et omnino quarto a. Gh. saeculo plernmque una cum 
strategis equites, hipparchi, taxiarchi, phylarchi, qui quinto 
saeculo aut perraro aut nunquam inter iurantes sunt, ad iu- 
randum adhibentur. Quod cur fiat haud difficile est intel- 
iectu. Gum enim per strategos et exercitum foedera ipsa 
plerumque fiebant, tum militarium magistratuum omnino illo 
tempore propter mutatam belli gerendi rationem magnamque 
bellorum molem auctoritas praeyalebat. Qui yero praeter 
strategos quoquo tempore iuraturi essent, hipparchi an taxi- 
archi an phylarchi an equites an bina temave collegia, po- 
pulus, utut in re praesenti placebat, praescripsit : modo id 
hipparchis et equitibus, modo hipparchis et taxiarchis, modo 
taxiarchis imperatur. modo phylarchi adiunguntur. 

G. I. A. II 12 qui magistratus in foedus cum Seutha 
Odrysarum rege ictum iuraverint, e fragmento non plane elu- 
cet. Koehlerus v. 12 sq. sic verba reficit: [tov 8k oQnov^ddij- 
vrjaiv (vel idOrjvaliov) 6f4]6aac Tovg aT[QaTrjyovg xal Tovg (pv- 
XaQxovg Tcal Tovg] Ta^iaQxovg, ubi pro phylarchis etiam hip- 
parchi, qui ordine illis superiores erant, inseri possunt: vox 
enim innAPX02 pariter ac OYAAPX02 octo litteras con- 
tinet. Ita etiam in titulo 52 v. 74 quid supplendum sit in- 
certum est. Hipparchos certo habemus 15 b (v. infraj, 52 b, 
90, 112, MittheiL U 201, phylarchi in titulo 90 primo certo 
leguntur, deinde 112 et 333. Senatui vero in titulo 12, 
cum dubitari non possit quin versus singuli 36 litterarum 
fuerint, locum non relinqui apparet, quoniam post taxiarchos 
demum eum nominatum esse non credibile est^j. 

^) V. 5 lacuna aliter non expletur uisi yerbis Koehleri: ix tiav Big 
tffTjfpiafiata ciyaXiix]xoibiiy(oy, quamquam omnibus reliquis locis aut scri- 



46 — [192] — 

Qnod Koehlerus in Jiiitheil. II 138 sqq. tractavit foedng 
a. 387 cam Chiis factom, qnod a tempore titali praeeantiB 
non ita longe remotnm esse potest (G. I. A. n 15), v. 27 iqq. 
hanc formnlam praebet: 6fwaa[t, d]k volg [^xavaiv Xioig] iikv 
xTiiifiovXriv Y.[al] xovg [axQanfjyovg xal Taj^io^x^^* 

C. I. A. II 15b (p. 397, anni 382?) 'plebisdto sub- 
scripta fnemnt nomina eonun qni in verba foederis ioraTe- 
rant. v. 13 [q)vla]Qxoi vel [YTtJca^Qx^^ exaratom fnisse pro- 
babile est'. Eqnidem hipparchos piaefero, qnoniam dno taii- 
tnm nomina illnd . . . ^x^ seqni videntnr. ' 

Simili fere ratione, nt de C. I. A. I 33 vidimns, n 17 b 
(p. 398), in foed^ cnm Chalcidensibns a. 378/7 facto non 
legitnr nisi in nniversnm: b(i6aai ik T[^f/] a6[liv Xak]- 
vLi[3€v]a[i]v l%al xovg Xalxidia[g ^6[rivaloig]) . 

n 19 in foedere 01. 100 cum Byzantinis faeto nihil 
agnoscitnr nisi v. 8 [6]fi6aa[i . ., 9 xa^, 10 [rovg] ln[7ta^ 
Xovg vel l7t[7tiag, 

Sequitnr decretnm anni 375/4 de Corcyraeis Acamani- 
bus Cephallenibus in societatem recipiendis n 49, ubi v. 
15 sqq. extant verba: a7Codovva[i vovg oQ^ovg Ta]ig ito^ 
l^[ai\ %atg rj-KOvaaig ttjv fiovlriv [xal rovg azQaTrjyovg xal 
tov]g iTtTtiag Y,al xovg av^^ax[ovg1, Senatum, strategos, 
equites iam in verba foederis Eretriensis iuravisse vidimus, 
accedunt hic socii, i. e. to xotvov (v. 19) vel ro awedgiov 
(ol avvedQoi) twv avfz/naxcov. cf. Xen. Hell. VI 3 , 19 : 
€7tl TovToig aifioaav (a. 371 ad pacem Lacedaemone eoB- 
clusam confirmandamj ylaxedaifxovioi fxkv VTtkq ovrft^ xac 
Twv avfxfiaxoiv y lA6r]vaioi dk xai ol avfifiaxoi xara Ttokeig 
^y^aaToi. Etiam a. 346 socii per se soK inrant: Aeschin. tt. 
7taqa7tQ, 86 (cf. p. 38). 

Venio ad foedus cum Dionysio maiori, Syracusanomm 
tyranno, a. 368/7 percussum, C. I. A. 11 52, ubi v. 32 sqq. 



bitur: 1% Tcuv 6/^- xh xaxa tprjff. ayaX. aut k* T(oy xata ^ijtp. ayaX. 

cf. Hartel. Att, Staatsr. p. 130, qui hoc exemplum praetermisit. Cum 
vero illa formula nostro loco primo usurpetur, non mirum est eam re> 
cedere a consuetudine posterioris temporis. 



— [193 — 47 

Koehlero [praeennte ita explendi suiit: [ofioaai de Trjv re] 
^ovkrjv xai To[vg OT^arTjyovg nal Tovg ln7ta\(ixovg (cf. 8U- 
pra ad II 12) %al Tovg Ta^idQxovg. 

Eodem anno AthenienseB cam Leucadiis foedns fecisse 
n 52 b (p. 400] testimonio est. Ad insiurandnm has litte- 

ras tituli pertinere apparet: iTcnaQx^' N^^V txAfg* 

OTQaTrjyoi' 0OQiJi[l(av]f 27tovdlag, Aut igitur quia Leuea- 
diorum non magna erat ciyitas, duo tantum strategi iurant 
aut duo tantum tum praesto erant. 

Deinde Koehlerus {Mittheil. U 142 sqq.) titulum edidit 
anno 363/2 scriptum, quo foedus cum Geis ictum continetur. 
y. 57 sq. habes haec: Tode owiOevTo xal oifioaav ol OTQa- 
Trjyol 01 liOrjvaluiv TtQog Tag noXeig T[a]g Iv Kiq) xa[i] ol 
av^fiaxoi. Manifestum est hoc foedus Selymbrianorum 
pactioni anni 01. 92, 4, de qua iam eglmus, simillimum esse. 
Ut enim Alcibiades capta urbe foedus illud fecit iusiuran- 
dumque luravit, populus deinde sacramentum et foedus rata 
fecit, sic anno 363/2 Chabrias postquam cum eis Ceorum qui 
Atheniensium partes sequebantur {nal ol avfxfxaxoi : cf. Har- 
tel. Att, Staatsr. 91) eos, qui defecerant, oppressit, cum Ceo- 
rum civitate pactus est. Quare et strategi Atheniensium (non 
Chabrias solus; similiter C. I. A. lY 61a Alcibiades cum 
aliis strategis) et ii Cei, qui Atheniensibus studebant, iurant. 
Hi igitur socii diversi sunt a sociorum awid^otg^ quos H 49 
iurasse legimus. Porro ut Alcibiadis pactio a populo ita con- 
firmatur, ut decematur yLaraOBlvai ifiTtolei ovayQaipavrag 
Tovg T€ oQxovg Tcal Tag awOrjxag fieTa tov yQafifiaTiaig T^g 
(iovlfjg^ eadem prorsus ratione in nostro lapide (v. 17 sqq.) 
et strategi lulietarum et scriba senatus inscribere pactiones 
iubentur, oftwg av nal ol oqxoi Y.al al avvOfp^ai ag awiOtTo 
Xafiglag b OTQaTrjybg ycal iifioae Kelotg VTti^ jiOrjvaUov . . . 
xvQiai wai. 

Duobus annis post eum Thessalis foedus factum est, de 
quo supra iam diximus [MittheiL II 201). Ubi y. 14 sqq. 
in verba foederis ofioaai ji[Oti]vaiwv fxhv Tovg aTq[aTri]YOvg 
xal T[ij]v fiovlrjv nal Tovg IjtjtaQxovg xaJ Tovg i7t7ti[a]g po- 
pulus decemit. 



48 — [194] — 

C. I. A. II 64 (cf. MittheU. II 211. Foucart. Revue ar- 
cheol, 1878 (XXXV) p. 228) fragmentum est foederis cum 
civitatibus Euboeensibus 'poBt pacem expeditione in insulam 
missa restitutam' (a. 357/6) facti. lurant ^ fiovXii fj Itx 
l4yad[(ntXiovg aQxo^^og' ol a]irpaTi/yo/, et hoc quidem loco 
decem strategi cuncti enumerantur. Senatum et strategos 
etiam G. I. A. IV 71 foedus sanxisse iam novimus. 

II 90 in lapide pactionis cum Locrensibus circa annum 
01. 106, 1 factae, ubi Koehlerus ita legit: [ofjioaai .... rovg 
OTQaTrjyovg %al rovg l7iu]aQx[ovg] %al T[ovg ra^iaqxovg ymi 
T[ovg] (pvla[gi]xovg ^ non dubito quin v. 1 ante Toig OTQa- 
TTjyovg supplendum sit ttjv fiovlijv xal. 

Contra 11 112 in decreto intra 01. 106 et 109 facto, 
quo foedus inter Athenienses et civitates quasdam Pelopon- 
nesi continetur, senatui locus fuisse non videtur. Koehlerus 
recte haec supplevisse censendus est: [Tovg aTQaTtjyovg xal 
To]vg Ta^uxQ[xovg nal Tovg iTtJtaQxovg nal Tovg (pvXaQ]xovg 
xal T[ovg iTtTtiag (?)]. 

Postremo II 333 in decreto ad foedus ante bellum Chre- 
monideum circa 01. 128 inter Athenienses et Lacedaemonios 
componendum pertinente, haec agnovit Koehler : [oiioaai . . . 
l4drjva]lovg fihv ^axedai[fiovloLg . . . TOv]g aTQaTtjyovg nai 
t[ . . . xaij (pvlaQxovg xal Ta^c[aQxovg]. Cum vero Lace- 
daemoniorum ol yiQovTsg iurent, Atheniensium senatus omitti 
nuUo pacto potuit, quem post AayLBdai^pLovLoig interponen- 
dum esse existimo. 

lam perlustrantibus nobis hanc titulorum seriem quod 
posui comprobatur certam normam foederum sacramentis san- 
ciendorum apud Athenienses non fuisse. Quamquam plerum- 
que strategorum collegium cum senatu, semper ex his al- 
teriutri iurabant. Strategis in uno lapide C. I. A. IV 27 a 
iudices praeferuntur. Senatus saepius desideratur, et tribus 
quidem locis ea de causa, quod iusiurandum non Athenis 
datum est, sed aut Lacedaemone (Thuc. V 19 et 24. cf. 
Koehler. Mittheil. I 172) aut Selymbriae (C. I. A. IV 61 a; 
aut Ceo in insula [MittheiL II 1421. Post Euclidis annum 



— [195] — 49 

frequentiBsime praeter senatum militares magistratus iurant 
(ef. Koehler. in Herm. V 9. MittheiL I 24). 

His quantum potuimus adumbratis ad titulum C. I. A. 
IV 27 a pauHsper redeamus, quo non solum primo docemur 
senatum pactionibus initis populi nomine iuravisse, sed etiam 
sacrificium publicum curasse, cf. y. 64: ta de IsQa tcc 1% 
Tiov xqriaixuiv vfthQ Ev^olag Ovaai c5g TaxiaTa fiSTa ^Ieqo- 
xliovg TQBlg avdQag ovg av elrjTai ^ (iovXfj aq>wv avTwv. 
Ceterum^ ut v. 20 (cf. p. 39), hic quoque additur: oTtwg 
d^ av TaxiOTa Tvdf], ol aTQaTrjyol avv€7tifxel6a0(jjv xai to 
aQyvQiov ig Tavra TcaQBxovrmv , Euboea subiecta, quod va- 
ticinio aliquo (Hieroclis si credimus Foucarto) iussum erat 
{«acrificium tres senatores cum Hierocle vate populi totius 
nomine instituunt. Cuius rei prorsus simile exemplum non 
inveni. Quamquam omnino rebus sacris functum esse sena- 
tum scimus: velut constat prytanes senatus ante contiones 
populi aliisque statis diebus pro salute rei publicae sacrifi- 
casse^j, quod inscriptiones comprobant hae: U 390. 392. 
408. 425. 426. 431. 432. 459. 472 aliaeque, ubi dicitur fere : 
eOvov (sc. 01 TtQVTaveig) Ta TtQo tCov inxi^rjatxov T(p t€ ^ATtokXiovt. 
TM IlQoaTaTriQi(^ xai tji liOrjv^ tj] Bovkalif xai Tolg akkoig 
Oeolg olg TtaTQiov 'qv. 417: iTteidfj de ol TtQVTavetg Tag Te 
Ovaiag Wvov ajtaaag oaai -KaOfjyLov iv tjj itQVTaveiq xakvjg 
xal fieyaXoftQeTtdfg . . . In titulis 444. 445. 446, qui de Theseis 
agunt, hoc legimus : edajxev (sc. 6 deiva x^f^QOTOvrjOelg vnb tov 
drif.iov QrjaeiiJV ay(t)VoOiTr]g) dh xal Tfjg fiovXfjg naOeaLfxov 
dQaxftccg XHH xal Tolg TtQVTaveaiv eig Ovaiav H'^), 
Laeto nuntio allato senatum sacra facienda iussisse patet 



») Cf. Koehler. Henn. V 333, Schoell. ib. VI 56, qui affert 
Theophr. chftract. 21. 

3) Koehler. recte iudicaSBe videtur (ad 444) voce xaeiai/aoy merce- 
dem intellegendam esse Benatoriam [ Sitzungagelder . cf Andoc. de 
myst. 111: V yttQ fiovXf^ ixel TcadeSelada^ efjieXXe. Schol. Arist. 
Plut. 972, al.]. Agonothetae igitur mercedem illam solvunt, quod ne- 
gotium plerumque quaestori senatus commissum esse fioeckhius statuit 
iStaatshaush. I 235). Atque quod duo agonothetae mille et ducentas 
drachmas, i. e. singulis senatoribus binas, unus sexcentas, i. e. sin- 

4 



50 — [196] — 

ex Aeschin. c. Gtesiph. 160: elg ahiav 6i evayyakluBy Ov- 
alag rriv fiovli]v %axio%riaey BC. Demosthenes cum nontiatain 
esset Alexandrum esse mortnum. Similiter Cleon apnd Ari- 
stoph. Eq. 654 sqq. hanc rogationem in senata fert [yvof^rjv 

^^vdQSQ^ ijdrj fiot doyiei 
eTtl avfAg>0Qaig ayadaiaiv elarjyyeXfievaig 
evayyikia dveiv inaTbv (iovg %fi det^. 

Alind exemplnm, quo confirmatur testimonium quod at- 
tuli p. 30 libelli de rep. Athen. de cura rerum sacrarum senatni 
commissa, titulos praebet a Gnmannde editus 't^^vacov YI 
483), nbi est v. 4: . . [ol leQ07tot]ol ol alQe[d]evve[g 
vnh Tfjg (iovkijg (cf. v. 23) VTtkQ xwv Uq&v ilv ^Ovov t^ 
Jiovvaif Y.al [Toig akXotg Oeoig olg 7r^o(r]^x£ Ovetv vTthq Tfig 
liovXfig xa[l tov Hiiiov tov JiOf)va(](uv, Etiam G. I. A. II 
114 huc facit. Namque B v. 7 senatus a populo corona 
aurea donatnr, iTtetdi] xakd^g xal dtxalcjg iTtefAeki^Or] Tijg ev- 
ytoafilag tov OeoTQov^), Theatmm igitur ipsum a senata 
exomatum est, i. e. senatu inbente et fortasse prytanibus 
cnrantibus a OeaTQwvr]^), cuius erat theatri sarta tecta tneri 
(Boeckh. StaaUhauah. I 308). Ib. v. 6 legitur: (?; ^ovXi]) 
do^aaa Ttaldfg i7tt/iie[ftekfja0at Tijg evxoafiiag JteQt] Ti]v eoQ- 
Ti]v Tov Jtovvaov, qnod non minus ad Dionysiomm appara- 
tam pertinet. 

Senatus et res sacras et legatomm res curantis est theo- 
ros ad ludos magnos certaminaqne Olympia, Fythia etc. 
delegare : quos quidem aut semper aut plerumque ipsos fuisse 



gulis senatoribus singulas dederunt, inde efficitur illos, ut ouiqae libuit, 
e re familiari pecHniam donavisse, qnae liberalitaa ad diei feati appa- 
ratom pertinet. Nam suas opes ad Thesea eelebranda agoQotheta& 
contuliBse verba 444 y . 1 8 : ital eU ravja nayra anokoyiCtrtn ^i^AMxwf- 
ix Twy iditoy demonstrant. 

<) Cf. 477 b (add. p. 427) : imfASfAiXrjtai dk (sc. o ce^ev^ tov }4enX3^' 
mov xov Iv a<rr«i) rifr tov vaov eifXo^ffAia^, 

^) Cf. II 573, nbi conductor theatri Piraei myirtvf audit. 



— [197] — 51 

senatores probabile est^), ut Demosthenes dicit de FL. t2S: 
loaTe jMiJrfi rovg ix Trjg fiovltjg Oeojqovg ^rjTe Tovg dea- 
^oOeTag eig Tce Ilvdca nifitpai. Deinde apnd Aristophanem 
in Pace v. 713 sq. Mercurius hoc Trygaeo imperat: 

akk^ wg Ta%taTa Ti^vde ttiv Qewqiav 
anayaye Tj] ^ovXfi ka^wvy ijaTieQ tcot^ rjv. 

Ubi schol. ad v. 715 adnotat: 15 y^Q (iovXri Tag OetJQiag l^e- 
jre^Tte (cf. v. 888 sqq.). Praeterea animadvertendum est, quod 
apud Dinarchum c. Demosth. 82 legimus: kfteidrj de . . , Ni- 
i^avioQ eig ^Okvfima ^Tcev, aQxiOeioQov avTov (Demosthenes) 
eTtidwytev tjj §ovXfi (01. 114, 1). Unde apparet architheo- 
rum quoque a senatu interdum eligi. Quamquam cum ar- 
chitheoria liturgia esset, hoc non semper fieri potuit, atque 
etiam fortuito tantum evenit, ut architheorus esset ex ipsis 
senatoribns, sicut iterum Demosthenes anno 01. 107, 4 sena- 
tor simulque architheorus erat, cf. Demosth. c. Mid. 115 : eXaae 
(Midias) S" aqxiOewqovvTa ayayelv t(^ JiX t(^ Ne^eiffi Ttjv 
xoivfjv vnhq T^g noXewg Oewqiav'^) . 



*) Cf. Boehnecke Forachungen auf d. Geh. d. Att. Redner p. 48. 
M. H. E. Meier de sacris Graeconim legationibns , Haiis Sax. 1837 
p. X. 

2) De architheoria cf. Thumser de civium Atheniensium muneribus, 
Vindob. 1880 p. 95 sq. 



APPENDIX. 

C. I. A. I 52. 

Tituium C. I. A. I 52, de quo supra pauca notavi p. 43, 
cum ex parte plenius restitui posse existimarem paullo dili- 
gentius tractare mihi proposui. 

Atheniensium iusiurandum voce demum oixof^ivcjp (v. 15) 
finiri censeo et fere sequi: e[aTw dk BoxTiaLoig oQxog ode]. 
(De spiritu omisso cf. fr. a, v. 10 ofiTjQovg). Nam etsi his 
verbis lacunam recte expletam esse pro certo non habeo, certe 
simili modo initium iurisiurandi Bottiaeorum significari debuit. 
Deinde sic legam: 

V. 16 q)lXot ea6fis[da IdOrivaLoig xal ^vfifiaxoi] 

» 17 adokiogj nal T[ovg avTovg exOqovg e^ofiev ova-] 

» 18 TceQ av lidrjva[iot, ovS" aTtoaTrjaofieff an IdOYiv-] 

» 19 aliav ovTe xq[w^^^ ^^^^ Xoyifi ovr egyip^ o-] 

» 20 v8k fivriaiM.[ai/LriaofjLev ovSiTtOTe. Tag 8e ^v-] 

» 21 vOT^nag Ta[g 

» 22 V ifi7t6le[i 

Hoc igitur iusiurandum in verba fivrjatytain^aofiev ovSe- 
TtoTe desinit, cum quibus optime confen*i potest formula apud 
Andoc. de myst. 79: fjLYi8e fivrjatxaycfjaat firj8i7tOTe. v. 22 
agnoscitur efi7t6ke[t]j quocum coniunctum illud ror^ 8e ^w- 
Or^xag Tag verba foederis a Thucydide relati in mentem re- 
vocat (V 47) : Tag 8k ^vvOrjTiag Tag Tteqt twv a7tov8&v 
'/.at Tdtv OQnwv nai T^g ^vfifiaxlag avayQaipat iv arijiiy It- 
Olvj) ^AOrivaLovg fikv iv 7t6Xet. Quare suppleri potest: Tag 
8k ^v]vOri%ag Ta[g neql twv aTtovSdtv IdOrivaLovg fxk]v ifiJto- 
i.e[t %aTaOeivat aut . . . Ta[a8e avayQdxfjavTeg*40rivrjat fik]v 
Ifi7r6ke[t TiaToOivTiov. cf. C. I. A. I 11 : [avayqaxpat 8k 



— [1991 — 53 

ravta x«{ rov opjxov i[v] li[6]lvrj [OTrilrj [xa2 xazadeivai 
IdOriyriai. fxlv ifi7t6X]ei. Qnomodo vero his cnm verbis ini- 
tinm fragmenti a coniungatnr parnm mihi constat, cf. v. 3 
larfiXji (eiariyAiy Kirchhoflf.) .... 4: d]k'i^al BoT:tia[i- - -. 

b eg ^axadivT . — De adverbio. adoXwg v. 17 cf. 

Thnc. V 23 : xavra 9 elvai dinalajg nal TtQodvfiwg xal ado^ 
Idjg, — Formnla rovg avxovg exOqovg i^ofiev etc. invenitnr 
apnd Xenoph. Hist. gr. II 2 , 20 : Aa%edaifx6vioi dk . . . 
enoiovvxo elQrjvrjv e(p (^ . . . (Athenienses) rov avxbv Ix" 
Oqov xai cpLXov vofiLCovrag ^a^edaifiovloig eTteadai 'Aal Y.a%a 
yr]v xoi xara Qakaxxav oitoi av fjydfvrat. Unde Bnsolt. 
[Der 2. Athen, Bund p. 650) effici pntat non dici nisi infe- 
riores Lacedaemoniis civitates eosdem qnos illos habere amicos 
et hostes. Idemqne p. 713 indicat de Aeschinis loco (III 100) : 
ygaipei (Demosthenes) nelevwv \kXiaOai Ttqiafieig eig ^Eqi- 
TQiav . . . xcfi TtaXiv kriqovg alqelaOai elg ^Siqeov TtQog rovg 
^SlQeirag jtQio^eigy oiriveg deriaovrai avroig rbv avrbv JiOr^- 
valotg (piXov xai i^OQbv voftiCeiv elvai. Sed [errare Bnsol- 
tnm Thncydides demonstrat, cnm I 44 refert: JiOrjvaioi de 
a%ovoavreg afKporiQiav (Corcyraeomm et Corinthiornm) , ye- 
vofiivrjg xai 8lg inTLXrjaiag^ rfj fxkv TtQoriQtf ovx ^ooov rdfv 
KoQivOiiov OLTtedi^avro rovg Xoyovg, iv 8k voreQaitf fieriyvio- 
aav KeQnvQaioig ^vfifiaxiccv fikv firj jtoti^oaoOai &are rovg 
avrovg ixOQovg xai (piXovg vofii^eiv [et yctQ i^tl 
KbQivOov ixiXevov 0(piotv ol KeQycvQaioc ivfi- 
TtXeiv^ iXvovr av avroig al TtQbg IleXoTtowriaiovg Oftov" 
8ai)y iTttfiaxioiv S iTtoii^aavro . . . Etiam Corcyraeis igitnr, 
qnamvis opibns inferiores essent Atheniensibns, si foedns cnm 
illis fecissent, ad bellnm Corinthiis inferendnm Athenienses 
cogere licnisset. Atqne hanc vim in ipsa voce ^vfifxaxia 
inesse qnis sit qnin videat? — De v. 19 cf. C. I. A. I 13 
V. 13: ovre X]6yu)[L] ovr 'eQ[yq}. 

fr. a, V. 7 sqq. sic lego: [. . . rovg 8k oQ^ovg] 

8: oXriveg Xri[\f)ovraL (desnnt 11 litterae, fortasse i^oQviovv- 

reg^), rbv 8^-] 

9: fiov Ttivre av[8Qag iXioOai avrixa fidXa. rov]- 
10: g 8k bfxriQovg ... 



54 — [200] — 

Cum qaibus cf. MittheU, II 213 : [kUadai 8k 7TQ]ia(ieig avriiia 
fiaXa vfjv [iovkfjv dina avdqag , . . dirives anoktjtpowai %ovg 
o^%ovg Ttaqa ^EffBTQiiwv, — C. I. A. II 52 v. 30 habeB la^ 
fielv 8k Tov oq%ov. — CoUocatio verbomm similis est C. I. A. 
lY 27 a, V. 45 sqq. : o%%tveg 8h k^o(}%uHJovai aq>ix6(ievoi ig 
Xak%L8a iXiadat zov 8f]fiov nevte av8Qag avrlKa fiala. Etiam 
hoc loco postquam de legatis ereandis actom est statim de 
obsidibus^deceruitar. — Denique argumento horum versuum 
comprobatur, ni fallor, fr. a post fr. b ponendum esse. 

Bottiaeorum urbem Spartolum fuisse Thuc. 11 79 (ik- 
dovteg 8e vtco ^naqTwXov Tr]v BoTTtytrjv . . .), Diodor. XII 47, 
Harpocr. s. v. testantur. Deinde cum pro Bottiaeis, qui 
C. I. A. I 234 in tabulis logistarum extant, 237 iisdem 
utroque loco urbibus praecedentibuB et sequentibus enume- 
rentur 2xwktot et ^7ta^%wXtot (qui a Thucydide quoque con- 
iunguntur V 18: 2%iukog^ "OkwOog, ^naq^iokog]^ Koehlerus 
[Urk. u, Untersuch, p. 174) arbitratur Stolios quoque Bottiaeos 
fuisse *) . Quod num verum sit dubito : 234 enim a Bottiaeis 
ducentae, 237 a Spartoliis ducentae, a Stoliis sexaginta sex 
drachmae et quattuor oboli neque a Spartoliis una cum Sto- 
liis eadem, quae a Bottiaeis, summa solvitur. Immo ex hac 
re concludam Spartolios et Bottiaeos eosdem intellegendos 
esse (cf. Kirchhoff. C. I. A. I p. 229 in indice). Sane con- 
cedo Stolum urbem Botticam Msse^), verum rempublicam 
Bottiaeorum Spartolios cum suis agris effedsse censeo. Ita 
explicatur, quod in titulo nostro I 52 senatus et magistratus 
[a^Xov%eg) Bottiaeorum iurant, complures vero urbes ut unam 
senatum haberent fieri potuisse illo tempore non credo. Kec 
coniunctos fuisse Stolios et Spartolios inde patet, quod tributum 
utrique separatim semper solverunt, cf. C I. A. I 226. 229. 
231. 233. 235. 237. 238. 243. — Contra^Bottiaeorum' unam 



1) Cf. Boeckh. StaaUhaush. II ()75. 

'^] Constat enim nomen eius partis Chalcidicae paeninsulae, de 
qua agimuSi fuisse ^ Bortixrj, cum veteres Bottiaeorum circa Axium 
sedes Herodoto nominentur BomaiU (VII 123), Thucydidi Bortitt 
(II 99.. 



— [201] — 55 

rem publicam fuisse etiam inde sciri poterat, quod inter Tto- 
Xirelag Aristoteleas capat erat Tteql xfig BorTialwv TCoXireiag 
(Plut. Thes. 16), idemque nummi probant, cf. Eckhel. II 70, 
qui tria numismata affertVariante inscriptione : BOTTAISiN^ 
BOTTIAISiN, BOTTEATilN. Botteatae vero in Mace- 
donia ipsa habitabant neque huc pertinent (cf. Leake, numism. 
Hellen. Europ p. 29. Supplem. Europ. p. 118). Apud 
Steph. Byz. s. v. NUaia legitur: Ttohq BtOwiag, Bor- 
rialuiv a7COi%og' e%aXelro dh TcqoreQOv liyniuQrjj elra ^Av- 
rcyoveia, vareqov 6e arto rfjg Avoifxaxov yvvaixog Niy.aia 
fierexkrjdri. Ubi fortasse BotiaSnses potius intellegendi sunt, cf. 
id. s. BortaeLOV rtoktg 0Qvyiag,, e^ovaa kifxvtjv Avratav le- 
yofxevrjv, rQetpovaav aXag. rb id-vinbv Boriaevg. — Ceterum 
Olynthus usque ad annum 479 Bottiaeorum fuit teste He- 
rod. VIII 127. — Cum vero C. I. A. I 226 Mecypernaei 
una cum Stoliis tributum solvant, apparet etiam Mecypemen 
urbem Botticam fuisse: sed etiam hi 234 iuxta Bottiaeos enu- 
merantur. — Denique ut Bottiaeorum, ita aliarum quoque 
civitatum senatus Atheniensibus iuraiuranda dare consenta- 
neum est: cf. Thuc. V 47 de Mantineensium et Argivorum, 
MittheiL II 212 de Eretriensium senatu. 



DE METRIS PIKDARI 



aUAESTIONES TRES 



AD SUMMOS IN PHILOSOPHIA HONORES 



AB AMPLISSIMO 



PHILOSOPHORUM ORDINE 
ACADEMIAE WILHELMAE ARGENTINENSIS 



RITE IMPETRANDOS 

SCBIF8IT 

PELIX VOGT 

BERNENSI9. 



ARGENTORATI 

APUD CAROLUM I. TRUEBNER. 

MDeCCLXXX. 



^ 



GUILELMO STUDEMUNDO 



RUDOLFO SCHOELLIO 



PRAECEPTORIBUS 



S 



PRAEFATIO. 



Triam quas de metrifl Pindari consciipBimus quaestionum 
prima, quae ad omnia epinieia pertinet, demonstrabimus 
Pindarum in extremo versu, ubi omnes poetae Graeci sylla- 
bam ancipitem ita admisisse dicuntur, ut pro arbitrio bre- 
vem aut longam syllabam ponerent, consulto evitasse sylla- 
bas vocali brevi terminatas. Legitime igitur versus Pindarici 
exire possunt in syllabas velut -rcjg, -rw, -^og, illegitimus 
autem exitus est e. g. in -ro. Quod discrimen cum in libris 
de re metrica conscriptis non observatum sit^ neque nomen 
sollemne praesto sit, quo exitus in vocalem brevem {-to) 
cadens distinguatur ab exitibus in consonantem (-rctig, -^og) 
et in vocalem longam [-rw) cadentibus (nam brevis exitus 
non minus ille appellari potest, qui fit in syllabam brevem 
consonante terminatam [-Tog] quam is, qui in vocalem bre- 
vem fit [-To]), ut uno verbo rem significemus, exitus, quales 
sunt -rtog, -tw, -to^, appellabimus perfectos, contra exi- 
tus in vocalem brevem cadentes, qualis est -to, exitus im- 
perfectos. 

In altera quaestione agemus de versibus et colis 
earum stropbarum, quas G. Hermannum seouti doricas ap- 
pellare consuevimus. Sane cum Hermanni studia metrica in- 
ter philologorum plausus senescerent, non modo ei qui post- 
(luam identidem voluptatis causa degustaverunt magis quam 
perdidicerunt artem metricam, tumultuariam et incogitatam 
operam in hac disciplina collocarunt, sed etiam acumine suo 



6 — [208] — 

bene utentes et prndentes nnmeroram Graecoram aestima- 
tores pleriqne hoc nomen adoptamnt, cnm praesertim hoc 
strophamm genus maxime in poesi chorica Doriensium ex- 
cultum esse videretur. Nos simul brevitatis causa illnd no- 
men praeferendum esse dnximus nominibus naturam metri 
melius significantibus , quae Westphalius his strophis dedit, 
cum in priore artis metricae Graecae editione strophas dactylo- 
epitriticas, in altera hesychasticas episyntheticas nuncuparet. 
Item ut breyitati inserviremus , eas strophas Pindari, quae 
doricae non sunt, quamvis inter se diversissimas, uno nomine 
aeoiicarum comprehendimus. Summa autem huius quae- 
stionis haec est : Stropha dorica componitur ex colis daciylicis 
et trochaicis (sive epitriticis) , qnae constanter incipiunt a thesi, 
i. e. a gravi pedis parte, et exeunt in arsin, i. e. in levem 
pedis partem, quae arsis aut syllaba expressa est, velut in 
hoc colo: 

aut cum thesi praecedenti in unam syllabam totius pedis spar- 
tium explentem coniuncta est, velut in hoc colo: 

aut pausa expletur, velut in hoc colo: 

Z \j\j — \j\j — K 

Pausa autem non fit nisi cum finis coli incidat in finem 
versus, i. e. cum post hoc colum in omnibus carminis stro- 
phis verbum finiatur et in una vel pluribus strophis syllaba 
anceps vel hiatus accedat. Potest autem versus finis in- 
cidere non solum post ultimum pedem coli, quod fitpleram- 
que, sed etiam in medio colo post thesin vel primam vel 
alteram vel tertiam. Quae res eo confirmatur, quod, si ver- 
sus incipit a duabus syllabis brevibus, finis versus praece- 
dentis constanter ita comparatus est, ut initium coli dactylici 
esse possit. Exemplo autem hoc loco uno defungar, quod 
Ghristius quoque similiter explicavit in libri, quem de re 
metrica conscripsit, ed. II p. 107 sq. Uabemus enim in car- 
mine P IX secundum et tertium versus strophae hos: 



_w ^ ^ 



\^\J — V^ — \J\J _ \J\J _ _ 



— [209] — 
qnorum numeroB sic explicari posse dicit: 



7 



JL \j J- Kj b^_ \j^ ^ \j ± \j\j _ ww — — *] 



Contmuationein autem rhythmicam, qua versus in eius- 
modi locis arte conexos esse apparet, per totas strophas fieri 
coniecimus, qnia in nulla stropha sententiae incisiones eodem 
loco constanter factas deprehendimus, quae certiores nos fa- 
cerent certo loco continuationem rhythmicam interruptam esse. 
Obstare vero videntur continuationi rhythmicae maxime illi 
loci, ubi versus incipiat ab arsi, cum praecedens in arsin ce- 
ciderit. 

