(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Fasti novi orbis et ordinationum apostolicarum ad Indias pertinentium breviarium, cum adnotationibus"

Google 



This is a digital copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scanncd by Googlc as part of a projcct 

to make the world's books discoverablc onlinc. 

It has survived long enough for the copyright to cxpirc and thc book to cntcr thc public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legal copyright term has expircd. Whcthcr a book is in thc public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, cultuie and knowledge that's often difficult to discovcr. 

Marks, notations and other maiginalia present in the original volume will appear in this flle - a reminder of this book's long journcy from thc 

publishcr to a library and fmally to you. 

Usage guidelines 

Googlc is proud to partncr with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to thc 
public and wc arc mcrcly thcir custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing tliis resource, we liave taken stcps to 
prcvcnt abusc by commcrcial partics, including placing lcchnical rcstrictions on automatcd qucrying. 
Wc also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles Wc dcsigncd Googlc Book Scarch for usc by individuals, and wc rcqucst that you usc thcsc filcs for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfivm automated querying Do nol send aulomatcd qucrics of any sort to Googlc's systcm: If you arc conducting rcscarch on machinc 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of tcxt is hclpful, plcasc contact us. Wc cncouragc thc 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogXt "watermark" you see on each flle is essential for informingpcoplcabout thisprojcct and hclping thcm lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatcvcr your usc, rcmember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
bccausc wc bclicvc a book is in thc public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countrics. Whcthcr a book is still in copyright varies from country to country, and wc can'l offer guidance on whether any speciflc usc of 
any speciflc book is allowed. Please do not assume that a book's appearancc in Googlc Book Scarch mcans it can bc uscd in any manncr 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Googlc's mission is to organizc thc world's information and to makc it univcrsally acccssiblc and uscful. Googlc Book Scarch hclps rcadcrs 
discovcr thc world's books whilc hclping authors and publishcrs rcach ncw audicnccs. You can scarch through thc full icxi of ihis book on thc wcb 

at |http://books.qooqle.com/| 



'^>^s<^ 



t 

I 



F A S T I 

NOVI ORBIS 



ET 



OapiNATIONUM APOSTOLICAR«UM. ^ 



\ • 



» %• 



'X 



r 

* 



/^- 



• • • 






t 






\.>' 






?: 



. • j 



■^* 



.- .'V 



•• 



.. *^ 



F A S T I 

OVI ORBIS 

ET 

ORDINATIONUM APGSTOLICARUM 

AD INDIAS PERTINENTIUM BREVIARIUM 

CUM ADNOTATIONIBBS. 



O P ^ R A 



n. GTMIJL 

PRESBrTER.1, OLI, 
NEO-CORDUBENSI IN*" 




MOmEJLJLI 

UNIVERSITATE 
IIA PROFESSORIS. 




VENETIIS MDCCLXJtVI. 

PROSTAT APUD ANTONIUM ZATTA 
SVtERlORVM PERMISSV, AC PRIVILEGIO. 



/U. /. f^. 



1 



; :. ^ . . . i . \ 



FASTI NOVI ORBIS, 

^ OrdtMiiQmm Ji^fl^licarim ad Indias f^Bantitm 

Mrtviarittm enrn jidnotationihus . 

PJKOXOG-I7S, 

ORdiffiitioaiim Apofiolicaram ad India^ pertmentrmn coUe^ronem 
neceflariam diu lecit eanim aovitas , nomerus, & vrcifTitndor 
nuac maxime quando modemiorwn Pontificum decretis , vd 
coniuetudiDe & ufu> primse funt reformata&, reftrifis, ampliatse, Tel ab- 
ngats » Equidem prmer ea quat m jure pofipVo de natiiralf & de divi- 
Bo defiimpta funt, nuUa eft ncuteria ia qua quidquam pro IndiiV deter- 
ninari poflit ,. nifi jus Indiarum municrpale prs oculis habeatiir , nam 
licet multfls paffim occurrant caufas & dubia in utroque foro ex fure an- 
tiquo Sc ao?o comnMini decemenda, cum ramen in pluribus fpeciale jiis 
oi^ineat) temere ia quovis cafu reioltuio figatur necefle eft ab ignoran-- 
tc^ num quidquam fpecialis juris j&t * 

Enjm vero,. ut }uris indici (ludioibrum votis, clericommque & regula^ 
lium u£ui fiat fatisv opus erat non tantum litteras apoftolicas, vivas vo* 
cis-oracula, 6c Cardinalium dedarationes mfrum quam diTperfas collige!^ 
re , ied authentica ab apochryphis dividere , & ad fingula adnotare quid 
iifus fiarat , qitid confuetudo legitima -, quid obrineat in foro ecclefiaflico rf- 
f e prae&riptum , quid etiara in fbro rcgio , notum eft enim quamum con* 
fcrskt joris regii notitia ad ecclefiaflici vim declarandam ( ^ ) ; nam i&pe 
Rex cjus executionem imperat, ut in lege lo. tit. g. lik i. Recopilat. In^ 
iiar. : fiepe aliqua erdinat Cardinalium declarationibus conformfa , ut leg^ 
18. //>. 15. lib.i.: quod dum contingit, liquidum efl , ecclefiaflicum jus^ 
cui regium fic fiiffiragatur, propriam fortiri & expeditam obligandi vfm • 
£a pra^ribk quandoqne jus regium, ex quibus conflarr poteft vel coUi^ 
p» aliquam ordiaationem apoflolicam, poflquam prodiit, effe revocaram 
vcl coafirmatam , pc^ prifliam revocationem renovatam ^ vel pofl priman^ 
confiroutioiiem tandcm ad terminos juris reda&am» 

Loa- 



(«) Jf^. £ccL 0tMi Akmar^ Trev. sm» 17»** art* S«^ 



VI P R O L O G U S. 

Longe eft ut credam, operi praeconcepto pcr praefens ordinatronumBre^ 

viarium fatisfaftum efle, in quo plures aliis crunt, mihi eti*im noti funt 

fequentcs defeftus . Deeft in plerifque ordinationibus notitia dat« 6c" teno^ 

ris authentica, vd ex authemico de/iimpta , neque fidcs major eft ea , 

quam authores faciunt ad cujufque ordinationis calcem citati » Haec ta- 

men,^ nifi authoritate contraria, cxceptioncve aliqua elidatur, vel i:atiojM?> 

fufiicit ad refolutiones doilrinaleis & moralcs : vix cnim ullo id genus ju- 

re, in regionibus maxime NoviOrbis^ tenebitur quis^ iiiprdinationespon- 

tificias & declarationes praefcriptis fignaturis , quas in foro ad faciendam 

fidem rcquirimtur, firmatas fohim oUigare contcndat^ Defuit ad phires. 

in epitomcn redigendas tcxtus integery quo fenfus & virtu* conftitutionis. 

ah^^quando reh^nquitur. anccps. Pronum etiam fit in tanta, quflc per eas rc-^ 

gioncs ubi fcribebantur haec, eft fumma documentorum inopia,^ ut muhac 

ex toto defint ordfnationes , de quibus ncc mcntio fiat. In aliis a'd hif- 

panam ditionem pertinentibus defidero teftimonium vel notitiam de Sc- 

natus Indici revifione; quamquam haec iit ahis abundat ,■ eo quod leg£s 

indicas; ex Indici Senatus confultis ut phirimum fz&x; pafiim urgent ^ he- 

dum permfttunt exceutionem. Documcnta etiam defim( Ac ufu & praxi 

per ecclefias Novi Oj his vigente ,. cujus cum rite pracfcribitur , nota vis eft 

ad firmandam, vel infirmandam ordinationum vel legimi obhgatFoncin • 

Ordinationibus apoftohcis Romanarum Congregationum dcclarationes ex 

dicendjs anno 1652. 30. Juhi connumcrantur . Sed in paucis conftat dc 

conditionibiis ibi requifitis^ ut apoftoh'cas coiiftitiuiones ^nomfnentur •: 

Horum tamen defcduum caufa ceflandum non fuit ab opere^ quod 

perfc&um edere confiuniTiatumquc nefcimus an aliquis induxerit animiun r 

quodquc deinceps fapiientum corrcdionihus fiipplementifquc poteft confum- 

mari. Expetitum diu eft Opus a Cl. V. Amonio Leon Pinclo infcrlptunli 

Gobierno Ecclefiaflico y Efpiritual de las Jndias , quod editor & aditor Pi- 

nelian2& BiUiothecaB (a) laudabili conatu vulgandum fufcepit, additis fu- 

pra tercentum de rcbus Indiarum pontificiis decifionibus . Sed neque fcf- 

re daium eft, an fidem datam hberaverit . In regia ccrie matritenfi bi- 

bliothcca & curia nulla editionis faftaj notitia ; neqiie numerus cdenda- 

rum decifionum promifliis fa&is par cfie videtiUT & alioqutn Pinelianum 

Opus plus uuo ante faccula confeftum & primo cditum exigui prctif /am. 

fit oportet , ft detur fine fupplemento , cum tot poft auftoris. obitum deci- 

fiones emanaverint pontificiae de ecclefiaftica re Indiianmi- 

Non omittitur hlc ordinationum t«mporaUum fimima vel mentio,, 

dum occurrit, qiiamvis jam diuexpiravcririt, tum in eruditionem, doftri- 

nam, notitiam, & fimilium exphcationem ;. tum ut exemplo fint faculta- 

tum, & gratiarum , quas de apoftolica benignitate dimanare folent, funt 

enim ut plurimiim hx temporariac ordinationes privilegia. quacdam ; tura 

ut 



I I w i " 



( a ) Vcrbo ^ntonio Leon Pineh • Epit- de la iibl. Or. y Occ^ naut. y ieogr*^ snad^ Wr* 



PTtOZOGVS. VII 

vt £dentms, dum e rt iit, iteretiir iapplicatia, nam facilius txpedletur 
lacultacis ali^uaxulo fadae confirmatio vel prorogatio , quam prima iine 
«xemf lo concrflio ; lum etiam «t couAet expirafle jam , xiam k fcriptorK 
2mis enuuciaiitur .aliquando jprivikgia fuppreisl caducitatts notd , ^um <i6- 
«lique quia &pi ex ^^rdinatiooe pro temp6re f am elapfo faftd emergrt alr- 
quid pto eadem-) dum prorogetur^ vel pro aliis ejufdem generis adnotan- 
^1110. Ordinationcs iia&x proSoctetate Jefu, vel ejus alumnis quamvis in- 
^goltx concefTionis fint, fuppreflb ordine faaae funt rcipfa tcmporariaB , 
£$fik^ & inanes pxdifus quoad uium^, commemorandac tamen ut reliqux 
l^poraleiSy in ^xemplum, in^explicatioiiem aliarum,;^ iti emditionem. 
Idque in univerfum femel admonitum iterumqtte le2^prem volo , nullam 
ordmatioQem iive favorabilem , five onerc^fam hoe opere commcmorari , 
ut in nfum caece adliibeatur; fed in notitiam adducuntur omnes, vel Itl 
axieiqariam iredncuntur y ad .acuendum iludinm ut conftet ,num vi fua de^ 
flituts Cnt. 

Accipiuntur Indias feuNovusOrbis latiifun^ pro regionibus poflMau- 
ritaniam vergentibus ad auftrum^ orientem, occidentemque juxta decla^ 
xatioaei» £tfegorii -XH(.-^ qua fuo ioca"; iraxiT'^ NigncTam rnc^iairum 
nomine .^appellare folemnc eft , appellatque D. Antdhms Herrefa (a). Et 
Azanaghi ( A ) , qui occiduam Africae oram incolunt fub boreali tropico In- 
«dorum nomine appellantur, neque alio appellati funt ante navigationem 
Vafci dc Gama . Unde &'CoIIe£tionis initium fumitur a tempore Marti- 
xii V., quo maximfe poft faBCiili XV. adoleicentiam de luftranda Africx 
occ/dentalis ora cogitari cxpic. 

Utinam eflfet qui monnmenta de re Indiarum ecclefiaftica pari at« 
quc Novi Orbis piagas & opes dilige^tia conquireret , clucidataque nova- 
lis illius cultorum xdibus adaptaret. Eximiumeffet operss pretium, ficon- 
ciliorum tam provindalium quam di(£cefanorum Indicarias qua htc patet 
Ecclefias fieret coIleAio , uualem de Conciliis Limanis S. Turibii edidit 
Francifcus Haroldus, de Ixiipanienfibus Cardinalis Aguirre^' de Conciliis 
totlus EccIeHx plures, quibus tam modicum ^cceptum rcfert Noviis Or- 
bis, ut vlx unius aut ^lterius nempe Mexlcani & LimaAi^ cum tot alia 
celebrata fint, copia detur. Et quia iocorum •diftantia In aliquot India- 
mm regionibus rariores fecit ejufmodi cortus, pro his c re forct Ep*fco- 
porum cdi£ta & inftruftiones in unum colligi typis edenda , ut cx aliis 
in alia minus nota affunderctur optata Jux. Quodfi defidcrato Operi ac- 
cederet facra geographia dioecefeon cum exacta definitione limitum ad 
epifcoporum , prxlatorumque alioriim , & ad nuUius jiirifdiftionem perti- 
nentium, majus effet pretium ^ praefertim quia plures faft» funt ordina- 
tiones pro Jocis cxtra limites epifcopatuum conftimtis . 5ed hacc vota con- 

cipere 

(a) Hffrcra Dfcsd. i. Ub. a. cap, 4. (b ) Hijioire dcs VGtag. tom. 1. lib. 5« cap, a. 



VIII 



F R t G V 5, 



cipere £icile; impoflibLle mihi omvlere eft; poflibile tamen lieit tfiffit^ 
litterjtis io Curia Re^is Catfaolici, vel Sunmi Pontificis, qu6 tam muld 
Inararain uodequaque adveDiuat qui doaimema f^peditent, «ade reli^ua 
cicquiri poGimt, nec tam longe aliront jiirif interpretes, wacuU, & it- 
buJaria . Incerea Breviarium hoc ;uris, aoa brni, non eng^o labore 
comparatum, beni^nam lucem, & apoftolicorum ParaquariK mtiffis cnl- 
^rum , quiqui fiot iUi , quorum uTui nominatim parabatur qlim , ^ »»• 
d6 dieatur, graiiam amat. 

Placet Ante juris Brejriarium Faftos Novi Oibis, ideft Brevi aii i a 
faftorum mittere in novam lucem : ut nen^ jura & fafta fUri inricen. 
cxplicationi ftnt ■ Faftos Kovi Odijs gallici &ripfk primAm , deinde cor^ 
reoos & auAas cdidit P. Gharlevoix («). Nunc tamen prodennt nOTia 
corre&ionibus & acceflioaibus , quc afteri&is ioterpunguntur, flc iiKerpre> 
tatione latina cujufdam presbTtcri »ruin inriifttnim ftudioft » & lUDerica- 
IHB Tines cuUocis in voto. 



<*} ^^iSXL £*> JV^ frMC. um. «. « /«. j«j. 




FAsn 




F A S T I 

NOVI ORBIS. 




A N N O J148. 
. Groenlandia . Lmg. a merid. Gall. 340. Zatitnd. hr. 72. 



T, Aiidquaquam us habenda fides , qui ante hunc annum cum 
]'rrc;per[fs orfs Groenlandiam connuinerant : anono quippe fx- 
culo frequentari ccepta eft ampla hsc regio a Norvegis , nec 
ita ut nolLris temporibus infrequenter . 

Guinea. Long. 20. .- Latit. hor. 9. 

Incertum quo anno cceperint Gallorum coramercia cum Guineanis . 
Hoc vero eil in comperto ab anno fcilicet ijrf^- Deppenfes mercatdres 
in oram marjtimam Guinex merces importare & afportare folitos : nec 
pono sequs mitifque horum confuetudinis a majoribus ad pofteros perpe- 
tuo commendatx obliti unquam funt indigena , alioramque Eurmieorura 
intquitate ac isBvitia , humanis enim primis hofpitibus inhumana {uccefle- 
re ingenia , grata Deppenfium memoria apud Guineanos non fine defide- 
rio accenfa eft, cujus quidem extat hodieque in ora a grano di^a mo- 
nuraentum, quod ad noftra tempora parva De^a audit. 
1383. 

In eadem ora , ubi deinde arx , quam a fbdina dixere , extruAa eft , 
xdificare capemnt Deppenfes domos fibr . Hinc vero folo cedcre coaAi 
funt anno 1410. a civili motu fub Gallix regibus Carolo VI. & VII. 



t\ws cognomine. 



J401. \ 



2 F ji S T J 

J401. J405. 
' ^Klsa^rix. Zong. o. — y. Lat. bor. 27. 

Has quidem infulas t^vi fane conjcftura Fortunatas antiquis adeo cele- 
bratas nonnuUi efle rredunt , .cum revera primus de illis nuatius medio 
faeculo XIV. ad Europam perlatus fit, anno nimirum J345. per certos 
negotiatores e Genuenfibus & Catalaunis: cujus occafione D. Ludovicum 
de la Ccrda Canariarum regni diademate .Sceptroque Ponrifici Sumtno 
Clementi VI. placuit confolari , cum ejus patrem regno abdicaflet avus; & 
idem -Caftellae Rex Ildephonfus X. At cum fubrogataB dominatlonis habe- 
nas non ceperit Lodovicus , de 'Canariis iterum Jiullus in Europa lermo . 
Jam exeunte faeculo XIV. aut certe ineunte XV. Caftcllae Rex: Henricus 
III. nuntiatas infulas deftinat confpicuae apud Normannos nobilltatis viro 
Joanni de Betancur. Sunt vero qui non huic, fed Ruberto vde Br^cranon , 
qui Gallonim clafli poftea -praefeftus fuit, traditas ab eodem Rcge cas 
commemorcnt: Robertumque illas dimififle fibi conjunfto fangulnc Joan- 
ni de Betancur cognomento Gallardo^ qui per ea tempora dominatum ad 
S. Martinum -obtinebat . Is ^utem haud inftrenue rcm aggrefliis anno 
J401., aut certe non ^xafto 1405. , fuas fecit infulas vulgi nominc de 
Lanzarote^ Fuerte-yentura^ del hierro^ fubaftofque infularcs homines regiis 
imperiis novus Rex fleftere deinceps conftituit • Qiii vcro jure fanguinis 
Canarienfis regni habenas fufcepit Machote ( Menantem vocat Brietius ) 
de Betancur eas tandem Lufitano Infanti Vifeenfique Duci D. Henrico 
tranfdidit : idque feliciter accidit Ferdinando de Caftro , *quippe qui ab 
Henrico cum poteftatc legatus cft a domus fuas praefeftiu^a ad eas infulas 
imperio regendas . Quo autcm anno reh'quaB infulae inventac fuerint , non 
una eft fcriptorum opinio . Hoc enim vero in comperto eft , reclamatum 
nempe a Caftellano contra memoratam Menautis five Machoy abdicatio- 
nem, quod univerfe in Canarias jus a fe ftare diceret : nec porro \\s 
^antea terminata eft quam Canarias omnes ex novis padis conditionibus 
CafteiiaB regno adfcriptac funt , ut modo pcrmanent . 

J412. 
Boxadorium. Z(?n^. 5. Lat. ior. 25. 

Annus hic oras Africae exploratores vidit primos Lufitanos nautas , qui 
diu in itineribus fuis ad promontorium , quod appellationem Boxador ob- 
tinuit, hasrebant practcrvehi non aufi« 

J41S. 
Portus-Sanftus . Long. 2. Lat. 32. 

Id nominis huic infiilas cft , quod ejus inventorcs Triftanus Vaz , & 
Joannes Gonzalez Zarco Lufitani ambo in eam appulerint fefta San^^is 
onmibus luce« 

J419. 
Madera. Long. j. Lat. 34. 

Anno infequente iidem applicuenmt item primi ad Maderam infuiam . 
Uterquc vero eum regionis profpe£him, quem defcendens colluftravit , dc 
nomiric appellavit fuo . Gonzalez praeterea antro quodam lupis raarinis re- 

ceptaculo fub exccnfum ipfum explorato , tra&um illum nativo idiomate 

Cama- 



no V 1 Rs I s. j 

Camara de hbos marmos nuncupavit : lindeque illuflris ejus domus cogno 
mine de. Camara. aufta. cft. Jam vero Mader^t denominationi toti inful» 
attributs' occafionem dedit interminata qua^ undequaque* cooperiebatiu* (il« 
va.. Si nonnullis fcriptoribus. Anglis habenda. fides , reperta^ Madera eft a 
certo Machin. infulano fuo,. qui cafu tempeftatc' videlicet a&us. in illam 
venerat cum uxore : qua ibi mortua , mari ventifque fe rurfus commififle 
Machin dicitur , incertus omnino quo* proram dirigeret . Confimili incer- 
titudine cum maria illa circum Caftellanos quofdam fluduantes obvios 
Habuiflet , eos de invento fuo fccit. certiores ,. iifdem Anghs auftoribus : 
Hifpanos vero Gallofque etiam , cum in conquifitam Maderam venire tan- 
dem defperarent , nunc in hos ,^ nunc. in. iUos Canariarum portus recepiC- 
ic. fefe . Haec Angli .. 

Boxadorium Promontorium . 

iCgidius Anez gente Lufitanus focio Antonio Gonzalez Baldaya praster 
ante alios omnes navigat Boxador promontoriom . Sunt qui velint , hoc 
illud promontorium efle , quod apud. Ptolomasum Canaree appellatione pro- 
tenfiun vifitur .. * At in Ptolomaso toto fruflra promontorium ejus appel- 
laticHiis. quacfieris. Ad. J». long. gradum, & a io»ad i5. lat. collocat qui- 
dem fex infulas,. quarum uni Canariac nomen appingit (^) . Quam porro 
Ptolomaei defcriptionem Gloffa in eundem edita BafUeas (^) fic explanat : 
„ CoDarix. infulaD. hodie dicuntur ab Hifpanis excultas. Sunt feptem habi- 
„ tam;, tres. defertas.. Cadamuftus cap. 7. &8. Sunt tamen feptentriona* 
Uores quam Ptolonmis. tradat • £t hoc loco funt Hefperides infulas, ho- 
dic Capitis Viridis fub dominio R,cgis Portugallix .Petms Martyr Decad. L 
Li eandem rem Plinius I. 5.^ cap. 32. in Hifloria Naturali, ubi ad For- 
tnnatas infiilas venit, Canariam cum cis connumerat. Qiiac omnia plane 
eonficiunt , non adeo> nuperam recentemque Canariarum denominationem 
neque notitiam effe , quemadmodum audori placuerat .. Quod fi promon- 
torium illac. cffet antiquis Canarea nominatum , ab eo conjeftura effe pof- 
fet di&sis adjacentes Canarias; ut Hefperides. illis proximac a Viridi pro- 
montorio. vemaculo fermonc Cabo-Verde & Infulas de Cabo-Verde appella- 
tioncm. nmtuatas fimt. Plinius quidem exiflimat, Canarias vocabulo occa- 
fionem feciflc Canes , alii Cann^s c quibus faccbarum ^xprimitur , quibus 
abundat regio • * 

Vox Boxador a Lufitanis efl , etymon habens a boxar quod lufitano 
& hifpano idiomatc efl remigarc. Porro enim ad occiduum folem remi* 
gare aut navem agere necefle efl curfum ad orientem illac tenentibus « 
' Verum cflo etymon; ztboxamon idem fonatatque vogary quod efl re- 
migare , f^d ambagibus longifve circuitionibus qua remis velifque , qua pedi- 
bus cquovc viam ingredi : quo. profedo fenfu lacus exempli gratia fexcentis 
millenifvc lcucis ambitus , fcu per circuitum , vulgo de box circumfcribi dicitur • * 

1440. 



(a) Ftol. lib. A.CMp.' €. tr Tabul. \. sAfrk^. (b) Edit. Bafilea ex offic. Henr. Pitri an^ 
^'«55»- pag. i€. 

A 2 



4 F -A S T 1 

i44x>. 
AHnim Prom. Long. i. Lat. hor. 21. 
Hugnus Triftanus e Liuntania falutati primum Albi PromoiUorii (Hif- 

Sinis O^ BUmco ) laudem naAus eft hoc anno, quo ndhnuUi inventi 
dpcrii Comu ( Cabo4^etde ) initium figunt . lis tamcn plerique omnes 
ndvcrfantur • 

1442. J443. 

Auri-flumen. Long. 3. Lat. bor. 23. 

Arguin. Long. i. Lat. zo. 20. 

^ Antonius Gonzalcz lufitana item gente natus flumen vulgo delF Oro ad 

ea tcmpora innavigatum explorator iubit annoi442. Sequente vero 1443. 

Arguinas infulas , quas contra Album promoutorium fefe erigunt , recogno- 

fcit. Hic arcem excitari imperat Infans Henricus, quam anni 1638. Ba- 

tavi expugnaverunt . 

Angra. Long. 35. Latitud. merid. i6. 
Gonzalus feu Gundifalvus de Cintra eadem qua fuperiores originc am- 
plum in ora Nigritias finum ingreditur haud iecundis quidem avibus , 
in eo quippe vita interfedus eft . Ab inventore defumpto nomine finum 
ulngra de Cintra appellarunt, cui fblum Ar^ra nomen reliquit ufus. 

J445. 
Hefpcrium Cornu. Long. i. Lat. 15. hor. 
Nugno Triflanio, quem paulo antc conmiemoravi , primo ex onmibus 
promontorium Viridc caput apcruit fuum . Ab codem imprudente tamcn Sene* 
galis oftium fiiperatum efl, quoad promontorii feptentrionem in mare fefe 
egerit , quemadmodum Gambra ad iilius meridicm vi fertur fua . Duobus 
hifce fluminibtts vcluti totidem brachiis traftum illum ampleftitur flumca 
Nigrum . Porro hujus inventionis authorcm pauci laudant Dionyfium Fer» 
nandeZ) qiu fbrte cadem cum Nugno vehebatur navi. 

1447. 
Senegale. Long. 2. Lat. i5. 
^encgale quod accoke Ovedec nominant , diflin&um hoc anno efl: a Lu-^ 
fitano Lanzarote . KuSix ' appellationi occafionem dcdit magni nominis 
a^tiops ( fic nigri colorem vocare placct ) nominc Senega aut Sanega^ qui 
a Lufitano captus in priflinam libertatem afleruit fe lytro dato. Falfus 
vcro animi Lanzaroteus primis obtutibus exiflimaverat Nili brachium Se* 
negate cfrc. Id tandem quod nos hoc anno, alii contra infequcnti dctc* 
ftiim tradunt. 

1448. 
Azorcsr Long^ 345. — 354, Lat. 37. — 40. hor. 
Q)mmcndatarius D. Gonzalus Vcllo folvit e Lufitania Azorcs infulas 
exploraturus ,^ que ita did^ funt a vultiu-ibus , quibus abundat regio • Azor. 
enim cum Hifpani , tum Lufitani vulturem nuncupant . * Haiid ita qui- 
dem, non cnim vultur, fed falco eo apud laudatos donatur nominc , ut 
proptcrea a vocc azor minlme detorta azararfe vocabulum dcrivetur , quod 
quemadmodum cclcri & irrcquietas falconis n^imx fignificanda& aptum 

cft, 



NOVIORBIS. y 

e(l 9 ita vnltmiAx molis & motus defcribendx tarditati prorfus ine« 
ptom. * 

Ab Azorum infula, qux a Lufitania profe^rs ordihe^ occurrit tertia ^ 
quasque inter ^reliquas princeps eminet ^ vocantur omnes TertiarU . Ite 
dumcaxat a G>mmendatario funt recognitas Fayal, Pycus, S. Georgius , 
Tertiaria , Gratiofa , Sanda-M aria , & S. Michael . Poftrema hacc celebris 
eft a prseclara vi^loria, quam in navali pugna anno 1582. Marchio a S. 
Cruce de D. Antonio ad Lufitaaias regnum afpirante reportavit. Florezia 
& Corvina aliquot poft annos funt agnitas. Tertiarix omnes, cum adeas 
appulit Vello , incolebantur a nemine , fi modo Fayaiein excipias , in hac 
enim ad flumims ripam coioni inventi funt pauciBelgas, qui ante annumi 
1439., in quo adinventas Azores auftor eft Boterus, f^s iliic fixere. " 

IUud vero non prastereundum , a Florea videlicet & Corvina , quas fub 
eodem meridiano funt, longitudinis gradus enumerare coepifte Lufitanos; 
quod ut ipfi quidem ajebant , obfervaftent magneticam acum ad polum ibi 
reda dirigi . At hujufmodi obfervationem falfitatis evicerunt alii , quod 
vel ipfi Lufitani probafle videntur , conftituto deinceps primo meridiano 
in Pico, quas Azorum item infula eft. Id quod fi Gallos excipias , reli- 
quac nationes fequutas funt. Gallos, inquam, ii enim a Ferrea, quae una 
dl e Canariis meridianos circulos enhmerare incipiunt . * Nec mihus quam 
Ferrea de Canariis eft Picus aiias Tenerife , non autem ex Azoribus , ut 
author Jilc & fuperius tradit . * 

In Corvinas inventione equeftris ftatua reperta eft incerta materia ^ 
qu^ bafis non magis nota fuftentabat. In hac arcani quidam charafte* 
re^ caclati vifebantur , nec fubiit animum cura eos aflervandi • Longe alia 
fames eo ni(vigantium animos inceflerat . Quod ad equitcm artinet, hic 
afpe^his illius fiiifie dicitur , dextera fcilicet manu ad occidentis plagas 
elata demonftrantis inftar , novas illuc qu^^rendas regiones . De novis fe- 
dibus in Azoribus figendis omnium pnmus cogttavit Commendararius de 
Alxnauros, & re quidem vera eas aeidificare coepit. 

1449. 
HefperidesA iMg* i* l^at. 10. — 20. boreal. 

Antonius Noili Genuenfis Infantis ac Ducis de Vifeo D. Henrici au« 
fpicifs infulas a Viridi Promontorio nuncupatas detegit: primamque dixit 
Majamy quod Majo, ineunte ad eam defcendiflet ; duabus prasterea quaS 
eadem excenfionis die profpexit, huic a S. Phiiippo fecit nomen, illi a 
S. ]acobo, a fefta niminun ejus diei memoria . Reiiquac vero haud con* 
tinuo (e Lufitanis aperuerunt , fed aiiquot poft annos duntaxat , anno 
nempe 1460«, a quo incolis defertac Infulas frequentari cxptx funt. P. 
larric fallb adfcribit harum infularum inventionem Lufitanis anno 144(5. 
Nec vere magis hujus inventionis iaudem dat Sanutius Ludovico Cada- 
mofto nobili Veneto abiegato, ut ipfe quidem aflirmat , novis terris in- 
veniendis a regio Infante Lufitaniac , nifi dicere quis yelit daflem quae 
mno 1446. eas vidit infuias , quac ad NoUi confpeAum nondum vene- 
rant , veia feciflc fub Cadamofto . Varia & multiplex eft authorum opi- 
■10 de bis Infulis : aliqui enim cas dSe exiftiniant , quas olim Qprgtmas 

vocabat 



vocabat Pomponius Mela; alii. contra non hujus Gorgonas, fed Gorgades 
Plinii eafdem efle arbitrantur.. Sunt qui nobifcu;» Hefperides , nec defunt 
tandem qui FortHnatas eas appellent. .. Has, quidem. iopiniones. temerarias. 
omnino dicere. non, aufim.. Melius fOTte Canarias vocaret quis Hefperidesj 
Jbas Ycxo, Forttinatas y quamquam id nominis conveniat magis Promontorio 
quam infulis , qus infalubri perilantur aere , nec aliud eft quo Fortunatas 
midire digna^ fint». 

I. S.. Thomx .. Long. 28. Lat. o., 
Joannes de Santaren cum Petro de Efcobar e lufltano^ ianguine a D. 
Ferdinando. Gomez «na. ndifli novi veniunt, hoc. anno. primique ad infulas 
a S. Thoma ,, & Principis,. fimulquc: ad, promontorium a S. Catharina , 
hoc decoratiun nomine. quod die, Sandiflimas huic^ virgini facra; pervefti- 
gatum fit. Ad hujufce maris oram aurifodinas multas cum inter exploran* 
dum repertas £nt, /^^(i/W. appeUationi fa&a. efl.occafio, vulgo C(7/?ii de la. 

1472.. 
Annobon- i.Z^n^. 24. Lat. 2. merid^. 
lifdemt prima^ hujus anni luce novas infulas inventio, contigit, quas^ ab^ 
hujus diei notis inter. amicos officiis^^^^^^fm?, lufitanis.^nno^t;» difta efl.. 

1477-. 
Eflotilandia ,, vulgo. Tierra de Labrador . . 

Joannesi Scalvc: Polonus. inventis per hsBc, tempora regionibus . Eflotilan- 
diam adjunxifTe. ferturvfed temere..Certe:fedcm nullam ibi fixit. Quini- 
mo paf&n exiflimatur hodiedum. Eftotilandiam. regionem. efre. fiftitiam 1, 
* aut mari hauflam./ 

1481.- 
S» Georgius a Fodina . Long. ij. lat»,bor. 5»- 

In eadem. area,,in.qua centum.abhinc. annis pra^dium Galli conflru*- 
xerant^ novam excitat ^cem« Didacus: de. Azambuja Lufitanus^. cui no- 
men a S. Georgio de la. Mina datum, efl . . 

1484.. 
Congum ..Z^»g. 33. Lat. mer. 8.. 

A Didaco Cam Lufitano patefaftum efl Congum, qnod regnum com-- 
pledebatur per h«c. tempora Angolam. & Matambam, alia item qu« po-- 
flea difparata funt . Ejufdem, itineris fi-uiftus videtur fuiffe Benini regni 
oognitio, quo.ingrefliis.intellexit, obvenircRegi inveflitiuam a potentiorc 
Principe, mifTo regio pallio, ac pro fceptro fcipione , crucem non abfi- 
milem £r«ferente. illi , quae Melitenfibus pro infigni efl. Aberat vero , 
UlF dicebatur, Benino clarioris.hujufce. Imperatoris ditio quinquaginta _fii- 
pra bis centum leucas . . Haec. cum redux Cam: retulifTct Lufitano luo , exi- 
ftimavit hic, magnum.illum Principem:non.aIium. fore a Praflite Joau- 
oc, cujus crgo tertio pofl anno adAbiflinorum.Imperatorem , qui Pra&.- 
fkes Joannesj.crcdebatur, aWegati ab co funt Petrus dc Covillan & Alphon- 
fiis de Paiva .. Hi ciun: naves pariter confcendiflcnt Ademi , qui portus efk: 
Felicis Arabi« ^.^tuuu; deinde. quifime tenuit curfiun ^ ac Paiva. quideoLi 

^ Abifr^ 



N OFt O RB IS. 7 

Abiflinos cogitabat, quos tamen ei vidcre non iivit mors, qi» navigatio- 
ms comes fefc illi adjunxcrat imprudenti • CoviUanus Indiam petiit ; ubi 
^ro 'Canaanoriam , Goam, & Calecutum venit, in Africam remeans in 
rcgni Sofalani portum defcendit : unde Ormuzium cum navigat&t > curfum 
tandcm dircxit >ad Abiflinorum r^'am . 

1485. 
Prom. Bonas-Spei, Lang. 37. Lat. 34. mer. 

Apertum hoc anno efl Sartholomaso ac PctroDiaz fratribus, & Joan- 
ni Infante Liifitanis promontorium , quod nomen a procciiis v. de las 
Tormentas quas circum palli fuerant , fortitum eft • Limtanus Rex contra 
a fpe , eo fuperato , conunercii cum Indis , non jam a procellis , fed a 
JBona fpe fecit deinceps appellari . 

1492. 
AmericaB inventio. 

Die undecima O&obris primam patefactas Americas regionem tenuit 
Chriftophorus Colon, adita |)offeffione pro Caftell» Rege . Una erat cx 
Lucayis infula ab indigenis difta Guanabani-j noviun autem nomen acce- 
pit ab invcntore , cui a Sando Salvatore 'cam denominari placuit . Cmt 
bam inde venit, uade tandem appulit //^/>/, quam Hifpanam infiilam ^ 
v. Efpanola nuncupavit . Gallis tamen placet eamdcm potius a S* "Domi- 
nico ijrincipc civitate vocitare. 

Linea Diviforia. 

Alexander Papa hoc nomine Scxtus famigeratam lineam , quam ad in* 
ftar limitis Hifpanus Lufitanuique in novis acquifitionibus obfervarent y 
ducere inftituit hoc anno . Et quidem recens du&a linea mare mediiun 
inter Azorcs & Viridis promontorii infulas diffecabatiu" ; verum poftca pro- 
greffa eft 370. leucas occidentcm vcrfus ^ * Non ni/i 270. poft centum 
primo numeratas. * 

Eiodem hoc anno 1493« incertis diebus menfts 0<^obris * in fecunda 
nav/garione * plerafque omnes ex parvis Antillis Colonus adinvenit, fere- 
que iifdem omnes agnofcuntur vocabulis ^ quibus olim ab eo nuncupatx 
UIx funt . Venit fubinde in infulam Boriqueni , quam S. Joannis Baptiftac 
nomine illuftravit , cui deinceps acceffit cognomen de Puerto-Rico . Inde 
ad Hifpaniolam rediens primas in orbe novo civitatis fundamenta jecit , 
«conditamque Ifabellds nomine quod ita vocaretiu* Caftella? R.egina infignivit . 

1494. 
Jamaica. Lor^. 295. Lat. bor. 17. 

Decimaquarta Martii primo appulit Colonus in Jamaicam , cujus a S. 
Jacobo nomini quo ab invcntore donata erat, vctus prasvaluit nominatio 
Jamaica. * Falfum id quidem , Jamaicas enim denominatio haud vetus 
fanc eft , & eft ipfa ^juam a S. Jacobo Colonus impofuit , Jacobus quip- 
pe veraaculo fcrmone tthmjaifj^ey tijames dicitur. *. In hac circuitio- 
ne exploratum habuit Colonus , Cubam undique circumcingi mari . 



1495. 



8 F A S T 1 

1496' 
Terranova. L(mg. 325. Lat. 47, ior. 
' Henricus VI. Angliac Rex littcris die 5. Martii datis, Joanni Gaboto 
ac tribus ejus filiis poteftatem fecit novas regiones conquirendi, eo pafto 
ut Regi cederent pofl perfolutos fumptus in adornanda navigatione pofl- 
tos, quintum lucri quod ipfis forte obveniret. Id uilum ex publicis An- 
glorum tabulis teftatum habemus: incertum eft num inventa fit referen- 
da Gabotis, quod fama vulgavit, infula a Terranova, & quas continen- 
tis eft pars, terra Laboratorea. Neque magis eft in comperto ad 55. gra- 
dus latitudinis feptentrionalis eos afcendifTe , ac barbaros fylvicolas qua^ 
tuor deportaffe in Angliam . Non defunt profefto fc^tiptores , & quidem 
graves, qui nufquam gentium Gabotos * Anglonmi aufpiciis * exicenfio- 
nem fecifle affirment. Alii in hac funt fententia, ut exiftiment, Eftoti- 
landiam, quac contra Laboratoream ad feptentrionem vel illius occiden- 
tem defcribebatur , a certis Frislandis pifcatoribus anno J390. effe luflra- 
tam . Hxc notitia , fl vera narrant , authores habet Antonium Zani , hu- 
jufque fratrem Nicolaum , qui ex oris Hiberni^ profeai tempeftate afti 
funt in Frislandiam , quas Groenlandise pars creditur , ibique a populari- 
ribus illam acceperunt . At in navigationis fuas ephemeride ita fplendide 
ac liberaliter defcribunt Eftotilandiam , ut fabula fit palam . 

8. Julii, qu» in fabbatum incidit folvit Ulyflipone Vafcus de Gama 
in iEthiopiam atque Indiam per tranfmiffum promontorium a Bona-Spe, 
quo in itinere cum ad indefcriptam regionem veniffet laeta Chrifti Jefu 
nafcemis luce , illam nominavit a Natali . 

1 498. 
Flumen a Regibus . Mozambicus . Quiloa • Long. 58. Lat. 20. 

Incertum curfum profecutus amplum vidit flumen 6. Jan., illudque a 
Regibus ut fcftum admonebat, nuncupavit . Vidit fubinde Mozambicum 
( Prafliis olim erat ) Quiloam, Mombazam , Melindem , Sofalamque , 
capta terrarum polTefrione , quoties fe fc ferebat occafio pro Lufitanix 
Rege . Vigcfima tandem Maii Calecutio applicuit . Si vera tamen fert 
Barros , decima fexta '/ejufdem illuc jam appulerat , ex hujus quippe fcn- 
tentia e Mozambico folvit 24. April., totumque iter quantum illud cum- 
que eft duobus fupra viginti diebus confecit . Fuit vero Vafcus qui hac 
via Indiam tenucrit primus omnium. 

Infula a Trinitate. Long. 297. Lat. hor. 9. 

Sub ipfum Julii exitum confpicatus eft Chriftophorus Golon infulam , 
quam a Trinitate vocavit * Non una autem eft ^authorum fenrentia de 
caufa hujufce denominationis ; quidam enim fa£lum id Volunt, quod pri- 
mo objeaa fibi fuerit infula ad inftar montis tricipitis , alii reum voti 
quo fe ante aftrinxerat, ita quam primam afpexiffet regioncm nuncupar- 
di , tale nomen inflilas impofuiffe Colonum , affirmant . Unde unde id fue- 
rit, 12. Augufti excenfum fecit, brevique cum terr» traftum mari cir- 
cumjacente undique allui ccrtis indiciis habuit. 

America continens. 

Undecima ejufdem menfis porro viderat fefe inter undas attollentem 

ma* 



HOVJORBIS. 9 

magnaia term molem , quam inTuIam fan^am appellavit fubito . Verum 
non diu poft comperto , continentem efle , quam infulam crediderat , ma« 
ritima ora quam notis nauticis deicfibebat , vulgato apud indigenas no- 
mine appellari cxpit Paria : quam tamen paucis pofl diebus, cum ma« 
gnum lubiiflet naufragii difcrimen ad certum Orenoci oflium , eandem 
nominavlt Draconis buccam • Hinc vela fecit verfus finum a margaritis , 
vulgo Golfo de las perlas : quo in itinere obvias habuit tres infulas , ex 
quibus prima a pretiofis baccis , quas affert finus, Margaritas nomen ab 
eo obtinuit, reliqus antiqua vocabula Cochem & Cnhagua retinuere , nec 
quidem fine contentione , hsec enim a margaritis ( de las perlas ) , qua^ 
rum copiofa runc ibi pifcatio, multos annos appellata efl. 

1499. 
Velenfe Caput. Long. jry, Lat. bor. 12. 

Alfoafus de Ojeda prima apud Hifpanos nobilitate confpicuus fociis 
viasque comitibus Americo Vefpucio Florentino , & Joanne de la G)fa 
nauclero ex Hifpanis experientiflimo continentem Americam tenuit i6» 
Maii, qua nimirum illa bis centum leucas ad Orientem {* Non nifi ad 
Occidentem * ) diflat ab Orenoco • Legit oram illam donec ventum efl 
ad promontorium , cui novam fecit appellationem Cabo-de-Vela . Vifo fub* 
inde Maracaibo finu , atque in mediis aquis conflru&o oppido , memor 
Venetiarum acclamavit Venetiolam, vulgo Venesmela: quod nomen in po- 
iVerum toti provincias commune fuit. oub ha^ maritimam oram a Cu- 
m^na diiiam, quanta ilia efl, exploravit. 

Americus Vefpucius cum vedor duntaxat claflem , cui prasfedus erat 
Ojeda fequcretur, publici nihilominus juris fada hujus inventionis hiflo- 
riola, tantas au£torem glorias fefe in ea propinavit incautis, oflentavit- 
que. Id autem ut veri faceret flmiiius, caeterifque Europa&is invemap^-novi 
orbis continentis laudem praeriperct , non dubitavit afTerere quinqiie fupra 
viginti menfium iter fecifle fe • £nim vero Ojeda ;uridice hac fuper re 
interrogatus gloriofum hominem mendacem appellavit : Efficere autem 
non potuit ut iemel ufurpata America: appellario antiquaretur pro asqui- 
tate^ 

Ayolenfes Salinas. 

Sub ejufdem anni finem a Ciiriflophoro Guerra & Petro Alphonfo Ni- 
no patefafta efl acuminata Ayolas extremitas, quae fub eodem meridiano 
jacet atque Margaritas cxtrexnitas occidua. Ibi magno ufui futuras falinae 
repertas funt* 

1500. 
Brafilia . Maragnon • Terranova * 
Vincentius Janez Pinzon , qui in prima navigatione fub Colono me- 
ruerat , cum ex Hifpania folviflet fub finem fuperioris Decembris , profpe- 
xit 25. Januarii quoddam Brafili^ promontorium , quod a confolatione 
Focavit, totiufque tradus pofleflfionem adiit pro Cafleltas regno . Lufitani 
vero commutato nomine^ appellarunt promontorium a S. Auguftino. 
Alio autem die vilus fibi efl Plnzonius videre copiofiffimi cujufdam flu- 
minis os^ appellavitque Marafion « Verum poflea compertum eft, mini- 

B * mc 



tte quidem flumen , fed c}udftidftm eflfe GmrA ^ itt cuiu& tHntro fek iltbt^ 
lebat ihfvAa^ quas in pr^femia MarAfiofi dicfEur t quod etiam CMit pt^ 
yinCM Braiilienfis iiomen eft « Tria oiYmino eeleberrima fiumiA^ kikl*-' 
tum finum itigreditmtur ; at nullum ex his Marailon audit tomra ac ^ 
fttit P* Chriftophorw de Actifia > qui itt deferiptione fluminfs Amaeottii 
brachium ex eo ait procedere , qiiod vocant Maranon , idque in Mara* 
gnoniae fmum infltjere • In infula cognomine , quam etiam Matdman ap^ 
pellatlt qui luiitane pronunciant illuc ex Gallia mifti deiudabant quidanr 
religiofi Capuccini. 

Ofta^^a, Vclpotius, fi aliisfides, fionaMartii die Perrus Alvaret Cabral 
digrefliis eft Ulyflipone fecundo navigamrus in Americam. Sub naviga- 
tionis initium , fabbatum majoris hebdomadas recurrebat , cum fceda pro- 
cella fuifTet ekcitata , qua quibufdam navibus lubmerfis, reliquas in varia 
difpafatiB funt^ ipfe cum clalfis reliquiis delatus eft ad oram Brafilfas , 
portumque tenuit, quem denominavit SttviYum. Eique adjacenti regioni > 
quam Lufitano Regi, adita pro eo poflfeflione, fecit obnoxiam, dedit no- 
men a SanAa-Cruce. Jam Brafilisb nomen ab indigenis ulurpatum no^ 
Vam appellationem conftanrer vicit . Poft h^ Cabralius in Calecutium 
fiexit, illucque 'pervenit jj* Septembris , atque inde Canaanoriiun , & 
Coccintun petiit. 

Fabulofus omnino fuit rumor pervagatus illis temporibus per Hffpa- 
niam; cui tamen confirmando accedebat auftoritas invidorum, quos rci 
ciun laude geftae Colono pepererant. Rumor porro hacc ferebat , certam 
fcilicet onerariamj qu« liquores hifpanos ad Angliam f ranfportabat , cum 
diu Contra impotentem ventorum vim fraflra conceftafTet , meridiera ver- 
fus qtto procella; impem abripiebatur , hac illac fludiuafle, eandem poftea 
,Verfus occidentem delatam , ac denique tranqulllo jam mari ad confpe- 
ftum cttjufdam infulac ftetiffe, in quam nautanmi tiu-ba corpora cufaturs 
dicitur exfcendifle . Pauci tradunt laudaf am cybeam ad oram Pernambwl 
appuliffe^ omne^ ad Brafiliam» 

Ad h^ ajebant, naucteram feu Bceticum, feu Cantabrum, feu Luftra^ 
num, adeo quoque fama fluitabat , cum rediret jam in Eiuopam , cafii 
tenuifle nautarum prasfidio deftitumm infiilam a Portu San£to , ibique a 
Colono benigne ac libef aliter acceptum ^ apui etmdem , quem commenta- 
tiorum fuorttm htseredem reliqmt ex affe , tandem decelfifre • Sic kifbu- 
ftum Colonnm novi orbis conquifitionem fiifcepiffe. Ad Senaium I^ictmi 
caufa delata « judices pro fe habuit Colonus . Et quidem fi prafcvia illa lu-^ 
ce non caraiffet, certe asquino£iiaIem lineam ifuperaffet ; hanc vero tiun- 
quam fuperavit Colonus (4). 

Eodem anno i^tsc>. Xiafpar de Cortereal Lufitanus confpicua nobilita- 
te ( Gentilhomktt virfgo appellant ) Terrawiov» applicuit, jecirque ancho- 
f as in eo fmu , qui ab eo tempore vocatur a Conceptione . Subinde in- 
fhte oram occiduam (otam pefluflravit atque fl vera eft fama ^ novf tra«- 



^mtmtitmmmt^ttmmi^m^mtmmm^m^t^t^mtmm^mmmim 



Ca } ^'^ Ori. jT* aimu u 



NOV J Q RB IS. II 

Aps ab toicm m proximo contioenti detefti funt • Inibi certe veteres 
gfogr^pfai iieicribebant terram a Carte-resl denominatam , Id enim yero 
QjGnnm eil) benignic^i c^lo eum uti rolitum^ divitiifque Africas fic Indix 
ipeicatum flagam faftidiifle , ubi praster inacceifas rupes , ac nive candi* 
das , gelu concretum mare fluminaque nihil omnino apparebat quo comr 
mercium inflitui foveriquc poflet praBter pifcium ilccatorum genus forte 
tunc incognitum • Quamobrem ia Luiltaniam parat reditum , rediifletque 
niii eum mors occupaiiet . Qiio autem mortis genere occubuerit , incertum 
cSk Champlanio, qui bis in Americam navigaiie G)rte-realium ponit: fub* 
ditque idcm msinfiS^ fatum Micbaeli de Corte-real i cum fratris cc^pta 
perfeqgeretur • 

1501, 
Urabat Img. 294. lat. hr. 7* 

Menfe Januario Rodericus BaUidas Hifpanus Joantie de la Cofa,quein 
antea memoravimus, iocio, nova conquiiiturus Gadibus folvit ^ cumque 
Maracaibnm iinum perrraniiflet plus centum leucia ad eam oram naviga- 
vit, prast^greirus Veleum Promontorium « Urabeum ilnum ingreditur ex- 
plorato £itu qu9 deinceps condita eil Carthago. Exiilimavere quidem noa- 
nuUi C^thagini$ imus denominationem 9 qu» poilea obtinuiti ^ eoeifei 
ar incerta omnino res eil» 

Per idcm tempus Jbannes dc Noboa Tago exceffii tertio vifurus In- 
ciiam ; cooipexitque 20. Lat. bor. gradu i^ulam 3 quam a Gonceptione 
Qunciip^Wt « Promontorium dein a Bona Spe ^ dum praotergredi adnititur 1 
ie efdem confpiciendam dat altera ad 7. vel S« gr. Iftt. m^r% 6ta) caquc 
de illius nomine hodieque appellatur* 

l. Sa^Aa Helena* Ijmg. 11« Lat. m^rid. 16. 
3^b reditivn ^b India celebrem iofulam invenit Noboa ) quam a S. 
QekiM nominavit. Huic parallela , fed qua? orienti foli proximior (xt » 
io&^ CQg9omini$ in quibufdam chartis geographicis defcribitur. Venua 
ciwi a peritioribus reique nautica^ experientibus bujuimQdi infula non 
agDoicatur fabulofa creditur< 

Meliapur « 

. ^odcm hoc anno per^ Martii meofem Vafcus da Cama quartam ag- 

gr«flru3 eil navigationerp in Indiam ; quo itinere obvioii habuit Coccini 

ablegatos a M^iaporenfibus chriiUani$ oratores obiecrantcs recipi fe cud9V 

fui; reculis jn Lufitanorum fidem & mtelam % 

Portus-Bellus . Lq9^* 3.93, Lat. hor^ 7, 
Per Ai^fti menfem fcfe yifendum prasbuit Chriilophoro Colon promon- 
torium qi^ cum fubjedo imu dicitur d§ BmidHrax . Septembris i)« pro- 
lOpntorium a}i|id quod appeUavit Gracias a £>w« Novembri^ z. Portu^ 
nomine Bellus. Alios fubinde portus ingreiTus eil, qnos ora illa l^equen^ 
tes of&rt. Omne^ proprio doiiuvit nomine^ quod oon omnes retinent^ 

150J. 
Veragaa* Lmg^ %9o.:Lat^ hr._7^ ^ ^ 

ScMa Jaquarii fHbut ^toM» ^vuw» ^pod « Betbleem db^it» UQti M«r 

B a gorum 



11 F A S T 1 

gorum adventus monumentum futura appellatione • Ad trfa paflfunm mi- 
Ira Veraquam aurifodinis nobilem. Tota h«c provincia ducatui titulum 
dedit poftea, qui Ludovico Colon Chriftophori nepoti ccflit: jureque de- 
inceps per fceminam tradu£lo Brigantiam domum honeftavit primum ; 
dein vero eodem titulo inclaruit familia Liria&-BarNPich • 

Socotora. Long. 83. Lat. 6. jo. 

Quinto ad Indiam navigatur hoc anno, Alphonfo Alburquerque cogno- 
mento Magno, ejus fratre Francifco, & Antonio Saldagna fingulis attri- 
btitas claftis prasfeAis. Inter navigandum /pe^labilem habuit Didacus Fer- 
nandez Piereira navis cujufdam gubernator fub Saldagna Socotoram infu- 
lam. Alphonfus de Alburquerque demifit anchoras ad promontorium de-. 
Guardafii diStnm , quo jn Africa nuUum eft orienti proximius . Idemque 
cum in Indiam venit arcem i:ondidit inG)ccino infula, quam a S. Jaco-r 
bo nominatam voluit. 

1504. 
SyrM Terra-NovaB. Long. 327. 337. Lat. hor. 40-50. 

Pifculenra vada TerraB-Novae frequentabant per haec tempora Vafconesj. 
Normanni, Britannique: cujus commercii epocha obfcura eft: neque ma- 
gls inter eruditos conftat quo tempore innotefcere coeperint fyrtes iWx . 

1505. 
Monomotapa . Long. 44 Lat. mer. 18. 

Nondum de Africano Monomoiap» Imperio quidquam auditum erat 
Europasfs. Petrus de Anaya Lufitanus primus omnium illius notitiam au- 
cupatus hoc anno eft \vi regno Sofolenfi . 

Auftrales Terra?.. 

Eodem hoc anno vertente certi mercatores R.hotomagienfes inita inter cos 
focietate aliquas in Indiam orientalem adornarunt naves, omnium praefe- 
fto Bineto- Paulmier de GonneviIIc, mii cum aquarum decurrentium ven- 
torumque vi longe ad auftrum ab AfricaB ora deferretur,^ appulit in no- 
vam pulcherrimamque regionem, a cujus incoHs rcverenter nec fine ad- 
mfraiione acceptus eft. Ea quippe hominum natio, fi vera narrat hufu- 
fce navigationis ephemeris, mitis eft ingenii, atque adeo fbcfaHs, neque- 
deformis fpecie> afpeftuque barbara. Specimen reduxit fecum Gonnevil- 
hsuts in Galliam filium reguli obligata fide eundem reducendi ad fuos poft 
viginti Lunas. Sed reipublica^ diflidii^ prohibitus fidem liberare, ut folitu- 
dtnem juvenis adeo liberaliter fibi traditi folaretur, filiam dedit uxorem , 
haBredemque dixit. Honun filius itinerariJ ad terras auftraks fcriptor eft. 

i5o<?. 
Canada . Long. 290. Lat. bor. 55. 

Jbannes Dionyfius de Honfleur publici juris fecie hoe anna chartam 
geographicam 3 defcriptis in ea ora maritima Terr» NovaBj ejufque vi- 
cmitate ., 

Maldivit. -*- Ceilanum. 
Eodcm ftem anno Laurentius Francifci Almeidac Indiac Proregis filius 
perveftigatum Maldivas ablegatus Ceilanum infulam veluti per tranfennam. 
luftrat. Deinde ?ero Mal^vaf^mfulns explorafle- fcrttir : quod veri equu 

dem. 



KOVl O R B JS. rj 

«lem fimtliiii eft quam repertam ab eodem effe per td tempus Madagaior^ 
riam, cui a SL Laurentio fecifle nomen traditur. Certumquippe videtur> 
Geilano invento de regreflu ab India nobilem juvenem nunquam co» 
gitafle. . . , 

— Madagafcar . — Triflan de Acuna . — \ 
Madagafcariam infulam agnitam affirmant aliqui annoi^oj; zuStarcm 

vero invenuonis produnt aullum. Id enim vero tn comperto efl, Triibb* 
num de Acugna illuc navigafle exeunte anno 1505. ^ ncmcio fcilicet ille- 
&um^ quod. ab uno de fuac claflis du&cH-ibus R^uizio Pereira acceperaf ai 
eam appulfb , regionem efle piperis feracem • Marcus Polus Venetus co* 
gnitam a Sinis ponit Madagafcariam prius quam ab Europseis: tmmo 
funt quibus procomperto efl:^ eo ftnicas dedudas eile colonias. Multorum 
item exiflimatio eRy eandem lianc infulam denominatam a Plinio Cerw^ 
atque a Ptolomeo Mamuthias. In Madagafcariam venit TrifVaniis deAcu* 
gna , dum cla(fi quam Lufitanus in Indiam quinto dimittebat, mandatt 
dabat • Priufquam vero promontorium a Bona Spe tranfmitteret , infulas 
confpicatus eft^ quas defuonomine TrifUn de AcHgna. nunci^atas voluitt 

Jucatan. Lor^. 2S0. Lat^ 6. 20. 

Denique eodem anno Joannes Diaz^ de Solis & Vincentius Jaaez Pin^ 
zon ingrefli funt penitius finum Fondurenfem^ cui a Nativitate nomei| 
dant . Jucataniana vero quadantenus recognitam, de qua nonoiiiil jam ia^ 
audierat G>Ion ciim memoratum finum invenit , graphide tantum colora* 
tam tenent , & fervant • . '^ 

150& 
Sumatra. — Malaca. Lang. 119. Lat. 6. 2» 

Supiatra infiila, quam veterem Trapobanam effe ajunt, inVentorem ha» 
bct Didacimi Lopez de Siqueira, qui inde in.Makcam trajecit: atque 
per idem tempus, ut fertur, kCe iUi oftendit Guardafujum promomo- 
rium, quod forte penitius recognovit quam Alburquerqaius . 

Hoc aimo ex nova Francia allatus in Galliam efl per Tbonum Aur- 
bertum Deppenfem qiudam Indus Canadenfis. 

Brafiiia. — Jamaica»--- 

Praster navigata linea acquino&ialr , luflratifque Brafiiiat orfs, monumeti- 

ta pofleiTionis aditas pro Caflella erigimt Joannes Diaz de Solis, & Viiv' 

centius Jafies Pinzon. * Ab hoc nomen habet promontorium quod alias 

Boreale vulgo del Norte gr.i. Lat. hor. & flumen tn Brafiiia^ ad boream 
confimii. * 

]o2ttm^ Efquivelius oppidum acdificat in Jamaica pro D.Didaco Coloo 
indicanaB claffis Pracfefto, D. Chriflophori primogenito, han-edeque. 

1510. 
Goa — Lmg. loi. Lat. hor. bar.i^^ 
Portus — Dives. Long. 310. Lat. bar. i8* --•* > 

— Nova Bcetica. Long. 3^0* Lat. bor. 7* -^** 

-•- Aurea — Caftella. Z^^. .300. Lat^ b$r. ^.i 

Decimafexta Februarii Goam expugnatam occupat magnus Alburquer-^ 

quius » 




14 F ^ S T t 

SmSt Sonicl iitfusMiue camdem imuperanuit ladi; &d poliis taodem a 
ifitanfs 9 totfufi quam laie patot iadics diSionis dficreta eft princeps . 
- Joamief^ Ponce de l^eon Hi^amis a Didaco G^Ion ia Portum-Divi- 
tem , vulgo PHertori^o xniffus ^ ut cam infulam Hiipano lubjiceret , impe« 
lata fecit hoc anno* 

A^honfi«s Ojeda, fii Didacus de Nicuefa folvunt ex Hifpanipla: hic 
hoL Cafl^llam a|i aura di&am > iUe in Novam Boeticam , feu Vandaliziam • 
HaruQV regioniim gubernatio hac iiUs conditione commiffa erat, ut oppi* 
4« & ovifates sdificaient* Fines Novse Bceticaa computandi a Veleopro« 
IDoptodQ) CafteUa vcro non ultra promontorium a Deo-gratiis protenb 
^enda; utr ^que prqvincia dif&canda dufta lineapermediumfinum dcVraham 

Coadidit Ojeda hoc eodem anoo oppidum quod a S.Sebaftiano dcBae^ 
fui vffi^ i Nicuefa (|uod a Nomine Dei nuncupatum voiuit . Nec diu poft 
iKaf^atausetts ^ncifb proOjkda ad ripam Darienis qui (inuiUrabeo imrni'* 
$fetur^ mhea\ coqftituit San^^ JUaria la Antiqkia aopiinatam. Haqc m 
ikXBii^icqi continent^ priqaa , quj? epiicopali cath^ra decorata (it , novem 
laiitum ftetit: anais, translata poft fede cum incoiis Paoaipam, 

Cum neque Ojed^ , ne^e Nicuefas res ex fententia cederent , Aurea- 
CSaftetta oprnine excidit iilecebroib, nec nift per errorem in chartis geo- 
graphici^ deincepa £gnific4ta efl. Novas Bceticas nomen exulavit paritet 
l^tem pes quoflam geogiaphos^ orat Cumanss illud afligentes, 

Cuba. Long. 290. Lat. bor., 20« 

Java. Long. i^^^ Lat^ mer^ 9. 
Amboiws Ljfng* 150. Lat'. mer. 8. 
• Didacua Vela^qiie:^ PvDidaffi Cabni mifluCuba potitur; cui abeodem 
Ipibefnatop defigaatua eil ^ 

' Meai^ Auguito expugnat Malacam Alburqaerquius : quod ut primum ia« 
t^lligit Siamen&i CLcsi Legato$ ad eum mittit ^atuiabundus . 
^ Franci^us. SerF^nuf ac Didacua Alxreu, qui in Maiacao obfidione ftre-. 
nuiores pras casteris^ fe praef Uteraat ^ nova ad Moluccaa itineri 'compafa% 
runt fefe k Quod iter ingrefli curfupi q^ifque fuum perfecutus eft • Atquc 
Abreusi quideni exfceniie^em fecit primus ia Javam infulam, ac inventa 
flri« AmlDoinO) quam (irauii aa^unt parvap frequeme^ iniulas, quas Am- 
||piaa$ vpcant^ apputit denique ad eas, quas dc Bania nominantur.. 

Serraaus. uique ad Ternatem , qua) ana de Moluccis eft , penetravit • 
MplaccaramcUiQ £iat geaei^a ; aliai quippe ma^a^ cenfentar ;, parva^ con* 
Ira alias . Hnque maxime Moluccarum nomen convenit , quarimx praccipuo 
i^t Ternate , Tidor 9^ five Tadura, Molir, Machinx, & Bachiam. £x 
magnis^ ej(l GikduS) fiv^ Mauvitaaa^^ quas iLufitaais appellatur etiamP^ 
tonJUna . Pztvx MoUiccas , quas ah ^is noa ionge diftant , Arcrhipelagum 
confi^ituunt ^ quod i|i ciiartia geqgtaphicis Qoaunatur del Moro ^ Jam reii* 
quae ex; grandjoribus Maluccii au^et^^atur Amboinus , Banda , Timor , 
Cj^lebes^ feu. Macazaria, quap duplicl gaudet noHiine^ ^ued reges duopro^ 
fua quifque pa|(te doiaiaatuaii in e« exerceaat^ 
"i ...... . . •■ 



\ 



HOV i RB is. t$, 

FlorkU • £j^. 290* IM. bar^ 3^* 
Martyrei. Jjn^. 290. Lat* bor. 2J. 
Bahamn» 291. Lat. ht. 30« 
Dum is qui Hifpanke regoo Portoriaim adjecit Jbaanes Ponce <k L«oii: 
fenefcenti astati remedium perquirit a fbnM qui in kifula Bkiliiii inter 
Lucaias emanare dicebatur ^ obviam habuit praetef opiilionem attiplaxti re* 
gionem quam Floridam appellavit ^ feit quod Pafthfe feflo quanl k flore- 
lcenti vere Hifpani vocaat Fhrida exftenfioaenl fecit^ fcu quod campiim 
vario ridentem flore de6:endens defpe^it * Exiguss deinde infulas, quibiiis a 
Martyribus fecit nomen ^ quaeque ad occidentenl Plorid^ ]prodciontorii lcfe 
erigunt, eidem aperuerunt fefe ad novi canalis Bahamas ofth)m« Pttirhanc 
canalem feu rivum finusMexicani fluenta in ar^oum mare fefe egerullt » 
Bahamas vero denominationem ab infula et Lucaiis cognominc defumlt. 
Eo autem impetu per illius alveum feruntur aquas ut rapidiora VincaHt dumkia 
cekritate fua • Obje£lu Bahamas infulae^difpertiuntur aquac * Traje^&ebat oliiii 
ad Qrientem, quem locum canalem antiquum appelianti qua leiitioreraC 
fluxuSi fed ob latentes ibi fcopulos alio ad trajicieoclum ventiim eA:* 

Miie Pacificuni. 
Vafcus Nuiies de Balboa m S.Maria( U ^^M.Guberiiator Mare PacihcUin ^ 
alias del&HY ad eam diem incompertum t$4 Septembris primus ingrtditUri^ 
arque ig. ejufdem meniis capta ni^yo ritu pofieflioneCafteUas regno fecit obtio- 
xium. Novoinquam ritu^ parina fi^uideni & enlfe ^outus eo ufqUe Hiare in- 
greflijs efl: donec umbilicum aqua pertmgeret 4 Eodemdib (inui S. MichleUs ho- 
men impofuit , & infulas ibi repettas margaritaruni feraces ^ nominavit di lai 
firks • Paulo ante cettum acceperat nuntium de PemviaB regno» iLoter 
lanigraiidttm denique ad SanAB» Maria» interjacentes regiones perluftrat ^ 
* Rccens Scriptor {a) duos ex udo eirploratores ^acit^ dum ait*' ViSkm 
Nunte p & Nugmis de Balbca , L^tanus iUe 1 h\c Hi fpanus m^effi funt 
(ambo 15:12.) mare Pacificum, oua parte Darienis ifthmus ittter dud 



mam conftru^itur . 

iEthiopia« Zinig. 50. Lat. m^* 10» 
S* Martha. LiHg. ^ob. Lat. bar. lo. 
Carthago. Ijn^. 298. Lat* bor. 9. 
Peruvium. Lmg. 300^ Lat. merA 16. 
C2iagre flnmen. Long. 293« Lat. ior. Si 
Uiyffiponem venit legatUs a Davi^ Abiflinoram Imperatore. 
Qeptt Darienis PraBtbr Pedrarias feu Petrus Arios Dabila cc 
docere in S.MarthaB & Canfaagiiufi ptovimiaa» quaruBi ^arten 
tt&cerat. 



ifl '1 1 limw II — in ■ I — ~n — *"•* 



<•) iHOmir. Ctltti . V. yJltvttit»^ ^ Kitif. fVH !>«■< 



F A ST I 

1515. 
Ildephonfus Perez de la Rua Hifpanus conquirendaB Peruvte conClium 
aggreditur « 

Didacus Albitez itidem Hifpanus Chagre fluvium fubiit . Navium longo 
ipatio patiens cft: non longe a mari Pacifico nafcitur, undc late pcr 
m^andros tocum fcre irrigat Panamas ifthmum. 

1515. 
Nata. Long. 290. Lat. hor. S. 
Januarius . ft. Long. 340. Lat. mer. 20. 
Argcnteus j!. Long. 320. Lat. mer. 35. 
Natam urbem , quae prima fuit Hifpanis ad Mare Pacificum condit Lic. 
Efpinofa m Veragua . 

joannes Diaz de Solis, de quo fupra mentionem feci, fiimien fubit 
Kalendis Januarii, quod ideo Januarium appellat, & Lufitant quorum eft 
ditio, Rio-Janeiro. 

Alterum fiibinde flumen ingreflus eft alveo aquifque longe majus , cui 
a proprio cognomine de Solis nomen fecit. Hodie ab argenro, Hifpanis 
Rio de la Plata^ nominatur . Hic exfcenfione fafta ab Indis occifus eft So- 
lifius. Quod vero Argenteimi flumen vocamus, immanis revera finus Cfft 
maris, in quo convolvunt fefe Paranas & Uraguai aquas . Cum Para* 
na confluit Paraguaiimi bis centum ab hoc finu leucis. 

1517. 

Jucatania. Long. 280. Lat. bor. 20. 

Campcccium. Long. 280. Z^. bor. ig. 

Cataium. Lor^. 130. Lat. bor. 30. 

Cambalua. Long. J40. Lat. bor. 40. 

O&ava Februarii Velazquii Cub« Prsctoris juflb ex Havana folvit Francifcus 

Fernandez dcCorduba, luftraviique totfim Jucatan/aB oram apromontorio 

Catoche ufquc ad Potoncham . In fpacio imermedio reperit oppidum , 

qiiod indigenac vocabant Kiwpech^ au^umquc tra&i tcmporis «dihciis ap- 

pcllatur Campeche. 

Per Auguftum Sinanun oris applicat Ferdinandus Andrada Lufitanus , 
necalius priorhoc iter cxLufitaniatentaverat. SinenfilmperioCatay anti- 
quimi clauditur; illius enim occidentalis & Septentnonalis rcgio Catajum 
haud dubie eft. Hujufquc urbs primaria CambaM non alia tandem cft a 

Pckin hodicrna. 

1518. 

Nova Hifpartia » Long. 270. Lat. bor. 20. 

Panama • Long. ' 29 1 . Lat. bor. g. 

I>enato in ipfo reditu ^x Jucatania Francifco Fernandez dc Cordoba , 

ablcgatus eft a Velazquio Joannes de Grijalba novis regionibus conquiren- 

dis , & primo quidem Cozumel infuiam invenit , cui nomen indidit a San- 

£ta Crucc» Objecit fefe ;dein Tabalcus, quem appellavit de fuo nominc 

Rio de Grijalba: infula, quam a facrificiis nominavit exuviis hominmnre- 

cens idolis ImmoUtGtPin 'in^ea confpeafs^rUliia infula a S.Joanne tunc 

aomwiata 9 nuncqu« dicitur. inAila S» Joannis dc UMa « £ regione eft Vc- 

ras- 



NOFI O R B IS. . 17 

rs-Craci 9 cttjus portum tutatur & munit . Taodem in Panucum vc- 
nit , omnefque regiones lioc itinere luflratas nuncupavit Novam Hifpa* 
mam. 

Eodem anno midus eft a Pedraria Lic. Efbinofa Panamam urbem con- 
diturus , fea potius eo translaturus Sandss Mariae la Antigtia coloniam , 
incolas & rudera. Pananut vero deinceps nova area, novufque fitus de- 
left us magis iiiicjuanto ad occidentem . Hujus Epifcopus primas dicitur in- 
ter epifcopos Terras-firmas ccun fit Limas fufl&aganeus, quia fcilicet Stdts 
S.MariaB Panamam translata fuit in continente omniura prima. (^) Q[io 
non toUitur quin Archiepifcopus S. Dominici in Hifpanioia , cujus Sedes 
antiquior efl, primas totius Americs Hifpanienfis hai>eatur« 

15 19. 

Vera-Crux. Lmg. 27 >. Laf. bor. ig. 

Novam Hifpaniam conquifiturus folvit ex Havana decima FebraariiFer- 
dinandns Cortefius . Delcenfionem primo fecit in S. Joannis de Ulua , nec 
longe in continente Villaricam conflruxit diAam a Vera-cmce, quod eo 
fiuria VI. majoris liebdomadae venifTet. In prsefentia vetus Vera*crux dtci-- 
tur , nempe ut a nova difcematiu- quas tres ad orientem leucas lliflat con- 
tra Uluam • Mexicum Cortefius cum venifTet eodem anno » Didacum Or- 
das flamivomum jugum Popocotapec ut fcrutaretur abiegavit inTiafcaiam. 

* Hoc anno difeeptari coeptum efl de Indoram conditione coram Ca** 
rolo V. Imp. aliis ^vilis , aiiis libera ut eflet contendentibiis {h) . 

1510. 
Magallanicum fretum. lang. 306. Lat. mer. J2* • 
Tcrra ab Igne . Long. 306* Lat^ mer. 5^. 
Nova-Hifpania • Long. 170. Lat. bor. lOv 
Florida. I/mg. 290. Lat. bor. 50. 

Placuit Regi Cathoiico Ferdinandi de MagaHanes confilium. Stipendia 
meruerat Magallanius in Maiacas obfidione fub Alburquerquio . ReginasLu- 
fitioiis offenfus Catholici Regis fidei fe transdidit, cui cum cohfilium pro- 
baflet ditioni Caflelianas adneftendi Moluccas, dcle£lus ad id muneris ipfe 
efl. Portiun reliquit lo. Aug. 1519« Sequentis anni menfe Majb obviam- 
habuit tres infulas, quarum primam a marinis canibus de los Tibnrones ^ 
alteram a Sy^PetrOy tertiam de los Cocos nuncupavit: omnes vero genera- 
tim dixit Infortunatas , quippe incultas, deferta^fque . Ingrefluro fretiun 
quod Magallanis retinet nomen promontorium confpe^lui primo objeftum 
a Virginibus appellavit, quod dies erat S. Urfulas facra. Fretum fubiit 
7. Novembris egreffurus in Mare Pacificiun 27. Menfis ejufdem. 

Nomen quod ab igne fortita efl terra , qux ad freti audrum protendi* 
tur, recentitts effe videtur, defumptum ab ignibus, qui ad eam partem 
viii funr» qui forte nihil erant praeter fuigura; efl enim regio proceliis 
ohnoxia cum a vaporibus ex utroque mare contraftis, tum a natura lo- 
ci. Si Batavis, quibus maria illa nota funt, fides habeatur, terra haBC 

ab 



mam 



(A rUU Ord. 7}. (b) r^ Ord. *l 



i8 F A S T 1 

ab igne infulis bene multis tota conflat ^ traje&u navibus conceflb per ca» 
nales medios. 

Per Nov^ Hifpani» oras a G>rtefio mittuntur exploratores , & ad au^ 
ftralem quidem Gonzalus de Umbria, ad borealem Francifcus Pizarrocum 
Didaco de Ordas. Quo tempore certae fodinac repertse funt, & Motezu* 
ma Imperator Regis Hifpani faftus eft veftigalis. 

Pergit in incepta Floridae inveftigatione Lic. Lucas Vazquez de Ayl- 
lon, luftratis promontorio S. Helen» & Provincia de Chkora . Pt-ominet 
vero S.Helense promontorium ad oftium fluminis, quodjordanes appella^ 
tum eft. 

1521. 
Latronum Infulae. Ijmg. 161. Lat. bor. 16. 
Mexicum. Long. 25y. lat. tor. 20. 

Laudatus Magallanes venit in infulas latronum, quas S.Lazari Archi- 
pelagus vocat. Eafdem nos appellamus Marianas. * Eaedem a Velis di- 
Stx funt, qua linea demarcationis ducenda creditur. * Luftravit infuper 
Magallanius Cebu , Matanumque infulas , ubi occifus eft , ei fufiedo Gon- 
zalo Gomez de Efpinofa, qui duas de clafte naves fibi delegit a Trinita- 
te didam & Vi£):oriam, reliquas pro dereli£lis habuit. Sinici lintris pro* 
ram cafu ducentis ad Molucas gubernatorem ad fe vocavit Efpinofa , quo 
duce Todurae applicuit 8. Novembris , vel exeunte , fi Oforio fides , Oftobre . 
Inde tandem ad Hifpaniam per indicum iter reverfus VidoriA nave, qux 
prima circuivit orbem, & Hifpali confervatur* * Confervari crediderim 
ejus monumentum, vel partem. * 

Cortefius Mexico potitus finem Mexicanorum imponit Imperio. 

1522. 
Mechoacan. Long. 260. Lat. bor. 20. 
Nicaragua . Long. 280. Lat. bor. 8. 
Meliapur. Long. gg. Lat. bor.j. 

Parillas Cortefii miles Mechoacan provinciam reperit: ah'a^ue per No« 
vam Hifpaniam regiones hoc anno repertas funt, Nicaragua nominatim 
quo per Darienem paulo ante ingreftiis iEgidius Gonzalez Davila Nico* 
yam luftravit primus. 

Comparnit hoc anno Meliapuras Corpus S. Thomas Apoftoli , quod 
Goam connitente pro rege Eduardo Menefles transfertur; fed oppidum 
Meliapur nihilominus poftea S. Thomas nomine reasdificatur • * Forte hoc 
anno translata eft facrarum exuviarum pars* * 

Verazam Navigatio prima. 
Joannes Verazani patria Flpfentinus , Francifci L Regis Galliarum auf- 
piciis primum ad feptentrionales Amerib^ plagas iter aggreditur. Hujus 
itineris pene obliterata eftme^o apud h jftoricos ; conftat illa tamen ejui^ 
dem Verazani ad Regem ChrifUaniiTunum Dep)>S datis litteris oftava Ju- 
lii, quibus ait exiftimare fe, Regem jatis jam intellexifte de primi itine- 
ris periculo. Incertum eft hujufce navigationis confilium, num fcilicec 

con- 



N 



NO V I O RB 1 S. 19 

conqtxirendis terriS) an Hifpanis in praslia vocandis decreta fuerit illa ; 
cum conflet aliqua id genus tentamina cogitafle Verazanium. 

1524- 
. Ejufdem navigatio altera • 
Inceptas novarum regionum inquiiitiones profequitur aut certe incipit 
Verazanius, atque Martio menfe Floridam attingit> unde cum quinqua* 
ginta leucas ad meridi^m navigaflct) altitudinem poli boreaHs quatuor 
fupra triginta graduum elfe obfervavit. Inde proram retorfit ad fepten- 
irionem, totamque luftravit oram ufque ad iniulam^ in quam primi ve- 
nerant Britanni , quas ut ipfe quidem affirmat fub gradu efl 50 * At fal- 
fum eum habuit calculus fi nempe Britannt Promontorii vulgo de Cabo 
Bretony hodie Jsla Real y defignare voluit infulam. Fortafle appulit Ter- 
ras-Novas, quo a midtis jam annis pifcatum commeabant Britanni» 

Menfe Novembri folvit Panam^ Franciicus Pizarro ad inquirendum ^ 
tentandumque fimul, num quid in expugnando Peruvio pof&t. 

J52y. 

Verazani navigatio poflrema« 

Infula a S. Matthaso. Long. 15. Lat. mer. ^» 

Macazaria H /-wg- jy* Lat. mer. 5. 

Peruvium. Long. 300. Lat. mer^ lo.- 

Tertiam aggreditur navigationem Verazanius; fed incerto nobis mortis 

genere interceptum efl ejus iter: neque certus eo magis efl ejufdem na«-: 

vigaiionis fucceffus • Errat a vero neotericus {a) fcriptor , dum ait , Ve- 

razanfum captum ab Hifpanis ad Canarias anno i $ ^4* > a&umque in fur-^. 

cam piratarum fupplicium. Equidem fi fic res habet> non anno 15241, 

&d fub reditum tertii itineris aimo 1525» 

Garcias de Loaifa Hifpanus infulam a S.Matthaeo ad occidentem An- 
iK)bona& reperit ; utque fama efl y in cufufdam arboris cortice incifum , 
feptem fupra o&oginta ante annos eodem advenifle LuHtanos • 

Antonius Britus, 6c Garcia Henriquez, Lufitani ambo, quique fuas in 
Moluccis prasfeduras obtincbant, exploratores ablegarunt hocanno in Ce- 
kbes, feu Macazariam infulam. li vcro cum imperata feciflenty ad Mo- 
luccas remeare non potuerunt^ ventorumque vi afti novas infulas conCpe- 
xere tantum ^ in eas enim defcendere non licuit . Quod vero licuit , no- 
men illis dant dt Meyo^ hoc efl Intermediie. 

Eodem tempore Almagrus y Pcruvinum Panama petit fiiturus Pizarra in 
expi^natione comes. 

152^. 
Paraquaria. Long.. 310. Lat. mer. 18. 
Mindanaum.^ Long. 140.. Lat. bor. 7* 
Flumen a Solis , quod ab Argento vocat > fubit Sebaftianus Gabotus 
Venetus, cui HifpaniaB quam Angli» fervire dulcius. Adverlb Parana Pa-. 

laqaarium ingreditur , quod vocat Argenteum y mafsi hujus metalli visS 

penes 

Cf) D0, tAndr^ Batcia Enfajo Cktm. para is Wfior. de la plorida. —■ . 

C X 



20 F A S T 1 

penes accolas. Exiftimavit bonus efle regionis finAum. At barbari Lufita* 
nos quofHam e Peruvio inBraiiliam reduces expilaverant . Jam fupra ani-" 
madverti, in fmum tantimi ubi cum Parana & Paraquario confiuit Ura* 
guais cadere ftri^ Argentei flnminis appellationem • 

Per Martinum Ifiiguez de Corquizano. patuit aditus ad Mindanaum in- 
Ittlam. Jam ab atmo 1521. quidam Hifpani Moluccas cogitantes eodiver- 
terant; at nuntium per illos de Mindanao nullum. 

Jucatania. JLong. 280. Lat. bar. lo. 
Bermyda. Lw^. 312. Lat. bar. ^o. 

Quito. Limg. 294. Lat. o. 
Bantam. Lang. 130. Lat. wer. 7« 
Sunda, Lang. 133. Lat. mer. 5. 
Francifcus de Montejo Hifpanus Jucatanias prastor defignatus ad occu- 
pandam provinciam & rem publicam conflituendam proficifcitur: quod 
utrumque anno jam fequente perfecerat. 

Eodem anno aut paulo ante Joannes Bermudez itidem Hifpanus infu- 
lam detegit de fuo nomine di&am Bermuda & Vermuda. 

Luftratis oras peruvianas leucis bis centum ufque ad Santam portumul- 
tro Quitum, in Panamam regreditur Francifcus Pizarrus. 

Bantamum in Java occupat D.Petrus Mafcaregnas. Regi tamen ilio 
reddimtur occupata ea lege ut tributum penderet Lufitano. 

Eduardus Conil Lufitanus in infulas fretumque Sundasvenit, naveFran-* 
cifci Sa^ quem fequebatur, vi tempeftatis in tranfverfum aA2. 

1528. 
Apalaccium. Long. 285. Lat. bor. 30. 
Nova-Guinea . Long. J55. Lat. mer. 4. 
Pamphilus de Narvaez in Floridam hoc anno expeditus inventis addi- 
dit y. Junii terram Apalaccium, vulgo de los jipalac&es . 

AndreaB de Vidaneto Hifpano Afiam inter & Americam media fefe ape- 
rit Nova Guinea, aeque fatis adhuc conftat, infuia ne fit, an-^continen^ 
tis pars • Sunt tamen qui teftentur totam nuper circum luftratam . Joannes 
Laetius Novx Guineas inventionem attribuit Alvaro deSaavedra, quimif- 
fus in Moluccas a Cortefio cum jam re perfe^la rediret in eam regionem 
vento delatus acceftit anno 1527. 

1529. 
Venetiola. Long. 305. Lat. bor. g. 
Moluccas. Log. 145. Lat. mer. 5. 
Velferibus opulemis ex Augufta Vindelicorum negotiatoribus Venetiolam 
provinciam , vulgo de Venecptela concedit Carolus V. Imperator : in quam 
cumpenitius penetraret Ambrodus Alfinger Germanus , novi ira&us ab eo 
patefafti funt. 

* Diftentientibus utriufque gentis hifpanas & lufltanas a&cx^ibus in co- 
mitiis Pacis-Jttliac , vulgo de BadajoZy quinque ante annis inftitutis de li- 
nea divifionis feu demarcationis ducenda, ac de regionibus in alterius- 
mrius ditione computandis, hoc anno 2i.Aprilis rite tranfadum eft Cr^ 

fa^ 



NOV 1 O RB 1 5, II 

• 

£irai]gu(ls, ut Joo. ducatuum millibus veikleret Hifpanus Luiltano cum 
pafto de retrovendendo quidquid ille jure fibi poflet vendicare ad occi* 
dentem litte^ a polo ad polum re&a ducends per infulas a Velis diftas 
quae ij. gradibus a Molucco diftant* Pa^um vero de retrovendendo ex- 
tindum voluit pars utraque, fi Rege non invito lineam prastergredi ten» 
tarent Hifpani . Quod fi per ignorantiam accideret , infvlfls terneve ab ipfis 
conquifitas cederent Lufitano. * 

1530. 
Peruvium. iMg. 300» Lat. mer. 10. 
Culuacan . Lmg. 260. Lat. bor. 23. - - 
Nova-Gallascia • Ltmg. 260. Lat. bar. ij. ^^ 
Chiapa. Ltmg. 275. Lat. bor. 14. 
Navcm confcendit Pizarrus ad Dei-homen Peruvium cogitans. 
Multis amplificata efl incrementis Nova Hifpania, qua mare ulterius 
refpicit novis conatibus Nugni de Guzman. Eo mandante Chriftophorus 
Onate condidit Guadalaxaram in Nova-Galla^ia recens notS. 'Guadala-^ 
xaras nomine, ac Xalifci appellant aliquando provinciam totam. 
In eadem Nova Hifpania innotefcit Ghiapa per Didacum Ord£s . 

1532. 

CinaI6a. Long. 258. Lat. bor^ 26. 

Carthago. Long. 298. Lat. bor. g. 

Orenoco. Lpng. 314. Lat. bor. 8. 

Nugnus de Guzman venk primus in CinaI6am Novae GallaBcias pro- 

vindam • 

Carthaginem condit Petrus Heredia Hifpanus. Nomen Carthagini fecit 
fimilitudo fitus ad Hifpanienfem , qui fitus antea dicebatur Cakmori^ nU 
Ojeda & Nicuefa cum barbaris congrefti funt. 

Nuper laudatus Ordis fubit Orenocum, inveftigatoribus aliis viamape* 
rit fecuturis. 

^533- 
Occidit Ingamm Impermm casfb per Pizarrum Atahualpa , ^ alias] Ata^ 

faaliba. * 

^ ^534- 

Cuzco. Long. 310. Lat. mer. 14. -- 

Acapulco. Long. 257. Lat» bor. j6. 

Canadi. Long. 300. Lat. bor. 50. 

Kecens ab liac victoria & casde Cuzcum occupat Pizarrus. 

Connitente Cortefio tota maris ulterioris ora percurritur^ & Acapulci 

tnta navibus ftatio paratur. 

Philippus Chabot Gallicanas claifis Praefeftus cum Francifcg I. peilua- 

fiflet , ut Vexazani cceptis afpiraret , delegit expertiun naviculatorem Ja- 

cobum Cartier Macloviopolitaniun , qui xonfcoifa 20« Aprilis navi, ad 

promomorium dfftum de BellaVifia ^ gr. ^S.Lat. bor. appulit dieMaii 

10. Hinc contra notum retorta prora in pormm a S. Catharina quinque 

kucis diftantem recept fe. 'Rmfus ad meridiem vda tendit^ emenfo toto 

fUo xEuris traftu iinuai ii^editiir, quem ab eo quo lu-cbatur folis asftu 

appel» 



^pi^llavjt: de hs calorej •. Secimdum ab Hirpanis eo loci veoifle Cartier ^ 
tradunt allqui. Certe receflus ille vocatus olim ^ABabia de los Efpanoles . 
\j6dA, dciniquc? bonam. partem illius maris. ox% atque adita iaventarum re-- 
^ionum pofleflione , ia Qalliam reflexit navem < 

^535- 
Lima.. Long.. zg^. Lat.. mer. 12. 

Bonusraer.. JUong. 317. tat.. mer.. 3J. 
California.. Long^ X\o.. Lat.. hor.. 40. 
Canadi.. Long. '^oo.. Lat. hor.. 50.. 
Urck9xn condit Pizarrus,' civitatem a regibus. nominatam> quia primus^ 
«dificationi lapis. Epiphanix. fcfto rite fuppQficus. eft . Nominatur ufQue ad- 
hiic a Regibus in puhlicis aftis • Litna prgprie vocatur vallis in qua uta eft . 
Civitas a Bonis Auris, vulgo Bnenos Aires in occidentaU fluminis Ar- 
entei iittore conditorem habet Petrum Mendoza,^ qui vocavit illam a: 
..Trinitate. Bis folum mutavit, nec nifl^ anna ijSz.. ad hodiemum. fi« 
tum. redada • 

Aditus patefit Corteflo m CahToraram a S. Phih^ppo nuncupatam .. 
Infula vero habjta ea eft. ufque ad decurrentis fasculi principium.. 

Macloyiopoli folvit Cartier 19.. Maji % inventis additurus . Oecima Au- 
guftj in. pelagus. anno prscedente recognitum cum yeniflet , a S..Laurentio 
oominayit: quodnomen & in flumen, cujus. recipit aquas, derivatum eft.. 
Canada ^ quo prius vocabatur,. toti regioni impoiitunv fuit ablndis. Con- 
tra, fluniinis. oflium longe fe porrigit infula Natifcotec y quam voluit Gar- 
tier ab. Afliimptionc nominari: quo die. venerat in confpe&um.. Frequen^ 
tlus. mditAnticojii y quod abAngiis faftumnomen fonat.. Poft. haec adverf(> 
flumine fuperatis. 90.. leucis. venit in Saguenaim multa aquarum vi a fe- 
ptentrione defluentem:; quo tranfmiflo. pari leucarum fpatio tenuit Hoche'» 
tagam. Indorum pagum ad radicem montis. fitum in infula ^ cui a Monte.- 
regali fadum eft nomen ., Non aliud. eft flumen quod' ita tonga fpatio 
tam. late fluat, quodque magnarum. navium ita. fit patrens,. quemadmo- 
dum id a. S. Laurwtio eft . Quebecum y hoc eft , ad viginti fupra, centum 
a mari leucas, tormentis. fexaginta bellicts, obarmat». nayes afcendunt . In- 
de. vero.. ad. fexaginta. leucas. ubi Montem-regalem interluit ,, navigabilem^ 
magnis cymbis. praebet. fundum.. * Per. longius, certe- fpatium navigari fe 
finit^ navigiis magnifque: cymbis. Paraguais ,^ cujus periculum. faftum eft an- 
no. 1.753*. ad Jaurum. ufque ,. quod; fub. gradu \ 6.. m.. 25.. lat. auftr. , ac 
fubgr..32o.^m. lo.Long.. ab Infula FerreainParaguaimdevoIvitur, fub- 
dufita molis.. non. contemnendaB cj^mba ,, &; tentatO; bolidis, jaftu. fundo . Et 
fub, initium. expeditionum! ad Novumorbem magnis navjbus. ventumeft ad 
CaQd^lariaB: portum , qul latet. inter Jaurum' &. urbem. Affumptionis . * 

1536.,--—.- 1537- 
Chile .. Long.. 300.. Lat.. mer. 35.. 
NovarGicanata .iLong.. 300.. Lat., bor. y.. 
Paraquarja .. Long.. 320.. Lat.. mer.. 25.. 
_ In Chjtem* venit primus: Didacus. dc, Alma^o, unus de Peruvii; expus 
•^^L^^toribus . 



I 



Im 



fn ^opajanum penetrat Sebaflianui de Belalcazar. Eft autefn Popiayan 
nrbs & provincia in Nova Granata^ feu Novo Regno^ Per idem tempo^ 
ns reperit fontem magni iluminiS) quod a Magdalelia Vocant, cujuscur- 
fum totum inveftigavit deineeps, Ferdinandek de Lugo Canarienfis duftor 
daflis. Sebaftiani expeditio> & Ferdinandi anno fequente 1537. perfec^as 
funt. Prasiverat tamen quadantenus Nicolaus Federman) feu Uredeman 
GermanuS) qui anno fuperiore per Corianam feu Cori provinciam) quat 
Veaetiote pars eft, viam fibi aperueral. 

Pei^it Joannes de Ayola Paraquariam & ejus finei ^plorare» 

Cibola. Ixmg. 166* Lat ior. 33^. 

Florida» Z/mg. 200. Lat. bot. 30. 

Califomia» Lx>ng. '240. Lat. bor. 40. 

MarcQs a Kfizza Francifcanus esc Hifpaiaia ^ Culuacano profe^ Venit in 

Cibol^ regnum. Pauci quidem habita eft religiofi viri narratio^ ptt^buit 

tamen occafionem novis e)cpeditionibui$ « 

In altum vela facit e^ Habana Ferdinandus de Soto 12. Maji, utFlo- 
ridam indagaret Sc acquireret. Indagavit) fed tertio poft ceptam expedi« 
tionem anno vivere definens , nec i^i pedem poneret acquifivit . 

In Hifpaniam revertitur Cortefius Commiffa prius Francifco Tello lu* 
ftrandx Califorxiiab provincia • Is vero totam fere otcidental^ oram oIh 
llDcavit^ regionibus diis per viciniam peragratis» 

IJ46. 

Amazonides. Lang. 320. Lat. mer. i. 

Quivira. Long. I45. Lat. bor. 40. 

Gonzalus Pizarro Quitoenfis provinciab , qux Peruvii terminus ei^ ad fe- 

ptentrionem, Gubernator ad Ignotos Quixbrum tra&us intravit; idemque 

deinde penetrat in provinciam a Canela diAain. 

Francifcus Orellana Pizarri. locum tenens perquirehdo commeatui mif- 
(iis y cafu venit in flumen , per quod abjeda de commeatii cura defcen- 
dit ufque ad mare; illud(]^ue de nomine fuO vocavit quod imodd Amazo« 
nidum , & Maragnon dicitiu' • 

Aufpiciis D. Antonii Mendozas Novs Hifpanias jproregis in Cdiifomiam 
mifliis Francifcus Vazquez Cornero aut Comedo^ Cibola^ & Quivirae re« 
gna perfcniutur» 

Chile. Lmg. 300. Lat. 35« 
Canadii Long. 306. Lat. 50. 
Camboia. Ljmgi 135. Lat. bor. 10« 
Liampoi portae. Long. 143. 23. Lat. bor. 
PhUippinas. Lof^. 150. Lat^ bor. 13. 
Petnis de Valdivia in Chilenfis f egnx indaginem intentui quasdam ibi 
oppida excitati 

Joannes Francifcus de la Roque Robervallis dominus, nobili ftirpe Pi- 
cardm^icdcm conftituic in infula Regali^ vulgo IsU Real^ olim de Cabo- 

Bre- 



24 f A S T i 

Bveton. Delegavitque Alpfaonfum quendam ad perfcrutandas boreales Ca^ 
nadas plagas; de fucceflu tamen nihil memoriac proditum efi. 

Antonius de Faria & Soufa Lufitanus, Cambodiam, Champseam , Poa- 
lo-Condorem , Lequias , Hainaniam , exiguafque alias infulas (ibi aperit y 
nempe Liampoi, * ideft Sinarum Imperii/* portas, ut vocant. 

Quod Magallanes incepit, perfecit hoc anno Rodericus Lopez de Vil- 
lalobos, Hifpanus , perluftratis infulis Luzoniis . Cunftas in memoriam 
f^rincipis tunc , deinde Regis Hifpam> Philippi Secundi vocat Pkilippinas . 

Japonia. fong. i6o*:Lat. hor. jy. 

Sexta Maji Goam attingit S. Francifcus Xaverius, Japonias quas tunc 
innotefcere ccepit, futurus Apoftolus. EJufdem anni fpatio patuit in eam 
aditus unus & alter. Hinc Ferdinandus Mendez Pinto cum Didaco Zei- 
moto & Chriftophoro Botello Macao in Tanuximam infulam profedus 
fn Bungi regnum penetravit; illinc Antonium Mota, Francifcum Zimo^ 
to^ & Antonium rexota, Lufitanos pariter atque primi, cum ex Maza- 
caria folviflent, procellx vis infcios adegit, ut in Cangoximac portum in 
Saxumas regno fe reciperent • Jam appulfus diem aut menfem notavit nc- 
mo ; ex Pinti tamen itinerario conncitur, Majo vertente in Japom'am 
cum fociis veniffe fe • De his infulis mentio eft apud Marcum Polum 
Venetum, quas ipfe Zlpangoas appellat, feu de Zipangri^ 

Sedium ftabiliendarum res, & novarum regipnum notio promoventw: 
in Novo Regno Granatenfi pcr Ferdinandum Perez de Quefada^ 

AIvar-Nugnius Capivacchius , vulgo Cabeza-de-Vacca urbem a Bonis- 
Auris reaedincat. Idemque cum per Paranam & Paraguaim afcenderet, 
fedes aliquas in cognorainibus provinciis conftituit. * rer Paranam qui- 
dem minime afcendit Alvarus , at defcendit certe . Ciun etenim in S. Ca- 
tharinac, aut prope, exfcenflonem feciffet, terreftri itinere Paranam con- 
tendit, quem ingreffus fecimdis aquis ad Paraguai ufque conliuvium fe- 
rendum fe tradidit. * 

Joannes Ruicius Lufitanus, fed aufpiciis Caroli V^ excurfiones promo^ 
vet per Californiam ufque ad Caput quod gradui 44. lat. bon fubjacet , 
vocavitque Mendocinum a Prorege Mexicano Mendoza. 

Venit in Tucuman Didacus de Rojas Hifpanus. 

Mififripius^ Ijong. 2j^.:Zat. bor. 30. 

Ferdinando de Soto ad oftium Rubri fluminis occifb , dejedoque in 

MififTipium cadavere , Ludovicus Mofcofo de Alvarado in mare ufque de- 

currit . Garcia Lafo de la Vega in Hiftoria acquifitionis Floridas hoc flu- 

mcn nojfiinat CucagHa ; fed Hifpanis Floridcnfibus oUm dicebatur Palizada . 

Potofinus mons. Zong. ^io. Hat thir. %o. 
Vena Potofino monti ajperitur per VlUarrocl^ quendam ^ pcr quem & 
hoc axmo Cftpit cxcrceri/ ^ 



^ 



iJ4<y- 



NGLVi K.B tS. «5 

JE%Uipjp]Q0; Lwg. 1^0. :Lat. bor. lo/ 
: Mkha^ Lpper da ,LA|;aipii Cantaber cxspit in ^pulos co^w Philippi- 
B4nini incolas , . ^ • . 

»548. . 
Sanfta Cno:. £0;itg. J14» Lat. tner. 21. 
Per Nuflomde Chaves Hifpanum innotefcunt regiones ad occidentem 
fluminis Argentei & Paraguai , & .CQndjrur urbs a S. Cruce de Monte , 
vulgo it la Sierra , <^iaB^ pofleaiin locum magis ad boream vergentem 
n^^^ata ^« £ft autem civitas tec uniusexquatuor prasfafturis , in jjuas 
partita eft Paraquaria ^ princeins * imo & unica ^ . Tres re^liquarum prier 
&£burarum principes civitates funt * Corduba in * Tucumania, ad merir 
diem S. Crucis» Aflumptio ad orientem, & Bonns-aer ad /UrumptioaeB 
^ieridicm« 

. . «^Tucumania* Lmg. ^i^.iLat. fner. 25. 
. Datur prunum opera in Tucumania , & provinciis vicinis conftituendis 
oppidis. ... ^ ..... . 

Nova-Segovia . Long. [^io. Lat. hor. 5. 
Joatmes de Viliegas Hifpanus.j Venetiolae praefeftus a Velferibus regio- 
liem luflx^^^:diftam de.B^riquifimeto % in qua deinceps ^rjgltur Ko- 

1555. : ,: 

tP^illops, feu Villougby. 
Novimi primus tentat ad Shias iter pcr ar&o>im mare Hu^ Wit 
Im^i Anglus ex ordine equeftri ; iofelici tamen fucteflli, coaftu^ enim 
m Arzenas portum in Laponia fe recipere frjgpre periit cum. fui^. £|: 
Ephemeride refcitum eft , ufque ad gradiim 72. lat. bor. pervenifle , ' ibi- 
que vidifle ter^ram , <)ua^ Ceographi quidam oUincat^ vulgarunt nunc 
WilloQg|>y ^ nunc Villops nominatam . Fruilra dcinceps quasfita ^eft; ioco 
ephemcride indigiiato, id eft ad occideatem Not^as Zemb^ tunc ^empoh 
ris ignota&^ 

1554- 

, Nova Camabriav Long. ^6$. Lat. ior. if^ 

, FjancUcus Ibarra Hifpanus inventor eft ifodinarum S. £arbair«v & jS» 

}oannis in Nova Cantabria: Jk coloniamm.in Tapia & Cinaloa .regioni- 

bus, qus ficut & Nova Canubria, pars funt Novas Gallieciise> inftittttorl- 

1555- • ^ 

,* ., .Galli in Brafilia.. 1 ^ 

Melitenfls Eques Nicolaus E>urandus e Villegagnone natione.Gallusfoi- 
vit 14. Maji e Francifcopoli in ^tzftihm novis colonis poflturus oppi- 
dum; & vero pofuit ^^ D^ciAia Novembris JaaCiariiifti flumen ( indigenis 
&'bdaara ^/mgfe^, Coloii^ ^ fundalneitfta ieoit tx fcdii Hugondtis gon- 
flandam; brevi tamen difparuit lQck^4i rcligionis (ioftnatWMancm irep^diag- 
tc cooditorc. 

.■;,.£ D J556. 



f 

1 



Vi f A ^ T 1 

Nova^Zjeniblai Im^. *7y. IM. hr. 73. 
Stephamis Bflrroug Angks , dimt u quod in arttoo.pdago pemumMei^ 
fe poflit ad Sinas iter jnquirit^ fretiim invenit 'W^aefgatz, qued Noiratti 
Zembkm, inter & Saraogetarum r^onem coafjguftatur . Credidit 'efle 
mare apertunl finum qui ad freti orieateAi: Juataxat apertus efl ^ ^fed 
temaminibus denuO w^iiceptis pittdt error . 



Florida Galionun. Ltmg. 295. Lat. har. 55. 
Joames d;e Ribaud natfone Gallos, Akiprefefti Colinil jdflu, profici* 
icitiu: Deppa coloniam dedltftorus in Floridam . CoHilitit fub gradu 30. 
lat. bor. non lodge a promomorio,^ quod Franciciim vocavit , yulgo 
€sko^Fran€es y eodem fcilicet loci quo Veraxianus in fecuoda navigatione 
anchoram exfceiifurus jecerat . Prima deinde Maji flumen ingreflus eib*, 
quod & Majum huncupavit . Pandhqtie >ibi , iixitque iilia Gallias infignia . 
Oram Iuf(rare pergit j^r 5o. leucas ad ieptento'otiem ^ Obviis flumioibus 
«allicoruni iibmina fecit communia ^ poftnemo a Porm-Regali nominato . 
Ibi excitavit arceni Carks-fort , cui ^emceps fubjefta cft -civitaa "<4r/w» 
town • -^ 

Ko^-^Barcino. Z^i^^ 310. Zat^ ior. 7. 
Conclitur per Petrum de Gentellas ia Nova Vandalitia Nova Barcino^ 
ex qua tamen vix nomen reliquunt «ft y & raris habitata mapaiio^ ^e^s . 
Coleti . V. Barcelona . * .^ 

Cebu-. iMg. i^o.iLiU. bor. ^. 
Mic^l Lopez f e Lagafpi in Cebu Phtlippmarum infidanutf prima per 
MagaUanem patefafta wbem cogoooHnem iUtuit • 

Infidtf ^SalOffioaias. irnig. t^o.i Lai. mer. i& 
Alwrus de Mendagna Peniviani m^raatoris Lic. Caftro ootiTobrinus , 
'folvit Callas ib. Jkmiarii primo iiavis giUieraator^ Ferdinaiido GaUego , 
emenflsque ad occidentem oftigentis fupra mille leucis y in confpeftum 
venit infiils fub 7. gr. 30. m. lar. Ixxr., conflititque in portu quem S. 
J/abeilie de Steiiif hoaAiA^ nxnumis vicinas luftratum infulas 

certos ebiegK¥k .^ Qa«dam majmtudinis itfter sdiquas tsdadm vifa tHk > 
tM-a tanttmf toreali reco^ta.* ^ubi primo invenerat ^ ut portum, a 15. 
Ifabeila; aoiiihtti^lti eandcmque in leucas quiaque fiipra nooaginta poi^i* 
gi arbitratus efl . sAIteram vocavit Guadalcanariam ; onmefque univerfim 
Saiomonis hfulas. De qiiibusinkicikHiifasriani Marchioiiis de Cafiete Pe- 
-ittviani Prongis . 

Maiiila. Lmig.iKi. Ut.hr. 14. 
* Gondilfl^ ManiWnrbis ia^kAiU JLusonis pnflins iiic ttQHUS ponitiir • 
^Bftque in ^pKffiMEi*4^ 



KOV l QRd IS. ii7^ 

^^ ^573* 
G>rdu^a iniTucumama^./,^^. 31^. Lat. merid. 33« 

D? Hidroaymus Lii4ovicus de Cai^^Ta Cordubas in Hiipania natus coQh. 

^dlB.in Tucumania Nov« G>rdubds ipatium defignat , ereclo .in area^ 

meaias ^uod Hiipani vocant i2(||g//<> ^ juftitiae; exercendas inos^^ * 

". «574-. 

InfuIaB. FemandinaB • Zxmg. ipo. : LaU merU. 34^ 

Innotefcunti hoc imno Joanni Pernandez .infute,, quas de fuo nonune 

vocaf> in mari PacifKOv J>w duntaxat-^onnume^canmr^sfuntc t^ qui 

tt>tidem ^Has . adjimgunt jriftit^ polo' propiiy}uiores , a S.Felice, £c S^AnH 

hrofio nomlnatasi quaeque interdiun etiamtlnfuifls.Jbannisi Fernande? ap* 

peUantttr« Quas primo. pofuimusi iitse funt contraChilem.ad occidentem; 

ibiqne dicitur ea quas longinquior. eft IfU di afuera y proximior vero IfU 

di tierra y. zsriast^PifvintHradas i jSp}aS< iias . yidemr. novifle Laetius • 

Frd>isheri fi-ett^tif Ltmg» 340^ Lat. ior. 6$f 
Eques Martinus. Frobisher fretum invenit inter Groffdandias liorealem, 
* wm jnifi auAralem ; * partem % & fnagnam quandam infulam i ad meri* 
diemratque ab^ejus:<ognomine appeUamr ha^^nus* J Poft hacc de Fro- 
bishero habet. Authcf Failorum Gallus: //.jTn rapp&rta M: AngUterre de la 
IHine. Quo^quid ftbi veKt nefcto.. Qiiid cR, quod. Frobisher in Angliam 
retulit ? An ^e ^iuis reperti^ notitiam ?- An . pdS^onis terrarum adita^ 
Ipecimefi j8t ptgnus. Ex.Thofna Lediard Anglo (ii) a;UntTrevuhiani (^): 
C^ €e qua ies AngUns afpellenS prendre foffeffion^ fe fatre ofptn^ter une m^ 
tijU terre^ 4f nne krancbe d\arbre. * ^^ 

J577- 
Preto fm iK>min!s piHBtemavigato plura in altera ^peditione reperit lo» 

ta Frobi^icr^ pmmaque ^uam ij» iplo acceperunt in chartis obtiaent ap- 

pcUationemt. 

Frina occidentalis . Fridslandia • 
Tertium Iter aggredttiu- Frobisher | profe&ufque ex Anglia eft ultima 
Kaji luce quindecim navibus ftipatus • Et a principio quidem , 20. nimi* 
Bim Junii infequentis recognitam occid|ia& Frifias terram pro liabella R.e- 
gtfia poflefiionis nomine occupavit) appellavitque Ai^Iiam occidentalem • 
Omnibus autem perfuadere voluit, quam ipfe recognoverat , eandem efle 
quac prifflo cognita iuerat ab Antonio & Nicolao Zeni gema^anis fratribus 
VenetiS) quacque ab iifdem Fridslandia dida eft. 

J57P- 
Nova Albionia • Fretum Aniani • 

Franciieus Drak invenifle dicitur hoc anno Novam Albioniam 9 qua 

iffpictt feptentrionem Califomia . Contendunt Angli ab ea & Jeilei 

freti littore eandem continentem con6eri; at pl^ifque pmnibus tota No« 

va 

U) Ledfard. Bffi. Nem* de tnUt* (b) Mm.de Tten. %n%^ m. %$• 

D % 



2^ V A S t I 

va Albionia commentitia eft . Aflfirniiavit itidem Drak y fnventum a fe 
Aniani fretum eodem Iioc anno , perque hujus alveum ad vigrnti leucas 
fnbiifle fe. Situs, uti & ipfum fretum fhb opinionibus eft adhuc, fi ta- 
n^n revera illud fit , verofimile eil ad orientem Je(Ii , nec longe ab ea 
regione cxciirrtt^e. 

iySo. 
Tentatum ad Sinas iter . 
' Artttfus Patt, & Carolus Jackman Aiiglia a R.egina fua cicpediti fuiit, 
ut qu^m viginti ante annis Stephanus BorrdUg inceperat , curfum prove* 
herent. Itaque Waeigatzenfi freto tranfmiflb, in mare ad illhis orientem 
ingreffi funt, ita frigore adftriftum & impcrvium, ut curfum reflc&ere 
compulfl &nt • Huic malo fceda acceflit procella , qua in varia fic -- disje- 
ftt funt, ut qius fuerit exitus, quifve fucceiflus Patti prorfus ignwetur. . 

1582. - t 
Novum Mexicum . Long. 255. Lat. hor. 40. 
Annis fuperioribus 15 80. & 1581. novas fegiones perluftraverat in No- 
vSi Hifpania Fr. Auguftinus Ruiz Minorita Hifpanus . Pergit ultra Anto- 
nius Efpejo Hifpanus item , repertisqiie quindecim totas adjungit provin- 
cias qu^ Novum Mexicum appellavit. 

. ' ■ *-^-^"' ■ ^1583. ^ '••"'. ^ 

■ ' Terra Nova. ' Long. ^ij.iLaf. bor. 48. - . . . \ 

Florida. Long. zgo.: Lat. bor. 30** ^ •• ' 1 

' Cbnniteme Walfingaino Ifabell» Anglorum Reginae a fcwtiV, profici^ 
fcitur iii^ Terraffl Novam-Gilbertus Humphrey, eaque fub dominio britan-^ 
no pofita, pifcatorium opus inftaurat, quod utilius Ahglis qilam • ft lnfu4 
la tota conftaret aurifodinis . Quod de caetero nuUo hominujn danana 
fif ; imo riuUum eft eo promovend» rei nautic» aCcommbdafius . • ^ 

.Ridla*dliis"Qr«fnvHIe Reginflp ejufdem aufpkriif noyam «)k*iiam ht^yh 
duraturam deducit in Floridam paulo infra fitum S. Joannis d$ Pinos ^... j 

. /- 15554- 1585. 

Virginia. Long. 190. Lat. bor. 35. 

- Philippus Amidas & Arturus BarloV Angli ab Equite Gualtero Ra-* 

leig miifi vertente Martio profefti funt anno 1584., atque \ti Rocnoque^ 

infulam defcendunt. In Aiigliam vero reverfi tanta de illa regione pr«^ 

dfcatio ab ipfis fafta eft, ut a Regina appeHata fit Virginia: quo vide- 

licet -Gcelibatus fui.memoriam perennaretl Infequenti anno oppidum in ea 

infula sedificatum eft , quod non diu ftetit , neque enim pra^maturis lau* 

datlonibus refpondit regip • Ne Virginiae quidem retinuit nomen , re enim 

vera Roenoque infula ad* oecrdentalis CarohW praefeduram expe<^at. 

•; Per- idem tempus anno fdlicet 1585. Joannes Davids Anghis a^Regi- 

na iufliis eft co&pta Fitibishcri nova kid^gin(i profequi: id quod cum hoc 

tiun pofterioribfl* imiis fexecutus eft. 

1585. 

Pfomontorrum Defotationrs . 

Multis denuo recognitis iJi eo quod tunc StoiilaiBdiae; mare 4icebattt9 \ 

ad 



ad '■ ^omiktcmimi progifeffiis -cRi «4^4 fttaltis • ibf pifdcellfS ac * pcricidif pcr-- • 
fttnftus nomihavit Cabo dc Defolacioh. ' • • - / 

Davidfti fretum . Long. ^i^. Lat. bor. 70. 
Venit Davidfius in anguftias freti coghomims. Vid. ann. 1590* * 

J589. : 

Magallanis fretiun. Long. 300. Laf. mer. 53. 

Pcfrus dc Sarmiento Hifpantis a Peruviac Proregc D. Francifco Tolcto* 

contra • Francifcum Drak mariilli infeftum cxpeditus , oras fpeculatiu- a^ 

49. gradii lat. auftr. ad frettun magallianicum quod pratcrvcftus cft, eaf-' 

quc ditioni caftellanas confignat . ^ 

1590. \ 

Plerfquc omnes cx Anglis' qufdcm fcriptoribus zA hunc anniun rcferunt • 

pnmuiii Davidfii tranftuiA pcr fretum fiii rtominis. Situm id eft intcr; 

Groenlandiam , & infiilam qua ab ipfovocata eft 'Cimibcrlandift *' '^ 

• . * Hudfonis fint». Zd«g. 310. Lat.hr. 60. ''- 

Federicus Anfchildus Danus hiemafle dicitur hoc anno in Hudlbnis fi»^ 
nu; atque qusBftuofiflinio ufus commercHo , pellibus commutatis , ^ multis 
siudus difiKis reaiiflcin patriiin, riuha^fedc coilftittrta". • 



• 1 .'« 



*'^ ;-- •*' ' Terrac Auftrales ; • • - ^ 

"*B^uer .Angltiir Rf chardiis ; Hkikins , cum munduiri , quanh» is ■ cft , * cir-1 
cumire decfev^flct, intcrbccidentem & mcridiem M^gallanici fretr^-fub^ 
gradil* 4®. '*J*'«' merid.^vidft ho^/as terrac (patium , idque * contra • 'promonto-^ 
riffn ^ Bona fpe longc* protenfum ultra Maireum frctikn ctiam procur-i' 
i^at . AnimadVertit practerea*, negfdhes quas ad auftrum afpicit Magal*^ 
lanicum frctunj iniUIafiuncdmpIcxipnem eflc t<)tas. . « n 



.f^ t 



f". . '•! v;^ t'cd:4.' * * ' ..- ** .'-. » ». •^•'kJ 



I • > 



unv' 



Pyctimfi' Naflfevif. 



'^Cbnftcs Mauncius de Naflau^temandi per feptcntr6ncm ad Sinas it«r^ 
ab Anglis rejeftiim, ipfe denuo fufcipit confilium, dcftinatis- navigib- trii-' 
bus, dcfignatoque horum prarfedo Cornelifio Cornelifznay , qui de tribus 
fibi elggit vcftando''ftominatum ^/ t ifnede' Veere in4£elandia; Mercurio de 
Bncbtffa fettinidst iravi' pracficitur Brant-Isbranz , fetiTCTgalefiiis ; Tcrti«^ 
Jlm^eloddmenfis Scaphk nommc Giiillelmus Barrtifzins die TcrifihellingsAifnl^ 
ftelodami natus. Joahnes Hiiighen de LiWcooten, cul in Merctmo rcrtjffl* 
peculiaris cx officio cura commifla crat, vulgato nomine Coi^mijftonai^ 
appeilatus, fcriptam reliquit navigationis ephcmerideih . Quirita Jirffi TfeJ^ 
xclio fblvui^ , & 24. ejufdem Kyldoiniam infulam fub gradu 6p. • m. 40.» 
fecognofctmt , ibique confiftunt: aC defignato pdnu hbc , ut omkti iti 
rcdituicoiriyeltiifcrit, drviduntiir' .. Amftclodamenfis Stapha proram : ditigftf 
iff Novai^ Zemblam, jato antehac cognitam, * cirjiis 'irivintioncm qiiidaltf 
fiafo adferlBunl' Barenfzib Scaph^ Gubematori . • Dii» i^e«qu«5 »naWs t?cia 
tkra 21. Julii I6rige pfofprciunt, efle terrani *el inftilirtn Vacfgatzii fuj)*** 
^BAWXts ; A: '^rtumm tptHnt ^lva noininis» imum ^cflir^^MiMfif ^'qM 
•• ' -^ ingrcf- 



9 

iiigi^ NdBav! fretnm vocavere» Trift» hicagtli» ftibiere pmcuU» Hiaff 
jn mare Tarraricum eggrefll funt , quod adea illLi tranquillum fefe exhi* 
buit, ut minime dubitavennt de felici appulfii in Sinas^ 6c Japones . Obii 
flum]ni& oflium prsstergiiefll retrocedunt y renavigatoqucr Naffavii fireto ^ an* 
choras Jaciunt J 6. Ai^ufti ad feptentrioncm: inliilas quam 2 MaoriciQ ap* 
pellavere. Dum ibi demorantur Barenfzius advenir a' gradu 7S. defcen--. 
dens> ac tota fer^ Novsr Zembl^ brd luftrata ^; Ultra pergere animu^, 
ejrat^ at concreta hieme prohibitus meridrem nunc verfus iter faciliusper- . 
quirebat. Cui Cornelifius! exiftimare fe dixit inventum; jam id a fe eflc.. 
per Naifavi fcilicet fretum . Ad feptentrionalem Mauricii plaganr. alia 
afturgit infuTa> quam Aravficanaim^ five c£r Orangt nuncupanmt: ambiequc 
refpondent 6g. gradur, ac 3pi minuta - £a vero terra^ quae trans maris, 
hujufce fpatium poiita eft „ quasque adeo eft orienti propinquTor |r vocata 
ab,,ipfis eft Nbva Frifia occidentahV.^ Novum pariter fortita eft . nomea . 
Waeigatzii infula ^ quam ab Enchufa; a^llarunt ^ Tota denique . iila teiv . 
rie plaga y quam ad (Mrientem habet NafTavii fretum ad ufque Obium flu- 
men , Nova^Hollaniia ah eifHem difta dl . Decima-quinta Septembris rC'-^ . 
duces in^odaumu: Texelium .. 

Marchiomf$i idf Mendoza. lang. 240. Latitud. miriJL fti. , 
Aprilis undeciiu' Atvarus de Mendana quatuor navium adomata claf^ 
fe Callaor proficifcitur in Satomonis: infulas ,. r Petro Fernandez de (^iros 
prima Qavicutatore ; navigatifque Sid occidentem centum fuprA> m\!iic leu<- 
cis ad 10.. lat. gr.. infulaa quafdamy. exijgua^ illas quidem confpicantur^ 
& appellant . loceptum iter perfecuti alias parunr item fe attDUentes in- 
fulast inveniunt ; at 7. Septembr£s magna: miauLam fe illis oflfert y^ quam di^ 
xerunt Gratiofam ^ Tercentum^ leucis vifa eft. circumfcribi pofle .^ Novis aliis^ 
in hujus: vickiia coi^pe&is a S.. Cruce fecere nomen.. 
Cbntigit hoc anna Gualteri Raileg in Guyanam fter & inventa •• 
Tres HoUandiy quorum annQi fiiperforer menuni, TexeUo rurfus difce- 
dunt <^tuor aufti navibus Sinas iterum cogitantes ;. fed mare gehL cott-^ 
cretum fpen^ abjicere » & in HoIIandiam retrocedere coegit » 

Sf ittbergium • Long. T^^r.Lat. hor. jgt» 
Guilielmur Baremius expertums quid tandem per fe pof&t y (inenfe 
ilnr denuo aggreditur ^ per mare videlicet quod ad Novx Zemblas fepten-^ 
trioiiem jacet . Sed fucceffir infelici> novo namque Spitzbergia pate£ado y 
^fkod. Angli GroeniandiaB: partem dicunt efle, ipfe vera infulam exiftuima- 
m y ludantem cum feht perdidit tandem navem , hiemavftque in Nova 
Zembla . Voluit Colii ia Laponia amifla reparare , fed fato in itinere 
concej9it «. Perfitaferat vero fibi y nec eam perluafionem ;am moriturus ab* 
l(^avit> i^ f^i'h^<^t ad viginti leucas^ e regibne Novs ZSembher ad feptei^ 
fnon<^' tltor ad Sinas a gelu expeditum . Re quidem vera r (H fides narra^ 
tioiii StoSbft cajpHisLm navis hoUandicx anno ^6^^-^ ad. iofulam Quelpaert* 
fimfem, haud ex\fana eft Barenzii con^&ura. j^mpe vifa iit Corea^ ma* 

ll ^te conwBi dpj^ a&v tdis vafconitts^ ^uibus #d pifcandum utuntut 

GroeiK 



GroaDland] • * Ex qno Yifa fint ptope Goveam cetc « .Groenlandis harpar 
gata^, non dcvenic vefoCmilior Aarcnzii «onfeftara de via gelu non impe- 
dita , ciun €ttt poffint tranfvacUre £ib .gdu fenutis £bi ac iiio generi 
notis. ^*; 

1598- 
InfbkB S^Idi Vert . Lxm* 310. Lat. mmi. yo. 

}aeobiis Mahu^Simon de XiOtdei &haldus de Werty aliique Hbllafidi 
Magallanis iretum praBtertiavigaic^onati repulfi fimt, intetclufo iDfi w&^ 
ta inlMare Pacificiun ; Una duntttat navis giiberaatorem GttHielmum 
Adams JTortit^i htio %vafit j ut ad ^apooias tai^em litlora ^'aqgeittor • 
&l>aldus Wert eodem £reto pulfiis obvias Itabuit 20. Febiuarii fxts iofii^ 
las, ^SB iQomen inventoris (erfant haftenus, cum ie putaret efle fiib |^ 
du 50. m. 50i lat. 'merid. ^S^t qui itujufinpdi inventum 4lffiarant ad' aoh 
^iium 1660. 

Arenaria. Ln^. jiy.iZtff. i<w. 4J. 

Maidiio^de Rocfae-Britaninisaimuente Gallix i^ Henricb JW.\tm- 
Titimas iGfitieri cxpeditiohes pioie^tur: kifidam iu SMe feu AceaariMi 
teperit, '& Acadiie partcm. Apud Arenariaiir <iicitiir tres aqno i|8i. fie- 
jg^ naves Gilbertus lEiumphrejr , l^uem fiipra jnebionvimns • 

Novum Mexicnm . ijntg. 2^0. : Zaf . kr. 40. 
}oannes de C^nate nova iimlta ac^uirit in Novo Mexico* Knndem \ur 
-bet jroodftotein ^pUum a 5. Joahhe^ i6c phiits iodim lep ewp fem ^^ 

' ^ 1602. 

5ocietas fioIIandica> 
Acadia; Lang. ^^if. : JLdt. hor. ^%. 
^^eraks, ut HoUaiuli vocat^t £utus ilii^ratos mercatoram greges (o^ 
ciafi fisedere coivttngunt j linaque ^lebrem ab Indiis orientalibus nuncu* 
patam Socktatem inftieiiuhii 

Fttrhs de Gii^s D.^Mmts, « Samnd de Ouunplam GaHT totaii 
Acadiam tndem pat efaaunt » ^i^ videlicet mahifdftari txeferzt ner nutf» 
difoncm de la Roche; l^ateit , illis pra t tere a bra irneridionaits Canadap , 
^nam inter & Acadiam jacet SihusGallicus. Ab iifdem in infula S. Gm- 
cis ffdificatus eft quidahi pag^s^ A Chainplainus per liieQxem cxcurfiooem 
fromovit nkra Fcnia^*tum ; , 

Boftania. Z^. 30;. Lat.^. ^. 
lidem lexplorant Xinibequium feh Omibecpiium^ Can9>a^^ flumeQ, & 
^entem iUbaiai^ifian , Makbarenfe prombntor jum ^ quod prominet e ro- 
gione pfomontorii quod vocant Gajli Cabo Blaffcoj & Angli Cah Cood . 
Nott lene ab hoc aedffioiu deinceps eft Bbfionia , feu ut Galli pronunr 
cfimt Afi/iafi 9 qo» Novs AndisD in praefimtia eft urbs princeps . Cham^ 
iiutm cnieem ^ Mal^arcim pcoihootorft) ercxit 9 iBnramqiie fiii Reg» 
nwnhic otfnipi^# 



1507. 



;. Joanncs Sinitz A9g!w?,P?0ap^ak finum^, PoyA»t4nurft qup4 m .eum 
ie fe egerit flumen ingreditur .' Ad hujus ripam extruxit arcerp, .idquc 
habuit initium Jawefiom urbs princcps .Virginiae ; Jacobus I. regnabat tunc 
in Anglia, in cujus hoJCU)rem.4Sc A\xmni James ponaen impofitum eft. 
5 -'.^ JBsc Amboino Moluccar{jiy:;P0]untur ho<: .anno. Lufitani a B^tafis , qui 
^iiiiam eo. Indiarum.x^IqiiMmTdfduc^ • 

'iLi. /• ^ • QiJiroui. Terra . Lpngi zi^..,Lat.jfferid. ig* 

.V^.Petfrus. Fexnandttt de Quiros Hi/panus centurio Portu Limano difcedit 

jlif jjlecembris , 1^5. .au(lrales terras duabus navibus luftraturus. £t pro- 

.]jfjimj'quidem-4ife^( inti^r occidenteni & auftrum per quartam ad occidea- 

tcm i Ciim milie leucas a Peruvio diftiantem fe exiftimat , prpfpipit ^ 25. 

Jan. 1606. exigu» mplis .infiilim , quam videlicet quatuor horarum fpa- 

^tiPji ofc^fe ,4ja|f . poflet i per cjuadringentas "^txb Jeucas. , quas . futinde tiavi- 

£avit ^, pkires terras , . uifulafque circumfpexit ^ disjundas tamen «^ Temere 

.ij^que.^a^quibufdam geographis in ea poli altitudine oras perpetuae adSoo. 

leucas aefcribuntur . SiA h«^ .detoi^quet Quirps ad occidentem, & 

25. Aprilis magnam contmenlem invenit , quam Terram auflralem Spiri- 

tHs SanBi app^avitj^ Conftitit.in multis ejus . portubus , nomine fingulis 

dcpiata . . Atque ca fai\e eft , , qua Terra de Qpiir iy. de jQfinys paflim appel- 

iatur..)frpnum eft, ^nipj hu;ufi»p^l' terra5,;ad merjdi^ orieht^ 

lis capitis Kfov» Guirie» efle pofitas , eairundemque efle partem littora 

orientaiia Carpentari» . - >: 

160S. 
^^: •' • ;' 1,- Quebecum» Long. ^oj.iLat^ bor. 4^*, . ' ,, 

.UjQypM^»=£^iW»/K ^.!^*j T5JP?ipB. Hrbjs S^mueL de.rChdmplaip ,/unda. 
menta fecit 3. Julii ad oram &ptentrioriaI§ip:iflumini5. 3- LauFpiHli ; v|- 
igintiifnpra: remi^uvi.l^iras.ja mri, riv«m.^'nter/:a.i5L CarpIp?,:'^,,promori- 
^toriuna quod dic^ur 9^ Adanvuitibus , qnia^r^p^^ ibi, funtjyilis rfimiles ^ 
quos Al$ncoDi^m profcrt . Situm.appellabant ^|ii4i Qfptejo itu^ J^uelihef 
]^Ungua algpnquina & abenaquia, quodHifpanis ioaai angefinra y angufliitur 
^enim ibi^ilua^en.^ufque a^eo \ut mille pa(fibus trajiciatur , cum fub infu- 
iam Aureliancnrem , qifas fecurido fliunine ^nius 'di|ei,jier(ab eo fv^^xi di- 
ftat, quamor aut quinque leucarum^ alveum impleat. 

^\ • 1600. 



,,.--.. • . - .. . • .^ 



I • %^^. ■. ■ ./ ^ . . ....1" 

K M ^r.wri /'» ,l^V,?.^Yorkia, Z(?»^..29o. Z^^^ . ' 

\ HenricusL Hudion Anglus ,. dum Virginiam & Novam Angliam radit-^ 

viginti leucarum. errorem in calculo emendat , ^totidem enim leucas con- 

*tra ac erat pofitum occideriti jproximius promorftprium Cood fitum eflb 

^anunadyertit • Ampitis dcin fe mi aper^ finus , in quem copiofum flttmen iiv 

erediturj quod a nomiqa acrojajriim vocavit Manhate . rprro Hiqdfonius 

ferviebat Bafavis, iique propterea per aliquod temporis fpf|iuf9 jn eo tra* 

&M dominati funt , eumdemque dixcre Neo-Belgium . Mannate quoque ci- 

vitas ^ ac arauficanum pra&fidium k Batavis condit» fucrunt > nec longe 

quidem 






NOV 1 RB I S. 3j 

^uidem k flumhe. Nunc autem tota illa regio NovdTorkia dicitur, ejuf' 
que imperium obtinent Angli , qui Novam etiam Yorkiam, Eboracumve 
appellant Manhate urbem. 

Ajunt certam navem Acapulco Mexici ad occidentem portu profeAan) 
anno 1609., inftituto curfu per vim tempeilatis abjeAo, duobus poft men- 
iibus Dublinum inHibemiam pervenifle, indeque cum fe ia Ulyfliponenfi 
portu recepiflet , in ignem juflu Regis Hifpanix projeda fuifle cundta na^ 
viculatorum commentaria , nempe ut lateret exteros erroris ac curfus il- 
lius via, quas quidem fada ponitur per feptentrionales Canadac fluAus. 

Hudfonis finus. Long. 320. Lat. hor. 60. 

Bodem anno Hudfonius atque Guilielmus Baflings Anglus item, reli- 
fta pone Canada, longiflime progrefli funt adverfus eam cxli plagam , 
qux feptentrioni ac occidenri ex acquo refpondet. Contendunt plane An- 
gli^ per eos tra^his fe illis anno infequenti manifeflafle regiones diftas 
de eorum nomine; id vero eft in comperto , nuUam per eos ibi fe^em 
conftitutam efle. Certiun infuper eft, Nelfonem navis qua Hudfon vehe- 
batur, gdbernatorem non cepifle timc pofleflionem recefsds, quem modo 
Nelfonis Portiun vocant, ql;i ad occidentalem oram finQs curvo ;acet an- 
fraftu. 

troquii. Long. 290. : Lat. bor. 43. 

Lacus Camplani • Long. 295. : lat. bor. 45» 

Flumen Boreale, m Novo Mexico. 

Sinus Buttonis. Long. 280% : Lat>. bor. 57» 

Viam (ibi ad regionem ,Iroquiorum aperit Camplanus .* ac de via Ia« 

cum^ in quem oSendit, de fuo vocat cognomine. 

Septentrionis flumen, quod aiiqui appeilar.t 'Cohratum , & Conibarum 
lacum ad boream Novi Mexici explorat Joannes de Ofiate. 

Thomas Buttonus Anglus ad Canadas boream amplam detegit regio- 
nem , quam vocat Kew^ales , hoc eft Nova GaUefia . Totum dein fui 
nominis fuium luftravit , infulam pariter Diggfenfem , cum regione aiia 
vaftiflima quam Carjs Suvans M^ft nuncupavit» 

ltfl2. 

Jacobus Hall Anglus Cockiaenfe fretum invenit ad 65. gradum lat. 
qua feptentrionem Canada refpicit. 

Ad boreffli Groelandis certi Angli infulam primii profpiciunt , quam 
appellant ii Spe. Eft quidem qui exiftimet, iine tefte tamen, primo fiiif- 
fc cognitam a Willougby anno 1553. 

1615- 

Canadenfes. Hurones invifit Camplanus > totamque hyemem in percur- 
reoda eorum regione infumit. 

Batavi Manhate ripas popul^ frequentare incipiimt : toto eo trada 
Hovo Belgjk deiiominato* 

Guilielmus Schouten, & Jacobus le Maire Batavi Texelio folvunt 14. 
Junii de novo itinere ad mare Paciflcum folliciti » ac 3. Novembris infii- 

E lam 



34 F A S T I 

lam al> Afcenfione conrpicantur • Hdcc autem utt m Ephemeride adHo^at 
Scliouten ex Martini Vaz inTulis una efl : quas quidem a quo , qao?e an* 
no inventsc fint , ignotum mihi eft * * Quo ad invemorem attinet , ad ma- 
num efl Martinus Vaz feu Vaez Lufitanus. De quo non dtibftac G>leti 
ia Di&ionario* V. Vas. *♦ , 

Maireum fretum. Long. 310. : Lat. m. 54. 

Schouten & Le-Maire vcniunt ly. Jan. in confpediim freti cujufdara 
ad meridiem Magallanici. Novi fireti lateribus nova dant nomina ; atqtie 
finiftrum quidem quod mediiun intcr orientem & auftrum promicat Sta^^ 
tmm Terram^ dextrum vero quod ad occidcntem vergit , vocant Terram 
Mauricii de NaJfaH. Penitius codem diefretimi introgrefli, plures fed exi- 
guas adfpiciunt infulas quarto poft iic^ quas a Bameveldo nominant ho» 
norandi caufa Joannem Van <>den Barneveld Confiiiarium Penfionarium 
HoUandiac ac FrifiaB occidentalis . Dic 29. vifum primo promontorium , 
quod de patri« fu« nomine ab Horno vocat Schouten . Fretum vero prsD- 
tergreffi funt Febr. 1 2. , idquc Mair^eitm appellatum , quod nempe Ifaacus 
Le-Maire Jacobi pater majorem ah^is omnibus contulerat fymbolam ad 
cam claffem adornandam. Denique dum iter in Europam remetiuntur per 
Moluccas, novas inveniunt infulas incolis non infrequentes , in his borea«> 
lem totam Nov» Guineas oram. la (feiiandiam orbe circumdato appul- 
fi, in rationario dierum & quidem rite dedu£lo animadvertunt unius diei 
difcrepantiam a vulgari , erat enim iMs Martis qui Lxmo^ putabatur . 

Eodem hoc anno Thomas Edgcr Anglus ad Groenlandias feptentrio» 
nem adfpicit infulam, quam de mo nomine vocat. 

1617. 
Ad candem GroenlandraB plagam Anglus quidam iiobilis nomine Wi- 
cheslaliam infulam videt & cognominem facit. 

j6i8. 
Fons Nili. Nova HoIIandia. 
Petro Paiz , feu Paez Jefuitas Lufitano Goiani regnum adeuntt in Abif- 
finorum Imperatoris comitatu, innotcfcit primum fons Nili. 

Ad eundem hunc annum refertur' Novae HoUandiae juxta auflrales ter- 
ras prima cognitio. Dubitatur vero an omnino disnm^as, an perpetuiun 
cum Nova HoIIandia tra&un conficianc : quod ctiam dc terris Janzii , 
Tafmani , Adamantis , Novas Zelaiidias , Carpentarias , & Novas Guineas 
dubium cfl . Ut ut tandem hasc fuit , prima quas in Nova HoIIandia terra 
vifa cfl^ a Concardia nomen habet. 

1619. 
Nova Dania . Mare Chriflianum . 
> Joanncs Munk Danus^ dum totics tcntatum itcr ad Sinas inter iepten- 
trionalem ex asquo & occidentalem plagam iapr^ Canadam cxperitur , 
inftitutum a Frobishero curfnm profecatus ad 64. gradom aftenait : nec 
ultra datum ci progredi a gelu. Hiemavit in finu y in quem flumen in^ 
f}uit quod de fuo nomme vocat ; marc ver6 Cbriftiamm ^ & Nwam Da^ 
niam icgioocm invcntam. 

Edelfii 



NOV I RB I S. 35 

Edelfii tcrra patefcit hoc anno in Nova Hollandia; Edelfii autcm no- 
men repcrtoris efle videmrr 

Ycflb. iMg- i6o. : LMf. tor. 4^. 
Hicronimos de Angelis Siculus e SoCr Jefii in Yefli regioncm Europ960« 
rum primus penctrat. Mari vedus deicendit ia urbem Matfumai: credi- 
ditouc tunc tcrram efle continentem. 

Condunt Hoilandi in Java Bataviam, loco & fitu antiquas Jacatrx di- 
rutx . 

Condira itcm hoc anno eft per quofdam Anglos, qui vertente Septcfxir 
fari Plimuto iblverant , nova in Nova Anglia Plimuti urbs . 

1621. 
Rediens de Angelis Matfumaiam eam crcdit inililarem ; non tamen id 
aifirmare aufiis eft. In eadem fententia videntur efle Japones.. 

1622. 
Baflingfii finus. Lang. 290. : Lat. bor. 75. 
Levini terra . Lor^. 150. : Lat. hor. 30-. 
Guilielmus Baffings, ut omnibus fere placet^ novum hoc anno nullat^ 
nus vtxo 1617. y ut quidam opinati fiint, ingrefliis efl finiun, quem a fe 
vocat: facctque is ad boream * potius ad occidcntem * freti Davidfii. 
Patcfida etiam hoc anno cfl in Nova Hollandia Lev^infii terra. 

1524. 

Gangis {ons. Thibetiun. 

Anfonius Andrada Jefiiita Lufitanus Gangis origincm primo invcm't y 

dcinde Thibetum • Marcus Polus Venetus duplex l^ibetum memorat , aU 

tcrum alteri conterminum , fitus tamen ignorabatur • In Thibctum ma- 

gpum Andrada venit. 

1625. 

Caienna. Long. 320. : Lat. bor. 3. 

A S. Chriflophoro . L Lmg. 311. : Lat. bor. i8. 

In Cajennam Infiriam coloniam Galli deducunt «^ Sacpe cederc fi>lo coa- 

fti fimt a Batavis ufque ad annum 1577. quo cam Eireenfis Comes non 

unquam derercndam recepit , acccflione continentis Guyanss proprias au* 

ftam. 

Eodem anno, codemque die Galli hinc ^ iliinc Angli in infiilam ap- 
plicant a S. Chriftophoro . £t hi quidem atque illi paritcr extruftis do« 
mibus ibi commorari decreverunt: quod utrifque invicem nefcicntibus fa* 
ftum eil. Pulfi non ita pofi ab Hifpanis res fiias inflaurant , & Hifpa- 
Qos in fuam vicem repellunt. Pcr idem tempus Galli fedes in S. Eufta* 
chii , 6c in vicinia conflituunt • 

1627. 
Nuitfii Tcnra. Long. 160.: Lat. tner. 30« 
Novam HoUandiam inter & Novam Guincam Petrus de Nuits Hollaa- 
im Tcrram cjus nomen retinentcm reperit • Omnes hst rcgioncs parum 
Mtas funt. 

^ E 2 i6ii. 




36 F A S T 1 

163 1. 

- - Borealis Canadas plaga . - - 
James naviculator Anglus multa patefacit ad feptentrionem Hudfonfs 
finiis, totumque terrarum fpatium quod ad fmfls oftiumprotenditur Nevr- 
Soutf-Walles nuncupavit . Recognofcit deinde Enrichet^e-MarU promohtO' 
rium, ac infulas pariter Wejionis ^ Comitis de Briflolj atque Carletaniam . 
Poftrema bsec ad duos fupra 50. gr. iat. fept. (ita eft. 

J633. 
Marilandia. Zon^. 290. iMt. bor. 39.^ 
GaBcifius Calvert Angius catholicus Lord^ ut vocant, Baltemorc, ob- 
tento a Carolo I. Magnas Britannias dominio in vaftam regionem , qus 
inter Virginiam & Carolinam ad feptentrionem Chefapeakenfis fmfiis pro- 
t:urrit, huc miiit filium, qui nov« hocanno coloni» initium pofuit. To- 
ta regio appellata eft Marilandia , nempe a Maria de Francia Angh'as 
regina . 

153% ^^19' 

Amazonidum flumen. 

Duo Francifcani Dominicus de Brito & Andreas Toletus Quito profe- 
fti fecundo qui non longe difcurrit amne , in flumen Amazonidum dela- 
pfi feruijtur in mare . Hujus itineris quacumque tandem narratione acce- 
pta , Petrus de Texeira zy. Decemhris ejufdem anni e Para Brafiliae pro- 
vincia folvit, fubit adverfo flumine, loca ftudiofius expiorat. Tanti tiu- 
minis curfum certius perfcrutandi gratia , operam dat Gubernator Quiten- 
fis, ut redeunti Texeirse focii adjungantur Cliriftophorus de Acugna, & 
Andreas de Artieda, Jefuitae ambo, qui ad Regem Catholicum, ut ob- 
fervata referant , ablegantur . Itinerarium ab Acugna defcriptum gailicc 
vertit D.Gomberviilasus unus de quadraginta Gallican» Academiae vuris •. 
Dixi vero jam, haud habendam Acugnse fidem cum delineat fiumen feu 
potius fluminis bracliium nomine Maragnon^ quod fcilicet a flumine Ma- 
gno exundans in finum Maragnonium fe tandem egerat. 

Ad IwEc noftra tempora creditum eft, magnum hoc flumen oriri non 
longe a Quito, habito fcilicet pro fonte rivo quodam in Amazonicum; 
defluente. EnimveroP.SamuelFritzGermanus S. J. euminPeruvio invenit 
in Laureo lacu, vulgo Lauri mha Guanuco proximo fub ii.gr. lat. auftr.. 
* Alii fub 9. vel S.min. 56. Et Fritzii obfervationes vulgatae quidemfunt 
anno 1707. faftac tamen anno 1689. primo, deinde anno 1691. * Ex 
hujus miffionarii fententia , qui pulcram fluminis defcriptionem exhibet contra- 
ftam tom. XII. Litter. piar. atque erud. ( Lett. aedif. & cur.) juftum ejus nomen 
Maragnon eft . . * jamprimas deferri oportetdcfcriptioni geographicae perQ. 
Condamine vulgatae poft obfervationes ab ipfomet faftas anno 1743. , & 1 744- 
collatas cum obfervationibus Joannis Magnin S. J. Maynarum miffionarii , 
& Academici honorarii Parifienfis. * Ab origige ad feptentrionem proce- 
dit Amazonidum flumen leucas ferc centum, volvit deinde fc orientcm 
verfus , ac tandem per quaxuor fupra oftoginta ora ^ leucam fere horura 
quodque patens, mari illabitur. Addit Fritzius, potabiles aquas, per tri- 
^' ta leucas intra mare devolvi . 

No^ 



NO V 1 RB 1 S. 37 

Nova Suecia. Ltmg. loo. Lat. bor. 40. 
Ab hoc anno ducuntur Novas Suecias primordia, & Qiriftins urbis in« 
ter Virginiam & Novam Jorchiam> quam ab Hoilandis occupatam voca-. 
bant timc temporis Novum Belgium . Et quidem Hollandi Suecorum ap- 
pulfu coioniis expulfi non funt • Dum hi colendis agris occupantur , iUi 
commercia frequentant, nihil intercefTit quod reciprocam animorum con- 
cordiam interturbaret • Interceifit autem poftea. StA cefCt anno 1655. 
Joannes Rjiingius Suecorum Gubernator quah'cumque fuas gentis juretrans^ 
lato in Petrum Stuyveland pro HoUandis Gubernatorem . 

1642. 

— Tcrra ab Adamantibus & Tazmanni. — 

Madagafcaria • Long. 75. Lat. mer. ly. 

Ab Abele Tazmanno Batavo dete&as funt terras, de fuonomine diAs, 

& sh Adamantibus. Hujus tamen feptentrionalis hora vifa prius dicitur a 

2jechaen itidem HoUando. 

In Madagafcariam veniunt e Gallia coloni, novo Delphitue nominc in- 
fuks attributo; fed aliquot poft annis eam deferunt. 

J643. 

Brouveri trajeftus. Long. 314. Lat. mer. 57. 

Ad orientem freti Mairaei inter terram di£tam a Statibus alteramquc 

regionem amplam jacet trajeftus quidam a Brouvero inventore appella*- 

tus: trajeftus, inquam, ignoratur enim num novum fretum fit, an vero 

tandem in Mairaeum fretum occulta adhuc via revolvatur. 

. -- Terra Societatis. Long. 175. Lat. bor. 50..-- 
Eodem anno HoUandicae Societatis Indicae navi Cafiricoon difta perve- 
ftigare aggreffus eft Martinus Hertfzoon de Uriez Tefli terram. Itaquc 
?irca 45. gr. verfus Japonias feptentrionem navigans duo confpicit terrac 
^axia quatuordecim leucarum freto disjeda . Fretum dixit Uriez, boreale 
latus Terram Societatis j auftralevero SUatHum InfHlam^ 

1655. 
^urdcm Novas Francias incola ad ieptentrionales regiones a Generali 
Gubernatore expeditus in Hudfonis ftnum ingreditur, quo nemo, quem 
fciam, prior penctraverat : aditque poffedionem pro GaUo Rege« 

1660. 

Carolina. Lmg. 297. Lat. bor. 35:. 

Georgio Monk Aibemarenfi Duci , ac aUis quinque proceribus conce« 

idit Carolus II. Anglia^ BLex eam Fioridas partem, quas media eft imer 

yirgineam, & Novam Georgiam hodiernam. Conceffam terram partiti 

vocant Carolinam. 

1 667* 
Zacharia^ Ghillam Anglus ad altitudinem 75. gn in Baffingfenfi iinu 
cum afcchdiflet, defcendic poftea in intimum Hudfonis receffum. Hic 
autem flumen ingrefliis cft quod a ^uperta appeUavit , dccurrens ab ea 
imx parte , in cujus tradu Canada eft . Paucis antc arniis iubierant cx. 
Anglis ad lacum u%ic NeiQifc,^vcni&ni » 

• ■ • • - ■ . ' '■ 3 ! 

1568. 



3$ F A S T I 

i66%. 
Dani qiticlain dnabus navibiis in Hudroois {inum ingrefli, dum de & 
{enda fedc ad ieptentrionem cogitant > flumen proijpiciunt y quod Damcum 
appeUant. Anno infequente folum mutarunt« 

P. Carohis Alband S.J. & D.Dionyfius a S.Simone nobiii gente Ca-> 
na denfis a Novx Francis Gubematore ad ieptentrionales plagas mifli sl4l 
Hblfoni& uique fmum viS nemini ante notE penetrant, adita j^flellione 
Regis Qiriflianiffimi nomine, 

1673. 

P. Petrus Marquette Gallus S. J. & D* Joliet Canadenfis Miffifipium 
explorant. Huc eos perduxit flumen Ovijhor^g^ quod a Canad£ deicea* 
dit» Defcenderunt autem ipfi ad Akanfas ufque. 

1674. 
-- Guyana. Long. 315. :Z^f. hr. y. *- 

PP« GriUetius & Bechamel Jefuitx Galii in Guyanam ad oecidentem 
Caienn^ infulas, quo nulia Europxorum vefligia dueebant, penetrant io- 
ca explorantes. 

1675. 

Cyprianua Baraza Jefuita Hifpanus in Moxorum terras inter 10. & i f.. 
lat. aufb. gradum fttas ingreditur e Peruvia: quo prsiverat ejufdem So^ 
cteutis frater homine Caftillo . Barazs pro certo aflirmatum eft , ad Mo« 
xorum orientem terras incokre beiiicous muiieres : ipfe vero in Baliurumr 
regionem venit , ubi a barbaris occifus efl pofl multa in vaflis iiiis regio* 
nibus conflituta mtflionum pracfidia . 

J676. 

Joannes Vood & Guiiielmus Flavves Angli, duftor quifque (ax navis> 
experiri voiunt indicatam a Barent^io viam ad Sinas;. fcd detenti funt a 
gelu. Hxc fuper afiirmat Vood in Ephemeride, inter Novam Zembiam 
& Groeniandiam trajedum efle nullum, nec eas terras duas, fed unam 
efle continentem. Enimvero fi pervium, ait, illac eifet iter,. fluenta ex- 
periremur dbi foium efl maris sflus ad o&o £cxc pedes afibendentis ab 
auflra quarta ad orientem . 

1680. 

Robertus Cavelier Salienfls dominus ^ Rhotomago Decanum Canaden* 
iem expedit cum P. Ludovico Henequih Francifcano Belga e Recolleftio- 
ae, ut Miflifipium accuratius expiorent. Et quidem volebat Sallenfis, ut 
ml fontem ufque afcenderent j curfum ab oflio Illinefii amnis repeten- 
tes . Conatui eventus non refpondit , ad fex enim. fupra quadraginta gra* 
^dus cum veniffenc, obflitit totius fluminis intranfmeabilis catarafta , quam 
lident & retroeedunt , impofito cataradx nomine Saltns S. Antonii de 
PaAia • 

Eodem anoo ac in fequenti Sharj^ Holiandns nayiculator, cum fruflra 
ttntaffct tranfitum ad mare Pacificum per firetum Magailanis^ ac Mai- 
reum , ac denique per Brouveri trafe&um y aditum quscrere decrevit per 
loca auliro prQximiora, ac iiiuc prora retorta infulas duntaxat invenitt 

gla^ 



HO V l RB i S. 39 

glacie conftriftas ac nive candiilas, ingentemque cete copiam. In certa 
iitrula paululum ixxunoratus eamnomiaat a Duce Eboraceim Isla dclDHque^ 
^ Jork . Hinc 8oo. leucas ad orientem navigat , totidem fubiode ad occiden* 
tem, reperitque inter hxc infulam quam Barbadoes. * Cx titulo vel no« 
ta marginali apud authorem, palam fit hoc nomine repertas infulas non 
unam dle tantum fed plures. * 

Penfilvania. Lpng. 305. Lai. bar. 43. 
CarcdvsII. Magnas Britanni» Rex cumanno id%o« ditionem quaadam 
ki Nova Suecia Guilielmo Penn concefliflet » novam tremulonim vulgo 
Quakers^ qul eum ducem iequebantur, coloniam dedocit is: totamquc re* 
gXGDeui vocat Penfylvamam. HoUandi ac Sueci bene multi) cum iUocad"» 
ventt Penn , ibi degebant : illi in ora maritima , hi ad Lararenfis ieu noe- 
ridiooalis fluminis ripas. Atque hos quidem in quadam epifiola laudat 
quod non iimulati > quod induftrii , viribufque validi ^ quodque rarce viv^ 
re didicerint, nec ut acquirant ultra quod £sti$ eft adlaboceni^ ronroHQl* 
landos non fe ei ita probafTe ibidem iignificat . 

^ Infulas Marianse. - 
In Guahanenfi infula, quac Marianarum priocepa eft^ fritsus earum 
Gubemator D. Antonius de Saravia pofleflionem cepit fso Rege GathoU* 
co. Magallanes eas invenerat anno 1521*» vocaveratque primum jircU^ 
pelagHs &. Lazari , deinde vero Infulas lairamm , quod aliqui ex Infblimis , 
qui ante enm diem ferrum non videranti pondo aliquot hujufce metaUi 
lurrfpuiflent . Enimveroannojjd^. eas poflidere aeperat proHifpanoBLese 
Michael Lopez Legafpi, fed nulla ibi domicilia pofuerat, atque per hacc 
tempora vocabantur f^elorum infula^, nominedefunlpto aplenis veiis, qui* 
bus occurrebant indigenx Hifpanis advenientibus iiiifaii£U commeatu« In 
faas infiilas ingreffiis efl anno 166$. P. Didacus-Ludovicus de S. Vi&ore^ 
Hi&amis S.J. aliique religiofi viri. Tot vero incoJlas a 6iperftitione ad 
catnolicam fidem duxit P. Didacus» ut annoi67i* in Hifpani clientelam 
eorum optimates fe conmterint. Ab ingreflu hujus Miflionarii nominari « 
ccepenmt Infube Marianac, in ohfequium fcilicet Mariame Hifpanias Kcgjh 
I». Jam receptis in fldem fuam a Rege Catholico Marianis, fidelitatis 
juramentumS.Sept. 1681. a decurionibus , citterifi|ue Guahanenfis in&l» pri* 
sioribusaiidivitregionomineD.AjitoniusSaravia. Et hunc quidem fidai rir 
tum leiiqui paulopofl prasftiterunt ; pofiquam P. San Vi^ores Guabaaiia 
jam proprio irrigaverat faogaine apoftolami impoflta martyrii corona • 

j6it. 

Ludovifiana. Ltmg. 275. Lat. hor. 35. 
Domiaus de la SaJe fecundo Miflifipio in mare deiceadit ^ totumt 
que eum^^afium Regis fut pofleiliMttbus adiecic, appeilatum Lstifiarmi 
Hanc proTinciamr) Quap deinceps feorfim a Nova Francia Pnefeftum.hiif- 
fauit y daiidit ad; iieptentrioaem IUinefium fiumen ^ut m Miffifipium 
iofluit. l 

Eodem anno duo Galli, Grofeiliers, & Radifon reperiunt flumina a 
Borbone^ fc a S.ThereJia^ qus una tandem convolvunt fe in certo recef* 

fu 



40 B A S T 1 

fu orx dccidentalis Hudfoniani finfls fub 53. gr. lat. bor. Id vocant An;^ 
gli Nelfonis portum, contendunt namque, fed temere, Nelfonem Hcnri- 
ci Hudfonis navicularium eum fitum recognoviffe anno 161I., eundem- 
que obnoxium Angliae fecifle prima fui pofleffione. 

1684. 
Japonica navis Jeffi regioncm perluftratum ab Impcratore expedita ca- 
nalem qui inter Jedi continentem ac Mantmanskam feu Matfumaiam in- 
fulam effe creditur, hoc anno ingreditiu-. Cumque obfervaflet navarchus 
Japon adboream ferri fe fluentorum vi, cum hacc in mari oram Jefli oc- 
cidentalem alluente non nifi ad meridiem decurrant, uti P. de Angelfs 
animadvertit , cum hoc mifllonario confici credidit, mare hoc cum alio 
communionem habere. Navjs alia item Japonica ineandem expeditionem 
deftinata eft, incertum vero quo anno, magnaque ab illius navarco vifa 
conrinente , illuc applicare contendit : & porro totam egit hiemem in ccr- 
to iliius portu. Redux denique narrabat, latiifime inter feptentrionem & 
orientem eam regionem protendi ; & conje&uras datum, effe Americ» 
continentem . 

-- Kamtfchatka. Long. 175. Lat. bor. 60. -- 
Poft ultimas Rufforum inveftigationes Jeffi regionem efle credimus mc- 
ridionalem Kamtfchatkss plagam, atque eandttm cum Siberia continen- 
tem. Eft tamen qui Kamtfchatkam inter fepteiitrionem & orientem Jef- 
fi conftituat: quod minime congruitcum iis qiice Rudi ponunt, incoli vi- 
delicet meridionalem hujus vaftjillmds regionis partem a Kurilskifiis origi- 
nc Japonibus, JaponiaBque Imperatori veaigaiibus. 

1696. 
-• Inful» Palaortun. Long. 180. Lat. hr.ii. -- 
Decembris 28. certi barbari ignoti tempeftate delati funt ad quandam 
Fi^HratorHtn infulam Samal nomine Philippinis obnoxiam: duafquc ibi 
contribules fccminas invenerunt , quas eodem zStx fuerant fimili olim vi 
maris« £t quidem erat de novis advenis qui alias in Caraguenam infu- 
lam Mindanao proximam pulfus fuerat in pari difcrimine. Jam vero ab 
his intelleftum eft, eorum infulas Palaos vocari, efteque omnino duasfu- 
pra triginta, quarum reddidere nomina, magm'tudinem , diftantiam reci- 
procam. Sitac vero funt ad Philippinarum orientem, !ac boream inter & 
orientem Moluccarum. Habitum pro comperto fub initium, fed error in 
fine deprehenfus eft , cx Palaorum infulis effe quam certa navis hifpana 
viderat anno i685., quamque navarchus a Carolo II. Carolinamj alii « 
S.Barnaba, in cujus fefto confpeAa fuit, appellari voluerunt. Infulano- 
rum Palaorum idioma arabicam pronunciationem accentumque referens a 
JE^iiippinico toto cxlo difcrepat, imino & a Mar/anarUm fermone, qui- 
bus viciniores funt.:Semel iterumquey-aiinis videlicct lyio. & 171 1. Pa- 
laonim invcftigatio tentata' cfty fed fruftra, ncc tamen fine Jefuitarum 
fai^iRe aut irita, quibufdimrin maitjj aliis m ipfo ad ttiQtiibTktas jnfu- 
las appulfu occud^ntibus • 



• ■ , m k .f 






i79»< 



HOV I kn IS. 4t 

1700. 

*- Inftila Novac, f\rt de Anican. — 

Maloins, fcu Maclovianac. £w^- lii.-Lat. mer. yi. 

Kcvsinfuls appellatacfunt teme, de qutbus boc anno primus acceptus 
tft nuntius: eaeque fltse funt ad 51. feu 52. gr. lat. mer. , 50. aut 55. 
leiicis a Maireo freto ab oriente tjuarta ad boream. Duo iniics focieta- 
tis navigia MaHnpafinm & S.Lndovicns anms 1707. & 1708. a Stattmm 
infiila profefta iUarum regiontun meridionalem plagatn defcripfenmt . S. 
Ladovjcas ab orieme conftitit, aquatumque m^fit in Ucb mari proximo . 
Aqutm fubrubram fcetidafmquc nautac experti fimt mari commodam. An- 
no 1711. proximius eacdem orse luftratas funt a S.Joarme Baptijla navi , 
navarc<y Doublet Gratiopolitam», qui cum perfcrutari dccreviflet ampltmt 
receffum quem mediimi viderat , m latentium ftib aqua iinRma fyrtium 
coni^ftum venit quo retrocedere coaftus eft. Has primns invcnit inftilas 
D. I^oqnet Macloviopolienfis , eafque ab Asiicano celocis nomine qua ve- 
faebstur^ vpcavit. * Vocanttir etiam Macioviaiut, Malofnas, & MalvinaB 
ab inventoris loco natali . 

Jam pars borealis 16. Jnfii 1708. Pere cuidam e Macloviopoli navem 
AffHtn^itmem gubemanti nota ertt & ab Afltimptione nominata . Bis eam 
attema confideratione perctu^rit / aibitratufque eft ad ;o. Jeucas per va* 
rios littorb anfsaftus totam illam diftendi. Hasc fortaflis e(l regio, ia 
quam anno 1593* venit Riccardus Haukins^ cum ad oridntem orfis ZJIn 
prtm , quas Patagmnm etiam dicitur circa gradum 50. lar. aaftr. ventis 
ad j^notam terram achis eft, ad "cuitis oram 60. leucas navigavit. .^ 

— "Sebaldinas. Limg. 320. Lat. mer. 50. -~ 
Haud fane defuerunt , qui eaidem hafce terras -eflfe crediderint atque 
tres infulas Sebaldi VP^ert : quss cum ignoto fWit , temere defcribi dicun* 
tnr. Verum Jhcamatio navis eas anno 1711. fereno cado exploravit. In* 
liilx Sebaldi exiguae funt vix ultra leucae dinridium in fingidas ex^enfas ^ 
eoque fitu ut triangultun etTorment. Porro navis hxc cum a triom leu- 
canim intervallo eas confpexiffet , terram prasterea ferena omnino tempe- 
ftate vidit nuUam : quod profefto argtunento eft , a novis iifftdis disjtm- 
ftas eile iCeptem faltem aut ofto leucas. Ad Sebaldi infulas anchoras dc- 
miferat jam aimo J701. D.Beauchene, nec tunc quidem ulhis ei de no« 
vis infulis inoleverat rumor: quarom occidentalis plaga vcl in pra^fentia 
ig;nota eft« 

1701. 
' • California . Long. 240. Ltft. hdr. jy. ^- 
P. &ifebius Francifctis Kino Germanus S. J. e miffionibus Cinaloenfl Ot 
Sonorenf profedtis anno J698. adNovimi Mexicimi , viam prope mare te- 
nult ad feptentrionem ad montem ufque S. Claras • Hlc vero cum animad- 
vtrtiflet ab oriente ad otcidentem oram inciui^ari , novo confUio mcditer* 
raneum iter occaspit ad occafiun inter & boream. Hac fhunen c^eruleHm 
o&ndit anno 1^99. , quod receptis Hilas aquis in Coloratnm defluit . Hoc 
trajefto in Califorxiiam ingrefliis dl| ibique intfUexit ad triginta leucas 

F Cok- 



4z F A S T I 

Coloratum flumcn in finum fe reciperc quo Califomix ora occidentalis al« 
luitur; eam vero a novo Mexico lolo eo flumine difterminari. 

Eodem anno D. le Moine It^ervillanis nobilis Canadenfis, claiTiarius 
duftor, odium MilTinpii, quod D« de la Salle anno 1684. reperire noa 
pomit, invenit tandem. 

-- Colonia SS. Sacrameati. Lmg. 315. Lat. mtr. 35. •- 
Redit hoc anno ad Lufitanum Colonia a SS* Sacramento , uti miident 
VL art. Ultrajeftenfis pacis conventum erat . Lufitanias Interregis Princi* 
pis Petri mandatis ad feptentrionalem fluminis ab Argento ripam contra 
infulam a S.Gabriele dedufta erat per Emmanuelem Lobo Januarienfem 
Gubernatorem ineunte anno 1680. Pofl denuntiationes incaflum iteratas 
a Jofepho Garro Bonaerenfi Prastore captus efl Lobo cum fuo milite 6. 
Augufli , & per quorundam internecionem Colonia expugnaur . Quefhis dc 
hujuTmodi vi loterrex a Catholico Rege per conventionem ^abitam Ulyf- 
fipone 7. Maii i68j. obtinet, ut damnis ab obfidione re^aratis Colonia 
rmituatur, interea de jure ac de proprietate loci per arbitros fententia 
feratur, iifque. non convenientibus fummus Pontifex intra annum litem 
diiimat. Equidem conventus habitus efl anno \6%x. reflituta prius Colo- 
nia y in Pace Julia , vulgo Badajaz ; at qua^io ibi indecifa nihilo fecius 
Ronue decifa efl. Succedente bello anno 1705. rurfus occupatur ab Hif^ 
ptnis: & huc res erat deduda cum Ultrajefti padum hoc anno iit de re- 
ftitu^da Colonia cum fuo territorio • Territorii nomine intellexit Bonae- 
renfjs Gubernator fpatium quod globus per bellicum tormentiun explofiis 
circumquaque defcriberet. Lufitani contra amplius id porrigi cum vel- 
lent, sid radices Montis Videi fedem figunt, dum tamen fciunt ex gua- 
ranitis ntiiirionibus Indos ad quatnor mille defcendere , loco cedunt. In de- 
reli&o loco duo Indorum millia remanent^ per quos arx asdificata efl , 

3UK deinceps accepit incrementum • Quo cum Canarienfes familias aliquot 
cdu^taB fuifTent S.PhiUppi urbs a Montevideo di^ fundatur. * 

1715. 
Thibetum. Long. iio. Lat. bor. 40. 
Secundum ingreditur Thibetum P.HippoIytus Defiderii Florentinus S. J. 
Ladaco, (tdc Regis Magni Thibeti anno J624. inventi ij. Aug. 17 iS* 
profedus, Laffam fecundi Thibeti urbem orincipem i8.Martiii7i6. per- 
renit • Re quidem vera unum duntaxat Thibetum extat , quod vocant et- 
iam Tonhety Tangontj Barantola^ & Bouton. Qim Thibetum ingreffus efl 
P.Andrada anno 1624. unius opulenti regis imperio cunda parebant, if* 
qiie credebatur aut fanguis , aut certe fucceflbr celeberrimi Pr«flitis Joan- 
•is . Poteflatem dein fere fupremam obtinuit in Thibetiun Magnus La- 
ma, qui Laflas ioa Lafas refidebat. Quam urbem facram habent indige- 
nx a magno fano feu pagodo y quem undique vifum conveniunt religionis 
caufa. In prasfentia Sinarum Imperatgri fubefl Thibetiup, idque quando- 
^ue Tocant Elnthjhrim Regnum • 



1717. 



NO F J RB IS. 4J 

* 1717- 
Aurelia Nova. Lmg. 280. Lat. bor. 30. 

D. Bienvillsus fub D. de l']^inai LuiifianaB prsfeftus novas Aurelis 
ftindamenta locat • Futurum baud diu poft totius provincias caput nomear 
habuit a Duce Aurelianenfi Gallis eo tempore Interregis* * 

. 1718- 

Lewifci infute inventio videtur eflfe commentitfa . Fertur , frafta oneraria 
qux KupellS Quebecum iblverat , quaque D. Perrin > eju^ue fortunx fbcii 
vehebantur , quidam Joannes Baptkla Loifel RJbedoaenfis ctim falvus ena- 
taflet) in ignota infula humaniter aeceptus fuifle ab infuimis, eadenvpie 
humanitate fiiilfe habitus ad fupremum diem qut ei contigit anno I7J2» 
Ferunt prxterea, AngHcam navem, qua^ vertente Augufto 1733. ad No- 
vam Gecxgiam proficifcebatur y tempeftate aftam in eandem ignotam infu«> 
lam confugifle > navarchiunque Levvis du£him in certam cafam ubi in- 
fculptos cultello errores Loifelis lcgit, monifarataque ip/i eft naufra^ ve* 
ftis & reiiqua fupellex. De infuUK fitu nihil memoria proditum eil. Te* 
flatiun duntaxat in infcriptione rdiquit Loifel ad viginti leucas ut ipfe 
quidem exifUmabat , protendi y fore etiam ut fodinx invenirentur , fera* 
cem ac pingoem dfle agrum , -in eoque varias ac pretiofas procreari plan<» 
tas» Vera tandem feu commentitia infula fit> a ^^t;z;ix nomen accepit»> 

1720. 
Carolinas. Long. lyo. Lat. hor. %. 

Ignoti barbari a Sarreslopio ad Uleenam profedi ^rtu potiti funt ia 
Guahano, difparatis navibus^ duabus quTppe vehebantur, nec uno im lo^ 
co, aut eodem die; ^imsi enim applicuit ig.y fecunda 21. Junii. Rc< 
petitis quaeftiontbus elTcitum eft^ multis eorum regionem conftare infidis, 
in quibus funt Serreslops , & Uti^e » Agnita etiam inter eas qux Carolina 
atque a S.Bamabaannoi686. vocatafnerat . Totum hoc archipelagus in 
quinqiie provincias partitum defcripflt P.Cantova S.J* HHpanus, C Hif> 
paims , an Allobrox ? * ) ut habes in Utteris adifi iSf curiof^ T. 1 5* Ibi 
hafce omnes infulas coltocat inter gn 5. & 10» lat. bon^ ita ut po: 
30. gradus longiti^inis extendantur ad orientem pronromorif ie Spritn 
SanB9 nominati . Inter Infiilanos degunt iEthiopes bene mnlti ^ ilhic uti 
videtur ex nova Guinea profefti. Sum alii coioris albi, alii mixti* Fama 
eft 9 colore albos ortum ducere ab Hii^anis , qui dum ex Nova Hifpania 
anno 15^5. navigarent \n Philippinas^ in quandam ex his infiilis eje^ 
font^ quod in Pra^eftcun confuraflent • Equidem anno 1722. adoraabatur 
in Marianis certior harum infularum , quas dixerunt Carolinas , inveftlga- 
tio ; fed ignoratur quem jproceffiim habuerit apparatus . Id denique dici- 
tur, argemum fcilicet eftodi in certa infula exiifdem^ & quidem non in 
imo duntaxat loco. 

»73*- 
^- Nbva Georgia. Long. 292.. Loit. hr. ^x. ** 

D» Oglethorge Novam C^rgiam Regis Anglias nomine Carolinam in- 

ter & FIoridamHifpanamhocannocondit. Tradus hic totus erat FioridsB 

GaUiCflc : nempe protenf« ad feptentrionem ad CarloJhHm uique in Caro* 

F 2 lina. 



/ 



44 F A S T J 

lina . Duobus fluminibus nova Colonia circiunfcribitur , Sahanab nimirum 
boreali, ac meridionali Alatamaba'. Oram habet inier 31. gr. cum di* 
midio dc 32. ac 45. min^ lat. ^ fexaginta fummum feptuaginta anglicana 
miUiafia proten£am\ In medituUio magis ac magis ampliatur. 

* 1737- 
-- Flumen-grande . Long. 325. Lat. mer. 31. -- 

C61om'am a SS. Sacraxoento circimifidente Bonaerenfi Gubernatore Mf- 
>chaele Salcedo, venit obfefTis commeatus auxiliumque a Januario Fluml* 
ne : quod cun^ pod bellum acceilUret > folutum enim erat obfidium , novo 
populo condetado non loiage ab-oftio Fhuninis Magai a S.Petro in hujus 
meridionali ripa poiltiun eft. Flumen dicitur Grande ex commuai propria 
denominatione , & a Lufitanis dici folet Paraiiay ad cujus ripas aUa de^ 
inde prsHdia ^ificaruQt, a S.Gonzala)^ S.Amaro, a Jefu-Maria dtl Ria 
Pardoj & ad flumei;!. Jacuim* Per oram maritimam qua flumen ab Ar- 
gento refpicit duo alia excitarun^ a S.Michaele & a S. Therefla nuncu-' 
pata: quod poilremum & AngoHfiray & C^/^i nomen habet. * 

1738. .. 39. 
*» •* Auflrales Terras .w » - 

Julio 173 S. vertente duo Socictatis Indicas Bavigfa gallfca Terras Au^ 
firales ipeculatum, praefeAo D.Boubet, ab Orientis portu folverunt: at- 
^ue I. Jan. 1739. confpicantur /ub . 54. gr. lat. merid. 6c fubz^. autzS» 
iong. altiinme {c erigentem terram nive tedam ac nebula, quam voca^ 
r^nt Promontoduni^ a Goniblatione *. Gelu>. deniaque caligine delineari e 
propinquo noa po^'t , nec definiri num infula , an contineas habenda af^ 
lex. Id unum obfervatum eft ah orieme £eptjeua:ionem verJ&is decem aut 
o&o leucas extendi«. 

Sub anm 1740. initium Petropoli nuntiatum eff quinque rapra triginta 
infulas variae magnitudinis oAendifle fe naviculatori Spanbergio ad borea:» 
km. Japonifle plagam;. ad quarum confpe&um commodum venecat cum ei 
proeedunt ob vjam iex infulanorum lembi y ut nempe quis effet advena di- 
fcerent - Exceptus eft perhumaniter in ea in quam taadem exceiTioneDt 
fecit infula. De indigenis id ephemeride tradit, eiTe eos videlicet Japo*^ 
nibtts {jmillimos, iibique ahiifdem magnum sris aurique pondus edemour 
ftramm. Diciturque certa eorum numifmata CzarinsB miiifre. Quo vero 
fradur has infulas (xix fmt , nondum eft vulgatum . 

* Academicis fpeculationifcus ijaftimtis- anno 1736. hoe anno finis fm* 

poiltas eft in Qujto. Deftinati fuerani qui eas facerent e Laponia DD. 

^ Clesreaut, Camus, le Monnier^ & Mauperm s , quibus additi funt ibcii 

DD.Outhfer, & Celflus Aftronomiae profeflbr Upfalac. Ab acquatore con- 
tra qui fpecularentur defignati funt DD. Godin, Bouger, ac la Conda* 
mine, qiiibus aceeflmiht Hifp^ni Georgius-.Juan, & Antonius Ulloa. Id 
f ero tandem de figuiia orbis confeAum eft » cquatoris fcilicet diamctrun^ 
ducentefimam partem effe axe majorem. D. Georgius Juan ait excederc 
cafteilanis ulais 63518 1« Qjxx fiipex ha^ explorata funt , incidi curarunt 

explo- 



N y J .0 A B I S. 45 

cxploratores la marmoris crufta afiixa hoc anno ij^t* pariett^tcmpli | 
quod (acris Jcfuitarum ufibus deferviebat olim in Quito. 

^745- 
Sparlo per capellanimi Almiralii Anibnis in vulgusi mare Pacificum 

Magallanico colligatiun efle duonun fliuninum quas ab eodem lacu in 

diverfa diflrahebantur aquis, a£hun eft pro Hifpania de ftabilienda colo- 

nia in 5.Jtiliani finu, in quem .flumen alterum defluere fingebatiu'. E6 

confUio adoraata eft celox du^re D. Joachimo Olivares y nonniUiis militibus, 

ac tribusJefuitisParaguariis , qui profedi Bonis-Auris y. Decem.iy^y. magal- 

lanicam totam perluflrarimt oram , accuratiusque S. Juliani fiimm • Quo ut 

pervenenmt pro explorato habent vaniifmiiun ftiifle commentum de maris 

Qtriufque conununione vulgatum: nec nifi falfiigineas aquas , utcunque ta* 

men aptas pomi, invenerunt^ nec prorfus ah'a ftatuendas fedi neceflaria . 

Ex Indis quibus chriftfanis facris imbuendis excolendifque duo de tribiis 

Jefuits venerant , ne unus quidem vel penitus quan-entibus vifus eft • Quo 

£adum eft, ut tota rc ciun naviculariis hinc iode librata reditus omnium 

fententia decerneretur , nec de conftituenda colonia cogitaddum donec 

.aliunde apparatus ad id neceflarius apportaretur • 

1746. 
• - Cuiaba. Long. 322. Lat. mer. 14. -* 
Januarienfis Epifcopatus difpertims eft 6. Dec. in quinque omm'no par^ 
teS) conditis denuo S.PauIi, & Marianas Epifcopatibus , unaque ecclefia'* 
Mcis pnefe^luris de Goyafles feu Fodinanun Generalium , & Caiabnx ^ 
cui appendfces acceflerant partitionem fecatas acquifitiones Montis pin* 
giiis^ vulgo Matogrofoy & Propugnaculum S.Rofe, vulgo la Efiacada. 

1 752. 
• - Maldonatum. Long. 321. Lat. mer. 35- -- 
Colonia Sacramenti 31. Odobris Bonaerenfi Gubernatori D. PetroCe* 
vallos AtdAdii fefe; atque diflipata clafle anglo-Iufitana ob incenfs practo* 
riae cafiun expugnat infequenti anno prstfidia lufitanonun S. Therefias,5c 
S. Michaelis cum FIumine*Magno • Diun vero propugnaculis contcrminis 
oppugnandis ie comparat , certum pacis accipit nuntiiun > quo ab ejufmo- 
di prarliis ceflamm eft. Sub reditum dat operam ut erigamr oppidum 
S.(JaroIi tres leucas/ a fihu Maldonato non longe ab oftio fliuninis ab 
Argento: finum amem novis aggeribus conununivit. Novas pacis condi- 
tionibus reftituta eft Colonra Lufitano , quemadmodum in America bo* 
reali Habana reddimr Hifpano atque in Philippim's Maniia. Anglo deni* 
que ceflit Florida Hifpana, & Nova Francia. 

1757. 
P. Jofepbus Sanchez Labrador Hifpanns S. J. Mbayaram ad feptentrio- 
nem Paraquariac miflionarius viam tandem ad Chiquitorum mifljones pa- 
tefacit. Tentatum fuit olfm iter hujufmodi per Paraquarias boream anno 
videlicet 1715.; ar ca^fis per barbaros PP.Auguftino ie Arce, & Bartlio- 
loma^ Blende^ 6c nec^hirorum comitam diflipafo eo magis obftra^lum 
eft. Atmo dein 1763. eodem confilto , ut nempe facilior redderetiu: 
tranfitus a Chiquitis refta ad Paraguaim ^ profeftus eft P. Antoaiui Guafp , 

qili 



45 ^ ^ F A S T r 

qui oppMfun a Jefn Cwde curabat , pagam quam poflet proKime Paragitabxi 
pofiturus, trucidatus tamen eft a Guaicuniis feptem cum neophitis. An* 
no denique 1765. finftra teatatis aliis ^ compa&useft jc.leucis adBethleem 
Mbajarum miifionis borcam pagus a S. Joannc Nt^muceno ^ Indorum 
Chanarum miflio^ Ex coUoquio cum his habito expetita via nota^ aper^ 
ta ccmftrata eft* 

Eodem tempore Pi^ Jofephus Johs Hifpanus eiufdem proviadx focius 
quaraor menfium itinere a Chiriguanais ad Tobas viam aperit ab homi- 
num memoria interdufam« 

1768. -• 1771. 

In Sonora & Ctnal6a Novat Hifpanix provincirs^fubfuganttu' barbariSe* 
rifi, Piati, Sihupapse, Papagi, Nizorx, 2k)pafi fponte & dedimt: foli 
Apaches indomiti perftant» 

i7tfp. 

Septembris 27. D.AIexander Orel in ditionem tecipit Rcgis Catholioi 
ciun Nova Aurelia Luifianam^ cuius eft caput. 

J770. 

E Portu Liinano fotvimt naves duas jo. Sepf. > & 10. Oftobris conf^ 
picanrar fub er. 27. 26. m. lat. ai^. , ac fub 267. i . m. long. a meri^ 
diano Teneribr infulam David ^ In ditionem Regis CathoUci ei^^ Cru- 
ce accipitur a SXaroh difta^ 

Eodcm anno nova fiih eodem nomiiDe inftituitur mfftio in Cah^fbrnfa ,, 
non longc a Montc^regio. Ex obfervatis a Vincentio Ooz. ibidem confi- 
citur y oppidi S. Jofephi a S. Lucse proraontorio 8. leucis diftantis latitu» 
dinem borealem efle grad. 23. min. 5. fec. 15..; long. a mcridiano Pari^ 
ilenfijt horar^ 7« 28. m^ 

177J. 

DD. Solandri & Banchfii rcditus in fuam Anglfam orbc crrcundato ^ 
inventa Othaitea infiila in Tcrris AuftraUbus;. AMrmare dicimtur N. Ze-^ 
landiam elle infulam , non continentcm r & N. HoUandiam ab auftrali 
continentc dfsjundam y infulam efle quidem > fed tot^ EuropS majorem . 

Exaftis Anglis^ FaHdandiam occupant Hifpani 10. Jun. 1770. Rex Ci- 
tholicus caufiitu^ Bonaerenfis Gubcraatoris; tadiun reftimi jubct y illacfo ta- 
men Hi^aniae furc: qua cautione ceflio a Principe Mafleranio pro Regc 
Catholico fubfcrihitur Londini 22;. Jamiar. 1771. \ 



ORDI- 



47 



ORDINATIONUM 

la fcquens Breviariutn contradarum Elenchas & Series. 



Ord. I . IniHlgentla pro conquijla . 
2. CanqHirmdi N. Orbis fermijjio • 
J. /f(^ /'ii^, J^ Bachia. 

4. PermiJJio conquirendi & manci' 
pandi . 

5. Prxcedentis ampJiatio^ 

6. JurifdiiHo in regiones qu^tas . 

7. Regnm paSla Jirmantnr . 
8« .Afi^ ^/>i&. J^ Bolagnos. 

9. Conqnifitio at occidente ad orien^ 
tem. 

20. Alexandri VI. donatio . 

21. Gratiarum inter Reges ^ommU" 
niom 

12. P. Boil mijfto. 

23. Donationis AUxandr. ampliatio. 

24. NavigatioCaJieUanorHm definitur. 
3j. Ernmanuelis R. inveJiitHra. 

26. Decimarum Jat^itioK 

27. Ctmceffbrum cofifirmatio^ 

28: Trium epifcopatuum injlitutio. 

19. P/ia; A^^iriv cofifirmatur. 

10. jpf ^///j JnJideliHm taptiza?idis « 

21« (3n/i9 hdicanorum. 

22* Z?# r^^/0 hdiarum patronatu. 

23. Exemptio a decimis. 

24. Epifcop. fupprejfioy & nova ere^ 
Hio. 

25. /?f i&4r^/Viy clericorum. 

26. EccUfia Jamaicde ahhatialis . 

27. Epifcopatus Darien. 
23. J7/. J^evedo privilegia • 

2p. Patronatus Ij^fitani ampliatio. 

30. Tertiarum concejfio. 

31. Cancefforum recapitulatio . 
S2. C. Dum fidei declaratio. 

33. Epifcopi Inqwfitores . 

34. Ecoi^a Tucatan. 
35* hdulta Leonis X. 

36. Translati% Sidis Darien • 



37- Adriani VI. Omnimoda. 

38. ^/fte Adriani Jittene. 

39. EpifcopatHs in infuJa Cuha. 

40. j&i €ar4cas. 

41. JM^^ Martini de VaJencia. 

42. j^^if^x epifcopaJis JUexicana. 

43. AngeJopoJitana . 

44« C^/a ^f (ti> 'Conceptionis . 

45. /)^ fufcipiendis vrdinihas privi- 
Jegium • 

46. tJf J^/ EpifcopaJis S. Marth^ . 

47. /n Honduras^ 

48. Z?^ Jw^ patranatus Cort(fir. 

49. Concejfa cof^firmantHr . 

Jo. Jfcfc/ Epifcop. Carth^inefips . 
5 f . Afot?^ err^/9 5e(//V Mexicame .^ 

52. J^ flicaragua^ 

53. DOitan^ ditimis Epifcopatus. 
54* 5^c£r/ EpifcopaJis in Antequera^ 
][;• OfmdmodM Adriani tonfirmatio. 

56. 5^^^/ Epifcopaiis in Mechoacan « 

57. Prohihet Indorum fervitutem . 

58. Indorum priviJegia % 

59. lihertas Snd&rum vindicatuf^ 

60. Sedes EpifcopaJis CHzquefifis . 

61 • Joannis Bermudez patriartiatus . 
t$2. 5fJf/ EpifcopaJis Chiape^fis. 
63 • C09!i^. Romani Pontincis . 

64. JMir^ «y. Francifci Xaverii . 

65. Paupertas reJigiofa commendatur . 

66. Sedes EpifcopaJis Limana. 

67. tj/i/ ^t£fp// /» i^/^ jn/ efuriaJihus . 
«58 • Z)^ t?/if<e t?^// oracuJis. 

69. Definihus EpifcopatuHmmovendis. 

70. Mendicantium delegatio . 

71. Indorum cotmnunio. 

72. iJ^i/f/ EpifcopaJis Quite^fis. 

73. Provinciarum div{/!o. 

74. Indorum vexatio impune mani-- 
feflanda. 

75. J^. 



4S 

75. Sedes Bpifco^alis P4ragHaria. 
j6. Pifpayanenfis . 

77. In Gmialaxara. 

78. SiKietati J. ctjmeffa. 

79. De S. Ande Limer^s JHbiU$. 
bo. SanSH Jgnatii delegatio. 

8 1 . JahiUi Compoflellani commnniea- 
tio . 

82. Sedes Epifcopalis Platenfis. 

83. Pr^pofitHs G. S.J. gratias com- 
mmicabat . 

84. Facultates Poggian^. 

85. Canfirmat privilegia Paulns If^. 

86. Nova concejjorum confirmatio. 

87. Cnzqisenfes hdi non decimant. 

88. Ubera qnoad Indos facramento- 
rnm adminiflratio . 

S>g. Indorwn matrimmiorum nulUtas . 
po. Sedes jirchiepifcopalis GoUna. 
91, ProvimiaUs Ord. Pr^d. irregn- 

larjtate difpenfant. 
§1. De religiqfis nHmstisi 
93. De Annatis . 
gj^. Sedes Epifcopdlis Emeritetifis . 
' g^. Sebafliano Regi cencejja . 

96. Sedes Epifcopalis in Chile. 

97. In Fera-pace. 

98. Ih SanRa-fide. 

gg. De confeerandis epifcopis . 
ioo. jhdulgentia ante confejfianem. 
ioi. De reformandis ereffioniius. 
302. De Indis tempore interdiSii. 

103. hii qnoad velationes. 

104. De chrifmatis balfamo^ 

io^. NnmerHs miniflrornm in confe- 

crandis oleis. 
^€>6. Indnlgentia in converjhne infide- 

linm . 
107. Dijpenfatio ad matrimonia neih 
^ phitornm . 
10 8. Sedes SanBafid. fit archiepifco- 

pslis • 
1 09. Difpenfatio ^nm illegitimis . 
J 1 o. Dtjpenfatio in gradu fimplice , iJ* 

duplice . 
111. ReligioforHm mnnH^ parockiale . 



1 2. Difpenfatio ingradibHsptohibitis . 

13. Indornm defeHfio. 

14. Neopbiti commendantHr Pr^regi. 
15^ Rfmgna traSiatio ethnicornm . 
j6. Nedphiti ad honores ajfnmendi . 
J7. Domns catechHmenornm . 

j8« MonaflerioTHm translatio. 

ig. Iniulgentia pro domibus Soc. J. 

20. Difpenfatio ad neSpbitorHm ma- 

trimonia . 
XI. S. Pii V. admonitiones . 

2 2. De religioforHm paupertate . 

23. Cornmercium cum infidelihus. 

24. Exhortatio ad p^fgnam . 

25. Difpenfatio cum incefluofis. 
i6. Sedes Epifcopalis Meliapur . 

27. Sedes Epifcop. Tucuman. 

28. Concilia quando celebranda . 
2g. Officium S. Inquifitionis . 

30. Indulgenti^ pro domihus Ord, 
Pr^d. 

31. Vniverfitas Limana. 

3 2. De converfis poligamis . 
Si» De confeffione chrifmatis. 
^4. Difpenfatio in irregularitate . 
35. De eodem. 

35. De Indiarum Patriarcha. 

37. Adminiflratio Eccl^a Goandc. 

38. Synodus quando celebranda. 

^g. De Breviario & Mijfali fro In^ 
diis . 

40. Januarienfis pYdilatura . 

41. Religiofi medichM periti. 

42. Contra£iuum celebratio delegatur * 

43. Difpenfatio ad matrimonia Indo- 
rum. 

44. Commercium cum Afris. 
45* Sedes Epifcopalis Arequipa . 

46. Societ. priviUgium quoad ordines . 

47. Ahfohttio a refervJtis in BulU 
Coen^e. 

48. MiQa ante auroram. 

49. De ordinis defertoribiis . 

50. Lites terminantur in Ihdiis. 

51. Iter mjturandum hd. Epifcopis, 

5 2. BfiUa Crisciatit biennalis. 



>53- Dijfenfaiio cnm iliegiiinjis . 
J54. Gratiarnm commnnio. 
5 5 . Jndtilgentis pro Ecclefiis Brafili^ . 

56. QhH importet nomen India. 

57. Miffianarii qni cenfeantnr . 

58. MatHtinum ante ccenam . 

59. Confervatores qui ejfe poffint. 

60. Tranfit^s ad Cartht{fiam . 

61. Compofitio de male acqnifitis . 

62. Difpenfatio ad matrimonia. 

63. Difpenfatio ftiper voto cajiitatis . 
54. Concilia qnando celebrania. 

65. Ahfolutio a refervatis . 

66. A crimine haer^s ^ 
6j. De conjMgio infidelinm. 
68. De Sacramento Confirmationis . 
6g. De tranfetmdo in Japoniam . 

70. Limina jlpoflolorHm vifitanda . 

71. Refponfio ad dtibia S. THribii . 

72. Hofpitale S. Hippolyti . 

73. Pojfejfa per decennium. 

74. Conmijjariiis Ord. S. Francifci . 
7J. Jndulgentice pro miffionariis . 

75. Pro ecclefiis PhilippinarHm . 
77* R^gnlares qnoad mnnns parochiale . 

78. Synodi Limana approhatio . 

79. Approbatio JHexicanie . 

80. De Synodis S. THribii . 

81. Regnlares extra clanfira. 

82. De eodem . 

83. Piani Brevis covtfirmatio . 

84. Facnltates vicennales. 

85. Piani Brevis nova confirmatio. 
%6. Regulares extra claHjira . 

87. Ecclefia Alanilenfis. 

88. Vniverfitas Mexicana . 

89. Hofpitalis S. Hippolyti privilegia . 

90. Synodns dioecefana hiennalis . 
gi. JndHlgentue pro nebphitis pancio- 

res^ 
92. Miniflri ab Ordinario approbandi . 
93« De conferendo diaconatn. 

94. De converfione Malabarium. 

95. Ecckfia Cranganor. 

$6. MagifiratHs in Ordine ^. Fr^f^ 

iffc0 • 



4^ 

397. Regulares extra cljuflra. 

398. TranfitHs liber in Japoniam . 
3 gg., Ecclefia de la Vega . 

200. ServitHs Indornm prohibita # 

201. Caitfje limande. 

202. Confraternitates N.Jefn. 

203. Carmelitarnm defenfio. 

204. Contribntio pro feminario . 

205. SepultHra apnd Francifcanos . 
2o5. Privilegia jCarmelitarHm . 

207. MercatHraregHlaribtis interdiSlai 

208. Z)^ celebrando in mari . 

209. Ecclefia San^te Crticis. 

210. EccUfide Ferapacis nnio. 

211. jirchiepifcopatHs Cranganor . 

212. Sepnltttra aptid Atigtiflinianos . 
J x^. Negotiatio prohibita . 

214. Mijfionarii Carmelitani . 

215. TranfitHs injaponiam. 

2 1 d. SepnltHra apnd Francifcanos . 
212- JW^a; metropolitanns Chilenfis. 

210. Gradtis literarii . 

zig. Indnlgenti^ fine confefftone . 

220. ^(^ ^^ itinere non divertant • 

221. Ecclefia Platerfis . Et HoraMa^ 
tHtini . 

211. Factiltates vicennales . Et Pro* 
cejfiones . 

223. Concilia provincialia . 

224. Epifcopi in Hifpania affiimpti^ 

225. Epifcopornm confecratio . 
225. ConventHnm ftdpprejfio. 

227. Af///i ^6>/i? mediam noSlem . 

228. Dijpenfatio ad matrimonia . 
zig. Pralatnra de PernambHco. Pr^e^ 

cedentia . 

230. £)^ celehrando teBo capite. 

231. RedditHs epifcopi transl^ti . 

232. Ecclefi^ Japone^fis adminiftratio . 
233^ ProfeJJiomoniatiHmC<^Hbe9jfiHnfA^ 

234. /> eligendis adJHnSHs . 

235. Vifitand^ confraternitates . 

236. Confratemitatnm ereSiio. 

237. /5^ potione gnaxacana^ v* Cho-- 
colatc • 

238. iPr c»//« -St Jljiverii* 

G ^38. £c- 



50 

239- E(^clefia de Diirango. 

240. De ordifMfiane regHUriHm. 

241. De gradibus Hferariis. 
^42. OrnamentorHm benediSiio . 

243. /?/V«/ Madnrenfes. 

244. Altemativd officiorHm . 

245. Vicarii Generalis revocatio. 
245. Z?tf fepHltnra afnd regnlares • 

247. Matrimonia Japonenfia. 

248. FirancifcanorHm Ordines . 
149. Z?^ redditibns menjlruis . 
1250. Z?^ ejiciendis incorrigibilibHs . 
^51. Z>/^ii^ D. Joannis de Cevicos. 

252. Z5^ Vicario removendo . 

253. jfpprobatio doSIrinariornm . 
5,54, StatHta qH^edam Ord. S. Fran- 

cifci . 
255. ConciliHm Mexicannm qnoadMa^ 

nilam • 
1155. Umina ApoflolorHm vifitanda. 
2J7. Z)tf Confervatore RegHlarinm. 
ajS, Mijfa fine miniftro. 
259. Z?e impedimento difparis cnltHs. 
7.60. Matrimonii infidelinm dijfolntio^ 
25i» £^//^ de la mefada. 
162. Gradns lit^rarii . 

263 . Jnrifdiffio in regnlares . 

264. jfpprobatio doSirinariorHm . 

265. Snppreffio Hnins pr^ebend^.^ 

266. Martyres Japonenfes .. 

267. Z?tf fo^^w . 

268. DoSior Jnris Canonici., 
26g. De altemativa » 

270. Martyres Japonenfes • 

271. Z?f f^ffragiis in Capitnlo., 

272. OmamentorHm benedidio^ 

273. Z?r B^//^ P/V K 

274.. CapitHlnm fede vacante. 
27?.. -Aig. DifcalceatorHm gHbemium^ 
275. Facnltates vicennaUs ., 
277* Prorogatio facHltatnm . 
278.. Z)e matrimoniis infidelinm^ 
279« Martyres Japonenfer . 
loo. OmamentorHm benediifio* 
28 !• Regnlares ad fnnns vocati^ 
i^z..PrQcq^ per parocbiam^ 



283. Ordinarins loci . — Notdrie de- 
linqnens. — Af//7i /n wjy/. 

284. Japonenfes mijjionarii . 

285. AHgnftiniani quoad ordines . • 
285. indnlgentide fine communione . 

287. Z)f commnnione pafchali. 

288. Gradns literarii. 

289. Difpenfatio in voto caftitatis . 

290. Ornamer^forHm benediSiio. 
zgt. Regnlares extra clanflra. 

292. De Jnbilatis. 

293. SepnltHra apnd regnlares . 

294. Confeffio annna . 

295. ServitHs Indorum. 
Z96. Ordo in capitnlo. 

297. Confraternitas Goana. 

298. Confervatores . 

299. Confecratio Epifcopi Paragnai . 

300. Capitnlnm Gen. Ord. MinorHmt 

301. Z)f f^c/^w . 

302. Z)r P^/r^ Provincue. 

303. Z)tf pr^ecedentia . 

304. MatHtinnm. 

305. Matrimonia Gnaranica . 
3o5. Z>r j«rr pofitivo pr^edicando. 

307. /?//w Sinenfes. 

308. Gradns Manilenfes. 

309. Mijfionariornm mHtatio . 

310. SepHltnra apnd regnlares . 

311. Donationis approbatio. 

312. G^/(/i Angelopolitana . 

313. Facnltates vicennales . 

314. Concordia Fratrnm. 

315. Declarationes S. Congr. 
^16. RitHS Sinenfes . 

^JJ. Bina in die celebratio^ 

318. Epifcopi Paragnai confecratio^ 

319.. Z?r eodem^ 

320» AbnfHs Goani. 

321. StatHta Capitnli Ord. Minor^ 

322» ^S^/W idiot^. 

323.^ Monafterinm Cbilenfe.. 

314.- Ex-Jefnitde^ 

325. Qn^ta qnaiam., 

^16. De initiandis in Ord., Pr^(L 

327. Qu^ta dilata^ 

iz%. Dt 



3l8. De Prwineialihus Ord. Pr^. 

329. De prafentatKra . 

330. De Alternativa. 
3}i. Patrocbi Dofmnicani^ 
53 !• De Sinis idiotis . 

333. PHpilegiorum ampliatio. 

334. Mffionarii Congenfes. , 
33 j. Fragmenta fofi miffam. 

336. Decretum Card. Palloti. 

337. Z)tf Bethleemitijfts . 
338; Z)^ A /f(7yi . 
339. Rofarii confratres. 
340- Z)e 5. ifcj/i. 

341. /?^ eadem. 

342. Negotiatio interdiffa. 

343. Z?f Vicariis Afofiolicis. 

344. ZJr parocbis orientalibtis . 

345. Z?^ yicariis Apofiolicis. 
345. Z)^ eodem. 

347. A/Viy/ Sinenfes . 

348. Z?^ 5. ^(?/i. 

349- Facidtates vicennales. 
3JO. Jwj Coron^ Portugallia vindi- 
cantnr. Sedes Efifcofalis S^ebe^ 
kenfis. 
3JI. Z)f B. jRij/i. 
352. Z>^ mijfa in altari in quo expo^ 

Jftum efi Ven. Sacramentvm . 
353* SepultHra afud regulares. 

354. Cmtraverjiie fupfrimHntur . 

355. Scripta de MJJumbpts. 

356* Jnformationes de fiatu libero • 

357. Brevium trias. 

358. De Synodo Tunkinenjf. 

359. De Vicariis Afofiolicis. 

360. De eodem^ 

361. Z)f eodem. 

362. Uberum iter ad orientem. 

363. Oriines Jine titulo. 

364. Obfervanda decreta S. Congr. 

365. Z>^ Ficariis Afofiolicis. 
166. De eodem. 

3^7- Z?f eodem. 

368. /)e Bethleemitis . •* Z)^ ignoran^ 

ti^e invincibilis pratextft. 
^Og. De B. Francifco Solano. 



370. Procejfus ie non-eultu. 

371. Difmembratio Cufiodi^. 
371. Z?^ Alternativa. 

373. P^ eodem. 

374. Ecclefia S. SalvatorJs. 

375. Eccl^a de Pemambuco. 
375. Ecclejia J anuarietifis . 

377. Z)r Altemativa . 

378. Z)tf eodem. 

379. Ecclefia S. Ludiovici ., 

380. /?///«■ Sinici . 

381. Privilegia Ex-provincialium . 

382. Alternativa. 

383. EUSlio Provincialis . 

384. Z)^ J. Jofepbo. 

3^5' Juramentum prafiandum a mif^ 
Jionariis . 

385. Emptio celU. 

387. Decreta pro pace. 

388. Z)tf «y. Jofepbo . 

389. Adminifiratio Sedis vacantis ubi 
non efi Capitulum . 

390. Offidum de S. Xaverio . 
^gi. EleSiio fuperiorum. 
^gi. De S. JofephQ. 

393. Infiantia cuiufdam miffionarii . 

394. Gradus Quitenfes . 

395. Gradus Manilenfes . 
^g6. P. Verbiefi commendatio. 
397« Z7^ iSix/fr f/^W ordines. 
398. Z7tf Seminario miffwnariorum * 
^gg. De Commifiariis. 

400. Z^^ fclavorum mercatu . 

401. Z?^ Commifiariis Francifcanis : 

402. Z7f Altemativa. 

403. Nullitas profeffionis. 

404. Monitorium: 

405. Gradus Chilenfes . 

406. Z?tf pr^tcedentia . 

407. Privilegia univerfitatum . ' 

408. Seminaria. 

409. Salutatio concionantis . 

410. Seminaria. 

411. Bethleemita. 

4 1 2. Vifitator Mercedarius . ' 

413. Vniverfitas GuatemaU. 

G 2 414^ iVir* 



54 
594* ^' CfKctatM. 
595. Fe(la reformantHti 
59(5. De DoSrinis. 

597. Facuttds vicenHalir, - PofiitUfa 
E^fcof^i Tucuman. 

598. Btnejicia hdiarKm. 

599. Conjirmatioms SacrammtKm. 
■3go. Z^M^fd giwdM» refoivHntHr. 



tfoi. F. F^^tf de Giiadalup«» 
tfoz. PatrtnatHS ImrnacHlattg Conce- 

ptionis . 
^oj. O0lcium SnmaeK!at€ Cence^tio.. 

nis, 
£04. £«//< promotimis. 
£0;. P'<^rema facHltatumvicemMliHm 

jrorogatio . 




£R£> 




BREVIARIUM 




ORDINATIONUM APOSTOLICARUM 

M Indias pertinentium cum Mnotationibtts , 

ORDINATIO I. 

IJArtinus V., incertum iiuo anno conceflit Henrico Infanti pro 
Coroiui i?Drtugaiiiac quidquid per oceanum cohquireret a pro-' 
momorio B^xMdor (i) ufque ad Indiam, addita indulgentia 
plenaria (u) pro conquiiitoribus qui promovendis cceptis oc- 
cuniberent. Meniinit Conftitutionis hujus Emmanuel de Fa- 
tU (d): eftque prima , quod fciam , fafla de Indiarum re, poftquatn 
indica hujus temporis navigatto per eceanum tnftituta fuit , nam alia 
CTufikm Pontihcis edita anno 1411. apud Fariam in Ecclefue Cepteniis 
tic&xoat verfatur , qux nuUa ratione ad Indias fpe^at , prout modo ac- 
cipiuntur. Fontenelle (J) Veneris planet» incolas per noAem fomniavit 
lodrs Granatenfibus colore funiles . Indos appellat Maurifcos Granaten- 
les. Unde & oram Matuitaniz barbaricam ceptamque ad Mare mediter- 
raneum appellare pronum eft Indiam . His concinunt plures Scripturx in- 
terpretes in j . Machab. 8. 8. nam 6c Cariam & loniam Minoris Afix re- 
giones Indiis anniunerat Berruierus ( c ) cum Harduino fuo . Sed hx funt 
appellatimes mint& propric, certi alienz i fenfu inftituti noftri proprio. 
n^ciens ver6 conceftio quatenus aliena bona cotiquilitoribus attribuit, eo 
modo intelligenda quo Alexandrina donatio atmi 1495. 4. Maji, de qna 

fuo 



(a) F«r. igm. I. ^f. Pon. P. 1. c. i.n. 7. 

(b) Fenten. Emr. fitr la piur. dti Mend. 
JP". Sgirf^. 177. Btt. ,Amfit{. »74». 



I ( c ) Btrrui. Sior. del Pop. di P. /• ^vf- ?• 
iV. r. - Vid. ipfr» Ord- »J*. 



^6 Ordinationes 

fuo loco : fulrque data ab anno 1429. ad 1431. quo vivere defiit Mar- 
tinnS) nam data eft dum Henricus Infans de conquirendo cogitabat, ^ 
Nicolaus V. infra anno 5454. tcftatur, Henricum a viginti quinquc ante 
annts conquiftam cogitafle. 

ADNOTATIONES. 

(i) Boxador. Extat hoc promontorium ultra Mauritaniara & Canaria^ 
fub gradu 25. aut 25. lat. bor. In quo proinde ftatui licet Indfarum, ut 
nunc accipiuntur, metam ex Dedaratione Gregorii XIII. fa&a ti. O^. 
.1579. Imopoteft inftitui dimenfio a promontorio Non^ quod infraOrd. 6. 
ttominatur , &C propius boream & Canarias jacet e regione infulse Go*- 
mera . 

(rj) Indulgentia pknaria. Exquofit palam, belli & navigationis pro In- 
diarum conquifitione fufceptse caufam non efle impcrii amplificationem , 
fcd pietatem chriftianac religionis promovcndae, nam indulgentiarum con-^ 
ceffio ex caufa profana non fit. Similis conccffio fafta cft fasculo IX. a 
Joanne Papa VIII., ut habes in ejus Epiftola 55. ad Epifcopos in regno 
Ludovicr Francorum Regis conftitutos ibi {a): Jlli qui cum^ pietate vcrae 
«ligionis in belli certamine cadunt , requies eos aetern^Pj^uetis excipjet 
contra paganos atquc infideles ftrenu^ dinaicantes .... Iis^effiQne B. Pe- 
tri Apoftoli • • . • • quantum fas eft abfolvimus , precibu^f illos commem^ 
damns . 

O R D I N A T I O II. 

EUgenius IV. Regi Portugaliiae novi orbis conquifitionem , feu conqut- 
ftam permifit; ut habct Mariana lib. 25. Hiftor. Hifp. cap. 3. Vide 
infra anno 1494« 7» Jun. 

ORDINATIO III. 

UT Fabianus de Bacchia Ordinis Minorum ad Indias proficifcens poflet 
non folum chrifmatc abEpifcopo benedifto fignare fideks , fed etiam 
ipfum chrifma conficere (i), conceffit Eugenius IV. apud Wadingum ad 
annum 1400., ut refert Bencdiftus XIV. dicens (^>: Si qna fides w^ 
dingo.... Eugenius IV» veniam dedit chrifma conficiendi. 

AD NOT AT 10 N E S. 

(i) Cbrifina conficere. CertHm eflj ait Caftropalao (c), materiam bujus 
fikcramenti ( confirmationis ) neceffariam cflfe chrifina ab Epifcopo benedi* 
&um . Sic docent fer^ omnes Ek^ftwcs tcftc Suarez .... pra&fertim cx Fio« 

rcn- 

( a ) ^pud HarJ. u VJ. Concil. P. i. cal. ^6.1 ( c ) Caflrop. Pi Sacram. Confrm* tuvS* 
\h ) Ub. 7. De Sjn. Dim. cap. %. n. i. | num. ;• 



ApOSTOLICift J430. ^ 1450. 5;7 

itntmo &b Eugetdo IV. in Decrcto fidet , ubi drfinicns matcriam confit- 
mationis inquit : Eft chrifma • • • • pcr Epifcopum benedHfum . Ergo mate* 
ria hujtis facramenti epifcopah' benediftione pracparari neceflario dcbet • , 
Hinc meo hidicio evidcnter infertur , non paflie funplici facerdoti commit- 
ti a Pomificc chrifinatis benediftionem , quia Pontifex non poteft mate- 
riam ullius facramenti mutare . Oeinde epifcopalis benediftio pro confi- 
cicndo chriimate ex kiftitutionc Qirifti habctur ; Chriftus enim , tefte Fa- 
biano Papa in Epiftola ad Epifcopos oricntales, docuit Apoftolos modum 
conficiondi chrifina, quem Ecclefia femper fervavit. At Ecclefia ilmplici 
£u;erdoti nunquam confeftionem cQmmifit^ 

E regione Diana (^), & apud illum Scotus, Sotus, Cajetanus, Vi- 
toria , Efcobar , Baunins putant , non efle uique adeo certum , chrifina 
eflGe benedicendum ab Epifcopo quin pofth Pontifex difpenfare . f . Qiu'a 
£ Pontifex poteft committere fimplici facerdoti admintftrationem facra* 
menti confirmatiosiis ; quidni etiam poftit commlttere irhrifmatis benedt- 
dionem, quod eft miniis? 2. Quia ratio potiflfuna fententiac contrarias eft 
Patrom & Conciliorum authoritas Epifcopum requireiis ad benedicenduni 
& confecrandum chrifma. At eSdem authoritate requiritur Epifcppus ad 
confirmandum. Ergo fi in hoc cafu licet interpretatio de miniftro ordi- 
nario, quidni liceat in prrmo? 

bkque obftat quod Pontifex rarius difpenfaverit facultatem bencdicen-. 
di quam confirmandi , fi vel femel cft difpenfatum . Nam caufa non di« 
(pei]Q(andi, vel difpenfandi rarius, efle poteft minor necefljtas , cum facir 
litu haberi pofldt chrifina ab Epiicopo i^enedidum, quam Epifcopus ad 
confirmandum • Favor autem in fententiam contrariam derivatus ex du^ 
bio , 4]uod Benedi&us inftnuat per verba , fi qua fides Jfadingo , fatis repei> 
ditur favore fententix noftrs accrefcente ex eo quod non impugoat ^ duiti 
rcfert* De Conciiio Fiorentino, & de Fabiani epiftola vidq infra anuqi^ 
1571. z. Aug. Ord. 133. Objea. 1. & 2. 

Et qnod ad Conciliiun attinet , five Decretum fidei in Conciho pro^ 
mulgatum , idem Pontifex Eugaiius IV. qui atithor «ft decreti , fuit quin- 
que poft aimis relatae difpenfationis feu priviiegii author. Id vero argu- 
menro eft , non fieri impoflibilem ex decreto difpenfationem facultatis , 
ysi poflit fMCcrdos fimplex chrifina <ciun Fabiano de Bacchia cooficerc . 

O R D I N A T I O IV- 

T TT Alphonfus V. Portugalli» Rex |)oflit quoicumque Saracenos, Pa* 
VJ ganos , ac regna , ducatus , & dominia , poflefliones , ac mobiiia , & 
immobilia bona , per €os detenta atque poflefla conquirere^ iUorumqu^ 
perfonas in perpetuam fervimtem redigere, ac Jbona fibi & fucceflbritu? 
applicare . Conceffit Nicolaus V. , ut refert ipfe Ord. feq. , mtelligendaquc 

^ con- 



(a) Dsana ?- «. tr. x. JR* x». Coordinmus tonh 3. tr.j. R. a»* 

H 



58 O R D I N A T I O N E S 

conceflio ut Alexandrina citata Ord. I. De fervitutc aut mancipatlonc 
Afrorum vide infra anno 1683* 

ORDINATIO V. 

Anno 1454* 25. Jan. 

PRaecedentem confirmat Ordinationem Nicolaus V. , declaratque exten- 
di ad quaecunque alia de infidelium feu paganorum manibus acquiri 
poffint. Conquiftae jus prorogat a capitibus Boxador & Non ufquc per to- 
tam Guineam & ultra verfus illam meridionalem plagam • Praeterea de- 
cernit, cum ad perficiendum opus fit opportunum, ut Portugalliac Regcs 
cum infidelibus & faracenis de quibufcunque pacifci valcant : merces qua- 
fcunque, dummodo armaturarum genera non fint, deferre & ea vendere; 
ccclefias & alia pia opera fundare: quafcunque voluntarias perfonas , ec- 
clefiafl:icas & facculares , quorumvis etiam mcndicantium Ordinum regula- 
res, de fupcriorum tamen fuorum licemia tranfmittere : ipfacque perfonae 
poffmt quoiimicunque in diftis partibus exiftcntium, vel eo accedentium 
confefliones audire, in omnibufquc practer Sedi Apoftolicac refervatos ca- 
fibus debitam abfolutionem impendere , 6c ecclefiaftica facramenta mini- 
flxare: quod in gratiam eorundem Regum conccdi declarat. Chrifti fide- 
les omnes inhibet, nc faracenis a jure prohibita deferre, aut per ejiifmo- 
di maria navigare praefumant . Qui vero contrarium fecerit , ultra poenas 
contra deferentes arma & alia prohibica faracenis a jurc promulgatas , 
quas incurri vult ipfo fado (^) fi perfona fit fingularis, excommunicatio- 
nis fententiam incurrat , fi communitas interdi&o fubjaccat eo ipfo : nec 
contra facientes ab excommunicationis fententia abfolvi, nec interdifti re- 
laxationem apoftolica , vel alia quavis authoritate obtinerc poflint, nifi 
fatisfecerint . Extat apud Antunez lib. 3. Dc Donat. Reg. cap. 8. poft 
num. 89., incipitque Romams Pontifex. 

O R D I N A T I O VI. 

Anno J455. 7. Mart. 

CAliftus IIL confirmat praecedentcm BuUam Nicolai V., conceditquc 
ut fpiritualitas & omnimoda iurisdii9:io ordinaria , dominium , & po- 
teftas in fpiritualibus i capitibus Boxador & Non ufque per totam Gui- 
neam & ulrra illam meridionalcm plagam ufque ad Indos, ad Militiam 
& Ordinem Chrifti fpeclet; ita ut Prior Major (l) omnia benefxiaecclefia- 
ftica cum cura & fine cura, farcularia & regularia conferre, necnoncen- 
(ims & poenas profcrre, omniaque alia quae locorum Ordinarii abfque 
dihcrentia facere poflit ic debea*^ . Decerniturque loca efle nullius dicece- 
&s. £xtat apud eundem Autiuiez loc. cic. Incipit Jnter cetera. 

ATX 

(a) F/d. Ord' »13. oidnof. 3. finno 1607. 7. Aiaism 



AposTOLiCi* ^45^- 1500. 59 

A D HOT AT I O N E S. 

O) Author GeographU Portngallica (a) inquit: A principio habuit prdo 
Chrifti Vicarium icu Priorem Status clericalis cum jurifdiclione ecclefia- 
ftica in oninibus terris Ordinis comprehenfis conquiiHs. Tenuit dignitas 
hxc ufque ad Joannem IIL , quo rege ereila eccleiia S. Marias de Fuii^ 
chal in infula Madera in epifcopalem, deinde in metropolitanam ^ Vica- 
riatus fuppreffUs efi . 

ORDINATIO VIL 
Anno J48J. 22. Jun. 

Slxtus IV. confirmat litteras Nicolai & Cah*xti, & conventionem (i) 
rcgum Cathoh*ci & Luiitani, qua huic aiferitur poiTeifio & quaii pof- 
ieilio in omnibus commerciis, terris, & permutationibus , iive reiignatis 
GuineaB cum fui^ mineris, feu aurifodinis, infulis de la Madera^ de Por- 
to-fanSiiy^ Deferta, de los Azores ^ Florez^ & quibufcumque aliis ab infulis 
is Canarias ultra & in confpeftu Guineas, exceptis duntaxat infulis de 
Lanxarote, la Palma^ Fnerte-ventura j la Gomera^ del Fierro^ la Graciofa^ 
ia Gran Canaria , Tenerife , & omnibus aliis infulis de Canarias . Extat 
apud eundcm Autunez ibid. Incipit KAIterni Regis . 

A D NOT AT 10 N E S. 

(i) Conventionem . Pa£li crant ante biennium in oppido Alcantara Rc- 
ges Catholici Ferdinandus & Ifabella (^) cum Luiitano, ne is oras Afri- 
cx ad oceanum luilrare , conquirere , .& pollidere prohibcrctur in poile- 
nim . Scd parum iirmam oportuit cile pacem , & pontificiam pacis confir- 
mationcm, fi verum habct Faria dum refert hoc codcm anno 1481. tri* 
ginta non minus Caileilanorum naves mcrcium caufa ad Guineas portus 
applicuiife, non ceiTuras nifi majorc PortugallicaB clailis vi conrniiifo pras- 
lio abigerentur. At eil qui de hujus fa£li veritatc dubitet (c). 

O R D I N A T I O VIIL 

ALphonfum dc Boiaiios Minoritam apoftollca inilruxit au|boritatc Six- 
tus IV. ad religionem in Canariis infuJis, & Africx , Afiatque oris 
maritimis propagandam . (^od cum incrcdibili frudu praflaret , Pontifex 
conccifit ut fcxdecim focios ejufdem Ordinis c quatuor Hifpani» provin- 
ciis in Jaboris focietatem aiTumeret, quamvis petita a praefulibus facoltas 
negaretur. Refcrt Natalis Alexander Sssc. XV. cap. 1. a. 9. 

ORDI. 



\ 



(a) Geogr. Portui^. tcm. i. paj^. 53 ^. j (c) Hiflfor. des Voi. tom. i- lih'9^ cap. i» 

(b) Mariana . Hiji.de Efp, lib. ai- cap.^o. \ pag. 5»- 

H 2 ^ ^ 



0fi OnDINATIONli 

O R D I N A T I O li. 

Anno J484. 



» • 



JOsxini II. PortugaHise Regi conceffii Pv>ntifoc , ne quiV alius Prmccps 
gofljbt al> occidente ad orrentem conquidtionem facere : utquc bcllo 
pai:(a ab alia Natione Pormgallias cederenc ^ Sic habetur apud Trevul- 
fiaoos (^)» 

ADNOTATIONES. 

Diun hax a Sede ApoftoUca impetravit Joannes , iK)n anfmadrerti t y 
inquit Author Hiftori» Generalis Navigationiun ( A ) , orientis conquifitio- 
nem fieri pofle pcr occidentem , ut deinceps pcr Magallancm apcrta Cc 
pene coc^ata via fadnm eft: quo (alvS Ordinatione prefente |us in-^ 
tcgrum CafteUanis prx Lufitanis efle poteft in oricntiem uUra & citra 
Kulippinas & Moluccas, Yide iufra Ord. 13. anno 1493^ 2j. Sept. , 6c 
Grd.. feq. Adnot. 3- 

ORDINATIO X. 

Anno i4$>3. 4- MaiU 

ALcxander VI. accepto nuntfo Chrrftophonmi Colon ccrtas fnfiilas 6c 
terras firmas invenifle (i), quas Regcs Catholici Ferdinandus &: 
Ifabella fubjicerc & ad fidem catholicam reducere propofueram, ut tantl 
iicgotii provihciam akcrlus fiilcipcrent,. motu proprio omncs inftilas &: 
tcrras firmas inventas & ihveniendas veriiis. occidentem & meridiem , du- 
fta linca- a polo ar£lico ad anrarticiun ,. ftve fint verfus Indiam, five ver^ 
fus^ quamlibet alfam partem^ qusi linea diftet a quahbet infukriun (ii)r 
quas vulgariter nunaipantiu" dt los Azores y Cahverde , cenium le»cia: ver- 
ius occidentem,^ iu quod omnes infuls & terraei firmas repertas &1 rcpe- 
riendaB a prsefata linea \cerfus occideiu:cm & meridiem Cui.), qua per 
ah*um Principem chriftianum non fuerint pofleflb ufque ad diem Nativi- 
tatis Domini groxime praBteritiun ,. a quo incipit annus prsfcns ( iv ) mil* 
kfimus-quadragentefimus-nonagefinuis-tertfus ,. quandio aliquac pracdiftarimi 
jDfularum fiierunt inventae , cum omnibus illarum dominiis, juribnfque ^ 
nominatis Regibus eorumque fuceeflbribus in perpetuiun dbnat (v)-. lUif- 
que roandat, Cvi) lU ad; praediila loca viros- probos dofitofque ad inftruem- 
dum incolas in fide & honis moribus deftinare debeaiK. Ac quibufcum^ 
quc perfonis etiam rcgalis imperfalifque digm'tatis fub excomnuinicationis 
ktas fentemiae poena (vii) ipfo fafto inciu-renda inhibet;, ne ad ea loca 
pro mercibus habendis, vel quavis alia de c^ufa accedere prasfumant abf^ 

que 

( a ), Mcm» de Trev^ ann» i7i^- artic» \ ( b ) Hijloir. det Voia^- to/Ji. i- ii^ i- toj^ 
lUiVl^ [ z. pj[^. 1.5. 



\ 



ApoiTOLiCiK. i4p. - 1500; 6t 

que Regnm C;itholicoruin licentia fpeciali . Non obftantibns G>n{litutio- 
nibus & Ordinationibus apoflolicis, cdsterifque contrariis quibufcumque # 
Ron». Anno 1493« 4* Nonas Maii • Extat in BuUar. Chemb. Incipic 

A DNOT AT 10 H B S. 

(1) Awa/i/f . .Aflr-Colonus in Novum Orbem venerit primus Europajo- 
rum, dubium eft quod Pontifex dcciderc non vult , fed fub vcrbo accepi^ 
P7uf invcnti fidem relinquit penes exponentes faftum , qui etiam poflimt 
inteUigi de inventione praemonftrata maxime cum etiam prasjaais operas 
rudimcntis tanta manct eum gloria qui pcrfecit. 

Sunt qui inventum ante Colonum pra^dicant ab Antonio Zeni Ve- 
ncto anno i^Sj. Scriptores AngU inventionem tribuunt (a) Madoc cui- 
dam Giuneti WaUiae rrincipis filio,,qui anno 1109. ad Floridam appul- 
(us ftni&2 turri totius regionis adierit pofleQionem . Eft qui ante Salo- 
monem fuiffe notum fcribat , ftatuens Ophir in Peruvio , eo maxime quia 
Ophir regio eadem eft ciun Sepharvain, Phervain, Peroiiain ut infleftc- 
re amat Joannes MiU apud Trevultianos {b). Qu« opinio minus effet 
contemnenda , fi Perfi nomen eflet moderna Novi Orbis inventione prius . 
Colonus ipfe terrx cavitates in Hifpaniola ut*ut repertas Salomonis auri- 
fodinas cffe crcdere habuit. 

Sunt qui Colonum aUenas tabulas fortitum Novum Orbem cogitafle 
credant, five confcdac atque amica manu fuppeditatac illx fint a Marti- 
no Andalouza Cantabro, ab ignoti nominis Lufitano, five ab Alphonfo 
Sznchez de Huelba in Ba^tica nato • Cun£lis feUcior extitit a Regio Hif- 
panias Senatu judicata fraus Americi Vefpucii , quem cum male haberet 
quod Ligur Colonus ctiam continentis audiret inventor, eam laudem tri- 
buc rc induxit animuitx ipfe fibi, eo fucceffu ut Novo Orbi fuo nomine 
impofito, Veteri imponere lucratus fit (c). Caufam vicit in Regio Se- 
natu contra Vefpucium Colonus, vel Coloai pofteritas; fed cum Alphon- 
fo litem habet apud fcriptores etiam nunc P. Maurillo (d) cx plurium 
quos laudat fententia pro certo habet > inventoris primam laudem Alphon- 
fo tribuendam . Ejufdem fentcntiaB cft Gomara (e). Nec abludit lU. Hue- 
tius (7), qui & Acoftam (^) & Garcilafum laudat. Et quidem non ap- 
paret qua rationc Colonus, dum tot Principum curias ciraimcurfat , fi 
quis veUet claffis adornandas fuppeditare fumptus, potuerit efle tam fecu- 
rusdenavigationis fucceffu & frudu , nifi praBluccnte aliqua unde unde habi- 
ta notitia* 

Congerit Herrera (h) plurium rationum capita, quibus in eam cogi- 

tatio- 



( a ) Mem. de Trev, anno 1711. tArt. CXXJL 

(b) %Ann. 170^. ^A. VL Vide Calmet in 
Ceyief. Dif. in Reg. Ophir . 

( c ) Solorx.. i. j. De Jur. Ind. cap. ^. an.5. 

( d ) Murillo lib. 9- Ceogr. Hiftor. 

(e) Gmara y Uift. de las Jnd. cap. 13. 



(f) Jluet tom. 1. De Dem. Ev. prop- /^» 
n. 6. pag. J09. Edit. Neap. 17J0. 

( g ) KAcoft. /. J.Jift. Nat. de las Jnd. c. i^. 
Garcii. Jiift. Ingar. cap. 3- ^ 

(h) Herr. Decad. 1. lib. i. ep. ^. e^ j* 
C^ cap. 16. 



€± 



Ordinationbs 



tationcm venire potuFt ; illis tamen (i fidcm faciunt de globi terraquei fi- 
gura , minime conficitur ad occidentem effe infiilas vel regiones opura in- 
dicarum ^ auri & argcnti , prodigas . Et tamen Colonus de regionum opu- 
lentia, nec tantum de exiitentia promifla fecit , ut ipfemet Herrera te- 
ftatur, dum ait: Holga mucho Colon de las hojuelas de oro, porque de- 
feaba que los Reies vieflen que lo havia , y que no eran vanas fus pro^ 
mejjas . M quod etiam a fociis ocprobratum efle Colono , dum fucceflus 
itincris dcfper^ri coepit , cecinit Garrara (^): Cum tamen inter nos an 
flnt dubitetur & Indi . tr Sint efto , qualefque fibi pcr fomnia vifos z=t 
Luxuriare auro gemmifque eflfulgere Duftor t=^ JaHitat. 

S\ tamen quasras, quomodo Sanchez , vel quicunque fuerit inventor 
primus de regionum opulentia certior fit faftus, ut eam notam Colono 
faceret moriturus ; difficultate caret,^ cafu vel tempeftatibus accedentem 
vidifle iaminas collo indigenarum appenfas, quales in acccflii primo vidit 
Colonus ipfe. Trevultiani {b) fabulis annumerant quod de nauta Coloni 
praccurfore prodirum eft.^ Eftque apud eofdem (c> qui putet hanc fabu- 
lam turpem efle calumniam ab Hifpanis excogitatam ad obfcurandam iti' 
ventoris exteri hominis famam. Nihil tamen Tuggerunt quo calumnia vel 
fabuJa reputari debeat^ nifi quod ahT>i fcribunt de fententia lata in Re- 
gio Indiarum Senatu . Ea vero lis pro Colono contra Vcfpucium, noa 
contra prxcurforem navicularium , dc quo non agebatur , dirempta fuit ; 
nec de Novi Orbis , fcd de continentis inventione fermo erat . 

P.^ Charlevoix , qui & ipfe dc: Trevultianis aliquandiu fuit , ait ( c/ ) 
lineam aequinodialem nimquam efle tranfmiffam a Colono: eam tamea 
tranfinittere oportebat veftigia aliena fequentcm > nam prarcurfor vulgo di- 
citiu- ad Brafilfam appuliffe. At prasterquam quod Brafilia poteft facile 
confundi cum regione propinqua ,^ maximc dum limites nondum erant con- 
ftituti V pronum eft ut homa nauticac gnarus fe duci faventibus auri^ bo- 
ream verfus permifent, ut poftea proram retorqueret ad auflrum lineam 
tranfmifTurus , ni antca quod quaerebat reperifTet^ 

P. Antom'us Maria de Lugo ( ^ ) eo- maximt conjectfle Colonum ait 
terrarum occidentalium exiftentiam , quia in Madera frequcntifTimos ex^ 
pertus erat ventos ocddentales . (^uafi non pcrffent ventorum fluenta , fi- 
cut aquarum , \n ipfa mari coniurgere procul a terra y vel quin fit ibi 
terra, unde ilant. 

{}{) A qtialibet infularum.. Eligendi copia qu« hlc a donante fit, fit 
utique dotiatario . Unde liberum efTct Regi Catholico , quantum eft ex 
pracfentc Conftitutione, lineam dimenfionis ducere centum leucis a quali- 
bet Azoriim infula: & poftquam pun£lum dimenfionis inchoaiivum excon- 
vcntione fafta in Turre Syllana anno fequente 1494. 7. Jun. , ad infulas 
Capitis Viridis determinatum cft,. potuit linea duci paftS diftantr^ ab in- 

fula 



( a ) Carrar. /. 6^ Columbi , feu De Invent. 
JV. Orb. 

(b) Mem. dt Trev. 173^.- c/f. 38«^ 

(c) 1752. ui, 19- 



(d) In Faftis N. O. anno 1500*. 
( e ) In ^ddit. ad DiSion. UiJK Portat^Ed. 
Neap. I75H- Vetbo Coloinba* 




A POSTOLICJE. I^JO. -. 1500- 61 

fula Salls, qiUB propius orientem iacet inter HeTperides; pro p«ce tamen 
jn congreflii anno 1682. in Pace-Julia celebrato propofitum «ft a Callel- 
Janis, quod punftum fi^erctur, non in Salis infula, quam olim dum lis 
erat de Moluccis practulerant Lufitani , modo averfantur, nec in infuia 
S. Antonii , qu» c«tcris occidentalior eft , & hac ratione in prajftntt 
quando lis eft de Brafilia , Lufitanis commodior ; fed in infula S. Nicolai 
inter utramque media . Difpiicuit medium hoc LuCtanis, & pronum eft 
ut & terminus quih'bet difpliceat , cum conftet dudS lineS poft centum 
leucas Alexandrliias conceftionis , addicis etiam bis centum & feptuaginta 
ex conventione TurnVSyliansB , quamvis pundum figatur in infula Hefpe- 
ridum Americas propinquiffima , parum de Brafih'a reftare Lufitanis , mi- 
nus certe quam quod occupanr, quibufcumque tabulis fides habeatur, fi- 
ve caftellanis , five hoUandis impartialibus , five etiam Lufitanis fa£i:is a 
fuo Joanne Texeira cxhibitis in congreffu. Vide infra anno ly^d.^.Dec. 
Ord. 590. 

(111) VerfHs ocddentem & meridiem . Vulgo creditur totiun orbem ab 
Alexandro per hanc Conftitutiotrem efte divifum; ita ut hemifpherium 
orientale^ qua parte chriftiano Principi non fubeftet, Lufitanis; Caftella* 
nis occidentale cederet. Falso tamen 8c temere , nam conceduntur Lufi- 
tanis bello parta navigantibus k fiata linea ad orientem & meridiem^ & 
Caftellanis ad occidentem & meridiem pariter navigantibus . Id quod ia 
citato Pacis Julias congrefTu a Caftellano Judrce Commiflario D. Ludo- 
\ico Cerdeno & Monzon fcite obfervatum eft. Nempc regiones etiam 
orientales ab alio chriftiano Principe a£lualiter non pofteflk, fi k Caftel- 
lanis rcperiantur per occidentem , ut de Moluccis & Philippinis faftum 
eft, debent Regi Catholico cedere falva praefente Conftitutione . Idem 
vcro jus in fuam vicem favet Lufitanis in infulas & terras occidentales , 
fi Caftellanos eo per orientem navigando praBveniffent . Idque magis elu- 
cet in Conftitutione data hoc anno 25. Sept. de qua infra Ord. 13. Nec 
eft abs re quod ad vitandas catholicorum Prindpum difcordias providerit 
Pontifex, ut adverfis proris hlc per orientem, ille per occidentem trans- 
fretaret, licet terminus folum pruno accedentis & occupantis pofleffione 
difcerneretur . 

(iv) ^ qno incipit anms . Incipit annus a die Nativitatis Domini ad 
diem Nativitatis «ftavam ritu ecclefiaftico prorogata . 

(v) Donat. Quanvis haec donatio vcrbo fit abfoluta, re tamen efle 
conditionatam cenfent {a) Suarez , Cardinalis de Lugo , Salmaticenfes , 
Conink, Banez, Platel. (Juia, inquiunt , conceflio quantumvis ampla & 
abfbluta fit verbo , reftricla debet intelligi ad terminos juris & asqui , ut 
in trail. De Legihtis , de Juflitia iS Jure docent : quod maxim^ verum eft 
quando per indi^nit^ donationem laederetiu* jus quod tertius aliquis ha- 
bet in re donata , ut in prssfenti fit , nam Indi etiam infideles veri funt 

domi- 



(a) Suar, D. i%. De Fid. /. i. «. 7.,, Lu- 
go D' ii. De Fid» nyKn... Sa/m. tr.^i. De- 
csL P. j- «. $.... ^mink D. x8. De fid* n* 



1^0... Dom. hanex. ^ 10. De Fid. art. 10. 
dub. 4. ConcL 5. ad 5— PiateL P, 3. cap.M. 
Sjnop/. 5. 7t ». »^1« P^S' 187... 



64 Ordinationbs 

domini rerum fuarum, nec dominio aut jurifdiftione privandi funt, utde«- 
claravit Paulus III. anno J537. i^.Maij, & i.Jua» Ord.57. 6c 59. infra 
fuo loco videndis. 

Solorzanus (^), Avendano > Dlana putant nihilominus donationem 
cffe re ficut & verbo abfolutam, neque eam excederc poteftatem Pontifr- 
cibus a Domino faclam, & adverfantes culpat Avendano quod Gonftitu* 
'tioncm quam interpretantur, non legerint • Legentibus tamen id liquido 
conftat quod nemo negat, donationi nuUam verbo conditionem efle ap- 
pofitam . Scd neque inficias ibit tetricus Avendano , donationi quibus-qui- 
bus vocibus conceptas fubeHe conditiones plures ; id quod contraftibus aliis , 
votis, legibus, obiigationibus tum adivis, tum paffivis , difpenfationibuf- 
que commune eft. 

Verum quidquid de poteftate donantis fit, de qua non- difputo, vo- 
luntatem non fuiile infidelium terras & bona abfolut^ donare Catholicis 
Regibus fuadetur i. ex citata Pauli III. Conftitutione , qua diu poft Ale- 
xandri donationem declaratur, Indos etiam inBdeles non efte rebus fuis 
privandos. Privari tamen poflent fi dominium rerum indicanim effet pcr 
antecedentem donationem -abfolutc translatum. 2. Quia id ab Alexandro 
concefliim eft, quod Regi Catholico licebat omnino . Saltem ca fuit Hif- 
panorum mens, ut refert Herrera (i), dum fub felicem Coloni reditum 
recurfus ad Pontificem parabatur. At Regi non licebat rcgionum indica- 
rum acquifitio, nifi certis conditionibus & tituli acceflionc honeftaretur . 
3. Ex ipforum Regum Carholicorum mente, qui diu etiam poft -AleKan^ 
dri donationem putarunt, res Indorum etiam infidelium ad Indos pcrtf- 
nere: idque faepe manifeftarunt legibus pro Indiamm regiminc latis. - 

Nominatim leg. 2. tit. i. lib. 4. Recopilationis Indiarum dicitur^ : 
Haia entera fatisfaccion de que ( los Defcubridores ) no les haran ( a 
los Indios ) perjuicio en fus perfonas y bienes ; y que por fu virtud y 
verdad fatisfaran a la obligacion que tenemos de que afli se haga. Et 
leg. 5. ibid. : Se efctife efta palabra Conqtii/la , porque no ocafione 6 d3 
color, paraque fe pueda hacer fuerza 6 agravio a los Indios. Et leg. 10.: 
Los defct^idores no tomen fus bienes, fmo fuere por refcate, 6 dandofe 
los ellos por fu libre voluntad. Quodfi in lege ejufdem tituli finali indici- 
tur conquifitoribus , ut terrarum pofleflionem proRege adeant, intellij^en- 
dum juxta iegem i. t. 7. I. 4. de lerris vacantibus ^ qiiales in America 
pliites erant , & modo funt : En ejias y en las demas pbblaciones tierra 
adentro elijan el fitio de los que eftuvicren vacantes , y por difpoficion 
nueftra fe puedan occupar fm perjuicio de los Indios y de los natura- 
les, 6 con fu libre confentimiento . Quod ipfum de pafcuis prafcribitur leg. 
16. ibid. 

Ex harum legum aequitate nofce quam injurius hifpano regimini fir 
fcriptor ille (c), qui poftquam retulit Puritanosbarbarorum terrulas quaf- 

dam 




(a) Sohrx.. L i, Polit. cap. ii... DianaP. 
^- /r. 4. a, 18.,. oivcnd» tit< '• Tbefaur. Ind. 
C. I. 



(b) Herr. Decad. i. lib, 2. cap. 4. 

(c) ilijhir. (T Commerce dci Colon. w-f/?^/. 
dam r fAmer. 1755. fag. 130. €r /eq. 



ApdSTOLicJi. 1450.' j^oe. 6j 

dafti pretio eoim^arafle , fubdit : Ixmge abeft ut ab Hifpanis jus naturale 
Cc obienratam ut. Cum poflent Amcricx poflefra modico pretio, malue^ 
Tunt caDdibus , & multo barkaroram fanguine comparare . Rationem fic 
Jigendi ^putrefis in machiavelifmo , cui gens fervit , & quo tota illius ver- 
titur gtihemath . Si regiminrs habenda ratio , nullum hifpano prudentius 
& JBquius. Si privatorum obfervantias , non ufque adeo puri ab injuriis 
funt Anglicani coloni : nec tantus cft Hifpanorum reatus , £i faifla non 
fom fiq^a verum exaggerentur . 

Donatio igitur eatenus a Pontifice fa£la eft R.egi Catholico quatenus 
11 bello alioquin jufto flve ad propulfandam injuriam propriam vel alie- 
nam> (ive ad amovenda impedimenta evangeh'cas praBdicationis , ad quam 
jus indefinitum habet Pontifex , Indi eflent debellandi, bellum fufciperet 
Rex Catholicus , cui potius quam a catholico regiones debdlats concede- 
rent. In idem recidit quod de concefla folum fidei & evangelii proteftio- 
ne paflim tradunt Authofes, h quibus Platelius ixasc habet (4): Alexan^ 
in VI. aliique Pontifices Indos non fubjecerunt regibus CaftelJas & Lufl- 
tan»; {td his folum conceflerunt poteftatem prasdicatores ad Indiae re- 
gna mittendi , illofque ab injuriis infidelium vindicandi , & confequenter 
eo5 ( fi ab injufta fideiium vexatione defiftere nollent ) fibi fubjugandi in 
quantum fufti id poflent fa^ere • Ecclefia quidem habet jos evangelium 
ubiaue prasdicandi) & refiflentes pfr fe vel per fuos ad officium compel- 
lendi . Sed inde folum fequitqr , iofideles pQfTe cogi indire&^ . & per acci- 
dens radone injuriarum evangelii praoconibus 6c cultoribus ab ipfis iniqu<b 
iUatarsM • 

Porro cau£is juftas bellum Indis infidelibus iaferendi , eos debellan- 
diy & confequenter debeliata poflidendi, fex enumerat acerrimus faellato- 
ran impugnator Bartholomaeus Cafas feu Cafaus Epifcopus Cliiapenfis (b) • 
j. Si chriftianbrnm terras occupant. 2. Si fidem Qirifti, templa, facra- 
xnenta, vel facras imagines peccando temerant. 3. Si CbrifU nomen , 
Sanftorum , vel Ecclefis fcienter blafphemant • 4. Si fcienter impediimt 
praedicationem . 5. Si ipfi nos aggrediantnr • 6. Ad iimocentes Uberandos ; 
quorum fcilicet lege divina demandatum eft tutanien. Ait tamen ibid. & 
iterum ad objeB. 10. Sepuhedatj majora nafci mala ex bello quam ex in- 
nocentum oppreflione: ideoque abftinendum k beUO) fi pro caufa fit fola 
innocentum liberatio . 

De cactero putat Epifcopus (c), donationem Alexandri efle abfolu- 
tam, qua Regibus Caftelte & Legiom's confertur jus imperiale fupra Re- 
ges In^arum. Cum qub, inquit, ftat quod hi maneant & fint fuarum 
rerum & regnoram domini , pendentes Imperatori tributiml aliquod ad fi- 
dei pro^dionem & re£lam guberaationem conveniens. Et ad ii. Sefulve- 
da oije0. repofuit^ mentem Alexandri fiiifle, ut Indis primo pnedicaretiur 
evangelium, deinde fubjicerentur. 

In 



iMMMMBMvMHkaflMaMMWaHaMMAn 



<a) Piat. P. 3. Sjft. c. I. jf. 7« n. a^^. {b) Cbiap. UpoU contra Sepulvtdam. 

I 



66 Ordinatxonis 

In quibus non videtur Epifcopus bcne (ibi conflare. Si enim Pontl^ 
{ex caret autlioritate adverfus infideles paganos, ut ad z.objeff. habet, 8l 
quia caret authoritate , neniinem poteft Indiarum Bjegem conftituere , 
quomodo poteft conftituere Imperatorem ? Si nequit alteri conferre jus 
exigendi tributum regale ; quomodo poteft conferre jus exigendi tributura 
imperiale? Et quare non pofTet hoc tributum vi & bello extorqueri ultra 
non folventibus? 

Praeterea inter bona regum paganorum primum eft independentia aut 
fuprematia. At huic per imperialem illam dignitatem prsejudicium para- 
tur • Igitur fi hoc bonum licet fidei gratia tollere vel ufurpare , licebit 
& toUere alia • Tandem dum facultas coaceditur , ut Indi fubjiciantur 
poft evangelium pra^icatum, eft fermo de fubjeftione voluntaria, an dc 
fubjeftione per arma ? Si primum , id ipfum licet ante evangelium prawii- 
catum , quin fit opus concefHone pontincia • Si fecundum rurfus quxricurV 
an evangelium pr^icatimi fupponatur finiul admifliim, an reje£bim? Pri- 
mum nemo dixerit , quod per fidem admiffam fiat poteftas fubjugandi pa- 
ganoS) qui fi fidei reluftarentur , fubjugari non poterant. Si fecundum , 
cur potius rejicientes evangelium praedicatum, quam impedientes prasdica- 
ri , iubjugari poffiint? Et qup jure in rejicientes evangelium non fubditos 
Pontifex poteftatem erexit? 

Dicendum ergo, conceffionem feu donationem Alexandri , & fimi* 
les, fuifle re conditionatam , ut Rex Catholicus fidei proteftor accedent6 
titulo debellaret , & debellata poffideret . Contigit ver6 in decurfu , ut ex 
injuriis evangelio, innocentibus indigenis prsfertim parvulis, &. Caflella- 
nx genti irrogatis, tituli ad bellandum & debellandum abundaverint paf- 
iim. Quodfi juftitias fines tranfgreffus eft aliquando Caftellanorum aliquis 
error fuit & fafti & privatus, nec k Pontifice nec a Rege probatus, ut 
patet cx compenfatione feu reparatione danmorum Atabalib» feu Atahuat 
fx nepti nomine Coya , diun erat Marchioniffa de Oropefa a Philippo IIL 
fzStsL in judicio , quas tunc vifa eft fufficiens , ut refert Hurtado ( ^ ) • 
Quod fi quis acqualitatem defideret in fa&a compenfatione , animadvertat 
oportet Atabalibam merito potuifle debellari , cum contra jus gentium de* 
liquit miffos idolo facrificando, & de reliquis facrificium parando, ut re* 
fert Sandoval (&.), & quia contra fratrem & primogenitum & hacredem 
regni rebellaverat (c). 

Dixerit quis, conceftionem eo fenfu fadam efTe inutilem, quiaquan- 
do fit injuria vindicanda , quivis vindicare poteft • Utilis tamen eft con* 
ceftio, tum quia novus titulus accedit aliunde exiftentibus; tum quia li^ 
cet cuilibet fas fit injuriam dum fibi aut alteri fit auxilio indigenti , diun 
fit inquam a&u loco & tempore, propulfare; cum tamen aftu non fit , 
fed periculum eft ne fiat , vel fit in loco diftante quo plures ad vindican- 
dum convenire poffimt, poteft Ecclefia alteri iprx altero provi^ciam dare'^ 
vel quia fide fanior eft, vel ad vitandas catholicorum diicordias. 

VI- J7- 

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■■ I J Wf ■ 

(a) Hurtado D. 7%. Dg Fide . f. aa. (b) Sandovalt lib. 13. Hift. Cof* F* i* l^* 
(c) /iriT* Dec. $. f. j* csf. 17* 



(Vl) mifyfu mandaf. Regem Catholiciun per hxc verba coaflitui 
Faps legatum tn fpiritualibus etiam , cenfent Ludovicus Miranda , Fr^ 
Joannes Baptifta , Freitas, R,odriguez, Veracruz, Focher , & alii apud 
Fraflb {a% Dr Garcia Perez de AFaciel in AUmoriaU fufer vatantibtis 
Adiarum qualitatem Legati fundat non tantum in Buliis Poatilicum, fed 
IQ confuetudine , dum ait : K^ M. canfiderattir in Indiis , non tantum ut 
patronusr, fed etiam irt delegatus Apdlolicas Sedis , cui Sax Sanftiu- 
tis in omnibiis caufis ecclefiafticis , tiun bullis , tum confuetudine com« 
miffie funt vicei. Idque probat ex eo quod S Pius V. ad Regem Catho- 
licum icripierit, ut pro-regibus Toledo & Henriquez quasdam injungeret 
ad evangdii prxdicadonem fpe^ntia : quod nou icriberet ^ nifl Rex ha- 
berctur pro Legata.* 

£t P. Avendano fcandahun fine caufa eo Delegati aut Legati no-^ 
mibe Principi laico attributo C^) ^ft pafTuSr Quid vero & quantum ex 
delegatione illa Regi Catholico conveniat d^ poteflate in ecekfiaflicam 
lem, ex ali^s confUtutionibus &ex legitima coi^uetudine definiendum efl r 
maxin:!^ cum Legati, qui noR emanant y fed coaflituuntur k Pontifice ^ 
dcfinitas non habeam a jure facultates y ut tradit Barbofa (c). Illud vi«- 
detur certimt^ ex eo qmod & Pkis V.. ad Regemr Catholicum fcripferit ^ 
ot quasdam ad evai^eUi pracdicationem fpeAantia admonitos vellet pro- 
xeges y noa beni inferri ab Araciele qualitatem Legati . Idem krb quod, 
ad &egem Catholicum a £L Pio V. infra Qrdr izi.j. & ad Sebaftianum; 
Portugailfx Regem Ord. 11$^.^ fcriptimi pariter eft ad pro-reges Goanumr 
& Mexicanum, ad Archiepifcopum &ad Regium ConfUium feuSenamm^ 
ut videie erit Ord«. ii}. & feq., quin ex eo cundis fit tribuenda Legatl 

Siikas;» (^od vero ex iure fcripto uoa Iiabetur^ haberi poteft ex con» 
tudine, mix coi^enda efl.* 

Cvil) Sui excommwicatunds lat^ fententue fcena^ Pcenam hanc effe per 
defitetudinem tacite abrc^atam ^ communis eft fententia apud Regii Fifci 
PatroDum FrafTo {d). Idque favet,. no» tantum Hifpams eo conveaien* 
tibus abfque fUgis Catholici licentia, quidquid dicat Soloraanus C^); f^ 
oqufcumque nationis fint ; diu enim eft k qua nemo fe putat hac cenfu* 
ra ligatum^ nemo qui ligatos cenfeat adwnas, aut id gemis poenam exi- 
gat.^ Pro ecclefiafiicis cenfuris alia media navigames arcendi k portubus 
Indianun adhibere coacli funt Reges, utinam efficaciora. 

Et de Gallis quidem fub Carolo V. Imperatore , quo temporc k re 
hifpana magis erant alienati , in cameraceniSbus^ induciis convenmm efl 
anna i55d> ne abfque confenfu Imperatoris aut Regis ejus fUit pofTent 
ad Indias navigare mercium commutandanun caufa , vel Indiarum terras 
^eaaniM conquirere & occupare . Ita referunt Fr^itas & Saadoval, quos Pe- 
tru&Bei^eron apud Trevultianos (/) accufat, quod fa&am conventiotiera 
gneca fide retulerint , qua iblum habetur ne GalUs flt liberum ad India-* 

rum 



. <a) Fraffo^.DeRig» Ind..£Atron. cap. 15« 

(b) sAvend. %AuBar* F. VIIL num \%\' 

(c) Mari. Uk. 1. fnf. Ecd.eap.t..nH*t^ 



(d) Frajfo^ De Reg.bid' Patr. c.66.n.%s. 

(e) SoIorz.tcm.t.De Ittd.Gub. l. 2. c. a5«»»71* 

(f) Mem. de Trev. 171 ^# ^rt. $$. 

l 2 




^ OriSinationbs 

rum Hifpaiiienfium portus applicare , aut in illis negotiari clam Rege 
CatlK>Iico, dmiunodo ne quod damnum paretur alio quo libitum (it vel 
commodum navlgantibus • 

Nempe conventio prout i^ Bergerone refertur, exprimit Indias Hif- 
panienfes , quas liiftorici accufati , licet non exprimant , fupponunt , cum 
conftet Reges Hifpaniarum de Hifpanieafibus tantum Indiis elfe foUicl* 
tosy cum de claudendis Indiarum portubus pacifcuntur . Extat in Jure 
Hifpano-Indico titulus integer Dt los Pajfageros , cujus , & conventionis 
cameracenfis , & ordinationis hujus pontiiicias, idem eft argumentum: in 
quo dum nuUa excommunicationis , & conftitutionis apoftolicse , ut fit 
alias occurrit mentio plan^ fignificatur , abrogatam *ufu reputari quatenus 
fententiam continet excommunicationis adverfus eo iocorum navigantes. 

(vill) Incarnatims anno 1493. Hinc elucet quod a P. Hcnrico Florez 
(^a) obfervatum eft, in ratione temporum Incarnationem faspe accipi pro 
^^ativitate, quas Incarnationis confedarium & manifeftatio quaedam eft • 
Ck>nftat enim tum ex prascedenti conftitutionis hujus contextu , tum ex^ 
rerum geftarum ordine & hiftorin^ datam effe conflitutionem menfe Ma« 
]o anno a Nativitate 1493. Si tamen annorum ratio ineatur ab Incarna^» 
tJone, qwe contigit 25. Martii, Majus ille menfis ad annum &quentem 
1494. fpedat. Pa(fim tamen in Q)nftitutionibus ApofloUcis accipitur In- 
camatio prout k Nativitate diftat . De quo vide Papebrochium ( ^ ) qui 
ait: BhIU ftridi diAas faUem nunc inchoant annos a 25. Martii . Std 
Kaec Incarnationis epocha , prout in BuUis adhibemr, non ^b Incarnatio* 
ne novem noenfibus Nativitatem prascedente, fed k die Incaraationis aiH 
niverfario tribus menfibus Nativitatem confequente: ut palam fit Bulla<^ 
rnm exemplis ibidem a Papebrochio relatis . Id quod etiam conftat novif- 
iima Conftitutione Clementis XIII. ApofloUcHm pafcendi; cum fit enint 
certo data menfe Januario anni 1765., fcilicet anno Clementini Pondfi^ 
catus feptimo , ut in textu Conftitutionis ejufdem habetur , dicitur nilii* 
lominus data anno ab Incarnatione i7^4»9 nempe fecundum ftiium nu- 
merandi Incaraationis annos k die Incarnationis anniverfario tribus men* 
£bus Nativitatem confequente; fi enim computentur ab Incarnationis die 
novem menfibus pra&cedeme , vertcbatur utique Januarius , non anni 1 764«^ 
icd i^ucntis 176^5. 

ORDINATIO XL 

Anno 1493. 4. Maii. 

T 7T Rex GathoTicus onanibus ( l ) & fiagulis grati is , privilegiis , exena* 
Vy ptionibus, facuitatibus ^ Ubertatibus, immunitatibus , Utteris, & in- 
dultis, R.egi PortugaIU« conceilis <ii) gaudere jpoffit; non obftantibus 
"^^^nriis quibufcumque . Incipit Eximie , & habetur apud Solorzanum 

tom. 



Mhvic» rM. %. mjp. Sacr. im Pr$l. Ih) Paptkpcb. 



tom. 2 . de Ind. jure , & Gubern. lib. 2. cap. 24. mim, 24. , & mcm>> 
fiit Herrera Dcc. i. lib. 2. cap. tf. 

ADNOTATiONES. 

ti) Vfmitus iy fingtdh gratih . Hinc infert D. Abreu (4), Rcgi Ca* 
diolico jus competere patronatQs in cunftts Hifpa&ienfium Indiarum Ec« 
cleiiis, quia ELegi Portugallias in regionibus Cux demarcationis jiis patro-^ 
natfis conceflum efi a Calixto III. 15. Mart. 1455. Hanc Calisai coofti-^ 
tutionem de parconatu alias non vidi citatam : nec meminl quod conti* 
neatur in Formiila Jnrawenh d miffianariis tx pr^fcripto Sctm. PortHgaUiai 
fn^iandij ubi-citantiu* ali» cjuldem argumenti. Forte Tcfpicit Abijeu ad 
Cooftitutionem Calixti fupra Ord. VI. relatam , cujus intcgcr tenor efl: 
apud ibi citatiun Antunez . la illa tamen nihil de jure patronatus habe-* 
tur; ied Turifdi&io & fpirkualitas concedJtur, non B^gi, fcd Militias ^ 
Qidini Chrifti, non in regionibiis inAe^nite portugalliras demarcationis ^ 
kd ^ capitibus BoKoJar & de Non , ufque per totam Guineam & ultira il- 
lam meridionalem plagam ufgue ad Indos. Qi^odfi poteflatem in (jplritua- 
ybus cQriiprehendere velis jus patronatus., & competere Regi cx quo deve* 
ntt Militias & Qrdinis Chrifti Magifter, non folum patronatus^ fed omni* 
moda poteftas & jurifdi^io in fpiritualibus , quarum ut jcapax , ex conmxu- 
aicatione pra^ata R.cgi Catholico eflet prasftanda. 

' Aliam efTe concelfioncm fadam Magiilro Qrdinis Chriili ad fus j>a- 
^ODatus propius accedentcm , ^^c^^^u]^ ^x ^ quod PhJipjms IIL Hiipa* 
nis flc Portugalliae R.cx circa annum 2620.9 :jam conftitutis epi^qpati* 
\m ajdbat, ut refert P. Cordara (Oi ^ ut Magiftro Ordinis de Chr^- 
flo jus e(fe ab Apoftolica Stde conftituendi Jegitimos neophitorum paro- 
dios. Qtiidqiiid /de hoc fit, jus patronatus in indica ditione certum ha« 
kt fLex OthoHcus ex conftitiutione Julii II. , dequa fuo loco. Eftqueno* 
riflime recognitum i Benedi&oXIV- in Concordato ^umi 175^* 20« JFcbr« 
obi declaratur , in regnis Granatenfi & Indiarum aid &egem Xlatholicum' 
pcrtinere jus nominandi ad beneficia . Et in litteris Apoftolicis , quas ad 
Epifcopos recens promotos in dics expcdiuntur, dum mcntio incidit de 
regio patronatu, leinper addittir: CHi non eft hadenus derogatnm . Vide 
infra anno 2508. 28. Jul.« ^75 i* ^o- Febr. , & 1763. jS. Jul. 

( II ) Conceffis . Non additur Et concedendis , ut fit aliis . Unde quas dein* 
fct^ &egi Portugalliie cpncefla ilnt j guantum eft ex prsfente Conftitu- 
tione y xommunia non funt . An ver6 fundamentum babeat ^liundc 
ejuimodj conunu&icatio , ut quas indias oriencali jconccffa iunt privilegia , 
«a iibi Qccidentaiis vendicari poifit) dubium eft dc quo infi:a anno i57P# 
20. Fcbr. 



OR- 



i»« I " ^'* ■ ■ 



t. 



U) 'Jbru^^ Dilai Vaeaates de Ini.Jlrtk. 1. P^ 1. (b) Ordara, Uffi' «fpc.^. tartyi^f. »f ju 



70 



O R D I N A T I O N B S^ 



ORDINATIQ XII. 

PBofl inflituitur Papx Vicarius ih Novo Orbe: qud cum duodedim 
A fbciis datus eft Colono comes in fecunda navigatione, ut rem chri-^ 
lUanam intcr indigenas promoveret. Ita D. Francifcus Lopez de Goma* 
ra, qui ait (4.) Vicarii focios fuifle clerico&;, quos Herrera (h) apKllat 
religioros', regularos ihtelligens- . Hfc eft Bernardus iOe Buit^ feu fioil , 
ex Benediftino monacho Montis-5errati fa&us de Ordine Minimorum ^ . 
qui apud Trevultianos (c) nominatur Indiarum Patriarctia. Cert^ facuk 
tatem habuit cenfuras fulminandi , contra G)l6num exertam , five propter 
nimi^ feveritatem in CafleUanos milites, five ut alii malunt apud Her^- 
reragpi (d)y quia fibi ac fuis pard^ de annona providebatur .^. 

Petrus Martyx dt Angletta., five de Anghiera^^ Jamaica^ Abbas , Cc: 
Reguffi Gatholicorum Chronographu difeordiarum caufam refert in Le^- 
^att zelum, ne infulani cnuieiit«r ah Hifpanfs traftarentur ( f ) i^ Fr.JoaiK 
nes de Torquemada (/) inquit: Efttfvo el dicho Fr. Buff dos anos en Im. 
Efpafiola, y lo mas de efle tiempo fe le pafs6 en pend^fncfas con el Ai^- 
xnifante, y no ( fegun parece ) por volver por los Indios^, y procurar fii* 
libertad y buea tratamiento, fino porque c^gaba con rigc^ k los EXp*- 
fioles por males que hacian a los naturales^^ y por otras culpas que c»»- 
fnetiafk. Et admonitiones faAs ColOno de fuavitate cum militibus fenra«-* 
da 9 ad Tbrquemadx fufpicionem propius accedere videnttir . Quidquid fit , ^ 
Legatus in Hifpaniam exado biennio clim regreflus efbi. Et hic fiut ead^- 
tus priifm hujus in Novo Orbe apoflolatfli^ ; . 

De Bemardo Boil plura vide fik in Vita S. Frandfci de Paula, au-^ 
thore Fr. Ifidoro Tofcano (g), ubi dicitur propter fanftitatem & do&ri*» 
nam eledum efle Novi Orbis Apoflolum-^ Archiepifcopum ^^ Patriarcham ^ , 
& Siunmi Pontificiir Alexandri Vli in illis regibnibus ubi prima jedt fw 
dei femioav, Vicariums ac denymi pofl redimm iii Hifpaniam Epifo^ianit 
Gerundenfera.. Illud eft certunr^ dum Oceanum trajecit^ jamr mutafle cu»- 
cullum . . 

O R D I N A T I a^ xiii:. 

Anno 1493* 2;. Sept..^ 

DOttatia Alexandri VL, de qua fupra QRh X.' adr omnes fic fingutasr 
infulas fic terras-firmas , qus naviganda Yt\s itinerando occidentem 
tersib vel meridiem, fmt vel fuerint, five in partibiir occidentaliinis , vei 
kneridionaIibu9s fic orientalibus,^ & Indie (i):exiftantt eMHendirari. Inhi- 

betui^ 



(a) QomMfM^^ Hifi. di la» htdi CMp. »o- 
tb) Uerr. Dic^ »• lik» s^ cap, s« 
fc) Mem. -dt Tttv^ uj^t. %Art* itt.. 

d) Herr* ioc. citi cap. i».. 

e) Fetr. Mtrtjr apmi SolotM tom i. Dt 



I 



Indiar, jar» Hlt.' 5. cjfpi s. num. s^» 
. (f) Torqmtm. lih it. Aknarcb. Ind^cap.^. 
i {% > Vitm di S* fr. di eaola^ L $. cap. 10« 




A P O S T O L I <A. 1450. 1500. 71 

pcrilbois fiib czcQmmiimcatioiiis latx feDtendc pce- 
m, ne td ptites praDdiftas ad navigandum , vel pifcandmn, vol UKpuim- 
^mn iir vel miticre pnefiimant (11) aUque Ucentia Hirpanianim Rj^is • 
lncipit DtuUim , & habetur apud Soloizanum toiXL 1. De IiuL Jur. 4c 
Xiiibu 1. 2. c. tf. 

A D HO T AT 10 N E S. 

(1) Orienialihu tf hdU . Hinc amplius ehicet , quod fupra Oid. X. 
«clfafevatiim eft^ mentem Alexandri non (uifle orbem bifariam divideic » 
m pais orienulis Portugallis, occidcmaiis Cafteilas cederet, cum Caflcl- 
4aiiB ccmoedantur in orientalilMis etiam & in India per oocidentem & mc- 
ridiem reperta . Gujus vulgaritatis inexcufabilior cun^is eft Solorzanus (a) ^ 
peoes qnem folum, quod fciam, eft textus praelentis Conftitutionis • Nc- 
opc animnm eo magis indmdt Aiexander ut impoiitum eft Brietio <^)y 
vgsrc punfium sd lineam primi meridiani ducendam, de quo nulla tunc 
*erat cogitado ^ &d figere pundum ad lineam ex qua liberum eflet Cafl^ 
.lanis nayigare Sc conquirere. Fixumque fuit, non poft tercentum lencas, 
nt volt Brietius: non poft tercentum & quadraginta, ut habet Solorza- 
ODS , fed pc^ centum > ;nam additio leucarum bifcentum & feptuAginta 
poft primas centum ^ non ab Alexandro fafta , ftd ex partium conventio- 
nc, nt fupra diftum eft, & confl:abit aimo fequente. 

(u) Fr^fimant abfqne liatuia. An mare ftt lii^emmy an jurc ^^miaii 
daufiim^ m iine iicentia transfretari nequeat , lis eft famofa inter Gro» 
thmi Batavum & Seldenum Anglum de qua mentio fit apud iVevultia* 
HQi (c^). Si textus amas, vide Solorzanum (d). Sed lis eft non textuum 
«ogeric fihituca. Amiis difcufla eft aliquando Batavis prsdip navali de- 
Cfirtantibus & Anglis, quibus in caufa fwcumbentibus & fuhmerfis, vidor 
qufi pro fimere ludicro cecim't cr Summa tenent Batavi y tefieant ima 
^mpam Angli. a Divifum imperium lic )uvat effe maris. ts 

O R D I N A T I O XIV. 

Anno 1494. 7* Junii. 

DEnu^ decemimr , unde liceat Caftellanis & Lufitanis navigatio . Au- 
thor cft Fr. Dominicus Texeira Auguftinianus in Vita D. Gomezii 
Freiri dc Andrade Senioris (r) fcribens: DuBa iinea ab infula S. AntO* 
-nii una cx iis quse nominantur de hs Azoresy ut ab Alexandro VI. de- 
<retum erat duabus BuUis, alia data Majo 1493*9 alra 7. Jul. I494.> 
per iecnndam additis Pormgallic tercentom leucis ad occafiim przter cen« 
cum illas qi» concedunttir in ffima . Texeira fequitur a longe Maria* 
nam (/) in Hiftoria hifpanic^ fcripta dicentem: hffidto de las navegar 

cio- 

(a) SohrKm lib, i. cap. 6* n. €$• 1 (d) Soiarxml. $. dc hfd.jMr» e* s.sn. if. 

(b) Britt. sm. 1495. | (e ) TexrirA^ P. »• //i* i- n. iii. p. 174. 

(c) Abm. de Trev. 171^* ^A. $$• I (f) Mm* lih^ *€. cap. $. 



s 



^t P R D I NF A r J 6 Nf * ff 

crones de Cblon y de Americo cierta differencia entre Caflilla j Portis2^ 
gal a caufa que el Portugues pretendia perteneeeUe por conceifion de los? 
Pontifices , y en particular de Eu^enio IV. todo el defcubrimiento ddl 
nuevo mimda. El Rei de CaftiUa alegaba en comra una BuUa de AIe<^ 
xandro VI., en que en el aiio de i^9l* le concedio que tirada con la 
imaginacion una linea de polo k polo cien leguas mas adelante de las 
islas Hefperides , que hor feHaman de Cabo^Verdc , todp lo que de aquellft 
linea fe defcubrieffe al poniente, fuefle fuio, y que ai Portugues quedaf- 
it todo lo demad. La qual conceflion modifico defpues eon otra Bula » 
en que mand6 que la dicha linea de k demarcacion fc fenalafle otras 
trefcientas-y fetenta leguas mas adelante ' haziaf el poniente , y efto para«- 
ue ei Brafil de nuevo defeubierto k comprendiefle dentra de ta conqui- 
a de portugal. 

Multis k vero deviant hiflorici laudati : quod malum fatis commu^ 
nt eft Europasis fcriptoribus alioquin^ eruditis , dum rebus indicanis ope- 
rantur. Infnla S. Antonii non eft una Tertiarum vulgo de los jlzores y 
fed eartun qii» k Viridi Promontorio nomen habent. Nec Alexander il- 
lam determinavit , fed determinandam reliquit unam earum, qux in ma- 
ris tradu auem fnfute Je los Azores tf de Cahoverde otcupam fitac iunt » 
Quo non ngnifkalur eafdem cfle infulas de los Azm^es ctun infulis de Co' 
hoverie jtncta Pondficrs Aiexandri mentem , ut nonnullus autumavir , fed 
aliqua indeterminate infula defignatur earum oHmium quas fub utroque 
nomine continentur , non aliter ac ft quis indeterminati loqueretur de ali* 
qua Balearium aut Echinadum infula. 

Ad centum leucas Alexandrinas primac conceffionis additas non fimt 
tercentum & feptuaginra ) ut fcribit Mariana , neque tercentum utTexeira. 
Npque in Branliam ventum erat , quando iimites prtmas concelfionis ad 
occidentem promoti funt ; nam Brafilia primum e(l inventa a Vincentino 
Vanex Pinzon pro Caftella 26. Jan. 1500. : deinde a Petro Qibral pi» 
Lufitania Z4. Aprilis ejofdem anni, nt vide apud Trevuitianos (i^), & 
prius animadverterat Dr Ludovicus Cer^eno {b). Non ergo mota eft de^ 
marcationis iinea anno 1494«) ut recens nota Brafiiia reflaret Lufita*» 
no • Nec diffenfio iila orta eft ex Americi Vefpucii navigationibus > quem 
Novus Orbis non vidit ufque ad annum 1497* vei ferius , ut notatur in 
Bibliotheca Pineiii (c>. Ac tunc quidem vifus eft ur veAor fub^ Aiphoa^ 
fo de Ojeda Caftellano , nam exploratorem non egtt nifi. fequente fxcu* 
lo. Brafiifam non iuftravit Americus ante Cabraiem pro Portugailia, ut 
impofitum eft Bergeroni {d) confundenti cum pofterioribus navigationes 
Americi aufpiciis Regis Caftellas' inftitutas . 

De Confiitutione Eugenii IV. per Marianam aUegata dubito an fxt 
per errorem pofita pro Conftitutione Martini Vr data in favorem con- 
quifitionis , non Novi Orbis diu poft reperti , & nondum- noti , feil In» 

dia- 

(•) Mem* de Trev. %AnH* 173^- ofrr 1 (d) Bergeron apud Trevult» 17 s€^%Art*iJ^*' 

(b) Cerd^o , Manifiefto Legd, CTc. 1 y$de Mafeum,M. >• Rer. JmU 

( c } Mpifme de UKUJOr.ir€* tem.%^eU^ 74* I 



Apostolica. i4yor 1500. 73 

diarom • Cujufcunque fit illa G^nftitutio , ad aflerendam Americas ditio- 
nem importunius ratione temporis adducitur quam fiStz inventio Vdfpu- 
cii • Illud non eft dubitandum , quin prasfens Aiexandri conflitutio fuppo 
fita fit, nifi error fit in data; & quas Bulla dicitur i Texeira, fiiit tao- 
tiim conventio Regum , quac ab oppido de Tord^llas famam habet j in 
qiia yra^er difta iUud cavetur ac diiponitur apud Herreram (^), ut Ca- 
flellanis integrum fit navigare re^ per maria demarcationis Lufitanic« 
8c vice verfa; utque regiones ufque ad diem vigefimum ejufdeni menfis 
Janii mtra primas bis-centum & quinquaginta de 370. leucas inventac, ia 
Lufitanias, Sc inventx forte intra centum-& vigimi reliquas , in CaftellaB 
ditionem concederent « Hoc tamen non toUit quomJnus conventio hoc die 
7. Jon. 1494« fafta inter partes, & pro BullS habita, deinceps fiierit apo- 
fioiica authoritate munita> ut alibi fignificat G6mara« 

ORDINATIO XV. 

Anno 1497* i* Jun* 

ALexander VI. Portugalliae Elegem Emmanuelem infidellhm expogna* 
tionem cogitantem & ejus basredes de civitatibus dominiifque, quao 
iUi fe fiibjicere velle contingeret, inveftit (i). Illaque prasdido Regi VU 
cariatus Chrifti authoritate donat. Inhibetque quibufcunque Regibus, qui* 
bat )w qoa^tum non foret , jubetque ne ie opponere pratfumant. Extat 
apud citatum Antunez lib. ^. De^ Donat. Eleg. cap. 8. pofl num. 89. In- 
dpit Aeffahilis. 

AVNOTATIO. 

{V)7Se fubjicm velle contingeret . Explicat Pontifex fenfum donationis ver- 
lx> tenus abfolutx , de qua iupra Ord. X. Adnot. V. , fic un jtm de con- 
ditionibus in ea implicitis . Nempe donat infidelium terras & regna, 6 
fidijici^eHnt fe , vel potius regnorum fe fponte dedemium inveftituram 
confert^ Donat) idcft> donationem v6l acquifitjonem alio titulo /uftifica- 
tam fancit, & fan£lam auftoritate apoftoiica quafi canonizat : quod pro- 
priflimum eft opus Vicarii Chrifti. Et quo fitnilrter infertur, non fiiiftra 
a Pontifice donari rem alio titulo , v. "g. jufti belli , competentem donatah 
rio^ ficnt non donatur fruftra regnum, quod fubjicere fe vult^ 

O R D I N A T I O XVI. 
Anno 1501. 15. !Nov^ 

UT Reges Catholici ab Indianun incoiis, afli^ata priiis & cum eflfe- 
ftu juxta ordinationem Dicccefanorum ecclefiis dote fuificiente ex 
regalibus bonis, decimas percipere valeant. Incipit Eximia. 

AD' 



jM— ^»« >i ■ ■<■ ' ' ■>■ 



(a ) Merr* J>ec* i. lib, ». w- »«• 

K 



74. 



OllDINATIONES 



A D NOT AT 10. 



Negat hujus Conflltutionis veritatem Do&or O>rrafco {a) Panamenfis 
Scnator, & Principis Schillacenfis Peruani Proregis Afleflbr , qui reprc- 
henditur k Solorzano quod fupinc ignoraverit extare in regiis archiviis 
originalem . Extiterit quidem ; quandoquidem id totus aflirmat Solorza* 
nus; fed jam non extat-, nam in lice liiper Indiarum decimis a tcmpore 
Solorzani orta inter Ecclefias & Reh'giones , quas Regio Senatui per fas* 
culum & ultra negotium faceflivit, faspe requifita nunquam in lucempro* 
dire vifa eft. 

Sed nec eft novum , aut praefenti Conftitutioni fingulare , quod k ta* 
bulariis difparuerit , ikm & difparuerunt alia non minoris momenti do« 
cumenta , nominatim Conftitutio Leonis X. de Patronatu , & alia de qui« 
bus Hontalba ( O • Ac de noftra quidem in memoratas litis compofitione 
fa£la per Ferdinandum VI. 24. Febr. J750. mentio fieri dicitur in omni- 
bus Ecclefiarum ere£bionibus . Etfit quidem in aliis exprefla^ut inEredione 
Mexicanenfi (c), ubi dicitur : &ecundum tenorem dvlWx Alcxandri, per 
quam Regibus Hifpanias fuit fa£la conceflio decimarHm • Meminit etiam 
exprefse Synodus Guamangana (c/) fub III. Caftilla, ubi dicitur per Ale- 
xandri conftitutionem , fadas efle decimas de Regis patrimonio , & bona 
regalia devenifle. In aliis Ere&ionibus, ut in Tucumanenfi, non fit ex- 
prefla Alexandrinae Conftitutionis mentio , fit tamen implicita & virtua^ 
lis, quatenus in illa c^ecimis non fufficientibus aflignata eft vel integrata 
a R.ege dos Ecclefias , confignari juflls ex asrario quingentis millibus au- 
reoriun marupetinorum , fcilicet in vim AlcxandrinaB Conftitutionis, qua 
id praefcribitur. 

DUBIUM EMERGENS. 

r 

Vtrum decima Jndiarum in hodierno ftatu hona fint ecclefiaflica , an 

regalia? Sive fpiritualia^ an temporalia? 

SUppono , anno J 5 1 2. §. Martii anter Ferdinandimi V. & Joannam 
ejus filiam ex una parte,-& D. Fr. Garciam de Padilla Epifcopum 
S. Dominici in Hifpaniola, D. Petrum Suarez Epifcopum Conceptionis , 
& D. Alphonfum Manfo Epifcopum S. Joannis ex alia tranfaftam eflc 
capitulationem, qua practer alia habetur (f ): J^e fus Altezas les haccn 
donacion para fiempre jamas de los diezmos, que a fus Altezas pertene- 
cen, e los dichos obifpos por fi, y por fus fucceflbres, y en nombre de 
fus Iglefias y Clerecla prometen defde ahora quc guardaran lo fufo di- 
cho (rogar a Dios por los Reies y fas Reinos) y lo adelante cantenido. 

Hanc 



. .(a) Corrajco^ ad leges RecopfL Cap.6.^.x. j (c) Ereii. EccL Mex. apud liard. tom.X^ 
mm. 14. ^. Pro conrraria. j Concilior. col. 1747. 

(b) Hontalbay Diif^minis 9. V. VideOrd. I (d) Synod. de Guamanj^a, Cap, 18. 
5^'- ' (e) sApud FraJJb^ t. i.DeFatr,c. 19- a n,^ 



ApOSTOLICiS. 1450. 1500. 75 

Hanc concordiam inquit Abreu (a), nullam efle, & apocrypham & 
falib fupponcntem. Apocrypham quidem, licet enim concordiam quandam 
hujus argumenti fe vidifTe teftetur Solorzanus, oportet efle aham ab ea 
quas vulgo circimfertur , in hac enim non extat padum cantandi divina 
officia juxta ritum Hifpalenfis Ecclefias quod illi attribuit Solorzanus • 
liHUam^ defe^ folemnitatis & cauf^ , & legitimitatis In contrahentibus 
& quia impropric nominatur in contextu tranfaSiio & concordia. Falsbfup^ 
fonentem quia fupponit, ecclefiarum erediones faftas jam efle anno 15 12. 
£andem concordiam refutari a Fraflb cap. 19. a num. i. teflatur D.R.a« ' 
mirus Valenzuela in Additionibus ad Solorzanum {b). Hoc tamen efl: 
falfum, nam ibi FrafTb late refert y tranfcribit £c explicat concordiam; 
de refutanda vero , neque v^bum . 

Impugnationes Abreiians teflimonium Solorzani occulatum non eii« 
dunt . Non prima , nam Solorzanus non teftatur , padum illud extare in 
concordia verbis totidem , fed potefl inteliigi quod extct quoad fubflan- 
tiam . Sic autem extat , quatcnus in Concordia dlcitur ; S^e el Arzobif^ 
po de Sevilla.... pueda exercer las cofas que como a Metropolitano le 
fertenecen . Ex eo vero quod Hifpalcnfis Ecclefia fafta fit indicamm me- 
tropolitana, imitanda erat in cancu ; in Ecclefiis enim denuo fundatis , 
quandiu aliud non pra^cribitur , conflat fervandos effe ritus Metropolita- 
nae, & hoc efle de juribus metropolitanis imum, ut multis exornat ibi^ 
dem Solorzanus (c). 

Neque obflat , quod difparuerit e tabulariis Concordia , tum propter 
difta fupra de Bulla Alexandri circa decimas , tum propter ea quas ha- 
bentur in Proceflu memoratae litis, feu in Memoriali , ut ajunt, AiHbnP 
aptatOj in quo f«pe fit mentio memorat» modo Goncordix, ut ibid. fol. 
mihi 97. dicitur a Caufidico Francifco Fernandez Madrigal : Annqiie fe 
ha bufcado en los libros de la dicha fecretaria (del Peru)-Ia capitula- 
cion y afliento ortogado por los Senores Reies D. Fernando y Doua 
Juana y los tres primeros obifpos.... no fe halia que efle aflentada. en 
los dichos libros, y el Lic. Antonio Leon Pinelo dice que no lo efta en 
nbguno de las dos fecretarias del Confejo , y que el original para en fu 
poder . De eadem Concordia cxtat mcntio & compendium apud Her- 
rera (d). 

jSecimda impugnatio ex capiie valiJitatis defumpta' validior non eft , 
nam contrahentes erant ex ima parte Reges , pater & filia , penes <iuos 
«rat ius omnimodum regni , jus adminiftrationis pcncs patrem , propricta- 
tis penes filiam. Ex altera erant epifcopi quotquot numerabar ea tempe- 
ftatc Novus Orbis* Neque requiras Capitulum Ecclefiarura , quae timc pri-- 
mo inftituebantur . Caufa potuit effe ut Ecclefiis & Eccleliafticis prom- 
ptius & fecurius fuppeditaretur dos&congrua fuftentatio. Ncque alienum 
eft Concordi^ y aut tiizm tranfaiiionis nomcn a conventione fada inter 

par. . 



(a) xAbreu y De las Vac^ art. 2. a n. si^s 
ib) ValenjL.sAdd$t. ad SohfKJ.^.PoU.yn.i i. 



{ t ) Solorx.. Uh, f . ?oU cap. 5 • /«^ • 
(d) Herr. 2>. 1- lih. «. cap. 10. 

K 2 



/ 



/ 



76 Ordinationbs 

partes , (in minus difcordes & litigantes , potentes faltem difcordare 6c 1n 
tigare fuper attinentia decimanun. Prasterquam quod voces illse non ad- 
hibentur in Inflrumento, fed has: CapitHlacion y ordinaciony ajjiento. 

In eodem Inftrumehto fupponitiu:, tres Ecclefias ereftas jam tunc efle, 
quarum fcilicet Paftores ibi nominantur. Diftinguenda tamen eft duplex 
Ecclefiarum ere^lio . Alia , quando in titulum eriguntur , 6c hoc jam tunc 
eile fa&um, conftat ex Epifcoporum fada jam inftitutione. Alia quando 
fcriptura conficitur, quia officia & redditus Ecclefias ordinantur & diftri- 
buuntur: quod etiani vocari foiet ere&io, maxime in jure Indico. Ejuf- 
modi ereAiones nondum erant perfe&as, fed eodem die & anno fafta eft 
prima pro Ecclefia S. Dominici, reliquas deinceps. 

Contra legitimitatem & fidem ejufdem fcripturas, uteft apud Fraflb, 
objicit ( tf ) anonymus quidam , quod videtiu* faAa Palentias y cum revera 
fa£ta fit Burgis; quod juxta iliius tenorem Reges videntur comparuifle 
t:oram Notario, quod abfonum eft; quod a nuiio fecretario legaiizata 
eft, nec contrahentium Epifcoporum figiiiis munita : quod tres Epifcopi 
fucceflbribus fuis , multoque minus Epifcopis de Tierra firmc deinceps 
creatis praejudicium aut iegem ferre non potuerunt. 

Re tamen vera nullibi fignificatur, fcripturam fa£lam effe Paientias, 
ied Burgis coram Notario Apoftolico , qui a fecretis erat Epifcopo Palen- 
tino, Regio cum exercitio confiliario, negotiis Novi Orbis praspofito , 6C 
hac ratione iibero a refidendo Palentias. In toto Concordias textu fpecies 
nulla eft, Reges comparuifle coram Notario, quafi ad ejus domum vel 
officiiun diverterint , fed Notarium fuifle praefentem cum Epifcopo Palen- 
tino, in cu)u& manibus ut ibi dicitur contraAum eft coram Reginas S^ 
cretario pro tefte cum aiiis Senatoribus: quos omnes 6c quaies maie ca- 
peret privati hominis vei officialis publici diverforium ; & commode in- 
teiiigitur quod tota res in Regia tranfacfta fit . In eodem Inftrumento di- 
citur efle fubfcriptum ab Epifcopis, k teftibus, & k Notario ipfo figiila- 
tum: quo quid aiiud requiritur ad legaiitatem &/fidem? 

Verum eft, quod in Concordia ad iitteram nulia fit memio nifi de 
Epifcopis trium Ecclefiarum, uuiia de Epifcopis continentis , nifi quate- 
nus Epifcopus S. Joannis de Pucrto Rica jurifdidionem ad continentem 
habet ei tentam . Iliam tamen ratam habuerunt juxta Cap. Ctnn fios pri^ 
dem De iis qn^ fimt d Pnelato , quotquot capituia & Ecciefiac Hifpano- 
Americanos & in Phiiippinis funt, quoad decimarum redonationem certis. 
conditionibus modificatam, ut fatis extendit ereAionum tenor. Cert^ in 
Mexicana ioc. cic. poftquam afleritur, decimas per Aiexandri Buliam ad 
Regem pertinere , additur : licet ad prasfens per eandem Regiani Majefta* 
tem ad alimenta nobis fiqt, cum his tamen qualitatibus donat^ . £t in- 
ferius dicitur, quod difpofitio erej^ionis quoad decimarum divifionem /^w- 
damentalis & quafi primaria lex elQe debet, qua omnes & fioguiae Archie^ 

pifco- 

(a) Rifp. jurid* pw el Conv. de S. xAna j Rti, Carm. de Afirx. caf. ^^ art^ >. 0. io>s. 
Vide Herreram Decad. >• lib* t. eap. la. 



AposTOLiCiC. 1450. 1553. 77 

pi£copatus fic Provincias EcclcCix Cathedrales regdntHr. Quod ere£lionis 
iUtutum cum reltquis approbatum k Sede Apoftolica fuit per Ordinatio- 
nemy de qua infra anno 1589. 27. OSt. Quod notandun^ eft pro iis qui 
beneplacitum apoftolicum requirunt ad fimiles concordras & tranfadiones ; 
quanquam (1 beneplacitum aliunde non conflaret , fupponendum eflet toc 
amiis poftquam tranfafta res eft ex do&rina tradita a Caflropalao (4) • 
£c ere&io quidem Mexicanenfis Ecclefias multo ante Solorzanum cum 
fuis ftatutis ordinata eft . Per quod occurritur diGto Anonymo afterenti ^ 
in ereftionibus fex Ecclefiarum Metropolitanarum & 32. Cathedralium 
nullam Gcri mentionem de Alexandri jBuIIa, nec per 138 annos fadam 
ef& ante Solorzani editionem* 

Suppofito ergo decimas_|ndiarum efle R.egi ab Ecclelia dotiatas , 6c 
redonatas Ecclefiis k R^ege, quasritur an fint in hoc ftatu bona laTcalia , 
an fpiritualia ? • Efle laicalia tenet Abreu Opere De VacantihHs ^ lic. Cue- 
va Senatus Indici olim Fifcalis, & lic. Cuellar Ecclefiarum partis in mc- 
morata fuper Decimas caufa patronus , aliique multi apud Fraflb {b) * 
Efle fpiritualia tenent pariter multi etiam Regalifbs apud eundem Fraflb 
ibid. Quorum fententiam prasfert Solorzanus & 'Quitenfis Auditor Lagu- 
nez (c). Eandem fuse tenet & mordicus Anonymus fupra citatus mul* 
ta mifcens caufse, cujus patrocinium fufcipit, minus neceffaria , & meri* 
16 B^egaliftis difplicitura • Rationes utrimque produdas difciuiendo referam • 

$. L 

Ratimes pro Decimartim temporalitate . 

Prima. Decims Indiarum ex quo Regi per Pontifkem donatac funt^ 
(adas funt regales, temporales, & laicales. Sed eam qualitatem retinen( 
Ecclefias redonatas. Ergo in hoc ftatu temporales funt. In majoris comr 
probationem citat Frafio multos e jure civili textus , quorum pauci funt t 
TCi. Citat P. Molina (c/) non de cumulo decimarum, fed dctertiis quas 
Hifpani vocant, docentem i. Regi donatas i^ Pontifice pra^ifas efle a fa«* 
cerdotiis & a bonis eccjefiafticis . 2. Jus illas accipiendi non effe fpiritua- 
le £c ecclefiaftiaun , fed laicum & facculare, R^egias Coronas proprium 9 
fivc appropriatum. 3. Cum concefTa fint jus iHud & bona Regi fine rc- 
ftri&ione , aut prohibitione alienationis , fa&a conceffione , non minus com- 
petere Regi de prasfato jure difponere, quam de aliis Coronas juribus aut 
rebus. 4. Qutdquid per errorem praxis obtinuerit, eos qui quocunque ti- 
tulo i Rege partem jurium earum decim^nim obtinuerint , non teneri ad 
contfibutionem fubfidii quod Regibus de bonis ecclefiarum folvitur. Citac 
Salgadum <f) dicentem: J/^/ percipiendi decixnas vei alios fru£bus ac pro*- 

ven- 



(a) O/Tup. TraB. 12. Difp.un. Punt. 15 
f, t, num. r;. 

(J>) FraJfOf Tm. k. r^tp. tf. 



(c) Laj^unex., Part. 1. De FruSiib. cap.f. 

(d) Molina, Tom. 3. De7uft.D^46i.m.9* 
(e ) Saliado i Par. uDeSupptitsC.t.n. i\im. 



/ 



78 Ordinationes 

ventus ccckGx ec^ceflum Rjegibus cfficitur regalia iffanun. Ac p iop tq c a 
cogDoicit Rcx de bis iuribus , five tra&etur de jure five de faSo • 

Mfoor propofitio noc tot allegattpnibus probatur a Fraflb, probari 
tamen poteit , quia licet venun fit aut eflet , jura r^alia £ccle£ix icdo- 
nata exmutatione perfoaas denudari a temporaliiun qualitate, & devcnire 
ecclcTiaflica , quando donauo eftabfoluta, ut tenet cum aliis Salgado (#) ; 
manent tamen fasculari a , quando doaantur in feudiun , vel adminiftratio- 
nem, vel in ufum , ita ut diredum dominium reftet apud donanrcm . 
Quod vero Gc Eccieiiis redonatx fint dedmac fuadetur i. quia Senatus 
Regius cognofcit de hujufmodi decimis , utctunque caufa tradetur, iivc 
in petitorio, iive in pofleiforiO) ut ex Covamibia teilatiur Abreu, & nc- 
tno nefcit. Cum vero non fatis conilet de fpeciali Pc^itificis ad cogno- 
fcendum delegatione aut priviiegio, dicendiun videtiu-, juriididionem fun- 
dari In bononun decimaliiun qualitate : & confequenter animum Rj^is 
decimas redonantis non fuiiTe donationem abfolutam . 

Suadetur 2«, quia pofl fa^am a Regibus redonationem ^ a fucceilb* 
ribus iibi perfuafum eil decimas ad fe tanquam bona regalia pertinere ; 
fic cnim loquunttu' Carolus L, Philippus II. & IV. in Jure Indico (^): 
Por quanto pertenecen a nos los dieznios ecclcilailicos de las Indias pOr 
concefliones apoilohcas, mandamos^ &c. £t noviflime iic loquitur Ferdi- 

nandus VI. ( c ) : Como dueno que foi de los diezmos de las Indias 

atendiendo a que eftan incorporados en mi Real Corona con pleno do* 
Nninio e independentia de las Igleiias, las que folo tienen derecho por la 
/i Bulla de Alexandro VI. citada en la ereccion de clLas a que de mi real 
erario fe les aflTigne dotc fufficiente , y fubminiilrc la congrua fuflenta- 
cion de fus miniflror. Et infra : Perteneciendo a mi real patrimonio el 
dominio pleno , ^bfoluto , c irrevocable de los diezmos de mis reinos de 
isiS Indias, como effc^los incorporados en la Regalia de la Corona por 
conceffton apoftolica. Ec licct Fcrdinandi decretum quo praedida continen^ 
tur, a Carolo III. fucceilbre anno 1755. caifatum fuerit^ nihil tamen 
declaratum pra^ato in decimas juri & dominio contrarium . Neque hasc 
procedunt ex fuppofitionc quod Burgenfis Con^ordia fit nuUa .^ut apo- 
crypha; nam in litis proceim, quas Ferdinandi authoritate per eam Ce« 
dulam tranfigebatur , faspe fit iUius mentio fine aliqua nullitatis nota : 
imo per omnia tanquam vera fupponitur. 

Secunda ratio. Jus percipiendi decimas Indiarum fascularizatum cfl, 
& fadum de regio patrimonio . Ergo etiam modo retinet eandem quali- 
tatem. Ergo etiam modo efl fasculare. Antecedens conilat ex tenore do- 
nationis apoilolics, cujus fimilitudo per omnia cum fa£la de decimisGra- 
natenfium Ecclefiarum nota eil in jure & hifloria Novi Orbis. De Grana- 
tenfi vero donatione fa£la per Innocentium VIII. fic loquitur Rex Cacho- 
licus litteris datis Murciae^i. Maji J488., quas refert Rodericus Suarez (c/): 

Sh 



(a) Salgado% F- 3. De Prot. c 10. w. 28^. 1 (c) Cedula de i^yde Febr. 1750. 

(b) Lei I. a^. i^. //^ I. RicopiL de Ind, \ (d) Rod. SuarcK^ K^IIeg. 28. initiom 



Apostolica. 1430. 1563. 79 

Sh Santitad nos hizo gracia de todo:: los diezmos , que los moros que vi* 
Ten y moraren.... ovieren de dar para que fea nueftro o de quien nos 
quis ieremos » Ubi fermonem cffe oportet^ non de decima laicali mauro- 
rum, cujus dirpofitio nihil ad Pontificem pertinebat; fed de decima ec« 
clefiaflica a mauris debita jam baptizatis. 

Primam confequentiam probat Fraffo^^); quiaRegesCatholici Fer- 
dinandus & Joanna bona regio patrimonio iQcorporata non potucrunt 
alienare in prsjudicium fucceflbrum^ quia funt dos Reipubbiicas , & quia 
Reges in auguratione jurant non alienare (^). Sed quamvis hoc verun& 
fit dc alienatione, quas per gratuitas donationes exorbitantes fit, non ta- 
men de ea quac fit per contraftum onerofum , maximc fi boni publici cau- 
fa imerveniat, aiioquin illufbrii eflent tra^tus omnes celebrati a Prin- 
cipibns ad teiminandiun lites Sc i>ella, per quos provincias & oppida de 
gente in gentem transfenmtur & alienanmr. Imo & per donationcmgra- 
tuitam alienare pofTunt Reges,H non i^datur notabiliter regniun atten- 
ta iilfus amplitudine, alioquin Rqges vaflallis eflent conditione pejores • 
Et ita docent piurimi <c), & fupponitur lege 3, tit. 10. lib. 5. Recop. 
Caflell., ubi prasfcribitur modus prasdi^te alienationis peragendac» Redo^ 
natio vero Ecclefiis ^abfolutc fa&a & effet onerofa , per quam privaren- 
tur jurc , quod nunc habent , ut fuppleatur dos ex srario y & efl talis 
per quam regnum non nimis lasderetur , prasfertim ciun de regalibus do- 
nis in Ecclefiarum dotem erogandis tantum accrefcat asrario , quantum 
de dec/mis redonetur. Unde non bcnh probatur confequentia illa ex de* 
feftu poteflatls^v / 

Ex defe£iu voluntatfs probari poteftynam cum regafia bona fint uf- 
<]ue adeo qualificata, non cenfentur alienari per donationem, nifl quate- 
ims opus efl ad .juflitiam , veritatcm , & utilitatem donationis . Ad hoc 
antem non requiritur alienatio quoad jus domim'umque , fed fat e(t quoad 
ufum, adminiflrationem , & fru^iun. Nam quoad veritatem fat eit do* 
nari frudus, qui nomine declmarum proprie inteliiguntur . Ad utilitatenf 
fat efl quod per donationem avertatur periculum ne dos defit Ecclefiis , 
& Ecclefiaflicis congrua fuflentatio : & quo dotis traditlo promptius , 6i 
perceptlo facilius fiat . Ad juflitiam , quod per pracfatam donationis mo- 
dificationem niliil depereat Ecclefias die jure quod habet m proprlis fun- 
ftionibus & officiis fpirimalibus radicatum , quodque omnes fatentur effe 
pariter fpirituale, ad alimenta ininifirorum hinc illinc fuppeditanda^ Im6 
vero fic potius confulimr prasdi^ti juris indemnitati ; quandoquidem castera 
bona r^alia undecumque provenientia obligata manent pro Ecclefiarum 
dotc, & Ecclefiaflicorum alimentis. Accedit>, eam fuifle mcntem Eccle- 
fiarum manifeflatam in Ere&ione Mexicanenfi , cujus normam fequuntur 
omnes , faltem quotquot in Nova Hifpania funt , ibi : licet ad prasfens per 
eandem Regiam Majeflatem ad alimenta fint <decimas) dmate. 

§. IL 



! 



m^ 



(a) Frajfoy Cap. i8. num. 55- I (c) ^pud tAntunex.^ lib. ^. De Don. Reg. 

(b) Ui' >. tit. ts.^artit' »• j cap. \. dn. i.EtMolin.lH Primog.Ci.n. x%. 



8o Okdination£S 

§. II. 

Rationes pro fpiritHalitaU decimarHm in hdiis. 

Prima. Quod decimas redonatas funt pro dote vel dotatione eccle* 
fiarum ; at dotis dominium per illius donationem tranfit in donatarium ^ 
ut cum a patre datur filias caufa nuptiarum. Hasc tamen ratio non per- 
fuadet) nam quod de decimis donatur funt fruftus diftributi, qui ex quo 
diilribuuntur , habent rationcm dotis donatas, & quorum dominium une 
dubio transfertur ad Ecclefiam per donatfonem aut diftributionem . . Trans» 
fertur, inquam, jus difponendi de fruftibus donatis ea ratione qua penes 
ecclefiam eft jus difponendi de frudibus beneficiorum • Hoc autem jus 
aliud eft a jure decimas in fpecie exigendi. 

Secunda . Quod decimse debentur ecclefias jure divino . Ergo non po£» 
funt fascularizari . Sed nec valethasc ratio;nam decimae debentur jure di« 
vino 6c naturali in fpecie vel in acquivalente , quatenus pro fuftentatione 
fint miniflrorum altaris. Quodfi de fuftentatione miniftrorum altaris per 
legitimam authoritatem aliunde provideatur y decimas non per Ecclefia» 
difpofitionem , fed mutatione materias de /ure divino e(& definunt . Et 
alioquin neminem poflet Ecclefia a decimis folvendis eximerd, etiam praD» 
fiita cautione de fuftentatione miniftrorum. 