Quod fit e. g. VI str. 5 : 

r 

». J. v-/ — — -1 \J^ _ \J\J _ v> y 

^ J. \J ../... 

nam duae arses ita ut rhythmus servetur se excipere non 
possunt, quia rhythmus fit aequabili vicissitudine thesium et 
arsium. Dissuadent autem interruptionem rhythmi loco citato 
eiusdem carminis versus 46 et 54: 

• ■.• II •... 

. . . l&Q€ipavTO dQa^ovrsg afieficpel \\ 1(1) ^uXtaaav . . 

. . . 7t6(X7traiov yeyevafiivov. alV iv || nenQVTtro yccQ axolvqf . . . 

Itaque ne inconstantiae crimen committerem sed ut talibus quo- 
que locis continuationem numerorum servarem, paene invitus 
et cum magna cunctatione eo cotidiana meditatione perductus 
sum, ut conicerem omnes versus harum stropharum, qui in 
arsin exire viderentur, ita dimetiendos esse, ut syllaba longa 
paenultima vicem gereret unius pedis, ultima autem thesis 



*) Inter ChriBtii autem sententiam , cum yerbis utatur his: »man 
wird daher entwoder den angefUhrten Vers trotz des Hiatus in vv. 35, 
00, 110 und trotz der zweifelhaften Sylbe in vv. 27, 102 mit dem fol- 
genden Vers rhythmisch verbindeuff, nostramque id discrimen inter- 
cedit, quod ille hac rhythmi continuatione quasi unum versum ex duo- 
bus (2 et 3) effici putat, nos talem continuationem rhythmi per totas 
strophas versuum diremptione non sublata constituendam esse conten- 
dimus. Idcntidem monemus ictum illum , quo Christius paenultimam 
syllabam versns tertii, nimio ni fallor dipodicae mensurao amore ad- 
ductus, insignivit, a nobis non comprobari. 



8 — [210] — 

fieret, quae aat pausa ant arsi sequenti versui praefixa ad 
uuius pedis mensuram compleretur. Quod loco citato fit hoc 
modo: 

-Iv^ L \j 1 ww — wv^ I ^ 

^ ±^ 

• ■ • ■ 

ut colum quattuor pedum comprehendat exitum et initium 
versuum 



Neque ignoramus semper futurum aliquid in hoc conatu, quod 
fastidiosos artis Rndaricae aestimatores ofifendat. 

In ictibus distribuendis nihil novare voluimus/sed cum 
omnibus editoribus Pindari in strophis doricis describendis 
ictu notabimus primam thesin coli. Bevera autem in colis 
dactylicis et trochaicis primam thesin fortissimum ictum re- 
cepisse pro certo non constat, sed veri simile est. Discimus 
enim ex grammaticis latinis, qui Heliodori doctrinam propa- 
gant, in trimetro iambico, qui constat ex tribus syzygiis vel 
pedibus duplicibus, fortiores ictus cecidisse in alteram quam- 
que syzygiarum thesin, i. e. in pedes versus alterum, quar- 
tum, sextum: 



V^ — V^-i KJ ^ \J S W — V^y 



Syzygia igitur ictus scandentes habet (^ ^ ^ -) , sicut pes 
siroplex ab arsi ad thesin progreditur (^-). Quodsi eadem 
analogia est in aliis metris inter pedes simplices et pedea 
compositos i. e. cola , cola dactylica et trdchaica ictibus de- 
scendentibus insignienda sunt, quia pes dactylicus (- ^) et 
pes trochaicus (- ^) a thesi ad arsin progrediuntur. 

Quod autem Westphalius (Die Fragmente u. die Lehr- 
satze der griechischen Rhythmiker p. 180) ictus hexametri 
dactylici hoc modo distribuendos esse censet: 

Z \JW S v^ SL \J^ SL \jsj ± v^ UL - 

verbis Marii Victorini (p. 2515): «herous in duas caeditnr 
partes, penthemimerem et hephthemimerem « , abusus, qnae 
de caesura, non de ictibus dicta sunt, probari nequit. Nam 
quod ad rationem suam confirmandam profert, hac percussione 
theses ante caesuram et ante finem versus fortissimos ictus 



— [211] — 9 

recipere, qnae declamatione quoqne distingnantur, confundit 
ictum rhetoricnm cum ictu rhythmico et musico. 

Tertia quaestione, qua de syllaba ancipiti in me- 
dio versu strophae doricae agetur, probare conabimur utrins- 
que generis et dactylici et epitritici cola acatalecta strophae 
doricae secundum rhythmum severiorem eumque antiquiorem 
exiisse in trochaeum, spondeo autem pro troehaeo posito re- 
tardari rhythmum, quae retardatio Pindari tempore tam saepe 
facta est in extremis colis, ut spondeus ibi pes legitimus 
esset, trochaeus exceptionis locum tenens certis sedibus in 
initio maxime carminum compareret. 

Aberrare aliquantum et in de^ium exire vereor ne vi- 
deantur haec studia in difficillimis quaestionibus metricis col- 
locata eis viris doctis, qui aut hauriendam ex optimis scrip- 
toribus Graecis delectationem unice commendandam esse iu- 
nioribus clamant aut in hoc uno multum curae multumque se- 
dulitatis impendendum esse arbitrantur, ut iudicandi calliditas 
cum vitiis librariorum socordia contextui optimorum scripto- 
rum obtrusis luctetur. Sed neque consenescet Pindaricae poe- 
sis elegantia dimetiendis pedibus ac perpendendis syllabis, 
nec facile in Pindari locis antiquitus corruptis emendandis 
palmam feret pusillum et angustum ingenium eorum, qui in 
occurrentes versus obiter coniecturis furere solent ; quin etiam 
refrenandos et inhibendos esse coniecturientium impetus in 
crisi Pindarica persuadet clarissimornm Pindari editomm ex- 
emplum, quorum salubris providentia nos docuit nec sordide 
custodire lectiones tradifas, ubi suspicioni obnoxiae sunt, nec 
prodige spargere coniecturas in locis quos certo corrigi posse 
desperes. 



QUAESTIO PRIMA. 

DE EXITU VERSUUM PERFECTO ATQUE IMPERFECTO. 

§ 1. 

Ante Boeckhium qoi Findaram edebant, versus solebant 
ita diremptos constituere, ut in libris manuscriptis extant, in 
quibus non versus (sive periodij distincti sunt, sed cola, qaa- 
tenus grammatici et grammaticastri Byzantini hoc facere po- 
tuerunt. 

Boeckhius autem cum omnem istam congeriem By- 
zantinorum magistellorum , quorum dum ingenia dormiunt. 
digiti carmina metientes opificum ritu sonabant, non dignam 
esse intellexisset , in qua diu desudaret, abiecta lubrica et 
ineerta possessione regularum a Byzantinis excogitatarum, 
ipsa Pindari carmina accuratissime perscrutatus ac dimensus 
versus Pindaricos divisit i^cundum legem hanc : si certo loco 
stropharum ad idem schema metricum confectarum omnium 
(vel, ut uno verbo dicamus, omnibus locis parallelis) vo- 
cabulum finitur, versus finis constitui potest, et si in una vel 
pluribus strophis accedit hiatus vel syllaba anceps, versus 
finem constitui necesse est. Praeterea versus exire non po- 
test in vocabulum elisum. neque incipere ab enclitico aut a 
particulis ^iiv et di. Discrepant autem cum hac regula tam 
pauci loci, ut emendandi esse videantur. Atque cum Tycho 
Mommsen omnes elisiones in finibus versuum emendando re- 
movisset, Theodorus Bergk, novissimus editor Pindari, in 
Poetarum lyricorum editione quarta quattuor locis elisionem 
in fine versuum admisit. 



— [213] — 11 

Ghristias contra (de re metrica ed. II p. 104j elisiones 
quidem removit, sed quinque lods versus ineipere a re, di 
et fio/ Yocabulis contendit, quos locos Bergkius et Mommse- 
nus emendarunt. Sunt autem loci, de quibus agitur, hi: 

1) II 29 (Chr.) 

.... cptkel 
8e viv Ilallag alel 
Uunc versum cum praecedenti recte coninnxerunt Mommsenus 
et Bergkius, in unico loco parallelo v. 1 5 . . . Hhpeov \ iav- 
Oeig . . . , qui obesse videtur, hiatus post nomen proprium to- 
lerari potest aut facili negotio J^ktpeof iav&elg scribi (cf. 
XIII 34 QeaaaXoV ert^ Jihpeov et quae ad hunc locum 
adnotavit Mommsenus]. 

2) m 25 

.... Ttoqeveiv xhffiog ijQfiatv^ 
'larQlav vcv .... 
Hoc loco elisio intolerabilior quam alibi est, quod in fine 
strophae fit. Summo igitur iure Christius et Mommsenus edi- 
derunt loQfia codicis A lectione recepta. 

3) P IV 180 

.... Taxecog 8^ 
aficpl Ilayyaiov &efied'la .... 
Recte Boeckhius delevit particulam di, quam Bergkius 
retinet: nam saepius factum est ut asyndeta genuina librarii 
8e particula inserta ligarent, veluti 0171 eyyvg 8' eXx^iav. . . 
traditum est, ubi 8e eici metrum iubet.. 

4) N IV 64 

7CVQ 8€ 7cayxQaTkg d'Qaav(.iaxcivcov TeXeovnuiv 

ovvxctg o^vTaTovg aiig.iav 
Te 8ecvoTaTiov axdaacg 686vtcov 
eya^ev vtpid^Qovcov (liav NrjQeWcov, 
Hanc lectionem traditam retinuerunt Mommsenus et Chri- 
stius, quamquam non solum vox enclitica offendit, sed etiam 
syllaba brevis t£, pro qua undecim sedibus parallelis longa 
extat. Bergkius autem longam syllabam optime restituit, 
cum scriberet 

. . . anfiav T^ I fj 8eivoTaTiov . . . , ♦ 



12 _ [214] — 

sed elisionis ai-tificium obtrusit versni extremo. Utrumque 
artificium evitari potest coniunctis versibas nltimis strophae: 

owxccs d^marovg anfxav x* r\ deivoTatofv axaaaig odovztav 
Ex nndeeim locis parallelis cnm novem nullam omnino dif- 
ficultatem habeant, v. 23 ... Y,aT idQanev \ 'HQaycliog . . . 
ter^inatio -ev sab icta produci potest, sicat fit P IV 184 



V> — L \J 

... 



. . . Tto^ov }ivdaiev ^'HQa^ 
et in V. 47 coniectura amplectenda est, qoam Bergkius iii 
editione altera protulit 

o Telaf.uoviadag 6^ azeQ^^ ^iag 2aka(xlv^ exei 7tarQi!mv • 
5) N VIII 38 

xaXvipatfi^ 

Bergkius nunc servat, Mommsenus autem et Christius 
emendant scribentes ycakvipaiv, quod ipse Bergkius olim con- 
iecerat. 

6. 7) I VIII (VII) 12 et 32 (Chr.) 

OTQ. (f 1 aXXa ' fioi delfta .... 

OTQ. d* 1 elTte I 8^ evjiovkog .... 

Hoc loco unus Christius versus ita distribuit, ut a /<o/ et 
de eliso versus incobarentur, Bergkium autem et Mommsenam 
eos recte coniunxisse § 5, 20 demonstrabimus. 

§2. 

Si exitus versuum secundum regulas iu § 1 expositas 
constitutorum contemplati naturam syllabarum in fine posita- 
rum examinamus , maximam partem longarum invenimus, 
multo minorem brevium ; ex brevibus autem plurimae exeunt 
in consonantem, paucissimae in vocalem. Omnibus enim epi- 
niciorum versibus secundum Boeckhii editionem computatis 
deprehendimus in versibus 3549 versus 100 tantum, qui ca- 
dant in syllabam brevem apertam (i. e. quae in vocalem bre- 
vem desinit, velut Te). Ac primum quidem oritur quaestio. 
nnm haec ratio ex natura linguae graecae proveniat an ex 
consilio poetae. Comparemus igitur alia genera poeseos, in 
quibus de versuum divisione nulla est dubitatio, e. g. ver- 



— [215] — 13 

sum heroicum et trimetrum iambicum. In Homeri libro N^ 
qui continet hexametroB 835, versus 142 cadunt in brevem 
apertam; in dialogo Persarum Aeschyleae, qui constat ex 
trimetris iambicis et tetrametris trochaicis catalecticis 590 
ilicet enim, ubi de fine versuum quaestio est, haec duo ge- 
nera metrorum consociare, quoniam utriusque pars altera, 
quae post caesurara est, eadem est: 



vy_v-/ — w — v^ — v-^y) 



» 



105 versus exennt in brevem apertam. Hos igitur numeros 
evicimuB : 

Pindari epinicia] 100 : 3549 vel 28 : 1000, fere ^ vel ^^ 
Homeri N] 142 : 835 vel 170 : 1000, fere l 

Aeschyli Persae] 105 : 590 vel 178 : 1000, fere ^. 
Ex qua computatione intellegitur Pindarum aliquatenus con- 
sulto reformidasse exitum versuum ita comparatum, ut ul- 
tima syllaba caderet in brevem vocalem apertam. Qua re 
commoti dedimus huic exitui nomen imperfecti, ita ut 
exitus perfectus nobis is sit, qui formetur aut syllaba 
longa clausa (e. g. Trjg) aut syllaba longa aperta (e. g. rry) 
aut syllaba brevi clausa (e. g. Tog), 

Figuram rhythmicam exitus spectanti discemendi sunt 
exituB masculinus et exitus femininus: masculinus autem is 

est, cnius paenultima syllaba arsis est (^ ~j , femininus con- 
tra is, cuius paenultima syllaba thesis est (-^)*). 

lam quamquam versus heroicus feminino, versus scaenicus 
masculino conspicuus est exitu, atque alia dialecto utuntur 
epici alia tragici poetae, tamen Homerus et Aeschylus eundem 
numerum relativum exituum imperfectorum habent ^. Unde 
apparet figuram exitus nullius momenti esse in frequentia exi- 
tuum imperfectorum admittenda reformidandave. 

§ 3. 

Cum circumspectis omnibus rebus rationibusque subductis 
explorate cognitum habeamus Pindarum exitum imperfectum 

*) In hac definitione paeuultimiie naturain adhibuimus , non ulti- 
mae, ex causis, quarum infra faciemttB mentionem. 



14 — [216] — 

parum probasse, duae quaestiones oborinntu^r, quarum altera 
haec est, uum quid 100 illis locis, quibus exitum imperfee- 
tum legimus, commune sit, quo explicetur, cur a norma ce- 
teroqui sedulo obsenrata recesserit, altera illa est, num om- 
nes illi loci sani sint traditi. Quae res cum diligenti ob- 
servatione indigeat, necesse est ut subidamus tabnlam lo- 
corum, in qua versus et secundum eum numerum, quem 
habent in toto carmine, et secundum eum, quem habent in 
stropha vel epodo, citabimus. 

Uncis autem inclusum addemus numerum versuum to- 
tius carminis, ut appareat, quanta sit frequentia exituum im- 
perfectorum in singulis carminibus. Simul adscribemus sin- 
gulis locis, qualis sit natura exitus in reliquis locis parallelis 
ratione habita initii versus sequentis, ita ut discemamus sep- 
tem classes exituum: 

1. exit versus in longam clausam aut 

exit versus in longam apertam et incipit sequens a 

consonante : 

Habemus exitum longum (I.) 

2. exit versus in longam apertam et incipit sequens a 
vocali : 

Habemus exitum longum cum hiatu (h.) 

3. exit versus in brevem clausam et incipit sequens a 
consonante : 

Habemus exitum brevem cum positione (p.) 

4. exit versus in brevem clausam et incipit sequens a 
vocali: 

Habemus exitum brevem (br.) 

5. exit versus in brevem apertam et incipit sequens a 
consonante duplici: 

Habemus exitum imperfectum cum positione (ip.) 

6. exit versus in brevem apertam et incipit sequens a 
consonante simplici: 

Habemus exitum imperfectum (i.) 

7. exit versus in brevem apertam et incipit sequens a 
vocali : 

Habemus exitum imperfectum cum hiatu (ih.y 






— [217] — 15 

Percensenti e. g. omnes versus carminis P I oecurrent 
in 100 versibus 69 1, 10 h, 9 p, 11 br, 1 i, ib, ip. 

a et d litterae carminum titulis praefixae indicant me- 
trum carminis aeolicum vel doricum. 

a. I (116) 
62. <jrp. / 4. afi(iQoaiavr€\d(intev. 41, 2h, Ip, li. -^j-v^- 
86. €7t. y 6. eipatpaTo \ ineat. 31, 1 ih. -^- 1 ^^- (Bgk., Chr.) 

o. n (110) 

25. (Jirp. /?' 3. (iaQv\xQ€aa6v(ov. 61, 3h, lip. ^-\-^^- 
MH. avT. e 8. x^Q^l ^riQwvog. 21, 4p, 3br, li. ^^-j--^ 
110. €7t. € 6. dvvaiTo I Ih, 1 p, 2br, 1 i. -^| (5) 

d, III (48) 
9. avT, a 4. Tag aTto \ x^eofiOQOt. 41, 1 p, 1 i. ^- 
13. €7r. a' 3. Tdv7toT€\"IaTQOv. 11, Ip, 1 ih. "^- 
a. IV (30) 
1 . aTQ. 1 . vjt€QTaT€ \ ^QovTalg. 1 br, 1 i. ^- 1 - - ^^ (Bgk.) 
2\.e7t.\. 7taida\Aa^VLad(i}v. 1 i. -^|-^^- 
26. 67r. 6. TaxvTaTi\xBlQeq. 1 i. -v^|--^^ (10) 

«. V (24) 

3. aTQ. a 3. dutQa \ og. 5 1, 1 ih. — ^ | - — 

d. Yl (105) 
53. avT. y 4. aXkd \ %hiQV7tTo. 71, Ih, Ibr, li. -^|--^(Bgk.) 
^%.aTQ.Sh. 7taTQl\€0QTdv. 31, 2h, 2p, 2br, 1 ih. v>-^|v>-i- 

rf. Vn (95) 
16. e7t. a 5. ajtoiva j xa/. 11, 3p, 1 i. -^|-v-^ 

rf. Vm (88) 

4. aTQ. a 4. dv&QiaTtuyif JtiQi \ fiaio^iv(ov. 11, Ih, 3p, 2br, li. 

^l\l^^ (15) 

a. IX (120) 
19. avT. a 1. 7taQd \ JiXcpeov. 1 h, 3p, 3br, 1 ih. >^-i|^y- 
46. ai/T. /5^' 5. yiaTal^dvTe\d6^ov. 31, 3p, 1 br, li. ~^^|^^- 
55. fi/r. /^3. dXXd\Zriv6g. 21, Ibr, lip. -i^|--i^ 
83. €7r. /1. ^ri7toT€\a(peTiQag. 21, Ip, lip. v>_i|wv>J. 

a. X (XI) (110) 
4. OT^. a 4. x«e^ I €Qm€Tov. 11, Ip, 5br, 3ih. ^~|^-^ (20) 

26. aTQ. ^ 4. iyiTlaaaTo | «Tre/. 
90. arp. c' 4. itoi^iva \ eTtanT^v. 



16 — [218] — 



V>V-/ 



1 



21.€7r. a'8. 7toTl\7te)HoQU)v. Ibr, li, lip, 2ih. v^-|^- 
65. €7t, y 8. aqiiani \ ayiiivwv. 

87. B7t, S 8. aqaqbxa \ xiiidokia, (25) 

109. fi/r. e' 8. aTtote I avaidia. 



\j^ — 



28. arq. fi 6. afivftova \ Tticpve, U, 4p, 4br, li. v^-| v> -'^^ 

{^l,B7t.^Z, 7tvQl\7tXayalg, Ih, Ibr, lip, lih. vy-i|-.-Lv^ 
59. ETt, y 3. apa | eataaev, 

62. CTT. / 5. viTiafpoQlaial TB \ tlg, 2p, 2br, li. ^-^\—^^ (30) 
90. aTQ, e 2. Trai^f/ 1 7to&eiv6g, 1 h, 3p, 5br, 1 i. ^^- 1^- 
102. «TT. €'2. ^eXiTc\evavoQa, 11, 2br, lih. v^^I-i^^ 

rf. Xin (110) 
20. 67r. a'4. ^iTQa\fj. Ip, 4ih. v^-|-^^ 
42. e7t, ^ 4. aQcOTevaaTe \ ^di, 

64. e7t, y 4. avTlna \ i]v, (35) 

, 1 08. e7t, e' 4. xaTa \ ^EJilad^ , 
69. OTp. d' 3. 7todl\7taQ%ei^evov, 51, Ih, 3p, li. v>_i|_j.vy 

a. XIV (24) 
l.aTQ, 1. a%Te valeTe, li, Ibr (c. elis.). ^v>|.iw 
10. OTp. 10. 7taQa\nv^iov, II, li. v^-i|-^v> 

15. aw. 2. QaUaTe\iQaaliioX7te. 11, lih. v>v>-ivy|>ii^_ (40) 
19. ai/ir. 8. «xaT^ ; roi/dc. 1 1, 1 i. ^--^j-^ 

19.ai/r. 7. Mivveia\aev, 11, li. -^v>|-iv^- (Bgk.) 
rf. P I (100) 

16. €7r. a'4. roi/ Trorc | /iCtil/xioy. 21, Ip, Ibr, li. -^^J^jAw 

a. P n (96) 

{31.OTp. /f 7. 0Ti\ifA(pvliov. 6p, lip, lih. v>J.|__i 
79. arp. & 7. /i^av^t; | axfit/ag. (45) 

36. avT. ^ 4. 7taQeXi^aTo \ xjjevdog. 11, 1 h, 1 p, 4br, 1 ip. 



_J.V> 



{ 
I 



61. avT, y 5. ifLevea\ evav&ia, 71, ih. ^.^- 

d. P in (115) 
5. ar^. a' 5. 7toTi\TiiiTova, 51, Ih, Ibr, li, lih. v^-l-i^^ 
74. arp. d' 5. /roT^ | aaTiQog, 

40. c/r.//'^. ovTtiTi \ Tldao^ai. 31, Ibr, lip. v--^|-v>_ (50) 
78. avT. <r2. ^a^a\aefivav, 61, 1 h, Ip, 2i. v._1|_jl 
94. arp. c' 2. Mpa tb \ di^avto. 



w\> 



— [219] — 17 

rf. P IV (299) 

5. OTQ, a 5. UqEia [yjiriatv, 131, 2h, 4p, 6br, lip. -^-|-w 

(Bgk., Mo.) 
2\, €7t, a b. did6vri\^elvia. 81, 3p, Ibr, lip. -v^|-^ 
40. €7r. /?'l. d^af^d \ XvaiTtovoig. 31, 3p, 2br, 2i, 3ih. 



^^1^..^ (55} 



86. €7t, d' 1 . t63€ I OVTl. 

224. €7t, i 1. axifiifjaTo \ i^aL. 
247. 67r. ta 1. ycalTiva \ olfiov. 
293. 67r. e/ 1. 7roT€ | ohiov, 
53. arp. / 7. dci|uar^ | 0olfiog. 101, 2h, 7p, 6br, li. ^- 1 ^^ 

(60) 
a. P V (124) 

7. aTQ. a 7. fia-d^fildtjv aito \ avv. 4p, 2br, li, lih. ^- j ^-- 
69. aTQ.^y 7. ulaKedalfiovi \ iv. 
19. avr. a' 8. ipQ€vi \ ^idxaQ. 1 h, 2p, 2br, lip, 1 i, 1 ih. 



i 
{ 



^-Lis.^-lv> 



101. aTQ. 5' 8. ()p^€W ! aq)6v. 

112. ai/T. d' 8. iTtXeto \ dycoviag. (65) 

20. avT. a' 9. oTt\€vxog. U, Ip, 4br, 2ih. v-/-!-^ 

51 . avT. (i' 9. qp^eW | ^A^cg. 

94. ar^. <J' 1. ixiTa\€vauv. 41, Ih, 2p, lih. ^^-1^---^ 

80. aw. y' 7. KaQvel€\a^ kv. 11, Ip, 4br, 2i. -v^|--^ 

(Bgk.) 
111. aj/T. ^ 7. ylcjaadv t€ | d-dQaog. (Bgk.) (70) 

a. P VI (54) 
13. ar^. /S?' 4. /«pacJt | x^t/TTTo/wcvov. 41, Ih, 1 ip. ^-^^-j-^^ 

a. P VII (22) 
19. €/r. 3. i'pya 1 yayr/. li. -v-^l-v^^ 

a. P X (72) ^ ^^_ 

6. arp. a' 6. o/ra | yci/firat. 31, 3p, 1 br, li. w-i|^-i>-A./ 
51.€7r. /3. x^ovi^ytQipQad-e. 21, lip, 1 ih. v^-|--^ 
69. €7t. S 3. ort I vipov^. (75) 

rf. P Xn (32) 
3. arp. a'3. w ava\Uaog, 3br, lih. -v^^|^v-v^ 

6. aTQ. a 6. ra«/ 7ror« | TlaXXdg. 11, 1 p, 1 br, 1 i. -^- 1 -^-^ 

2 



{ 



16 — [218] — 



\-^V-/ 



"C^^ 



V-A-/ 



21. sTt. a 8. tcotI \ TteldQtov. Ibr, li, lip, 2ih. v>-|^- 
65. £7t. y 8. aQfiaTi \ aycjviov. 

87. €Tt. & 8. aqaQOTa \ x^i^^ot, (25) 

. 109. €7r. c' 8. aTtoxB \ avaidia. , 

28. GTQ. (f 6. aiiviAova \ 7tiq)V€. 11, 4p, 4br, li. v>-j^ - 

{37. €/r. /^3. TTvp/ 1 TTJlayat^. Ih, Ibr, lip, lih. ^-|-- 
59. €7t. y 3. aQa \ eoraaev. 

62. €7t. y 5. vtyLacpoQlaujl %€ \ tlg. 2p, 2br, li. ^-| --^ (30) 
90. GTQ. € 2. TtaTQl \ 7tod^€iv6s. 1 h, 3p, 5br, 1 i. ^- 1^- 
102. e;r. e'2. fi€XiTi\€vavoQa. 1 1, 2br, lih. ^^1^^^ 

d. Xm (110) 
20. fiTT.a' 4. ^iTQa\i]. Ip, 4ih. v^-p^ 
42. €7t. ^ 4. aQUJT€vaaT€ \ ^di. 

64. €/r. / 4. avTlna \ rjv. (35) 

. 1 08. €7t. € 4. xara | 'EkXad^ . 
69. (rrp. d' 3. 7todl\7taQX€li4€vov. 51, Ih, 3p, 1i. ^-1--^-' 

a. XIV (24) 
l.GTQ. 1. aYT€\vai€T€. 1 i, Ibr (c. elis.). -^v-/|J.v-a^ 
lO.arp. 10. 7taQa\nv&Lov. II, li. N--i|-^^ 

15. aw. 2. QaXlaT€\iQaai^ok7t€. 11, lih. v^-iw|>^v^- (40) 
19. ayr. 8. ^xaTi Tovde. 1 1, 1 i. ^-^-^[^^^ 

19. avt. 7. Mivv€ia\a€v. 11, li. -^^^1-^^- (Bgk.) 
rf. P I (100) 

16. fi/r. a'4. roy ttotc | /tii/xioi/. 21, Ip, Ibr, li. -v^-i|^w 

a. P n (96) 
31. cJTp. /!?' 7. oTi\ifi(pvkiov. 6p, lip, lih. ^-| — ^ 
79. CTQ. S 7. /l?a^ I a%€vag. (45) 

36. avT. // 4. 7taQ€Xi^aTo \ \()€v8og. 11, 1 h, 1 p, 4br, 1 ip. 

61. ayr.y' 5. xevea^evavd^ia. 71, ih. v-^-|--^ 

d. P ra (115) 
I 5. arp.a'5. ttot^ | r^xrova. 51, Ih, Ibr, li, lih. ^-|-iv^ 
\ 74. OTQ. 8' 5. TTOir^ j aOTiQog. 
40. «TT.// 3. ovx^Tt I Tiaao^iai. 31, Ibr, lip. v.-i|J^w^ (50J 
f78. a^T. d'^. ^a/ia I acjuvw. 61, 1 h, Ip, 2i. ^-i|-^<-v> 
1 94. avQ. € 2. ^di^a t€ ! di^avro. 



{ 



— [219] — 17 

d, P IV (299) 

5. OTQ, a 5. leQeia \ XQ^oev, 131, 2h, 4p, 6br, lip. -^~|-w 

(Bgk., Mo.) 
2\. B7T. a b, did6vri\^€lvia, 81, 3p, Ibr, lip. -v^|-^ 

40.€7C.^i. -d^afialXvaiTtovoig. 31, 3p, 2br, 2i, 3ih. 

^^|J.w (55) 

86. €7r, & 1. r63€ \ ovrt, 
224. €7t. i 1 . aytifiipaTo \ xal. 
247. €7t. ta 1. ycalTiva \ olfiov, 
293. €7t. ly 1. 7tOT€ I olxov. 
53. OTQ.y 7. dd^aTi \ Oolfiog. 101, 2h, 7p, 6br, li. >^-| ^^ 

(60) 
a. P V (124) 

7. arp. a 7. ^ad-^idfav aTto \ avv. 4p, 2br, li, lih. ^- , ^-- 
69. OTQ.y 7. ^axedaifiovt \ ev. 
19. avT. a S. (pQ€vi\^ta%aQ. 1 h, 2p, 2br, lip, 1 i, lih. 



1 
{ 



S^±\j±S^ 



v-^J. 



_. v^\^ 



101. OTQ. S) 8. (pQ€Vi \ 0(p6v. 

1 12. avT. S) 8. %7tX€T0 \ ayioviag. (65) 

20. cfVT. a' 9. oTt , CVXO&'. 1 1, 1 p, 4br, 2ih, ^- 1--^ 
51 . avT. ^ 9. (pQ€vi i Tjl&eg. 

94. OTQ.d' \. fi€Ta\€vat€v. 41, Ih, 2p, lih. ^-|^-v.> 
80. avT. / 7. KaQV€l€\a' iv. 11, Ip, 4br, 2i. -^| — -^ 

(Bgk.) 
111. avT. & 7. ylwaadvT€ \ d-aQoog. (Bgk.) (70) 

a. P VI (54) 
13. GTQ. ^ 4. x^^adt 1 7tQV7tT6fZ€Vov. 41, 1 h, 1 ip. 

a. P VII (22) 
19. 67r. 3. €Qya\(pavTi. li. -v-^l-^^ 

a. P X (72) 

6. arp. a' 6. oTta \ y€V€Tat. 31, 3p, 1 br, li. ^-jv^-^ 
h\.€7t.yi. x^ovi^TtQffiQad^e. 21, lip, lih. v^-l--^-' 
69. €7t. ff 3. OTt I vkpo^. (75) 

rf. P Xn (32) 
3. OTp. a' 3. w aVa,tAaog. 3br, lih. -v^-j-wv^ 
6. (7Tp. a' 6. Tav7toT€\nakXag. 11, Ip, Ibr, li. -w-1|J.v>n^ 

2 



— V-/ — 



{ 



{ 



18 — [220] — 

a. N m (80) 

2. arp. a'2. N€piea8i\Y7i€o. 31, 2 p, lip, 2ih. sjl\^s^- 
< 23. axQ, ^ 2. TteXayBl \ VTteqoxovQ. (Bgk., Mo.) 

42. axQ. y 2. Q-ayiivoL \ ^qa%v, (80) 

9. avr. a'l. a7to\aq%€. 51, Ip, Ibr, 1 ih. v-^-|-v^- 

39. €7r. /J^^. axQeifLh\yiaTi^a. 11, Ih, Ip, li. v-z-jv^- 

a. N IV (96) 
69. azQ. d-' 5. aTtoTQeTte \ avrtg. 31, 6p, 2br, lih. n-^-|-^ 

rf. N V (54) 

3. arp. a' 3. oti\ ^afiTtwvog. 41, Ip, li. v>-|--v^ 

40. (jr^. / 4. /rep/ i Traj/rwv. 31, Ip, 1 i, lih. wJ.|-^w fSo 
46. avT. y 4. ort | iakoiat, 

a. N VI (69) 
23. €7r. a 8. ycVcro | ^Tre/. 1 p, 1 br, 1 ih. ^-[^-^- 

a. N VII*i (105) 
b.avQ.ab. iaa\eLQyei. 41, 2h, 3br, lih. ^^\--^^ 
bZ.avT.y Z. ^A(pQo8Lai.aq>v^. 71, Ih, 1 p, li. ^-\^-^ 

d. N VUI (51) 
16.€7r. o'6. ayalfjia^avv. Ip, Ibr, li. -^j-^^- (90 

28. €7r. //1. xpo-f ; «>t>t€a. Ip, 1 br, lih. v^^;-iv^- 

rf. N IX (50) 
3. axQ. a 3. nQaaaeTe \ ro. 31, 2h, 2p, 3br, li. ^-\-^- 
h^. OTQ. ca 2. a^a\AaTot8a. 51, Ih, 2p, 2br, li. ^-|- 

rf. N X (90) 
31.€7r. /^l. Trep/ ' ^crxarwv. 11, 2br, li, lih. ^- 
85. eTt. e 1. xaaiyvrjTov TtiQi \ /.laQvaaac. (95) 

rf. I m, IV (90) 
32. €7r. /^ 2. lyivovTO x^^^^V- ^l» ^ ^^, li. -^ 



.^^w/ 



-lv-/_ 



_L V^ 



*] Omitto yitiosam emendationem Boeckhii receptam a MommBeno 
N VII 37 

^ , , I 1 v> _ vA^ _ v./ L_ — 

. . . nXax^iyte^ d* sh *Eq>vqav ixoyto 
qiia non solum exitus imperfectus intruditar, sed etiam spondeus ille* 
gitimus pro trochaeo. BergkiuB lectionem traditam ixoyjo d' Bh 'Etpv^ 
qav nXax^iyrts faciliore emendatione ad metrura restituit: Ixovxo d* 
f«V ^EffVQav nXavaiffiv. 



— [221] — 19 

d. I VI (V) (72) 
8. axq. a 8. ^iyivavxdTa\ OTtivduv. 11, Ip, 2br, lip, li. 



v^J.' L^ 



31.ar^. /f 8. cpeioaTo^xBQoLv. 
52. arp. /5. aw/xa ' ctfiTO. 21, Ih, Ip, Ibr, lih. ^-^i-v^ 
a. I Vn (VI) (51) 

32. £7r. /:?' 5. "'E%TOQa \ 'A^cpiaQrjov. 21, lih. ^-l|^^ (100) 

33. €7r. /i?' 6. l^fUfiaQrjov Te\€vav^ia. 2br, lih. -v^|--^^ 

a. I Vm (Vir (70) 
15. ar^. /?' 5. TQa(pivTa\Alylv(f. 3p, 2br, 2ih. ^^!-^v^- 
35. (XT^. <J' 5. Tuxoioa \ vlov. 

\%.aTQ.^l. ^aadic\o. Ip, 5br, lih. -^-L\^-LS^ 
20. arp. /^ 11. ayeft6va\ai. 2p, 4br, li. ^->-^-^ (105) 
11. arp. /!?' 1. alld jioi. 11, Ip, lp(c.eli8.), 2br, 2i. 



J.\J ^ J. V--' 



61 . OTQ. r 1 . eaavTal tb Moiaalov. 



EQumerayimnB 108 exitus imperfectos, 107 in tabnla, 
unnm in nota p. 18. Centum, nt diximus, Boeckhius Pindaro 
indulsit. Octo illorum, qni accedunt, Bergkius auctor est: 
tamen Bergkius 101 tantum praebet, quia sex exitus imper- 
fectos Boeckhianos delevit, qui in tabula nostra insigniti sunt 
his numeris: 38, 41, 61, 101, 106, 107, et eum, quem p. 18 
adnotayimus. 

§4. 

Primum colligamus ea carmina, quae nullum exitum im- 
perfectum habeant: rf XI (21), d XII (21), a P Vm (105)^, 
</PIX(130), aPXI(64), rfNI(72), aNIi;25), rfNXI(48), 
/f II (68), din (48), dlY (IV) (70). 

Haec undecim carmina continent versus 672. Numerus 
autem reliquorum carminum est 33 (si carmina I III et I IV. 
qnoniam eodem metro composita sunt, in hac computatione 
tamquam unum carmen ponimus), quae continent versus 2777. 

Gum autem cognoyerimus paene quartam partem car- 

minum et in iis satis longa aliquot nullum habere exitum 

imperfectum, suspicio oritur eos exitus imperfectos, qui in 

2* 



20 — [222] — 

longioribns carminibns solitarii extent, ant traditioni cormp- 
tae deberi ant falsae verBnnm constitntioni. 

His antem locis exitns perfecti restitnendi snnt libris 
ipsis commendantibns : 

1)NIX52. -i^--^-v>->-w--^v.-_j:.^^ 
cig Tto&^ %7t7Xoi xTrjodiLievai XQOf.il(p Tciixxpav d^BptiTtXtATOig afia 



ylaxotda ateq^avotg . . . 

Cnm libri omnes praebeant in fine versns afig^lj qnod 
nec metro nec sententiae conveniat, scholiasta antem Sfia 
exhibeat, inde ab Erasmo Schmidio omnes editores afia sno 
inre in textnm recepemnt : nisi qnod debnemnt formam simnl 
restitnere doricam a^ia (vel nt alii scribnnt aji^) , qnae in 
optimis libris extat in finibns versnnm 

in 21 xai TtevraeTrjQld^ afia 

N V 11 X^^Q^S ^i"^ 

N Vn 78 iU(pav&' afia 

metro antem flagitatnr in medio versn 

P m 36. . . . -1 v^ - v.v> ^ _i ^ y 

. . . TtoXXol eTtavQOVi a/jia d^ eip&aqev ' 

nbi scholiasta Herodiani anctoritate nisns doricam esse for- 
mam declarat. Pindams antem et a/ua et afia forma nsns^ 
est: metro enim flagitatnr a^ia VIII 45 et N X 72. 
2) OVI53. -i^---iv._^j.^w_v^Lb:? 

oijT^ ideiv evxovTo TtefiTtTaiov yeyevafiivov. aXkd 






xexQVTtTo yaQ axoLvifi . . . 

Codex optimns A metro et sensn invitis praebet aXX^ 
ixQVJCTeTo, codices BC aXX' lyxixQVTtTo, nnde Boeckhins, 
cni ex recentioribns obtemperamnt Mommsenns et Christins, 
optime effecit dXX' kv \ ychcQVTtTo, Hermannns antem, qnem. 
Bergkins secntns est, effinxit dXXd \ %i%QV7tTo : etsi non raro 
apnd Pindamm praepositio a snbstantivo versns fine disinn- 
gitnr, e. g. X 21, XHI 108, N V 40, X 31, et a verbo, 
ut hoc loco, Vn 43 ev S* aQeTdv \ %^aXev i^al xdQfiaT^ 
dv&Qtiiitotai. 



— [2231 — 21 

3) IX 44. ^0_^-w^--v^_b:^ 

IIvQQa JBVY,aXLu}v re IlaQvaaov xaTafiarre 

^ y^ — \j ^ \J 

• • • 

dofiov e&evTO TVQunov . . . 

Quamvis omnes editores et maior pars librorum patro- 
cinentnr duali Y,ara^avTe^ tamen cum optimo codice A et 
cum scholiis reponendus est pluralis ^arafiavteg. Pindarus 
enim participiomm formis plnralibns ibi quoque utitur, nbi 
verbum formam dualem habet, e. g. U 86 fia&ovreg di 
ka^QOL Ttayykioaol^f j ^.oQai^eg a}g, axQavra yaQvevov. Gra- 
vius est quod hoc loco ipsum quoque verbum pluralem for- 
mam habet. Cetemm Homeri, qui eadem libertate utitur, 
nostro simillimi sunt loci: 77 218 et M 265 

. . . dv^ aviQe d^wQi^aoovto 

UatQoxXog te xai Avtof^idcov ^va dvfiov *exovteg' 
et ldi.i(potiQio d^ ^avte nelevtwwvt^ ejtl TtvQyiov 

icavtoae (poctrurjv fiivog otQvvovteg ^Axaiiuv. 

4) P n 61. xavv(f TtQaTtldt Ttalai^ovel nevea pro li- 
broram lectione y^eve^ coniecit Pauwius, cui obtemperamnt 
Hermannus collato X 93 %evea rtvevaag (quod dictum est 
de eo, qui frustra laboravit) , Boeckhius, Bergkius, Christius, 
quamquam scholiastae quoque -Aeve^ agnoscunt. Nec negari 
potest lectionem traditam x^^^V TtQaTtldi TtaXaLfxovei i^evei^ 
habere quo oflFendat: nam novi nihil additur, si TtQaitlg %avva 
insuper Y.evea appellatur; sed mendum non latere in xere^, 
verum in x«^^? rectissime perspexit Mommsenus, qui col- 
lato N VUI 45 yceveav d' ilTtidaiv x^^^ov tilog scripsit: 

Xavva TtQajtLdt TtaXainovel y.eve^. 

51 P VI 13. ... -^--^^ 

. . . Tta^KpoQ^^ x^Q^^^' 
Est vocabulnm rarissimum atque apud Homerum of/raf 
elQYjfiivov O 318, ubi Scamander de Achille verba facit: 

.... xa<J di ^LV avtov 
elkvaco ipa^iad-oiaLv^ aXig x^Q^^og neQLxevag 
jhvqLov. 

«ed iam antiqui grammatici ambigebant, ntmm TtaQo^vtovov 



22 — [224] — 

esset et genetivus feminini substantivi, quod est i^ x^Q^S^ ^^ 
TtqoTtaQo^vTovov et accusatiyus neutrius quod est xo xiQadog. 
Atque Aristarchus quidem voluit x^9^^^S, non secus atque 
iam antea Apollonius, qui in Argonauticis I 423 scripsit /^oi- 
^bv x^Q^^^S TceQivrjveov. Tamen editores Homeri TtgoTta- 
Qo^vxovov retinuere x^Q^^^^i Q^^d commendatur adiectivo 
addito fivQlov^ quippe quod non facile addi potuerit ad aktg 
xegadog, Magni vero momenti illud est, quod scholiasta 
Homeri praecipit : to x^p adog ovdexeQOV TtqoTtaQO^vxovwg u^g 
TiivaSog * Y.al IIlvdaQog dk rrjv doTiTirjv i^rjveyyie x^Q^^ 
dei (hg fieyid^et, quocum Etymologicum Magnum 808. 32 con- 
sentit et Eustathius, qui 1238 ex Pythionicis affert x^Q^^*^ 
ita^icpoQ^i) simulque x^Q^^^f- ^^S^ posse addit. Quae omnia 
cum afferat Bergkius in adnotatione ad illum Pindari locum 
addita, rectissime censet xe^adt in Pindarum intrusum esse 
ab Aristarcho vel ab alio Alexandrino, qui in Homero x^Q^' 
5og agnovisset. Atque genetivus substantivi x^Q^^^S ^er- 
vatus estin tabulis Heracleensibus I 12 x^^Q^S^og, Redden- 
dum igitur est Pindaro 

TtafifpoQq) x^Q^^^*" 

()) p xn 3. - J. wv. - ww _ - - - - - J. v.^ 

valecg ldY.QayavTog evdf^iaTov 'KoXu>yav^ (o ava, 

ita vulgo editur, quamquam codices PQB, quorum in hoc 
maxime carmine praestantia versu 7 conspicua est, ubi illi 
soli ex codicibus antiquis servant vocem roQyovwvy quam re- 
liqui omittunt, praebent c5 ava^: et exempla adsunt, quae 
demonstrent Pindarum vocativum modo ava^ modo ava for- 
masse. ava^ vocativus legitur in fine versus N X 77 

.... xal ifiol ^avaTov avv T(^d' htiTeikov^ ava^, 

10 ava in medio versu P IX 44 



J.W L^ ^^ Iv^^ 



i^eQWT^g, (I) ava ; xvqwv og TtavTCJV Tikog 
idem sine lo particula XHI 114 



V-/».y L_ — V-' — — -i V./ — 



ava, -Kovipotatv ixvevaat jtoaiv^ 
siquidem Boeckhio feliciter cessit coniectura. 



— [225] — 23 

Ab Homero qnidem forma ava cnm interiectioiie c3 con- 
iungi solet, apnd tragicos antem et comicos Atticos forma 
sollemnis est vjva^. 

§ 5. 

Saepe exitns imperfectns ortns est ex falsa versnnm di- 
visione cnm alibi tnm in eis carminibns, qnae qnoniam bre- 
viora snnt, qnomodo in versns dirimenda essent, certo indi- 
cari non poterat: 

7)0IV1. v^v^-w-^y 
^EXarrjQ VTtiQTare 

Bergkins cum versnm primum esse vellet hunc, discessit 
a ceteris editoribus, qni recte constitnemnt versum primum 
et parallelnm versum 10 hoc modo: 

\^\> -i w _ \j\y L_ — v^w/ — s^v-/ L_ _1 s-/ — s.^ L_ — 

^EkarrjQ vniqTaTB. ^Qorrag aycafj.avroTtodog Zev ' real 

yaQ lOQai 
XQOviunaxov (paog evQva-d^eviwv aQeTov. ^avf^iog 

yccQ 'ixei 

8) IV 21. 

aneQ KXv^ivoto /caida 

Ita versn primo epodi carminis nnum systema continentis 
constitnto omnes editores exitnm imperfectum efficinnt, qui 
eo minns probabilis est, quod simnl femininns est; nam in 
108 exitibus imperfectis, quos ennmeravimns , 24 exitus fe- 
minini snnt, quomm maior pars incerta. Versnm autem op- 
timnm efficiemns, si conexnerimns versus 1 et 2 : 



s-^ __ V-/W _ v^ — v^ -1 \j<y -. \j i_ ^ 



djteQ Klvfiivoio Jtalda ^anvtadwv ytn/aiTnov 

9) IV 26. 

ovTog kyu) TaxvraTi 

Prorsns eodem modo versns longior concinnandns hic: 
ovTog eyw TaxvTaTt x^^Q^S i^ >^fxl ^toq Xaov 



24 — [226] — 

10) vn 16. 

aiviau) Ttvyf^ag aitotva 

In omnibas quinque huius carminis epodis versus quintas 
€um sexto comprehendi uno versus longissimi corpore potest : 

± \J l^—bl^Jl \J\J _ \-^ _ ^ n5^ ^ _ y _1 V^S^ _ \J^ ^ 

aivi(J(o Ttvyfxag aTtotva \ xal naQa KaaxaU(f Ttatiga 

te ^afji(xyr]Tov adovxa ^bifjc 
avix^ jitpaiatov rixvaiaiv \ xo^AxcAarQi .... 
fpavTi (J^ avd^Q(o/t(ov Ttakaial \ ^rjateg .... 
Ttaldag' wv elg fiev KafietQov \ TtQeafivTatov .... 
exQeov (nrj nQVTtTe xotvbv \ aTtiQfx^ ajto .... 

In prima epodo secundus epitritus cadit in trochaeum 
more Pindari, quem infra capite tertio explicabimus. Noli 
autem haerere in versu longiore, qui 5 cola et 12 theses ha- 
beat; sane longiores ii sunt, quos editores agnoverunt N V 
str. 1 : 

_-i^_^_lwL_-l^ l^ -1^W_W^ Iwb^ 

qui complectitur 6 cola et 13 theses, et P I str. 6, qui ha- 
bet 5 cola et 14 theses. 

11) IX 51. 

vdaTog a^ivog akkd 

Versus cum sequenti iungendus est: 

>^^V> — \J\J l_ l_ L_ — . "^y^ _ v.^ L_ L_ — 

eit, d 3. %a\ ayavoQog ^Ttitov \ d-aaaov xcri vaog VTtOTtxiQov 

TtaVTOL 

eit, // 3. vdaTog a&ivog aXXa \ Zrjvog Tixvatg avaTtwTtv i^- 

alfpvag 
ejt, y 3. dafnaatfifiQOTOv aixfiag, \ etrjv evQrjatijtrjg avayei- 

ad-at 
eit. Si Z..fieliTa. aofplat fiav \ airtetvai, tovto de 7tQoa(pi- 

Q(ov ad^Xov 

fiav coniecit Schmidius pro codicum lectione (xiv. Pindarum 
quidem (.lav particula eodem fere sensu ac (liv usum esse, 
librarios vero invito metro fjiiv scripsisse, utriusque rei testi- 
monium est N X 29 



— [227] — 25 

Zev 7taT€Q j xGiv fiav ^gaTac q>fevl, aiyqt ol aro^a' 

Ttav dk riXog 
ev tlv 'eQyfav .... 
ubi omnes libri in fiiv lectione consentiant. 

12) IX 77. 

TtaQayoQelro firj noxe 
est versns primns epodi y , qoi in omnibns epodis coniungi 
potest cum altero 

eit. a\ eyw 8i xot (pLXav TtoXtv \ fiaXeQalg e/tupXiywv doidaig 

ejt, ^ . veuTiQwv. XiyovTi iiav \ x^ova . . . 

eTt. y . TtaQayoQelTO firi TtoTe | aq>eTiQag . . . 

€/r. (f. odd^ odol TteQalTeQat, \ fxla d' ovx .... 

13) XIV 1. 

KacpLaitDV vdaTwv Xaxolaav a%Te 
Quod Boeckhius hunc versum ita constituit et versum 
parallelum antistrophae c5 itoTvC IdyXata tpiXriaifxoXTti t\ 
id eo refellitur, quod versus desinere non potest in vocabu- 
lum elisione mutilatum. Recte igitur posteriores editores aut 
diviserunt post vdaTcoVj aut conexuerunt totum versum cum 
proximo : 

_ ^ w _ v-A^ -- I ^^ _ O -1 \-/ — v^^ _ \-y -1 w L_ — 

Kafpiaiu}v vdaTCJV \ Xaxolaai, raire vaiere xaXXiTttjXov ^dQav 
lu TtoTvi j4yXata \ (piXriaifioXTti r' EvrpQoavva , d-ewv xQa- 

riaTov 
In primi versus lectione stabilienda parui Bergkio et 
Christio, quia Boeckhii Xaxolaav traditum non est^ id autem 
quod Mommsenus in adnotationum supplementis defendit, 



W _ W _ •w' 
C/ 



Xaxoiaat aiTe 

exemplis quae attulit et ipsis suspicioni obnoxiis P V 68 
et P yni 96 probari non potest, cum non satis firma sint, 
quibus demonstretur regulam illam violari posse, secundum 
quam vocalis longa aut diphthongus in exitu vocabuli cor- 
ripi non potest nisi brevis syllaba aut antecedit aut sequitur. 



26 — [228] — 

14) XIV 15. 

Qaod in libris manu scriptis extat 

7taldeg iTtdnooc vvv Qdletd %e \ igaaifiokTte, 
metro adversatur, siquidem strophae yersus parallelus hic est 



— S-»V-/ _ ^^ ^ Vw/ — V-/V-/ — 



c5 lcTtdQag doidi^oc (iaoiXecac j XdQcveg 
nec minus sententiae, quod scholiastae quoque senserunt, qui 
supplent l7trjy.ooc, yiveod^e drjlovoTc, atque in uno codice C 
verbum yivea&e in textum irrepsit expulso vocabulo vvv. 
Qua ratione ductus Bergkius verbum, quod deest, ita sup- 
plevit, ut ex ejtdviooc ^fficeret htayioolze, quo simul metrum 
restitueretur; in fine autem versus iam Boeckhius nomine ter- 
tiae Gratiae, ex Hesiodi versu theogoniae 909 Idykatfjv re 
xai Ev(pQoavvrjv Qalirjv t* iQazecvrjv cognito, quod unus 
etiam scholiastarum habet, reposito metrum redintegi^ave- 
rat. Itaque Bergkius quidem haec temptat: Ttaldeg irca- 
xooHe vvv QaXia rc; Boeckhins autem scholiastam secutns, 
qui ait ajto nocvov eTtrjnooc yivead-e ' evcoc de (paacv TtQog 
TYjv TQiTrjv QdXecav tovto liyea&ac, credidit imperativum, 
qui exciderit, singularem fuisse numero quidem ad solam 
Thaliam pertinentem , sed secundum sententiam de tribus 
Gratiis dictum, sicut Idolaa singulari numero additum sit, 
quamquam pertineat ad omnes tres deas. Itaque mavult: 

Ttaideg, eTtdnoog yevev Qakia Te. 
Sed haec vix Pindaro tribui possunt: 

c5 noTvc IdyXata q)ckrjaii^ok7te t' Ev(pQoav^va , d-ew 

nQaTiaTov 
7cai5eg, eTtdnoog yevev, Qakia Te 
iQaaifiok7te, idoiaa Tovde xcj^ov .... 
Ferri quidem poterat i^tdyioog Te yivev Qakia, sed Te post 
QaUa addito figura aTtb %ocvov fieri non potest. Pri- 
mum autem quaerendum est, num iure forma Hesiodea Qa- 
kia reposita sit invitis omnibus libris. Atque scholiasta qui- 
dem, qui formam nominis ex ipso Hesiodi versu, quem ad- 
notat, sumere potuit, fidus testis non est. Qdkeca autem, 
quod libri praebent, auctore Hesiodo quidem Musae nomen 
est, th. 77: 



— [229] — 27 

Ki,€iw T^ EvriQTCT} TB Oakeia te TeQifJixoQt] re 
Sed cam ApoUodorus I 3, 1 et Plutarchns c. princ. phil. 3 
Gratiam ita appellent, consentaneam est Pindaram qaoqae 
tertiam Gratiam appellare potaisse Qdleiav. Accedit aliad: 
Pindaras enim locis parallelis in eodem vocabulo sonove 
repetito egregie se delectat: conf. e. g. VII eit, a 6 
TtariQa^ eit. ^ 6 TtariQog^ P IV otq, a 7 ev aQi^aTOv, otq, 
/i' 7 eveQyiTat, otq, cJ' 7 evdeleXoVj I V (IV) otq, a 2 exari, 
avT. (f 2 «xart, en. a 6 Ovkaxidtf, en, y 6 OvXaTiidfjc, @a- 
keta aatem respondet vocabalo strophae /t^aa/A^^at. Qaam- 
obrem veri non est dissimile Pindaram vocabalam Qaketa 
ita posaisse, at in antistropha eandem locam teneret, qaem 
in stropha tenet ^aoiXeiat, Qaod si veram est, versas alter 
et tertias coniangendi sant, Te inter vocabala Qaketa et eQaoi- 
fioXTte eliso 

J. W\> _ Vw/ _ v^ -1 w^ -_ v^ »^ v^ v^\> _ \-/ _ w _1 ww _ \-/ _ "^ _ 

OTQ, io liTtaQag aoiStfiot ^aoikeLat XaQtTeg ^OQXOf^ievov 

Ttakatyovwv Mtwav i7tio'K07tot, 
avT, Ttaldeg ejta-Aoot ^ - ^ Qaletd t iQaoif^oX^te, Idoloa 

Tovde Tiwftov irt^ evfievel Tvx<f 

Syllaba anceps in fine coli^ qaa eiasdem carminis versas 1 
insignis est (cf. 12) , alibi qaoqae non rara est in strophis 
logaoedicis, cf. IX ep. 8 

l\>_v-/_lv>_ V^V^ _ W _1 V> _ V^W _ V^ L- — 

et P X str. 3 



v^ -1 v^'»»-/ _ V-A^ _ W -1 V^\^ L_ ^ 



Qaid in lacana interciderit , vix certe dici potest, vvv, qaod 
libri habent, non necessariam, cam seqaatar idotoa Tovde 
xwfiov, fortasse insiticiam est. Verisimillimam aatem mihi 
esse videtar intercidisse yiveo&e et scholiastas, qaos nos ha- 
bemas ad hanc locam, Byzantinos, qai in libris non lege- 
rent yiveo&e, idem in scholiis antiqaioribas legerent, rem ita 
intellexisse, qaasi yiveo&e illad cogitando sapplendam esset. 
Praeterea aatem vitiam inesse saspicor in epitheto langaido 
BQaoifiokTte tertiae Gratiae, cam altera nominaretar fptXrioi- 
uoXTte, Collato igitar P IV 136 TvQovg iQaotTtloxd^iov scri- 



28 — [230] — 

bendum esse conieio iQaaUo}.7t€, epitheton aptum eins Ora- 
tiae, qnae &dXeia i. e. florida appellatur, Biqnidem iqaai- 
jri.6'Ka^og et iQaaUoi.7tog significare possunt iQatuvovg TtXo- 
Ttafiovg €Xiov et iQaTeivbv nokTtov ex^nv, nam iQaairtXo- 
xa^og haud minus apte explicari potest Ttloxafiiov iQwv, 
ita ut iQaatxQfii.iarog significare debet xQW^'^^'^ iQwv. De 
iQaal/tTSQog , quod Nonnus de love sub aquilae forma Oa- 
nymedem rapiente dicit, KQovldrjg iQaaljtTeQog oQvig ^Eqclp- 
Tcjv, dubitari potest, sed verisimilius explicatur iQareivce 
TtreQa ex(ov, quam vn' 'eQCJTog TtTCQa xivCJVj quia ^EQtoTtor 
additum est. KoXnog autem eo, quo conieci, sensu in al- 
tera parte compositi extat in fia&tmokTtog et ewcolTtog. Ita- 
que versus alter antistrophae sic videtur esse restituenduB : 

Ttaidegy iTtdxooi yivea&e, Qdletd t iQaaUolTte, idoiaa 
Tovde Y.G}^ov irt' ev/xevei Tvx(f 

15) et 16) XIV 19. 

avT. 7 ovveY.^ ^OlvfiTttovtxog d Mtvvela aev ?xari 
et OTQ, 7 el aocpbg el yMlbg et Ttg dylabg dprjQ. ovTe ydg 

&eoL 

• • • • 

avT. 8 fielavteixea .... 

OTQ. 8 Tt aefivdv XaQtTtDv .... 

Hoc modo si versus cum Boeckhio dispesces, non solum exi- 
tus imperfectus in antistropha offendet, sed multo magis en* 
cliticum tL, quod a nullo libro traditur, in initio versus po> 
situm. Incidendum autem esse post MtvveLa onmes recen- 
tiores intellexerunt : 

-1 V-A-</ _ V.A-/ ^ \J 1. \u\J L- — 

OTQ. 7 el aoq)bg el nakbg et Ttg dyXabg dvfjQ 
• avT. 7 ovve% 'OlvfiTttovtnog d MtweLa 
Improbanda est correctio Bergkii Mtvveta, quippe qua novuB 
inferatur exitus imperfectus, quamquam omnes libri praeter C 
proparoxytonon tradunt. Sed per se quoque Mtvveta rei- 
ciendum est, cum femininum sit adiectivi in -og Mtvvetog, 
PindaruB autem ea tantum feminina in -eta more Aeolico et 



— [231] — 29 

Attico proparoxytona vel properispomena admittat. quae deri- 
vantnr ab adiectiyis in -vjgy velnt alri&eia^ JirQhteia etc, 
aut a masculinis in -t;^, velut d^iXeia a d-riXvg^ ^aXua a 
*^aAt;g(?), ykvxeia a ykvTivg^ etc. 

17) P VII 19. 



v^ w _ v-/^ i_ Sl \j ^ \j 



(pd-ovov a^iu^6(xevov xa ^aXa ^qya \ q^avri ye . . . 

Qui versus cum sit tertius epodi carminis, quod ex uno 
systemate constat, nihil obstat quominus aliter dividamus 
versus, e. g. sic. 



*^ \.y — WW l_ >^ \J — \J 1. \./\J — 



(pd-ovov ai^iet(i6ixevov ra xala eqya, (pavvi ye \iav 

L \j - \j 1. \j\j — 

ovTCj Tcev avdQl /taQfiovifiav 

&aXXoiGav evdaifioviav . . . 

Quod si recte proposuimus, elucet, quam fallax indicium ver- 
suum dividendorum sit interpunctio. 

18) N Vm 16. 

J. \J — 1 ^J^J \_ JL \J — \J J. V-/V-/ _ \J\J L. ~ 

JeivLog diaawv aradiiov xai naxQog Miya Nefieaiov ayaXixa 

Versus finis statuendus est post Miya, verba autem quae 
sunt Nefxeaiov ayalfia versui proximo praefigenda, quod in 
omnibus epodis fieri potest: 

y^ 5 JL \J i-v^v>L- — v-^— v-' — 

eTt. a JeivLog dcaawv atadiiov xal TtazQog Miya 
eTt. /? alfivltjv fivd-vjv 6fi6(poiTog, 6olo(pQadi^g 
eTt, y viodvvov xai Tcg nafiaTov driycev. rjv ye fiav 

y^ 7 ^-^^ — ^"^ — b^-lw Lv>L_ — 

eTt. a Nefieaiov ayakfia. avv ^fi^) yaQ tol q^vrevd-eig 
ejt. ^ nanoTtoibv oveidog. a to fiiv XafiTtQov fitOTai 
eTt. y i7tiK(jjfiiog v/xvog dij Ttakai, xal TtQlv yevia&ai 

De constitutione metrica, quam supposuimus, in altero 
capite disseremus. 



30 — [232] — 

19) I IV 14 (III 32). - ^ - vys^ - ^ 

e7t. a 2. iTTTtOTQOfpoi t" lykvovTO 

Versue alter in omnibus epodis carminum III et IV iungi 
potest cum tertio, nam in epodo carminis III hiatus impedi- 
tur digammate verbi larc: 

in. tTt, 2 ov\i(f>VTOv ov TcaTeXiyx^i. \ {fyiaTs fiav Kkeiovvuov 

IV. BTt, a' 2 iTtTtOTQocpoi T^ lyivovTO I x^^^^V '^' ^^«^ adov. 

STt. ^ 2 nqiv Tclog aytgov lyiea&ai. ' t&v ts yaq xai 

TGiv didol' 
€7t. y 2 alV ovoTog /.uv Idia&aij | avfiTteaeiv d^ avL^i^ 

fiaQvg. 
eit. d' 2 ytveTai laxvog eQyov. \ ev&a levxu-d-elg -KaQa 

Tripodia dactylica in prima epodo carminis IV exiens in 
trochaeum, id quod quaestione III demonstrabitur, indieium 
est carmina III et IV dividenda esse, quod recte fecit Berg- 
kius. Idem autem fit in primo versu strophae, qui in utra- 
que stropha carminis III et in septem strophis carminis IV 
inde ab antistropha a usque ad antistropham 6' hanc for- 
mam habet: 



_l^ L^ J.^ JL^ 



in una tantum stropha IV a {UI /:?'] hanc: 



JLv^— s-/-1v^_-v>J1'w/ — — -iv-/--v-' 



"EoTi fioL d-eibv exaTc fiVQla rtavTa y.ilevS-og 

20 et 21) P V 80 et 111 
apud Bergkium hi sunt: 



' vy 



80 KaQvele 
111 ykCoaaav Te 

Quamquam concedendum est in carmine P V exitus imper- 
fectos crebros esse [in 1 24 versibus 8 occurrunt) , tamen hoc 
interest, quod octo illi exitus imperfecti masculini sunt. ii 
autem, quos Bergkius constituit, feminini, quo accedit, quod 
in omnibus exitibus imperfectis nullus est vocativus in -€, 
atque omnino rarum est -e, nisi in particulis noTi et Ti. 



— [233] — 31 

Praeterea autem eo offendimur . quod BergkiuB v. 81 ineo- 
hari vult ab enclitica elisa a' iv dairl a€(ilKofi€P, Dif&cilli- 
mum quidem est ad explorandum, quo modo versus 7 et 8 
strophae constituendi sint, cum quattuor ex octo versibus pa- 
rallelis corrupti in libris tradantur. Sunt autem hi versus 
certi et ab omnibus editoribus recepti, nisi quod Boeckhius 
et Bergkius malunt a/ib (ia&fjiidiov 

OTQ, a 7 alMvoQ ay.Qav fiad^fUdiov ajto \ avv Evdo^i(jt ^iera- 

viaeat 
azQ, ^ 7 afunfjev iv ycoiloTredov vaTVog \ x^eotf %6 acp^ ?x«< 

TLVTtaQiaaivov 
avr. d' 7 yXCtaaav re' d-agaog re ravvTtreQog \ iv oQvt^iv 

aierbg enXero' 

et cum levi correctione ex aldouararov librorum 

avr, a 7 ocpd-aXfibg aldoiorarov yiQag, [ re^ rovro (xiyvv- 

fievov (pQevi' 

Post aTto finis versus statuendus, nisi cum Bergkio comgere 
volumus arQ. a anb (ia&fiidwv et arQ. y verba tradita 

T(j> ycal AaY.edaifiovL Iv *^Qyei re nal ^ad-etjc TlvXdj 

in hunc ordinem redigere: 

T(ji xal tad-icf Ilvkqf Iv ^'AQyei re •Aoi AanedaiiJiovi 

(ubi Bergkius hiatum construit IlvXq) iv. qui quamvis ex- 
cusari possit, tamen mutatione satis audaci non commenda- 
tur), et arQ. & pro x^iz/iacTii/ scribere xevfiareaa\ et avr. <J' 
pro ravvTtreQog nominativo singulari ravvjtreQotg dativum 
pluralem, quae mutatio ipsa sententia non flagitatur. 

Metrum igitur hoc in corruptis versibus restituendum est : 

1 w i_ _1 \j\j — s./^ I wJL — w — \j\j ^ \j ^ 

a) avr.,l/ 7 libri habent ixvrifir]lov (vel fAvaixrjcov) . iv 
reaaeQOLTiovra yaQ, ubi forma ionica mira est, verum de- 
fendi videtur altera forma ionica: 

b) arQ. y 7 fiavrrfiov rqj xai Aaiiedaifiovi 

8ed neuter versus id metrum continet, quod desideratur, prior 
autem metrum verum recipit, si forma regularis restituitur 



32 — [234] — 

fivafielovj alter si praeterea cam Ghristio relativo forma da- 
tur (^. Scribendam igitar 

fivcc/ieiov iv zeaaBQa%ovza yag 
et ^avreiov f^ nal ^axedal^ovi 

c) avT. y 7 libri habent KaQveV kv dairl ae^lKofiev 
abi metri caasa viri docti eandem ioniBmam inferre conati 
sant KaQvrjt\ ev daiTi aefilCofiev in cognomine Apollinis 
praecipae dorico. Vera aatem mihi esse videtar hoc loco 
emendatio Bergkii, si verba ab eo constitata in nnam ver- 
sam coniangimas: 

TtolvSvTov %Qavov' 

ev&ev avade^afievoi, 

^!d7toXXoVj Te^ 

KaQveie a* ev dacTi aefilKofiev 

KvQavag t^ ayayLTinivav Ttokiv. 

d) OTQ. & 7 libri tradant 

^av-S-eiaav (vel ^av^eiaav) ycatfiwv &^ vnb xevfiaaiv 

Optime de hoc loco disserait Mommsenus in adnotatione, 
qai locam corraptum sic restitaens plaasam talit Christii: 
[TtQoyovoL JiQnealla) . . . (.leyaXav d' ctQeTav 

dQoaffi fial-d-ax^ 

^avd^eiaav vfiviov vrto jcfiv/uofati/ 
axovovTl Ttoi x^^^ (pQevLj 
acpov okfiov, vl(^ Te TLoivav xolqlv 
^vdiKov T* JiQ'Aealk(je. 

Bergkias aatem illias Qavd-eLaav caasa versam, qaem septi- 
mam namerat, constitait - - -, qaamqaam acpov oX^ov^ quod 
epexegetico more additur ad fieydXav aQeTav, docet fieya- 
kav aQeTav ^avd^eLoav improbandum esse. Altera quoque 
emendatione, vfivwv pro %wfiiav ^\ cuius Beckius auctor est, 
non solum metrum restituitur, sed etiam sententia ; nam 8q6- 
aog fiak&axrj multo aptius de carminibus (vfivoL) dicitur quam 
de comissationibus (xwiuot), cf. N IX 49. P I 98. N IV 4. 
I II 8. 