Tertia. Quod Bulia Gfnas anathematizat eos aui.decimales caufas 
avocant ad tribunalia laicorum : quod fecus fieret , fi boiu eflent faecu* 
laria, aut temporalia. Sed BuIIa Coenas rede intelligitur de decimis non 
rite aHenatis ac fbcularizatis . 

Qy^rta. Qiiod decimarum in Hifpania temporalizatio fimdatur m 
fententia Covarrubiae , & hic in Molinaco authore impio . Std. quidquid de 
Molinaso fit , quamvis Covarrubias illum adhibeat teftem gallicanas pra-. 
xis {a) ^ propriam tamen fententiam & Jdecimarum temporalizationem' 
fimdat in donatione Pontificis , ut videre ibi eft . Nec is eft vir Q. Go- 
varrubias , ut in verba Molinasi juret , aut impiorum fentcntias fequi amet • 

Quinta. Jus decimale fpirituale non eflc , fuit error haeireticorum 
apud Suarez {b). Std error hareticorum fuit qui in his Viclefi propofi- 
tionibus continetur, quac funt ]6. & j8. ex damnatis: Domini temporales 
poflimt ad arbitrium fuum auferre bona temporalia ab Ecciefia : Decimas 
fimt purac eleemofinac , & poffunt parochiani ad arbitrium fuiun propter pec- 
cata fuorum pradatonun eas anferrc . Quod nihil habet commune cum cafu 
noftro. &ror etiameft nullum jusecclefias noviffe praeter quamin gratiae & 
verbi minifterio . Sed neque hocdicitur, nam prxteralia jus ad congruam 
fuftentationem cx decimis vel aliunde pcrcipiendamhabct , radicatum in altaris 
& clavium minifterio, & hac ratione inalienabfle : a quo diftinguendmn efl 
jus decimas exigcndi in fpecie , &jus difponendi de fruftibus vel bonis unr 

de- 



( a ) Covarrttb. Cap. 3 . PraH. fs Terdo qaoiUs . ( b ) Suar. Tam. x. D< BjtUg^ lib. i.cap. 9' 



A P O S T^O LI C -«. 1500. 1553. 81 

decumque in ruftentationem datis , quorum illud eft alienabile in favorem 
cjus qui ecclenam de (uo ruflentandi fufcipiat onus: boc vero integrum 
cedit miniftrorum fuftentationi . 

Sexta . Quod liber Joannis Caftillo de Tertiis in quo regalizatio de- 
findinir juftii Alexandri VIL in Indice Romano proicriptus eft . Sed pt 
TiuMna Hurtado refert Fr. Dbminicus Loftada (4), ficEpifcopus Acci- 
^ttmntlatu; k Lic. Q^iras iir^j S^ haviendofe publicado en Madrid 
en 1 6^6. ( tempore fcilicer AJocandri VIL ) por el Nuacio ei Indice 6t 
los libros prohibidos por la Congregacion de Roma con confentimiento 
del Supremo Tribimal' de U Ihquincion, en euio' Indice fe contienen lot 
libros de los Juriftas, que tratan del tribunal de las fiierzas, y de Reten* 
timu BMliarnm , ut funt All^ationes Larreas , Solorzano , Salgado , II 
slu (in his aliis eft Caftillo), el Fi&ai dei Confejo de CaftiUa fiipplic6 
id Santiffimo fuipendiefle ia profcription.- Et Sua San£htas amudt . Mitto 
cjaod «m conftat j iibrum Caftilii. profcriptum efle propter ea, qux de 
Tertitfum cofiditione , ieu quaiitate contitKt , & c[uod de Indiarum deci- 
mis fpeci«lif eft ratio^ quia fpeciali&.eft coiioeflio pontificia^. 

Septima . Q^od conceffio juris dedmandi fic xlcGimarum deckraca ef^ 
inutilis quoad jus, quia fciticet hoc eft lafvis incommtittitabile , ut deci- 
dit Rota. < r^ . Sed loquitur GLota de oonceflione faAa k Ca|»itulo iU» 
vennatenfi , non de Pontificia « £t catio , qua xlecrfio nititur , poteiik ia* 
lelitgt de jure independeote & abioluto, non de dependeote &, cum onco 
re dotandi Ecclefiam. ^ ' • ■ 

M^uMiegotium. faceflero videturOrdiaitiot, de cjua infra anno 1511^ 
8. Aug., in qua Pontifex aflerit^Epifcopis Indiaium competere decimas 
cum omni jure j^ifcopis in Cafteiks regniif cooBipetelati * Sed dc lioc ibi 
Ord« 04. Adnot. 2., & Ord. iS. Adnot. i. 

O R D- i N A T I O XVIL 
Annoiijoj. ' 2. Nov. 

COnceflk Rjc^us CaOellaB. coniirmat Pontifex • Mentio (it in Tabnlis 
ehronol(^cis Indiarum i^; Claudii Ciementis S. J. Eftque fada or^ 
^natio, fi verum habet> k Juiio IL poftridie quam eleftus eft Pontifex. 
Et pronum eft ut falutatus de more Regum Catholicorum nomine ab 
Oratore Hifpano voluntatem adverfus ^eos ofteaderet ofliciofam, quac pro 
conceflbrum confirmatione fumatur. 



OR- 



(a) LofadMy^^onoL Pptw. Itul. in tAni- 
nMiuf^Sfintra Vanefptn. 

(b) Epifc. de Guad. Fr.Mig.de S.fcfepb. 
V. Fxanc. Sadsado . - ^Bifi in NovoPrmnct. 



Proi. contra %Atagon. - 

. ( c ) Rota apud C. ietta » Tom. 4* Cow 

mem* ad QC. Up. pag. %9w 

h 



i 



,/■ 



• 



8t ^ R Df NvA T.I O N B S 



O a D I N A T I O XVUL 

Anno iJ04. itf. Nov» : :: /j 



^T^Rts epifcopatus (i) in infula HifpaBiola inftitttti fifnt^ fcilicct ik 
X H^ruguata (il), Magua^ &JBayuna. Mentiojfic in d^m tabulis , 
fc iii <Io«peiMlio Hiftariaii P« Eounaniieiis Rodirigiies S. §. ^ fineoi 
Pperis 'inTcHpti Rilncm id.Martaim y Ammmas. 



<' 



AI>HO T AT l6 KE S. 



. (l) Trar fpifcopatta. 5ive unus . Arciiiepifcopatus 6c EpifcmaCus duo ^ 
Tot csjnt cenfuit Julius 11. inftituendos precUxis annuens Ifabelte BLqgi-i 
iMB Cacholic» ad Sedem Apoftolicani deiatis , ut reiert Iferrera (4). 5ed 
quia iitterae de inftjtucione pdft obituni Regins, qui contigit j6. ^Aqt^ 
1504^ ncceptflt (untin Hifpania^^neque uUa in eis fiebat ixieatio de to^ 
defiarum patronatu^ ^lata eft estecutio jprimumi ac deincte. ixiQtatA i3£k 
^fitio connitente Rcge per fuum in Romana Gu-ia or^^orem Roxas ^ 
lit Regibus Cafteilic a£&reretur Indiaram patronatus inftar Granattiifis ^ 
iitqtie k rqgiis minifiTis iites dirimerentur de dicecefeon Ifftiitibus , de qiiit 
bus inter praslatos non conveniret , utqne aimun , metailaque, brAfile.5 ic 
margaritflt decimarentur Regi in ioiidiiiii . cum «ertits decimamm de icB«. 
quis fruftibus. Hasc Iiabet Herrera. 

Sed quid fibi nilr ifta* tertianub Ac decmurum mM poflulatio poft* 
quam Alexander Julii pnDcfecefibr cumulum totum nsaltzavera t ? For tfc 
meditabatur Rex.GathoUciis G>noordamm , quod deinceps cum primis 
epifcopis fub alia forma perfecit 9 ut iiipra rektum eft ^ idque agebar 
apud Pontificem quod poftea per aiias ordinationes & ufum firmatiun eft 
cum aliqua varietate, non cfnim tertia. deciinaiiriun part Regi pendimr ^* 
fed de tertia ^ alibi de quarta diUB no^eiw in fignum & recognitionem 
regiag protedlonis & fupremati» refervantur. 

(II) HyHgHata y JHagna \ ^ Bagmky >E& cui vifa funt hflcc nottfflUi 
epifcopatuum in partihiis . Faiiso tamea » fuHt lentm provinciantm nomind 
in Hi^aniola^ de quibus vide iofire (ML %M. mxidd i$o8. 28. Jul. 



, < 



O R D I N A T 10 XIX. 

Anno 1505. 23. Jan. 



u 



T Archicpifcopus Braccharends , & Epifcopus Vrfeenfis authoritate 
apoftohca confirment pacem (i) inter Regem Catholicum Ferdinan- 
dum i Emmanuelem Regem Portugalh», quam ipfi Reges expetebant » 
m A eertfs iods ad aiia cuique navigiire Iteerec ^ Lts^crta: erat -fiiper 



o 



(a) Herr. Dec. i. Ith. S. ca^. 15. 



■^•^^■^«■■«■'^MMMMM.M«rftev^MMHMHHa«M_«Wi*^Mi*l 



A^P OrS:tQrL hC,J%. 1500. ' 1 563. 8j 

fCfti^. tiifolts Lil^(lJ& utrjciue parti pofiti eKint Umite^ 

9d navigtn^uiQ pec oceanum . JBxtAt apud Autuna lib. 3. d^ Panatv 
E^g. <«p. ^. |»ft Bwni. iip. incipii /# fn^* __ . 

AD HOT AT JON£ S. 

( I ) Ctnfirment facnn . Paceni fcilicct feu concordiam initam in Turrd 
SyUana , quae per .KQektes it> Amqfica acqutiitiones &. progrefliis vacilla- 
kat , connitente Lufitano cia ; fuis/ finibus contiperi . Et Gc verum habet 
qood inquit Gomara (a) los Reies Catholicos con acwrdo del Papa les 
HffQik oHag %jo. kgws . Nod enim appariet PoQtificem antebaC approba^ 
Moem apoftplicam adjecifle conventioni cum iuppo£ita ilt BuUa, qiuuv 
Tcxcira patavii datam 7. Jun. 1494.: de quo iupra Ord. XI VT. 

(II) JUfamUm. Q^ iint hujus n6minis inTulaB» prorfus ignoro. Sq4 
ridetur apud Antunez, k quo textum prasTemis ordinationis accepi^ po: 
typonim errcx-em pofitum L^^fimiUas pro las JntilUs , ad cujus nominis 
Mobs xD€ns. liti^aniium erat uttdu per id tempWi nam circa HeTpciri*^ 
4es jam diu ceflaYerat lis» ac de Moluccis nondum crat mota. Quidcir^ 
ca Amilias ambre pacis hic confinxutaB , aut cpnfirmari juflx, ftatutum 
fit) pon novi. Cum tameo ab eo tempore Lufitani jus ad illas inclama-^ 
le defifrint , cognovi& videntur , non eo ufque prorendi pofle fiw d»* 
aarcttiofus fioes. 

OaDINATIOXX. 

Aimo 1506. 
.... • . ' 

AD hoc tempus refert Herrera {b) inter mandata quaBdam.BjCgi$ Ca*^ 
thoUci de reda Indiarum gubematione fpirituali illud: Que fe cum- 
plieflc el Breve del PoDceficc accrca que' fe bautizaflen todos los hijos de 
los infieks . Quid vero de hoc difficili argumento decreverit Pontifex , 
lifnquid decid^it de exquifeDdo vel de nob elpe^Undo paremum. infinle- 
laun ccmienfu , nec ex Herrerss laconifmo , nec aliunde refqire porai # 
ITide infira Qrd, 456» anno 1703. 3. Maji. Circa hoc tempus, aut noa 
imiltQ poft aonum: 1506. Card. Ximenius in Hifpania Mauros infideles. 
fuodammQdo adegit > ut ft & filios baptizari fioerent 9 jit habet Benedi* 
fttts XIV. lib. 3..*De Beatif. & Caooois- SS. cap. 17. num. 11. 

ORDINATIO XXI. 
Anoo 1506. 



IWutus eft Ordo Indicanonim . Memtnit D. Heliot , vel quifquji 
Cft antbor Oftxi$ GaUici hifiaire des Ordres twmn/UqHes (c) ubi dici-» 

tur: I 

• . ^ 

l^^limiuna^Afiir^Ii^f^u 101. | (c) Ilijlcire^^es Ordrei , tTc tom. 1. cb' 

L Z 



S4 O XtJ 1 NTA T^I-Ori^H s 

fut: hdicanortm ordinein Francircus Modius , aliique Mnflbllt ^ Autkofetf 
fljunt -efTe Carmditahi Ordinis germen , inftitutuniqui anno tjfo^. JultO 
II. Pontifice Maximo. Putat Alexander Rofl*, inditiiitl Iiidicanonim no- 
men , quia mifTionibus in Indias reoen^ inventas obeundis erat Ordo con- 
fccratus , & idololatrarum Novi Orbis converfioni -i Veftibus utebantur 
puUis & tunicis albis.Ioco manicarum apertis ad extrahenda bracbia. 

ORDINATIO XKlV 

Anno 1508. 28. Jul. 

Cfm Catbolici Reges , inquit Julius IL fgnotis «tiam terr^ crtidi v^ 
xillum inculiflent , fubjugaflenWue infulas & loca plurima , & intef 
caeteras maximi pretii fic populatiirimam im^m , illique Notanfi-Hifpanianl 
(I) nomen impofuiflent , Nos unam Metropolitanam Ayguacenfem, & 
duas Cathedrales Maguenferfi ,'fic Bayimenfem (11) £ecleuas erexknu9 \ 
hk eadem Conflitutione concedit, quoid nulltisEccIefias (iii) magnas abf* 
que expre{lb Regis confenfu conftmi facere pofTtt . Concedit item Hegi 
jus patronatus (iv), & prtBfentandi perfonas idoneas ad Ayguacenfem , 
Maguenfem, & Bayunenfem, & alias quafcumque metropolitanas & ca* 
tbedraleis ecclefias, & monafteria^ fic ad dfgniiatesiii eifdem ecclefiis poft 
i^cificales majores, fi( in collegiatis priRcipales^) fic ad qusecumque alia 
beneficia vacantia , videlicet Summo Pontifici ad confiilorialia intra aiH 
num propter longam maris diftantiam, fic Ordinariis ad inferiora benefi» 
cia, ita ut fi Ordlnarii perfbnam prasfentatam Jntfa decem dres (v) in* 
ftituere neglexerint, illam inftitoere valeat quilibet Epifcopus ad requifW 
tionem Regis. Extat apud Fraffp {a) fic apud Solorzanum (&)• Incijj^it 
IMivcrfaUs. » 

A D HOT AT 10 H B S. 

(l) thvam-Hifpaniam . Intellige Hifpanic^am ^ nam Mcxicum qtiod Nb^ 
vam Hifpanfam appellamus, nonnifi diii poft, anno 1520. per OM-tefiuni 
innQtuJr; nec fi /am innotuiffet, mfulis erat annumerandum > etiamfi^ tU-» 
qtiando InfuIflB appellentur regiones continentis long^ fitas ad occidenteni 9 
ut vlde apud Menochium in illud Ifaias ii., Ab infdis maris , ubt ait: 
Sic vocatHT Grscia^ Italia, Hifpania , fic toti occidentalis flaga. ¥x va 
cap.41.2. ait : Jnftilas vocat Inifulanos, hoc eft, gentes remotas trans 
mare fitas , quales refpeftu Judaeorum craht Grxci ,' Itali , fil Hifpani . Et 
primas poft inventum Novum Orbem relationes Infulanorum nomen in- 
colis attribuunt indifcriminatim . Et in ere^one Ecclefias Tucumanenfis 
Tucumania a S. Pio V. infulis annumeratur, ut Vide infra aniio 157^ 
J4. Ma}. Provindis dc YiKatan antequam Mexico fuit Nov« Hi(pam's 
nomen; ijed in prsefeme Ordinatione accipi pro Hifj^aniola> fuadet tun 

infu- 

I 

^) Frafct, cap.J. DiKfi,bi4-PMr. (b) Soi^x,.t9m. au JkM.S^i^^c^^^.m 10. 




A p (ys T o L r c /fi. 1500* 1553. 8j 

ialute qMlittf , ti0n quod in ea tres ecdefiac primitivx, quas per eandem 
treftiotiem eriguntur conftitutse funt. 

(II) Metr$filitanam JtygHacenfcm . Ayguacenfem Ecclefiam, aut Hyui- 
gatettfetii' ut altas ab aliis nominatur, & cui ex utroque nomen verius & 
proprius fit^ Hyguacenfem, collocat Herrera (^), quem icquitur C^harle- 
voix (^) in Xaragua ad plagam Hifpanioke occidentalem : Bayunenfem 
10 Bainoa , quas eft Guahava ad occidentem de la f^cga , ncc longe a Xa* 
ragua. Addir Herrera, metropolim in Xaragua fuifle conflitutam, quiA 
m ^jas inftite profperitate caput erat . Sed hac ratione conftituenda po*' 
tius vfdeiur iii' Hyrguei proviAcia , qtiae ad orientem & meridiem proten« 
4itar, in qua vtl juxta quam ui^ princeps San^i Daminici fita eft, St 
crat iam anno 1504. quo de erigemlis ecclefiis preces ad Pontificem de- 
lats funt. Nec eft verifimile , mctropolitanam ecclefiam fuifte confticu- 
tam in provinda y qu« maxime diftat a capitali in dirione chriftianor 
mm primana. (^odfi temporc iniidelitatfs ma/or fuit Xaraguss profper^* 
tas, jam hatc loco ceflerat anno 1503., quo Pirinceps Anacaona cum 
fegno periit , & ad principum ecclefiarum ere&ionem minima ratio ha- 
betiu- de infidelium profperitare fub chriftianis non permanente 9 vel ali6 
k chriftianis tran^ata , ut videre (vtk in ere&ione metropolis in Peruvio ^ 
non Cuzqui, ubi Regia erat Ingarum, fed in Gvitate ,Regiim Lima k 
chriftianis fundata. Minus etiam verifin[iile eft, civitati vcl provincias.S. 
Dommiei efle negatum vel Epifcopum , Bauiox vero , ubi minus erat ne* 
ctffiirfus propter'fedis metropoiitanaE;^ vicinitatem^ conceffiun. 

Crediderim ergo, Maguenfem ecclefiam in Magua, qu2 eA la ye* 
fs , Bayunenfem in Bainoa , k\x Guahava , & Ayguacenfem five Hyguat 
ceafem in Hyguei, ad quam prope/pe^at provinciam yuibs S. Dominici 
efle conftitutas ; praefenim cum rano nominls minus iaveat Xaraguse • 
Sed hxc etiam eredio, ut^& ea qu^ fada eft quatuor ante annis, exe« 
nitione dflata primum , deihde ob Indorum diminutionem , fine quibuf 
Indiarum provincias nihili funt, in alia» rautata eft. 

(III) Ecclcfias magnas. Et parvas addit Jus Indicum (c) ibi: (hie no 
fe erija Iglefia Catiiedral, jii Parroquial, Monafterio^ Hofpital , Iglefia 
votiva, ni otro lugar pio ni religiofo fiil liceiKia exprefla nucftra. Idque 
etiam exprimitur in prasfenti Julii II. conftitutione in expofitione precum 
ibi: Qiiod nuUa Ecclefia, Monafterium, aut Locus pius, tam in prsedii» 
ftts jam acqmfitis, quam aliis acquirendis infuiis & locis abfque eorunip 
dem Ferdinandi Regis & Joiuinse Rjeginac, ac Regum Caflellx & Legio* 
iiis pro toiipore exiftentium coAfenfu , erigi aut fundari fofjini . Et lic^t 
aliquando nierit permiflum erigi religiofas domos cum confenfii Prore« 
^jum , . aliorumve miniflronim^ m anno 1591. quo ii. Martii ad Guber^ 
iiatwem Tucimianiae data eft Matriti Scedula, ut poteftatem^faceret eri» 
^ndl domos jSociecitis; hx tamen permifliones revocatas funt per cita^ 

* tam 






(a) Hcrr. 3. i. /. S. r./io. (b ) Charlev. HifiQtr. de 5. Domingo . P. u Jii. s« pag» lof^ 
f c > 4ib. •• ih. €. ies^ t. Jt/fOA Indiaf. ' 



tam legcm ibi: Sin embdrgo de qiudquiera pin|ufl^n que fe ^ient^ 4t^ 
do a nueflros Virrejes , 6 otros minjflros , que ea quanto k eftQ U WVQ^ 
camos, y damos por ninguna, y de ningun valor W tfffBo. . 

Per iiasc tamen non videtur prohifaeri ofpitiom in privat# dooia. ct- 
iam cum oratorio privato <Sc interiore ubi religiofi unus & alter ^lHmx t 
non ordine & more communitatis , fed ut incolae privati , dum regiam 
permanendi facuhatem expeftant , fi nuUa extruatur monafierium ftdo^ 
]en$ fabrica, donec.a Rege probetur, juxta^ legem j. tit.- g. lib. i. Rj»* 
eop. Indiar. liiud certe pertnifium eft ab Epifcopo & GEubernatore Bor 
naerenfi in fuburbio Sanfti Petri , ut confUt eorum littoris ad ftef^ 
Cathoiicum datis i6^ fic 20* Febr. I73tf«& a Gubernacore & EpifisopQ 
Tucumaneniibus in urbe & Salvaioris de Jujui , nec improbatum ab A»- 
ditorio Platenfi , ut fSdes fit in quadam Provifione Regia data }• Jun^ 
1758. Sed & efl certum idr-effe recens improbatum novo Regii Senatua 
confulto y eo quod regia facultas ptscedere debet etiam ad, hofpitiura £c 
tefidentiam privatam. Et quidem ia caufa fundationis G)li€;gii Societatis 
in Hifpania in oppido Vitojria 9 etiam ut unus vel alter religiofus ibi< rei^ 
(ideret privatim, donec coUegialis refldeotia permitteretur, adRegem fuit 
recurrendum, qui refidentiam privatam concefCt decreto dato 3;o. Nov^ 
1737. confirmato per almd anni fequent(s 1738. 

(IV) Jhs patrwatHi. Nihil eft in regalibus Indtanun tam fan&um ^ 
^am ut jus hoc in folidum falvum fit Regi. £t quia Pontifex circa an» 
niun JJ33- Ferdinando Cortefio jus jmtrC^tQa conceflit (4) in Eccl^ 
fias , marchionatfls iel VmUc , R.ex Catholicus ufiun ; prohibuit » juiTitque 
Ktteras q^ofloticaa ad Senatum Indicum remtfti » tjuippe fubreptiti^ oib^ 
tratar, nec ^ Summo Pontifice concedendas , fi de prsjudicio. regali^ 
iliato: certior ^et faftus a fuppli$ante . 

- (v.) Intra decem dies. Et ita obfervari e Vicepatronis mandatum $(t 
ki ]ufc Indico {h)i Si los preludos ne quifkxen infUtuirlos dentro 6/t 
diez dias, recurran al prelado mas cercano^ 

ORDINATIO XXIII. 

: Anno 15 10. 8. April. 






UT Reges CafieUa^ exempti fmt k folutlone decimarum auri^ argea»^ 
tt , & aijufcumque metalli . Mentio fit in Tabulis P. Q. Qementa 
D. 3. (^oad decitnas aliorum fru^^uim Riegem non ef& exemptum dc^ 
Clarat Jiu Indicum (c): £j nHfflra vohmtad y mandamos^ que todas Um 
hacimdas y grangerias, que en las Indias tenemos y por tiempo tuvi^ 
Temos^ los officiales de elias hagan pagar y paguen- d dKwio. ilppm jr 
de la fbrma que la pagan los demas vecinos. (^anquam & hsc. loliitio 
libera efl & fupererogatoria ftame prima conceffione decimarum. RcgibujF 
ab Aiexandro VI. fafta ; ex fuppbfitione tanien redonationi^ jAn hoc 

tem- • 

(a) Bffertllerr.D.s.lib-t.c.t- (b} Ub,i.tit.cJ.ii. (f)LH. i.t>^^. l. ^f.Sfc^Jndf « 




A p o s To L I c ^« lyoo. 1563. 87 



tcmpooe inteiiw, & bteimio poft firmats » i 
ettapcioiifs deciaratiane , ttuii ne Relt de m 
<him ab idiis deeimsretur, metaliorum decima& 
Hm ocdinationem fequentem. 



:\ 



O R D I N A T I O XXIV. 
Axmo J511. 8. Aog. 

SIIppriariMr mftio Eccleftarum AjguaGenfis , Maguenfis ^ Ac Bajnmeii^ 
mi flc cx integio eriguotur tres epiicopales (i) fiib Metropolitana 
I^polcnfi I prxma in civitate S. I>ominici , fecnnda in civritate Conce* 
■tkMUS ^ufiion infiiljc, terda in loco principe tnfiibB de Boriquen, feu 
S, Jommis dr. Puerio Rico j cni poftmodum annex» fimt Margarita y & 
Ftacnrincifl» Cumana & Guayama in continente , dt liabetur in Sjrnodo im^ 
JBS DifleodBs (tf). Eadem Ordinauoiie , vel alia einfdetn datae , conce* 
dmitiir EfKTcd^iB < 11 ) ^lecinue & primltiac omnium fru^bwm cum omni« 
moda jurifiiiftione fpirimali & temporali , cunftifque iuribus dc praecini^ 
nemiis ^ ^usb Giftellx epiibopis comperant fure & confuemdine , exceptis 
anro, «rgento^ £c folfiliiius., genunis , & lapidibus pretiofis^ de ouibus 
onlbun panem Epticopis competere dedarat Pontifex. Ita habet Hene* 
ra ( ^ ) y & Compendiiim Hiftor. P. Eoun. Rodrignez S. J. 



r • 



AJ> KOT Jir 10 KES, 

(1) Tus epipmfsks. Vincrndus Petra pc^ea 5. R. E. Cardinalis (c) 
m Camminiariis ad CtmfHtutitmis AfofloUeMs habet fequentia : Tali potefta« 
le ufi fimt plnries Ronuni Pontifices n^dum erigendo Ecclefias Metro* 
politanas in civitatibus, ubi non aderant Epifcopi, dum ad fidem con^ 
Tcrfie fuerunt , ut Jn Indiis orientalibus aAum fuit; in Archiepifcopatii 
Goenfi, in occidentalibus in Archiepififiopatu S* Dominici Limam' ( cor- 
rige S. Dominici , Limano , ficc. ) feu urbis Regum , & in Mexicano , 
provinciifque Novi Orbb ; fi^d etiam in locis ubi aderant epi&opi , elf^ 
fando aliquam Ecdefiam I^ifcopalem in Archiepijcapalem . 

In ommbus cKeniplis produ&is ;j^ vero deficit CX. Autfaor , nam Ec^ 
defia Goenfi»^ & Ecciefia S. Dominici , & Limana , & Mexicana > di 
qnoiquot Metropoiitai» innt in provinciis Novi Orbis , fiidlas fiqit ardiie» 
pifoopales exepiicopalibus, utinfra fuis locis conftabit: ut appareat quan* 
tidiim faveant viri etram doftrina & eniditione prsftames rerum indic»» 
fum ifaidb« SoU S. 'Dominici Bcclefia, fi nobifcum fentias efle eandem 
com Aygnaoenfi , •■ fa&a efl in Novo Orbe Archiepifix>palis primtei ; fed 
£iftacft per creftionem modo fiippreflamy £c nunquam executioni -•man'* 
datam* n 

(n) Cm^ 

(a) Cmfl. Synoi. di Puerto Eico fuh liU 1 (b) Hetr. D. t. Ub. f. cap. t: 
^ptfL df Hmto. mmo u^;. W- ^s- | (c) C.Fitra^tommS.kdConfl.i.FiiJLn.t^: 



88 . O.K P I N^A Til a N E s 

( 1 j ) Concedmtur decima . Quid .de decitms k Julio PoQtifioe conceditor 
Epifcopis^ jQ^ab Ahtxandro praedcceflbrc jem eram in ibtidum coooeffiD 
Regi ? Potefi intelligi ^de conceilione confirmatoria y feu de confirmatfQii6 
redonationis fru^um decimalium, quam ab anno ijod., ut ex liensra 
colligere licet , meditabatur Rex Catholicus , quamque perfecit anno fe- 
quente 151;!. per Concohliam Burgii celebratani , ubi dicitur: Primera» 
mente que lus Altezas , porque los dichos obifpos tengan k cargo rogar a 
Dios por fus vidas y Reales Eftados , i por fus animas quando de efte 
niando pareferen ^ h de los Reies que en fus Reinos fuccedieini ^ . £ 4# 
los fieles chriftianosy que defcubriendo y ad quiriendo las dichas infiilu^ 
murieron , les hacen merced , gracia ^ y donacion defde aliora pan fiem« 
pre jaxpas de lo$ diezmos a fus Ahezas pertenecienter en las. dichas li^. 
Xzs^i han por bien que los lleven iegun y en la forma que k SS. AI* 
xttes pertenecen, y los han llevado por t^siiiRrflSbn h donacion que de 
cUos les hizo el Papa Alexandro VL • . It^tn^^ue los dichos obi^poiBhan: 
de llevar los diezmos conforme k la ^la concedida por N. M^ S. Ptw 
dre ( Julio IL ) 9 y "o han de Uevar diezmos ^ ni otra cofii alguna dc 
oro, ni plata^ ni otro algun minero , ni de perlas, ni de piedras pre» 
ciofas: y quelo que les pertehjeciere cooforme k la Bula, k> Ueven en 
fiiitos como en CaftiUa , y no en dinero como fe ha Ilevado alcun tiempo . 
Poteft etiam inteUigi Pontifex decimas concedere pet pndentem or-* 
dinationem epifcopis, idque ea ratione, jure, & modo quo Caftellac epi- 
fcopis competunt , fi .nollet Rex aliunde dotem ecclefus , & congruam fii- 
ftentarionem miniftris confignare , nec concordiam quam meditabatur per<- 
ficere: quod tnnc' erat integrum. Aut cert^ tandem fada eft erefiio Ec« 
defianim Novi Orbis cum claiifulis y quac funt de ftilo communi , per 
quas non derogatur jus, fpeeiale quod fi^rte in particularibus ecckfiis ob^ 
tineat. ^ 

ORDINATIO XXV. 

JUlius II. declaravit qualitatcm aut fi>rmam habitus externi coronato>- 
rum feu clericorunl : Mentio fit in facpius citato Burgenfi concordato , 
«bi dicitur; Por virtkA (1) de la Bula de R S. P. Julio IL concedida 
para ia declaracion del habito, que/han de tener los coronados , los di^ 
cbds obifpos . hagan luego la declaracion de efta numera : (^ traigan 
oorona abierta tan grande como un real caftellanb al menos, y el ca* 
beilo de dos dedos ba jo de. la ore}a , que fe algo maslargo figuiendo mut 

Sco hazia atr^, y la ropa de encima fea tabardo 6 capur cerrado , 6 
M cerrada 6 abierta qual quifiere , con tanto^^que iea la ropatan kr^ 
ga^.que al menps con un palmo Uegue al empemKdel pie, y qne aifi 
la ropa de encima como las otrai apparentes no fean coloradas, ni ver- 
des claras, ni amarillas, ni de otra color iii) deionefla. 




AD- 



APOSTOLICiS. 1500. J56J. 89 

A D NOT AT 10 N E S. 

< I ) JF» virtHd . Hinc patet , unde vim habeant Rcgum Catholicomm 

feges quie plurimas funt de retnis ecclefiafticis Indiarum , ur hasc materia 

integros R.ecopilationis titulos ablbrbeat, & totum fere librum primum , 

practer ea quae poreftatis oeconomicse propria funt . Scilicet feruntur has le* 

^es in virtute juris ecclefiaftici alicujus in decretis pontificiis, aut conci- 

liaribus emicantis, fcripti , aut ufu & confuetudine prasfcripti, in cere* 

moiiialibus , aut etiam obligationibus juftitise, vel juris divini 6c natura- 

lis, quorum executionem urget nihilominus Princeps ut plurimum rogan- 

do & hortando, interdum etiam mandando & ordinando. 

£t hinc dirimitur dubium quod pluribus alii tra£):ant , an regiae fche- 
dttte , ut appellant , de Ruego y Encargo de rebus ecclefiafticis £c fpiritua- 
Ubus ad ecclefiafticos & religiofos diredx vim habeant obligantem in 
conicientia? Habent plane, quatenus obligationem inculcant eccieHafticis 
tlfnnde imminentem. De quo vide Solorzanum {a). Nempe ELex\nomi- 
mine £c re Cattiolicus eft Adrocatus & Prote<%or Ecclefis , cu|us caufam 
tgit<i dum ecclefiafticorum canonum executionem indicit. Vide M. Hen- 
ricum Florez (A) qui in eandem rationem habet fequentia: Potefl occur* 
rere cafus quo epifcopi ad celebrandam fynodum adftringaaiur a Princi- 

pe , puta fi publicis eccleftafticoriun vitus mederi negligerent Noa 

quod ipiritualis fit regia furifdidio, fed quia juri fupremo addi&a eft ec- 
clefia? proteclio: & in illo clfu ut legum a SS. Patribus conftitutariun 
esEOcucores cperantHr . Citatque liidorum (c) & Auguftinum contra Cr^ 
feonium. 

Porro aliena non eflc a Principe Chriftiano hujufmodi officia , con- 
fiat ex provincia data per Nicolaum II. S. Eduardo Anglorum Regi, ut 
refert Ealredus in ejus Vita apud Natalem Alexandrum ( t/ ) per hasc ver«^ 
ba: Vobis vero & pofteris veftris Regibus committimus advocationem & 
tuitionem ejufdem loci, & omnium Angliac Ecclefiarum , ut vicc noftra 
cum confiiio Epifcoporum & Abbatum conftituatis ubique quas jufta funt . 
Et quoad caufas & lites ad pr^efentationes & jiu-a regii patronatus extat 
^pecialius privilegium Phih'ppo II. k Gregorio XIIL concefTum , quod 
icfert Hontalba ( f ) Para que los de fu Confejo y Camara conozcan , co- 
mo antes lo hacian y les pertenecia a los ordinarios de todas las caufas 
y Utigios, que pudieflen occurrir cerca de las prefentaciones y derechos 
dd EUal Patronazgo. 

(11) Color defhmefia. In eimdem fenfum clericorum cultum rtioderatur 
Condlium Limenfe III. ut fequitur (/ ) : HabitHs extemus clericofum 
decens fit, nihii profanum, nihil ambitiofum prasfefcrat Veftes neqii^ ver- 

fko- 



(a) Soionu T. 2. De Ind^ Jur. L 4- c. 
>a* n. 3^. 

(b) FUf Ejpana Sag* tom. 4. tr. €* c^ >• 

*• i^> cr »•• 



(c) Ifidor. I, j. /ent, cap, st* 

( d) M ^iex, Hift. Ecci. fnec. X/. c. i.art. 9» 

(e) Htntaiba^ i. V. DtBam, 

(f) C. Lim. ann. is^i.-AR.i^^^ap^ii. 

M 



po O R O I N A T 1 O N £ S 

ficolares neque fericas fint , neque aut breviores aut flridiores , nequ^ con- 
tra prolixiores , aut fplendidiores quam decet , fed pro ecclefiaftica gravi- 
tate talares. Removeantur ergo a clericorum ufu nova quacdam inventa 
jpdumentorum & ornatus, quas milites non cleiicos decent , qualia funt 
qux patrio more vocare folent Uchuguillas , polainas ^ fwieUs ^ gHarnicionei 
de feda , fajas en las manteos , alamares ^ monteras > fantMfios ^ KOfatos df 
feda^ foUages en las calzas o muslos^ amqHe fean de fom. 

ORDINATIO XXVI. 

Anno 1514« 

FA£ta efl Abbatialis Eccleda Jamaicas. Ita P. Q. Qemens in Tabulis 
Qiconol. Ind. Decad. 3. Et eil imica, quod fciam , in Novo Orbe 
£cclefia eo titulo decorata , brevl durativo . Pximus Abbas fuit Petnis 
Martyr de Anghiera five de Angieria Italus^ qui tamen ncm videtur £c- 
ckiiam fuam 9 neque Novimi Orbem nifi fcriptis falutaffe . Nec Abbas di 
renuntiatiis, nifi aliquot pofl Abbatias ere&ionem annis, nempe pofl Ca- 
roli V. in Hifpaniam adventum , ut refert Nicolaus Antonius ( ^ ) . An 
vero jure aliquo, an fola dignitate^ vel nomine hxc Ahbatia iit infUtUr 
tai ignotum mihi efl. 

ORDINATIO XXVJL 

Anno 1514. 

ERigitur prima in Novi Orbis continente Sedes epifcopalis Darienfis 
in San^ae Mariac de la Antigua. Etfi continentis pars ad ora flumi* 
nis Orinoci jam erat obnoxia Epifcopo Sanfti Joannis de Puerto RicOy fi 
extenfio jiurifdiftionis illius ad Cumanam & Guayanam , de qua fupra 
Ord. XXIV. , non fuit epifcopatfls eredione pofterior . Mcminit Herrera 9 
Decade i. lib. lo. cap. 7. . 

O R D I N A T I O XXVHI. 

LEo X. privilegia quadam conceffit primo Darienis Epifcopo Ill.Joaa- 
ni Quevedo alias Cavedo. Sed illa qusecumque fint, fuerunt perfo* 
nalia , ut fine difpendio difparuerint . Refert Fr. Francifcus Diaz in Re* 
latione Miffionnm Jndiaram occidentaliim apud Fr. Domimcum Loffada (b) * 
Etiam Praslato, cui perfonaliter concefTa funt, defuifle tempus utendi 9 
teflis efl ipfe in difceptatione habita coram Csfare cum lic. Cafas non- 
dum Epi/copo Chiapenfi fuper Indorum conditione , quam refert Herre- 
ra ( c ) . In illa fic a jebat Epifcopus : EI Rci CatMico vueflro avuelo 
mando hacer una armada , para ir k poblar la tierra firme de las In* 

dias , 

( a ) MV. ,^»t. %4fipt»d. md Bibliub. Nov. | ( b ) Lofada Cbronol. Privil. Ind. 
tom. a. pae. 3»;. } (c) Hcrr. D**' /.4- cap.\.anno 1519^ 



I 



ApOSTOLICit. 1500. . 1553. 91 

iistB , j fupplic6 a N. M. S. Piidre , me criaflfe obiTpo de aquella prime- 
ra poblacion, y dexados los dias que he gaflado en la ida y en la ve<» 
nida, cinco anos he eftado alla, y como fuimos mucha gente, y no Ue- 
▼amos que comer mas de lo que huvimos menefler para el camino , to» 
da U dtmas gente fc nos murio d^ hambre, y los que qucdamos , por 
no morir como aquellos , en todo efte tiempo ninguna otra cofa hemos 
hecho quc ranchear y comcr .... y en lo que toca a los Indios , fegui^ 
la noticia que dt los de la tierra en que eftado tengo, y de los de las 
otras tierras, que viniendo camino vl , a quellas gentes fon ilervos a na^ 

Hbrum primum de negotio geflo apud Indos, pro modeflia loqueni» 
tis di&um accipe . Secundum de Indorum ferviii natura cum moderatio- 
ne inteliigendum • Quoad primimi conflat, Epifcopi mifIionem& aliorum 
facerdotum, non fuiffe inutilem ex oomero bapti^atorum tum infantium, 
tum ^idultarum £sminarum , quem refert Herrera • Qupad fecundum j ex 
licentiati Cafas refponiione coliigitur , Epifcopum Indos fecifle a natura 
fervos fecundum fententiam Ariflotelis inirio Politicorum . At Arifloteler 
cum D. Thoma ibr poteft intelligi , & fic interpretatur Acofla (^), de 
fervitute quadam, noa herili, fed politica aut oeconomica, quatenuscon* 
gruum efl & naturas conforme, ut rudiores 4 fapientioribus regantur y 
dirigantur , corriganturque ; quod fervitutis genus cadit etiam in fUium ^ 
cum (it dominus omnium (Ad Galat. 4.). 

Hic corrigendus yenit Solorzani error pluries repetitus, tum in Politi- 
Ca , tum in Opefe latino r Ibi ib) ait : Bl Obifpo del Darien Fr. ThD« 
mas Ortir cfi aqikllas pfz^iiadas y repetidas difputas, que fobre efle pun» 
to divo con el Obifpcv de Chiapa , en pre&ncia del Sefior Emperador 
Caiios V. y de fus Confejos, fe atrevio a decir y affirmar que ( los In« 
dios) eran fiervos i naturaj contando de ellos y de fu incapacidad tan- 
tos vicios y rorpezas , que parece perfuadian fe les hada beneficio en 
quererlos domar , tomar , y tener por efclavor . Ciratque Hkrreram* (c^ 
pluribus in iocis , ex quibus error innotefbit . 

Nempe confundit Solorzanus Thomam Ortiz Dominicanum cum 
Joanne Quedo Francifcano, Epifcopum Sante Martlue cum Epifcopo 
Darienis^ difputationem habitam aano 1519., quo mortuus efl Epifcopuf 
Darienis , cum habitis diu pofl inter lU* Cafas, & Joannem Genefiumd 
de Sepnlveda v Epiftopi Darienfis difputatio cum Lic. Cafas necdum Epfp- 
fc0fc>, iiecdiair Ordinem Plssdicatomm ingreffo , iinem habuit hora bre- 
vf i.d). Nequer ufque a D0O fementie de Indorum fervitute adhsfit Da^^ 
rienfjs, quin illam aiiquando reprehenderit , ut cum Francifcus Becerra^ 
pbues maiu^ captos in Darienem afportavit anno 1515*, contradiciendo el 
Obifpo la faca de eilos, porque decia que no tenia por licito efle apro^ 

vecha^ 



m» 



Oir^ bidar» falute y lib. 3. cap.*i6. 

(b) S9l<Knu tmm alM^ tstt» ffk »• Pai. €* 
f^ty L ^* c» u 



(6-( fkrr.D* ^k^c. ^ i^ t* E^ D.f* 

/• 8. C. 10« 

(d) Bifr. D. ar. A 4« c» i» 

• . » . ' . • 

M 2 



91 Ordinationes 

vechamtento . Ex quo ciiam infertur, per conditionem a natura (cnrilem, 

2uam Darienfis Epifcopus Indis attribuit coram Imperatore, aliud figni- 
care voluifle quam fervitutem herilcm & emptitiam quam antea impro* 
baverat ipfe. 

Fn Thomas Ortiz multa Indorum vitia (4) ad Regium Senatutn 
retuht ex America redux juxta Herreram & Gomaram (i), anno ijij*, 
ut ccnfct -£gidius Gonzalez Davila, vel anno 1527. ut corrigitur a P. 
Echard Dominicano (c). Sed quocumquc ex his anno faftum fit, P.Ca- 
fas Hifpaniam non cogitavit ab anno 1522. ad 1530., quo jam Orti- 
zius Americam repetierat nimquam rediturus in Hilpaniam . Nunquam 
igitur Chiapenfis cum Ortizio de Indorum conditione congreflus eit» 

ORDINATIO XXIX. 

Anno 15 14« 6. Jun. 

COnfirmat & cxtendit Leo X. in favorem Regis Portugalli» conqut« 
flarum patronaium ad quafcumque ecclefias Africse, & aliarum pro-^ 
vinciarum ultra mare in terris acquifitis & acquirendis. Mentio iit ia 
FormHla Juramenti a miflionariis praettandi juxta decretum Seren. Portu- 
galli» iiegis . Incipit Conftitutio Dnm fidei . 

ORDINATIO XXX. 

PEr id tempus ad inftantiam Regis Lufitanias, per fuum in Romaaa 
Curia oratorem Triftanum dc Acuiia faftam , conceflit Leo ad pro- 
xnovendam in Africa & Afia religionis caufam , tertias decimarum ad ec- 
clefiarum fabricam defignatas, ac de reliquis ecclefiarum redditibus deci- 
jnam partem. Sed poft trienniiun ab exaftione ceflatum eft , crogatis k 
Clero centum - & quinquaginta mille cruciatis . Refert Mariana ^ Hift.- 
Rej:. IJifp. Ijj^ 30. cap. 23. 

ORDINATIO XXXL 

Anno J514. 2. Nov. 

GOminet donationes , conceftiones , privilegia , patronatus , & concot» 
data cum Regibus Caftelke circa conquiftas k Nicolao V. Calixtor 
m. Sixto IV. 6c aliis. Ita habetur in cit. forwHlaJuramefUi. Incipitquc 
PtMcelfe. Et Conftitatio Sixt. IV. hic infiauata ea eft forti qutm fupr» 
retuli anno 1484. 



OR. 



^^m^f"^^'^^^^^'^'^ 




(a) ViJe imfra 0x4^ 5^. (b) Hetu A|. L «. u la. QmMray r. iif. (c) EcksrJL^ r#»- 
•#. Scrift§r. O. JP. f^g. «|, ? 



Apostolic-€. 1500. 1553 



9i 



ORDINATIO XXXII. 

Anno 1516. 31. Mart. 

GOnftitutio Dum fidei^ dc qua nuper Ord. XXIX. dcclaratur. Mentio 
fit in cit. Formt^U qua tamen non cxprimitur , ncc aliundc fcir^ 
datum cft, quid contincat declaratio. Incipit Dudum pro parte. 

ORDINAT 10 XXXIIL 

Anno 1517. 

POntifex Inquifitores fecit Epifcopos Indiarum, delata in pofterum cto^ 
Sdont Tribunalis Inquifitionis. Ita P. Emmanuel Rodriguez S. J. in 
Compendio Hifioriali . Licct Herrera infra citandus dubium ingerat , an 
haec fuerit ordinacio pontificia , an Generalis in Hifpania Inquifitoris • 
ES cujufcumquc fit, non novum Epifcopis mimus eft impofitum, fed in- 
tegratum qupd habent jure communi . Id ipfum Rex Catholicus ab anno 
1506. ordinaverat, ut refert Herrera {a) . Hinc poflunt Epifcopi etiam 
poft ereftum S. Inquifitionis Tribunal caufas Indorum judicare: quamvi? 
Inquifitores in America jus dicant, ut revera dicunt , ficut & in Hifpa- 
nia, privativum refpcftu Epifcoporum . Ratio eft, auia jus Epifcoporum 
adverius Indos, quod habent legc communi , non fuit imminutum infti-» 
turione Inquifitionis , pro foh's Hifpanis feu Europacis fafta, non pro In- 
dis , ut notavit Herrera (A), & Jure Indico decernitur (c) ibi: Pof 
cftar prohibido a los Inquifitores Apoftolicos proccder contra los In- 
dios, compete a los Ordinarios ecciefiafticos fu caftigo . Et fic obfcr- 
vatur : ut apparcat Exteri nefcio cujus , quem Gumilla ^d) carminat^ 
SDQro/itas, qui fidem Indorum conccpto ex Inquifitionis feveritate me- 
tu & terrore niti cauiatur , ciun venmi fit Indorum plerofque nequc 
fi Inquifitionis tribunal eft audiviftc. Author eft Herrera (r) , Cardin*- 
lem Toletanum Inquifitorem Gencraiem hoc aimo deftinatis in Noviun 
Orbem Epifcopis provinciam dcdifte in hxrcticos & apoftatas inquircndi» 
£z quo relinquitur in medio , an Epifcopi hanc provinciam fufccpcrin^ 
jure ordinario , an delcgato . Et prpxinuun vcro eft, ut utroquc. Vidj» 
Qrd. izg. 

ORDINATIO XXXIV. 

♦ Anno J518. 24. Januar. 

ERigitur in Epifcopalem Ecclefia Yucatanenfis , alias de Coznmel , alias 
dc Santa Maria de los Remedios . Ita D. Gonzalvus dc Paz in Ta- 
buU undecim EccleTiarum Cathedralium Novas Hifpaniac. Primus Epifco- 

pus 



(a) Herr. D. i. lib. 6. cap. lo. 

(b) Herr. c. 19. Defcript. ind. Occ. 
ip) ffik, i. tf », // i^ ^CQf. Jndiar. 



( d) Gumilla , Orinoco llluflr. F. i. cap, 1$^ 
(e) Uerr. D. ». /. %p c. U, 



\ 



\ 



94 O R D I N A T 1 O N B S 

pus defignatus eft Fr. Julianus Garces , non Joanncs Garc^s ^ ut habent 
Herrera (^), & Solorzanus (A), cujus nominis fuit religiofus ejuf4em 
Ordinis cum Juliano , & coaevus in America , fed Converfus , & a barba* 
ris de Ciunana anno 15 13. occifus. Verum ereftio praefens evanuit, cui 
occafionem fecerat error putantium , Yucatanum jam hoc tempore e0c 
locum aui; regionem idoneam conilituendae Sedi. 

O R D I N A T I O XXXV. 

Anno J521. zj. April. 

RElatis conceflGonibus a Nicolao IV., JoanneXXII., Urbano V., Eu- 
genio IV. , & aliis Romanis Pontificibus fadis nonnullis tunc ci^ 
preflis Fratribus (i), qui ad terras infidelium deftinati crant, verbumDei 
proponendi , abfolvendi ab excommunicatione , baptizandi , pcenitentiam , 
^uchariiliam , extremam un&ionem miniflrandi , & Epifcopis non exifleop 
tihus confirmationis facramentum , dc minores ordines conferendi; capei- 
)as, & altaria, necnon calices & paramenta benedicendi, ecclefias velcc* 
meteria reconciliandi , eifdem de miniflris providendi; indulgentias , quas 
Epifcopi impertiendi , & ah'a quascumque faciendi , quas ad augmentum 
dtvini cultus , ad comrerfionemque infidelium ipfis viderentur expedire ; 
necnon utendi cbrifmate facro 6c oleo antiquis ufque ad tres annos cunt 
novum haberi non poffet; difpenfandi ut noviter converfi uxores kge di^ 
vina non prohibitas retinerent ; ac de caufis mafrimoniah'bus cognofcexi« 
dfi , quae ah'as ad. Summum Pontificem effent deferenda^ ; omnium fide- 
lium in terris praedi£Us exiflemium confeflfiones audiendi ; vota conunu* 
fandi, excommunicatos a canone vel alio modo abfolvendi, non jejunan- 
di & jejuniorum tempore vitas peceflaria haberi non pof&nt, & partici* 
pandi indulgentiam m terram iandam proficifcentium . fCelata edam ex« 
tenfione ab iifdem Pontificibus fa^a ut Seraphici Ordinis profeffores om*^ 
im ad dida loca tranfire volentes prasmiflis omnibus gratiis gaudene pofV 
fe&t, prout ipfis Fratribus pro Fratrum prasdidorum vita indulium erac ^ 
Joanni Clapion , & Francifco de Angehs Minoritis ad Indianas infiilas^ , 
^iafque Caroli V. provincias fe conferentibus , & ad eorum Tftam qusH 
ittOF aliis deputandis prasdiSis gratiis uti pofle , motu proprio conceflir 
1^0 X. Voluit autem ne ea quas ad ordinem & epifcopalem dignitaira» 
pertinent , uUus eorum exercere poffet 9 nifi ia provinciis ubi epifcopuft 
iKm fuerit. Non obf^antibus quibuicumque . Incipic ^Uas felicis^ Exiat io^ 
Bttllar. Roderici (c). 

A D HOT AT 10 H E S\ 

•(I> Tim expreffis fratrihtis . M ergo privilegium petfoftate qno* jmt 
diu ceffavit, maximi cum h«c lunitatio in expofitione fa£li feu in con* 

flitUr 

(a) Herr. D. L i. c 11. | (c) Roder. BuiU 3. Leonis X- ErFeracrJUk 

(b) SoiQrxi. m. 2. Pol. c. 1. \ in fine Spcculi CooJHg. 



A P O S T O L I C M. 1500. 155;. 95 

ftitutionis exordio & relatione contenta, replicetur k Leone in fua con^^ 
ceflipne iul perfonas nominat^s 6c ad quatuor aiias deputandas contrad^ » 
^anun obitu expiravit facultas. Id obfervari olim fecit D. Joannes Ce- 
vicos V^icarius Generalis Archiepifcopi Manilienfis apud Fr. Dominicum 
Loflada Ordinis S. Francifci Indiarum commiflarium ^ qui contendit ta- 
BBcn^ privilegium hoc petfonale e0e realizatum, & donatum perpetuitatc^ 
ab Adriano VL, son quod Adrianus privil^ium pt^eceflbris expre£se 
recuderit , ied xfuatenus omnimodam authoritatem , de qua fuo loco , ia* 
dcfiojte coDoeflit j quam Leo ad tunc expreflbs Fratres contraxerat. 

Sed Jioik hoc verum flt de privilegiis in prima parte pracfentis ordt* 
nationjs relatis, & de propria Leonis conceflione , in quibus exprefla fit 
peiibnarum determioatio , falfum tamen efl: de privilegiis eifdem prout 
conteatis in textenflone relata, ibi : Ut Seraphici Ordinis profeffores omnes 
6cc. tibf dicitur, omnibMS Franciicanis concedi quod qurbufdam, & prout 
qaibuiclam ad eorum vitam erat indultum . Videndum ergo eft in relatis 
Gonftittttiooibus qux privilegia fmt indefinita , nam hsc niii pofteriore 
aliquo jiu-e interciderint , qaaatum eft ex prcefenti ordinatione , fpirant 
adhuc. 

Cert^ ex Pontificibas a Leone nommatis Joannes XXIL conftltutio- 
nem fecit , five eadem fit ad quam alluditur in {^rasfenti ordinatione , 
five alia ejufdem argumenti & virtutis, qua FratribHs Minoribus in quaf- 
cumcpie mundi partes profkifcentibus pro exercltio miflionum conceflus 
fmt •ufiis furifdi^ionis quaii «pifcopalis in illis locis , ubi catholici non 
erant Epifcapi , ut funt verba Benedi^li XIV. ( 4 ) . Qiiam conftitutionem 
adhuc ufu vigere conftat ex decreto S. Congregationis ibidem k Summo 
AotbcH-e relato, edito 5. April. 1704. in caufa Marochitana Ven. Servi 
Dei Joannis de Prado , quo approbata fiiit validitas proceflus conditi i 
quodam Fr. Mathia miflionario, quanquam ab Ordinario folo conficien- 
dus erat, fcilicet quia per di&am Joannis XXIL conftitutionem Franci* 
icani in di&is locis funt quafi Ordinarii, quibus ea licent qus Epifcopis, 
exceptis quas ad poteftatem ordinis fpeftant. 

In Hiftoria G>ncilii Tridentini ( 6 ) , ubi fermo fit de opinione judi* 
cantium facultatem adminiflrandi Sacramenttun confirmationis , non pof* 
fe delegari presbyteris eam de fuo non habentibus , fic habet Card. Pa- 
lavicinus : Fu altrest 6! Adriano in cio che fcrifle avanti il pontificato » 
ma pervenuto k quel grado fegui le veftigia del anteceflbre , 6c ad iftan- 
ia dl Fra Giovan Qapion e di Frate Francefco degli Angeli ( amendue 
confeflbri di Carlo V. , e i' ultimo dipoi Cardinale ) concedette k Frati 
Minori facolta di miniftrare un tal facramento nelle Indie ove mancano 
i Vefcovi : il qWal privilegio authentico fi Conferva nel monaftero di S. 
Franoefco di Siviglia : & i , piu veramente confirmazione de' privilegi coa- 
cedati da vari Pontefici antecedenti. Et recentior quidam ^rofeffor Tirna- 

vien- 



<a)B. Xn^. M. t. 9e teatif. CTr. cap. t. (b) falavic* lih. %. num^ 17- 



9^ Ordinationes 

Vieafis P. Joanncs Baptifta Prileszki S. J. fic habct (a): De Adriano VL 
fcribit Lucas Wadingus in Annalibus Minorum , quod anno 1521. ly* 
April. ad petitioncm FF. Clapionis & Francifci de Angelis indulfcrit, ut 
'in Indiis ubi non fimt cpifcopi, faccrdotes cx ordine S. Francifci confir* 
mare pofTcnt chrifmaie ab Epifcopo confecrato , bujufque concedionis 
cxemplar authenticum in ccenobio Hifpalenfi ejufdcm Ordinis aflervari 
addit . In quibus animadverte i. Conflitutionem Adriano per errorcm at- 
tributam efie praefentem Leonis X^, qui anno 1521. 25. Apriiis vivus 
adbuc fedebat Pontifex moriturus eodem anno Kalendis Decembris • 2. Con- 
firmationis conferendac facultatem non efie Fratribus quibufcumque ad 
inftantiam duorum, qui nominantur in Confiitutione j fed motu propria 
concefiam duobus illis & quatuor aliis, quantum eft ex prasfentis ordina-^ 
tionis tranfumpto, quod ad maniun efl. An revera Qapion & de An- 
gelis Caroli V. Confeffarii , quorum fecundus biennio pofl renuntiatus 
Ordinis Minifler Generah's, deinde (^) Cardinah's cognomento de QHtho^ 
nes , Americam , quo fe conferebant , ut in textu ordinationis habetur , 
rcipfa tranfmiferint , mihi valde dubiiun efl. 



ORDINATIO 

Anno J52I. 



XXXVL 



SEdcs epifcopalis Darienis translata cfl Panamam . Memfnit Herrcra 
(c) ad marginem fcribcns: Fr. Vincentiks Peraza renuntiatur EpifcapM 
Fanamenfis . £t FrafTo inquit \ En la {^ ereccian ) de Nueflra Scnora de ia 
Antigua del Darien, que hoi efla en Panama por D- Fn Viccnte Pc- 
raza en Burgos i 1. de Diciembre 1521. Neque mukum diftat Charlcvoix 
(J). Verum HciTcra (^) ad anniun 1526. refert> Sedcm Epifcopalcm 
adhuc prarflare in Sanfl:a: Mariac dc la AntigHa^ nec a Regc probari mu- 
tationcm . In Defcriptione Indiarum occidentalium dixerat , paulo poft an- 
num 15 19», fcilicet pofl primi Epifcopi obitum translatum cfTe . CcrUl 
ante annum 1531. jam Panams fixa erat fedes (/). 

O R D I N A T I O XXXVIL 
Anno 1 5 22. 9. Maii » 

EXpofitio pcr Carolum V. defiderio promovendi reh'gionera< praefertim 
in partibus Indiarum , petitioneque fa&a ut ex omnibus Ordinibus 
FF. Mexidicantium (i), prsBfcrtim Minorum regularis oblervantias th ali* 
qui tranfmitterentur , decernii Adrianus VI. , ut omnes Mendicantes pra&- 
fertim Minores a fuis praslatis nominati , qui volucrint fponte ad Indias 
Indos convertendi & inftruendi caufa , poffmt fe transferrc ^ dum talis 

, fuffi- 



(a) PrtlesxJeiy Trad, de Sacram. w. 3S5. 

(b) yide Marc de Lisb. P. 3. Cbron, tib. 
4- cap. ^2. 

(c) Ucrr. D, 3. lib. 1. CAp^^ iS» 



( d ) Cbarlev. Hijioir. de S. Dom. lib. ^. 
pag. 43». 

(e) Herr, D. 3. /. i«. cap. 5. 
Cf} UtfK. D* \. /. 10» cap. 5* 



fbficientix {int, ut. Rcgi & IVegio Senatuj fint gratt (n)« Valt ut EUx 
nuaieiiim^airignet • Concedir^, ut prxlati Fratram, & alii quibus ipfi 
commiierint , in panibus ubi Epiicopi non fuerint crcati, vel fi fuerinc ». 
imra duas dietas (iii) ipii vel iplorum officiales (iv) mveniri non pof- 
tant y mm quoad Eratres & Religiolbs ad hoc opus depiitatos , tum quoad 
lodos ad fidem converfos, tum quoad aiios chriilicoias ad id opus eos 
imfttentes , omnimodam (v) Pontificis Suinmi aUthoritatem in utroque 
foro habeant, tantam qiiantam ipfi judicaverint opportunam pro conver-. 
fionc & manutemione indorum (vi). £t quod pra^ii^ authoritas ex« 
tendatur ad omncs a&us Epifcopales (yii) , qui non requirunt ordinem 
epifcopalem> donec^ per Sedem Apofioh'cam aliter fuerit ordin^um (viii ). 
Datom Csfarauguft^ (IX*)- ^^^.^ apud Alphonlum de Veracruz (4), 
Incipit Exponi nohis» 

A B NOT AT 10 N E S. 

(1) Ex ommbut Ordinibus Fratnm Mendicanfium . Dubttatum fiiit« an 
lilc comprehenderentur Clerici Kegulares Societatis Jefu, quia licet vere 
rt-ligioii efleiit, & m^ndicaatcs , ut declaravit S. Pius V. Conft. Dum im- 
iifejffk. 7« JuL 1571-1 Fratres audire nolebant opinione vulgi . Std quid 
quid de hac opinione fix , ip ^eadem Couftitutione Piana Fratribus, nec 
tantiun Mendicantibus^.annumerantur . Et in Jure Hifpano - Indico (^) 
extat lex ut.lequitur: Por qiu fe ha dudado, fi los religiofos de laCom- 
pania ile Jefus^^podi^n lalir a las do&rinas de.los lodios fegun fu regia, 
7 parecio que por ia Bula de Adriano VL io podian hacer como lot 
demas relipjofos ordenamos que a((i fe haga y cnmpla^ 

< li ) £7/ Aegi , iy Rtgio Senaiui Jint grati . Etiam hinc aiittioritatem ha- 
bent leges indcs, <}uibus tam multa prasfcribuiuur circa rel^iofos , fic 
comai miffiones, traiifitum, numerum, qualitates, & mioifteria, nomt^ 
natzm ea (r): Encagarmos y mandamos, que los Commiftarios^ • , haian 
dedar razon en ei Confcjo de las Indias de lasperfonas, nombres, edad^ 
naturaleza , y calidades de ios relrgiofos , paraque enticnda il fon iot 
qiK conviene para el ef&^o a que van, y fi pueden alli fer utiles^ 

(111) Intra duas dietas . J3\ctsi eft dici unius iter. Eftque duplex , vul« 
garis & legaiis. Legalis cominet vigimi-mille pafths, feu feptcm fereleu- 
cas triumlnilliarium \n ^ingulas « Conftat ex leg. i. if. Si quis cautioni^ 
tusj ibi: Viginti miliia pafluum in fingulos dies dinumerare jubet Pr^r • 
Vulg^ris dieta eft iter^4)uod uno die vulgo fit: quod varie computatur, 
nunc jpro decem icucis , nunc pro duodecim . Vulgaris dicitur xiieta cour 
trapoiitiv^ ad iegalem quamvis in legibus aliqurs fit dietamm vulgarium 
ufiis, ut ia Jure Caftelbno <(/): y que eftas dietas iean de diez leguas 
y no mas, efto esi» camino de diez borss , ut Hiipani terra itinerantes 
conummius compiita^t. , nam fpeciaie eft in nonnuUis provinciis, ut ia 

Tucu- 



*mmt 



<a) Vermcmx.^ d^*^finem SpeciiU Cdnjuf. 1 (c) Lib. t. tit. 14. Um* i- 

(b) Uk I. tit. 15. /r/. »7. 1 (d) ^.]if%<.».w. f.Hb.t. ^e^p.Cafteth 

N 



gS O !l D I n" A T I 'O 'N^VS ' 

Tucuriwinia prarfefturA «d ^liquds SffcStdk 'fex-itiille ulhAs ih fiftj^ifs dft; 
metiri feijcas : idque Terv^mr Ih tcrr» dftrrenfidhibris •, cum meScHv^Hit 
tjimt, *' Gubci^natdre VJkps homihc fit. ' : "' / '" ' '' T' 

Quando vero diud verbo , kut conftietudine liott cxprimittir , dcmi^ 
xhuhior 'fcft fehtentia, dfetahi accfpi jJro vulgari', « vdp.t^fiktij DePri^' 
khdir-ih '6. fic habente: 'loca vero inteHiguntur 'irlcfaia eidern ctirfSfe Ht 




rium cft geherale . Nihil tamen obftat quomirius , dieta :acci)pia¥ur ' 'px) JiS 
gali cum ihterfit , ut in fevoribus canonic^ ahiyiikndis . Et itk- fehtimit 
aliqui apud P. Marquez ('A). Quibilifs adcfc tu -fi' favores n iiht-, pef qild* 
jus alterius non la^atur, nec ah'quid illorum interven^iat , xpiibhs etiatitf 
in favoribus prasfcribitur refttidio., de qtio vide SMftz lib. 8., De Legi* 
bus, cap. 28. 

(iv) JpfirUm cfficiaies. Curii plurek effe poffint Eplfcbpi 'officrales fifu 
vicarii, ncrfipc geheralcs, & foraffeiv itt ipiritudibui , & in tohtentiofiS j 
quibus nunc majoresj huric hrinoreis fatfultateis i^opHJ^ ifiint v vel V^dncedl 
pbl&nt, iiofficiales ih prasfenti ordihittione fuht intelligendi , qui Bcut- 
tktis neceflarras comihuhicare pofliril jrtt* ''tfempolre vfel cafti Fratribiik ^ 
tei qui facultatein habeaht ''per fe agendf ih ipr&knVik y ifaod Fr^trfbas vA 
bomm abfentia concedjmrt quamvis vicarii foi^ahki fiht. (^bd fi bffitift- 
ies ii fiht qui ilec poflint per fe opcrari , hdc Ifiitulhltehi aCd bpctSildhhi 
j^ro ire hata conferre , illorum pr^efentia itixt propihquiras qtioad jpdbifen!^ 
Httinet, impertinens eft, ■' ■' . / 

(v) Vmmihadttm a^tharrtaiem . Quahtumvis gAiisrftlis & ihdefiniti fit 
ronceflio ha^, noh comprehendit ea quas raro d:difficri^ cohceduntur, ISf' 
talia fint ut credantur ih fpecie negairda fore-, ham regula jhrrs eftCha^;' 
81., De RegAiis juris , qkod in generali conceJfTiohe v&ii i^hiuht fei,'tjlh§ 

?uis hon ieflet in fpecie concejfnrus . Et ita cehfet Fr. Jo&ihnW Baptrtti 
dinorita (^), cujui verba funt : PH^ iUa yerbz Omhihidiiam auHWHirteiA 
toon wtiixt ihtdligehduhi quidquid Papa poteft.r: Sed- flii ihtfefligft qiiafe 
conimuhiter Pajpa fuis legatis commendat, & caqhiab noh fehipcr fcd Ali- 
ijuando cbmmittit, qusb viri cordati judicabunt ih tiartfcuterii ut abfolvc- 
re ab excommunicatibne BuIIas Gtenas Domini; difpchfarc ih yoto.cafti- 
tatis, & in impedimentis matrimonii dc jii^c fiumano; Hacc 8c fimilii 
abfque dubio cohceduhturi quia hisbc cbmmitti fdent liegat is^ & fibjwB ihi 
diget hkc Ecclefii huiufriibdi ftchltatfehi ad hiihuni i^bere .' 

( VI ) OpporhndM pro converfione & hfankieiiiiofie fridorstht \ V^ ykdM^ 
(profeqiiitur iderii ^uthoi") feflfct utile alicui kd yiikndixm pcctatiita, «i 
^ius diiigat mihiftrbs cvan^blii , & ht cjufcthis ^liitni a^at dihi cdnjugb * 
ijite caufe non fufficehtht ad utcndtim hic'fattiltai€ thhi &atribUi; V« 

cum 



i 



( a ) Sfmcn MsrqueK S. J;. lib. t.- BraftlU 
T,mtif. Z>. 4«/- 7- ^ide xAx.ehed. in ifi.zo. /. 7. /.i . 
Becop. , & Greg. Lop. in Itg. \. tit. li. fart. %. 

m 



(b) Fr. jMMnB. in i44ver, pro Confef. U* 
dor. foU ij^. . . . /» » 



A p O; s i; cx L I- c 4 . J500. 155J. 99 

avn 9}ihy <mU ultca ca^f^ii^ rationabilem rc^uiritur quod cedat in bo- 
n^n^ Indorum dii^ecU; vqI indircde . Qiiod eil maximc nocandum Qrogter 
Hifpanqs , quibufcunjc nulJo mpd^ dTfpeniandum efl| nifi in ordine ad bor. 
t^uo) bi^orjifn . Cuu^ autem praefentis (^opcefTionis caufa fit finalis , tipn. 
tantupi converfio Indprunji, fed manutentio, quantum efl cx hac parte 
gerftabit conq^ffip y ei^iam pofl; exa<^am infidelitatem : fi ut conlerventur 
^ perfeverei^t in ^e; opport^na fit, quia ut tra^it J. C. Pignatelli (^), 
Pam npa ce0at ^(isequat^, (atip pr^vi}egii , ied remanent aliquac reliquix 
ipfius, neque etiam ceiTat frivilegiHm. 

. (VJl) jid Ofipi^ a0Hji epifcopaUs • I^ji^ pa.tet qupd fupr^ inferel^at Fr. 
]panD^ B^ptiila , per opanimodam apthoritatei][i hac conftitutione colla- 
tfun aon concedi quidquid ]?apa potefl;, q^na abompimoda Papae aptho- 
ritate noTX $(: exc^niio a4 ^f^u^ epifcopalj^s , cum ii potiiCmum in illa 
qompiiehendaptuf . Afx v^i:6. concedatmr, facultas adminiilrandi facramen- 
rgpi confirmationis , tonfuram confcrendi &; minores ordines , dubitave- 
rit quis • Et quidem quo ad locOr extra liipites pgrochiarum & epifcopar 
hium fita folum obftare videtur quod ejufmodi adm raro conced^ntur 
Qon epifcopis,, excipi^ndi propterea in generali conceflione juxta regulam 
juris uipra pofitam . Quam exceptipnem firmat non ufjus etiain in.tec 
francifcapos , ad. quos principaliter dirigitur concelfio, quamvis de prar 
fi confirmationem adminiflrandi a nonnullo adhibit^ memoria eft , ut V4*. 
de iijifira annp 1753« 2. Martii. 

Sed licet nuUus fuiiTet Imjus facultatis ufus, efl quireponat (^), pri- 
vlegia qua; in dananum tertii noQ cedunt, non caffari per noa ufwp ^ 
4^ quo vidie Caflropaiaum (c) . Ac de raritat^ dici potefl , noh eflfe taa- 
tam , cum Leq X. fupra Ord. 35. a pluribus Pontificibus affirmet non ^ 
uoi conceffum , & infra fa^pe occurrant ejufmodi facultates . Sed obflat 
tefponiio Congrcgationis Concilii anno 1574. iS. ^fartii apud Card. Pe* 
V^ iA)y Siua propofito dubio an Abbas Cafmenfis habens ex privilegio 
«ppflolico ut po(&t ca Dmnia qua^ fpe£iant ad Epifcopuni , exercere ^ pra&« 
ttrqoam cl^rifma conficere & facros. ordines conferre, poilit facramentum 
focdRrmationis adminiflrare ; cenfuit npn pofle, cumea qu^ funt ordinis, 
lcquiraAt Ip^cialem mentionem , ut intelligantur inferioribus praslati^ 
CQQcefla « 

•' (yuO l?Qnec per feiem jipoJk^icarn aliud non fnerit ordinfitwn. Nondum 
yiji^HU^i^ ) 4^P^ ipiam > efk ^liter ordinatum quo^ ^d loca extra limitei, 
^if^ctpaitqiu^ cpnftifut^ ,, pro quibus concellionem non efle revocatam , 
|;i)^. dupii fa^et regularium privil^gii^ idoneus eft C. Petra (0) acfuppo- 
iJSi;^ videtur fllwdiftus XIV. (/) y qui poftquam flatuit adhuc vigerc 
QpiiiUtHtioi)^ Joapai& XXII., ut fupra di(£lum efl Ord. 35. Leonis X., 
SJMAt ; ^rmlU pQte^a$ dat^ fiiit ab Hadriano VI. Fratribus Ordinum 

Men- 

(a) Psi^at. tomn 4* C 15*. num. ^. I (d) C. Petratom. %.adConfi*^. CalixtillL 

• (b) P. Eug. Lopex. Studii Neo-Cordub. in\s. 2. w. 85. 

Tucum Canceltar. in M. 5. 1' (c) Petra^ tom. i'. ad c* t.Greg. XI. n.^7. 

W Caflrop. D. \. ft i«. De PriviU \ (f) B.Xiy.De Serv^Dd 9edtif.^lib.%.c.\, 

N Z 



IOt> O R P I N .A f I O N E S ' 

Mendicantiiini , praefcrtim vero Ordinis Minomm R.egularis ObfervantiaPf 
ut in locis vidclicec Indiarum , in quibus nondum fiierant fundati eprfco^. 
patu^ , vel fi fundati fuerant , intra fyiuum duarum dietarum, necepi* 
fcopi, nec eorum officiales in locis ipfis poterant rcpcfirf, ut inquam 
poflcnt jurifdidionem cpifcopalem exercerc , exccptis iis qu» ordinem re- 
quirunt epifcopalem , Fratnim praefules vel alii Fratrcs, quibus a fuis 
praefulibus cflet commijjiim . Ubi vides , poteftatem ab Adriano faftam 
pcr prsfentem ordinationem fa£lae a Joaiuie XXII. adimc Vigenti compa^ 
rari fine revocationis nota. 

Intra limites cpifcopatuum multafunt alitcr ordinata dirca caadquac. 
praefens extenditur conftitutio . Ac primo Paulus IIL Adriani omnimo- 
dam conBrmavit {a) quidem ablata- dietarum reftrictione ^ fcd impcrat 
conditionem dc confenfu cpifcoporum . Practcrea in dccifianc litis angclo- , 
politanas, & pluries alibi fupponuntur , vel decernuntur plurimain onmi« 
moda contenta, quas jam non licetit. £x qUibus liquidimi cft , ut minf* 
mum valdc imminutam efle facultatem Adriani ordinatione collatam ^ 
quamvis de exprefsa totius revocatione non conllet. 

Affirmari vidctiir revocatio hasc \r\ Schedula Regis Catholici data 
4. Sept. 1701. {b) paulo poll publicationem Recopilationis legum indica- 
mm, cujus lenor eft: £». 24. de SepL de 1698. £ inftantia dc Fr. Fran- 
cifco Ayeta dc S. Francifco Procurador General dc las Provincias dc In- 
dias declaro el Kei por Cedula, quc fe cnten diefle con los Obifpos de 
Nueva Efpana lo que fe havia rehielto por Cedula de 16* de O^lubrcde 
1695. diiigida al Arzobispo dc Lima, cn quc fc Ic cncargd, que quan* 
do por fu perfona no pudicffc vifitar las doftrinas dc ios religiofos , em* 
biafic a la vifita religiofos dc las mifmas ordcnes , y no facerdotcs fe-» 
culares; y por otra dc 25. dc Oftubre de J694. fe encargo a los Prela- 
dos delas Provincias del Perd y de Nueva Efpana , que en obfervan- 
cia de lo' quc en clla fe inferta fc abftuvieflen dc poner vicarios foraneos 
cn los partidos dc fus diocefis, rcfpe&o de quc las informationcs para. 
los matrimonios les pertenecian a los religiofos doArineros cn virtud de 
los Brevcs dc Adriano* VI. , y Paulo ill^ no folo para fiiera de las do« 
dietas, fino para dcntro de elias, ufando de la omnimoda quc para t]s* 
las fe Ia$ havia conccdido . y ahora Fr, Bernardo Ronuros Francifca* 
no Plrocurador de la proviucia de Lima ha reprefcntado , quc aimque 
obedecicron ias Cedulas citadas • algunos Ordinarios , otros no las luur 
pucfto cn cxecucion , y mc fuplico quc ias mandaflc cxccutar cn el PcnS ^ yf 
haviendpie vifto en mi Confejo de Las Indias attentamcntc las dichas 
Ccdulas, y oido ai Fifcal dc el, teniendo prcfcntc cn quanto ai primcr 
punto, quc trata dc las vifitas de ios reli^iofos, ia difpoficion dci Ocre« 
cho Canonico y dei Concilio Tridentino con las concordantcs y dcciani* 
ciones de las Cox^regaciones de Cardenales, yel Cap. I. dei Concilio II. 
Limenfc, que dan ia forma dc las vifitas gcneraies, afli dc fecuiarcSyCO- 

mo 

(9) Vide infra Ord» 5 5* 1 Lopex, ^examtbentico ^ ut ait iTabuUri Pf^^ 

(b) £xtat in Jidverfarm M* 1« Feuneaii \ Cordub. CoIIegii S» f. in Tuctim^ 



AFOSTOLICi€i 1500. 1563. lOI 

mo de regulares^ y que de bajo de efla mifma^ rfegla cfla prevem\io por 
la lei 28. tit. if. 1. i. de la B.ecopilacion de Indias , fm qiieen unas 
ni en otras fe limite la jurifdicion de los Ordinarios en fubdelegar las 
vifitas de religiofos en los cafos que previene cl derecho. y por lo que 
mira al iegundo punto fobre la eleccion de vicarios foraneos, fe ha re- 
conocrdo que ]a onrnfpioda que fe cita en ia Cedula por los Brevcs de 
Adriano VI. y Pauld III. , efta revocada por Gregorio XIII. y Paulo' 
y. y y otros Pontifrces . y confiderado todo en el Confcjo fe ha acorda«i 
do, que no ha iugar la pretenfion de Fn Bernardo Ronuros, y revocaf 
como por la pre£ente revoco lo difpueflo en ambos puntos por lasdichas 
cedoias, y mando fe rccojan, y ruego i los preladosdei Perii y de Nue-' 
va Efpaiia, cuiden de la obfervancia de efla, y hagan fe obferve io dif* 
pueflo por los Ck)ncilios , Lejes de la ELecopilacion , y eflilo qu^ han 
pra&icado en quanto a nombrar vifitadores, y poner vicarios Foraneos , 
avifando dcl rccibo de efle defpacho. Fecha en Madridy &c. 

Ubi exprimitur, prasf^ntem Adriani ordinacionem efle revocatam a 
Grcgorio XIII. Paulo V. & aliis Pontificibus . Hoc tamcn non efl accfc» 
piendum de revocatione abfoluta Sc indefinita, qua caflentur omnia punfta^ 
in onmimoda contenta, fed circa fubjeftam materiam, ut ibi dicitur /^ 
Por lo que mira al fegundo punto . Sed nec Conflitutiones citatas Gr^ofii 
& Pauli y quibus in hoc pun£lo revocatur omnimoda) repefire licuit « 
Satis tamen efl noviffe ex pro^fente fchedula revocatam effe ; prflBfertim 
cum in Confl. Cnm nuper . Benedidi XI V, data anno 1751. 8. Nov. de» 
claretur , regulares parochos ut tales non tantnm epifcopis, fed eoruin' 
vifitatoribus efle fubie^os, ut vide infra fuo loco, Vide ctiam Ord. Pii 
IV. infra anno 1556. Adnot. IV. 

De cetero non eflc revocatam abfolute Adriani Conflitutionem , pr»- 
ter difta initio hujus Adnotationis , conflat ex kge 27. t. 15. 1. i. Re-» 
cop. Ind. uno ampilus laeculo pofl Gregoriiun XIII. qui revocafTe dicitur, 
recopilata, & ex Monitorio Dominici Maria Curfii, de quo infra anno 
1583. 2. Dec. , in quo iUius conflitutionis & aliarum indicitiu: executio* 
Sed 6c alicubi conceffum efl deinceps privilegium quod hic dicitur. revoca* 
tom , ut fides fit in Regis Catholici Schedula quadam data 1757. 17. 
Sept., ubi de Provinciae Mexican» S. J. milfionibus dicitiu: : Por el clar^ 
derecho que tenia fu provinciaen virtud de una real cedula , bula pon* 
dficia , y dos realcs refoluciones para no fer viiitados flno es por los 
mi(mos Obifpos . 

(ix) CitfaraHguflde . Nempe data efl conflitutio prasfens ante Adriani in 
Hifpania adhuc agentis coronationem . Per hoc tamen nihil ei de validi- 
tatc deperit ; nam Papam rite eleftum prius quam coronetur , non debe^ 
ic fc intromittere in provincialihus , & aliis gratiis faciendis error efl ex- 
Gommiinicatione danuiatus in Extrav. ult. Pe fent. excom. , de quo vide P. 
SuarcE d. z^. De Cenfur. %. 6. n. i. 



OR. 



J.0£ 



OaDINATIONES 



ORPIN.ATIO XXXVm. 

AB eodem Adriano, datas fimt; litteras , quarum meminit Bemaldns Diaz 
del Caftillo per ha;c verb^ {a): Embio a la Nueva ETpana bulas 
con muchas indulgenci^s para ios. hofpitales e igl^d^s^ y efcri(>id una 
c;art^ encomendando a Goxtes y 4 todos.nprotro& los copq^uifl$dores ^^ qu^ 
cftabamos en fu comp^nja , que fiempre tuvie0enios mucha diligencia coi| 
l^ Canta convei^fion. dp ios. n^turales , c fiiefle die manera q\ic na. hovieiQ^ 
f^ nm^rtes. ni robo^, fina con paz y quanjta m^jor £^ piuiiei|(f h«cer> h 
que les vedafTemos e quitaflemos los facrificios. y fodomias, y otras tor- 
ped^de; ••.•••• y nosi embid otr^si iaqitas bulas p^ra nueflras ahfqlHciwis ^ 



Q BL p I N A T I O iqCXIX. 

Apoo 4523. 2^8,. April*. 

SUppviipituit: Sedes epifGopaiis m rnf^Ia Fernandina feu Cyba 9 & erig^ 
^ t^r ia pppido S^ J^^CQbi in eadem. infula ^ Sic hab^tur in Tabulis Chro» 
ijologicis P. CX^ Cienientis, ijt refert Herrer^ (^h)^ Jam ab ^nno JJi5^ 
Tfx^ti^iv^ «rat ^jfpQpu^ dti Cnh Fr. Bcrnardinus Mefa , qi^i tamen 
fiunqpapx Hifp^niap:^ reUquif y^ ut habet idem Herrera (c). Et ere£tio. 
^rxictis in S. Jacot^i videtur Cti^m eflfeftu caruifTe ufque ad annupii^jj*, 
qnQ awhoritate ajoftolica 8. Martii ordinata. eft ajbu jyii^ Jofnne d^ OxL^ 
He 3t ui; eft. aju4 FalTo c^p^ 19^ num.. 3U 



QRD IN A T I O 

Anno 1525. 4. Jun.. 



XL. 




Rtgitnr Sedcs epifcopalis in Venezuela ,, aiias. Coro , hodieque? dicitur: 
de Caracas^. Meminit Fraflb cap. ig.. n.^ 31. Meminit eti^un huw 
Sedii^ P. Jofifphus Gumilla ( J), ubi plures Npbioti errores. geographicof 
carmin^t . In his: Dice (Nobiot) de Venczuela: Efla es una viila 9 ciu?i 
da(^ capitaji que da fu nombre a efle reino. No hai tai viila,. ni tal ciiir> 
4^d .. Son dos 6 tresi puebios. de Indibs formados de cafas pagizas , fuDb 
dados Cobre duras eflacas fobre la laguna de Maraicaibo, y toda via per«» 
i];(aneq^n^ Dice naas: la Vilia 6 ciud^d de. Mi^racaibd^efli fabricada k l^ 
moderna al modo que io efla. Venecia en el mar Adriatiqo .. Si quierp 
^ecir qu? efli Q efluvo fabiicada ei} el. mar 6 laguna , es faifo porq^ue 
efla fundada en tierra firme^ Si quiere decir, que en la fabrica fe pajr«« 
ce a Ven^cia, no haiiara con que probario . Prbfigue y dice de Mara*»^ 
caibo: Eiia es. ci^dad epifcopai. No hai tal>^ porque pertenece a) Obi(pa^ 
do de Car^cas,. donde refide eiObifpo de. tod^ ia grovincia 4^ VcvfiZ^U.^ 



wm^^mm 



^V« 




(a) Barnal DUil^, Hifl^ verd. dt la Cott' 
ifa de la N. Ejpana , cap. 1^7. 

(b) Hetf^ D> i* l. i._c. ult* 



(c) Herr. 2>. 2. lib. 1. cap, 7. 

(d) Gumilla^ Or. IJiuftr. IP, i. tap* i^. 
Pa;g' >55. 



AposTOLiCiE* 1500* jy5j. 



loi 



ORDl N A T 1 O 

Axmo 1524. 



XLI. 



MlttffaV ii Novtftt Hiipaniam cum potcftatc legatl pontificir pluribtis 
pri\^rle^iis ap^Rblicis & imperialibus ornati, Fr. Martinus de f^alen" 
€fi Ue JHctmfatTt rum fociis • Faftus etiam j^er fpeciale poritificium brevc 
Commiflarius <xener4tis Inquifhiohis in iilis partfbos . RdTert Fr. Atito- 
nius Daza Francilcanus ( ^ ) . Quoad munus xamen legati non videtur 
fpecialiter commifltim, nifi <i&iitenus in oitmiihodi autAbritate pef Adria- 
num in conftitutione , de quanuper coMatum continetur, ex iis qux idem 
fcriptpr habet cap. Jo. , ubi tranfcriptis ad verbum Adriani litteris iub- 
dit : lEn vitiud dk eft:as letras ^poftoJrcas ^ y patente del Miniftro Gene- 
h! , ^H Eiii^ridbr JionArQ por Ijegadb Aj^oftoiico y Nuricio del Pipa hl 
el 19Uevd Muddo i Fr. Mirtin ie f^afekcia . NihilomFnus cofafultationein 
^aindam Siabitam iioc ^hno Mejcid, Mexicanum Conciiium, fa Metika- 
^atili S^modum cft qui appellet j ^tfi niillus intererat Epifcopus , tiec pni 
BpifcOpo feden^ , fed folus lirgatus Miffionariorum pnsles . Appeilat Cdii- 
cilfmh Atithor €ompendii Chronohgitt ISftoria Ecclejiajlicje (i) 1ad ^imuiA 
f 5i^r ibi : Ccfncite de Mxrtjhe ^iffsMle far Martih de Valence L\m liT t *^ 
Ams MiJJiandires .. On j fait fliifieun regUmens fur V inJiruJHbn ^es.^iiiiei ; 
fbi& les difpojit ^u batlhm ;, <h poiir Us *entretA^r ddns ia fai . iSynodum - 
ippeifir D. iFrincirctfs Lopez de Qomara infi-a iaitno 1537. titiiicmk Qrfl. 
58. Adnot. g, £x t^onciliis aniUimeratul' ih Biblic^heca MeKit:^ Verfid 
€miliHfn . 



. f • 



E 



© R P 1 M A t 1 O XUI. 
:Ahn'o ijij. 13. Oftobr. 

Rigitur Mexici Sedes epifcopalis. Ita D. tionzalvus de Paz ^ir), ijm 
fundationem adu perfe^am collocat aimo fequente . Bullas tamea 
initimtionis primi 'iVfeticanet^fis Eplfcopi ^. Joahnfs de Zumarraga defi- 
derabantur adhuc anno 1530. V '^«d iit Herrera <rf): Efcrihia eT cleao 
de Mexico pidiendo fus .6uias / porque ^ecian los Oidores , que iui elias 
lio cra canonica tiirguna provlfion fula , y que le podian^char 4c li 
tierri , y Ife ^mehazibah ^ rada paiTo con eUo : In ColIeat6We 'fcohcilid- 
fom Hardttini'emt Bulla -rtleaionis data ^f; Sept/ 1534. X^)* vidc Wr 
fra Ord. 51. 

Nihilomlnus antequam acclperet bullas eleAus , Jurisd^^ionem epi- 
(copalem habebat minim^ -otiofam; etiam antequam effet capitulum, cu- 
jus nomine, ut modo fit, ab Eleftis ante confecrationem , jus diceret • 
Sed Eleftus Mexicanenfis erat ile privilegiatis per Adriani conftitutionem , 



rtM*ftBMi 



<a) DaKo-t P» 4. Cin^an. Ord. Setofb. /.». 
(b^) Mr$gi Cirlmri. it FWft. Bcd. 



<c) TaM., Eccltfiar. N. Hifp. 
(d) Hirr. D. 4. /. 7« cap. ». 
(c) Hard» T. X. Col- «7|<^- 






y' 



lO\ O R D I N A T I Or N E S 

in cujus virtute fortc operabatur: nam etiam quando res erat cum HiA 
panis, finis erat Indorum converfio & in fide manutentio, quorum regio 
nomine & titulo proteftorem agebat (^). Finis, inquam, faltem remo- 
tus & mediatus; nam proximus aliquando fuit defeniio ecclefiallicas im- 
munitatis. Qiiod nifi dicatur Eledus in virtute relatas conititutionis opo» 
iratus effe, Auditorum querelas & minas temere jadatas dici nequeunc ; 
cum condet bullis non expeditis a^a pra^fentati efTe nulla » Vide infra 
anno 1562. ii. Aug. , & anno 1557* !• Septembris. 

ORDINATIO XUII. 

Anno 1526. 

SEdes epifcopalis erigitur Tlafcalas , .anno 1559. transferenda , vel figen<> 
da Angelopoii. Ita laudatus Gooealvus de Paz. Nempc quia colohia 
Yucatanenfis , pro qua creatus erat epifcopus Pr. Juiianus Garces, rebel-^ 
lantibus Indis , deferta erat ab Hifpanis , decrevit Pontifex ut figenda^ 
Sedi locum fubflitueret Rex Catlioiicus (O9 qui Garcefium federc fecit 
1riafcate,*unde jus diceret in totam provinciam cognominem, in Sandi 
Joannis de UlLia > in V^eram - Crucem , & in Tabafcum ufque ad Chia* 
pam: jure f!bi refervato fines hos movendi , cum e re foret, ut fa£lum 
cft anno iJ^J* 

P. Echard Dominicanus (c), poflquam retulit , confecratum Julia-^ 
num pofleflionem procuratorio nomine adiifTe Regii Conliiii /uflu litterif^ 
que g. Nov. 1527., biennioque pofl accepifle prjefentem ipfum poflefiio* 
nem realem, fubdit: Qnanta porro tetitia fuerit Julianus omnium omni- ' 
no Novi hujus Orbis & Mexicani regni primus epilcopus a fuis clericis 
laiVifque receptus, vix dici ^iv^^^. Equidem Juiianum primum epifcopum. 
confecratum viderunt Tlafcalenfes & Mexicani ; Novus tamen Orbis ;am 
diu ante viderat lil. Joannem Quevedo Francifcanum ; de quo vide fupra 
Ord. 28, .... 

O R D I N A T I O XLIV, 

Anno 1527. 

SEdes epffcopalis Conceptionis m Hrfpaniola unitur StiA S. Dominici • 
^Refert Herrera Dec. 4. I. 2. cap. 5, & Charlevoix Hift. S. Domini- 
ci, liU 6. pag* 444. Simul fuit unita Abbatia Jamaics , ut ibidem ha- 
bct Herrera. 



OR. 



W0m 



(a) Vtde Herrer. D. -f. /ih. 2. cap. 1. I f.ii. Hde /upraOrd.i^. (c) Ecbafd^Scri* 

(b) Herr. D, 3. /• 10. c. 7. Et D. 2. A^. \ptor. Ord. P. r. 2. pas* !i»« 



■v 



Apostolic^. ijoo. 156^. loy 

ORDINATIO XLV. 
Aimo 1530. 30. Aug. 

T TT Dofniiiicani Hifpaniolx poflent ordinari (i) per quenlibet epifiro* 
XJ pom quem ipfi eligerent tribus (11) feriis continuatis (lil) concef^ 
fit Qemens VII. , ut rdert Fn E>ominicus de Loflada in Chronologia' 
IViviL Indicor. Neque notat, an per bullam, an vivx yocis oraculo hi^ 
€ta fit conceflio. 

A D NOT AT 10 N E S. 

( I ) Ordinari ftr qHenlibet , Decretum eft ab Innocentio XIIL & eoti^ 
fcroatum i fucceflbre Benedi£to XIIL 2g. Sept. 1724. (4), ut in Hif- 
paniis fervetHr decretum S. Congregationis a Qemente VIIL ccHifirma^ 
tum 15. Mart. 1596., quo fancinir ne litters dimi0bns ad aiium epi« 
fcopum Quam dicrcefanum dirigantur . , , . excepti^ reguiaribus quibus poft 
Tridentinum fuerit conceflumjUt k quolibet ordinar] poffint. Et decretum^ 
Sixtf V« , quo es fenfentia S. Cx)ngregationis lefpondit , pofle regularef ^* 
coocedere dimiflbrias ad epifcopum dicecefanum , eoque abfente , vel {na^ 
'fente quidem, fed ordinationes non habente, ad quemcumque , dummo- 
do ab epifcopo qui ordines contulerit examinentur qnoad doffrinam. (^ux 
ifecreea Qementis & Sixti confirmavit Benedidus XIV. Conft« Imp^fitfi 
3. Kal. Mart. 1746. decemens, ut dimiflbrias reguiarium nuUius fint ro- 
boris fine atteflatione Vicarii Generalis ^ qua conflet Epifcopum abefle ^ 
yd ordinationes non habiturum tempore per ecclefiaflicas leges conflitu- 
to. Aiiter Epifcopus incurrit pcenas ordinantium ftne legitimrs dimiflbriis. 
Additque : QHemadmodnm privilegia firma effe volumus , dnmmodo poft 
Tridentinum oc noa per communicationem , conceffa fuerint; ita aliava* 
cua efle voiumus , decementes hujufmodi privilegia non cenferi indulta 
poft Tridentinum , nifi vei poft confirmationem ( faftam anno 1563^ ) 
ooncefla fuerint, vel confirmata pofterius in forma fpecifica ctun litterali 
veteris induhi infertione, ac declarantes confirmationes in forma commu* 
ni nemini quoad pro^i&un ef&£hun fnffragari . 

De Innocenrii XIIL citatis litteris ita refert LofTada (i)^ el Confe- 
J9 exccptu6 para fu exccucion las regrflas, y loables coflumbres> Las 
Iglefias prefentaron memorial al Rei. Sa caufa efta pendiente^ LasReli- 
giones lo prefentaron tambien^ pero el riamor fe calific^ de refifteiicia , 
y faJio la Bida de Benedido XIIL . . . Es notorio que no efta pafTada 
por el C^onfejo de Indias . Hacc fcripfit Loflfada anno i737r Poft quod 
tempus in facultatibus , qu» ad audiendas confefTiones per Epifcopos con- 
ceduntur, enuntiari folet Conftitutio Innocentii inter aiias , ut confeffa- 
riis fit pro regula. Unde per Hifpaniam obtinere liquidum eft» 

Qnoad 



^i 



a») Cemfi. sA/tfialiei Mimjhrii, n. XV. (b) Pr.Ptm.LafadsCbnmol. Priwt. Ir.d. Ed. «7j 7^ 

o 



lod O 11 O I N A T I O N E S 

Quoad Indias nihil occurrit nifi quod in Conftitutionibus Synodali- 
bus anni 1752. ( nunquam tameu publicatis nequcuiiii permiilis ) habet 
111. Michael Argandoiia , . Epifcopus Tucumanenfis in projmio ; Sobre U 
fugecion a lo que determino el Concilio dc Trento , fe han expedido 
nuevament^ dos Breves por Inhocencio XIIL y Benedii^o XilL k inflan- 
cia de Nueftro Monarca Philippe V., Arzobifpos y Obifpos de Efpafia, 
cuias Bulas empiczan ^poftolici Minijierii . Su data a 29. deMaio lyi^». 
Y mandamos ftih frpecepta fe obferve todo lo contenido en ellas . £t quod 
Bcnediftus XIV. in Conft. Pa/ioralis. data Nonis Augufti 1748» declara* 
vit decrevirque, Innocentii BuUam quoad confefrarii extraordinarii pro 
monialibus defignationcm clTe lcgem univcrfalem, 

(11) F-eriis , Has intellige quales in jure requiruntur pro conferendis 
minoribus ordinibus . An vero efte debeant ejufmodi ferias vel fefta ^as 
de prascepto celebrentur in foro, an fufficiant quas in choro celebrantur 
ritu duplici, difputant » Et fecundac parti favet aliquorum praxis (^) , 
noQ modo quando ritus eft de praecepto duplex, fed etiam quando ad li« 
bitum* Sed obftat decretum Urbani VIII. de quo Card. de Lugo apud 
Bufenobaum (,b). Et Card. Petra (c) ex Fagnano ait: Pr<efuppq/ito quod 
jKiinQres ordines poftimt conferri diebus dominicis aut aliis feftivis, dubi« 
tatur an appcllatione fefti comprehendatur feftum, in quo ab-£cclefia 
iit oiEciiun, an vero debeat efle feftum .<^uod k populo colatur. a. Idem. 
cft dubium quoad promovendos vigore diipenfationum de promovendo ex- 
tra jempora diebus feftis. Ad i. S. Congregatio Concilii cenfuit compre- 
hendi dies feftos qui a populo fervantur ... Ad 2. idem refpmlit . 

im) ContinHatis. Decretum eft in Tridcntino (c/), Ne promoti ad 
facrum fubdiaconatus ordincm, fi per aiHHim faltem in co non fint ver« 
iati , ad altcnim gradum , nifi aliud epifcopo videatur , afcendere permit^ 
tantnr. Idemque indicitur de diaconatu cap. fcq. Unde pr^fenti privile^ 
gio derogamm hac etiam ex parte eft , quippe Concilium prascedenti : 
maxime cum primo loco apponatur claufula Non obfiantihis &c. In par- 
tibus tamen Novi Orbis vulgaris eft dilpcnfatio , tum propter locorum 
diftantiam & difficultatem iterandi ad remotiflima loca reditum , tura 
propter fpeciales facultates Epifcopis Indianun ad decennium conccdi fo- 
litas, quarum prima cft, Conferendi ordines extra tempora & non ferva- 
tis interftitiis ufque ad presbytcratum inclufive, fi fitneceflitas facerdotnm, 
Ubi ncceflitas poteft accipi , ut in Tridentino pro notabili utilitate . Poft 
Tridentinum vero hujufmodi privilegiiun facpc concelTum eft; aliquando 
ad terminos juris poft conceflionem redaftum , de quo in fequentibus 1 
Vidc Ord. J45. 240. 148. z^j. 



0^^ 




(a) ^ud Murilh , /i&* 1. Curj, Can. 
) tufemh. J)ub.%. De Sacr.Ord. Rc/p.7. 



OR. 



■MOTWWI 



(c) fetra^ lom, s« ad 07* Pt$ IL n* ^St 
Ex Fagn, in c, j. rf^ Temp. Ord. n. ^». 

(d) Trid-SfJf.%i.De JUform.c.i^.^ i\^ 



Apostolic/b. lyoo. 1563. 



J07 



ORDINATIO XLVI. 

Anno 1531. <^ 

FAftn eft q>ifcopalis ecclefia Sandac Marthx. Ita habet Compendium 
Hiftoriaie P. £m. RxKlriguez S. J. Et Herrera refert (j), hoc an- 
no miifiim efle primum illins Ecclefi» praclatum • Utroque verius eft quod 
ex Remelal fcribit P« Echard O. P% (^), P. Thomam Ortiz conftitu^ 
tum efle epifcopum Sanftx Marthas anno 15x9., mortuum 1531« Ante 
Ortizium numerat ^gidius Gonzalez apud Echard tres alios S. Marthac 
Epifcopos , & Ortizii vitam prbducit ufqiie ad annum 153S. In fuam 
vicem errat P. Echard, dum oppidum S. Marthse identificat cum Vene- 
ruela ; fcd error eft in tanta nominum varietate , quibuS eadem ex Ame. 
ricanis civitas donari folet , excufabilis . Ecclefia S. Marthac fada eft 
deiodc abbatiaits, ac tandem ex abbatiali epifcopalis iterum, ut modo 
eft, ftib Archiepifcopo Novi Regni, feu San^a fidenft. 

ORDINATIO XLVIL 

Anno 1531« 

Flt epifcopalis Ecclefia Vailifoietana . Ita habetur in Geographia Stt*^ 
cra apud Chiquet. Et fi Valliiolerum inteliigas, non de Mechoacafi^ 
nec d» Tiicatan , fed de Comayagna feu honduras , fundamentum habet ia 
Herrera (c), quatenus ait , hoc anno fuifle miflfum Epifcopiun TruxiU 
lenfem de Honduras , qui poftea fedem mutavit in Valiifoletum . Forti 
lioc anno defignatus eft Epifcopus Fondurenfts fme fede fixia ufque ad 
annum 1539. quo fedit in oppido Truxillo, unde anno T558. aut 1559 
G)mayaguam , ac tandem Vallifoletum tranfiit anno 1571. Vide G6n2al- 
vum de Paz in Tabida Eccleiiarum Novae Hifpanias « Author Geographias 
Sacras Chiquetianas errat , dum Eccle{i;?m Vallifoletanam conftimit ia 
provincia S. Dominici, cum fuerit in Mexicana, & modo in Guatema« 
leaft (it. 

ORDINATIO XLVIIL 

Anno 1532. 

COnceflit Pontifex Ferdinando Cortes jus patronatus ^cclefiarum vti 
I terris ad eum donatione regia pertinentibus . Caruit tamen ufu com 
ceflio, ne Irderetur jus regium, ut refert Herrera D. 5. I. 2. c. 8. Aiifl[ 
piura conceflifle Qementem Cortefio & commiiitonibus refert liorumunu^ 
Bernaldus Diaz del Cailillo ((/): Emhio (Cort^s), dice , a befar el pie 
a N. M. S. P. el Papa Clemente . • • Y fu Santitad lo tuvo en mucho y 
y di)o que daba gracias k Dios , que en fu tiempo tan grandes tierras 

fe 



■i y ■ 



(a) Herr* D» 4. /. 10. c. 5* 

(b) Scriptor. 0* P. tom* >• pag> S^. 



(c) Herr* D. 4- /• 'o. c. 5» 

(d) Bernal. DUx,^ Cap. i9S' 

O 2 



•jc8 Ordinationes 

fe huviefTen defcubierto , y tanto numero dc gentes fe huvieffen vuelto 
k nueflra fanta f 3 , y mand6 hacer procefliones , y que todos dieflen 
gracias ^ Dios por ello, y dixo que Cortes y todos fu foldados havia* 
mos hecho grandes fervicios a Dios, y al Emperador, y a toda la chri- 
ftiandad , y que eramos dignos de grandes mercedes y y entonces nos em- 
bio bulas para nos abfoiver a culpa y pena de todos nueftros peccados > 
e otras indulgencias para los hofpitales h iglefias con grandes perdones, 
y dio por mui bueno todo lo que Cortes havia hecho en U Nueva £f« 
pana , fegun y como fu anteceflbr el Papa Adriano • 

ORDINATIO XLIX. 

Anno 1533. 

CLemens VII. denuo conceffit Novi Orbis Dominicanis SC Francifca* 
nis ( I ) gratias onmes & favores ab antecefforibus conceffa . Extare 
dicitur in conventu Prasdicatorum Mexicano . Sed extat verbalis conce^ 
fionis tefiimonium , an bulla? Meminit hujus ordinationis Fr. Joannes 
Baptifta in Compendio privilegiorum oblato a Regularibus Mexicanis 
fynodo illius provincias anno 1585. celebrata& • Meminit etiam P. ^ctz 
in Opere infcripto Chrifol y Defenfa de la verdad^ Contreras in Libella 
iiipplici Philippinarum apud Loffadam in cit. Chronologia. Eodem an* 
no 153^. Ji» Jul. data eft Conftitutio de qua infra anno 1712. i. Jul. 
Ordinat, 481. Adnot. 2. 

A D NOT AT I O N E S. 

(1) Denno €(mceffit . Dupliciter fit privilegiorum confirmatio feu nova 
conceflio: in forma communi, & in forma fpeciali • Primo modo fit ^ 
quando per communes claufulas denu6 dicitur concedi , ixmovari , vel re- 
novari privilegium , non exprefTa privilegii qualitate. Fit in forma fpc- 
ciali , quando confirmati privilegii tenor litteris confirmationis inferitur , 
vel alio quocumque modo teftatur confirmans , vel fignificat fe plenam 
habere notitiam de privilegii qualitate , tenore , & ftatu , quod confir- 
mare aggreditur. 

Qiiodvero ufitatx clauful» Ex certa fcientia , Motu proprio , De pUni^ 
iudine potefiatisy non illico in forma fpeciali , qua infirma revalidantur , 
conftituant confirmationem , probat faAum; cum enim Francifcani, pro- 
pofuif&nt Julio IL e^Iicandam bullam y in qua Sixtus IV. Ex certa 
fiientiaj ex mera volmtatey motn proprio , pro potiori cautela innovare ie 
dicit , ac denu6 conced^e Ordini omnia privilegia , qusefiifTentque , an 
per illa verba reftituerenmr revocata, nagavit julius in Conft. Atilitam* 
tisy quam vide apud Rodericium tom. 2. Bullarii • Ergo per claufulas 
illas & fimiles non confirmantur privilegia in forma fpeciali , nam dum 
hac forma fil confinpatio , communior ^fententia eft , etiam invalida 
€€nvalidari • 



APOSTOLfCiC. IJOO. 1553* lO^ 

Et ilac ratione in concordiam redigi pofliint oppofits ientemix P« 
Suarez & P. Arriaga in Tra&atu de Legibus difputantium , an per con« 
firmationem pr^idis ciaululis munitam amifTa privilegia revivifcant. Sci* 
licec non per eas nudas claufulas res eft determinanda , fed per qualita-r 
tem & modum cotifirmationis plura requirentis adminicula, ut in forma 
fpeciali efle dicatur. Idque fignificafle videtur Benediclus XIV. in Conft. 
bnfqfiti fupra relata, ubi loquens de confirmatione in forma fpeciali feu 
^iecifica addit : CHm litterali veteris induUi infertione , flgnificans per hanc 
infertionem fbrmaiiter autscquivalenter litteralem conftitui confirmationem 
in fi>rma fpeciaii^ qua^ ad revalidandum invalida fuificiat , fic neceflaria 
fit- 

Dixerit quis: quid ergo utiiitatis important concc(fiones & confir- 
mationes qualis eft pr^fens? Elefpoadeo, dScStam effeatfedus manifeftatio- 
nem , qua privilegiatus fecurus effe pOteft , animum confirmantis non effe quidn^ 
quamftatuere contra privilegia quasvigent. Qui aSe&us magis exprimitur quo 
piures ciaufulas idem iignificantes agglomerantur , ut fit • Neque opus eft 
cuique conceffionis verbo aiterius generis etfe^iun affignare , ne inutilis 
dicatur , ut omnes dicere tenentur de formula illa fat frequente, qua 
conceditur ut quis certo priviiegio poffit licite & libere Hti^ jrnij potiri > 
gmderc. 

ORDINATIO L. 

Anno 1534* 24. Apr. 

IN Epifcopalem erigitur ecclefia Carthaginenfis in America, futura de- 
inceps fub Archiepifcopo Novi Kjegni % R^efert P. £n:jfn. Rodriquez ]• 
in Compendio Hiftor. cit. 

O R D I N A T I O LL 

Anno 1534* 9* Sept. 

< 

OPpidum Mexicanenfe in Indiis Marfs (i) Tyrrheni Indici per dile* 
ftum fiUum nobilem virum Petrimi Arias ( 11 ) militem Segovienfem , 
repertis, c m^ibus infidelium ereptis , & ad ditionem R.egiun Cathoii- 
conun redaftil, ac fub eorum obedientia eodem Petro Gubernatore per- 
manentibus confiftens , in civitatem erigit Qemens VII. , & parochialem 
ecclefiam in cathedralem pro uno EpifcoDo , qui inibi 6c in iUiuscivita- 
te & dioBcefi verbum Dei prxdicet, &inndeles ad fidem convertat (lll):. 
«c tam illos ad fidem converfos, quam alios in eadem fide inflruat, & 
confirmet , & facramenta ecclefiaflica eis miniftret , ac miniftrari, ac 
pnedi£bun ecclefiam & illius asdificia ad formam cathedralis ecclefia& re- 
digi faciat; ac in civitate & dioecefi prasdiftis collegiatas & parochiales 
ecclefias , monafteria , capellas ^ fic hofpitalia 9 oratoria , & alia loca pia » 
& in illis dignitates, & alia officia & beneficia erigat & inftituat; acalia 
temporalia , & fpiritualia i juris didionalia , & pontificalia officia > omnia- 
^uc & fingula a^ia , ^u» aJiii epifcopi regnorum ( Caftell^ ) facere , 8c 

exer- 



Tio Ordinationes 

cxercere confueverunt , faciat, & exerceat. In eadem tcclefia erjgit capi- 
tulum <:anonicorum & perfonatuum • EcclefiaB eredfls pro illius civitati^ 
civicatem ere&am, & pro diceceii terras, iiUulas, loca, & oppida y qum 
Carolus Imperator, vel ejus Cbnfilium, Indiarum nunciq^atum, po£iti& 
limitibus & confmibus neceffariis, ftatui &. aflignari juflent (iv), ftatuit 
& afli^nat. Ac pro dote & dignitatis fnftentatione decimas & primitias^ 
& alia jura epifcopalia de bonis^ rebus, & frudibus, de qiWbus Carolus 
vel Confilium ejus fpecificaverit & ordinaverit» jus patronatfis, & infira 
annum propter loci diiUntiam per fe vel alios ad id etiam ante vaca-* 
fionem defignandos , pracfentandi perfonas idoneas ^ tam prima vioe:^ 
quam quoties vacaverint , ad Eccleliam videlicet Mexicanenfem funund 
Pontifici, ad omnes vero dignitates Epiicopo^ Rtegirefervat. Nonbbilan- 
tibus contrariis quibufcumque • Ex^at in Colkftione Conciliorum UarduH 
ni tom. X. Col. 17^6. Incipit Sacri ApojMatis ^ 

A D HOT AT IQ H E S. 

(I) Maris Tyrrheni Indici Sinum intellige Mexicanum propter fimilitiz^ 
dinem . ^ quam cimi vero Mari Tyrrbeno refert . - j 

(II) Petrtim Arias . Mirabcris, quid tantiun fecerit Petrus Arias , vul^j 
go Pedrarias Davila , ut in ere^ione primariaB civitatis & ecclcfiae tam 
honorifica fiat illius mentio , dum nulla fitde Cortefio Mexici domitore^ 
quem aiias idem Pontifex probenotum laudaverat, nuUa de Cortefiicom- 
militonibus, nec de primis Maris Tyrrheni Indici luflratoribus ante Pe- 
trum Arias. Fecit is multa inDariene provincia quas: de Mexica non eft;^ 
multa paffus efl ^ multa etiam aiiis paticndi caufa fuit*. Mexicum tamedk 
an viderit unquam, totus dubito. De illo fcribit Epifcopus Chfap^fit 
(a) :. El dicho Pedrarias entro como iobo hambriento , y como el impeta 
del furor de la ira de Dios ... Defpobl6 tantos pueblos y habitaciones , 
que hervian de gente en quatrocientas leguas defde el Darien a Nicara^ 
gna .. Sed qui Chiapenfi documenta miniflrarunt , multa in hoc & in aliis. 
mentiti funt fupra nubes exaggerata . Bernaidus Diaz dei Caflilia (^) Pbr 
trarisi comes ait : Acordamoi ciertos hidalgos y foidados , perfonas de^*OK 
lidad de las que liaviamos venido con Pedrarias Davila de demandallc 
licencia para nos ir a ia isla de Cuba, y ei nos la dio de buena volim^ 
tad , porque no tenia neceffidad de tantos foldados como ios que trujo de 
Cafliila para hacer guerra , porque no iiavia que conquiflar, que toda 
eflaba de paz .... y la tierra de fliio es mui corta y de poca genie • Et 
alibi fatp^ idem Author facit Cbiapenfem exaggerandi reum .. Faciie diSba 
eft , e6 refpicere Bernaidum > ut fiuim & fociorum immanitatem a culpa 
Hberet : quod de fcrtptore aiio caufatur • Epifcopus (c) • Sed autlior eft 
Bernaldus, qui bona & maia ex asquo referre novit , ut legenti iiquidum 
efl . £t piures funt £c reiigioft & epifcopi teftes oculares ut Ortizius ft 
^ Que- 



^fc— — ■! « ■———^—^——^—^^i— »—*«■<■ 



(a) Cbiap. Sohre el S. Bimedio » /Ux.. //. (U) Bernal. Hifl. de la Cong. Cap. i. (c) Cbiap. Rtpl. 
ad 8. ohieB. Sepulved< « 



A P OcS 7 O L IX:.JB^ 1500, 1^6^. lit 

(^vcdo Aipra liiuidari a relationibus Cbiapenfis difcordaotes . Et niH UU 
\or y ex ejulocm ff riptis paret y . ^imio zelo abreptum fupra jxiodum ^ cujui 
exemplum dabo imra Ord. 59, Modo fufficiat quod quivis animadvertcre 
poteft locorum periru&> i Dideiie ad Nicaragttam impoflOibilem efle depo» 
puiatiooem quatuorcentum ieucarum^ quia xioa tot lcucas fuat , niii in 
chartas omnes geographicas irrepfcrit error * 

^tiil) hfiieUs ad fidim conver$at » P. Francjfcus Oias-Tano S. J. antf* 
^mni Paragoai deous in M. S. Dt Infideli confverfr ait , JSpifcopos teneti 
cirai^elium pr^icare infidelibus etlam extra fines epifcopatus coniiftenti* 
bus quos inter^ & Fideles dlcrceCanos eft communicatio : idque non. tan- 
tum eK ^bari^te , Xed rx ofHcio ; eamque communicationem efle fignum 
quod ad epifcopi dioecctim pcrtineant. rlacitum Jioc iirmat in.can. Pla^ 
^uit . 16. q. 3. Sgd ibi tantum habetur; Placuity ut quiciimque Epifcopi 
negligunt loca fua ad Xuam fedcm pertinentia in catholicam unitatem lu- 
crari , convenianuir a diligentibus vicinis epiicopis, ut id ^igerc Jion mo- 
rentur. Quodfi intra fex menfes k dic conventionis non eflfecerint^ qui 

E»tuerit ea lucrari , ad ipfum pertineant . Ubi Jion definitur , infideles cum 
icecefi converfantes ad eam pertinere > iieque dire^ obligari J^ifcopuM 
cr oftcio ipiis evangeiizare , fed fermo eft de infidelibus intra iiicecefeos 
fines commorantibus . Hoc tamen non roilitquin obligentur indirefteetiam 
feraaeis evangehzare ^ ^uatenus nifi ccmvertantur ad iidem , poteft ex illo* 
mm communicatione idamnum in iideles fubdiros derivari . 

(ly) ^jfignari jufferit^ Aflignari jam quidem juflir & ftarui ; fed refer* 
irata facukate, de qua loquitur IIK Ziumarraga in Eredione hoc anno 
^Mndinata Toleti {a) , quando ex America in Hiipaniam rediit confecran* 
im • JJterarnm y inquit^ ^rasdi&arum virtttte, nobis & fuccefibribus noftris 
ijw oporruerlr ftaruendi poteftatem refervamus, ur poifimus id ^sicere de 
confenfu, peririone, 6c inftanria JRegidc Majeflatis . Et hacc ^juidem Ereftio 
ab III. Zumarraga fafta approbara eft diii poft a 5. Congregarione per 
decrerum, de quo jnfra zj. Oft: J589. Unde eriam conftar vis Cedula- 
mm peririoriis & inftanriac^ £ve de Rnego y Encargo^ quibus Rex Catho- 
licus de Ereftionum materia dijudicat <i) . Conftat itcm quod fupra in- 
finnatum eft, Epifcopatum Mexicinenfem oblineamm quidem fuperioribui 
aoiiis , modo tamen perfeftum ; fic Epifcopum non antehac confecramm , 
Heque bullas fortimm, jurisdiaionaliaadminiftraireex privilegio, fivequod 
Adrianus mendicantibus conceflir (c) , five quod per concurfom regi» fic 
pontificia^ poteftaris pr^efenratis a Rege concefliim iit , quando quidem 
mxidum erat capiruhim <yxo& fedevacante juris di^ionem conferret £ie£lo, 
qnam habet fuam : quod deinceps in praxim induftum clt {d) . Simile 

C'i contingit in nonuUis ecclefiis canonicorum capimlo cai-entlbus , ut 
t Philippinenfe^ tre^, & Malabaric» {e) , De pracfentatis eA ecclefias 

Phi- 



\ 



mmmmKmmm I ■ wmtimm^mmmmm^ i ■ — — — »»<»i 



(jO Kreif. Mex. Part, LStatutor-apudBard* \ (c) VideP^yMurHloinTit^de eL tTeL pot. 
Lc» (b) yidc fupra Ord. KXK I n. fSi,£t Card-Petra ,tom, ^. ad £0 Zr/um\ 

(c) Vidc Marcum de LifbJib-9' Cbron.cap.fo» j pbans.VH JL feff> unic. 
(4) Vide Recop. jhd. iib. i, pofi tit» f» | 



y 



j> 



III Oroihationes 

Phiiippinenfes extat Schedula Regia ad Archiepifcopum Manilenfem » quam 
vide infra anno 1679» 24* Apn Ord. 389. 

O RD I N A T I O LU. 
. Anno J534. 3. Nov. 

ECcIena Nicaragua^ erigitur in Epifcopalem primum fiib Archiepifcopo 
Hifpalenfi, futura deinceps fub Mexicanenfi, ac tandem fub Guati^r 
malenfi. Sed Epifcopus D. Didacus Alvarez Oforio jam mifus erat anno 
J531., quod exemplo Mexicanenfls & aliorum difficultate caret . Memi« 
nit P. Emm. Rodriguez J., & D. Gonzalvus de Paz U. cc Vide Herre-^ 
ram D. 4. 1. 10. cap. 5. 

ORDINATIO LIII. 
Anno J534. 3. Nov. 

COnnitente Joanne III. Portugallias Rege ere£Ue funt a Paulo III. iii 
cathedrales Ecclefia Goanna, Angrenfis, Jacobxa ad Promontorium 
Viride, 8c Sanfti Thomas ad inferiorem Africas oram: Epifcopalei fub 
Archiepifcopo Funchalenfi jus metropoliticum & primatiale dicente vcl 
orientem totum. Quas tamcn dignitas cum primo Archiepifcopo D. Mar* 
tino de Portugal intercidit • Ita P. Francifcus de Sanfta Maria Canoni* 
cus SsBcularis (4) . Sed Fr. Antonius Daza (^) fcribit , Fr. Hemandum 
Baqueiro epifcopum totius Indias primum renuntiatum efle anno j^^J.Et 
D. Ludovicus Cajetanus de Lima (c) ait, Ecclefiam Jacoba^m adCaput 
-Viridejam efle ereftam ab anno 1532. per Qementem VII. De Baqiiei* 
ro volQ^sefl, eiim tantiun auxiliari nomine Indiam luflrafle . Elevatio 
Ecclefias Goanx in Archiepifcopalem contigifle videtur anno J559* 

O R D I N A T I O UV. 

Anno J535. 2. Juru 

SEdes epifcopalis erigitur in oppido Anteguera. Hsc efl Oaxaca, ali^ 
Guaxaca^ ut modo nominatur, inter Chiapam & Angelopolim. Mo» 
mihit laudatus D. Gonzalus de Paz. 

O R D I N A T I O LV. 

Aimo 1535. 

AD inflantiam Fr. Vincentii Lunel CommifTarii Generalis Ordinis & 
Francifci confirmavit (i) Paulus III. omnimodam AdrianiVL abla- 
ta reffa-iftione qua ufiis prohibetur intra duas dietas ^ refidentia epifcopo* 
rum, ampliatamque ad propinquiora loca, dummodo tamen epifcopi 



fen- 



(a) Francifcus de S. M. ^nno Htflar. Hum. i. (b) DaXMy^.Paru Cbron* (c) UmO^ Gec^* 
Portug. tom, a. 



AposTOLiCiC. 1500. ly^j. iij 

fentiant, (11) Ita P. Cl. Clemens, & Fr. Joannes Baptifta cunt Loiada 
toc. cit. teftantur , extare Conflitutionem authenticam in conventu 
Mexicano S. Francifci . Incipit DiUSio Filio . 

A D NOT AT I O N E S. 

(I) Confinnavit . Confirmatio eisdcm fubeft exceptionibus atque prima 
concefno . Unde de iis quas non eflet quis in fpecie. conceflurus , fi doruh 
iio non valety neque confirmatio^ ut habet Glofla in Cap. Dudum > De de^ 
cimis . 

( II ) Epifiofi confmtiant . Confenfiun iftum pcr omnia intelligi vult D. 
Joannes Pineda ()peri$ Fr. Dominici Lofad» de privilegiis indicis pro 
R^gio Indiarum Senatus cenfor, dum ait de (^onftitutiombus £c iitteris 
apoftolicis per Lofadam coUeftis: En ellas fe annotar^ 9 que nunca ha 
udo el animo de la Silla Apoftolica perjudicar k Ins authoridades de los 
Obifpos ya creados. , b quc en adelante fe erigeren en aquellas proviw- 
das. Aliquando ftne dubio Pontifex potcftatem fecit per conftitutionem 
aut h'tteras , non rcquiftta ordinariorum licentia, nec atcentaauthoritate» 
m cum Pius V. mimus parochiale permiftt regularibus, de quo infra an- 
110 if6y. 24. Mart. Sed & funt ordinatiohes plures pianam illam rodv- 
ooMes ad terminos juris, ubi fimt; «piicopatus erefti. 

In relato compendb privilegiorum k regularibus oblato Syiiodo Me« 
xicanenfi dicimr de hac Pauli xronftitutione : Cxmfirmo lc concedido por 
Adriano, y quit6 la reftricion delas dos dietas, eflendiendo la-omnimoda 
anchoridad al intra duoj dietas con tal que dentro dc las dds dietas ^e^ 
fe tx>n confentimiento del Obifpo , quedahdo como queda en fu fucrza, la 
dicfaa omnimoda extra duas dietas . Donde efta mui dedarado lo qiie al 
propofito fe ha dicho de ia omnimoda , ^ue en d intra para cofas ar- 
duas fera neceffario el confentimiemo del Obifpo por el honar que k le 
debe . y efto lo concede Paulo IIL con tan notables aoiiK)bfUncias , ^u* 
por folas ellas los letrados y juriftas vinieron i determinaT, que £ algiK 
nos privilegios eftaban antes reflringidos ^ annulados , 6 revocados , es 
vifto fcr r^ftituidos in priftinam ^uthoritafem todos elhs , 

Ubi fapponitnr in locis iitis in ditione epifcopomm e^tra duai die^ 
ias k refidentia epifcopali , vel officialtum, non requiri illorum <:onfen«» 
fum ad omnimodas authoritatis ufum • (^inimo fignificatur , non requiri 
confenfiun intra duas ctlam dietas nifi ad cafus arduos: ad hofque requi* 
ri non quia poteftas defit in r^laribus , Ced ppopter honorem Epifcopis 
habcodum. Ad textum pra^entis paulinas conftitutionrs mihi non notum 
appeilo, ut appareat an confenfus epifcopomm requiramr tafKum intra 
doas dietas , an in tota dic^cefi ; in tota namque jusliabent Epifcopi cer* 
lom, cm non eft ^ca^udicandum in dubio. Illud eft certum imra duas 
dfetas ixon tantimi requiri epifcoporum confenfum ad cafus arduos^ fed 
ad omnes etiam ordinarios qui fmt furis dioecefani: idque noii taatiunut 
fuus epifcopis habeatur honos, fed ne potcftatis fines tranfUiantur . Et 
^uanvis conftitutio prsefcns favor fit ^ ideoque ampliandus: ampliatio ta* 

P meo 



114 O R D I N A r I O N B S 

mcn ette tanta non debet, ut la^atur ;u5 alterius cuiexpre(se derogatum 
non ftt • Certius efl illud, neque ut credo ab ullo litterato feu iurifU 
negandum, per non-obflantias prscise, feu per clauTulam han ohfiantibus 
&c. neque reftriSa ampiiari privilegia, nec re^ocata aut abrogata denuo 
concedi , fed tanciun removcntur obiccs conceflioais , cui iimilis apponitur 
daufula. 

O R D I N A T I O LVI. 
Anno 1536. 3. Aug. 

EHigitur in epifcopalem ecclefia de Mechoacsn y cujus fedes translata 
eft anno 1544. ab oppido Cinzonza ad Pafcuarum^ fic hinc Valli* 
foietum anno 1571. ip* Nov. Refert Herrera in Defcript* Ind. Occ«> fic 
Gonzalvus de Paz. 

O R D I N A T I O L VIL 

Anno 1537* 23. Maii. 

RElata prdiibitione Regis Catholici (i), ne quifquam occidentales fc 
meridionaks Indos (11) in fervitutem redigere, auc bonis fuis fpo^ 
liare prasfumeret , attendenfqae Indos tpfbs , h'cet extra ecclefiam exiftant j 
ittis rebus aut libertate privatos feu privandos noa efle, & com homines 
lint, efle fidei & falutis capaoes, neque fervitute delendos, fed pnedicai* 
tione Ac exemplo ad fidem invitandos, mandat Paulus Tertius Cardinali 
Tabera* Archiepifcopo Toletano , ut per fe vel alios pracfatis indis aififtens fub 
fxcommunicatione fummo Pontifici reiervata ipfo fafto incurrenda inhif 
kat, nequis prsefatos Indos in fenritutem redigere, aut eos bonis iiiia 
^liare prsefumat, ac circa ea neceifaria ftatuat . Extat apud Solorza* 
num (4). Incipitque Paftorale offictHm. Alias eiufdem argumenti litteras 
^fedit Paulus decem poft liebus, nempe 2. Junii^ quas vide infra. 

AVKOTATIO KE S. 

(l) Probibitione Reps, Cxm&st Indos mancipandi prohibitiones recopila^ 
tse ftmt in juris Indrci lib. 6. tit. 2., ubi lege i. dicitur: Bn Confbrmdad 
de k> que isfta difpuefto fobre la libertad de los Indios, mandamos que 
ninguno en tiempo de pa2 6 de guerra aunque jufta, fea ofado de cautj-r 
▼ar Indios .... ni tenerlos por ejclavos . Et quanvis permifla fuerit ali* 

?[uaQdO) deinde negata , iterum permiifa Canibalium mancipatio , permi£f 
K> caret ufu, ut tefbtur D. SUmirus Valenzuela (*)• 

Par legum fic fentratiarum de Indorum libertate viciffitudo cont^tt 
antequam pra^ens prodiret conftiratio, de qua D. Francifcus Lopez de 

Goma- 



«iWa»*-"«««M«MitoMaMMMVMMi«* ■I.Mii«««i— 1»— — •••^■"^ 



( a) Solcr^ . T. J. D^ Jnd. Jur^ l.i.ci.n. 54. j K4nt. Le$n Pinell. Cmfirm. Real* ?. i . f . •. n. fm 
{ b > ValenK . xAddlt. ad Pbl. Solorti^l. %. c. 1. 1 l^eop. Jhd.M. €. r. 1. 1. tj. 
ms€. VideHerrer. D. J. lib. 6. cap. i9.ann. 1504. | 



APOSTOLICilL. 1500. 1563. _ 115 

Gomarfl ita loquitur ( 4 ) : TioMMs Oriiz Dominicano , y otros dc fa Qr« 
den aconfejaroQ la &rvidumbre de los Indios , y otros de S. FraQcifco • 
Hiso on raconamiento en que por los delitos dice que merecen {er efcla^ 
%os < i ) * • • • Fr. Geronimo de Loaifa Prefidente del Confejo de Indias , 
y Gtmfeflbr de Carlos V.dio grandilTimo credito . £1 Emperador enijij. 
eftando en Madrid mandd que fueflen efclavos. Mundaron de parecer 
los Domim'cos, reprendian mucho la fervidumbre enpulpitos, y efcuelas, 
por donde fe tom6 otra informacion en 1531.9 y Fr. R,odrigo Minayt 
fac6 la Bula de Paulo III. 

( II ) Occidentales & meridionalis Indos . Nulla hic mentio de Africanis y 
qui de orientali demarcatione funt , & de regionibus apud Herreram vo* 
eatis Jndias de Gtiinea (c), quos vulgus communi mancipiis atricoloribus 
nomine appellat jingolas . De quibiis an ;ure , an injiu^ia mancipentur , la* 
te difputant. Vide infra annb 1683. Ord. 400. 

O R D I N A T I O LVIIL 
Anno 1537. I. Jun. 

DEcemit ac declafat Paulus Tertius, iJlos qui Indos occidentales 6c 
meridionales ad fidem Clhrifti venientes non adhibitis ceremoniis & 
foiemnitatibus ab ecclefia obfervatis , in nomine tanien SS. Trinitatis 
baptiuverunt , non peccafle, cum confideratis tunc occurrentibus , fic-iUi^ 
bona ex caufa vifum fuiflfe expedire putetiu'. Ut qui in pofterum extri 
urgentem neceffitatem baptifina miniilrabunt, faltem hxc quatuor obfer- 
vent • 1. Aqua facris aftionibus fanftificetur . 2.Catechifinus (i), &exor- 
cSmus fiat fingulis. 3. Sal, faliva, capillum , candela ponamr duobus ^ 
?d tribus pro omnibus utriufque fexQs tunc baptizandis . 4. Chrifma po- 
oatur in vertice capitis, £c oleum catechumenorum fuper cor viri adulti^ 
pnellorum & puellarum ; aduhis vero mulicribus in illa parte quam ra* 
tio pudicitifls demondrabit . =: Super eorum matrimoniis hoc obfervandum de- 
cemit, utquiante converfionem plures juxta illorum mores habebant uxo- 
KS y dc non recordantur quam primo acceperint , illam retineant ( 11 ) 
ouam voluerint, & cum illa matrimonium contrahant per verba de prac- 
Stott, ut moris eft. Qni vero recordantur auam primo acceperint, illam 
letineant <ni), aliis dimiflfis. Acillis concedit ut conjunfti etiamin tertio 
jfndn tam confanguinitatis , quam affinitatis ( l v ) , non excludantur a matri* 
maniis contrahendis , donec SsLnStxScdi aliudfuper hoc vifumfueritfiatueni. 
iKm. ::; Decerait, item quodjejunium repugnansfanitati, velnonbenequa* 
dramofficio aut exercitio alicujus, non cenieatur illis ab ecclefia pra^ 
ceptunv. Et circa abftinentiam ab illis fufcipieBdam ftatuit , quod in vi- 
iplia Nativitatis & Refurre&ionis Domini, & omnibus fextis feriis qua* 
Srtgefims jefunare {eneantur ; casteros vero dies (v) eorum beoephu:ic(> 

prop- 

(a) Gomara^ Hsjlcr.delaslnd.cap.%17. (b) Ffde infraOrd.i9'Udnot*i* (c) Berr. D^ 
i«/.a. e^, %»Vide fupra in Prologo • 

P 2 



M6 



O 11 D I 11 A* T I O N tt S 



/ 



propter corum novam ad fidem con\reriionem , & Jpfius gentis infirmita* 
tem (vi) permittit^ Eifqae concedit, quod quadragefimalibus & aliis pro* 
hibitis anni temporibus, iadiciniis (vii), ovis & carnibus tunc t^poris 
duntaxat veici poifint, cum c^eteris chriftianis ob aliquod fandum opus 
obeundum iimilibus cibis vefci pofle i Sede Apoftolica fuerit conceftiim . r: 
Dies autem quibus eos vult ab operibus ferviiibus ceflfare, declarat efle 
dies dominicos, ac Nativitatis, Circunciflonis , Epiphanias j ECefurredio* 
nis, & Afcenfionis , ac Corporis Domini, & Pentecoftes; nec non Na- 
tivitatis , Annuntiationis , Purificationis , & Afrumptionis B. M. V. ( viii ) , 
ac BB. Petri ac Pauii. Csteros dies feftos (ix) ex caufis prasdidis illis 
condonat. ::3 £t confiderans maximam^ipfius Indiacoccidentalis &meridio^ 
naiis diftantiam , tam Archiepifcopis ( x ) & Epifcopis , quam . iis quibus 
ipfi vices fuas duxerint committendas , omnes noviter converfos fupra 
diStos in quibufcunque cafibus Sedi Apoftoiic» refcrvatis, etiam in iitteris 
in die Coenae Domini iegi confuetis (nihii fibi de iilorum ablolutionibus 
jrefervans ) authoritate apoftoiica , injunda eis poenitentia falutari , ah* 
foivendi addiStx fedis (xi) benepiacitum faculiatem concedit. =3 Et poftre- 
mo ne ifti in Chrifto parvuii malis exempiis corrumpantur , decernit fub 
excommunicatione latae fententias , donec recedant refervata, ne uilus 
apoftata in iiias partes fe conferre prasfumat . Indiciturque Epifcopis, ut 
apoftatas ex fius dioecefibus expeilant . Extat apud Fr. Joannem de Tor- 
qpemada (^), 6c ex parte apud Muriilo (O Inclpit ^uando. Et quod 
attinet ad primam partem de contrahendis baptifmi ritibus, confonat ru^ 
brica R^itualis R.omani, ibi (c): Si oh baptizandorum multitudinem ( ut 
m India & Novo Orbe quandoque contingit ) in finguiorum baptifino 
prarfcripti ritus obfervari non pofiunt , tunc vei piuribus fimul adhibean* 
fur, vei ix urgeat neceftitas, omitt:antHr. 

A D NOT AT 10 N E S. 

(l) CatechifmHs fiat fingulis . Quid doceri pro catechifmo debeant «• 
des Indi & ^thiopes de rebus divinis ante baptifmum, coiiigi poteft ex 
iis quas tradidit P. Jacobus Alvarez libris editis De Vita Spiritnali notus 
ia M. S. R.efolutionibus cafuum habitis de more in Coliegio Limano SL 
}• anno 1593. cap. 4. q. 3. de Secundo Ecciefias Prascepto , ubi ioquens 
de eorum neceffaria praeparatione ad facramentum poenitentias, ait {d) i 
j^e es neceffarid que fepan ios Indios y Negros de ias cofas de Dios ^ 
para confcffarfe fin efcrupulo? R.. Lo figuiente , y bafta que lo fepaia 
eomo aqui lo explicamos fin otras futilezas, i. Que hai uii folo Dios , 
Padre, Hijo, y Efpiritu Santo. Bafta que crean lo que fignific^Q^ eftas 
palabras, aunque no acierten a hacer concepto dc ^omo fon tres perib* 
Bas diftintas y un foio Dios, porque verdaderainente puede haver afto 

de fe. 



(a) ^orf. Ifh^nS.Afyn. Ind. cap, 9. 

( b ) MuriUo , lib. i. Curf. /.33 ,fin, 

{ c ) Rjt. Ti$. Ordo bajH^ adult. p.i 5 'Ed. Ven. 



wm» 



>w.^ 



«715. ( d ) Vide etiam P. Sandoval S. % De in* 
fiaur . /E4bio^uf^/alt4te ^ lib. | • per t9t* 



A p o s T o L 1 c -«• lyoo. 15^3. li/j 

4e fe, aunque no (t entienda el objeto creido, como el idiota tienc 
a&o de fe quando cree que es verdad io que eila en la Biblia • 2. Que 
Dios hizo todo ei mundo. No es necefTario que perciban como^ lo liizo 
de nada , ques ai todo no fe fupone nada de que fea liecho • 3. Que 
Jefu-CiKifto es Dios y hombre verdadero que nacio de una virgen , f 
murio por ios hombres en una cmz , y refucito , y efta ^ahora en el 
ctek) . y en eilo entienden bailantemente ia concepcion por ei Elpiritu 
Santo, porque nacer de virgen dice fer la concepcion fobrenatural , y 
creen ia felfion ai dexteram PaPris . 4. Preguntailes: Q^iando fe mueren, 
adonde va ei aima. y enienalles , que las de ios buenos chriflianos van 
ai cieio , y ias de los inheles y niaios ai infierno . y en elto creen , que 
hai juez de vivos y maertos, caltigos y premios : donde fe incluie el. 
articulo de ia gloriticacion , y que liai iina congregacion de gente quefe 
faiva, fi vive bien, que es creer la Igielia, y en fu manera creen lare- 
furreccion: y fi fon capaces , fe ies puede enfenar mas. S. Como vie« 
nen a confelfar fus peccados para que fe les perdonen • y eflb es creer ei 
arttcuio de ia remiil^on de ios peccados. Preguntalies : Aquien adoranen 
ia hoftia , quando aiza ei facerdote ? y decirles que a Jefu Chrifto : y 
efto baila que iepan dei mlllerio dela euchariilia . Eimifterio de ia com*- 
munion de los fantos no tienen obiigacion a faberio, por fii difficuitad 
y no fer de los que celebra la Inglejia. 

Haec Author iaudatus, in quibus de/idero, non quidem notitiam 
fcholx propriam de fidei fupernaturaiitate , (cd majorem eKpredionem mo* 
tivi Sid credendiun fide fupernaturali , ne tantum barbari myfleria credant) 
ot hominum dida : quanquam dici potefl , id non pertinere ad materiam 
iciendorum., fed ad fciendi modum. Pertinet certe ad catechifmum tum 
baptizandorum , tum pienitentium . [>efidero etiam majorem expreflionem 
attcmitatis praemiorum & poenarum, praeter notitiam praceptorum, fa- 
aam?ntorum, & neceflitatis orandi opportunam. Et quoad fidem jnyflo- 
ni SS. Trinitatis non fatis efl illud credere, ut ab idiota creditur quod 
ccHUinetur in Bibliis, fed opus ell fide expiicita quoad ejus fieri poflit. 

Quidam Societatis miflionarius Gailus , quem appeilat Charievoix 
(a) cenfebat, i£tliiopes adultos recens advedos ex Africa in Hifpanioiam 
rhc eiie baptifmi capaces pofl duos infbiiftionis annos: ac timc quidem 
oportiere cum illis opinari qui fidem exphcitam myflerii Trinitatis nonef^ 
fe ne«flariam necefutate medii arbitrantur. Nulia in his reguia generaiis^ 
ftatui poteft, fed pofl ea qxix neceffaria funt neceifitate medii, epro cu- 
jit£qtte capacitate inflmendi funt : docendique qux cap. 4. si&. z. Conci- 
lii Limani pr^fcribimtur , ubi hat>etur: Cnm ex divino prascepto Qmne$ 
clirifiiani adulti teneantur fcire pro fuo captu quas ad reiigionis clirifiia-* 
pie y quam profitentur , fubflantlam pertinent, quaiia funt myfleria fidei 
^pntciptta^ qux continentur in fymboio ^ mandata decalogi omnibus fer<- 

van- 

i^) ChnrL Wfi. de 5. P. f. >. /. 1. p. 5-04. Rep. au lizr. tnt. E:€traft def ^Jfcrthns ^ 
c. f^m. ^. $. P. fMg. 4i. Ed. in 12* 



3jft O R D I N A T I O N £ S 

Tdnda , facraflienta quoqw ea quse neceCario cuiqiie {afcipienda fiuit ^ 
' tum demum qua^ k uco petere 6c expe^re debemus jiucta dominicasora* 
tionis inftitutionem fedui6 in liis erudiendi funt a paftoribus & miniftris 
omnesji maxim^ rudiores Indi, iEthiopes^ pueri pro cujufque ingenio & 
opportunitate, ne graviftimo ignorantie morbo (ut iit paftim) pericliten- 
tur^ Omnino autem curandum eft, ut quicumque neque a^tate neque vai» 
letudine impediuntur , memoriter ediicant elementa chriftiana > maximi^ 
fymbolum ndei^ orationem dominicam ^ praccepta decalogi^ facramenca ec^^n 
cledas. Id ut fiat, antiquorum cancmum ftatuta fequens S* Synodus praD-^« 
cipit) ut nullus ad baptifmi facramentum admittatur ^ qui non prius 
fymbolum 6c orattonem dominicam faltem memoriter reddiderit . Idem^ 
que in facramentis pcenitentias & confirmationis conferendis onmino fer- 
▼etur, excepto vel neceftitatis articulo^ vel nimis feneftutis^ aut asgritu» 
dinis, (ive etiam profunda& alicujus hebetudinis impedimento^ quod paro- 
chorum & confeiTariorum judicio & confcientiae: rclinquatur. Qiu vero tta 
tantum impedimentis gravati fuerint y ut copiofiorem catechefim non acU 
xnittant ^ doceantur pro fuo modo prsecipua fidei capita , icilicet unum 
efle Deum rerum omnium authorem, qui accedentes td ie vita xtcnuL 
remunerat , impios & rebelles in aho facculo pimit. £>einde hunc iplum 
Deum eflTe Patrem & Filium , & Spiritum Sandum: tres quidem perfo- 
nas, , fed uni^ verum Deum, praeter quem nullus fit alius veru& Deus^ 
Praeterea Fiiiiim Dei propter reparandam falutem hominis fa^lum ho- 
minem ex Virgine , pro nobis paifiun & mortuum » ac tandem re» 
ftu^rexiile , & regnare in aeternum . Hunc eife Jefum Cfariflum Salh 
-vatorem nofirum . Poftremo , neminem poife efle falvum , quin credat in 
Jefum Chriftum , & poenitens de peccatis commiiTis iacramenta ejus fufci* 
piat : baptifmatis quidem ii infidelis £x ; confeifionis , ii lapfus poft bap^ 
lifmum^ ac denique ftatuar ea iervare quae Deus & Eccleiia Sanda pra»» 
Xipiunt : quorum fumma eft ut Deum diligat fuper omnia , &. proximum 
(icut fe ipfum • Intelligant igitur facerdotes > niii in fide inilrudos bapti-^ 
zent, vel k peccatis abfolvant, fe dc grandi facrilegio conunaculare j^ fic 
animarum reos apud feverum judicem redderc^ 

De eUciendfs aftibus fidei, fpei^ & charitatis, & contritionis , quo^ 
tum tanta eft neceifitas ad falutem, praeftat nK)diui k Benedido XI¥« 
prac&riptus in Conft. Etji ntinime data 7. Febr. 1741^^ ut nempe aiaimcK 
rum reftor aut catechifta imelligibili voce hofce a&us eliciat auditore re* 
-petente verbatim. In neceifitate vero eft quifibi fatisfadiun putet^ fx riK 
dis a^hiops vel indus tantum affirmet ad iingulas interrogatiooes fequeiK 
tes vel iimiles: Cteex quehai unibk) Dios verdadero, inhnitameme graflK 
•i4e, poderoibj fabio , y bueno, criador> lalvador, y juez de nucftras at 
naas? R. Si creo,^ Crees flcc»? R. Si. 

.Modum iic in neceftjtate catechizandi interroganda , ;itt fidei can^ 
didatus refpondeat^ probat S. Auguftinus ^a) ^ qui cum tradidiiTct cauk 

cnu-» 



••••■^■••"•'^■•^^■^■«^ 



(a ) sAug^ Csp. ^. De fid. IT 9peffb. 



A^POSTOLiCi€# lyoo. ^jtfj* 119 

chumenos docendos non tant^ quid credere debeant, fedetiam quemad- 
modum ab hoc pravo fasculo fe eripiant : neque Eunuchum tantiim fui£- 
fe i Philippo bajptizatum, ut diceret : (7r^<{(7 filium Dei eJfeJefHm^briJiHm^ 
ne^ue hoc uUi latis efle, fed aliquld effe dicendum k catechizante , & k 
qredente prc^endum de Spiritu oanfto , de Sanda Ecclefia , de remiilio* 
^ peccatonim, de refurre&ione mortuorum , de Tefu Chrifti incarnatio- 
oe ex Vit^ine^de paflione.) de morte crucis, de lepultura, de tertii diei 
refiirreftione 9 de afcenfione ad dexteram Patris, fubdit: Si tnim fpado , 
cnm rdbondiflet Credo Filium Dei efle Jefum Chrifittm , hoc «i fufficere 
fifitm eft^ ut continu6 baptlzatus abfcederet y cur non imitamur , atqtie 
anferimus csstera qux necefle habemus , etlam cum ad haptizandum tem- 
poris ui^et anguftia^ exprimere incerrogando , ut haptizandus ^d cunda 
xefpondeat, -etiamfi ea memorisD mandare uon ^acavit? 

Neque alius modus expeditior occurrit , ut memoria tenendi xudes 
jnente ^ ore oredant, iperoit, ament, dccorde <:ompimgantur : quo nihil 
melius perfident, ^tiam ii remittantur ad annum; nam quanvis non 
^eeflet^ t}uod ^pi iit, catechiftac copia ^ catechifta ut pliirimum totus 
cftyHt memorlter, in quo non eft falus ^ addifcat Incapax addifcendi: 
ft dum "ftupidnm ac rude caput inclamando concutit^ non do^rinam fa- 
lutaiem, fed fahttaris doftrm» taedium & horrorem inftiliat . Excolatur 
qRsdem ^o opportuuitate inemoria 9 ied primum omnium confeflio mentis 
it oris £at <ad ialutem ^ 

Fateor ^ per fimplices C2S aflirmationes ad interrogata non xohfici ^ 
qnod i refpondentlbus mente & ore credatur 4 iblenme ^quipjpe eft aDthio- 
p3)as 8c Indis , non latinis ^idquid interrogaveris , xcece amrmare . Qaid 
timen iacias lijgneis ^fic iaxeis hominibus ? \(uascumque ad «nflruendos in- 
ftitaatur via, idemeftpericRium*» precibus ad Deum fuperandum , 'qui qper 
ChrifcAomnm < 4 ) ait : Mea eft caufa ^ Deus iiumano auxiiio non indfr 
Set. Ideo vos tantummodo mihiperfonam prxftate, 8c ego vobis fenfHm . 
Nec putandum^ folertiorem «efle gratiS «aturam , nqux puenilos vix fantes 
artem docet Joquendi , modoque nobis expTicatu difficili facit nomen i 
verbo , fubftantivum ab adjedivo difcerxiere, ut contra Oaudium ajebat 
dim lU. Bofliiet. 