Ut omnia, quae singillatim exposui, complectar, verBum 
7 in octo strophis sic restituendum esse arbitror: 



— [235] — 33 



_-lv^L_~'^^-Wy 



GTQ. a alijvog j axQav (ia&fnidiJV ano 

avT. a oq^d^aXixbg \ aldoioTaxov yiqag 

GTQ. §! afxeiilJBV j ev 'AOiXoTtedov vanog 

avT. §! jLivafieiov. \ Iv TeaaaQanovTa yaq 

OTQ. y fiavreiov' \ (p xal ^axedalfiovi 

avT. y KaQveii \ a* ev dacTi ae^ltoiiev 

aTQ. (T ^avd-eiaav \ vfiv(av vnb x^vfAaaiv 

avT. (T yhbaaav Te ' \ d^agaog 8h TavvTtTeQog 

Post tertiam syllabam Pindams caesuram retinuisse videtur. 
aeque atque in eodem carmine str. 4 

nbi de divisione versus quaestio esse non potest, post quar- 
tam syllabam septies caesura facta est in octo strophis. II- 
lud quoque memorari attinet, in stropha ^ Findaro in altera 
syllaba diphthongum et in afienpev occurrisse, quae tanto- 
pere ei placuit, ut in quattuor quae sequuntur strophis ea- 
dem diphthongo in eadem sede uteretur. Qua de causa non 
assentior Bergkio, qui formas aeolicas fivafifjov et fiavTfjov 
ex formis ionicis traditis fivrjfiriiov et ^avTrjtov elicuit. Li- 
cet autem suspicari formas ionicas ita irrepsisse, ut in avT. fi' 
vitio orto ^vafieia hiatus removendi et metri redintegrandi 
causa scriberetur fivafirjf ev xtA. (vel fivrjfirji^ iv) quod 
praebent codices DEFH et scholia, tum autem formam io- 
nicam illatam esse in eos quoque libros, qui retinuerant sin- 
gularem, itaque legi in libris BCPQRS etc. fivafirjiov vel 
fivYjfiriiov. Singularem autem genuinum esse non pluralem, 
quamquam uterque sententiae aptus est, eo quoque proba- 
bile est, quod singularis numerus assonantiae, qua Pindarum 
gaudere hoc loco vidimus, magis satisfacit, nam stropha 
proxima habet fiavTetov: quamquam vereor ne assonantiae 
nimium tribuisse nonnullis viris doctis videar. 



22) I Vn (VI) 33. - V.W L. li ^ 



l4fiq>taQri6v Te 
Ex hoc versu Bergkius exitum imperfectum expulit me- 



34 — [236] — 

tro audacter correcto et duobas reliquis yersibus parallelis 
ad huius exemplum conformatis, cum ederet: 



w — \,j\^ _ b^ 



av^ l4fiq)idQ€tov 

Causae, quas affert, hae sunt: v. 26 — 30 laudato eo, qui pro 
patria moritur, pergit Pindarus v. 31 sic: 

TV di, Jiodozoio nai, ^iaxaxav 
aiviiov MeXeaygov, alvicov 8k xal "EiiTOQa 
'AficpiaQYjov re 

evav&i^ aTti^tvevaag alcxlav 
GTQ. y TTQOfidxcov dv^ ofiikov, ev-d-^ aQiaToi 

eaxov 7ioke(.ioio veixo$ iaxdTacg ikTtiatv. 

Meleager et Hector patriam defendentes pugnaverunt. 
Amphiaraus autem Thebas cum Adrasto oppugnans mortuus 
non recte componitur cum Meleagro et Hectore ad laudem 
propugnatoris et defensoris patriae illustrandam. Scholia vero 
nomen Amphiarai non exhibent. Itaque Bergkius censuit la- 
tere in hoc versu nomen proprium eius loci, ubi filius Dio- 
doti occiderit, quod coniectura assecutus est dv^ IdiKpidQetov, 
Guius audaciam ferre possemus, si pugnam ibi commissam 
esse a Thebanis sciremus. Sed nec quicquam traditum est 
de hac pugna, neque verum est Amphiarai nomen ineptum 
esse, dummodo tertium comparationis non in defensione pa- 
triae sed in fortitudine praecellenti quaeramus jtQOfidxfov dv^ 
ofiilop. De virtute autem Amphiarai conferenda sunt, quae 
Pindarus Adrastum dicere fingit mortuo Amphiarao VI 1 6 : 

Tlo&eio GTQaTiag ocpS-aXixbv ifiag 
d^rpoTeQov (xdvTiv t^ dya&bv ytal SovqI fidQvaa&aL. 

Quod autem scholio nomen Amphiarai non contineri ait 
Bergkius, haec omissio multo facilius explicatur, si duobus 
nominibus propriis tertium additum est, quam si nomen loci 
in libris antiquis extitisset. Accedit quod locus pugnae non 
apte exprimitur verbis dv^ IdfKpidQeiov , si in eodem enun- 
tiato adicitur 7tQoi.idxiop dv^ of.ulop, 

Epodorum autem a et y versus parallelos hoc modo 
constituit Bergkius: 



— [2371 — 35 

e7t, a 6 y J. w _ ^ 

alV a TtaXaia yaq 
pro codicum lectione akXa TtaXala yaq 
et tit, Y 6 reaiaiv afilXkatg 

pro codicum lectione Teaiatv a^lJiXaiaiv 
(quod ut reliquis versibus parallelis^ quales traditi sunt, re- 

spondeat, per synizesin in primo vocabulo rlaiaiv pronuntian- 
dum est, nisi scribere malis aalatv^ quod Mommsenus ob 
cacophoniam hoc loco evitatum esse putat) . Bergkius autem 
insuper metricam licentiam introducit in STt, a 6, ubi Tta- 
laia syllabis anapaestum effici vult, cuius usus tria*J tan- 
tum exempla extant Xni 78 raXaoxHi, P IV 233 atokei 
et incertum N IV 17 Kkeiovatov. 

Concedendum est Bergkio metrum rersus 6 mire cadere 
in duas syllabas longas et unam ancipitem, id quod in car- 
minibus aeolicis admodum rarum est; nam certa exempla 
deprehenduntur haec pauca: 

P XI str. 1 - -i ^ - v^v> - ^ - wv> - w L_ l' ^ 

et tria in epodo IX, cuius metra non solum hac in re 
maxime recedunt a ceteris carminibus 

IX ep. 4 - -^ - -^^- ^ L L_ - 

ep. 5 -^ L L. - 

ep. 7 - — ^ - \^ ~ ^y^ L_ ^ - 

Quae causa num sufficiat ad corrigendos versus, diiudicare 
non audeo : nam exitus imperfectus in te corroboratur eodem 
exitu I 62 viycraQ a^^qoaiav ze qui vix removeri potest. 
Metrum autem usitatum restitui possit, si versus 6 cum se- 
quenti iungatur, quod fieri potest, si ctt. a 6 scribitur alXa 
TtaXaia y evdet x^Q^^ P^o librorum rtaXaia yaq et in 
en. y 6 dativus afiilXaig pro afiiXkacaiv. Tum metrum 
hoc sit: 

ert. a aXXa JtaXaia y^ evdet x^Q^S afivdf.ioveg dk ^Qoroi 
ejt. ^ ji^(ptaQYi6v r' evavd^e aniTtvevaag aXtniav 
en. y reaiaiv ajiiiXXaig evavd-ia xai Tlv&ot axifpavov. 



') Nam P IX 105 Bergkii coniectura admodum incerta est. 



36 — [238] — 

Apta est haec mensura eo qnoqne, qnod syllaba illa, qnae 
in omnibns epodis ei diphthongo ef&citnr, ad trinm moramni 
tempns extenditnr. Yersns strophae qnintns praebet exempla 
ultimi pedis coli spondaici, qnem nostra mensnra recepimns : 

_1 __ _ v.yw — \> 1 wo — v^ _ w -1 w — \y\^ b^ 

23 et 24) I Vm (Vn) 11, 61 

CTQ. ^ 1 aroX^taTOV 'EkXadi iiox^ov. aXXa 
GTQ, C 1 TO xal vvv <p€Q€i loyov, iaovTai ti 
Versus primns strophae cnm altero coninngendns est, 
maxime ideo, quod post aXXa seqnitnr pronomen encliticnm 
uol et qnod otq. d' 1 exit in particnlam di elisam 

eTTel S^EacpctTiav iTtaxovaav slTte 8^ \ evfiovlog 

Lectione tradita non impeditnr coninnctio in his strophis: 

s^ -1 _ \> _ WV/ _v^_\-/l_ — '^— '^ — W^ — 

OTQ. a KleavdQif) Tig akixif ts Ivtqov evdo^ov, to vioi^ 

Tia/iiaTCJV 
GTQ. ^ aTol^aTOv ^Ekkadi ^oxd-ov. aXX* liiol dei^a fikv 

TtaQOixo^iviov 
GTQ. Sf e7t€i d-eacpaTwv eTtaxovaav elne 8^ ev^ovXog Iv 

HiaoLat &ii.iig 
GTQ. r To xal vvv (piQei Xoyov eaatrtai t€ Moiaaiov oQ^a 

NiycoxXiog 
In stropha e versns restituitnr scribendo evdv pro ev&vg: 
lovTiov (J* Ig aq^d-LTOv ovtqov evdv XeiQiovog avtix^ ayy€- 
Xiai^ qnod facile fit, nam sententia localis, qnae inest in 
ev&v^ hnic loco aeqne apta est ac sententia temporalis, qnae 
inest in ev&vg. In stropha / pro libromm iveyxutv xoifxaTo 
emendandnm est cum Bergkio (piQtJv exoi^aTo: 

Ge d^ eg vaaov Olvoniav (piQcov exoi^aTO, dlov IV^a 

Tixeg 

In ea quae superest stropha g\ nbi legimns: 

V^ _1 _ 'w' _ V.A-' _ \-> _ \^ <C^ _1 V^ _ W _ V^V> — 

ye(pvQ(OGe r' liTQetdaiGi vogtov, ^Ekivav ir* ikvaaTo, 

TQwtag 
eo loco, quo in reliqnis strophis trisemam longam posnimns, 
extant dnae breves , priores syllabae vocis ^Elivav. Vetat 



— [239] — 37 

autem lex notissima, ne longa trisema solvatnr in duas bre- 
ves. Quae causa yidetur fuisse, cur neque Mommsenus ne- 
que ChriBtius versus auderent coniungere. Possunt vero lon- 
gae trisemae vicem gerere duae breves tum, cum ante prio- 
rem brevem constanter vocabulum finitur: tum enim longae 
trisemae substituitur pausa unius morae et duae breves 



Atque id in versu quinto factiim esse negari vix potest. ubi 
in hoc metro 



J. W _ ^J^' _ v> ^ - v^ l_ l^ 



ter solvitur thesis quarta, quater non solvitur, sed ita ut, si 
solvitur thesis, tote eam verbum finiatur, quod idem in primo 
versu fit ante ^EXivav, 

Itaque cola versuum ita dimetimur, ut pausa illa ante 
initium coli incidat: 






Y ^ \ V-/ _1 _ V^ — V-/\-' _ \-/ _ \-/ I _ V^ _ V^ _ \.>\J _ 

et 






V. 5....-'^-^-^ I - w L_ ^ 

GTQ. a Moiaav. ^x iityaXoiv 6h \ Ttevd^cov Xvd-ivrei^ 
GTQ. {f XQ^ ^' ^^ €7CTa7tvloiGi | Oi^fiaig TQafpivva 
GTQ. y GiufpQovig T^ iyivovTo \ tvivvtol tb dv/,i6v. 
GTQ. d" TtavGaTB' ^QOTiuiv dk I kexicov TvxolGa 
GTQ. B vBVGav a&avoiToiGiv I ijtiiov dk naQJtog 
GTQ. '^' ^lylvav G(p€TiQav tb I ^Ltav /TQOfpaivev. 
GTQ. C TtaTQadeXfpeov ' aU-\-yiiov t(^ Tig a[iQnv 
Semel igitur (in stropha ^) verbum continuatur ex priore in al- 
terum colum, sed non hic versus solus obstat, quominus ver- 
sum dividamus, sed etiam tres illi, qui ante caesuram exi- 
tum imperfectum habent, a di^ y iyivovTo, g Ti. 

Quibus ex locis videmus, quae differentia intercedat inter 
eam pausam errhythmam, quam hoc loco in medio versu de- 
prehendimus (cf. II § 3, 3] , quae certum temporis spatium ex- 
pleat, neque syllabam ante se positam producat tideo exitus 
imperfectos ante eam ponere licet) , et pausam arrhythmam. 
quam in fine versuum esse conicimus. Ante eam enim ul- 



38 — [240] — 

timam versus syllabam, quae thesis semper est, constanter 
paulum produetam esse inde apparet, quod exitus imper- 
fecti, qui productionem non admittunt, ibi evitantur. 

§ 6. 

Ex 24 quos tractavimus locis cum confidenter correxe- 
rimus 22, quinque carmina iis adnumerare licet, quae exi- 
tum imperfectum reformident: a IV (30), d VII '95), 
a P VI (54), a P VII (22), d I III IV (90). Carent igitur 
omnino 17 carmina exitu imperfecto. Nunc 27, quae rema- 
nent, percenseamus. Atque primum quidem ea carmina se- 
ponamus, in quibus exitus imperfectos consulto positos esse 
inde concludas, quod complures in versibus parallelis occur- 
runt. Quae sunt, numero exituum imperfectorum diviso per 
numerum versuum addito : a X -^^ d XIII y^, a P II 
^. dV m^, rfPIV^, «PV^T, aPX^y, aNm 

^, ^nVt^, t/Nx^, c/iv (IV) ^. a I vin (vni ^. 

numero 12. Remanent 15 carmina I, II, III, V, 
VI, IX, XIV, P I, P XII, N IV, N VI, N VD, 

N Vin, N IX, I VII (VI) , quae continent exitus imperfectos 
23. Perlustremus igitur singulos locos ita, ut primum quae- 
ramus, num lectio tradita sententiae sufticiat, deinde nnm 
aliis locis idem vocabulum vel eiusdem generis vocabulum 
in fine versus positum sit et in natura vocalis exeuntis ex- 
cusatio praesto sit. 

1) I 62 s^-^ L.^ 

vexTaQ afi[iQoaiav re 

Post versum bis fit hiatus, ideoque cum sequenti iungi 
non potest; versus autem paralleli octo exeunt in longam, 
unde apparet exitum brevem poetam non quaesivisse. 

Ti bis in exitu masculino positum est : X 59 vvKa(po- 
qiaiaL re; ubi exitus versuum parallelorum sunt 2p, 2br, 1 i, 
et P lU 94 edva re, ubi exitus versuum parallelorum sunt 
61, Ih, Ip, 2i, si quidem &a^ia (v. 78) ultimam brevem 
habet neque codicis R ^i^a/ud est recipiendum. X 59 exi- 
tus imperfectus non offendit, cum quia versus paralleli ha- 



— [241] — 39 

bent quattuor exitus breves, tum quia caimen X imper- 
fectis exitibus obsitum est, P III 94 vero offendit, quod 
7 versus paralleli in longam exeunt. Nec minus offendit ri 
I VII 33 in exitu feminino l4f4(piaQY]6v tb, qui simillimus 
ei est de quo agimus v&KzaQ a^figoalav ts, quem vidimus 
nisi audacibus coniecturis removeri non posse. Gertum au- 
tem est b finalem vocabulorum ri et Ttori in usu Pindarico 
aliter tractari atque e finalem ceterorum vocabulorum, cf. de 
7toT€ paulo infra sub 7) III 13. 

2) I 86 - - ^- - v> i_ -: -^ - w i^ 

B7t. y 6 cog evveTcev ovd* axQayroig icpaipaTo 

• • • • 

eneai tov ^ev ayaXXiov . . . 

Gum in reliquis tribus epodis versus sextus in "longam 
exeat, Byzantini versum cum sequenti coniunxere, utque idem 
facerent in epodo tertia, inseruere wv post irpaipaTo, quod 
Boeckhio placuit. 

Habemus autem versus in terminationem verbalem -to 
exeuntes sex, ubi exitus brevis quaesitus esse videtur, quia 
exituB longi ibi rari sunt : 

II 110 dvvaiTo, ubi sunt Ih, Ip, 2br^ li. 

X 25 eTCTlaaaTo^ ubi sunt II, Ip, 5br, 3ih. 

P II 36 naQeli^aTO, ubi sunt 11, Ih, Ip, 4br, lip. 
P IV 224 axl^ipaTo, ubi sunt 31, 3p, 2br, 3i, 2ih. 
P V 112 eTtXeTo, ubi sunt 1 h, 2p, 2br, lip, 1 i, lih. 

1 VI (V) 37 g)elaaTOj ubi sunt II, 1p, 2br, 1 ip, li. 
Gontra N VI 25 yiveTo unicum exitum imperfectum in car- 
mine 62 versuum secun^um scholion infra docebimus corri- 
gendum esse. Itaque cum verisimile non sit kqxiifjaTo clau- 
sisse versum I 86, aut amplectendum otiosum Byzantinorum 
emblema cum Boeckhio est, aut scribendum irpaitTeTai. 
Quod MommsenuB quidem versus 6 et 7 coniungit ultimam 
syllabam verbi eq>axjjaTo produci posse ratus ante digamma 

vocis eTteat^ id concederem, nisi de longa trisema ageretur 

» 

. . . hpaxpaTo hteai. 



40 — [242] — 



- J. w - siT^ w ^ 



3j II 25 . . 

. . . Ttivd^og d^ IniTvet fiaQv \ xQeaaoviov 

ubi 6unt 61, 3h, lip. Respondet igitur ille exitus in -v 9 
exitibus longis, unde, cum corrigi non possit, verisimile fit 
-V finalem in fine versus productam esse. Altera -v in 
fine versus apparet P II 79, (ia&v ' ayievag^ ubi exitus sunt 
6p, lip et lih V. 31 ozi \ ifi(pvliov, ubi iudicium pendet 
ex sententia de otl stabilienda. 

4) II 104 . . . -v^-l- - wwir^ 

. . . arpd^oviaTEQov re x^Q^ 

ubi sunt 21, 4p, 3br, li, unde consentaneum est exitu brevi 
hoc loco quaesito excusari exitum imperfectum; mirum au- 
tem illud est, quod exitus brevis quaeritur in fine strophae, 
ubi nostro sensu clausula plenissima postulatur. 

5) n 110 - -i w_ v^ L_^ 

rlg av (pQaaai dvvairo 

ubi sunt Ih, Ip, 2br, 1 i, itaque in fine epodi sicut in fine 
strophae huius carminis exitus brevis quaesitus est, imper- 
fectus autem non evitatus. 

. . . aT€ niaa ixe yeytjveiv rag ano 

ubi sunt 41, Ip, li. Adiungamus reliqua exempla praepo- 
sitionum, primum sex earum quae in anastrophe sunt: 

Vin 4 av&Qutnwv negt \ ^awfievijv. 11, Ih, 3p, 2br, 11. 
P V 7 (ia^fildwv ano. 4p, 2br, li, lih. 

P V 94 avdQ&y fiiTa. 41, 1 h, 2p, lih. 

firjTiog afiag ano. 51, 1 p, 1 br, 1 ih. 
N X 85 naatyvfiTov niQi, 11, 2br, 1 i, lih. 

1 VI 8 Ar/ivav xara | anivdetv. 11, 1 p, 2br, lip, 11. 

Praepositiones autem versus fine a substantivis dis- 
iunctae hae sunt 6:') 



*) cf. de VI 53 icXX' kv \ xixQvnio yag axotvi^ .... praefatio- 
nem et supra § 5, 2. 



— I2431 — 41 

IX 19 oov T€, Kaa%aXla, naqa \ !^k(peov re ^ied-Qov. 

Ih, 3p, 3br, li. 
X 20 TtoTl I TvekdQiov. Ibr, li, lip, 2ih. 
XIII 98 Tiara \ "Eklada. Ip, 4ih. 
XIV 10 Ttagd \ nv&iov. 11, 4i. 
N V 3 TteQl I Ttavrvjv. 31, 1 p, li, lih. 
N X 31 TteQi I iaxariov. 11, 2br, li, lih. 

Horum locorum, qni exitum imperfectum post praeposi- 
tiones adnaflgBum habent, duo sunt qui a reliquis recedant: 
ni 9 enim et N III 9 exitus imperfectus respondet exiti- 
bus maiorem partem longis (i. e. qui longam vocalem ha- 
bent 1 et hj , utroque autem loco extat ano in anastropha. 
Verisimile igitur est his locis formam praepositionis exti- 
tisse, quae exitum perfectum praeberet. Gum autem docueri- 
mus n 25 fiaqv respondere 9 exitibus longis yocalibus 
insignibus, haud procul abest quin coniciamus formam eam 
fuisse, quae in titulis aeolicis servata est aTtv. Contra reli- 
quis locis 1 1 exitus brevi vocali insignes (si comprehendimus 
br, p, i, ip, ih) longos numero superant vel aequant. Sunt 
autem praepositiones naqa bis, xaTcr, xara, /tiera, a/ro, Trori, 
jteQl bis, Tteqt bis. Desunt ava, avrl, ivl, iTtl, vjto. 

7) m 13 . . . ->^- 

. . . tav Ttoxe I "larQov. II, Ip, 1 ih. 

loci ttbi Ttore exitum imperfectum ef&cit, sunt hi : 

X 104 a Ttore \ avaidia. 1 br, li, lip, 2ih. 
P I 16 rov Ttore \ KtUniov. 21, Ip, Ibr, li. 
p TTT i ^ Tforfi I rinrova. 51, 1 h, 1 br, li, 1 ih. 

[74 Ttori I aariQog. 
P IV 293 Ttori \ ohov. 31, 3p, 2br, 3i, 2ih. 
P Xn 6 rai/ Ttore \ naJDiag. II, Ip, Ibr, 1 i. 

Ex his locis bis (0 X 104, P IV 293) exitus imperfectus 
videtur esse quaesitus, in tribus autem carminibus III (si 
quidem ajto exitum perfectum efficit), P I, P XII ^ubi v. 3 
ava correximus) nori unicum exitum imperfectum efficit. 
P III Ttore bis apparens in eodem strophae loco respondet 
6 exitibus longis et uni brevi. Quae si cum eis comparamus. 



42 — [244] — 

quae de ri particula in fine versnB posita vidimns ad I 64, 
yix snspicione nos abstinebimns , jcori et ri vocabnla, nbi 
solitarios vel multis exitibns longis respondentes exitns im- 
perfectos efficiant, in pronnntiatione aliqno modo modificata 
esse, quo exitibus perfectis adaequarentnr. Est autem in 
ipsis Pindari carminibns vestigium formae vocabuli TtoTi ser- 
vatum, quae alteram syllabam ant natura aut positione pro- 
dnxerit : I I 25 enim traditur 

xai ki&lvoig otzotb dloyiOig uv. 

^Secnndnm scholia aut ki&lvoig diaxoig accnsatiyns aeolicns 
est, aut corrigendum li&ivovg diaxovg) , Ammonins antem. 
qui citat hunc versum, exhibet tiot^ ava dianoiai et Eusta- 
thius Xix^ivoig onoTav dia-Aovai, Unde Bergkius in editione 
tertia formam onoTav vel onoTav coniecit Aeolensium more 
dictam pro otxote, quae coniectura quamqnam in editione 
quarta cum oTtoT Ix 8ia%0Lg Uv mutata est, nescio an ita 
retinenda sit, nt formae otcotc litteram v additam fnisse 
snpponamns. Eandemque formam restituendam esse suspicor 
in 13, P I 16, P m 5, 74, P XII 6 in exitn versnum. 
Audaculns mihi ipse videor, cum coniecerim etiam cum r/ 
particula olim nasalem illum sonum in pronuntiatione andi- 
tum esse, licet vestigium eius alias deprehenderim nullum. 

8)OV3 ...^-^-v^L^ 

Wavfxiog TB dCjQa | og. 51, lih. 

Unicus est exitus imperfectus in carmine 24 versuum, in 
exitu feminino et in -a pluralis neutrius, cuius certum ex- 
emplnm non adest; nam in carminibus, quae maiorem nn- 
merum exituum imperfectomm continent, X, P III, P IV, 
P V haec terminatio non deprehenditur , 6 XIII 20 vero 
respondet tribus exitibus imperfectis, sententiae autem cansa 
corrigendi sunt loci N VII 5 et 53. Cum praeterea ver- 
sus paralleli quinque in longas exeant, correctione opus 
videtur esse. Cuius vestigium nescio an praebeant scholiam 
vetus : dixov 8e to tocovto Scjqov (paidgi^ TtQoaioTKiJ et schO' 
lium recens, cuius auctor legit quidem dtbga in textn, expli- 



— [245] — 43 

cationem autem snam ex veteribus scholiis compilavit: tovt€oti 
Tov viivov Tov yXvyiVV xal tcc dcoQa tov Wavfxidogj TovTioTi 
Tcal To dwQOv^ o aoL dvjQelTai 6 Wav^ig, aioTov dk kiyei 
Tov vfivov, ov dioQov fprjai tov Vavfudog TtQog avTriv .... 
Unde Buspiceris Pindarum ad auiTov yXvAvv^ de quo versu 
primo loquitur, dwQov appositionis loco addidisse. Quod as- 
sequimur scribentes Wavfxiog to dtoQov, 
9) VI 68 

7iaTQl } koQTav, 31, 2h, 2p, 2br, li. 
In hoc versu, cum longarum et brevium idem numerus 
sit in versibus parallelis, exitus imperfectus eo minus offen- 
dit, quia masculinus exit in -l dativi singularis, qui sae- 
pissime comparet in X et P V, ubi exitibus brevibus 
quaesitis exitus imperfecti excusantur; in X quinque da- 
tivi in -t inveniuntur, in P V quattuor. Atque omnino te- 
nendum est in paucis exitibus imperfectis, quos Pindarus 
habet, -l multo saepius deprehendi, quam natura linguae 
ferat. Nam in Aeschyli Persarum 105 exitibus imperfectis 
sunt 50 d, 18 £, 18 o, 15 €, 4 i), in epiniciorum autem 100: 
34 a, 32 £, 20 £, 12 o, 2 v, quorum hucusque reiecimus 
variis de causis 10 a, 3 l. In quinque autem carminibus 
VI, 6 VIII, N V, N VIII, N X et probabiliter etiam in 
P X Pindarus nullos exitus imperfectos nisi in -t sibi con- 
cessit. Unde idem de t vocali brevi nobis conicere licet, 
quod de v vocali brevi ad II 25 adnotavimus, i. e. na- 
turam l vocalis eam productionem, quae constanter fit in 
fine versuum, sed modo maior modo minor est, admisisse 
quidem; sed concludi potest versus eos, qui exire possunt 
in t vel V brevem, productionem paulo minorem in fine ha- 
buisse quam illos versus, ubi exitus imperfecti omnino evi- 
tantur. 

10) XIII ^---^^---1^^ 

£7r. a 4 Tig yaQ inneioLg iv evTeaaLv (.liTQa^ 
en. fi 4 oaaa t^ ev deXfpoiOLV aQLOTevaaTe 
en, y 4 Ilaklag rjveyyc^' e§ ovelQOV 8' avTlyca 
ejc, S 4 To^OTav (idlkupv yvvaLTteiov OTQaTov 
en, e 4 noXLeg (xt' Ev^oia, xai nuaav TcaTa 



44 — 246] - 



^ ^ V-. L^ ± s^ - ^^^ 



€/r. a b i] d^eGjv vaolaiv oitJvCov (^aailfj didvfiov 

BJi. ^ 5 ii6\ xoqtoi^ .... V. 

^Tt. y 5 riv VTtaq .... 

en, S h xai XlfiaiQav .... 

€7t. £ 5 ^EXlad^ evQT^aeig . . . 
His locis exituB imperfectus quaesitus est ; nam quattnor 
imperfectis unus respondet exitus perfectus, qui et ipse bre- 
vem vocalem habet. Memorari attinet lAevQa unicum exem- 
plum omni dubitatione exemptum esse exitus in -a neutrius 
pluralis, cuius generis vocabula apud eos poetas, qui exitun 
imperfectos non evitant, creberrima sunt; atque idem fere 
de aQiarevaaTe valet, nam duo reliqua exempla terminatio- 
nis verbalis in -6 N IX 3 TtQaaaexe et N IV 69 aTtotQETre 
sttspecta sunt. 

11) Xra 72 .... ^^- -^v^bf 

ava d' kitaXx^ OQ&(fi Ttodl. 51, Ih, 3p, li. 
Hic singularis exitus imperfectus deprehenditur in loeo, 
ubi exitus longus legitimus videtur esse, de quo eadem di- 
cenda sunt, quae diximus ad VI 68 JtaxQi. 

12) P m 40. 

oimitt I rkaao^iai. 31, 1 br, 1 ip. 
Hoc quoque loco cum maior pars exituum longi sint, iota 
finale productum esse videtur. 

13) P IV 5 ...J.v>^-v.^---i>^-b^-l«^^ 
oir/. a/todafiov IdTtoXhovog xvxovtog liQea. 

131, 2h, 4p, 6br, li. 
In omnibus editionibus excepta Boeckhiana et in omnibus 
codicibus proparoxytonon legitur, quod scholiasta praecipit 
ro liQea TtQOTtaQo^vToviog ToviOTiov. Sed scholion hoc ipso 
praecepto docet fuisse, qui scriberent leQiaj quod BoeckhiuB 
suo iure in contextu posuit: nam si de liQeia^ qnam for- 
mam homericam Pindarus in reliquis eiusdem fonnationiB 
substantivis sequitur, nuUa dubitatio fuisset, non opus fnit 
addere rtQoitaQo^vTovo^g ToviaTiov. Eos autem, qui excep- 
tione admissa paroxytonon scripserunt leQia, recte fecisse 



— [247 — 45 

certum est, non solam, quia ita evitatur exitus imperfectus 
isque femininus, sed etiam quia metrum paenultimam corripi 
iubet. Est enim fortasse paenuMma producta plerumque 
causa. cur -a finalis femininorum primae declinationis anti- 
quitus longa corripiatur; correpta igitur paenultima, ultima 
productionem recuperat yel servat. 

In Yocabulo antem simillime formato (iaalkeia in fine 
versus N I 39 etiam latius processit Pindarus, cum ^aaiXia 
forma tres syllabas effici iuberet 



-1 N-A./ — \^\y ^ 



aXXa d'€wv fiaaikia 
ubi codices formam regularem et ceteroqui Findaricam ha- 
bent (iaaileia, £x forma igitur inusitata IsQia adhibita in 
fine versus apparet, quantopere evitefur exitus imperfectus. 

14] P IV 21 - -1 o- _ ^v^ _ v^s^ — j. v^ L_ ^ 

Xi^ivag &b(^ aviqt eido^ivi^ yalav didovri 

^eivia .... 81, 3p, Ibr, lip. 
exitus imperfectus offendit, quoniam femininus vix satis ex- 
cusatur vocali -i, sententiae autem non minus dativo con- 
venit genetivus ^£ot/ eidofiivov didovrog; pendet enim a 
verbo di^aro [construendum est : Evq^a^og di^ato yaiav ^ei- 
via d^eov aviqt eldofiivov didovtog) , quod Pindarus quidem 

altero loco cum dativo coniunxit P VIII 5 Idav^ia^ 

TIvd^LoviyLov rifxav ldqLaToi.iivet dinev, Homerus autem di~ 
xead^at non solum cum dativo coniungit, sed etiam cum ge- 
netivo A 596, E 203, ii 305 (discrimen id fere est, quod 
noB facimus inter neinem etwas abnehmen« et «von einem 
etwas empfangena). Hoc autem loco genetivus aptior est, 
quia dativus aviQi, qui diversam significationem habet, in 
eodem enuntiato extat; eaque causa corruptelae videtur fuisse. 
15)PIV53 ...--w--j.v^L--^^ 
rbv ftkv TtoXvxQvaiff Ttor^ Iv diofAari 

101, 2h, 7p, 6br, li. 
Aut -i finalis producta est aut pluralis restituendus Ttolv" 
XQvaoLg TtoT^ iv dwfiaaiv^ qui saepe pro singulari adhibetur 
de domibus deorum: cf. P IX 56, N X 88, sed in exitu 
masculino dwfiaxi ferri potest. 



46 — [248] — 



- ^^ ^^^ 



16) P IV 86 . . 
. . . 'ifiTtag Tig elitev nal rode. 31, Sp^ 2br, 3i, 2ib. 

Hoc loco exitus imperfectus quaesitus esse videtnr slcnt 
XIII ep. 4, sed monendum exitum to^c, aeque atque illic 
(liTQa et aQiatevaate, in iis carminibus quae maximum nu- 
merum exituum imperfectorum babent X et P V non ap- 
parere. Goniectura autem to81 ut facilis est, ita cum apud 
Pindarum i 8ei^Tt%6v nusquam legatur, baud probabilis. Mo- 
nendum vero hoc quoque est, cum xor/ particula aperte cor- 
rupta sit (cf . Bergkium ad hunc locum) , etiam pronomen tode 
incertum esse. Expectamus sententiam, qualis est: efn/rag 
ejtog TOiovd^ eq)rj, 

17)PX6 v-^-v^-^-C;-iw-.v-/bs: 

ayayeiv iTtiTiwfjilav avdQotv vLXvvav ona 

31, 3p, Ibr, li. 
In eodem carmine duo exitus imperfecti in -t reperiuntur, 
versus autem paralleli exitum imperfectum non respuunt. et 
aliquos certos singularis numeri accusativos tertiae declina- 
tionis in -a in exitu habemus; quamquam medela facillima 
praesto est ona %Xvtav, 

18)NIV69 Jic:5-w_v^_G-iv^-^^ 

radelqwv %o Ttgbg t6(pov ov 7teQar6vj an^TQeTre 
avTig EvQio/tav noTi xeqaov evtea va6g, 
artoQa yaq X6yov Ala%ov 
naldu}V tov aTtavta fxoc diek&eiv, 

31, 6p, 2br, lih. 

Hic est et unicus exitus imperfectus in carmine 96 ver- 
suum et qui propter -6 vocalem (praeter noTi et ri parti- 
culas non admissam) valde offendat. Accedit quod, si sen- 
tentiam examinaveris , aTtoTQene displicet; poeta enim post- 
qnam se ipse allocutus est, quod saepe facit in transitu ab 
altera parte carminis ad alteram (cf. II 89 ^nex^ vvv aytofnji 
To^ov aye dvfii, Tlva ^all.ofiev;] non constans sibi transit 
ad personam primam fiol diek&eiv, ubi expectes aoi dukd-elv. 
Scribendum igitur esse videtur auoTQimo, cni additnr optime 
artoQa yaQ , . , fiol 8iel&eiv. 



— [249] — 47 

19) N VI 25 - -1 wv^ - ^ ~ ^^ ^ 
l/iyrjai^axv vi^^'^ yivBTo, 1 p, 1 br, 1 h. 

Ubi yiveto pro librorum iyivero metri causa temptavit 
Triclinius, ofifendit autem exitus imperfectus eo, quod in hoc 
carmine unicus est. Sed vestigium verae lectionis nescio an 
servaverit scholiasta, qui haec adnotavit: 6 yag IcoTcXeldrii; 
jCQeaiivTBQog f,iBv tmv vlaw yiyovBV !/4yr]aci.idxov. Itaque 
restituendum esse arbitror 

!/iyr]aL/xax(p vliojv yiyovBV. 

20) N VII 5 w J. ^w^ L- ^ v^ - v^ si^ w ^ 
dva/iviofiBV d^ ovx ajtavTBg ItvX [f]iaa. 41, 2h, 3br, lih. 

BlQyBl dk TCOTfllfi Cvyivd'^ BTBQOV ^BTBQa . . . 

Neque versus paralleli exitum imperfectum excusant. et 
accusativus vix id exprimere potest, quod sententia flagitat, 
quam scholiasta sic bene interpretatur: Uoihbv d^ ovx ofxoiwg 
aTtavTBg, dlV ol fikv TtkovTovaiv, ol d' ov; quod autem 
libri habent BJtl Xaa potius interpretandum esset »non vivi- 
mus omnes eadem appetentesa. Scribendum igitur est Inl 
iaoig cum Bothio, quod significat »non omnes sub eisdem con- 
dicionibus vivimus«. 

21^ N VII 52 -iw_v^L_^v^-v>-w^ 

.... HOQOV d' BXBl 

xofi fiikc xal to TiQTtv^ av&B^ IdcpQodLaia, 

71, Ih, Ip, li. 
Scholiasta recte interpretatur %6qov yaQ *BXBt ytai to fiiXi 
Aal Ta ld(pQo8iaLa\ significat autem ra IdipQoSiaia substan- 
tivum voluptatem veneris (cf. Xenoph. Memor. I. 2 : lu)- 
ycQdTrjg . . . ., og , . . , d(pQo8caiwv xcrl yaaTQog ^tdvTwv dv- 
d^QcaTtwv By-AQaTiaTaTog ^i^), quae hoc loco desideratur, nam 
Ta TBQTtvd avd-Ba l4(pQo8iata nihil.esse possunt nisi sua- 
ves flores Veneris deae. Multo autem melius res expri- 
mitur, si legitur Ta TiQ/tv^ dv&B^ drpQo^caiiov (nam in scho- 
lio quoque per minusculam scribi debet; ; quod si flt, revera 
haec verba nihil exprimunt nisi nsummam voluptatem vene- 
ream«, ita enim saepissime Pindarus substantivis acoTog, av- 
&og, oKQoVj dninrj utitur cum genetivo coniunctis ad summum 



48 — [250] -~ 

gradum significandum : cf. P IV 1 58 abv avd-og rjtiag, VI 
105 v^vwv evTBQTteg avd^og, II 55 av&sa te&QiTtTtwVj IX 
12 av&ea vfj^viov, I 15 fxovatiiag ev acjrq), 

22)NIX3 J.v^-ww>_J:v^_^--^wb^ 

ol(iiov ig Xqo^Lov dwfi*. alV iTtiojv ylvy^vv v^vov 

7tQaaa€Te, 
31, 2h, 2p, 3br, li. 

Offendit exitus imperfectus, non modo quia unicns est in 
carmine, sed etiam quia inusitatam vocalem habet. Senten- 
tiam vero spectanti apparet satis mire dictum esse vfivov 
/tQaaaeiv; nam si cum TtQaaaeiv verbo accusativus obiecti 
coniungitur, qui plerumque pronomen est velut xL, xovvo, 
vel substantivum generale velut %qyov, TtQay^a, is non sig- 
nificat id quod facio, sed id quod, vel me invito, finis actio- 
nis meae est; ita e. g. P II 40 de Ixione dicitur xov di 
xexQaTiva^ov STtQa^e deafxov, i. e. Ixion ita egit, ut (invitus) 
sibi rotae poenam conscisceret. Accedit, quod post formam 
TtQaaaexe, quibus Musae appellantur, subiecto non nominato 
de Chromio victore haec dicnntur: . . , eg aQfia ava^aivuiv 
avdav fiavvei , . . Qnae omnia evitantur , si pro TtQaaaexe 
scribimus TtQaaaexat secundum codicem D, cuius tamen li- 
brarium itacismi errore in veram lectionem incidere potuisse 
non nego. TtQaaaexat autem hic idem significat atque X 30 

. . . atg Avyiav laxQtov 

axov&^ exciv fita&ov viteQfitov 

TtQaaaotxo , . 
i. e. ut (Hercules) exigat ab Augea permagnum praemium 
servitutis. Hoc vero loco sententia haec est: »Ibimus, Ma- 
sae, in domum locupletem Ghromii ad comissationem , sed 
exigit (a me vel a nobis) carmen, vult enim victoriam suam 
renuntiare. « Videtur ergo Pindarus in hoc quoque carmine, 
postquam victori non statim debitum solvit, admonitus esse 
debiti, sicut ipse de carmine X testatur v. 3 yXvKv yaq 
avx(p fiiXog 6g)elk(jjv eittlika&a. 



— [251] — 49 

§7. 

Ex 1 08 quos enumeravimuB exitibus imperfectis aut ver- 
suum divisione mutata aut verborum emendatione sustulimus 
certo 33, dubitanter 2 (P X 07ta, I Vn l4fxq)laQrj6v re). 
Nunc reliquos 73 percenseamus , atque primum quidem se- 
cundum carmina quibus continentur: 

a I afi^Qoaiav ts. 

a n fiaQVj xiqa, dvvaito, 

d HI afco, noxi. 

rf VI Ttarqi, 

d vm TtiQi. 

a IX Ttaga. 

a (X X x^Q^ j inTiaaaTO , Ttoifiiva , Ttoti , agfiaTi , aga- 

QOTa, a ftOTE, afivfiova, Ttvqi^ apof, vixafpo- 

Qiatai T€, TtaTQij fiiXiTi. 
d XIII Ttodi, fiiTQa, xaTa, aw/xa, aQiaTevaaTe, 
a XIV Ttaqa. 

d V \ TOV TtOTS. 

a P n OTij (ia&Vy naQeki^aTo. 

fl? P ni TtoTi, noTij ovTiiTi, ^afia, %8va Te. 

d V Vf d^afia, aTiifiipaTo, %ai Tiva, TtoTi, ddfiaTL. 

a P V ano, yiaxedaifiovi j q)Qevi, q>Qevij STtleTo, oti, 

q)Qeviy fiira. 
a P X (oVra), ;f^ov/, oTt. 

d P XII TOLV TtOTe. 

a N in Nefieadi, nelayei, ^afitvc ^ ano, aTQexic. 
rf N V ort, TtiQiy OTi. 
rf N Vm xQot. 
rf N X TteQij TtiQi. 
ci I VI TiaTay q)eiaaTOy avTina. 
a I VII "ExTOQa, [lAfiq)taQr]6v Te) . 
a I VIII TQaq^ivTa, Tvxoiaa, §aatXit, ayefiova. 
Epinicia igitur secundum legem exitns dividenda sunt hoc 
modo: 

I. carmina, quae nullum exitum imperfectum continent: 
a IV (30), a V (24), d VII (95), rf XI (21), 

4 



50 — [252] — 

rf XII (21), a P VI (54), a P VII (22), a P Vm (105!, 
rfPIX(130), aPXI(64), rfNI(72), aNH (25), aNIV (96), 
a N VI (69) , a N VII (105) , rf N IX (50) , rf N XI (48), 
d I I (68), rf I n (48), rf I m IV (90), rf I V (70). 

Snnt camina 21, qnae continent versns 1273. 

n. carmina, qnae exitus imperfectos habent nonnisi 1) in 
-e, 2) in Ttovi et t^, 3) in praepositiones : 

a I (116) T^, rf m (48) ano, 7to%i, rf VI (105) 
TtaxqL, d VUI (88) Ttiqt, a IX (120) Trapa, a XIV (24) 
Tra^a, rf P I (100) Ttoxi^ [dPIII (115) Ttoxi^ Ttoxi^ ovniri^ 
ri (si V. 78 scribendum est d-a^a]], [a P X (72) xd^ovL, ori 
(si T. 6 scribendum est oTta xlvTav)]^ d P XII (32) Ttori^ 
rf N V (54) ort, TteQL, oti, d N Vm (51) xdot, rf N X (90) 
TtsqL^ Ttift. " 

Sunt carmina II [13], qnae continent yersns 828 [1015]. 

m. carmina, qnae exitum imperfectum etiam in aliis 
verbis admittnnt: 

a II (110) l^a^^v^ X^Q^i dvvatro. 

a X (110) x^R^i hir LaaaTOj Ttot^iva^ TtorL, aQfiari, 

ccQaQora^ a ttotc, afivfiova, nvQL, a^a, 
ri, 7tar(fL, fiiktrt. 

d Xm (110) fAirqa, nara^ avrLxa, aQtarevaare. 

a P n (96) ortj /9a^, Tra^eil^^aTo. 

rf P rV (299) (^ajua), a%Lfi\f>arOj rtvdy Ttori, duifiart. 

a P V (124) a/ro, ^axedalfiovt, g>fevLj g>QevLj ^Ttlero, 

OTtj g>QevLj fiira. 

a N m (80) Nefieadt, Tteldyel, d^afitvd^ ano, arQeyLit. 

d I YI (72) xara, g>eLaarOy avrL%a. 

a I VII (51) ''ExroQa, \AfAq)taqriov re). 

a I Vm (70) TQacpivra, rvxoiaa, fiaailit, ayefiova. 

Sunt carmina 10, quae continent versus 1122. 

Etiam in tertia classi certae tantum terminationes ap- 
parent : 

Ij 2 a) dativi 14, b) praepos. norL 1, c) ort 2. 

2) a) verba 6, b) praepos. 2. 

3) a a) accusativi tertiae singnlaris 8, b) praepos. 3, 

c) adv. 4 (5), d) nom. sing. fem. 1, e) neutr. plur. l. 



— [253] — 51 

4) e a) Ttori 2, b) ri 1, c) verbum aQiarevaare. 

5) V nentra 2. 

Desnnt fere nentra exenntia in -a vel in singnlari vel in 
plurali numero velnt ovofia, na-Aa, quae in aliis poetis ma- 
iorem partem omnium exituum imperfectorum efficiunt, item 
formae verbi exeuntes in -a velut eXvaa, Ivo^ed^a, et no- 
minativi feminini, quorum unum exemplum est rvxolaa, nec 
magis inveniuntur adverbia usitatissima fiala , eTteira , Yva, 
raxtara. 

Ttori et re particulae solae exitum -c praebent uno verbo 
aQiarevaare excepto, desunt particulae tritissimae de, ye, 
accusativi e^i, ae, vocativi velut ^ive, duales velut dovQe, 
formae verbales velut Ive, Ivere (excepto uno aQiarevaare] . 

Sub -t non comparent formae verbales velut eljnl, 
iaaly i&i. 

Sub -o desiderantur neutra tovro, allo, avrS. 

In singulis autem locis iudicium pendet ex natura exi- 
tuum parallelomm. Atque cum in exitibus quidem classis 
alterius nusquam versibus parallelis confirmetur exitum bre- 
vem quaesitum esse, eonclndere licet omnibus illis locis exi- 
tum imperfectum eis, quos diximus, modis sublatum vel sal- 
tem delenitum esse, cum -t finalis produceretur , praepositio 
uTto formam indueret of/rt/, et TtaQa^ quod semel in carmine 
distrophico XIV comparet, si de carmine tam brevi iudi- 
care Heet, formam Homericam nafal^ Ttori et ri reciperent 
sonnm nasalem. 

In tertia vero elassi disceiBendi snnt el lod, ubi versus 
paralleli demonstreirt exitum imperfectum vel saltem brevem 
qnaesitum esse, ab aliis, nbi rersus paralleli plemmque longa 
syllaba tennioentar. Ita diseednnt loci classis tertiae in dnas 
partes: 

a) exitus imperfectus aut quaesitns est aut eo excusa- 
lur, quod exHus brevis quaesitus est: 

II xiQO^ dvvairo. 

X {x«?/, iyetlaaaroj noifiiva), {Ttori, aQjnati, a^of- 
Q^a, Ttori), &fAViiovaj {rtvQl, cfpa}, vixarpo- 
Qlaial re, TtatQl, fiiXcn. 



52 — [2541 — 

Xin [i^iTQa, xara, avrlyca, aQiOTevaaTe] . 
P II {oTij l^adv), TtaQsXi^aTO. 

P IV {(^ttjua), (TKl^ipaTO, Ttva^ TtoTe}. 

P V [aTto, ^axedalfiovi) , [cpQevlj (pqevL^ eiti^To], {oV^, 

q>QevL). 
N III [Nei.iea5i. TteXayel^ x^afitvd), aTQenei. 

1 VI {xara, fpeLaaTo}^ avTLna. 
I Vn "EyLTOQa. 

I Vin {TQaq>evTa^ Tvxolaa}^ (iaailit, ayefxova. 
b) VerBus paralleli plemmque in longam exeunt: 
II fiaQv. 
P IV ddfiaTi. 
P V fiiTa. 

N ni CCTtO. i 

De eis autem exitibus , quos sub III b) enumerayimus, 
idem iudicandum est atque de exitibus classis II: -e et -v 
in exitu productas esse, praepositionem ajto formam amplio- 
rem recepisse a^v, de ampliore autem forma fxeTa praepo- 
sitionis [fieTal) quod nihil compertum est, id fortasse casui 
tribuendum: cf. xaTaL((iaTog), VTtaL^ TtaQaL^ aitaL. 

§ 8. 
Ultimo loco quaerendum nobis est de natura rhythmica 
exituum imperfectorum. Ad carmen X, ubi frequentia exi- 
tuum imperfectorum maxima est, Bergkius haec adnotat: 
» Geterum notabile est hoc carmen brevis syllabae frequentia 
in versu novissimo, quod videtur non casu factum, sed artis 
esse: cf. Mar. Vict. I 17. 24: ^nam Aristoxenus musicus 
dicit breves finales in metris, si collectiores sint, eo aptiores 
separationi versus a sequente versu fieri : idcircoque in sexta 
sede (trimetri) trisyllabos figura non ponitur, quia moram 
habet: at contra disyllabos familiaris est, quia celerius de- 
sinit, et eo magis, si posteriorem syllabam brevem habuerit'«. 
Ex quibus id tenendum est, longiorem figuram in fine non 
poni, quia moram habeat. Bevera nec versus dactylicu& 
exire potest in dactylum, neque versus iambicus in tribra- 
chyn. Similem autem rationem esse exituum imperfectorum 



— [255] — 53 

demonstrant praepositiones Ttaga (bis) , TteQl (bis) , TLara, Ttori 
et coniunetio oxl (bis) in exitu positae, versus fine ab illis 
voeabulis separatae, cum quibus arte cohaereant. Nam ubi 
eius modi vocabula in fine versus poni possunt, temporis 
spatium, quod usque ad initium versus sequentis decurrit, 
necessario brevissimum est; et cum in eis locis, ubi exitus 
perfectus legitimus est, multo rarior sit tam arta cohaeren- 
tia vocabulorum versus fine diremptorum (nam VI 53 alX^ 
ev [ niiiQVTtTo yctQ axolvq} et singulare est et fortasse excu- 
satur eo , quod versus 54 ab arsi incipit) , certum est exi- 
tum imperfectum ibi locum habere, ubi pausa, quae inter 
versus esse debet, parva est. Exitus autem imperfectus na- 
tnra sua aptissimus est ad artum versuum conexum efGcien- 
dum. X 20 e. g. cum exeat in thesin, proximus autem 
versus incipiat ab arsi 

x^rj^aig de xe q)vvT^ ageT^ TtOTl | rteXwQiov oQf^iaaai y.liog 

avrjQ d-eov avv naXafjLCji^ 
locus pausae errhythmae non est. quae versus finem auditori 
sensibilem reddat. Ne igitur pausa arrhythma verba cohae- 
rentia distrahat, syllaba ultima non ad theseos tempus (i. e. 
duas moras) extenditur, sed paulo ante quam debebat fini- 
tur, id quod notis sic fere exprimi potest: 

. . . ^^ - ^ ^ A II W -i ^ . . . 

aQBT^ TtoTi II TtekcjQWV . . 

Haec causa esse videtur frequentium exituum imperfee- 
torum in X; nam str. 2, 4, 6, ep. 3, 5, 8 proximus ver- 
sus incipit ab arsi, sed ep. 2 



AoyLQuyu afifpiTteaov fiiliTi \\ evavoQa itoXiv xaTa(iQix(ov . . . 

ubi sunt II. 2br, lih, eadem causa non adest. Nec ma- 
gis XIII ep. 4, ubi Ip, 4ih, et P IV ep. 1 



• • • 



-i s> ^ A II — ^^*^ — v-/vy _ _ -1 



/ « > 



Sed hic quoque XIII 98 versuum confinium xarci | ^Ellad 
indicat arte cohaerere versus. Unde consentaneum est pau- 



54 — [256] — 

sam eiThythmam non magni momenti esse^ eum admittatur 
inter praepositionem et substantivam. 

Quibus rebus eonsideratis eonclusio nostra ^aec est : 
In exitu omnium versuum pausa fit, nam hiatus aliter 
explicari nequit. Quae pausa arrhythma pausam errhyth- 
mam. si thesis thesin in versuum confinio sequitur, in se 
recipit. Ante pausam syllaba ultima, quae aut in longam 
vocalem aut in consonantem exire solet, theseos tempus ex- 
plere et fortasse paulum produci solet. Sunt tamen loci, 
ubi ex causis fortasse, quae ex ductu melodiae (vel ut anti- 
qui dixere harmoniaej proveninnt, exitus aliter tractatur. 
Ibi longae vocales in ultima versus syllaba rarae sunt, poni 
autem solent breves in^ consonantem exeuntes syllabae, vel 
etiam breves in vocalem exeuntes. Huiusmodi locis cohae- 
rentia verborum demonstrat cohaerentiam rhythmi quoque 
artiorem esse. Quae cohaerentia ita efficitur, ut syllaba 
ultima versus, quae ceteroqui unius theseos tempus explet 
vel superat, brevius tempus occupet (conferendum est no- 
strum DStaccatoaj et pausa paulo prius quam debebat inci- 
piat. Pausam autem fieri arrhythmam, etiamsi exitus im- 
perfectus sit et vocabula arte cohaereant, cognoscimus ex 
hiatu qui occurrit in locis, quales sunt X 104, P X 69, 
N V 46: 



1 ^"^ 

■ • 

. a TtOTE 



a 
OTL 



a 
OTL 



• • • 

avatdea . . 



_ -L v> 



vxpov 

- -1 w 

• • • 

loXolGL . . . 

Altera autem quaestio haec est, cur 75 exituum imper- 
fectorum, quos agnovimus, tres soli II 110 Svvatro, I VIII 
15 TQacpivTa, 35 Tvxolaa certi in exitu feminino sint. in- 
certi duo I 64 a^figoalav rc, I VII 33 l4^fptaQrj6v re, 
Quae res non inde explicari potest, quod exitus feminini 
omnino rari sint in epiniciis, tertia enim pars omnium ver- 
suum femininum exitum habet. Atque carminum X et P V, 
quibus maximus numerus exituum imperfectorum continetur, 



— [257] — 55 

alteram unuin (ep. 4), alterum duos (ep. 4, 7) exitus femini- 
nos continet, qui constanter in longam syllabam exeunt. 
Apparet igitur in exitibus femininis illud artificium exitus im- 
perfecti rarissime (carminibus quibus admissus est, 11 et 
I Yin, ea quoque singularitas communis est, quod paeones 
admixtos habent logaoedis) in exitu feminino adhibitum esse. 
Cuius rei causa ex rhythmi natura non intellegitur , si ul- 
timam syllabam arsin esse putamus; nam tum in omnibus 
rhythmis generis diplasii brevem syllabam in sede arseos 
ultimae expectaremus legitimam esse, sicut longa ultima le- 
gitima est, si yersus exit in thesin. Haec difficultas aliter 
solvi non potest nisi exitum femininum sumamus rhythmum 
habere eum, ut paenultima syllaba artificio Tovijg unum pe- 
dem totum expleat, ultima yero syllaba thesin efficiat, 



-- v-^ L 



F 



r 



Quam clausulam multo magis placidam et quietam esse 
quam masculinam 



L^"^ 



(ideo feminina in fine maxime stropharum poniturj et multo 
minus illa citatum illum exitum imperfectum ferre elucet. 

Secunda autem quaestione prorsus diversa disquirendi 
via progressi eandem mensuram exituum femininorum in stro- 
phis doricis probabimus. 



QUAESTIO ALTERA. 

DE CONTINUATIONE RHYTHMI IN STROPHIS DORICIS. 

§ 1- 

Cola strophae doricae. quibus Pindarus usus est. dividi 
possunt in duas partes, quarum altera cola ordinaria, altera 
cola extraordinaria contineat. Sunt autem 

a) ordinaria 

1. tripodia dactylica acatalecta exiens in medio versu: 



-1 v-^> _ v^v> - brf 



2. epitritus secundus acatalectus exiens in medio versa : 

^^_yvel-^ — - 

3. tripodia dactylica catalectica exiens in extremo versu : 



-L s^ _N^b^ 



4. epitritus catalecticus exiens in extremo versu: 

-1 v^ y yei 5^ W ^ 

b) extraordinaria reliqua omnia, quorum frequentia no- 
bis infra numeris exprimenda erit. Id tamen praemittendum 
est, qui sit numerus stropharum et versuum a Pindaro me- 
tro dorico compositorum. Sunt autem carmina 23: in, 
VI, VII, Vm, XI, XII, Xm in altera parte strophae et in 
epodo, P I, III, IV, IX, XII, N I, V, VIII, IX, X, XI, 
I I, n, III + IV, V, VI: quae carmina, cum duo P XH 
et N IX epodos non habeant, constant ex 44 strophis di- 
verse compositis. Quarum stropharum schemata continent 
246 versus. Versus autem plerique ex temis colis compositi 
sunt, raro ex paucioribus constant, ex pluribus vero tum 
maxime , cnm epitriti plures in eodem versu coniungnntur. 



— [259] — 57 

Summa vero omniam coloram est 834. Quo nnmero ad- 
hibito frequentiam coloram extraordinarioram aestimabimas : 
1. Pentapodia dactylica acatalecta exiens in medio 
versu 2. 



-1 wv-/ — \jy>J — v>v-^ — v„A-/ _ i^ 



2. Tetrapodia dactylica acatalecta exiens in medio 
versa .12. 



-i N^V — "OJ^ — W^ — ~ 



3. Tetrapodia dacfylica catalectica 

a) exiens in m^io versu 

b) exiens in extremo versu 

4. Tripodia dactylica acatalecta (secundum schema 
metricum) , tetrapodia dactylica catalectica tertio 
pede syncopata (secundum rhylhmum) exiens in 
extremo versu 32. 

5. Tripodia dactylica catalectica exiens in medio 
versu 1 7 . 

-1 VA^ _ V.A-/ l_ 

6. Dipodia dactylica acatalecta exiens in medio 
versu 4. 



-1 vA^ _ b:^ 



7. Dipodia dactylica catalectica 

a) exiens in medio versu 13. 

b) exiens in extremo versu 14. 



± v>V> y 



8. Epitritus acatalectus (secundum schema metri- 
cum) , tripodia trochaica catalectica altero pede 
syncopata (secundum rhythmum) exiens in ex- 
tremo versu 52. 

^ w L_ — 

9. Epitritus catalecticus exiens in medio versu 24. 

r 

^ v-/ L_ 



58 — [260] — 

10. Epitritns catalecticQS syncopatus (cuias exempla 
in fragmentis extare yidentnr) 

a) exiens in medio versn 1 . (?) 

1_ L. 

b) exiens in extremo versu 1 . (?) 

Omnia igitur cola extraordinaria computata numero sunt 
175. Quibus deductis a summa colorum omnium 834, re- 
stant cola ordinaria 656 et 3 cola alloeometra. 

§ 2. 

Catalexes in medio versu et in dactylicis et in trochai- 
cis colis eadem nota significamus >--, quae longam trisemam, 
i. e. tres moras [xQovovg TtQiorovg] habentem exprimit, ex- 
emplum secuti Christii in editione Pindari (a quo ipse in li- 
bro de re metrica discessit) , idque ideo , primum ut signifi- 
cemus cola diversi quidem metrici generis sed eiusdem ge- 
neris rhythmici esse, deinde quia putamus rhythmum com- 
munem pertinere ad genus duplum {yivog diTtkaatov], cuins 
theses binas, arses singulas moras habent. Atque in eo 
quidem omnes yiri docti consentiunt, rhythmo exaequandos 
esse trochaeos et dactylos in stropha dorica, nec tamen eam 
causam protulerunt, quae nobis gravissima videtur esse. £pi- 
tritus enim acatalectus et colon dactylicum aeatalectnm, quae 
legitime exeunt in spondeum utrumque, isdem condicionibns 
illegitimum admittunt trochaeum; quas condiciones tertia 
quaestione diligentius exponemus. Adde quod rhythmum 
strophae doricae dupli generis esse ex isdem condicionibus 
trochaei illegitimi verisimile fieri putamus. Lex enim haec 
est: trochaeus pro spondeo in exitu coli acatalecti poni non 
potest, nisi in eadem yersus sede in prima stropha vel (multo 
rarius) in prima antistropba vel, si de epodi versu agitur, 
in prima epodo trochaeus pro spondeo positus est. Acce- 
dunt alia : Primum quod cola dactylica strophae doricae in 
prioribus pedibus, sicut dactyli colorum logaoedicornm , qni 
cyclici appellari solent, nunquam spondeum, in ultimo antem 



— [261] — 59 

nunquam dactylnm admittunt, qui apparet e. g. in ultimo 
pede prioris coli hexametri dactylici 

y 

qui generis simplicis (iaovj est. Alterum quod P III str. 4 
et N VIII str. 3 + 4 pentapodiae dactylicae omni dubita- 
tioni exemptae traditae sunt, quae in genere simplici secun- 
dum legem ab Aristoxeno traditam, qui generis simplicis 
colon maximum sedecim morarum esse dicit, quia vicenas 
moras habiturae sint, unum colon efficere non possunt, pos- 
sunt in genere duplo, ubi colon maximum duasdeviginti mo- 
ras complectitur; nam pentapodia in hoc genere 15 morarum 
est. Tertium quod gravitati poeseos, quae plerumque in stro- 
phis doricis inest, aptior est retardatio rhythmi, qua pro 
trochaeo in colorum fine spondeus pes legitimus factus sit, 
quam acceleratio, quam statuere cogeremur. ubicunque pro 
spondeo trochaeus positus est, si generis simplicis sive dac- 
tylici rhythmum strophae doricae esse contenderemus. 

Etsi diiudicare non possumus, qua arithmetica ratione 
dactyli trochaeis exaequati sint, tamen constat thesin dac- 
tyli fuisse ^aycQctv fiaxQag iXaaavj et utramque arsin fiqa- 
xelav fiqaxBiag elaaawj si trochaeum a quo epitritus incipit 
ttnam fiaycQav et unam (iQaxelav continere statuas. Sed ne 
verisimile quidem est rationem morarum in dactylo et in 
epitrito exaequandis arithmeticam extitisse, quia ubique inter 
trochaeos epitritorum et dactylos aut longa trisema interpo- 
sita est aut spondeus ille ex trochaeo retardatione rhythmi 
effectus aut pausa, quae constanter in versus fine fit. 

Ad exprimendam longam artificio zovT]g ad totius pedis 
longitudinem productam plerique viri docti illis notis usi sunt, 
quae traduntur ab Anonymo Bellermanni p. 49 W. : 

/nanQa tqIxqovoq — 

pLai^Qa TBTQaxQovog l_j 

fiaxQa TtevraxQOVog lu 
Alia autem nota ad idem significandum adhibita est in 
hymnis Mesomedis. Hymnus alter in Solem inde a versu 
septimo (versus sex priores melodia carent) et hymnus ter- 



60 — [262] — 

tius in Nemesin compoBiti sunt ex duobns versibns, qnornm 
alter 

v-/\-/ JL Kjy^ _ >-/w/ _ v^ b^ 

est tetrapodia logaoedica acatalecta scandens (qnia ab arsi 
incipit), alter vero 



v-^ -1 wvy — v.A-' L 



quamquam speciem praebet paroemiaci, i. e. dimetri ana- 

paestici catalectici, quia cum altero coniunctus est, esse de- 

bet ipse quoque versns logaoedicus; atqne revera eo tantum 

distat ab altero, quod arsis ultima cum thesi praecedenti in 

longam trisemam coniuncta est. Hoc autem notis ita ex- 

primitur, ut pausae signum (^, k) post notam mnsicam syl- 

labae producendae superponatur : e. g. 

cX /i 
'Podoeaaav og avrvya tcioXcjv 

Bergkius, postquam haec in praefatione Lyricomm editionis 

IQ. exposuit, ita tamen ut putaret limmatis signum (^) vel 

adiectionem {TtQoa&eatv) , quam nos rovrjv appellamus, vel si- 

lentium etiam in medio versu et in medio vocabulo signifi- 

care. in schematis editionis quartae adornandis hoc siguo (^. 

usus est, ubicunque arsis deficere in medio colo ei vi^a est. 

in dubio relinqnens, num haec arsis explenda esset pausa. 

quam etiam in mediis vocabulis fieri potuisse putat, an pro- 

ductione {Tovfj) (Adn. ad schema I in ed. IV). In car- 

minibus doricis igitur hoc signo (^! non usus est nisi duo- 

bus locis, ubi epitritus syncopatus extare videtur P I str. 2 

et 3 , nam praeterea arsis in medio colo suppressa iu stro- 

phis doricis epiniciorum nuUa esse videtur. Hunc usum signi 

^ quamquam sua ratione non destitntum recipere nolnimus. 

primum qnia in medio vocabulo pausam fieri potnisse non 

credimus, deinde quia hoc signo ibi utimur, ubi vocabulo- 

rum fine in omnibus strophis eodem loco incidente (id quod 

rarissime in medio versu fit, constanter in extremo versu 

arsis nulla syllaba expressa videtur esse, e. g. VI str. 1 

_-lv^__-lv^_ — _i \y\^- _ \y\j ):^ A 
-iv>^_v,./w_ _ -i v^v^^ A 



• • • • 



Maxime autem eo a communi usu recessimus, quod cola 



— [263] — 61 

acatalecta in extremo versu notis rhythmicis ita expressimns, 
ut paenultima fieret longa trisema, ultima vero, quae arsis 
esse videtur, thesis. Cuius mensurae causam § 7 expone- 
mus, hic autem in universum quaedam de exitus feminini na- 
tura rhythmica nobis proferre liceat. Christius, qui (Metrik^, 
§§ 132 — 145) de versuum clausulis optime egit, § 141 mo- 
net, in nostra arte musica clausulam perfectam (quam nos 
italico nomine ))cadenza« appellamus) fieri non posse nisi 
in thesin, i. e. bonam, quam dicimus, mensurae (tactus) 
partem, et putat hanc legem, cum in sensu rhythmico (in 
dem rhythmischen GefUhl) constet, etiam apud antiquos in 
universum valuisse. Idem paulo infra: ))Wenn aber«, in- 
quit, ))auf der andem Seite gerade die vollkommensten Vers- 
und PeriodenschlUsse im Griechischen und Lateinischen so 
ausserordentlich gem auf - ^ — oder - ^ — ausgehen, 
wie im dactylischen Hexameter, dem anapastischen Tetra- 
meter , dem Priapeus , Sotadeus etc. , so erleidet die aufge- 
stellte Regel nur eine theilweise und oft nur eine schein- 
bare Ausnahme : nur eine scheinbare n^mlich, wenn die vor- 
letzte Sylbe durch Dehnung zu einer (.laxQcc %qLarif.ioq oder 
TBTQaariiioq anwSx^hst; denn dann bekommt die letzte Sylbe 
wieder einen Ictus, wenn auch nur einen Nebenictus, wie 
wenn wir den anapastischen Tetrameter folgender Massen 
scandiren : 

v^ IL \j\^ ± ^A^ fL \^\j -1 \j\j !LZZ ^ \j\j i!L\ 1 

7tqo(; rov ^dtog avrtfioXui ae, ipqaaov^ rlveg €ia\ vj 

lancQazeg, avTat;(t 

Atque primum quidem videamus de nostra arte musica, 
qua multi viri docti, qui de re metrica antiqua scripserant, 
usi sunt vel etiam abusi. In quem errorem ne incidamus, 
primum id tenendum est, nostram artem musicam, cuius le- 
ges nobis, quia inde a tenera aetate eandem percipimus, 
quasi a natura ipsa datae videntur esse, multas easque for- 
tissimas conversiones et mutationes passam esse inde ab ini- 
tio medii aevi, quae non minus ad rhythmum, de quo hic 
agitur, quam ad melodiam et hannoniam pertinuemnt. Ubi- 
cunque igitur, ut de antiqua re musica aliquid probemus, ad 



62 



- [264] - 



Bimilitadinem nostrae masicae provocamnB, vel, quod idem 
eBt, noBtris auribus et nostro Bensu musico iudieibus utimor, 
haec similitudo nihil valet , nisi insuper id probamus , eam 
de qua loquimur legem vel proprietatem musicam inde ab 
antiquissimiB temporibus, ex quibus opera musica nobis ser- 
vata sint, adhibitam esse. 

Faciamus igitur initium a genere compositionis musicae. 
qnod cum maxime populare est, tum antiquam compositionis 
rationem magis quam cetera retinuit. Loquimur de odis eo- 
clesiasticis , quas chorales appellamus. Illic exitus versuum 
feminini constanter ita tractantur, ut paenultima producta 
ultima syllaba ictum recipiat, e. g. 



>flN 




Ein fe - ste Burg ist un-ser Gott, ein gu - te 



m 



t 



3 



e 



Wehr und Waf - fen! Er etc. 




zxT^] 



t. 



3 



e ^ V 



Nun danket Alle Gott mit Herzen, Mund und Htoden, der etc . 

Glausula » Hftnden« eodem rhythmo cantatur atque clau- 
sula prioris exempli ]>Waffen«, quamquam metmm non idem 
est, nam in priore exemplo 



W-.W— W — s^ — 



v^ — . v-/ — v^ — v-/ 



Ein feste Burg ist unser Gott, 
Ein gute Wehr und Waffen 

versuB, qui masculinum exitom habet, quattnor pedum e«t, 
in hoe autem exemplo trium: 



w ^ w ^ w -. 



v^ ^ W ^ V> ~ vy 



Nun danket AUe Gott 

Mit Herzen, Mund und HHnden. 



- [265] - 



63 



In canticis popolaribas qaoqoe idem fieri aolet e. g. 



m 



fti^ 



— ]/ y^ ^ A 



^ 



Ich weiss nicht, was soU ea be - deu - ten, dass 




ich 80 tran - rig bin I ein etc. 