In gratiam ratechiftarum , fic confeflariorum , qui rudibus indis & 
anfaiopibus aures pra^ant , juvat fubdere quas laudatus Alvarez latius pro- 
iequitur in M. S. ^ auibus flmilia contraxit in iummam P. Joannes Al- 
loza (^), ^ Qj5* Siilos I)ozaIes fe les puede <:onfeflar> auandonohan 
procnrado ^lor ; y t|ue dolor les bafta ; y como feran ajuaados ? R. i* 
n6 hai que reparar en que vangan a confeflarfe fin haver prcvenido con» 
triclcm y porque la incapacidad les efcufa : y entre los auxilios , que Dios 
les dz^ entra la ^iUgencia del confeflbr, yporque mucbasveces los amos 
no les dan tiempo. %. Eldolor neceflario es elmifmo que para los blan* 
€o$. }. Con palabras proferas muevales a conocer la dignldad de fu al- 

ma/ 



{ a ) CbrifeJL Tm* t. Hom. t . in Aiatk < b ) MMf %Alpba €. «H^r. ^. Coftfef. f* 14. 



120 0'u D 1 N A T 1 O N E S 

ma, y la grandeza dt Dios. Regimteles : 1)5, no fuera bueno fervlr k 
fal Senor ? Que refponda que sl : 6 hagale decir con la boca las palabras , 
que fignifican contricion , y fino diere feiias en contrario abfuelvalo . ^ Q^. 
6. Si los pueden confeflar, quando no han hecho diligencia para exami» 
narfe? R. Gentc tan bozal no importa que no fe haia examinado . En 
preguntandole lo que buenamente le occurra, aunque probablemence crea 
que fe le quedan muchos peccados por confeflar, porque cafi nunca di* 
cen el numero ni poco mas 6 menos, puede abfolverle, porque no es 
poiTible mas : y aunque le emble , y vuelva des pues de un ano , no lo ^ 
hara mejor . =3 Q^. 7. Que fe hara con eftos Indios y Negros , quando no fe 
puede avcriguar el numero de pecados, ni mucho mas 6 menos? R. Ab- 
iolverlos comoenel cafo queporneceflidadfedimidiala confeflion. s: Q^. 
8. Que fe hara quando no fe fabe que penitencia les dieron ? R. No le 
les pregunre que penitencia les dieron, (ino te mand6que te azotafles, 6 
que rezafles? =: Q. 9. Si los que no entienden fu lengua puedenconfef- 
farlos . R. Sino hai otro que los entienda , il : y a los Angoias puedc 
qualquiera, porque ninguno los enticnde. :=: (^. 10. Sies bueno pregun* 
tarles el confef&r antes que ellos digan? R. Si dicen algo aunque def^ 
concertadamente no ; pero fmo dicen nada , 6 dicen liiftorias que no per- 
tenecen , sl: y preguntando facari mas que oiendo. =: Q, Ji. Si fc 
les puede abfolver eftando en occafion proxima ? R. No , aunque' lo q& 
frezcan, porque de valde lo dicen. ^ De catechizandis ibdis praster lan* 
datos vide P. Acofl:a De promulgando Evangelio five"De Procurandaln-* 
dorum faiute lib. 4. a cap. 21. ad lib. 5. u^ue ad cap. 15« 

Ex didis de Indorum, & iEthiopum flupiditate colligitur, quanta 
fuerit olim & flt modo ratio dubitandi, an ii qui ex Africa exportantur , 
vere & ritc baptizati flnt, quanvis ipfl aflirmeht vel alii. Si enim poft 
diuturnam inftru^Honcm, confuetudinem , & idiomatis noftri qualem-qaa* 
lem ufum dubitant miniftri; quidcum recensab extrema barbaric abladati 
funt, dum ignorant quid fecum agatur , nequc loquentes pereipiunt, ncw 
*quc ab audientibus percipiuntur ? Adolefcente faculo proxime elapfo, du*- 
bium invaluit in Paraguai regionibus de Angolanis, & fenefcente deGua* 
raniisPiratininga poftliminio regreflis . Quid verofenferint PraBlati& Theo^ 
logi , dabo ex documentis tabularii Nco-G)rdubenfis , quod fuit olim Soc. 
Jefu in Tucumania. 

Pregfintafe quando y con que circunftancias havra grave obligacion 
$6 pena de pecado mortal de bautizar a los Negros que vienen de la 
cofta dc Africa ? s5 Es cofa cierta, que todos aquellos , a cujo cargo 
cftan las almas de los Negros, tienen graviflima obligacion de examinar* 
los ii todos, 6 hacerlos examinar luego ycon diiigencia para ver fi eftan 
bautizados, porque nos confta con cierta ciencia confirmada con la cx* 
pericncia, quc muchos de los dichos Negros no lo eftan, ni fonchriftia-* 
nos, y otros hai grande duda fi lo fon, 6 por lo menos varias opiniOK 
nes entre los hombres letrados : y afli deben todos fer bautizados unos 
fub conditione , otros fin ella , quando y como demoftraremos con la di- 
vina gracia . ;=: EI IU. de Sevilla haviendo rccibido informacion authen- 

tica , 



AFOSTOLICifi. 1500. 1553. 121 

• 

IJtcMi 7 htvicAdo aeuerdo\y )uma de muchos varones tfoAos/ fn 28. d« 
Nov. 1613., 6ie<4e parecer fe dd>iaQ examinar todos losmorenos, y af* 
fi io mando , y cometio la eitecucion al Q)lIegio de S. HcrmenegtUo de 
la Gompania de Jefus de Sevitlk , donde fe hizo la iniiruccion . Lo que 
tt refiere en efte tratado quanto al hecho accrca del modo que fe tiene 
de bautizar los morcnos en fus tierrds, nos confta que efti nehnente fa** 
cado de la infoFmacion- original comprobada con muchos teftigos, queie 
guarda en los arcfaivos del Senor Arzobifpo D. Pedro de Cai&o y Q^« 
nones.... Sevilla 21. de Marzo de 1623. s) Diego Granado. a Chri- 
floval ftuiz. ss Diego Ruiz. si Mattira Rodriguez. 

Inihnccion del modo que fe debe guardar en el examen , catecif- 
ao , y bautifmo de los Negros , y tambien de los Indios viejos de eile 
Obifpadodada por el lil. &nor D. JuUan de^Cortazar Qbifpo de Tu» 
cuman , conforme i otra que el 111« Senor Afzobifpo de Sevilla hizo (4) 
C0& parecer de todos ios hombres doEtbs de aquelia Gudad para ios 
Negros , de la qual ufan los PP. . de la Compafiia de Jefus en todas las 
Indias con licencia y aprobacion de ios Prelados de eilas . j^ Suponefe io 
J. de los dodores en la materia del Baniifma , que para fer valido ea 
los-adultos que tienen uib de razon, fuerade ia intencion dcl miniftro, 
materia, y torma, tei^;a tambien el quelo recibe intcncion y voiuntad 
de recibirlo . Lo z. Que le echen agua . Lo 3. que tenga algun conoci^ 
mientd de aqueila fanra ceremonia , que no es cofa naturai ( como parft 
hvar h cabc^, 6 ienai de que es eiciavo 6 criado de los Efpanoies ) 
iino ceremonia de los chriftianos, 6 cofa ordenada al cuito de Dios N. 
S. L04. Si fe lodixeronen iengua 6 con interprete que entendieron • a 
De lo dicho fe infiere io i., que haviendo certidumbre moral de que 
(alt6 quaiquiera de eilas cofas, el Negro 6 Indio fe debe bautizar abib- 
htamente iin condicion alguna. Lx>2. fe infiere, que haviendo certidum- 
brc moral de que concurricron todas eftas cofas; no fe debe bautizar>ni 
lUbiutamente , ni fitk conditime^ iino catechizarle fegun fu capacidad, f 
confeflarle por s), ii fabe ia lengua, 6 por interprete d el tal quiiiere 
eacargando mucho eliecreto al interprete . Lo ^. ie infiere , que.fi alr 
jfBUL de ias cofas dichas en el fupuefto iueiTe dudofa, 6 moraliter mcxtt" 
tt , el tal debe fer bautizado fnb cmditione , haviendole catecluzado . .pri* 
mero iegun fu capacidad , y de manera que no folo reciba el facramen* 
ID) (ino tambien. en el la gracia del facramento. y la forma^^es: M Si 
«i bttptizatHs non te baptizo . Si non es haptizatiis j ego te baptizo in nomi^ 
w.Pdtrisy iff Fitiij €t Spiritus SanSii. Havieudole primero preguntado ii 
^'ece fer bautizado , y exortandole al dolor de fus pecados , y que haga 
el §StD de comricion : . io qual fe del>e tambien guardar en el bautiimo 
Ja condicion. s Dcbe advertirfe lo j.,.quc ii el tal dixefle que no fe 
le cch6 agua , ni te hicjeron- con el las demas ceremonias , fe han de 

cun> 

' (a) Hmhc vtde apud cif. Sandoval^ l$b. 5. De Inpawr . JEthlop. faU cap* «». Xim Ediffe^ 
viftbiipi/c^pi Bsfpaltnfit. 

Q; 



J22 O A O I N A T J OM S S 

cumplir y hacer como cn jA Mamial r<ipom para «l^tifin0 dfilos^dult 
tos V 2. Que fi cn los unos uotros fe bali4re quene les pufieron cl :(deg^ 
y chrilma, fe les debe dar. Advirtiendo taipbjen, que alguqa^ frccesfiw» 
len eftar confirmados , y fe efquivocan y engafian teniendo la confitmat 
cion por bautifmo , y la chriima de la confimucion por efotros fkntos 
oleos . g. Que quando el adulto tiene capacidad , fe le dcben exifefiar 
los principales mifterios de nueftra fanta f8 . . . Lo 4*; ie Advicrtd > l que 
algunas vecCs la noticia que dan en el examen del bautifmo, no es la 
que en el tuvieron fino la que defpues adquirieron y particul^rmentc km 
que fbn algo ladinos: y ai& es mui neceflario examinarle&.ccm |tran cul^ 
dada una y otra vex, y a cada imo dt; por fi fin que le oiga el otro , 
porque la noticiia adquirida defpues no bafta • ho 5. que iiavimdo ig|eiigi 
o capilla fe dcbe hacer en ella con fobre pelliz, dlola, aqua-benedita ., y 
emdtla^ quando buenamente fe pueda,ycon padrinoyyfino lo hai , :Qa 
es aeceflario. Lo 6. > quando d que fe bautiza abfolutamente y fincdo* 
didoQ, es cafado, y la muger efta alI1,.cs bien que ratifiquen el matri» 
monio pero fin amoneftaciones, ni niif&, ni otras c^emonias. Qpanda 
el bautifmo es fub conditione no es necedario que fe ratifique el matrimo-^ 
nia. Lo 7. quando el bautifmo es fub amditianty es neceflario con&flar^ 
le defde la ultima vez qite lo hizo por.fi cl primer bautifmo fue vali* 
do , pero con intencion de no abfol ver fino fue valido > porque por efle 
fi^^mdo fe le perdonarin los pecados . Lo 8«, que fi acafo el Negro cs 
wnido de Congo 6 cribllo del Brafil , puede fer que los bautizaran m^ 
fios > lo qual no es en Loanda puerto de Angdla , de donde fon cafi 
todos > 7 que cn BuenoOiires les ponen el oleO'. y chrifina ^ cafi fiempre • 
Lo ^ fe advieria por una cofa mui importiinte, quc: es menefter mii» 
cfao major cuidado* en el examen para haver de dttar a uno por bau-^ 
tizar y que para bautizarlo j porque d ierro en dexarlo de hacer es mo» 
cho maior, por depender de ello la falvacion ilel adulto, porque en et 
Kautifina hna fide hecho ftih conditione no hai culpa ni pena • y no ibi^ 
kmente cprre riefgo la fahracion , fino que los faceniotes cometen facri» 
1^0 m adminiftrar los otros facramentos k quicn no efti bautizado . * 
Lo lo., que de todos los Indios 6 Negros que fe fiieren bautizando, £^ 
ha de ir haciendo padron ... poniendo k parte ydepor fi los adultos que 
fe bantizan, por fus nooibres , y de fiis encomenderos 6 amos. Lo Um 
£n los baiitifinos en que algunas veces occtnte duda , fi quando la rec^ 
bieroU) teniaa ufo de razon, 6 no^ havicndo la dicha duda, fe han dt 
bautizar fab caniitione , Lo 1 2. fi^ advierta » que quando fe pndieren ju» 
tar dos pcrfbnas k los examenes de los adultps , feri convcniente : y 
en eftc cafb , fi difcordaiea , dicienda el uno que dcbe fer bautizada 3 
y el otro que no; fe debe fcguir el parecer del que dixo que debe fisr 
bautizadoy aunque el parecer de otro parezca mas probable .. Finalmente 
adviertan los munifh-os , que como Dios N. S. fera el premio de los fer- 
vicios que en efto le hicieren, tambfen caftigara d defcuido que tuvi e i e a 
eii cofa tan imponante. y Su SefioHa) y fus vifkadores tambien agrade- 
ceran el cuidado > que ea cfto pufiercn , y caftigarin qualquier defcuido » 



ApOSTOLICJI. IjTOO. Xjtfj. 12} 

?^ieer 6iA P. Diego Altamirafior de la C de J. fobre fi (e han de 

bautizar iof indioi , que vuelven k las miflianes del Paragaa^ huidos de 

& Pabla* -a x. Concliifkmivj ss Pueden rcbautizarfe /v^ caudiihiu loc 

Indki» adultos que vienen de S. Pablo , fino confta que los bautizaflea 

ca cftas Rjeducciones antes que los Uevaflen los Mamelucos 6 maloque- 

m«... La razoii esV porque dichos Indios no es tan cierto que ellen 

baittisados, qne so haia probabilidad fimdada en prudentes oongeturas 

de k» conitracio. Eftas Caa i., potque no oonfta fi los bautiz6 miniflro 

ibs pechofo por la cnezda de gente, que la voz comua dice que hai» 6 

por lo meaos . huvo los anos paflados en S. Pablo • . • • La 2^ congetura 

cs, por cfue dado aue el Gira fuefle del todo qual fe requiere para la 

^puidad del bautimiOy no confta fi lo bautiz6 el cura, 6 perfona fe- 

riary poes fabemos, que aun en eftas tierras doode nos confta que foh 

Baftflnte aptos ios curas , naoenmuchos Indios en las eftancias y campos , 

donde Ids bantizan peiibnas furc laicas^ y a veces nugeres, y aun In- 

diof 6 Indias por haUarie aufemes los curas. Pues quien afli^uraray que 

al indio infante y que nacio en el Brafii , lo bautizo Gi ciura , o perfona 

baftantemente entendida ? Pues (i es de los bautizados adulcos , quien af- 

fkffxnri, dn que haiS probabilidad en comrario ^ que lo bautiz6 perfona 

^ fii po bien la fbrma , y defpues de inftruido lo baftante , faUim para* 

ane en el fhfcipiente fea volnmario el bautifmo , pues aun en Goi^o , 

^gdla , y otras partcs^ de donde fe traen los Negros , nos confb , que 

hadeado los bautifmos curas y derigos de aqudlas tierras, 6 ios que 

fan en los navlos a vifta de El^anoles entendidos , como fuefen fer ios 

capitanes y cabos de dichos xiavios, falen con todo dudofos los bamif- 

mos de muchos ? Quien afiegurari i" que a dichos Indios no los bautizaron 

COQ ^fperges ai canzandoles una u otra gota de agua ; lo que fienten gra- 

vci authores que no hace valido el bautifmo? =a 

2. Conclufion . =3 Aunque el Indio teftifraue eftar validamente bau- 
dzado., dando las fenas de las ceremonia5»que fe hicieron con el, y que 
efta bien inflruido , ficc. ; con todo effo (o ha de bautizar fub canditiane • 
Efta concIi)iion fe funda en la poca f^*K^ue hace el dicho del Indio • 
PoH^lo qual«cn las Ordenanzas, que d Virrei D. Francifco de Toledo 
Iiko para eftos reinos fegun Solorzano ( ^ ) 9 a quien alega el P. Aven- 
daib ( O 9 fe difpone que fcis Indios hagan un teftigo . Y fsendo Dor lo 
menos neoefTario na teftigo ocular de todo credito y para que ccfle la 
oijigacion y facultad de bautizar fi^ cmditione ( c ) , {iguefe que por lo 
menoi feran neceflarios fcis Indios contefles^ y no de menos credito que 
ibelen fer los Indios dignos de credito en las cofas ordinarias , que haian 
viflo bautizar al de cuio bautifmo fc inquiere . Ni faltan^n motivos pa- 
taque d Indio mienta ( aunque pocos ha menefier ) en la caufa de fu 
proprio bautifmo: v. g. para que le tengan por diriftiano antiguo , y 

no 

(•) Sohr. tam. ». Di Ini. Jiir. L i. r. 17. J (b)*Avend.tom> %.Tbefaur.lnd.tit. ts.c. 4. 



no le traten los otros como k rccien baiitizado ; |>orqDe' tio * fe les nie* 
gue afliftir k la miiTa, y otros qne juntos con la pocar apotehecifjon que 
hacen de la imporrancia del bautiimo, inducm' prudeme motfvo cle per- 
fuadirnos que mienten, b i lo menos dudemos de fu ' verdad .. Ni hos 
afiegura el que d§ fefias, pues aunque no efte bautizado, puede decir 
lo que ha vifto cn otros: y quanto mas ladino fiiere, corre mas xiefgpt 
de efta doblez. Bieii faben todos los Padres de eftas do&rinas^.que^iuei^ 
le un Indio levantar teftimonios, y facih'tar teftigos que apoie&' (vi di^ 
cho , y pintar las cofas dc manera que parezcan verifimiles ^ y inui oc^ 
dinariamente hallarfe dcfpues haver udo todo un pi|ro enredo . . •: • ! 

3. Conclufion. ;=) Para bautizar fuh conditiane k los dichos Indios ^ 
fe debe primero inquirir fi eftan bautizados 6 no « Porque es poflible ^ 
que los bautizaiTen en ei Brafil, y no es impoflSble que fe hallen tales 
motivos , aunque fean raros , que nos lo perlixadan por . la atteftiguacion' 
de los Indios, 6 por reconocerfe que fue, antes que le aprefaflen, bau» 
tizado en eftas doftrinas, 6 que haia por ack algun Efpanol que teftifi* 
que fu bautifmo .... Pero afiido que efta averiguacion no es neceftkrio 
que fea toda la poflible, ni que fe tarde muchos dias en elia iino coh 
una moral diligencia , en que tanto menos ti^npo^fe riquiere, quanto 
es menor la e^eranza de -apurar en todo la verdad , y facarla k luz por 
la diftancia de las tierra^, por la falta de recurfo k ellas , y por la in- 
capacidad de k>s teftigbs . . • • y fiempTe la refblucion ha de ler en fa* 
vor del bautifmo. Y u fe mira el peligro de una akna en la omiflion > 
y los pequeiios inconvenientes k que dll expudfto el echar el agua fiib 
conditione , aimque tal vez acierte a eftar bautizado rite , ie juzgarii evi- 
dente , qne con qual quiera prudente rezek> fe debe rehautizar • » In 2. 
poflremi hu^ di^taminis conclufione animadvertendum , Indum , de quo 
ibi fermo eft, rite inflruAuin de neceiTariis ad baptifmi valorem, qui ne 
baptizctur totus fcicns & volens aflirmat falso fe baptizatum effe , revera 
baptizari non velle: baptifmus illi eft involuntarius : & confequenter bd« 
. ptizandus non eft, nec baptizari poteft, quandiu in taii teftimonio feren» 
do perfeveret ; credendumque , vel revera baptizatum efle , vel baptizari 
nolle: quo utroque cafu ab iterando baptifmo fuperfedendum^r \:i 

(11) Illam retineant quam voluerint. U ipfum erat provifioaaliter defi- 
nitum in prima Indiarum Synodo, ut appeUat G6mAra (4), author ftiii 
liberiorts, prohibitiis olim Regii Senatfis decreto, fed permiflus ab anno 
1729., ut ait D. Andreas Barcia in Additionibus ad ffibliotbecam Pi- 
nelii. En 1524. ( inquit Gomara ) juntp Cortes una fynodo, que fue la 
primera de las Indias, a tratar de aquel y otros cafos • Huvo en ella 
treinta hombres, los feis letrados y entre ellos Cortes, los cincQ cleri* 
gos y y diez y nueve fraiies . Prefidro Fr. Martin de Valencia como Vr- 
cario del Papa . Deciararon , que por entonces cafaf&n los Indios con 
la que quifieffen, pues no fabian los ritos de fus matrimonios . 

Nba ^ 

^^'^^"'^^^-^^^'mam^^mmi^mmmtmmmmtmammimamtmmmmmmmammmmmmmmm^mi^^mt^^m^mmmmimmm^^^^timmm mmmm^mmmmmt^mamm^mtigg^^wmmmm^ 

' (a) Gmmra, Hfft. de Ui Ind. c. U?* Vide Ord. 11. 



Apostoltca. 1500. 1563. i2y 

Kon mulcum abeft Herrera (a) dum aic: t como los Indibs tenian 
conforme a fu gentiiidad muchas mugeres , huvo gran duda entre los 
religiofos con qual de ellas cada uno fe havia de velar , porqiie ante 
todas cofas eran perfuadidos a hacer vida coii una fola conforme a la 
piedad catholicaJ Y en efto (i los religiofos tuvieran entera noticia de 
los ritos de fus matrimonios , no huviera duda , pues una fola mugier 
fera entrp ellas la ;kgitima ^ y las demas eran mMCihas . Forti judica- 
xunr reifgiofi vh-i, in barbaris mexicanis non efle vera matrimonia, quod 
de Guaraniis Paraguerix a pluribus judicatum eft , ut vide infra Qrd. 
305. Facicque quod a Torquemada (^) traditur per hasc verba:. Verdad 
es que<dice ei P. Fr. Toribio de Motolinca, que aigunos anos defpues 
de baverfe plantado ia f9 , ie haiiaron muclios cafados apartados , y 
que de aqui tomaron algunos motivos de affirmar que entre los Indios no 
havia macrimonio, pero coqfta fer falfo por lo que defus ceremonias de- 
jamos ' diVioi • Qiioad praefentem ordinationem , patet ex contcxtu pennif- 
fidnem contrahendi cum qua iiberet, non in rituumignorationefundari , 
fed fieri tantum pro cafu quo fciri non poffet quseaam eflet ex Ipluribus 
prima conjux • ' 

( III ) Primam retineant aliis dimijjis . Arg. Cap. GandemHs 9 de Divart. 
ibi: Si fagams prius plures tixores habebat, poft fidem fufceptam adlix- 
rebit primje. Ee ratio eft , quia conjugium cum prima fupponitur fiiifte 
GQmr/iftus, non quidem iacramentaiis , vaiidus tamen & legitimus, cujus^ 
obligatio imminet etiam poft baptifhmm, quo non ioUuntHr <onJHgia , fed 
crinrina^ ut in cit. cap. habetui: . Addit P. Acofta (r): S^od fi prima 
CDCor at>eft, & bapti?ari difFert, licebit eic aliis quam velit fumere , ita 
Goncedente Pio V. Pontifice Maximo, qui nuiio mod^ Innocentio Tertio 
contrarius efi . Vjde infra Ord. 132. 167., & 7S. Adnot. 4. adobjeft. IJ. 

(iv) Hon exclndantHr . Ad ufum hujus priviiegii non requiritur caufa 
aiia quam qux Pontificem movit ut concederet, ficut ad ufum concef- 
iicMiis cunAis fidelibus .fa^bs, uc fn quinto gradu, quod aiiquando fuitve^ 
litum 9 poftint contrahere, nulla requiritur caufa (pecialis in contrahen^* 
tibus. Ita ex Veracrucii , & communi fentcntia Fn Joaimes ;Baptifta , 
quanvis aiiter prafticaverint nonnulii parochi, quorum ignoramiam car« 
minac Avendado (cf). Vide infra anno i^6\^ 2S. Jan. Adnot. 3. 

(v) Cdtteros dies . Deobligantur a jejunio Indi in casteris praster nomi- 
natos diebus, non ut edere pof&nt carnes & ia^licinia, de quibns poftea 
fit conceflio limitata , fed quoad unitatem <omeftionis ^ Unde Synodus 
dicecefana Limeniss anni 1585. a S. Toribio ceiebrata ftatuit (^): Indns^ 
qui tempore quadragefunas , quatuor temporibus ant diebus Veaeris , & 
Vigiiiarum « quibus Indi obftrifti funt , carnem comediife deprehende- 
tur . . . pHnietnr • Et Synodus Pazenfis fub lii. .D. Feiiciano de la Ve^ 



( a ) Herr. Dec. i»L a» cap, t. 

( bO Tor*ii:cm. Tom. x. Mon. IndJ» Ji.csp.i5' 

{ c ) ^cojfa , JJ. Prom. EvJib. €. csp. %i.Jine . 



( d ) ^Avemd. Tit. i t.iuMi. 1 7S« 
(c) 5jif#4. UmnC4^.tU 



125 Ok D I N A T I 6 n b s 

ga (^): y en eftos dias aunque (ejm de ajuno para los Imlios ^ pueden ufar 
de qualesquiera comidas que no fean de carne , y de todofi los manfares 
que concede la Santa BuTa' de la Cruzada k los cfemas fietei y aflt' fc 
k> han de dar 4 entendcr los CHras • 

£c P. Murillo {h): OmnibHs , inquft , &riik fexti^' totiua atmi debeot 
fideles , etiam Indi , fub gravi cuipa a came ai/Hnere • Quanvn nuoEU 
feq. putet in Indiis j & prsecipu^ in fuis Piiilippinis facilius indulgeri pofrr 
fe , & ex levioribus , quam alii^^ caiifis difpenuiii , tnm .ob aUfliientoruQi 
debiiftatem, tum ob corporum languorem. £t ^uo ad alimentorum qua- 
licatem fungofam convenlt Torquemada, cum aic (c): Coma cada dialo 
dicen los que de Europa vienen a eftas Indias^ didendo que los man;a- 
res no fon de tanta foftancia como por alla. At corporum languor y (i 
Verum habet, videtur exigere languidioreis ciboS) mkm corpora robuflo- 
rum: <fxx fiiit iententia joannis de Catdedas medioi Mexicani <^>< dicen* 
tis: Si la fiaqttiza es falta de calot como de ordiaario lo.eseh las ixb» 
dias , i eftos tales mas fano cs el ajuno pues con el ie confumen' fle^ 
flMs y malos bnmoref, 

(vi) Propter gentis infirmitatem. Hinc patct , privilegia hBC valitura 
donec aliud k Stdt Apoftolica ordinetur , dum gentis infkmitas perfeve* 
ret, quanvis neophitorum cefraverit qualitas, ut ex do&rina J. C Pigna<- 
telii fupra obfervatum efl: Ord. 37. Adnot, VL Et hanc PaiiJi Tertii con* 
ceflionem qua de caufa ufqiie in prsefens perdurare, faltem nondam«aniio 
1646« intercidilfe, fupponi videtur in Gonftitutione pro Sinis data, quam 
▼ide ibi ; prster praxim £c ufum, qui hodie ^tiam conformis perieverac. 
(VII) ZaBiciniis yovis . Alluditur Mc ad Crttciat» Bull^ conce(&onem , 
m expreflit nuper citata Synodus Pazenfis , flc exprimit etiam' Synodus 
dio^cefaiia de Puerto Rico fub 111. Lopez de Haro (e) ubi dicitur : Por 
'Bnlla de Paulo Tercero pueden los Indios comer huevos y lafticinios en 
los dias de quarefma (in bulla , como los demas eon ella • In fummario 
^ivilegiorum , qits Indis k Sede Apoftolica cdnceiTa futlt, authoritateSy* 
nodi Limenfis confefto extat illud (/) : Permittit etiam ipfis in quadra- 
gefmia fic aliis diebus jejunii comedere omnis generis cibos conceflbs illis ^ 
quf habent buUam crHciatst. £t ex Secundo Cdncilib Limano ait P. Allch 
" (5)> (^od fojpmt Indi perhoc privilegium vcfciovis & lafticiniis abfque 
buUa crnciat^. Bdque indubitatum > niii prasfens privilegium fit revoca* 
tum, vel cum aliis fufpendatur ih Cruciat^ prpmulgationibus , dc qm 
hifra Ord. 67* anno 1542. zo. Dec. 

De camibus dubium emergit ex conftitutionis vtrhis LaBiciniis ^ ovis^ 

t> camihis , an Indiis liceat iis vefci, nec.tantum ovis Qt lafticiniis ex- 

tra ferias fextas quadragefimae , vigiliafque Nativitatis & Refurreaionis , 

quibus jejunate tenentur. Et ratio dubitandi i& ^ quia poflimt vefci car** 

' nibus 

""^" — " — -y—' -^^ -. .-i-. ■.-■■ ■ -p ■ ^- I tii II Ti I miTO wmmwmmtmi i« i 




( a ) Synodo de la Pax, , tit. De Ohf. Jej* fne . 
( b ) Murillo , in tit. de Ohf, jei. n. 4 1^. . . 
( c) TorqU'tom. iJih. t^.cap. t^. Monareb. 
Ittd. ( d ) Cardenai , Probl. y Secr. de las Ind. 



aptfd Pinelum JSiuajl, del ChocoL p, io$. 

( e ) Sjn. de P. Ric$ , Confl. 3 a. ( f ) oipt'4 
Harold.inLimalimata t m. (g)i>f//#M, /''. 
Indi Rsruani. f %, n. i. 



A p o s T o i^ I. c /e. lyeo. 1553. 127 

nh|S) cuni-4fft4Kif jcfariftiaiii^ gb nliquod faoftum opus camibus vcfci k 
Sede Apoftolica datum eft; hxc enim funt privilegii verbat Sed ob aJU- 
quod fanftuqi ojfus, oeoipe bdlaadi pro reiigfooe, aut fumptus belii fup< 
pedicandf ,• €OoceSfim eft .aliii »rne vefci , ut patet ex his cruciatae ver< 
bis: Cmcede i.tcdas las per£oaas, /lue tomaren cfta bulla que puedan de 
coniejo de ambos medicoi efpiritualy corporal comer carn^ eh^uarefma» 
Y otros tiempos de ajunos, y dias prgbihidos . Et fuperius: y los fiUados^ 
que ea efta guerra eftuvierc^n.^ fe deckra no eftar obiigado k I05 ajunos, 
que por voto 6 por preccpto de la Igleiia lo eftuviecan, no eftando enls 
pierra . Q|iidni igitur & ludis ex prad!ente priviiegio id ipfum conceflfum 
efle dicatur. 

&d ncganchim eft> abftinentii . camium Indos praefenti privilegio de» 
oUigari: .d^ue f«nteaua communis.& certa ex didis Adnot. V. Neque 
ofaftat objefta r^itib dubitandi 9 nam milites, & iacri belli fumptus iup- 
pedUtaotes non eximuntur hac obiigatione propter ilhid fan&um opus px»* 
ds^. , ied ex Jieceincate quac in aftu beilantibus jiraBfumitur 9 & in uial^ 
habentibus deciaratur per confdium utriufque jnedici . Unde folum in£er* 
wr, pofle & Indos vefci carnibus in pari neceflitatc conftitutos, etiam 
fine buila • 

Dices ^ quid ergo conoedit Pondfex , ii neceflitas ingrait • Concedit , 
nt fine icmpuio fiat quod refta confcientia liceret . De quo vide III. 
Chilenfem Epffcopum V^illarroel {a). Hoc tamen non tollit quin inter 
Indos piura occuriere poflint, & occurrant in aliquot praeiertim regioni- 
bus mediterranets nec pifcofis , quas neceifitatem iaciant , ex qua deobli* 
gari pQflunt vel facile difpenfari ; ita ut lii. Qpiteniis Epifcopus Monte» 
0^0 in fimile argumentum dixerit {b): Solo con decir , que es Indio 9 
tiene de fu parte mucho alegado piura la difpenfacim . Ex quo , & ex iis 
qux habet ieft. ^.y praxis, quas inter fclavos fic fervilesoperas.obtinet ali* 
cobi, juftificari poteft: maxim^ cum Pontifex in pnBfenti coniHmtioqfi 
oolit inteliigi ab Eccieiia Indis jeiunium praccipi , quod ilioram .officio » 
aut exercitio, aut fanitati non conerait. 

(VIII ) Ghrioft Dei genkricis. Feftis quatuor Deipant in Conftitutione 
cxpreflis additur dies Immaculatas Gonceptionis ad nnem Grammaticas P» 
Figoeredo Limas typis «ditae anno 1754. (c). Sed cum nulla de fefto 
GQnceptioiiis , ot ab Indis obfervando communiter, in conciliis fic fynodis 
flmericanis fiat mentio , dum Indorum fefta numerantur , cisdi pap eft 9 
vd efle peculiare pro Dioecefi Limana , vel ibi eile pro devotione pOi* 
iitwn.- 

Non eft tamen agnofcenda obUgatip, k qua Sedes. Apoftolica liberoi 
efic v<duit neophitos, vel de qua non iatis conftet. Neque obftat, quod 
vn^ptum obfervandi feifaun Immaculatas Conceptionis fit generale & po^ 
ilerius, nam generi feu generali praecepto derogatur per fpecicm ieu per 

fpe- 



{thViilMrr.GA. EccL F. 1. q.i.Mrt. •• (Jb) Montfti. Itmcrar- Fdrbcb. /. ^.fi&.C4r.\. (c)/^//»r- 
redoi ^rte dc Ungaa Gmchai p0i* ^\9* 



J»8 O^H D I N A T 1 O M B S 

fpeciale jus etiam praecedeiis, quod noti cenfemr iPobtifes: abrogare ?elle 
nifi exprimat. ■ ■ . • ■ ^ 

Sed cum pras(enti conftitutione npn aldima(ur epifcopis , vel iis qut« 
bus dlc jure competit , fac^tas indicendi ferias -, potuit in aliqua diceeefi 
commune prsceptum ftatuto fpeciali ad Indos etiam extendi : quo non 
rjeftringitiir ab inferiore privilegiom ilfuperiore conceflum, fed jus proprium 
exeritur a fuperiore non coardatum: necPontifex' per prsefens priviiegium 
eximit Indos a jure potentium indicere fefta , fed ilios tantum eximit a 
communi fidelium obligatione & pra^epto generaii. 

Sic quanvis Indi non obligemiir ad obiervantiam fefti titiilaris , in 
citatis fynodalibus de Puerto Rico (^) obligantur. Sic etiam obiiganturad 
obfervandum feftum Immaculatse Conceptionis diem in Synodo Paraguai 
fub lU. Chriftoplioro de Arefti anno 1631. celebrata {h) . Sed hoc fieri 
prsBcepto peculiari , non quo •^generalis deciaretur obiigatio , conftat ex eo 
quod funul obligantur ad fefta Transfigurationrs^:Sanfti Joannis Baptifts , 
San&i Thomas Apoftoli) quae cert6 excipiuntur in praefend conftttutione 
pauiina. • ^ 

DiAa procedunt de fefto Immaculatse Conceptionis ante conftimtio» 
nem de illius patronatu datam lo. Nov. 1760. An Indi obiigentur ex 
quo SS. ' Virgo faSta. eft patrona etiam Indiarum principalis., vide infra 
anno 1670. II. Aug., ubi de patronam SanAs Rofse, qui quoad ritum 
cjufdem rationis eft. 

( IX ) Cstteros dies fefios . Poflunt igitur Indi in his diebus manoperibui 
vaoare: neque ad facrum otium tenentur , nec ad audiendum facnim , 
quia indultum non eft hlc , ut fupra circa jejunium , reflriftiun , fibd in- 
Jefinitum & abfblutum • Poflimt igitur in hujusmodi feftis iaborare , fed 
nbn ad laborandum compelii • Q^od praster naturam privilqeii , quod non 
eft vertendum in damnum & odium privilegiati , cautum eft jure indico , 
tum ecclefiaftxo, tum civili. Condiium quidcm Limenfe Tertium a Sede 
ApoftoUca approbatum , quod Mexicanum itidem approbatum iaudat flc 
iequitur , fic habet (c): hecine ullo modo in Iiis (feftis a Pauio Tertio 
in hoc priviiegio conceffis) laborare Indi comfeUantHr Id ipfum prohibe- 
tur in Conciiio Provinciali S. I>ominici five Hifpaniolae , ut hatK^ttu* in 
Synodalibtts de Fuerto Rico ibi {d)i Deelaramosy que por ei ConcilioPto* 
vincial de Sto Domingo eit^ prohibido con pena dc veinte pefos , que 
pinguno pueda obligar a los Indios , efclavos j o fiervos k 'trabajar ea 
dt^ de fiefla. Er Synodus Tucumanenfis anni 1597. habita fub lil. 7V& 
xoi y qiuide a fu voluntad guardar las fieftas de los ETpaacIes , i cuia 
ohfervancia eilos ho eftan obligados . Idemque totidem verbis habctUr in 
Synodo Paraguai fub lil. Loioia celebrata anno 1603., feprendecim fci- 
JKcer ante annis quam dioecefis iiia difmembraretitf pro erigenda Sede 
^onaerenfx , 

In 

<a) Synodo de P. Rko, Cemfl- il. I (c) CQnciL Lim. ann. t%%%. JUi.\.caf^$- 

(b) S:inQdo del Paroiuai, Th. 3. ^ 1. | (d) Sjn. de P^ B^ Confi. it, , 



ApOSTOLtC/S. 1500. 1553. 12^ 

Iq cpiibns duo diftmguuntur , & quod Indi exempti funt in defigna- 
tis dtebus, £c quod liberam iliis eft Hirpanoram fefta iervare • Confonat 
jns Regiam (s): y en iot dias de fiefta que no fon para ellos ( los In* 
dios) dc guardar, les ha de fer libre alquilarfe no . Idaue. certum eft 
lie Indis, qui ad rei publicx labores ftato tempore deftinantur , vulg6 
miiaiosj i de mita^ de iis enim fermo fit in citata le^. Certum etiam 
cft dc Yanaconis , qui pro remirdavis habentur, fed re?era iunt /ure li- 
beri, ac de omnibus Indis qui quomodo ferviunt conunendatariis • Ratio 
eft , qnia oranis Indorum fervitus fi quidem Ucita iit & iiire permifla » 
ea e(i fohim quam pro tributo Regi aut rei pubiicas pendendo lerviunt^ 
ficut mitaij, quorum libertas in ot&rvandis nominatis feftis ab hifpano- 
nim coa&jone ;ure citato deciaretur. Vide infra anno 1750. 15. VStc. 

(x) Arcbiefifc9pis if Epifcapis « In citato fummario privilegioram ia 

Goncilfo Umenfi pracfentato & approbato , Iiabitb refpeftu ad hanc apo^ 

ftolfcam conftitutionem (i) dicitur: ^od Indi per ipforum parochos,¥el 

CO8 ffd iiloram airam gerant, poffint abfotlvi ab omnibus cafibus etiam 

Sammo Ponrifici refervatis , etiam in BuUa Ccene contentis , impofita 

eis pcraitentia Salutari . Citaturque Manuale Mexicanum . Sed Enunannel 

Rodriguez Minorita (r) hunc vocat errorem periculofum in Manuale io^ 

fedum j nam Paulus Terdus conceffit tantiun epifiropis & eorum deputa- 

tis 9 quod in Manuali dicitur conceftum parochis & Indorum curam ge-'^ 

imtilxis • Qui fi eft error periculofus, communis etiam eft Sununario L!- 

mcnfi & approbatoribus « 

Sed cum Manuale Mexicanum prodierit in lucem & ufiun , ut iitj^ 
poQOy authoritate Epifcopi aut Archiepifcopi Mexicanenfis , & funmiarium 
Limenfe conftet prodiifle authoritate jconciliari Epifcoporum Peraenfium» 
CD fpfb omnes parochi & Indoram curam gerentes funt Epifcoporum de-* 
iuticiy Qt authoritate apoftolica per praefentem ordinationem coUata poi^ 
iBat illos abfolvcre etiam k contentis in BuIIa Ca^nx. Nec apparet<» undc 
lefuratur fpecialis deputatio ad fpecialem cafum^ nec fpecialis aut fingu» 
hns depntatio perfonae determinat^ faftas • Hoc privilegium confirmavit ^ 
ft ad forani exteraum extendit , aut extenfum declaravit Gregorius XIIL 
apud III. Momenegro ((/) , ut vide infra anno 158^. Ord. 166. 

Dioes. Si de mente (Joncilii efTet fafta tam ampla facultas, fruftracon^ 
ccdcretur in proxime fequente ejufdem fusmiarii privilegio omnibus Indo* 
ram parochis & confeflfari is , ut poffint eos abfolvere k t:afibus omnibus 
^ifcopis refervatis. &d fraftra non ^ft major facultatis expreflio, maxi- 
mh cum alias ut inteiligamr facultas concefla ^d cafus epifcopales , dd>eat 
cxprimi, iit eft notum agentlbus de privilegiis j^ularium. Accedit ^od 
in fccundo privilegio facultas etiam concedimr confefTariis Indorum ^ & 
k corati non fint, in primo vcpo conceditur tantum parochis &Indgnun 
curam gerentibus. 

(XI) Ad 



mmt 



(a) Rjtcop. Ind. L 6. u iS. lei 21. i (c) Rodersc.T§m.%.Sfi:^Ret:'q.99^ aft.t. 

i b ) Upud HMTold L'ma lim. ^ag. mi- J (d ) Memen. Uh. %.ltinef.¥^itn i-/ M. 



130 Ordinationes 

(XI) ^^ ^i^^ ^^^^^ beneplacitnm. Per hanc claufulam afleritur revoca- 
bilius concefTorum • Cenfuit enim S. Congregado (4) 19. Mart. 1619. 
in una Papienfi, quod Concejfto ad beneplacitum fada, quandocumque re- 
vocari fotefi . 

O R D I N A T I O LIX. 

Anno 1537. 2. Jun. 

FAfta relatione quofdam orci fatellites ( i ) occidentales & meridiona» 
les Indos fub prsetextu quod iidei catholicas expertes exiftant , uti 
bruta animalia (ir) iiiis fcnrientia urgere Paulus Tertius attendens, Iii* 
dos ipfos ut pote veros homines , non folum fidei catholicse capaces eA 
fe, fed ad fidem ipfam promptiflime currere (lli)> decemit ac declarat 
fua hbertate & reriun fuarum dominio (iv) privatos feu privandos non 
efle y licet extra fidem exiflant: imo h'bertate & dominio uti pofle, nec 
in fervitutem redigi debere, ac quidquid fecus fieri contigerit , irritum 
effe & inane . Non obflantibus quibufcumque • Extat apud Haroldum 
(i) . Incipit Veritas ipfa. , 

A D NOT AT 10 N E S. 

(l) Orci Safellites. Per exceflimi ab Epifcopo Chiapenfi (r) fcriptum 
cfl: Aqttellas gentes las encomendaron k los Efpafioles, como fi las en- 
comendiran k todos los diablos . Doftor Joannes Genefius de Sepulveda 
( (/ ) in Difceptatione cmn Chiapcnfi dixerat : La Bulla de Paulo Terce* 
ro no fixe dada fino contra foldados, que fin autoridad del Priilcipe ha<> 
cian efclavos. (^odfi Principis intercedat authoritas, putat Indos licitc 
debellari , & ccnfequenter in fervitutem redigi quatuor de caufis , prop* 
ter delida, maximc contra naturam: propter flupiditatem : ut deinceps 
facilius converterentur ad fidem: & propter injurias innocentibus iplorum 
illatas • (^arum rationum neque a^uitatem defendo , neque cenfuram 
probo, qualem profert Epifcopus {e) dum ait : Son tan enormes los er- 
rores , y propoficiones efcandalofas contra toda verdad evangclica ^ 
y contra tpda chrifliandad envueltas y pintadas con falfo zelo del fervicio 
real , digniflimas de fenalado cafligo , y duriflima reprehenfion , que ac- 
cumdla el Doglor^ tfc. 

Verum Do&oris rationes , in quas tam acriter invehitur , ex par- 
tc probat Epifcopus ipfe , dum caufis jufli belli Ecclefia nomine infcren» 
di annumerat peccata contra chriflianam fidem & religionem (/): fi 
lidei pradicatoribus fcienter obfiftant: & injurias innocentibus illatas. U- 
lud eft certum, Regis Catholici nomine nunquam adverfus Indos bcUum 
aut captivitatem eflc decreta ea de caufa , quac in pr»fenti conftitutiono 

repro- 



(a) S, C. apud Bark4sI.i.jur.Ecd. c.ii4f.298. 

(b) Lma iimat. pag. ||9. 

(c) Chiap. Prop. 2«. D§ las jo. 



(d ) Sepuh. apud Cbiap. ad n. Obje^. 
( e ) Cbiapens ad objeilionis fnem . 
(f ) Vide fupra Ord. X Mmt. r. 



Apostolic^. 1500. 1563. 231 

reprobatur^ uleft, fub prstextu quod fidei catholicaB expertes exifterent , 
neque militibus privatis eam cauTam five prastextum fuifle ufquc adeovul- 
garem , ut ab Epifcopo Chiapenfi diffamatum eft • 

Exemplum dat Bernal Diaz del Cailillo in hsec verba (4): Para 
defcubrir nuevas tierras, y en eilas emplear nuedras perfbnas , compra* 
mos dos navios y un barco, que huvimos dei Gobernador fiado concon- 
dicion de que primero que nos lo die(fe nos haviamQS-^:e--obU^r todos 
los foldados, que con aquellos tres navios haviamos de ir a unas isletas, 
que eftan entre la isla de Cuba y Honduras, que abora fellaman delos 
Guanajos^ y que haviamos de ir de guerra , y cargdr ios navios de In« 
dios de aquellas Islas, para pagar con ellos el barco , para fervirfe de 
ellos por efclavos. Y defque vlmos los foidados , que aquello que pedia 
no era juflo, le refpondimos que lo que queria no lo mandaba Dios ni 
el R^i, que hiciefemos a ios libres efclavos • Y defque vio nueftro inten* 
to, dijo que era bueno y mejor que no el fuio. Hstc Bernaldus unus de 
militibus. Hoc tamen non tollit, multos fuifle tunc orci in capcivandis 
Indis fatellites. 

(11) Uti bruta animalia. Quid mirum fi cum commendatariis res erat 
pejor quam cum diabolorum alluvione? Horribilia, fx vera funt quas de 
Hifpanorum, adde tu, & Germanorum in Venezuela, crudelitate vulgus 
accepit^x Bartholomxo Cafaus feu de las Cafas Epifcopo tandem Chia* 
penfi. Specimen vide apud Dazam (^), nam Chiapenfis Operum , quas 
fida fint raritatem exterorum cupiditate & invidia famdiu fa^am caufa*» 
tur Pinellus (c). Circa annum i55Z. ait Chiapenfis apud Dazam , iam 
efle trucidatos per primos novi orbis expugnatores plus quindecim millio- 
nibus Indorum fine baptifmo. Primis duodecim annis ab expugnatione in- 
tra fpatium 450. leucarum circum Mexicum ferro, fiammis, vivi^combu* 
riifque cecidifle plus quattuor millionibus. Mexicanenfjs Canceliarias prae- 
iidem quendam pro fmgulis equabus dare folitum o£loginta Indos , & 
& Indi unius caput pro cafeo • Madari !foIitos Indos , ut carnibus 
pafcerentur molofli • Et Epifcopus, ex quo luec & fimiiia narrantur, ju« 
ramento confirmare dicitur, unam tantum a fe prodi ex decem miile fa* 
Aomm partem. 

Credat Apella. Nam five in orbe terrarum toto flnt mille milliones 
bominum , ut ex prudente conjedura putat Rjcciolus (ef), five 729.mil* 
Uones, ut ex collatione tabularum Vofli fic Kiccioli volunt alii (r), fi 
quindecim millionum fumma fuit decies millefima jugulatorum pars, plu- 
x^ decies millies patratas funt per Hifpanos Indorum cacdes , quam flnt 
in toto orbe capita. Nonne fatis exaggeratum efl ? Nondum fatis ; nam 
quindecim millionibus non contentus exaggerator progreilionem facit ad 
vigimi (/) dicens: Como no le laftlma ... fobre veinte cuentos de ani« 
jnas que han perecido en el tiempo recitado fin f8 y fin facramentos.. » 

y por 

(a) Berndlj Cap. 1. De la Conquifla , j (d) Ri(cioLLi^.Geogr.RefJn\Afpend» (0 In 

lhiFr.sAnt.DafiaCbron.P.^.i.t.c.^6. (c) D. j Novis^mflelod. ann. 1754« it.Jan.Sxdkoim. 

Unt.UonPin.ConfrmJ^4lP. i.cap.it.HHm.^. J (f) Cbiap. in RiepL ad n.ohj. Sepulveda . 

R z 



132 O R D I N A T I O N £ S 

y por quitalles el ticmpo de la converfion fe candenaim? De quo nume« 
ro fubtrahit alibi oSto miUioncs (a) R.egem alloquens: Daremosk V. M. 
por cuenta y p^ndola facado en limpio, que os han muerto los ETpaao- 
les en treinta y ocho 6 quarenta annos mas de doce cuentos injuftamen- 
te, haciendo recuas, alguilando , &c.: ut appareat, etiam cum demillio>- 
nibus agitur, pro eodem duci duodecim, quindecim, & viginti. 

Quantum extoUit Hifpanorum crudelitatem , tantum detrahit de no« 
ta Indorum barbarie, & aKquorum inliumanitate . Caufis Indos debeUan^ 
di annumeraverat Sepuiveda innocentum falutem feu libertatem, de qui* 
Inis intra Mexicum litarifolitos per fmgulos annos idolis ad viginti mll* 
lia , memoria proditum eft . Ref^ondet Epifcopus {h): Ejlo ts voz de 
tyranos por efcufaffe • • . Mas han facrificado los Efpaaoles a fu diofa 
( la codicia ) en cada un ano que eftaba en c^da provincia , que en cien 
anos los Indios en todas las Indias • Efto los cielos y la tierra, la tier< 
ra y los elementos lo tejitfican. Et in jlpologta multis a toto vel a tanto 
excufare nititur idololatricam humani fanguinis effufionem Indis confue-^ 
tam . Sed quod ait de voce tyrannorum inconfiderate pronuntiavit • UL 
Zumarraga morum fanditate clarus> zelantiiTimus falutis Indorum & 11- 
bertatis protedor, qui primis ab expugnatione ahnis Mexicum luftravit, 
& cujus fcriptis documentis profecit ipfe Cafas, in Litteris ad Capitulum 
Generale Ordinis Seraphici datis 12. Jun. 153 1. a Fr. Antonio Daza (c) 
tranfcriptis id affirmat, ibi Como antiquamente acoftiunbraflen en efta 
ciudad de Mexico offrecer en facrificio a fus diofes cada ano mas de 
veinte-mil corazones de mancebos y doncellas , &c. £t Fr. Joannes de 
Torquemada {d) eximius etiam vineas mexicanas cultor: tn MexicofsLcri^ 
ficaban cada ano por cuenta veinte-mll niiios . A Acofta diciendo lo 
contrario encafio una relacion qae vi. Numquid tyrannorum voces fuut 
bs> ut ^ fe culpam amoveant? 

Confter ergo quod Bernal Diaz del Caftillo, qui prop^ rebus inteis 
fmtj non iemel amrmat Epifcopiun multa exagge rafte • Eft apud P. Echard 
O. P. (e) qui crediderit , aliquem hifpani nominis oforem fub velo Chia* 
penfis jugiter mentitum efle. Quod fort^ verum habet de uno vel altero 
lciipto illius nomen prseferente . Plura tamen funt ejufdem argumenti 
opufcula, quorum amhor eft indubitatus, de quibus D. Nicolaus Anto- 
nius (/) rolidifTimi criterii vir, modefte & vere fententiam fert : Exatr 
fdri multa pofte rei neceftitate , atque jure belli ab Hifpanis gefta , qui- 
bus cruddiratis reatum ^ atque enormitatis Bartholomasus tribuit » aut 
exaggerata alia in malum , quibus non ipfe interfuit , ftmile vero efi • 
Quantus fuerit in exaggerando fupra verum & fupra verofimile Chiapen^ 
iis , palam fit praster hlc & alibi diSta , excmplo quod refert , & temere 
HiQ)anorum communi vitio tribuit Charlevoix in Hiftoria Infulae S. Do- 

mini* 



(a) Chiap. TraR.fupit t.Remidio . Kat. 5. | ((\)TorqJib^ 7. Mon. Ind.cap.2t. (c) Scri- 

( b ) Chiap. in cit. Kipl. ad ii.obj. Siptilv. \ t^r O. P. Virbo Barth. de las Cafts ^ 

(c) VaM, P' 4. Cbrorri. %. cap. ij. | (f) BibL iVfiv, Uijp. Verbn i(idem^ 



APOSTOLIC^A* 1500»^ 1563. lii 

minici , ubi tot & tam grandia Gnc vado Chiapenfi authore congeruntur 
flumina, ut tota regione majora long^ fint. 

Per hasc tamen animus non eft omnia Hifbanorum in orbe novo 
fafta culpS liberare. Revera multa initio commiiia funt , unde prsefentis 
conftitutionis orta eft occafio, quibus tamen per Catholici Regis fchedu- 
las & leges, adhibito etiam iCthiopum emptitiorumfervitio, moderamen 
induftum eft, & levior Indorum tradatio; neque jam oneribus aliis gra- 
vati funt quam tributis vafalJorum propriis vel pro tributis fervitio aliquo 
perfbnaii, quod vei fifcoximmediate cedat, vel commendatariis , quoruni 
meritis Regem gratificari juftum eft. Neque fi ordinationes regix obfer» 
ventur , quidquam eft quod in hujufmodi fervitio reprehendas , ut iatd 
probat Pinellus (^), & Acofta ib). 

(lll) Promptijjime cnrrere . Ab anno 1524- ad 1540. baptizatos jam 
efle per Francifcanos plus fex millionibus Indorum , refert Torquemada 
(c). Et anno 1539* facerdotem unum die uno baptizafle ad ter-mille- 
fexcentos, impofito fingulis oleo & chrifmate juxta Pauli Tertii ordina* 
tionem, qux jam ad Indias pervenerat • IU. Z^umarraga in litteris Ad* 
not. prosced. relatis ait: Efian bautizadas mas de diez^veces cien-mil al- 
mas por las manos de los Frailcs de N. P. S. Francifcoy fcilicet anno 
1531. quo iitterx datae funt. 

iEgidius Gonzalez apud Murillo (i/) refert , ab anno 1524. ad 
1539. per Francifcanos & Dominicanos in Mexico & confiniis ad decem 
miUiones & quingentos mille Indos baptizatos efle : quod ipfe Murillo iu» 
re vel injuria putat efle di^m per errorem aut exaggerationem • Ad hxc 
Gomara ( ^ ) : Los FraiUes Francifcos , ^ lo que dicea ellos mifmos , 
lian bautizado mas que nadie . Tambien acontecio en muclias i^iudades 
velarfe mil n6vios en un dia. Priefa grandiffima . Sed quod Francifcani 
pliis Indorum quam alii baptizaflent , pronum eft ad fidem, cum tempo- 
re prius , & plures ipfi numero ad Novam Hifpaniam accef&rint per* 
manfUri . Revera promptiflime ad aquas currebant. 

Verum quidquid de Mexicanorum promptitudine & facilitate adam» 
fleftendam fidem fit , vel fiierit ; Americani aliarum regionum plerique 
cjos natursefunt, ut fi faturos & ebrios otiari permittas , fi veterum cliri* 
fiiaDorum fit procul malus odor , fi conftantiam in rcSth fadis non re« 
(forBS , nuUo negotio ad fidem fahem fpecie tenus convertentur , & fi 
vitrum oftenderis aquaB-vitac, faciie baptizari fe finent , femel, & fi lu* 
bet iterum, aque facil^ ad filvas, ad genium , ad infidelitatem remea* 

tfiri. 

Sunt e regione quibus Indi tam aiienati k fide vifi funt , ut de con- 
veriione finccra prope defperaverint . Ac de primo repertis in Novi Orbis 
continente , quorum indolem fumme conunendaverat Chiapenfis , fic re- 
lulit ad B.egium Senatiun Fr. Tliomas Ortiz, poftea Epifcopus San&x 

Mar- 



. {a) Pifiei. Ctmf. Rfsi. i. F. . 
(b) oicoflaj iib. |. De Pr^cur. Ind- fai. 



( c ) Tor^. itb. 16. cap. t. Monarcb. Ind. 

(d) Murilloy Isb. 9- Gfogr. Hifl. 

( e ) Comara , C^/^.i* 7* IHfl- dc ias Ind. 



\ 



134 Ordinationes 

Marthas cum aliis ejufdem Prsedicatorum Ordinis Qc Seraphici (a): tos 
homhrcs de Tierra-iirme comen carne humana; fon fodomiticos mas que 
generaciQn alguna : ninguna jufticia hai entre elios : andan defhudos , no 
tienen honor ni verguenza ; fon como afnos abobados, aiocados, infen- 
fatos: no tienen en nada matarfe , ni matar: no guardan verdad fino 
es en fu provecho. Son inconftantes , no faben que cofa fea confejo : 
fon ingratos, y amigos de novedades. Precianfe de borrachos, c^ tienen 
vinos de diverfas hierbas, frutas, raizes, y grano. Emborrachanfe tam* 
bien con humo, y con ciertas hierbas que los faca de fefo • Son beftia* 
les en los vicios: ninguna obediencia ni cortesla tienen mozos a viejos ^ 
hijos a padres. No fon capaces de dodrina ni caftigo • Son traidores » 
crueles,, y vengadvos que nunca perdonan: inimicifTimos de religion, ha- 
raganeS) iadrones, mentirofos, y de juicios apocados y -Kajos. No guar-- 
dan £3^, ni orden: no fe guardan lealtad marido a piiiger,' ni muger k 
niarido. Son agoreros, hechiceros, nigromanticos. Son cobardes como 
liebres^ fucios como puercos • Comen piojos, aranas, y gufanos crudos 
do quiera que los ballan. No tiencn arte ni mana de hombres. Quando 
fe olvidan de las cofas de la fe que aprendieron , dicen que aquellas co^ 
fas fon para Caflilla], y no para ellos , y que no quieren mudar de co- 
(hunbres y de diofes. Son fln barbas, y ti algunas \ts nacen, fe las ar-^ 
rancan • Con ios enfermos no ufan piedad alguna , y aunque fean veci- 
nos 6 parienteS) los defamparan al tiempo de la muerte^ y los lievan 
ii los montes con fendos pocos de pan y agua • Quanto mas crecen fe 
hacen peores . Hafta diez 6 doze anos parece que han de falir con algu- 
na crianza y virtud • De alll adelante fe tornan como brutos animales • 
En fin digo que nunca crio Dios tan cocida gente en vidos y befliali* 
dades, iin mezcla de bondad y polida. Juzguen ahora las gentes , pa- 
raque puede fer cepa de tan malas manas y artes • Los que los havemos 
iratado y eflo havemos conocido de ellos por cxperiencia ; majormente el 
P. Fr. Pedro dc Cordoba, de cuia mano yo tengo cfcrito todo eflo, y 
to platicamos en uno con otras cofas ({tic caUo. 

Alii non tam cordis vitia quam mentis ruditatcm caufati fimt efle 
tantam,^ ut quantum ad baptifmum tatiquam infantes haberi voluerint > 
& quoad confefiionis facramentum, cum baptizati fimt y omnino deobli- 
gandos, quippe hujus & facramentorum reliquorum incapaces. Sed nihil 
defperandum Chriflo diKC, ac de ruditate hasc habet iaudatus Alvarez 
in MJS.: La experiencia mueflra, que toda aquella rudeza fe vence con 
el zelo y caridad de los miniflros. Sin duda tienen la cap^idad qne 
bafla , quando fe traba;a con ellos • A ninguno fe le ha de pedir mas de 
lo que fe puede efperar de im natural tan baflo h infelis aiudado de 
una gracia mui ordinaria y comm. Vide Ordinat* ^j. 

{\y)Prlvatos fetifrivandos nonejje^ Confcquenter neque naturS funt fcrvi, 
ut nonnulli cavillati funt, neque per donationem ullam praccedentem vo- 

luc- 

(a) Ortix, mpttd Gomaramy c. 217-^ Vide Ord' ^9^ 



AposTOLiCi*. 1500. 156J. rjf 

luerat Pontifex, eife rebus ruis privatos. Utrum ver6 Indi hoftiliter agen-i 
tes poflint rebus fuis & libertate privari^ & in fervitutcm redigi, dubita* 
mm olim fuit dc Chilenis y quorum multi pagani , confpirante mixtindo* 
rum & hybridum £a6ce ^ Hifpanos & indigenas Hifpanorimi ditioni fubdi- 
tos & cicures beilo adortj (unt, non {xminis, non pueris parcentes : alii 
jam baptizati priorum vi aut fuaflonibus, combuftis templis & Hifpano- 
nmi plurimis crudeliter ma&atis, rebellarunt femel & iterum . Rex Ca- 
tholtcus iegem tuiit Juri Indico {a) infertam, ne fierent fclavi, & jam 
fafti manu-mitterentur , ut niminun armis viftos ciementia fanaret r Du* 
biiim tamen ialtj an jture poflet eos in fervos tradere. 

Patres Societatis de Coli^io L^mano , quos inter fuit doftus P. Me^ 
nacho, tit refert Allota (&)9 & P. Steplianus Avila iibris editis notus 
apud Avendario (c)y.confuid affirmative refponderunt de paganis 6c apo- 
ftatis, negative de aiiis. Dici tamen poteft onmes jure merito potuiiTe 
tibertate privari Principis accedente authoritate , Idque primo probatur 
cxfiVegia fandione Cd)j qua Piiilippus Tertius conceffit ut mancipari 
pc^t quilii)et decenni major : & licet connitente P. Ludovico Valdivia 
S. J. , iufpenla fuerit exeaitio ad decennium , cum tamen genus homi* 
tfum infidum & refra&arium in pejus rueret , decreta eft mancipatio , k 
qua tamen po: citatam legem fuperfedere fecit non merita l>enignitas. 

2. Q^isL inter mancipatidi titulos primas obtinet juftitia t>eiii , ma* 
xim^ contra chriftiani nominis hoftes: & univerfim deiiAum quo quis eft 
reus mortis^ fuftam dat mancipandi caufam , prscifa iege aut confuetu* 
dine , nam cum libertatis ja^ra minor fit quam vits , iuft^ imo beni^ 
ene fk reo, fi nex cum fervitute mutetur. At omnes, de quibus agitur, 
udi fuerunt rei rei>eilioois , vei apoilafise , vel injuftas contra puUicani 
4c chrlfiianam rem aggrefiionis , vei horum fimul deii&orum, quorum 
lii^uia capitaiia funt. £t non alio tituio mauri fine fcrupuio mancipan- 
lur, d: inter mauros baptizati, qui renegati dicuntur apoftatas. 

Imo pofient innocentes ilii , quorum lil>ertas eft fub delinquentium 
poteftate fclavi fieri, oon in pcenam quas fit refpeftu iliorum proprie ta» 
lis , fed quatenus pccna eft refpeftu delinquentium • Id quod in principiis 
Juns Canonici eft certum , nam Can. -Cum multa i^. q. 8. nati ex fa* 
criiego connubio dericorum in facris iibertate privantur , five in peenam 

Saterai deii&i five in exemplum. Non praccise nati ex cierico, ut liabec 
f • Florez Auguftinianus ( f ) ; non ex clericis mcontinentit>wf , ut habet 
Natalis Alexander (/) ; fed natl ex ciericis majoribus nefarid^ matrimo- 
xiio, {eu connubio conjugatis, ut hat>et textus Concilii ToletanilX. c.io. 
unde fumptus eft Juris Canonici locus citatus . Et in utroque jure funt 
deli&a, qus natorum infamia punitmtur. (^omodo verd conveniat hoc 

asqui- 



(a) Rfcop. hid. lih. €• tit. %• /• t€. 

<b) UlloTia, V. BcUum. 

(d) sApud Sglorx,. Isb. %. Di Jnd. Jttr. tt 



Gub. c. 4. num. 9* » Et lib. s. ?•/#>• cvfp. i* 
a num. %U 

(e) Fl^r. E/p* Sagr. tom. €• tr.€.cap» ii« 

(f) N. ^lix. Sac. VIIL cap. |. an.lL < 



»;6 



Ordinationes 



«qtiitati, vfde apud Theologos in TraB. De Fide de pocnis hn^eticomnt 
agentcs, res enim communis eft. 

Neque obflat i. conftitutio pi^fens, qua declaratur, Indos non tC- 
fe privatos, nec privandos libertate. Non obftat 2. r^ia fchedula citata: 
ab AvendaAo (^), ubi de Indis mancipatis eo quod poft datam R^ fr* 
dem rebellaverant , dicitur: Por<iHe eflos no fe pudieron hacer eiclavot 
aunque fuefle por occafion de rebellion • Cui conibnant alias plures apod 
Solorzanum, & in Jure Indico prsefertim iib. 6. tit. De la tibertad de hs 
Jndios^ ubi lege 7. prohibentur emptores , ne Indorum utantur {ervitio, 
quanvts ipfi Indi fervire velint • Non obftat generalis coniuetudo , qoflD' 
vim legis habet , qua chriftiani etiam jufto beiio capti mancipari non 
pofftmt, quanvis inndeles & haeretici (int. Cui conformis eft in Jure Hi£» 
panico lex 1. tir. 29. Part. 2. & communis fententia apud Sanciiez lib.i. 
G>nfil. c. X. dub. 3* n. 6. 

Non , inquam , obftat primum , nam mens Pontificis tam in hac 
conftirutione , quam in litteris datis ad Card. Taberam (^), patet ex 
Epiftola 111. Garcefii Epifcopi Tlaskalenfis ad Paulimi Tertium anno 
IJ36. fcripta (c), qus6 prafentis ordinationis expeditionem matnravit • 
^fempe danmat Pontifcx errorem, it\x fatmicam voeem ^ ut appellat Tlas* 
kalenfis, qua Indi bnuis animalibus comparabantur , ut libertatis cxpcili e a 
& dominii incapaces. Nam quod ahauando poflint cliriftiani pio merito 
In fervitutem redigi , conftat ex Conft. Nicolai V. de qua fupra QrcL 5« 

Danmat Pontifex Indorum fervimtem in eorum natura & conditio* 
ne fundatam , non qux in jure belii aut jufto alio titulo fundetnr. Ima 
Paulus rciinquit in medio controverfiam paucis poft annis difceptatani.\ 
inrer Epifcopum Chiapenfem & Do&orem Sepulvedam, qui conteiiddMir y 
Indos occidentales poHe natura fua & indole in fervimtem non qindcfll 
herilcm, fcd regiam & cwilem, ut Nicolao Antomo (</) perfiiafiim eft^ 
Ttdigi per arma. 

Non obftat Secundum; hlc enim loquimur de jure quo Kex ipfe % 
vcl ejus nomine quis alius uti poflct, five de jure autfaoritate ptsilica 
coropetente) non de authoritate privatorum h<»ninum , quam ooi^t m 
re hac eife nuilam pratter vel comra Principis decretum, qpiaiidoquideiii 
non agitur de defenfione inculpats mtelx, (ed de irroganda dcUnq^Knti» 
bus pcnia, vel de indicendo bdlo lebellantSMis . 

Sic quanvis fuxta iententiam prohabiliorem , quam defendit P. Mo- 
lina (r), Rcx Hifpanias pomerit Maurifcos Granatenjfes etiam baptizatos 
rtbeilium filios & quatuordcdm annorum srate mincu-es in ^rrvitutem 
tradcrC) jure fiio c^t, & cx tunc vere dici potuit , neqoe rehellionis 
occafione Dotuiife mancipari » quanvis ahfolute poftnt • In no^ ver6 
caiU) quod m donandis hlntate Chiknis Rex procdlerit, non de rigoie 

juris. 



(•) Jhtmi. Tit. 1. The/i 

(h) IVi. OtJ. $7. 

{<) ^ifi^ idiinu 9e JmJLCmk Uk 

^wnk %. m m. %4^ 



lo». 




lius dr ScfvJveiji. 

(e) JUims^ tsm. u De T^J^ l^* ^ ^^*!!' 



A postOLiCii. lyoo. i5(5j. 137 

p^ris, fed ex clemeQtia, patet ex lege 14. tir. ^. lib. 6* RecopiL Ind. 
jsbi .* Porque merecieron fer dados por efclavos . como gente perfeguidora 
^ la Iglefla y de la Religion Chrifliana. 

Non obftat Tertium; nam eam confuetudinem par efl: obtinere in- 
^mtx chriftianos , qui licet haeretici fuit , baptifmum reverentur , ut funt 
JEuropsi, qu! in civilibus praefumuntur errare tantum materialiter • Pro- 
«edic etiam de chriftianis , quos inter viget juris gentium obfervantia , £c 

2aos non- tantum fervilis timor , fed honor etiam in officia continet • 
iOnftat hoc, nuUus enim damnavit fervitutem indi^m Maudfcis Gra- 
natenfibus adultis , qui omnes baptizati jam erant • Et mirum eflet ii 
privilegiiun & favor chriftianorum prodeftet fleque chriftianifmi perfecuto- 
rinis, quorum culpa ex quo baptizati funt, eft major. Cert^ baptiimus 
aon profttit Judasis, qui ex Can. 8. Concilii Tplecani XVIL quod natio- 
sale fuit, ferviendo funt addi£li , qui non folum judaizaverant , fcd 8c 
eonfpiraverant , in regni perniciem, ut Chileni. £t cap. Ita quoTHniam^ 
De Jui. tf Sarac. decernitur , ut chriftiani deferentes arma & prohibita 
ad Saracenos poftint ab aliis chriftianis manu capi . 

Minus urget confuetudo alia , de qua teftatur D. Ramirus Valen* 
zuela (if), juxta quam Indi del Chaco in Paraguaria , qui Sanftafidenfes 
Hifpanos , & Fluentinos - paftim infeftant & captivant , non mancipantur , 
licet lecineantur in commutationem eorum quos captivant ipfi. Eft enim 
conftietado fa&i, ft vera eft-, non juris antecedentis. Poftent fclavi fieri^ 
quanvis non lelxpediat , tum ut ipfi benignius agant cum fideiibus a fe 
captis^ tum ne barbarorum feritas, contra quos minus aliquando poteiv* 
tes fumus, irritetur. Sed & putant aiiqui Chacoenfes hos, ficut de Chi- 
riguanis conterminis doaiit S. C Matienzo, capite minuendos oxxmes , 
ic quibus ad meliorem frugcm recipiendis ddfperatum eft • 

£x didis corrig^ndus venit 111* Caramuel ( & ) , qui dubium aperit 
ia h»: verba; Cum videas, tot fervorum miliia ex Indiis in Hifpaniam 
aixluci , fiihdHbitas , &c. Hasc vifio Caramuelis eft , nifi Indias accipiat laf 
te, prout Africas majorem partem comprehendunt : qua certe ratione 
mnlta fdavorum millia cx Indiis in Hifpaniam veterem aut Novam, ex 
lodiis videlicet in Indias abducuntur. De cetero nuUus in Indiis faitem 
Hifpanienfibus fervus fit nifi per injuriam , quamvis multi , fi Regis ad* 
tieretur authorttas, fiert poflent. Nullus in Hifpaiuam abducitiu- • nolens ^ 
& volentes aibduci vetat lex i6- tit. i. lib. 6. Recop. Indiar. : Prohibimos 
traer 6 embiar ^ eftos reinos , ni a otras partes de aqueUas provincias 

Indios , ni Indias , aunque fea cum licenda nueftra 7 aunque los 

Indnis 6 Indias digan que quieren venir de fu vobintad . £t iic obferva- 
tur. 

Quod fi Colon texcenmm abduxit ex Hifpaniola , quos inter aniicos 
diftribttit, notum eft quam ^ffh id latum fit a Regtt>usy & quod -illius 

fum- 

* ' ■ - ■ ^ — -^ - -^^ — — ■ ^,^,.^— .^^— ^— ^_^ 

(a) ValenjL. Md. ad Pclit. SghrK. ith. %. i (b) €aram. Tm. |. neoi* Mn^ Ub* ». 
^* \. n. n. ^ 1%. ' - I num. m9^ 

s 



T38 ' O R D I N A T 10 N B S 

- iumptibitf Teftituti funt .. Imo neque intra Americam permittuntur abduci 
cactra natale folum , niix quandp id videtur fpecialibuif de caufis expedire* 
Vide infra annq 1639. 22. April. ; & lib. 6. X.,z. leg. 16« j^ecop. Ind. 
Soli prflBter Joiloenfes & Mindanaos, qui de America non funt ,*Caribes 
ieu 'Canibales antropophagi lipge permittuntur piancipari , ut habetur ia 
Jnrfe Indico {a) Tiemn licencia ips vecijQos de las; Islas dA 3arlpventa > 
para hacer guerra a ios Indios Caribes, que les van d^ infeflar con nu^ 
no armada^ y comen carae humaiia : y pueden hacer efclavos a los quc 
cautivarien, con quejK) fean-menores de catorce afiQS, ni mugeres d^Q 
qualquiera edad. Sed neque hujus permiflfionis eft ufus, ut teftatiir cita* 

- tus Valenzuela (^) . Et de Mindanais tantimi habet locum, quando mau* 
ri feu mahumctani funt, alioquin obfervanda lex 12. ejufdem tituli, & 
librii Mas a los que fuercn Xndios , y buvieren recibido la fe^la ( dfi 
Mahoma ) no los haran efclavosn 

Data lege, de qua fupra , ut Indi quocumque titulo vel praetextu 
mancipati ih libcrtatem reftituerentur , cautum etiam efl ne , reftitutio re^. 
tardaretur a<%ione dominorum naturaliter podidentium , ad quos jamplu* 
res' venundati tranfierant, fed nulla mora libertate donarentur, falvopof- 
ieflbrum jure, fi quod haberent contra venditores ut pretium evinceretur • 

Dubitatur modo, num quod haberent jus emptores. Et quidem Lf- 
mani Auditores fententia iata judicarunt , reflituendum efle pr/^t^Mm • P» 
Avendano (c) abfoluti negat, Sed videtur diflinguendum , nan%j plure^ 
mancipati erant caufa legitinia, & authoritate Philippi Tertii id permit* 
tentis fcliedula data 26. Maji 1608., 6c Philipi IV. per aUam datam 
13. Apn 1625., ^^ quibus Solorzanus fupra citatus. Alii mancipati eran^ 
contra jus, vel defedu caufs, ut qui mancipabantur ad tempus ex titu<» 
lis , vulgo de la- fervidtmbre y de la ufanza , de quibus in Jure Indico (^O » 
tel defe^u authoritatis , vel quod ante permiflionem erant capti > vel pofl 
indidam emancipationem . I>e illegitime mancipatis pretium reflitui dje» 
bet emptoribtis • Et in hoc fenfu rede habet fententia Limana . De xnanr 
cipatis jure iegitima non debetur reflitutio. 

Utraque pars conflrat ex lcg. 37, tit. 5, P. y* Juris Hifpani, ficha- 
bente: Alcaria it otro heredamiento vcndiendo un hombre k otro ^ fi d^ 
pues que el comprador fuere entregado en ella , ge lo tomare el Rei » 6 
otro por- fu mandado , non es tenudo el vend^or de tomar eL pre.do 
que recibio por el, ni de facergelo fano. E ^eflo fe entiende quando el^ 
vendedor ovo carta plomada del Rei> en que otorga que lo pueda vfn* 
der 6 enagenar , ca fi tal carta non toviefTe , tenudo feria de ge Jo fa^ 
near. Qu« lex quoad priniam partem efl! conformis Juri Cssfarep leg. 
LuciHs. 11. fK De eviSiione ibi: Futnros cafus eviftionis pofl contra&am 
emptionem ad venditorem non pertinere. , 

£t iitraquc pars tum kgis , tum refolutionis ratione conflat, nam 

ven- 



■ ni i » ■ ji 



(a) L<r, i|. ^ 2. /. €. Ric^ it Ind'. I (c) Uvend. P. %. ^AhHmy. Je&. 31. 

(b) ValenK. hc. cit. n. i€. \ {dULib. 6. t. ». /. U. R. de Ind. 



Apostolic a.- 1500..' 1563. 139 

venditio mancipii legitime acquifiti verus contradus cfl , quo dominium 
in utroque foro transfertur ad ' emptorem , ad c^uem deinceps pertinent 
cafus, ut efl: do&rina commtinis. Si vero mancipium acquiratur iliegiti- 
'm^, vendiiio eft contraftus fi^us, vel faftus de re aliena, per quemdo* 
minium quod venditor non hal)et, transferre nequit. At per contraAum) 
per nuem rei dominium non transfertur in emptorem , neque pretium 
triosfertur in dominiiun venditoris, nam hasc correlativa funt: proinde- 
que five per fententiam latam , five quo alio modo vitium contradus in« 
Dotefcat, pretium reftitui debet. Neque quidquam obftat ex his, quae pro 
fua reiblutione congerit Avendafio, five ab authoritate five a ratione , 
omnia quippe vi carent, dum venditio lllegitima a legitima diftinguatur. 

ORDINATIO LX- 

Anno 1537. 

EKigitur in epifcopalem Ecclefia Cuzquenfis in Peruvip eredione ordi^ 
nata anno fequente 5. Sept. per ill. Valverde, ut refert Villarroel 
(tf). Sed primo inftitutum epilcopatum anno 1537* refert P. Emmanuel 
Kodriguez in faspe cit. G>mpendio. 

O R D I N A T I O LXI. 

Anno 1538. 

DJoannes Bermudez infiituitur iEthiopias Patriarcha (i). Cui circA 
^ annum 1555* deftinatus eft fuccefibr P. Joannes Nunnius Barreto 
S. J. , & pro icafu mortis P. Melchior Carnerus , & Andreas Oviedo . 
Ita P- Jofephus Cafani'(^). Spondanus (c) meminit trium de Societate 
patriarchatfls. De Bermude filet, de quo P. Orlandinus ((/) hacc habet: 
Dwfn hxc apparantur , invenrus eft Goas fenex quidam Joannes Bermu» ^ 
dez, qui Patriarcham faftum fe k Paulo III. prasdicaret^ & quanquam 
pneter cultum corporis nulhim diplomatis pontificiL teftimonium profer^- 
bat, non deerant tamen G02 qui fidem facerent, eum in Lufitania* pro 
Patriarcha vulgo Aabitum ^'& ut talem ipfimet Archiepifcopo in regio 
iacello confefsfis dignitate pralatHm . Dubbus de Societate primis fuccef- 
fit anno 15^2. in patriarchatu tertius Oviedo in Epifcopum Hierapoiita- 
num antea ordinatus , qui agrum in evangelii femei^tem exploraturus 
praciverat in ^Ethiopiam • Fruftu defperatp'»S. Pius V. Oviedo iEthio* 
piam cum Japone commutare permifit , non prascipit ; fed nolult vir apo* 
fiolicus i£thiopiifam fponfam vivus dimittere. 



-^£L 



M 



... V 



(a) Villarr, Gob. Eccl. ^ i9. art. ^. - \ (c) Spond.^jim: 15^$. n.Xiy* 

S 2 



-^40 O&DINATIONES 



A D NOT AT 10 N E S. 



- {\) %AithiopU Patriarcha. Armeni ^ inquit P. Joannes - Baptifta Solerius 
i,a) Metropolitam fuum inlignire folent titulo Catholiciy pro quo Copti- 
IX & Habefini ufurpare malunt tituium Patriarcha . . . . Scd in vaftifrimo 
regno ( Habefmias, AbyfTmiaB, five i£thiopias ) folus Metropolita Epi- 
fcopus e/i. Ex quo iit^ Patriarcham i£ithiopias nominari pro more gen* 
tis, non fignificatione AriSta quafi Epifcopis & /Lrchiepifcopis fuperior 
fit • Mos autem erat , ut Spondanus ( ^ ) refert , ut vacante fede pro no- 
vo Patriarcha five Abuma eligendo mitteretur nuntius ad monachos i£- 
thiopes Hierofolymis ad Sepulcrum Domini habitantes , quorum fuffra- 
giis renuntiabatur . Sed nominandus erat monachus S. Antonii, & con- 
fecrandus a Patriarcha Alexandrino Cairi refidente. 

Probe nofcens AbyfTmorum Imperator, a fdiifmatico Patriarcha non 
nifi adulterioam prolem exiflere pofle, inflitit apud Pontrticem R.omt- 
num , ut catholicus mitteretur antiflcs , qui Patriarchas nomen retinuit ^ 
fed cui jus tantum epifcopale fubefl. Quod Uiyifiponenfem Archiepifco- 
pum ^thiopifle Patriarcha Bermudez confefsds dignitate prasceflerit , H 
verum fonat , urbaniCima fafti fingidaritas efl , cum conflet Epifcopum 
in fiia diGeccfi pra^cedere omnes etiam majores in dignitate, etiam Pa- 
triarchas, Archiepifcopos, &c. , ut vide apud Hieronymum Andreuccium 
( c ) • Nifi forte locus ubi cum Bermude convenit Ardiiepifcopus incra 
Uly ffiponem : ab e^is fit, vel tunc fuerit exemptus jurifdi&ione . Praslatic^ 
ne hac nop efl prohibitus IIl. Menefles Archiepifcopus Goanus, quiii afi<r 
quando contenderet jiis fibi ut Indias Primati competere in di^lum i& 
thiopias Patriarchatum » ut refert Moreri (ci). Illud efl mirandum, quod 
dum trium Jefuitarum confecratio petita, impetrata, & executioni man- 
-data efl Uliffipone , nuiJa fa£la fit mentio de fuperflite Patriarca Ber- 
mude, ibideni^ ad eundem titulum, haud ita pridem confecrato^ ut ex 
iia quae Uko citato refert Ojrlandinus conjicerfC' efl • 



F 



O R D I N A T I O LKU. 
Anno 1538. 19. Maji. 

It epifcopalis Ecclefia Qiiapenfis . Refert D. Gonzalvus de Paz ia 
Tabula Ecclefiac N. Hifpaniae. 



OR. 



iaMMMi 



(a) Soler, HfJI. Cbron. Pstr. \Alex. tom.^. j (c) Jindreuc Hier. Eccl. Part. 3. n. t\Q. 






APOSTOLICiC. 1500. 1563. J41 

O R D I N A T I O LXIII. 
Anno 1539. 8. JuL 

GUjufdam hujus datas brdinationis apoftolicas fit mentio in Formnla 
Juramenti a milTionariis olim pras^andi juxta decretum Seren. Por* 
tugallix Riegis inter alias conftitutiones «ad Indias pertinentes • Qiiid ver6 
contineac illa, nec ibi habetur, necjue allunde refcire potui , locipit Bo^ 
msni Panfificis. 

O R D I N A T I O LXIV. 

Anno 1540. 27. JuL 

PRoficifcentem in Indiam S. Xaverium annp 1541« ?• Aprilis Joaflh 
nes Tercius Lufixaniae Kex quadmplici inftruxit dipiomate pontificid; 
quo Nuntius Apoitolicus conftituebatur, & contra adverfantes numieba* 
tur, conceffa ampliftima facultate ad confetvandam : in India. fidem ca^ 
tholicam. Omnia data erant anno pra&cedente 1540., aliud alio die , 
fed primum omnium 27. Ju!. , fcilicet quatuor amplius menfibus poft- 
quam Roma eggrefliis eft Xaverius 16. Maptii« Ita ex P. Bartoli in Vi- 
ta S. Xaverii P. Joannes Dreus (^). 

£t ipicBartoli Hchabet: J^uatiro Brevi truovoio ne*R^iftri diPaoIo^ 
IIL,tutti fpettanti alla NunziaturadiFrahcefcoSaverio, e di Sjmone AjQ^ 
driguez ( che per amendue iniieme tutti (i fecero ). U primo fpedito t' 
27. di Lugiiodel 1540. c diretto *a Giovanni IIL Re di PortogaUlo> io 
cui mano i\ava ad amendue , o adun foio d.'eifi, o a niuno 4 tkcom^ 
piii gli fofte ftato in grado, di ricenerne in . Portogallo , uno; amendue» 
o niuno. In quefto ft dichiaranb Nunzj, c fidk loro autorita di predi* 
car l'evangelio^ di fpiegar le fcritture, &c. . II fecondo fu fpedito a' i. 
d' Agofto &i medefimo anno^ ed ba raggiunta. d'akune nuove f^coji^:^ 
di riconciliare eretici con la^ Qiiefa, di diipenfare in iirregolarita p c in 
eerti gradi d'aifinita o con£mguinita , e fimili . Gli ultimi due /qqp dt 
4* d' Ottobre ^el medefimo anno., e aliro non. contengpoo che uoa cal^ 
da raccomandazione clie de' due Nuncj £a il Poniefice all' Imperatpnt 
4leU'Etiopia, ed a' Re delle Jndie^ 

OaD IN AT I O LXV. ^' 

Anno 1541. 5. Mart. ^ 

• • • . 

PAiulus Tertius beoediftionem per litteras apoftolicas impertitus eft Frat 
tribus S. Francifci Novi Orbis quxdam circa paitpertatem obfervan^ 
iibus • Hxc tantum habet , reliqua defiderare nos iinit Torquemada lib. 
15. Monarchiac Indicanas^ cap. 39. .. . . 



m^mi^mf^^mmmmm 



ii) Dnuti F^. Sqc. »7« 7«/- fx Psrtoli Visa S^ Savsr- lib^ 1. mm* ij. 



%•• 



'4* 



OHDIlfATIOKES 



OR D I N A T I O 
Axmo 1541« 14* 



LXVL 



PAulus IIL Cathedrakm fecit Ecclefiam Lirnanam (iib Mctmpcii Wt 
palenfi. Hoc anno ponitur a D. Francilco £cha?c Cm} ^ qoi com» 
Ctum annomm ah iEsydio Gpnzakz <pcntur efle defonnatam. P. Co- 
i ii) ait noviffime ae Lima civitate : Lt fi JieJc Vcicovo dal Papa 
Paolo III. ai jg. di Marzo del 1539-) ma non vi iiponoche nelij^j. 
e tre anni dopo fu inalzato ad Arcivefcovo , e poi Metropolitano nel 
j 57 1.9 eflendo flato avanti fuffi^ganea dell' Arcivdcovo di Siviglia. 

Qjamvis e0e poflit Archiepiicopus iine fuffiraganeis^ uc funt pkires ; 
qua tamen ratione quis eft Archiepifcopus , eil etiam MetropoUtanus » 
Anna i$6y. Lrmas coadum eft Q>ncilium Provinciaie: £c injuriacarpiw 
Martuiia' id affirmans cum conftet exAd. i.cap. i. primi cx Toribianis • 
Porrb G>ncftiiixin Provinciale cogere eft de jure Metropoiitani , qui.proift^ 
dc jam erat Limanus ante i]7i« 

ORDINATIO LXVIL 
Aiino 1542« 20. Dec. 

COfKeidft Fsmlus: i» diebus efitriaiibu^ ufum fagimin is , arvinasr, fctt 
adipis. Hoc privilegiumy inquic P. Joannes Perez Menacho^c^)) coch 
o^m efle tantunv Mevicanis , non Peruanis . &:d quod ilhid idem » 
tel fimii^ contefliim fit pra Peruvio > fupponerc videtur VL Villarroel 
(<f>.'0tnunqcie ver6 fuit temporale ad trigrnta aimos.. Favet tamen^nec 
tantum Indis, fed itiam Hifpanis Americanis y nec tantum laicis, fed 
etiam clericii , & rdfgiofis , quibus ad effi^um bulla cruciatas non futfra» 
gatur j diutnma confuetud6, de qua circa annum 1593. ita ioquitur ci«t 
t^tiia Menacho: Pero ea efla tierra (del Peru) es licito. ei ufo (de la 
llf ameca ) de qualquiera cofa que fea , y es coftumbre legitimamente 
trefctitk por mar de fenfentaiatios^ jr en virtud tambien de la a^biob- 
bf« gMeral fe eome en Mexico , y en toda la provincia y obispadQ^ 
ittl-^ conao-lo fe de perfonas fidedignas. Loquimr de fagimine fub nor 
mine manteca^ quod abfolutc prolatiun. de fuina pinguedine inteUigitUt > 
quanvis pinguedo laftea dicatur etiam manteca & mantequilla (^). 

III. Villarroel loc. cit. iiti^Eh tar provihcias todas referidas (del 
Pfertf, Tierrafirme , y fus partidos.) y en.efta de Chile ... fe comian 
hevos y leche , y manteca cafi defde que fe defcubrieron las Indias y ha 
murhas afios que leiendo-y theologia en la ciudad de los Eleies (Limii ;) 
ie levantaron grandes difHcuItades en algunas religiones fobre faber , cda 

' . quc 



* / • 



(^yEcbavem Opere in/cripto 1 Eftrella de 
Lfma eonverrida en A>I . 

( b ) Joames-Dominicus Coleti » Li%.ionaT, 
Cucj^, Mfft. diW^Amer. Mer. V. JLima. 



( c ) Menacbo , M. S* De 7^»««. ^^fl. S.. 
( d ) Viiiarf. G^. Eccl. M,-P,q, j . art^ *. «. »•. 
( c ) J^/de D i^ionar. xAcad- Hi/p. V. Idanteca - 



A p o s T o L I c aa. 1500. 1553. 243 

que pnVilegio fe rompia una lei tan gencral ••• Parecio, que la coftum* 
hre introducida en tan largo tiempo difculpa1>a k los que nacimos tanto 
defpues: 7 apagofe por entonces el efcrt4polo. Et num. 50. concludit : Lo^ 
religioibs, los clerigos feculares, Jos obiipos de Indias , que iian comidq^ 
en la quaj^eima liuevos , leche , 6 mantec^ , fm embargo :de no fer de 
los privilcgiados en la: buUa do la cruzada , no lian pecado mortalmente 9 
De eflo ks ha rdevado ia cojlumbre . Et num. 51.: Lofyne lian comido 
y comen los mianjares recibidos , aun deipues del jnuevo priviiegio , iin 
tomar la bida enque fe les concede , no pecan mortalmente« 

Tandem num. 79.: En efle mi Obiipado de Sanliago de Chile hai 
coftumbre entablada de mas de cien anos de comer graifa de vacca en« 
bs guifados , y freir con ella ila dlAincion de tiempos« Hice grande ef- 
cruiHiio quando ^ine a fervir aqueita Igleiia , y fac6me deel ver patente la 
impoflibilidad . . • Eila mifma coftumbre vl en la provincia de Tucuman^ 
lionde concurre para juitiiicarla la mifma razon . « « Podria dudarfe , il 
abrogando el Papa^ comp puede , a vuelta de los huevos y laAicinios ,^ 
tambi^n la xnanteca , ceifara en Chile y Tucuman el ufo de la graila ? 
y refpondeile que no^ ' , 

Fr. Antonius de Hinojofa O. P. circa annund i5zo. ( 4 ) inqurt : 
^M confuetudo ( vefcendi ovis , lafte , & fnanfeca) jam per centum annos 
invaluit videndbus & tacentibus praslatis , non ob 4iIiquod privilc^ium quo 
prsdiAa liceant , fed vi- confitetHiinis . Poil Hinojofam P. AHoza (J>) Ujhs^ 
mquit, landi, & fagiminis , cafex, la&'s, & ovorum in PeruaAo regno 
in quadragciima licitus eil ^tiam iine bulla ob confHetudinem ^ 

P. Murillo (c): Tn Indiis ex generali coniiietudine ob penuriam 

fifdum fic olei , ova , butyrum (n^anteca de leche), & cetera la&icinia 

jii quadrageiima permiittuntur etiam fine 4)ulla; non tamen ex eopermit- 

titur iifus fanguinis , adipis y iagiminis & pinguedinis , tcI laridi ( lardo , 

6 manteca de puerco), ut <:ontra Fagundez ^ Dianam tencnt Laiman, 

& alii & praxis Indiarum, quas ad hoc non extenditur* Scripiit ^utbor 

in Philipinis, & verum habct quantum ad fanguinem, nam quantum ad 

iagimen & laridum,. ii non pro ohfonio, ut in petafone, fed pro condi- 

inento fumatur , conilat quid confuetum fit , ex allatis teilimoniis ^ qui- 

bus etiam fubfcribit Avend^no (t/), & P. Simon Marquez (e) ^gens 4^ 

•coniuetudine parandi fercula quadrageiimalia fagimine & larido per Bra- 

iiliam vigente, &.quas ibidem in expofitione dicitur etiam vigere in iini- 

timis provinciis Regi Catholico fubje£lis , & quoad Braiili^m plurium 

. Thcologorum , & Nuntii Ulyiriponeniis fententia , & Innocefitii XL Bre- 

▼i eire ^ comprobata De fagiminis & iaridi ufu in Sicilia , \ide Dia- 

nam (/). 

Gbiicks i., quod confuetudo, ut legitima iit , debet efle faltem 

' pcr 



•r 



(a) HinoJ. Vircii. V, Conruetudo. 

(b) %Allcx^ 9 Summ. V, Je}uiiiiun . iS^^. 341.1 7* 

(c) Murillo , lib. i . Curf^ Can,t. i^.num^i^s . 
{d)'Avs Tom» I. Tbfj. Ind,n't.s.c»i^*d n.2tS. 



( e ) Marquex, , Brafil. ^ontif. L ^. d> $. 

(f) Dihnay ?, i.tr. 9- M^ »<•' Coerdin. 
tom, i>tr. 6, R^ 166. 



144 OrdinatiokkS 

per duas iudiciales fentielnuas confirmata . Sed hujus confirmationis null»m 
eft veftigium pro condietudine in quasftione , ut fatetur 111. Villarroel (^) Mar^ 
lorprobatur i.exleg.5. (it.2.P. J. Juris Hiipani:£ tal pueblo como efle , 6 
iamajor partida de el , fi ufaren diez 6 veinte anos a facer algunacofa co^ 
mo en manera de coftiunbre , iabiend<>lo el fenor de la tierra ^ h non lo 
contradicicndo , e teniendolo por bien , pueden la facer , c d^ ferte* 
nida e gnardada por coftumbre , fi en efte tiempo fueren dadot concegfr^ 
rameme dos fuicios por ella de homes fabidores y entendidos de judgaTy 
e no haviendo quien gelas contralle. Eilb mifmo (erla quando comnt 
tal coftumbre en tlempo fobredicho alguno pufieflTe demand!a 6 querella y 
6 digeffe que non era coftumbrc que debiefle valer e el ;u(^ador ante 
quien acaeciefle tal contienda, oidas las razones de ambas partes jiidgafe 
que era coftumbre de todo en todo , no cabiendo las razones de aqucl* 
los quc contradijejpm • ' 

Eadem major probatur ex /. Cum de ConfuetHdine jf. De legii. uW di-» 
cFtur. C$tm de conUictudine provinci» vel civitatis confidere quis videtur, 
prhmim quidem ilhid exptorandum arbitror, an etiam contradiAorio ali- 
quando judicio confiietudo firmata fit . Tertio ex Conft. Apofiolici Minifle* 
rii Innocentii XIII. data 13. Maii 17^3. hiiDecemimus & declaramus^ 
nullum pro impedfcnda vel fufpendcnda executione fuftragari pofleprivile* 
gfum contrariiun ... neqae longoi^vum non*ufum, aut contrariam confue- 
tudinem aut pracfcrrptionem , etiam centeimariam vel immemord>iIem i 
nifi pr^ata; confuetudinis aut pratfcriptionis capax fit materia ,* & imme* 
morabilis probata & admifta a competente judice per tres fententias coa« 
formes , vel per unicam , quas in judicatum tranfierit • 

A6 oh}c8t. neg. ma/. ex communt dodonim fententia apud Grego^ 
rium Lopez (O) ^ui ad i.prob. refpondct, Eam tegem procederc , . quaiih 
do quis vulr ifto iTK)do probare conuietudinem , ita ut requiratiur fenten» 
tia duplex, non ad legitimitarem confuetudinis , & praefcriptionem con> 
plendam, fcd ad legitimitatrs probationem. P. Suarez ait (c), duas pio 
confiictudinc fententias requiri, non ut plen^ fir introdiifta, & fuum jo- 
ris effedum fortiatur, fed nc fit revocabilis cx ordinatione & virtute iK 
lius legis: ita ut, dnm fententias duoc non funt confuetudini faventes ^ con* 
fnetudo fit revocabilis ex dtata lege , nondum tamen revocata » FaciD- 
que qnod in eadem lege cxprimitur, fcilicet, quodfi faveat fentenciadu^ 
plex , confiietudo non tantum eft valrda , ied quod pro talt debet mana- 
leneri, & cuftodiri. 

Scd, alia refponfio continetur in ipfa legc ibi: Si en efte tiempo^ 8c 
itenim EntiemjH) fohredicbo. Ncmpe utlegirima cenfcatur confuetudo antc- 
quam decennii vcl vicennii fpatium expleatur, requiriturduplex fentemia • 
Ut tamen eo tempore exafto legitima fit, id non requiritur , fed aftus 
extrajudiciales numero compctentes juxta varios arbitrandi modos , fuppo- 
fita marerias capacitatc, 6c reliquis conditionibus . Et ad hanc lcgis cxpli- 

catiO" 



( a ) FitUrroel , ioc. cit. n.xi. ( b ) Gr. Lop- indiii. leg. Gi. in verb. Fuerendados . (c) Siur. 
Lib. 7. Dc Leg. cap^ 11. «.7. 



Apostolic/E. jyoo. is^j». 145 

Mtionem accedcre videtur Burgos de Paz apud Suarez (^) dicens , requi- 
ri duplicem fententiam ut cotifuetudo minori tenxpore convalefcat : addens 
ttmen etiam efle neceflariam ut convalefcatdecenniovel vicennio . Accedic 
etiam Panormitanus apud eundem num. 9. 

Et ad teplicam ibi ab Eximio Doftore fadam dic , duplicem fenten- 
tiam ante decennium vel viceimium latam elTe poffe juiizm , non prxfup- 
po&tive, fcd compietive; quat^nus ad fententiam ferendam praecedunt , 
ittt prxcedere poflunt adminicuia quaedam fe folis infufficientia ad abro* 
gandam legem, quibus tamen accedente dupiicis fententix folemnitate 
ibrogatam efle perfuadetur. Inter adminicula vero iiiud eft potilfmium , 
fi Princeps nondiun expieto decennio ad primos confuetudinis a&us figna 
dedcrit vaiuntatis Jegem revocandi^ 2m iegitimandi confuetudinem , nam 
foanvis iiasc A^a non tam foiemnia fint quam ad novam iegem vel ie- 
pk exprefTam revocationem requiruntUT} fatis efle poflunt utper epikeiam 
jodices non obligent : quod judicium quodamQiodo foiemnizatur per dupli* 
cem ientemiam « 

Ad 2. prob. e% jnre Gefareo petltam , ibi tantiun dicitur, exploran^ 
dum efle, dum agitur de coafuetudinis firmitate, quid obtineat in foro ^ 
nam profe^^o id muitun} vaiec ad probationem . Ad 3 . : ibi non eil fer*^ 
mo de quavis <oniuetudine , fed de contrariante decretis Concilii Triden* 
llu ) vel etiam aliis in ea conftitutione definitis : neque ibi xequiritur tan<- 
ta folemnitas , ut legitima & praefcripta fit confuetudo , fed ut illius vir* 
tote impediatTU' aut fufpendamr decretomm executio. Uude quanvis de* 
Mr.) extendi difpofitionem iliam Itmocentii ^d confuetudinem xK)flram de 
dHQtinemia , tantum infertur .di£Us probationes requiri quando prasiati 
decernerent illius abrogationem , vel juris communis executionem urgerent, 
noa ut valere deflnat quandiu nullus urget. 

Qbjic. 2. Edida cruciatac prsdi&as confuetudini contraria ^ Ad ma- 
ttun eft publicatum k fuixieiegato Piateafl 9. ApriL 1721. Encargamos 
gravemente 4as conciencias i todo el eftado ecclefiaftico , paraque it fa* 
que buia de ia&icinios k parte . Y advertimos , que no les aproveclia 
ca quanto a efto ia .bula xomun , por eftar ^fli deciarado porfu fantidad 
corigiendo y reprobando qualquiera opinion que fe iialllre fundada en 
coftumbre , y que incurran culpa mortai los que iin haver tomadb Bu- 
la comieren en ios tiempos prohibidos tales mantemmkntos vedados^ 

Confirmatur i. ex buUa ipfa vulgari , ubi dicitur .: Por autoriiad 
apoftolica fufpendemos todas y qualesquiera gracias^ indulgencias facuita-^ 
des femejantes y dififeremes , concedidas por fu fantidad , b coniu autfao- 
ridad ^n todos ios reinos y fenorios de iu Mageftad , a todas y quales- 
qtiiera iglefias, monailerios, hofpitales, y otros lugares pios , nniverfida- 
des., xofaradias , y fingulares peiibnas . 

'Confirm. 2. «x Jitteris Conuniflarii Generalis cniciatae apud Ili. Vli- 
larroel loc. cit. , ubi relata conceifione fafta omnibus Indianun incolis , 

ut 



*X a } iuar^ Ibid- n. j. 




146 Ordinationbs 

ut diebus quadragefimas , & alris in anno prohibitis poifint per triglnta 
annos vefci ovis , lafticiniifque , inquit: Sufpendinjus & luTpoidenxus fa* 
cultates omnes vefcendi carnibus , biitiro fuis • • . quomodolibct «mcef 
fas . 

Confirm. ^. , quia licentia qucs perbuUam cruciatas communem etiam 
indicam conceditur laicis, reflri^a e(l ad ova & la&iciaia: & quas coq« 
ceditur clericis reflri^a ad dies quadragefimales praeter hebdomadam ma^ 
jorem per BuUam fpecialem, quanvis id non exprimat, ^videtur limitare 
licentiam aliOquin generalem ad ufum etiam fagiminis. 

Ad obje£^. Tri^ in edido continentur, quorum tamen nullum obfbt 
confuetudini in quasflione. Non primum; nam verbum illud Encargamos 
gravemente la conciencta ^ non inducit per fe obligationem, fed efl tantum 
admonitio ponderofa ut confideres, an in confcientia obiigatus fis. Non 
fecundum y advertimos ; ibr^emui tantum advertitur feu declaratur qiKxi 
veri(&mum efl, bullam cruciatfli communem non prodefle clericis adlafti* 
ciniorum efum vel ufum , cum excipiantur exprefs^ in illius textu aut te» 
nore: meritoque rcprobatur quaevis confuetudo in opinione, aut opinio in 
confuetudine fundata, qua illud affirmetur, videlicet, buUam communem 
prodefle clericis ad la&icihia . Hoc tamen minimi intendimus in prasfenti • 
Non tertium .r ?^^ incnrran en culpa mortal; hoc cnim ab omnibus intcl« 
Kgendum , nifl alio quam communis bullas titulo excufentur, ut fit in 
cafu noflro. 

P. Avendano loc. cit. Ediflum quoddam afFert relato Platenfi fimile , 
quo fubdelegatus Limenfis declaravit , tranfgrefTionem abflinentias k fagina 
efle peccatum tethale, fub excommunicatione injungens confeflkriis ,!ut iii 
paenitentibus denuntiarent • Addit tamen, in Peruvio prscdiftum ufum pro 
licito habitum nihilominus efle fine bulla apud viros do&os dc confcientio^ 
fos etiam pofl declarationem . 

PrimoB confirmationis vcrba funt, ut ex eorum tenore patet, non 
Pontificis, fed Gommiflarii Generalis Cruciatac: & quod illis non revo* 
centur nec fufptndantxu^ facultatcs jure confiietudinario munitas , tenet 
cum commimi fententia Mendo ( ^ ) , 6c quod ejufmodi facultates revoca* 
ri debeAt per illa aut fimiiia verba Ktn ol/iante confnetudine ^ ex cap.z.Dt 
eonfi. in 6., ubi dicitur: Licet Romanus Pontifex (qui jura omnia infcri- 
nip pfe£teris fui cenfetur habere) conflitutionem edendo pofleriorem, piCK 
t6a\ quamvis de ipfa mentionem npn faciat, revocare nofcatur; quia tZ" 
men locorum fpecialium, & perfonarum fmgularum confuetudines & fla- 
tuta (cum fint fafti, & in fafto confiflant) poflit probabiliter ignorare , 
ipfis , dum tamen fint rationabilia per conflitutionem a fe noviter editam 
(nifi exprefse caveatur ipfa), non intelligitur in aliquo derogare . Si vet6 
pontificia conflitutio non derogat confuetudini fpeciali , nec decretum 
GomraifTarii , quod illius virtute fertur: maximi cum hoc feratur gene- 
raUter pro Regis Catholici ditionibus , non attentis confuemdine & necef. 
fitate locorum fpecialibus. 

Ad 2. 

(a) Mend$j Difp. 19- De Bull. Cruc. c. ». 



l 



A F O.S T O L I iC A* 1500. 1563. J47 

Ad 1« confirm. SuipenfiQ illa non aflicit confuetudines rite praefcrip- 
tas quas non exprimit . Nec pi^opterea caret effedu , cum aificere poflit conceflfio** 
oes & facultates alias. £t iicet paulina concedio de ladiciniis jam expirafTet » 
potuit k fufpendeAte refpici , fi forte effet prorogata , vel alia fimilis con- 
cefTa denuo. Ad 3. coxilirm. Licentia reflrida ppflerior limitat priorem, 
quando ex verbis , vel ex adjundis , aut fignis , oflendit Princeps revocan- 
di vokmtatem, non quando prasfumitur ignorata licentias prascedentis am* 
riitudo, & aeceditas, ciborum inppia, vel graciiitas, quas in proviiiciis 
Indiarum fuiffe videtur occafio introducendx confuetudinis , & pafHm efl 
(aa& ttt prapiati difpenfent in carnium etiam abflinentia. 

Objic. 3. Si licet uti larido pro condimento , etiam pro obfonio li« 
ceret » Negatur tamen fequela , quia laridum pro acccfforio condimento & 
pro obfonio fubflantialiter dif&runt, finmimis phyfice, moraliter faltem : 
ut de vino Sc muflo, de maffa & de pane co^o, de aqua & gelu dici 
fiolet a Tiieologis in tradatu De Sacramentis. Nec confuetudo vefcentibus 
o obfonio fu$ragatur • Hinc in iitteris Nuntii Lisbonenfis , de quibus 
• Marquez ubi fuprai fagiminis ufus dum ap|»robatur, cavetur ne fuma* 
tar pro obfonio . 

Objic. 4. Quod ecclefiaflici doSd & timorati , quos inter cfl lU. Vil« 
lanoel (^), fibi provident de bulla lafticiniorum • Hoc autem nonfierety 
fi alias liceret ufus . Refpondet ipfe , qui folus quem fciam , bullam ad 
talem ufum adhibuit , lU. Villarroel : AunqHe algunos Obifpos (comoyo 
lo Jie Iieciio) tomaren efla nueva bulla, y ferla bien que todos la to* 
si^a, pues falen de opiniones k tan poca cofla: no por eflb queda la 
coftumbre abrogada , pues tan, pocos no pueden prevalecer contra tan* 
tos ; 7 coflumbre IioneijLa y baflantemenee prefcrita no la pueden abrqgar 
ttn pocos . Coi^guientemente digo, que el que ufa de. eUa en una pre- 
dicacion puede no ufarla en otra, pues ufamos de los privUegios, quati» 
A> guflamos . Y fiendo perfonales , como lo es efle , los renunciamos quan* 
<b queremos . Prasterea bulla prasdida a quocumque fiunitur non inutili« 
lcr propter meritum concurrendi ad facri beUi fumptus per eleemofuuun 
^Qfls erogatur, & propter indulgentiarum bullac addiftarum lucrum • Tandem 
aoita 9 bujufhiodi buUae expeditipneta non nocere lioentias aliis habitae ; ez 
ittiiis quippe tenore quem habes apud cit. Mendo , confUt expediri pro 
palriarchis, &ۥ, a qnien ^a prahilnJo comer iuevos: non pro iis qoibiis 
aliqua praecedente caufa vel titulo concefTum efi:» vel permmum. 

O R D I N A T I O LXVIII. 
\ Anno 1 



ylvs vocis oractdo (i) communicavit (11) Paulus Tertius Dominica- 
nis & Francifcanis Novi Orbis omnes gratias, facultates , & indul- 
gentias eo ufque concefTas & ex tunc concedendas in genere vel in fpecie # 

Tefla- 



{a} yiUmnr. Iqq. eit. nm. fiu 

T a 



f} 



24S O R.D 1 N A T I O N E S 

Teftatus eft D. Fn Joannes de Toledo Cardinalis Burgenfis. EtFr. Joaa* 
nes Baptifta ^it, Mexici aflervari ( Cardinalis uticjue teiUmonium ) inO»- 
?entu Ordiuis Pra^icatorum . 

ji D N T AT 10 N E S. 

(l) f^ivce vocis oracnlo. Sed extant-ne privilegia viva vocc conceffa , 
faltem pro Indiis? Sunt qui affirment. i. Qnh Pontifex, qui ea revoca- 
vit, mandat Generalibus Ordinum ut per provincias, Provincialibus ut per 
conventus publicari faciant, revocationem . Ergo faltem (icubi publicata 
non fit, eife^ caret. 2. Quia revocatio noncomprehenditCappuccinos y 
ut declaravit Urbanus VIII. qui revocationem a pra^ecelfore Gregorio XV. 
fa&am confirmavit, ampliavitque . Ergo nec alios comprehendit regulares , 
quibus Cappuccinonim privilegia fint communia. 3. (^ia Pius V. omnia 
Mendicantium privilegia confirmavit, ita ut poHent Generales Ordinum 
ea in priftinum ftatum reftituer^ (i aliquando revocarentur , ac fi concef- 
fa eflem poft revocationem . (^iod tdem conceftit Gregorius XIII. &Paii* 
lus V. 4. Quia privilegia Mendicantium funt remuneratoria , quas fine 
compenfatione aut faltem fpeciali expreffione non revocantur • 5. Qjxisl 
Cafinenfes monachi annuum cenfum pendunt Camerse Apoftolicd^ pro ma« 
nutentione privilegionim . Ergo refpe^hi iilorum vigent & refpe&t cona» 
nuinicantium. 6. Quia plures Pontifices privilegia viva voce conceffa per 
buUam confirmarum , aut declaraverunt perinde valere ac fi effent buUa» 
ta. Nominatim Clemens VIIL Conft. Ratio Pafloralij. j.in BuIIarioRo- 
dericii pro Francifcanis , quibufciun fere omnes communicant y Omnia & 
ilnguia privilegia & giatias etiam vivse vocis oraculo concefTa , vel fub 
quacumque forma, ac ii de verbo advcrbum infermntHr ( BuU» ) , confir* 
mavk . r 

. Sed conftitutio revocatoria clarior eft quam ut iis ehidi poflit . Otf^ 
HMP, ait Urbanus VIII. in Conft. Mias felicisy data lo.- Dec. 1631.9 ^ 
iinguk prfvilegia, facultates, licentias, & gratias quafcumque per Sum« 
mos Pontifices prxdecefTores noftros, ac per nos vhx vocis oraculo, ac 
S. E. R. Cardinaliiun manu firmata ( non firmata /am revocaverat Gre- 
gorius prasdecefibr ) . . . . quibufcumque perfonis cujufbumque Ordinis , Coo» 
gregationi^ , & Inftituti .... regulartbus etiam ad inftantiam regum , &a 
quomodoiibet conceffa .... revocamns.* 

Ubi nota, in exemplar hujus bulte, quod habet Peirinis (a)j irrc- 
pfiffe vocem f^ctdaribtis , quafi privifcgia etiam hominibus fascularis fta- 
tfls conceffa revocarenmr. Hoc tamea eft falfum, ut notavit Gobat (i), 
Lacroix ( c ) , Sporer ( J ) , vel ejus additor in Supplemento , & Benc^i- 
&US XIV. (f) dicens: Vrbantis Oftavus Gregorianam conftitutionem am- 
pliavit revocando omnia vivas vocis oracula , exceptis qus^ comprobaren- 

^A tur 

(a) Peirm. tqm. a. cap. 9. Confl^ iS. t (d) Spor. SuppUm. TitoL Decal. c i./v 

(b) Gob. Exper. tr. f, n. 7»^* f num* 441. 

<c) Lacf. Ub. I. ». 8sx. | (e) iI.i!C/ni>f ^5.£.<rC.M.|iw lol* £4^ 



ApOSTOLICiS. 1500. 1555. I4P 

tur Ai&is officialium fcu miniilrorum in rcbus ad ipforum oificium perti^ 
nentibus, ut colligi poteft ex ejus Conilit. 157. & 195. Biillar. tom. 4. 
Verum cum omnes hx Cohftitutiones loquantur de conceffionibus vivx 
vocis oraculo fa£lis inilitutis & ordinibus regularibus, per csis fublatas di* 
ci nequeunt ///«, quac dire£i:e refpiciunt cultum fervorum Dei, ideoque 
tantum oblique inftituta, five ordincs regulares, quibus ut plurimum da- 
tur fACuItas recitandi ex. gr. officium , aut Miffam in eorundcm Dei 
Senrorum honorem celebrandi • Quibus Benedi^ verbis de numero au*' 
thorum modo vigere vivae vocis oracula affirmantium , detrahendi funt 
qui apud Avendano {a) excipiunt : DHmmodo alher non habetit fiiUis Cti- 
w RomaM\ nam ftiius Curix illius probe notus erat Benedido XIV. 

Nota etiam, quamvis nomine gratiarum venire poflint indulgent/as ^ 
mentem Pomificis non fuiflfe eas revocare , ut pcr illud tempus fama fuit 
Komae, de qua teftatus eft Praspoiitus Generalis, qui tu.ic erat Societa- 
tis ^fu ad Provinciam Poloniae 11. Febr. 1654. (^)* ^^ hxi]us fcntcntiaB 
font plures quos citat Avendafio (c): De ca^tero conceffiones vivas vo* 
cis oraculo fa^as concidifle per Urbani VIII. revocationem , nec pcr 
confirmationes gcnerales revahiifte , fuoponitur in prasfatione utriufque 
Compendii Privilegiorum Societatis , Communis , & Indici ^ etiam de 
privilegiis & gratiis mifllionariis Indiarum fpecialiter conceflis. Idque ma- 
gis exprimitur in poftreraa Editione Inftituti anni 1757. tom. 1. pag. 
i5i. & 323. (Jnde Jefuitis faltem fixum erat, privilegia indica non efife 
ezempta a rcvocatione dcfeftu expreffionis . 

i^e communibus v^6 privilegiis certius hoc eft , & fuadetur info- 
per, quia alioquin nihii aut fere egiffet Urbanus tam operofa Conftitu- 
fione, dum omnia jam oracula erant pofita per generalcs confirmationes 
buUatas extra revocationis aleam . Tum ctiam quia ratio , quac ad revo^ 
candum movit fcilicct timor ne concejjiones & gratiac ab iis, in quorum 
favorem emanarunt, minus canonica mitr^rci2iX\or\t extenderentnr , tcnct 
a^qui dum confeffionis in confiifo per bullam confirmatas termini ignoti 
fimt, vel noti quidem pcr Ordinum chartophylacia , minus tamen au« 
tfaentica notione. 

Neque valent objcda • Non primum ; quia Pcmtifex non indicit pu- 
blicationcm revocationis per provincias & convcntus , ut oUiget , vel ef* 
fefium habeat conftitutio , ied ut obligatio quantociHs innotefcat . Addit 
Lacroix, jam quoquo modo efle publice notam revocationem , & co9fe<* 
fienter publicatam. 

Non obftat fecundum , nam Cappuccinos excepit Urbanus , ut ipfe 
dedvavit ex affe&u fpeciali ad eum Ordinem ; at communicatio non 
iatrat in privilegia fpeciali titulo uni Ordini conceffa • Monafteritim em*m 
vcl reiigio, cui alicna privilegia funt communicata, iiiis non gaudet , 
niii habeat qualitates , quas. fubjefto communicato inbarebant , ut eft Ro- 

tac 



. (a ) xAvePid* P' !• kAuBat- /. ?• num. 157* 
%t Mbntenegro lib. 5* tr» i« / 10. ». 32. 
ib) sApfti sAvwKtni^ Cclle/i. JldS. V. In- 



dulgentidv. (c) yAvend. tom» a. Tbe/jur, 



/ 



i^o Ordinationes 

tx 4ecifio apud J. B. Pittoni fub die 27. Jann. i6jy. (a). Tum etiam^ 
qoia Urbanus id declarans aliud egit quam revocatlonem paulo ante fa- 
&am revocare : revocafTet autem , fi privilegia revocata CMzinibus cun^ Cap^ 
puccinis communicaniibus reftituiflet , cum omnes £srh conaraunicent • 

Non obflat tertium , quia facultas quaflata revalidandi , fi noa eft 
de revocatis a Gregorio Xill. dum plures Pii V. conflitutiones reduxit 
ad terminos juris^ derogata cert^ efl ^b Urbano VIII., dum voluit ut 
nihil prscedentium obflaret decretas revocationi .. Idemque diAum eflo dc 
concei&onibus Gregorii ipfius, 6c Pauli V. prasdecefforum Urbani. 

Non db&2it quarciun; quia privilegia regularium non funt remune- 
ratoria ex juflitia ; ad quod non fufficit quod in fronte vel exordio CoBe^ 
i^itutionum merita ordi^num recenfeantur : fic eaim vix erit privilegium 
& gratia non debita ex juflitta . Sunt ergo ad fummum remuneratoria 
ex gratitudine , quas fine compcnfaticne revocari poflimt cum vel fine 
caui^. Caufa vero fuit ih cafu iiofbx> avertendi ecclefiaflicas difciplinae^ 
detrimenta necef&tas. Et pro compenfatione tum meritorum , tum gri^ 
tiarum revocatarum computari poflunt alia privilegia qus cum revocari 
foflent, in vi fua relinqiHUitur , & quas denuo conceduntur in dies. 

Non obflat ^intum ; nam cenfus ille fbrt^ penditur pro jure aliquo 
temporali , de quo non eft fermo . Si quid vero erogatiu* pra fpif ituatiuBi 
confirmatione , iiet pro confirmatione buUata > feu pra fcriptura coafirma» 
tionis y vel pro connrmatione ^ aut prorogatione ad revocationem pofle* 
xiore. Qualitas vero compenfationis hujufmodi, fl vera eft, cum £tt fpe^ 
cialis pro Cafinenfibus , aliis prodeffe nequft juxta di£ta ad obje^ 2« 

Noo obflat fextiun y nam conflitutioni Qementis & aliis ejufmodi 
quoad privilegia in quacfUone derogavit Urhanus VIII. per iUa. verba ^ 
tion obftantibiis conftuutionibus & ofdinationibus apoflolieis . . . privilegiis 
quoque fub quibufcumque verborum £3rmis in contrarium prauniflbrum 
conceiSs^ confirmatis, & innovatis. 

' Ad extremimx obferva y Urbanum eundem Conftitudone data amm 
>6}5. peflituifre vivae vocis. oracula> de quibus OiHcialis aliquis Apoftoli;* 
cus prohibuiflet teflimoniiun . Si vero teftunonium hoc debet efle efikis^ 
Smw Jm minijhrorum in rebus ad ipforum afficium pertinenpibup y ut cx Ur-> 
bani Conftitutionibus colligit Benedi&us XIV. fupra laudattis, non fattkf 
eil ad oracutorum valorem tefbmonium Caidinaljum quamlibet apud A>» 
pofloKcum officialitatem habentium ^ Unde ad apocrypha relegandiim^ 
q^idquid dicat Loffada (^), privilegium quo Pius IV^. conceffit facuiift» 
tem abfolvendi a refervatis etiam ih fiulla Cccnx y difpenfandi iii £ato 
confcientias in irregulariiate 9 & difpenfandi pariter in tertfo» & quarto 
gradu pro matrimonio contrahendo , quamvis Cardinales Alexandrinu» ^ 
San&x Crucis de conceffione teflati fint, fi firmitas aUunde non accre« 
fi:at ^m ex eo quod praodiftos Cardinales adhibere ad teflimonium fe- 
rendom.de conceffione, perinde fuit atque & ofliciales inflituerentur ^ 

-Nec 



«« 



(a ) 7. B^Pfttwi, CC^ dd HiidUr. 0. i€$€. (b) UJfkdmt Gbrmol^ FrmU^ huU 



APOSTOLICiK. IJOO. 1553. 151 

Nec magis fidendum, quidquid vetit Tomecilla (tf)> facultati con- 
ce(& Minoribus k Leone X., ut uti polTenc in foro CGnfcfentias vivx VO" 
ds oraculis, ut in libris Ordinis continentur, lic^t ejusi conceffionis^ teftis 
fit Cardinalis Laurentius Tituli SS. Quatuor Coronatcoum , qui officium 
IB facro palatio habuifle dicitur, fi non conftet Oificlales hos fuifle mi- 
niih^os in materia conceffionum fadarum . Imo tcflimonium Cardinalis 
Laurentii parum aliunde prodefl , quandoquidem de nullo privilegio in 
particulari teflatur , fed de facultate iis utendi , quai aliUnde fupponuntur 
vim habere. 

Minus prodefli quod Cardinah's Alexandrinu^ in teflimonium adhi- 
{jitus piani oraculi fuerit deinceps Papa : qtio norviine efl qui putet ejuT- 
modi oraculum vigere, quia fi nollet priviiegium fe tefle concefTum, fiui 
fam Papac confirmatione folidari , revocafTet . Qiiidquid enim fit de futiU 
fatc pi^sfumptione volufitatis in Alexandrino Cardinale , feu Pio V. , iUa 
nequit pofleriorem Urbani revocationem invalidare. lUud folidius affirma- 
tur, oraculorum revocatione non revocari oracula , quas nec privilegia 
ftec gratlse fimt, fed gratiarum declarationes : quas eft fententia Bordoni 
(i) Lezanac (c), & aliorum. 

{11} €ommHnicavit . Circa privUegiorum communicationem ait Card. 
P^tra (cf), quod contraria Tridentino, & quas difficile conceduntur, non 
ccfmmunicantur . Et Rota apud Pittonium (r) decidit , quod communL» 
catfa non intrat in privilegium quod difficile conceditur, Mque in id 
miod non eft in ufu . Et quod non fuffragatur in tertii prfiejudicium • 
Quorum fundamentum efl regiila ^is in 5. 81. : ib generali conceffionc 
flcin venxunt ea , qus quis non efiet verofimiliter conceffurus in ffecit « 

O R D I N A T I O LXIX. 

Anno 154^^ 

UT Rcx Catholicus pofCt dividerc , aut contrahere fines dioecefeon 
indicarum . Ponitur hoc anno conflitutio , quo prodiit , vel certe 
quo iad Indias mifTa efl . Nempe poflulaverat Rex ^ ait Solorzanus </) , 
iK quemadmodum ere&ionis epifcopatuiun cura , ita & diviflonis aut re- 
fbiftioms, ubi oporteret, fibi fuifque confiUarus delegaretur : ita tamen 
ttt eandem divifionem vel reffa-i&ionem , ejufque caulas Sedi Apoflolice 
foccenfendas & approbandas notas faceret . Quod pontificio diplomate 
coiicefrum efTe, teftatur Herrera {g) referens, diftum diploma traditum 
ei& D. Tello de Sandoval , cum ad vifitandas Novss Hifpanias provincias 
fnitceretur anno 1543*9 addito in mandatis, Qtie en la junta de prelados 
prdentaffe el Breve que llevaba, que de 5u oantidad havia impetrado 

Juan 

(a) Torrecilla^ Tr.j^. Frop.1%. ex damn. j (e) Bittoni ^ €€• ai Regid. ii.|7i^*'ioot* 
^ Mexandro VIL I (T 411S. 

ih) Bard. tr. 1. Far. c. 11. R. ji. 1 (f ) S^lari^ Tm. »• De Ind* fur* /.'1. <• 

-(c) Lerjma^ t. j. F. OraCul». , j s. if- «»• 

idj Petra, tom. ^. ad C Uri. V. n.-a^. | (g) HerrerSt IK 7- Ui- ^* ca^ 7« 



152 Ohdinationes 

Juan de Vega Senor de Grajai Embajador del Rei en Roma , paraque 
todas las veces que al Rci y a fu Confejo pareciefle , que ie debm eficn^ 
der 6 acortar los limites de los Obifpados de las Indias , fe pueda ha- 
cer de la manera que pareciere convenir para el buen govierno y admi* 
niilracion de ellos, y para efcufar difTerencias entre los pnlados. Vidc 
infra anno 1753. 2« Mart* Adn. 7« 

O R D I N A T I O JLXX. 

Axmo i;44« 9* Januar. 

PAulus Tertius cun&>s Ordinum Mendicantium Praclatos ( l ) fuos codK 
miifarios ac deiegatos conflituit , eifque denu6 concedit omnes gra^ 
tias & facultates ( 11 ) euntibus in tercas iiifideiium conceffas per iiios ^rm* 
deceifores in genere vel in fpecie • Elegulares Mexicani apud Fn Joan* 
nfin Baptiilam ajunt, extare Breve coaf^ifioiiis hujus in tabulario Goo» 
ventQs Prasdicatorum Mexicaneniis , dafumqiie eile in favorem regularium 
intuitu meritorum ac zeli, quo rem cliriftianaoi in Novo Orbe fuitineii^ 
& promovere non ceiTabant. 

Ejufdem vel fimilis conceiConis meminit Veracruz apud Rodericum 
(4), qua Paulus conceifit non tantum prsdatis, fed omnibus Mendicaflh 
tibus, qui de licentia fuorum prselatorum proficifcuntur ad terras infid^ 
lliun, ut eant tanquam legati Sedis ApoiH>licat, & eis pariter oonccdic 
onmes gratias a fuis prsBdeceiforibus conceilas illis (iii) qui ad terras ub^ 
fidelium mittuntur* Ac forfe eadem funt luec brevia cum eo, quod u^ 
nominato Conventu Pracdicatorum ailervari , inquit Loilada , cujus initiuji( 
eft DikSHs fiUis^ in favorem Pra^icatonun fpecialiter conceilum , quod 
ad cunftos Ordinum Mendicantium (iv), feu profefibres^ feu prsdatoSi 
pertinere dicitur ob communicationem • 

A D NOT AT 10 N E S. 

(I) Pr^latos . Quamvis pr^lati nominentur; poterunt illi fubditos de- 
legare juxta cap. 4$*/ quo , Dt off. i!J> pot. Jud. deleg. ^ ubi dicitur : Si pm 
(debilitate, vel pro qualibet alia caufa vel neceflfitate tra&andis cauiis in* 
tereile non poteris, liberum tibi fit perfonis difcretis & idoneis vicestuas 
committere . Ita tamen ut ii res tanti eft , confukre te debeant j nifi 
fort^ caufse ita graves fmt, qu6d iine prsefentia tua non po(&nt commo^ 
d^ terminari . Et cap. Stqfer quaftionemy eod. dicitur: Delegatus k nobtl 
liciti P^^^ & prindpium , & iinem , & medium caufac fibi commii&6 ^ 
non iolum conjunftim, fed etiam diviiim, alii delegare. 

( II ) Gratias tf facultates . G)nftat ejuimodi conceiliones , quatenof 
gratiam continent , non expirare morte concedentis , nifi expreis^ fiaaf 
ad lllius vitam y ex Cap. Si fuper , De off. jnd. del. in 6. Si fnper gratift 



cui- 



(a) JMeric^ Tm. %. ^^ Ktgid. ^ ^;* art. i« 



ApOSTOLlCiE. J500. 1563. 153 

cuiquam k Sede Appftolica fafta executores fuerint deputati, aBquum ef- 
fe cenfemus, ut ficut ipfa gracia ( licet nondum fit in ejus execurione 
proceflam ) morte non perimitur concedentis , fic nec re integra perima* 
tur ezecutorrbus data poteftas, quam veUui gratras pnediftsB acceffiuiam) 
naturam congruit fequi prineipalis • 

( III ) A fiiis pr^dec^oribuf . SecmdHm bitc , inquit Kodericius loc. cit. , 
fuat confirmata qwe per Nicolaum V. , Gregorium IX. , Leonem X. A« 
drianum VL Qethentem VIL , & alios Pontifices funt concefla illis , qui 
id infideliiim partes ad didam converfionem ^(2lfr//rim/tfr • ^A pofleano- 
tare jubet ea, qus prsBdecenbres conceflerunt cum claufula, IJbi non JinS 
tfifcopi: ne religiofi putent ea fibi licere, ubi >am iunt. 

( IV ) Ad Ciin0os pertinere . Aanque los privilegios fean concedidos a los 
rdigioros de ias Ordenes Mendicantes ( verba wnt IIL Montenegro Qui- 
tenfis Epifcopi lib. 5. Itiaer. Parochor. tr. L fed. 10. num. 3. ), pue- 
den ufar de ellos los religiofos monacales, porqtxe por ia communicacion 
de piivilegios que ticnen todos: fe eftienden tambien a los que no fon 
Mendfcantes, como dice Manuel ft.odriguez tratando de los privilegios , 
^e tienen en las Indias: QuibHs omnibus gaudent religiofi in Novo Or- 
be ob communicationem gratianun fa&am a Paulo Tertio , uc teftatur 
CardinaliS Biu^enfis in exprefta ctmceffione^ Hucufque Montenegro • 

Sed Rodericiiu non habet quod priviiegia Mendicantibus conceflk 
extendantur ad Monachos^ neque ad non Mendicantes^ fed ad religio- 
fos ia Novo Orbe., in quo tunc non o-ant , nec modo ftabiliti iunt oi^ 
dines monachales, faltem in Regis Catholici ditione , excepta una vei 
«kera fede ad Benedi£linos pertinente, quasdiu poft, anno videlicet 1590« 
ut habet Murillo (4), fiindata eft. £t communicatio dc qua Bjodericus 
lo^itut ex conceflicme Pauli Tcrcii , & Cardinalis Burgenfis tdlimonio ^ 
Tettitur fblum inter Dominicanos & Francifcanos, qui in Novo Orbe per 
id tempus fere erant foli^ ut videre eft fupra Ord. tf& 

Si quando tamen contingat^ religiofos monachaies< mkti ad «andem 
oim mendicantibus meflem & opus , Jta ut ejuidem -cum {vlbfc&o com- 
omnicato qualitatis fint participes , fine dubio lociufli liabebit communicA* 
tio^ quandoquidem communicandi gratiam in genere habeant^ 

ORDINATIO LXXL 

NE Indis negaretnr facra communio , decrevit Pauhis Tertios apod 
Fr. Joanncm de Torquemada (^). Nihilominus -negandi coitfuetu- 
do toto fer^ eo fasculo XVI. ufque ad tempus Cloncilii Tertii Limenfis 
obtinnit , (altem in Peruvio . Aiagna mihi "quaeftio ( inquit Acofta ) ( c ) 
^ifa eft, quid de ofafervato ^ucuique more in hac nova occidentali cc« 
^lefia fentiendjsm fit , ubi Indi 4idulci jam haptizati , iidemque peccata 

iegi- 






(a) MariUo , lib^ 9- Geogr. Htft. ' 1 ( c ) Jico/fa , ffi. 4. Dt Tf9C^ M. Jkl. €0f* 

(b) Torq. lib. 16. Manarcb. bid* cap.to, I i. tT /eq» 



154 O R D I N A T 1 O N E S 

lcghimi confefli, neque femel fingijlis annis, neque ?ero mortis urgence 
difcrimine communicantur . Adeoque id ufu receptum eft, ut .ii contrafie^ 
ri contingaty non leve fcandalum homines fHtent . £t pro virili excuiku 
hac confuetudine > concJudit jam omnino efle toUendam. 

De quo fubjicit fentenciam Concilli Limenfis IL Provincialis «ua 
1567. celebrati (4): ^onqHam omnes chriftiani adulti utriufque fexfis 
teneantur San£liflimum Euchariftias Sacramentum acdpere fii^ulis aaoii 
fahcm in pafchate, tamen hujus Provinciae Antiftites^ cum adverterent , 
gentem hanc Indorum & recentem efle) & infantilem in fide, atquc ita 
Ulorum faluti exprdire judicarent, ftatuenmt ut ufque dum fidem perfe- 
&k tenerent , hoc divino facramento j quod eft perfeftorum cibus , noB 
communicarentur , excepto fi quis ei percipiendo fatis idoneus videretiir . 
Qiioniam verb comphires jam Indorum fidei chriftianse dodrinam uieiiBfl 
percipiunt, atque hoc divinum facramentum non folum devoti cuphai 
fuicipere, verum etiam pettmt, & ut fiat fibi cx>pia importun^ flagitaQti 
placuit huic SanSsc Synodo monere, prout feri6 monet omnes IpdoniaB 
parochos, ut quos audita jam confeiTione perfpexerint , hunc cxleftem ci- 
bum a reliquo corporali difcernere, atque eundem devoti cupere & po 
fcere , quoniam fine caufa neminem divino alimento privare poffiumtf ^ 
quo tempore cxteris chriftianis folent, Indis etiam onmibus aaminifirnti* 

Hujus conftimtionis inobfervantiam dolet Acofta novem poftquan] 
edita eft annis lcribens. Unde in fequente Ck)ncilio anno 158^ celcDMts 
opus fuit contra parochos neghgentes feverius agere. Ac de viatico qw 
dem Indis prscbendo (ic habet (b): Calefte viaticum, quod noUi mordl 
h'um ex hac vita migranti negat mater Ecclefia, multis afahtnc annis Li 
dis atque ifithiopibus » cacterifque perfonis miferabilibus prcberi debep 
Concilmm Limenfe conftituit. Sed tamen facerdotiun plurium vel 
^entia, vel zelo quodam prxpoftero, atque intempeftivo, iUis nihilo 
gis hodie prxbettir. Quo fit, ut imbecilles animsc tanto bono, tamqiM 
neceflario fraudentur. Volens igitur San&a Synodus ad executionem per- 
ducere qus Chrifto duce ad falutem Indorum ordinata funt, feverc pn» 
cipit omnibus parochis, ut extremi laborantibus Indis atque iEthiofwai 
viaticum miniffa-are non practermittant j dummodo in eis debitam dilpQfi 
tionem agnofcant, nempe fidem in Chrifhun & pcenitentiam in Dksun 
fiio modo • . • • Porro parochi, qui k prima hujus decrcti promulg^tio 
ne negligentes fuerint , noverint fe praster divinas ultionis judicium , etian 
pomas arbttrio Ordinariorum , in quo confcientix onerantiu*, daturos: ct- 
que m vifitatiooibus in iUos de hujus ftatuti obfervatione fpecialiter » 
qHirtndim • 

De Indorum communione in pafchate fermo^it in cap. feq. A fof 
ebste faltem cuchariftiam miniflrafe parochus non pr gt e r mittat iis, quoi 
& fatis infbu&os & corre&ione vitas idoneos judicaverit : ne & ip& alio 
qui ecclefiafUci prscepti violati reus fit. In quibus autem certam 

tiam 

<a> C§mcil. Lim. 4. $i. <b) CmcU. ZJm. lU. JU. 1* cmp. 19. 



AFOSTOLICiC. 15C0. 1563. ijy 

tiam tenere non poterit, confulat Epircopuin. Nemo vero Indorum aut 
iEthiopum ad communionem recipiatur, niil proprii parochi, aut confef* 
foris iicentiam fcripto fibi datam oj^derit . 

His tamen non eft fadum , ut reprobata confuetudo ceffaret , ut pa- 
tet ex pofterioribus decretis Synodorum Limanas, PiatenfiS) Arequipenfis, 
Pazeniis, & Paraguarias, quas fequente f»:ulo XVII. celebratae iiint. £x 
quibus Pasenfis habita anno 1638. fub 111. Feliciano de la Vega in- 
fuit < ^ ) : Kb Jblo hai obligacion de dar el SS. Sacramento de la Eucha- 
i^a por la pafcua k ios Efpaiioies, pi^ra que cumplan con el precepto 
de la Iglefia, fino tambien a^^los Indios, y otros qualefquier chriilianos 
como hijos de la Igleda . Y porque en quanto a los Indios fe ha enten- 
dido, que ha avido defcuido en eilo focolor de decir, que no tienenca- 
pacidad para eilo, y que viven licenciofamente en fus coihunbres, yque 
lo mias dei tiempo lo occupan ea borracheras , y otras cofas indecentes , 
j eRc dano fe puede juzgar que procede de la falta de enienanza) y de 
1» doftrinaries fus curas con la puntualidad que deben par^que fe apar- 
tta de las ocaiiones que les divierten de tanto bien como hai en eilo ; 
ohortamos y mandamos k los dichos Curas, que procuren con toda di- 
ligeacia que haia la enmienda que conviene en cofa tan importante , y 
de tan grande fervicio de Dios N.S. , y que fe eimeren en enfeftar k 
eftos pobres como gente tan miferable la obligacion que tienen de difpo^ 
oerfe i la fagrada communion, y los frutos grandes que pueden caafe* 
guir de recibiria para bien de fus almas, fin poner la eicuia fobredich* 
ic lener incapacidad, porque por eile medio y con fu folicitud y cuida* 
do permitira N. S. que tengan la iuz y conocimiento que de ben pa- 
ra ianto bien . Vide lib. 6. tit. i. leg. 19. R.ecop« Ind. 

Cavendum eil tamen ex adverib ne nimia communionis . firequentiy 
concemptum pariat, maxime in Indis, quorum mentis inopiam juvarepo- 
teft raritas, & faciiitas lasdere, quando beneiicii collati pretium & mar 
goitudo latet ocidos & mentem ieniibus carneis immerfam. Audivimus 
oUervatum eife aiiquando in tmo , vel altero Indorum pago , ubi magis 
iDoIeverat euchariilici panis ufus, eiTe mores minus correftos quam ubi 
nrius communicabatur : cujus maii, ii verum habet, caufa alia eife non 
poteft , quam mentis indifpofitas vitium , & quod parochi debitam non 
dant operam, ut per iideni fuppleatur ienfuum defeftus; per fidem ia» 
fiam vivacem, k propriis aftibus exertam. Id autem commune etiam 
m Hifpanis, & pro omnibus fatis provifum ab Innocentio XL Conft.iz* 
fU>r. data anni 1679. Vide Ord. 286. anno 1634. 13. Mart. 

O R D I N A T I O LXXII. 
Anno 1545. 8. Jan. 

FIc Epifcopalis Ecdeiia Quiteniis. Mentio fit in Compend. HiiL P. 
Enunan. R.odrigues, & in Tabulis Chronol. P. Ci. Clementis. 

O R- 



■■■ I ■ I tt 



U) Sm. d* U PMt m.t. t. i. «V.S. 

V 2 



J 



1^6 ORDIli-ATIONES 

ORDINATIO LXXIIL 
Anno 1545. 31. Jaa. 

UT Ecdefia Hifpano-Aixiericana in tres proFiocias divideietar y. ejoe^ 
Stis in Archicpifcopaks iedibus (1) S. Dominici in Hiipaniola, 
Mcidcana , & Limana : cum jure metropolitico prims in Antilias & par- 
tem contihentis; Mexicanx in Novam Hifpaniam, & Limaiut in Peru- 
vium ( 11 ) exa^ ; jure Hirpalen{is eccle(ke ( ili ) ; quod in toram Hi^a- 
nieniem Americam immindbat. Mentio fit in cit. Compendio & Tar 
bulis* 

A D N OT Jl T lOT^ £ S. 

(1) D. Diaz de la Calle (4) Ecclefiam S.Dominici appellat India- 
rum primatem. £t Trevultiaoi pro comperto fcribunt (^), iedem S.Do- 
minici in Archiepiicopalem eredam cum jure primatiali in totam Americam 
Hifpanienfem . Sed fundamento caret. Prima quidem fuit in idea> vel 
jntentione , fi Ecclefia Hifpalenfis efl Ecclefia S. Dominici , de quo fupra 
Ord. XXIL9 non quod ea ratione .fit antiquior csteris, nec quia cum 
jure primatiaii erigenda fuit; fed quia in tribus primitivis fedibus titulum 
liabuit Arcbiepifcopalis . In executione tamen etiam hoc Archiepifcopalts 
titulo caruit primum : ac tandem dum primo intento honori refttutaeft^ 
pares habuit Limenfem Sc Mexicanam. Imo fi verum efl quod in Hiflo* 
ria S.Dominici fcribit unus de Trevultianis P. Charlevoix (c), maoij^J. 
inflitutum efle S. Dominici Archiepifcopatum , pronum efl ut fvb fare me- 
tropolis alterius Americanas fuerit aliquandiu, cum a duobus anxe annis 
alii duo Archiepifcopatus eflent erefti . Exccpto jure nomen primatis re- 
tinere poteft Ecclefia S. Dominici, ficut & qu^libet Metropolitana , in^ 
ienfu quo dicitur in Concilio Braccharenfi Primo (d): Plaaut y . ut con- 
fervato Metropolitani primam , caeteri Epifcoporum fecundum fuas ordinatiop 
ais tempus alius alii deferat kcwn . Stride ver6 non quilibet Archiepflco- 
•pus appcllaxidus efl primas, ut ab Hadriano I. decretum efl (^)* 
' (11) Limm^ in PerHvinm. Sunt etiam apud Haroldum (/) qui & Li- 
manum Atchiepifcopum' appellant primaten). Et P. Jofephus-Paulus Ar- 
riaga (g ) eandem adhibet nomenclaturam . Qiiodfi primatia hsBC intelli- 
patiir de jure totius Americas Archiepifcopis imminente^ fundamento et* 
lam caret; fi de jiire in provincias Americas Meridionalis , minus abefl k 
vero; abefl tamen, neque enim fufliciens fiindamentimi efl , quod jus hSr 
mani Concilii obtineat in ProvinciisPlatenfi & San£la-fidenfi , quibus cum 
Limana tota Meridionalis America Hifpanienfis continetur. Vide infra 
anno 1588. z6. OA. 

(niynif^ 



(a) Cal/e, Notic. EccL de las Ind. fol. 1. \ (c) Hadr.L apud eund. t. eod. ccl. aoO- 

(b) Mem. de Trev. jinn. 1733- art. 1«. | (f) Harold. Uma lim. 

(c ) Cbdrlev. Wfi. de S.Dom. /.7. >. 477- 1 (g) ^rriaia , Extirp. delaldol. del Peru% 

(d) C.Braccb.I.apudHard.t.3.CoHC.coLs5i' icap.t^»^ 



A p o s T o L I c. JE. ijoo. 1553. i^j 

<1II) HifpaUnfis Ecc^fia. P. Charlcvoix niiper iaudatus fcfibit alibi 
(ii) ufijue ad annum 1605. omnes Ecclcfias Indiariim occidentalium ob- 
noxias fuiflc Metropolitano Hifpalenfi . Sed eft error typographi» , vel 
chronologias ; nam jus primatiale nimquam fuit , & mstropolicicum e(Ie 
ceflavit hoc anno. 

O R D I N A T I O LXXIV. 

Anno 1545. 

AD hoc. tcmpus refert Herrera ( O > nomirie Regis Catholicf petitum 
cfle breve, quod an impetratum & expeditum fit ignoro, ut quiii- 
bct facerdos vel religiofus (1) abfque peccato & abfque periculo irregu- 
laritatis quascumque delida in Indorum vexamen conmiiflfa manifeftare 
poflet : proteftans , ne ex tali teftimonio . procederetur ad effiifionena fan- 
g^mis, aut membrorum mutilationem . Quod fi breve perpetuo valimnim 
oegaretur, concederetur faltem quandiu ad Indorum converfionem & io- 
ftru&ionem effet neceflarium. 

Petitum etiam efle , refert ibidem Herrera , breve ut Epifcopi India- 
ruxft^ vifitandis (11) liminibus Apoftolorum deoWigarentur , tam pi;»fea. . 
tts, quam fiituri: & conceflum efte fuadet praxis, nifi hasc fundata fit 
iq neceflitate vcl impoflTjbiHtate, quam facit diftantia, proptcr tjuam niit 
bs quem fciam, ex America Epifcopus Italiam unquam cogitavit, nec, 
Apoftolorum limina vifitaturus, nec quod pluris eft Concilio Generaii ^ 
quod jam erat apertiun hoc tempore interfuturus • 

Simile certe breve conceflum eft deinceps Indias orientalis prsBlato 
nefcio cui per litteras, quarum fragmentum eft: Poftremo eidem Epifcopo 
ad quindecim annos a die receptionis prsfentium litterarum computan- 
dos, ut limina Apoftolorum vifitare, ac Concilio Provinciali Archiepif- 
cppi Goani, illius tamen arbitrio intercfle minime teneatur.* ita tamen 
ut quoad vifitationem liminum ejufmodi viccs fuas procuratoribus qui i 
Rjegularibiis Romam mittuntiir , committere ; & ad Conciliiun JProvincia- 
le aliquem Theologum mittere debeat, apoftolica auftoritate tenore pra^ 
fintium concedimus & indulgemHs . Similis conceffio qiioad vifitanda Apo- 
ilolorum limina fit fubinde ils qui ad epifcopale munus affiuDuntur: efl- 
que una bullarum quas pro fingulis expediri folent • Eft etiam ordinatio 
generalis ejufdem argumenti fa^a a Sixto V., quam vide fuQ loco^ au- 
110 J585. 20. Dec, & 1753. 18. Jul. 
• 

A D NOT AT 10 N E S. 