Sed non Bolnm nostro et Lntheri tempore hoc modo clansn- 
lae femininae exprimi solent, sed ex antiquissimis operibus 
musicis idem conicere licet, quamquam ante XI saeculum 
rhythmus non notabatur neque mensurae (tactus) disceme- 
bantur. Nam saepissime in cantu Gregoriano et in aliis com- 
positionibus saeculorum ante XI. in clausulis femininis paen- 
ultima syllaba pluribus notis musicis insignitur. Exempli 
loco proferre liceat hymnum in sanctum Othmarum a Notkero 
Physico, monacho Sangallensi (i981), strophis Sapphicis com- 
positum et notis mnsicis instmctum. Caius alteri strophae: 

Festa, quae sanctis colimus trophaeis, 

Nomen Othmari resonant beati, 

CuiuB optandis meritis, creator, 
nia dicasti. 
superscripta est melodia haec: 




Fe - Bta quae san-ctis co-Ii-mus tro-phae-is 




no - men Oth - ma - ri re - bo - nant be - a - ti 




I 



ca - ms op 



t 



d=r=d=«^ 



t=: 



me - n 



tis cre - a 



tor 



64 



— [266] — 




il - la 



ca - - sti. 
(Ambros, Geschichte der MuBik II 109) 



Deinde, postqnam notae mensnrales inventae sunt, pro- 
dactio illa exituam femininorum statim apparet. Citare li- 
ceat hymnum, quem in honorem Mariae fecit et compo^nit 
Adamas Halensis (delaHale) circa annnm 1270, cuias ver- 
sus primus hic est: 




6Io-ri-eu - se 
versus ultimus hic: 



vierge Ma - ri - e 




Se d'ar-gu-mens n^e-stes pour moi gar - ni - e. 

(Ambros, Geschichte der Musik II i31) 

Kedeamus ad musicam antiquam. Si melodias traditas 
hymnorum Mesomedis examinamus, quae nostris auribus ni-. 
hil amoeni habent (verum enim est, quod Ambros, Geschichte 
der Musik I 451 ait: »Die Melodie hat einen kaum gesang- 
mHssig zu nennenden Ganga) , id quidem cum nostris melo* 
diis commune eis esse videmus, quod melodia desinit in eun- 
dem tonum, a quo coeperat, i. e. quod antiqui non aliter 
atque nos clausulam in tono cardinali (Grundton) facere con- 
sueverunt. Quoniam in nostra arte musica clausula illa non 
fit nisi in bona mensurae (vel pedis, ut antiquo nomine uta- 
mur) parte, verisimile est antiquos quoque eodem modo clau- 
sulas formasse et ubicunque schema metricum versus exitnm 
in syllabam ictu destitutam praebuit, eo, quo significavimus, 
modo paenultima producta exitum masculinum constituisse. 

Grave autem argumentum illud est, quod Graeci in exi- 
tibus femininis paenultimam nunquam in duas breves dis- 
solverunt; nam si solveretur paenultima, produci non posset 
(cf. Christium de tetrametro anapaestico [Metrik^ § 3081, de 



— (267] — 65 

ithyphallico [§ 332], de tetrametro iambico catalectico [399]),*) 
magnumqae hoc discrimen est inter Graecorum et Latinonim 
artem versunm pangendorum, quod hi paenultimam solvunt 
etin tetrametro anapaestico catalectico: yeluti Plaut. Mil. 1048 

Ab illd, quae digitos despolidt suos 6t tuos digitos decorat, 

et in tetrametro iambico catalectico: veluti Plaut. Mil. 937 

TJt concubinam militis meus hospes hdbeat hodie. 

Quae discrepantia utrum inscitiae poetarum latinorum 
tribuenda sit (scimus enim comicos poetas Latinos modos 
i. e. melodias canticorum* non ipsos fecisse y Graecos autem 
antiquiores cantica et fecisse et melodia instruxisse) , an de- 
torsioni rhythmi consulto ac fortasse poetarum magnae Grae- 
ciae, de quorum versificatione fere nihil compertum est, imi- 
tatione factae, diiudicari vix potest. Atque detorsio quidem 
exitus naturalis a Graecis consulto facta manifesta est in 
choliambo (cf. Christ. § 423) 

ex trimetro iambico 



^^ 



ad usum scopticum effecto. Cui deformationi ea, de qua 
agimus, non prorsus dissimilis est, quippe qua exitus fiat 
mutilus, clausulam naturalem respuens. 

Li ipsius Pindari strophis doricis id potissimum productae 
illi mensurae exitus feminini favet, quod exitus femininus in 
flne stropharum multo frequentior est exitu masculino: nam 
ex 44, quae extant, stropharum schematis 28 exitum femi- 
ninum habent, cum in mediis strophis ex contrario exitus 
inasculinus frequentior sit : nam ex versibus 202, quos sche- 
mata odarum Pindaricarum continent, 141 exitu masculino 
praediti sunt. 



*) UnuB locus Pindari paenultimam solutam exhibere videtur N III 14 



^ _ \J^ L — 



naXaiqxttoy iiyoqav 
sed corruptam esse hanc lectionem demonstratur septem versibus par- 
allelis longam habentibus paenultimam. Neque ulla re coactus Momm- 
senuB finem verBus X ep. 1 — ^y ^ — sic dimetitur : _ ^ ^iJ^ G . 

5 



66 — [268] — 

His causis commoti, qoae ex natura rhythmi et melodiae 
atqae ex uniyersa rei metricae Graecae condicione smnptae 
sant, in exita yersas ex tripodia dactylica acatalecta fieri 
censemos tetrapodiam catalecticam tertio pede syncopatam 
(- ^ - -^ L — ^) et ex epitrito acatalecto tripodiam trochai- 
cam catalecticam altero pede syncopatam (- ^ l_ ^) . Can- 
sas aatem ex stractara stropharam samptas § 7 exponemns. 



§ 3. 

Priasqaam constractionem strophae doricae examinemas. 
exhibeamus conspectam eoram colonim alloeometroram, quae 
ei inserantar . quo nomine aeque atqae Ghristias (Metrik ^ 
§ 602) nos significamus haec cola diversa esse ab eis, quae 
supra § 1 enumerayimas , licet eiusdem sint generis rhyth- 
i mici. 

1) In ano carmine XIII Pindarns stropha asus est. 
cuius pars prior logaoedica est, altera autem item atque epo- 
dus dorica. Atque haec metabole rhythmorum in medio versa 
sexto fit: 

abi primum colum est tripodia logaoedica acatalecta, cui ar- 
sis praefixa est (primam thesin huius coli ictu notavimus, 
qno significetur initium coli, non ictus fortissimas coli, de 
cuius loco in colis logaoedicis nihil certo constat). Sed in 
ultimo pede spondiaco colum logaoedicum naturam colorum 
doricoram assampsit, sicut antea v. 3 colum trochaicum se- 
cundam morem epitritorum in spondeum exit 

(quibus syllabis quominus pentapodiam iambicam ef&ci opi- 
nemur, impedit spondeus pro iambo in quarta sede colloca- 
tas). Tam arte rero in y. 6 colnm logaoedicam cnm dorico 
coniunctum est, ut octies (gtq. a\ otq. /?', avr. //, cvr. /, 
OTQ. <J', avT, d', OTQ. e', avT. e) caesura fiat post ultimam 
thesin coli logaoedici, bis (a^r. a, otq. y) post priorem the> 
sin epitriti, nusquam in ipso exitu coli logaoedid. 



— [269] — 67 

2) Vn ep. 3. 

• I I 

15. ^vQyt^af/at/v \ og)Qa j tvbXu^lov avdffcf Tfaf ' ldlq>Bij^ , 

aTB(pav(x)aaiJLevov 
34. «Vi^a TTori | ^qix^ \ d^ewv (iaaikevg o (liyag xQvaalg \ 

vi(pa3eaai noXiv, 
53. r\v dk xliog | ^ad^. \ daivri 3h xai aocpla \ fieltcov \ 

a3oXog relid-ec. 
72. eTtza aocptutara \ vorji^av^ ItiI TtQOTiqtov \ av3Qiov \ 

7taQa3e^afiivovg 
91 . ev^vjtOQelj \ aacpa \ ^aelg^ are ol TtariQiov j oQ&al \ 

(pQiveg i§ aya&wv 
colnm alloeometrum est tetrapodia logaoedica acatialecta, cu- 
ius primus pes tribrachys, alter tertiusque dactyli (cyclici), 
quartus in prima epodo trochaeus (nam ItiXcpei^ scribendum 
est secundum Mommsenum [adn. orit. snppl. ad 01. p. 6S 
ad Vn 1 , 15], qni hanc formam solam Pindarieam esse 
demonstravitj , in reliquis spondeus, sicut fit in oolis doricis. 
Mira autom in koc yersu constantia caesurarum est, maxime 
post thesin tribracheos, ubi yersus finem atatuere hunc 

vetamur exitibns imperfectis. Quae caesura fortasse ita ex- 
plicanda est, ut pausa parva post o(pQa facta totus pes tri- 
brachys ad idem temporis spatium extendatur, quod occu- 
pant dactyli eiusdem coli: 



-1 \J>^ I *^ A ^ — \-^ — vys-/ — bi^ _1 



evdvfidxav 0(pQa | TteXtoQiov av3Qa naQ^ \4X(pe^i . . . 
Similem vero caesuram deprehendimus in carmine logaoedico 
I VIII (VII) V. 3 per omnes septem strophas observatam : 

-1 v-/ ^ W ^ \^ \^ JL \J ^ \J ^ I \J — ww ^ w ^ H 

ubi exitu imperfecto, qui est ante caesuram v. 44 Ttiraka, 
impedimur quominus versus finem putemus esse caesuram. 

3) N X 8«r. 1. 

ubi strophae prima et quinta trochaeum habent. reliquae stro- 
phae et antistrophae 8 spondeum aecnndum morem colomm 
doricorum. 

5* 



• • • 



68 — [270] — 

4) N Vm ep. 4. 

Versas exit in tripodiam trochaicam catalecticam. 

5) N Vni 8tr. 1. 

Secundum hoc schema primum colnm tripodia logaoedica 
acatalecta est, in cuins prima sede trochaeus et pro eo spon- 
deus ponuntur, sed in quinque strophis primus pes spondeus 
est, in una antistropha / trochaeus apparet, ubi lectio tra- 
dita aliis quoque de causis genuina esse non yidetur. Verba 
autem haec sunt, quae traduntur: 

. . Jl \-/\> ^ -. JL \J Jl \J\J — \^\^ L_ — A 

J. ^ ^ ^ ± ^ -1^_ _ JLwwbr^A 



^\j - 



av^erai d' aQSTa^ x^^Q^^S eiQcaig wg ote divdQeov ataaei 

aocpoig avdQUfV aeQ^eia^ kv diycaioig re TtQog vyQov 
aid^iQa. 

Quae tum demum ad metrum quadrarent, si liceret ver- 
sus priores duos coniungere syllaba ultima verbi ataaei prio- 
rem thesin efficiente epitriti sequentis hoc modo: 



ata I aei aocpoig 



sed intercedit hiatus v. 18 

azQ. ^ 1 . . . TtovrLq ev noxe KvTtQt^. \ laraf^at . . . 

Boeckhius ut metrum restitueret pro ataaei scripsit $aaei 
ante aocpoig addita praepositione iv. 

Quem ad locum tria scholia extant haec. 

a) ro de i^rjg av^ezai di aQeza iv aoipoig xe xai di- 
nalotg TMV avdQotv aQ&eiaa^ (hg OTe SivdQOv x^^Qctig 
ieQaaig JiQog vyQov ai-d^iQa. 

Cuius auctor non legit ataaei^ legit fortasse kv ante ao- 
tpoig^ nisi praepositionem kv ante diy^aioig lectam supplevit 
in transscriptione ante aorpoig. 

b) o dh vovg * av^eTat 8h %al fj aQeTrj Tdw avdQwv vxfjio- 
d-eiaa Toig ao(poig %al Sixaioig koyoig TGn» TTott^Ttbr^ 



— [271] — 69 

iioTieQ xai (pvxbv knaelQetac TtQog al^eQa xal av- 

^etai zalg x^fOTtoioig dqoaoig. 
CaiuB anctor non legit ataaei, erroreB autem graves com- 
misit, quod genetivo avdQcJv ad aQerrj tracto praepositionem 
ev prorsuB omisit. 

c) fj oQeTt] T&y dtxaicjv IntTvyxavovaa vipovTat. to dh 

i^^g* c5g divdQOv ataaei TtQog al&iqa vyQ(^6v x^^Q 

(haec enim intercidifise mihi yidentnr])-at^ Uqaaig^ 

ovTOj y.ai 71 aQeTrj aocpolg avdqaai xcrl diTcaioig ath- 

^eTat aeQ&eiaa, 
Tertinm scholium solum ataaei verbum exhibet kv prae- 
positione omissa , sed fortasse haec casu intercidit aeque at- 
que -6v x^^^Q' syllabae. 

Ex editoribus vero Bergkius in adnotatione ad hunc lo- 
cum in ed. IV. addita iure offendit primum in verbis duobus 
idem exprimentibus av^eTat et ataaet, tum quod desideratur 
dativus instrumenti ad aQeTrj subiectum additus, qui respon- 
deat dativo x^^Q^^^S iiQoaig ad divdQeov subiectum addito, 
(quem dativum scholiastae effecerunt ex aoq)olg ycai dmaioig 
verbis omissa praepositione iv, qua ex textu expulsa metrum 
non nisi audacissimis mutationibus restitui potest). Compa- 
ratis igitur verbis Pindari quae praecedunt: 

alvicjv aivrjTd, f>iofiq)dv d^ iTttaTteiQmv aXtTQolg 
et sententia, quam sine nomine auctoris Clemens Alexandri- 
nus, cui multa Pindari fragmenta debemus, laudat Paedag. 
I 154: 

aQeTa yaQ Irtaiveo^iva divdQOv &g di^eTai, 
et adhibitis scholiis duobus, quae dtaaet non habent, Berg- 
kius deleto dtaaet verbo, quippe quod quasi interpretamen- 
tum verbi av^eTai ad divdQeov adiectum esset. scripsit: 

. . . . dtg oTe divdQeov, aXvipy \ iv aocpolg . . . 
Atque recte quidem Bergkius aivip illud in textum recepisse 
videtur, sed si verba av^eTat et dtaaet perpendentes com- 
paramus, dtaaei verbum multo aptius esse apparet, quia 
imaginem (agitur enim de arbore) pressius sequitur, atque 
multo verisimilius est av^eTai verbum vulgare interpreta- 
mentum esse verbi in hac quidem coniunctione rari dtaaei, 



70 — [272] — 

qaam av^Bzai verbo interpretamenti loco additom esse ver- 
bam ataaei. Kestitnitar autem metrum quinqae stropharum 
reliquarum in antistropha / ataaei verbo in eontextum loco 
verbi av^erai recepto: 

ataaei d* aqeta^ xk^Q^^9 iiQaaig wg ore divdfeov, aXv(^. 

Vitium vero hoc modo propagatum esse conicias : pri- 
mum av^BTat irrepsit in lo€um ataaei verbi, atque ita locum 
legisse videtur Clemens Alexandrinus saeculo p. C. tertio 
vel is imitator Pindari quem Clemens ezscripsit (nam non 
verisimile est Clementem ipsum formas doricas et poeticas 
a, aQetOy iTtaiveo^iva , ai^erai excogitasse) . Postea vero 
ataaei ex melioribus libris restitutum denuo in textum re- 
ceptum est nec tamen expulso, ut fieri debuit, av^erai verbo. 
sed genuino aivq) Iv, 

Metro igitur ita restituto primum colum versus est epi- 
tritus catalecticus priore pede syncopatus, cuins coli exempla 
in fragmentis videntur extare: 

ataaei d' aqeTa, x^^Q^^S iiQ^faig tog ore divdqeov^ aiVi^. 

§4. 

Quodsi compositionem strophicam Pindari comparamus 
cum ea, qua poetae scaenici utuntur, scaenici quidem ab 
antistropha novam incipiunt sententiam et plerumque etiam 
novam rem, Pindarus autem saepe ne enuntiatum quidem 
cum stropha absolvit. Atque videtur consulto hoc fecisse in 
locis, qualis est III 5, ubi stropha exit: 

^(oglq) (ptjvav ivaQfio^ai iiediho 
antistropha incipit: 

aykaoxtjfiov. inel xaLtaiai ..... 
nam adieetivum ayXaoTnofiov ad tpwvav substantivum tam- 
quam epitheton ornans additum nullo sententiae detrimento 
omitti potuit, si id egisset Pindarus, ut antistropham incoharet 
a novo enuntiato. 

Non solum autem in stropharum fine, sed etiam in ver- 
sunm fine Pindarus multo rarius interpunxit orationem quam 



— [273] — 71 

alli poetae. Ganmne P IV e. g. continentur versus 299 et 
ennntiata primaria (quibus adnumerayimus enuntiata relativa 
postposita, quae non necessarium supplementum ad senten- 
tiam enuntiati primarii addant) 192. Versuum igitur sescu- 
plex fere est numerus enuntiatorum numeri. Quorum 95, 
dimidia fere pars, finiuntnr una cum versibus, reliqua 97 
in mediis versibus desinunt. Quodsi stropharum fines con- 
templamur, ratio haec est: 5 strophae interpunctione finiun- 
tur, 8 non finiuntur, 8 antistrophae interpunctione finiuntur^ 
5 non finiuntur, 7 epodi interpunctione finiuntur, 6 non fini- 
untur. Interpunctio igitur in fine stropharum (vicies inter- 
pung:itur, undevicies non interpungitur) paululo frequentior 
est quam in fine versuum omnium (95. 299) , i. e. tertius 
quisque versus et altera quaeque stropha in fine interpunctio- 
nem habent. 

Quibus cum numeris si usum Homericum comparaveris, 
discrimen statim apparebit. Trecentorum enim primorum 
Iliadis versuum e. g. 211 versus in fine interpunguntur, quam- 
quam hexameter Homeri brevior est uno fere pede quam 
versus carminis P IV mediae longitudinis. Apud Homerum 
igitnr vix tertius quisque versus in fine interpunctione caret. 
In uno autem Pindari carmine omnes strophae simul cum 
sententia absolvuntur: P UI, quod carmen 15 strophas com- 
plectitur ; in multis carminibus epodi, quae trium stropharum 
systemata claudunt, omnes simul cum sententia absolvuntur, 
quorum dorica haec: VI, VII, (XI, XII quae non nume- 
randa sunt , cum ex singulis utrumque constet systematis) , 
Xni, P I, m, N Vni, X, XI, aeoUca: I, (IV), V, X, 
P (VH) , X, XI, N ni, VI. Et in reliquis carminibus inter- 
punctio multo frequentior est post absolutam epodum quam 
post absolutam stropham antistrophamve. 

Quibus rebus perpensis de compositione nausica haec 
conici possunt. 

Veri non est simile in carminibus cantandis cantum vo- 
cum humanarum interruptum esse musicorum instrumentorum 
sonis neque in fine versuum neque in fine stropharum ne- 
que in fine systematum, quibus insertis multae sententiae 



72 — [274] — 

discerptae ab auditore intellegi non potaissent. Nam at ex- 
emplo atamar IX 28 , qais , eam epodas prima exeat hoc 
modo: 

yteivai yaq (aTtaaav %a veQTtv^ ' aya&ol de xal aotpo) 

naTcc dalfxov' avdQeg 
praedicato ad avdQeg nominativam non addito, si ante ini- 
tiam systematis secandi: 

kyivovT* iTtel avxLOv . . . 
praelasissent instramenta masica, poetae sententiam intelle* 
gere potuitf 

Praecentiones aatem instramentorum ante cantam voca- 
lem factas esse satis probabile est, sed eas artius cohaesisse 
cum cantu ita e. g. ut unum idemque colum partim ab in- 
strumentis, partim a vocibus caneretur (quod multi credunt 
ibi factum esse, ubi carmina a colo non integro incipere vi- 
dentur, veluti VII str. 1 

probari nullo modo potest. Teste quidem scholio ad P I 4, 
quo nomine Pindarus instrumentorum praecentionem appella- 
verit, traditum est; explicat enim verba: Ttei^ovTai d^ aoi- 
dol adfjiaaiVj ayrjai^xoQcov onoxav TtQooifilwv afi^okag 
tevxTjS ii^eXi^Ofxiva sic: tag TtQoavafpiavrjaeis Karaaxeva- 
J^rjg. Sed avafio^ ubi apud alios de re musica dictum apparet 
(Aristoph. Pa. 830, Av. 1350, Aristot. Rhet. m. 9, 9) signifi- 
cat initium carminis ipsius : rag aQxag rwv ^afiazwv, ut scho- 
liasta Aristophanis ad Pa. 830 ait ; Aristophanes autem utro- 
que loco irridet argumenta initiorum dithyramborum et Aristo- 
teles item avafiolag dithyramborum tanquam exemplum citat 
Xi^evjg elQOfiivrig i. e. orationis paratacticae. Cum vero nihil 
impediat, quominus eandem significatk>nem vocabuli Pindaro 
quoque vindicemus, (sententia enim haec est: phorminx et 
saltationem regit [tag cmovet fxev ^aatg, aykatag aQxd] et 
cantum; cantores obsequuntur signis [quae tu, phorminx. 
eis das] , simulac tu initia [afj.iiolag] prooemiorum , a quibus 
incipiunt cantus chorici [dyriai.x6Q(av], psallis) censemus scho- 
liastam nQoavafpwvi^aevg illas secundum sui temporis usum 
ad Pindarum rettulisse. 



- [275] - 



73 



§ 5. 

VersuB ex colis doricis eonformati qainqae modis termi- 
nari possunt, quoB ennmerabimns freqaentiae singalorum ra- 
tione habita, ita tamen at secemamas yersus in mediis stro- 
phis collocatos a versibas in fine stropharum collocatis. 

Nameras igitar omniam versaam in stropharum dorica- 
rum Pindari schematis est 246, stropharum aatem 44; ita- 
que 202 versus in mediis strophis exeunt, 44 in extremis. 
Sunt autem formae exitus: 

a) masculini: 

1 ) dactylici ... - ^ - 

in mediis strophis : 47. in extremis : 4. 

2) trochaici ... - ^ - 

in mediis strophis : 94. in extremis ; 12. 

b) feminini: 

1) dactylici . . . - ^^ i- - 

in mediis strophis : 33. in extremis : 2. 

2) trochaici . . . - ^ l_ - . 

in mediis strophis : 26. in extremis : 26. 

c) in tres longas . . . l l_ ^ 

in mediis strophis : 2. in extremis : 0. 

202. "44y 

Quodsi pro 202 versibas 100, et pro 44 strophis item 
100 sumimus, numeri hoc modo immutantur: 
a) 1) . . . - v^ ^ 

in mediis strophis 2i^ 



2) 

b) 1) 
2) 



3) 



• • ■ 



- s^^ 



in mediis strophis 47))^ 



- v^v^ 1 ^ 



in mediis strophis 16 ^ 



-^ u i^ 



in mediis strophis 13^ 



■ • • 



L_ l_. ^ 



in mediis strophis 1 ^ 

Too7 



in extremis \0^ 
in extremis 21^ 

in extremis 5^ 



in extremis 58^ 
in extremis 

TooT 



74 — [276] — 

Ex hac tabula haec discimus : cola trochaica in exitu om- 
nium verBuum praeferuntur, nam in mediis strophis sunt 60)^, 
in extremis 85^, maxime autem in fine stropharum, ubi cola 
dactylica sunt Ib^. DifPerentia vero intercedit haee, quod 
in mediis strophis cola trochaica in extremis vergibus po- 
sita multo saepius masculinum exitum habent (47^) quam 
femininum [19^], inextremis strophis contra exitus tro- 
chaici mascnlini (27))^) rariores quam feminini (58^) sunt, 
Et si exitus masculinos et femininos tantum discemimus, cum 
versus, qui in mediis strophis masculinum exitum habeant, 
sint 70^, qui femininum 30^, in fine stropharum versus, 
qui exitum masculinum habeant, sunt 37 )|^, qui femininum 
63^. 

§ 6. 

His praemissis ad explicandos eos versus transeamus, 
qui incipiunt ab arsi (vel brevi vel ancipiti vel longa vel di- 
syllabaj. In enumeratione quidem § 1 nulla cola citavimus, 
quae initium capiant ab arsi. Nunc causam addemus : arsis^ 
a qua versus incohatur, rhythmo adnectenda est thesi, quae 
versum antecedentem claudit. Quae explicatio iam dudum 
adhibita est in illis versibus, qui a longa vel ancipiti arsi 
incipiunt, e. g. m str. 1 et 22 

JL <>w _ ww _ _ -i s^ — — ^ \^\^ _ ^</ b^ 

ac paene omnes viri docti arsi secundo versui praeposita tri- 
podiam dactylicam catalecticam , quae versum primum clan- 
dat, acatalectam fieri putant. Tamen multo certius argu- 
mentum etsi negativum, quo haec explicatio confirmetur, su- 
mendum est ab arsibus disyllabis in versuum initio positis. 
Condiciones enim, quibus apparent, hae sunt: 

1 ] Arsis disyllaba in initio versus nusquam ponitur ante 
epitritum (^ - '^ - - . .) , sed aut ante dactylum (^^ - ^v. - . . ) 
aut ante longam trisemam (^^ l_ -i v^ - . . .) aut ante spon- 
(leum cuius vice fungi potest trochaeus (^^ _ ^ - ^ . . .). 

2) Yersus, qui versui ab arsi disyllaba incipienti prae- 
(•edit , nusquam exit in epitritum catalecticum (. . . ~ ^ - | 



— [277] — 75 

^ -....) 7 qnamqnam 47 % omnium versnnm in mediis 
strophis epitrito catalectico (~ ^ -) fininntnr (§ 5) , sed exit 
ant in colnm dactylicnm catalecticnm (. . . - ^ - | ^ - . . .) 
ant in colnm dactylicnm acatalectnm (...-^L_i^|v/w-...) 
ant in epitritnm acatalectnm (...-^l_~|^-..) ant 

in epitritnm acatalectnm et syllabam (. . - ^ - i=^ ^ | v^w - ) . 

In conspectnm igitnr proferamns versns, de qnibns agitnr, ad- 
ditis exitibns yersnnm praecedentinm ; nbi vero de strophae 
initio agitnr, clansnlas et strophae et epodi adnotabimns: 

1) VII str. 1. 

str. 6 . . . -i wv> - ^ L- b:^ ; ow - - Jl v^ _ ^ . . . 101.*) 
ep. 8 - ^ L_ i^ ! ^ - ~ ^ w - b^ . . . 31, 2h. 

2) Vn str. 6. 

str. 5 . . . - ^ - ^^ - ! ^ - - - ^ - - . . . 71, 2h, I p. 

3) VII ep. 7. 

ep. 6 . . . -1 w.N^ir^l v./wL.^v^^ v^- - ... 31, Ih, Ip. 

4) Vm str. 6. 
8tr. 5 . . . ^ v^ - v^ ^ I v-v^ - - ^ V- b^ 61, l p, 2br. 

5) Xni ep. 6 (5) (secnndnm Bergkii constitntionem/ . 
ep, 5 . . . - ^ - ^ - I ^ L- -1 v^ - _ ^ . . . 1 h, 2p, 2br. 

6) P I ep. 8. 
ep. 7...-^-^-|^^ — -^i-...4I, Ibr. 







7) P m ep. 9. 




ep. 


8 . 


JL \J { ^ v^w _ s-<\y _ _ -1 W _ _- 

8) P IX str. 1. 


. 31, 2br. 


str. 


.8 . . 


• • • • • • • 


. 81, 2br. 


ep. 


9 . . 


-1 \J\^ _ ow L_ ^ \J\J _ y -1 \j\j _ 

• 9 • 


. 41, Ibr. 



9) P IX str. 3. 
8tr. 2 . . . ^ w _ _ y I ww _ w ^ v^v.^ _ V.W _ y 51, 3h, 2br. 

10) N VIII str. 4. 

str. 3..*-^-^~|^-^ i^L ...41, 2h. 

11) N VIII ep. 3. 

ep. 2 . . . - ^^ - ^^ - j ^ i- - ^ — ... 2h, 1 br. 

12) N Vin ep. 7 (cf. I§5. 16). 
ep. 6 . . . - - - ^ ^ I ^^ - ^^ - ^ . . . 31. 

*) Naturam syllabarum in exitu positarum eis signis notamus, quae 
I § 3 constituimus. 



76 — [278] — 

Xin str. 1 et N X str. 1 incipiunt quidem ab arsi 
duplici, sed cum cola prima logaoedica sint, in hunc cen- 
sum non veniunt, nam in logaoedicis arsis duplex initio ver- 
suum aliam naturam habere videtur atque in colis doricis. 

Decies igitur in mediis strophis versus ab arsi disyllaba 
incipit. septies autem antecedit colum dactylicum catalecticum, 
bis epitritus cum syllaba, semel epitritus acatalectus. Quod 
casu factum esse non est verisimile, cum, ut vidimus, paene 
dimidia pars (47^) versuum omnium in mediis strophis ex- 
eat in epitritum catalecticum. Gausa autem dilucida ea est, 
quod omnes exitus, quos deprehendimus ante initia, ut ita 
dicam, anapaestica, conecti possunt cum initiis illis ita. nt 
cola ordinaria dactylica fiant, non potest exitus in epitritum 
catalecticum 



^ w — I Kj\j _ 

• • • I 



Exemplum vero luculentissimum est F IX str. 3: 



• • • 



quod Christius cum Pindarum ederet sic dimensus est: 



±^ l.lL'^ I v^-v^J. 



Ubi simulatque continuationem rhythmi admiseris, simplids- 
sima sunt omnia: post epitritum enim acatalectum posita est 
dipodia dactylica, post cuius priorem thesin versus finitur: 
dimetiendum ergo: 

, -L \J ^ I v-A^ _ o -1 \y\j _ v-Aw/ 1— — II 

In libro de re metrica Christius ipse (ed.II pp. 107 et 586 , 
ut diximus in praefatione, ei explicationi , quam in Pindari 
editione protulerat, hanc, quam nos unice veram esse puta- 
mus, apposuit lite non diiudicata. Secundum hoc exemplum 
conformavimus N VIII ep. 7 ad evitandum exitum imper- 
fectum 

-1 V^ — V^ -1 I \J<J — V.A./ — bi -i 
• •** I .**. 

Trochaeus pro spondeo in eadem versus sede occurrit 
VI str. 5, de quo loco infra dicendum erit. 

Similis autem his est P III ep. 9, nisi quod hoc loco 
epitritus catalecticus est: 



-1 *w-^^ _ v-^ ^ 



^^ _L v^ — — 

ww 1 s-/ ^ 



s>^ L_ — ^ — — — 



_1 v^A-/ — v/n-' ^ I \^\j L_ — v> _ — 



— [279] — 77 

Qni remanent, loci septem praebent cola dactyliea quat- 
tuor vel quinqne pedum fine versus media dissecta: 
Vn str. 6 . . . -i ^o - ^ ^ 

ep. 7 
Vin str. 6 . . 
XIII ep. 6 . . 
P I ep. 8 
N Vin ep. 3 . . 

Hae sunt tetrapodiae dactylicae post tertiam thesin dis- 
sectae, pentapodia vero una extat: 
N Vni str. 4 ....is.^-v-A^^|^-^--.i<^L... 

quam tuetur altera pentapodia, quae uno versu comprehen- 
ditur P III str. 4. 

Sed etiam ubi initio stropharum posita est arsis di- 
syllaba eidem legi subdita est, nam hic quoque cola ordi- 
naria efficiuntur: 

VII str. 1 incipit ^ - - -i ^^ - ^ 

in transitu autem, qui fit a stropha ad antistropham, rhyth- 
mus hic est: 



similiterque ab epodo ad stropham alteram 



Et P IX str. 1 res eadem est : rhythmus enim a stropha ad 
antistropham continuatur sic: 



-WL-^||v^v/-^-lv^- 



ab epodo ad stropham sic: 



_v>\.>'_\-A-/ i_ bf II \-^\j _ b:^ -1 \.^ _ 



(In hoc carmine aliquotiens sententia quoque continuatur a 
stropha ad antistropham /^ et e , ab epodo fi' et d' ad stro- 
phas sequentes, in VII autem semel a stropha ad anti- 
stropham sententia continuatur in systemate (f^ sed vel hoc 
satis est ad improbandam sententiam eorum, qui putent co- 
lum imperfectum ^^ — instrumentorum cantu praefixo inter- 
iectove expletum esse.} 

Veram autem etiam in initiis stropharum eandem expli- 
cationem esse eo quoque probatur, quod eadem carmina 
VII et P IX in mediis quoque strophis versus continent, qui 



78 ^ [280] — 

ab arsi duplioi inoipiaut. QnaQiitur, qao modo ipsa eios modi 
carminam iaitia a cantoribu9 tractata sint: ^imirum ita, ut 
e. g. in initio VII 

• • • 

Oiakav dfg et rig afpvsag . . . 
prima syllaba ictu insignis -lav leniore ictu proferretur quam 
syllaba eX, quae colum novum incoharet. 

Quae cum ita sint, certis exemplis comprobata est. quam 
amplexi sumus, mensura colorum acatalectorum in fine stro- 
pharum, ubi ea vidimus frequentissima esse. Simul causam 
intellegimus , cur forma acatalecta clausulam aptam prae- 
beat : multo enim gravior et fortior exitus forma - ^ l. ^ vel 
_ v^ i_ hf est quam - ^ - et - v^^ - ; illam autem mensu- 
ram etiam in mediis strophis in versuum fine factam esse 
infra testimonio VI str. 4 probabimus. 

Maximi autem momenti hoc est, quod discimus versus 
finem incidere posse in mediumcolum, vel, utaliis 
verbis utamur, cola dissecari posse caesura, qua- 
cum coniuncta sunt hiatus et syllaba anceps. 
Unde certo cognoscimus versuum naturam. In fine igitur 
versus pausa fit, nec minor quam ut ultimum prioris et pri- 
mum alterius versus vocabulum disiungantur, quia hiatus ad- 
raittitur, nec maior quam ut rhythmi et sententiae continua- 
tio ab auditore sentiri possit. Quod autem exitus imperfectus 
evitatur, ea re demonstratur ultimam syllabam versus pau- 
lulum extensam esse, scilicet factum esse quod nos italico 
nomine »fermatam« appellamus (cf. I § 8). 

Bemanet quaestio, num dissectio, quam in oolis dacty- 
lieis accidere cognovimus, in epitritis fieri possit. Cuius rei 
unum sed firmum testimonium extat VJ str. 5 : 

^ JL \^ L. \j^ ^ ^Ay — v^y I w^^Zw JL 

• • • 

nbi onm sint 21, 3h, 2p, 2br, 1 ih, divisio versuum certa esC. 
Tripodia igitur dactylica in trochaeum exit prorsus sicut 
eodem versus loco ditrochaeus pro epitrito positus est N Vni 
ep. 7. Simul hic unus versus est, qui in carminibus doricis 
Findari ab arsi constanter brevi incipiat. 



— [281] — 7« 



§7. 

Mnlti versuB incohantur ab arsi longa yel ancipiti, quae 
plerumque ita explicari potest, ut sit arsis ultima coli ut vi- 
detur catalectici in versus praecedentis fine positi. Dubita- 
tio autem ibi orta est, ubi versus praecedens colo acatalecto 
clauditur, quod bis fit in mediis strophis VI str. 5 et I I 
ep. 5, saepius initio stropharnm; neque id mirum est, quia 
in fine maxime stropharum cola acatalecta poni solere vidi- 
mus. Illi autem, qui omnes difficultates instrumentorum so- 
nis, quos KQovaecg appellare solent, suppositis removeri posse 
arbitrantur, strophas medias discissas esse in duas partes 
eo modo, quo strophae inter se discemuntur, existimant. 

Mauricius Schmidt, qui, ni fallor, primus virorum 
doctorum arses praefixas stropharum doricarum sedulo exa- 
minavit in introductione ad Olympiorum editionem et versio- 
nem, ubicunque arsis praefixa sequitur exitum masculinum, 
continuationem rhythmi fieri putat, locis autem, quales sunt 
VI str. 5 et 1 1 ep. 5, silentia praeposita (Vorpausen) con- 
stituenda esse arbitratur (p. XXX Vj. 

Nos contra hac ipsa re denuo confirmari opinamur no- 
stram mensuram colorum acatalectorum in fine versuum et 
stropharum. Nam sicut P III ep. 8 epitritum acatalectum ante 

r 

arsin disyllabam dimensi sumus ...-v>l-| ^^ ^^ — ..., 
his quoque locis eadem mensura continnationem rhythmi ef- 
ficimus ; eo tamen discrimine , quod syllaba ultima non no- 
vum colum incohat, sed ultimi pedis ultimi coli tbesis est. 
Sont autem bi duo loci: 

VI str. 5. 

. . .^w-wwL.^ I -^^--^ . . . 61, 2h, Ip, Ibr. 

qui versus quam arte cohaereant, apparet: 

OTQ. /T . . odbv ayefiovevaac \ Tavrav ejtlaTavTaL, . . 

aTQ. y . . i&QiipavTo dQaxovTeg agzefxtpel \ Up fieliaa&v . . 

avT, y . . TtefXTtTalov yeyevafiivov. alV iv \ xeKQVTCTO 

yccQ . . . 



80 — [282] — 

et I I ep. 5. 

...^s-.-.-^v^L_y|-.^v^-^-iw.yj.... 21, 2br. 

ubi in quattnor epodis semel en. d interpungitur, ter sen- 
tentia ineiditur. Item VI str. 5 quater interpungitur [oxq. a', 
avx, a', G%q, b\ avr. e) , ter sententia ineiditur. Unde ap- 
paret aeque atque in fine stropharum cum clausula feminina 
sententiae incisionem coniungi solere, nec tamen hanc clau- 
sulam tam fortem esse, ut impediat continuationes sententiae, 
quales YI apparent. 

Reliquae arses longae vel ancipites in mediis strophis 
versibus praepositae catalexes versuum praecedentium ex- 
plent. Sunt autem hae 36: 

III str. 2, 3, 4. 

VII str. 3, str. 4 (brevis otq. a. 9 rell. longaej. 

Vni str. 2, ep. 8 (brevis sTt. a', 4 rell. longae). 

Xn ep. 4. 

Xni str. 7 (brevis utq. a', 9 rell. longael. 
P I str. 4, ep. 4. 

P III str. 3. 

P IV ep. 5. 

P XII str. 3, 5, 6. 

N I str. 2, 4, ep. 4. 

N V str. 4, 5, 6, ep. 3, 4, 5. 

N Vm ep. 4. 

N IX str. 6. 

1 I str. 4 (brevis otq. a\ 9 rell. longae), ep. 4. 
I II ep. 4, 5, 6. 

I VI (V) str. 5, 8, 9, ep. 6. 
Ubicunque arsis praefixa anceps est, eidem legi subdita est 
atque exitus anceps colorum acatalectorum in mediis versi- 
bus collocatorum : in primo scilicet systemate in omnibus co- 
lis pro spondeo et arsi longa trochaeus et arsis brevis poni 
possunt, in reliquis systematis ibi tantum, ubi in primo syste- 
mate posita sunt, poni possunt. 

Initio autem stropharum arsis longa vel anceps praefixa 
est plerumque eodem modo atque versibus VI str. 5 et 
I I ep. 5. Sunt autem hae: 



— [283] — 



81 



VI str. 1. 



str. 7 



ep. 7 . . . -^ 



_v.^L_'— . ^ 1 



v^L_— — iw :. 



• . . 



Vm ep. 1.. 



8tr. 7 J.v.^---:^^!--i'^-v>w--JL... 



Xin ep. 1. 



str. 8 



str. 8 



8tr. 8 



str. 


7 


ep. 


4 


8tr. 


6 


ep. 


6 



8tr. 6 



(CTT 



str. 5 

str. 5 

str. 5 

ep. 6 



8tr. 6 

8tr. 8 
ep. 7 



J^ ^ ^ 1 V-A^ ^ 1 ^ -i \J\^ — ' V-A-/ L_ — 



-L w i ii - .1 V^ - V^ 1 



— w I — 1 — --. >^v> — v.-^^ L 



J.s^'^ i .--lv^_^_l 



-L^^b:f i ^ S^ ^"i^S 



— v.</ 



-iwL.^ ; --i^^-i^j: 



P IX ep. 1. 



P XU str. 1. 



N I 8tr. 1. 



N V 8tr. 1. 



_ ^ v> _ b^ ^ 



N V ep. 1. 

a et // brevem, / longam habent) 
N Vm ep. 1. 

-1 V> l_ ^ I — -1 V-/'s> _ v>w l_ -1 

I • • • 

I I ep. 1. 

-Lv^^ 1 __lv^ _1 



I II str. 1. 



J.WL. ^ I --lwv./_^_b^--l 

I ^ • • • 

-Lv./L_i^ I _-lv^_v>v-/_yjL 



I m IV ep. 1. 

-Lv./L_^'-.lv.A-/_^ -1 . 

l • • • 

I VI (V) 8tr. 1. 

^s^L."^ \ _ J.v^__-1 . . . • 
^v^i^ I _^v^ 1 

I • • • 

In mediis vero strophis 45 yersus certo exeunt in cola 
acatalecta versu proxime sequenti incipiente a thesi; tameu 
hos quoque exitus dimetiendos esse putamus . . l. ^ ^ quia 
saepe clausula gravior eo indicatur, quod interpunctio ibi 
poni solet. Ita e. g. P IV str. 3, 4: 

6 



82 — [284] — 

-iv^N^ — ^^ — v-A^ — — -i w i„ b:^ A I 

cnm in toto carmine, exclasis versibus strophas claudentibas 
et interpunctionibus post eos positis, ex 260 versibus 75 (vel 
29^] interpunctione finiantur, str. 3 ex 26 versibus 10 (vel 
39 <^), str. 4 ex 26 versibus 12 (vel 46^) in fine interpun- 
gantur, quamvis hi duo versus (3 et 4] vicini sint ideoque 
difficile fuerit utrique in eadem stropha interpunctionem dare. 
Item VI str. 6 

ex decem versibus quattuor plenam interpunctionem habent. 
Multi autem loci ita comparati sunt, ut utrum versus finis 
statuendus sit an caesura in versu medio, diiudicare non pos- 
simus. Nam saepenumero in mediis versibus caesura (vel 
diaeresis) facta est post cola acatalecta : e. g. m in 6 stro- 
phis in versu tertio constanter hae caesurae fiunt: 

L \^\j _ v/v-/ I JL \j — 1 j \yu — \y\j ^ 

et post epitritum in versu quarto: 

^ ±\j I JLv^ Iv^ L^-vyv^ J.v^i:f 

Itaque ibi tantum mensuram i- - adhibebimus, ubi hiatu 
et syllaba ancipiti versus finis indicatur aut versuum conti- 
nuatione longior, quam usu fit, versus efficeretur. Hic autem 
eos tantum locos enumerabimus , ubi versus exitu feminino 
praediti sine causa necessaria constituti sunt, quorum partem 
capite I imperfectorum exituum causa reiecimus. Sed ne 
longiores versus constitaamus neve constituere videamur, enu- 
meremus longissimos versus stropharum doricarum, qui nullo 
modo dirimi possunt, secundum numerum colorum et pedum : 

>edes 
» 
» 
» 
» 
» 

1 1 versus praeterea quina .cola continent et undenos vel duo- 
denos pedes, neque multum proficimus, si colorum dimi- 
nuendorum causa binos epitritos eodem colo coniungimus 



N I str. 7 


continet 6 cola et 13 


N V str. 1 


» 


6 » » 13 


N X str. 6 


» 


6 » » 12 


I III IV ep. 6 


» 


6 » » 13 


I V (IVj str. 6 


» 


6 » » 13 


P I str. 6 


9 


5 » »14 



— [285] -^ 83 

(qnod in omnibus versibus 6 colorum fieri potest), nam lon- 
gissimus yersus P I str. 6: 

epitritos nuUos habet, qui coniungi possint. 

Versus igitur, ubi exitus feminini sine causa necessaria 
ab editoribus constituti sunt, hi sunt: 

VII ep. 5 cf . I § 5. 10. 

XI str. 1 cum 2 coniungi potest: 

J. \y 1 v>\./ _ \y<j I -i v-/ 1 \,./\j _ \y\^ _ II 

ep. 1 et 2, quorum uterque exitum femininum habet, aut 
inter se coniungi possunt, aut versus alter cum priore parte 
tertii in unum versum comprehendi potest: 

^\ JL w^ _ \y\j L \j I -1 v-^ _ \y\j L_ — A 

\y\ -1 \^\y _ v^^ Cv^L_— aII— v>^ — ^-^ 



j.^l_^w_H--.. 



ep. 8 cum 9 coniungendus est sic: 

^v^^ L ^ I -iw_v^-LwL_-v> JL^L_^ 

I 

XII str. 5 cum priore parte 6 coniungendus est hoc 
modo : 

J. v^ _ _ _1 \j\j _ \y\j I -iv^_y-iv^_ II — i vA^ _ \y^ I 



J.\J J. ^j"^ 



ep. 1 fortasse cum 2 coniungendus est: 

_i v^^^ _ \J\y i v^ _ v^ I -i V.A-/ _ \J\J iv^_^-iv^b:^ 

ep. 4 fortasse eum 5 coniungendus est: 

_ _1 v-A^ __ \y\j JL\J-.\jJ.\J — ^ I S \J — \J S \J^ _ \^\J — II 

sed monendum est hic interpunctione exitum l_ - a || proba- 
bilem fieri. 

P IX str. 1 cum 2 coniungi potest hoc modo: 

\j\j _ b:^ -i v^v^ _ \J\J __ I -iv^ L \J ^ 

nam decem strophae in v. 1 in longam exeunt. 
N Vm ep. 6 (cf. I §5. 18). 
I IV ep. 2 (cf. I §5. 19). 
I V ep. 6 cum 7 conecti potest sic: 

»^ W _ _ -i \J^ _'wvy I -iv^ — W-i V.A-* — \^\J — 



I VI ep. 2 oum 3 coniungi potest sic: 

J. v> i v^^ _ W^ I -ivy iv> i \J>J — \J^ — 

6* 



84 — [286] — 

Exitns certi feminini in mediis strophis remanent 43 : 
VI str. 3, 6. VIII str. 2. 3, ep. 4, 5. XI str. 4. 
XIII str. 7, ep. 1,3. P I ep. 6. P m ep. 4. P IV 
str. 3, 4, ep. 5. P IX str. 3, 4, 6, ep. 4. N V str. 2. 
ep. 1. N Vm str. 1,4. N IX str. 1. N X ep. 4 , 5. 
N XI str. 2, ep. 3. 1 1 str. 1, ep. 4. I II str. 3, 4, ep. 2, 3. 
I III IV str. 1, 3, 4, 5. I V str. 1, 4, ep. 1. I VI str. 3, ep. 4, 
quibus forma rhythmica danda est . . . <- -. Dactylica au- 
tem et trochaica cola acatalecta fere ex aequa parte in ex- 
tremis versibus posita apparent : snnt enim dactylica 22, tro- 
chaica 21. 

§ 8. 
Singulare illud est, quod legimus P I str. 2. 3: 

-1 W 1 v>v> L_ -i v^ 1 v-^ — ^^ L_ L_ — 



^ ^ 



quos versus secundum Westphalium et Christium notavimus. 
Paenultimum igitur colum versus alterius tripodia dactylica 
catalectica est, ultimum epitritus catalecticus syncopatus, idem 
eolum initio v. 3 positum est. In epiniciis autem praeter 
P I str. 2 unus tantum exitus similis legitur P IX str. 2 

s^ iw — b^. Sed cum hunc versum , quia seqnitur 

arsis disyllaba, dimetiendum sic esse viderimus § 6 : 

-Iv^ L ^ ^ I V-,^_V^-1 

1 • • • • 

quamquam initio versus epitritum catalecticum syncopatum 
constituimus N VIII str. 1 (cf. supra § 3 sub fine) . tamen 
hic in extremo versu aliam mensuram fieri putamus. Vidi- 
mus enim § 6 VI str. 5 : 

_ -1 V-/» — _ _i \^\^ _ V-^w _v>^ ! v-/__-lv>_ 1 

I . • . 

versum exire in priorem thesin epitriti; in eiusdem autem 
carminis v. 4 caesura per decem strophas observata est post 
arsin priorem epitriti: 

-Iw -ivy j __J.v.v^_v.x^i_^|] 

ubi versus divisio fieri nequit ob 4 exitus imperfectos ante 
caesuram admissos. Si vero caesura hoc coli loco finis ver- 
8US fieret, necesse esset arsis prior epitriti fieret pausa. ut 



— [287] — 



85 



versus exire posset in thesin. Hoc autem factum esse videtur 
P I str. 2, 3, qui dimetiendi sunt hoc modo: 



-1 W 1 V..A> l_ -1 V^ 1 V-/V-/ — ^.A-/ ~ A 



Lv^_- _ ^wif 



DiflFerentia igitur inter VI str. 5/6 et P I str. 2/3 in 
«0 sita est, quod priore loco arsis prior epitriti sequenti ver- 
sui praefixa est, altero autem in pausam incidit: 



-1 \ys^ — \y^ _ w b^ I w 1 



-_ ^v^ — s^^ — 






Ut omnia comprehendamus et continuationem rhythmi in 
conspectu ponamus, unum carmen secundum cola distribua- 
mus j lineola recta versuum fines notantes : P I igitur haec 
cola continet: 



Stropha. 
1. ^ o - - 



2. 



r W 

_1 V-A^ _ Wn> _ A " 

_1 -o/ — — 

_L V^N^ I 

J. V-A.>_ V./^ — — 



3. ^ A _ - 



4. 



5. - 



6. - 



Epodus. 



_L v.> — . _ 



- V^ ^ A 



2. - 



3. - 






_ w ^;_ 



_» W«-/ — wv^ _ — 

_1 v> I 

_i v^ _ _ 

V- %.> _ s^\.> — A 

v> _ _ 



— v^ L 



4. 



w\> 



^'^ — w—' _ 



5. ^ 



v.^ 



s^ ^ A 



\^\y _ wv> L 
v-/ _ _ 



6. 

7. 



V^v-/ _ >^V-/ _ _ 

v.A.^_ V>\./ 1 

- ^ i ^ A 



\^^ _ V.A-/ _ Zl 

V./ _ _ 
v.A.^ _ v>X^ b^ A ' 

w — — 

v^ _ _ 



v> i^ 



^ ^ A 



^ v^ _ _ 

«_ W\> — S-^V^ — — 

-1 w _ A ' 

v-/v.y _ \-/0' I 

OC^ W _ _ 
y^ — _ 



- A 



s_/ _ _ 

^ _ -1 v.A.> _ \_/^ bi! v-'^ 
_1 »-/v-/ I 



^ v.^ _ 



- ^ L 



^ A 1, 



86 — [288] — 

§ 9. 

Non egimns hucusqne de eis strophis doricis, qnae prae- 
ter epinicia Pindari traditae snnt in fragmentis et Pindari 
ipsius et aliorum lyricomm et in dramatis atticis. 

Fragmenta Pindari dorico metro decurrentia isdem le- 
gibus metricis obnoxia sunt atque epinicia*). Divisio vero 
versuum incerta est, nisi syllaba anceps vel hiatus yestigium 
praebeant, aut arsis praefixa nos cogat colo acatalecto prae- 
cedente formam soli exitui versus concessam dare . . . i- -. 
Hoc autem saepius fit in fragmentis, quia genera poeseos, 
quorum fragmenta servata sunt, versus ab arsi incipientes 
praetulisse videntur; qui ut in epiniciis admodum rari snnt 
(48 ex 246), in fragmentis versus 18 ita conformati, ut VI 
str. 5 et I I ep. 5, extant, quorum unus in fragmento epi- 
nicii fr. 1 (Bg.) v. 2, 3 : 

jflyLVOL ' avv d^Butv 3i viv aca<f 

"Yllov re nal ^lyif^iov JuQuvg ik&wv aTQaxog . . . 
Saepe inter tales versus interpungitur ; sunt autem, in qni- 
bus sententiae conexus artissimus sit, e. g. fr. 81, 3: 

. . . ov yaQ eixbg riov iovrcjv 1 ctQTta^ofiivcjv noQa .... 
fr. 146: 






. . . aTB KLBQawov ' ayxLaxa .... iteat 
Epitritus syncopatus in extremo versu, quem reiecimns 
P I str. 2, 3, deprehendi videtur fr. 222: 



xeivov ov arjg ovdh xig daTtrei , \ dafivaTai dk ^Qoxiav 

(pQiva Y.aQTiaxov xTeavtJV, 



*) Num fragmenta quaedam, quae cola rariora praebent, recte 
tradita sint, dubium est, quia non metri sed sententiae causa ci- 
tantur. 



— [289] — 87 

Sed valde dnbito, nnm Sehneiderns, qni hnins fragmenti 
sententiam ex seholio Pindari et ex loco Procli ad Hesiodnm 
egregie combinavit, ipsam formam et metmm genninnm re- 
stituerit. Rhythmo dorico melins conveniat hoc: 

-i\-/ Iw 1 I wv-/ L_ _i s-v-/ 1 v-'\-/ l_ -1 v^ _ 

xeivov ov arjQ ovdk xlg SaTtxu^ i ^qoxiav 61 q)Qiva 

xdQTiarov xteavwv dafivarai, 
Bergkins itemm epitritnm syncopatnm constitnit fr. 232 
lectionem traditam secntns: 

\>W — KJ\J __ — _i v-/ L — 

TO TteTtQiDflivOV OV TtVQ j ov aidaQBOv 

l: 1.. ± w 

ax^OBi teixog 
Sed nisi cnm Boeckhio axrjaei ante to ponere malneris, di- 

metiri licebit : ...^-^^ Iw-v^^aj -....; 

quo facto idem schema nanciscimnr quod P I str. 2, 3 con- 
stituimns. 

Timocreon, si ex fragmentis indicium sumere licet, 
versns ab arsi incipientes praetulit. Epitritnm acatalectum 
deprehendimus fr. 3: 

Ovx' aqa TifioxQicJv fiovvog \ Mridoiaiv u^Qxiaroftei, 
sed cnm metrum hnius fragmenti a Plutarcho traditi non cer- 
tum sit, Hermannus emendationem proposuit, qua et senten- 
tia et metmm commodins procederet, ita ut insereret pro- 



c/ 



nomen og: 



-i \.Ay _ V..A-/ L_ -iv^>'— L \J ^ \J JL \^ "^ 



Ovx aQa Ti^oxQiwv fiovvog og Mrjdoiatv wQxiaT6f.iei. 

Lamprocles exemplnm habere videtur eiusdem ver- 
snum divisionis, quam supra § 6 VI str. 4/5 observavimus : 

-i \J^ — V.A-/ i wv!> _ V-ZV-/ L_ -i I ^ — i 

HakXada TteQaiTioXiv, detvav d-ebv lyQexvdoifiov \ no- 

Bacchylides, quem ante Simonidem affero, quia ar- 
tiuB qnam avunculus vestigia cum aliomm poetarum tum Pin- 



88 — [290] — 

dari in strophis doricis construendis secatns est, in 36 ex 49 
fragmentis dorica stropba utitar eadem, qua Pindarus. Epi- 
tritum autem syncopatum in extremo versu adhibere videtur 
fr. 2: 

firjd^ asklov /tQOOLdeiv (piyyog.- olfitot; . . . 
Sed cum boc fragmentum a Stobaeo, qui, ubicunque in 
Pindari fragmentis praeter eum alii testes praesto sunt. pes- 
simus testis esse solet, sententiae non metri causa tradatur, 
metrum certum non est, cum praesertim transponendo voca- 
bulo (peyyog facillimo negotio concinnetur metrum usitatum : 

-1 ^^» — \-/ -1 0\> _ V-A^ — A I -1 W — 

I • • • ■ 

/iiqdh rpeyyog aellov itQoatdBiv ok^iog .... 
Idem Bacchylides epitritum syncopatum admisisse vide- 
tur initio yersus ante epitritum fr. 13, 2: 

/_ u — ^ i ^ I.- — A I 

TtXovxov %al fiekiykaHTacjv aoidav 
sed fortasse, ut Boeckhius coniecit, xa/ particula eiecta r' 
post i.ieXtyX(jjaavjv addendum est, ut metrum restituatur ma- 
gis usitatum: 

— L \j 1>-/L. — aI 

TtXovxov fieltyXioaawv t^ aotdav. 
In fr. 22 versibus aliter ac fecit Bergkius, qui versum 
primum post xQ^^^'^ claudit, constitutis metrum legitimum 
restitui potest: 

-iv.^ lv>L -i^-A I -Iv>l_-i v^ — . . . 

yfvdla /nev yaq U&og fiavvet \ xQ^^^^^i avdQVJv <J* 

agerav . . . 
In fr. 29, 3 dactylis praemissus est spondeus, sed emen- 
dandus esse videtur versus cum Neuio: 

_i V^ i \y^ _ \-A-/ _ A ' [ ) -i "^^ — WV-/ i , 

Ttaatv av&QioTtotat /dUav^ oaiav, \ [ayvav] Eifvo^iiag 

axokovd-ov y.at . . . 
deleto vocabulo otioso ayvtiv. 

Fr. 30 ( ) - - J. v-^^y -. v.^ . 

Oaacj^ev Jttatov %v8og %x^^^ aQerav' 



— [291] — 89 

corruptum esse videtur in vocabulo primo : itiaxbv enim ul- 
timus pes est coli, ante quod syllabae desiderantur, quae aut 
dactylum aut trochaeum formant. 

Fr. 40 ex uno versu constans incipit ab arsi duplici : 

\J^ — _ ^ \J >5^ V-/ 1_ -i \J\J — 

Qttod si revera versus initium est, comprobatur hoc frag- 
mento Bacchylidem quoque versuum fines in mediis colis po- 

suisse. 

Simonides in uno fragmento longiore (57 Bgk.) do- 
ricis metris puris usus est, nisi quod clausulam ithyphallicam 
habet v. 6 , quae ut versum claudere possit , quattuor pedes 
efficere debet: 

-1 \J-^ — \J\J — — -Iv-/— Iv^— v^'L — A 

xai fiqoxEOL 7taXdf.iai d-Qavovrc ' f.iwQOV fpwTog ade (iovld. 
Is quoque epitrito syncopato in fine versus quarti utitur: 

JL \J<J _ \J\J L_ L_ — ' v> -1 ^\J _ \J\J _ _ _1 

• • • ^^ I • • • 

dvria d^evxa (.levog ardkag' \ artavTa ydq laTc d-eCov r]aa(x}, 

8ed cum id, quod Diogenes Laertius tradit, contra metrum 
doricum peccet : dvTi&ivTa ^ivog ardkag , in dubio relin- 
quendum est, num Simonides epitrito syncopato usus sit. 

Poetae scaenici stropha dorica raro utuntur: Ae- 
schylus bis in Prometheo 526 et 887 (Di.) cantica secun- 
dum leges Pindaricas composuit, nisi quod prius ithyphallico 
claudit : 

-ls>_ lv-/_ j L \J lv>_N-/'l.. _A .' 

I I 

quod idem et apud Simonidem deprehendimus et postea Euri- 
])ides recepit. Ratio autem, cur clausula ithyphallica intro- 
ducta sit, plana est secundum nostram mensuram epitriti 
acatalecti finalis, quo Pindarus strophas claudere solet. In 
canticis enim scaenicis adamantur et praeferuntur tetrapodiae 
et dipodiae ; cum vero epitritus acatalectus finalis revera tri- 

bus ictibus insignis tripodia sit - ^ l_ - , ithyphallicus qui 
Wdetur, id est qui revera dimetiendus est ^ w .1 v^ l ^^ epi_ 
triti loco in fine ponebatur. 



90 — [292] — 

Sophoclis tria cantica dorica snpersnnt: Aiac. 172, 
Trach. 94, Terei fr. 518, 519, 520 (Di.). 

Ai. 172 canticum incipit a septem dactylis, qui cnm 
nnum colum efflcere nequeant, in tetrapodiam et tripodiam 
dirimendi sunt, in doricum metrum intrusis ex stropbis dac- 
tylicis ab Aescbylo praecipue excultis. Versus 175 = 186 
exitu feminino terminatur, sequenti incipiente ab arsi, quam- 
vis in antistropha artissime cohaereat sententia: 

. • ■ ^— I • . • 

-d^ela voaog • dAA* aTteQimoi | xal Zevg . . • • 

Trach. versus 96 = 105 satis longus dividi potest in 
medio colo dactylico* 

_lw L \J 1 wv-/ _ I \^\^ _ — -i v^ 1 \^\^ _ wv^ ^ 

. . . rbv ^kycfiavag Ttod-t /.loi tto&l naig . . . 

. . . adaxQVTiov (ikefpaQoiv tvo&ov, akX^ ev^vaarov . . . 

cum qua divisione assonantia Tto^i — tvo&ov initio versnnm 
bene convenit. 

In Terei fr. 518 v. 2 exit in epitritum syncopatum: 

_. V-A^ _ V.A-/ _\.yL_— -.v-/ - 

• • • . » • 

• . . *e§oxog akXog efiXaaxev akXov, (ioaxei de . . 
nisi forte mutato ordine verborum legendum est: 

. ..-^ ^^1 — I --^... 

e^oxog efiXaat* akXog aXXov, fi6a%ei Si , . . 

Euripides (eiusque imitator, qui Rhesum composuit* 
octo stropharum doricarum auctor est: Medeae 409 — 420 = 
421—430, 627—634 = 635—642, 824-834 = 835—845, 
976—982 = 983—989, Andromachae 766—776 = 777—789, 
Troadum 794—807 = 808-819, Electrae 859—865 = 873— 
879, Rhesi 224—232 = 233—241 , quarum quinque habent 
clausulas ithypballicas, una Med. 420 = 430 exit in epitri- 
tum acatalectum ex more Pindari, una in colum logaoedicuni 
Troad. 807 = 819, una in tripodiam trochaicam catalecti- 
cam Elect. 865 = 879 . . . . ^ >> - ^ i_ -i w _ v^ b^ (cf. N Vm 
ep. 4'. 



— [293] — 91 

Tribus locis cola dactylica a spondeo iiicipiimt: 

Med. 980 == 987 i- l. -i ^ - 

^av^^ d^ cifupl xofiif 
nal ^iolqav ^avaxov 

Andr. 773 = 785, Electr. 864 = 878 : 

-1 V> 1 S.A-/ « \JS^ «. I W |_ L_ — N-A^ — ^W — V> -1 

• ■ • I •* ^ ■ • • 

Qui comparandi sant cnm Pindari N VIII str. 1 : 

Cum spondens ille neqne trochaeo fquem N VIII 40 remo- 
vimus] neque dactylo varietur, apud Pindarum et apud Eu- 
ripidem cogitari potest de mensura l. l. -i v^ . . . ^ quasi sit 
spondeus ille epitritus syncopatus; possunt tamen etiam al- 
loeometra cola statui desompta ex eo genere stropharum, 
quod habemus V. 

Semel (Troad. 800 = 812) inserta est hexapodia dacty- 
lica catalectica: 



-1 W L V.A^ 



quae in genere diplasio statui potest. Post hoc colum divi- 
sio versus eadem fit ac Pind. VI str. 5. 

Aristophanes Pindari prosodion imitatus est Equ. 
1263—1289 = 1290—1315, ubi versus 1270 = 1298 exitu 
feminino insignis est, cum proximus ab arsi incipiat; inter- 
pungitur autem in antode, in ode* sententia levius inciditur : 



od. ... Tteivfi d^aXeQolg daxQvoiaiv \ aag aftrofxevog 

(paqiT^ag ' 
ant. . . . Tovg d^ avsifioXeiv av ofiolwg' \ Xd-^ u) ava, 

TtQog yovarcjVy 
Cum clausula ithyphallica hic quoque appareat, sequitur aut 
Aristophanem non metrum totius odae a Pindaro sumpsisse, 
aut Pindarum in prosodiis, quod genus poeseos populare erat, 
ipsum quoque usum esse clausula ithyphallica. 

Nub. 457 — 475 inserta est (v. 459) pentapodia dactylica, 
cnius apud Pindarum duo extant exempla, idemque fit Pacis 
V. 788 = 810. Septem dactyli puri coniuncti sunt Pacis 
V. 795 = 815, qui comparandi sunt cum Soph. Ai. 172. 



92 — [294^ — 

In cantico Pacis 775—796 = 797 — S18 vereus logaoedicus 
insertus est 785 = 806: 

EpitrituB Byncopatus eBBe videtur 786 = 810 in fine versaB: 

— v-^v^ _ oN-/ «. \^AU _ wvy L_ l_ _ A I — »w/V> _ , ^ ^ 

stropha hic quoque et Eccl. 571 — 582 finitur ithyphallico. 

Eccl. 571 secundum morem Euripidis colo dactjiico prae- 
misBUB CBt epitrituB syncopatuB: 

L_ l_ _ v.-^^ _ "^^s^ _ s.-^-/ _ v-Aw/ 



aUAESTIO TERTIA. 

DE SYLUBA ANCIPITI IN MEDIO VERSU STROPHAE DORICAE. 

§ 1- 

Omnia cola acatalecta in mediis versibus in spondeum 
exire solent, pro quo raro ponitur trochaeus neque pro arbitiio, 
sed certis legibus obi^rvatis, quarum unam Tycho Momm- 
senus solus ex editoribus bene videtur novisse, qui eam 
appellat »Iibertatem primi sy8tematis« (adn. crit. suppl. ad 
01. ad Vn 1 et 15). Lex autem haec est: In prima stropha 
et in prima epodo (multo rarius in prima antistropha) carminis 
dorici colum acatalectum quodvis exire potest in medio versu 
in trochaeum pro spondeo, in reliquis autem strophis et epo- 
dis ibi tantum trochaeum pro spondeo ponere licet, ubi in 
prima stropha vel epodo (vel etiam antistropha) positus est. 
Exceptio vero est haec : nomina propria excusant trochaeum, 
etiamsi loco parallelo strophae vel epodi (vel etiam antistro- 
phae) primae spondeus extat. 

Nunc singulos locos percenseamus : 

1) m (3 syst.) 14 ...-Ji^-^-v^-v.A^- 

fc/c. d \ ... Ttayav Mvetycev lAiifpiTqvojVLadag 

2) i5Jiw-b^_i^_«... 

BTt. a 5 fiivafia^ r(av ^Okvfi7c£(f . . . 
Codices veteres praebent 'OAt;/i/T/^, recentiores et editores 
OvXvf,i7ti(f , quae forma nusquam in libris veteribus legitur, 
Bed praeter nostrum locum quinquies a recentioribus vix recte 
intrusa est. Nomen enim montis Olympi sex locis metri causa 
esse debet Ovlvfi/togj quam formam ionicam ex Homero 



94 — [296] — 

sumpsisse videtur Rndarus, octo IocIb est *'Oi.vfi7vog. Nomen 
vero urbis ^OXvfiicia eiusque derivata et composita 'Olv^iJtiag, 
'OlvfiTCcovmog , 'OlvfiitwvUag , ^OXvfjtTttog 40 locis brevem 
primam habere docet metrum, quinque autem locis, praeter 
ni 15, ubi.formae ab Ov incipientes illatae sunt, diphthon- 
gus in arsi est, quae reliquis locis parallelis longa est, sed 
in nomine proprio brevis esse potest, qui sunt: 

OVniO ^^w--.^v^... 

avT. a 4 ^0Xvfi7tl(f Tlv&oi rc . . . 

brevis et eo excusatur, quod nomen proprium est, et eo, quod 
locus parallelus strophae primae brevem exhibet v. 4 veavlif. 

Vra 1 . . .^-^Ji^^ 

. . . ai&hov ^OXvfiTtUf 

Mira inconstantia Mommsenus et Bergkius Vn 10 et 
Vin 1 retinent veterum codicum lectionem ^OlvfiTtUf, 
in 15 contra recentiores secuti scribunt OvlvfiTtlif. 
IV 8 i^^^L--i^- 

^0i.vfi7ttovUav dinBV 
NIV75 i=i-iv.^-v^L_J.... 

^OXvfiTtiif re xal ^la&fiip . . . 
Dubitari potest de loco 

V 2 - — '^ _ >^ - >^ L_ . . . 

rdfp OvXvfiTtlff^ 'iineavoif &vyaT€Q, . . . 

cum quia hoc carmen Pindari non videtur essCi tum quia for- 
tasse dimetiendum est l. l_ - v^ - ^ . . . ^ ita ut Ov- syl- 
laba in thesi sit. 

3) III 26 -1 ^ - i:^ J. v^ . . . 
ejt. §! 1 ^loxqiav vtv. iv&a 

Hic trochaeus contra regulam positus videtur esse ; nam 
BTt. a loco parallelo spondeus extat w vivi xqaivuiv . ., sed 
excusatur nomine proprio, quocum encliticum viv quasi unnm 
vocabulum uno accentu insigne ef&cit, et fortasse interpune- 
tione forti post viv vocabulnm posita. Praeterea antem mo- 
nendum totum hunc locum v. 25 et 26 lectionis dif&cultate 
laborantem a viris criticis diversissimo modo vexatum esse. 



— [297] — 95 

4) VI (5) 8tr. 5 

— -i V> 1 V.A^ — v.A^' — ^ ^ Ij V^ 

y • • • 

Tripodia dactylica per 10 strophas constanter in trochaeam 
exit; nam v. 54 pro librorum aTcecQavq}, qnamqnam id sen- 
tentiae aptnm est, emendandnm est cnm Bergkio aTceiQlrqf. 