• i 



(l) Sacerdbs vel religiofHs . An, quando, & quomodo poftit quis pni^- 
cifo privilegio irrogatas Indis injurias manifeftare, quin irregularitateiti 
mcurrat denuntiando, accufando, aut teftificando, coUigi poteft ex ob- 

viis 

»''^mfm<^'^^^mmm^mm»m^tm^»^m^mmmmmmm»mma^^^imimmmmJmmm^'^mmmmmimmimm^mmmmKmmm^mmmmmt mmm^mmmmmmmmimm^mmmm^immmmi^m^mmmmmfi^^^mm 

(a) Cbarlev. Hffl. del Parag. lib.€. p.%i: Ed. in^. (b) Herr. D.^. /•'• cap.%.'' 




1 1. 



J58 Ordinationbs 

viis moraliftanim & canoniftanim dodrinis. P. Sandiez («) docct^ cle- 
ricos pofle, imo teaeri denuntiare crimina^ qux funt in grave rei publi^ 
cxj vel alicujus privati damnum, etiamfi probabiiiter crodatur, denjiintia- 
tum forc damnandum, dummodoproteftationem promittant fe noUemor- 
tem vel mutilationem iequi , fed damna vitare ; quia hxc e& (^igatio ja- 
ris naturalis, a qua nuUus per jus poiitivum (quo prohibetur clericusjm- 
mifcere fe in caufa fanguinis), nec per ftat(is dignitatem poteft e^u^ 
(ari. 

£t ad argumentum qiiod fibi fecerat ex dctrimento incurrendi irre» 
gularitatem) etiam prxmifla proteftatione, dum caufa non propria &d, 
aliena vcrtitur, refpondet, talem clericum non incurrere irregularitatem^ 
nam qiunvis Jus dicat in caufa propria, extenditur jure naturali facultaft^ 
ad cau(^s proximorum, in quibus agitur de vitando illorum damno. Cf* 
tatifque huius dodrinx patronis Cajetano, Navarro, Navarra^ Armiila » 
Soto y & Covarrubia , advertit hoc intelligi , quando aliter quam per do» 
nuntiationem illi malo obviari nequit. Si enim ad arcendum periculum 
fatis (it prseparationem detegere , tacirS perfonS , non poteft clericus peiv 
fonam manifeftare, licet eam Judex extorquere velit; ceflat enim tuuc 
ntio obligans ad detegendum*^ 

Etiam proteftatione non prxmifla putat hanc dofirinam probabflifi^ 
mam P. Caftropalao (&)> 4^^ poftquam ex probabili fententia caufam 
propriam reputaverat caufam famulonun^ domcfticoriun ^ & iubditonmi > 
•ddit : (^Hoifi accufatio vel denuntiatio inftituatur ad prflBcavendum reipur 
blicae damnum vel alterius privatSB perfbnas, quod ah'a via averti nequit^- 
probabiliflimum cenieo te ab irregularitate excuiari nuUa proteilatione fa* 
fia, quia eo cafu non te immifces liberi cauls fanguinis^ fed lege cha« 
ritatis coa&us. Credibile autem non eft , eccleiiam afficere velie irregu*^ 
laritate a£iiooem jure naturali debitam> eilet enim impedimentiun appo* 
Bere operibus charitatis & pietatis^ Pro quo citat plures practer nomi* 
Mtos. 

-Quodii alquando contingat , ut reipublica^ vel privati alicuius damna 
avertere non poflit, niii teftificando in judicio, id etiam eadenA 
ratione licebit clericis & religioiis abfque periculo irregularitatis . Qjxui 
fcilicet non eft credibile, Eccleiiam velle impedimentiun apponere chari» 
tati « Et huic iententise favet Diana cum aliis , quos citat , ex quoruBBl 
mente ait (c): ProhahiU eft> non fieri irregularem qui in favorem aite» 
rius, & maxime reipublicae accufat, teftificatur , patrocinatur in cauiil 
fanguinis cum frotejiatione . Quam doftrinam ex fententia pariter aliorvqi 
rurfus alibi firmat ( ^ ) • 

Ex diftis inferes nulla religione teneri facerdotes & religiofos mala l» 
dit prcfertini iis qui illonim curst commiifi funt, celare, cum ad aver« 
leada opus eft manifeilato ; tum quia pierumque punienda non funt iaa* 

(a) Sancb.lib.€. Confll.cap.t. n. t.dub. lo. | P. 4. rr. %. RtfyL 52. (d) Dlana ReJUj. 
IhyCaJlrop. tom.6. tr.%$. p.\\.n,%,dtfp.€. | %$. tom. (f traB. eod. Ex ?• //• traS. 5« 
(0) Dimna cocrd. tam. s. tr. 5- it tj. B^. | MtfctlL RtJoU 4. 



AposTOt.iCiC. 1500. 1563. 15^ 

^ine; tum quia funt mala reipublicac perniciofa, ut Jure Indico paflim 

^leciaratur, nominatim leg. fin. tit. lo. lib. 6u ibi: Pw fer contra Dios 

coQtra mi) y en total ruina y deftruccion de eflfos reinos, cuios natu- 

rales eftlino, y quiero que fean tratados como vafallos, que tanto firven 

\l monarquia , y tanto la han engran decido e iUirfbrado . 

Potiori cituik) pofbnt fine fcrupuio religiofi & facerdotes vexatoslif- 
dirigerc flc inftrnere, ut ipfi per fe vel per prote&ores, qui a Rege 
inftimti funt, caufam dicant pro fe, & pro fuis populis, ac rebus. Id 
^^piod k Carolo V. per litteras 7. Jui. 15J0. apud Torquemada tranfcri- 
^as mandatum eft Francifcanis (4), fic refpondere Regiis Miniftris pro 
«fficio inquirentibus in deli&a , juxta leg. 4. t. 10. 1. 6. Kecop. Ind. : 
^cl dum non inquiritur a B^ege remedium poftulare; quod etianl religio- 
dcmandatum cft a Riegc per litteras apud cundem Torquemada , uhi 
ir : Si viercdii , que cn la cxecucion y cumplimiento ( de laa ordtf- 
;as faecfaas para d bncn tratami^nto dc los Indios) liai negUgenciai 
^tiknios hcis con toda breredad* 

< II ) ^ vifiumdis liminibH/ . Vifttando faltem pcr proeuratorem fatisfit » 

w v&le mfra C Sixti V. data 20. De& 1585. De S. Timribio Archic» 

pfcopo limano dicimr in procefiii ad canonizationem fafto Limst < ^ ) r 

i^ tambim ufo de ia facuitad , que le Dio Sixto V. dc vifitar por pro* 

-cnndores los nmbrales de los BB. Apoftoles S. Pedro y S* Pablo , cnb- 

liiaBdo "para eflo , 7 tenicndo cn Roma varios procuradores. T ^umquc 

por la -Scdc Apoftolica cfta concedido y qnc los Arzdbifpos de Lima vi&- 

m los umbrales cada diez anos , con todo cflb lo hacian fus procura- 

dores mas 4k mauub . Sed facultas «de qua hlc , non -cfl pardcularitcr <coa- 

ccflk Archicpifcopis Limanis y &d cft communis Prasiatis Amcricanis ^ ut 

nic iD citat. Conft. Sixtlna . 

ORDINATIO LXXV. 

Anno 1545. 

ER^tQ^ in Epi£co|palem Ecclefia Paraguajenfis in Provincia Limaaai . 
lUios vero «rcftioncm flc iervitium in x>rdinem xeduxit 111. Barrios , 
m rcfint Elaphael <dc VelafcO) ^cl qui lioc Jiomioe latet in Nova Argen- 
IBUi M.S. tom. I. Tahila 4. 

O R D I N A T I O LXXVL 

Anno 1547* 

ERjgitur iA cadcm prov incia 9 Tuturus dcinceps in Santaftdenfi y Epifco- 
patus <le Popayao * JMcmimt P. Emnu Rjodriguez in Gompend. Hift. 



oa- 



^Mii 



(a) TWfiii».i#L 17- AbM. M. «^kf. (b) Frec.Lim.CinmiK.S.rmkf.^i^* 



j6o Ordinationes 

ORDINATIO LXXVII. 

Anno 1548. J3. Jul. 

Flt epircopalis Ecclcfia G}iiipoftelIana in Nova Gallsscia fub Aichiepi*' 
fcopo Mexicano . Inde Guadalaxaram translata eft Sedes anno 1 560. 
ut habet D. Gonzalvus de Paz, vel 1570. , ut habet Herrera ia Ddcrl* 
ptione Indian Occid. 

ORDINATIO LXXVIIL 
Anno 1549* j8. OSt. 

T TT poflent mifTionarii de Societate Jefu (i) in terris infidelium libere 
V^ commorari j & cum eifdem ( li ) convcrfari , de licentia tamen Pras 
pofiti Gcneralis, & ab ipfis tunc, & quando per ipfas illos tranfire coo» 
tingeret , necefTaria vitx depofcere & recipere . Ut Prxpofitus GeneraUa 
cum aliquos ex fratribus feu fociis in Saract^norum , Paganorum , alio- 
rumqiie infidelium terras remotiflimas, a quibus non pcteft adiri Sedes 
Apoftolica , mitteret , pofTet eis facultatem concedere , uc chriftianos ibi 
commorantes, confeifione pcccatorum fuorum audita, & pcenitentia falo- 
tari injun£ta, eos & eorum quemh'bet ab omnibus & fingulis eorum pe^ 
catis y etiam in BuIIa Cornx refervatis ( iii ) > & k confequentibus cemii» 
ris & pocnis abfolvere, & cum iis qui ab infidelitate cohvertuntur tan- 
tum 9 & in locis remotiifmiis , qui prius in gradibus non licitis y tamen. 
lege di vina non prohibitis (iv) matrimonia contraxerant , ut in eifdem 
manere poflent, difpenfare : ac in locis pra^i&is remotiffimis quflscum^ 
que (v), ecclefias, hofpitalla, & alia pia loca , ut expediens foret eri* 
gere, ac erefta reformare , fine alicujus praBJudicio (vi) ; & veftes fa- 
cerdotales, pallas, corporalia, calices, altaria, cGemeteria ( Ci epifcopus 
catholicus qui ea facerct, ibi non adeflet ) benedicere (vii), & profa- 
natas eccleuas rcconciliare poflent . Et quscimique ftatuta & ordifiatio- 
nes defuper neceflaria facere (viii), illaque poftquam fafta eflehtV mtf*^ 
tare, alterare, ac illis addere. Ac Pr^pofito provinciali in illis longui-' 
quis partibus refidente decedente, interim dum alius per Prepofitum. G» 
neralem mitteretur, loco Praspofiti decedentis alium eligere liberi & ic- 
citc valerent . Et quia in numerofis popuh*s illarum regionum ranta eft 
facerdotum raritas, ut unus plurium populorum curam fiifcipere dd)eat , 
ut bis eadem die diverfis locis celebrare valerent . Extat conceflio in 
Conft. Licef debitnm , cujus eft pars , in BuIIar. Soc. 



■ i ■ 



A D NOT AT 10 K E S. 



/ 




( I ) Hacc Pauli Tertii cum reliquis tum fuis , tum fucceflbrum ufque 
ad primam indufive Pauli Quinti incipientem S^antHm religio in Editio- 
ne Inftitiiti Pragenfi contentis ufui permiffa fuit ex SenatS Indici cem- 
fulto per regiam fchedulam Philippi Tcrtii datam in San&i X*au]nuii 

5. Sept. 



ApOSTOLICiE. J500. 1563. l5l 

5. Sopt. 1620., qius in authentica forma (ervabatur in archivio Collegii 
Nco-Cordubenfis in Tucumania. Nam licet ibi non exprcfse nominemr , 
ot exprefse nominantur cum fuis datis reliquse, Conflitutio fecunda Sixti 
y» y qus incipit Romamm decet , hsc potiiis eH: praecedemium confirma» 
tio, quam nova cohceilio. Permiflus eil ver6 illanun omnium ufus, En 
fuinto no fiiere contra el Real.Patronato, leies, cedulas, y ordenanzas 
hcchas para la buena governacion de las Indias^ ut in cit. ScheduIaPhi- 
iippi Tertii cavetur. In ea dum exprimitur prasfens Pauli conftitutio, eft 
fiuedam levis numeri mutatio, anni videlicet 1548. pro 1 549.9 quo da- 
ta eft; non enim data eft anno quem habet fchedula J548. i8. Oftobris 
ulla conftitutio ad quam prasdi&us numerus referri poflit. Et quas Pio 
IV. tribuuntur ex annis 1568. & 15 71. Pii V. fuccefloris funt* 

(11) Cmverfari. Non eft dubium quin hoc priviJegium poftet habere 
boun & ufum refpetiu iniidelium qui hasretici, judaci, aut faraceni Iint: 
imo etiam refpe£):u paganorum : quo nomine chrifiiani fcriptores vocant 
idolorum cultores qui nunquam fidem catholicam agnoverunt , ut habet 
Gbfla marginalis in cap. Qnam fif , Dt Judstis . Ratio eft , quia refpeftu 
omnium ejufmodi infidelium funt in cit. cap. iS tit. De Juddtis prohibitio- 
Des ecclefiafticae , a quibus per privilegia quis eximatur. Verum refpeftu 
. kubaronun, h quibus multi funt in Indiarum regionibus nec baptizati , 
nec haeretici , nec judasi , nec faraceni , nec idolonun cultores , dubitave- 
rit quis, an hssc conceftio eflet ex ufu ; nam praeter communionem feu 
CQoununicationem in a&u pravo, illius approbativam , ac periculo fubver- 
fionifi obnoxiam qus lege naturali & divina damnatur, & nuUius privile- 
gii materia eftc poteft , non apparet jus quo cum hominibus id genus 
communione aquas vel ignis interdicamur : & confequenter non apparet 
oeccffitas prxfentis privilegii ad converfandum ciim ejufmodi barbaris * 
Q^dquid de hoc fit, illud non eft dubium , fi couveifatio ad eos con* 
vmenidos, reducendos , vel cicurandos proxim^ vel remote ordinetur , 
oouii jure efle licitam & laudabilem. • 

Quoad communicationem in facrificio , feu coafliftentiam , P, Ca* 
ftropalao, Conink, Cardinalis de Lugb volunt, infideles univcrfim arce^ 
ri, etiam pure gemiles, ab interelTeatia ad oiFertorium &deinceps. Pun- 
damentum ipfis aurhoribus eft i. C Epifcopus 67. De Confecr. D. i. II- 
lod tamen fic habet : Epifcopus nullum prohibeat ingredi ecclefiam , & 
audire verbum Dei , five gentilem , five hacreticum , five jva^asom ufque 
ad miflam catechumenorum . In <]uibus non pr^cipimr ut quis arceatur 
poft miflam cateciiumenorum > fed ne quis antea arcejitur^ 

X. Authoritas Dionifii cap. 7. De Eecl.Jiierarch. ^ ubi citatur k D. 
ThoBia, & a P. Suarez. Sed eo loco nihillnvenio quod praBfentis argu- 
ncQti fit. Cap. vero 3. $. 6. inquit: Qui ^rio^ facramentorum penitus 
^aari funt , itli ne imagines quidem cernunt , quod nimirum falutarem 
diTinas generationis difciplinam imprudenter repudiant ; eloquiilque facris 
t txitiosi prorfus obftrepunt : Vias tuas fcire nolo . In quibus fi per penitus 
ignaros etiam gentiles fignificaotur , intelligendum de gentiltbus^ qiii per 
^prudentiam repudiant Eccleif^ difciplinam , inteiligendum dc iis qut 

X exi* 



l62 , Okdinationes 

exitfofe cbftrepimt divinis ipyfterifs. Et boc eft ccrtum quod repellendi 
fmtj nc obftrepftAr, ficut ii qui iubCnmaodi cauTa, aut irridcndi conv^:- 
Hirent. Sed de his non eft dubium. 

Pau!o mferius inquit Dionifius , quod CatecbHmenoi , energunaenos , 
eofque qui peenitentia ducuntur, facroi^n&s hierarchias mos paiitur au- 
dire pTalmodiam, divinamque facrarum fcripturarum recitationem ; verum 
ad ea quci? mox feqiiuntur facriikia fpefiaculaque nequaquam hos coavo* 
cat^ ied perfeftos perfe£lorum ^tikf . Ubi nemo ex terminis k iiacrificiO 
aitetut', fed aliqtii non convocantur. 

Inferius inquit : Sacrerum celebratio etiam pGenitentes repellic ^ 

ttonnifi fanAiftimo quoque admijfo .Ci\\)m difciplinse feveritas antiquata ef* 
fe vidctiu'; mxi enim credo modo efle qui non permittat energumenos , 
hffl obftaculo ftnt. Sed hac racione non folCkm a facrificio, led a mifla 
etiam catechumenorum eos oportet arc^i. Neque modo efle credo quf 
fion tolerat pfKnitentes , imo & peccatores, nifi excommunicati & de- 
nuntiati fint, aut qni de repellendis hominibus id genus fit foih'cit«s. 

Fundamentum 3. <iefumunt ex conftitutionibus apoftolfcis , feu de« 
memmis {a)^ ubi diacono indicitur , ut exitum denuntiet illuminandis , 
tatecfaumenis, infideltbus, dc hacreticis . Sed non pra^cipitur ibi, ut cpi» 
exeat, fed diacono ut exitum denuntiet , obcdiendumque dum clamct « 
jfiim tamen non damat , ut ohm , exafta catechiuncnoram fnifla , fed 
poft communionem : neque timc fit imperando , fed permittendo • i^ 
ritOs mutatione palam fit Eccleftas pise matris conniventia. 

Fimdamentum 4. indigitat Conink Ecclefias praxim , quas allata te» 
Rfmonia , quamvis ex tcrminis eifent dubia , interpretatur , dtim inter 
oftiarii munera ponit infideles arcere . Sed oftiarii munus eft tunc aice» 
re, t|aaftdo k diacono, prseiato, vel lcge injungatur: quo deficiente cct 
fat munus. In Indiis certe contraria praxis quoad barbaros invaluit, £w* 
quenter enim audimiis & legimus de miffionariis & cxpugnatoribus pri*' 
mis, coram fecifle miffam celebrari, & quod affiftentes barbari cum ada». 
raotibns adorabant , 6c pleriunque ex hac admiffione ad facrificiiun ba- 
ftifmi reportabant votum. Id apud Mexicanos , Yucatanos , & Car&es 
laftUm efle ctmi iaude , '& optimo ad propagandam fidem fucceflk celo* 
bratur; nec fdo quemquam id reprehcndifle . 

Etiam Cafltopalao & Conink <][ui admittendos negant , excipiuAt mfi 
Ipecialis frnftus fperetur. Std quia communiter fperatur fruftus, cMdo , 
itiq[uit Card. de Lugo, Ecclefi» mintftros f«pe connivere . Adde tu, con- 
niventiam iftiufnftedi honeftabihorem effe relpeau Indonim , qui quo men- 
le funt magfs inopes , lenfjbilibus potiiis moventur : ideo facra ceremo- 
niarum majeftas aptior cft Sl fidem eos afficene , & ad fidei profeffiottcm • 
Nihflomimis praxis indos inlfideles arcendi k facrificio noii catet 
exemplo. Arc^at P. Antonius Ruiz dc Montoya S. J. qui Guaraniorani 
itt ParagiMria Apoftolus aiidit . £t arceri iuCit Chacoenfes liL IUaiu 

Tii- 



APOSTOLICi*. J500. 1553. 163 

Tucumaniae EpJ£copU6 , cuius Edi&i verba funt : Nos P. MaM$l Akp^d de 
lUana .... Haviendo vifitado perronahtiente las R^duccioncs. . • • • • Solq 
tenemos por preciib hacer dos advertencias . . . La fi^undA ^s faicada np 
iblo de la do£lrina de la Iglefia , iino tambien de los dicho^ y bechos 
ic aquel apoilolico Jefuita el P. Antonio Kuiz de Montoya ,^ que en U 
Cfitqitifia Efpiritwl det Paraguy eicribe lo figuiente: En amaneciendo yi- 
fitabamos los enfermos: deipues fe decia miifa y fermon, cantado, ore- 
sado el evangelio. Sacabamos de la IgleGa los Iniieles, k> que elios fen^ 
tiaa mucho cnvidiando a loschriiliaoos ladicha le quedar.De aqui nacia 
ia diligencia de aprcnder prcilo la dodrina para baHtizarfe. Eilo mifmo 
confideramos celebrando en una de dichas reducciones, y teniendolo por 
cofa de mucha knportancia , fe lo diximos emonces a los Padres , y 
a hora fe lo repetimos para lii govierno « dando a cada uno de di<:Jaos 
ftuires ai&£iuofas gracias.... Aflfi lo proveio y jnando S» S. L en eila 
ciudad de Salta . 10 de Dic. 17^« 

Et in didamine feu reiblutione P. Didaci Altamirano, de Kjua fu- 
• pra Ord. 58. Adnor. 1., Guaraniorum timor exponitur ne baptizatos fp 
eflfe negantes interdicantur facris , & mifl» aififtere prohibeantur . De Jai^ 
fonilHis quidem memoria proditum eil, facllius admitti ad facra, eriam 
idololatras , fed erat facultas fpecialis a Summis Pontificibus conceda, 
iit habet P. Bartoli (a) Celebraronp Y ufficio funeralc ( di D. Gracia 
Reiiia di Tango ) e la meifa prefente il &e, e una tanta comitiva.,^» 
che paiTavano miile tutti idolatri . £ di poterli ammett^e oe avevanq 
<Qa certe ragionevoli condizioni efpreifa facolta dei Sonuno Pontefice . 

De hxreticis per Germaniam ait Gobat {b): Kon danmo peccati 
han-eticos, qui dmn traAant d.e converiione , ad quam propradept, in- 
grediuntur templa ut obfervent cerimonias facras. Unde nec peccat fua^ 
dcQs . Eil in Germania communidimum , ut nondum catholici interiint 
iicris, pracfertim paulo ante profeifionem . Nec dubito quin multi etiam 
•pnidentes & dofti riderent aut indignarentur , ilquis veilet iilis movere 
ftrnfidnm . 

Aliqui cum Tabiena apud Cailropalao volunt ., prohibitionem eo«i« 

municationis ciun judaeis & faracenis , quae fpecialis e{l , ad omnes in^* 

•ddes extcndi. StA temere, prohibitiones ^uippe odiofis extendendas non 

iiiot ab und ad aliud , maxim^ quando in judaeis & faracem's fpeciali^ 

t&, ratio, ut notavit GloiTa in Can. lo. XXVIII. q. J. ibi Pagani citijos 

trahuntur ad fidem quam J^^^Lei. Quam prompriilime ad iidem currer^ In* 

dos, dixit fiipra Pauliis Tertius. Et Gloifa marginalis ante can, i.D»ead. 

habet: Jndai facilius fallunt animas quam pagani . Quod eriam notandum 

eft de Saracenis, de quibus alii textus loquuntur, & de ha^reticis , quo- 

rum averiio a fide & pertinacia m^jor eit quam in gentibus , praefertim 

Indis^ quorum plutes multum habent de infidelitate negativa* 

P.San. 



(a) BartBlif Storia dei Giap. lih^ -Zi pag. jm- iirca annum itfoo. (b) tiobat ^ fxprr, 

X 1 



jtf4 Ordinationes. 

P. Sanchez apud Card. de Lugo docet communicationem cum infi- 
ieli nunquam efle peccatum \xthale , nifi quando adeft periculum fub- 
verfionis, aut nimium deprimitur dignitas chriftiani nominis. Sed neque 
veniale erit, fi non folum hoc periculum ab(it, fed fpes excommunica- 
tione infidelium converfionis affulgeat, quss te ad communicandum mo^ 
veat. Et BenediAus XIV. {a) etiam k peccato veniali cenfet immunem 
communicationem cum hsregcis non denuntiatis in civilibus, quatenus 
ait: Qiianivis juxta prasfentcm difciphnam induftam a Martino V. in 
Extrav. Ad evitanda , hceat catholicis cum hasreticis , modo non fint 
exprefse & nominatim denuntiati, libere.converfari, & cum eifdem com- 
municare in rebus mere profanis iT civilibus . Quod potiori titulo licerc 
dicendum eft refpe£lu paganorum & barbarorum, ad quos excommunica- 
tiones & ceniuras non extenduntur. 

(lll) Jn Bnlla Ccsfia. I>eclaravit Clemens VIII. in Conft. DominJd 
gregis data 14. Jul. 1604. , per annuam Bullx C(£nas promul^ationem 
non cenferi revocatum fimile privilegium Carmelitis Difcalceatis concef- 
fum ad abfblvendum in partibus in^dehum a cadbus in ca, refervatis . 
Cumque hxc Clementis voluntas non fit novum privilegium fed mera 
declaratio, revocatione aut derogatione per fequentes fa^a promulgatio- 
nes non comprehenditur . 

Facultas ver6 a cafibus abfblvendi in BuUa Co^nx refervatis oon 
extendimr ad haBrefira, nifi exprimatur, eo qnod crimen bderefis prse cateris 
ffraviffim^im fpeciali nota digmtmfit^ \\i declaravit Alexander VII., & re- 
?ert J. B.^Pittoni {b). Quam Alexandri declarationem aim aliis intima- 
vit Inquifitio Limana in fuae jurifdiftionis diftriftu , in quo hxc fcribe- 
bantur, per ediAum occafione jubilaei datum 9. Odobris i75i. 

Ad Societatem Jefu quod attinet , jam diu Congregatio Generalis 
V. Decr. 21. folemniter renuntiaverat onmi privilegio, quod haibere pof- 
iet abfolvendi liaereticos in ditione Hifpanae Inquifitionis . Quac renuntia- 
tio etiam habetur notificata in compendio ~Communi , & confirmata erat 
pontificio decreto. Eadem facultas abfolvendi a refervatis in Bulla Co&-> 
nas concedi folet per decennia Epifcopis, per vicennia Indiarum miffio* 
nariis, de quibiis infra anno 1725. 22. Fcbr. , & 1729. 12. Dee. 

( IV ) Lege divina non probihitis . Dubiimi eft , an in gradibus lege di- 
vina non prohibitis comprehendatur primus confanguinitatis lineai tranP 
verfae; ita ut frater & foror in infkiehtate conjugati feparandi fint dom 
convertuntur 3 & privandi hujus privilegii favore. 

$.1. 

SHpponmtur aliqna. 

Suppono I., in Veterc Teftamento ( Lev. j8. ) efle lege divina vc- 
titun^ contrahere matrimoniiun parentibus cum filiis , filiis , cum uxorc 

patris 



(a) B. XIF. lib. 6. De Sjn. P. c y. n. 2. (b) Pin. CC. ad C$nfe/. u. Mai. Us$ 



Apostolic/b. T500* 1553. r65 

yttris , fratribus cum forore five ex patre five ex matre (blum , five cx 

^troque; avis cum nepte, ibbrino cum amica vel cum uxore patrui, fo* 

<ero cum nuru, fracri cum uxorc fratris , marito cum filia uxoris vel 

^iepte. De lege tamen vetere nihil obligat modo, nifi quod fimul eft de 

Jege naturali fic ad mores pcrtinet. Et quod non omnes contra£lus ma« 

trimoniales in lege vetere prohibiti ita etiam modo prohibiti fint, ut 

^uUa difpenfatione (int honcAabiles, ufu eccleiias conftat , qux ahquan- 

^o difpenfavit , ut frater uxorem duccret fratris , nempe demoaui. In 

Jege nova nihil eft de divina iege, ut a civili & ecciefiaftica diffdft, nifi 

<luod Chriftus Dopiinus Deus-Homo praecepit : in quo nihil extat , unde 

matrimouiiun contra&um a fratre & forore infidelibus debeat poft baptif- 

mum diftblvi. Reiiat ergo dubium an iit veticum lege divina naturali. 

Suppono 2. , ex iis , quas lege naturali prohibentur , aliqua etiam 
in^itari . Qusenam vero iint hsc diHicile explicatur . P. Martinon ( ^ ) in- 
quit, tunc irricari hac lege aliquem a&um, quando ex nacura rei ad ii- 
lum deiicit poteftas vel poteftatis ufus. Unde donatio rei alienx & pro- 
hibita, & irrita, & ex natura rei nulla eft, quia deficit in donante po- 
teilas moralis donandi , nempe dominium . Venditio fraudulenta pariter 
cft prohibica & nul!a , quia licec non deiic in concrahencibus poteftas , 
dcficit voluntas quas eft poteftatis ad ufum applicatio. Similiter irritatur 
& prohibetur matrimonium fecundum vivente conjuge primo , quia per 
iHum res jam ah'ena traderetur: & matrimonium cum errore fubftantia- 
li, quia deficeret voluntas, feu voluntajrii ratio . P. Suarez (b) irritari 
etiam docet a£lum, quando indecentia, propter quam lege naturali pro- 
liibetur, durat in jam faSto. Scd difphcet aliis, nam indecentia propter 
quam voto caftitatis obligatus lege nacurali prohibetur a contrahendo 
matrimonio, eadem videtur perieverare in jam contrado, quin contraftus 
fit a natura irritus. 

Suppono 3. , quod aliqua jure naturas prohibentur fimdamentaliter , 

alia etiam formaliter; vel ut inquit P. Sanchez (r), alia primario, 

alia fecundario . Formaliter prohibentur quas omni cafu redduntur illici- 

ta : fundamentaliter aut radicalicer qux tunc folum quando ratione ali* 

qua non cohoneftantur . Aliter: ea formaliter aut primario prohibentur , 

<|W abfque prohibitione aiia vel requiiito funt jure naturali illicita ; ftin* 

^mencaliter quas per jus aliquod poiitivum prohibentur ob cauiam ali- 

V^iun vel indecentiam ex natura rei defumptam , qux tamen ob concur- 

fiuzx rationis alterius vel caufae cohoneftari poiliint vel permitti • Ex. gr. 

^(rimonium inter confanguineos in quinto gradu lege naturaii feu rA- 

^'one defumpta ex natura rei , fcilicet ex unitate morali con^nguineo- 

^'^ , five ex imione fanguinis, prohibetiu: fiindamentaliter , nam ea ra- 

^^*ie qusB modo etiam permanet, fuit olim prohibitum jure poiitivo . Scd 

6 a natura iic prohibetur, ut non iit fimpliciter illicitumr 

Di. 



^ ^) Mariinon^ D. 23. De Leg. /. s/ »• 2». (b) Suar. lib. i.DeLeg.caj^. n. »« 5< 
^c) $mich. lib. 7- de Afatrim. D. si. n. 7* 



> 



x66 



Okdinationes 



Dices: ergo modo hon eil licitum matrimonium in quinto grada^ 
nifi dum adfit in oppofitum ratio qua cohoneftetur • Cx>nccdo coniequeii- 
tiam ; fed hasc ratio non dcbct efle peculiaris contrahencium , fed ea 
commimis fuflicit, qus movit Ecclefiam, ut quintiim gradum a pnohi- 
bitione iecluderet . Aliud exemplum fit matrimonium patrui cum fobrina 
feu nepte filia fratris, quod juxta D. Ambrofium Epifl. 66. ad Pater- 
num, ut refert Sanchez loc. cit. , tfk jure naturaB prohibitum, ita tamen 
ut aliqua ratione poffit honeflari, permitti, & difpenfari, ut recensdif- 
penfatum efl ,. ab Ecclefia ut contraheretur k Seren. Principe Portugal- 
\ix D. Petro. 

Suppono 4., matrimonium fratris cum forore efle fundathentaliter 
faltem vetitum naturae lege, ficut juxta D. Ambrofium matrrmonium 
patrui cum fobrina, eoque flriftius quo major efl fanguinis conjunctio. • 
An vero fit etiam formaliter prohibitum 6c irritum , ita ut quacumquc 
ratione interveniente feparandum fit , dubium efl in quo multi negant, 
plures' affirmant, quos vide apud Authores pairun, nominatim apud Sati- 
cfaez, loc. cit. , apud Dianam (^), & Avendano (0> qui fententias he^ 
gativx majorem , ut opinor , probabih'tatem vindlcat a cenfura Ili. Arau- 
jo {c^. 

111. ViHarroel Chilenfis Epifcopus ait (J): Si fe convirtieffe a la 
fe un pagano fegun fus lejes cafado con hermana, fe lo liavia de per- 
mitir la Iglefia . Pro quo citat Abulenfem , qui eam fententiam fuccindte 
probat (e). Thomas Sanchez, quamvis ex lententia quam probabiliorem 
purat, judicet effe feparandum, ex negativas probabilitate fubdit, fanum 
effe confilium, ut in eo matrimonio relinquantur aegreferentes fcparatio- 
nem . Ut fic facilius & fuavius adducantur ad Fideni . Ex rationibus & 
iundamentis utriik|ue collatis vide tu , utra fententia prcbabilior £lt . 

§. II. 

Sentenfide negativ^ probationes. 

"TplRobatur authoritate D. Thomae (/) diccntis. In commixtione conjuo- 
X ^larum perfonarum aliquid efl quod elt fecundum fe indecens & re- 
pugnans natu)^ r^icuH, ficut quod commixtio fiat inter parentes 6c fi» 
iios, quorum ra f^r fe & immediata cognatio . . . Ali?B vero perfomc, 
i)uas non conjunguntur fecimdum fe ipfas ^ fed per ordinem ad parentes 
non habttit ex fe ipfis indecentiam , fed variatur feamdutn hoc decen- 
tia.tel ihdecentia fecundum confuetudinem , vel legem humanam vei di- 
vinam. Id ipfuip confirmat dum ait {g): De lege naturali efl quod pa- 

ter 



•m 



. (a) Dfona Coprd' tmti. tr. i. R. %\> Ex 
P. 8. tr..i, R, 70. 

( b ) jAvend. Xit, i a. Tbei . Ind^ «. 3 7^. 
Et F. i.^u^ar. JSeff. \. 

(c) ^rau;Oy Z>. u. De Stat» civ. q. i. 



(4.) Vi^^^J^' 9<*^' -^^^^- ^^**' V.^' *^- art> 
2 . n. i^. 

(e) xAbuienf. ^uafl. tif. in i. Reg. S. 

( f) D. Tb. 1. %. ^. 154. art. s» ad > 

( g ) D. Tb. in 4. 1/. 4 o. 9. un. art. 3 . C« 



ApasTOLic/E. i^oo. 1563. 167 

cer (Sc matcr a macrimonio repellantur . . . Secundum leges humanas & 
^latuta Ecclefis plures conranguinicatis gradus a matrimonio lunt fepa* 

Doftor Seraphicus (a): In lege^ Inquic, naturae du2B perfonas exci- 

j)iebantur, rcilicct pater Cc mater • . . ProcefTu temporis in kge fuerunt 

.i^nilcs m^epta . Nec Cfi m^veat quod ia conclufione ibidem inquit , lcge 

^ulVoxx dirimrc cogaationem in prioio gradu ; nam ioquitur lccundum 

AOirem tikiiionim , de quibus Magiiler Sententiarum in littera ibi : Mii 

^trcm in firimo gradu , iilios in iecundo panwu . Igitur naturac lex taiK . 

tiim irritat matrimooium prolis ^ & tantum prohibet , cum patre ve| ma- 

xst « 

Accedit primoy quod in mundi exordio fratres forores ducebant , 
aec de diipenfatione , vcl difpenfationis necelTitate fatis conftat. £t alicr 
flum vidttur a divina providentia, ut notavit loc. cit. Abuleniis, ik re- 
miii ttaturam difponere^ ut iUtim a priacipio eflet neceiTaria diipeniati^^ 
& (latuti ordinis vuloeratio , cum foflet plura homvnum paria creare • 

Accedit fecuodo auihoritas Concilii Aurelianenfis III. atmi 1538. 
(h)i Hif qui denuo ad baptifmum veniunt ., . • ita pro novitate con- 
yerfioDis ac iidei fuae credimus coofulendum, ut contra^a huculque coor 
Higia non foivantur; Qui in futurumt quod de inceftis t^onjiiodbnibus ia 
aDteriortbus canonibus ilatutum eil obfervetHr. Ubi refpe£his fit ad can. 
•6f. •Concilii Agatheniis amii 506. fic hai>entem : Mcefiis con^uti&ionibiis 
liiliil 'prorfus veoiit T^ervajnus, niii cum adulterium feparatiooe ianave* 
rint.. Inceilos vero miilo conjugii nomine deputaados , quoa etiam deii* 
gnare funeilumeft^ hos efic ceniemus: Si quis reiiftam £ratris, tjiue peni 
prius foror ^xtfterat , carnali coniunctiooe violaTerit ; d quis frater ger<> 
manam uxorem accipiat ; fiquis novercam *duxerit ; fiquis confobrinac fc 
fociaverit , aut qui ex propria confanguinitate aliquam , aut quam coa^- 
fanguineus habuit, concubitu polluerit, aut duxerit uxorem. Quod ita in 
pracfcnti tempore prohibcmus ^ iit ea <]uas funt ha&emis initituta , non 
4iiibivamus . Sane quibus conjundio iiiicita interdicitur , habebunt ineun^ 
di melioris conjugii libertatem . <^ibus conformia iimt decreta Concilfc 
Spaoneniis anni 517-, & referuntur Can. Pe incefiis 35. q. 2. & 3. 

Accedit j. jus Hifpanum (c) fme diftindione graduum edicens : ii 
^igfms ieiendo moros. 6 judios cafando fegun fu lei fejendo parientes 6 
Qifiados e defpues 4e eilo fe tornaiTen chriiiianos, non debefisr desfecho 
d caiamiento por eila razon , maguer que fean parientes -6 cuaados fa** 
fla el quarto gr^io . Efto otorgo Santa Eglefia por honra i acrecentar 
^jcnto ie la fi • Accedit tandem , quod nulia ratione probabiliratis ter- 
Ainofi rxcedente perfuadetur oppoHtum. Qus ratio etfi negativa fua vi 
^cftat, dum agitur de inducenda obligatione, gravamine, flc initi coa- 
'^'iiAus irritatione. 

$. III. 

&}i). t§nsv.ini.d.Ao. art.i. g.s- (h) C.tAMrglim^ Cm. iq. {c)Fartit.\.tit'^tei.4.- 



i6t 6roinationes 

$. m. 

ObjeSionts . 

Objicics 1. ex P. Sanchez Cap. GaudeffiHs^ De divortiis ^ ubi Inno* 
centius Tertius decemit feparandos non efie fideles qui baptizan* 
tur, fi contraxerint in fecundo, & in ulterionbus confanguinitatis gradi^ 
bus. £t Cap. Litteras^ De refi. fpoL dicitur, Papam non poflfe difp^art 
in gradibus divina lege prohibitis Lev. j8. Hoc ver6 fupponit , eam l6«- 
gem obligare modo, non qua divinam pofitivam, fed qua naturalem.Et 
Zacharias C. Pitacinm 30. q. 3. probat, non licere modo cognatam fpi<- 
ritualem ducere ex eo quod a E>eo prohibitum dt cognatam ducere car* 
nalem . Quod fi hsec prohibitio ceflavit quatenus divina , nullum eft ar- 
gumentum Zacharis. D. Gregorius Can. Qu^edam lex. 35. q. 3. inquit: 
Experimento didicimus ex tali conjugio ( inter fratres & forores ) prolem 
non poflc fuccrefcere . 

Objicies 2«, quod S. Thomas & Bonaventura {a) docent infideles 

conjundos in gradibus Lev. 18. prohibitis efle feparandos • Objic. 3.^ 

quod Ariftoteles {b) folo du&us naturas lumine turpiflimam putat con- 

jua&ionem parentum cum filiis, vcl horum inter fe. £t D. Auguflinns- 

Cc) ait, folum in mundi exordio licuifTe ex neceflitate . Et TertuUianus 

quarundam nationum morem impugnat {d) hoc permittentem , ut legi 

naturae repugnantem • Objicies 4. , quod Abraham ad occultandam uxo- 

rem Saram, obtexuit efle forc^em, connotans ha^c etiam apud barbaroc 

cfle incompatibilia . 5. Quodfi licet matrimonium inter fratrem & foro- 

rem, finis fecundarius a natura prsefixus matrimonio fcilicet concupifcen* 

tiae lenimentum , fruflraretur; nam potius inflammaretur , cum notum fit 

facilius reprimi concupifcentiam quando impoflibile cenfetur matrimo* 

nium^ 6. Quod conjugium inter fratres pugnat cum reverentia & pudo- 

re confangiuneis lege naturac debitis. 7. ^od nunquam in hoc impedi- 

nento & gradu difpenfavit Ecclefia . 

» Objicies 8., quod Lev. 18., ubi hoe matrimonium prohibetur, fi- 
fnificatiu' fuiffe abominabile in univerfis gentibus . Ergo non tantum lege 
divina tunc ad Judasos data , fed naturali, quac fola fuit univerfalis . 
9. Quia ratio ob quam ibi prohibetur, efl turpitudo & indecentia , qu» 
eontra naturam efl. Jo. Quod prsceptum illud non eft cseremoniale , ut 
patet , neque judiciale , quod ad pacem populi ordinatur , & ut fua cui- 
«iie falva fint. Efl ergo morale, & confequenter obligans in lege nova . 
Qus videtur efle S. Auguflini fententia reducentis {e) praecepta id genus 
ad decalogiun. 

Objicies Ji. ex Card. de Lugo: minor efl conjunftio fbceri cum 
auru, quam fratris cum forore . Sed illa efl tanta , ut matrimonium 

red- 



•MM» 



(a) Bonav. in 1. d' lo.art.i.q.^.C.EtD. l iib. 22. contra Fatifi. cap. 35. (d) Tertul. 
Tb,ibid<i, un.a.i.adi. {h)xAriflot.t. Pol.i. | cap. 9- ^Apolog- (e) xAug. qq. in Lev, /• 1. 
(c) sAug. iib. 15. dc Ciy. Dticap.ii.Bt \ q- j^., alias €^ 



APOSTOLICiE. 1500. 1563. 169 

reJdat vd irritum a natura, vel tam indecens, ut difpenfari ad contra* 
limdum.non expediat, ut viri dodiflimi occurrente cafu judicarunt. Er* 
go.... J2. Qiiod ut refert P. Acofla C^), Concilium Limanum decla- 
r^vit ex fententia Pauli IV. irrita matrimonia ab Indis ante bapcifmum 
contrada cum confanguineis . 13. Qiiodfi tale matrimonium eflec k na- 
tXMiz validum , ncque pgflet coniilium dari ut diilalveretur , neque fepara- 
xho fieri, etiamfi uterque velLet conjux. 14. Qiiod alias liceret etiam pa- 
tjri ducere filiam. jj. Quod Can. 15. Concilii Arvernenfis 'declaratur ^ 
liujufmodi conjundiones efle xrontra legem divinam & naturalem. 

§. IV. 

r 

Soliitianes . 

Ad J. Objeft. f6fp*9 PontiAcem defiBivifle quod erat certum in fe 
qiuimvis interxx)ganti dubium: reliqua difputationi tacendo permifit. Imo 
ex eo quod feparationcm in primo ^radu conjugatorum non imperavit , 
dum rogabatur, nec expreflit, inferre licet quod comprehendi aoluit ia 
decreto, nam fi voluiflet , exprefliflet, ex c/ip. Ad akdientiam^ de Deci^ 
Mi/, & ex cap. Jnter. z^ Pe TransL Ep. Similiter decrevit Pontifex cap^ 
De infidelihiis , De Confanguin. , non efle feparandos contrahentes juxta in« 
Aituta veteris legis , quin propterea intelligatur decreta feparatio ' contra* 
hentnmi comra eam legem. 

Replicat III. Araujo apud cit. Avendano Pontificis filentiuni cap. 
GiuiemHs effe prohibitioiiis naturalis declarationem quoad primum fj^ 
dum, quia juxta R.egulam Juris interrogatus de duobus , & imum affir- 
mans atque alterum tacens, quod tacet, negare videtur . Sed refpondet 
Avendano, Pontificem non fuifle interrogatum de duobus^ feu de primo 
gridu, dc de reliquis pofl primum, fed d^ iis tantum, nam interrogatic» 
fiiit: Utritm pagani uxores accipientes in fccundo, tertio, vel ulteriore 
gradu fibi conjundas , fic conjun^ti debeant pofl converfipnem fiiam infi* 
mul remanere vel adinvicem feparari • 

Textus in cap« Litteras , qiiidquid GIofTa velit , potefl intelligi dc 
divina lege naturali, prout a pofitiva diflinguitur^ Nec dicas hofce gra- 
dw, fi primum excipias tranfverfae linea;, non effc phires . Plures «nim 
funt numero diflin^li : plures etiam funt gradns patris ad filiam , & filii 
ad matrem , in quibus aliqua differentia pluiquam numerica folet agno- 
fci, ttt minor iir indecentia, patrem cum filia, quam cum matre filium 
<^ontrahere. Diilingui etiam poteft confangurnitas cum illegitime natis , 
TMB ctiam dirimit naturse lege divina . doflTatoris fententiam , cu|us efl 
^mici citationis additum, non curo Concilio Tridentino contradicen- 
^c <A): Si qnis dixerit.... nec pofle Ecclefiam in nonnullis ( gradibus , 
S**! in Levitico cxprimuntur ) difpenfare; anathema Jit . Ziacharias Papa 

rcfte 



W ^AcojU^ De Nat. X. O. , ^ de Proc M- fal. iih. S. ^tu <i>) TrUU/iff. 14. can. j. 

Y 



170 Oroinationbs 

rtSt€ adhibuit eMnpIum prohibitioAis ia Levkico fzStm , cpiamvifi jam 
expiraflbt , rerpiciens tempus quo vigcbat ^ Sc iflda pctens paritaftm 4l 
normam prohibitionis ecclefiaftica» « 

Divi Gregorif expeFimcntum eflc oportuit de aliquibu^ cbriftkfiis , 
^ios^Dfcus puaipe voliiit ob contemprum legis ecclefiafticst . Non cniiil 
ait , ibbolem tempore Pomanse legis iuccrefcepe non^ potuiflc , fcd fioa 
pofle; quod ad tempus ipfius Gregorii referri debet. Cerre proeter Roma-* 
Bos , A(fyrios , Parthos , Medos , & Indoa Afiaticos , teftc Hicronynw 
( ^ ) ; Nomades tcfte Clurifoftomo ; Mexicanos & Peruanos teftc Avcnda^ 
iio loc. cit. ; Scotos, & Hibernos apud Reding (b)j conftat contrahere 
folitos ejufmodi matrimonia , vel illis inceftuofiora , utpote parentum ciun 
filiis. De Athenienfibus hsec habet Cornelius Nepos: Neqtie enim Cimoni 
fiiit turpc Athenienfium funmio viro fororem germanam habere in ma-^ 
trimonio, quippe cum cives ejus eodem uterentur inftituto; at id quidem 
noftris moribus nefas hahetnr (c). Conftat etiam Guaranios in Paragua* 
ria contrahere folitos cum fororibus , ut habet Cafnedi (d). 

Et inter Peruanos de Inguis fcribit Herrera (e): Ers lei cntre cftw 
poderoibs reies , que el Inga tuviefle por mugcr a fu hermana , poraoc 
cafo que fuefle adultera, no faltafle la fangre rcal por ninguna via. Dr 

Mcxicanis fcribit Torquemada (/) : Padre con hija Hermaiio com 

hermafia. Todos eftos grados eran illicitos y dirimian cl matrimame ^ 
Quod non opponitur teftimonio P, Avendano, de quo nupcr, jux^ta qood 
Mexicanorum mos erat incefluose contrahere, erant enim intra Impcrii 
fines gcntes plures moribus difpares, hoiiiinatim ea , qua6 regionem jpcA 
ea de Vera-pace nuncupatam incolebat, de qua idem Torquemada( kv 
quitur : Los de Vera paz era fuerza que cafaflen hermanos con hermaHss m 
Nce tamen \tk tot gentibus inceftuofis non fuccrefcebat foboles . 

Mitto quod D. Gregorius eodem modo loquitur de conjugariS' in 
primo & in fecundo gradu , quem etiam exprcfsc nominat ibi . Q^aJam 
lex . . . permittit ut five frater & foror , five duorum germanorum filius 
Cicjiliaj ftc. ; aun omnium fententia conftet, fecimdum gradum efle tail- 
tum juris ecclefiaftici, difpentabJJis ab Ecclefia^, & in quo cxperi«tia cft 
fobolem fuccrefcere. Mitto etiam quod Gregorius loquitur dd coniugio 
jam fidclium, ut patet ex tenore interrogationis ad ipium faft». Ncmpe 
quarfierat Auguftinus Anglias Epifcopus & Apoftolus apud Joanncm Dii^ 
conum in ygta Gregorii (j^), unde lex illa ecclefiaftica dedufta eft: Vf 
qne ad quotam- generationem fideles debeant copulari . Ad quod difpcnfa- 
tive refpondit .- Neceflc eft ut in tertia , vd quarta .... nam in fecuiid* 
omnino fe debent ahfiinere. 

Ad" 2. Objea. In locfs citatis nihil fimile habent D. ThonlaJ^ & 
Bonavenmra : & quac vcra fit eorum mens , conftat ex probationibns . 

Ad 



T ■ lli» 



(a) Hieron. apudSancbcx, /. 7. d. $j. | (e) Herr. D> 5. /. i- r. 1. 

(b) Redini> Tr. de Matrim^ I (f) T§rquem. lib> ij. Monarcb. cap. 7. 

(c) C. l/epot Praf in Vitat ExcelUlmper. j (g) Jcannet Diactn. lib. 1. cmp. |7« 
(dO Cafaaie Nm 2. D. it. ^mh. %ig. i 



AposTOLiCiE. lyoo. 1563. 171 

Ad J. Ih ooniagio fratrum aliqua cft indecentia naturalis , iimiiis etfi> 
iiuequaHs iili, quas in conjugio & commixtione conTobrinorum eft ; <io- 
Bfc tamen tkr profatii^itione conftet , iioneftabiiis eft per rationem , per fe 
umen non inducit proiiibitionem iegis naturs, muitoque minus nuilita- 
tOD contra&us, iicet fundamentum Sc caufa iit fufticiensy ut prohibitio 
legis pofttivs indicatur a potente, ut innuebat D. Thomas in probatio* 
ne iaudatus. £t iicut in exordio mundi ob neceflitatem propagandi ge- 
sos liumanum, ita in iine fEtculorum ob neceflitatem vel cauiam propa-' 
gaiidx faciiius religionis & fidei cohoneftari poteft • 

Sic in conjugio confanguineorum in tertio & quarto gradu aiiqua 
eft naturaiis indecemia , fciiicet revelatio turpitudinis , ut Scriptura io- 
quitur, fanguine jundorum: propter quam indecentiam merito fidfllibus- 
ioicrdicitur • Sed per eas rationes honeftari poteft , propter quas Indis 
fpeciaiiter concefTum eft, & paftim cum non-Indis difpenfatur , ut m ii* 
lls gradibus iicite contrahant. Unde patet ad objeftas aathoritates : nam 
brbarorum eft iine caulk, iine neceflitate, fine xatione & modo, coo- 
Aiiguineis hnmifceri. 

Ad 4. Non fuifle Abraiiami temppre, hoc eft, ante tegem fcriptam 
moompatibiie efte uxorem & foroiem, patet ex eod. Genef cap. V. iz.: 
Vift foror mea eft , fiiia patrjs mei , & non filia matris mcx , & duxi 
eam in uxoretn . Uude deceptio Abimeiec , & Pharaonis cap. ii. non 
ex naturaii incompatibilitate , fed quia reguiariter iila duo non conve* 
Biimt^ nec fine caufa convenire debent, ortum habuit. 

Ad 5.: finis matrimonii fecundarius fit ienimentum, non impediti- 
wm, fed fatiativum coiKupifcentis : ad quod non conducit matrimonii 
impoiribilitas cogitata . Scd quamvis conduceret , conducentia hxc eft ref* 
fcftus vaide extrinfecus, ut cx eo dicatur conjugium aliquod iegi natu*- 
nli repugnans . Ad 6. Pugna ilia feu repugnantia honeftabiiis eft per ra- 
tioQem fcu difpenf^tionem , ut omnes dicere tencntur in matrimonio 
CQofobrinoaim , in quo verecundi honoris debicum e/ufdem generis eft 
coiQ debito fratrum , quamvis non ejufdem gradu^. 

Ad 7. Qiiod Ecclcfia nondum difpenfaverit , non probat difpenfare 

Boo pofle , ut bene tradit Card. de Lugo (a). Katio non difpehfandi 

efle potcft , quam Auguftinus docet per haw: vcrba (4): FaSlum licitum 

propter vicinitatem horret illiciti . Quod expiicat D. Thomas (c), quia 

fi inter eos quos in eadem domo habitare oportet, iicite carnaiis copula 

efle po(Ii;t, magnum incentivum iibidini pr^ftaretur. Et ideo iex divina 

( Vetwis Teftamenti ) non foium patrem flc matrem exclufit a matrirCio- 

oio, fed etiam alias conjundas perfonas • Ali^ ratio efle poteft, quam 

pulcre profequitur Auguftinus , ut r/eipuWicae chriftianae membra feu fa* 

inilix pluribus inter fe nedantur confanguini^atis & affinitatis vincuiis: 

qaod^minus fuccederet fi eadem eflet & mater & focrus. £t retorquetur 

obje- 






(a) C. de Lug. Rtff. Mor. (b) ^Aug. l. 15. De Civ. Dti cap. t6. (c) D. Tb. in 1. 
d^ 49^ ^u, un. art. \. 

Y 1 



r- 



J7X Ordinationes 

objedio contra P* -Sanchez ejus authorem : Ecclefia nondum diTpenfavit 
ut focer ducat nurum. Scd hoc non probat potefiatis defcdum. Ergo... 
Majorem admittit P* Sanchez ( ^ ) , & Minorem , dum pi-o caufa perpe- 
tuo negatas difpenfationis aifignat magnam talis conjugii indecentiam , 
quando non prasponderat alia ratio . Quod etiam in noflro caiii locunt 
habere poteft. 

Ad 8. Tale conjugiiun abominabile eft apud gentes, tum occafiona- 
liter juxta nuper dida ex D. Thoma , tum etiam dum nulla ratione 
contrahitur, vel dum contrahitur contra prohibitionem aut confuetudi* 
nem, fi quamhabent in fuis gentiles legibus. Univerfah'tas in Sacris lit- 
teris fsepe accipitur refpeftive ad gentes judasis circiunvicinas, eas prsfer^ 
tim quibus cum populo Dei rcs erat , ut expofuoribus notum eft , & pa- 
tet Luc. 2. I.., ubi orbis univerfitas fimiii reftri&ione intelligenda eft ■. 
Ad p. Conftat ex di&is. 

Ad 10. Praeceptum erat judiciale ad pacem & unionem popuH fa- 
ciens, & nuper ajebat Auguftinus. Praecepta vero ejufmodi commodi rc^ 
feruntur, quandiu vigent, ad Dccalogum, ficut praccepta ceremonialia re^ 
duci poflunt ad tertium , vel etiam ad primum Decalogi • 

Ad JJ.. De majore dubitare quis poffet propter authoritatem Augu- 
ftini (b): Si vir &/uxor, ficut Dominus dicit, non jam duo, fed una 
caro eft, non aiiter nuius eft deputanda quam ///^r . Hoc autem poteft 
intelligi quoad efte&um dirimendi matrimonium , quandiu vixerit uxor 
foceri, aut maritus nurfis • De castero nexus aftinitatis, qualis eft htc i 
minor eft quam confanguinitatis . Et de infideitbus funt plures America- 
ni; quibus nulla de nexu affinitatis habetur ratio, ut de Abiponibus in 
Paraquaria teftatur P. Jofephus Brignel antiquus illorum miftionarius • 

Unde concefta maj. ncgo min. quoad i. p. Quoad 2. concedo , noa 
cxpedire, ut difpenfetur propter rationes videndas apud Card. de Lugo 
ibid. Sed nihil obftat ut negative difpenfetiu' cum infidelibus y qui bapti- 
^antur, feu permitti, ut in eo matrimonio prius inito perfeverent^ dum 
eft incommoda, difficilis, & neophitis aegre ferenda feparatio. 

De pofuiva difpenfatione inter fideles fuit per Hifpaniam fama , 
Benediftum XIII. aliquando difpenfafTc . De qua fama teftis eft Epifco- 
pus pro tempore Paraquarienfis litteris datis 15. Sept. 1763. ubi inquit i 
En qnanto a los efcandalos major efcandalo es foiicitar tales difpenfas^*. 
y pudieramos con eilo difpenfar entre hermanos emancebados en la opi- 
nion de fer difpehfable cfte grado, como lo praftico Benedifto XIII. fc- 
gun fe refirio en Efpaha. Quo loquendi modo dc rumoris veritate pcr 
Hifpaniam vulgati parum fidere yidetur Praelatus hic : neque ego ndo 
magis . 

Ad^i2. In muhis venit rc<ftificandus Cardinalis de Lugo obtefttonis 
author. Vcrba P. Acoftae funt: J^uapropter in Conciiio Provinciali cx 

fen- 

I " 

(a) Sancb' lih. 2. De Mtitrim. d^ SS. n^ f» (b) %Au^* lib..xu contra Fauftum^ vel^ Ai 
Can» J5. 3 5« ^- >• Cf i» 



APOSTOLICiE. 1500- J3(5j. i73 

fhitentia Pauli IV. Pontificis omnia iflhasc matiimonia (cum fororC) no- 
▼crca, matrc , filiaynepte, aut avia ) infideliinn cum chriftiani fiunt , 
irrita fieri decretHm tfl: Ubi nota i., Paulum IV. non dici declarafle ir- 
rita, fed irrita fieri decrevitTe, aut ex ejus ibntentia decretum efle: quod 
potius fupponit, ante decretum fuide rata. Saltcm dat locum, ut aliqua 
ante decretum & fcntentiam rata fuide dicantur, vel an fuerint ex ali- 
quo antecedente jure examinetur. 

2. Acoftam citare ad marginem Conft. 38. Concilii Provincialis • 
Unde Concilium, de quo loquitur, nequit efle Tertium Limanum, quod 
cft Primum Sanfti Thuribii a Sede Apoftoiica approbatum, cui Acofta 
ipfe confultor intcrfuit, quod ipfe digeftit 1& lacinitate donavit, quod 
Romam portavit approbandum , quodque redux in Hifpaniam originale 
rcliquit in CoIIegio Regali Salmaticenfi Soc. Jefu. Hoc inquam nequic 
cfle Concilium , de quo loquitur Acofta : diftinguitur enim in Adiones 
& capita, non in Conftitutiones , quarum 38. citatur ab Acofta. Praster 
qaam quod opus De Procnranda Indornm falntey ubi hxc habentur, fcri- 
pfit ante hujus Concilii celebrationem . Nec videtur Conciiium fuifle Se- 
cundum , quod in feftiones 6c capita dividitur, fic enim citatur in Tcr* 
tio . Fuit ergo Primum . At hoc , quamvis Conciliis Provincialibus Limae 
primo loco annumeretur, caret authoritate, utdeclararum eft in Tertio^ 
iibi dicitur {a) : ^ncecHmqtte in Prima Limenfi Congregatione anni 1552 
afta decretaque funt , quia in his & legitima authoritas defideratur , 6c 
pleraque melius poftea difpofita fimt, nullam de cactero five in tota pro- 
vincia , five in hac dioecefi obligandi vim habeant . Celebratum eft porro 
quale-quale Concilium hoc tribus ante annis quam Paulus IV. fi^ercc 
Pontifex; nec potuit quidquam ex illius in eo fententi^ definiri. 

3. In Concilio Limenfi II. cap. 38. ( pro quo omiffa feflione pofi- 
ta eft forte Conlt. 38., capite in Conftitutionem levi errore mutato ) 
nihil habetur de fententia Pauli IV. , fed dicitur : (^e el qne fiendo in^ 
ficl eftaba c^fado con fu propria madraftra, 6 con hermana , 6 con al- 
^a en linea reSta de parentefco, primero fea apartado que reciba el 
bautifmo, pucs por lei natural eftan reprobados talcs cafamientos . 

Dices , hacc efle verba non Concilii , fed Surmnarii , in quo potuic 
omitti Pauli IV. aflerta declaratio.. Refpondeo de hac declaratione lo- 
him conftare , mihi faltem ex Acofta^ teftimonio, de quo jam diAum 9 
cum Secundi Concilii exemplar integrum neque Romas a Card. de Lugo, 
aeque in Regni Peruani regione, in qua hxc fcribebantur, a qurerentibus 
habcri potuerit. Sed & timeo, ne de Concilio Limenfi IL ante celebra* 
to quam Acoftam videret America, fit ejus teftimonium infirmum , map 
xime cum declaratio comprehendere dicatiir , non folum matrimonium in- 
ter fi"atres, fed inter affines , ut funt noverca & privignus . Epifcopus 
<)|iiclem Chilenfis Villarroel fupra cit. qui limano jure tenebatur , pon- 
tificiam declarationcm ab Acofta memoratam non noverat . Nec Qui- 

tenfis 



»^ 



U) C. Um. %A3. 2. C4r/. i. 



174 Okdinatiojibs 

tenfis ejufdem provincias prsful Montenegro {d) ^ neque alhis quena^ 
iciam. 

Benedi&us XIV. (O nihilo magis talem apoftoiicam declaratioaem 
noviile videtur, dum ait: M Synodo Limana decretum eft, ut Indi Pe- 
ruani qui matrimonium contraxere cum noverca vcl nuru , non admit-^ 
tantur ad baptifmum^ nifl prius conjugium praefatum veluti jure natur» 
irritum folvant , uti refert Acofta De Procur. Indor. faiute lib. j6, cap. 
21. Synodus hxc certum ponit, affinitatem, quas ex matrimonio cauia* 
tur^^ jure naturali dirimere matrimonium in primo gradu iineas re&SB • 
Id autcm certum non eft , cum probatilTimi autliores doceant , nullam 
affinitat^m , ne eam quidem quas eft in primo gradu lineas re^, diri* 
mere matrimonium jure naturfls, fed jure ecclefiaiHco tantum: & confe-' 
quenter fuper eo impedimento graviflimis urgentibus caufis, pofte a Sum^ 
mo Pontifice difpenfari . 

tJbi nota i^^ quod a Paulo IV. declaratum efle teftatur Acofta > 
careri; fundamento / neque enim Pontifex Benedi&us haberet pro incerto 
quod a Sede Apoftolica eflet declaratum in materia juris naturalis . ' 2. Ixk 
certitudinem a Benedi^o attributam limano decreto afiicere etiam indi£ 
penfabilitatem coajugii inter fratres^ quantum eft ex limana definitione ^ 
oam hflsc definitiO) quas incertum ponere dicitur ,^eadem eft qua conjiK 
gium inter fratres dicitur effe contra naturale jus . , 

In Conciiia Mexicano anui 15S5. in quo Limenfe IL magni habi^ 
tum eft, ut patet ex iteratis ejus allegationibus^ idem fere decretum efl: 
{c)y quin de pontificia declaratione ulla fiat ineniio y quam certe npn 
omififfet , cum^ ibi citetur cap. fin. de Divortiis, minus ad rem faciens .. 
Verba GDaciiii Mexicani funtr Nefaria inter fratres & forores mairimo- 
nia omni iure prolxibcntur . Quare praecipitur , ut infideles hujus provin- 
ci», qui tempore infidelitatis in hoc gradu eranc conjundi matrimonio ^ 
cum primum baptifmum reccperint , fcparentur , matrimoniumque ejufmo- 
di nuiUum & irritum decernatHr . Quod decremm , quntenus praceptivum 
eft, no» obiigat extra provinciam iuxta dicenda infra anno 1589. 27^ 
Oaobris, Ord. 158. & i%g. 

Dices icerum ." Saltem obligat fa reliquis Amrricas provinciis Q>nci-' 
lium Limenfe II. y aijus funt fimiiia decreta . Refpondeo, obligare qui^ 
dem juxta decretum Concilii Limenfis Tertii dicentis {d)i ^dt vcrix 
per Conciliiuu Provinciale (ii) conftituta funt, cum omni veneratione 
fufcipiantur y dumniodo Concilium ipfum canonicum fit , &; canomca fta- 
tuta contineat , prasterquam fi quid rerum ac temporis ratione exigente 
ab hac fynodo aliter difpofitum revocatiimve Jit . Difpofitum ver6 aiiter 
fuit & confirmatum quod in prima parte cap. cit. 38. habetur, & quod 
effertur per modum confilii fine formula pr«ceptfva * EHim tamen (iip- 
pf imitur quod in z. p^ cap. habetur de reprobatione juris naturaJis , taci* 

t4 

• (a) Montin.^ lib. i.'tr, 9. feB. i». (b) B. XIV. Lsb. 7. De Symdo D. cap. 39. pa^^ mi^ 
^/419. (c) C. Mexic^ tfb. v tit. 2. (^. £. ( d ) C Lim. wi^. ». cap. u 



AposTOLiCiBi lyoe. 1563^ 175 

tc figiitictftar id mfinis e(& v^rum, nel non tam veriim nt pro jcanond 
fynodali accipiendum fit; vel ftatoendnm, qnamvis etiam poflit intetli- 
gi, lit fSAmn eftd de Concilii Mrxicantnfis declaratione, conjugium fra- 
tram eife jure naturali reprobatum reprobatione confequente j vel etiais 
fuadamentali cxplicata fuppofit. 3. $. J. Verba concilii Limeniis Tenii^ 
iimc (^>: Conjiiffa inccr fratres, cum ad baptifmi gratiam pervenerint ^ 
vatA «on babeautur ^ fed qnicumqiie ita reperti fuerint , feparenttar. In 
^wInis nulla pnecepti^ aut impofttae obligatbnis, nulla fTxtea£a& decia* 
Fationis pontificiaB: mentio, nitiil de matrimonio cum afiinibus, ied merl 
fonlaiif noca., obfcrvandi quidem indida feparatione, ilum faa^ non fit 
lacommoda fidei candidatis« 

Ad 3. objed:. negattir aflumptum , nam matrimonium ante blptif^ 
iBum, cum facrameiitum non fitj ied merus }uftitias contraftus cum mw-' 
mo contraliemium onere & obligatione, Jicet hac ratione Cit ftne caufn 
mdiflblubile ^ non Jiabet tamen omnimodam indiflblubiiitatem , naiti j^4^ 
4ominio exceliehtiaB diflblvi poteft <nim caufa , ficut alii contra^his one- 
tofi^ Sic Princfeps tenctiir ftnre pafto cum vafaUis inito^^uod tamett 
<ttm caufa refcindete poteft pro ^iominio exc^llentisB , faAa «quidem coni^ 
penfatione fi contra^is flt illiiis capax, vel non faAa fl fit incapax. SiC- . 
bona vaflallorum propria fimt jure naturali inauferibilia ; cum «aufa ta- 
men jufti pofliint a Principe retineri , dum e re publica iit . 

Neque iioc tantiuti admittitur quando iiifidelium conjugum alter ad^ 
iSdem convertitur , ^lrero Jn infidelitate Tcmaqente , fed etiam tjualuiQ^ 
tjterquc convertitur juxta fententiam Navarri, & P. Sanchez (A). Vide 
infra anno 1571. 2. Aug. , & 1585. 25. Jan, priviiegia, quibus fupponi'- 
tur & afleritur ccntradQs matrimoniaiis infidelium diiflblubiiitas . £t <ap. 
f^arfto , de Divor. dicitur *: £/ fi matrimontum verum inter infideles «xi- 
ftat, non tamen eft ratum . Et caufam dat Gloffa ibi: ^ia potefi diJfoU 
vi. Si ergo matrimoniiun infideiium ^ft abfolute difrolubile , poteft cum 
caufa pra^cipi , & confuli ut diflblvatur . Sed poteft etiam <um caufap 
manuteneri, & ut manmeneatur, 'dari tronfilium* 

Ad 14. Eft trlara difparitas a D. Thoma tradita (c); De lege na^- 
^ali eft, quod pater & mater k matrimonio repellantur, ^uia inordma: 
tian eft , quod filia patri per matrimonium adjungatur in fociam , quai» 
oportet patri per omnia ef!e fubjeffam . XJu» ratio apud aliquos tamope- 
re valet , ut putent tfnanfllibet confanguinitatem in iinea tc&sl matrimo- 
iiium dirimere jure naturali, ita ut Adam refurgens tiulli poflet in mim- 
jJo matrimonio conjungi; quamvis alii.fentiant tafntum eo jure dirimere 
^ primo gradu, eo\quod aVns refpeftu neptis tantum habeat majorita- ' 
^^ per accidens. E\t huic fententias tanquam probabiiiori adhasret San* 
<het{d). 

Ad 15. Conciliiim Arveraenfe loquimr, non de conjugio, {cd de 

ropula 



-** ^^' -*>'•- , 



. <») Umi oM 1. tapi t. (b) Smkk. U i. De MMtrim, d. 17- «- «• {c) P. Tk in^. 
"^* i«* q. un. srt. s.iC. Xd) SmKk.- IHt. 7* -^ st. n. ^9* 



175 O R D I N A T.I O N E S 

copuia per vim illata, ut patet ex tenore {a): Si quif relidam firatris... 
carnali!» conjugii crediderit confortio violandam, & aufu facrilego autho- 
. ritatan divinse legis, ac jura naturse pcrruperit, & cui charitatis & pii 
afie^lus folaiia exhibere debuerat, fuorum hoflis ac pudicitiac cxpugnator 
vim inferre tentaverir , apoAolicas authoritatis fententia feriatur . Loquitur 
etiaih ad fkieles , qui a tali conjugio prohibentur jure divino & naturali , 
fed prohibitionem pofitivam eccldiailicam confequente juxta fupra difta. 
Tandem nota , intef Pignatelli J. C. confultationes ac decifiones 
ib) extare iliam: J/rrf naturali prohibetur primus gradus confangitinitafis . 
Uaec tamen decifio caret nota aldoris fcribente authoritatis : de qua dum 
non conilat , probabilitatis fphaeram non tranfcendit decifio. 

(v) Ecclefias erigere . Supra Ord. 22. Adnot. g. diftum eft , quatenus 
ufus hujufmodi conceiTiouum limitatus fit jurc indico hifpano . Per aliud 
privilegium Carthufianis in Ciftercienfibus conceflum poflimt fuperiores 
ordinum communicantium in grangiis & locis, in quibus non funt capel- 
Ix vel ecclefis, aliquas capeilas feu oratoria conflituere, in quibus miffiB 
& alia divina officia celebrari polTint al>fque alicu;us praejudicio , nuilius 
licentia requiiita , ex bullis Urbani V. & Alexandri VI. !citatis in Com* 
pendio Communi Privil. Soc. V. Oratorium , Neque privilegiis ejufmodi 
derogatum cffe per Conciiiiun Tridentinum (c), ubi dicitur, Ne Epifco- 
pi patiantur in privatis domibus celcbrari , putat ciun aliis Quarti (</). 
Sed & pofl Conciiium Tridentinum conceffum - erat a Gregorio XIIL in 
Confl. Decet. 3. Maji ^575-, ut in oratoriis 6c capellis , quac Societatis 
Provinciales per fe in domibus , & coilegiis > aiiifque locis , ubi aliqui de 
Societate refiderent , approbaflent , & ad divinum cultum deputaflent , 
miilas & alia divina oflficia , aiterius licentia minime requifita , celebrari 
poflent. Dc vifltationc vero ejufmodi capellarum, vide infra anno 1737. 
31. Januar. 

( VI ) Sine alteritis prxJHdicio . Sixtus IV. declaravit , per alteriiis praeju- 
dicium fignificari prasjudicium parochias, & per hoc non aliud nifi extra- 
ftionem dccimarum & primitiarum , ut refert Joanncs de la Cruz apud 
P. Forti ie). 

(VJl) Benedicere . (^andoquidem haec conceflio fafta erat pro locis ubi 
Epifcopi non flnt, ef& poterat tantuni ex ufu extra limites Epifcopatuum-^ 
vel intra , dum diu vacaret fedes . Neque ad ejufmodi conceillonum ufum 
fufficit quaevis abfentia phyfica vei perlonalis. Sic dum requiritur defe&us 
parociiorum, ut Regulares Indici mimus obeant parochiale exConflitutioilc 
rii V. , nemo fana? memis putat fuflicere ablentiam iocaiem , aut quemlibet 
parochi defeftuit), fedomnes requirunt, ne fitparochia, velut fitdeflituta 
facerdote .paroclio , vci qui pro parocho ex Epifcopi commiflionc parochiam 
adminiftret. Hinc tcmpore quo Infulac Philippinae Epifcopis erant deflitu* 

tas, 

(a) C.^rvern^ apud Hardt, i.Csnci/.coi. I (d) ^uani ^ Rubr. P» 3- //>• 19» nmm. «- 
1181. (b) Vignat. apud ^AUnv. Pa/.uccif \ /cif. a. 
De Di/penlatione pag. 13«. 1 (e) Forti^ xArt. it. De Jud* C^t^riK n. 

(c ) Trid- /ef. »1. Decr. De ul. Miff. I «foo. p^ig. t^o. Ke/, jf. 



AFOSTOLICiE. Jyoc- 1563. J77 

tXy TcSth cenfuit Joannes de Paz DomLnicanus (^), potuiiTc Provincialcs 
calices, aras, reliquamque fupellc&ilem facram benedicere & confccrare • 
Idemque docet Murillo ( O • I^ Peruvio tamen toto j & in Nova Hif- 
pania ( idem dic de aliis rcgionibus , in quibus Epifcopi fint ) , certiflimum 
cft , inquit Paz poft Viliaroel ( c ) , ejufmodi privilegia jam expirafle , de- 
feftu fcilicet conditionis requifltas, ut Epifcopi non fint. 

Num vero exiftat aliunde abfoluta concedio, videndum eft. Et qui- 
dem Urbanus IV. 17. Sepr. J263. per bullam conceflit Abbati de Mon* 
te Virginis Ordinis S. Benedi^i facultatem benedicendi calices & omnia 
alia ornamenta facra , ut refert Pittoni ( c/ ) fub eo die & anno . Priori 
Generali S. Salvatoris ConiTcgationis poteftas facrandi & bencdiccndi 
corporalia, vcftes & ea , quas facris ufibus funt necefTaria , concefla eft 
2. Apr. J512. Item 3. Febr. 15 14. concefta eft k Leone X. Generali* 
I1US9 Provincialibus , & Fratribus Minoritis, ut paramenu ^ & omamen* 
ta, & alia qua^umque ad divinum cultum & proprium ufiun heceflaria 
lenedicere poflent , cum limitatione tamcn ad ea in ouibus un£lio non 
intervenit. Clemens VII. 22. IJ34. Abbati Montis de Becco Ordinis S. 
BenediAi conceflit, ut corporalia, calices, & alia omamenta in mona- 
ilerio, prioratibus , eccleflis, & locis ab eodem motufterio dependentibus 
neceflaria benediceFct. Hxc ante Concilium Tridentinum. 

Pius V. 5. Jan. J567. Pr»pofitis Congregationis dc Somafca concef- 
fit, ut corporalia, paramenta, & omnia alia per Epifcopos benedici foll* 
ta pro ufu ejufdem Congregationis benedicere poflent 9 exceptis iis , in 
quibus undio adhibetur • Et cum eadem exceptione Gregorius XIII. 7. 
OSt. 1575. conceflit Gener alibus , Provincialibus , Miniftris Ordinis SS. 
Trinitatis licentiam benedicendi <)Xia?cumque ornamenta & va£i ecclefia^ 
^a. Et Paulus V. conceflit 8. Febr. 1605., ut Fratres ejufdem Ordmis 
pro ufu locorum 6c miniftromm exiftentium in partibus infidelium bene-r 
dicant paramenta & ornamenta ecclefiaftica , eo tempore diuntaxat quo 
apqd eofdem infideles commorabuntur , nifi ibi quiiquam alius rcperiatur^ 
Pfn ex ofiicio illa benedicere valeat . 

Sed bcne advertitur in Compendio Communi Privi!. Soc. (f), vi- 

dendiun efle quatcnus obftent decreta poftcriora S. C Rituum, quibus 

V^Skx facultates imminutas funt . Nam 24. Aug. J609. ea Congrega- 

tio declaravit (/) , quod Abbates , & alii Pr«lati Regulares non poflunt 

'«nedicere paramenta pro ufu ecclefiarum fibi non fuBjcftarum . Et j8. 

Aug- j52i5. idem ^ft dcclaratum abrogata contraria confuetudine , nili 

%er Iioc oj^tincatiu- i Sede Apoftolica privilegium, tunc enim ctiam 

^^ices, & aras, & campwnas poflunt benodicere , & alia tconfccrare ia 

9^ibas £acra intervenic xiti£tio . Hojufinodi autem privilegia non cenfen- 

^ communicata fuperioribus aliarum Religionum , ubi non milit^t eS- 

^^at ratio, ut ex Diana notare placuit Pittonio, 

Anno 

C a") Pax., Confult. CJagi i. ca/. *. | (d) Pitt. CC ad Kegul. 

Cb) Mufillo Curf. Can. l.y. n. S5S' ' (e) Compend. Ed. 1705. V. Benodioere. 

Cc) ViUarr. Golu EccLP. n. <i.'6.a.\t.H.\. \ (f) sApud cit. Pittoni $0 die ^ ^ift . 

z 



178 



O R D 1 N A T I 0*N S S 



Anno 1632. 19. Mart. prodiit declaratio, quod Abbates, Priores , 
& Giiardiani, & alii Prxlati Rcgulares etiam Soc. Jefu, habcntes privi- 
legia benedicendi veftes facras, & ccemeteria, & fimilia, diSto privil^o 
uti non poflunt , nifi in r^rbus , in quibus facra unftio non adhibetur , £c 
pro fervitio duntaxat ecckfiarum fuorum monafleriorum • Cujus declara- 
tionis meminit etiam (^) Barbofa , eflque una de relatis in citato Com- 
pendii loco. Praterea 27. Sept. 1^59. in Decreto Generali apud Card. 
Petram ib) ftatuit eadem Congregatio , qiuxl reliqHa pontificalia . • etiam 
6fi Hcentia ordinariorum exercere non valeant Abbates Epifcopo inferiores , 
putil campanarum benedidiones , caHcum, & (imilium, in quibus facra 
adhibetur unflio. 

Tandem eadcm Congregatio 22. Scpt. 1703. refpondit: Abbatis Ful- 
dcnfis Vicario GeneraH non potuit , nec potdt delegari, tam benedi&io 
paramentorum , quam confecratio campanarum , & aHarum rerum in quf* 
bus undio fandi chrifmatis intcrvenit , & benedi&iones au| confecratio- 
ncs hadenus ^ diAo Vicario GeneraH izStx reiterandas funt , quatenut 
hoc poteft fieri fme fcandalo, prxterquam quoad vafa facra jam adhibi- 
ta, ut refert laudatus Card. Petra (c), 

Et quod non aHud ;us obtineat in Indiis, ubi Epifcopi funt, . fua« 
dent pontificias decifioni» in judicio contrndiAorio fadas, tiim in caufa 
angclopolirana j tum in alia San£lse Fidei de Eogota^ de quibus infra an- 
no j6zi.j & 1548., quibus iterato decrctum eft, non pofTe k rcgulari- 
bus vafa facra confecrari per facram un&ionem etiam pro ecclefiis pro«* 
priis, ncc ornamenta citra uo&ionem benedici pro aHenis. Quod intein^-^ 
git Reiifcnfluel (c/), dum facultas datur abfolute ad benedicendum ^ fe- 
cus fi detur fpeciaHter etiam ad benedicendum pfo alienis ecclefris: qua- 
lc privilegium concefllim efle ait Prioribus Ordinis^S. Hieronymi, & Vi- 
cariis in abfentia Prioris, & cuilibet habenti principale reglmen cujufcum- 
que monaflerii ab InnocentioVIII. , \\t poffint bcnediccrc corporah'a, vc- 
ftimenta, ceteraque ornamenta ecclefiaftica ad divinum cultum pcrtinen- 
tia, tam fui monafterii, quam ctiam mdecHmqus Jint . CJuod privilcgium 
apud cundem referunt Rodriguez, Miranda, & Pellizzarius , nec videtur* 
incommunicabiie , faltem rcfpcdu Ordinum, quibus eadem ratio quaeHic- 
ronjrmitis favet . Et eo £onh nititur illonim praxis , qui pro extraneis bc'- 
ncdicere non recufant, de qua teftatur Sporcr apud Lacroix, & ipfcLa- 
croix (e). 

Vcrius eft, benedicere pbflc regulares ornamenta pro ecclcfiis earam 
reduitionum, quae funt adminiftratione Ordinum propri», quanvis etiam 
fint dc Epifcoporum jurifdiftione , prcefertim fi redu<ftiones fint ut funt 
pliucs, appendices conventuum in quibus coUegialiter vivitur. In Com- 
pcndio Privil. Soc. (/ ) poft relata privilegia qusedam benedicendi oma- 



men- 



(a) Barbof. Summ. Dectf. oip. V. Abas. 
(^) ?€tra^ tom. i. ad C, S. Vrb. /r. n. 

(c) PftrMy t. j. ad C. 1. Rfncd.XL n. i». 



(d) Reiff'. m tit. De Confecr. EccU K. i* 

(c) Lacroix y Itb. j. P. i. n. isi» 

(0 Comp. V. Bencdicerc ir. 1. Ed. xni. 



ApOSTOLICit* 1590. 1563. 179 

mcnta pro alicnis , indicitur Provincialibus , & Siiperioribus ut abftincant 
ob rcpetitas S. Congregatlonis in particularibus FnAis dccifioncs , ob dc- 
crctum gcncf ale dc quo fupra , & quia fafto a Cafinenfibus recurfu , & 
allegato privilegio, refpbndit : Donec exhibeant indultum authentiC;um cx 
archivo apoftolico dcfumptum, interim abftineant. 

(vill) QHjecnmqke ftatnta^ & ordinationes facere . Ex hac conceflione f^ 
& regio placito Adnot. I. relato, potuit Societas, dum ftctit, orJinare fic 
ftatuere conducentia <iuavis ad regulandos morcs, etiam ceconomicos & 
civiles neophitorum in ecclefiis Indianim illius opera fundatis, acccdente 
maxime eorundem neophitorum confenfu. Id quod Pliilippus V. gl. mem. 
Rcx Hifpani» & Indiarum lata, in judicio contradiftorio lege ratum ha- 
buit pcr haec verba {^a): No es mi real animo fe haga novedad en cl 
ccpreflado manejo de bienes, fino antcs bien que fe continue lo praftica* 
do hafta ahora defde la primera redu^lion deeftos Indios, con cuio con- 
lcotimientO) y con tanto beneficio de ellos fe han manejado los biencs 
dc comunidad, firviendo folo loscuras do^lrineros de dire^ores, mediaiv 
te cuja direccion fe embaraza la mala diftxibucion y mal-verfacion que 
fc experimenta cn cafi todos los .pueblos de Indios de uno y otro reino. 
Y aunque por cedula de 1661. fe mando, que los Padres no exercitaflea 
cl cargo de protedores de los Indios, como quiera que efta providencia 
icfulto de haverles findicado a los Padres haverfe introducido en la ju» 
rifdicion ecclefiaftica y fecular, y que impedian con el titulo de prote^ 
ftores la cobranza de los tributos , lo que refulto fer incierto , y juftifica* 
dofe lo contrario por tantos medios , y que folo la proteccion y amparo 
cs para dirigirlos y governarlos en^ quanto conducc a fus conveniencias 
efpirituales y temporales ; H8 tenido por conveniente declararlo afli , y 
mandar como lo hago, no fe altere en.cofa alguna el methodo conqueie 
govieman los pueblos en cfte particnlar. Ut appareat receniis fcribellato- 
zis ( ^ ) morofitas dum miflionarios in afle£lati regni invidiam hoc nomi* 
ot trahere nititur, quafi homo hominem in bonum dirigere non poftTet , 
aifi lcges fupremorura ritu principum ambitiofc ferendo. Et illey inquit 
D. Thomas ( c ) , qui gubernat aliquam familiam , poteft facere aliqua 
pnccepta vel ftatuta, non tamen quse proprie habeant rationem legis. At 
ne^ue praeceptis aut ftatutis proprie talibus re$ agebatur cum Indis , fed 
confilio & dire&ione regebantur 4 miflionariis. s:= Confilio, non jure fe- 
Bcs dominantur : ab annis =:? Una poteftatem facit experientia rerum : 
^ Unaque lex eft juris amans fua cuique voluntas . n: Confiliis homi^ 
Bum parcnt, hanc vivere vitam^ ^ Qui docuere (</). 



OR. 

i,'. ■ * 



U) ChUUs Kealdi ^t. de Dh. 1743« oif^ \ (c) D. Th^-^. q. fo* mrt. 5. ad 3* 
/iV^ 4. j (d) Vanier x Pr^edii Rmfl. lib. m- Apcs 

z 2 



\ 



rSo Okdination£S 

O R D I N A T I O LXXIX. 

PAuIus Tertius viv» vocis oraculo conceflGt iis, qui confcfli & facra 
conuRunione refe&i ecclefiam S. Annx limenfem vifitarent, & alf- 
quid per modum elcemofynae erogarent, jubilasum: & quod abfolvi pof- 
fent ab omnibus peccatis pra^ter ea quas in BuiiaG£nas refervantur. Me- 
minit 111. Montenegro {a). Eodem oraculo conceditur, ut poflfit pcem- 
tens eligere confeflarium , qui die fefto S. Anns & tribus prascedentibus 
praster didas abfolutionis bencficium poifit illum in omnibus irregularita- 
tibus difpenfare , & omnia vota commutare prscter ultra marina , caftita- 
lis, & religionis. Circa <quod inquit loc. cit. Montenegro; Es grave pri- 
vilegio en quanto a la difpcnfacion de las irregularidades , porque en U 
generalidad con que habla de todas finreflriccion algima , fe comprenden 
todas, Lex qu« generaliter loquitur, generaliter efl intelligenda , cx Uge 
De pretio. 8. j^. De Pnblician. in rem ait. jPero efla grande poteflad^ ef 
para el fuero dc la conciencia, y no para el exterior. En quanto k efte 
indulto fe puede dudar fi valc hafta eftos tiempos. El fundamento de la 
duda es, que cfta fue gracia que hizo el Papa vivde vocis oracnlo^ y 
cftan ya rcvocados todos los vivae vocis oraculos por dos Ponti6ces. .. .. 
Pero fin embargo tengo por probable quc fe puede ufar dccl micntras no 
ie intimare a la parte la revocacion. La razon es, porque no es de me-* 
nor efficacia el viva vocis oraciilo que el privilegio . Y paraquc pierda 
fu fuerza el privilegio, no bafta la noticia particular de la revocacion ^ 
iino que ha de fer por publicacion 6 intimacion judicial hecha a la p^r- 
te . Hucufque 111. Montenegro, cujus ratio hstc ultima minus vera eft , 
prsBfertim quando privilegium non eft collatum ex onerofo contraftuy ut 
vidc apud Caftropalao (A). Sed ea doftrina non eft opus ut privilegium 
parochias & hofpitalis limani fit firmum adhuc, fi non alia quam propo* 
iita fit dubitandi ratio. Ex diftis enim fupra Ord. 68. conflat, revoca* 
tionem viv« vocis oraculorum non afficere ea , quac funt conceffa fxcu* 
laribus^ multo minus ea quo? fscularium ecclefiis^ & hofpitalibus . 

O R D I N A T I O LXXX. 

Anno ijyo. 

T TT S. Ignacius communicare poflet jubilaum Anni Sanfti pcr ic vd 
kJ per alios de Societate fidelibus in tranfmarinis regionibus » Conftat 
cx litteris Sanfti propria manu fubfcriptis extantibus ad venerationem ia 
relido Tyrocinio Neocordubenfi S. J., quibus fimilcs proculdubio dats 

funt,ad Xaverium Indiae PrsBpofitum. IUarum tenor eft. ti IHS. ::^ li'^^* 
icius de Loyola Pnepofitus Societatis Jefu Generalis • :=: Dile&i» in Qiri* 

fto 



(a) Montenegn^ lib. 5,. Jtmen Paro$b. tr. x- Jecl. 19. (b) Caltr$p. P. xi. De Privtl. 
f. IF. vr y. 



1 

AposTOLfCit. lyoo. 1563. 181 

fto fratrU)US Magiftro Simoni Rodriguez Prxpofito ejufdcm Socieratis in 
Porcugalliae regno & tranfmarinis rcgionibus citra Indiam Sereniffimo 
Portugalliae Kegi fubje£lis, & aliis PraspoHtis particuiaribus , vel aliorum 
curam gerentibus in regno Congi & India Brafilia nuncupata, & in A- 
frica ab eodcm Simonc conftitutis, falutem in Domino fempitcrnam . =3 
Cuni hoc anno MDL. de ditiflimis Domini Noftrijefu Clirifti, &Spon- 
fe ejus EccIeHxj ac Sedis Apoftolicas thefauris quattuor Ecclefias Komas 
inWfentibus jubilxi gratia, ideft, omnium peccatorum pleniftima remiilio 
condonetur, cum eos de noftris, ac reiiquos chriftianos, quibus ad hanc 
aimam urbem tot terrs ac maris tra&ibus disjunclam vcnire non pcrmit- 
titur, ab ejufmodi gratia non cxciudi asquum ccnleremus, SS. D. N. D. 
Julio P. III., ut iilis abfcntibus quidem corporc, prasfcntibus tamen ani- 
mi devotione eandem gratiam impartiri dignarctUr, fupplicavlmus , & ob- 
tinuimus: cam tamen proprio motu conditionem adjecit, utquidc noftra 
Socictatc in prsiidis regionibus in vinca Domini laborant , cum omni in 
ea partc Scdis Apoftoiicas authoritatc gratiam hanc quibus in Domino 
Tidcrctur , & ca imponendo quas vidcrcntur difpcnfarcnt . Nos igitur tc 
( cujus prudcntias quas cft in Chrifto Jefu plurimum confidimus) ad a!io- 
nim cledionem & eos quos ciegeris, & aliis in diStis locis (iion {inc dc- 
JeAu virtutis ) praspofucris , ad cjufmodi gratiac miniftrationem dcfigna- 
mus, & potcftatem c Sedc Apoftoiica haberc confercndi jubila^um omni*» 
bus fub obedicntia noftras Societatis degcntibus , & chriftianis incolis di'' 
ftarum regionum ad fidcm catholicam convcrds, fcu advenis, fcu quo- 
cumquc modo ibi agcntibus , qui verc confcfli ea feccrint , quas vos cis 
imponetis, declaramus: Et ut non tantiun fideies, fed & prudentes tanti 
thefauri difpenfatores ad Dei gloriam, ficanimarum falutem vos cxhibea- 
lis, hortamur. Dat. R.omas in ^Edibus Socictatis Jefu Nonis Juiii 1550. 
c= Ignatius. =: 

O R D I N A T I O LXXXI. 

Anno 1551., 

GOnccifit Julius Tcrtius Guatemalcnfi Ecclefias S. Jacobi omncs gra* 
tias , indulgentias , & jubiiasos EccleCix S. Jacobi in CompoftcIIa • 
Author cft iEgydins Gonzalez Daviia apud P. Murillo (a) . Quid tamcn 
<le hac communicationc ufus habeat , pctc ab indigenis , audivi cnim a 
viro religiofo aliquandiu Guatcmalx commorato, gratiam Anni Ssiodi 
CompoftcUani ibi haberc quidcm yfum, fcd pcriodicis fupplicationibus im- 
pnrandam pcr feptennia, idcft per (ingulas fcrc vices. £t forte conccdi^ 
ta; cam limitatibnibus , prasfertim quia vifitandac ecclcfias labor & opui 
Bunoris ibi cft, ubi infueta cft pcregrinatio . 

Anni vcro Compoftellani gratias, fi Guatcmaicnfi l^cleGx conunu<* 
^ fint , explicatas vide a Caftropalao ( O > 4^^ moralem theologiam 

- •diu 



»« 



(a) HfOiriJIo^ Jib. 9. Cfogr^ Hift» (b) CaflropaJ. tom. i- sr. >4* D* unic. P. i>. f. 2, 



xiz O R D I N A T I O N E $ 

diu Compoftellx profefliis, ufiim & documcma prope cxaminarc potuit ^ 
de quo dicitur illud mirabile, citationes oxnaes, quasadhibct in Summa^ 
bibifle de fonte. Nempe Alexander Tertius relata in Conft, Regis x^ter^ 
ni 7. Kal. Jul. II 70, Calixti^^cundi conceflione, ut omnes vere pani- 
tentes & confefll ecclcfiam S. Jacobi in Compoftdla vifltantes in anno , 
in quo fefiiim San£li Apoftoli in Dominica venerit , a vigilia Circumci- 
fionis & per integrum illum annum ufque ad dicm Circuncifionis & per 
totum diem in fineillius anni, in diebus in quibus magis placuerit vifitarc» 
lU omncs indulgentias etiam pienarias, quas vifitantes ccclefias Urbis & 
cxtra Urbem Romse anno Jubilsi confequebantur , cum facuitatedeputaxi- 
di confeflbres, qui ad di£lam ecclefiam ^o confequenda jndulgentia ejuf^ 
modi confluentes etiam ia cafibus Sedf Apoftolica^ refervatis abfolverent : 
tc in fefto S. Jacobi , Translationis Corporis fui y ac E>edicationis ejuf- 
dem Ecciefiac , Ecckfiam prsdidam a primis vefpcris ad fecundas , 6c pcr 
totum diem devotc vifitantibus annuatim , ut plenariam indulgentiam pcr- 
pctuo duraturam confequercntur : Relata, inquam, hac conc(:flione , a4 
dcvotionis augmentum praedida confirmat in pcrpetuum*. 

Poft quac Caftropalaus plura refolvit. ]. Jubilaciun prodcflc noa t^n- 
tum pcregrinis, fcd incolis Apoftolic» Civitatis. 2. Gratiam conftarc vi* 
fitationcimica , quin pcr quindccim aut triginta dies repetenda fit: pnefcrtim 
cum repctitio in romano jubiia^o requifita poft compoftellani inftitutioocm prs&> 
fcripta fit « Undc nec in compollellano fufpcnduntur gratiac aliis conccf^ 
fe, ut in romano. 3* Pbflc fideles rcpetita vifitatione faepiusintra annum 
abfblutioncm' a refcrvatis, & indulgentiam confequi. 4. Abiolvi poflc k 
refcrvatis cpifcopo. 5. Etiam a rcfervatis in BuLIa Coenas; non tamcn 
ab hxrcfi • 6. Non poflc vota commutari virtutc hujus conccflionis . 

Alia funt privilegia , Ecclefias Compoftellans propria y & Guatcmap 
lenfi non communicata, quamum ex praefente ordinaiione, quialnon funt 
illa a Summo Pontifice derivata^ (cdi a Kegibus, vel a pictatc rcgnicola* 
rum: & Pontifex non commimicat nifi quod fuum cft* Nominatiin privi- 
legium vel conceflio trium . millc pafluum in giro tumh^e faAa sera 
DCGCLXXIIL (^), tribus aliis milliaribu* aufta «ra DCCCXCIL Pri- 
vilegium votorum quo de uno quoque jugo boum fingulas mcnfuras ad mo* 
dum primiciarum ad viftum canonicorum in ccclefia D« Jacobi comnorath^ 
tium pcr Hi^niam pcrfolvuntur . Et privilegium quo /n fimgHlis ixpeiitio^ 
nibtis dc co quod cx faraccnis acquiritur ad menfuram portioni& uniusmi- 
litis D. Jacobo attribuitur ib)^^ 

Rcfcrvario voti pcrcgrtnationis compoftctlana& ctiam cft privilegmnr 
iiBaxm Ecclcfix Apoftolicas; fed Guatcmalenfi non convcnit, tum quiaeft 
priviicgium cnm aiicujus gravaminc^ pradcrtim fi talc votum commotant 
incurrat cxcommunicationem , dc quo vidc Sanchcr (c). At priviiegia 
fmm alicujus gravamine non ccnfentur commumcata nifi cxprimatur. Tum 

-. quia 
^ z \ — ^ — T 



( a ) Hmerta , ^nnaL de GalL tom, 2. %^p' 
ffnd» E/crir. sa. pag* \%i* 



(b) ^Ha SS. in FitaS^7ae.t5'7ui.9.2CI. 

(c) Sancb.liif. 4* Decai. cop» 40* ''• >}^ 



A p a s. T o L I c i€. 1500. 156^. iSj 

quii noa eft in Ecdefu Guatimalcnn qualitas fubiefti communicati ^ (ive 
fepulcrum cu|us intuim privilegiiun fpeciai^ coocedimr. Tum etiam quia 



indaftnm 



dine tmivcrrali Ecclefiac ; ut Tidere eft apud cit. Sanchez • Qua ratione 
opus erat fpecialiter exprimi, ut in communicatione conceflbrum compra- 



henderetur . 



O R D I N A T I O LXXXIL 
Anno 1551. 27. Jun. 



Flt epiicopali^ in Proviiicia Limana Ecdefia Platenfis , aliib de ias Cbsr- 
cdSj aiiss de ^ChHjuif^a^ iiimra Archlepifcopalis abanno itfop. Refert 
P. Emmanuel Rodriguez S. J. in G)mpead. Hiil. 

O R D I N A T I O LXXXIIL 
Anno 1552. 22. O^. 

UT Praepc^ti S. J. inferiores pracfertim m locis Indianim , & aliis re- 
motis partibus a PnEpoiito Generali, vei Provincialitnis deputati 
quafcumque gratias , concefliones , facultates , £c indulta eis communicata 
k concefla, xjuibuslibet aliis <ie Societate profedis de Praspofiti Generalis 
liceatia communicare & concedeve poffent, conceflum fuit i Julio Tertia 
per Conflit. Jaerst ^Religianis^ 

JtDNOTATIONES. 

Liquidum eft , ufum facultatimi fine fuperioris licentia , dum haec 
le^uiritur ut Mc, efle illicitum. An vero fit validus , dubitaverit quis . 
N^at Card. de Lugo (4^. Idem fentit P. Suarez (^) <le facuitate aiw 
<liendi confeffiones: Jnfelligendam efle cum dependentia fubditorum i fuis 
p^latis, non folum quo ad hoc ut propter fubordinationem -obedientiae 
tm liceat uti hoc munere contra fuperioris voluntatem , fed ttiam -quii 
bbftantialis facuhas, ut fic dicam, ^ ;urisdi&io neceflaria per fuperio* 
rcm conferenda fit Ita generalirer ^ieclaratumeft^ Gregorio XIIL P. Pcl* 
lizarius <c) non folum putat invalidum ufum privilegiortun contra volun- 
tatem fuperionim, itA, eum etiam qui prasrer voluntatem (it, -quatenus 
ait, ufum privilegiorum non conceflbrum effc illicitum & invalidum. Et 
niertto, quando quidem communicatio vel licentia fuperioram ita requi- 
rator, ut non aliter fubditi facultatibus uti pofiim . Negatro qtiippe pote- 
^tis adum invalidat. P. Caftropalao (i^) de claufulis wn foffit^ noh pth 
^^ 4iit , aiiquando folam inducere a£ifis illicitudinem , non valoris dek- 
^Qm, quia ver^ dicor non pofle facere, <}uod non pbflimi licite. Regu^' 

lariter 



>«.w 



(a) Lugo^ Re/p. Mor. /. 4. r. ^9» n, 10. 1 (c) PelliKK,tr.% Man. Reg. c t.if. ^4. 
% Sturr^tem.^^DeReL tr. io, iih.9. C'**n.i. \ (d) Caflrep», D. t..De Leg* F. 17. n* \. 



\ 
\ 



j84 Ordinationes 

lariter autem femper cenfenda funt hasc verba nullitatem inducere. Imo 
Ci materia legis pendet ab eo qui talem apponit conditionem vel claufu* 
lamv omnes , inquit, conveniunt, toUi potentiam per iiUverba,acpto* 
inde poteftatis defedu deveoire aftum nullum. 

P R D I N A T I O LXXXIV. 

Anno i553. 

GArdinaiis Poggius, alias Boflius authoritate apoflolica, quippe Sedis 
Apoftolicae Nuntius ( i ) , conceflit Praedicatoribus , Minoribus , & Au- 
'uftinianis ( ii ) facuitatem abfolvendi Ordinis candidatos a cenfuris (ill7> 
ti quas in^rriffent in beilo indico, vei in alio miiitantes. Refert Lolfa* 
da (a) . Incipit Ex injmfla . Ad eimdem annum referunt regulares Me- 
xicani apud Fr. Joannem Baptiftam priviiegium aiiud ejufdem Nimtii for* 
t^ in eifdem iitteris contentum, quod ajunt extare Mexici originale apud 
Francifcanos , ut ncmpe iidem reiigiofi in Nova Hifpania ( iv )J poilint 
fuos refpeftiv^ Fratres difpenfare in irregularitate (v) etiam contraftacx 
homicidid voluntario , & ut poftint vota commutare ( Vi ) qux ordinarius 
( vii ) , ac difpenfare 6c abfoivere in omni cafu quo poteft ordinarius & (imi- 
lia . Item quod poftit cum definitorio Provincialis duos aut trcs inquoli* 
bet conventu defignare, quos ipfe nominat pasnitentiarios, qui poftint ab 
omnibus peccatis Dicecefano refervatis (viii) abfoivere. Forte in eifdem 
litteris continentur conceftiones aiias ejufdem Legati, quas adeundem an* 
num refert Emmanuei Rodriguez Minorita (M, ut in India lucrifiat in- 
dulgentia plenaria (ix) in diebus S. Dominici/, S. Francifci , & 'S. Au- 
guftini, recitando ter pater & ave in refpeaivis ecciefiis pro fidei exaltar 
tioiie , dmnes etiam indulgentias vifitantibus in die 2. Augufti ecclefiara 
Portiunculas conceflse (x). Conceftit item omnibus iiofpitaiibus in Nova 
Hifpania indulgentias omnes conceftas Mexicano, vulgo del Marques. Ec 
miniftris Indorum femei in vita, & in articulo mortis indulgentiam ple- 
nariam, & quoties quis miniftrat facramenta Indis, vei praedicat gratis 
feptem annos & feptem quadragcnas remiftionis. Ad eundem annum re* 
fert IIL Montenegr. ( c ) , quod fupra rctulit Fr. Joannes Baptifta ', nulla 
faAa mentione Card. Poggii, fed quafi a Julio Tertio concefium,» 

A D NOT AT^IO H B S. 

( I ) Nuntiifs . Soiorzanus circa medium facculi proxime elapfi ajebat 
(d): Hafts ahora no fe lia permitido que fu jurifdicion (la dei Nuncio, 
quc refide en la Corte de Madrid ) fe eftienda , ni exerza cn ias Indias > 
cqmp io dice una ceduia dada eh Vaiiadolid a 3. de Majo de 1605*9 y 
otra dada en Madrid a 10. de Diciembrc dc 1607. Vcrum accedente Se- 

natus 

(a) Lcfada^ Cbr§n9L Privil. Ind. I (c) MomenJib. s.Jtin. Par.tr. i./. ii.if.i. 

(b) R^drii. iiq. Rtg. tQm. z. ^.57. art. i. j (d) S^lorK. lib. 4. Polit*^ cap. »y. 



AFOSTOLICiE. iJOO, I563. iSj 

oatus Indici permiinone, litteras Nuntiorum per Indias obtinere, fupponi. 
videtur in Jure Indico (^) ubi dicitur : ^e los Arzobifpos y obispos 
hagan que fe recojan los breves . . . de los Nimcios Apoftolicos • . . no 
haviendo pafTado pornueftro Confejo de las Indias. IIL Viiiarroel (Jbi) in- 
quit : Annque es verdad qiie los mandatos de los Senores Nuncios nocor- 
ren en las Indiasporefpecialconcordia entreel Summo PontificeySuMa- 

rtad , recibi fu bula ( para tomar con^panero de la Orden ) , porque no 
executo en las Indias , (ino en Effma . £t non alia forte ratioae ni^ 
timr indul|;entiarum conceffio per Nuntiiun aliquando fada recicantibus 
coram facris iconibus ad Americam adve&is ex Hifpania . 

(11) Pr^dic^arihHs y Minoritis^ & AugH^inianis •. Ciui&is videlicet ordini- 
bus, qui fedem per id tempus habebant in Nova Hifpania, nempeMino^ 
mm ingreffo 1524. Predicatarum anno 1526., & S. AHguftim J533. 1 
Dim reliqui diu pofl ingrefli ut fedem figerent. De ingreffis po& prasien^ 
tis conceifionis epocham dubitaverit quis, an participenc privilegia priort- 
bus concefTa . Sed dubium efl idem , atque relblvendum mox Adnot. IV. , 
Utrum privilegia Novs Hifpanis regularibus concefla faveant Peruanis ■: 
oam perinde eft extendi a tempore ad tempus atque xie loco ad lo» 

( m ) A cetifuris . Qazs lAcnrrat ceaforas ab irregularitate dlftinftas ^ 
Yel incurrere potuerit in bello indico miles, ut opus fuerit authoritate 
L^ti ad abfolvendiun non capio; nift forte excommunicationem ex cle^ 
rici, vel monachi percuftione, de qua docet Caflropalau^ , (inod^ quacum^ 
f^f? pencuffione abfolvere poteft, tam in foro confcientias , quam ^xterno , 
prseter Summum Pontificem Legatus a latere jtixtsC Cap. Ad eminentiam ^ 
Dt Sent. excomm. , tam eos qui funt de provincia ad quam deftinatur Le- 
gitus, quam quofvis alios ad ipfum concm^rentes a ^t -quo Curia Ro- 
iiuaa egreditur ufque ad diem quo ipfam regrediens ingreditur, uti ex 
raxuHuni docet Gloffa, & Panormitanus in Cap. Excommunicati j Pe off. 
Ugati . Ycvwm Legatus Nuntiusqui a Jatere non eft, abfolvere potdS: 
CQs qui funt de fuas provincia legationis, & dum in ea provincia exiftit:, 
& mn alios. 

In belio Peruano-, quod paucis ame annls gefferant Hifpani ^ontr^ 
Hffpanos, refert Francifcus Lopez de Gomm^a cjus ^temporis author (c), 
milicafre cum Lic Gafca Epifcopos , clericos , & monachos . Quodfi vc- 
rum eft, potuit a militibus, quorum multi deinceps ad Novam Hifpaniam 
traofierunt, di<^ ExcomnHmicationis incurri poena ^ vel illius timor au- 
thoritate Legati fnnandus, vel abfolutione ejus nomine impenfa. De cee* 
tero excommunicatio lata sb Alexandro VI. adverfus navigantes in Ame- 
xicam, mercium aut belli caufa, fine licetKia Kegis, quamvis mnc effec 
inviridi, non erat refcrvata„ & excommunicatio lata aNicolaoV^ adver- 
fiis navigantes per mare lu£tanicas demarcationis , ii deiiKCps fuerit ex- 

tenfa 

( a ) JJb. 1 . m- 7. /. 5 j. Recop. Imd. < h) ViUarr^el , q. «. arp. %, num. 14. ( c ) <j$marM , Hifi. 
de las Ind, r. t|(<. 

Aa 



jS6 Ordinationbs 

tenfa adverfus navigantes per marc Hifpanicum , fatisfada partc nec ( 
refervata; non fatisfa^S, vduitPomifex^ utnecapoflolica ^iuthoritatc 
veretur. 

(iv) /» Novo mfpanU. lU. Montenegro (^)^ poft quam hoc pro 
gium retulit verbrs totidem, ut a Julio P. III. conceffimi^ additcZ^ i 
jor difiicultad efti en faber, ii <cfte privilegio conccdido a ios reli^< 
de Nueva Efpana fe comunlca tambien a los del Peru y otras pan 
pnraque cn virtud deel pucdan los prclados dc las religiones', y los 
tuvicrcn fufveces , abfolver dc irregularidades , aunquc fcan ex homie 
volHfitario. La duda fe funda cn que los privilegios concedidos k un 
^ar, 6 pcrfonas dcel nomas, no fc comunican, ni paHan a otras civ 
des ni religtofos de cllas, como declaro Leon X., uno folos los pri^ 
gios gcneralcs, que (e conccden a toda la rcligion • • • . Diificultad 
efta x]uc toco, y rdblvio Miranda* Y dcfpues dc haver puefto por la] 
te negativa la declaraciondcLconX* ,diccquc porla comunicacion dc 
vilegios fe cnticnden todos los que fe han comunicado, no folo a la 
ligion en comun, fmo tambien los que fe han comunicado a qualqi 
convento en particular. Mirandas refoiutioni fubfcribit Rodericius (A) 
conceffione Pii IV. Hieronymitis fafta , tjua privilegiauniusad omnia 
dinis monaftcria extenduntur. Viderit quifque quid fibi communicai 
iit; alia eft enim communicatio fundata in conceftionibus cuiquc On 
fa^tis; alia qux per extenfionem privilegii dc loco ad locum, dc tcn 
re ad tempus fit, & finc ullo fundamento afferitur. Vide Ord. 154. 

(^ ) In irregularitate contraSta ex howicidio voluniario ■. Rcfcrt V 
Cruz in Compendio M. S. (c), quod hac facultate ufi funt in In 
occidentalibus Fratres Ord. Prsed. in primo Capitulo Provinciali celcbr 
Guatimal» anno 1553-5 iive id fa^um fit cx praefenti frivilegio, fivc 
alio fimili a Martino V. conceflb Benediilinis Vallifoleisnis, nt fignif 
rc vidctur Rodericius loc. cit., cujus tenor eft: Quod Prior monafterii 
Bcnedifti Vallifoleti in foro confcientia poflTit abfolvere monachos abc 
ni excommunicationis fcntentia , etiamfi talis cflet qu^m Summus P 
tifcx fibi refervare confuevit. Et cum eis fuper omni irrcgularitate cti 
in illis cafibus, in quibus Papa fibi vicem refervar (in morte vidclicct 
in mcmbrorum truncatione, & enormi fanguinis eftufione) valeat difj 
fare . Dum tamen aliquid horum trimn non fit notorium . Et hoc proj 
fcandahifn . 

Neque obftflt huic privilegio, inquit Rodcricius, quod 5'xtus IV 
Concilium Tridtntinum (c/), dum pJura concedunt circa irrei;ularitat< 
excipiant contraiaam ex homicidio voluntp.riq; intelligenda eft nam 
cxceptio refpeftu ad conceflTioncs , quae ibi fiunt,non de fadis per priv 
gia al-as habira, qux Concilium nop abrogat. 

Ejufdem privikgii memio fit in Compendio PriviJ. Soc. Edit. 

n 



mt>m 



* P ! ■ 




{^) Monten. lib. 5. tr^ ». Se^. 11. 1 {s)Vcracr.Mpt:dLod€r.iom. i.qq-R.q.\\ 

(b) RGderk. qq. Reg. ^. jj. ^. 1«. [ ja. (d) Trui. jeJJ'. i^.cap.^-Jk Bef. 



\ 



APOSTOLICiC. 1500. 1563. 1S7 

ni 1705. (a)y ubi dicitur efle oraculum authcnticamm ; fcd non dicitiir 
an fit authenticatum fubfcriptione officialis Apoilolici ad iilius incohimi- 
tatem rcquifita ex Decrcto Urbani VXII. , de qua fupra Qrd. 68. Ufus 
fum citata Gompendii Editione anni 1705. Sed in pollrema anni 1757. 
plura de privilegiis mutata fuat, expnnBis oracnlis revocttis ^ ut in Pr«fa- 
lionc habetur . Et interea expun£lum eft quod in praccedente editione cx 
Marrini V. conceffione relatum erat* 

( VI ) Yota comrrmtare qtne^ Ordinarius . Ordinarius autem potcft commu» 
tarc onrnia praster quinque refcrvata Pontifici a Jure: quioas adde vota 
ctfi fimplicia in aliqua reirgione fieri folita, & qux ad reh'gionis votum 
redticuiutir (b). Idem erat a Paula Tertio Societati conceffiim in Conft. 
Cnm inter. 3. Jun. 1 y^^. Quod ad vota jurata fmc tertii praejudicio ex- 
tcnderat Gregoriu^ XIII. in Gonft. Decet. 3. Maii 1575* 

(Vfl) Ac difpenfare & ahfolvcre in omni cafn qno Ordinaritis .. Epifcopus 

difpcnfare potcft ex TridentinQ in omni irregularitate & fufpcnfionc cx 

ddido occulta proveniente ( c ) , cxcepta quac oritur ex homicidio volunta- 

rb, & alifs dedu£lis ad forum pontcntiofum ^ & abfolverc in diaecefi fua 

fibi fubditos in quibufcumque cafibus occulris, ctiam Sedi Apoftoiic» re- 

fcfvatis . Quam facuUatem negat praefer aiios P*Suarez; (^d) prodcflcpraB- 

latia cpifcopo inferioribiis ex quadam Cardinalium declaratione his. verbis 

comrcpta: In hoc decreto (Trid-. cap* 6. L 24.) non comprchcnduntur ixh^ 

&riores habcntes jurifdidioocm ordinariam , & quafi cpifcopalem j fed tan» 

tknx cpifcopi privative ad omnes 4^W. (^ias dcclaratio,, &quit Suarcz ^ 

Qon poteft fundari in ahqua fpcciali rationc, aut locutionc iUius textus^i 

£rd ip generali doArina , & ideo ad omnes calus fimiles ext^ditur ^ Pro- 

babilius putat Sanchez (^) efte, eam facultatem competere ctiam prsla* 

tis infcrioribus : caufaturque non cooftarc authentice dc allegatadeclara^ 

tiooe.. 

Quidquid dc hac opinione fit , pra certa habet Diana (/ ) , pracdi- 
Aam Tridentini facultatem competerc praelatis rcgularibus ctiam conven- 
tualibus ex BuUa Pii V. , cujus tenor apud Emmanueicm Rodrigucz cft 
{g)i Exponi Nobis nuper fecit Prior Provincialis Provinciae Hifpant^ FF^ 
PlracdicatQrum . . « £t tnfuper quia S. ConciUum Tridcntinum conceflit 
cpifcopfs, ut abfolvere poffint in foro animae feu confcientias ab omnibus 
pcccatis, & difpenfare ia irregularitatibus, prout feflT. 24. cap. 5,. habctur ; 
nc Prior Provincialis & fuperiores prajlati difti Ordinis , tam in dift* 
prQvincia , quam extra cam ubilibet in hac parte dcterioris conditionis ^ 
quam clerici aut f^culares «iftant, eifdem Priori 6c fupcrioribus prflelatis , 
Qt tdcm omnino poftint in fratres fibi fubditos quoad abfolvcndi & dif* 
fcnTandi hujufmodi , quam alias quafcumque facultates , perpetuo concedi^ 

WHS 



(a) Tom^ I. Infl. V. DH*penfatk). §. 4. 
( b ) Vidf PfllW' /r. 2f. AUn. Reg. cap* j . «. 
%€$• (c ) Trid. /. »4. r4^« ^* 
(d) Suar. /0. i. De Reli^^ iib. t^ tr. t. 



7 



(e) Sancbex. lib. t. de Matr. d> 2. n. la. 

(f) Liana y coordn -tcm. ?• tr. i. R» ft. 
ex P. 7. tr. 2. R. $. 

(g) Rodrig. tom. 1, q%Rsi' ^. €1. a. 9; 

Aa z 




i5S Ordinationks 

mj. (Jbf noto, indcpendentcr ab hoc pianoprivilegio deteriorcs forc cori^ 
ditionis fratres quam clericos, quippc carentcs facultatc> quam habent hi 
cx Tridentino. Igitur facultas Tridentini feamdiun fc non cxtchditUr ad 
fratres . Sed potelt dici dctcrioris fore conditionis indcpendenter a privile- 
gio , quia facultatcm habcrK- ^x Tridentino opinionibus involutam y cum 
cx priYilegio ccrta rcddatur. Sed videndum quatcnus obftct privilcgiohttic 
Conftitutio Grcgorij XIIL plurcs Pii V. CJonftimtioncs reducentis ad ter- 
minos }uris. Vide Ord* 185. Adnot. 2. 

Faailtas epifcopis a Tridentino concefta refpiciebat fine dubio pri-» 
mum cafus Bulla& Ccena^ , cum in codem dccreto nominetur etiam hacre^ 
£s. Sed quantum ad hos cafus inhibiri funt per pofteriorcm Bullas Coe- 
nsB prQmulgauoncm^ ut S. Congregatio apud Card. Petra (^) rcfpondit** 
& non cxtenditur ad cafus poft Tridentinnm k Siimmo Pontifice per no- 
vam legeia refervaios, ut approbame Grcgorio XIII. cadem Congrcgaiio 
rdipondit apud Gallemart in cit. Tridcntini loc. Confcqucnter fi qua^fa^ 
cultas rcgularibu& competit ratione cjus dccrcti , paritcr rcvocata.^ vcl re- 
formata centcri debet, quamvis facultatcs miffionariis Indiarum conceflac 
ea: revocaiiooe Immunc!; iint x ^^ DeclaratiQne Qemcntrs VIII. dc 

&L0 Ipco^ 

Scd notandum e regfone, mufta pofle epifcopos Indfarum jwe com- 
muni negata propter difficiiltatcm adeundi Pontificem . Qiiae eft fenicntia 
comxnunis apud Sanchcz {h). Et Ludovicus Lopez apud ipfum ncgans y 
Ca^tetur» Epifcopum in remotiftunis Indix partibu^ pofie in voto caftitatis 
difpenGirc cx gravi incontinentiae pcriculo. 

Eadcm rationc & do^lorum authorttate P;. Acofta^ ut ipfe narrat 
( c >> perfuafit Archicpifcopo Limaao , ut difpenfaret in fecundo gradu 
€X occulta fornicatione . Sed hoc aliis perfuade^ri non potuit , faltem- ad 
difpcnfandum pro foro externo . EVe quorum numero fuit Paraguajenfis 
-olim Epifcopus, ut ipfe teftatur litteris datis 15. Scpr. 1763., in quibus 
$it: jiqtii mehan pcdfdo pm fi>ro extemo difpenfo en fegundo grado, por^ 
quc el Sciior Palos. ias conccdja • Heio negado . El Sciior Pak>s tenia 
efpccial privilej^jio*, que obtuvo medfante avifo quc lc dio el Rci PhcKpe 
Y. para fu iblicitud , offrcciendole fii real mediacion , como la havia in- 
terpuefto para los Obifpos dc Garacas, Puerto Rico, y Pucbla de lot 
Angclcs, a quicncs fc les. concedia cfta facultad por vcfnte anos, coma*^ 
yo lo I18 folicitado: convencicndo cfto- inifma que fin ella no podemos 
difpcnfar en Indias \ 

( VIII ) Dictcefano refervaUr ^ Intellfge de ifs , qjuas Dio?cefano i Jm6 ,• 
a Pontifice , aut confuctudiiie rcferventur ; nam de iis qu« DioecdSanus: 
fibi rcfcrvat obft^t i. dcclaratfa Grcgorii XIII. in Epiftola Card. S. Six-- 
ti, de qua fit mcntio in Compcndio Communi Prfvii. Soc. (d): Hac de 
re ubi Congrcgatio accurate- egiflet ,- def nde a<l SSj> D. N^ retuliffet , il- 

lius 



I *^^^i*— .»*■—— »—^»*i*——^PiW—i— MW—^I^—— . M^p— .iV— *i^ 



(a) Petrsj tom. 3. ad C 18. Inno^: JV- \ Et lib- 2. ^. 40. 11.3. (c) xAcofla ^ U (. Z># 
fW. X9'. * I Proc. Jnd faL 

(b) Sanch' U %- De. Mf^trim* 4'9» nu^xt. kV. ^bfolutib.. 




APOSTOLlCiE. 1500. 1^6^. fS^ 

lius Sanftitas... cenfuit ex facultatibus per mare*magnum aliave privilc- 
gia regularibus conceira, fa6lam eis non effe poceftatem abfolvendija ca« 
fibus ilbi ab £pifcopo refervatis. 

Obftat 2. G>nltitutio Urbani VIII. 17. Nov. 1628. declarantis (^), 
quod per confirmationes privilegiorum , quas regulares a Sede Apoftolict 
poft S. C Tridentinum obtinuerunt , nequaquam revixerunt privilegia 
prius ab eodem Concilio, deinde S. Congregationis decretis fublata atque 
cxtin£la , n qua habebant abfolvendi a caubus ordinario loci refervatis» 
Ac proinde regulares nec intra nec-extra Italiam in vim privilegioijum 
aut confinnationum hujufinodi , quas hadenus obrinuerunt, vel deinceps 
obtinebunt, poftunt quemquam abfolvere a prasdidis cafibus... Ordinano 
loci refervatis: ac fi fecus egerint, abfolutioncs nullae fint & irrit^. Ob- 
ftat 3. decretum Alexandri VIL daiiuiantis inter alias hanc propofitio» 
nem num. 3.: Mendicanter poftunt abfolvere d cafibus Epifcopo refervatis^ 
non obtenta ad id Epifcoporum facnltate . 

Fuit qui damnationis iftum vitatum creder^t dicens Mendicantes 
non pofle abfolvere jure communi in cafibus Epifcopo refervatis-, bene 
tamen jure fpeciali • Sed poteftas quamcumque imagineris , fundabitiu' in 
privilegio , quod jus eft , non commune , fed fpeciale , feu lex privata , 
ut denniri folet. £>um ergo poteftatem negat Pontifex, negat poteftatem 
jure fpeciali competentem . Hoc tamen non tollit , quominus podit Poo- 
tifex jus fpeciale conferre abfolvendi ab iis quae fibi Epifcopus refervat^ 
^ valiturum dum fufficienter exprimatur , nec tantum conftet claufulis ge- 
neralibus. Accedit, quod declaratio Gregorii XIII., de qua nuper,quam 
verbis totidem auchenticam reddidit Ciemcns X. in Conft. Snpema^ om- 
nra privilegia excludit etiam non contenta in corpore juris, neque enim 
mare-magnum ibi continetur . Ergo excludit omnia jura fpecialia prxce- 
den tfa • Efliigia alia pracoccupata vide apud P. Viva (O- 

De Bulla Clementis X. Matriti publicata anno 1672. inquit Torre» 
cilla (c), fupplicatum fuifle a R.egina Gubematrice, &ad fupplicationem 
tacuifle Pontificem. Sod inmodernis Faailtatibus , qux ad audiendas con* 
fefHones fcriptas in dies expediuntur per Epifcopos, illius inculcatur vigor 
& obfervantia . Et per fupplicationem non fufpendi executionem littera- 
lum , quas refcripta particularia non funt , fed dodrinam generalem con* 
tioent, eft dodrina Elodericii, quem vide {d) . 

(ix) Indnlgentia plenaria. Notare jubet R.odericius, Lcgatum Papxcon- 
cedcre pofle indulgentias etiam perpemas in terminis fuas-lcgationis, ficut« 
ftatuta facere poteft ex cap. fin. De off. leg. Neque numerum dierum illis, 
^Oe prsfixum ficut aliis ecclefiarum prsiatis. Quidquid de hoc fit atten-. 
}^ jurc communi ; fi Legatus aliquis indulgeatiam ut hlc plenariam fic 
J^bilaoim concedat, credi par eft id facere ex conceflione fpeciali, fi or- 
^tDaria illi jurifdidio non fuppetat . Ex facultatibus Nuntiaturse Colonien* 

» . fls 



^mm* 



(a) oipud 7. B. Phtoni.XC. ad Confef. I (c) Torresillay tom. ». ConfuU. tr. t.p» 
t dte 17. yov. i6%t, I ^. «. 97* paj^. 32. 

(b) FivSf ad prop. i». sAl* VIL a n. j.\ (d) Roder. t3m.%*,S^Reg.q>6.art0T. 



IpH ORDlNATlONfiSl 

& ab Innocentio XI. !• Oftobr.. 1680. conceflis fequcntem rcfert P..La- 
croix i^a ) minus. Utam ^ quanx qtt» modo verlatur collata Cafdinali Pog* 
gio; Kuntius Apoftoliais, fubditis Nuntiaturas fu« potcft pro quoaimque 
bpere pio centum aut plurium dierum indulgcntias concederc, attamea 
minus iTemper quam annuQci . Pro templo vel capella poteft dare feptem 
annorum & feptem quadragenarum , ideft, fepties quadraginta dierum 
pro illis , qui CQnfeffi communicaverint , & in co oraverint de more ad 
mtentionem eccl^fi^ • Quodfi concedat pro eodem loco in duobus feftis. 
anniv durabunt: tatitum ad trienniiun : il in una fefto , ad feptennium. 
tantum: ficque. expirabunt , niCx prorogentHr *- 

(x) PortinncmU ., Dlud habet ift Indiis hujus. jubilapi gratia,, quod rc- 
fert P. Fuente Francifcanus (^b)i En ijjj^a 17. (k if*<jf<?. expidio bula. 
Gregorio XIII. paraque fe pueda ganar el jubileo de la Pbrtiuncula dcs- 
die la hora de prima del primer dia de Agofto, y rcleva de la obliga-^ 
cion de confeflar y comulgar para ganai:lo> en Ia5 Indias occidentales . Ci*^ 
(atque- Ledefmam. ( c ) ., 

F^cultatum hac ordinatione contentarum. , quatenus. ab, authoritate 
Nuntif dimanaiTe dicimtur , quo a^gpliores ills, funt , eo magis. defidero 
firmitatem. Si enim ex concordato^iunmi Ponti6cis & Regii CatholicL 
Nuntjus: Apoftolicus jus non. dicit in Indiis, ut fupra ajebat Villarroel. 
cum Splorzano, unde viih fortiri poflunt? Conjedura nuper circa indul-^ 
gentias. ex fafto. defmnpta, corrobprari poflct ufu. Sed dc ufu mihi noii. 
conftat. Nam quod fupra retulit Veracniz , aftws eflLunicus, & potuit. 
aliis niti privilegiis., 

Q R D I N A T I O LXXXV., - 

Anno 1555. I. J[ul.. 

PAulus. IV:. fupiplicante- Fr.. Clemente- Monelia* Ordinis S.. Francifci Mi^ 
niftro Generali, omnia anteceflbrum: privilegia confirmavit, ac om- 
nia revocata reftauravit , ac denup. conceffit ex certa fcientia. & dc ple- 
riitudinc poteftatis • Ac pracepir ^. ut omnia privilegia , & omnia in cis. 
cont^nta eflent in partem. favorabiliorem interpretanda . R.eIigiofos, eximit 
k folutione ( i ) quartae funeralium ., Exprefsi derogat Qementfnac Religiqfi 
(11)5. De Privilegiisy 6c. Regulis (iii) Cancella^ iae . Adimit in, non-obftan- 
tiis omnem, fiqua fit, cujufcumque privjlegii reftridionem ., Ajunt {xpt: 
citati rcgulares Mexicani , extare originalem Mcxici in conventu S. Fran- 
ctfci • Unde fufpicor , quanquam ex data epitome. non conftat , ex^editanx. 
tSk ordin^tioneoi pro. Indiis . 









• (a) Lacroix, ^suefl- i«i. Ve Indulg* n. ijai. (b) Fuente y Succef. Pmtif' Grej^. XIU* 
n. M. p. J43. ic) Lede/ma^ J)e Ter$$o OnU fol. 24^ 



ApOSTOLlCi£. jyoo. Ijdj. Ipf 

ADKOTATIONES. 

(I) ^ folHticne quartdt. Cum lioc privilcgium «ovem t>mnino amiis aft* 
Xf confirmationem Tridentini concdTum fit , parum fe folo prodeflet , 
xum decretum iit ibi, IJf qnibUfcumque X^) in locis jam ante 4mnos qua- 
draginta quarta, qus funeralium dicitur, Cathedrali, aut Parochiali Ec- 
cUCix folita eflet perfolvi , ac poftea fuerit ex quocumque priviiegio con- 
cefla , cadem Cathedrali , ^ut Parochiali Ecclc&x jferfohatitr . Noa ob- 
fianiibus, &c. 

Sed pofl Concilium Tridentinum idem prlvil^lum renovatum eft ^ 
nominatim pro Societate a Grcgorio XIII. per Conft. Pdftordlisj anno 
1578. Et judice ^olorzano (^) Excedent Indiarum prselati, ii ab eccleiiis 
religioforum etiam dodrinariorum fuas dicecefis eandem quartam exigere 
velint • Quia omnes, inquit, rehgiones privilegium exemptionis habent m 
in Indiis obiervari juflum . Privikgio favet Jus Indicum < c ) , ubi Archie- 
piicopiv, & Epifcopi admonentur , j^ue no xobren de los curas do&rinerof 
1a quarta funeral 7 de oblaciones que en algunas partes han oeoftumbra'^ 
do Uevar fuera de los cafos en que difpone el derecho , y hai cciftiunbri 
kgitimamente prefcrita. Idque dubio <aret , fi lexio. tit. 18. lib. 1. ejuf- 
dem Juris fervetur, qua dicitur: Se deben conCortmr ( los curas y doftri- 
neros ) con la coftumbre . . . . no llevando derechos a los Indios por los 
cafamientos, entierrosy &jc. Si enim do&rinarii nihii jurium funeralium 
percipiant , quartAm ^ quse '^jurium horum pars eft,foIvere non debent. 

«Solorzanus loc. cit. nullum "^rscfentis argumenti prlvilegium refeft 

prater concefliun a Pio V. CotAh. Etji mendicantium ^ ({\xam affirmat ef- 

fe revalidatam a Xiregorio XIIL^l>e revocatione conftat ab hoc Pontifice 

fafta per Conft. In tanta, 3. Kal. Maii 1573. T)e revalidatione fides frt 

penes Solorzanum, nifi typorum 'fon^ fit error. Fortafse loquitur de n- 

validatione, non totius pian» Conftiturionis Etji mendicantium ^ qua plu- 

ra alia continemur privilegia Mendicamium , fed de revalidatione illius 

quoad eam partem qua continetur praefens circa quart^m fiineralem pri- 

vilcgium renovaium -k Gregorio XIII. in Conft. Pafloralis , & ufu muni- 

tttm. 

( II ) Clementinflc Religiofi • Nempe derogatur popes ea , quae juris ec- 

, defiaftiCi funt, nam plura contin^t ea Clementina de jure naturali ^ ut 

cft inhibitio ne religiofi prselatis in fermonibus detrahant, ne retrahant 

^aicos ab ecclefinrum fuarum feu parochiarum frequentatione & acceflii , 

pe indulgentias pronuntient indifcretas , ne cum conficiendis teftamentis 

^t}terfint, ne a reftitutionibus debitis, aut a legatis ecclefiis matdcibus ia- 

^tendis quemquam retrahant , ne legata vel debita fibi , aut fingularis Or- 

^*nis fratribus aut conventibus fieri prccurent in praejudicium aliorum , 

ne 



<a) Tfid. feff, -x^rcap. -^i- De ^eform, (b) Solorx.. t. ». De Ind. ^ur. lib. l- cap. %u 
'*•**. »j. (c) Lib. I. /.13. /. ij. Rec. Ind. 



1 



191 O R D I N A T I O N B S' 

rie ecclefiailicas perfonas fuam contra eos juftitiam profequente^ vexarc 
praefumant. 

Quas vero in eadem Clementina funt derogabiiia quippe de jure ec-. 
clefiaflico, funt illa, ut*religio(i qui clericis aut lalcis facramenta un£lio- 
nis extremx, vel eucharifiias miniilrare, matrimoniave folemnizare, non 
habita paroeciah*s presbyteri licentia fpeciali, aut qui excommunicatos i 
canone vel fententia per ftatuta provincialia aut fynodalia promulgatis 
abfolvere prxfumpferint, excommunicationis incurrant fententiam ipfo fa^- 
Ho per Sedem Apoftolicam duntaxat abfolvendi. Ejufmodi vero Ctemen-- 
tins derogatur^ quatenus neceflarium fit ad ufiun privilegiorum canoni- 
ce conceflbnim, & vigentium. 

(lli) HegHlis Canc^UarU. Hac expreffa derogatione opus erat, ut Rc- 
gulis Cancellarix derogatum eflet, cum illarum Kegida 71. fit in publi- 
catis per Clementem XII. (^): Quod Reguh's Cancellarias nunquam cen* 
featur derogatum in quibufcumque conftitutionibus, litteris, brevibus, m- 
dultis, & aliis ordinationibus apoftoh*cis, etiam motu proprio, & ex cer* 
ta icientia emanatis, per quscumque vctrba & decreta derogatoria, irri- 
tantia, univerfalia, 6c ampliftima, & claufulas quantumvis efficaci(&mas , 
nifi fa£la fuerit de illis exprefla mentio . 

O R D I N A T I O LXXXVI. 

Anno 1555. - 

IDem Paulus IV. ad inftantiam Magiftri Generalis Ordinis ^rxAicato* 
rum omnia prasdeccflbrum privilegia denu6 conceflit , verbifquc ara- 
pliflimis communicavit omnia aliis oi^inibus concefla , & confirmavit y 
non tantiim pontificia, fed regalia. Ita laudati ELegulares Mexicani tc^ 
ftantes extare breve typ/s eJitum inter privilegia Praedicatorumr Unde in* 
ferunt, privilegia quaBdam a Regibus Catholicis pro Novo Orbe in fevo- 
rem regularium concefla, per praefentem confirmationcm devenifle ex rc* 
galibus (i) regah*a fimul & pontificia. Nominatim, ajunt, quodPrinccps 
Joanna pro Rege Gubernatrix Vallifoleti conceflit anno 1557. (Il)) nc 
quid innovaretur clericos in doftrinis pro religiofis inftituendo,-& ncpro- 
hiberentur religiofi facramentorum adminiftratione : & ut monafteria fic- 
rent (iii) cum prorcgis venia, nullo epifcoporum requifito confenfu: & 
iie clerici vifitatores ( iv ) adirent Indorum oppida : & quod a EUge an- 
too 1559- decretum eft, ne dc religiofis f«culares (v) magiftratus puWi- 
cis aiit fecretis informationibus darent operam , & quod a Regia Mexici 
cancellaria ordinatiim eft anno 1570., ut clerici & regulares in fuoquit 
que diftriftu eflent facramentorum miniftri. H«c, inquiunt, omftia per 
praefentejn ordinationem jam funt privilegia pontificia & apoftolica . Quodfi 
de hujufmodi privilegiis dubium aliquod emergat, vult Pontifex in eodcm 
brevi, ut in partem favQrabiliorem dirimatur , omnibus ablata aliter in* 

tcr- 



i^ 



(a) BuIUr. Rom* tom. is* C. i. 



ApOSTOLlt/B. 1500. 1563, 193. 

terpretandi ffcultate. Derbgatquc cxpfefse, ut in prscedcnte, Qementi- 
nx Religiofi^ & Cancdlarias Regulis ^ ubiicatis & pitblicandis • Ac tandem 
rcligrofos eximit a folutione decimanim (vi) & cxaftionum . Huculquc 
nominati Regularcs apud Fr. /oannem Baptiftam in Advertentiit proC^ 
feffafiis hdomms • 



» V 



I ■ , , ■» ■ J 



A P N T AT 10 N E S. 



(l) Devenijje ajhftolica. Qiiidni etiam devcnerit- cx regali rcgalis Cmul 
& apoftolica revocatio horum privilegiorum k Regc decreta ? Prarfertim 
ciun * juxta doftores -alibf (i) citatos, & quos pratepca citat lU. Villar- 
rocl (i), Rex Catholiciis in Indiis Legati Apoftolici titulo inveftitus fit. 
Scd & dirf)ito, an qualifaunque confirmatio Pontificis fatis fit , ut privi-^ 
Icgia rcgalia dey^iant pomincia , Et Diana quidem (r) notarc jubet , 
Sfatuta .Rclfgionis HierofoIymitanaB fiiiflfe confinnata a Papa , & ideo di- 
t\ ftatiita papah'a , proiK k pluribus Kotx decifionibus confirmat Beltra^ 
minus.... Undc dixit Hunius, quod ftatum a Principc cotifirmatum di« 
citiir lex Prifkipis. . • r 

Similitfer' Pafeuciius J. C Pignatelli abbreviator (d) ait tCmflitktio» 
tei" SocietatisfuW ita confirmatae ^ Sedc Apoftolica , ut Sacra Rota ex« 
prefse deddcHt in Romana Legati coram Burato decif. 245., & in 4. 
r. Recerit'.. per Farinacium, par. z. decif. 477. num. 2., conftitutiones 
Societatis cfle contlittitjones papales, & tales cenfendas eje. Potcft finc 
dnbio Pontifex apoftohca authoritatc mimire & qualificarc leges Princi- 
pnm , & ftatuta quacvis , prsefertim ea quac dc rc ecclcfiaftica funt ; ficut 
poteft faecularJs Princeps aliquam apoftolicam conftitutiortem tanquam rc* 
gni legcm admitterc , & de faAo admifta eft; fed fpccialis illa qualitas 
fcu qualificatio expreflius erat fignificanda: maximc tum poflit vera eflc 
approbatio & confirmatio , quin a fibi ingenita & propria qualitate fiatu* 
tum extrahatur, hoc fohini quod ratum habeatur k Pontificc. 

Statuta Synodi Provincialis a Pontifice xonfirmata ligarc chriftianos 
omncs, docuit Thomas Hurrado. Sed hoc, inquit Haroldus (^), facil^ 
wgavcrit quis , quia Pontifex confirmat (lat«tum pro dcterrainata pror 
Wncia : quod eft confirmarc qualitatem 8c vim ftatuti provincialis , non 
illud rcddere uriiverfale . Ex quo 'videtiu' , non quamvis confirmationem 
Pontificis reddere pontificium ftamtimi quod confirmatur. Confirmatio y\n- 
quit Fagnan (/), nifi aliud in litteris fitexpreffum, dat robur, fed non 
wcndit stdnm confirmatttm . Quod ibi multo textu folidarc pcrgit • Vidc 
Ord. 178. Adnot. 2. 

(n) Nequid innovetur. Id ipfum Juri Indico infertum eft (5): Afanda^ 
^ , quc por ahora , y mientras^ Hos no mandiremos otra cofa , qticden 

las 



(a) Stipra Ord. X. uAdnot. 6. 

(b) Viliarr. P. i. Gob. Ecci» ^. i. mrt.t. 

(c) Diana coord. rom. 7»tr.2.R. tm. nu.z%. 

(d) Pafcucc. ix P^nat. tom. 7. C. M. 



(c) Harold. InNotii ad Concii.Lim. V. Ne 
tabacinn . ^if. ;• f. ^4. (f) Fagn. inC. Cno» 
num Aatuta, Le Conftit. n. 13. ^ feq, 

(g) L/>. 1. th. 15. /. >•• 'Rtcap' Ind. 

Bb 



194^ ORDINATiQNfiS 

la5 doftcuias y Qa continuen cn Ipf religiolos como Wla ^{loca,, y pq 
ninguna via fe inn6vc m efia parU. S^ prodiit j^iri poft pontificiaai Of 
dinationcm > 4c qua infra ^imio J75i. 8. Nof. i^cgia fcl^^^dMl^ ^UUi i 
Fcbr. 175 3.* 9 p^ quam c^ifs^ici rcl^ipiis in do^^ip^arum adminiftra^tio^ 
fuccederc jubentur, per aliam 23. Jun. 1757. cxpiicata. \fi h^ poilrei^ 
^uinquc modificationes adhibenmr. j< Ne uUa parochia, (ivc Indonia 
doftrina, ut appcllant, a rcgularibus adminiftrata fiipculari clcrico trada 
tur, quandiu rcipfa non vacaverit. Ac tunc difpiciat Prorex cum Pnda 
to Dioecefano , an utilis futurra (it provifio iaKiilari iada , attcnta majo 
ri idoneitate , locorum afperitate , & parochiarum diftantia , ac jnBCipu 
idiomatum peritia. 2. Ut fingulis Ordinibus in quaque pcovincia una vc 
ahera parochia cx pinguioribus refcrvctur , & illac infupcr quibur anoca 
iimt convenms pro congr<^gandis fratribus, & prseparandis qui ad miil^ 
ses vivas ddlinantur . Caycuit tamen nequa cx his modi6cationibus w 
cum habe^t in parochiis jam a faccularibus poflcflis . 3 • Ut fuus rcgului 
bus fervetur convemus cum fuis redditibus ^ bonis , & utenfilibus in ^VQ 
chia in qua fbrmatus fit , & cum celigiofis pcrmafientis incolatus noi 
minus oikoi quanquam a parochise cura, cum vacaverit, reiaovendi funt 
traditis rebus & oinamentis ad parochiam judicio coQCprde Prorcgis t 
Praclaci pertinentibus attenta benefadorum voluntate • Quas omnia nqi 
ftrido rigore contra relipjofos interpretanda funt , (ed habit^ ratione fim 
dorum, vel eleemofynarum , quibus conventus iiiiftentaLur. 4. Nk; qj^dinc 
allegare poffmt prseleutes relblutiones ad afErmandiun jus aliquod iibi Aqg 
pctcrc. ad parochias: & eifdem aira detur non phires admittcndi candi 
datds, quam qui ncccirarii funt pro confervanda difciplina regulari>^^ 
fuHicicndis miflionibus receptui fii no dato fratribus a do&rinarum CW 
dimotis. 5. Ut poiTit Indianun Senatus cognofcere de caufis occuiBeiUii 
bus, & qusB deinceps poifint occurrcrC) ita ut nullam admittat intqrgeJ 
lationem eo tendentcm, ut hx declarationes eifcdu careant. 

( III ) Cum Proregis venia , nullo Epifcoporum reguifito canfenfu . HoC d 
xam regale decretum rcformatum mox cil ^ &excaufisvidendis apud SokM 
zanum (^) reda^um ieid terminos legis i. tit. 3. lib. 1. Recop. IikL 
Mandamofj quc fe edifiquen y timden monailerios de religiofos • • » cqi 
calidad de quc antes de edificar fe nos d8 cuenta y pida licencia... coi 
el pareccr y licencia del Prelado Diocefano confornie al S. Concilio d 
Trento. Et qiiod in G>nciIio Tridentino prsefcrrbitur ^ eil (A): He.M ci 
tero iimilia loca erigantiu: fme Epifcopi in cujus dioecefi crigenda funt ll- 
ccntia prius ohtenta . Ncque Proregis venia jam fiiificit , fed a &cg& ii 
Indiarum Senatu petenda » ut in eadem lege decernitur , & nputunq d 
iupra Ord. 22. 

Refcrt SolorzanuS) Novas HifpanisB pra^latos intefpellaire de fcbcdn 
Ist rcgias executione , qua continetur facultas erigendi monaileria non rc- 

qui- 



mm 



Eg§aUr> 



Apost6lic>e. 1500. 1563. ip5 

qui{ito Epifcoporum confenfu , fed prodiifle in jndicio contradiftorio con- 
nrmationem 9. Aug. J561., & non obftantibus pofterioribus decretis Clc- 
mentis YIII- 3 GregoriiXV. , & Urbani VIII. relatis a Barbofa (^), Re- 
■giis Miniftris cOfe privative delatura fundationes id genus permittendi & 
apptobandi negotiuin , Regio Senatiii deinceps Tefcrvatiim * (^od difficul- 
tate ckret ftafttibus privilegiis a Pontifice , fire regularibiis , five Regi Ca- 
tholico conceflis, nam Epifcoporum confenfum fuppkt licentia PoritificJs., 
'qui Epifcopus Epifcoporum cft, ut tradit Barbofa (i)^ Torrecilla <c) , 
;& Pignatelli (d). . , 

'(iv) A> clerici vifitatores . Jam etiam clerici pofliint efle vifitatdt^ re- 
gnlarium regentiiim dodrinas juxta iegcria 1%. tit. 15. lib. i. Recop. Ind. 
Eftando aflentado jpor derechb, y declarado por la Congreg^cion de ££• 
Cardcnales del Cftncilio dc Trento, que los curas rcligiofos . deben fcr vr- 
'fitados cn todas ks cofas quc (ontnofficioofficiando ..... esnueftra volun* 
tad que los Arzobifpos y Obifpos de las Indias puedan vifitar a los di- 
*'d)os doftrineros en lo tocante al officio dc curas.... iendo a las vifiras 
^r fus perfonas, 6 las quc para ello a fii fatisfaccioii y cleccion embia^ 
^m. Poft hanc legcm latam & rccopilatam interceflum cft k regularlbus, 
fid rejeaa eft interceflio per fchcdulam, ile qua fupra Ord. 37. Adnot.8. 

(v) Afe feciilarei magiftratui . Dc hoc argumcnto cxtat lex 73* tit. 

14. lib. I. Kecop. Ind. , ubi dicitur: Mandamos k los Prefidentcs, Au- 

dtcncias, Governadores ^ y otras Jufticias dc nueftras Indias, quc no ha- 

^ah informationes publicas contra ningun rcligiofb dc los que cn aqudl^ 

|i'ftes eftuvieren , falvo quando el calo fuefle publico y cfcandalofo y fo- 

lo para effcfto de informarnos , que cnronces pcrmitimos quc las pucdan 

haccr fecretamente , y rcqucrir al Provincial 6 Prelado , cn cuia provin- 

cia 'cftuvfcre cl religiofo paraque le caftigue , y no lo haciendo dc ma- 

i^era qlic fatisfaga ,- embien a nueftro Confejo de las Indias la informa- 

cion que huvicrcn hccho^ paraquc provea lo que convenga y iea juflicia. 