5) VI 18 . . . ^ v^ - ^ ^ v^^ - . . . 
eTt. d \ ... deoTtoTff Tta^eaTc . . . 

6) VII (5) 1 v^ - - -1 v> - ^ ^ . . . 
OTQ. a 1 (DcaXav (ig ec Ttg acpveag • . . 

Ita recte scripsit Mommsenns invito codice optimo A, qui 
formam cnpvetag praebet, qnam ceteri editores receperunt. 
Xcpveog enim quattuor locis epiniciorum flagitatur metro et 
praebetur a codicibus, fr. 218 (Bg.] invita lectione, quae apud 
A.thenaeum tradita est, ab Hermanno restitutnm est, itemque 
fr. 122 y. 2 (Bg.j restituendum est aipve^ vel aqype^ contra 
testimonium Athenaei, nam est in eadem sede epitriti in prima 
stropha carminis dorici 

^ ±^ ^^ ±>^ v."^ 

Tleid-ovg Iv acpve^ KoqLvd-tj}. 
Apparet igitur formam acpveiog nullo loco metro flagitari 
ideoque Pindaro abiudicandam esse. 

Mirum est, quod Christius, qnamquam afpveiag in textu 
retinuit, in schemate versum primum prorsus ut Mommsenus 
constituit hunc : 



w lv^_y_lv-/^-v.A>b:r 



-^v^bi I i=:J.v>-. . 



7)OVn2 ^w-^z... 
OTQ. a 2 %viov afiTtelov . . . 

8) VII 4, 10 . . 

OTQ. a' 4 ... dwQi^aeTai \ veavltf . . . 
avT. a 4 Ikaanofiat \ 'OlvfiTtlijc (cf. 2]. 
Arsis praefixa hoc loco et XIII str. 7, N V ep. 1, 
I I str. 4 sub eadem condicione brevis est, sub qua colum 
acatalectum in trochaeum exit, unde probatur arsi praefixae 
eandem rhythmicam naturam esse atque ultimae syllabae co- 
lorum acatalectorum. N V ep. 1 autem sequitur exitum sti*o- 
phae femininum: 



96 — [298] — 



^wi_if , y-iww-ww-i^J. 



((uo novum argumentum accedit ad confirmandam nostram 
mensuram colorum acatalectorum in eKitu ye^suum positornm. 

9)OVni5 ,.,^^-^-^-^^^^,,. 

e/r. of' 3 ... ocpQa Ttelio^iov avdga naQ* ^kipef^ . . • 
(de metro cf. supra n § 3. 2). Mommsenus codici A obse- 
cutus l/4kg)€(^, quae forma unica Pindarica 13 epiniciomm 
locis metro flagitatur, reslltuit. 

10) VII 17 . . . - -1 ^ - ^ -1 v^ - v>^^ - . . . 

€7t, a b ... Ttvy^ag aTtoLva %al naQa KaavaXl^ . . . 
(cf. supra I § 5. 10). 

11, 12) VII 18 . . . -iv^w-v-^-^-v^^w-b^-iw . _ 
CTT. a 5 (6) xai jtaQa KaaraXitjt TtariQa re da- 

liayrixov . . . 
de tripodia dactylica constanter in trochaeum exeunte cf. su- 
pra VI str. 5, in epitrito autem brevis in prima epodo 
sola extat. 

13) VIII (4) 1 . . . -1 ^ - v-'^ - i:^ ^ w y 
G%q, d \ ... ai&i.(x)V ^0Xv(.i7tLa^ 

(cf. 2) ad III 15). 

14) Vm 3, 54 ±>^-^±>^- . , . 
atQ, d 3 i^jtvQoig TeY.f.iatQOf.tevoi . . . 
avT, y 3 €l S* lyw Mekrjal^jc «^ . . . 

15) VIII 11 j:^-^--J:^^ 

avT. d 4: i() Tcvc ahv yiQag eaTtrjt' ayXaov. 
Quae lectio librorum ABC retinenda est cum Bergkio 
neque cum deterioribus libris scribendum €G7t€T\ nam neque 
forma coniunctivi offendit ^GTtrjTai, cum optativus legatur 
ea^toiTo IX 83 et participium iaTtofievog I V (IV; 32, ne- 
que usus coniunctivi in huius modi enuntiato [cf. III 11 
i^ Tivi . . . ^EXkavodlKag . . . (iakT]) , neqne elisio at diphthongi 
(cf. I VI (V) 13 fiaXk€T^ pro ^dXXeTai et Hermanni Opusc. 
I 254) . Olim Bergkius ipse %a7t€To indicativo recepto IX 83 
et I y (IV) 32 correxit, neque negari potest trochaeum in 
antistropha ]irima ferri posse (cf. P IX 9) ; Mommsenus edi- 



— [299] — 97 

dit UaTtBT^ ayXaoVj quamqnam agnovit formaB ioTToiro et 
ka7ioi.iivov. 

16) VIII 16 - ^ - v^-^Jl^-v^^ 

B7t, a 2 Zr]vl yeve&Xl^t)' og ae fiev Nef^ii<f TtQOfparov, 
ita Dissenius coniecit, quem dnbitanter secutus est Bergkius, 
cui »numerus exilis admodum displiceta, sed in prima epodo 
baec exilitas minime offendit. In libris autem veteribus est 
yeve&XUi) ae fiev ev^ in ceteris og ah fxkv eVy quarum lectio- 
num neutra legitimum metrum adsequitur ; cum igitur yeve- 
xhXlo) vocabulum vocalis sequi debeat, ante quam -(j> corri- 
piatur, og recipiendum videtur esse, et ut metrum redinte- 
gretur, ev tanquam dittograpbia ortum eiciendum. Ferri au- 
tem non potest, quod Mommsenus secutus codicem £ scripsit : 

Zqvl yeve&klq}' o ae fiiv ev Nefii(f TtQocparov 
nam solutiones in colis dactylicis non fiunt nisi in nominibus 
propriis, cuius rei unicum exemplum est: 

I IV 45 (ni 63) ^ vA^ ^ v^ - - -1 w L_ - 

eQvel Tekeaidda. roXfKf yaq elntog. 

17) Vm 17 ^^-^-^^w^ 

eTt. a 3 likKifiidovTa dk Ttaq Kqovov X6(p(p 

18) Vni 20 -l^-N^-^-l. . . 
ejt. a 6 e^iverte -KQatitJV TtdXtf . . . 

19) VIII 20, 42 , . .^s^ ^^-.^±^^ 

ert. a' 6 ... 7tdX(f doXixriQeTfiov Aiyivav TtdrQav 
e7t. /?' 6 ... fy^wg, x^Q^9 eQyaaiaig aXlaxeTai 
Hoc loco probatur Pindarum mediam syllabam Alyiva 
vocabuli brevem quoque adhibuisse (sub ictu media syllaba 
longa est P VIII 103, N HI 3, N VII 50, fr. 1), quod iam 
Dawesius recte contendit ad I VIII (VII) 16, 55, ubi formae 
y/lyiv(f et AXyivav cretico sex locis posito respondent. At- 
que idem fit I V (IV) 39, ubi quinque reliqui versus paral- 
leli cretico insignes sunt. Quod autem in carminibus VIII 
et I V eadem mensura atque in carmine I VIII obviam fit, 
eo refutatur opinio Dawesii, qui ob mensuram Aiyiva car- 
men I VIII Pindaro abiudicandum esse putavit. 



98 - [300] — 

20)OVin22 ...J:v^-^b^|^Jiv^--^v^^ 

€/r. a 8 . . . Jiog ^evlov \ TtaQedQog aa^BlTai Gi^ig 

21) XI (1) str. 4 J. v^ - w ^ v^ - - . . . 
atQ. 4 ei dh avv Ttovq) Tig . . . 
avr. 4 ^x ^eot) d' ofiibg ... 

22) XI 8tr. 6 -1 w - - ^ v.^ - w J. w^ . . . 
atQ. 6 ... Ttal TtiaTov oq%iov . . . 
avT. 6 ... !dyrialdafi€j Ttvyfiaxlag . . . 

23) XI €7i:. 4 -1 ^ - - ^ ^ - v^ ^ ^ ^ 

. . . iyyvaaofiat 
24)0Xl€7r. 5 J.w--.^w-wJ.wb^ 

vfifiLVj of Moiaai, (pvyo^evov aTQarov 

25) XI fi/r. 9 -1 w - w ^ ^ u - . . . 

ovT^ iQL^QOfiOL kiovreg . . . 

26) Xn (1) 6 ^ ^ - ^ ^ v.^ - . . . 

ttoaA ai/cc;, ra o av . . . 

27) XII 14 . . . -Iw-^JLwbrf 

eTT. 2 ... ovyyovtf naQ iaTlif. 

28) XII 17 -iw^v^z. . . 

£7t. 5 yVf i* ^OXvilTtlif 

29) Xin (5) 7 . . . ^ w b^ I ^ J. v^ . . . 
arp. a' 7 ... aa(pakrjg \ Jlyca xal . . . 

30) Xni 19 ^v^-^^v^i-JL... 
fiTT. a' 3 avv ^orjlaTtf XaQiTeg . . . 

31)PI(5)4 -^V.A./«S^-.-iZwL... 

OTQ. a 4 ayrjOixoQiov onoTav /TQOOifilcJv . . . 

32) P I 14 -L^^s^^^J-,,. 

€7t. a 2 IIuQldfav aiovTa^ yav . . . 

33) P m (5) 18 ^ w - ^ -1 w^ . . . 

€/t. a 4 ola TtaQ&ivot (ptkioiaiv . . . 

34) P IV (13) 4 ^v^-V.-^^-v^-^^v^L-i:^ 

aTQ. a 4 evd^a Ttorl /pva^coi/ Jihg aleT&v TtaQedQog 
nbi Christius perperam retinait formam deterioram librorum, 
qaa Pindaras nusqaam usus est, ah]T(Jjv. 



— [301] — 99 

35) P IV 5 ...w-»j:w_^^wy 

CTQ, a b ... !/^;c6kkiovog Tvxoyvog leQia 

36) P IV 8 ^v^^b^^WLb:^ 

GTQ, d 8 Ttokiv kv aQyivovvTi ^aOTifi 

37) P IV 23 -1 w « hf j: . . . 
BTt, d 7 di^aT^ aXaiov . . . 

38) P IX (5) str. 1 w - ^ ^ w^ - ^ L - 

9 avT. d 1 VTtidenTo d^ aQyvQOTteC* lA(pQodLTa 
26 OTQ. ^ 1 %l%e viv XiovTL . . . 
59 avT, y 1 Tod^t Ttalda Ti^eTac . . . 
101 OTQ, e 1 iv ^OlvfiTtloiai . . . 
Prima stropha spondenm certam praebet: 
OTQ, d 1 ^E&iXcj x(^k7iaa/tl8a . . . 
cnius exemplum sequuntur avT, /S?', otq. /, ctq, 5', avT. S^ 
avT, e. Trochaeum autem, qui primum apparet in antistro- 
pha prima, retinent reliquae strophae tres. 

39) P IX str. 2 . . . ^ w - - ^ I ^ » w ^ vy^ - . . . 
dipodia dactylica per decem strophas constanter in trochaeum 
exit, aeque atque tripodiae VI str. 5, VII ep. 5. 

40)PIX16 ...--^v^-bf^v^L^ 

avT. d S ... Ilriveiov Xixei KQioia^ ^TixTev, 

Dubitari potest, num trochaeus, quia in antistropha prima 
extat, an quia in nomine proprio fit, excusandus sit, sed cf. 
N X 65. 

41) P IX 21, 121 ^v^-^j:. . . 

ejt. d 5 g>aayav(p Te fiaQvafiiva . . . 

ert. e 5 iV^* Ule^ldafiog ... (in nomine proprio) 

42)PIX21 ...-i^-v^-^^^^ 

e7t. a' 5 ... fjiaQvafiiva xeQai^ev ayQlovg 

43) P XII (4 str.) 31 ^v^-v^--^^^ 
UTQ. ii 7 ovTog, nal tiv^ ael7tel(f fiaXwv 

cnm Mommseno legendum est pro codicum et editorum aeX- 
7rTl(jty qnod trochaenm illegitimum efficeret. 

44) N I (4) 1 - -1 v^ - ^ ^ v^ ^ 

OTQ, d 1 ^fiTtvevfia oefivhv l4Xcpeov 



?• 



100 — [302] — 

45) N V (3) 1 ~ ^ v> ^ ^ J. ^ L. . . . . 

avQ. a 1 OuTi avdQiavvoTtovog elfi* . . . 

46)NV47 -^v^--^v-^-v^^ 

avT. y 5 ialoiai fiaQvavrai Trigi Ttaaa TroXig 
scribendum est ex Ahlwardtii coniectara pro ^aQvaTai libro- 
ram et editorum. 

47) N V 13, 49 ^ j: ^ - v>^^ - ^ ^ v^ . . . 

eTt. a 1 6 rag d-eov ov Vauad^eia tUt^ . . . 
€7C, y 1 BTCavQBO. XQV ^^ ^^^ ji^avav . . . 



48) N V 14 

CTT. d 2 

49) N V 15 
€fr. d 3 

50) N V 16 

«TT. d 4 



-1 v^ _ bf -i 



Iv dlHff TS /ilj . . . 

J. v> - y -1 s^ y 

nal Tlg avdQag alxlfiovg 



aTaao^ac. ovtoi aicaaa xeQdliov 

51) N VIII (3) 2 ^w-y^. . . 
arp. a' 2 aVfi naQ^avqtoLg . . . 

52) N Vm 3 - w _ - J. V . . . 
ar^. d 3 roy /uiy afiiQOcg . . . 

53) N VIII 5, 44 ^ w _ ^ J. w « . . . . 
ar^. a' 5 Twv oQeioviov iQcoTvjv . . . 

avr. / 5 Tciacov, w Meya, . . . (in nomine proprio; 

54) N Vin str. 5 . . . ^ ^ ^^ -^ J. ^ , . , 

5, aTQ. d b ... eQwciov IjciytQaTeiv . . . 

10, avT. a' 5 ... ^ceid-ead-^ ava^laig . . . 

22, acQ. (f b ... xetQoveaai d^ ov% . . . 

27, avT, ^ b ... aTeQrjd-eig oTchov q^ovft} . . . 

Qaae remanent stropha y et antistropha / solae spon- 
deum habent. 

55) N Vm 13, 30 . . 
erc, a' 3 ... aefiviov yovaTiov icoXiog d^ v7c\q (piXag 
e7c. (f ^ , , . I6yx<f^ ra fiiv aptq)^ Idxii^i veoTLToviny 

56) N VIII ep. 6 . . . - ^ l_ Ji s^ - v.^ -i j v.v> . va> . _ 
16. eic. a' 6 ... xai TcaTQog Meya 






— [303] — 101 

33. €/r. // 6 dokofpQadrjs 

50. €7t. /6 ... d-tjTcev ^v ya fiav 
Epitritus constanter in trochaeum exit hoc loco (cf. p. 76). 

57) N VIII 16, 33 v>^ - ^ - ^ ^ o - - 

€7t. a 7 (6) Nefiealop ay aX^a. avv d-effi . . . 
€7t, ^ 7 (6) xaxoTtoibv ov€idog, a %o ^iiv . . . 

(cf. I § 5. 18, p. 29). 

58) N Vm 17 . . .-iw-b^^w^ 

€7t, a 1 ... av&qio^toiai 7taQfioviot€Qog' 

59) N IX (11 8tr.) 32 ^v^--^^--... 
atQ. r 2 laov. €laiv tol (pii.i7t7toi . . . 

cum Boeckhio €iaiv emendandum est pro ivri, nam trochaeus 
non modo ideo ferri nequit, quod in avQ. a non est, sed etiam 
quod in toto carmine N IX nullum colum in trochaeum exit 
in mediis versibus. 

Eadem autem forma €laiv metro flagitatur P V 116 






oaai T €lalv i7tix(oQiu)v . . . 
quam ipsins metri causa his duobus locis adhibitam esse de- 
monstratur decem locis, qui formam ivti praebent. 

60) N X (5) l, 73 v^ ^ v>vy -. v^ _ -; J. v^ - . . . 

1. atQ. a \ Javaov 7t6Xiv ayXaod-qovuv , . . 
73. atQ. € 1 Taxicog d^ iTt^ ad^Xcp^ov (iiav . . . 
coli logaoedici doricae strophae praefixi exitus legibus colo- 
rum doricorum obtemperat. 

61) N X str. 4 Jiv^-^^v-^-... 

4. arg. a 4 iiayLqa (.ilv ra n^qaiog . . . 
10. avx. a 4 xai yvvat^l TiakXLxo^iOiaiv . . . 
22. atQ. (i' 4 nal 7takaiafiaTiov ... 

02) N X 65 . . . - J. ^ - ^ - ^ ^ . . . 

avT. S b ... d€ivbv 7taXafiais IdrpaqriTidaL . . . 
ubi exceptio legitima efficitur nomine proprio. 

63) N X str. 6 ...v>l_-1^-^-1w-._ 

6. OTQ. a' 6 ... ftovoipaipog iv xok€(^ . . . 
24. OTQ. //6 . . . dlg iax^v Q^alog €V(p(jQiov . . . 



102 — [304] — 

64)NX15 ±^-^-^J.^ . . . 

STf. a 3 TriXe^oag ivaqovtos oipip . . . 

65) N XI (3) 1 - -±^-^-^J.^^ 



• m 



OTQ, a \ ... Sre TtQvraveia kiXoyxag^ ^EaTiaj 
66)NXI12 ...--J-w^-^-^-iw^ 

eTC. a' 2 ... d'ar]rbv difxag avQefilav re ovyyovov. 
67) I I (4) str. 2 i-^^>^^^±>u^ 

2. Gxq. d 2 TtQayfia xal aaxoXlag vJceQxeQov 

37. avx. y 2 afxg^oteQOv danavaig re ytal Tcovoig 

68) 114 b:^J.w--^... 

atQ. d 4 tl fplkxeQov ytedviuv . . . 

69) I I 15 . . . --Ji^^-b^Jl. . . 

ejt. d b ... fjQCJCJv 5t(pQtiXaxat . . . 

70) I II (3) 1 - -1 ^ - ^v^ - ^ -1 w . . . 

atQ. d 1 01 fikv Ttalai c3 QQaav/iovle tpGneg . . . 

71) I II str. 3 . . . ^^--^w.y^. . . 

8. avt. a' 3 ... aQyvQVj&eiaai, TtQoaio^ta /mA^a- 

x6(p(ovoi . . . 
Hoc loco aBtistropha d prima trochaeam habet, nisi 
forte in stropha d ho^evov correpta diphongo ev legendum 
est ; sane constat P VIII 35 vocabalo Ixveviov creticam effici 



\j S \J ^ \y<y — wi Iw — w^ 



Ttakaiafiazeaai yaQ Ixvevwv fiatQadeXfpeovg 

72) I II 27 . . . -: v^ - v^ - ^ -1 v^ ^ 

eit. (f \ . . . dfj xakiotaiv ^OkvfiTtiov z/tog 
abi exceptio legitima est in nomine proprio. 

73) I n 14 -^-^-1. . . 

en. d 4 rav SevoxQaret . . . (in nomine proprio- 

74) I III (1) 15 ^^-^^^- 

CTt. 2 (3) late fiav KXeiovvfiov (in nomine proprio) 

75) I m (1) 17 . . . w « _ j: v> - ^ ^ v^ - 

en. 4 (5) . . . diiareixov rerQobQiav novotg. 

76) I IV (4) 1 (I III (5) 19) ^ v^ - ^ ^ v^ - ^ -1 v.^ . . . 
atQ. d 1 [atQ. ^ 1) ^'Eart fiot O^e&y exart fivQia 



— [305] — 103 

77) I IV Btr. 2 iin str. % . . . - ^ -w _ ^w . ^ j. v^ -^ 

2 (20), OXQ, a 2 (crr^. ^ 2) 

. . . evfAaxaylav yaq etpavag ^lad-filoig 
25 (44) , avr.^ 2 (avr. y 2) 

. . . aiMocg JSiKva^vog lOTtaaev 
38 (56), OTQ. y 2 [Gxq. S 2) 

. . . %axa Qafidov i^pqaaEV 
44 (63) , avx. y 2 [avx. S 2) 

. . . ax€(pavw^^ iTta^iov 

78) I IV 57 (in 75) -1 ^ - ^ - - -1 w , ^ 
axQ, Si 3 [oxq. e 3) 

vavxiklaial xe TtoqS-fiovg afieQOPoaig. 
ex Schmidii coniectura scribendnm videtur esse pro libromm 
lectione noQ&fiov^ quae trochaeum efficiat illegitimum, sive 
coniungas sive dirimas carmina III et IV. Adde quod sen- 
tentiae paulo aptior eBt pluralis, quia Hercules pIuribuB ex- 
peditionibus navalibus [vavxiUaiat) multas vias patefecit. 

79) I IV 64 (in 82) ^ v^ - v^ - ^ J: ^ L. ^ 
avx, & 4 [avx. e 4) 

xovg MeyctQa xixe ol KQeovxlg vlovg' 
cum exceptio legitima sit in nomine proprio, opus non est 
coniectura Schmidii liQeiovxlg^ quam Ghristius recepit. 

80) I IV ep. 2 (m ep. 2) J. v^ - ^ - ^ ^ w - . . . 
14 (32), eTt. a 2 [ert. ^ 2) 

iTtTtoxQoq^OL x^ lyivovxo x^^^^V • • • 
68 (86) , e7t. S 2 [eirt. e 2) 
ylvexaL, laxvog %Qyov. iv&a . . . (cf. p. 30) 

51) I IV 16 (m 34) - ^ w _ y -1 w ^ 

ejt. a 3 (4) (e/r. /T 3 (4;) akk^ afxiQtf yccQ Iv fii^ 

52) I IV 17 (in 35) - ^ -v> - v^ - ^ ^ . . . 
ejt. a 4 (5) [ejt. (T 4 (5)) 

xQaxsia vi(pag nokifioio xeaaaQwv . . . 

83) I IV 17 (III 35) . . . ^ w - ^ Jl w v:^ 
f/r. a 4 (5) [eit. /?' 4 (5)) 

. . . kQTipLiaaev fioT^atQav earlav 



104 — [306] — 

84) I IV 72 (III 90) ...v^u-ivy-^j.v... 

B7t, Sl 5 (6) [BTt. B 5 (6)) 

. . . 7tokv(iovl(i) • avv ^Oqaiff 8b . . . 
exceptio legitima est in nomine proprio. 

Carmina I III et IV eodem metro et eidem victori eon- 
scripta Hermannus et Boeckhius in unum coniunxerunt, quos 
ex recentioribus unns Bergkius non secutus est de causis cx 
sententia et argumento utrjusque carminis sumptis. Quibus 
causis ratione habita eorum quos enotavimus locorum causa 
ex forma carminum desumpta addenda est. Nam si car- 
mina coniungantur, sex locis (I IV oxq. d 1 (bis), 2, B-it. a 2, 
3 (4), 4 (5)) exceptiones illegitimas habeamus, sin discema- 
mus, nullam (si quidem recte putamus I IV 57 TtoQd^uoVi; 
afiBQioaaig legendum esse). Metrum igitur docet I IV stro- 
pham primam et epodum primam systemate caiminis ali- 
cuius primo contineri. Causas autem, quibus seiungenda 
esse carmina evincatur, ex argumento petitas optime exponit 
Bergkius; in eo solo viro doctissimo assentiri non possum, 
quod I IV OTQ. a initium carminis esse non posse, sed ex- 
cidisse totam triadem primam dicit, cum, ut mihi quideni 
videtur, carmen omnia contineat, quae in epinicio inesse de- 
beant: nomen victoris v. 2, patris v. 45, gentis v. 4, patriae 
V. 7, victoriae locum v. 2, genus v. 44. Contra bene Berg- 
kius monet in utroque carmine non de isdem victoriis agi. 
I III enim victoria Isthmia, de cuius genere nihil dicitur, 
ct victoria Nemea [ljtno8qof.d(f) curulis aut equestris nomi- 
nantur, I IV autem victoria pancratii (44) et tres victoriae 
in Heracleis ludis domesticis Thebanis reportatae. Cum vero 
victoria nobilissima Nemea I IV non commemoretur , proba- 
bile est I III post I IV compositum esse. Verisimile igi- 
tur est Melissum, haud multo postquam receperit I IV, 
victoria Nemea equis reportata huius quoque victoriae lau- 
dem a Pindaro cani voluisse, hunc autem ita tantum ci ob- 
tempcrasse, ut carmini iam composito novum systema ad- 
deret, quod cantores una cum carmine in victoriam Isthmiani 
composito, quia eodera metro conscriptum esset, facili ne- 
gotio recitare possent, Nara raetri quidem causa I III ulti- 



— [307] — 105 

mnm systema esse potest carminis I IV, qnia dnornm tro- 
chaeomm in eo pro spondeis positomm alter in sede est, 
ubi iam in primo systemate I lY extat 

III E7t. 5 ... T€TQadQiav Ttovotg. 

IV BTt. a b ... fiaxaiQav iaTlav 
alter in nomine proprio III hc. 3 Kleiovu^ov. 

85) IV (IV) (3) str. 1 -i v^-- w ^ v^ - ^ i- ^ 
omnes sex strophae trochaenm exhibent, de yersn 

43. Tolatv Alyivav . . . 
conferas snpra 19) VIII. 



86) I V (IV) str. 2 



^v^-yj.w_yj.v^y 



2. OTq, a 2 oio eycaTi ycal fieyaaO^evri vofiiaav 
7. avT. a 2 xkiog BJtqa^ev ovtiv^ aO^Qooi aT€- 

q>avot 
21. atQ. ji' 2 d'eo86Tcov €Qyiov '^iXevO-ov av '^a&aQav 
26. avT. t^ 2 Jwg eycaTi TtQooiialov aefiiCofuvoi 
reliqnae duae ntroqne loco spondeos habent. 

87) I V (IV) str. 3 et 4 constitnendi snnt anctore Berg- 
kio, quamvis ipse adnotet »et fortasse etiam v. 3 et 4 me- 
lins copulantura; nam si copulentur, in versu 9 hoc est 

avT. a 3 . . . ^^ - ^^ - - - . . . 
. . . avedrjaav e&eiQav ij . . . 
exceptio fiat legitima quidem sed in antistropha prima rarior, 
cnm versus parallelus spondenm habeat alkiov. 

88) I VI (V) (3) 63 ^ V - b> J. . . . 
avT. y 4 Tav Vakvxi-Sav 

vel ut Bergkius scripsit - ^^ ^ ^ ^ . . . 

Tav Wakijxiadav . . . 
sed monendum est tribrachyn pro spondeo uno nec satis 
certo loco legi fr. Isthm. 2 : 

^ v^ — v./ _1 ^ v^ W -1 W L_ — 

(J* iO-ikiov T€ xal dvvafievog afiQa jiaaxeiv. 

89) 1 VI (V) ep. 4 . . . -1 ^^ - ow - ^ z . . . 

22. eTt. a A ... TiTfirjvd'^ exaTOfinedoi ev axeQtli . . . 
47. €7t. /i?' 4 ... Tode diQfta fie vvv neQinkavaTat . . . 



106 — [308] — 

Hos locos si secundam naturam colonim et quem in 
versa obtinent locum in classes redigimns, eveniant: 

45 epitriti, 22 tripodiae dactylicae, 1 tetrapodia, 1 di- 
podia: id est 69 cola in primis strophis et epodis in mediis 
versibns in trochaenm pro spondeo exennt, quibas accedunt 
4 arses praefixae et duo cola logaoedica. 

20 epitriti, 26 tripodiae dactylicae, 9 dipodiae in reli- 
quis (praeter primas) strophis et epodis in trochaeum pro 
spondeo exeunt, quibus accedunt 2 arses praefixae et 1 co- 
lum logaoedicum, eis locis, ubi in prima stropha vel epodo 
trochaeus extat. 

Multo rarius quam prima stropha et prima epodus prima 
antistropha libertate trochaei fruitur: quae concedenda est 
38] P IX avT, a 1 in dipodia dactylica, verisimilis est 
71) I II avT, a 3, statui potest 15) VIII avr. a 4, 
87) I V avT. a 3. 

Exceptiones legitimae in nominibus propriis 8 admissae 
sunt: 4 in epitritis, 4 in tripodiis dactylicis 

Exceptionum illegitimarum removimus quattuor coniec- 
turis (elalv pro ivTl^ ^iaqvavTai pro fiaQvatai, aekneltf pro 
aelTtrlffj Ttog&^ovg pro 7toq&^6v). 

Non in omnibus carminibus trochaeorum pro spondeis po- 
sitorum eadem frequentia est. P XII et N IX singulos eos- 
que illegitimos trochaeos habent, quo maiore iure eos nobis 
videmur removisse. Singuli trochaei legitimi insnnt in car- 
minibus P III et N I, bini III, P I, N XI, plurimos con- 
tinent VII, VIU, P IX, N V, VHI, X, I H, IV, V. Me- 
dium locum tenent VI, XI, XII, XIU, P IV, I I, VI. 

Trochaei autem non solum in prima maxime stropha 
comparent, sedetiamin primis maxime versibus strophae; 
in his enim carminibus in primo vel altero versu deprehen- 
duntur : VII, VHI, N I, V, VIH, X, XI, I I, II, IV, V. 

Ex his intellegitur trochaeum in fine eorum colornm 
acatalectorum dactylicorum et epitritorum, quae in mediis ver- 
sibus terminantur, primitivum esse, poetas vero retardatione 
quadam rhythmi in cuiusque fere coli ultimo pede magis 
magisque uti consuevisse, retinuisse autem pro arbitrio pristi- 



— [309] — 107 

nam rhythmam in primo systemate, sive qnod initio anti- 
qniorem et simplieiorem morem andientibus gratiorem fore 
pntarent, sive ut firmiore et faciliore rhythmo initinm can- 
toribus facilius redderent. 

Sed cum rarissimus trochaeus sit. veri est simile acces- 
sisse causam aliquam in intervallis musicis positam, qua 
commendaretur trochaeus pro spondeo admissus. Si e. g. 
eo loco, ubi spondeus ex trochaeo retardato ortus poni de- 
bebat, tonorum intervalla (quae melodiam, vel, ut antiqui 
dixerunt, harmoniam efficiunt) cantoribus difficultatem prae- 
bebant, fieri potuit ut retardatio illa, quae cum difficultate 
rhythmica coninncta est, toUeretur, ne cantores eodem loco 
et melodia et rhythmo laborarent. 

§ 2. 
Ex fragmentis poetarum lyricomm praeter Pindari epi- 
nicia non multa qnae ad hanc quaestionem pertineant disci- 
mns, quia pauca ex fragmentis servatis excerpta sunt ex di- 
versis strophis eiusdem carminis. In uno autem fragmento, 
quod nobis stropham primam scolii integram et quattuor, quae 
seqnnntur, strophamm partes praebet, fr. 122 (Bg.) quinqne 
locis lex illa observata est: 

GTQ. a 1 IloXv^Bvav veavideg 

GTQ. ^ 1 viilv avBv&^ iTtayoQiag . . . 

OTQ, If 1 Sida^afiev xqvaov .... 

[gtq. y versus 1 periit.) 



_J.v^-b^Jlwi^ 



GXQ, a 2 nei&oifg Iv aq^veqt KoQLvB-tff 
avQ. ^ longam habet, in reliquis strophis versus secundus 

non servatus est. 

_i \»/ — y -i \y^ _ \j^ 1 \j\j _ \u\j - 

OTQ, d 4 d^vfiiare Ttolldxt . . . 

avQ. d' 4 (poQ^adiov xoQav . . . 

OTQ. (i' et OTQ. y longam habent. 

Versu quinto tres strophae servatae brevem habent ar- 
sin praefixam: 



108 — [310] — 

Omnino autem trochaeus pro spondeo freqnentissime ad- 
hibitus est in fragmentis fortasse non tam eo, qnod alia ge- 
nera carminum, praeter epinicia, trochaeum praetulerint, 
quam eo, quod fragmenta plerumque ex strophis carminum 
primis sumpta sunt. 

In poetarum scaenicorum canticis, quae ex strophis 
doricis constant. cum intra strophae et antistrophae fines se 
contineant, hoc solum observare licet, utrum trochaeus pro 
spondeo crebrior sit in stropha an in antistropha. Id autem 
interest, quod poetae scaenici saepius quam Pindaras in 
antistropha trochaeo usi sunt pro spondeo in versuum sedi- 
bus, ubi in stropha posuerunt spondeum. 

In duobus canticis Promethei Aeschyleae semel tro- 
chaeus pro spondeo legitur in stropha: 

arp. 4, 533 (^ovrpovoig Tiaq^ ^Qyceapoif . . . 
aPT. 4, 541 fiVQtoig fwxO^oig . . . 

Sophocles in Aiace unum trochaeum posuit in anti- 
stropha : 

180, aiQ, 9 fiofirpav ex^ov ^vvov doQog ivvvxhig 

191, avT, 9 firj firj /ii\ ava^, f^* iu6' eipdloig xXialatg 

In Trachiniarum cantico dorico nullus trochaeus admis- 
sus est; in fragmento 520 (Di.) Terei trochaeus incertus est 

azQ. . . . ravvfpkoiov yoQ laafieQiog rtg \ oarig alyelQOv . . . 
avT. . . . TtoQavvioVj rb 6' eg avQiov aei \ %v(pX6v . . . 
nam potest versus dividi post Tig. 

Euripides trochaeos pro spondeis hos praebet: 
Medeae : - - ^ - ^ - . . . in stropha : 
410. avo) 7V0Ta/^iov leQiov . . . 
421. /iovaaL 8e Tcalaiyeveiov . . . 

- - ^^ - ^^ - . . . in stropha : 
627. eQVJTeg vrceQ (ihv ayav . . . 
635, aTeQyot 8e /i£ aojfpQoavva . . . 



— [311] — 109 

-iv^_o\^»yjl^^_wv^L.- in stropha : 
630. ovr^ aQETCiv 7caQedioytav atfd()uaiv . . . 
638. firjdi no%* a^tpikoyovg OQyag . . . 

--^-^---'^- in Btropha : 
824. ^EQex&etdat %o Tvalaibv oX^ioi 
835. Tov nallivaov r* ajtb Kriq>taov ^oav 
Andromachae : 

-^-^-^-^L-- in utraque stropha : 
770. B% TL yccQ Tcad^oi rig afiaxotvov, al^ag 
779. adif fikv yccQ avvlTca tovro ^Qorolaiv 
Troadum : 

^-^^-^^-^-^^-... in utraque stropha : 
794. ^eliaaoTQOipov 2alafilvog co ^aaikev . . . 
808. o&^ ^Elladog ayaye TCQurtov avd-og . . . 
Electr