Non folum ad informahdum Regem > fcd ut praelato regulari faftam 

informationem praefcntct > illam pofle conficere Judicem f2.cularcm , docet 

Soufa aptid Dianam (e)^ quando non eft aditu^ ad praslatum cccicfiafti- 

cum , qui jiu^idici poflit fe informare de fado criminali , & in co conti» 

'nuatur , & 'cft periculum in mora . Qiiibus conditionibus eandcm fentcn- 

tiam tcnet Riccius apud laudatiun Dianam (/). Quod fi cafus talis fit^ 

*Ut ad propriam vel alterius innoccntis interfit rcm, nofl folum informa- 

tlo , fcd cajitura licet , non foluih laYco magiftratui , fcd homini privata, 

ilujiHiiodo dcfcnfio neccflaria non fit prstcxtus, fdi vcra xraufa. 'Nequc 

cafus Ut pntat Diana cft mctaphyficus . 



. ' (z)'Barbof. RifmisSadTrtd. c. $./, »5^1.3^. 

(b) Ba^h/.P. i.De Pa.-lBp. iAlleg. i$.n.i. 

(c) Torrecitta^ T0m. i. C\>ftfult. tr. I. c. 



■■ ■ .«1— — ■ — ^^— — — — ^i^— ■— ^>^ 

(d^ Pignatettft tom. 1. C. 179. 

(e) Diana coord. tom.^9. tr. %.^K.^42. 

(f) Diana, l.c. Refyt. S^. 

Bb 2 



79^ Ordinationes 



u 



O R D I N A H O LXXXVII. 

T Indi del Cuzco libcri fint a folutione decimarum . Refert P. AHo^ 
za^ (^)> cujus verba funt: Indi Cuzquenfe^ 6c omnes qui ad Cuz- 
^uenfem Epifcopatum fpedtant, ut Guamangcnfes & alii privilegiiun ha-^ 
b^nt apoftolicum, per quod liberi funt a folutione decimarum & pximx- 
•tiarum . Hifparii vero, qui inter eos habitant, non gaiuieot hoc privilc^ 
gioS^tiamli iilorum ieminent terras. Eandem cxemptioncm favcrc Are* 
quipQniibu& Jndis in locis ab Epilcopatu Cuzqucnfi difmembratis ,. tradil 
Solorzanus (^); qul tamen id non ad privilcgium apoHolicimi ut Alloza , 
fcd ad confuetudinem refert . Confuetudo vero omnibus fcre Indis favet « 
nec tantum Cuzqucnfibus > ut idcm Solorzanus fcribit (c): Efla ^jquapco 
fe piiedc confiderar en ordcn a que dcben diczmar y diczmen los Indios» 
Pero fin qmbargo la contraria opinion, es mafcierta, y efta por ahora 
iccibida en pradica en cafi todas las proviocias de Indias, teniendo por 
jxus acertado gobierno rclevarlcs cn todo de efta carga , 6 por lo menos 
mie ie haia de cobrar y fe cobrc dc ciios con mucha moderacion • Con- 
foetudinis feu praxis hlc affertas obfcrvatio pr^fcribitur lcg. 13. tit. i6«. 
lib. 1* Juris Ind. 

Rc ^tamcn vera Indf , qui five apoftoh'ca pnvilegro , {Ivc confuetudi- 
Ȥ dicuntiu" excmpti a dccimando, nonnihil crogant omncs ad miniftro- 
rupi altaris fufteniationem ; quod fumma dccimarum cft . Pliilippini cer- 
tam taxam norainc decimarum & tri^iui {imul pcndunt , ut teflatur Mu- 
rillo (c/), Id. qupd ctiam» pro Peruanis a Prorcgc Tokto ftatutum eft • 
Et ia Tucumania, quae Peruvii pars eft, ubi Indi commendati pro regia 
tributo vcl tajca commcndarariis pendunt quinque odircgalia, ex hiscom.- 
mcndatarii parocho repcndunt pro fingulis Indis rcgalia duodccim pro 
fynodo ut appcllant. Sed difficuitas exigcndi argcntum ffcu pccuniam fe- 
.citi, ut & taxa & fynodus. ad fcrvitium quoddam pcrfonale paflim rcda- 
cla fint . , 

Guaranii praster tributum ex quo deducihir congrua parochoriun fu- 
ilentatio, cenium; oftircgalia nomine decimarum cx Rcgis Fcrdinandi Sex- 
ti pr^fcripto crogare jufli fiint pro fingulis oppidis: QjjaB Rex piiflimus. 
Dovis Ecdudionibiis promovcndis pro tcmporc confignari fecit . Univcrfim 
taxae Indorum commendatari is confignandac is eft finis primarius, ut do- 
$trinariust & dofirina detur, ut tradit Acofta (e) & Pinclus (/) , & ia 
Jare Lidico notiun eft, ur rc<ae difierit loccit. Solorzanus :. Za j«tf 7?, y 
tengo por mui digno de advcrtcncia es, que todo aquelio que en cfl^ 
Iglefia (dc Lima) , y en otras fe cobrare de los Indios por via de dicz- 
mo, fe les ha dc rebajar de lo que para cl mifmo cffefto fc lcscargoen 
las-^taffas, aunquc a titulo dc tributo. 



{z,) udlloiay V. Indi Peruani. 5.. 2. ^. 15. | (d) Murillo ^ CMr/.C^m^ lib. i. n. i«i.. 

{Vy Solorx.. ifb- 1. PoL r. 23;. 1 (e) ^Ac^a ^ lib^ 5. c«p. ". 

(c) S&iart:^ iB. cmfi. ix. l (f) Pincl* Confirm. Rpjzi. P. i^.cap., ijg^ 



APOSTOLICiE. J500. 15^3. .Jp7 

O R D I N A T I O LXXXVIII. 

PAuIus IV. ccncedit Francircanis, ut poflcnt omnia facramenta mim- 
ftrare omnibus Indis . Refert Fr. Joanncs Baptifta apud Avendanb 
('4). Et qiiia non excipit dienx Rcfurredionis , fequitur (ait) id ctiam 
eo 6\t, pofte etiam Indis in Hifpanorum oppidis commorantibus . Notat 
Avcndano, efle conceflliin vivae vocis oraculo, fed Gard. Alexandrini , qui 
deinceps fuit Supimus Pontifex Pius V. attcftatione firmato . Quo adjua- 
fto cft qui credat, viv» vocis oraculum ^ revocatione fequentiura Ponti- 
ficum prasfervari . Quia dum aliquis Pontifex atteftationem a fe Cardina- 
le fadam potens non retra^at, eo ipfo prsefumitur eam cum privilegio 
ratificare, & authoritate neceffaria folidare, he in pofterum generali revo- 
catione comprehendatur . Ratio verc frivola , Ex quo enim Pontifex ali- 
quis m minoribus agens conceftionem aliquam atteftatus fit, non cpnfici* 
tur quod ratam h^bere velit . £t quanvis aIiqi\ando voluiffet non revoca- 
ri, ea voluntate non conftringitur idem, nedum fucceffores , xie unquam 
revocarc velint prius conceffa . Certe Urbanus VIII. revoqavit privilegia a 
femet non tantum acteftatione firmata, fed priusin fuo conceffa pontifi- 
catu, ut ex Conftitutione ipfa oraculorum revocatoria patet ibi: P^r prac- 
deceffores noftros ac per nos vivx vocis oraculo, & S. R. E. Cardinalium 
manu firmata . . . revocamHs. Concidit igitur prajfens Pauli IV. privile- 
gium, nifi aliter fulciatur. $ed nec dies ^efurredionis comprehendi poteft; 
ixk concefllone indcfinita, nempc parochialitatis caufS. 

O R D I N A T I O LXXXIX. 

EX Pauli IV. fententia in Concilio Limano omnia matrimonia cum 
forore , noverca , matre , filia , nepte , aut avia , nempe Indorum an- 
te baptifmum contrafta, irrita fieri decretum effe, refert P. Acofta (A). 
Sed \i(it fupra Ord. 78. Adnot. 4. ad objeft. 12. §. IV. 

ORDINATIO XG 

Anno J558. 

HOc anno collocat author Geographise Sacr» apud Chiquetium ereftio- 
ncm Archiepifcopatus Goani exafto jure Funicalenfis fcu Funchalen- 
fis Metropolitani ; ereftionem etiam comprovincialium Epifcopatuum Coc- 
cinenfis, & Malacen^is, nam Meliapureniem differt adannum j^yo.^Ma- 
caonenfem ad annum 1576., Cranganorenfem ad annum J6op. ,.quem 
fub Goano relinquit , cum anno 1607. fit cle\&atus in Archicpifcopatum , 
fine fuffraganeis quidem. Barbofa vult (c),,Archiepifcopum Goanumln- 

dia- 

(a) sAvend.Tbefaur. Ind.tit. ti^cap. 10. (b) sAcofta^ Ub. 6. cap, n. (c) Barhof. tom. 
». De Pot. Ep. cap. 7. pa^. 53- 



i^tS Okdinationes 

diarum Priniatem antehac inflitiitum efTe a Paulo Tertio, datis in Sai 
•fraganeos Coccinenfi,. Malacenii, MacaQnenfi > Nangafachenli , Malahanenr 
fi in regno de Mahos^ 6c Meliapurenfi, ex quibus Nangaiachenfis feu J» 
pQn'cu;$ fit Manil^ fuffiraganeus in cit. Geographia. \ 

P. Qrlaiulinus (^) ait, d Paitlo Tertio conflitutam Go^ Sedem , 
ied Epifcopalem: in qua primiis federic IIL Alburc^uerquc ex Familia Se 
raphica, in cujus manibus. Apoflolus Indiarum anno 1542. apollolictim 
iiiifrionis fic Quntraturas fus diploma djtpofuit; nan; IIL Baqueiro ex c^ 
iSelii famiUa, quem Fn Antonius Dtansk {b) primum Goa& federe fecu^ib 
Orlaiidina dicitur • Epifcopu3^ annularis ab Archiepifcopo Fuiiicaleiiit ii 
Indiam drlegatus. Hoc tamea noa totlit^ quia ah eodem PomiBce Seitte, 
*quafli, ipfe conflimerat, elevaretufK 

Idem. OrUndinus (c) refert> anao 1559* dcftinatun* effr Goas Ar- 
•chiepifcopum \ Coccino>^ & Maiaca^ Epifcopos^ qui ad iEihiopiat Patriiur* 
cham pdhtiBcium detujere diploma y, quo Goana ef commeniahatur Eccle- 
fia y, dum, pervenircc Archiepifcopus . Sed fortc> raiiTi funt Epifcopi & Afr 
chiepifcoplis aliqiiaddiu poftquam erigerentiu' ecciefix ;. ham? & erefta par 
Pium. V.. Ecclefia Tucunianenfi anno 1570.,. nondum excefferac cx. HK 
panda Epifcopus, qui ereftionem- opere perfecit; ut cide- infra Ord.. 127 

*Circa Goani Antiilitis primatum prster Barbolas di&um,. de^ quomi- 
^r,/tcfcrt Moreri IIL Alcxium Menefles (rf)> qui ;id finem hujus faBCtt' 
li Qozsi fedit, cootendifle pcr iEtliiopiam Africa meditexraneam jiis dide- 
^ y nehipe titukx Indicanenfis Primatii?. Concurrcntia. veroJurilHidiAifl 
Goana? & Manilenfis ii> Japoniam & Sinas , cujus in earum parrium htf 
ipria Qonnulla. monumema flant, refcrri aequo jurc poteft in jusmetropce 
iiticuni ,, tSc in primatiaie .. 

O R D I H A. T I Q XCL. 

AD Pauli IV., tempus; refereridum videtur privilegium , quod IIL Qgi- 
tenfis Epifcopus fic- exponit^ (r) Los ProvinciaUs de la Orden dc & 
Domingo en las provincias de S. Juan Bautifta dc Lima , S. Vicente de 
Qiiapa y Santiaga de Niieva Efpana , S. Anronino. en el Nueva Rripo , 
de Santacruz en la I^la de S.. Domingo,, y Santa Catalina en QuitO: 
tienen privilegio para abfolver y difpenfar en los dias de Santo Domingo, 
S^nto Thomas de^ Aquino, S. Vicente Fccrer, y. Santa CataUna d^ Senai 
todas las^ irreguiaridades > excepto la del homicidio voluntario y la dc. -iL 
IsigttjAiidad .. £s ampiiffima conceflion^ cuias palabras foa eflas. . ^uod in 
df3>us pileefatis Ptiores Provinciales^ ioeifdem partibus pro tempore exift^ 
te$: ^uofcumque irregulares (non tamen illigitime natos & volumarios ho^ 
iK^iddas) ab hujufmodi irregularitate abfblvere, fecumque poflint & vtk- 
ftht defuper difpenfare, plenam fic liberam concedimus facultatem. Efhi 

bula 

(a) QtiMMd.. l\ 1« Hifl' Soc* y. 5* ^* ^9^ V (^l) Mortfi , Vitho Abifinie., 
\^^DaiMythTon.tfanctfc.?.\.lib.x^ap.%i.\ (c) Momtn. lib. s- tr. 1. //S. w,. 
(c) Or/and* loc cit> n» i\t. L 



A?OSTOLlQA. 1500. 15^3. 199 

bula (c mand6 rccoger por el Tribunal rupremo de la Inquificiofi , f de 
hccho embio un traslado de ella k ETpafia, iiendp Q>nimiflrario de la 
Cruzada en el Peru el 111. D. Feliciano dc Vegaadode ft$io. Finalmente 
d ^node 1624. fe volvio otra v<ez a tratar de e(la bula en d Tribunal de U 
i^tmfL^^ , y <Pj<;ontntdiaorip Juicio falio ,que Ips dichos Prorinciales , y fuc^- 
fprefuf^ 4^eft^-lu]Ia li{>re2peate iin perjuiciode la expedicion de las bulas'. 
4fiiu$i^^re^qi|ea<;excadeefte en elPeru, d en virtuddecl 

k podfa. d|{{^i^ar en la bigamia , f coqf^ltados 4os do^prqs y maeftro$^ 
de i^s ccligjpn^s , irefpondieron que ii podian « Y de ^fte parecer c^ cL 
Pp^jqfr j^eliciano de Vega, el qu^l dice: J^ pluribus caHbus iicpius pra&i^ 
^ajiip^ ell in his prpKincirs ^ 7 lo ,prue ba con ^quel principio gqner^l , 
Sxfepiso, firmat t^egoja in vimtrariii^ . • • • En quaiico a laiimonia ^iigo, 
tpe no fe pue^e iiabiJitar al fimoniaco en vil-tud <le efte ^ riyilegio ^ pa- 
tiifffi puiMJa. qbtener ^l ben^cio adquirido <:on precio. La razon es,ppr*, 
^ ^n. eft^ bula fe dSi ppteftid para abfolver y difpenfar if regQlarid^d ^ y 
efta irihabliidad para^ obtener el bencficio mal adquirido no es irregulari- . 
4aci;) fino peqa que pone el derecho en <aftigo del .peccadp > como tlicc 
S^arcz (4) Fuera^ie <]uc hai detlaraciones djC Cardenales, ouc traeSna» 
xa , -ea quc diccn , que aon los Qbifpc». np pucdcn Jiacerdfta; habilitaipiQa 
QoaU poteftad gencr^l que tienen por el G>ncilio'de Trepto ib) para 
(odas las iArcgularidadcs y cafos «occi^tos , >que el quitar eita pena <mir^ 
fervAdo '-i U Jiil0 ^ffofioUca % 

In his^ cum loquatur authoi: Moritencgro de beneificio n}a}ea4;qu;',fitp,) 

k de b^nefiicia.to inhabili reddito vel dcclarato, minus eft dul^i|t]E|;.^ Pur. 

iHum tamcn cft^ -^ ladt beti^ia alfa fimoniace non acq()|fita Jfiifjf^ 

iimoQiacns pcr Epifcopum habilitari > vel deb^t ita inhabilis reputa- 

ri-, •^qiiin poffirtt illa, Tper Epifcopum conferri • P. Suaret loc. cit. 

ait , hoc cxcedere poteftatem Epifcopi ^ fi fuppotiatur Moi;ui^proptiu^ 

Pii V. inducentis hanc ^Geoam iifu vigere . Loquitiu" tje Motu^pro- 

^rio Cum primHm . edito i. Apr. iy65. iibi dicitur (c): t^i bene- 

iicium aut officium ecclefiafticum fimoniac^ adeptus fiierit > illis fit /ipfo 

iurc privatus . . . Et pcrpetuo fit inhabilis ad ea & quaecumque alia be- 

neficia ecclcfiaftica obtinenda . Scd Suarez ipfe cum Navarro, tum aiibi , 

mm loc. cit. 4ixerat , lia^c Conftirutioncm quantum ad hanc ^oenam iiy- 

babiiitatis ad aiia beneficia ipfo faAo contra^as non •effe ufu rcceptam ^ 

fcd opus eiffe fentemia crirriinis declaratoria . Idemque feiltit Lefllus apud 

Caftropalaum (r/) . Tacitque declaratio -S. Congrcgationis > cujus iverba 

dat hic amlior {e): Congregatio cenfuit, poiuifle ( Epifcopum ) abfoivere | 

& ad ordincs rehabiiitare 8c t>eneficia tam obtenta quam obtinenfia , fe4 

«OQ ad bencficia quibus per iimoniam privatus fuiflet )| Tci ad obtinend^ . 

OR 



■M I I ■! I >■ ■ I IM I I < 1 W^Ma^MvfiB 



(a) Suar.tom. i.DeRil.itb. \»c. Si. n. ii. | (d) Cajlrop.tem. i.tr.iT.D* i*P.t%. »f.7*r 

(b) Trid. /. ai. cap. 6. i& FnnB. ult. nutn. ^* 

(c) Bullar.Cberub. t^m.*. c. s^pai. ii«. i (e) C^op. loc» cit. 



lOO O' R DINATIONES 



<» 1 



ORDINATIO XCIL 

AD fnftantiam Philippi II. Rcgis Catholici ordinavit PIus IV., nc ul- 
lus. rehgiofus ex Indiis ad Hifp^niam tranrmitteret pecunia inflru£his' 
praBtcr neceflariam ad itcr , eamque fuperiori manifeftatam . Mentio fit in 
lege 91. t. 14. 1. I. Recop. Indiar. , iibi dicitur: Esnuejira ^lnntad^qac 
los dichos religiofos haian de manifeftar 7 manifeften el dinerd que tra» 
xeren . Y fi alguna perfona lo recibiere de ellos en confianza , fea conde^ 
' nado en la cantidad con el quatro tantq • . . En los puertos fe tenga 
gran cuenta y advertencia de no dejar venir 6 ningun religiofo dc otm . 
forma . Y fi alguno viniere y traxere oro 6 plata , nueftros Govcmado*^ 
res dc los puertos, Alcaldes majores, y officialcs dcla Real -Hacienda fc*' 
creften y hagan fecreftar lo que afli traxeren, y en los primeros navios 
embien ante Nos al Confejo de Indias razo^de lo que huvieren fecrefta- 
do, y de que religion era, paraque vifta fe provea lo que convenga , y 
hagan volver al religiofo a la parte de donde huviere falidb . Y porque 
la Santidad de Pio IV. de b. m. por fus letras apoftoh'cas dedasainftan* 
cia del Senor Rci Phelippe IL nucftro avvelo provejo, que ninguno* d6- 
los religiofos que- viniefle dc las Indias , pudiefle traer mas dinero . dcl 
que tuviefle neceflidad para fu viage, y eftc manifeftandolo afufupcrior, 
y fon muchos los inconvcnientes que ie figuen de que los reIigiofi>s fe 
embarazen en adquirir, ni tencr dineros, refpedo de que es ocafion de 
diftrahimiento , y relaxacion cn cl cumplimiento de fus inftitutos , y por 
otras caufas efpecificadas en el breve dc fu Santidad, a que no conviet 
ne dar lugar ; mandamos ik los Virreies , Audicncias , y Governadorcs , y 
demas Jufticias de nueftras Indias que procuren la publiqacion , guarda , f 
execucion de dichas letras apoftolicas en todas las xiudades villas , y 1U« 
gares de fus diflritos. Vide infra anno 1568. 28. Dcc. Ord. 122.; 

O R D I N A T I O XCIII. 

Anno 1560.. 

PIiis IV. fingulis epifcopatibus impofuit pro mcdia annata triginta du- ' 
catos & 'mediam unius partem. Ita Claudius Glemens in Tabulis 
Chronologicis Indiarum Decade 8. De reliquis Indiarum bencficiis id ju- 
ris non exigitur, tum quia nullius collator eft pontifex,^ tum quia cano- 
nicatuum omnium redditus in diftributionibus confiftunt , ut patet ex ere- 
ftfohibus, quarum exemplar vide in Tucumanenfi infra Ord. 127. , & 
annata non folvitur in provifione cahonicatuum ,>.quorum redditus toti 
funt diftributiones , etiamfi magni fint valoris, utdocctCard. Petra {a). 
Et Gonzalez {b) jnquit; Quamvis in Cancellaria Apoftolica fit fol- 

venda 

(a) Petra, tom. 5. ^d Confl. 6. Pauli 11. n. ^i. pag.^^i. (b) IJJeron. Gonxjiltx, in &/. 
•• CantelL §. 7. Prom. num. 166. pag, '51. \ 



APO-STOLIC/E. 1500. 1553. 20t 

W^^ dimidia tnnata beneficii a fede Apoftolica collati > ^jus valor ex- 
cedit 24. ducatos de CMiera ; tamen ad hunc ef&^hun \ ut pa(fim vide- 
mus, non taxantur diftributioQes ,^cum longe i fru&ibus diftent, qec de 
diftributionibus annata folvitur. £t propterea nulia annata iblvitur de 
canonicatitais EccJeiiaoi 'ToletanaB , Hiipalenfis , & oliiMrmf^ « Uem hal^ 
Caftropalaus (4) ad^ldte Ecclefiis Toietams & HiTpalenfi CompoftclL^ 
iam. 

JSed lick non omnes redditus eflent in diftributiones reda&i, tc bt* 
neficionun epiibopatu inferiorvm coliator eflet Summus Pontilex , wm 
Epifoopus; eflem nihilottMous ab annars^ penfione liberat ii vemm €ft 
yiD^ nnllA beneficia per Hi^aniami Galliam , & Germanfaffl taxaotur' 
tn Camera ulcr« 24. dvcatos, ut habet Lacroix (^), & de Hifpaaia 
«tque Germaoia, fuppnefla GalUa LeuFenius (c). Ct P. Hunol^ Pio- 
tndierg < (f ) ait : Cofmieai/u aatem Germanis 6c Hsfpanias ex cencrali' 
confuerudine & ftilo Gurias, acque etiam recundum concordata. Germa* 
9iz^ refcribuntur omnes ad 14. ducatos, ut aiminim viteQtur 4ttmatts « 
(deoqne ne gratia^t imlla, ^ddi Xblet ia littcris expeditioait ? P%fH» 
ulor & vacaticmis modus . u , habeantur pro expr^^ Cottfequentte ttk^ 
(Stram canonicatus etiamfi de reliquo eflisin annatis ofaadkti , «x iioc ca- 
|»te liberarentur , nam qiK>ad qualftates non cxpreflas ia propri is 'ereftio* 
aibQs iequuntur .nocmam liifpaniconuu j pndertim qu« vigeat 4n Ecclefia 
Hilpalenfi'« 

At de lilfpanicis ^Jime Tio?lflinmm' coacordatum Benedidfi XlV-. Oc 
Fennnandi VI. anni 1753., <lubium movet Ardcuhis VUL vH dicinr:: 
i« Magefiad fe obliga i Jbacer xonGga^ m ^oau k titulo de compen* 
^ioQ ( por Jos dereciios de las exyediciones y amiatas } tres-cientos^ 
diez-mil efaidos romanof. Qu6 eaim refpicit compenfatie pro anaatis, fi 
Uihil annatarum iiomiae penfabatur? Verius eft ^ iieneficits aliquibus^per 
&irpanf am folvi annatam , ^e 4dits aon ttem « Idque ^nificaf e videatur 
hifpanici icriptoies ibpra laadati.) qai exemptiooem ataibmnt t non on»» 
aiiNis canooicatibus^ le«l aliquibus^ tnempe £ccIofianaii , quas aomiaafit 4 
Bt fotti EcclefisB iunt , in (^ibus alii ohligati iliot, diiexempti, nt roo^ 
d6 poft conccMrdatuai^ per quod ex oamibus^ «qui in Hifpania iijat jbooo^ 
fidis j quinqu4ginta - duo Pontificis coUationi refi^rvcntur « 



ORDINATIO XCSY. 

Jimio jy6u 

■ 

GHrifttana re apud Tucatanos refloMfceme , Sedes Epiicopalis endta^ 
1 Emeritc. Meminit autlior GcQgr^phisB SacM apud Oiiquet^ Vidc 
fupra 4mno 1518. & 1516. 



j(a^ Cajlrop. t$m.i. tr. 7. D. j.P. 7-«. >.J (d) Pktmhm% tf^l* Cttr. Rim* W- n»? 
(6) Lacroix^ J^^ft. S^* De Benef. 7 ad Rtgui. n. CmttelLtnm. t* 

(c) Lettrem.P. a» Deforo benef.-^* ^i. i _ 



N 



002- O K D 1 N A T I 9 y B S 

' Q.B. D I N A T I Q XCV. 

Aimo 15^1. 2.8, .J«ii. . 

AD l»ft*iriaiGn 5^afliaijii Pprtugallia^ J^egls pius IV. Epifcopis, aliii^ 
quf^ (!) k>corunni ' ^rdinarii^. , in pardbos & infDli^ Brafilia^ & Indic- 
orientalis iilius dominio fubjeAis, pradfentibus & futuris conceflit, quod. 
ipfi pcr fe vei alios , quafcumque perfonas , tam cccleflafticas cujufvis or- 
dkiis fegulftFfijr» quam etiani jj^ulares partiuoi prefatnrum , qux in qiiaf^ 
ai9i(|ue exc(>mi]|iunicationis , fufpenfionis , aliaique tenfuras , ftntentiair 
fic pcenas iecclel(ia(licas , fuper quibus eadem ^^Lts Y.eairet ^onfulenda^ 
quavL$ 4^ c^ufa pro tempo|rc inciderenr, ab ejufmodi cenfuris, fencentiis, 
£c poeni$>,& d quibufyis . earum peccati^ & ctiminibus Sedi Apoilolicx te-^^ 
Cervatis, etiam in BuUa C^enfle Domini contentis ( prasterquam confpirt? 
tionis in perfonam vel. ftatum ELomani Pontificis , aut alicujus Cafdinalis y 
uij<^'Qnis m^nuum viokntarum ia epifcopos vel alios praslatost pres^ 
^ttricidii.^ delationis armorum alibrumque prohibitorum ad infideld^ 
ac. fajiificatiooi^ Jitterarum apoftolicarum ) , in foro confcientiac duntaxat , 
ia icofttentis.videlicet in di&a Biilla femel in vita cujuslibet perfonx ^ &L 
ia.mortis articalo; in aliis vero refervatis cafibus quoties eis videbitur > 
abfolvere : ac fuper irregularitate per eos quavi^ de caufa , non tamen ho- 
micidii voluntarii alias quam in bello contra infideles perpetrati, atit bi- 
gamroti £ n )^ occafione comrada • Q^odque prsemiffis ndn obftantibus ad 
omnes.etiam iacros otdines promoveri, fete eisdem ordinibus jain fufcep- 
tis utt; nec non qu^cumque & qualiacumque beneficia cum & fine cura 
recipciu.& rerinere po0ent, etianiifl dignitates ipfas pofl: majores pontifi* 
cales. foJttnt . Necnon quibufcumque earum partium perfonis, quarto fim- 
plici) aut tertio (iii) fic quarto mixtim, five etiam multiptici (iv)) 
confanguinitatis aut alHnitatis gradibus ihvicem conjun&is, aut (v) pu* 
Uic^ faonefiatfli juftitia impeditis , feu qui anrea pcr adulterium fe poU 
luiflieiit , fine nuchinarione tamen ( vi ) in morrem defimfti , vel in con* 
traftis per eos.matrimoniis, fi carnali copula exinde rfecuta confummata 
Eiiflent, ieman0re,ifw illa de novo contraiiere , & in facie Ecclefix fo« 
lemnizare poirent gratis difpenfare prolem legitimam declarando , ac 
omnem inhabilitartem & infamiac maculam ab ecclefiaflicis perfonis con* 
tra6lam abolere valerent . Non obflantibus qutbufcumque contrariis. Ex- 
iat apud P. Simonem Marquez S. J. (4)' in Brafilia Pmtificia . Incipit- 
que Jnfuper eminentis . Et in indice operis affirmat idem auihor , ufu 
hodterno vigere . Et alibi {b) )>Iurium Theologorun^ & C&honiftarmm 
futfi^agia coacervat )• judicantium facultates conftitutk>nis hujus tranfire lA 
Capitulum fede vacante . (^od extra dubium videtut eflc, cum conce«' 
dantur ex acquo Epifcopis & aliis loconim ordinariis: quo nomine Capi- 
tulum (tdc vacante venire, nemo dubitat. 

* I I « N I. II • ■ I ■ 111 , , . I ,,, I ■ I ■ < II ■ p ^ g ■ 

• ■ _ 

(a) Marq- lib. i. D. |. /- x. (b) t^. feii' %. 



AFOStOLicA. lyoo. 1563. 203 



A D NOT AT 10 N E S. 



* rt 



(1) Ordinariis. Quis hoc nomine fit mtellfgen^us , docier p?ana (^]f. 
f^ties in alicpxo, inquit, decreto mentio fit ordinarii, nifi- fubjeft^ mi- 
teria aliiid pofcat, intclligi non taniiim Epjfcopos, fed omnes fiiberites 
jarisdiftioncm o.rdinariam, quia omnes illi ordinarii funt.; atque* adfcond- 
mtne ordinirii comprehendi Vicarium Epifcopi, cum veri ordinaritis fJt. 
Wem dic dc Vicarto Capituli (^dc vacantc, & alioruiA' habentium ;urif- 
diftioncm cpifcppalem. Hacc tamen non funt extendcnda^ ad Viciriuih 
forancum (qui a Lufitailis dicitur da f^aira)\ hic enim oWinarhi^' * ilbh 
tft, ut ex communi fcntcmia docet Sanchez {^), & Gutierrez \c)'. xi\ 
De R-ariatis Brafilianis ^ Sede ApoftoKca conftitutis in partibds loa- 
giiiquis a dioecefi aliqua difmembratis, ut olim in Provincia Januariehfi , 
& modo in Cujabaenfi, & Gojafenfi, de quibus infra anno 1575. *j 5. 
Jul. , & ahno 1746. 6. Decembr. , dubitaverit quis an' nomine ordinarii 
inteUigantur. Sed afiirmandum' eft, nzm Judex ordinartHs fj?, inouit Lai- 
inari (J)," qui tanquam cx officio univerfitati caufarum pfacieft, fivd' JJrc- 
priojurc fuo, fi fuprcmus judex fit, five cx Principis bcncficio, fi fiAoir^ 
iinatus . 

Et P. Mehdo quinque ^ colligit C^) judicis ordinarii propriefates , 

^ omnes convcniunc ejufmodi prselatis. i. Quod judex ordinarius jurif* 

ddionem habet a lege , non ab homine ; delegatus veco , ab h6mibe\^ 

ncmpc i judice ordinario . 2. Jurifdiftio ordinaria fequitur ^ non 

jterfonam fed officium', & ideo agit nomine proprio , non aueno } 

at delegatio fequitur j^fonam*, & agit illia nomine aliehci' ,'' ejif* 

fcilicct qtri delegavit . 3. Judex ordinarius habet territorium defigila- 

txim , 6c circa illius peifpnas univerfitatem caufamm . 4. Judex or- 

dinarius poteft dclegare caufas aliquas, aqt partcm jurifiliftionis ; delega* 

tos autcm ncquit fubdelegarc nifi fit delegatui^ Pontificis in ecclcfiafticis y 

Aut Principis lupremi infaecularibus.j.Jurifdiftioordinarii noncxpiratmdr- 

tc conccdthtis, quia datur officio lioh perfon», venim jimTdidio delegar 

la cxpirat morte concfcdentis , nlfi jam caufa fucrit ta^pta , ' . -^ 

Ex his infert; Mendus Scholafticum Salmantinum efie j'udic6m ordi- 
narium , quia jus habet a Principe , feu a lege Principis fanftionibus fta- 
bilita; quia jus, quo gaudet , fequitur officium ; agit judicem nomine 
proprio; Quia habct territorium affignatum, £c unhrcrfitatem caufarum ; 
quijl potcu delegare ; ncque morte concedentis expirat jurifdi£lio . E^ndeih 
ordinarii qualitatem refpeftu Scholarium , qui in marricula defcripii ' fiint 
tribnit cum aliis Sand][c^ (/) SchohWico ^ J! privilegiHf» idhedf . 

JLjX, 



mmm^mmmi^^mma^tmmmammm^mimK^t^mm^mmitm' 



(a) Df4n4 cQord. som» 2« n* ^. &> 59. ex i ^d 

P, 11. /r. 4, R. 3 5» . l (e 

{h\ Sancb. Ish. 1» de Matryf%9' J a9^\, 

( c ) Cutierr, C0p. €y. ff t^. de AUtr, \ n. 4. 



^ d ) LaimMn 9 /liu }.. ^wnm* tr. S. csp. a. 

) Afmlo • iib' i^ Dejt^r. JtK^d' 9» *i»a. 

(lO.SMtk, .iH. %• S>e ^Matr.<D..7^, 

Cc % 



^04 Ordinationes 

Ex quo paret, non obflare quominiis jurilclidio dicatur ordinaria , 
quod per privilegium praster jus commune, ioi per fpecialem fanctioiieni 
Principis conferatur . Quod folum obftare poterat , quominus juriicii&io 
PrsBlatorum Braiilienfium 6c fimilium dicatur & fit ordinaria. De caetc- 
ro quod nomine ordinarii quaii fubftantiv^ accepti non femper venitt 
joteftatem habens ordinariam, non quilibct judex ordinarius quaiiadicfti- 
ve fumptus , fed aliquando contrahatur , vei ex fubje£la materia , ut Mtz-' 
bat Diana, vej ex declaratione aliqua, patet ex reiblutione S. R.ituum 
Oongregationis , quam refert Givalieri (a): RegHlarium fuperiorcs noo v«- 
niunt nomine ordinariorum : & confequcuter non poilunt ailignare aliquasn 
ex dominicis Novembris pro recitatione officii de Patrocinio B. M. V. , 

(ll) Bigamid oea^ficne. Privilegia difpenfandi in irregularitate excepui 
bigamia , jmt inielligenda foUim , inquh Rodericius ( ^ ) , de bigamia vera 
& interpretativa reipeftu ordiniun facronun, ideft, quando quis habuic , 
& cognovit duas uxores, vel in uxorem duxit vidiiam, vel abaliocomip* 
tam. Oun bi^amo iimilitudinario, cum clericus in facris conftitutus, vel 
rehgiofus proieftiis contrthit matrimonium , & cognofcit uxorem , mqjttit 
Hieronimus Kodriguez (c), etiam ad facros ordines, & cimi veris & m- 
terpretativis bigamis ad ordines minores, optime poife per ejufinodi privi- 
legia difpenfari. 

Loquetis de Epifcopo eidem iententix tanquam probabiliori tdhacret 
Sanchez ((i), nempe difpenfare pode cum omni bigamo adordinec mino- 
res^ cum iimilitudinario etiam ad facros, prxfertim fi delidum iit oc- 
cultum. Ad fubdiaconatiun abfolute negat polTe poreftate ordinaria 6i£^ 
penfarc ciun vero & cum interpretativo bigamo. Addit tamcn : At poC- 
ic difpeniare Epiicopum ex tacita conceffione Pontiiicis, dum ingens tSt 
peniuria miniftrorum ; nec eflet aditus ad Pontificem ob magnam iocL 
diftantiam, ut apud Indos, placet utique propter rationem generalcma 
ob quam in iimili neceftitate probabimiis (lib. 2. d. 40.)) pofle Epifco- 
piun in lege Concilii Generalis vel Pontiiicis difpenfare. Sed non vidccF 
cur haec facultas iit ad fubdiaconatiun reftringenda; fed poterit in om- 
nibus facris ordinibus difpenfare, quia eadem necellitatis ratio militat. 
Imo tieceilitati fidelium ob miniilronun peniu-iam nuliatenus confulitur , 
nifi Epifcopus ad facerdotium dtipeniet, quia foii facerdotes poifunt fa<« 
cramenta coniicere, quibus iideles indigent, euchariftiam, poenitcntiam , 
cxtremam -imftioncm , 

(ill) Tertio & qnarto mixtim . \s cui conceditur, verba funt P. Sanclici 
lib. 8. De Matrim. d. 24., poteftas diipenfandi in aliquo gradu , potcil 
in eo difpcnfare , quamvis fit mixtus cx alio propinquiore , quia is gradus 
vtxh non eft mixtus fed iimplex, niii alter contrahentium diftarer aftipi* 
te in primo gradu . Et hxc exceptio iit propter verba motus-proprii Pii 
V. editi 26. Au^. 1566. incipientis San^iffimusy ubi revocans conilitutio- 

nem 



<iia 



{^yCmmmiM 9 O^. Litmrg. tm. 1. Ofp. | (c) Hieronim* Rodf. RefbL 15. 
iW^). (b) Emmm 
f% JtriK. f. Sff art. s. 



3* iVci^).- (b) Emmmm. JUdern. tem- 1« J <d) ^^ncbex,^ lih. 7« De AUtrrm. 4' J^^* 




Apostolicje. lyoo. i^tfj. 105 

fiem Pii IV. contrariam, decidic non efle necefTariam mentionem gradiis 

propinquioris in petenda difpenfatione , DHmmodo primum quoqnomodo nonaU 

Mi9g4fj cum m eo SaniHtas Sua nunqtiam difpenfare intendat ^ ni(i exprinHi* 

mur. Sed quamvis alter contrahentium attingat in primo gradu Stipitem, 

Xi altcr Cit in quinto vei ultra gradu, contradus licet etiam fme difpen* 

^atioae, ut alibi docet ex communi^na lententia, r. g. fiquis amet du* 

«ere filiam fui quarti avi hunc attingentem in primo gradu , cum ille 

^flet in quinto . 

Hinc infert, Indos Novi Orbis poflfe ex privilegio Pauli Tertii, de 

^uo fupra Ord. 58. contrahere iine aUa fdifpenfatione , cum alter eft ia 

^certio vel ultra^ alter in gradu primo diflans a trunco, quia iicet difpen* 

atio fit ftrifti juris , debet recipere interpretationem a jure communi , 

^uando verfatur circa juris communis materiam; & attento jure commu* 

i diftantia graduum computatur fecundum remotiorem. Neque obftat 

-proprius Pii V. nuper relatus; loquitur enim quando uteroue coilif 

iKrahentium eft ingradu prohibito. Sed proliibitus non cft re^pe^Indorum 

us tertiuSy iicut nec quintus refpeftu aliorum. ^ 

Dices: quid ergo in prxfente privilegio & iimilibus ad gradumquar* 

^um.fimplicem additur tertius ciim quarto mixtim, fi folum gradus re- 

xnotior computatur. Sed tempora diftingue, nam Pius IV. prseientis or« 

^iinationis author decretum edidit de exprimendo propinquiore gradu , 

cjuod Pius V. revocavit. £t independenter a decreto opinio fuit oiim f 

<xnnputandam efle graduum ex utraque parte diftantiam . Ex ea opinioi* 

lac poterat oriri dtibium, ad quod toilendum utile eft , ut in privilegiit 

ctiam pofterioribus fiat fimilis additio. 

Si tamen quxras, quis dicatur efle in tertio cum quarto gradumix* 
tim, coiiige ex iis qiiae habet laudatus Sanchez (n) dum ait: Si qms6x^ 
cere velit filiam fratris fui, aut fiiiam filii, aut nepotis (ratris; hic con^ 
tradunis diftat k primo ftipite in primo gradu, & a filia fratris in pri« 
mo cum fecundo, k nepte fratris in primo cum tertio^ a pronepte fra- 
. tris in primo cum quarto. Quiafcilfcet proneptisfratrisquascumfratreeftifli 
tertio gradu, eft in quarto cum fratris patre , qui fratrumcommuniseftfti- 
pes,quem attingitin primogradu contradurus incafu pofito.Igitur inter« 
tlo cum quarto gradu, ut ex praefente privilegio difpenfari poflet , funt 
aepos Petri v. g. cum pronepte ex fratre vel ex forore Petri • Nam ftipes 
eft Petri pater , a quo Petrus diftat in primo , fiiius Petri in fecundo , Pe* 
tri nepos in tertio, & pronepos vei proneptis ex fratre vei forore Petri 
^ftat eadem ratione a communi ftipite in qnarto. 

(iv) Mtdtiplici. Sunt qui putent apud Sanchez (i), & Dianam {f)^ 
^fpenfatum in uno gradu cenferi difpenfatum , quamvis in eo gradu fit 
^plki titulOf ut fiquis ducere velit confobrinam, qus talis fit por parti 
^^ padre y de madre. Alii negant , & dubium quod ex affirmiintium & 

negan- 

(^) Saacb. lih. %. Di Matr. 4. 14. n. la* (b) Samctex., sbid. n» \' {c) Diatu ^courd^' 



ao6 Okdination£S 

negantium opmionibus cmergit) commode toUitur expreflk in privFIi^id 
mulciplicirate gracKis. Neque par eft difficulfas in praxedente Adnotatione 
tradata de gradu nnLixto. Oe hac enim extat textus in cap. J^ir qni De 
Cwfangi^n. , ubi dicitur ; yir qui a flipite quarto gradu > &: mulier quae eic 
alio latere diftat quinto , iecundum reguiam approbatam qua dicitur y 
Quoto gradu remotiur diflat a ilipite , 6c k quolibet per aliam viam de« 
lcendentium^ex eodem, licite poflunt matrimonialiter copHlari. 

Et licet cap. Qtio dileSlo , eod. tit. negetur poffe contrahi attento 
]^adu remotior^^ dum propinquior eft mixtus^ hoc tamen decretum efl: 
ta£lum peculiariter.pro regioney de qua xfai dicitur, incolas conruevifle 
fic. cQnjun£los feparare , fic conjundionem impedire • Gui confitetudini dc- 
terendum putavit Pomifex, ne novftate gieneraretur fcandalum . 

Extat etiam motus proprius Pii V. ,de quo fupradi£bun eft,quilicet 
difpenfata gradu remotiore requirat Htteras deciaratorias de non-ol^antia 
proplnquioris , hoc tam^n fit, inquit Sanchez^ pra foroexterno, & ut vt«- 
tetur icandaium fi quod timeatur ex hominiun opinione . Hasc tamea 
fundamenta non miUtant ad excufandam exprei&onem oiultipUcitatia inci^ 
pedimentonmi « 

( V > Pttlfliia bonejiatis . Sive impedimentum procedat ex fponfalibut 
iiye cx oiatrimonio rato m primo aut uiteriore gradu . Quodfi publica 
honeflas afficiat iniideles pofte^ baptizatos, putant plures ciun Sancher 
(^) noa efle opu^ difpenfatione , ad contrahendiun videlicet cum forore 
dcfponfats. 

("Vl ) Sine nmbinatione tatnen . Per machinationem intelligituf conatut 
occidendi, itd, tSc&xi fccuto , quia verba ciun effe£tu funt accipienda ^ 
quanda aliu«l noa exprimitur y ex cap^ RclatHm ^ De cler^ non refid^ 

m 

ORDINATIO XCVL 
Anna 1561» 27. Jun» 

PIus IV*. fedem epifcopalem conflituit in oppido San£li Jacobi , & ia 
.Civiute Imperiali EUgni Chilenfis, utramque fub Limcnfl MetropoU* 
cano. Sed Imperiali barbarorum incurfionibus dcfbii£ta, translata efliedea 
ad oppidum Conceptionis in eodem regno anno 1620. Refert P. Petrua 
Lozaao S. J. (i). Et III. Villarroel S. Jacobi Epilcopu^ ait, hujus Ec^ 
defias ere^ionem cfle fa&am initar Cuzqucnfis^ 

O R D I N A T I O XCVIL 
Anno 1561. J. Jul* 

TTEracpacis Ecclefia fit epifcopalis unienda Guatemala^ temporc Pauli 
:V V. Refert Prf.QauJius Clemenji in Tabulis Chronol* Ind^ 

OR- - 



mm^^mmmmmmmmf^mmmmim^imtmmm^mmm^mm*^ 



(a) Samif. Uh. 7- I>e Matr ^. ^ 5 • /^- 7« (b) L$z. HiJI. del Parag. tom' > • Ifb» ». caf. ^ « n^* i ) 1 ' 



AfOSTOLlCJE, 150«. 1563. 207 

O il D I N A T I O XCVIII. 

Flt EpiTcopaIj$ Bccldia Sanftx.Pidei de Bogota in Novo Regnopranjh. 
tcnu, Archiepifcopalis fiitura ab anno 1564. Mentio fit partim in 
ci(». XaJiMilii.> partim in Geographia Sacra apud Chiquet . 

O R D I N A T I O XCIX. 
Anno 1552« IX. Aug. 

AD inftantiam Regis Catliolici , Epifcopos Indiarum trium numo^Q 
non adhibito^ alias tamen ritc^ confecratos, ab ejufmodi exceflu (1)^ 
ac ruTpenfionis , «liiiqtse «cdeiiafticis fententiis, cenfuris, & pcuiis pereoc 
ptopterea iacurfis abfolvit Pius IV. Et ^uper irregularltate , iAquam inde 
contraxifient , difpenfavit . £t quod munere prasfato iic fuicepto , . fuis £c 
presbyteratds ordinibus ac oflficio pontificali uti Xii) , 8c in illis ^ trtian>in 
alfarls minlflerio miniftrarey ^c luis ecclefiis pnsefte, Jibere 6c licite va-^ 
krent • £t fpecialis dono gratia^ difpenfavit, iit deinceps Xni) a quocium 
^ue cathrilico antiftite, accitis & in hoc iibj affiftentibus duobus vd tvu 
litts in ecclefiaftica dignitate conftitutis , ^feu Cathcdralis ,: aut cathedraKuol 
canonicis, «confecrationis munus recipere ^alerent. Non obftamibus ^ui* 
>biifcumque. £xtat.apud 111. Villarroel ia^ Incipit Bx fu^na. 



.ij 



.^ D NOT AT JO HE S. 

(l) Exceffu ac fufpenfiqnis. De exceflu conflaA ex [decretis Adnoit. feq. 

seferendis , fiquidem faflum difpenfationem prascelfit . Sufpenfio ^ero alias^ 

<^e cenfurac , & paEm^e , qux diamtur incurfas , quxnam fint , diifxilitis cft 

cnucleare. In genere funt illx, <[uas ^runrur in indebite promotos^ ii &f 

-quatenus epifcopos comprehendant , nam fub generali <lifpdfitione ^plenaii 

'99n comprdienduntur , 6c fieri debet JUorum wprefla mentioex Cz^.i^iiL 

f$rictilofiim^ Pe fent. exc. in 6. ^Sunt etiam illab , que feruntur in /ure in 

iodebite utentes pontificali, i)uas vide «piKl. Orllropaiaiun <^). Suppom^ 

^tur enim £pifcopos non ^dhibito trion pradatofum "numero confecratos 

non abftinuKfe pontificalis ufu. Sunt ilte,'quac ferunmrin intrufos , ^uas 

vidc apud 111. Urrtttigoiti Epifcopum Balbaftrenfem <f ). Vel quac ferun- 

tur in Extrav. j. De Eie^t. inter K^ofitmtin.^ in qua lic^t iermo fit de iiS| 

qui ecclefiafticorum bonorum adniiniftrationem accipiunt, litteris promo* 

tionis non praefentatis, fuppOTftur Ep^fcopbsin qua^ftioneadminiftrationcm 

fccepifle, & eft certum 4nte difpenfationem. 4itteras tion potuifle ' pii8sfen<- 

(are. 

Termini citatas Extrav. funt; Sancimis^Mt Epifcopi • . . qui apuJ 

di&am 



■ I ■ ■>— yfc^^.»^*»!— da>fc^M.1>lJ<<^>»^—#*lrf>— ^<fci 



(a) Villarr:\.F.q.t.4rt.9'n.}: !t!b).CaJlrdp.D.^.DeCenfur.pHnffaio*f. s. (c) XJrrfti$$. 
De intrttf. ^tueft. ti^. * 



, ) 



io8 Oroinatio^bs 

diftam Sedem promoventur, aut confirmatiom's munus reclpiunt , ^ad com- 
mifTas fibi ecclefias abfque diStx Sedis ( Apoilolicx ) litteris hujufinodi eo- 
rum promotionem aut confirmationem continentibus accedere vel bono- 
rum eccleilafticorum adminifirationem acciperc non prafefum^nt « Nullfqt]ii(r 
eos abfquc diftarum litterarum oilenfione recipiant , aut ^ pareant ^ 
Qiiodfi fbrfan contr^ prabfumptum fuerit, quod per epifcopos aAum fue» 
rit irritum habeatur, nec quidquam interim iidem epifcopi de ecclefiarum 
proventibus percipiant» Capitula ver6 aut alii eos recipientes vel obedica- 
tes tandiu fint a beneficiomm fuorum perceptionc fufpenfi, donec fupcr 
hoc ejufdem Scdi^ gratiam memerint obtinere. Qua conftimtione Epiico* 
pis, nec tanmm Capitulis recipientibus , irrogatur pcelia {ufpeniionii , oc 
ben^ advertit P. Suarez (^ ) dicens: QHomvis ibinoa utatur Pontifex Vcr<^ 
bis fufpenfionis y tamcn reipfa fufpenfionem impontt per efFeftus eius, dum 
irritat omnia gefla in hujufmodi reginiinc pcr tales pradatos, cofquc pro» 
Tcntibus privat. 

( U ) Pontjficali uti . Ad harc non advertit P# Avendafio ( ^ , qui cum 
probe fateatur , fimiles difpofitiones pontificias ccrtitudinem rei , dc qu« 
agitur, induccrc; valdc dubium cfle ait, an coniccratfo fuic bcneplacitd 
Pontificis faAa, non concurrentibus ad eam epifcopis tribus, valida iit • 
En PontifcXy qui non folum difpenfat in iuturum , nec tantum abiblvit 
ab cxccffu commifTo, fed epifcopis finc tribus aliis antc difpenfationcm 
confecratis indulget, quod invalid^ confecratis indulgerc non poffct , Xk% 
ordinibus, non tantum presbyteratus , fed fuis, hoc efl, epifcopalibus & 
officio pontificali liciti uti valeant . Oppofka ergo fententia qualemqua* 
lem probabilitatem habuerit olim, jam efl improbabilis . 

Pr Lacroix (c), ut hnmunem reddat a damnatione x. propoflt. cx 
innocentianis fententiam hanc de valore confecrationis finc triiun cpifco- 
poram conciurfu^ inquit: Certa videtur fententia, quod valet confecratio 
cpifcopi fa&a ab uno epifcopo cx difpenfationc apoflolica , ailifientibus 
duobns faccrdoiibus , ut conflat ex praxi S. Gregorii Magni , S. Gregorii (rii) ^ 
S. Pii V; , quam confirmarunt Innoqentius X. & Alexandcr VII. . . • nam* dc 
tali coufecratione ita refolvit S. Cc^gregatio i^.Dcb^i^jy. ; Quantum fpe* 
&zt ad facramentum & impreffionem charafteris , iuiflc vaiidam ; quatt- 
tum vero fpe&at ad Jicitam ordinis cxecutionem, fuifle irritam & iiui« 
ncm , & epifcopiun ita confecrantem & confecraium rcfpefttve indigcrr 
abfolutionc & difpenfatione • . . (^uodfi Epifcopus ab uno tantiim Epnco- 
po, etiam afliflentibus duobus faccrdotibus , confecretiu: fine difpcnfatioiie 
apoflolica, Henao dicit talem confecva^iionem ibrc probabiliter invalidam » 
ideoque fub conditionc repetendam • Hucufquc Lacroix . 

:. Praxis, quic dicituc S. Gicgodi Magni, dubia videtur; nam locus 9 
in quo fundatur, alitcr legitur apud J. C. Pignaielli (rfj, aliter apud 
Cailropalaum ie) Grcgorius III. pro Grcgorio XIII. pofitus videtur,qui 

cum 



MMtoitfMHMrttaMMaMi. 



(a) S^iarex, , Dt/p. ^q. De cetfur. JeH. 5. 
mtnn. iii pag. 51«. 

(b) mdvcndako , 7 iV. 1 j . Thefaur. Ind. an.%T. 



(c) Lacrofx ^ De Sacram.Ord.amtm* »147* 

(d) Fiinatelli ^ tom. \. C. ili. 

(c) Caftropal. Pnif^. i. DeSacr.Ord. n. if. 



A fosjOLic JE. 1500, 1563. lO^ 

cam Patriarcha -£thiopi« dicitur difpcnfaflc, & Pius V. pro Pio IV. 
pra^ntis ordinationis authorc; fic cnim lcgitur apud laudatiun Pighatcl- 
li, qui pun&iun hoc omnium cxa£i;iirimc difcudit . Scd S. Congrcgationis 
idTolutio a Lacroix produ£ta , & qus infra fuo loco latius cxponctur , mi- 
nus ad rcm praefcntcm dc numcro Epifcoporum pcrtinct, nam iila confc- 
aatio fa&a cft ab unp quidcm Epifcopo , fcd litteds promotionis aut con- 
firmationis Bon cxhibitis . At S. Congregatio , quamquam rdblvit , fuiflc 
ilkgitimam, in mcdio rcliquit illegitimitatis caufam, quacnam fucrit h 
duabuSy an Epifcopi unitas, an dcfieStis littcfarum: quamvis quoad valo- 
rcm bcnc probetur ex ^a intcma ccrtitudo* 

Praxis dc castcro Epi(copum confecrandi (jne tribus efl: iodubitara , 
Bon folum de Indiis, pro quibus nuHa fk promoHO in qua non difpenfe- 
tur, faltem in Amcrica; fed ^ de Europa refert Anafthafius Bibliothc- 
carias, & Baronius (4), Peiagium L ordinatum efle a duobus Epifcopis 
& uno Presby tcro . Et Barbofa ( ^ ) teftatur , decreto S. BLituum Con- 
gr^ationis 2. O&obr. 1601., faftam e(fe potcftatem Epifcopo Ufleleniiin 
Sardiaia^ ut a duobus Epifcopis dc uno Abbate confecraretur • 

Scd prxfcnte ordinacione piana ^ ^atenus indulget epifcopis ab uno 
ordinatis, ut fuis ordinibus utantur, certus i(it confccrationis valor etiam 
ante difpeofationem qnoad facramcnti valoi^m & chara&errs impreftio* 
nem. *Nec de diplomatis, quod adyerfarii tiob ne^ant, exiflentia dubita* 
re^am licet, ut notavit loco cit. Pignatelli. Etii aliquando minus fuit 
iKXum ; ut patet ex a&is 111. Cardenas Epiicopi Paraguai , in cujus <:on* 
fecratione maxime defideratum eft • Praster quam quod pro finguh's qui 
hoc tempore ad ecclenas Novi Orbis promovennir , Tmgula ^jufdem 
argomenti diplomata expediuntur in dics: qualevide infraaimo 1763. i& 

JuL 

Aflertac certitudrni non obftat Epiftola S. Damafi ad omnes Eprfco- 
pos 4. , & habetur C. Corepifcopij D. 69., ubi ait: ^tod Epifcopi non 
fint ciui minus quam a tribus ordinati funt Epifcopis, omnibus rpatet ; 
prohibitum cft enim a SS. Patribus , ut qui ab uno vel a duobus. funt ordi- 
nati Epifcopis , non nominentur Epiicopi • Si enim nomen non habent ^ 
quaiiter officium habebunt? Non obftat z. C. Siquisy D. 65., ubi dici* 
tur: iZfe, quia folus eft , ordinare non poteft tpifcopum 3. C. Si for^ 
ie j D. ead. Si forte in provincia contigerit , unum tantum remanerc 
Epifcopum , fuperftes -convocet Epifcopos vicinas provincia • C^od cffet 
fniftra , fi ab uno tantum fieri poffet <:onfecratio . Eft autera illa dccifio 
Concilii Sardicenfis, can. 6. 

Non ofeftat 4. Can. j.D.64. ex Concilio Nic«no cap.4.defumTnus: 
Tres Epifcopi debentinunum congregari .^.Cdn.Comprovinciales^c^A.IDHi.^j 
qui habetur etiam ^ap. Si Archiepifcopus ^ De tenrpor. Ord.. Comprown^ 
ciaks Epifcopi . • • . i tribus ordmari poffunt, confentientibus aliis^ 6. 

Cap. 



(a.) ^A^ Pax-JordMtwm^ tom. i. iih. s- tit. >. mm. i%. (b) Barbof. becif. xAp^. F* 
Confecratio • 



aie 



OilDINATIONBS. 



Cap* Nfc Epifcopiy eod. tit. Nec Epifcopi fine Metropolitani permiifii . 
neque Metropolitanus (ine duobus vel tribus Epifcopis comprovincialibuj 
prefumat Epifcopum ordinarc. 

Non obftat 7. Can. Porro , D. 66. Jacobns , . . k Petro , Jacobo . 
& Joanne Apoftolis eft ordinatus, fucceftbribus dantibus formam^,ut noE 
minus quam k tribus epifcopis ullatenus epifcopus ordinetur • Et Glqffii 
ibi: i^Hod dicitur a tribus, eft de fubftantia confecrationis , alias non dt 
fet comecratus , {it^tnipaHciores . Et hascGloftaBfententiaacasterisJurisCtr 
nonici Do&oribus efteo capite approbata^c recepta, ut inquit Azor (#), 

Non inquam obftat primum , nam S. Damafi verbis tantum figili- 
ficatur fufpenfio fufcepti ordinis quoad exercitium, non charaderis defe 
&US. Patet hoc ex Can. Jlltidy D. 64. > qui ex Concilio Nicaeno c. 6 
defumptus eft, ubi habetur: JllHd generaliter eft clarum, quod fiquisprs* 
ter fententiam Metropolitani fa^his fuerit Epifcopus , hunc magna fyoa* 
dus definivit, Epifcopum efte non oportere. Ubi Epifcopum efle pro ^i> 
fcopi munus obire fumitur. Neque enim vifa eft aliquando neceffariaM^ 
tropolitani fententia ad validam ordinationem , fed ad ordinis funAidiica 
obeundas : quod eft Epifcopum efle in exercitio, & quafi in adu ie- 
^uudo . 

' In hoc fenfu locutum cfle Epiftolie obje£las authorem, conftat exfc* 
queatibus, ubi ait: Tria obftant, quibus eorum caflatur a^io vel inftiiCV; 
tio : unum quod ab uno Epifcopo ordinari folent , in quo eorum- ordin^ 
tio k canonibus difcordat . Aliud, fi a pluribus Epifcopis ordinati fun 
in modica civitate . Tertio, fi abfolute funt inflitnti . In quibus eadeqi 
ratione epifcopos non efle fignificatur per uniratem ordinantis, ac per ujL 
fignationem modicac vel nuUius plebis : quod eft quidem contra canones 
non tamen contra validitatem ordinationis . In eundem feafum conveqil 
Pignatelli fupra laudatus, dum ait : Juxta modum loquendi canonum ir< 
rita dicuntur, quia a jure funt prohibita , & non valent ad producendo 
legitimos effeSins. 

Mitto quod judice Petavio & aliis (i), falso tribuitur S. Damafc 
epiftola in quaeftione. Imo in codice, quem Damafus Papa dc Epifcopu 
Roman» Ecclefiac petcnte Hieronymo confcripfit, legit Rabanus (c)j 
auod Linus & Cletiis ex prascepto B. Petri ordinationes prcsbyteronun 
lecerunt: quam credit idem authorefle primam corepifcoporum originem, 
de quibus Nicolaus I. in Epiftola ad Rodulphum fcribit (d) Ad formam 
feptuaginta ( difcipulorum ) corepUcopi fa&i iunt, quos quis dubitet epi- 
fcoporum habuiffe officia. 

Conmiunius exploditur, & primum a Baronio (e) tanquam adulte- 
rina epiftola Joannis Tertii, qua dicitur; Omnia maxima concilia aflir- 
m^nt, eum non' effe epifcopum, qui minus quam a tribus epifcopis fados 
fuerit epifcopus. Ideoque illos, quos corepifcopos nominatis, quiaab lux) 

fiunt 



m 



(a) ^xj$r ^ t$m. 2. Jnji. lib. j.cap. 30. 

( b ) Petav. apudHMtd. tom. i. Concilhr. coL 
74*' i^)Rakan,'apud fund. t. i* c. 141 1. 



(d) NicoL I. apud €und. t. 5. col. 34** 

(e) Baron. apud cund* tom. i. c. 7$t. 



AposTOLiCit. lyoo. 155J. 211 

(hmt cpifcopo, cpifcopos non cffc perfpicmrj^ efl. Unitas igitur ordinantis 
non obftat orctinationis valori, fi de csetero canonica fit. 

At poftquam a Sede Apoftolica, & a Conciliis pluribus pfohibitum 
eft, ne epilcopi ordinarentur in viilis vel abiqiTr plebc, & ne nifi tribus 
concurrcntibus confecrarentur , crederc cft in presbyteros tantiim ordina* 
tos vicarios quofdam foraneos , qui epifcoporum vice fuper honim grcgis 
portionc fpeculatores in certis villis excubias agcrent , idco Corepifcopos 
appellatos, ac deinceps Archipresbyteros : dc quibus fi quando fuarum fa- 
cultatum modum cxccderent, ut fit, intelHgf pofTunt ^diae. atatis in- . 
ve&ivs, ut illa quam 6x Lconc III. rcfcrt Carolus Magn)rs in Capitula- 
riJHis. 

Rcliqua objcftanon obftant; fatcmur enim, per facros canoncs cf- 
fc prohibitas ordinationes ejSMcoporiun faftas minus quam a tribus: hoc 
tamcn non pcrtinet ad ordinationis valorcm, & Ecclefia poteft canoncs 
immutare, quorum «quitas k nullo ultraquam praeftarc poffit, cxigit, ut 
inquit Pius IV. in textu praefenti? ordinationis . Excmplum Jacobi a tri- 
bas 'Apoftolis ordinati , fi admirtatur, ab omnibus explicandum cft ^ 
nam Jacobus jam crat cum aliis Apoftoh*s a Chrifto Domino ordinatus 
in Epifcopum , ncque potcr^t rurfus a tribus aliis ordinari . Fortc cum 
Jacobus in fcdc hierofoh'mitana conftitutus cft, adhibitus eft ritus ah*quis 
a tribus qui nominantur Apoftoh*s , ut cx P. Suarez animadvertit Pigna* 
tcUi. 

Quidquid de hoc fit , forma illa adhibendi in confecratione trium 
praclatorum numcrum a juris canonici doftoribus non ita cenfetur eflc dc 
iubftantia , ut inquit Azor . Neque fententia Glofl» eft vera, fi fubftantia. '»' 
accipiatur pro effentia facramenti . Potcft vero dici ritus & forma 
fubftantialis , quatenus confecratio aliter fine difpenfatione faAa cft; . 
imta fecundiim modum loquendi canonum fupra a Pignatelli cxplica- 
ttim. 

Dixi de Jacobi cxemplo, Si admittattir. Continetur cnimin quadaxn 

epiftola dccretali Anacleti Papas , unde canon illc cft dcfumptus, & ia 

alia Aniccti , ut refert loc. cit. Caftropalaus . At decretalibus horum 

l\)ntificum, & aliorum ufque ad Siricium, non eft indubitataauthoritas, 

Ut vidc infra Ord. 133. §. 2. ad obicft. 3. 

(III) Difpenfavity ut deinceps . Quamvis hxc difpenfatio cxtcndatur ad 
omncs in pofterum cligcndos ; ad qucmlibet, dum promovetur, mittitur 
lR.oiti^ cum allis bulla peculiaris difpenfationis , ut*notavit 111. Villarroel, 
ft: cft notum. Id quod Capitulo Paraguaienfi olim judicandi caufa fuit ,^ 
Brcvc Pianum vel efle revocatum, vcl caruifle ufu, ut habetur in qua- 
dam ejdfdcm Capituli refponfione ad provifioncm feu decretum Judicis 
^Mctropolitani cxpeditum anno 16^6. 14. Martii. Sed Bulla ad quemljr 
'l)et in particulari cle£him mitti poteft ad abundantiam , vcl cx Curi« 
ililo, aut melius quia Brevc Pianum haberi non poteft a fingulis eleftis 
" aiithcnticiim , ut in 'forma cxhibcatur k confecrando . Aliud fiinilc datum 
cft a Paulo V. 7. Dcc. 1610. , quod rcfert Francifcus Ortiz Salcedoapud 
Fi. Hyacintum Jorqucra O. P., inquadam refolutione, ubi affirmat Bre- 

Dd 2 ve 



2X2 OrDINATIONBS 

ve Pianum, Ae qud in prxfemi, cxtare in archivio Ecclefias Metropolita- 
nis Limeniis. Sic licet a Sixto V. ordiaatum (it pro omnibus Epiibopis 
tranfmarinis , quoto tempore debeant Apoflolorum vifitare limina, eadem 
ordinatio in promotione iingulorum per peculiare diploma reiteratur. 

ORDINATIO .C 

Axmo 1562. li. Aug. 

IDem Pontifex concedlt omnibus fidelibus Indis Indiarum occidentaliuni 
ad fupplicationem Philippi IL, ut cum indulgentiae; plenarix aut noQ 
plenarias a Scde Apoftolica publicantur, pro quibiis jejuaium, confedio 
&; communio dcbenc pra&cedere , (i antc tempus ad indu^ntiarum confe- 
aitionem ftalutum peccata fua coramodfe (l) confiteri ncquiverint, duni — 
modo corde contriti ftnt^ & confiteantur cumprimumconfitendi opportur 
nitatem nancifccmiu' > vcl faltem intra menfciu , faitta quoad jeju — 
nium (11) debita diligentia^ prsediclas indulgentias etiam plenarias (iii 
confec^uantur y perlnde ac fi confeftionis & communionis facramen 
fufcepiftcnt , non obftantibus conditionibus praemiftis in conceilioniki 
indulgentiarum .cjufmodi per pra&deceffores appofitis y ac per fucceffor 
apponendis . Ita P. Avendano ( 4 ) ex Rodericio ( ^ ) - Idem priviJ 
gium reiertiu* in Summario authoiitate Goncilii Limenfis publicato ^apu^^ 
Haroldum (r): & effe privilegium bullatum fupponit R.odericius, cuiu&^ 
funt feq^uentes^ 

^DNOTATIONES. 

(I) Si comfmde canfiteri neqmverinp. Ergo fi commode poftint , 
tur ftatuio pro aliis tempore confiteri, nec fufficit contritio cum propo: 
to confite^di deinceps.- Caufa hujus conceifionis fuit facerdotiun pen 
ria aliquando tant^^ut uni parocho inftaret cura fexdccim nationum t 
tidem Unguis differcntium , ut poft Rodericium refert Montencgra ( d ) 
Et in Tucumam» dicecefi^ ubi haec {crib^bantur , non una fit parock^ 
ceotum& ultra milliaria lata. Penuria tamen facerdotum eft caufa^remo^ 
ta, vel occafio conceffionis. Unde fi necpieant Indi commodi confiter/^ 
etiamfi copia facerdotum fu,. non ideo prasfente gratia privandi funt • 

(II) Qtioad jejnniHm. Sermo eft de indulgentia vel iubiJaeo requirentc 
praster confeffionem & communionem jejunium tantum . Si tamen ultra 
jejunium requirat orationem ^ vel eleemofynam erogari , Indi non exi- 
muntur ^ 

(III) Confequanttir . Qiu'dfi Indus excommunicatus fit ? G>nfeqxietur-Qe 
jubilsum non confefliis^ non abfolutus? Videtiu' quod quandiu quis ex« 
communicatus exiftit, non poteft communicare in divinis, 2c per confe- 

quejQS 

(a) ^Avend^ u it.n» xi*. (b) Koderit» | (c) Hardd. Uma limuta y pag* iii. 
tom> qq> Kfguiar. tttafi* $$• art* d.. [ {d) Mmten» lib> i.tT' x« feii* iS^ nu9m v. 



Apostolica. 1500. 1563. ^13 

quens neque mdulgentia neque jubila^o frui, dum^non abfolvitur, licetje- 
junet, oret, & eleemofynam largiatur. Ita cit. Rodriguez. Sed oppofi- 
tum videtur eflc probabilius. Si enim excommunicatus adhuc vivens & 
contritus , per qucm non ftat quominus ecdcCix communioni reftituatur , 
probabiliter juxta Navarnun 6c Sa lucrari poteft indulgentias opcribus , 
qu» liciie exercet, amiexas, eo quod fic prudenter prsefumitur de beni- 
gna ecclefiaB voluntate , ut habet Lacroix ( ^ ) ; quanto magis in cafu 
noftro quando ccclefia declarat , indulgenti» favorem perinde prodeflc 
Indis ac fi confeflionis & communionis facramenra fufcepiflent. 

m. Montenegro relato hoc Indorum privilegio ( h ) fubdit : Por lo 

fiol no es necenario , que los Indios tomen la bula de la Crnzada . Non 

tamen explicat rationem quare Indiad hujus gratiae fruftum percipiendum 

bulia Cruciata: non indigeant . Sed neque Solorzanus in loco ad quem 

Montenegro nos remittit . Quod folo jejunio fatisfacere dicantur, non 

fiifficit, requiritur enim jejunium folum ad excludendam confeflionem , 

quam commode facere nequeunt, quando non aiiud induigemia requirit\ 

^am confeflionem, communionem, & jejunium, quo non excluduntur 

opera alias requifita , ut de eleemofyna ajebat nuper Rodericius. lilud eft 

certum, quod fi Indi habeant Cruciatas bullam, quando jcjunant & cor- 

de conteruntur , quamvis dum confeflionis & communionis facramenta 

jam commode potentes fufcipiunt , tempus buUae promulgationis annuum 

vel biennale forte expiraverit, & buIIS novS careant, non funt indulgen- 

tiS privandi . 

O R D I N A T I O CL 

Anno 1562. 11. Aug. 

UT Regius Indiarum Senatus poflit ecclcfiarum ere^iones immutare , & 
emendare, prout fibi vifum fuerit. Ita Claudius Clemens in Tabu- 
lis Chronol. Indiar. Nec mcminit reftriilionis , de qua fupra Ord. 6g. , 
qua requiritur ut rccurfus ad Pontificem fiat pro approbatione . Sed argu- 
mentum illius Ord. aliud eft , nempe de contrahendis vel dividendis Epi- 
fcopatuum limitibus, cum prasfens fit dc mntandis vel corrigcndis ftatu- 
tis, quae dum ecclcfia primum erigitur, fieri folent ab Epifcopo cum vel 
fine Capitulo circa diftributionem fruftuum decimalium , & officiorum , 
^^neficiorumque , quae funt de regio patronatu . Ex qua diflercntia pro-» 
cedit, ut cum agitur de dividendo epifcopatu, res ad Pontificem defera- 
tur, ut faftum eft cum Arequipenfis & Guamangenfis , difmembrato Cuz- 
quenfi, erefti funt; in Truxillenfi ex Limano Arcliiepifcopatu partim , 
partim ex Epifcopatu Quitenfi fundato ; & in divifione Epifcopatuum 
Pacis, & SanfiaB Crucis de la Sierra , de quibus ait Solorzanus (c): el 
modoy que fe ha tenido en eftas divifiones, y definembraciones , ha fido 

reci- 



w" 



(a) Lacr. ^afl. i«j. de Jndulg^ (b) Aiontenegro <, lib. %. tr. i. feB. »3- (c) Solorx: 
iib' H» Foltt. cap. 5. 



2J4 Ordinationes 

recibir informes de fu 'utnidad . Y necefTidad precifa , y g^anar el benepla-» 
cito de los Azobifpos, 6 Obifpos, que en ellas podian fer intereifados 6 
' perjudicados , y embiar relacion de todo al Summo Pontifice , el qual 
fe firvio de aprobar y admitir la nucva ereccion de CatJicdralcs y Obif- 
pos para ellas , y fus divifiones , cometicndo a los mifmos Rejes y a las 
perfonas que ellos non braflen la forma particular de cada divifion , 6 
lenalamiento dc los terminos dc cada diocefis . 

Dum res erat de mutandis, corrigcndifve ereftionum Itatutis, recur- 
fus ad Summum Pontificem non eil fa^us, quia tacultas vel quae pracfen- 
ti ordinatione conceditur, vel qux m regio jure patronatus Indiarumcon- 
tinetur^ eft abfoluta . Juxta quod III. Villarcel (a) refert, per regiam 
fchedulam 8. Januarii i6io^ decretum eflTe, ut ab ercftionc Metropolita- 
T\x Ecclcfiac Platenfis deleretur claufula, qua praclato rcfervabatur facui- 
tas dubia interpretandi circa ereAionem : declaratumque id folum com- 
pctere Cancellarise Prefidi ibi agenti Vice-Patronum. Et in Jure Indico 
dicitur (^): Ordenamos y mandamos, quc en las ercftiones, que eftuvie- 
ren hechas, y fe hicieren de aqui adelante , fe ponga claufula de que 
quando fe offreciere que emendar, ampliar, corrcgir, eftablecer de nue- 
vo X 6 declarar , los prelados nos lo avilen en nueltro Confcjo, de las In— - 
dias. Y ft la materia fuere tal que pueda tenei peligro cn la tardanza ^ 
la refuelvan por ahora nueflros Virrejes, Prefidentes, y Audiencias : 
efto fe cxecute coa calidad de que en la primera occafion den cuenta 

Confejo ^ 

ORDINArrO CIK 

Eodem anno & dic 

NE Indr teneantur ullum interdiftum fervare , nifi illi dederint cais^ 
fam vel fpecialiter interdifti fint . Valuit ufquc ad annos triginta > 
hoc eft, ufque ad annum 1592. Ita Summarium privilegforum a Conci- 
lio Limenfi npprobatum . Fr. Joannes Baptifta apud Avendano ait (c) ,, 
Indis ^ Pio V. efle concefliim , ut poflint tempore intcrdiili audirc fa- 
crum . Sed videtur efle conceflio praefcns , quae jam diu expiravir , cu- 
jus caducitas fupprimitur , & quac Pio V. tribuitur , cum a Pia IV- 
fafta fit. 

O R D I N A T r O CIIL 
Eodem anno & die.. 

UT Indi quocumquc' anni tcmpore velari pcflint, & nuptialem bcne- 
diftionem accipere , dummodo nuptialfs pompas apparatum illis 
temporibus non exhibeant, in quibus prohibitac funt e/ufmodi velationes . 

Sed 



(a) Fil/arr.apudPrafocap.^^.n.it^ (b) LiL i. tft.iJ.ii^.Recop-Ind. (c) ^AvendaM^ 
tit. 12. Tbe/aur^ Ind. num^ aij. 






ApOSTOLICi*. 1500. 1553. 215 

Sed valuit tantum ad annos vjginti quinque, ideftufque ad annum IJ87* 
Ita cit. Summarium cx Manuali Mexicano* 

O R D I N A T I O CIV- 
Eodem anno & die« 

UT Epifcopi Indiarum ad conficTendum facrum chrirma uti poflflnt li- 
quore , quem balfamum ibi vocant, quamvis non iit verum balfa- 
xmm. Iia habetur in cir. Summario^ in Tabulis Olaudii Qementis , & 
tpud Loffadam addentem , quod parura refert, efle faftam conceffionem 
ad inftantiam Fr. Francifci Armellones, non ad inflantiam Regis Catho- 
lici, ut alias habetur. Sed uterque fuas potuit interponere preces, maxt'' 
me cimi conceffio eadem fa£ta (it femel & iterum, ut in «odem Sum- 
mario «xponitur* Vide infra anno^ ^57^- i- Aug. Ord. i^j, 

O R D 1 N A T I O CV^. 

UT facnim chrifma poffit confici cum numero mlnlflrorura qui repc- 
rimr, quaravis non tot fint quot rcquirunt jura . Sic habctur in ci- 
tato Summario ex litteris apoflolicis apud JBartholomasum Ledefma in fi« 
ne Sumrase Sacraraentalis : & forte funt esedera, in quibus praccedens con* 
ccffio fit . <^ot ver6 miniftrorura affiftentia requiratur ad chrifmatis rc- 
x^vationem, habes in pontificali . Coiicilii Rhotoraagenfis anni 1071. 
cranon cft (a): Secundum ftatuta Patrum chrifmatis, & olei baptifraatis , 
undionis confecratio fiat horacorapetente, fcilicet poft Nonara . ^ . • 
t Epifcopus ut duodecira facerdotes facerdotalibus veftibus indutos 
fecum iiabeat curare , vel quam plures . Et Concilium Mediolanenfe h 
^b) pr«cipit, ut cum oleum chrifmatis corifccratur , omnino interfint ^ 
^ui dignitates & perfonatus obtinent, & canonici, & reliqui Ecclefias Ca^. 
ihedralis clerici , & quos Epifcopus vocandos duxerit dp ecclefiis civitatiJ^y 
vel dicecejis . 

ORDINATIO XNL 

Anno 1553. 2. Febr. 

UT quoties ii qui vere poeriitentes & confeffi funt , five firmum coii- 
ftitutis temporibus confitcndi propofitum habcntes aliquem ex infi- 
dclirate five ab idololatria ad veri Dei cultum reduxerint , toties plena- 
riam indulgentiam , plenarruraque jubilasum confeqiiantur , adjunda aliqua 
per confeftbres ;pcenitentia falutari arbitraria : pro quo illorum confcientix 
oncrantur . Ita refert Avendano (c): & quamvis jara cxpiraverit quippc 
ad viccnnium tantiun valitura xonceffio ; fed a fuccefToribus Pontificibus 

proro- 



tmtt 



(a) C. Rh$tom, C. i. apud llard* r. ^. c. i x S 8. (b) C. MedioU^ipud tmd- /. t a. c. tf i tf • (c) tAvendn 
tiu I». Tbeflnn. 4<$. 



2i6 Ordinationes 

prorogata cft in Conftit. AnimaYim falntiy ut vidc infra ann. 1719. 12« 
Dccembr. In prorogationc tamcn rcquiritur ctiam communio , & ablata 
cft disjun^iva Sive firwHm , &c. & conccditur onmibus Chrifti fidclibus 
jn quibufcumquc occani Indiis , aut Sinarum rcgtonc , vcl Brafilia 
coftitutis . Ncquc in prorogationc continctur additum illud Plenariumque 
jHbiUnm . 

ORDINATIO CVII. 

Anno 1563. ly. Jun. 

UT Socictatfs Jefu Provinciales, & ab cisdcputati (i) prcsbytcri cunoi 
( II ) ncophytis provinciarum utriufquc Indias , aliarumquc rcgionum , 
ut in quocumquc vel quibufvis a jurc divino non prohibitis confanguini» 
tatis & affinitatis gradibus vcl alias conjunftis, matrimonium intcr fccon- 
trahcrc, fcu in jam ctiam fcientcr contradis rcmancrc valcrcnt ; in par* 
tibus ubi ordinarii facile adiri poifcnt, in foro confcicntias tantum ( lll ) 
pcrpetuo : Et infupcr ibidcm infra tamcn viginti annos , quod ipfi joco* 
rum ordinarii dc prcsbytcrorum corundcm tanquam aflcf&rum & adjuto» 
rum fuorum in locis ubi corum poftet habcri copia, confilio & cum illis 
ctiam in judiciah* foro : In rch*quis autem provinciis ordinariorum pnefeo- 
tia deftitutis, vel ab cis non minus bifccntum miHiaribus rcmotis, quod 
Provincialcs & dcputati presbytcri cum cifdcm ncophytis ctiara in utro- 
quc foro, gratis tamen difpenfarc poflcnt. Et cos, qui in gradibus hu- 
jufmodi prohibitis etiam fcienter contraxiflcnt , ab cxcefllbus , & cxcom- 
municationibus aliifquc cenfuris , & poenis ccclciiafticis in utroque foro zb% 
fohrcrc, prolcniquc indc fufccptam lcgitimam dccemcrc. Ita habctur ia 
littcris cjufdcm induhi prorogatoriis a Grcgorfo XIV. datisii.Scpt. 1591. 
Incipit jilias quidem. Supra quam conceflionem multa deinccps orta funt 
dubia, dc quibus infra anno 1701. 29 April. . & 1757. 27. Januar. 

A D N OT AT 10 N E S. 

( I ) DefHtati fresbyteri . Non crgo crat opus ad difpcnfationcs hafce 
deputari doftrinarios , fcu parochos neophy torum , fcd prcsbytcr quilibet 
potcrat dcputari. (Juod & dc aliis privilcgiis notavcrat Avcndano (^). 

(II) Cum neopbytis. Neophytus , fi ctymon fpcftcs, eftnovum gcrmcn, 
novum fatum, nova planta. Apud Du-Frcfnc {b) fonat Rndisy Kovelius. 
Apud Ifidorum hovellHs , Rndis fidelis . Apud Papiam Ntiper renatns , vcl 
novitcr ad fidem vcnicns. Snid« Neofiiphytentis fonat qui nondum facra- 
mcntum confirmationis fufccpit: & in cundcm fcnfum loqui vidctur Con- 
cilium Rhcgcnfe (c), & Arclatcnfe III. Eoquc ipfo nondum confirmati 

non 

(sl) ^vend/mo ,ttt.i%.n>^^i. (h) Du-Fre/ne , GIofar.Latinit.V.Ntbphytus. («) ^. Wf^" 
fpud cit. DwFrefne^ ^ apud Hsrd. tom. i. Ctncii. col. tyso. 



A p o s T O L I c ^« ijM. 1563. iiy 

lon poterant ad diaconatnm vel facerdotium promo?eti. Neodbyti etiam 
iimc in Gomitatu .Pxovincias frocantar chriftiaai ex Judasis fafti , quos 
lUjpani fic Lufitani appellant Chrifiianoi nnevos « Neophy ti appellantur no- 
I derici & novi religiofi^ £t univerfim Anovitas qua^am eo nomine & 
|>puficatur« 

At quantum temporii <labi oportet ut noritas hmc adolefcat ^ Ik 
xSphytns tSk deflnasF Synodus Arvernenfis <4) Aureliahenfon imitata 
mius anm fpatium , neopfay tis prsfixerat can. 9. his verbis : Vt nullus ^ lai* 
w ahfque anni converiatione Epiicopus ^rdinaur. Aliqui apud Soiorzanum 
[^ requirunt bis centum ut «aintmum annos, ut poflit -quis chrrAianus 
mus appeliari: & verum habet ad ec. eflfedus ad quos adhibentur pro- 
bationes de quatuor avorum irhriilianitate • 

«Communis fententia eft, neophytum non efle qui baptizatur infans, 
Boiiue qui ante decem annos baptizatus eft (c)« Et communis fentcntias 
litk) yidctur efle , <quia decennale tempus ia jure dicitur longaevum ex tit. 
33» c. lib« 7. ftc habente : De prafcriptione longsevi temporis dccem vel 
viginti annornm. £t ex nota mai^inali ibid. explicante longum tempus 
per decem annos^ Et ex arg. e|u(d. tit. clrca doediUm,' ibi: Longi tempo- 
ric, ideft^ decennii inter pcasfentes, vicennii inter abfentet. Quibiis aliudU 
J^S Hifpanum Paititarum (</) requirens ad confuetudinem praefcribcndam , 
Uim tempus longum requiritnr, diecennium vel vicennium* Tempus vero 
tm, longum ut fufficiat j-ebus antiquandis , fufficit utique 4it illarum -ceflet 
iQvitas. 

Certum igitur fit ^ 4ieophytos non veterafcere hreviori >quam decem 
BUiorum tempore • An vero exado decennio novitatem deponant , ita ut 
kcqucant uti neephytorum pfiviiigifs, ^qua^io eft difHcihs praxim per No- 
lun Orbem obfervantibus .. Dubium tamen hoc non cadtt in privilegia 
XMiceflra Indis qua talibus , vei Indorum genti , neque cadit in privilegium 
lOBfens nuandiu vigeat quoad difpenfationes matrimoniales ^ declaratum 

Eiippc eft pro neophytis habendos jtd hunc efte&um oriundos omnes In- 
arum orientaiium & occidentalium, etiam ii chriftianorum filti) &. m 
infantia bapiizari iint^ Vide infra anno 1729. 12. Dec. 'Ord. 522. 

ilil^ Ferpetm . Gum vicennales prorogationes ufque ad Alexandrum 
VIIL faftas iint fupprefla iiac porpetuitatis >nota, fed non exprefs^ revo<* 
cau , dubitatum eil ao hoc privtlegium hac parte valetet , vei faftum ef- 
ict per illiufmodi*reticentiam ex perpetuo temporaie. Dubium exemit S. 
Gongregatio , jcnyos refolutionem vide anno 1701. 29. April. Sed perpe- 
tuitatem conceflQonis quoad confcitatie forum rurfus agnovit Sanftas R.O- 
mansB Inquifitionis Cungregatio 4ipprobante Benedi&o XIV. infra aima 
1757. 27. Jan. Adn. IV. 



OR- 

^mmmgmmKmm^mmmmm^mmiimm i , — — ^^<— ^^— .^— — — ^— m » i i iw»— ^— — w^— *—— «i ■ 



ifb. I. Gofridi Vind» V* Nei3phytus . (b) Solarx^ 

tam* 2. i>e Jmd. fur. Jik.%^ cs/^ »S.ffM»,la. 1 (d) Fartft. i. f/V* t* /» r 

Ec 



(c) Vidf Bemacitum, t<m. ^. DeGenfur. 
d. 7* ^. ». F. 1« ntm. s« 






ftlS O A D l 1« A T I O N B S 

QRDINATlb CVUL 

Aoao ]j64> 

4 ' 

FIT Archiepifcopalis Seics Sanftx Fidei dc Bogptaj ut rcfert GL C3e 
mens in Tabalis Chronol. IncL Vide fupra tiuio 1561. Qrd. 98. E 
noyi(&me aic P. Cokti ( ^ ) : Zr /W dato Velcova dal Pontefioe Pio I¥ 
con bolla degii ii. di Settembre del i^tfi*» e due anni dopo nel 1564 
fu fatta metropolitana con Arcivefcovo, che ha per iiiffiraganei i Vcifoo 
n di Popayan , Cartag^na » e Santa Abr/^ • 

ORDINATIO CDL 



UT Epifcopi Indiarum poflint ad omnes qrdines difpenfare-cum iil^ 
timis. Meminit ch-ca hoc tempus P. Ci. Clemens in cit. Tab» V11 
de infra anno 1571» 4« Aug. 

O R D I N A T I O CX. 
Anno 1566. 20» Jun^ 

UT prsBlati Indiamm difpenfare po0ient in gradn fimplice aut diiplioc, 
in tertio & quarto duplice , in quarto dupiice & fimplice • ParuB 
obftat P. Claudii Clementis hoc referentis privilegium laconifmus, & C9 
laconiimo confofio ; nam gratia coocefljoais decennio expiravit» 

O R D I N A T I O CXI. 
Anno 1557. 24. Mart. 

PIus V. ad inftanti^m Rcgis Catliolici conceilit omnilms religiofii 
^uorumcumque Ordinuum (1). etiam Mendicantium ia IndianttE 
flEiaris Oceani partibus' in. eorundem Ordinum monafteriis , ¥el de iUomnQ 
fuperiorum licentia extta illa oommorantibus , ut in locis ipfanun par* 
tium ipfis de iimili licentia aii^atis & aftignandis oflicium parochi nui- 
trimonia celebraodQ y ccclefiaftica iacramenta. miniftrando , prout ufqiae ad 
illud tempus confuev^rant (dummodo in reiiquis fi>rmam Concilii Tri< 
dentini obferyarent ) exercere & verbum Dei prscdicare de fuorum fupe^ 
fiorum licentia in capitults provincialibus obtenta, ac o^efliones audtre 
ordinariorum locorum, & aliorum quorumcumque licentia minime leqiit 
fiu (U) libere & licite valeant. Et ne m locis illarum partium» iaqni- 
bus funr monafteria rcligioforum , qui animarum curam exercent , aliqjuid 
per epifcopos innovetur . Non obftantibus contrariis quibufcumque . Ita ha^ 
betur in Builario Cbmmuni , & apud Fraflb (b). Incipit Expani NoUs . 
Anno fequentc J568. ly. Januarii lata eft a Philippo 11. Rege Ca- 

tfaoii- 



^«M^ ^F4lf(WpiP*VMMHVMMMM.^ 



mm^ 



(«) fc4nn. P$m. CoMDtxJsM. V.imaSt. (h) Prajfb, w- 5|. ZV Mfi. M. Fstun. ». 



Apostolic^. 1500. 1563. 119 

iholico leir jiiri lodico (n) dcinceps inferta, cujus argumentum eft: Qne 
ft fiiUiqpt , el breve para que los religiofos mendicantes puedan admmt- 
firar los fantos facramentos a los b^ios » Et tenor e^dem legis eft: L^s 
Vimia^ Prefidentcs, y Oidores, y otros qualeiquier Jufttcias de las In» 
£as hagan publicar el bnevc concedido por N. S. P« Pio V. en 24. de 
Marzo de 1567. ^ para que los religiofos de las Ordenes mendicaotes 
puedan adminiftrar los fantos facramentos en todos los pueblos delndios 
kgm y de ia Borma que lo haclan antet del Concilio 4e TrentQ . 

A D HO T AT ii» HE S. 

( 1 ) iQuorwncmnqws Ordkum^ De Societaie Jefn <lubium fuit , eo quod 

ifl brevi requiratur ad obeundum parochi munus, quod fiat defignatio vel 

obtineatur iicentia in Capimlo Provindali : quod-non erat ex Societatis 

Bfu. F. Pellizzarius (i) Jnquit : JUanea hic unum, quod diximus inprin- 

cipsM refponfione , non polle uti pnefenti priviiegio' religiofos , qui in his 

teis non habent capitulum provinciale, habere locum in ibcietate Jeiti , 

ideoque non ;pofle iHius religiofos uti tali privilegio, niii ad id defignen- 

rur ia ccu^regationibos provincialibcs ^ quac in unoiquoque triennio (noa 

oifi iexennio ^bat in Indiis ) hflberi folent , quamvis alii^ m illa non 

extet ufus capitulorum ut in aiiis religionibus . Ducor quod ex una parte 

io conceliione frxfentis privilegii petitur, ut fiat illa defignatio in capi» 

lulis provincialibiis , congregationes autem provinciales in Societate acqui» 

^^lent capituiis provincialitHis • Ergo m iis facienda efl illa deiignatio ^ 

<^txm fic impleri poffit tenor prfvil^ii . Ita doSd RecentioFes a me con* 

^'^ti , & jfr^hahiliter . Hac PellizEarrius . 

P. Joannes Perez Menacho , quem refert P. Eugenius Lopez Studil 

^co-Cordubcnfis in Tucumania Cancellarius in M. S. ait , in Societate 

J^<)n requiri doiftrinariorum afiignationem capitularem , quia priviiegium 

^w receptum efl in Societate, & quidquid recipitur, ut ell in proverbto, 

^ti modum recipientis recipitur. Qaod nimrs wiiverfah'ter , nimis etiam 

^&radi di^tum cfl. Nullo tefle, nulJa tratione firmatur , prlvilegium boc 

^fkMk receptum in Societate , prout A Pio V; concefliim ; ufus |enim fi 

^ft conformts, fundari potuit in conceiTione Adriani VI. & in alia Pau- 

ii III., de qua fupra wmo 1549., qua non ireQuirunt aflignationem Ca^ 

pirali. Facitque lex 27. tit. 15. lib. 1. R.ecop. ind. , fex annis poflhanc 

Pii V. conflitutionem lata , ubi -declaratur , religiofos Societatis pofTe 4cM 

iRnnas Indorum fufcipere & adminiftrare per omnimodam Adriani» Jit 

^ide 6ipni Ord. 37. anno ijnz. 9. Maii . Adnot. i. 

Nihitominus videtnr «rium potulflc Sodetatem,«dum ftetit, inde- 
liendenter a Capitulo vcl 'Congregatione Provinciali parochiale mimusobi- 
rt , ii & quatenus pofTum ahi regularos ex privilegio Pii V. junfto alio 
Gogorii XIIL Pii fucccfroris in Confl.. Decet Romamm^ data 3. Maii 



(a) Leg^lM^fh^ t^.Hb. i.Ku9p. hti. ( b ) iV///*x«r. tr. •. Man.Reg> cwp. j/ un. n 7.f. »• 

Ec 2 



aio Ordinationes 

3575.^ in qua expofito per Pracpofitum Generaleai, propter inftituti So 
cietacis diverittatem aliquando dubitari oirca modum utendi priviiegiiil 
aliorum ordinum a Summis Pontificibus praefertim a Pio V. communico- 
tis, ad fuhmovendam dubietatem concedit Gregorius, ut Prspofitus&So» 
cieta^ privilegiis utcumque conceiTis aliarum religionum ordinibus , oam 
gregationibus , capitulis y ^xta Societatis inftitmi rationem, ritus , mo^ 
JSps y ufus , confuetudines y & procedendi modum uti poffint : quodque ta^ 
lia privjlegia Praspoiito Societatis conceifa in(elligantur cum potefldte iUn 
communicandi . At ritus, mos y & ufus Societatis erat, ut ofHciis & mi^ 
nifteriis addicerentur.focii a iiiperibribus ^ aon a capitulis^ nec k congre- 
gationc provlnciali . 

Quodfi: capituli concurfiis > vd confenfus neceirarius fit y ut. viilt 
Pellizzarius cum do^is ab co confultis; fatis fiec fi congregacio pi^bviii- 
cialis pro affignatis & nominatis fe habere dedaret > quos Provincialis 
Superior nominaverit, ut docent R.odericius (^)> Sanchez (^), & PeL 
lizzarius ipfe (c). (^iia hoc perinde eft ac fi in capicula vel congr^;i* 
tione, fieret ailignatio, & daretur licentia^ & reipfa ibi confertur. JU 
prohat E^odericius argHmento eorum , qux* quotidie verfaotur in praxt^ 
fcilicet quand(i> dalegato conceditur > ut quo& ipfe in prsdatos aut iA pro^ 
curatores nonudaverir ^ ipfe ddegans Epifcopus vel ordinariits ex jmoc pra 
tunc habet pro nominatis, & ipie cosnominat. 

Dubium eciam videtur fuiiTc de Francifcanis y non ratione afligmK 
ticHiis nec ratione muneris parochiaUs, qnod nihil iiabet alienum ab Qr- 
dine Serapl\ico fatuti animarum ctun primis incento>. fed racione fynodL, 
ut v.ocam> qua& fpecies qu;asdam eft redditus Minoriun de Obfervamia 
paupertati repugnans • Sed Jure Indico {d) dectaratur y fynodum prs&ftarj 
ejtas Qrdinis.doi^rinariis^ non per modum redxlitlls, £ed per modum ele- 
emofynas» 

Sed qix> nomine prad[!abatur doftrinariis Societatis^ qutbus prohibi^ 
tum erat (<> admittere ftipen(fium vel eleemofynam in minifteriorun 
«mpen&tionem? R.efpondet P. Sanchez (/), wnp interdki in Socictau 
eteemofynas accipere erogatas liberaliter & ex gratitudine , quamA^is ea; 
noA erogarent fiddes fpiritualia non redpientes > quia ccmi tales eleetaa 
fyiUB ex nuilo inito pa^o> nullac^ obligatione y fed ex mera gratitudi 
ne ic liberalitate conferanttK' y nuUam habent rationem compenfatioini 
vel ftipendir pro fpiritualibu^ receptis .. Ec fic habetur 6. P. G>nftitutia 
wuxky cap. 2., & cap. i. Elxam. T. 3., ubi folse eleemofyna interdicun 
tur y qu6B in coiaapeniationem & ftipendium dantur . 

^efpondet ibid. num. 3., nm interdici recipere aliquid ex pafto pr< 
tmendis neceflarik ad eutidimv aliqjio caufa exercendi minifterki y vc 
fro fuftentatione minifttx>rum , quia talcs expenfac non petuntur pro rtka 
ipfis fpiritualibus , fed pro req[uifiti* ad {phritHalia^ Sed harc fis:.cunda rd 

ponfiia 



>^ 



r\ 



(a) RsSeric. ^g^ KR. q. $$. art. ^. 
{h) SatKb./, j. De Mamm.d^ \^.\num. ^. 
(c) 9etiM^ /m. (k^ 



(d) Leg. ss« tft. 15* ifb. 1.. BjK.Ind, 

(e) P. 6. Confl. Cap. i. 

( £) Ssncbex, « iib. ?• iitmm4t.i cmf. %%Kn4mh. 



ApOSTOLIC^* I50&. 1565. 221 

fomkfh HOQ caret difficultate , ut inquit CaftropaUus ( a ) ; neqne cnim) 

lia dataclerico faBculari pro mi(la xiclebranda dicitur itipendium^ n^ 

datur ad-iUiuis fuftentationem fub obligatione faciendi iacriim, fltiiQ 

it^ eo acceptatur, mv^ facri pretitun efle non poteft, nec compenfatio « 

A.^c in Societate, five iic- prohibitione , iive eic voto paupertatis , aliqoid 

kBL Jiac materia erat illicitum, quod aliis licet, & quod in aliis cft fimo^ 

ni» labe purum , ut habetur cit. Examinis loco , ibi : Quantnmvis aliis 

fi^ UcitHm. Propter hsec addit Caftropalaus : Cenferem djcendum , noa 

poile Societatem c^ligari obligatione juftitias ad fpiritualia miniftronda ex 

&UKlatione coUegiorum , jhiftionum , & fifbilium ; bene tamen ex gratilu- 

dine BcfideliMe. 

5ed quomodo hoc conftat cum fegc 30. tit. 15. lib. i. Juris Indi-^ 
ei ^ ubi dicitur . Todos los que firvieren las do^lrinas y han de eniender 
en el ofiicio de Curas^ tum ex voto ctaritatisj como dicen, iino de jiaf 
fticia, y obligacion. Refp. , do£b-inarios de Societate obiifle munus paro» 
cI-m.Tale ex juftitia & obligatione , ut lex habet ; fed hanc obhgatkanem iir 
ki£>ant ex officio , non ex ftipendio , quod fynodum vocant . Ira iit oificia 
rici^ collato, & acceptato, vel infim&o, non folum ex^ charitatc & fidis? 
licr^ite oUigari eflent , fedex juftitra, quandiu duraret ofticium ; licet fy^ 
Aodus non folveretur • Modo tamen non agitur de obligatione aliunde 11% 
minente qu^m ex ftipendii vel eleemofynae erogatione. 

P. Peilizzarius (^) aliter fuftinet cumCard. de Lugo quemcitat:^ 
i^ Ipoiifionem San&ii dicens: Hominiitis de ibcietatt interdiftiun eflfe slco^ 
pere pro minifteriis fpirituaiibus, non onmino , fed iliud qno mtniftcrft 
vi^ntur compenfari. Unde iit ut quamvis rationc corumnon-.polfioaais n^ 
^i^re necelTaria ad compcientem fuilentationem (ficut pdflimt alii wtSA^ 
g i ^ii ) ; licite tamen poftimus nos fervare indemnes , recipiendo v. g. pr^ 
viatico vel vidu fubminiftrando in alio loco, in quoalias non eilemus 
^Xcndi y aliifque iimiiibus ; hoc, enim non afiert lucrum , fed au&ri novof 
fi^mptus , & expenfas extraordinarias y facitque non ut accipiamns y ftd 
K^« expendamus ex noftro id quod alioquin non ciTet cxpendendum ; quod 
oerti tioti eft recipere ftipendium vel eleemofynam, fed hot dare» . hj -> 

NotandiSm ver6 eft hoc timlo k Pellizzario cxplicato ^ folnm podcdre» 

cipi de cleemofyna, quanmm in fuftentationis , vclviatici» ircl alias ^ 

^uo faciendos fumptus expendendum foret , de reliquo abftincndum. ^ - U 

^nod in Congr. Gen. XIL D. 40. ftatutum crat , ibi : NiUl pixter id 

^uod ad concfonatoris fuftcntationem (dum peregre abeft) & viaiicu^ 

^ei^t expenfum vei seccflarium , accipi k nobis *po0c tanqoam ftipcndhuBi 

^ut cleemofynam in compenfationem pro minifterio 9 adeoque qnidyiM 

-^tra reliquum fuerit, reddat. Si tamen urgeat iIle,.veIitqueiUtro fic&on^ 

^5 aut titulo purx & liberalis eleemofynfls dare, ^terit m co cafu lupe^ 

''ior in utilitatem doniSad , cui prseeft , accipere • 

Idemque de fynodo , quod de eleemofyna in miifionibus vivis oblata , 

-^ ^ I ■ ^ii ■ ■ i ■ ■ ' A ' ■ 1 . 1 < I i I , 1 ■ . ' I . . I ' r-*^ 

itXCaJlp^. traa. iC. D. 3. Fwf^o XL nnm. f. (b) P/Hfkx.(*h:}r.ycspi9'At'n:if. 



221 O H D I N A T I a N B S "^ 

« • 

dicendoin • -Qubd Utntti de fynDdo poft miniftroram tdimcnta fifperafet » 
finc novM idedaratione vel licentfai, poterat in donaria expendi ^d cicu* 
nindb& .:fylvic6las barbaros , infidctefqitt ad chriftiantimvm afticiendos; 
nam hsc fiiit volontas a donanre Rege HaBph deckrata ^ nomrnatim in 
fchedola ad Paraguay Epifoopum dala 31. Martii 1707. , cui finulesali^ 
ad pradatos alios y regiofque miniftros eodem tempcfre datac funt • In iU 
la dicitur : Cm io qne el fynodo prociuce , fe adelantan mucho las coi^- 
fcriiones, dando a los Indios algunos donecillos . • • y fuftentandofe 10!& 
rtligiofos ) >&c. 

(u) OrdinafiorHm Ucentvn minimc.rcqfdjita^ Elequiritur illa quidem ia 
Tridentino (a) non diu antequam^ ederetur prxfens confttmtio ooncinfb ^ 
confirmato, & promolgato, qiTodqiie procul dubio edendiK 'occafionem fo- 
cit. In eo decremm eft^ ui Tam regnlares quam faoculares perfonarum 
focularium praster eas, quas funt de jhonafteriorum feu locorum famiiia' ^ 
curam exercentes fubfint immediate in iis quas ad diftam curam &admi^ 
niftrationiQm facramentomm pertinent > jurikli&ioni , viiitationi y & cor- 
feftioni Epifcoporum, inquorum dioecefiLfunt (ita. Neque ibi aliquietiam 
ad nutom amobiles deputentur nifi de eorundem confenfu & .prsevio exa^ 
mine • £t cap. 22. ejiifd. fe{s. derogatur omnibus contrariis privilegiis » 
^pubufcomque verix)rum formulis concepta fint . (^iae derogatia non taiK 
fum refertiu' ad contenta in eo capite^ fed ad contenta in tota {eftione» 
ut fcilicet falva fint non obftantibiis quibiifcumque » Sic enim declaratum 
4rft ab Itmocentio XIIL in Conft. Apoiiolici Miniileriiy & confirmatum k 
ihcceflbre BenediSo XIU. 25» fept. 1724. (^). 

-Sunt qui velint^ ejufmoKli derogationes non aiHcere privilegia indjca*^ 
cttflntnmvisrwuverfales flnt^ ni£ illa cixprimam^ eoquod concefta fint: iil 
tavorem religionis ^ & fidei propagandaB: caufa y ia favorem etiam Indo- 
rum, qui Jure reputantur perfonas miferabiles, ideoque fpecialiter expri- 
mendab, & quia ad inftantiam Regum ut pliu-imum concefla funt (c) » 
Quas ^fi vcra funt^ cur Gmciiio promulgato tam inftanter fuppjicatum 
kfk pro confirmatione conceffortun fafta in prasfente Conftitutione , . cuoi 
certum fit -nec tn iUius derogationitius Indias exprimi? Cur in haceadeni 
Goxiftftntione declaratur ^ jn reliquis .pra:ter ea y quae denua conceduntiu' 9 
aibfervandam efle formam Tridentini? Sed etiam expreftione fada hujos 
privilegii piani , quamquam confirmatum fuit a Gregorio XIV. , muJta 
deinceps ' ordinata funt .9 . per quas redadiun eft ad terminos juris faltem 
quoad necelTitatem licenti8& epifcopalfs ad -obeundum munus parochiale .. 
¥ide infraL 4uitt> 'Xida^Jr. 6. Febn, & 1751» 8. Nov^ Ord. 177, 263. 273» 



■ I ■ ■ I I I» ■ ———————— ^p»jL^^^—— 



drnoy tiu II. TbeJ. num. .4t5* . • < . ,-i 



A p Or &Ttia i>j liay»» tjfoi».^. i5^|v zx^ 



OlDINfATIQ 



•♦41 



T TT iQdiarum orientalium .epircopi diipenfare poflint cum liis^ Mpd ma« 
VJi tnmoniiu» ioter & in gradiiw ^ jur^ p^<^ilv'ti«.<SMraxerimt ;;'i^ 
^nosL io poftcrum contiaifafim coori^it;^ lu Jiabtt Pk itc^inCfaMckMJus!^^ 
«01 EpiftQla ^iuadam :&. Pii V. ad Arohicpiicj^pumi; GMmm > iibi iCaijUh 
flMfacy ^ait, ^ftiam iiif&cile: ftt «SQ tam remoiiA ofibis fj^iibm ^ ApofMc- 
ca Sede iiu;u(modi abfoliitioQes. & dirpw£iitfO&e& .f^crei> iacttltatenp^^ieaiB 
dicdmus xoncedendam, Iicut ex aliis Jitteris noftris intelliges. Poteftatem 
^iaro tibi ■& EpHcopts ' tuis ^ ac {uccfffdf^u^ ««ftdi^ jdargiendi Chrifti 
fidelibus .diebus ieftis quibu£iam maxtm^ fQlemaibus indulgentias quas dedi- 
mus • Cujus conceftionis litteras ad te ,una .cum .liis TninimHs^ Hoc omni» 

flQ 4c praBrcotft 'concei&oiie ^acyuiraye ifQtui « Yidi». I<adecabi^ 4# ^sC^ * 

R i> I jsi A T I Q aaa , 

Aqoo 4557. 7« QQiihP^ 

PIus V. Alphonfum Archiepifcopum Mexicanum x^teftatur , ut gentilea 
.converfos ^ mlljtum injuriisHeffndat • JZxtaiapQ^ ck^ ^derdii^ 

O R T) I N A T il O CXI7. 
.AnoO 156^^. Oft. 

. ■ . . . ./ 

mfllBcicant^ -dPror^ IX <iaiftono>^^ra4tA ^MatdiM 4p. ^^abc/ lidevhanoii 
jyX isArchiepifiSisipo wcifca «aepphytaft «oSdiim ^€Qmmicattri<J&Kt«b^4|iiii| 



^ ' *. r 



># »^ *^ -* *^ A.& JL « V^ -^^JX^^. # |»i, 



ORTJINATIO CXF; 
Amio 4567. •p« ^Oft* 

T TT Sebaftianus TVxctugaliiai E.e^ lodia^ l?ifc>regi .maadet^ ut gentilesad 

\J .fidem couverfos benigfic tcaiftef^>4 iKulftiun injufiis tueatur^ fcan- 

*dala rremoveat , .evangeiiique .miniftris «auxiiium impertiat • Extat apui 

*CQD0Cm -• '>]'*' ^ 

O II D J N A T>I <3I CXVI* * 

Anoo 15^7* 1 1« 0(tobr> , 



. ■..) 



IEkm >ofiiciiim PioT^si Qofng 4( ^CociifiUQ lodi^B TOffommdat , i^txknA 
eo^ :litt«-i« , .«pii4 euBdfoa , fttisfm .incuktt hI XfiSiam iv)voi'ipdi«Fn»- 
r^t D. XudQwc«».<lr At4td«; «c ^t«reJk iit «eSplqttQs aAuftM ^adiboMf 
fps ^ inuaer«^ipiil>Mc«»;«iuio<«odan) 2$. Deccn4>xii > nt «e&it Idoi 
4uthor . 



O H D I N A T I O CXVIL 
Anno 1567. «4. Oftohr» 

. r ■ . :ilO . : .:: • , '■ . .1.: ■■:'•.'! ' 'i 

CnHrifti iidelibis^ in pait ibiis IoAm conftitutis ad flsdificandas catedui 
li« iMiionun donios adfuvijntifaiis ,' vel ad akndoa , concntis & con&ifi 
deoem ^annos 4 Servientibw ver6 ' in ejuihiodi doinibus , qui contriti vel eoa 
Mi facram comnltmionem receperint , feptem annos indulgentis conoedii 
in pei^tuum • Exut apud eimdem • Incipit San&a Romana • 



#»■■ 



O R. D I N A T I O CXVIII. 
Anno 1567. 17. OSL 



I • 



T TTifiioifafteriatjUBBdam ad fratres ordinum mendicantium , veiuti 6aa 
V^ fti Dominici) & alic.um, ac Societatis Jefu transferrentur , ea con- 
ditione ut deberent quotaimis fubminiftranc aiiquas idoneas perfonas di 
fuo cujufque conventu mictendas in ItKlias, & in alias regioncs , quas 1 
^entilibus incolerentur . Extat pars apud eundem. 

^ R D I N A T I O Cm. 

Annp 1567. iy« Dec. 

GHrifti fidelibus in ^tliiopia, India, Molucis, Japonia, ficquibufcum 
que oceani infulis . & Sinarum regione dc Brafilia conftitucis, qu 
€omritf & confefli ecclefiam, capeilam, xenodochium opera presbypeBl 
rom fi^xniniftrorum Societatia eieftum vifitaverint^ & pro converfion^to 
fidelium & ecclefias pace oraverint , toties quoties quadraginta dies» I 
(emer quolibet anno, fefto die quem Provincis minifter conftituerit, fep 
tem annos & totidem quadragenas concedit de vera indulgentia • Exta 
•pud eundem: incipitque CapienUs^ Vide infra Ord. 130. Adnot« I. 

I ^> - .: O R D I N A T I O CXX. 

' . • • AmiD 1567. 10. Dec. 

1 i\ ' * 

UT Societatis Jefu Provinciales • & presbyteri k Praspofito GeneraB , 
vel ProvinciAli deputati in i£thiopi«, Arabiac, Perfidis, Indist, & 
Sinarum regione , in Japom*a , Brafilia » & aliis orientis regionibus , aui 
oceani infuiis quibufcumque a gentilibus liabitatis^ cum neophytis in quo 
^ttMque , non tame» a jure diviM prohibito , confanguinitatis , aut ^ 
iinfiatis grada, ut «natHmonia interTe contrahere, vel in c(M)tra£^is per< 
sianere valetem, diipenfare pofiemv& eos abfolvere in utroque tibro i 
lementiia* ^ otniuN^ , fic f arnil prdpierea incurfis^ prolem kgitimam dc 
darare fufceptam & fulcipiendam , fi aut proprium epifcopum non habC' 
rent , tel qu6d non minus bifccntum milliaribus diftaret , eiun adire not 
poffent ." Admonebaniur , ut hac facultate non uterentur, nifi ubi expedi- 
re viderent: in quo illorum confcientias onerabaniur . Utque neophytoi 

mo- 



AposTOLrc/E. 1500. 1563. 22y 

moverent, ut a matrimoniisabftmerent divina lege prohibitis. Extatapud 
cit. Laderchium, extrafta, ut inquit, ex Archivo Vaticana . Incipit 
Cmn gtAtiaYHfn . Vide fupra aimo 1 549. 1%. O^obn , & Ord. 107. 

ORDINATIO C2CXL 

MUtato confilio mittendi ad Novnm Oi6em Iiitemuntium , pcr quem 
melius omnia cognoiceret & curaret, Regem Catholicucr de rei 
indican^ necefTttatibus , & quid fa&o eflet opus, edocerepractulit 5. Pius 
V. In his, colle&is pioram eleemofynis. morc nafcentis eccledas , tiun ex 
regiis tributis alimenta neophjtis pradberi oportere, n^ £ame compuifi ad 
priftinos mores & vitia relaberentur ad focialem vitam inftituendos peit 
fac^os & eruditos magiftros, licet hoc quemque pro viribus ageredecear^ 
Si chriflianis ethnicifque unum eflet hofpitium , i\s idololatrias dicara loca 
non permit*tenda , fed folo asquanda, ne baptizatis ad impietatem relaben'> 
41 prasberetur occafio • Non . tolerandum ut diriftiani tn exercendo reli- 
ncois cultu prohiberentur ab ethnicis, Crapulam & fcdera abolenda. In^ 
ncieles ad cuflodiam legis naturae <0 adigendos« Ne .regii miniflri <n) 
Aiandpiorum loco uterentur Indis ^ &d •eoriim tantum operS qui fervire 
4poote ^roluiflenc , iifque paAam mercedem trilxiendam efle , neque eot 
>a)erandos ixnmoderatis ve£ligalibus, fed qua par effet ^uitate omnesha* 
Nendos. Ecclefiafticos a veAigalibus immunes confervandos . Epiicopis re- 
' ^squendam fui muneris poteftatem . IntegFos vifitatores & magrftratuy 
rum partium dececnendos . Armis ^onti^a cttmicos fumendis , iUilque 
Ilo fubigendis nihil inique nihil crudeliter ageretur ; neque ad -chriftiai^ 
feligionem compellendos ^e , fed iienigne fufcipiendos . Refert Anto-- 
^^iius 'Gabut in VitaS. Pji V. apud Bolandianos </i) Omniaque monf» 
-^jtoienta hasc jam per regias fchedulas poflea m corpus jur is indici reda&as 
-])rasfcripta erant, ut videre cft in Recopilatioriisi titulis refpeftivis, nomi* 
%atim xxt. i. lib. J. De Ja fe Catbolica., tit. i. llb. 6. de Jos Indhs , iiu 
^. ejufd. librii dc las Jleduccianes y Ttiehhs de hdios^ 

^ DN O T AT 10 'N E S^ 

<•!) M ckflodiendam yiatune legm adigendos . Solorzanus (i) relatis yb^ 
xibus Indorum contra naturac legerri peccatis, ait : Todos los qiiales vicio^ 
haviendo venido a noticta de los nueftros luego que los defcubrierdn ^ 
y Jhaviendo cn muchas partes pcdido iu favor unos contra otros , paM* 
tpc dc tales opprefliones los facaften y libertaflen, no tiene duda queles 
piidicron dar y dieron jufta caufa para cftorvarlos, y para hacerles jufbi 
^erra , £1 ^percebidos y amoneftados como io fueron fufticiente y repett- 
dasacnte no los qufficron dejar, fe^m el fentir de c^fi toda la efcuela 
dc Thcologos y Juriftas , que tienen efto por mas feguro , quando para 

elio 




\ 



«irfita 



(a) JtHa SS. t»m. i. Adaii , Die $. fag. tfi. (b) Soitrn. lib, t. Pelit. cap. 9. 

Ff 



226 Ordinationhs 

ello precede licencia del Romano Poncifice , como en efte cafo la huvo > 
de cuja Jurisdicion fe hacen todos los infieks, que cometen femejantes 
peccadgs . Y afli lo decidio Pio V. declarando 7 mandando ^ que pK- 
dieffcn fer compeHtdos a guardarla lei natnral. 

Duo inferendi belli titulos confundit hic author: peccata contra na- 
turae legem, & innocentum oppreflionem qui auxilia petunt ut liberentur . 
Qui tituli , (1 feorfim accipiantur, non eft ufque adeo communis Ifentcfi-^ 
tia Theologorum & Juriftarum, belhim & infideliuxn debellationem jufti» 
ficari ex primo fine lecundo, ut videre efl apud Dianam {a) quem fe 
citantem citat in fuam vicem Solorzanus, ac exprefie de Indis agenteiii 
apud Acoflam (0> Qui <le authoribus id tituli reprobantibus ait:^ir^JMii 
iententia jam dudum apud omnes obtinuit, Salmantino & G^mplutenfi 
illuflribus gymnafiis damnantibus, ut audio, atque explodentibus fcriptudi 
cujufdam librum contra caufam Indorum, atque ipfo Catholici Regis Sr- 
ifatu aliam rationem in expeditionibus pr^cipiente^ 

Loquitur, credo, Acofla de libro in forma dialogi fcripto a Joanne 
Genefio de Sepulveda , cujus cenfura refertur in Difputatione habita cum 
fpifcopo Chiapenfi edita Hifpali anno J552. , ubi in Operis argumento 
dicitur: hl Confejo de Indias nego licencia para imprimirlo» Alcanzo ce>- 
dula^ paraque fe rcmitiefTe al Confejo de Caflilla el ano de 47. quevino 
de las Indias el Obilpo de Chiapa , y fe opufo . • . Ei Confejo de Ca- 
ftilla lo embio a las Univerfidades de Salamanca y Alcala^ las quaks 
determinaron que no fc debia imprimir como doftrina no fana . 

Verum efl, quod in Sepulved« libro non foliun petitiu- inferendi ra* 
tio belli a peccatis Indoriun contra naturam , fed ctiam a flupiditate ^ 
ab utilttate illis proveniente, ut nempe bello domiti fidei recipiendas pro* 
nius aptarentur, & ab injuriis fibi invicem illatis.Necconflat utrum cen« 
fura Salmantina fic Complutenfis ad omnes hos titulos, an ad aliquem 
in particulari refcratur . Huic etiam judicio oppofuit libri author propi* 
tiam editioni cefuram Romanam . Jtii lihro (ait ille) fue imprefib en Ro* 
ma examinndo y aprobado del Vicario del Papa, dei Maeflro del SaorO 
Palacio, y dc un Audiror de Rota (c). 

Qiiidquid de hoc fit, ex eo conflat peccata Indorum contra natu- 
ram non praeflare bello, five ut debelientur titulum jfe folo conununi Scfao- 
las calculo fuiiicientem . £t falfum etiam efl , quod aiebat Solorzaiiu$ 
Pium Quintum hujus tituli fufficientiam declaraffe, iiifi alia fit declara- 
tio a pr«fenti ordinatione diverfa . Nam verbum adigere^ etiarii fiproeo- 
dem ac ccmpellcre accipiaiur, indeclaratum relinquit compulfionis genus • 
Et potefl intelligi de compulfione fpirituali, ut Genef. 19. & Luc. 14« 
Quodfi de compulfione corporali intelligatui- , non conflat anPontifcx lo- 
quatur de infidelibus jam fubditis. Praelertim ciun paulo antc in eadem 
conflitutione fermo fit de ethnicis , quibus cum chriflianis uniun fit hofpitium . 
^^^ (II) A> 

( a ) DUna co$rd. fm. 7. rr. 7. K* 1 1. {b ) ^Acofia , 7. 2. DeFrec lni,faU cmp. i.tT \. (c) Jr 
puiveda^ pc^ ii. ^hjefl. 



AfOSTOL1C-«. J500. 1563. 1X7 

. iu^ Ne mancipmnm loco. Qiiattuor mancipandi tituli numerari folent; 

nativitas, venditio, bellum, & pcena. Unde Indi natura & voluntate li- 

beri, qui nulia injuria lacefTant, mancipiorum ioco haberi nequeunt • £t 

ka legibus, & confuetudine jam antiqua flatutum efl • Sed quoniam Kex , 

vel qui a Rege authoritatem habent , Regii Miniftri certum Indorumnu- 

merum confignant benemeritis ad aliquod negotium^ ut ad pafcenda pe* 

GOta , Sid, fementem faciendam, & fimilia, quod c^;;?;^^4r^ dicitur , cum 

ooere providendi de do^lriha , & tuendi commendatos , quasritur an id ex 

«quo procedat , ciun videatur hoc pcrfonalem fervitium intrudi contra li- 

bertatem . Verum id , inquit Acofta ( ^ ) , iniquum non eft per fe , cum 

tributi loco accipitur; nam quantum effent penfuri, tamum remittiturpro 

tipene mercede. Ubi cavendum cft, ne onus premat tlndos inxqualiter , 

6c ne ad eas fenriendi vices rebus fuis in neceflariis defint . Eadem ratio- 

ne licet Indos cogere ad tales operas f^Iva libertate^ quatenus liberi cogi 

pofliint ad tributa folvenda. 

Sed propter incommoda in hoc exigendo jure probata lata eft \ct 
15. t. 5. Di los tribHtos y taffas HL 6. Recop* Jnd.x Ordinamos quc fejun- 
tcn los quc tuvieren el govierno fecular con el Obifpo, yPrelados de las 
Rjcligiones, Officales Reales, y otras pcrfonas noticiofas y dcfxntereffadas 
dc la provincia» traten, y conficran cn que frutos, efpecics , y cofas fe 
fueden comodamente tafTar y cftimar los tributos que correfpond*n y 
ctjuivalgan al interes , que juxta y h"citamentc pudiera importar el fervi- 
cio perfonal : y hecha efia comutacion haran que fe reparta a cada Ith- 
dio lo que affi ha dc dar en dineros , frutos , o efpcc les : y los Enco^ 
menderos no puedan Hevar mas de lo que efto mantare. At quia aliqua« 
Tun regionum Indis non fuppetit undc tributa hsc re aliacommode pen- 
flaat, alicubi etiam ufus obtinerc videtur relatx legi contrarius. 

Obtinebat olim certe in provinciis de Veneznela , ut conflat ex.dccla- 
mione Dicecefani fafta anno 1609., dc qua in Synodalibus dePaertoRi^ 
w (O fit mentio: Nos D. Fr. Antonio Alzega Obifpo de Venezuela, y 
Sancho dc Alquiza Gobcrnador . . . Por quanto Su Mageftad en fu Cc- 
dula fccha cn Madrid en j8. de Diciembre de 1591. nos cometio taifiuf 
los Indios . . . teniendo confideracion a que los Indios de todas cfta* 

C3vincias no tienen oro, ni plata, ni otra cofa de quc puedan dar tri- 
to fino el fervicio de fus perfonas, como es notorio, . . . declaramos 
que la dicha doftrina y fu eftipendio fe pagaffe de por mitad enrefpeao 
de haver mandado . . . tres dias de femana a cada cncomendero, y rc- 
iervamos otros tres a los dichos Indios y &c. 

H«: in ditionc Regis Catholici ; in Lufitana, poft quam Caftellani 
Reges dominio ceflerunt, non tantum crevit miferos captivandi libertas 
contra jus , quod malum in utraque ditione , piifCmis Regibus mvitis , 
fatis vulgare fuit , led id honeftare & velamine pietatis operire au- 
fus non nemo cft . Refcrt Fr. Dominicus de Texeira Auguttinianus 

(a) de 



(a) ^cofla Hb> %• cap. 17- (b) Sjn$d$ de P- iUco de 1^47. c- 1*. 

Ff 2 




ai8 Ordinationbs 

(4) de Gomezio Frelre de Andrade (feniore), dum circa tnnum i($8 
Maragnonis Gobernatarem ageret, Sereij^. Portugalliat Regem infbrmal 
ut fequitur» ^ DiJcHrrio fobre el cautiverio de losTapuyas, diciendo q 
aquellos fertones eran habitados de muchos pueblos barbaros dividid 
en naciones diflintas en la& lenguas , no ,en la, crueldad • ConK> 1 
das eran por antigups odios enemigas , confervaban entre A cot 
herencia la guerra i que en ire aquellos gentiles alcanzaba 4 ] 
muertos y i los vencidos en igual fuerte una mifma ccxidfcion ^ p 
que unos y otros guifados a fu modo venian ^ fer fuftento^ ile • 
venoedores : . que iblo haUando. qujen les compraile los priffiooevofl 
fe deshacian de ellos a trueqoe de alguA inikiunento de cortar lena ^ 
otras drogas de poca coniideracion : que (erla accion de piedad cadic 
ca 9 fiifpendida en parte la lei que prohibia aqucllos eiclavos , refca 
cQn tan leve coflo aqueUos miferables,, con que venian a ^anar en 
cautiverio la vida , en la converfacioa elalma.^y el eftada del Maran6i 
atilizaba ea obreros para la agrrcultura , la Iglefia en fubditos , y el ^ 
no. en vafallos : que np eraa nxas juftificadas. las caufas porque los n 
bian comprados eu; Cabo-Verde y Cofta de la Mina > Santo Thome> Jt 
g6la y Mozambjque, Mombaza> Rios de Sena^ y otras partes. Que ' 
gentiles de aquellqs. fertones americanos. no teniaa mejor Dios^ que^ \ 
de Gain^a , paraque no fe pra^caifen en America las miimas lejes. c 
%tt Africa. Qie lasL demasl^s. de los nueftros, fe evicabaa con tomarel I 
por fu cuenta efte negociO) iiendalos miftnos miftioneros. bs admiuKl 
dores. comprandoie de la hacienda real, iia perjnidr que ningun pai 
cular^ ni aun el Gobernador> Cabo de guerrai , 6 Miniilro de Jufticia 
reicatafte .. Que en las. hatalias que daban nueftras tropas. a. algunos 
aqiiellos gentilesenemrgos mieftros> padecian los. miferables eikagos ma 
i^Sy porque como nq fe tomaban priiioneros, cortaba la. efpada con 
miimio' golpe contrarios y rendidos. Inhumanidad horroroia a. los ofof 
Ja compaflioa, alosde la indignacfon grata. =3 

}uxta Gomezfi ik diicurrentis di^men reformatas efte antiquas 1 
fitanias leges-, & hodiernam praxim regulatam coHigitur ex iis , qu» * 
Condamine refert in itinerario (^dum ^Lit^L Tienen tn fus ribera&( 
Rio Negro los Portuguefes ) un campo volante .. . * para favorecer 
comercio de los efclavos legitimo y conforme a las leTes de Portugi 
efto. es de los Indios preftbs eo guerra. por fus contraxios , quando. d 
fon cqmedores de carne hvmana ^ 

Tota difcurliis gomcziahi furoma wrtitur ia hoc dubio., tjuodTb 
iogr traftant : Utrum ab hoilibus-occrdendi poffint oblato pretio in fci 
tutem redigi? Ad quod refpondct P. Molina (c)> poffe juftc interficf 
dum qu6vi9 pretio redjmi, & in perpetuam redigi fervitutem, nequeei 
tunc vita hominis vili pretio cmitur, fcd certa mors cum perpetua fci 

tttt^ 



-it^ 



(a) Texeira 9 Vida de GmeiL Freire de imprejpf en ^AmJlerdam ^ an$ de i745<p4S^- 



%Andrade . P. ». lib> 2. num» aa^. 

(b> ExttaHo del DsariQ ie dndamine 



( c ) MoJina , i^. 3 3 • Dejufl. , (T Cajhrofia 
th Jl- i*. f . 



H 



APOSTOIICiE. 1500. 1553. 129 

iervitute commutatur: quod pix humanitatis oflicium eftperfe loquendo , 
Si interficiendus injufle Gty & vi velarte poflet quis fine^proprio fuo no- 
tabili incommodo nuUo pretio liberare, debet. Si non potefl:, cavendum 
eft ut cum minimo damnoVel prasjudicio interficiendi liberetur . Unde fi 
temporali fervitute fatisfaciat pro pretio , liberandus efl:' a perpetua' ^ mfi 
fcrte perpetua illi expediret ad animx falutem. £t in hoc^ inquitCaftro^ 
paUo, omnes conveniunt* Eadem ratione fi malum interficiendorum vi-.^ 
tari poteft fervitute regia, qua fiant vafalli, non licet herilis qua^ fclavit 
fiant feu mancipia , nifi hoc fervitutis geuus alio nomfne cohonefletur • 
Non inquam lic^t, nec in Africa^ nec in America.' Conunoda vero lin 
fiatum redundantia, five ex [agricultura, five aliunde quaeri non debenc 
per injuriam ulli irrogatam. 

Sed 8c conftat minime cornmodam efle Statui Maragnonis feu Bra* 

filico Indorum captivitatem . Idque a Fideliflimo Portugallvp Rege Jofe- 

^o I. recens notum faAum eft lege lata 6. Jun. 1755. 9 ^'^^ ^°^^ ^l^* 

dicitur poft extra&os e filvis multos Indorum miliones, fic efle c^^tin^l^. 

ut rarifTuni fint illorum pagi, & pagorum incolac, & paucorum, q[tti.r4r 

liqui funt miferiam c;^e talem, ut infidelibus fcandalo fit & horrori, qui 

in converfionem & fidem derivatur : quo fit , ut m^gis in dies k via 

falutis recedant , .& Brafiliani Coloni necefTario careant famulatu . Caufam, 

imalomm poft iteratas confultationes inde peti, qiiod libertate priventur • 

Vide P. Antonium Vieiram fermone, qucm de Epipkania habuit Ulyffipo- 

»c exul in patri^i ex Maragnone cum fociis expulfus ob prxftitum Indo* 

nun libertati patrocinium. 

O R D I N A T I O CXXU. 
Anno 1568. iS/Dec. 

QUA difponitur quid in Indiis liceat vel non circa religioforum pau- 
pcrtatem . Fit mentio in Jure Indico Hifpano (a) ibi Mandamos a los Vir« 
it\ts y Audiencias , que tengan mucho cuidado de que por medio de lor 
Provinciales y Superipres fe atienda a prohibir la propricdaden particular. 
4e l6s religiofbs, y caftiguen a los legos que de efto participaren dema* 
nera que cefle el iaconveniente y efcandalo que fe figue de que los reli* 
giofos tengan dineros, y paflea con ellos 4 eftas partes, y fobre todo fe 
^iarde y execute lo difpuefto por derecho y breves de Su Santidad efpe- 
>ciales para la hdias . ,lixc de memoratis brevibus acquirere pomi , quo* 
mm datx mihi ignot^ diem fubftitui ; quo lex indica prodiit • De quo-' 
dam ejufdem argumenti brevi vide fupra Qrd. XCII. 



OR-^ 



NP*^*> 



* i#) l^£' 59« tit. i<|. litp J, 



23« O R O I N A T I O N B & ■ 

0R.DINATIO CXXIIL 

Anno 1^69. 4. Januar^ 

• 

PRC^ Foro confcienti^ ad decennium conccHic Pjiis V; , ne chriftiant uk 
India incurrerenc exconununicacjonem Bullae Ccenas propter commer-- 
cium cuni infidelibus , Cam de aliis mercibus , quam de armis , quando^ 
non eflec in praejudicium chriAianicatis , uc fx hoflem non nocabilicer ar-. 
mafenc. Quam concelTionem ad aliuddecennium excendic Gregorius XIIL 
£afta. declaracione , uc ii qui mercacorum more expofica. habent hujuimo*- 
di prohibita, ut illa. infidelibus vendant> excommunicacionem incurrant ^ 
eciamfi eos quibus illa vendunc, non. notabilicer annent ; nou: tamen ii? 
lanv incurram qui privacim & fine probabill periculo. aliquid parvi mo^ 
menci venderent, uc pugionem vel gladium* Sunt hacc vivas vocis oracu>'. 
k. Ica. P. Avenda^o (^), qui addic in AuAario, videri concella hacc ad. 
exindjendoS' fcrupulos *> & quod unum pugionem vel. gladium^ vendere fine 
proba^U periculo. maceria iuflficiens. noa eft excomnumicationis .. MfruoL 
tamen. (it , quod conceflfio fafta praecife ad eximendos. fcrupulos , tam ac.« 
curat^ 6c^ in. prima. concefllpne ficin. prorogacione limicecur ad. decenT^ 
nium .. 

O R D I N A T I O. CXXIV.. 
Anno. lytfp. 4. Jan.. 

PIus. V.. , 8t Gregorius XIIL conceflerunr Patribus Societatis. in. Indiai 
conimorantibus , ut' abfque ulla irregularitati& poena aut nota poflTentr 
animare milites, lufitanos ad:'fortiter cum hoftibus confiigendum , dummo* 
da ipfi Patres arma non ferrent . Et quamvis hpc privilegium , ut potC: 
teniporarium & vivac vocis oraculo concefllim extinftum jam diu fit ,, po- 
ttliffc nihilominus Societatis religiofos, & modo. poffe quemvis religiofum- 
8c clericum, tam amequam in ipfo.praelio 6c. confHftu , chriftianos milites- 
monere^de oflicio^ 6c exhorcari ad forciccr pugnandum concra. infideles ^. 
mahumetanos, h^retkos , . 6c fchifmaticos , ad fidem: tuendam, 6c.rem 
publicam, 8c arces fervandas, docet cum communi Lezana inSumma V. 
Ar/ArW' ex cap. Ex mHlta , De Foto $. De ctericis , 6c ex Cap. Petitio tua , 
De bomicidio y ia Gloflain diftum cap^ P^/iV/^ tua.lu habec Compendium. 
Privil. Indic. Soc. J. edit. anno 1737. V. Bellum. P. Avendano (i) ait, 
concef&onem Pii V. effe limicacam, fed Gregowi XIII. illimitatam. Bo- 
verius, quem laudac Cardinalis L.ambcrtinus. poftea Benediftus XIV. (c),- 
referc, Pium V. biennio poft nempe anno 1571. declaraffe, Fr. AafeU 
mum de Pecra Meliara , qui feptem Turcas navem qua vehebacur ingref— 
fos occiderac, non incurrifle irrcgularicatem . 

OR- 



(a) fjivertd. //>.i 1. 11.4 7 7- €?* *Auffar. P.j ./eii' ( c) Bover. xAmaL Capucc» i s 7 »• n. 6. uipu^ 
7.«. 1^3- (b) sAvend.loc.cit*sAuSar. n. itf^. j Lambirtin.Notif.XHLVoL^.^.Decijis.p^xx^^m^ 



ApOSTOLlCiE. 1500. 1565. X3I 

ORDINATIO CKXV. 
Anno IS69. 27. Sept» 

UT Provinciales Ocdinum Mendicantium in Indiis exiftentium pofliiit 
viris doStis & juxta Ck>ncilium Tridentinum approbatis authoritateA 
committere dirpenfandi cum inceftuofis , -qui cum confai^uineis alterius 
conjogis peccaverunt^ ut pofTmt debitum petere, in foro confcientias tan- 
^ tum . Habetur apud Fr. j[oannem Baptiftam in AdvertenHh fro ttmfeffariii 
indorHm. Sinailia refert Avendano loc. cit. Thefauri ^ fine tiota taxnen 
qDod pro Indiis emanaverint^ P. i^intanaduefias (4> meminit, privilegii 
cujuCdam fynchroni , ^uod ait efle vivas vocis oraculum,.& fort^ eftpraB* 
icns. Sed in Compendio Commnni PriviL Soc. anni 1757. <^) habes k^ 
^entia : Cum ex conceftione Eugenii IV» £uila II. Etfi qualibet .$.11« 
& jz. in Bullar. Regular., iuperioribus fic <;onfe{rariisCon^regationisSaii» 
fiae Juftinac indultum fuiflet , ut difpenfare poflent pro roro confcientiai 
cum i^cularibus poenitentibus in omnibus poenis , in quibus poftunt £pif* 
copi: Cumque prasterea iis relaxatis pcenitentes eofdem habilitare poflent^ 
atque in prtftinum reintegrare 'ex facultate Si^ti IV. BuUa 34. in cit^ 
Bullar. Julius Secundus declaravit per MajoremPdmitentiarium, & qaate* 
mts opus eftet , de novo conceftit Benedi&inis Vallifoletanis , m tam vi* 
sore conceffionis apoftolicas pra^idas , 'quam verborum £ofdem habiUtare , 
Praclati & confelfarii ab illis deputandi cum tonjdgatis, qui poft contra* 
^um matrimonium confanguineas uxorum iiiiarum , vel confanguineos vii 
i:omm fuorum carnaliter cognoverupt, non obftante.affinitatefuperveaieiit 
^e difpenfare ^d petendtim debitum libere & licit^ poftent • Eft authenti*» 
t;um documentum in cit. ^uUar. R.egular. fub buUa ^3. Julii II. 'Nequc 
basc facuitas revocata eft k Clemente XIL BuUa 52. Romanus fontifej^ 
tom. XIII. Buiiar. Rom. , nam exprefle -excipit facultates per refcripta 
Pcenitentiarias jllfoflolicise . 



F 



O R D I N A T I O CXXVl. 

Anno 1570. 

It epifcopalls ecclefta Meliapurei^s in India ofientali. Meatio Bt m 
Geographia Sacra apud Chiquet* 

O R D I N A T I O CXXVII. 

Anno 1570. 24. Maii. 



Flt epifcopalis tcclefia Tucumanenfis , cujus ereftionem (ufius exponam 
in reliquarum Novi Orbis eredionum, qua& fecundum eamdem fer^ 
regulam ordinatac funt ^ fpecimen . t= Pius Epifcopus fervus fervorum 

Dei . 

■ 1 n-i — r- - _ - - - - - .^. -.— : — — :.- 1^ ■»—»—>«—— «^—^ 

(a) S^Umttmmd. 4em. t. yr. ^.f. s* 9U i^^ a. (b) Tm. 1« J^. pag. >f t« ) 



IJX 



Ordjnationes 



Dei. :=: Ad perpetnam rci menioriam. t=: Super fpecula militantrs eccle- 
fias mericis licet imparibus divina difpofitione locati aduniverfas orbispro- 
vincias & loca , prsferrim Omniporentis Dei miiericordia per catholicos 
reges & principes ab infidelibus, ac barbaris acquifita, aciem nollras me- 
ditatbnis paffim retlectimus, & ur in locis ipfis dignioribus titulis decoraF- 
tis plantetur chriftiana religio , & ut eorum incolas venerabilium prasfuiuai 
authoritate & doftrina fuftulri proflciant in 6de, & quod in temporalibus 
lunt tdepti, non careanr in fpirirualibus incremento, opem & operam ii* 
benter impendimus eflBcaces . Sane , cum inrer cseteras provincias ( i ) in 
indilis Indiarum maris oceani aufpiciis clar. mem. Caroli V. Komanorum 
Imperatoris tunc in humanis a^en t is una (fit) lucuman nuncupata (il) 
in provincia del Peru, cujus incolas divinx legis eKpertes exiihmt, & in 
qua licet plures chriiliani habirent, nulla tamen ecclefia cathcuralis erefta 
efiftit, & GhariiTimus in Clirifto filius nofter Philippus Rex Catholicus Hi£- 
paniarum pio affe&u defiderct in di£ta provincia ejus temporali ditionira- 
tione Caftelke ( iii ) & iegionis regnorum fubje&a illius gloriofiiTmii nomi- 
nis cultum, cujus eft orbis terrarum & pUnitudo ejus, acuniverfi qui ha- 
bifant in eo, ampliari, & incolas prxdi&os ad lucem veritatis perduci , 
animarumque faluti confuli, ac proprerca oppidum Tt^cnman nuncupatum 
(IV) in eadem provincia in civitatcm, & in ea carhedralcm ecclefiam 
erigi & inftitui; Nos habita fuper his cum Fratribus noftris deliberatione 
matura, de illorum confilio, pra?di&o Philippo Rege fuper hoc humiliter 
fupplicaate, ad Omniporenris £)ei laudem & gloriam , & gloriofifrimc 
Dei genitricis Mariae, totiufque curis caeleftis honorem, & ipfius fidcica« 
tholicaB exahationem , oppidum praedi^lum in civitatem , quse civitas Tu* 
cumSH nuncupetur, & in ea cathedralem ecclefiam fub invocarione SS. 
Petri & Pauli pro uno epifcopo Tucuman nuncupando, qui diftam ecdc- 
iiam conftrui faciat , ?.c in illa illiufcjue civitatc , & dia^cefi verbum Dei 
praedicari procuret, ac iilius incolas infideles ad orrhouoxas fidei cultum 
convertat , & converfos m eadem fidc inftruat , & confirmet , eifque ba- 
ptifmi grariam impendar,ac tam illis fic converfis quam aliis oninibusfi- 
delibus in civfr^ire & dioecefi ejufmodi degcntibus, ac ad eas declinantibus 
facramenta ccclefiaftica & alia fpirituaiia miniftret, ac miniftrarl etiam 
faciat & procurer : nec non in ccclcfia, civirare, &ditecefi pra^didis aUaS 
cpifcopalcm jurifdi&ionem , & poteftatem, & authoriratem libere exercere 

' valeat. Ac dignitates, canonicarus, praebendas, aliaque beneficia ecclefia- 
flica cum & fme cura erigar & infliruat, & aJia fpirirualia conferar & 
feminet prour divini cultus augmenro , & ipforum incolarum animarum 
faluti expedire cognovcrit, & qui Archiepifcopo viciniori Civit^tis Regum 
pro tcmporc exillcnti jure metropolitico fubfit , ac ex omnibus ibi pro 
temporc provenicntibus , praeterquam ex auro, argento, & aliis metallisy 

. gemmis, & lapidibus pretiofis, quac pro tempore exiftentibus Caftellas & 
legionis Regibus quoad hoc iibera cflc decernimus , decimas & primitias 
de jure dcbitas, cancraquc epifcopalia jura, prout alii in Hifpaniis epifco- 
pi dc jure vel confuctudine percipiunt, exigere & pcrciperc liberi & lici- 
th valeat, cum fede & menfa ac aliis infignibus, ac jurifdiftionibus epif- 

copali- 



:LPt 



quc 
jioius 
••item < 
^^ R< 

:-i- s 6c 

ri^rurr 



fis e^ 



30 



S£. 



■^A 



t 



• » 

m 



f 

i 

* 
I 















A POSTOLICiC. 1554- 1600. 135 

oopalibus, nec non immunrtatibus , privilegiis, & ^ratiis, quibus ailx ca- 

diedrales ecclefiac & earum pracTules in ei^em Hiipaniis de jure vel con-^ 

foetudine utunrur, potiuntiir, & gaudent, uti, potirii' & gaudere pote* 

nmt quomodolibet in futairum, authoritate apoilolica tenqre praefentium 

erigimus , & inftituimus • Ac ^eidem ecclellas oppidum prsedidum (ic in ci- 

fitatem ereSum pro civitate , & parcem dvBLx provincias , quam ipfe Phi- 

lippus R.«x (v) pofitfs limitibus, .(quorum mutationemdum, quando, 6e 

^ties expedire videbitur NobisSc lucceiToribus noftris Romanis Pontifi* 

cibifs refervamus ) ftatuerit & ilatui mandaverit , pro dieeceii ; ipfarum ci- 

vitatis &. dio&cefis incolas & habitatores pro ciero & populo concedimus» 

& aflignamus • Ncc non illius menfas epifcopali pnedi^be pro ejiis dote red- 

ditus annuos ducentorum (vi) ducatorum auri dc camera per iplumPhi* 

Oppum Regem ex redditibus annuis ad ipfum in diStz provincia fpedanti- 

bus affignandos , donec fruftus ejufdem menfx ad vaiorem ducentorum du- 

catorum flmiiium afcendant annuatim & nunc prout ex tunc 6c e contra 

poftquam aftignati fnerint appiicamus & appropriamus . Et infuper ;uspa« 

ttonatus prasfentandi intra annum propter loci diftantiam perfonas ido- 

aeas: ad ereftam ecciefiam prasdiftam, quoties iiiius vacatio iiac prima 

nce excepta pro tempore occurrerit , Romano Pontifici pro tempore exi- 

Aenti per eum in ejufdem ^clefue epilcopum & paltorem ad prasientatio- 

Qem ejufmodi presficiendam : nec non ad dignirates, canonicatus, &pra^ 

bendas, ac beneficia erigenda, tam i^ primrva eoiiun ere£tione poftquam 

crefta ftierint, quam ex ninc deinceps pro tempore vacantia , Epilcopo 

Tucuman pro tempore exiltenti fimiliter per eum ad prafentationem ejuf- 

'ttodi in ipfis dignitatibus, canonicatibus , & prae^ndis, acbeneficiis infti- 

Wuendas, praedido Philippo & pro tempoce exiftenti Cafteiias & Legionis 

Kegi ex umiii confiiie, authoritate, & tenore prasdiftis etiam perpetuo 

reiervamus, concedimus, & aftignamus. Nuili ergo hominum liceat hanc 

paginam &c. Datis Romae anno 1570. pridie Idus Maii • :=: 

Nos igrtur Francifcus de Vitoria Epilcopus Tucuman... authorit^te 
apoftoiica nobis commifta , R.cgia Majcftate inftante & peteHte , in prar- 
difta lecclefia noftra decanatum, quac dignitas prima poft pontificalem exi- 
ftat, pro imo decano qui curet & provideat , <^uod officium divinum & 
omnia ah'a quaB ad Dei cukimi pertinem , tam in choro & in ait^ri , 
quam etiam in procefTionibiis & in capituio, & ubicumque conveotus ec- 
dcfix feu capituii ad iiUid obfervandum & exoivendum congregabuntur , 
cum filentio, honeftate & modeftia ritc & rede pcrficiantur . Ad quem 
etiam pertinebit iis , qnibus i ciioro cx caula dilced«re oportebit , exprcf- 
fa caufa & non aiias facuitatem concedere . J= Archidiaconatum pro uno 
Archidiacono , qui de jure communi oculusEpilcopi reputatur, &adqucm 
ciericorum ordinandorum (Pr«lato folemniter celebrante) txaminatlo, & 
adminiftratio , civitatis & dioecefis , fi fibi a praclato injunjcatur vifitatio , 
& aiia qua de jiire ei conipetunt , exeiwre pertinebit . r= Cantorlam 
etiam pro uno cantore, ad quam -nullus eiiam pro ten pore prapfcntari 
poflit, nifi in mufica, faltcm in cantu piano, cdodus & peritus exiftat, 
-cujus in faciftorio caniare, & fervitores ecclefix cantare docere, & caete- 

G g ra 



234 Okdinationes 

ra €\ux ad cantiun ipe&ant, ordinare, corrigere & emendare in choro, 
& ubicumque, per (e & non per alium, ofhcium erit. zz Schoiafiriam, 
ad quam nulius nifi in altero jurium, aut in Artibusiahcm bacc^laurcus 
in aiiqua Hiijpanias univeifitate graduatus cxiflat, pra^icntetur: cui gram* 
matic.m clericos & eccicfia? fervitores, ac omncs diacefanos audirc vo- 
lentes per fe , & non per aiium docere incumL^it . ^ Theiaurariam pra 
uno thelaurario ad quem ecciefiam claudere & aperire , campanas puk 
fare facere, omnia uteijfjlia eccieiias cuftodire, lampades & luminaria cu*> 
rare, luminil>us, pane, & vino, ac reliquis ad ceiebr;:ndum neccflariis de 
rcdditibus fcibricac eccicfix exponendis ad votum capiiuii providere perti- 
nebit.:=: Dignit^remetiam feuoflkium archipresbyteratus ieu re^orix,pra 
uno archipresbyteroieii re&ore , qui luram exerceat animarum in noftra cathe- 
draii ecciefia,aiiiiquereftoribuscivitatis & di(rceiis prasfit . ^ Necoondecem 
canonicatus & pra?i>endas a diilis dignitatibus omnino ieparatas eile dcceml-r 
mus,necaliquandounacimidignitate aliqua canonicatum , & prsebendam ho* 
jufmodi obtineri pofte ordinamus. Ad quosquidem canonicos quotidieCpraB- 
terquam in primx & fccunda, dignitatis feftivitatibus , in quibus praelatus vel ea 
impedito aliquis de dip^nitatibus celebrabit ) miflam cclebrare ipedabit . s Sex 
etiam , integras cum fex aliis dimidiis portionibus pro fex integris & iex 
dimidiis rcipeftive nuncupaiis portionariis pro niajore parte pre^yteris , 
cactcris vero in diaconatus faltem ordineconftitutis. :5 Practerea oSo cac 
peiianias pro ofto capcll^inis presbytcris, qui tam in no&urnis quam in 
diurnis, 6c etiam miiTarirm folemnitatilxis ad faciftorium in choro pcrib* 
naiiter interefte, & in unoquoque menle miifas viginti, nifi jufta innrmi* 
rate vel impedimcnto fuerint impcditi, celcbrare teneantur. ^.itemaco* 
lythatus iex pro fex acolythis , qui pro minifterio altaris fic chori, canero* 
nimque officiorum femper infiftent. =5 Officium vero facriiliac pro uno 
facrifla, cui ea quse ad officium theiaurarii ipc£lant, ad votum capituli 
exercerc incumbat. zz Glficium etiam organiiiae qui organa in feftivis 
diebus pulfabit. =5 Nec non officium perticarii, cujus in procelTionrbus 
ordinare , prarlato, prcsbytero, diacono, & caeteris aitari miniftrant:bus 
deciioro ad iixriftiam, vel altare,vel dealtari ad facriftiam, vcl incbo* 
rum euntibus vel redeuntibus anteire officium erit . ::5 Oeconomi vcl 
procuratoris fabricac, & hofpitalis, qui archite&is, mercatoribus, necnon 
carpenrariis & aiiis officialibus asdificiisecclefiafticis operam dantibus prase- 
rit, quique per fe vcl pcr alios redditus & proventus ad di&am fabricam 
quoquomodo pertincnres colligere & expendere habebit, redditurus annua- 
tim rationem de reccptis & confumptis Epifcopo & Capitulo, vel offi.cia- 
lil>us ab eildcm ad hoc fpecialiter deputatis, ncc non ad eonmi nutum 
eligcndus vel removendus. z5 Officinm canceilarii fcu iwtarii ecdefiae fic 
capituli , qui quofcumque contraAus ecclefia inter ecclefiam , epifcopum ^ 
& capitulum, & quofcumque alios in protocollo, & notis fuis recipere 
debeat, & aftus capitulares fcribere , donationes, poileffiones , cenius^ 
feuda peainiaria per coidem epifcopum , capituium , ecclefiam , vel eif- 
dem fada vcl in poftcrum facienda adnotet & fcribat, & inftrumenta 
Cttftodiat, parres reddituum beneficiis diftribuat, necnon rationes rcddat 



APOSTOLICiC. 1564. 1600. 235 

ftaccjpiat. ^ Poftremo oflicmm canicularii, qui canes ab ecdeda eii* 
ciar, & in omnibus fabbathis & quorumcumque feilorum vigilias haben* 
tium vigiliis, fic aiias ubi per theiaurarium ve! racrillam fibi erit injun* 
ftum, ecclefiam purgabit; tenore praefentium erigimus, inftituimus, crea* 
mus , deputamus , & folemniter ordinamus . • • Archidiaconatum , Qq 
ihefaurariam d^ dignitatibus, quinque de canonicatibus , trcsdc inregris, 
tres etiam de dimidiis portionibus, necnon acolythatus duo , & quatuor ca^ 
pelianias ad pracfcns fufpendimus ( vii ) . z:: 

Decano 250. libras , pefos vulgariter in illis partibus nuncupatas ^ 

quanim quaclibet , unum caftelianum aureum 485. marapetinorum monc* 

tm ufitatas Hifpam'as {a) vaieat, conftituimus . =: Cantori autem, fcho- 

laftico, archipresbytero (imiles unicuique libras 220. refpe£live • =: Cui- 

Jfbet de canonicis quinquc prxdictis 200. ^ Dimidiis portionariis 75. : 

pordonariis integris 150. ^ Sacriftae 100. ;=; Cuiiibet capellano 100« 

GuilU)et acolytho 50. Pro organifta 100. Pro perticario 100. Oeconomo 

x«o. Pro notario 50. Pro caniculario 40. aflignamus. z:^ Vifum eft Ca- 

rimolicas Majeftati 500. miiiia marapetinorum aurea e^ proprio regio aera- 

rio nobis gratiofe indulgere , quoufque redditus decimaies pro congrua 

noilra & fucceflforum noilrorum fuftentatione fuificiant • :=; 

In virtute fan<^as obedicntix prscipiendo mandamus quod prasdi£U 
ipendia fint quotidianse diilributiones aifignandas quotidie intereflentibus 
^Go^ulis horis no<9iirnis pariter & diurnis, exercitiifque diAorum officio* 
» ita quod a decano ufque ad acolythum incluiive, h qui alicui hd- 
in choro non interfuerit, legitimo impedimeiito ceflante, privetur & 
c^^reat ftipendio iive faiario iliius horas; & officiales qui fui officii exerci- 
t^io iive executioni horis opportunis d^uerint, mul^entur , iimiiiter iin- 
S.«uirs vicibus pro rata falarii • :=; Item voiumus fic eadem authoritate 
landamus, ut omnes dignitates, canonici, & portionarii, teneantur re- 
lere & fervire per decem menfes continuos aut interpolatos ; - aiioquin 
Lcs vel fucceflbres noftri , qui pro tempore fuerint, aut capitulum iede 
^cante, teneantur eis primo vocatis & auditis, ii juftam & rationabilem 
•^ufam noH habuerint & allegaverint , non reiidentes & infervientes pro 
^ta falarii iive proventus decimarum mul^re. Quas quidem mul&as ec- 
clefia? fabricas applicamus ( viii) ex nunc prout ex tunc; fic crefcente 
contumacia ac juxta decretiun Concilii Tridentini, perfonatum, velcano» 
AiGatum, iive portionem vacantem pronuntiare. Juftam autem abfentias 
caufam definimus asgritudinem, dum tamen beneficiatus maneat iniirmus 
^ civitate , aut in iuburbiis ejufdem , aut ii eam incurrerit exiftens extra 
^vitatem, aut redire p^raret ad eam: dum tamen hoc legitimis proba^ 
^Jonibus conftet, vel cum de mandatoepiicopi & capituli fimul, & prp 
^^u(a & utilitate eccleiias abfens fuerit^ ita quod ifta tria concurrant Iq 

licen* 



' (a) Mariana tr.De Pond, CT Mens t b^. 
^^htt : Reccnti memoria ex aur§ cudeian 



'*«r monef^ , qu^e caAdlani vuigo dicuntur , 
'^* tf&9 un:iis auri sq. , fit^iguii fondere drac 



nue atque obo^i pr^cipua bonitate.. ^ed bis 
boc tempore confumptis , nomen retinetur , er 
^eftimatio maravedinorum in ftngtsios ^^9, 



Gg » 



V 



236 ORDlNATIONfiS 

licentia five abfentia . :=: Volumus ctiam & de confenTu Seren. Majefttf^ 
tis, & eadem authorirate apoftoiica ftatumus, quod omnium decimarum ^ 
tam praBdialium) quam perfonalium, tam carhedraliS) quam.aliarum ^- 
' clcfiarum civitatis & dicecefis fruftus in tres. asquales partes divjdantur 
( IX ) , quarum unam nos & fucceflfores noilri epiicopi habeamus • Deca- 
nus & caprtuhim aliam inter eos dividendam: a quibus partibus licer ez 
conceffione apoftolica , 6c longxvi temporis ufu Catholica Majeftas ter* 
tirim partem, tercias in Hifpania vulgariter nuncupatam habete £c recipe* 
re coiifueverit <. . « in noftra tertia & ecclefias noftrse & capiculi tertiis 
partibus Kberos nos in perpetuum effe voiuit. R.eiiquam vero tertiam ia 
novem iterum partes dividendam decernimus, quarum quatuor pro redor 
/ibus & benefici^tis ecdefiarum parochialium afT^namus , {cilicei pro 
duotxis clericis fsccularibas , quorum rci^or feu habens beneficium cuin 
cura habear de iftis quatuor partibus unam inregram, & reliquas incer 
reftorem 6c alkim beneficiatum habentem beneficium fimplex dividantuff 
^acqualiter. Habeat infuper rtOtox primitias omnium decimarum totius piv* 
rochix: ex quibus primitiis facrifta habeat o&av^m partem. Similiter ex 
quinque j^artjbus reftantibus de novem fupradiciis tres partes m^dua:r divi^ 
dahtur, quarum unam cuiiiber oppidi ecciefias fabricse appiicamus, aliam 
ciijusiibet oppidi hofpitalibus : de qua parte hofpitaiibus a[l(piicata di&a 
hc^pitaiia teneantur folvere decimam hofpitaii principaii civit^s^ in quft 
ecclefiia cathedraiis pro tempore fueric. K.eiiquas vero- pari06 de quinque 
reftantes^ eidem Seren. Majeftati in fignmn fuperioritatis & juris patrona** 
tus.) & rati6ne acquifttionis provindas Tucuman applicamus • ::3 AppIicA» 
mus etiam eadem authorirate fabricae ecciefia& SS. Petri & Pauli Tucut^ 
m^n. omnes & finguias decrmas unius parochiani ( X ) eju£dem eccleilar 
6c ecciefkrum totiu9 dicecefis per ceconomum fabrics^ dum tamen paro» 
chianus non fit ditior, fed fecuhdus poft eum. =? Appiicamus etiam ia 
perpetuum efdem fabricfle- ecciefiarum omnes & fingiilas declmas cakis ^ 
laterum , 6c reguiarum , ram ctviratis , quam omnium locorum noftne 
dicecefts , eadem authorirate ,. & eadem< regia juftione- (ub aaathemate 
fucceflbribus noftris;^ ac reverendis fratribus noftris> decano» & capitulo.^ 
ac reAoribus, fic alifs beneitciatis totius dioeceCs. inhibentes ( ne > quovis 
prastexttr, oolbFe, in^ petendis . , extorquendis ( xt ) > & ievandis decimif 
homines per fe vet per- alios intromittant , aut intromirrere procurent •. a. 
Ofdihamus eriam quod oftiGium diurniun 6c nofturnum ^ tam. in miir 
fa quam in horis', ftat femper & dicatur feamdum confuerudinem Ecde» 
fias Hifpaknfis, & femper in canru more Eccicfias di^.:::^ Voiumusetiam. 
& deejufdemCarhoiicasMafeftatisinftantia &petitione ordiaamus ^ quod poTr 
tionarii habeant vocem iircapitulo infpirituaiibus 6c temporaiibus, psa^erquanpt 
in eiedionibu^ & aiiis a }ure prohibiris portioaariis aa canonicisrfpecialjter 
refervatis caiibus. r:$ Volumus etiam, & de ejufdem Cathoiicae Majeftatis 
inftantia & petitione ordihamus , qiiod in pracdida noftr a Tucumanenfi Ec« 
deila, practerquam infeftivJsdiebus, inquibus ima tantum mifta folemniter 
celebrabjtur hora tertiarum (xii) , diias quotidie miflk celebrentur, quat 
rum ima hora prima primis diebus Veneris^ cujuslibet' meniis de ani^iveiv 

X M M ■ «^ 



AfOSTOLTC\A. 15^4. 1600. 237 

ikrlo fiat pro gl. mem. Garolo V. ac Philippo Rege noftrO , cscterifqQq 
m CaftcllaB & Legionis regnis defunckis liegibus, & pro tempore fucccflroi 
ribus. Diebus vero fabbathis miffa pracdifta in honorem Virgiiiis gloriofi» 
pro Catholicac Majeftatis falute & incolumitatc cclebrctur. Co/usiibet au*- 
tem menfis prima die Lunx eadem miflfa pro animabus purgatorii (oXeam 
niter celebretur. Kciiquis vero diebus prsefata miffa po(fir celebrari ad vq- 
luntatcm, cujuslibet perfonas volentis illam dotare. Sccunda ver6 miffa de 
fcfto vel feria occurrente fecundum ftylum Hifpaienfis Eccleiias hora l*t- 
tiarum celebrabitur , & quicumque miffam majorem celebraverit ^ Ittbretur 
ultra communem diftributionem , omnibus beneficiatis diiix ecclefias iUi 
miffas intereffentibus lrefpc£liv^ affignatam vel aftignandam , triplum ftt* 
pendium quoad quamcumque diei horam; diaconus vero duplum; & fub- 
diaconus fimplum . Et quicUmque miffas majori non adftierit , tertiam & 
fextam iiiius diei non lucretur, nifi jufta & rationabili caufa, 6c de IJ^ 
centia decani vel alterius in choro pro tempore praefid^ntis abfens fueril; 
fnpra quod confcientiam petentis £c concedentis licentiam oneramusV Et 
quicumque matutinis & laudibus interfuerit , lucretur triplam qirtiiA ad 
quamcumquc diei horam lucratur, & infuper ftipendium primas, quaniivfo 
illi non interfit . =3 Volumus etiam & de ejuldem Cath. Majeftatis in> 
ilantia & petitione ordinamus, quod bis 11» hebdomada capiruium con^ 
grcgetur. Fcria videlicct. tertia traftetur ibi de negotiis occurrentibus ; fo- 
ria autem fextade nulla aliarenift de morum corre^Kone & emendario^ 
ne, & de modo pi-^dicandi evangelium neopfaytis, ac de eorum cbnvti^ 
iione : traftetur etiam de ii^ , quas ad cultum divinum debite ' celebrali^ 
dum , fic ad honeftatem clericorum fpeftant . £t nuUa alia die capitn^ 
Hi m (X)ngregetur • s Iten^ ftatuimus & declaramus , quod quilibet eccle- 
G.^ 6c diGK:efis clericus primae tonfurx ad hoc ut poftit privilegio gauderc 
clericali, deferat toififuram magnitudinis unius regalis argentese monets 
, txCualis Hifpaniae, & tondeat capillos per duos digitos tantum infra auret 
'~ tergo procedente fciffura, induaturque veftibus honeftis, velut chlamydie 
pailio, quod vulgariter nuncupatur loha b manteOy claufo vel apefto 
A terram ufque unum palmum protenfo, non rubei fed alterius hoqefti 
coloris, tamin veftibus fuperioribus , quam in inferioribus apparentibus .' S3 
^Dmnia benefkia fic- fingula tam cum cura quam (in6 cura per totalD 
dtoecefim exiftentia decernimus, ut poft hanc nominationem primam » 
^otiefcumque de els providere contingat , filiis duntaxat patrimonialibus 
'^ incolis, qui ex Hifpania in didam provinciam hucuf^ue devenerint , & 
ab eis" defcendentibus , non tamen i filiis oriundorum -a 6xSt\s infolis an*- 
ftequam chriftiani eandem provinciam inhabitarent , donec & qtiouiqtftr 
Pcr praefatnm Regem noflrum Philippum, vel ejus pro tempore iuoceflb^ 
^ luper hoc aliud fiierit decretum, prasmiflb examine & a^probationd 
^^ta formam in epifcopatu & ecdefia Palentina inter filids patrintonii^ 
j^ haftenus obfervatam , provideantur : dum tamen filii patrimoniales 
.^^ provifi infra annum & dimidium poft provifionem ffeu coMatfo- 
?^J!iOL eorundem bcneficiorum collatorum ratihabitionem coram'qobis,' vel 
P^P tempore exiftentibus epifcopis Tucumanenfibas , .& approbacionem 

prac 



' 23B O R D I N A T I O N £ S 

pr^fentaverint , dc prsfentare teneantura Prddfatufque Rex CathoItcus*a4 
beneiicia fic vacantia alia& quafcumque perfonas ad formain prxdiStam 
qttaliiicata&ipr^entare poiru & valeat. :;:: Quasonmia £c fmgula Catho^ 
lica Majeftate confentiente , &l viva voce a nobis petente , authoritate 
«poftolica ftatuimus^ Contrariis quibufciunque non obftantibus . . . Hi(« 
-paii intra C(£nQbium Virginis Angelorum, anno 1578. 18. O&obris. :s: 
Ita demptis. nonnuIli& vocibu5i.ad rei fummam hon facientibus, quo didid 
tSfet brevior Si fenfus .planior , extat Ere&ionis Tucumancnfis exemplar in 
adv^ariis Pi. Petri Lozano S. J. ad verbiun^tranicriptumex authcatico^ 

AD NO T AT 10 N E S^ 

(il) In inftilis maris oceani . . . Tucnman^ Tucumanias regio mediterra* 
nea AnEierica^. meridionalis dicitur in infulis reperta quia Novo Orhi pri- 
mvm Infularum maris ooeani nomea fuit , 6c Indi occidentales Infulani 
ppmiwbancur , .five. hasredit^to nomine ah Atlantidei jnlula , vel Atlanti- 
cis Ini^is cuin America. fecundiim opinionem non neminis confufis , - de 
quo vide Acoftam (4), five a regionibus primiim inNova Orbe per Hif^ 
panos acquiiitis.. Et hac ratione in privilegio, de quo fupra 1567. I5. 
Deq. fnh qkiiHfcumqHc Oceani infttHs etiam continens Americas Hifpanienus 
comprehendi videtur. Vide Ord. 22. Adnot.. L 

\ (ll)> Jn provincia del Peru . Tucumania nunc extra , nunc intra Peru- 
viutn extare dicitur ; .quia Peruvii limites ah*i -^h aliis,. imo ah. eodeni 
{crip.tore. varii conftituuntur.. Herrera ait (O- Las. fvw/nc/^r. det Pini , 
cujo nombre fe ha ido. eftendiendo mas de lo que fue al principia ^ in- 
cluvien todo el imperio de los Ingas 6 mas, que quando fe gaud, (edi- 
vidio trt' dos Gobernaciones , ia de D. Francifco Pizarro dicha la NuO' 
ya CaftiiU defde; el (^ito hafta el Cuzco fefenta leguas mas- abajo- dc 
Chincha y y la de D. Diego de Almagra Ilamada la Nueva. Toledc 
dofcientas. leguas hazia eL Eftrecho defde Chincha .. Las quales Govema- 
ciooes eftuvieron diftintas. hafta que fe fundo el Audiencia de los, R.e;es3 
Y ie proveid Viforrei del Piru, en cujo gpviemo fe incluje el Audiencii 
de (^itOy.ia de Lima> la' de los Charcas, la Governacion de Chile,. ] 
tierras del Eftirecho , Islas de Salomon al Poniente , y por cercanta lai 

Sroviociias del Rio de la Plata, y lo que determinadamente fe. compren' 
c bajo' d6l govierno del Vifarrei ^ 
p. AntQnius. Leon Pinela ( c ) ait : El goviemo de Pizarro comprcndk 
proprtajmente lodo lo que fellama Peru , que es desde Quito k los Cbm^ 
cas\ O^ Francifcus Antonius de Montalbo (d) Perti, fe termina por cl 
feptentrion en Caftiila del Oro ; por occidente en el mar del Sur ; poi 
isiedio diagcon Chile; por oriente con las Curdilleras. £>efpues fe dilat^ 
.efte. ,iK>mbre de£ie}Tierra firme , Cartagena^ Santa Marta^ R-ici deili 

Ha*- 



(a) tAcofiay Dt Proc» Ind^ faU in Pro^m* 
Bt SolotTjm. Isb, i\ PoL cmp* s. 

(b) /2rrr- Dtfcr. de Jas Jhd* Occ* eap. t$. 



(o) fmeL Confirm. Real. P. 1. cap. 7-»- i 
(d) MontalbQ , Sol dct i^. M' lib. i. /r^t^. f 



A P O S T O I. 1 C ^. 1564.. 1600. 2^19 

Hncha hifta Tucuman, Santa Craz^ y todo lo ^ue comprenden las Aur 
diencias <ie Q^iico, Nuevo^R.ein6 , Popayan, Panama, Lima, Chlles y^^ 
los Ciarcas. Sed & hi h'mitcs poltea moti iunt ;anno 171 S., prp/^e* no^ 
voin Novo Regno Granatenfi, quod cft Cajiilla del 6)r<?, conftituto a 
finibus provinciaB. Quitenfis uique ad mare, uc vide ^pud UUoam (^), ^ 
noviifimc apud Coleti.(0- ^n pracfemi ordinatione tantum haberi vlde- 
tnr ratio de divifione ecckfiaftica , juKta quam Tucumania <rat (ine du- 
bio tempore prasfentis ereftionis , & iuit -diu poft uique ad/ <ii(membratio^ 
ncm Provincia Plarenfis , LimaB conprovincialis . 

( II f) Ratiane Cajiella.^ Las Indias occiientales ^ inquit laudatus Pinet 

lus (r), islas y tierras adjacentes «defde iii defcubrimiento quedaron , y 

clUnincetj^oradas ^ la Corona Real de Caftiila : cujo goviemo 4 fervido 

a ftts Catholicos Hejes de ^exemplar;, y para <lar forma , y eftablecer 14 

lepublica univerlV de a quei Nuevo :Mundo . Clon -cfte intento •diercm.pQ? 

ordeA al Supremo y Real Coniejovy que para ius negocios <:riaron > que 

todo lo que diipufieiTe para aquellos eftados, fuefle «con attencion a re- 

ducirlos al eftilo y forma^xon que los de Caftilla y Leon fon regido« 

. 7 governados en ^uanto diefte lugar la diiFerencia -de ticrras y naciones • 

' Para eile fin fe han criado y proveido para las Indias ^aii Jos mifmoi 

officios y tribunales que tiene Caftiila, Virreinatos, Chancillerias, y CiO* 

viernos, Corregimientos , Alcaldias Majores, y los <iemas que.-ha^ parf^ 

ctdo convetiientes; los quales en *fu exercicio y ufo guardan ^el .derochb 

r>eal y comun, mientras por cedulas y ordenanzas no efta rcvocado , mu- 

dado, y aiterado. (^iod Pinellus hic tradit, abiit jitmcc^s in legem .J3« 

^it. 2. iib. 2. Juris Inri. 

Hacc Jndiarum :unlo '& incorporatio ad Coronam Cailellas & Legto* 
^is potiiis quam adaliam^de tot quot Hifpania redimitur, inde^orta.^ft • 
^uia fumptibus & aufpiciis Ifabellas Catholicas Reginae Caftellas & Legio* 
*is inftrufta fuit claflis ad inguirendum & conquirendum/Novum Orbem, 
^nm maritus Catholicus Aragonias Rex fidem ncgabat Colimibo, de tjuo 
Vide Herreram (f/).'Unde &'donatio apoilolica Alexandri VL Regibus 
Caftellae & Legionis , eft fafta nominatim , & inventoris ftemmati gcntili- 
tio infcribiiiatum. =3 Por Caftilla y fu Leon =: l^uevo Mundo hallo 
ColoB =: (^uod abs re trariididit Vafconcellos ; =3 Por Caftilla yAragon 
=: Nuevo Mundo hallo Cx>lon « 

•Hinc -dubiratum cft, utrum Aragones "Hifpani fint liahendi pro «x- 
traneis in Indiis? De quo Solorzatius (^) hac iiabet : Trattando de lo« 
Aragoneies los tiene por cltrangcros para todo lo tocante a las Indias , 
paifar, eftar , y comerciar en ^llas , Juan de Hevia Solanos; atmque yo 
nunca vl que efto fe executaife, ni que fobre ello fe le moVieiie pleito 
k ningun Aragon^, b le obligailen a compbnerie por eftrangera>» AQtes 
como cl Sefior JRei JD. f crnando ^ra : Arajjones , muchos de aquel Rclr 



no 



(a) Lihay Bxfunfu de ios Emp. dei Ferk^ 
pMg' ii^. (b) CoJe(f\ DiH^ Geogr. tUft. de 
la tAmer. Mer. V. Pcru . 



(c) Pinti. ioc. cit.P. a. cap.. i. 

(d) Herr. Decad. i. iib. i. cap. $. 

(e) Soiorx^ iib. \. Poi. c. i^. 



140 O.R DINATiONfiS 

na paiTaron ciefde fu tiempo , y rpaflan cada dia con cargos y officic 
mui honrofos fin licencia ni difpeniacion de eftrangeria: y eila .cuiiua: 
bre pafece que paiTo ya en fuerza de lei . 

Schedula regia, quam eo loco cicat Solorzanus eil jam lex recopi 
lata ( ^ ) , cui 8c antiquas coniuetudini virtus acceiTit ex quo AragouiaB t 
Valenti» jura propria anno 1707. abrbgata funt , & caftellan» lcgcs ii 
ufum totfiis monarchia^ dedudae, ut eft Senatus . R.egio-Caftell4ni Conful 
timi (A). D. Vincentius Ximeno (c) teftatur per abrogationem didan 
nihil efle quoad res ecclefiafticas innovatum^, dum ait : tuerm abroga 
dos (los fueros de Valencia) por D. Phelippe (Juinto, no en quanto ; 
lo eccleiiaftico , fmo quanto a lo iecular en lo politico y civil . Si biei 
eftando S. M. de tninfito en Valencia deide 5. deMajp a 18. dei^ip. 
volvio a conceder a la ciudad y reino fus fueros en orden a lo civil: j 
es laftima ver el olvido en que ha quedado una gracia i^n importanU . 

Sed aliquid efle ;am hoc tempore innovaium etiam quoad res ec- 
defiafticas faltem quoad favores, conftat ex fequente Rcgii Senatus coo- 
fulto (rf) : Los Aragonefes, Valencianos, y Catalanes iean iguaies alos 
Caftellanos en la obcion de las piazas y piezas ecclefiafticas , dejando j 
tos Mallorquines en la poileflion dc fus iueros y rentas ecclefialh'cas dc 
quc gozan por- cedulas reales y bullas pontijicias . Et de Gotholania ic 
qiiadam informatione de non creanda Theologisc do?,matic« cathedra . 
in Cervarienii Univerfitate, ficajebat circa annum 1746. pro fcholaSco- 
ti Dodor D. Emmanuel Joven: Los efiatuios caftellanos, que nos dan 1$ 
lei, folflmente vincolan^ &c. Vide Ord. 139. (^idquid fuerit olim de In- 
diis, & ufque ad tempus Heviac Bolaiios; certum eft in pracfcntia nul- 
lam attendi diveriitatem nationum, quas ex Hifpania fmt, nuUam in di- 
tione Regis Catfaolici pro extranea reputari , nec reputari debere . 

(IV) Oppidnm Trtcnman nuncHpattim . Hoc nomine quod eft toti Gu- 

bernationi & Dioecefi commime, fpccialiter nuncupaiur oppidum S. Mi- 

chaelis ad radices montium , quibus tota Auftralis America dividitur^ Si" 

tum erat olim in loco ab Indis vocato Jbotin a primis Hifpanias coloms 

Tierra de promijffion propter amasnitatcm apparentem& fertilitatcm, ut rc- 

fert Lozano (e). Ufu tamen innotuit coeli & naturae vitium, nam inco» 

Ise ut plurimum adolefcebant ftolidi & gutture deformes; quo ad locutt 

in quo modo eft fub 30. ferc lat. auftr. gradu ,312. long. a gallicQ,nie- 

ridiano transferendum fuit . Ad Ibotim primam hujus provinciac coloniam 

deduxerant Hifpani, quam nominare plaaiit el Barco; fcd paulo poft In- 

dorum penuria, finequibus IndiarumamsBnitas & fertilitas minimieft,aut 

forth vicinorum Calchaquieniium feritate , plures folum mutarunt , ut S- 

Jacobi delEfiero fundamenta jacerent . Propterea in S. Jacobi ciTeaum ha- 

buit praciens ordinatio & cathedraiis ere£lio , donec *anno id^pg. Cordubana 

• cft 

(a) Leg. %l. tit. 27. Ub. 9. Kecop, 1 (c) Ximem.Jiddk.ahiEfcritw.Palenc.V* 

( b ) TQm, i . Kecop. Caft. KAutos acord, lib. 1 Mojfen Jaime Fabj cr. (d) sAutot acord. lih. f . 

«. r/>. !•. ^ 4. Fide etiam Comment. Belli I tit.i.N^t. i. (c) Lox.ano ^ Hiflor. del Fatai* 

Hi/p. iib. 1. prope jin. \ uy. 5. cap. i«. n. 9. 



f ApoStolic^4 1564 i5oo. 241 

tH translata 5edes amhorftate InnocehtH XII. Ex quo Corduba totiut 
provincia Caput habetur^ & eo fiomine infignjtur k Philippo V. Rege 
Gatholico ichedula ad D. StephaAum de Urizar Tucumanias Pmorem 
data 7^ ApriL 1707. 

< V ) Pqfitis UmitibHs . I>e Tucumans Diascefls fortafTis totius orbis ^ 

aifi (^bekum obQet, latiflimac limitibus bacc habet III. D. Petrus-Mi- 

chael Argandoda Tucumanenfis Pracful in quadam Epiftola ad San&ifli- 

flium ia): Di^^s hxc lati-iHme patet a feptentrione ad auftriun per 

qaadnngenras ieucas practer propter. Metropolitico jure fubeft Archiepii^ 

copo Piatcnli in Peruvia , cujus dieecefi adjacet qua ad fepentrionem 

vergit, fed qua ad orientem, Epifcopatui Bonaerenfi feu Fluminis Argen- 

iei, & occidentem verfus DicBcefi JacobopoUtanas feu Chilend, quia rad 

anftnuo certi termini hadienis agnofcantur ; barbariffimx enim gentes , 

laec hifpanicum reverite imperium ^ nec Chrifti legem edo^tefpatiofiifimas 

lerrarum planities , vei prasruptos inviofquc montes ad ufque magalioni- 

cum iretum per quingeiuas iifque plures leucas incolunt. A quo valde , 

& xque d vero diftat quod in DiBitmario Hi/iorScihGecgraphico Americ^e Me» 

^dionaUs recens ^ulgatum eft ( ^ ) : Si flendc ( Tuciiman ) da mezzodi k 

tramontana piu di p6o. i^he^ c ^a levante a ponente g6, 

Cvi) Ducentomm dncatorMm auri de s^mera . J^ucatus aureus de camera ^ 

ioquit Lacroix ic).^ eft fcutum aureum & onus argenteus (ive^ ^kis ; 

icutum verb aiu^eum iecundum monetam noftram eft ducatos ftve duo 

imperiales Jn Jpecie. Duo floreni imperiaies uno circiter Hifpanorum ptfo 

ioUe pciifatur, & juiius unoargeiueo r^gaii. Tantidem ergo vaietducatus 

torei de camera juxta Lacroix^ £t proprtus fbrtafle xquivalet de monetis 

imaginariis hifpanicis ducato argenteo duplo vei antiquo xiecem regaiium 

argenteorum & viginti fex xnaravedinorum de ^ellifni de quo fil mentio 

in Regio Veredbnun Itinerario (d). Sed audio, verum ducati aurei de 

camera valorem efle Romas fexdecim pauiorum feu fuliorum cum dimi- 

4io ^ extra ELomam in Statu Pontificio efle^ alicubi faitem , feptendecim 

^aulorum. 

( Vli) Archidiaconatum fiifpendimus . De bendficiis in hac prima ereftione 
Tufjpenfis quaenam erefta modo jam fint, quorum nam ufque defideretor 
eieftiO:, conftat ex citata Epifcopi Tucumanenfts epiftola: Capitulum ^Ec^ 
clefiae Catiiedraiis quinque tantum dignitatibus conftat, videiicet decano, 
archidiacono , cantore, fchoiaftico , ^ thefaurario ... His accedunt duo 
parochi redorales in adminiftrationem facramentorum , facriftas duo, mei^ 
gifter csremoniarum , & fucccntor^ 

(vili) Eccl^m fabrica applicamus. Iti Concilio Limenft Tertio anhi 
1583. cui fuhfcripfit etiam IIL Vitona iM^ssfentis ereftionis author, edici* 
tiu: {e): Divina officio no&urno & diurno, ac miflartun foiemnibus iiw 
teriint omnes in cathiedralibus .ecciefiis dignitates, 'atque canonici, quenH 

i ^' admo*- . 



■Ma 



j(a) Ep. 4d B, XJF. d^t . pridUHon Qec. 174«- j id ) Itin. Reai de S^QfUu pn§. i«. fn— 
(b) Coleti ^ F.Tucuman^ pas, 167, tom. ».'| (e) C. Lim. *A^. j. cap. »^^ 



( c ) liacr»>£. >»• .I^e Benef. at. .«77* 



242 O, RDINATlOI^fiS 

adjnodum m Concilio Tridtxmno & Limcnii ( u ) coDfticunun eft . Qyi 
vcro noA interfuevint , difiributicHies amitunt, quas cseteris qui interiint ^ 
eo ip6> tiebeniHf » Unde dubitawrit quis y an fecundum ilatutum hoc 
cafTas diflributiones debeantur pra^entibus in Tucumania y an fabricafe 
flpcunduni ercAioi^m ? Scd dubium eximit Synodus Secunda Tucu- 
maneQfis anno 1 6o5. celebrata { a } Gc habens : i^HalqHUr preboir 
dado que faltare det coro a las boras canonicas , y divinos oflicio^ 
fiefta de primera clalTe y Domingo de Ramos , y qualquiera dia dr 
Semana Sania , pierda demas de las diftribuciones cotidianas dos pe- 
fos corrientes . Y los que faltaren fiefla de Segimda clafle > demas 
de las dichas diftribuciones pierdan un pefo. Y dfes y las dichas di* 
Aribuciones ie; repartaa entre los prefentes . £t haec quidem Synodus hft^ 
bita efl viginti tribus pofl Concilium Limenfe annis. Sed independentcr 
ab hac fynodali con(litutione Aandum erat Concilio Provinciali , ad quod 
cx Tridentino pqrtinet legem pra&fcribere in choro conveniendi & pemi»* 
nendi, licet Jaterea feu ufqiLie ad iliius celehrationem pofTet Epiiibopi» 
providere.. 

, ( }x ) In trtf partef diwdanttir • In quatuor erant dividendi bxxQcm de- 
cimales juxta legem, & fecundum alias_ere£Hones ^ fed^nonbus introd» 
^uu) efl praster hanc Tucumanias ditiecefim in proximis Paraquariai d?Bo^ 
naerenfi y ut dividantur in trcs in favorem dignitatis epifcopaiis & capi» 
tuli; nam parochi in quorum praejudicium cedit prsfertim tripartha div^- 
iio, habent fimAiones parochiales , quorum obventionibus , qu» 'majoris 
ijunt^ quam apud alios, fuppleant proventfls tenuitatem. Verba legis funft 
C^) De Igs diezmos de cada Iglefia cathedral, fe faquen las dos partes- 
de quatfro pat^a el prelado y cabildo, <omo cada ereccion la difpone ^ y 
de ks otras dos fe hagannueve paf tes . Las dos novenas fean para nos, 
y de ias otras fiete las tres fean para la fabrica de la iglefia cathedral y 
hofpital , y l^.otras quatro pagado el falario de los curas, lo reftante 
le. de al majprd^^o dei cabildo , paraque fe haga lo quc la erecion J^f- 
ptifiere . 

(x) Decimas fmifis parochiani . De hoc argumento extat lex 22- tit» 
!<$• 1« I. Jyris fodici, qua decernitur: ^i^^ de bs diezmos'. de cada ofaiC* 
pado fe hajan de facar y faquen los efcufados de cada pueblo fegun la 
ereccion Je el. Sed cap. 12. cit. Synodi Tucumanac indicitur quoad appli* 
cationem moderatio fequeas: Conforme a la ereccion de efla Santa I^e^ 
%rlas cafas efcufadas de efle obi^ado fon.de la fabrica de clla« Y por* 
que la pobreza de la ciudad de la Rioja, ciudad de Salta, y vilta dt 
3iadrid.de .UsjHntasie& grsmdOy Ot permttc por ahora^que la mitad delo 
qu6 «loatii^e la^ cafa efcufada de dichas ciudades y villa , fea parSi ks 
dichas Iglcfias, y coci la ocramitad: fe acuda al maprdomo de efta fanta 
Iglefia. Y af& mifmqie pcrmite,. que larentadc lacaia efcufada de la cior 
dad dc Jujui la Ileve y fca para la fabrica de fu Iglefia hafb tanto que 



* ' " ' -■ ' ■•■ ■ ■ • «- *t -■ 



Vh ^ - 



(a) Syrtodo de Tuc. cap. ^. (b) Legi 13. tit. U. Hk. «. JUwB». Jad^ 



J 



Apostolic^ 1554. i5oo. , 24; 

ttaga, otn ftnta de quc fnftentarfe • ^ \z ciucUd de S. Migud, la de 
EAeco, j ia de Cordoba acudan. coa la renta de la ca£a erculada al 
mqordamo de efla ^anta Iglejia • 

txi> £xtorqt4enidh isf levandU . Extoi^ dc levatio clerkis Mc fub ana* 
diaiiate proiubita ea videtur elTe, de qua cap. X. cir. Synodi Tucum^'^ 
nenfls dicitur: Sabiio hensos, que con mucho detrimenco de Jos bienes 
ecxJdiafticos algunas perfonas poderofas toman los diezmos, y ^^^ ^ 
corren las pujas libremcnte, Por lo qual ordenamos y mandamos , que 
los Tenientes , y Governadores , Cuf as , y Vicarios de toda efta Gover« 
nacion, cada uno en iu diflrito, por fi ni por interpofita perfona , *n6 
puedan tomar , ni arrendar ios: diezmos'^ ai deipues de rematados en per^ 
fonas pamculares, puedan tener parte^en ellos con las tales perfbnas , 
s6 pena de excommunton major, y de perdida de laparte de lOs talet 
liiezmos en la moneda en que ios arrendare ^ 

Eadem lex & eadem excommQnicatio iata erat in Concilio Limeafi 
Tertio {a) \n clericum conducentemdecimas per ie vel per interpofitam 
perfonam. Sed i Sacra Congregatione CardinaHum Conciiii Tridentini- 
interpretum caput iliud emendatum eft , ut JBdem facit Acofta in Epiftoi»' 
la ad lU. D* Ferdinandum de Vega Senat&s Indiarum Prflelidem de fine 
& iyxccdSn CMcilii Limenfis , cujus pars ipfe magna fuit , dicens : H^ 
(fxcommunicatio in clericum decimas conducenteiti) prorfus liiblata eft ^ 
Qain pocius, quoniam do£lores nobiles fcntiuttit, non eife contra jus ca- 
Q()^cum eccle^arum decimas k clericis conduci , decretumipfum itaemen^ 
datnm eft, ut fotum tiabvrat leges facrfts, qui^. prohibent clericos cond^ 
ftores (icri, eflTe ad unguem obfervandas, nulla de decimarum cohduj^io^ 
BC mentione fa6ia. 

Sed hinc emergit dubium duplex ^. Cum in decreto limenfi nuUa 

fiat mentio de decimarum conductione in tcxtu, fiat amen & exprcfla 

in textQs argumento feu rubro fic habente, Ae ckrici decimarHm condnSiom 

resfint^ cenlcndum ne eft, coniudlionem hanc clfe clcricis interdictam , 

an non? Et ratio dubitandi eft, nam rubricss generali ibndum eli')bx£a 

communem do&rinam, quando nullam cum alio textu repu^nantiam ^ba- 

bctj & perfeftum reddit fcnfum , m«>m^ fi per particulas Ar vd Ht ef* 

feramr: 6c exaliaparte ftat corre^'o memorataS.Congregationis. z.Cum 

•S. Congregatio cxpunxerit excommunicationem Concilii Limenfis, ctiam 

Clericis Tucumanenfibus immfnentem, quippecomprovincialibus; cenleri-ne 

^cbet expunfta excommunicatio , quam antea tulerat Epifcopus in prafcn'» 

'^ ere^ione, & quam poft^i tulit fuceeflbr in Synodo, an non?* ''1 

Ad I. refp. negative , ttifi quatenns condtiftfo deci*rarurti= 'ailo ]*► 

*? prohibeatur. Ratlo eft, qtiia per relatam S. Congregationil , fcVlneiiua^ 

^^onem decretum illud Concilii Lfmenfis redaftum efl ad terrtrfnds jurifl 

^pmmunis • Argumento ver6 feu rubric» ftandum, quancto dc*'m6dincav 

^*one fatis non conftet , vel ^x nigro legis , vel aliumlc • Ad z, rcfp. 



^i ■ m <ii 



%tn t t\ m 



4MI» 



et«am 



i^) C Lim* oiB. 3. caf. »i- 



n fc* 



.4 



>i* 



Hh % 



1144 Ordinationss 

etiam negativc; nam iudicium S. Congregationis refpicit dccretiim n 
provincia? commune: quod non toliit, in dToecefi vel loco particulari e 
caulam id ipfum ftatuendi quod in communi dccrcto reformatum ed 
qu9 caufa cxprimicur in rciata conftitutione Synodi Tucumanenfis » S 
jquod codem rcdit, judicio S. Congrcgationrs deciaratur infuOiciens nt 
qua nitcbatur Goncilii Limenfis decretum, dumalkgat Jus communcOi 
ne clcrici fe immifccant ncgotiis fasctUaribus ^ non tamen declarata eil 
fufliciens ratio, qua nititur Synodus Tucumanenfis inde petita, quod a 
cleiiafticis bonis prauudicium inferri [bi locorum comprobaverat cxperie 
tia , » . 

( xii ) Dh^ qttotidie mi(ft cekhrentwr . Hiec ordinatio reformata eft 
cii, Synodo Tucumanenfi ut fequitur (O.' Kt ^ap* 70. de la Accion 
(Concil. Lim. II. fs(s. h cap. 70.) difponc las miflas que eilan ohii{ 
dos a decir los prebcndados de las iglefias cauhedrales > y la ereccion 
efta Igtefia lo mifmo» Y porquc las rentas de ellas fon lenues , y 1 
prchcndados pocos y cargados de muchas ohligaciones , fe determma q 
por ahora el prehendado que hiciere femana, eile ohligado a decir tdc 
los] dias de ella miiTa propria de iieAa^ feria, 6 tiempo en que fuen 
por el pueblo « Y ii cn la dicha femana atpiere miifa de oUigacioa - ( 
Sus Magcilade^, 6 Animas dcl PurgatoriO) que en todo unano foaj^ 
cumpla con la mifla que dijere por Sus Mageftades q Animas con la 
Semana. Videndum tamen quatenus poiTu in Synodo dicEcefaaa ftatui 
in crs&iont ordo imicnutari . Sed 6c dici poteil , cre^^ionis ordinem n 
eile fcr&£lum> nec praeben^atorum numerum completilm^ ut exneceOM 
te fuerit miiuiendum fingulonim oniis^ 

De hoc aFgumcnto ere<flionum indicarum vide Kccop. Ind. tib. 
pcr tot SolorzaDum h'b. 4. PoUt. , VitUrroel , 6c Fraifo per tot . 

O R n I N A T I O CXXVIIU 

UT coshciiia proviacialia cetetiracen tur in Indiis per quitiquenniA . c( 
ceffit INus V.: qui teriRinus ad fepteanium prorogatus eft a. G 
gorio XIjI. 15^ Apr. 1583., & a Paulo V. bulla d&u 7. Dec. j6jo. 
4iwdciin.ium , VidiJ infra Ord. CXXXVni, & CCXXIIL 

ORDINATIO CXXIX. 

» 

IN^ Pemvro & in Nova: Hifpanfa conilitiHtur o£Rcium S. Inquiiitioai 
Memixut P. d. Qemens in Tabulis anoo 1570. Scd vidctur coo^*! 
tuiH; non poaiificia ordinatione , nifi q{uat;em]& authoricas apoftolica Po 
t^^cis feGdtt delegata. in Inquifitore Generaii , dicitur enim in Jure- lai 
co^ ( c ); £/ JnqMifidmt Apoik>UcQ Gcneral en «ueftros reinos y fenori 

cQa 

' i a yc.^yrNet i mk w e lm$m ci< &C. Fimcmt . t^t . f • 5« -fb ) Sjnei. Tm» GtHh ^^ (.c \ L^ 
«#. tfv iH. j^ Mecof. Imk^ 



ApostOLic^. 1564. i(5oo. 24y 

rofi acuerdo de los dc nueftro Confejo de la Generai Inquidcion, ycon- 
fnltado con Nos, orden6 y provejo que fe puficfle y afTentafTe en aqueU 
U$ prdrvincias el officio de la Su Jnqnificion. Vide iupra Ord. ^J. 

O R D I N A T I a CXXX. 

Anno 1571. 

MOru proprio conccffit Pius V. Ordini Prxdicatorum in Nova Hifpa- 
nia in omnibus domibus (i) & monafteriis conftriu^is &conftrue(»- 
dis in perpetuum, ut diebus S. Dominici, S. Tliomse Aquinatis^ S. Vin- 
eentii, & S. Catharinse de Senis, ut qui eccleiias pra^lidi ordinis vifita* 
rent, dc preces ibi pro augmento chriftianas religionis, & Sedis Apofl,oli«> 
cx kVici ftatu, ac inBdelium converfione funderent, toties plenariam in- 
dulgentiam , & omnium peccatoriun remiifionem in forma jubilaei confe- 
querentur. Urque haec indulgeniia eflet communis fanQ:is propriis Ordim's 
Minorum , & S. Auguftini . Vult Summus Pontifex , ut qui fn prsdidis 
feftivitatibus & earum odavis contritus & coofeflus euchariftiam fuitiit , 
^afdem indulgentias a fortiori confequatur. Et qui in fefto S. Dominici 
^ S. ThomfiB & eorum odava celebraverint, aut celebrari fecerint, toties 
eamdem indulgentiam confequantur in forma jubilasi ( II ) • Ita Alphonfus 
T^eracruz in Compendio M. S. apud Rodriguez (a). Conceflit itim rcli- 
^fofis, qui ad liidiarum converfionem proficifcuntur (111) in die quo ir 
snari commiferint, & fic in quo pervenerint, vel in itincre decdBTerint 
2ndulgentiam in forma Jubilsi. Et religiofls fcientibus idioma Indorum 
voties quoties mimus docendi Indos exercerent, centum dies. Ita Rodri* 
^uez, qui air, duplicem hanc poftremam conceflionem in eodem motii» 
3proprio contincri. Vide infra Ord. 175. & fupra Ord. 91. 

A O NO T AT 10 N E S. 

( I ) /n domibHt isf njonafieriis . Indulgentias in prima - parte hujus oi4^ 

nationis conceflas immunes fimt a revocatione poftea decreta a Paulo K. 

fafta 23. Maii. 1606. per Conft. RomanHs Ponfifex\ tum quia fimt lo- 

cales , tum quia non folis regularibus conceflas, fed fecularibus etiam ad 

eorum ecclefias convenientibus . CJt enim ex Peirinis , Lezana , & Q^in^ 

tana duenas inquit Viva (A), Certnm efi^ Paulum V. non^revocafle pro 

t^egularibus indiUgentias Chrifti-fidelibus indifcriminatim conceflas: imdefic 

i^egulares iis frui poflimt. Nec revocavit pro animabus purgatorii cancei^ 

las regularibus, ut idem Pontifex teftatus eft apud Gobat. Nec indulgen» 

tjas regularium locales , feu eccleflis regularium conceflas , (ed folum per« 

ibnales ut S. Congregatio declaravit 7; Sept. 1607. 

(II) In fotma JnhiUi. Aliqui putant, hac claufulS ccntineri favOFC* 
onmes in Jubilxo concedi foliios • Sti^ verius contradicunt alii cum Vi* 

va 



^m^mimmm^-^^mmmmmmm^m 



(a) K9dt. tm* a. ^Sc KR' f. 97. art* i« (b) Fivay Jippend> ad 7ttUi' 9* 1. n. 6^ 



2^6 ' " OKDINATlONfiS 

va (if) nam praxis m (irrylibus interpretatur ^ folam contineri indulgeii* 
tiam. plenidunam, qualis m Jubilaso. 

(lll) Religfojlsj qni ed JndisrHm amverjtmtm prqficijcuntur . Vide quftf 
tenus gratia bxc fit revocata , deinde exprefsc renovata infra Ord, 175. 

O R. D I N A T I O CXXXL 

Anno 1571. 8. Jul. 

GOnfirmavit Pius V. Univerfiutem Limanam (i). Mcaiimt P.Mendn 
(h) Et Emmanuel Rodriguez J. refert in Compmdio Hijioriali^ eum^ 
dem Pontificem 15. Julii e|ufdem anni^i comniuQicaOfe per bullamUniva> 
fitati LimAns ( ii ) indulta Salmanticenfis • 

ADNOTATIONES. 

(I) VniveYfitatem Limanam . Jam ab anno i$6z. k Philippo IL er«t 
condita , ut eft in Jure Indico (c): FHndamos y conftituimos en la ciuK 
dad de Lima , y en la de Mexico Univerfidades y Eftudios Generales ^ 
y concedemos a todas las perfonas que en dichas Univerfidades; fueroa 
graduados, que go^en en hueftras Indias, Ishs^ y TierraBrme dei Mar 
Oceano de las mifmas libertades y fraoquezas de que gozan en eftos ReK 
nos los quefe gradilan en la UniverfidadyEftudios deSalamanca) afliea 
no pechar como en todo lo demaSx. Y enquanto a la Jurisdicion £e guar«« 
de la lei 12. de efte titnh. Et tex 12, ea eft : i^ue ios Ret^res tei^aa 
Jairifdicion en los dodores^ maeftros, ofliciales 9 cn los letores,eftudian-^ 
tes, y o)entes, en todos los negocios criminales, que fe cometreren den<- 
tro de las efcuelas en qualquiera manera tocanres a los eftudios , coma 
no fean delitos en que haja de haver pena dc efFufion de fangre , 6 mu-^ 
tilacion de mlembro, ii otra corporal. Y en los delltos , que fe comc-* 
tieren fuera de las efcudas , fi fuere negoclo tocante a los eftudlos 6 de- 
pcfldiente de ellos ; o pendencia de hecho 6 de palabras que alguno de 
los do£lore$ , maeftros , 6 eftudiantes tenga con otro fobre dilputa , 6 
conferencia, 6 paga de pupilage, 6 otra cofa femejante, en eftos cafci. 
los Kedores puedan conocer tambien • • , Aftimifmo puedan conocer dp 
los exccSos que ios eftudiantes tuvieren en Juegos, deshoneftidades , 6dH 
firaccioii de las efcuelas , y los puedan caftigar con prifiones , 6 como 
mejor pareciere. Y tamblen puedan caftlgar y corregir las inobediei)cias ^ 
^e ios do^lores y eftudlantes tuvieren con los R^&ore$ en razon de los 
eftudios, conftltuciones, y ordenanzas de elhs. : 

41H) Indtdta SalmanticeT^fis . Indulta pbnrificia SalmantlcenfiStudio Ge- 
nerali concefla refert aliqua P. Mendo {d). i. Paulus Tertius induifit ^ 
^uodfi aiiquod ftatutum mutandum occurreret, id fieri poftet \a cQnk^is 



^^^^mm^* l" l » \*\^mm.^^mi iB^i ■ ■ m^^,tmm^.mmF»^mp^f^ 



(a ) Viva , «^»-*/?. De JukiT.^art. i. «.4. 
(b) Mendo^lih. i.DeJur* %A6^d, num, 113. 
<c) Lfj^. I. tit* »>• lih. I.. Bjicoi^. Jmi* ^ 



( d ) Aiendo^ Jib. i. De 7me^ -4<^^4- g- 7^ 
i num* 1^^, &* 147. 






\ 



ApOS. TOLiCA. «564. 1600. Z47 

pleno luifragantibus duabus certiis partibus; quo mutatio cco* 
feretur apoftolica authoritate decreta. 2* Alexander IV.^m Salmaniicas 
oxaminams £c approbatus^ ubiqiie terrarum cenieretnr habilis ai regcndam 
cachedram • 3 Qemens V. ut decimanim tercias exigerec in diosceii 
Salmantina« 4. Marcinus V. litteras coniervatorias conce(iic Scholaftico 
SaImancixK> cum amptillima juriidiAiojae privaciva immediate Sedi Apo^ 
ftolicac: iub;eAa, eciam in civilibus. 5. Uc academici redditibus benefxcio- 
lum froerencur non reiidendo, dum licteris danc operam» tf. Uc cache- 
dram ppoprietacis <|uf rexerinc riginci annis do^tores vel magiitri, rude 
donentnr. 7. julriis II. Cathedras Decreci moderatorem a ^unandi lege 
deobhgavit. (^iod camen eciam Sahnanticai videtur defuetudine oblite^ 
ratwn. £>e ca&teris ver^^ fi prasfens piana fahnanticeniium indttltorum 
conununicatio verbo fuit indeiuiita in favorem Limeniis Academias, u| 
faauit cit. Rodriguez, u£\x certe & tempore iUam eile oportel: valde limi«> 
tatam« 

De Limana Univeriirafe hccc habet P. Coleti (a): V[HnwerJiti di 
S. Marco ii Ibndo ael 1549., 6 fecondo ^itri nel 1551^ coa reali diplo 
ttM Tuno dei 12. di Ma^io, l'altro de i^. Settembre dello fteilbanno; 
U Pontefke S. Pio V. con BoUa dei i^. di Luglio del 1971. Je concef- 
ie i privilcgi tutti deir Univerfita di Salamanca^ alla quale s^incorpor^ 
coD diploma reale del 1572. Fu fecolarizzata e fatta Patronato reale nel 
15 76., e dai G)nvento dei PP. Domenicani, dove era ilata finr allora ^ 
ii trasferi a un luogo pnblico; ma nel 161 4. eifendo atTai decadiica , fu 
riitabilita dal Re Philippo IIL ^ ed h la prima e ia piu celebre Univerit- 
Xk AdVAmerka. 

ORDINATIO CXXXn. 

Anno^ijyi. 2. Aug. 

UT Indi ad iidem converfi, qni in fua iniidelitate plures habebam 
uxores, eam pro legicima recineant, & cum ea concrahant , quae 
iimul cum ipiis converfa & bapcizata fucrit , quamvis non fit prima ea- 
irum adhuc viventium, quas in infidelitace duxerant, & quckl ejusmodi 
matrimonium fine ulto icrupulo habeatur pro legicimo . Ica habetiir ili 
•Summario privilegiorum indicorum per Concitium Litnenfe^ fi^probaio « 
Ucteris ilantibu^ in archivo Civicatis Regum . 

ADHOTATIONES. 

(O SlHamvis nm fit prima. Arg. Cap. GatidemHSj De divortiis dicitiu': 
5s paganns prius plures uxores habebat , poil iidem fufceptam adhaerebit 
prim^ . Hxc in illius cap. argumento ; nam in textu nihil habetur de 
primay fed quod una tantum de pluribus retinenda eil. Si camen juspri- 

mx 

■ - -- ^ ■ 

{9} QfifSf . jm. K Uaa . 



/ 



V 



148 O R O 1 N A T.I O N E S 

mx ita At a niitura , ut nuUa potefiate difToIvi po(&t , dici poteft prx£sm 
privilegium , de cujus exiftentia dubitari nequit, proc^ere luppoOta plu- 
rium fententia , de qua infra Ord. 305. , inter Indos non efle ccmtra6bim 
verc matrimonialera , non quidem ratione infidelitacis, (cd quia condirio^ 
nes non obfervant ad riic contraliendum requifitas. Vel procedere ex co 
quod attenta illorum indole & mutabilitate hon contingat aliquem rec^ 
converfum adhaEirere uxori abhorrenti a baptiimo abfque gravi pericolo 
deficiendi a fide y aut paganorum ritu vivendi cum injuria creatoris • Qga 
cafu licet per Apoftolum a prima reccdere , Vide Avendano (a). 

His tamen non eft opus ia (ententia Navarri , quam iequitur P. S«ii- 
chez {b)y pofte Pontificem difpenfare in matrimonto etiam confumnuitQ 
ixifideh'um etiam dum ambo baptizantur • Cujus ratio eft , quia firmhis 
eft matrimonium fidelium ratum , quam coafumniatum infidelium / cum U? 
lud habeat rationem facramenti^ hoc vero non nifi rationem contradua 
matrimonialis natiu-alis. Cum ergo Pontifex poftit in illo difpenfare, po* 
tertt & in hoc. Nec obftat quod confummatum hoc fit, nam fupponitur 
cife confummatum amequam per baptifmum deveniret facramentum; noa 
poft. Unde non repra^ntat indivifdbilem unionem Chrifti cum Ecclefia 
per camem; & reputatur ut ratum, donec poft fufceptiun baptifiniun 
confiunmetur . 

Qiiidquid de hac fententia quas non omnibus placet, & de ratione 
qua nititur fit , de quo vide Dianam (c); illa tenet a fortiori quando 
conjugum alter baptizatur, altero renuente, tunc enim neque rationem 
habet facramenti cum alter eft infidelis, & ratione baptizati fubditi Pa« 
pac fubditur, ut poftit difpenfari. £t confirmatiu: ex do&rina Dianse prip 
mo ex citatis loco, ubi docet matrimonia infideliiun non pofle k Ponti«* 
fice folvi qui Pontifex eft^ pofle tamenfi fupremam habeat jurisdiftioncm 
temporalem in infidcles . £t Uic^t loquatur de matrimonio infidelium 
rato, ejus tamen ratio valet de confummato, cum fit caufa temporalis 
eque & poHtica, in qua Princeps fententiam ferre poteft. 

£t licet P. Sanchez (d) afiirmet, matrimonium infidelium confiml- 
matum efle indiflblubile ; at loqui de indiflblubilitate citra legitimam dtT* 

P^nfationem , conftat ex ejus fententia nuper relata, juxta quam pocefl 
ontifex difpenfare in matrimonio infideliumconfummatocum baptizamui 
ambo. Si enim poteft infidelium matrimonium folvere cum ambo bapti- 
zantur, poteric etiam potiori titulo, ciun non baptizantiu: , fi aliqua alia 
ratione fiqt fubditi. Vide Ord. 58. A. 2*, Ord.78. A. 4., &Ord. 167* 
& 260.- 



OR- 



> %Mi*w ««■«■ MMiM»«*i 



(a) ,^t/fw^. //>. ti.Tlfefaur.^^^i^. itm.s^. \ tr. t.RjefoL66.^ Ettom, %.tr.6fR.i%6.€x /^ 

(b^ Sanch» Ub. a. De Matr. d. ii. * ^. tr. 7. Mtfc. 1. tiefol. 47. 

( c) Dianacoord.tom. %. tr. t.R. 9o.exP. 8. i (d) SancL lib* t. De Mair. d* ij. «• 1* 



AposTpLiCie. 1564. i6oo. 24^ 

O R D I N A T I O CXXXin. » 

Anno 1571. 2. Aug. 

' T TI" tam archiepiTcopi quam epifcopi Indiarum in confeftione chriifma- 
kJ tis liauore feu fucco (de quo in conftitutionis exordio dicitur, mi* 
ra odoris tragrantia prasftare , £c ad lavanda vulnera conducere , qui com- 
muniter habetur pro vero balfamo, prasftat enim effe^us quos balfamum 
Alexandria allatum praeflitifle perhibetur) in locum balfami uti poflint : 
ac diSto facro chrifmati cum. dido fuccb rite tamen confeAo tantam fi» 
dem adhibendam efle ac fi in illo balfamus interveniflet . Non obftantibus 
quibufcumque . Extat tom. IV. Buliar. Rom. Conft. S. Pii V. 180. pag. 
174. Eftque confirmatio privilegii five ordinationis Pii IV., de qua fupra 
O^d. J04. 

D U B I U M . 

jtn balfamHm ejfentialiter re^HtratHr ad confirmationem ? 

§. I. 

Parr negativa prohatur. 

"^^TEgant multi apud Lacroix (^), & apud Dianam (i), quorumfm» 
-»-^ tentia probatur i . ex cap. i . De facram. non iter. , ubi Innocentius 
^l^ertius loquitur: Confnlere voluifti , anconfirmationis facramentum debeat 
'«r^rari in eo qui per errorem non fuit chrifmate delinitus. Ad quod bre- 
^ jter refpondemus, quodnon eft aliquid iterandum, fed caute fupplendum 
«^miod incaute {\xtrat pr^termiffttm . Unde fic arg. : Si balf amum , ex quocum 
^leo chrifma conficitur, effet efTentialiter requifitum ad confirmationem ^ 
^cramentum in cafu confulto erat iterandum. Sed iterandum ' non eft , 
t in hac decretali continetur. Ergo . . . 

Refpondent r. , ideo maxime iterandum non fuiffe facramentum , 

^uia primum erat nullum , nanPqfiod ab initio nullum foit , primo ef- 

"fici poteft , iterarf non poteft . Nullum tamen cur fuit , nifi quia defiiit 

'^«nftio per balfamum effentialiter requifita ? Sed h«c refponfio, inquit P. 

Suarez (c) & fi nobis contrarius, violenta eft; patct enim iterationem 

*3on accipi k confulente, ac proinde neque k Pontifice refpondente pro 

^cunda facramenti coUatione poft primam ratam & validam, fed prout 

^ommuniter accipitur, ad fignificandam coilationem facramenti quas ite* 

^Um fit quando timetur vel judicatur priorcm eflc invalidam : quod ma- 

^ime verum eft in fa^ramento confirmationis , & in iis quas non poffunt 

^Utcr iterari . 

Ref. 



<a) Lacr- iik 4.P. m. q. 70. (b) Dtans , c§&rd. t&m. 3 .rr. 1. R. 19. , ex P. t, tr. i.R.it. (c) Sudr, 
'^«;. 3. m j. ^. Pifp» jj. Jc^' *• i' Sccunda ppmio . 

li 



ajO O R D 1 N A T I O N E S 

Refpondet 2. P* Suarez, negari non poflc confirmationem ut ittprat 
coWzi^im^iterandam ^ffe quoad fubftantialia , quia illius. valor ed ut mioi- 
mum incertus. Aliter ergo eft explicandus Pontifex. Tum etiam, quia 
fuxta tenorem Decretalis fupplenda eft faltem unftio balfami, hosc verd 
non fit ufquam iinc undione olei, nec fine verbis: in quo ftat tatacoHp^ 
firmationis eflentia .^ Timi etiam quia balfamum cujus unilio fupplenckr 
eft, debet efle benediftum^ nunqiumtameabenedicitur flne oleo. Ertter^ 
go fuppknda unAio per totum chriima . 

Sed contra^ & confirmatur i.^ probatio;. quia refponiio hacc & exr^ 
plicatio qua dicitur, iserandam efpt confirmationem , eft plufquam Yioleii* 
ta , cum contradicat textui exprimenti , iterandt4m non ejfe facramentiMB » 
Unde dc cft pradtic^ certus vaior primae confirmationis • 2. Falfum eft^quod 
liixta cenorem Decretalis fupplenda fit undio facramentaUs ; fed poteft 
intelligi de fupplcndo quod praeter unftionem jam fubftantialiter compte» 
tam prqstermimim forte fuit, ut inftrudio circa confirmationis virtiitehi 
& eflte&us. per balfamum fignificatos : quae inftruftio verofimiliterfuit omif-- 
fa , quando nec de balfamo adhibendo y nec de pr«termi(Ib iubiit cogi<-^ 
tatio • Si tamen ahquid de un&tone fuppiendum eftet , ut videhcet ienix* 
biiior cffet inftruftio , fieri poflet fine vcrbis facramentah*bus , eo moda 
quQ fine facramenti iteratione unguntur olim in neceflitate baptizati ^ 

Probatur 2. pars negativa cx hiftoria , quae fi vera eft , inquit loco. 
citato Suarez, non parum favet fementias noilras. Sed de hiftorias verita- 
te non eft jam cur dubitet Eximius Do£lor; conftat enim fumma fuM. 
ex hac Pii V. ConiUtutione in Bullario communi promulgata ; tum^ ex 
aHa Pii IV.. fupra relata , cujus tranfumptum authenticum primo datum. 
eft Epifcopa Tucumanenft ex archivo Civitatis. Regum , ut fides. fit io' 
Conciiio Limenfi in Siunmario privilegiorum (^). Res ergo-fic habet i. 
Dubitantibus Indiarum epifcopis, an ponfet confici chrifina balfamo ame«» 
ricano , quod k Judaico certc differt fpecie , conceflit Pontifex quod fu-* 
pra.' 

Balfamo qiiidem americano veri balfami efi natura^ ut ex Navarra 
& Chriftiano Lupo inquit Benedidus XIV. (^), quod refte cum eo ftat 
quod fpecie differat k Jndaico , fi balfami nomen iit genericum plurct 
fub fe continens formas , 6c balfami fpecies .. Ne tamen facramenti confis 
ftio eifet obnoxia cavillationibus opinantium non efte verum balfamum 
ex eo quod a Judaico dif&rt, conceftio prodiit hypotlietica etiam pro c*^ 
fu quo verum balfamiun non fit, fic enim habct conceffio PiilV.: i^Hom^ 
vis non fit vetHm balfamum . 

Jam vero fuppofita hiftorias veritate , plufquam probabiliter coucliidii 
tur fententia noftra; nam illa Pii IV., & haec Pii V. conftitutio non A 
pura declaratio, ut appeUat P. Claudius Ciemen& (c), faltem non eilde* 
claratio, quod balfamum americanum fit verum baliamum , fed eft dtf. 

pen> 

( a ) C Um^ upud Harold* in Lim. lim» pat' 1 1 1 • (b) ^* XIV» tem, X Oper» c< €.n» (•» (c) CA 
Clemens Decad. S. 



A P O S T O L I C A. 15(54. 1600. 251 

pcnfatio ut appellat D. Dionyfius Alcedo (4}, fed eft conce(fio qua in- 
dulgttur, ut eo liquore vel fucco pofllt confici clirifma, qnamvis virum 
halfamHm non fit . £rgo chrifmacis confeAio per balfamum non requiritur 
eflentialiter ex inflitutione facramenti , in quo difpenlare nequit Pontifex^ 
fed ex pra&cepto.' & ex prascepto quidem non divino , ut vult Dicaftillo 
(0> f^d ecdefiaAico y ut vult Cajetanns, Vivaldus, Navarrus, Covarru- 
bias, Sotus & alii apud eundem Dicaftillo: in hoc quippe folo difpenfare 
potefl Pontifcx . Vide P. Murillo . ( c ) . 

Accedit in hujus fententise confirmationem , quod balfamum, fi dc 
/udaico fermo fit, efl rarum, & fuit etiam antequam ^ota eflet America 
9A exportandam akerfus copiam , & non efl credibfle tam rarum genus 
^fXe materiam ad facramenta efTentialiter requifitam. De raritate conflat 
antiquo Plinii teftimonio apud P. Suarez loc. cit. Et de recentioribus Le<- 
meri (J) ait, quod olim ferebatur fohim in Valle hiericuntina , unde 
per Turcas ad hortos Cairi in i£gypto omnia fere germina translaca 

lunt , quin ahquod inde ^hrifliani deducere finerentur^ 

« 

$. II. 

SoJvuntwr ohjetiiones . 

Bjicies i. authoritatem Conciiii Florentini in Decreto Eugenii^^iod 
habetur pofl fefs. 25. (^), ubi dicitnr: Cujus (confirmationis) mar 
t^ria efl chrifma confectum ex oleo, quod nitorem fignificat confcienti»^ 
balfamo, quod odorem fignificat bonas famas, pcr Epifcopum ^rn^^'^^ • 
t licet non defit qui dubitaverit (/) de hujus Concilii o^umenicitate 
j^j^ando Eugenius Papa decretum fecit ad Armenos; fed illam teflatur 
~ ^genius ipfe non femel dicens ibi : Hoc Sacrofandum Oecumenicum Canci^ 
mm. Et Cardinalis de Monte (^), poflea Juiius Tertius iiiam defendit 
ridcnti, erroris vel dubii caufam detegens & refutans. Verum efl quod 
atres aliqui abfcefTerant jam; fed hocnonobflat oecunuenicitati ^ maximi 
mim confenfiis Grsecorum abfentium acceflerit, ut refert Bail <^)^ 

Refp. , fic flatui a Conciho Florcmino materiam confirmationis |ifl 

:=lirifmate confefto ex oleo & l^alfamo , ficut flatuitur ibidem pro matev 

fiMTamenti pxnitemi» fatisfaaio ad arbitrium facerdotis impofita Vcn- 

a decreti funt : Cujus ( facramenti poenitentiflc ) materia funt a&is poeni^ 

^fsntis , qui in tres diftinguumur partes , quarum prima efl contritio , fecuo»» 

^^ confeflio . .. tertia fatiffaSiio. Et tamen conflat, fatisfaftionem , nec 

^^ re pofitam, neque ut acceptatam requiri effentialiter ad facramentum 

Po?nitentia5 . 

Di- 




^(a)ul/rfio, KAvifo Hiftor. ff. 7- (b) Dic. 
^^^. de Sacr. D. un. dub. i.n.t^, (c)Mu' 
^'^^o, //J. i.Cur/. Can.tit.de S.Unff. n.tio. 

(d) l^emeri^ DiB. V. Bairan». Jud. 

<e) C^Fler.MpiUHsrd^ tom. IX. CoU 433. 



(0 yide Memor* de Trev. anno 1 7 1 5 • art. 14« 
(g) sApudC.Polav. tib. 6.H//.C. Trid. n. 
II. , C^ Spond.in Bar. Continuat. ann. 1539« 
(h) Bail^ rm* t. Cancidior* pag* ioi. 



2^2 OllDlNATIONeS 

Dices, id effe in fatisfadionc fingulare, quia non eft pars aSta coo* 
currens ad conftituendum facramentum, ied cft quidpiam pofte^ fequens . 
Refp., fatisfadionem confequi ut in re pofitam, prascedere tamen ut ac* 
ceptatam, & aStxi concurrere ad componendum fuo modo, nempe iatr* 
graliter, nou eircntiaiirer , facramentum . Similiter dic, mixtionem balfa- 
mi concurrere ad fuo modo complendam, fciiicet cxtra eflentiaiiter , ac- 
cidentaiiter , matcriam confirmaticnis . Nec efl ratio cur indecreto com- 
prehendi podit fub nomine materias fatisfa&io, & non mixtio,. cum utra- 
i|ue fit extra-eflentialis . 

Dices iterum: faltem mixrio baifami erit requifita ex praecepto divi- 
no indifpenfabili ut fatisfadio. Kcip. , hoc non inferri ex modo loquendi 
Concilii Florentini , fed ex divcifa indole iacramenti pGsnitentiac , quod 
cum inilitutum fit a Qiriilo Domino per modum judicii, ex prascepto & 
infUtutione divina requirit quod rcquiritur ad judicii iutegritatem. At di« 
vina confirmationis inflitutio nullo modo requirit balfamum, quamvis ab 
Ecclefia convenienter fit praeceptus illius ufus. 

Obiicies 2. Balfamum requiritur ex traditione apoflolica • Ergo 
divina inflitutione ; nam id tradiderunt Apofloli circa facramenta , qu< 
'i Chriflo Domino inftitutum & injunftum Apoflolis efl. Antec. prob. 
regula Auguftini {a): jQWuniverfa tcnet ecclefia , ncc conciliis inftitutiun 
fcdfempcr retentum eft , nonnifi apoftolica authoritate traditum reftiffime cre 

ditwr.Scd ufusbalfamieft communis inecclefia) nec perconcilia iniliiutus .. 

Patet hoc ; nam licet in conciiiis aliquibus fiat mentio de iilius inftitutione 
mentio tamen eft de inftitutione praccedente y & jam per ecciefiam ufu vigeDte=^ 

Dift. ant. obje£t. : traditione promulgativa , nego ; praeceptiva, pe^r* 
mitto vel concedo antec. , & nego conieq. Notum efl, non omnia ^i 
Apoftolis tradita efle divinac inftitutionis ; nam & ipfi Iiabebant qualexij 
modo habet ecclcfia poteftatem, cujus leges vim habent tantum juris er- 
clefiaftici ab eadem ecclefia difpenfabilis . Vide Cardin. Petram ( A ) , qo/ 
agens de traditione circa numerum pra:latorum requifitnm in epifcopf 
confecrationc, inquit: Cnm forma trium epifcoporum non fit de jurc df- 
vino, fed tantinn ab Apoftolis tradita, poteft a Papa caufa fuadente in- 
;ungi, ut ab uno epifcopo ciun afliftentia duarum dignitatum confecretur 
novus epifcopia . Ex iis ergo quae Apoftoli u^adiderunt , aiia funt a Chri- 
fto Domino inftituta per Apoftolos j^romulgara; ;aiia funt ab Apoftolis 
ut ecclefias paftoribus conftituta per poteftatem Pontificibus reliftam, qu« 
proinde rationem tantum habent kgis humanas & juris ecclefiaftici . Qux- 
nam.vero fint ejufmodi leges, & quomodo ab aiiis difcernendas ftnt divi* 
nis inftitutionibus ; per fidei reguias & iocos theologicos declarandum , 
dum declarato iit opus. 

Et hanc folutionem praeferre juvat alteri in Memoriis Trevultianis 
infinuata (c)^ qua Michaei Amatus presbyter neapolitanus cum aliis in- 

no- 



( a ) KAugJib, 4. contra Donatdtm , DeBaptifin. i P. a. /eff, tntic. pmg, 2ot. num. 11. 
tmp. 24. (b) Peiray tom.i^nd C 3. Fiill. \ (c) Mem§r. de Trev. i7>j. arti s^* 




Apostolic^. ^564. 1600. 153 

f 

nominaris negat, ufum balTami extitifle in ecclefia ante fasculum VL , & 

SS. Gregorios Magnum & Turonenfem ait efle primos, in quorum fcrip- 

tis extet mcmoria, & hujus cerimonias veftigium . Hjc tamen nonprobat 

tunc primum efle inflitutam, cum conllet primicivx ecclefise chriflianos 

folitos efle facras cerimonias adhibere <fUiu ad vitandos abufus 6c profa- 

nationem, quam ab infideiibus timebant, & tunc maxime viguifle filentii 

legem de rebus facris: de quo vide P. Carolum Merlinum S. J. (a) . 

S^ & falfum eft, nullum de ufu baifami extare veiligium ante fasculum 

VI. , nam in Concilio Toietano I. anno 400. fit mentio tanquam de .re 

pene ubique fer\'ata , de chrifmate , non fimpiici , quod oleo fincero. coQ- 

venire potefl:, fed de chrifmate confedo. Et quod confeAiohasc fiierit ex 

balfamo, fuadetur Amati argumento, nam hasc cA poflerior ecdefixprt^ 

3ci $ , & nullum extat veflfgium in hac praxi efle tadam mutationem . 

& talis erat praxis anterior. 

Objicies 3. S. Dionyfiiun (A) ajentem: Un^nenti . . . perfufio ei qui 

Jmiitiatus efl , fuavitate odoris fragrantem facU . In quibus oleum , non fim» 

» fed halfamatHm ^ \\t appellat D. Thomas fignificatur . £t inferiib 

it, eum ritum efTe rraditum ab Apoftolis ut divinum, & ejufdem ordi* 

is & efficacitatis ac fynaxis facramenraiis fen conunumo • Accedit Si 

abiani Papas (c) authoritas ad epifcopos orientaies fcribentis: ;£jttms 

eftris . . . infertwn invenimus, quofdam regionis vefbas Epifcopos • • % 

on per fmgulos ^innos in Orna Domini <chrilma conficere . • « Dicunt 

nim , nec balfamum per fingulos annos pofle reperiri . Errant qui talia 

xcogitant. Et ibid. inquit exprefse, ChriAum Dominum Apofloios docuif- 

i chrifma conficere , ^ut d Sanflis jlpofiolis pradecejjbrcs niflri acceperwt^ 

t S. Cyprianus fermone de UnSt. chrifm. inquit : Hodie in Eccleiia fa- 

rum chrifma conficitur , in quo mixtum oieo balfamum regias & facer- 

otalfs glorias exprimit unitatem, quibus dignitatibusinitiandis divinituseft 

indio inflitHta . 

Refp. , unguentum, de quo Dionyfius, non efle materiam uiiius fa- 
ramenti , nifi quatenus facramentum accipitur j>ro re facra , qaa myfte» 
rium continetur. Patet hoc, nam Jmjus unguenti compofitionem efle di- 
<it colleSiionem qnamdam fragrantitim materiarum : quod potiiis convenit 
chrifmati GraBCorum ex aromatibus amph'us triginta praeter oleum ,& vi* 
num confefto, de quo vide C. de Lugo (d), J& recentiorem ^Rupprecht 
(e). Loquitur Dionyfius de unguento, ^uo ecclefia ad omnem rei facr^ 
eonfecrationem utitnr , ut altaris & facrorum vafbnim , <juod pro ecclefia* 
nun varia coniHetudine poteft efle varium, 

Non ait , ritum oleum balfamandi traditum effe ab Apofloii^ ut di^ 
vinum, fed verba fimt: Unde opinor, juxta fenfiim hierarchicum , qui k 
Oeo traditus efl, divini ifli facramenti noftri ordinis duces fanclum hoc 
tinguenti myfterium TsAery) vocant ,' ideft confocrationem-, quod reipft 

con- 




\ 




(a) Mem. de Trev. 171^. Janvier. \ (d) Lup^ lib. x. Rtfp. Morsl. dt^ -S. 

(b) Dionyf. cap. 4. de EccL Hier. f. ». ] (c 
ic) S. T4b. f. Epiji. %. I una: 



(b) Dionyf. cap. 4. de EccL Hier. F. >. ] \t ) Tbeodor. MMpPrccbt t tn tit. De S(|cl 



254 O R.D I N A T I O N E S 

conrecnet atque confummet. Neque ait, ffle ejufdeio effic^cicati^ & ordinii 
cum fyndxi, fed verba funt: EJi igitur racrofandum hoc myilerium ejus 
ordiixis atqup virtutis^uc hierarchicas confunmiet fundiones. Quocircaquo^ 
que divini praeceptpres noftri tanquam ejufdem ordinis 6c operationis cum 
facrofanAo fynaxis facramento, iifdem imaginibus ut plurimum , myfti- 
cisque diftindionibus ac facris verbis defcripferunt. Atque Pontificem qui- 
dem videre licet.eodem modo k diviniore loco^ Mc. 

In quibus folum fjgniiicatur , ad eumdem in genere ordinem pertinc* 
re operationem facramenti fynaxeos, confecrationem unguenti, & conft» 
crationem etiam qu^ per imguentum fit, eo quod rerum facr^rum cmfh' 
€ratio coordinata eji^ ut fupra diKerat, ideft, iiibordinata fynaxeos facra* 
mentQ, fxve ad illud ordinata tanquam ad finem propter quem peribna* 
rum & rerum facrarum coufecratio fit. Praeterea, nihii dicitur in loto 
eo capite de imguenro fragrante, quod nequeat intelligi de oleo funplici 
fecundum ecclefia? ritum thurificato . Imp thuris odori extrinfeco fragran- 
ti convenit potius quod ibi dicitur de Pontifice ad omnia templi loca odo* 
rem k diviniore loco difiundente . 

Epiftola Fabiani Papa cum plerifque aliis Pontificiun decretalibus 
ufque ad Siricium fat communiter habentur pro apochryphii , ut videre 
eft in colle&ione Conciliorum Harduinr & Labbeana, in quarum ultimt 
{^). plerafque rcpudiari dicitur a Card. Baronio, Bellarmino, Perronio ^ 
Cantio, Antonio Auguftino, Lorino, Sirmondo, Ducaeo, Marca , Bor- 
queto . Idem habetur apud Trevultianos de epiftola Fabiani abfolut^ ( ^ ) 9 
& de aliis cum reftridione ad eas, proquibus non extat antiquorum fuf*^ 
fragium. Idem fcrc habet Mufantius (c). Et Benediaus XIV. (d) dc 
hujufmodi monumentis diffidentiam oftendit per hxc verba: Difciplinam 
illam benedicendi feria quinta majoris hebdomad^ olea tertio introduftam 
fxculo affirmare pofTeinus , fi genuinum monumentum illud eflfet quod 
Gratiamus refert C. Litteris. Verum cum viri dofti fpuriam plurimis de 
caufis eam Fabiani epiflolam fufpicentnr^ &c. Et Hifpanis . quidem indubi- 
tatmii in his decrctalibus efle :vitium novitatis vult novifl&me M« Florez 
Auguftinianus , dum ait de decretalibus Damafo & Siricio anterioribus 
(^): Para los Efpanoles debe fer indifputable fu novedad, pues en d 
indice de las decretales que ufaba nueflra Iglefta en el iiglo VIL ao fc 
halla ninguna anterior a S: Damafo • 

S. Cypriani fermo citatus eft oftavus in Opere De Cardinal. Cbrifii 
Operib.y quod S. Cypriano falso tribuitur, cum verus iUius author iit Ar- 
noux Abbas Bonae-Vallis , qui faeculo XII. floruit . Vel fi eft alius anti- 
quior, de quo vide Bellarminum (/); Cyprianus certe non eft, cujusdo- 
^rina^ de cafu diaboli relate ad bominis creationcm in opere illo cocica** 
dic;itur. pra&terea, ibi folum habetur, undionem efle divinitus inftitutrai 
pro initiandis dignitatibus regia & facerdotall : quod ad Vetus Teftaaiea* 

tum 



(a) UiSbe rom. i. col- 7t. | (d) Bened-XIV. Oper.tom.2L C4p. ^.«.Ci* 

(c) Mufant. TaB. 4- Di fufp. PP. fcripj^ | xo. (f) Be/larm. Ife Scripfr. Ec^. 



ApOSTOLICit. 1554. 1600. 255 

tum referri oportet , in quo reges fic facerdotes non balfanio , fcd oleo « 
diWna difpofitione facrabantur. Nam de Novo Teftamento falium eft , 
quod regia dignitas initianda fit divinaordinationc, nec balfamo, necoleo^ 
& de facerdotali falfum eft quod balfamo initianda fit divinitus, vel hd^ 
manitus • 

Sed neque fi aliaibi legeris, divina ordinatione efle un^lionem infti* 
tutam, illico cenfendum eft inttitutam efle jiu-e divino, prout ab ecclefia* 
flico difiert, cum etiam ada poteftatis ecclefiaftics a Deo collatas Apo* 
flolis & fucceflbribus (int a£ta juris participative divini . Ita docet Cano 
(4) ex J. G)r. 7., ubi cum Apoftolus quoddam de fuo confilium tradf^ 
dUCctj fubdidit: Pi4to autem quod & Ego fpiritum Dd haheam. Et imi* 
irerfim id docet Cano de iis apoftolicis traditionibus quas fupra vocavimus 
pracceptiyas , quafque ibi difcernit a promulgativis. 

Objicies 4. D. Tliomam (^), qui intcr alia qu« funt de hujus ik* 

crramenti fiibftanria , ponit confeftionem olei & balfami , qu« chrifina vo* 

c^tur. Et alibi (c) hmpliciter ait, materiam hujus facramenti cflc desm 

S^lfamatHm . Et materiam hujus facramenti efle unam a&u &multipUceni 

^ririute ficut & alia mixta, & habere virtutem inftrumentalem proportio* 

-atam. Et hanc fententiam fequuntur commimius Theologi cum D. Bo- 

aventura {d). Confirmat P. Suarez authoritate Concihi Colonienfis ex- 

reffius dicentis , balfamum efle de eflentia facramenti , & negantis fohun 

Jeum pofle fufficere. 

Refp. , D. Thomam in primo ex citatis loco foliim dicere, chrifma 

crcnfeaum ex oleo & balfamo effe materiam convenrcntem contra objicieo* 

C:cs ibi folam requiri manus impofitionem fine un&ione cum quo ftatquod 

tit materia accidentaJis, five ut inquit ibi Cajetanus regnlarem materiam 

<:^jtfirmati(mis de neceffttate pr^epti nan de mceffitate facramenti. In 2. loco 

^ihii habet de fubftantia vel de eflentia facranienti; fed tantiun enumerar 

^;;«quifira. Et de infignitione per chrifma confeaum ex oieo & balfamo 

*olum habct quod fit non irrationabiliter. 

In 3. loco fic aft, materiam confirmatfonis eflc olenm halfamatnm^ 

H^omodo in Concilio Florentino dicitur, materiam confecrationis eflc vi^ 

^Mm aqna permixtnm^ cum conftet aquam non efle materiam eflentialem, 

*^ praecepto folum ecclefiaftico requffitam, utfatetur P. Suarez ie).Ad 

^ locum conftat ex diftis, quifcus adde quod mixtum ibi poteft intelligi 

pfout diftinguitur ab elementis, quod etiam convenit oleo fimph'ci, !fict< 

^ nomen chrifma, quod fignificat unguenrum, & pariter convenit oico , 

**t loco cit. animadvertit laudatus Rupprecht . Similiter poflunt accipf 

^prefliones aliqua? S. Doftoris in i. ex citatis loco, ubi materiam con- 

''•■tiaationis contraponit materiac baptifmi, qu« debct eflc non mixta, fcd 

^lemcntaris . 

Authoritas Seraphici Do^loris alioquin magna, in pra^ti non eft 

curan- 



«• 



. <a) Cano^ lib. 3. De Loc. 7 beol' cmf. 5* 1 C^) B^^^- fn a- d. ?• art. t. q, s. sdu 
^ (b) D.7i. j.^. 7». a. ». Et ^XontraGent. I (e) Sudr. loc. cit. i, fftejl amem» 
*»/».<«. {c) D.Tb.fn i.d. 7' art. i.q. ^.ad t. l 



256 Ordinationes 

curanda; ibidem quippe docet, quod Cbrijius boc facramentHm tuminftittnP ^ 
fed £cclefia : quod ab adverfariis modo noifaris non admittitur . Ad coiK 
firm. : Concilium Colonienfe, fcilicet Primum celebratum ab Hermaniio 
Archiepifcopo , qui poftea ad partes hasreticorum ab ecclefia defecit, tan- 
tum inquit: Docthit parochus populum quid fignificet chrifma, & cur ez 
oleo olivs & balfamo conficiatur , quemadmodum docebit Enchiridim . 
Unde obje&a dofirina non efl Concih'i , fed ejus qui Enchiridion fabrica- 
tus efl. At Enchiridion in Indice Romano profcriptum efl , 6c Indid 
Hifpanas Inquifitionis multa dedit expungenda ut expurgaretur . Unde nec 
conciliarem, nec privati authoris authoritatem habet, ut allbi (n) inqiut 
qui modo obijcit P. Suarez. 

Ex di&is inferes, ad confeftionem chrifmatis indifferenter adhiberi 
pofTe prastcr judaicum feu alexandrinum qupdliber balfamum ex tribusame* 
ricanisy five quod ex Peruvio, five quod ex Tolu, five brafilicum, quod 
ex airbore copaty copaig^ copanj vel copaiva^ ut varie appellari foiet diflil« 
latur quonun difcrimen vide apud cit. Lemeri in Di£lionario. Conflatil- 
latio ex conmiuni Theologorum fententia & praxi Epifcoporum etiam 
per Europam, de qua teftantur Trevultiani ( ^) . Et Benedi6lus XlV.eaoi 
praxim teflatur loc. cit. obtinere de baliamo ex occidentali India , nuU 
la fafta diflin&ione , tranfvedo • Conflat vero tranfvchi ex onmi illa 
fpecie . 

Et ratio in noflra fententia facilior efl, quia balfamum cujuslibetex 
didis fpeciei efl UqHor quem ibi vocant halfamum quod tantum requiritec* 
clefia, ut pro Indiis expreffit ordinatio praefens, & pro Europa interpre* 
tatur ecclefiaflica confuetudo : neque aliud requirit facramenti natura , vel 
inflitutio divina . Eil > inquam , liquor primo fluidus , quamvis tempore 
concretus & obduratus fervari foleat in apothecis. Vocant ibi balfamum; 
nec vocant temere, aun qualitateshabeat ballamicas, nominatim odorem 
& vim medicam; & parum refert quod in aliis inter fe difierant , iicut 
etiam difFert vinum album -a rubro , quin propterea cenfeatur eorum ali^ 
quod ineptum ad . con6cicndum euchariflise facramentum : & aqua marina 
a fontali, cum urriaque iit apta ad baptizandum« 

O R D I N A T I O CXXXiy. 

UT Fratres Ordinum Mendicantium in Indiarum partibus degentes cnm 
perfonis, quas tam ex delido, quam ex defedu irregularitatem con» 
traxerunty fuper ea in.aliquibus cafibus difpenfare poflint. Meminit hujos 
conceffionis ipfe ^ui fecit Pius V. in Confl. feq. Qui vero fint. iili cafus» 
in quibus ex hac conftitutione Mendicant<cs difpenface pofTunt, quis edii^ 
ferat ? Forte funt illi , qui continentur in privilegio , quod fupra OkL 
XCI. referendum putavi ad tempus Pauli iV» , quodque III. Montenegro (c) 

fcri- 



m 



( a ) Stiar. Qap- j » . D^ Ver. intell. aux. ef. 5- Adhoc. ( b ) Mem» ie TrfV» hc cn- (c ) Afcnitn* 
Itb. 3- ir, I. /. f^. «. 2. 



ApoSTOLiCi^E* M<54- i6oQ. 257 

fcribit datum a Pio V. illiid tamen privilegium concefHim eft, non Fra-; 
iribus Qrdinuin Mendicantium , ur hic habetur , fed Ordinis Prxdica«*i 
tor(un Provincialibus in ali^uibus Indiarum provinciis , & in qua-:« 
tuor taritum anni diebus . Si tamen privilegium illud Paulo IV. attribuium 
fit revera Pii V., coirigenda cft data quam habet apud 111. Mofilenegro ,' 
I. Odobr. 1571., nam dfe 4. Augufti, quo prodiit lequens oraiiiiiiio, 
jam iilud emanavcrat. De caetcro pariim refert a quo Pontifice lit con- 
cefliim ex duobus nominatis , nam licet fit a Pio V. , non eft de revo- 
catis a Gregorio XIII. per Conft. In tanta. 



u 



ORDINATIO CXXXV. 

Anao 1571. 4« Aug. 

T Archicpifcopi & Epifcopj Indiarum quafcumque perfonas a deliftis, 
per quJB irrcgulariias cpntrahitur ( homicidio voluntaj'io , & fimo- 
iaca labe ( i ) , duuraxat excepta ) abfolvcndi , Sl cum eildem in parti- 
us Indiarum cxiftentibus perfonis , quas irreguiaritatem ex aliis quam oc. 
jptr^SidiStis C2ii\{\s contraxerint , fuper irregularitate ejufmodi ex quibufcum-* 
c]iae caufis prasterquam homicidii & occafione fimoni^ contraAa difpcniaxiff 
di (h), & illos ad obtinend^ 6c obtenta beneficia eccleiiaftica ; & oificu 
cj^uscumque , & ad alraris minifterium r^habilitandi licentiam & faculta-i 
ccm perpetno habeant. Vult tamen Pontifex, quod qui abfoiutionem; obti- 
uerunt , p(£nitentiam per coi/feflbres impofitam adimplere teneantur , 
'ioquin abiohiriones & fuper irregularitaie difpenfationes nvXlx (int ia 
>ro confcientia^ . Habetur in Builar. Rom. tom. 4. P. 3., & apud So- 
rzanum tom. 2. de Ind. Jur. lib. 3. cap. 20. Incjpit £>ecens . 

• A D NOT AT I O H E S. 

(0 Simoniaca labe . Notat III. Montcnegro {a) cx TruUcnk & aliis ^ 
irregulariratem contrafiam a funoniaco, nonimmcdiate rationefimoniac ^ 
*ed quia proptcr limoniam excommunicatus celebravit antequam abfolvc- 
^tur, tolli poijfe ab Epifcopis Indiarum ex praefente conftitutione etiam 
pro foro exteriori , etiamfi irregularitas fit publica ; hasc cnim irregulari*' 
t^ eft alia ab ea, quac ex fimoniaca labe contrahitur, quamque loium 
^cipit Pontifex poft homicidium . :• 

Cii) Difpenfandi . Negarimt aliqui , poife Epifcopos Indiarum ex hac 
^>iiftitutione difpenfare in irregularitate illegitimorum . Et fundamenta yi*- 
^nmr c((t quas refert Avendauo {b) Solorzanus (c), & Montenegro ( d ) . 
^- Quod hujus conftitutionis faculras reibifta eft ad irregularitates ex de- 
«^o. 2. Quia data eft ob miniftrorum penuriam, quse jamdiw ceiTavit , 

ut. • 

Ca) Manten. lib. 5. /r. i. / i-j. num, 1. 1 (c) Sohrx.. lib. t« Po^f^f^ W- *•• 

Kk 



\ 



/ 



/ 



/ 



25S OHDINATIONES 

ut fidem facit Goncilium Limenfe anni 1583. 3. Quod faciiltashlc Epif* 
copis coHcefra eft, ut difpenfando rehabilitenc : quo fupponitur,difpenlan- 
dos jam efle ordinibus facris initiatos. Saitem fupponitur, habiles ah'quan- 
do fuiffe qui difpenfandi funt , cum iilegitimi habiles nunquam fuerlm 
quippe inliabiies a natalibus% 

4. Quod de pGenitentia injpiendadicitur, oflendit facultatem nonref» 
picere iilegitimos, qui non funt in cuipa, fed parentes eorum. £t hac 
ratione praecluditur evafio P« Avila apud cit. Montenegro judicantis ille- 
jjitimitatem cfTe ab Epifcopis per privilegium prafens difpenfabilem , eo 
quod cft irregularitas ex dclido, fciiicet parentum^ Prascluditur , inquam > 
nam vuit Pontifex ut a dclifto abfoluti maneant irreguiares in foro con- 
fcicntia, fi poenitentiam non implevcrint : quo fatis fignificatur, non agi 
de deli(3:o, in quo fint innoccntes qui diipenfandi funt, 

5- Qupd Senatus Indicus reprehendit 111. Guerrero Archiepifcopum 
Limanum confuetudini faventern difpenfandi iilegitimos. 6. Quod per re*' 
giam icheduiam datam 21. Jan. 1594. mandatur , Que por ningima via 
los Obifpos de las Indias ordcnen ningun iliegitimo • • • y que tampoco 
difpenfen con elios, aunque fea para beneficios curados de Indios , pucs 
la difpenfacion de uno y otro foio lapuede dar cLSummo Pontifice . Qjxw 
bus adde 7«, quod praedidas facultati in prsfentiarum parum fidendum el^ 
& videtur, poft quam Ferdinandus VI. Rex Catholicus in data fchedula 
ad Epifcopos Indiarum 26. Sept. 1752. teftatur de recurfu qui Romam 
fieri folct ex America pro habendis ejufmodi difpenfationibus illegitimo* 
rum. Ac dum Epjfcopis indicit, ut Senatdm Indicum inftruant dc hnjus 
priviiegii ftatu^ non fatis firmum iilud efle videtur. 

Hsc tamcti fundamenta parum valida funt. i. Quia conftitmio prfl&« 
fens duo continet, facuitatem videiicet abfolvendi , & facultatemdifpenfan- 
di. Et iicct iiia referatur ad delifta, per qna contrahitHr irregularJtas ',hxc 
tamen extenditur ad irregnlaritatem ex aliis quam ex pnediiiis caiifis pra^ 
venientemy ut eft totidera verbis expreflum in conftitutione ipfa: confe* 
quenterque extenditur ad eam irreguiaritatem quas provCnit ex natalium 
defedu • 

Dices facuitatem difpenfandi referri ad eafiem , fciiicet perfonas afr* 
tediftorum reas deiiftoram. Sed contra; nam referri debet ad eas^ qutt 
pr«ceflerant, ideft, ad quafcumqne ^ ut praemifliim erat in prima parte ^ 
ctiam ex alia caufa irregulares ut explicatur in fecunda. £t mirum Jcflct 
quod daretur facultas ad difpenfandum cum homicidis & fimoniacis iA 
irregularitate aiiunde contracta, puta.ex natalium defedu, fic quod n^a- 
rctur facultas eadem difpenfandi in eodem nataiium defedii CuminnocciQ^ 
tibu^ , nec homicidis , nee fimoniaCis . Et tamen iiiud eflet ConcefTum , 
hoc negatUm aitento conftitutionis tenore prout.ab adverfariis intclligi* 
tur ; nam facuitas difpetifandi rn irregularitate cotitra^a ex quavts caufa 
prstter homicidium & fimoniam, eflet relativa ad perfonas delinquentes 
lolnm, dc quibus fermo cft in principio conftirutionis . 

Ad 2. Conftitutio pra^ns non prodiit ex ilia caufa^ cujus milla 
mentio, fcd propter fideiium commoditatem , five ad cos liberandos i 



Apostoli^c^b. 1564. 1^00. 259 

commoditate romani recurfus, ex tam longinquis regionibus difficiliS) utin 
tcxtu integro innuitur . Quid vero diccndum de conflitutione Gregorii 
XIII. ejufdem fcre argumenti, qua illa indicatur caufa , videndiun fuo 
Joco Ord. 153. 

Ad 3. Facuitas non folum datur ad rehabiiitandum , fed ad difpeii- 

fandiun, ut in textu proprio videre eft; difpenfatio vero non requirit ex 

rerminis prxcedentem liabiiitatem , quas fuerit aliquando • Ad 4. ;Adim- 

pleri pxnitentiam non requiritur in omnibus difpenfatis, fed iniis quiab» 

iblutionem obtinuerint, ut ibi dicitur: five in iis, qm difpenfaiuiu' in ir^- 

regularitate ex deli^o. 

Ad 5. 6c 6. : Senatus carebat timc fa^ conceflionis notitia : quod 
in re fafti mirum non efl:, cum etiam latuerit , quonun intererat ma« 
^is^ praslatos Indiarum, & aliquandiu Solorzaniun Jtiris indici thefaura- 
i-ium, ut ipfcmet fatctur loco citato Politicae: ita ui putattun diu fit , 
aftai difpenfandum cum iilegitimis nuUum fcriptum fuffi-agari titulum Epi- 
^cropis Indiarum • 

Fuit quidem fa£U mentio conceflionis iiujus in fummario privilegio- 

authoritate Concilii Limenfis approbato anno 158^*, quod ignorari 

praslatis non poterat, non tamen exhibetur ibi copia litterah's & inte- 

ra , fed extraftum valde diminutum , & parum iidele , quod occaflonem 

ori facere potuif, fic enim habet: ConcedU Indiarum epifcopis, utcum 

iiibufvis perfonis in Indiis exiflentibus difpenfent in irregularitate ex quo<> 

crijmque delido contrada, diunmodo non fuerit ex homicidio voluntario 

C3ctra beiliun commifTo & fimonia: ita ut qui ab hujufmodi deliikis abfo» 

luti fuerint, & in irregularitatibus difpenfati teneaiutur implere pcenitea* 

^iam per confefTarium ab ordinario approbatum imponendam. Etfi cam 

on compleverint , ejufmodi abfolutio & difpenfatio in fpro confcientia» 

c nutia. N. B.: Jn irregtilaritate ex qHOcnmqHe deliClo ^ cum conftitutionis 

us habeat , Ex qHibHfcumqne cat{fis • 

Ad 7. Citata fcfaedula recurfum fieri teflatur quidem, fedin^robat* 

^crba funt, quibus prsedifta roborantur: En mi G^fejo de las Indias ht 

^^tifado novedad los reciufos, que mis vafallos hacen a R,oma parafacar 

^ifpcnfas de S.S. • • . por caufas de illcgit;imidad pata poderfe ordcnar; 

PUcs aunque cs cicrto, que cfle es un impedimento canonico, que cldif* 

Petifarlo pertenece k S. S. , tambien lo es que por bulas una de S. Pia 

V. . . otra del Senor Gregorio XIII. . . efti concedido a los Arzobifpos 

y^ Obifpos de Indias, el quc pucdan difpenfar con las pcrfonas que ha- 

bitan cn aqucUos parages todas las irregularidades , que por qualquicra 

Caiifa. huvieren contraido fucra del l^omicidio volontario extrabellHm com^ 

^fiy y dc la irregularidad que provienc por fimonia. Y aflimifmo quc 

puedan difpenfar en la illegitimidad y efpuriedad , y otros defcdos dc loa 

^eftizos, paraque afciendan a ordencs majorex. 



Kk z OR- 



26o Ordinationcs 

O R D I N A T I O CXXXVI. 

Anno 1572. 

PIus V. ad fupplicationem Philippi II. creavit ad honorein patriarjcha- 
tum Indiaruna • Sed oportet cffe confirraationem , quae creatio di- 
citur, feu prima inftitutio, nam Doftor Salazar de Mendoza teftis eft ^^ 
fam ab anno 1522. regnantc Carolo V. Imperatore eam extitilFe dignita-- 
tem . Id ipfum affirmat iEgydius Gonzalez Davila : additciue Clemmten* 
VII. anno J524. primum feciffc patriarcham D. Srephanum GabrieJejpr: 
Merino S. R. E. Cardinaiem , & Epifcopum Giennenfem , quem ordin^ 
fucceffivo alii ufque ad prafens fecuti funt. Harc ex M. S. Collegii Nccc 
CordubenHs S. J. in Tucumania . 

Barbofa ait (^), Indiarum patriarchatum ere^flum effe a PauJoTe^ 

tio ; fine jurifdiftione afiuali, addit in M. S. P. Eugenius Lopez Tiia 

manenfis S. J. III. Villarroel ait (O? fe quandiu Matriti fuit , nullu^ 
vidifle in Indiarum patriarcha Jurifdidionis exercitium . )\xri{diikio ve^ 
iquam e*t. Lopez comminifcitur & vocat radicalem , jus eft metaphyficu _: 
«ne ufu; non quod habct, fed quod habcre poteil . Hodie latiflimam 
bct jurisdiftionem decreto Clementis XIIL & regio jure firmatam , cap 
lanis qui caftra fequuntur, clafliariifque , & eoriun minifterio immi 
tem , fed patriarchali Indiarum dignitati extraneam , licet permanenk i^ 
af&dam. Dc Indiarum patriarchatu vide P. Avendano (r). Et de :^ 
triarchas nomenclatura feu qualitate P. Bernardo Buil apud TrevuItiasioM 
flddita (d)y vide liipra Ord. 12. De Vicariatu exercitus patriarch» jjfp. 
propriato praster citatam Clementis XIII. conftitutionem vide Novam H//C 
pani Juris Recopilationem tom. 3. (e). 

Beneditftus XW. (f) loquens de CapcIIano Majori Regis CathoUdj 
& Magno Eleemofynario 2iix,:Qtiamvis inlndiis occidentalibus MarisOcci- 
ni, quarum Patriarcha \s appellatur, complures Epifcopi fint .... cum 
nulla ibi exiftat patriarchalis ecclefia , non poteft ad titulum fui patriar- 
chatfis epifcopalem confecrationem accipere, necpalliuiri pcterc, nequcB»- . 
rifdi&ionem five voluntariam^ five contentiofam in Indiarum aut Hifpa^ 
niarum rej',ionibiis exercere, nec ad ipfas Indias fe conferrc finc exprcfll 
licentia Romani Pontificis. Q^iare illius patriarchalis dignitas ad merum 
redigitur honoris litulum, ex quo nullum refidentiae onus exurgit . Ut aa- 
icm cpilcopali erharadtere non careat , aliqua ipfi «cclcfia in partibus iih 
fidelium fit.i coniertur in titulum . Qii:« omnia colliguntur ex aftis in 
confiftorio fecreto die 20. Januar. 1734., cum Clemens XII. Alvanim de 
Mendoza Indiarum Patriarcham renuntiaret in locum Cardinaiis Borgut . 



OH- 



( a ) lijrbof. iib.inynr. Eccl. c. 6. w. ^tf. 

(b) /V//^rr. Coj. I:.:i» i\ i. «/. s, .?r/. -i. 

( ,■ ; ^iii izJ. ^drpcnd. AtX t:t. 1 3 . 7'btfauf. 



■ - ■ ■ I ... - 

(d) Affm, de Trsv, anno 1708. art> "»• 
'.^'^.) .'if.-^s a:jfS. r'?/'*;. j.//(*. 4. iit.t.^.h 
( t) lcncd. XJy. DzSjyi. Diccz. lib. i^. c. «. 



APOSTOLlCiE. 1564. 1600. l6l 

ORDINATIO CXXXVU. 

Anno 1571- JJ. Dec. 

'¥' TT rccurrcnte vocatione Ecclefix Goan» EpiTcopus Coccinenns (i) 
V^ adminiftrationem riifcipere debeat, donec ei fuent provifum) dimif- 
JJo inEcclefia Coccinend Vicario. EKtat in Bullar. Rom. Confl;. ii.Gre-^ 
^orii XIIL.Incipic Pajhralis. 

ADNOTATIONES. 

( I ) Adminiflrationem fnfcipere • Slmile quid petitum effe pro PhilippiiKi* 
siim metropoli teftatur Benedidus XIV. (^) , qui tamen dc petitionis 
^ucceifu poit SacrasCongregacionis confultationem nihil habet. VerbaSum« 
ani Authoris funt : Cum olim in civitate Manite Epifcopo defundo gra- 
'^'ia qiiasdam abfurda fub Vicarii Capitularis gubcrnio accidiflent, poftula- 
sum eft k Summo Pontifice ut ftatueret, praedifta Ecclefia vacante illius^ 

^svegimen ad Epifcopum antiquiorem in eifdem Infulis devolvi. Et quidem. 
^^ngregatio Conctiii confulendum cenfuit Sandiftimo, ut ejufmodi peti« 
^ioni annueret . « • JuKta veterem difcipiinam ecclefia vacante ^ ad epi* 
:^copimi viciniorem fpe&abat regimen; ut vide in Can. 5. Concilii Aiu-e- 
Jianenfis anni 533. Id etiam nunc obtinet inter Ecclefias ' Lugdunenfem 
^ AugnflddHnenfem . De fuffraganeis Phiiippinarum , in quibus jus hoc inva- 

'Aiit, minus eft mirandiun, carent enim capitulo, quod adminiflrationem 

^ufcipiat . De Manila teftfs eft mihi Philippinenfis advena , hodie fedem 
vacaniem adminiflrari . k Capitulo per nominatum Vicarium , ut copn- 

-xnunis eft ufus ecclefiarum, ubiCapituIum eft. Vide in^raOrd. 232. zSp* 

■^ 461. 

ORDINATIO CXXXVIII. 

DEclaravit feu decrevit Gregorius XIII., ut fynodi diceccfanse Archie- 
pifcopatQs Limenfis fingiilis bienniis celcbrarentur . Meminit Fraflb 
^A), qui notat decretum ejufmodi quippc corrcftorium juris& in matcria 
Hrifta , & ad determinatas perfonas contraclum, exrendendum npn eflc 
ad alias dicecefes, fed obfervandum Coiicilii Trideniir>i decretum; Ut fy- 
^9(>df dicecefame quotannis eelebrentnr ( c ) ; quod in Jure Indico fervari man- 
datur {d) . Et in Schedula Regia data ad Praetorem Philippinarum g^ 
i^ebr. 1621., quam Fraflb refert loc, cit. id ipfum iiiculcatur ibi ; Haviendofe 
^ublicado el ConciliodeTxentoen 1564., fecomprendio eneleftado dclas 
indias por lanocicia que de las unas y de lasocras fc tenia enconces. Y 
hayiendofe reprefentado , que la ditferencia dc provincias, la iongitud de 

cami- 






i^.-» 



< a) B. XIV. lib, t. De Sjn, D/ct<K cap. 9- n. i. 1 (c ) Trid. feff. %\. cap. %. 

i\j) fr^ffp ,c^jp.'ji'Pe Ke^. lnd.Pa:r.Yi. \o.\ (d) Lih' i- tit. ». .Vj. j. Kecops Jnd. 



\ 



Z6Z O R D 1 N A T I O N E S 

camkios y otras difficultades obligaban a quc S. S. hiciefle mieva declara- 
cion fobre el tifiinpo cn quc havian de clUr obligados los Arzobiipos y 
Obifpos a hacer concilios, fcdcclaro por la Congregacion de Cardenales^ 
que los Provinciales fe hicieflen dc fcis cn fels annos, dejando losfynoda- 
Ils cn la ohligacjon rcAado dc hacerfe cada^anno. Et in SchcdtUa ad Ar-> 
chicpifcopum Manileofcm daca eod. die & anno additur apud cftatum 
Fraflb: T annque por particuiar breve dc- Gregorro XIII. a inftancia del 
Arzobifpo dc Lima dcclaro S. S. , qiie los concilios fynodalcs de furArzo* 
bifpado fe hicieflen de dos en dos annos, efta difpoficion por ler corrcdo- 
ria, y en materia cftreciia , y con ciertas perlonas, no parcce que fc 
pucdc cflcndcr k otros Arzobifpados y Obifpados , majormente havicndo 
en todo la omii&on tan gcneral y omnimoda enhaccrie los dichos con* 
cilios fynodales en el un tiempo ni cn el otro. 

Bcacdiftus XIV^(4>, quamvisnonncgetpotuiflcConciliiTridcntini dtf- 
cret^un contraria confuetudine non nihil cmolliri & temperari, iirprobai 
eflracnem licentiam, quam privati do&oicsfibi ufurpant pro libito, etiam 
contra expccfl^a iUius vcrba, iotcrprctandi & limitandi^ Pax^jordaBU& (^)^ 
cum prajmififfet , finguLs annis cogcndam eflc: fynodum^ & EpifcopuiD 
non convocantem cfle fufpcndendum. ex decreto S. Congrcg^tionis , quod 
probat •8cncdi^u$ ipfe , noa ipfo jure efle iufpenfum ; convocatioQcm con- 
ciliorum iniungi fub mortali ex fentcntiaL Sykcftri ; efle de praccepto cz 
rcfolutione S. Congrcgaiionis: His,. inquam, pracmiflis. fubdit Pax-Jorda- 
nus: Pnediii^ authoritatcs proccdunt tam de concilio provJnciali iingulii 
tricnniis cogcndo , qiiam de noftra diorce£ana (fyoodo). Sed cum uiiu 
provincialium conveniuum maximo cum ccclefiaB damnopene obfoleveric ^ 
prasfcrftim ia regionibus Hs , adnitcndum (altem eritj ut dicecefanaB fynodi 
frequcntentur > tam ad p<£narum commiiiatarum cvitatlbnem >. quam^ ad 
confequendos uberrimos frudus cx his facris coetibus^ provenientcs-. Nulbl} 
vcro excufatur fiib. praetcxtu parvitatis feu paupcrtatis dicrccfis , ccclciia- 
rum , & cleri ; nam quo minor eft numcrus , eo Jncxcufabilior redditui 
negligentia , quia facilius convocari qucunt, & una die fatis commodj 
expediri .. . • Ego (citra ja^lantiant dixerim) in hac parte muneri' mco 
relpondcre connicor, omnefque facros antiftites idem pra^ftare precor ; aliA* 
quin (Ine farculo cjufmodi vcprcs , fpinas ^ & furculos. maliariun confuctii* 
dinum internaiccntes in clcro 6c popuIo> patrisfamilia& femina pra&focaptcs 
non- facile Wf /&»/•• 

Contra prastextum tenuitatis reddituum ad ncceflarios (iimptus,. vjdl 
Rcgis Catholici fchedulam ad Archiepifcopum Manilae apud cit. Frafliuii] 
in qua & in alHs ab eodem authore tranfcriptis clucct mirus pro rcliglcK 
ne ardor, protcftoris fidei , Concilii Tridentini \>bfcrvanti» zclatoris , Ecr 
clcflae advQcati) 4C Regis nomine &re Catholici dignus. Vide Ord., 190, 



(a) Bened. XIV. lib. i. De Sjned. DU:. ea^. s. n.\. (b) Pax\f<frdan , Sfm^t.ElHCuk^ 
Hb. I. /;>. a« num. 4i* 



AposTonicyc. 1564 16^. ^. 

ORDINATIO CXXXI3C 

Anno i573. 50. Dcc. 

JT omnin breviariiim & miiTale conceracntia pcr Pium V. & GfC^ 
riiun XIII. difpofita pro HiJfpaniarnm regnis (l) & pfovinciiSy in^ 
Atfgantur etiam conccfla ecclefiis lAfiilarum & Terrxfirmac Indiarumlle- 
i Catholico iubjeAarum . £xtat in fronte fireviarii HfTpanici . Indpit<iuc 

Jt D NOT AT JO N E S. 

(l) Hifpaniarkm regnis . III. Villarroel inquit (<•): Es coja afTentada , 
tte todos los privilegios y favores, que fe conceden para los reinos de 
Sfpa&a, fe conccden para Us Indias Para el rezo lo expreflb Gregofio 
lIIL . . No era neceffario expreiTarlo , porque es graude ittterpretacion 
I pra&ica common j ^eneral. Et ibid. num. ip.lequetnia fefert ck Tho- 
lavHurtado: Sttnt autem ea regna (Hifpaniae) ipifa Hiipania inregra > 
( Indias tam orientales quam occidentales , nec non ea qa^s parent Re- 
;ibus Hifpanis, ut Belgium, Ncapoiis, Medioknum , & alia ; quamvis 
e his tribus c({e pofTit ratio dubitandi ; Sulla enim Cruciatse vim ha^- 
et in Hifpaniis rq^is, non tameti in Mediolanenfi & in N^apoh'tano . 
n India vero orientali non valebat paucos ante annos, verufitdmen ne* 
pie in Ltifirania, quae proculdubio p^rs efl /iifpaniii. 

Scd quamvis fit ratio dHbitsndi , * imo & iicgandi de Tegnls vel 
mvinciis , -qux non tam fimt, vel pro tempore fuerunt regna Hifpa- 
oiarum , <}uam regna Regis Hifpaniarum, per accidens unita , ut uniri ^f- 
fet Gallia , & Anglia , vel Poionia , -fuis quacque legibus giibernanda ; 
k Indiis occidentalibus minus -cft dubitandum, funt quippe non folum 
cjufdem Regis , fed ejufdcm Coronse reg»a , «on ^liter ac Legio Cc Ca- 
itella , ut vide fupraOrd. iij. Adnot. 3., & iiabes in Jure Jndico ibi 
{h): Porque fiendo de una Corona losReinos de Caftilla y delas Jniias^ 
Scc. Sunt auftarium regnorum Hifpanix , ut fuse profequitur rSolorzanus 
[ c ) : gubernandum propterea Jure Caftellano vel Hifpano 9 duiti nihil pro 
[Qcliis fpecialiter decretum fit ex leg. 2. tit. i. iib. 2. Recop. Ind. Id 
|ttod magis explfcat Joannes Garcia ( d ) dum ait : "Quod regno adijcrtur 
i}uafi augmentum regni , quod per fe fubfiftere nequit^ regrium ( idem ) 
rfljCc eifdcm kgibus fiibjicitur, nt funt IndiarunL occiduarum regna & 
imperia Hifpania& adjun^la cafu primum ; deinde bello . 

Amplior eft decifio Rotas in Barcinonenfi Canonicat&s , 4. Dec. 
1643., & proprius accedens ad fementiam Hurtadi tiuper relatam. Illam 
habes apud Lolfadam \i) ut fequitur: Appelldtione regnorum Hifpania; 

con- • 



■■ ■ ' ■ -.-—.. ^ 



(a) ytiIarr.Gov. Ecci. P. i. 9. 5.^1. t.». 14. | 20. n. 13. (d) Garcia^ cap. n.DeLxpcm is , 

(b) Leg. 13 . rif. i.iib. i. Recdp. Ind. {f:)Soiorx.. 1 mum. ti^ (c) LoJTada . Chron^L PriviL Ind.fub 
ifb. i.Poiit. cap.io.Vfdeetiam Fraffkfnj cap.l Vrb. ViU. in xAppend. 



264 Ordin.ationbs 

continentur omnia regna regis Hifpaniarum dominio fubjefta , folumque 
excluditur Catalonia, .quia iJla/non eft rcgnum, fed principatus. Sed po- 
teft Rota intcUigi de iubjcftis Regi Hi/paniarum qua tMi, feu de regnis 
pcr fc uniris . Qiiantum vero hinc ampliatur i.ppcllatio, tantimi arcl.-^tur 
exciufa Catalonia . Non dclinit cffe de Hilpanij;; rcgno eo quod principa-- 
tus fit, vel comicatus, ficut tieque Afturia, nec de Galiia Delphinatus / 
vei Pedemontium de S<jbaudia ; lunt enim de regno quifque fuo , & con- 
lequenter regnum partialiter faltem. Certc in conluetudinc quadam gene- 
rali regnorum Hifpania; coniprehendi principatum leu comitatum Cacalo^' 
nise, firmavtr^adem Rota apud Barbofam (^), uti 6c Lufitanisc regnum 
circa annum 1627. * 

VeriuTi de Lufitania, multoque minus, quod ajebat Hurtadus dc In- 

dia oricntali , non fcmpcr venire Hilp^nisp nomine , prafertim cx ^uo 

proprios habet Reges, probat Nogucira C^)> nominatim quoad praelcn-i 

tem de ecclefiafticis ritibuj & officiis matcriam. Et id ipfiun fupponi vi- 

detur in prsfcnti ordinatione, in qua dum conceditur Indiis ofticionun 

communicatio , ex primuntur Indias Regi Cathoiico fubje£lac. Imo inicn- 

tentia Card. de Luca , ut nomine unjus regni aliud comprehcnd^tur , non 

fufficit quaevis unio fub cadem Corona , ncdmii fub eoccm Rege , fed rc- 

quiritur unio per modum appendicis , vel ut dc Indiis occiduisajcbat Gar- 

cia, per modum auftarii . Verba Card. de Luca (c) lunt : Remientihus 

Epifcopis, Capiiulis, & Parochis re^norum CaftellaB & Legionis «dmitic- 

rc obfervantiam privilcgiomm S. J. fuper exemptfone decimariun, ftatuit 

Leo XI., quod de bonis janl acquifitis fola vigefuna folvi debcret, deac- 

quirendis ver6 integra decima prout de jure, atque in motu proprio enun- 

tianturfolum regna Caftellac & Lcgionis. Cum regnum Navarr». concef- 

fum fuiflct Regi Ferdinando, qui illud univit Coronatr CaftellaB & Legio- 

nis, atque ob provifioncs fuper hujufmodi rcgnorum promilcua -participa- 

tioftc in officiis & bcneficiis cerheretur omnimoda connexio ; praeleriim 

vero congregatio cleri, quac in Curia Madritenfi habeiur in cmnibus ne- 

gotiis ex omnibus diftis regnis eorun^quc anncxis pariformiter ccnftiiiiere- 

lur; proinde Capitulum dc Tafalia piatcndit ad formam iccninac exigerc 

decimas ex jjonis CoIIcgii Pampclcncnfis in coterritorio pofitisratquez^. 

Mart. J667. in Rota coram Albergato prodiit refolutio, lub leonino in"- 

dulto, utpote loquente de regnis Caftellae & Legionis, non venire hoc 

regnum Navarrac, utpctc diverlum . . . Scribcntes pro Capitulo deducc- 

bant I. ^uihoritatcm chroniftarum 6c geographorum diftinguentium mo- 

narchiam hifpanam, feu Rtgis CathoUci in trcs Coronas, cuilibet attri- 

biientes regna , provincias, &principatus annexos, fub ifta Cafteil» fituan- 

tcs Navarram, codcm modo quo Granatam , Andaluciam, "Murtiam , & 

Galliciam, quas ad hunc effcftiun vcniunt fub difiomotu proprio Leonis, 

m de civitaie & dicrccfi Cordubcnfi habctur decifio, 44. 103.& ip^.Par. 

7. rc- 

(a) Barba/. De Jlppellativ. num. irj. 1 7. n. 5». ^ 5J. pag, \\. (c) Lnca^ ?. 

(b) Nogueira S. 7^ Dijp. 4. De B. Cru:, f. \ De Pneeminemii y Difcurf. 25. 



AposTOLiCifi. ^5^4« 1600. 26$ 

recent • • . Vcrius dicebam efle unionem fa&am non sLCCcfforie , feu 
»fcftive per viam alluvionis Ceu additamenti , fed potius acque prin- 
alirer & per viam communionis feu focietati fub unp Kege feu 
I una Corona. 1. Quia prosfumptio ftat pro unione principali . 2. 
ja etiam fub altera Aragonix corona regna funt diverfa. 3. Quia 
rolus (v) in juraracnto , promittit quod rcgnum praediftum noa 
lante unionc remaneret de per fe cum propriis legibus, foris, Jtri- 
is , prorege , Confilio , monetis . Bt Philippiis bccundus in a&is 
:atur Qiiartus • . . Chroniilas diflin&iones non callent , &: errant 
lando fub una vel altera Corona Flandriam, Mediolanum, Portuj 
rurias, Sc altum domiuium Senarum & Plumbini . . . Hifpalis , Mur- 
, Granata, fub indulto leonino venientes, per viam alluvioais & ad- 
amcnti cReStx funt partes £c m^mbra Caftellas & Legionis cum om- 
noda dependentia ab eorum confiliis & magiftratibus . « « Tempore 
iftud negotium decimarum remifliim fuit ad Pontificem, aliafuerunt 
iftata negotia cura interventu deputatorum cieri Jiujus regni (Navarrae), 
i tamen non intervenerunt in ifto aftu. Undc cafus remancbat omnino 
truT . Hucufque C. de Luca. 

Quidquid de Navarra fit, Indianim occidentalium unio adCoronam 
iftells & Legionis fimilis eft unioni regni Granatas:^ & in favoribusve- 
t iine dubbio fub eo nomine^ multo magis fub tiomine regnonun Hif* 
niae. Ex quo refellendus eft Cavalieri (^), dum ait : Hifp.inia (cui 
ncefla ^ft faculras feftum Expeftationis celebrandi ) non comprehendit 
:a cartera, <\ux in Italia , aut Intiiis, aut alibi parent Regi^ De Italia 
rum habcat ; de Indiis contrariuln habct ; Gregorium XIII. in prarfente 
nfiitutione, in qua poftquam E)cpc&ationis fcftum annumeravit ii5,quac 
ifpaniac toti vult efle communia , vult exprefse ut id intelligatur con- 
ffiim ecclefiis Infularum & TerrafirmaB Indiarum Regi Catholico fub- 
iarum . 

O K D I N A T I O CXL. 
Anno 1575. 16. Jul. 

^Ars diccccfis S. Saivatoris in Bradiia, in qua provincia Fluminis Jir- 
■nuarii exiftit, difmembratur , eam pro uno presbytero adn\iniftratorc 
putando , qui facramentura confirmationis impendere , calices , campa- 
S[, veftimenta , corporalia , & alia paramenta ecclefiaftica bencdicere, 
dcfias , vcl crjemeteria polluta vel profanata reconciliare , aun om- 
yas privilegiis, quibiis in Ormuz , Mozambique , Zofala , Moluco , 
iminiftratores utuntur • Extat tom. 4. £ullar. Rom. P. J. Conft. 
regorii XIIL 47. Incipit In fHperentinenti . Quaenam fint privilegia, 
ibiis utuntur adminiftratores in partibus Indiarum nominatis, igno- 
. Forte funt eadem , quac 'deinceps pro quibufJam Americas regio- 
bus concefla funt , & infra Ord. 590. exponuntur . Ex hoc tamen quod 

(a) CavalUrf y tom. 2. De KeL Litburg. ad Dcc> S. cap. 3. pag. »2$. 

Ll 



z66 ^ Ordinationes 

hlc circa lacramentum confirmationis exprimitur,& innumeris aiiis cxem- 
plis paiam fit, facultatem a Benedido XIV. fa&am presbyteris dc Sock- 
tate ad adminiflrandum hoc facramentum^ non efft uique adeo invgiibi^ 
rem & exoticam) ut cuidam illarum partium Epifcopo gratls fcaodalum 
paflb cogitare placuit. Vide Ord. j68. 599., & fupra Ord. 35. & 37, 

O R D I N A T I O CXLI. 

Anno J575. Ji. Febr. 

UT reHgiofi S. J. periti medicinas poflent de fuperiorum fuonuxr iimm 
centia maxime in regionibus medicorum (i) penuria laborantibas 
quibufcumque abfque fcrupulo medericitra aduftionem (ii) & inciiionen^ 
Extat in BuUar. Soc. Incipitque Vnigeniti. £t in Compendio Indico Ve%; 
bo AUtUcina. 

A D NOT AT 10 N E S. 

( 1 ) Medicorum pennria . Hac folum ratione Ordinatio praefens pertmet 
ad Indias; ubi per Utiflima regionum fpatia nullum vidimus co nomine 
•dignum, vel quem Medicinat Facultas eo nominc dignata fit. 

{11) Citra adiifiianem iy incifionem . Sed & adurendo & incidendo io 
necef&tate mederi quivis poterit. £t Navarrus apud Bufefnbaum (^^ait, 
poflfe dericos adullionem & incifionem adhibere erga pauperes & propiiK 
qaoS) quorum illud mifericordiac , hoc pietatis e(l opus . De vensc fcifiiiri 
interrogatus olim h Sociis Brafilienfibus S. P. Ignacius , an iiceret miflio | 
nariis, reipondit, ut refert Vafconcelos {t): Quantok ias fangrlas loqne 
refpondo es, que a todo fe eftiende la cartdad. 

O R D I N A T I O CXLIL 
Anno 1576. 18. Dec. 

UT in Indiis, & in aliis extra Europam regionibus, contra^luum cos- 
firmatio provincialibus y aut vice provlnciaiibus Societatis , Vifitito- 
ribus, aut Comminariis conunitti (i) poffet a Prxpofito Generali. Emt 
, in Bullar. Soc. Incipit Apofiolic^ Sedis. 

A D NOT AT 10 N E S. 

( I ) Committi pofet . In Compendio Communi privilegioram Sodetatif 
anni 1705 (c), relata facultate contra&us celebrandi Pracpofito Geoerafi 
concefla per Gregorium XIII., fobditur: Habeatnr ratio dlecretorum U^ 
bani VIII. dat. 7. Sept. 1624. & J. Mart. 1626. Et quod Urbatms 7« 

Sept. 

(a) Bufeml. IH. 4. Medull. csp.%. duk^. (b) Vsfcmcei Vfdsdei P. jUmeida lib.i. cap.s. (c) Car 
pend. Com. V. Alicaatio. 



A?OSTOLIC/E. 1564. "1600. 167 

Sfpe.^decrevitabrogatis omnibus indukis ficprivilegiis quomodolibet incon- 
trarium conceifis regularium fuperioribus , ita habet^pud Petlizzarium (4): 
Oimiitm rerum immobilium, & pretiofonim mobilium, alienationem om«^ 
oeque padum , per quod ipforum dominium transferatur , ienfus perpetuos y 
kxk vitalitios^hypothecam, locationem, feu conduftionem ultra triennium ^ 
coaceifionem in feudum vel emphytheufim, prasterquam in cafibus a Jure 
permiflis, iieri perpetu6 prohibet,-atque interdicit abfque Congregationis 
GMicilii exprelfa licentia in fcriptis fub pcena privationis omnium ofKcio- 
nim, quas tunc obtinebunt^ vocifque a&ivas & padivx ac perpetuae^ inha- 
bilitatis ad illa in poflerum obtinenda, quamipfo hSto ab^ue alia decla* 
ntione incurrant, fublata etiam Generali aut Protedori illam moderandi 
tnt relaxandi facultate: poenis nihilominus apoflolicarum conftitutionum 
& pnefertim fel. rec. Paiili II. in fuo robore permanfuris. Alienationes 
feror & pafta contra hujufmodi prohibiticHiem facicnda, S. S. authoritate 
^fo jure nulla & irrita decemit . 

Et hanc prohibirionem afficere onnies regulares etiam alias ^habentes 
privilegium alienandi quscumque bona cum confenfu Generalis, ex: ceno- 
ic decreti refolvit ibi PeUizzarius, qui num. 133. refert S. Congregatio- 
njs reicriptum Hbi dum eifet CoUegii Ferrarieniis Reftor faftum hujiis tc« 
ooris : Die 2. Maii 1648. S. Congregatio Cardinalium Concilri Tridenti- 
ni interpretum amhoritate fibi tributa remifit Praepolito Generali Societa^ 
tfs, qui veris exiilentibus narratis pro fuo arbitrio atque confcientiainduK 
geat Reclori prflefati Collegii, ut nomine ejufdem CoUegii quemcmnqyt 
obofenfum neceflWriom , & opportunum defuper prseftare vaUat. 

Verum licet Societas poft Urbanum VIII. fubefTet neceifitati peten* 
ix confirmationis taliiun contraAuum a S. Congregatione , non propterea 
omni effe^tu & utilitate erant vacua privilegta prius habita, juxtaquasnon 
requiritiu" traftatus & confenfus capitularis, fed fatiseft tra^acum &infor. 
mationem inftituicumconfuItoribus,qus mittatur ad Generalem utconfeur 
fum prasftet a S. Congregatione confirmandum . Ita docet ex LezanaPek 
Itzzarius ipfe loc. cit. num. jii. & ijj. Sed & poterit ^ilienatio fieri 
ibfque recurfu ad S. Congregatibnem , fi k regularibus, vel regularium fu- 
perioribus, fiat non voluntate, fed neceftitate , v. g. ad folvendum «s 
itieniun. Debet tamen hoc cafu alienatio fieri k judice competente regu- 
Urium , qualis eft juxta eundem Pellizzarium num. 51. vel judex Confer- 
vator, vel Ordinarius^ fi Confervator non fit. 

De facultate alienandi extra Europs fines fic habet Compendium 
Privft. Soc. edit. 1757.: S^amvis Urbanus VIIL quibufcumque r^lari- 
Nis abftulerit per decretiun S. Congregationis 7. Sept. 1624. omnetn fd^ 
niltatem celebrandi fine licentiaSedis ApoftoIicxautS.Congregationis quof- 
wnque contradus continentes aiienariones rerum & bononun immobilium , & 
;>retioforum mobilium, omneqHe padiun per quod dominium illorum trans- 
ferturj cenfus perpetuos feu vitalitios, hypothecam fpecialem^ locationem 

• & con- 

i») PtlixK. AUn.. Regul. tr. t.'c0p. %. n. i. ' 

Ll 2 



a68 Ordination£S 

I 

& condu£lionem ulrra' triennium, conceflionem in fcudum \rel cmpHyrhcii- 
lin, praterquam In cafibus a Jure permijfis^ Et in fubfequenti dcclaratio- 
ne 21, Martii i6z6. prohibitionem extenderit ad aecifientes fine prsedida 
liccntia pecunias ad cambium , vel mutuo cum folutione lucri ceflantiSs 
vei damni emergentis\ exprefle tamen in eodem dccreto d/citur, deroga- 
tionem privilegiorum & prohibitionem efli intra fines JEnropa . Quare c» 
tra hanc falva manent priviiegia y quae- aiiundc non interierint . 

Circa hoc tempus iciiicet 17. Maii ^577. concefla cft ampliatio quo 
ad Indias in Jubilaso Poitiuncula^ 3 de qua vide fupra Ord« 84. Adnot.X. 

b R D I N A T I O CXLIII. 
Anno J577. J7. JuL 

UT cum Indis difpenfari poflit ad incundas nuptias intra quofcumquc 
gradus non prohibitos jure divino. Et fi jam contraxerint , cum ic 
fcienter & pr« notitia impedimecti fecerint, ut denuo contrahantejufmo- 
di matrimonium. Illa difpenfatio fieri debebat in foro extcriori authorita* 
te Ordinari:, & afliftenria unius de Societatc Jefu. Et hoc yrivilegiutt 
valuil ufque ad annum i^g^* In fgro interiori iat erat facultas unius d< 
Societate/& erat privilcgium perpctuiun. Ita Summarium Privilegiorujr 
Indorum Concilii Limenfis authoritate faftum {a). Eftqiie partinf proro- 
gatio, partim confirnaatio facuhatls a Pio IV. 15. Jun. 1563. collatac ^ 
De perpetuiiate vide tum ibi, tum infra Ord. 449. Et afliftemia uniuj 
de Societate etiam ante hujus fuppreflionem dcflerat efle neceflaria exde 
crcto Benedi&i XIV. de quo* vide ann. J 757. 27. Januar. Ord. 600. 



u 



O R D I N A T I O CXLIV. 

Anno IJ77. 29. JuL 

T Reges Portugalliae deputare poflint qui in infuh*s Afric« permuta 
rc poflint merces & vkualia .; non tamen ea quas in Buila Co^n^ 
prohibentur; & contra£ius alias hVitos celebrare. ^lxtat in Bullar. Roir 
Conft. 72. Gregorii XIII. pag. 346. Per BuUam Ceen» prohibetur delat: 
& tranfiniflio veftimentorum , pecuniarura > mercium , & yiftuah'um ^ {\ m 
tempore deferantur, vel tranfmittantur, ut hoftes iilis uti poflint indaai 
num chriftianorum 5 ut putat P. Suarcz (O cum aliis. Unde ;cum exui 
piantur in hac conceflione ea qua^ in Bulla Casnas prohibentur, vak=: 
tantum , ut fme fcrupulo permutcntur viduaha & merces ^ dum chxiQxmm 
lei pr«]udiciiun iK>n paratur. ^ . 



OR. 



mm* 



(a) %Apud Ilarcldumi Lima Im. />. m. (b) Suar. ^ 21, Z>c Cenfut^ fed' »• 0. 5^... 




A P O S T O L I .C it. 1564. 1600. 

O R D I N A T I O CXLV. 



269 



ECclefia Arequipae fit epifcopalis fiib metropoli Lima. Mentio fit in - 
Geographia Sacra apud Chiquet fub anno J577. Eodem anno poAi* 
lur ercftio Epifcopatus Truxillenfis in eadem provincia a P. Claudio Cle- 
mente (a). Additur tamen efTeAu caruiile ufque ad annum 1612. Imo 
Frafliis (h) Trufilienfem ereftionem coUccat anno i6j6. 14. Sept. , & 
Afequipenfem anno J619. u. Oclobr. Ac per idem tempus videtur cre- 
ftus Epifcopatus Guamangenfis , ut indicat Solorzanus (c). Sed quod at- 
rinet ad Arequipenfem, 111. Antonius Leon ejus Epifcopus in Synodalibus 
anni 1684. (J) ait: Defde qne (el Obifpado de Arequipa) fe dividio del 
de el Cuzco por bulas de la Sanridad de Paulo V. dadas en 20. de Juiio 
de 1609. , en cuja virtud fe cxecuio la divifion en j6. de Enero <de 
J612. , y fe tomo la podeflion a 22. de Junio de 1614. &c. P. Coleti 
C^) fic habet: Fh foggetta (Arequipa) alVefcovodel Cuzco finoal 1577. 
xiel qual anno ai J5. d'Aprile la ercfle in Vefcovato in un Conciftoro 
lecreto il Papa Gregorio XV., il quale confacro per fuo primo yefcovo 
Fr. Antonio de Ervia Domumicano. Ma dopo ne fu fubito rotta la fuc-^ 
ccffione , ritornando alla foggezione del Vefcovo del Cuzco fino air anxio 
i6cg. nel quale a'20. di Luglio il Papa Paolo V. le diede proprio Ve- 
icovo, ch' cbbe poi i fuoi fuccelTorir fino a'noftri tempi . Ubi nifi error 
lit in anno 1577. ponendus eft Gregorius XIII. loco Grcgorii XV.; & 
confecrationis, quas ab eo fa£la efte dicitur, loco ponenda. confirmatio . 
Hic idem fcriptor collocat ereftionem Guamangenfis Sedis anno eodem 
cjuo Arequipcnfem , nempe 20. Jul. 1609. Et Truxillenfem anno 1539. > 
c^ujus tamen prsefui primus non nifi anno 1577« renuntiatus fit. 

O R D I N A T I O CXLVI. 

Anno 1577. 14. Dcc. 

UT commorantes de Societate in regionibus tranfmarinis Regi Portu- 
galliae fubje£^*s jurc conquifis, vel ad ilias deftinati & adhuc com- , 
mprantes cifmare, poflent facris initiari a quocumque Epifcopo Catholi- 
cp, extra tempora, & interftitiis non fervatis , in tribus dominicis aut 
dicbu3 feftis ctiam continuis. Ita habet Compendium Indicum anni 1737 
(/) Incipit Conftitutio SHmmi Sacerdotii . Quinque poft annisextenfum clt 
privilcgium idem ad omnes de Socictate ubivis commor^ntcs, cumnotain' 
conimunicabilitatisinConft. P///m&i////f,ut cftin BuIIar.Soc. (^).Etquoad 
Utnimquc videtur ufu viguifte ufque ad Societatis abolitionem; n^Bcne- 
di&us XIV. (b) loquens deordinationibusextra tempora ait : i?9i^if in pra> 
lentia nullum privilegium admittitur nift illud Patrum S.J. Vide Ord. 45. 

OR- 



(a) C/. Clem. Dec 9- * 

(b) Frajfo ^ cap. 19. num. ji. 
-^c) Solorz.. lib. ^. Foiit. cap. 5. 

( d ) S^nodal. ^Areq. in Frolozo . 



I 



( c ) CoUti in Diilionario - 

(f) Compend. Jnd. V. Ordic». 

(g) Buliar. Soc Ed. 1705- pofrt. 
(h) ^. X/F. Inftitut. XXJII. pa^. ijf. 



ZJO 0R01NAtJ0N£S 

O R D I N A T I O CXLVIL 

Anno 1578* 6. Jan. 

FAcultatem 4 Paulo Tertio concefraai, m remotiflimis a Sede Apofto- 
lica regionibus abTolvendi a refervatis etiam in Biilla Cxnae^ & k 
confequentibus cenfuris & pocnis; ^ conceflam denuo a fe anno i^Jl* 8- 
Sept. extendit Gregorius XIII. ad omnes prcsbyteros Societatis inorientao^ 
li, ocddentalique India , omnfbufque regionibus^ infulis, & provinciis tranf« 
marinis, ad qua& Hifpani,, & Lufltani penetrant, commeantes, 6c in ei£* 
dem regionibus pro tempore exiftemes . Habetur in Compendio Indico . V» 
jtbfolHtio. Incipit Vnivcrfis ^ Hasc extenfio fa&a fuit primo ad decennittm^ 
deinde ad vicennium^ ab eodem Gregorio , & fucceflive ab aliis Pontificibtis 
cum reftriiftionibus videndis infira anno ^72^. 12. Decembris. 

O BL D l N A T I O CXLVIIL 

Anno 1578. 5. Maii^ 

UT pol&nt SocJetatis rellgiori ki utraque Indfa cefeBrarc per fiorain 
anie auroran>, & infra horam poft meridiem'. Memio fit in Conv 
pendio Indico. cit. V. Mijja. Incipit Qmnta in vinea Domini. Jbidemque 
refertur etiam builata alia conceffio duplex, altera Alexandri VI. altera 
Clememis VIII. ut poflit celcbrari a duabus horis -poft medram no£tem ufque- 
ad nonam. ioclufive . Sed quod attinet ad primum de mifla celebranda peF 
horamanteauroram privilegium, (upervacaneus fuit colledoris labor mrt* 
cenfendabacfacultatequafi conccfla presbyterisrnutraque India; erat enim 
privilegium commune in quavis provincia , nifi quod in Indiis fbrte occur-' 
rit frequentius impedimentum , caufa, vel neceflitas ad ufiun requifita . 

C^od vero didtur t^fqpte ad nonam inclifive^ cave ne intelligas deno^ 
na , prout eft dief pars incipiens k tempore medio ihter meridiem & fc- 
quentem no£iem, prout alias accipitur hora nona. Sed intelligenda nonai 
juxta ecclefiafticum ritum , quo recitatid^ nona^ praefcribitur meridies: dt 
quo ritu inquit Lacroix (4): Pro fexta & nona etiam fcre ufque adme- 
ridiem , quamvis pro nona Olim fuerft tempus circa prandium , aut etiam 
poft illud, ut colligitur ck verbis h^mini, Largire lumen vefpere. jfuxtai 
quod ex prlvilegio pr«fenti poflct celehrari intra horam meridiei, five fit 
hxc hora fimplex ab undecima & femis computata, five fit hora dupiex 
ab undecima ad primam pomeridianam . Quo fenfu perinde valet privile* 
gium Alexandri & Qementis celebrandi ufque ad nonam^ atquc Gfegi>- 
rianum celebrandi intra horam poft merfdiem . 

Quodfi velis, nonam accipi protertia pomeridiana: nonam , inqcianr^ 
ab ortu folis in «quifioftio computatam ^ ut folet alias^ notandum eft i 
poft privilegium relatum Alexandri VI. prcdiiflc conftitutionem Pii V* 
SanltiJJimHs in Chrifio Pater^ datam 19. Mart. 1566. , cujus verba apud 

rHe.. 



mmimmmmmmmmmm^mmmm^mmmamim^mm^^tmm^mt^^i^mm 



_iz) Lacr. ^ 213. Dc H§rfs. S- >• 



APOSTOLiCiS. 1564. Itfoo. 271 

Henao (4) funt: In virtute fan^ obedientias , ac perpetuac rufpenfibnis a 
divinis p(£na diftri&ius inhibetur^ ne deinceps miflas vefpertino tempore 
licentiarum aut facultatum, aut alio quovis prastcxtu celebrare, aut £cele- 
brari facere prafnmatHr . Poft quam conftitutionem monet Henao (i), an- 
leriora privikgia cauti efle pra&icanda. £t Peilkzarios (c) >bfoluri K- 
iolviC) noo pofle regulares illis uti. 

•Et ^idem licet pratextMSj quo verbo utitur Pius, non verum tcd 
£&um titulum lacultatis ieu licentix iigniiicet i\xi£ti ; conitietudo tameD 
i qua valde alienum eft ad horam nonam miflam dififerre, interpretafur 
conftitutionem de praetextu in fenfu magis amplo. Diana (<l) relatis au- 
ihoribus nndecim, <}ai a£5rmant privilegia anteriora efle revocata perbul- 
iam Pii V., ipfe negat cum aliis, & ad Tridentinum & ad bulJam pia- 
nam refpondere fe ait, Tridentinum non revocarc privilegia, ied tantum 
velle ut Qrdinarii curent, ne celebrentur mii& horis indebitis ; non autem 
horis indebitis celebrantur, cum celebrantur hora per ie^itimam faculta- 
tem permifla • dbi vides ab hoc reiblutore fatisfaftum efle quidem Good^ 
lio Tridentino; buUas tamen pianas, adquam etiam refponderefuiceperat^ 
oblitus eft . 

Sed quid dicendum de eodem privikgio Alexandri VL prour k Ck* 

meote VllL poft Pium V • conceflb , nam iic teftatur laudatus Compen* 

-dJi Indici colledor. Dicendum^ , quod eft error pejor priore; nam Cie- 

-txiens non illud fpecialiter conceflit, ied Benedi&inis VaUiicdetxinis com- 

mnnicavrt omnia privilcgia concefla Monafterio Montis-ferrati , fn quibus 

^A illud Alexandri VI. At communicatio eft fada cum exclufione privi- 

legii alexandrini , fi a Pio V. rcvocatum eft ; communicantur enim privi- 

lcgia MoDtis-ferrati , dHmmodo mn fitU revocata^ & <}uatenus fmt in ufu , 

-"ut videre eft in ipfa Clemefitis bulla apud Kodericium (^). Coledorisas- 

xii 1737. additio de privilegio alexandrino^ & clementino merito corre&A 

ft in nova Compendii Communis editione annii757. , in qua relatojnri- 

A/ilegio Gregorii XllL ^ nuUa additionis illius habetur ratio, & fi nihil 

crontinet quod commune non fit, nihil quod ad Commnne Compendhuti 

xion fpectet^ 

O R D I N A T I O CXLIX. 
Aimo 1578. 14. Maii. 

UT Cc»nmiflarius Indiarum Ordinis S. Francifci eos qui habitu dimif- 
ib ad fasculum Tcdiifleetiam pra^textu litterarumapoftolicarumcogno* 
verit, ex partibus Indiarum expellere , & ad domos, in qufbus profefli 
erant, revocai^e^ & ineos utm religionls defertores animadvertere poflit. 
Extat in Bullar. Rx>m. Conft. 85. Gregorii XIIL pag. ^69. Incipit Ad 
--^mwefcendam • 

OR. 



( a) henao , />. 2 1. D^ Mijf, facrif. f» ». «. »»• 

(b) Henao ^ i§c. cit> nwn. it. 

(c) Mlinu. ManuiU* Regular. tf. #. cap. 
fe9* ^•ful^eB. i. num. 99- 



(d) Diana^ coord. tom. 2. /r. i. jf^. 101., 
ex P. X. tr. I». MifceiL a. R. »5. 

(e) Roderic. BuJUr. mm, 11. 



Z72l Okoination£S 

ORDINATIO CL. 

Anno J578. 15. Maii. 

AD inftantiam Regis Catholici decretum efl k Gregorio XIII. , quo^^ 
in omnibus terris, regnis, & dominiis Indiarum, & TerracfirmsB , A> 
Infularum Maris Oceani, & alias quomodocumque nuncupatis dido Regi 
fubjedis , quandocumque in caufis tam criminalibus , quam aliis quibufcum'^ 
que (i) forum ecclcfiafticum concemenribus , a fententiis pro temporela-* 
tis appellari contigerit, H fenteniia ab Epiicopo lata a Metropolitano ftie- 
rir confirmata, vim rei judicatas obtineat, & executioni per eiun qui eaiH 
tulerit, quacunique (11) appeliatione non obftante mandetur. Si vero il- 
lae.dux j five ab Ordinario & Merropolitano , iive a Metropolitano & 
Ordinario viciniorelataefententix conformes non fuerint, tunc ad alterum 
Metropolitanum vel Epifcopum ei , k quo primo lata fuit fententia , vici* 
niorem cjufdcm provinciae appeUetur . Et duas ex tribus fententias confor- 
mcs (quas etiam rei Judicat» vim habere voluit) is qui ultimo lcco' ju- 
dicavit exequatur, quacumque appellatione non obftantc. £t omnia alia 
intentata judicia nuUius efte roboris, & quafciimque modo prardiAo noa 
fervato interponendas appellationes nuUas exiftcre. Extkt apud P. (^unta* 
naduenas (^), & apud Solorzanum (^), qui per doclrinam & cx42mpii| 
doStt & copiose hanc conftitutionem explicat. 

A D N T AT 1 O N ES. 

(l) FoYim eccUfiaJUcHm . Notat laudatus (^intanaduenas, hac conftirn- 
tione comprehendi caiifas regularium, tum c^ia fub appeUatione perf<m4t 

. eccltfiafiicde veniunt; tum quia iftae caufae ab Urbano VIII. ad fonun ec- 
cleftafticum redaftae fiuit. Certum eft, quod ecclefi^ appeUatione in favo* 
ribus veniat monafterium & convcntus regularium, & appeUatione eccle- 
iiafticorum regulares ipfi : in odiofis tamen , non item , ut viderc eft apud 
Barbofam (c). 

An vero conftitutio prarfens favorabilibus annumeranda fit , an odio- 
fis, dubium eft, in quo ch. Solorzanus fic loquitur: Ehdicho privilegio 6 
rcfcripto mas fc pucde tencr por de gracia que por de Jufticia. Y aim- 
que en ii contiene alguna mudanza y conceflTion de Jurifdicion, eftkfue 
acceftbria a la gracia . Vide infra Ord. 272. excmplum conceflaB regulari- 
bus appellationis extra Americam. Illud tamen extra dubiumefle vMetur, 
quandocumque Epifcopus in caufis regularium jus dicit; caufam pofle flc 
debere terminari in Indiis juxta normam praelentis conftitutionis . Si vero 

•caufa exemptorum traftetur in alio foro, recurrendum efle ad SedcmApo^ 
ftolicam pro termino appeUationum. Et hasc videtur fuifle mcns S. Con- 

gt«ga- 

(a) ^intanad^ toh. 2. tr, 6. fing. 5. (b) SolortL. lib. ^. Ptf/. cap. 9. (c) Barbrf* ^Ap- 
pellativ. ^5. n, 10. 



A » O S T O L I C iB. 1554« ]5oo. 173 

ja^^ationisy dum finfla pto parte Regis Cathollci iiiftaiitiay ut prasfens 
&c;gorif conftitutta ad cxempto^ ^^tenderbtur » quantum ad hoc ut in 
Indiis lites etiam eorum termmarentur , refoondit 15. Apn 1698., ut in 
quodam fupplici libelio^refert P. Joannes Martinez de Rjpalda S. J. In- 
dianun procuratof, RicHrrtndHm ijfk in coHfis particiflariius y nempc adSe^ 
dem Apoftolicam. 

At Epifcopus quando & Quomodo in caufis regularium dicere poteft? 
Praxis ent dui^ex , refpottdet Joannes Gutferrez apud lU. ViUarroel (a). 
Prima, ut pioducatur libelins aftionis coram Ordinario loci contra rell- 
^ofos exemptos pro re vel quantitate debita extra cau{as mercedum & 
jni&fabilium perfonarum. Et Qrdinarius pnecipiat ftatim intimari eifdem, 
ut intra certum^ brevem tamen terminum, quem aflignabit eis, eligant, 
wt\ eleftum iudicen^ oftendanc-, coram quo prsbfens lis, agatiu:; alioquin 
^tSCdtm tlbellus intimet^ir, & intra eumdem terminum refpondeant fubex- 
<6inmunicationis poena . Quodfl illum elegefim , vel ekftum cum accepta* ' 
tione demonflraverint intra prasfinituin tempus vel terminum, ad eum re- 
nittenda erit caufa ; fin minus de ea ipfe cognofcet • 

Secunda praxis eft, ut Ordinarius produfto libello jubeat ipfum reis 

intimari y & q^iod tertia die refpondeant . Qiiodfi ipfii compafeant cum 

«ledione fui confervatoris , & petant ad ipfum caufam remitti y tunc prse- 

"^io hujus articuli examine, ad eum remittenda erit , niii aliud iuridicum 

«bftet ; alias a Coniervatore Ordinarius excommunicari poterit • Quodfi 

religiofi hoc n<Hi oppofuerint, Ordinarius in caufa juxta iuris ordinem- 

procedat. Huoifque Gutierrez, de cujus bina praxi ait III. D. Felicianus 

de la Vega {b) , dum erat Limse Vicarius Generalis , feu JE^^ifcopalis Pro- 

vifor : Ea recepta eft in hoc Archiepifcopam Ltmenfi. £t licit annis 

preteritis quidam religiofi intenderint declinare jurifdiftionem ordinariam , 

pnetcndentes quod propter exemptionem ncm poterat eis fieri intimatio , 

xfabd eligerent confervatorem , boc illis k me denegatum fuit: & cumre- 

currilfent per viam violentiat ad Regalem Cancellariam , caufa fuit [devo* 

hita, declarando nuUam vim fuifte illatam* Et ita jam nbfque dubiohoc 

jus admittitur abfque contradicliione . 

Nihilominus ut vitaret lites Paeificus Villarroel Oiilenfis Epifcopus 
in occurrente cafu quaeftionem demlit ad Senatum Indicum> undere(pon« 
fum accepit fequens: En d conocimiento de las demandas^ que deds fe 
ponen a los religiofos d? efle Obifpado , a(fi en materiade maravedls/, co* 
mo de otros interefles guardareis lo difpuefto por el Santo Concilio de 
Trento, y en duda fe os encarga que figais el eftilo y pra&ica de vue- 
ihx> Afetropolitano . Eft autem dioecefis illa Oiilenfis fub Umenfi Metfo- 
politano, cujus ftylum & praxim fiipra pofitam in fuis ad Senatum In* 
dicum litteris expofuerat Villarroel. 

Concilii Tridentini quoad praefens attinet decifio eft (r), Utohferve- 

tur 



■«i 



(a) Villarr. Gob. EccL tam. t.q.s.a*%.n.^. (b) Z>. FeiiciaH. ofttd Fiilarr. l§c. cii. n. $ . (c) Trid. 
feff. 7* CMp. 4« De Rffarm. 

Mm 






^ n 



t.vC>^'*...^uo 









i^V?SuS. ^^ 



60°*?*; tOP*^ 





•,<i^^ • 






\Sf 






^5> 



s)jss« 



Mk^ 




*^*?£t e*e«»^^ , Vo 












5 









CotvSfl* 







/^ 



ter 






1 

,n»A£,)ftev''oca^^ 



©oitij 



\tiftT«Y; ^tv< 






atct <S»o 



,«{«¥*« 



\tetu«» 



Qtt 



i*..»^»*»^ 



t* 



f^AteOW* _ ,»»to e» ,^oe\\»tvw ,.^ a^Y*" 



elM*'*^ 






^^iv) ><P?. -V batvc 



PotiWSrtcttoit^^nute ^« {^j^tctiti* 



cV*tt^"-:^extttf^ 
ttv^ui*, 



;(vceiU' ^^«\c ftUtet^ 
ta tcttnjf ^ -^ute 









r^ot^ 



(^U0« 



o^ 



p^ 



^ K 



\3 









^lO 






Apostolica. 1554* j6oo. %7$ 

JndkO^ (d)^ ubi data promtnr aftno 1568. ultima dic Felir. $ed ialtemia 
amie eitor typonim eft , cum Gregonus , cui coniUtuiio tribuitur renuii^ 
tiatus fit Pomifex anno 1^72« Vcri>a legis funt quatcnus ad remfaciunt: 
y p^t^uiU Santidad de Gregorio XIIL expidid un brebe • . • a fupplica* 
cion HtteJdra , paraque los que fueflen eleftos Obifpos de nueftras Indias, 
y^cftando en eftoi'reino5 n» paflaflen « dlas en la primera occafion que 
pudlibflen k reiidir en fus obifpados, no gozftflen de los &eitos applicando- 
los k fus I^fias; «tandamos 4 nueflros Virrejes y Audiencia^ lo hagao 
gnardar • 

OfiLDINATIO GLII. 
Ai!u]o 1576« 5. Sept. 

UT pro Indiis fingulis faltem bienniis pracdicetur Bulla Cruciatas • Et 
quod deetaofyna ab Indis erc^nda unt duo (1) tomines argentei • 
Ab Hifpam's ( u ) o&o . A commendatariis 9 & regiis oflicialibus fexdedm • 
Omnia intdtige ut flnt^ex argento probato^ vulgoclf flata (m) enfaiada. 
Xta P. Claudius Qemens in Tabulis Decad. 9. £t ibidem anno prseceden- 
ce 1577. refert ordinaiionem aliam ejufdem Pontificis Gregorii XIII.. ad 
.Suliam CruciatflB pertinentem , quam D. Dionyflus Alcedo (t) refert ad 
sannum 1573. eam vocans dedarationem , ut* fdlicet fiddes in navigatione 
ndica omnibus imhilgentits per BuUam Cruciatac conceflis frui poi&it fuh 
Is ante facram aliquam imaginem precibus. 

ADNOTATIONES. 

(I) Tomines. Reales vertit Soioncainis (c). Et P. Alloza (d) inquit: 
Jhio tomini, ideft^ Sres reaks y medio in hoc peruano regno. Sed jnidem 
leddit cum Solorzano propter dicenda mox Adnot. g. 

(II) Ab Hiffanis. P. Fran^ifcus Xaverius Lezcano (f ) Mexicanenfis S. 
J. in opufculo , cui titulum fecit , Jndice fra&ico moral fara los facerdotes 
qne auxitian morihmdos^ computum inftimit enudeatius pro Nova Hifyania , 
-quod ubique Indiarum Hifpjmienflum fer^ paris eft pretii. Proregum^ ia> 

Sit, deemoiyna, decem oftiregalia, uxorum totidem; perfonarumquali* 
atarumi duo; citatque P. Antonium de Oviedo in explicationeBlillsc); 
deoenni majoruin quoram facukates fummam principalem decem-miUe 
odjregalium pertingant , duo ; caziquionun , unum ; uxorum tantumdem ; 
ecMiun, ^(Hiun labor quotannis reddic bifcehtum- oftiregalid, quamvis 
«thiopes fint , unum ; qubrum facultates fummam complent miUe oftirc^ 
galium , unum quamvis iint «tbiopes • Rdiquorum , duo regalia . 

Subdit 4e Bulla dcfimftorum , pro animabus Hifpanorum efle deemofinam 
quatuor regalia , pro animabus non Hifpanorum, aut ex Hifpam*s etiam 

eo- 

(a) Leg. ». //>• 7^ Ifb. I. Ricop. Ind. \ De Ind. Jur. i$B. %. cap. 25. nun:. ai. 

(b) Ulcedo, Jlvifo Hift. sl R. C. 1 (d) JilloKa^ V. Bulla /. 7* 0- 1« 

(c) SoiorK. iiif. ^. Pol> c. 25.^ C tom-^. I (e) Lexxanot cap. 7. 

Mm 1 



/ 



%^6 OADIMATIONHS, 

eorum qui mendici funt , monadbonun & fanftimonialiumV duo. Ac 4e 
Buila compofitionis capite j., profinguli^ bcillis fendi duodecim regalia ; 
fingulrs componi iKimmam triginta ducatomqa undecimque regaliuoi » 
«quivalentem fummsB quadraginta & unius oftiregalium, & quarts unius 
o^regalis • Accipi pofle in quavis publicatione bulhs triginta , quibus com-> 
^oni poffunt npngenti ducati , (ive miUe-bif<entiun-triginta-& feptemofti* 
Tegalia cum dMidio. Cum regalia legis , intellige fem^r argentea , SBrofa 
namque moimft', vulgo dc veUon in Indiis Hifpanienubus non cognoffi- 
tur. 

Idem cum aliqua difierentia reperi in fchedis vemaculi authoris : El 
Virreiy jo. pefos; lu muger , lo. p. Los Arzobifpos , Obifpos , &c.GivaK 
leros dc qualquier Orden, y de las perfbnas ieglares los Prefidentes, Oi- 
dores , &c. y los hombres ricos en cantidad de diez-mil p*9 y de alliar- 
riba : y las mugeres de los dichos f^lares y %. p. de minas de plata en* 
faiada. Todas las demasi ' peifonas .St qualquier eftado y condicion que 
fean (fuera de los Indios y Morenos) un p^ de minas de plataenfaiada. 
Los frailes, monjas y Efpafioles pobres mendicantes, y los hombresymu- 
geres de fervicio, 2. tomines de plata enfaiada. :=: Biila de difj^tot 
Efpanoles, un pefo de plata enfaiada, 6 fu valor. Loslndios, Morei^os^ 
y Efpanoles pobres, los que firven k otros, y frailes, 6 monjas a 2./to- 
mines por cada perfona difiimta. ^ Bula de compoficion y doze realesL 
de plata compone hafla 30. ducados cafteDanos de a onze reales ca^ 
da UDO : y 30. biilas componen 900. ducados • De aqui adelante acu* 
dafe k los Subdelegados GeneraUs^ 

P. Alloza citatus inquit : Qui oflratim non mendicat , ita tamen pau.- 
per eft, ut magnam rerum neceOariarum penuriam patiatur, dare poteft 
pro bttUa eleemofynam auae pro pauperibus taxata eu. Qpae feqtentia pia 
ft probabilis eft 6c cum BuIIas verbis j tum ipfius G>amii{rarii Generalis 
valde conformis ,.. Qui non mendicat oftiatim^ fecreto tainen elecmofy^ 
nam accipit , bullam pauperum accipere poterit • H^ . AUoza » 

( III ) Dt flata enfaiada » Siendo fu Jufto valor ( del pefo enfaiado > tre- 
ze neales y qnartillo , ut habes in Jure Indico ( 4 ) , minima pro quaque 
bulla vivorum eleemofyna trium & femis argenteorum regaliiun feu dracn 
manmi exigi folet, eo quod in Indiis nuUa medio rqgali ;argenteo infdrior 
ieu vilior moneta £t in ufu. De castero minimam eleemofynam dupnun 
tominorum y feu regalium de flata enfaiada , efle oportebat trium regalium 
^ommunium argenteomm cum quarta 4^utts alfis parte . Sed lucc quas. cir* « 
ca Bulte expeditionem dida funt, paululum inmiutata recens habet ufiis^.j 
De quo vide infra anno. J750. 4. Mart. Ord. 594. 



> •■■■■"■■^ MBM»^kM«MMMaMM a«MaMBM^MM«MaaHaHM«« 




(a) Lci. 1. //V. «• //*. 8 Recop. Ind. 



\ 



t 

/ 



APOSTOLIGit. 1564^ 1600. VJJ^ 



\ 



V 



R D I N A T I 6 CLIH. 

Anno JJ79. 25. Jan. 

^ ■ 

UT propter facerdotum ( i ) penuriam , oui linguam Indorum fciant y 
Indiarum (11) Epifcopi cum filiis ex HifpanisKilO & Indis, & ex 
Hifpanis tantum in illis^artibus commorantibus , fpuriis, & illegftimis gc- 
nitis , aut quemlibet aliqm defe^lum patientibus , dicecefanis fcilicet , fi 
alsc^s idonei fint, difpenfare valeanty iit poflint cbaraftere clericaii inBgni* 
ri, fic ad omnes etiam facros, etiam presbyteratus ordines (iv) promo* 
veri > & in iliis fic promoti in altaris miniflerio miniftrare , & 'confe(Iio> 
nes audirc poflint • Non obftantibtis natalium , & quibtifvis aiiis > prster 
homicidii voiuntarii, fi( bigami» (v) impedimentum , dcfedibus • Extat 
apud Soiorzanum cum data anni 1575. In Summario priviiegiorum k 
Conciiio Limano approbato rcfcrtur ad innum 1579* Apud Montcnegro 
(4) dicitur data anno 1575* anno quarto pontificatus Grcgorii. £x quo> 
fi verum habet, potius erat refcrenda ad annum 1576. cum 5oior2ano(0 
fi prodiit Januario menfe. Incipit HHper . 

AD NOT AT JO H E S. 

\ 

( I ) Propter facerdofHm penuriam . K^am^F^s facerdotum copia flt major, 
a tempore conceffionis, ut teflantur Patres , in Concilio Limenfi Tertio 
(c) congregati^ nondum cfl tanta quin defidercntur idonei plures . Imo 
& rari funt ctiam inepti, ubi rcdditus tenuiores funt; rariores, qui pr«- 
ter alia cancmica requifita idiomatis Indorum gnari fint : quorum copiam 
requirit Pontifex. Etiam in fuperiorc Peruvio fuit circa tempus Concilii 
Limcnfis, qub vei pauio ante fcripfit Acofla (d ),,facerdos unus fcxde- 
rim nationum totidcni^ linguis difcrcpantium do£lrinarius vcl miniflcr • Et 
tamen in Pcmvium fupcrius piures quam aiio facerdotes convenirc foient . 
De c9&tero cefTantc cx toto'caufa finali feu motiva conceflionis, rc inte- 
gra , conccflioncm ccflarc juridicum eft • Sed quod Linumi Conciiii ;fal- 
tcm temporc nondum ccfraflTet, fignum efl quod iidem Patres majoris ia- 
ccrdotum numeri tefles, vel corum pauio pofl fucceilbres approbarunt in 
fummario ut adhuc vigens prasfens priviiegium. 

(II) Ejnfcopi. ExtCQdir Soiorzanus Avcndaiio , & alii apud Frafliim (Of 
& apud Montenegro (/) facuitatem ad Capitula fede vacante. Et ratio 
cfl, quia Capituio convenit fpirituaiis iurifdiftio, auas efl de ]KXtt Com- 
muni vel in Epifcopi officio radicata . Lic^t vero lacultas prscfens dc jurc 
conununi non fit, fed delegata fpeciati privilegio, in Epifcopi tamen of- 
ficio radicari dicunt, co qnod abfque alia commiffione cum pdicio venit. 
Vidc infra Ord. 599. anno 1753. 2. Mart. Adnot. 5. 

(11) Ex 



m^ 



(a) Monten. lib. 5« tr. 1. faff. i. | {d^JKAcoflMapudAfcntenJib, m. tm-/-ii6.n.i. 

(b) Scfer.tom.t.Delnd.yurJtTr. j. cap. 10. 1 (c) Frajf, cap, 14. num. j. 

nHm. 17. (c) C Lim. vi. ». c. jj. | (f) Mmtea, lib, i. fr. i- / t^. *«rw. !»• 



/ 




178 Ordinationis 

(III) Ex m/panis tf hdis. Excludi penitus vult ab hoc indulto Fraf- 
(us ia) hybridas feu mulatosy ut vocanty ex Hifpanis & ifithiopiifis ge- 
nitos , vel e converib, quia hos non compleftitur apoflolica conceflio , 
nec ipia venit amplianda , cum fit difpeniatio . Scd aliud e& difpenfatio 
feu djfpenfari , aliud quod per pneientem conftitutionem fit y facultatem 
concedi ad di^penfimdum , ut rede habet Sancbez (^), & Cafixopalai^ 
(r), qui docent faculutem difjpmftndi eflfe latss interpretationis ^ cum 
difpenlatio fit fkdBtx. Sed nec eft cur hyfaridas ab indulto difpenfationif 
feclodantur , fi dc castero habiles fint , nam quidquid fit de Indorum qua» 
litate , an illis convcniat ; indnlmm £ivct yatmUM atium defe&um faiim^ 
tibus • 

(IV) OriiMis. Qnamvis Gr^or ius noa exprimat^ promotos aflumi pol^ 
fe ad beneficia , iatis indicat , ilkgitimos hiriMlitari pofle per Epifcopos ad 
curam fidicm Indonm; quandoqpdem iacerdotum indice icientum peou* 
ria, qui Indorum curam gercre poflint, caufa conpeifionis cil« Etita cc&- 
fet A^-cndano (i) & SolofTanm (r), etiam in terminis hujus conceifio* 
nis, nam dc Ihana darum cil, illhiifmodi iacultatcm conferre , ut vide 
iupra 4. Aug. 1571. Otd. 135. 

(V) Bigami^. De hac vidc fupra anno 1561. zS. Jan. OoL 91« Ad» 
aot. 2. 

ORDINATIO CU\r. 
• Anno 1579. 10. Febn 

OMnia privilegia, facultates, & gratias^ quss orientali Indi», d: oc» 
cidentali concdTa funt , & in poilenim concedcntur, ita inviccm 
communicantur ( 1 ) a Gregorio XIII. , ut iinguli earumdem & Movas 
Hifpanic Societatis religiofi poflent illis omnibus u^sjgxh principalitcr , in 
omnibus , & per oomia uti , ac fi omnia illa utriufquc Iiidix , £c Novae 
Hifpaniflc rcligioiis prcdi&is fpecialitcr Cc nominatim conceira iiiiifent . Ita 
ex Compendio Indico fui tcmporis P. Avcndafio (/). Indpit Raticnicm- 
Xruit . In Compendio itidem Indico anni 1737. idem habetur , nifi quod 
ubi dicitur hlc nligiqfisy tahet mijfimutriis . Sed in idem recidit utrumquc 
propter declarationem > dc qua infra ii. Oft. 1579. OnL 157. 



ADNOTATIONES. 

( 1 ) Cmmttnitantur . An privilegia qiw Indis orientali concedantur ,, 
occidcntali abfoluii communia fmt y & vicc verfa^ ita ut non tantum 
rcllgiofu hae ordinatione privilegiatis & expreflis liceret ufus, fed cuivis 
In utraquc India liccat prout alterutri conceditur, dubium eil^ inquo P 

Aven- 



illj SambiJL% lit. !• Df Mstrim. dtfp. 1. I (e) Solm,- ioc. proximi cit. num. %«». 
(<} Cdfnp^ hm* %. funt^ «i« Dt privil. \ (f) sAvend. tif. nt. num. im- csp. 5. 



AfOiTOLttM. l$6^. 1600. 179 

Avendafio (4) ait, pro cftfu aliqao urgeQtis neceOitatis affirmari pofle . 
£t num. II 5. inquit» ^oflfe in hac parte fine fcrupulo procedi. Fundap- 
menta funt. i. Authoritas doftorum, qui eictenfionem illam fieri pofle 
defendunt apud Suarez (^b). 2. Declaratio prsfens Gregorii XIIL, in 
qua licet conceflk) ad religiofos Societatis dirigatur, fatis declarari vid#> 
tur vdluntas pontificia inducendi communicationem inter Indiasipfas^ quia 
privilegia de quibus ibi , non tam religiofis , quam Indiis conceduntur , uc 
m eadem fignificatur declaratione per illa veiba, ^m Indias orientali & 
occidentali concefla fnnt • Saltem religiofi alii jure communicationis gau- 
dentes illis uti poterunt indifcriminatim. Imo quamvis in prxfenti con- 
ceflioiie fermo ut de privilegiis alterutri Indiarum conceflls ^ intelligi por 
tcft de conceflls cuilibet alterutrius r«ioni; fiae violentia namque dici- 
tur conceflum toti , quod parti conceflum eft : (xcut paflim dicitur in Ck)m« 
pendiis Privilegiorum conosflum Ordini^ quod conceditur nugiftris vel con* 
feflariis . Hasc cit. Avendano • 

Addi poteft 3. C. Cum dikSta^ De confirm. uf. vel inuf. ibi: EJHfma^ 

di sequitatis funilitudine prw^^/i. Ex quo textu multi colligunt, legem 

ejTcipientem k communi jure cafum fingularem extendi pofle per fimilitu- 

dinem rationis. Quod faltein obtlnet quando cum fimilitudine rationis con» 

crurrit qualitas caufae piae & favorabilis, ut multi Jurifperiti teftantur. Er* 

go pariter obtinet in privilegiis Indiarnm, in quibus cau£e pietas Qc favor 

in primis eminet. Vide Rodericium (c), qui cum prius tradidiflet pro 

inegula , non extendi privilegium ob fimilitudinem rationis , exqipic privi* 

legia caufac favorabilis^ ut eft caufa pia, caufa dotis, caufa religionis. 

Scd neganda eft practenfa abfoluta conununicatio ex cap. Sane , /Ir 

f^rivil.y ibi: PrivilegiHm uni concefliua non poteft ad mlterum extendiob 

i dentitatem ratioms . Qux verba habentur in rubrica; in nigro autem di* 

c I tur : Temerarium eft & indignum , aliquem flbi fua authoritate praefume» 

T-e quod Ecclefia Romana certa ratione infpefta fingularibus voluit bene- 

fieiis indiilgere. Unde regula communis dodorum eft apud Suarez {d) ^ 

pi*ivilegium non efle extendendum ad alias perfonas vel a£his propter ra- 

^ionis (imihtudinem • Et ratio eft, quia privilegii virtus & eflicacia po* 

ixta eft, non in ratione motiva , fed in concedentisNvoIuntate • Ergo pa- 

HLim refert identitas vel (imilitudo rationis, ubi non^cft voluntas conce^ 

dcndi* Vel fi vohmtas adeft, non eft manifeftata. Hoc enfm perinde eft 

in rebus humanis, cum voluntas non manifeftata nihil operetur. Nonau- 

lem manifeftatur voluntas favendi Indiis occidentalibus per conceflionem 

orientalibus faftam • Imo unius expreflio & determinatio univerfalitatem 

^<^Ilit, & excluilonem quodammodo inducit alterius. Et(i ratio fola eflfet 

^oliintatis argumentum & manifeftatio, poflet privilegium prasfumi etiam 

^^te conceflionem, quamvis non eflet ulli Indiarum concefliim^ hoc fo- 

'^^ quod de ratione conftaret , & de caufa ad concedendum . 

Ad 



C a) sAvend. loc. cit. praximi . | (c) Roderic. tom. i. ^^ H. f. 7. arr. t. 

C b) Suar. lib. •• De Ul^Cdp. il.nm. 12. | (d) Suar. l$c. cit. nwh ii. 



28o Ordinationes 

Ad I. ex contrariis fundamentum refpondeo, authoritatem objedam 
doftorum non e0e tantam, ut non elidatur per oppofitam , quam com- 
niunis regula confirmat . Et ex authoribus qui apud Suarez nominantur j 
ii quos videre licuit y rem ex profeflb non traftant . Didacus Pcrez ( « ) m 
eo quod fcribit de fuo, poteft intelligi de interpretatione privilegii decl*^ 
rativa y non de extenfiva vel dc extenfiva quidem ^ fed quam faciat neceC^ 
fariam abfiuxlitas alioquin fecutura. Navamis loquitur de extenfioae ad 
correlativa (^)» quatenus lixc in fenfu legis, finminus in littera compit* 
beiduntur .* qux extenfio coincidit cum interpretatione pure declara* 
tiva • 

Ad 1. Per illam declarationem non conceditur abfoluta communica* 
tio & indefinita; fed tales ut poflent religiofi Societatis, &c. Sint fane 
concefla privilegia intuitu vel iifihavorem Indorum vel Indiarum; fednon 
nifi cum ea limitatione & modo |ia difta conftitutione cnreflis xonceflfa 
funt* Q^od ea, quac parti conceduntur, dici poflint conceua toti y verum 
cft exemplo conceflionum faAarum v. g. magiftris alicujus Ordinis , aut 
Superioribus 9 aut Ex-provincialibus • Sicut tamen non illic6 licet talium 
facultatum ufiis omnibus in tali Ordine profeflis , quamvis totiusfint pan; 
ita neque licebit omnibus utriufque Indiae incolis uti couceflis uni, ncque 
imi parti licebit uti conceflis alteri. i 

Prasterea diftinguendum eft fubjeftum conceflionis k fubje&o executio« 
nis aut receptionis aftfis, vel gratiss conceflk. Qiix dilfin^o patet inva* 
riis conftitutionibus y nominatim in relata fupra Ord. 5. , in qua Regi 
Portugalliae dicitur concedi , ut fiurerdotes ab eo miffi abfolvere poflinty 
&C. De commimicatione religioforum aliorum Ordinum modo non cftfer- 
mo, fed de communicatione Indiaram. 

Ad 3« Privileginm, diun eadem vel fimilis ratio favet^ extendi po* 
teft, & convenienter extenditur authoritate publica, non voluntate priva*. 
ta, ctiamfi qualificata fit caufa. Scilicet, conceflio privilegii, maximi £t 
fiat non taotum pneter, fed contra jus commune, caufam requirit, utli* 
chh y faltem ut non imprudenter fiat • (^odfi deinde cafus aiter occurrat ^ 
& caufa fimilis vel eadem concedendi , licita & prudens erit conceflio , 
fa&a tamen k poteftatem habente^ non a fubdito, cui tantum eft reliqua 
fupplicationis via. Et hoc folum poteft cum fimdamemo coUigi ex obje* 
&o rextu. Et communi praxi firmatur; nam caula eadem vel fimilis, 
etiam pia, reperitur in Ordinibus cun^lis, iis faltem quorum minifteria 
funt Cjidcm, & tamen nulius nifi aliunde privilegiorumcommunicationem 
habeat , licitum fibi efle prasfumit ufum priviiegii certo Ordini conoeifi . 



• 



r 






(a) PtrtK, iu Leg. Ordinam q. >. Prohg. (b) Nmmrr, cmp. *a. Smnm. mtm»»\. 



AlPOSToirlc«% 1554. xtfoo. 



z8i 



ORDINATIO OLVw 
Anno I579. 25. Aug. 

ECcleiiis BrafHiflSy in quibus Societatis religiofi refidebant ad cicbrceii^ 
dfl iiniiiifteria ^ etianalGL «^ufdem Societatis non «fient propriap , ccmoei'. 
lcbflnfur omnes indutgeBtiae y quae Societatis ecdefiis erant concd& ufque 
id diem datas pradfentis. Et quod quandocumque indulgeotia aliqua con*- 
cdcbatttr confefljs 8c communicantibus in ecclefiis Societatis , iatelligetv- 
ur nomine ecclefis totus circuitiis domus, veCdentisB, aut collegii. ItA 
labet Gompendium Indicum anni 1737. V. Ecciiffa. §. 3. &4. 

O a D I N A T I O CLVI. 
Amto 1579. II. OSbckir, 

DEdaravit Gregorios XllLj qiiod nomine IndM (i) orlentalis intelli^ 
guntur omnes regiones & infuls^ quae ulcra MaUritaniam verfus au- 
blim Sc ofieiktem ad Regem PortugaU» fpeftant) ftve' jure dominii., fiye 
cmqttiftss, ut vocant^ ifive commercii.& navigationis. Nomiae vero iln* 
iix (11) occidentalis quidquid eodem jure occidentem verfus ukra InAilas 
^brtunatas & eas quas Tertiarias appcUant) five ad Regem Catholicum, 
(ve ad Fiddiiflimum fpe&anr • Ita habet Compendium Indicum anni 
1737., 6c in eodem Compendio anni 1585* dicitur.cife deckiratio (lu^ 
ives vocis oraculo. 



1 1 ■' . 4 • 



ADN0TAT2 0KMS. 

( i ) JndU orientalis . (jeographi inquit Nogueira ( 4 ) Indiain dicunt re- 
gidnem Gangem inter & Indum, ut eft apud Barros (^). Aliiextradunt 
ib Indo ad ultimos Sinarum fines, nt eft apud Oforium (r). In com- 
niani exiftimatione apod Lufitanos veniwit k promontorio Bons fpei ad 
Drientem omnes regiones • . . Ex deciaratione Gregorii XlU. veniunt no-. 
oune Indiarum Infulsc Capifis-f^iridis. Autbor Additionum ad Hifioriam 
Portngallise per Fariam fcriptam fmes ,orientaIis Indias (tc defcribii: La 
hiia oriental tiene porterminos ej Cabo de Bucna Efperanza en la Ca- 
Preria y el de Siampo {Ningpo Sinx dicunt in^ extrema ad orientem 
linici continentis ora , ut vide in Hiftoria ( i ) Navigatimum ) cn 
a China diftantes entre fi cafl quatro-mil leguas . Comprende por 
ia marina muchos reinos de la Cafreria , Monomotapa , Zofala ^ 
Mozambique , (^uiloa , Pembe , Melindei Pate, Brava, Mogadojo, y 
^tros muchos fenorios • . • La feptima parte tiene ios reinos de Pam , 
Uigor 5 Siam , Cambaja , Champa , de (^ochinchina , de la China • Aqui 



no 



(a) X$ji. D. j. De B- Cruc. fe&. 7- 
(!)) HarrcSf Dec. i- i/k. 4. c. ;. 



(c) O/or.f De Reb. Emmdn. inttio. 

(d) Prevofl , lUft. des Voids. tom.s- lib. i .cap. t . 

Nn 



iSl OrDINAT:ION£S 

&o tiene Portugal fuerza alguna, pero tiene la efiimacidn y d ccmtrao . 
Idque, quod de a^Ilimaiione & commercio dicitor, convenit fimiliter re. 
gionibus aliis citra Caput Boi»ijpcs> tit cx prfl^ente declaratione ad Iiidias 
etiam pertineant • 

Confonat Conftimtio Indtatnm gefttitus Beaedifti XIV. , de qua U^ 
«imo 1748. 24. Febn, ubi Iniiis» quat numorantura Capite^Bonas ijiri ij^ 
que ad regna Sinanim ]& Japon» , Paaxmus rcouociatur S. FraadiaK 
Xaverios. Quod Tero pars Africs Bons fpei Capite citcrior etiam ejttiy 
pwftntem Ordinationem Indiis alicjuaiido amiumerctur , fenfus ,c(l auiio- 
rum, quem exprioiit D. Antonius dc Herrera (#) dicens: St (UJfwifeJ^^ 
la con todas las facultades, que cftaban Goncedidas a los Rcjes dePpiiii»* 
gal para las Indias de Guinea . ViJe di<^a in Prologo hujus Operis . 

Vere vagum eft ludias aomen lam apud antiquos quam apndmoder- 
nos. Nunc (&) clauditur Pbrfidc^ Magna Tanaria» Sinarum regionei 
Mari Indico. Nunc (c) partem Perfidis comprehendere dicitur, temuoos 
habens ad occafum Paropamyflidem , ( Chalquiftan ) Aracofiam (Canda- 
har ) , Gedrofiam ( Circan ) , ad oricntem Sinas , ad bweam Caucafuai • 
Extenditur apud alios (^) ad Indici Maris Infulas CeiJanum , Sumatram 1 
Javam, Bomeum, Celebes, Maldi vas, Moluccas, Philippioas, MariaBaSi 
etiam ad Tunchinum, Scnas, & Japom'am. 

Oiim ^thiopia (^) Indiarum nomine cenfebatur : hodieque naiM 
uique apud Pcrfas appeUatio Indi nigri pro iCthiope . In hiftoriis ori» 
talium legit Calmet , Indos poftulaOe fibi Epifcopos a Simone Syro Fih 
triarcha Jacobitarum Alexandrix Et Oceanus ^Ethiopicus Vetenun ipft 
Oceanus Indicus noftratum eft . Nec tantiun i£.thiopcs Maris Rubri id 
orientem & occidentem accols Indi appellabantur ; fed & populi quitrans 
Marc Mediterrancum incolcbant, quique Libyam, iEgyptum, Arabiami 
Paleftinam habitabant y eo quod ab Indis origmem traherc cxtdebao- 
tur (/•) . 

Grotius vult i. Machab. 8. legendtun Jonios pro Indis, & Myfioi 
pro Medis, quiapoftfancitam ciun M. Antonio pacem Myfiam & loiiiaffl 
Eumeni Regi ceflfiflre teftatur Livius (^); fed Harduinus (Jb) cum fuo 
Bcrrujero (7) contendit, Jonios & (jarios propriiflime Indos appellari po- 
luifle propter Indum - fliunen , alio , nomine Calvu , quod illorum terras 
interfluir . Vide Ord. I. , ubi Mauritani Granatenfes a Fonteneile dicun* 
lur Indi. Et.Romas prope Vaticaniun eft ecclcfia quasdam pro Indis ci^ 
fta , hoc eft pro Mauris quibufdam fidelibus . 

Noviflime fcribimt celcbris EncyclopcdisB authorcs (k) Zes anciens» 
conoifojcnt deux fortes d'Ethiopiens, ceuxd^Afie & ceux d'Afrique. ft- 

ro- 



( a ) Hrrr. D> i. 7. a. r. i. 

(b) ^ptid Cslmet, Dieiion. V. India. 

(c) Defcript. de U Gran Kec, Tsrt. det IVt ojii 
$nt /ervi mP entabl. de la C Boiiimd. Id. 
i7»j. tom. 4. pag' ijf. 

(d) DiciQnMT. Geog. de la Sema | J.thiopicl T 

(e) Calmet Joc. cit. | 



( f ) Caltmet in i. Macb. 8. 8. 

(S) Uv. irb. j«. 

(h) JUrduin. Cbron. Vct TeJ^am. 

( i ) Berrui . Ub. 7- tom. 7. Nov. Tefiam. 

(k) DiAionar. Encyclop. Ed. Uburn. Verb. 



A V o i.T o 1 1 c Ji. 7504; 160». »8^ 

iHte te$ diflmgne en termts formcl, 6c voi la pour^uoi daas:tes 8crit 
I r apdquitd ie nom d'Etkiop(en etoit commun a dipers pat s dei' Afi^ 
iiU'Afti^« Votia pounjuoi ils onc donne rouvcnt le nom d^Ifldica" 
ff Ethiopiens & le nom d'Ethiopiens aqK vericables Indtens • DansJPro'' 
ipe l'Ethiopie eft appellee Inde. Voiez les raifons dans les obfervation 
! Mf Freret. 

(11) IfidU occidentalis. Jkdioj^^ Ponjcntet iniiuit Herrera (^) fon to- 
ts Us Islas y Tierra firme ccxnprendidas en la demarcacion de Caftilla 
iidDsr al fia occidental de la dicha deaiuircacion , ciiia lineii poffii por 
:«Qra parte del mundo por la ciudad de Jlfii/tfc^ . Confcmar Jqs Hiipano 
idicun (b) dum cc^ocat Japoniam ^ Pliilippiqas in demarcatione In- 
scum occidemalitmi: cui uivet conftit^tio Qementis VIIL anni 1600* 
L Dec., de qua infra Otd. 198. , quatemis Phiiippinai Indits occtdenta-^ 
m , vel qux pro occidentalibw habentur , videtur enumerare • Scd qu4 
mcisb ducenda fit Unea dcmareationis , nondum dcfinitnm eft. 
(lil) Fiva vocii ^actilo. Cum pracfens Qrdinatio fit tantum dcdaratio 
xminorum alias conceflarum facukamm^ iromunis eft «b Uibani VIIL 
vocatiope juxta dicla Odinat. LXVIII. Et ita cenfet Avendaflo ( c ) . 
^ qwj ihqqit) alia fuccurit ratio^ nam oraculum tale fuum iam ibr- 
tum eft effeftum. Qvjx autcm talia funt> non revocari ex ipfarum con- 
Uitionum littera manifejliim efl. At quifham eft ctkStva oraculi pur^ de- 
irativi, quod nuUum iTefpicit a&um fi( praxim, fed puram terminorum 
plicationem ? 

O R D 1 N A T I O CLVIL 
Anno J^79. ii« Oft. 

)Eclaravit Gregorius, priivilegia fic gratias conccfTas miilionarfis Socie^ 
tatis in Indias vd alias infidelium partes miflis, cfle conceflas om^ 
bus de Societate qui pro tempore degerent in illis partibus , etiamiimidi 
m fuiflcnt. Ita habet Compendium Indicum anni i7^7»V*,Privliegium; & 
cet C. de Lugo (d). 

OltDINATIO CLVin. 

'Ocietatis leAoribus ^ concionatoribuS) confcflariis, fuperioribufque pro- 
\ vinciarum Indios aut Brafilise conccfTum erat iit po0l*nt totoannitcm* 
re aiite cxnx ordinariam horam^ cqm pcr aliquas i^regras horas ante 
lis bccafum coenari folcret, diccpe matutinnm fequentis diei. Ita refcrt 
«idaiio (e) quafi concefium k . Grcgorio viv» vocis oraculo • Videtur- 
e extitifle alfquando in Compendio aliquo vctufto, cxpunftumquc exrc« 
atioribus, etiam antc oraculoriun revocationem , quia inutile. Inutilita- 

tem 



tmtmmam 



( d) C. de luge^ Refp. Ahr. l. «. dub. 4"« 



a) Herrers , De/crrpc. deUf Imd, occ cap. a^. 

b) Lef. II . tit. 14. lih. i. Recop. Ind. 

c) %Avend. P. 3. xAuQar. feii. 7. «. 1^^. { (e) xAvend. /of. preix. cit. Ji. i^l. 

• Nn 2 




i84 Ordinationbs 

tem repetic AveodMSo cx eo quod per doAorum opiaioMt pluc jam fke^ 
bat , quam quod tali privilegio dabatur . Erit cui vidcatur inutilius , quia 
nuUibi Indiarum aut Braiiliss camari wdinari^ fokret ptr pluret hmK^ 
le folis occafum. Vid. Qrd. 304^ 

ORDINATIO dJX. 
Anno 1579. 14. Oftobr. 

FXl BuUam eonceflit Gregorius., quod Societas in Indiis poflet eligeie 
in coniervatores loco perfonarum in eccleiiaflica dignitate confUtut*i- 
rum quofvis idoneos & probos viras faculares , charadere clericali infigni- 
tos, non tamen conjugatos: nec propterea diftam Societatem ad certos 
& dererminatos eligendosobligari. Refert Diana coordinatus ab Alcokai 
ia) €x allegatione Joannis Naldi pro Patribut Societatis contra EpifocK 
pum AngelopoUtanum . Addit .tamen Diana i Ego puto hodie circa pnB< 
fentem quxiUonem fUere omnia r^larium privitegia^ ut optime obienn^ 
ex eadem Societate Caftropalaus (b) ^ . . . Gii adde ex eadem religi(^ 
ne Fragofum (c)<. Vide infra Qrd. 257. & 311. Vide ctiam Ord.. 
Adnot. IV. 

ORDINATIO CLX. 
Anno iyj9* 24. 0&. 

NE-quis de Societate Jefu in Indiistetiam ad Ordinem Carthunenfiuni 
tranfire auderct. iianc cenftitatiofiem vide infraanno 1719. j.Dec» 
Ord. 493. In noviflimo Compendio Communi {d) dicitur data j. Nor. 
Alias data dicitur 23. Sept. feu 9. Kal. Oft. Sed in textu Conftitutioo^ 
in Builar. Societ. (f) habetur 9. Kal* Nov. ^ ideft 24. Odobris. &iciitt 
Decet RomanHm Fmtificem ^ 

ORDINATIO CLXL 

Anno 1579. 4. Nov. 

UT presbyteri Societatis per Pra^ofhum Generatem deputandi cma 
neophytis & aliis ad Ecclefix unionem redu&is £uper bonis male tc- 
quifitis , ad qux reftituenda inccrtis perfonis obligatiexi{lunt,ad pia opera 
compouere y vei quatemis ipfi fic obhgati pauperes fmt y eis in toto le) 
in parte remitcere pofTent & condonarei idqiue in foro confcientise . Con* 
cel&o fa&a efl ad decenmumy &d deinceps per fuccdfores Pontifices^pco* 
rogata^ & fme Umitatione fa&a Carmelitis Difcalceatis a Qemente 
YIIL in Conflit. Domimci gregis . ;Ita habec Compendium Indicum anni 
1737- 

. OR. 

(a) DUna . tom. 7. rr. i . K. 1 1 ;. (b) Ctftrop. \ ( d ) Comp. V. ^Apoftdts 9. 10. 
tem.3'tr. iS.D.^.P.ti.^. i.n.f. (c) Frjj^o/. \ " (c) 7'om. i, If^. p. 17». 
Xfp. Cbr. wn. %. U \. d* %. U 6. kn. iix^ \ 



Apostolic^. 15^ f^^ 


^-. 


R D I N A T I CU2L 


Anno 1579. 





T TT PraBpofitus Gcncralis & alii presbytcri pcr Ultim m h^c ^y^y^ 
KJ libus deputandi cum caufa difpcnfare poflent in foro conk^c^Li .^, 7]^ 
ncophycis 6c aliis omnibus ibidcm commorantibus , qui in £acic tv;^^^ 
illcgitimum matrimonium' contraMrant , five fcicnter five ignoramer . ^y^ 

Suolibct occuito impedimento proptcr quod cflet invalidum , Ac itpaiWi 
ihe fcandalo non poflent, injunfta pecnicentia falutari, dummodoinrtr k 
fccreto contrahereht fcrvata foilna Tridentini , fi poflct fine fcandalo, 
alioquin fupcr quo confdcntia onerabatur, non fcrvata. Ita habet Avcti- 
dano (a). Sed in hoc privilcgio qualitatem bullati, fi fit aliud a rcfe* 
rendo Ord. fcq. ; fi vcro fit idcm , perpctuitatcm requiro • 

ORDINATIO CLXUL 

Anno 1579. 4« Dcc. 

SOcietati ad decennium conceffit Gregorius XIII. , ut cum ncophytis 
fuper voto caftitatis, non tamen folemBi, ac matrimonio contra^lo 
quovis occulto inrpcdimcnto proptcr quod eflTet invalidum, & iepararifine 
fcandalo non poflent 'contrahcntcs , difpenfare valerct. Extat in litteris 
prorogatoriis Gregorii XIV. anni Jjpi. 21. Scptembn 

O R D I N A T I O GLXIV. 
Anno 1583. 15. Apr. ' 

UT triennium a Concilio Trtdentino pnrfixum ad celebrandum concJC' 
lia provincialia amplietur ad fexennium vel feptennium in Iiidiis . 
Quod k Paulo V. 7. Dec. i6i6.adduodcnnium fuit prorogatum. Rcfert ' 
Solorzanus (A). Vide fupra Ord. 138. & infra Ord. 223. 

O R D I N A T I O CLXV. 

Anno J585. 15. Apr. 

ARchiepifcopis Limanis per breve coticeflk GregorruS XIII., ut pofiint 
abfolvere in utroque foro ab omnibus deii£):is ^ exccffibus , & pcccatis 
Sedi Apoftolicsc refervatis etiam iri Bulla Gxdx. Eamquc faculratemcon- 
cedere fe ait Pontifex proptcr earum rcgrcHium a Romaifia Guria diftan* 
tiam ; m quc fumptUs, nioIeftisB drlcrimina rif [jrolitanavigatioae viten^ 
^tur . Extaf orfginalis in archivio Archiepifcopi ^ Et 111. Feliciamis dc Iz 
Vega in Rcleciionibns teftatur, fscpc ocairrente cafu in praxim eflededu- 
ftam. Hasc habct III. Montcnegro (c), Scd oportet dc rcfarvatis haerc' 

lim 



«•»:«Mi>«^Mtai^bddi^^M^^B^nMB.MMk(Ai^B«Mita^ 



(a) KAvend. rit. m, Thefatif. Ind. ». j^s- (b)'5a/arx. lils \. P#///. W- r»- (c) MoTfir 
teneiro ^ I, 5. tr^ 1. y^//. i>. m. 1. 



^ .QjlDlNATIOlliS 

iim excipere» fi de tbfoivendii Hifptn», vel non lodis cft fcrmot Vide 
Ord. fcq. 

O R D I N A T I O CaLXVI. 

Anno 1583. 

UT Indianun epifcopi & ab eis deputtti poflint (l) ab^ere Indos 
in utroqiie foro k crimine hscrdSs. Ncque hoc pertinet ad inqttifi*^ 
tionis oflicium propter novitatem in fidc &. mentis debilitatem ( II ) • Ita 
Pt Qaudius Qemens (^) cx confeflionaU Concilii Limenfis. III* Monte- 
n^o ( O fcquentem mo?et & dirimit qwBftionefli : Qiti^ podra abfolver 
ii los Indios del crimen de la heregia^ idolacriay y otras cenfurasv^ yca* 
Ibs rcfcrvados ? No es menefter para declaracion de cfto mas que tener 
la Bula de Gregorio XIII. concedida i inftancia de la Magcftad Catho- 
lica , en que conoode k todos los Ambi/pos y Obifpos de Indias , y k 
las pcrfonas k quicnes ellos. cn efta ptrte conKetiercn fus vcfes (iii), que 
pucdan abiblvcr del crimcnde hercgia, idolatria, y otros qualciquicra ca* 
ios rcfenrados y ccnfuras , afli en el fuero de la k:oncicncia , como 
en el fiiero exrcrior , a quakiquiera Indios , hombres 6 mugeres , 
y afli mifmo a los que fiieran nacidos de Indios y Mauras , 6 de 
Mauros y Indias , imponicndolcs alguna penitencia faludable conforme 
a fus culpas. Aqul (e advierte, que por conccifion del ConciUo Provin- 
cial ( Tercero ) de la ciudad de los Rejes fe di facultad k todos 
los curas y confirflbrcs de Indiok, que les puedan abfolvcr de los cafos 
rcfervados a los Obifpos, y de las.cmfuras anoexas k ellos, pero podra 
cl Obifpo , quando Ic pareciere convenir y quitar ( iv ) 6 reftringir efta fa« 
cultad al cura 6 curas que le pereciere, como mas claro confta. por d 
Concilio , ^ cujas palabras iibn como fe (iguen ( c ) : Prafetuis authoritate 
^ynodi parochis, fic approbatis coniefTariis Indorum cafus epifcopis refer« 
vati conccduntur, ut ab omnibus illis & cenfuris annexis poflint abfolve- 
re Indos, cum id expedire in Chrifto judicaverint , ne Indi propter imbc- 
cillitatcm fuam & fpiritualis fenfus linopiam, dum ad fupcriores pro re- 
fervatorum cafuum abfolutione' rccurrerc cc(fant|quod crcbrofit, confcien- 
tiis fuis illud'expcriantur noxium , quod pro eorum falute ab Ecclefia pro- 
vifum eft . Liceat tamen Epifcopo aliquibus parochis eam fiacultatem le- 
ftringere, cum ei vidcbitur cKpeiire. £)e que fe colige,. que todos los do- 
Arincros y clcrigosy que tienen licencia de los Sc&oxi^s obifpos para adr 
mim'ftrar los facramentos en fus dioccfis , pueden abfolver 4 los Indios 
de todos fus pccados fm excepcion de algunOf, fino es que los prelados 
fe la hajan limitado. Vide fupra Ord. 58; Adnot. X. anno 15.37. i. Juiu 



AD- 



•mm^ammmam^^mmmtwt;^^ 



(a) C/. Chmens: Tsk» CIkm, M, Dca 10. (b) Mouscn. /. j. tr.i,(L 14. (c) CLm- 

JBt* %• cap, 17». 



APOSTOLICa. tj64» 1600, 187 

• t 

\AD NOT AT lOHBS* 

<l> Aifohere . Simt iblvere Indos, fic fic ligtze ^tiner, noa ad la^ 
niifitores Apoftolicos, &d ad Epifix^ios cx Jur^ Indico (4) fic lubente : 
Pfr ^fUr pr^ibido a Im Inquifidores Apofiolicos proceder contra Indioii^ 
lompctc a k>s Olrdinarios Ecddiafticos fii caft^, y dtbm ier.cumidiidos 
f obedecidos fuf mandaniientos • Y contra los hecliiceros , que marah con 
liechi2K>s y y ufiin otros maleficios procederan nueftras Jufticias JRMiti . Et 
fic obfervatum eft a principio. Vide Ord. 33« 

(II) £/ mentis dilnlitatem • -Igitur fuamvis novitas in fide ^adDlcverit 
fam, locum habct praBrentis indiilti gratia ex doArina J.C. PignateUi &h 
pn anno 1522. ^ Maii^ iDod. 37. Adnot. 6. Scd flc novitatem quam- 
dam fidei 4nxtkvt adhuc in Indorum gente, fiipfKmitur in ^prsdentc Qrdi^ 
naticme qi» in vkidi cft obienrantia : novitatem , inquam , jfi Tndonim 
gdrtc, quamvis Indi ipfi in infantia baptizati fint. 

Qusres : utnim Indis fit neccftaria Bulla Cruciatas , ut 'ex pradfenlc 
mlulto abfolvantur ? &efpondct P. Alloza {b)i Indi Bulla non itidigent » 
ut Hifpanonmi fefta non^crvent, nec ut non jejunent jejunjua Hifpanorum^ 
acc ut matrimonium contrahant in tertio & quarto gradii confanguinita- 
tis-, nec ut k refervatis abfolvamur , quia non funt hmc privilegia, ied 
]aafi, leges municipales hujus PeruaniB Provincifle . Et^ quamvis privilegia 
rdent , cum fint onmi Indorum nationi concefla , non revocantur per Bui- 
lam, ficut nec quac uni Religioni conceduntur, ut conftat ex ipfa Bulia 
atina , & ex BuUa PmU Tirtii « Hucufquc AUoza cx M« SS. P. Joan* 
lis Perez Menacho S. J; Sed qnidquid de reliquo fit , paritas privil^io- 
wn, qux alicui religioforum ordini concednntur, oppoutum fiiadcre vi* 
ictur, in fufpenfione quippc gratiarum pcr CniciataB CoRuniflariuni fieri 
blita excipiuntur exppefse privilegia Ordinum quatenus religiofbs refpiciunt : 
k exceptio firmat regulam in contrarium. 

111. Montenegro (c) duo proponit dubia refolvenda, & unumtaiitum 
irfolvit. Proponit i. , utrum Indis fit necdlaria BuUa Cruciatas, ut ^re- 
fcrvatis ahfolvantur, aliifque fruanmr privilegiis fibi conceffis? 2. An fit 
radem Bulla neceflaria miniftris, ut abfblvant» difpen&nt, habUitent In- 
ios, aliifque pontificiis facultatibus in bonum Indorum utamur. 

Ad ]. refpondet cum diftinftione, pofle Indos fine bulla uti privile* 
>io contrahendi in tertio & quarto gradu , non /eiunandi nifi feriis fextis 
luadragefimas, fabbato San&o & vigUia Nativitatis, & non nifi feftaquas* 
lam obfervandi. Katio, inquit, eft, quia BuIIa PauU III. qua praBdrfta 
ronceduntur, non tam eft privilegium, quam qusBdam conftitutio cxtrava- 
pns faciens Jus Indis commnne^quod itv Bulhe CruciataspubUcatioae non 
ufpenditur . * 

Cir- 



«.ta 






lS8 O H D I N A t I O N E S . . 

Ciicn lafticiniorum cfum inquit: Acerca de efte pitito d^go, que nc 
pecan lcs Indios que comen huevos, leche^ &c. fin Sula, no porquepa- 
ra cflo les valga la Bula de Paulo Tercero, que no es tiempo de averi- 
guarlo j iino por la cofttmbre. Atihflcc Pauli Tertii Bulla Indispermitteni 
ia&icinia , eadem eft cum concedcnte illa alia pj-ivilegia circa matrimonjm 
jejunia,. & fefta, ut vide fupra aAno ]537v i. ]m. Ord. 58. Eadem eJD 
Quam . ipfe . Mcmtenegro ap^at conftitutionem ejctravagantem facienteqa 
Jus indis commune, quod Bullfls Cruciats publicatione non fufpenditur , 
Si ergo manet dubium, utrum valeat ad iaj£licinia, quomodo eft certum 
valere quoad Jejunia, & quoad reUqua? 

Ad 2. dubium quod propofuerat.UIiiftriflimus Author, neque verbo 
refpondct • Quantum eft ad prxfenrem conceflionem fi^&am Epifcopis ad 
^bfolvendiun per fe. vei per alios, refpandet Caftropaiaus (,a)} ,CintKmt^f 
xion fufpendi (Cruciatsc Buila) facuitates abfbivendi , difpenfalkU 1 ficcQi^ 
mutandi vota, qu8B Epifcopis jure ordinario competunt, vei extrao^diii«r 
rio tanquam a Sede Apoftoiica deiegatis , quia hat facuitates, efto^iSedi 
Apoftoiica concefiae fmt y ftmt tamen conceflk ex deiegatione generailj , pei 
modiun ftatuti.| & non fingularibus perfonis , fed earum dignitati: ac prq;- 
inde non comprehenduntur in fufpenfione, uti eft praxis certa & doceni 
cnmes. Deputatio vero ad abfolvendum infmoribus parochis & confeiTariis 
fa&a ab epifcopo , vei ab Epiicopis, in Conciiio Limano, fi eft gratiaj 
diftin^la & alterius rationis ab ea, qux per pontificem iit Epifcopis , efl 
gratia , non pontificia , fed epifcopalis : de qua eft certius per Cruciatam 
non fufpendi , ut commiuiiter habent Authores . 

(III ) Cometieren fus veces . Vide fupra Ord. 58. Adnot. X., cx quavi- 
tkmr jam fada commiffio parodiis & Indonun curam gerentibus , ut eos 
a Papac refervatis abfolvant; Quibus adde ea qti» nuper retuli ex Motene- 
i;ro • Similjs ^deputatio conlinetur in Synodalibus Arequipos anni 1684. 
i^b) ibi : jt ieclaramos , que para ios Indios no hai cafo alguno refervado , 
auiii)ue /ea el de ia heregia , porque de todos los pueden abfolver los Qi- 
ras y Confeffores , acujo eargoeflan por conceffiones de breves apoftoiicos, 
para cuio effedo deide iuego enjquanto fea uecefTario cometemosplenaria- 
anente nueftras \tcts a nueftros cwas , y a los cofi^orcs aprobados para hJios . 
Ncquc aliam magis fpeci^ilem deputationem requiri putat Avendano (c)« 

(iv) Qiiintar refiringir . Reftrida eft facuitas lixc in Synodaiibus d^ 
Puerto Rico (d) per III. Lopez de Haro promulgaiis anno 1647. , ub 
dicitur: Pcr Bula de Gregorio XIII. tienen los prclados de ias Indiaspa 
Feftad y ios confeflbrcs a quien dieren fus veces, para abfolver a Indi- 
de heregia , idoiatria , y de todos los cafos refervados , afti en el fu£= 
vfnterno como en externo • • . Damos nueftras veces a ios parrocoK 
do&rineros, paraque en ci fuero interno puedan abfolverlos dc todos Z 
erinicnes rcfervados occultos. 

OR- 




jfa)CMfirop,tr.2 5'l>fB.Cruc.lf. icn.x. I (c) oivcnd. ttt. u. €ap, ii. 
(b) Synod' de oirsg. ttL i. ///. 6,cap, ij. j (u) i>w. de F> RLo y cap. 32. 



ArosTOLiCA. 1554. 1600. 



289 



ORDINATIO CLXVII. 
Anno 1585. ty Jan. 

UT in Angola , i£thiopia , Brafilia & aliis Indicis R.egionij3Us pofliQt 
locorum Ordinarii^ parochi, & presbyteri Societatis ad confelfiones; 
audicndas ab ejufdem Societatis fuperioribus approbati dirpenfare (i)cum 
utriufque fexus fidelibus quibufcumque incolis di&arum regionum & fcrvis 
ad fidem converfis, qui ante fufceptum baptifma matrimoniiun (Ji) con- 
tnxerant, ut eorum quilibet etiam fuperftite conjuge infideli , & quscon^ 
ienfu minime requifito, 6c refponfo non expeftato com quovis fideli ali^s 
tamen rite contrahere, & in facie eccledaB folemnizare, & in eo poftea 
carnali copula confumato, quoad vixerint remanere vaieant: dummoda 
conftet etiam fuaimarie & extrajudicialiter , (:onjugem ut prsefertur ab- 
fentem legitime non pofle moneri, aut monitum intra tempua eadem mo- 
nitione prsefixum' fuam voluncatpm non (ignificane . £t etiamfi priores 
conjuges infideles poft coiltraflum fecundum matrimonium aut ad fidem 
convertantur ) aut oflendant fe jufle impeditos fuifle ad declarandamfuam 
voluntatem ; nihilominus prscdida matrimonia refcindi non debere , fed 
valida ( 111 ) *& firmsi , prcdemque inde fufceptam legitimam fore . Ita ha- 
bet Compendium PriviL Soc. (^). Avendano (A), & 111. Motenegro (c) 
rcferunt camdem Confliuuionem, cujus initium efl Popnlss & natimibHs. 

• 

ADNOTATIOHBS. 

(I) Difpenfare. Laborat Avendano loc. cit. in quacrendo fubjefto dif- 

penfationis hujus, qux videtur refpicere infideles nondum ecclefias fubdi-^ 

tos. Verum Pontifex ad hos non extendit potefl^tem, fed jam-fidelcm 

& per baptifmum jam fubditum deobligat a Jure per conjugium ininfide* 

litate contra£lo . Qua: deobligatio paifim dicitur difpenfatio prOprie vel 

ifaiproprie, etiam quando jus eil naturale, ut patet in voto & voti dif* 

penfatione jure natura; obligantis; five hoc fiat quia in. obligatipnis fubje- 

Aum vel materiam mptatio qusdam inducitur, five quia conditio tollitur 

tacite importata in obligatione fono tenus abfoIuta> five quia declaratur 

ahlata , five quS alia ratione . 

(II) Matrifnonium . Fuerunt qui Indorum matrimonia aliud non efledi-^ 
xerint, quam veros concubinatus : quod de quarumdam regionum indige- 
nis fatis verofimiliter proditum eil , & de Mexicanis temere vulgatum 
credir Fr. Joannes de Torquemada (d) . Prsefens yero conflitutio dici nc- 
quic data effe ex prasfumptione quod matrimoiMa • horiun infidelium nulla 
lint: fic enim opus non crat difpenfato, nec /juberet Pontifex abfentem 
requircrc vel monere, aut ejus confenfum etiam prasfentis expedare.Imo 

id ex- 



(a) Cempend. V. Matrimonlum §. ;. 

(b) ^Avend. tit* 12. num. 3^8. 
^,c) Monrnr. iib* zvtr. 9. JcCt» *. 



(d) Torquem. Monarcb. Ind» lib* 13. cajp. 
»5. pag' 444« Edit. i7»3« 



r\^ 



i^ Ordikatioke^ 

id exprefse dehnit Pontifex in conftitutionis exordio apud cit. Montene-^ 
gro fic habente;^/ 4ttieadeiAes ejttiixbdii ooAilubia kter fideles ( corrige 
infideles) contra^, vera i)9idelA^ skolk tani» ita rata cenferi, Ht necd'^ 
iitate fuadehte diitblvi non poffint &c. 

(m) VaHda iSt firtaa. Totos iterum eft Avendafio fn concilianda Iu£ 
£rmitate & valore, fiibindeqae prcienus coQftitutioBis autlioritatc autve' 
ritate cum mdiiTolubititace matrimonii ab iofidclibus contradi • Dici t» 
snen poteft ac debet^ iquod alibl iiotatumeil <4), coatraftus matrinidi» 
mslt% infidelium non habere taatam ncc takm firiaiiratem, quantam dc 
^mlem habet ccmtwdm dum facraMemaift itmul ieil; ied e& indifibk6f> 
les ea ratioM qua cootradus alii rite celebrati , vd qua res funt i^ fiio 
domino inatiferibiles • Sum ii^ jure iiaam iftai^eribffies licite invito do- 
nnno; poifunt nihilomkms auftsrri ^ iicut & contra&us ^civiks irritari k 
Principe , dum ad bomun kitereft altioris ordinis , nempe ad bomun comi* 
mune reipnblicx. Sic etiam matrimonialis infidelium cotitradus eil indif* 
folubilis, & quidem naturse lege* Poteil tainen, dum ad fideliuna m 6de 
omfervationem expedit, k Principe peipublicsB cfariilianaB Sumqdo Pbotifh 
ce diiiblvi . Et hoc caufc vel finis cxpmi&t Gr^orius in ciuto pridfettis 
Conftitutionis eXordio dieens : Ne homms continentis fervandae minimC 
a£&ieti proptere^ minus libeiucr in fide pcrfiilant , & alii eormn exempk> 
ab eius perceptione deterreanrur • 

Praeter Gregorium in pracfentc drdinationc , dedaravit infidelium mi* 
irimouii cum caufa diflblubih^tatem Urbanus VIIL lo. Odobr. 1626 j & 
iterum 17. Sept. iSzg. ut vide Oid. 260. & 278. Cum hoc tamen ilatt 

?uod a P. Mutio Viteiefchi Praepofito Generali S. J. refporifiUil cil Sid 
^oftulat. 7. Congreg. IV. Provincis Par^ariae . Nempe poftula^wat 
GoAgregatio y ut peteretur k Suitimo Ponti^e facuitas y ut ethnicos ba« 
ptifmum petens, tioletifque uxorem^ quam duxe^at ante baptiimum^ pol^ 

(i^ alterr nubere. Rdfcriptuin cil; Pitendam nullo modo jiidicamus facul; 

tiitciih de re , qiiam fieri noil poUe conftat Theologorum fmtentia • Sciik^ 
cet ad matrimo^mum in^deiium diflblvendUm requiritur caufa gravis , qua* 
lis non crat priecife ethnicUm jam noUe uxorem antea dudam, pnefcrtittk 
cum in PofttUato nulla habCatur ratio^ nuUa iiat mentio de conditiooc 
)requiiita ut uxor prius dufla moneamr^ & faltem extrajudiciahtcr cott* 
flet, morteri non pofle, aut monitam non refpondiffei 

Ad extremum oUJerva, Benedi&um XIV. (^) hoc privil^ium rcfe- 
rentem a Gregorio Xlli. conCeiTum pro Angota , ^fithiopia , dc Brafitia , 
omiiifle Regiones alias Indicas pro quibus etiam eft conceilum , ut cofi- 
ftat ex litterali tcxtu apud citatos authores. Sed ibi Benedi£his non m- 
tegrum privilegii tenorenl cxponere fufccperat , fed mentionem faccre in 
funmia relati: Verba Bdnedi&i funt: GregariHs XIII. locorum ordinad^, 
)>arochis9 & presbyteris miifionariis & J. in Angola, ilLrhiopiaj fic Bra- 
iilia degentibus poteftatem fecit difpetifandi cum quolibct cotijuge , qui 
chriilianaB religioni nomen dedit , ut novimi poftit matrimoniiun inire 

omifla 



^mtt 



(a) Smfra Ord. ji. (b) lened. XJF. lib. €. Di Syn. Di<Kc. cap. 1. tjum* 3 



I» 



imi^ interpelUtione alterius conjugis infidelis y quem conflat legitime ior 
-CcrpcUari »<?» /^i?* t 

In noviflindo Compeij^io Privij. Soc. (4) fit remiflio pro intelligen*^ 
mia hujus privilegii ad Bullam In fiiprema Benedifti XIV. ( ^ ) , •qua fonir 

Jtf conceflk) fit NuBliisr V«nctis pro domo o^bylQriimf Gt pro uSxm» 

-^xlffuim <:9Utelam requiFcme fit «iam remii&> «1 CwonlAas in Qipk 

jQ^anfQ D^ div^t. » fi( ad $. Cov^gttkms RerolutiQnesf ( r ) , in (^iUtt 

liabetur j., intarpeUationem conjugis infidelis efle de jure neceflanam » ^ 

^mpe in cafu quo conjux hebxsea rccens baptizata, ante annos undecim 

crat a marito hebKTSSO oepudiaia ', %. Staotibiis circjUimlUntiis periculi ih 

mora, & abfentio^ mariti^ <k' qvM ^ loivCMity & ubi morarctur, ignora- 

i)atur , indulgendam e0^ difpcnfationem ab interpellatione . AUegaturque 

vra^ns conititutio gregorlana. 3. ^ dkliir Titiiiai hd^rs^ haptievi ^ 

Hfl^viaa>que uxorcm intcrjpetlatam m^ coov^rti primum i fed aeincepi 

PQfi^nam hebr»^ aUcri mi^at, bamiftatam eile redire deberc ad ^ 

mum conjugcm Titium. Scilicet , qiu TttiiM iAE^cea matrioKmiwA cftm 

tholico ritu celebraflct.. 

O H P I N A. T I O CLXVin. 

FlO Indiis conceflit GregcMrius, XUL quod a iimplicl i^ceidote coiifi9« 
ratur coQfii^mtionis. facramentum • luk habet Fdix PotcfUs ( «^ ) . &4 
Yidetur . facultaj? noa efle tam iQdefmJfie coocefia ^ uc hlc cnmtiatHr ji fe4 
ad certas perfonas & loca defiermiQata : €pieid noQ exprimlt hic wthor % 
De eadem faaiUate fequcncia habet 'BcnediAu& XIV. {e):. Qiffinfdami Sq* 
detatis Jcfu rcligiofU y, nt ^fftianos Braiilig^ facror chrifmate imwg^mVi 
juidQltufid fuit a Sede Apoiblica^^.iM k P» L(^ovko Fonfeca le ac^^cp^ 
narrat Arcufim (/). Yidc ivM^ OxA^ J^a, & i«fra annai757. %«Iybv^ 
tii. Adventw Romam P. Lmovici Fonieca contigit aana 15 93. , «t: re« 
&rt Arcudius. ipfe afHui Pt Joannem Baptiilam PriJesischiiua nMderwm 
5. J. Tyraavi». PrQfeflorem (g ) .. Ex ^. fiicalMs teaiAUaa a4 pr«(ei|t(K|i| 
Grcgorii XIII. commod^ referri poteft.. Yerba TyrnavieoCB PfofcffiMV 
iimt :: Simle quid . refert Arcudius , P. Ludoviciim Fonfecam S. J. , cum 
cx Brafilia Romam adCongii^atfonfni^liliraJiejC!» (Quiotam) annoiypj. 
venifTet , iibi prsfentibus Gymi^iii Gnecorum in Urbe alumnis , pro cer- 
to af&o^^ quod ipfe in part9>ufi illjs; iiiaramenitiim confirmaaoois a4r 
miniibar^ foleret , & qupd diploma pontiteiiun hac fiiper re illic «£fenQr 
w, Vide Qcd. fg^, Adiu ». wna 1746. (J. Dcc«l 



« ■ 



(a ) T^m» I. jl|^.. /»ii($. 31J. F. Msirimor 
nsumm §0 3. 

(b) B. XIV, tom: I. BuJlsr. ConJ. 117* 
• (c) 3tf/&/. J. C. C.icin.,^. p. 117, CT f. 

Oq 2 



( e ) 5. XIV. lih..i..De, Sjnod. Dictc cap. 7. 

( f ) xArcud. Ifb. ^ Concard. cap. 15 .. 

(g) frilesjubir tr. Di Sacram. mim. jIk 



ipa OHDINAflONBS 

ORDINATIO GLXIX. 
Anno J^Sj. 28. Jan. 

NB alii ouam de Societate ]c{vk ad provincias Japonias & Sinahim 
proficiici poflent prasdicandi aut docendi caufa . Mentio fit in Conft. 
Oneroja Ciementis VIIL, per quam conftitutio praefens reformatur, Vi- 
de Ord. J98. 



u 



O R D I N A T I O CLXX. 

Anno 1585. zo. Dec. 

T Epifcopi Indiamm , fcilicet Afiatici , & qui extra Afiara, & in 
novis atiis terris orientis, meridiei, occidemis, & feptentrionis funt , 
tam in infulisquam in continentibus , decimo quoque anno iter fufcipiant 
ad vifitanda limina Apoftolorum, computato decennio a tempore confe- 
crationis, vel mditionis paliii, vel translationis , ita ut tempus prasdcceC- 
fori excurfum fucceflbri effluxifle intelligatur . Ut antequam EcclefiaB rc- 
gimini & adminiftrat4oni fe immifceant , jupem fe perfonaliter vifitaturos • 
Quod fi impediti fuerint^ per certum nuntium ad id fpeciale mandatum 
habehtem de capitularibus , aut aiium in dignitate ecclefiaftica conftttu- 
tum, aut alias perfonatum habentem ; aut fi hujufmodi hominem non 
habeant , per dioscefanum. facerdotem ; & fi clero careant , per alium pre^ 
byterum fescularem aut regularem fpe^atse probitatis fic inftruftum . Ali- 
ter ftifpenfos ab ingreifu Ecclefise, & adminiftratione tam temporali quam 
fptrituaii, & perceptione fiuftuum tandiu privatos efle vult Pontifex, do- 
aec wfipifcentes relaxationem fufpenfionis 4 Sede Apoftolica obtinuerint • 
Ncm obftantibus &c. Extat in Bullar. Cherub. tom. 4. C. 15. Sixti V. 
Incipit Romams Pontifcx . Id ipfum quod generaliter in hac Ordinatione , 
inctiicatur fpecialiter in BuIIis, dum aliquis promovetur, fcilicet, ut quo- 
libet decennio Limina Apoftolorum vifitare habeat . Vide xnfra an 
1763. 18. Jul. 

ORDINATIO CLXXL 

Slxtiis V. refpondit ad 37. dubia, qua Gregorio praBdeceflbri S. Thli 
bius Limanus Archiepifcopus propofuerat . In eorum docimo-quai^ 
decidit , in conciiio provinciali cognofci 6c determinari pofle minores -( 
caufas criminales Epifcoporum . Meminit P. Petrus Lozano in Hift 
Provincias Paraquarias S. J. (^). De refolutionum earumdem numero 
quaB^rifertur in Lima limata (^b) fcilicet Notarium ubi res emuntur c 
cxigcic pofle pro fcriptura, non folum decimam fed quintam (il) a 
partem. R.eliquas ex 37. refolutiones In hujus Breviarii fupplemenrum 

deg< 



jr/o 




T ■■ '1 1 ■ - 



m* 



(a } LiK. Wfi. deh Para^. tQm.i . /• 1, c S. 9, 5.. ( b) Ltma llm^ag» 1 1^. 



A P O $ T O L I C iK. 1554. I6cih. ZjtJ 

degcram cum adnotationibus ex M. 5. Romani cuiufdam (^alificatoris pcw 

titis; fed fupplementum cum adverfariis aliis pcriit naufragio; ncc eft in 

promptu quo lacuna reparetur. R.efolutiones videds apud D. Francifcum 

Antonium Montalbo in Vita S. Thuribii , quam infcripfit if^/ del Ktmm 

JUamdo . 

A D NO T A T 10 H E S. 

(() Mlnores canfas . Idem crat decretum ;am in Concilio Trldentino 
< ^ ) , ibi : Caiifje crimlnales graviores contra Epilcopos , etiam hacrefis , 
^uod abfit, qua; depofitione aut privatione dignse fint, ab ipfo tantum 
^ummo Pontifice cognofcantur & terminentur . . . Minores tamen cau* 
^x Epffcoporum criminales in G)ncIlio tantum Provinciali cognofcantur^ 
^el a deputandis per Concilium Pr&vinciale. Huius generis fiiit caufa «4 
^oncilium Limenfe delata contra Epifcopum Cuzquenfem accufatum inju* 
^itf^ in gravanda dicrcefi . Qiiam Epifcopus Platenfis & Tucumanenfis 
^cterminandam judicarunt in Concilio, S, Thuribius ad Summqm Ponti* 
^cem remittendam, nt refert <it. Lozano. 

(11) Quintam aurei . Decretum eft in Concilio Tridentlno (i), ut N<h 
tarii in iis tant&m locis, in quibus non viget laudabilis confuetudo nihfl 
«ccipicndi , pro fingulis h'tteris dimiflbriis aut teftimonialibus decimam 
taatum aurei partem accipere poffint, dummodo c\s nullum falarium fit 
confti tutum pro officio escercendo t Decerniturquc ibi , ut tam dantes quam 
accipientes, qui fccus fecerint, praeter divinam uUionem poraas ^ jure in* 
flidas ipfo fa£lo incurrant. 

Hoc Tridcntini decretum fic explicat III. Montencgro (c): Dic9 
)^es et Concilio, que por unas dimiflbrias, 6 teftimonio de que el facer* 
dote que va h otro Obifpado no va fufpenfo , ni defcomulgado , &c. 
puede llevar el Notario la decima parte de un ducado , que es poco maf 
de un real : y lo mifmo por titulo de ordenes , y por las colacioncs , 
inftituciones , y provifiones de beneficios que fe dan por vacantc 6 por 
permuta . Lo mifmo por cl defpacho de unas rcverendas , y por la apro- 
bacion de capellanLas , y ^atrimonios para ordenes , y por la licencia pa- 
ramie los curas hagan auiencia de fus beneficios. Dice Diana (d): Hn^ 
cupjHe S. Congregatio. Unde videam Epifcopi , quid efficiatur in eorum 
curiis. Eftk tafta fue hecha en Italia, dondc comen a mcnos cofta, y 
ha mas de cien anos que fe hizo, que eran difFerentes tiempos que eftos, 

Juando por haver mas plata vaien mas las cofas, y mas en Indias 
^ero fe advierta, que no queda al arbitrio de cada uno fenalar lo que 
fe le arJojare. Hacc Montenegro, ibldemque refprt defignationem quintaB 

aurei 



(a) C. Trid. fef. 14. cap. 5. De Ref. 

(b) C. Trid. ffjf. 21. cap. i. 

(c) Afonten. lib. 5. tr. 1. /. e. 

(d) Di.tn^ P. 5. tr. 13. R^ ?o. 5s£ citatur 



Diana i Mwtenegf^ » fed S. Conffregatiofiit 
decreta b/c reiata , (T ^u*e data funt 7. Feb^ 
i5o2. wde aptid Matbeuccium /n OfHciali Cu^ 
r«K Ecckiiafricar I cap* 49* mnh i<- pa^.^^u 



i94 O R D I » A T I Q.mt 

mirei part&s iaQxim k SixtQ V. ; & quogd ftandom cfl; ti^ oufiac i^cuU^ 
ris, ubi propria noc^ fir^ 

S. Congregatia a^^ Dianam loc^. cit. ait, pro. litteris. coUationu: 
aut inflitutionii curatarma eccl^fijsruni. , viel 4QpiHatjomsi vicariQnun in 
illis, exigi poflQ k Notario unum aureuni,^ nihii tamen exigenchipGk pra 
approbation^ ad confefliones , pro licentia. admjniftrandi Cacramenta > de- 
ferviendi beneficiis, fepeijieiidi cadarera ^ colebratidi >. coIUgendi eleemofy- 
nas, ac pro. n\andatis. publicandi in ecclefia eos, qui primanx tonfuram 
jfel miuQres , a|iu facros ordines fufciper^ voluerint • In taxa Tucumaiien- 
fi ab liU TrexQ iqitio &^uli: pro^cim^ clapfi confefta.dicitur:. Pe qna/qwer 
mandamiento ^^ q de otra quakuiera: coCa^ Ileve el Notario quatra reales , 
y» (x tnviere r^as d^ hoja ,. Ueve por hojas ..... Ck. cada ho>^ cfcrita de 
ambas plaiias, foe una. de ella^ tec^^ ti^inta r^nglones, jr cada cer^loflL 
Ikis partes ,. medio. pelb . . . Su, firma ^o^ es^ watro^ reaUs .. 

In lege zz. tit. 8. lib.. 5. Juris. Hifpanp-Xndict habetur : los HatarUt 
Apoftolicos y Ecclefiafticos Ilevea los d^re^hos ^ que^ confprme k los araiK' 
«des y ordenanzas debea Uevar I06 ECcrih^iiOSi. Reales. eu, U provjncia 
donde refidieren y nor mas ., Et alibi {$) praQ&ribitur ^^ ne taxa, in Indiit 
«Koedtat qjLiidtupIum^ cafteUanft •. tn J£c;hQ4aU Bsegij^ cit^ta k V^aletuucla 
4i>9 nc C8tceda< trij^lmn. X!cMxv»< Bt [n, aii^ agiKl FraiRim. <c>, triplum 
iiifpalenfis .. In, taxa Avequips approbata, in Synodo* anqi 1 684. dxcitur 
inter alia y Por qt^nier maixUiisJeiitQ que di^e el Juez ( \l6w el Nata«* 
rio ) quatro. tamines . Quod plus eft qpamu dccjmt dc. quam quinta aurei 
para, Yid^ fiipra Ord.. 152^ 

Neque varietas & excdOTus quicumque damnanda (unt y itd aequitafff- 
iuce, exempl^. S; Cpngregationis, varitfre licet, quandoquidem, prct varie^ 
Mte r^ionun\ & temporunx varium e(^ acgenti*: pretium^ & arnionaB ob^ 
ritas«. Ii\ Memoriis Trevukianis (</> c^rvatum. eft, poft inventum Kb^ 
vum Qrbem. argenti copiam e(l^ <iecies majorem y fed valprenx eifc^ noviea 
minorem .. Mercei etianx in America praefertimi tranfmarinas funt itx, fuia» 
Ma carkate:: qua ftipendiorum. aliquis^ itk quantitatQ exqefliis; juftifi(:axitrv ^ 

Sed ^ndo. UU Monten^o. loco citata interrogat : Como, jpodra paf^^ .. 
iar xoi Notario y que poi^ unas, dimiilbrias^ o. por una^ certif^::aci4ot dc 9MSa 
«d vS ftifpenfo,^ ni d^comulgado gana por cada cofa de eftas. la. ilrrimi— 
farte de ua ducado,, que^ es. poco mas que un real? Elefponifori potdi ^ 
Notarium fupponi vel; beqeficio ecdefiaftico. donatum quo congra^ fufUoM 
tetur , vel pofte ten^us brevi; fcriptioni reliquum impendere ia ofQci 
^o vel exercitio,, cujus; obveiHiombus vivat. Neque enim tenetur b 
operam k Notario^ P<titan> cliens: inte^o diurno ftipeivlio «penden; 



/ 

_________ ^' 

ia) leiei7t.tff.i5.M.2.JUc.Ind. | (c) Frafi.Cap. ^t.De R^ImLFMfrem. ' 

^ yaienxuelmt ^J^dts* ad SghrK^i.t^tauiQ. \, {d) Aknu de Trev. Oan. 1 7%^. art.l^^ 



ApdttoLiCA. ];tf4. xtfo*. i^f 

ORblNAtlO CLXXII., 

Qlxtus V. Hofpitale Mexicanum S. Hipolythi, lereftioncm 6c ordinati»- 
O nes approbavit. Mentio fit tom. 9. BuUar. R.om. Goiift. I^j. Innod 
-XII. Vidc Ord. 189. 445. 452. 547. 

O R D I N A t I O CLXX3II. 

Asno 1586. 3. Sept 

"Ir TT Francifcani poflidere pergant per decennium pofleflfa etiam in tt* 
\J gnis Indiarum occidentalium & orientalium > tjuamvis dc iUorunl 

^conceffione aliter non conftet. Extat in BuUar. Roderic. Conft. i. Sixti 
V. Incipit DileSfe fili . Sine titulo non procederet tifu-capio longi tempo^ 

jis feu decenni arg. ieg. Vikttn^ C. De Prasfirr. iang. temp. , quamvis pro« 
cedat inter prasfentes cum titulo ficut procedit inter abfentes VicennaUs 
€x Jure Hifpano ( ^ ) , cui confbrme eft Caefareum . Requiritur ergo poT- 

^flio tricennalis ad prsfcrtbftndum ftne titulo. Praefente vero privilegi^ 
ruppletur defeftus tituli, ut poflit decennio prxfcribi. 

ORDINATIO CLXXiy. 
Anno 1587. 15. Maii. 

^lxtus V. inftituit pro Ordine S. FraiKifci ofliciiun Commiftarii Gen^ 
^^3 raiis Indiarum: & quod vocem habeat in Capitulo. ExtatBuUa apud 
crit. Roderic. Conftit. 15. Jam ab anno 1572. Fr. Chriftophorus k Capi« 
-fontium Minifter Generalis annuerat ^ ut aliquis iPrater , quem^ Rex 
atholicus nominaret, eflet Commiftarius Generalis rerum fui Ordinisin^ 
icarum, cum plenitudine poteftatis, & qui in iUius cutia refideret regiis 
penfis alendiis, m refert Fr. Ludovicus Miranda apud Solorzahum (^). 
t m comitiis ejufdem Ordinis celebratis Toleti anno 1583. td ipftun 
^pprobatur. Et in Jure ladico (c) plura etiam de Commil&rii ele&i^ 
^y jurisdi&ione 9 & alimcntis decernuntur. Eodem Commiflarii Generalis 
i^omine, minore tamen authoritate fubinde mittuntur ad Indias ejufdem 
Seraphici Ofdinis Vifitatores ^ de quibus id fpecialiter ftatutum eft, ne 
^unus eorum expiret per decefliim aut deftitutionem Generalis : quod a 
S. Pio V. & Gregorio XIV. conceAiim dicitur in cit. Jure ladico (J). 
^^ Generali Commiflario Matriti relidente vide Emmanuelem Rodeii<* 
^<mim feu Rodriguez Minoritam (f), qui ahius r^ietit ejus originem , & 
tatem difcernit a jufe Commiftarii Ciiinontani. 



OR- 



•VKI 



<«) Ug.r iS. tfh »f. P^ft. 3. I (c) Uh. I. iis. 14- ^ /^- 5S« 

^ <b) SoIorK. tom. 2. de Ind. Jur.l.i.c.tf. [ (d) Leg. il. tst. 14. lib.i.Htcop. India^. 
^m. 41. i (e) Mfig^ tmth t. i^ Rig. q* 5>. 



Zg6 O K D I N A « . 

OR.DINATIO CLXXV. 

Anno 1587. 8. Nov. 

UT Minores eiintes ad converfionem infidelium indulgentiam habeidSt 
in die ingrefsfis in Indias & in articulo mortis praster alia; pro vi»^ 
fitantibus eorum ecclefias vel altaria, aut juvantibus in converfionc id6--i. 
dclium. Extat in Bullar. Roderici n. 12. £t licet Paulus V^ in Conft 
Ramsntis Pontifex data ij.Maji 1606. nuilas reddiderit praeter ibi expreCl 
fas indulgentias omnes qtiibiifctmine Ordinibus & perfonis regularibuc coi^ 
ccflas ante illud tempus , ibidem tamen conceffic religiofis indefiniti , ^tiQ:: 
tiefcumque in terras infidelium evangeiizandi caufa mi(li fuerint, fi poen^ 
tentes , confefTi , & facra cpmmunionc refe£li fuerint , vel miflam celebr ^ 
verint, pro duabus vicibus, videlicet quando itineri fe accingunt, &qua ^ 
do provinciam quo miuuntur ingrefli fuerint , indulgentiam plcnariam • ^ 

O R D I N A T I O CLXXVL 
Anno 1587. 15, Nov. 

Mlnoribus reformatis Philippinarum conceditur pro viiirantibus illo^i/i^j 
ccclefias bis in anno ad Provinciaiis aflignationem indulgentia p/^ 
tiaria. Extat in BuIIar. Roder. Incipit Vberes frH^tns . 

O R D I N A T I O CLXXVIL 

Mlnoribiis etiam in Brafilia concefTionem fccit SiKtus V. flmilem fi^ 
&x a S« Pio V. circa exercitium muneris parochialis in Indik 
Hifpanicis per regulares obeundi . Ita refert Portel (4), qui Sixtinasbot 
ia; tranfumptum authenticum fe vidifTe tellatur . Additque : Eadem cofr 
cefTio isiStsi cfl ( ut arbitror ) Minoritis in India oricntali , ubi af&flunt in 
multis locis Indorum converfioni , quibus baptifmum adminiflrant • Vifc 
Ord. 263. 164. 273. 595* 

O R D I N A T I O CLX:XVIIL 

Anno i^SS. 26. OSt. 

SYnodus (i) Limana anni 1583. authoritate Syxti V. a S. Congi^ 
tione Concilii emendata (n), atque aptata fuit, ut de mandato ^ 
dinalis Carrafa teflatus efl Laurentios Frizolius . Ita habetUr sid 
cem editionis ejufdem Synodi fa&s dc mandato Philippi 11. typis J^ 
rcnfibtn. 



(a) Pcruly Dubia KeiuL V. MatriiDoniugi in xAdJinoH. mtm- 9. 



*• A P O S T O L I C iB» 1564. l5od. I97 

AP NO T AT 10 N S S. 

<1 ) Synod^s limana . Tres ante Pro^inci^ PUtenlis a Ltmana difmem 
irationem celebratce funt Limas Synodi Ptovinciales , -prster daas alcas 
ciam Provinciales, 2c faltem decem Dieecefanas a folo S. Tliuribio coa- 
tas, quas vide apud Haroidum in Opere infcripto Lima limata. De qui^ 
us dolendnm eft^ nuili fuifle locum in colle6lionibus Conciiiorum Hifr* 
uini & Labboci, ficut nec alii de tot in America per duo fsecula cele^ 
ratis , fi Mexicanam excipias j cwn tot canonum novitas 6c pretium ad 
Ivulgandum invitet . Utinam fit qui potens audeat > & opus- oiim irrita 
onatu fufceptum , ecclefiafticaB Indiarum rei utiiiflfimum , incly tae Hifpa- 
onim genti gloriofiim, & rei litterariaB jucundum, a^iediatur 6c perfir 
iat CoUeBianem Synodor«m Novi Orbis. 

Prima Synodus Limenfis liabita aiuio 1552. fub 111. Hieronymo Loai-«' 
k primo Epifcopo, primo etiam Archiepifcopo Limano vulgo Gonciiiis 
Jmenfibus annumeratur, fed immerito, fuit enim ' cox^r^atip qusedatn » 
lon conciiiari ritu coafta, & legitiha^ authoritate deftitutai idepque nulr 
am oblfgandi vim obtinet, neque in provincia, neque in dicecefi» utha«- 
KS in Concilio Tertio pra^ienti ordinatione confirmato ( n ) • Secunda 
Synodus Provincialis fub codem 111. Loaifa aimo 1567. rite celebrata & 
>romulgata fiiit , ut habetur ibidem • Tertia , de qua modo , eft prima a 
S. Thuribio coa^a , cujus fiarutorum executio indicimr k R.ege Catholi-* 
3o in Regia Schedula citata: editioni prasfixa ^. quae in Juris Indici Hifpa-» 
tA {b) legem abiit. 

(II) Ewendata atque aptata. Non defuit (c) qui putaret huic Synodo 
ex romana approbatione accrefcere vim obiigandi omnes ecclcfias • Caret 
lamen opinio fundamento , quamvis approbatio & confirmatio effet pofi- 
tiva; nam confirmatio re(jpicit regioncs proquibus ftatuta fiunt, nifi ron- 
nfirx ea juricommuni in(erendo, aliave ratione oftendati fe velle ut ad 
regiones alias extendatur obligatio, &de ftatuto fiat iex univerfalis. Non 
aliter ac ftatuta alicujus religionis feu regularium capituU confirmata per 
Pontifices, vim tantum pbxinent in ea seKgione. Vidc Fagnanum (d) , 
ubi doccfj Decreta (Cokiciliorum Provincialium) ^ etfi canonum nomine 
cenferentur, ut in Can. Regula. $. Porro, d.^., tamen non habent vim 
obligandi extra provinci^m . . • etiamfi poftea ^fuerint per Sedem Apoftoli* 
cam confirmata) quia cbtifirmatio , nifi aliud in litteris fit expreflum ^ 
Jat robur, fed non extendit a^m confirmatum. X^odi ibidem multo fo- 
lidat textu. Nunc vero confinnatio praslens, ut vides, non eft pofiiiva , 
(ed negativa tantiim ut conftet adhibita emendatione- , . nihil c^ftarc 
|uominus ftntuta obligare pergant eos pro quibus fafta funt. Vide fupra' 

Ord. 



(a) C Lim. ^AIf. 2. cap. i* \ ad cap. s^. ,Aif> i» C^Hiilii Lim. 

(b) Lcjf, 1, t. t. l. 1. } (d) Fagm^ tom* t, i*? C, Canonum (larjtJ , 

(c) Thmas iJnrtado apud fiaroldi in Not» i De ConiUturionib» ntfm, i;.| CT /eq. 



"Zg^ O U D I N A t I O iN E S 

Ord. 86. Adnot. I. , & Barbo^m (a) referentem flne data S. Congrega^ 
tionis Concilii oraculmn.hu jus tenoris: ConcHkin^ Provinciale non obligat 
extra provinciam ^ & extra eam non facit legem , & per approbationem 
qiias At' a Sacra Gongregatione ^ dQQ fnt^Uigiur confirmatum authorjtjite 
tapofiolica , fed tantuni fermijf^m ^ \ 

Nempe fiupte natura & vi obligare habent in |>rovincia Concilia 
eiufmodi , ut tradunt Theologi cum Suarez ( O 9 & Ganonifi^ cum Scb- 
Ifiier (^c)^ fi canonica fint , & cananica fiatnta contineant • Qiw conditio ia 
omnibus implicita) in Concilio^ de quo modo eftiermo^ exprimitur A^. 
its cap. I. Et*per ilHnfmodi approbatioocm permiflivam ieu confirmatio-^ 
ciem negativam adliibita c^orre^ione, ubi opus eftj aptantuf, ut canonj^ 
ca efie conftet & canonica fiatuta continere • Nec aliter coniirflUri confue- 
vifle concilia provinci^lia, exceptisMediolanenfibus^ notavit Thomafiai , fic 
Fagnanus dicens (d) : Omittendum non eft , Concilia ProvincialiA Medibla-» 
nenfia confuevifle approbari i SummoPontiiice per litteras in forma Bre* 
vis, cum t^men alia Concilia Provincialia non coniirmentur ; fed tantum 
modo recognofcantur & emendentur a S. Congregatione Concilii juxta prs*- 
fcriptum.conftitutionis Sixti V. fuper inftitutionc ejufdem CongregAthms • 
Imb 6c Mediolaneniium Concilionim exceptio limitari videtut ad Qtiarr 
tum & (^iintiUn ex iis quas habet Benediilus XIV, {e) fcriben$^' Hodia. 
vero etii • , • • fola condantur ( in Conciliis Provincialibus ) decreta diici- 
plinam refpicientia • • • tranimitti juirit SixtusV* ad Congregationem Con- 
'cilii^ non ut poilea coniirmationem reportent a Sedt Apoilolica, &d ut 
corrigantur • • . Non femel tamen » . • accidit , provincialia conciiia • • • et* 
iam k Sede Apoflolica ita petentibus Metropolitanis, per apoilolicas J/N 
teras confifmari * Gregorius XIIL approbavit Quartum & Qpintum tyL 
MMediolanenfibns . Sed ncque hac quantumvis fpeciali Mediolanenfium Con« 
tiliorum approbatione extrahuntur ilatuta ut alibi obligent quam in locii 
pro quibus fa^a funr. / 

Neque aliud intendit Ilh D. Perdinandus de Trexo Tucumanias Pra^ ^ 
ful in Synodalibus anniidod. (/) dum aii: Per cor^firmationem pontificiam^ 
fiatnta limMa devenijfe canones facros 4 Neque enim dicit ^ deveni(fe caiKK-^ 
nes 'univerfales,.quamvis alioquia nomen canones ilrifte fiunptum referr- 
foleat ad regulas xommuties iidei.vel religionis. In lege verb citata ^ 
Indici habetuf, & efle confirmatum Conciliiim Limanum^ & PontiJ 
praecepto indixiife executionem^ Quod reA^ habet, quin propterea ubiqic 
terrariun ilatuta executioni ex praecepto mandari debeant^ Idque expi 
mitur in cit. Regia Schedula » unde lex deliimpta eii:, per hasc vcrb* 
Encdrgo al M. R. P. Arzobifpo de la Ciudad de los Reies, y ^ los 
Obifpos fufiraganeos comprendidos en dicho Conciiio ProvinciMl^ &c., 
de fuf&agan^is tantum dicitur comprehendi» 

Qu»- 





tkmm 



mJ^ 



( a ) Barbof. CoUeiiaH. V. C. Proviiiciale • 

(b) Suaf. lib* 4» De Leg. c» 4. »• jo« 

(c) Scbm/er t Hb», i« Jmifpfk Cath tr. I. #. 



'\. f. a. 



(d) Fagnan. in i* Dccr^ c. Firmiter , De 
Summa ^Trin. nwm. ^%.. 

( e) a. XIV. lib. %. De Syn. D. eap. i^n.^. 
(1) Sjfwdo de TsKumitn^ csp* m- 



^A POSTOLIC/E- I5<54. ^6oe. 299 

Quasnam vero {Int capita Concilii noftri Liraani k S. Cohgregatio* 
ne cmendara & aptata fecundum prxfentem ordinationem , conliabit ex 
Ikteris P. Jofephi Acofta S. J. ad Senatus Indici tunc Pra^fidem D, Fer- 
dinandum de Vega datis, quas in Matritenft Editione publicat^ funt. In 
primis* fcribit Acofta, cenluras quaedam in quibus* excommunicatio ipfo 
fafto lerebatur , quod videretur poena rigidior , vcl prorfus fublatae^ funt ^ 
vel ia^poenas mitiores mutatae. Nam quas Act. z. cap. 23. ferebatur ad- 
Yerfus^ faeminas cooperto vultu vias piiblicas ipambulantes , five dc f&ne- 
ftris-^rbfpicientes cum procefliones fiunt, omnino fublata eft. 

Quas kdi. 3* cap. 9. adversus clericum fine litteris dimiftbriis abuna 
id aliam dioecjfim. commeantem, commutata eft in pcsnam pecuniariam 
arbitrio Epifcopit 

Item. quac in eadem Ad« 6c cap. adverfus vicarios , 6c provifores , & 
/udices ecclefiaftiqos admittentes clericum ex aliena dioecefi ad celebran- 
dum fine litteris dimiflbriis ferebatur , eodem modo comnuitata eft- in 
pcenam pecuniariam arbitrio Epifcopi« 

Praeterea in eadem Aft. 3. cap. 17. adv^rfus clericum aleis aut char- 

tis pi£lis, aut alteri ludojure prohibito vacantem fent^ntia excommunica- 

tlonis ipfo fa£lo ferebatur, dummodo pretium duorum «ureorum excede^ 

T*et ludendo. Id temperatum eft , ut poenam excommunicationis clericus 

Qcn incurrat, ni fummam luferit excedentem quinquaginta aureos. 

In eadem Aft. cap. 18. ferebamr adverfus clericum, qui facminam 

^fttquitando ducit k tergp , aut ambulando manu tenet , aut comitatur ^ 

itemque in ipfas fa^mioas tali minifterio clericorum^ utentes; mutata e(£ 

in pornam arbitrio Epifcopi . Qain etiam quod dccretum habebat , etiam 

C mater eflet aut foror , non efle fasminam a clerico comirandam , quia 

tjimium id vifum eft, correauiij, eft , ut exceptio potius fiat, nifi mater 

aut foror.fit. i£quum enim cenfuerunt Patres graviftimi, ut matri aut 

iorori poftit ckricus hujufmodi obfequium impendere. 

Cap. 21. eadem ferebatur excommunicatio in clericum cotiducentem 
fiecimas per fe, vel per interpofitam perfonam . £t hasc prorfus fublata 

Praster cenfuras diftas. etlam^^moderari^placmt quod Ad. 2. cap. 30. 
^retum erat ut nullus ordinaretur ad titulum domicilii jurati , nifi per 
triennium integrum ver^ & pealiter commoratus eftet in eadem dioecefi • 
Cujus loco pofitum eft : Neminem fub practextu domicilii efte ordinan-^ 
diun^ nifi illud legitime quemadmodum jus ftatuit fuerit contra£tum. 

' In cap« 7^ A^^ 3« habetur^ in caufis criminaUbus clericorum neque 
Fiicalem) nequ^ Notarium laicum efle admitteodum» kA in facris ordi<^ 
nibuit conftitutosi efie debere,, qiui his officiis fungerentur • Id tamen au-< 
ferri placuit quod non ufque adeo juri conforme vifum fit. 

Cap. i5. A^. 4. cum ageretiu: dc parochia non fufcipienda fine & 
pifcopi coUatione eti&m i reguUribufr-> additum erat ^ regulares. praeter 
Ordinarii facultatem curam gerere parochiae , nullatenus {ura permittere , 
^ matrimonia ab iis copulata efle iijita & invalida, nifi apoftolico pri« 
vilegio fulcirentur , ^uod tamen nqUuvi efle Epifcopi judicabant . Hoc to- 

Pp 2 tum 



i 






500 O R D I N A T 1 O N I S 

tum detrahcndum Sicra Congrcgatio ccnfuit"; quod noluerit de privife 
giis fedis Apoflolicfls, qusc fe^egulares habere contendunt, defimcam fet 
re fententiam . Qtiiare caufam hanc inter Ordinarios & R.egulares^ pti 
neutra parte definitam reliqmt • Sunt etiam nonnullas pcenas pecuniartic di 
quibufdam locis detra£lds. 

In AA. I. profeffio fidei pofita erat juxta Concilium Compofteila 
num Salmanticfl& celebratum . Vifum eft potius ponendam vel addendjin 
eam formam, quam Pius IV. inducit in Conft. edita anno 1654. j ^^ 
initium eft InjmSiHm nobis . 

AA. 3. cap. 33., ubi de fanftimonialium bonis agitur, ad fincm tc 
tius decreti addidit Congregatio : Quod fi ex redditibus monafterii , vc 
cx confuctis elcemofynis tantumfuppetat monialibus, ut ad ipfum vi^im 
fabricam ecclefiflB) aliafque neceftitates commodc futliciat, minim^ licc 
alias recipere pa^a certa eleenK^fyna pro dote; fecus fi monialium ilu 
mefus augeativ* Cur id addiderit in promptu eft, quod fimoniacum ju 
dicarit pro ingrefTu monafterii de bonis pacifci, tantumque eleemo/ymt « 
accipere tutum fit, ubi monafterium indiget. 

In 5. & ult. Aft. breve capitulum addidit in haec verba: Omnia at 
tem hujus Provincialis Concilii, 6c fingula decreta Sedis Apoftolicac ceo 
{vax & corre^lioni fint fubjefta . Nam quod Archiepifcopus & Epifco[ 
per litteras SS. D. N. figm^ficarunt de fua reverentia , fic fubmiflione fidc 
liftima ad Scdem Apoftolicam, id ipfum aliquo decreto in ipfo Concili 
teftandum fuir, quemadmodum foIentSynodi non folum Provinciales , fe 
Generales etiam & (EcumenicsB Summi Pontificis confirmationem & a] 
probationem poftulare. 

Qiamvis aliquot excommunicationes latse cenfiirds S. Qmgregatioc 
removere placuerit, ut eft fupra oftenfum, non tamen omnes qus^ inho 
Concilio Provinciali decretas funt . Quin potius matura tra£latione difcul 
ias nonnullas relinquendas ut erant, Sa approbandas jiidicavit, quod d 
ient caufs magni ponderis ob quas ferrentur. In qu6 gei^ere (imt tra 
praecipux. Prima Aft. 3. cap. 4i.> in eos qui parochiafn Indonim fia 
af&nlu fui Antiftis deferunt^ aut ante difcedunt , quam fucceflbribus i^ 
rum iux curx commiftarum rationem reddant . Secunda AEt. 4. cap* 
in vifitatores proceftiis^-aliquos occultantes^ aut iniqua colhifione cum 
fitatis eorum crimina diiTifxiulantes , aut ad Ordinarium prasdiftas aaa 
non integrc tranfmittentei . 

Sed inrer omnes hujus Concilii cenfuras iUa prscipua eft, qiie Ai 
3. cap. 4. & 5. lata eft in clericos mercatnras operam dantes^ tum ct 
iam in parochos Indorum , qui per fe vel per mtcrpolitam peribian 
quamcumque cum quibufvis Indis mercaturam exercere prapfiimunt , au 
e^iam pecora alere , aut agros colere , aut vehendis taiercibus anfmalia tc 
nere vel locarci aut ipfos Indos ad mineralia fibi curanda mittere, v^ 
eoruni operafn locare , denique vel cum ipfis Indis negotiari , vel cu 
aliis per ipfos . Hoc fan^ decreto graviter parochorum aliqui offisnfi funr 
^tque ob hocmaximi appellarunt, &quantum iicuit mtoneretHregeruni 

ycrijm ut h«c f enfiira pra^ omnibus gravior fwit , ita hac dcmp- 

cactc^ 



ApoSTOLiCiB. T554. 1^00. jor 

castera omnla in hoc Concilio Provinciali provifa nullius efle pcnc pre- 
tii & ufus, omnes re£le fapientes cenfuere • Igitur cdufa hasc parte ap* 
pellatorum inftance, in Regio Senatu Indico difcuflfa eft^ Sed cutn con* 
flaret regiis ediftis cautum efle, ut parochorum negotiationibus epifcopi 
occurrerent , refte effe pofitam cenfuram Senatus judicavir. Rex quoque- 
Ron» pcr fuuni oi^atorem Pontifici fuggerendum putavit , ut ccnfura iii 
parochos negotiatores lata nuilo modo tolleretur , quin potius confirma^ 
retur . R.omaB poft multam controverfiam , atque utriufque partis allega- 
tiones auditas tandem eft definitum, decretum Concilii «.um fiiA- cenftn*a- 
mancre debere . ' ' 

Indufta eft S. Congregatio in eam fententiam cifdem rationibus ,* 
quibus epifcopi. i. Quod negotiatio eft fcandalofa, dum Indi iputsint^ re- 
ligionem Chrifti effe venalem. 2. Quia nimis occupantur Indi hujufmodt 
lucris. J. Qiia ex eo diffimulantur Caciquiorum vitia. 4. Quia facerdo^ 
tesde lucroioliciti non curant de *facramentorum adminiftration^ . 5.Quia 
^ea occafione firaudes neftuntur, dum Indi parochis obfequium prseftaturi 
merces commutant quo pretio parochis libet. Denique quia tota res for- 
dida eft) 6c Chrifti miniftro indigna. Adhibita eft nihilominus a S.Con*< 
gregatione mod«ratio, ut poflet clericus *.vi£lui neceffaria pccora alere ; 
id enim negotiationis nomine minime debet intelljgi (a). 

Reliftse quoque funt quasdam alis cenfure, led quas vix quidquam 
curac afferant, quoniam in eas rarus incidere foleat. Poftremo A(^. 2. 
decretum ultimum de collegio feminario inftituendo, & de contributione 
facienda, reclamante appellatorum parte confirmatum eft, propterea quod 
Tridentini decretum nufquam magis neceflarium fit atque in novis Indo* 
rum ecclefiis , quss miniflromm & numero & facultate iiidigent . 

D U B I U M. 

^n & qua ratitme obliget Ccncilifim Umenfe in locis iff regimibfif 

e Prcvincia JUmana difmemhratis . 

MUlti innominati apud P. Avendagno {b) eam vim obligandi negare 
videntur P. Eugenius Lopez Studii NeoCordubenfis in Tucumania 
Cancellarin^ in Explicatione Legkm Indicarum^ quam praelo parabat, dubi- 
tat. Dubitare etiam videtur III. Villarroel Chilenfis Epifcopus (c), ■qua* 
tenus ait: Ahora no difputo, fi fecomprenden en la difpoficion del Coq^ 
cilio de Liiiia el Arzobifpado de los Charcas y fus fuffi^aganeos , que 
quando fe celebro el Conciiio hacian un mifmo cuerpo, y miichos afios 
defpues fe difmembro la dfcha Iglefia de los Charcas elevandola k la aU 
teza de Metropolitana . Ratio dubitandi eft, quia Archiepifcopus Platen* 
fis, feu de Cbarcas , in quantum talis Concilio non interfuit, fiquidem 

non- 



(a> Vide Ord. »ij. (b) nAvend. tit. 12. Tbe/Mur. Jnd. num. ^jf \ 
{c) Villarr. Goy. EccU tQm. a. 5. ^. arh. 9. 



MBM«HH«*P«i 



•.♦. 



504 O R D I N A T I O N £ $ 

aliter quam nafcendo nobUitare potuu. G)rdul» ( Tucumaaofum } favct 
coeetaneus fcriptor D. Francifcus Xarque ia) R^eftor Potofinus & Judoc 
Metropolitanus Platenfis ia Opere poft luftratas regiones Paraguaiiu 6c 
Peruvium interjacentes edito^ ubi loquens de duobus Neo-G}rdubenfibus 
ait: jfmbos pueden dar numbre a Cordoba, auiique careciera de los mu-, 
chos hijos de infigne fabiduria, virtud, y prendas que cada dia produ* 
ce, entre los quales cuenta al Lic. Antonio Leon Pitjelo, que murlo ya. 
Oidor de Sevilla y quando eftaba reduciendo todas las leies de Indias a la 
debida forma , tn que hoi las gozamos . Idem natalitium Pinello tribuit^ 
P. Petrus Lozano in M. SS. ^ 

Secundus teftis eft P. Joannes Alloza (Jk) , & ipfe Americanus in re-. 
bus Indiarum non minus vcrfatus , ut palam fit in ejus Summa Morali , 
Flores SwfnmaYHm infcripta^ & Alfhahettm Morak y ubi inquit : Adverttn- 
dum , Limenfe Concilium in toto Kegno Peruano ^ Chilenifi , Tucumanen* 
fi , Quitenfi , clericos obligare • Scripfit autem AUoza diu poft fadam pn> 
vindarum divifionem, ut minimum quinquaginta poft annis. 

Tertius eft 111. D.FcIicianus de la Vega Epifcopus prlm^ Popaya- 
nenfiS) deinde Pacenfis, cledus tandem Archiepifcopus Mexicanus (e) > 
fanditatCy do^-ina, & fcriptis celeber, utriufque Juris Dodor & Profef> 
for , Prorcgum Pcruanoriun Aflcflor , unius & alterius Archiepifcopi Vi- 
carius GeneraUs & Provifor , de quo illud mirabile affirmatur/ ex qua« 
tuor mille non minus fententiis a fe in foro prolatis , nuliam vidiile k 
fuperiore Judice revocatam aut reiedam • Hic in Synodo Pacenfi anno. 
J638. fciiicet unde triginta anni^ celebrata poft Provincias Piatenfis ^ ad 
quam pertinet Pacenfis Epifcopa^us^ difinembrationem, inquit: Todos los 
Curas . . . lian de fcr oblieados a cener en fu poder el Santo Concilio dc 
Trento, y los Concilios Provinciales^ afli dei Arzobifpado de Lima,que ^ 
Iioi fe obicrvan en eftas provincias, como los que en adelante fc fuerea^ 
celebrando . 

Accedit pro Tucumania diviffie provincias parte latiflima , quod UI^ 
Mercadiilo Tucumanenfis Epifcopus in quadam lite initio labentis faecuiC^ 
mota Concilii Limenlis canonem allegavit apud & contra ' Metropolit 
mm Platenfem, qui non negavit illius ad obligandum vim. £t lU. 
gandona in Synodalibus non publicatis anni 1752. id ipfum fuppooit ^ 
quatenus de Synodalibus lil. Trexo anni 1597* ( in quibus ftatuton^^ 
Concilii Limenfis . indicitur obfervantia ) ^ aflirmat , femper jllas fuifle 
fervatas in Tucumania . De Epifcopatu Bonaerenfi poft quam a Paraq 
rio divifus eft undecim amiis poft .divifionem tOtius^ provinciat, fcribit Z>. 
Francifcus Antonius Montalbo, quem citatum reperi {d)^ acceptafle C^oa^ 
ciiium Limenfe anni 1583; 

Quartus eft teftis III. Montenegro (c) Quitenfis Epifcopus, & L» 

* TtiZ 



tmmmtmm»mm^mi^mm^ma^mm»»^mmmm ^-_^# — — — — ^^^ ■ '■ a i 1 



( a ) D. Xar^uf , y/da del P. Franc Dtaxr 
9a^o y. lih* *: C» 41« 
(b) KAlloxjt^ Verbo CLericus . /eif. z» 



(c) Fide N. Jiman. V. Fclicianus dc V( 

( d ) Montalb. S^Idei K. M. l.i.e. |. p. xi 
, ( c ) Monten. lib. i . Itintrar. tr. i.fe^. ;• 



faUB comprovinclalis , dum fcribit : Adviertafe , que eftos dos ConciHo^ 
ipyovinciales 5 el Limcnfe (anni 1583O) y cl Mexicano obligan cn todas 
las provincias dc Indias , porque el Limenfe compfende dos Arzobifpados 
y treze Obifpados . y por eftar mandado guardar cn el Nuevo: Reiho de 
Qranada haftaque cn el fe confirme el particular, que en Santa Fede 
Bogot^ fu Metropoli cclebr6 el SeiioiLj^; Fcrnando Arias Ugarte fu 
Arzobifpo, fe guarda tambien en fu Arzobifpado, y en fus tres Obifpa* 
dos fufFraganeos . El Concilio Mexicano fe guarda en otros diez Obifpa* 
do* fuflfr^ganeos, y en la Metropoli de Manila, y fus tres Obifpados fc 
gtiarda por BrcvC particular de Urbano Vlll. dado en Roma a 11. de 
Marzo de J6i6.y que afli lodifpone y manda. Quod fcribere pcrgit Mon- 
lencgro de Archiepifcopatu S. Dominici , incertum mihi eft an fignificet , 

Eit3sdiSta Concilia , vel eorum aliquod ctiam ibi obtinere ; an ^ignificet fo- 
lim , ibi obtinere pracceptum particulare , quod ibi tradet d& tabaccho 
atite communionem. 

Dixi in refolutione Gbn^ilium Limanum obligare in-focis difmem- 
bl^atis eo faltem modo quo Limam obligat , nam plura ftatuta etiam ibi 
vel defuetudine vel revocatione obligare ceffoYmt . Saltem cxcommunica- 
lio lata contra parochos negotiantcs obligare defiit per Breve, dc qud 
infra Ord. 213. De gravi prohibitione fumendi tabacjthum ante miflam 
incertum mihi eft an fit contraria confuetudo ad prsefcribcndum fuffi-^ 
cicns. Illud vidctur certum contra fcntcntiam III. Montcnegro ubi fupra, 
lion obligare kicos ante communioncm , cum loquatur cxprefsc dc faccr- 
dbtibus celebriaturis . Qiiodfi ex tabacchi ufu aliquid irrevercntiaB derive-- 
tur in facramentum a laico fufcipiendum , prohibitus crit ille , non fta- 
tttto limano, fed divino^ & naturali. Certum eriam videtur, non exten* 
di prohibitionem fynodalem tabacchi ad ufum ex vera neccflitate, & mc» 
dfcinae caufa, cum prohibeatur ufus medicinac prsctextu, qui propric cau- 
fjim fiftam palliatamve fignificat. 

Quod vcro Quitenfis Epifcopus cenfct expedire, ut pr«lati laicis ex-» 
ptcflius ante communionem tabacchi pulverem interdicant , contrariuni 
habet Benediftum XIV. id etiam de facerdotibus eclebraturis minus expe- 
dirC iudicantem. Verba Summi Authoris funt {a)i Nimitim fevenun {ct 
pracberet Epifcopus, fi Mexicana, aliarumque fimih'um Synodorum vefti- 
^lis infiftens, atit omnibus ante facraB cucharifti« perceptionem , aut fo- 
lum facerdotibus ante miflb celcbrationem tabacchum interdiceret, adic- 
ia prsefertiiti cenfurarum poena. Quapropter nos in minoribus conftituti 
fcmper authores fuimus Epifcopis, ut hujufraodi conftitutionem k fuis^ fy- 
lodis fubtraherent * Benediftus XIII. exploratum habens^ a tabacchi u&i 
3mncm nunc abeffe inhoneftatem & indecentiam , illum fumere permifit 
mfa Vaticanam BafiUcam ( ubi fub exconununicatione ab Innocentio X^ 
Sc XI. erat prohibitus). 

AP- 



(a) B. XIV. lih. 7. Dt S. P. cap. <%. n. j. 

,1 



3o5 Ordinationes 

A P P E N D I X. 

IN Paraguaria, quas pars efl Provincias Platends a Limana difmembr 
tXj & R.egni Peruani pars ultima ad orientem, maturabat Dioecef 
nus edi&a quasdam pro reformanda ecclefias fibi commiflas difciplina ci 
ca annum 1760. Erat de clero fxculari qui reclamare meditabatur exe 
quod Concilium Limenfe, cujus liberali citatione nitebantur EdiSta, , ' 
caret in provincia pofl Concilium nata , cujus Paraguaria efl: pars . Con 
modiun incommodum accidit, ut quidam Theologlas Moralis profcflbr c 
flatu regulari eodem tempore di£laret in aula , Concilium Limenfe QO 
obligare ex fe in Provincia Platenfi; obligare tamen ex confuetudine , v 
fpeciali praecepto, vel acceptatione in principio libera • Id quod ad all 
gationum in Ediftis, & Ediftorum firmitatem fatis erat . Quid enim ri 
fert, imde proveniat obligatip, fi certo obligaris ? Gratiflimum ergo opo 
tuit efle profeflbris fludium Epifcopo , cui non occurrerat dubitandi u 
tio, nec prastenfa ctrationum debilitas. Cum demore diflribuerentur coi 
clufiones feu thefes publice propugnandae , mens & doftrina profeflbris C 
eft enuntiata.. .. 6. Leges five ftatuta Concilii Limenfis ex fe non obl 
gant in Argentino Archiepifcopatu , nec in ejus dioecefibus fuffiraganeis 
7. Obligat tamen ubi viget confuetudo parendi illis. 

Ignoro quibus fundameniis primam ex his duabus conclufionem pn 
baret profcflbr, nam quod per lirteras fignificatum voluit, ad obligai 
dum in Novo Regno extare mandatum fpeciale Urbani VIII, ut infcr^ 
ex fe & abfque tali praecepto nullam fore obligationem , eft fundamer 
tum partim debile, partim abs re. Eft abs re, quia Provincia Sanftaf 
denfis de Novo Regno non eft de difmembratis a Limana poft Conc 
lium, ficut Platenfis feu Argentina; in quaproinde eft fpecialis ratio di 
bitandi, quippe quse obnoxia erat juri limano dum celebratum eft conc 
litim . Eft debile / quia refte habet quod mandato fpeciali inculcetur d 
ligatio praeexiftens. Et paflim fiunt fpecialia mandata, ut obferventur d< 
creta Concilii Tridentini, in locis utique ubl obligant . Igitur poflct a 
Urbano VIII. fpecialiter mandari, ut obfcrvaretur Limenfe Concilium 
quin ex eo poflit confici, de fe non obligare. 

Secunda exduabus relatis pofitionibus melius enuntiaretur fic: y.Obl 
gant tamen ex confuetudine ," vel undecumque proveniat obligatio . Nai 
adverbium ubi conditionem simportat obligationis , quam efle abfolutai 
ddFendi parabatur. Delata eft ad Epifcopum accufatio, profeflbrcm bell 
movere adverfus edida publicanda , negato iure, & obligarione Concil 
Limenfis in Paraguaria . Cujus falfitas paret ex facto , quod cuivis nuU 
negotio, aut facili reconventione innotefcere poterat. Placuit tamen omii 
fo veritatis examine , breviorem arripere viam, interdida gravi cenlur. 
difputatione a faeculari clerico fuftinenda, dataque ad regularem profeflb 
vis praelatum fequente fcheda . 

El Rei y el Papa ( aunque fin meritos) pofuerHnt me cufiodem in vi 
neis. y fabc V. (pues fecrio dondc hai vinas) que del cargo dc fus guar 

das 



A p o s T o L I e iB« 75^4. 160%. 307 

das es h carga y la obligacion de cuidar y zelar , que en fus cercas y 

vallas no fe haga algun portillo , dando cuenta del malhechor que lo in- 

tentare al fenor de la vina; porque efta no puede tener maior mal que 

la ruina 6 portillos de la valla , de donde fe figue el Exteminavit eam 

aper de fylva^ que cantaba David en el pfalmo. Qni regis Ifrael intende. 

Sin eila diligencia y cui dado bien puede dccirfe el guarda : Vineam rneam 

non cnjlodivi. Todo es del Efpiritu Santo. :=: Soi noticiofo de que ha« 

viendofe fraguado y limado agudas piquetas en effe . . . para abrir ( no 

fin irreverente temeridad ) efcandalofo portillo en los cercos 6 vallas de 

ella mi vina , que fegun el Ven. Beda fon las divinas canonicas , limenfes 

Y reales leies , cala feteadas xon la regia pontificia protedion , intenta el 

maeflro poner la ultima mano y concltifian , defmembrando y defquiciando 

la conciliar piedra tan limada como bafa fundamental , fin reparar en de- 

fconchar el regio betun que la cubre , y de las adverfidades la defiende : di« 

fponiendo por lo mifmo fegun el Apoftol abrir puerta para las difcordias 

y enemiflades entre los que debemos vivir vinculados en la paz de Chri- 

flo , preparando para efte Obifpado la maior ruina fegun Ifaias , y para- 

que fu Obifpo no tenga con que formar y reformar a fu clero , faltando- 

le la celebrada lima formada con la (imitria del Tridentino , templa- 

da por el fupremo artifice de la Iglefia , y remitida por el real catholico 

zelo a todo efte R.eino Peruano, para efcodar y limar la efc6ria conque 

^n el fe hallaba , y fe halla aqui la difciplina ecclefiaftica , como lo can- 

ca la Iglefia en el ofiicio de Santo Toribio , tributandole por fingular 

^ccidental gloria la folicitud y archiepifcopal prefidencia en tan fanta 

obra , hallando aftilos relayados quien les haga compania en fu di&a- 

xnen errado, para profeguir en los ierros con que han proccdido hafta 

^qul por no limados . . . Me fera precifo informar a S. M. con toda di- 

jTlinftion de efte fucceffo , mediante menos preciarfe publicamente la fu- 

perior refolucion , que fobre la conclufion puUicada fe halla en efpe- 

crial carta del Senor D. Pheh'pe Tercero expedida en 19. de lulio dc 

^614. al Orzobifpo de los Charcas, la que fe participo a las demas Ca- 

^liedrales de efte reino, como fe halla en el archivo demi Santa Iglefia;, 

^Unque pienfo que ignorada OSiubre 12. de 1760. 

Obftupuit regularis praelatus, dum haec vidct inde ad fe deferrijUa- 
fperabat habendas grates . Brevi expofitam veritatem agnofcere vifus 
^A: Antiftes , ut eft ad veritatem captandam pronus , fed importunam cau- 
^tus a vinculis non abfolvit . Ex hoc autem fa£lo id commodi ad no- 
*^*lmi inftitutum derivatur , quod novo argumento conftat , in Paraqua- 
T!5^, in tota Provincia Argentina , in toto Regno Peruano vim obligandi 
*^am retinere Concilium Limenfe', teftibus quatuor qui praemifli funt, ac- 
^^dente quinto non rogato. 

Regia tamen epiftola, quam fpecialem appellat Epifcopus , & quam 

^Witam in archivio ignoratam effe credit , communis, obvia , & viugati 

lUris eft , quippe in Jure Indico altum promulgata . Epiftola fic habet : 

^ Mui Reverendo en Chrifto Padre Arzobifpo de la Iglefia Metropoli- 

^ana de la Ciudad de la Piata Provincia de los Charcas dc mi Confe- 

Rr z jo. 



\ 



'508^ ' O R D I N A T I O N B Sa 

jOf A EI Rei mi Seiior que efte en gloria por cedula fuia fecha a i^ 
de 0£hibre de 1591. embio a mandar en conformidad de lo difpueft< 
por el Concilio Limenfe Aft. z. cap. 38. no fe permitieiTe que los Ga 
ras de los Indios les llevafTen derechos por los entierros cafamientos , 13 
ningun genero de adminiftracion de facramentos. Y he fido informadcx 
que haviendo os advertido D. Diego de Portugal' Prefidente de efla .Au 
diencia de los eKCcffos que entonces haVia , haveis procurado remediaf 
los, y proveifteis autos con pcnas, cenfurasi y apercibimientos, ordenan 
do en todo vueftro Arzobifpado, que fe guarde dicho Concilio y Ceduk 
del Rei mi Senor, aunque dexafteis a difpoficion y voluntad de los In 
dios el poder dar limofna por fus entierros y otras cofas por fu devocion 
con que quedo Ja puerta abierta a los mifmos inconvenientes , por {ei 
tanta la codicia de los Curas, y eftarles los Indios tan fugetos, que poi 
el temor que les tienen no dejaran de acudirles con eftos derechos , aun 
que lo fienten mucho y es de grande eftorvo para fu converfion . Y afli 
os raego y encargo no deis lugar a ello, fino que fe perfuadan quc U 
adminiftracion de facramcntos no es por ningun interes, y que folo^fi 
pretende fu converfion, y fubien efpiritual, y temporal. Y de lo que ^c 
cfto fe hiciere we^ avifareis.j De Madrid^ a ig. dejnlio, de 161^. 

LfCx Juris Indici, in quam redafta eft epiftola praecedens fic habet 
(a): Nos tenemos fenalada a Iqs Curas y Doftrineros congrua y fuffi-. 
eiente porcion para fu fuftento y vivir con la decencia que conviene, y 
fe deben conformar con lo difpuefto por los Concilios Provinciales cele^ 
brados en nueftras Indias , y la cofiHmbre legitirna ufada y guardada en 
ellas , no" Ilevando derecbos a los Indios , ni otra ninguna cofa por pc- 
queiia que fea, por los cafamientps entierros, y adminiftracion de facra- 
mentos, hi otros miniftcrios ecclcfiafticos , introduciendolos y Ilevandolos 
a fu arbitrio . Rogamos j encargamos a los prelados de nueftras Indias , 
que no permitan a los dichos Curas y Dodrineros , que por efta razoni 
lleven intcreflfes a los Indios en ninguna cantidad, aunque digan que Ic 
dan por fu voluntad , y hagan guardar lo determinado y refuelto ec: 
Jos Concilios , y la coftumbre legitima inviolablemente , fin exceder dC 
los aranceles afli los clerigos como los religiofos que adminiftran los f^ 
cramentos . Et ad marginem citatur: !=: D. Phelipe Tercero en Madrr 
a 19. dc Julio 1614. "zx Ut nullum fit dubium, hanc legem ex illa e_ 
ftola faftam, & conftet , neutram ab ullo qui jus Indiariun municip^ 
falutaverit , ignorari pofle • 

Videat modo quis, an regia haec five cpiftola five lex per fup 
rem doftrinam fibi ex «quo & vero rcftitutam contemnatur, Videa 

illarum tenore , an doarinaB publicatio fuerit tanto fragore digna . 

imo viderc eft in legis & epiftolae textu prudentiflTimum confilium ^i 

diftatx funt; nam in fchedula ibi citata anni 1591., quo Provincia ^U 

tenfis adhuc fuberat juri Limas metropolitico , citatur Concilium - Liii^ea. 

fe, 

r-^ \ . . . - V . . -I. , I 1 I-,, II I ., . 1 " . ■ . I. . | . y ^ 

"^a) Lih. I. tit* x8, /. xo. Kecop* ln4. 




^ 1 

ApOSTOLICi^i. 1554. i5oo. 309 

fe, & abfoliitc indicitur obfervantia ; in epiftola vero anni 1514. , quo 
prpvinciae jani erant feparatac, allegatur quidem Concilium; fed pro il- 
lius fn Arciiiepifcopatu Platenfi jam erefto obfervantia, oportuit adiici 
mandatum cum cenfuris & pcenis a novo Metropolitano , ne quis forte 
de vi ad obligandum folius Concilii Limani dubitaret. Et in lege pofte- 
rius recopilata nominari defiit Concilium Limenfe cadem de caufa , & 
conciliorum provincialiuix^ authoritas legitima; confuctudinis vi folidata 
dcnuntiatur • 

QRDINATIO CLXXIX. 

Anno 1589. 27. 0&. 

SYnodus Provincialis Mexicana anni 1585. authoritatc ejufdem Pontf^ 
ficis per S. Congregationem approbatur . Conftat ex teftimonio ejuf- . 
dem Frizolii apud Harduinum (^). Eftque approbatio pcr omnia fimih*s 
praecedenti , nifi quod extenditur hsec pr«ter fynodum ad phira alia cre- 
ftionis, quibus ofncia ecclefiaftica, ritus, & cerimoni», & reddituumde- V 
cimah'um diftributio regulatur, videnda poft Concilium in cit, Ifardui^ii 
collciftipnc. . - 

ORDINATIO CLXXX. 

Anno J591. 27. Mar. 

GRegorius XIV. novus Pontifex gratulatur S. Thurioio de fynodis ce^ 
lebratis; ac Didacum de Zuniga S. J. cum fociis ad infideh'um con^ 
yeffionem deftinatis commendat . Ebctat in proccffu ad Sanfti Archiepi^ 
fcopi canonizationem confe£lo Limas, pag. 30. Quot vero fynodos ceie^ 
braverit, vide fupra Ord. 188. initio. 

O R D 1 N A T I p CLXXXI. 

m 

IN caufa Manilenfi refolutum eft , quod Epifcopus vifitare poflit & cor- 
rigere reguiares degentes extra clauftra occafionc docendi doftrinam 
chriftianam. Mentio fit in Ord. feq. Vide infra anno j6i6. Ord. 236, 

O R D I N A T I O ' CLXXXIL 

Anno JJ^i» 10. Jun. 

IN caufa Limcnfi decifum eft , quod licit Epifcopus vifitare poflit & 
corrigere regulares degentes extra clauftra occafione docendi dodrinam 
chriftianam ex refolutione in Manilenfi ; hoc tamen non haberet locum 
in Patribus S. J. , qui munere funguntur docendi do^lrinam chriftianam , 
dummodo habeant di^^is in locis fuperiores , qui curam illorum gerant , 

& apud 

(a) llirj. tom. X. CGnciiior. coU ii^\* 



\ 



3^^ O R D I N A T I O N E S 

& apud quos fe recipiant juxta regulam inflituti viventes. Ita referunt: 
Barbofa (^), & I. B. Pittoni (b). 

O R D I N A T I O CLXXXIII. 
Anno J59I* 20.. Sept. 

GOnfirmavit Gregorius XIV. Breve Pii V. circa munus parochiale k 
regularibus Indiarum exercenium . P. Francifcus Diaztano S. J. Pro. 
vinciae Paraquaris procurator & miflionarius (c) ait extare in fcriniis D. 
Joannis de Cabrera in Regia Cancellaria Platenfi Secretarii Cameraiis . 
Incipit Exponi nobis . Inde fequentia verba tranfcripfit Diaztano : Nos ai 
uberiores frudus quos ipfi profeflbres ( Ordinis Praedicatonun ) in agro 
dominico ftrenue proferunt , debitum refpeftum , ac tenorem didarum lit- 
f erarum ( Pii V. ) , perinde ac fi de verbo ad verbum infererentur , pio 
cxpreflb habentes . . . fupplicationibus Provincialis & profeflbrum ( didti Qr- 
dinis) inclinati , vobis (Epifcopis) prascipimus, ne Ordinis pracdidi pro- 
feflbrcs ad obtinendam approbationem , cum de doftrina in dodrinam mh 
grant, de cactero contra tenorem litterarum didi Pii prasdecefloris nQftri 
compellatis. Extat imegra Conftitutio in quadam Auditorii Piatenfis pro- 
tifione regia anni 16^6. 15. Julii qua miflionariis de Societate in Para- 
quaria indulti piani favor aflerebatur , rogatis Epifcopis nequid *innova- 
xent. Sed vide infra Ord. 185. 588. ^g6. 

Quod attinet vero ad approbationem regularium , dum de do&'ini 
in doftrinam migrant , extat in Jure Indico lex (d): Declaramos , quc 
los religiofos examinados y aprobados una vez para una dodrina , no hii 
de volver a ferlo ni por los proprios Arzobifpos , y Obifpos , ni por fos 
fucceflbres : y efto fe ha de entender para el mifmo Obifpado 6 Arzobif» 
pado, en que fueron examinados , y en que fe les huviere dado aproba- 
cion como a Curas fin limitacion alguna. Mas fi fobreviniere caufa que" 
lo pida , 6 por demeritos en la fufficiencia 6 falta del idioma , 6 por 
fuceder como de ordinario fucede que traten de mudarfe y paflarfc k 
otra doftrina , en que haia y fe hable otra lengua , cs jiifto que fe cxa* 
minen de nuevo , porque ya no fe halla en ellos aquella fiiificiencia , qoe 
mcrecio la primera aprobacion. 

O R D I N A T I O CLXXXIV. 
Anno 1591. 21. Sept. 

PRorogavit Gregorius ad vicennium facultates variis temporibus Socie* 
tati Jefu conceflas pro Indiis, & quarum aliquac eo uique ad deccn- 
nium tantum concedebantur . Ex exemplari Rom2 ad provincias miflb » *, 
Incipit Alias qnidem, Vide Ord. 222. 276. 277. 313. 349. 522. 606. 

OR. 



(a) Barbaf, Colleiian. in Jejf. 6, cap. j, j (c) DsaxjanQ , in MSS. J)e injideli ctt' 
j(b) tittoni^ CC. ad Regulur. n. jjji. | (d) I/^.,i2. /• j i. //^, i. R, i. 



APOSTOLICiC. 1554 1^90. 



3" 



ORDINATIO OLXKXV. 

BReve (0 Pii V., ut poflSnt regulares indici parochial^ munus obire 
iterura confirmatur. Meminit Fraflb (^), & Loflada (i) referens, 
Jcdefinam teftari de Senatus Indici revifionc & regio pro executione 
^acito. Laudatus Diaztano ait extare apud religiofos Societatis in op- 
>klo Juli authenticum exemplar , ex quo fequentia tranftuiit : Epifcopi .... 
««tcndunt, religiofos id facerc non pofle ex co quod Gregorius XIII. 
Uos motus proprios ad ordinem reduxerit (ii). Nos litteris pradeceflb- 
is Boftri <Pii) robur adiicimus apoftolic» confirmationis . Extat integra 
lonftitutio in fupra cit. Provifionc Regia Auditorii Platenfis . Incipit 
iHantHm animarum , Scd quo loco fit habenda tam haec conftitutio quam 
dia Exponi nobis ^ de qua fupra 20. Sep. 1591,, conftat ex Ord. 588. 
inno .1746. 24. Febr., & ex Ord. 595. anno 1751. 8. Nov. de quibus 
pfira. Vide etiam Ord. 2^4. & 273. 

ADNOTATIOHES. 

<i) Breve Pii V. In recopilatione legum indicarum fafta primum vel 
dita anno 1681., & fecundo edita anno 1750. piani brevis indicitur pu- 
ilicatio; ex quo videri poflet tempore faltem recopilationis promulgatas 
fcondum fuifle revocatum. Scd quamvis vigeat quoad facultatcm admini- 
Irandi parochias, ncceflariam cflc Jicentiam feu inftitutionem Ordinarii 
am dubitari nequit ex pofterioribus ordinationibus nuper citatis. In Phi- 
ippinis aliquandiu poft fincm caufas angelopolitanac obtinuifle adhuc pro* 
picr maiorem ibi miniftrorum inopiam teftatur P. Hieronymus Ortega S. 
f. (c). Sed recentiores Pontificum conftitutiones , & regia& pro executio- 
nc fchedulae, nuUum relinquunt tergiverfandi locum , nifi alicubi fit fpc- 
ciale privilegium , confuetudo canonica , vel defcdus parochorum quo no- 
mine etiam Epifcopos , qui parochi parochorum funt , inteiligo. Certc 
[efuitiB Brafih*enfes non multo antequam e miflionibus pellerentur per fen- 
entiam in judicio contradiilorio latam manutenti funt in pofleflione, in 
lUa erant, non depcndendi nifi a Sedc Apottolica in fpirituali regiminc 
Jaiflionum {d) . Ad hoc tamen opus erit fpcciali privilegio , quod immu- 
^ fit a tot piani brevis revocationibus . 

(11) Ad ordinem reduxerit . Gregorius XIII. Q>nft. In tanta , data J. 
Cal. Mai. 1573. decrevit de omnibus Pii prfiedeceflbris conftitutionibus , 
le leftionibus habendis , fratribus ad ordines promovendis , celebratione 
tliflarum, cura animarum , facramentorum adminiftratione , fcpulturis, 
^Uarta funerali, legatis, donationibus , cleemofynis, colledlionibus , aliif- 
Ue hujufmodi juribus, decimrs, & diverfis oneribus , ftatu, & rcgiminc 

fan- 



(a) Frajfo ^ cmp. s3- num. itf". 

( b ) lASada , QhtQnol. Frivsl. Ind. 



I 



( c ) Ortega , Defenfa de la Frov, de FhiL 
( d ) Raccolta fiotagrif. /. X.p* ^9'£d. in S. 



312 Ordinatiombs 

nin£limonialiiim formaiione procefliuim , cenfurarum publicatfone , pfO* 
cellionibus, praecedentia , locorum acquifitione , certisque aljis tunc, ex- 
«preflis rebus, de vicariis perpetuo uniendis , per ordinarium inftituendis, 
i5t dc portione illarum : qu» pro quorumcumque Ordinum regularibus 
emaiiarunt, ac de omnibus in eis contentis , eam rationem efle haben* 
dam ac fi numquam cmanaflcnt . Per quam conftitutionem fa£la privi-" 
legii piani, quod de adminiftratione facramentorum , & cura anima^^um 
eft, ad juris terminos reduftio neceflitatem fecit praefcntis ordinationis , 
ad terminos etiam juris in fuam vicem redigendae . 

BafiliusPonce apud cit. Ortega {a) ait, revocationem Gregorii XriL 
non fuifle in Hifpania receptam . Quod mihi valde dubium cft , nifi de 
uno vel altero punfto particulari intelh*gatur . Emmanuel Rodriguez Mi- ' 
norita illius temporis author rcceptam cfle fupponit, dum contendit (i), 
declarationem Pii V. circa quartam funcralem, de qua ibi, immuncm ef- 
fe a revocatione Gregorii , non quia revocatio non eflet recepta, quod 
diftu erat obvium fi eflet verum, fed quia piana conceflio mera fuit ;u- 
ris Tridentini declaratio, cum Gregorius tantum revocaverit a Pio con- 
cefla praster vel contra Tridentini jus . In quadam rcgia fchedula data 
27. Jan. 1572. rclata in alia Fcrdinandi VI. anni J750.. 24. Fcbr. dc- 
cernitur ut valcat in Indiis conftitutio Pii V. anni 1567. jy. Maii;Qiw5 
quidem eft de argumento in revocatione comprehcnfo . III a tamcn fcW , 
dula anni 1572. praeccflit mcnfibus quindecim revocationcmgregoriananii . 
Proindeque trahi nequit ad firmandum valorem conccflionis poftea revo- 
catse, neque ad probandum revocationem poftea fa&am non efle rcce^ 
ptam* 

O R D I N A t I O CLXXXVL 

Anno 1595. 9. Maii ; 

UT regulares miniftcrium Indonim exercentes r^putentur viverc intni 
clauttra ; ac proptcrea non efle ab Ordinariis molcftandos , nifi io 
^ cafibus pci" Tridcntinum rcfcrvatis , dummodo quolibct anno coram fuo 
fuperiore fe prafcntcnt , & innovationcm licentiariyTi obtincant . Mandi- 
turque Priori S. Dominici, ,ProvinciaIi S. Auguftini, ac Commendaton 
B. Mariac de Mercede monaftcriorum Civitatis Rcgum, vcl Cuzqui, vd 
de Qiiito \ quatcnus ipfi , vcl duo , vel unus tantiim pcr fc vel prf 
aliiun, praefentis indulti confervatorcs agant. Extat apud Fraflb cap. 56» 
(c). Incipit QuantHm v$Si 



OR. 



( ^ Poncey /ik }. De Matr. cap. 15. (b) Rodrii. SSz ^^S^^- ^- 35« art. 2; 
(cy Frajf$f cap. >f. De "ideg. Jnd. Fatr. num. a?. 



•" 



APOSTOLlCiBi 1564. 1600; 

► R D I N A T I O ; CLXXXVH. 

Aiuo 1^9,1, X4* A«g. 




ORDINATIO CLXXXVIIL 

9 

UKiverfitas Mexicana per buUam confirmatur • Ita cit. Clemem Dec 
7., qui per niunerum 1555. additum poft 1595. iodicare videtur 
aliam atque alxam confirmationem his annis a Sede Apoftolica dinuoaC. 
fe. Ibidem fundationem per regium diploma collocat anno 1551 : coxn. 
municationem privilegiorum Salmanticends Acadenuas armo 1555*: Lima*^ 
02 anno 1599. Vide Ord. 131- 

O R D I N A T I O CLXX3^. 

Anno 1596. 2. April. 

GOnfratribus & Hofpitalibus S. Hippolythi Mexicanenfibus concedun- 
tur omnia privilegia conccfla Hofpitah'bus S. Joannis de Deo. Men- 
io fit in Conft. J95. Innoc. XII. tom. 9. Bullar. .Rom. pag. ^ig. 

ORDINATIO CXC 

« 

QT in provinciis Indiarum Synodi dioecefanac per biennia celehreatur * 
xRefert III. D. Ferdinandus de Trexo Epifcopus Tucumanenfis ad 
inem fynodi habitse anno J597. dum ait: T aunqt^e por cl Santo Conci- 
io dc Trento efta eftatuido y determinado^ que todos los anos haga ca- 
ia Obifpo fynodo en fu Obifpado; pero porque las dioccfis de las In* 
lias fon mas largas y difticiles de vifitar que las de Europa , hai decla-* 
racion de mievo que los fynodos diocefanos fehagan eneftas proyincias de 
U)s en dos alios . Sufpicio tamen mihi eft, declarationem cujus hic men- 
io fit, non efle aliam ab ea quas fa&f ^ft pro Archidi<£cefi Limana^ ad 
tiftantiam S. Thuribii, quam III. Trexo putaverit ad alias dioecefes prae- 
ertim comprovinciales , in quibus eadem vel major eft ratio, extendi. 
^d illa non fuit declaratio, (cd fpecialis conceflio , quam Rex Catjioli- 
us fiipra Ord. 138. ait efle reftringendam , non ad alias dioecefes am- 
iliandam , quippe verfantem in materia juris comraunis, cui contraria 
ft conceflio fcu difpenfatio . Hoc tamen non tollit quin poflit extendi 
d alias dioecefes, ubi neceflitas eft tanta quas lege.careat. Sufpicio^ in- 
uam, eft; nam III. Mercadillo 111. Trexi fuccefTor fynodum habuit an- 
10 1700., & aliam anno proxime fequenti 170J.; & non videtur, fi 
uod eflct, privilegio cefliirus in tanta difficultatc conveniendi, quantam 
mt diftantia 400. leucaruna finibus Tucuman« Dioecefis contenta . 

Rr OR^ 



333 OrdinatiohvS 

O IL D I N A T I O CXa. 
Amo 1597. ^ $im. 

D^Ecmit Q^nfns Vtll. ut pro popid& Novi Orbis & Indfarum adt^: 
fidcm catholicam converfis, pauciores mdulgentiaB ; pro praedicatori* 
bus vero qui pro Ghrifti evangelio in eifdem partibus & Indiis laboram, 
ampliiTimaB concedantur. Extat apud Rodericium Minoritam (^). Dif^ 
paritatis caufam divinare non po(Tum. An quia agrtiir in decreto de m^ 
dulgentiis, quas afBguntur crucibus, iconibus, rofariis; & Indi pras mea^ 
tis mopia minus capaces funt «ftimandi pro merito ejufmodi remifltoiiimi 
pignora ? At in illK^ partibus funt multi non Indi > nec minus capacc;^ 
£uropasis. An quia primis ecclefise fascults, qualia funt qux Ecclefise A* 
meric^n» curnmt minus erat in ufu indulgentias ut in praefens elargiri ? 
Vide fopra Ord. IJ2. ubi diflantias Novi Orbis & Indiarum k Sede Apo- 
flolica, ubi efl plenitudo poteflatis ad concedendum fimiles gratias^ con- 
fideratione motus videtur S. Pius V. ad elargiendum ampliores . Forr^ 
decretum efl iClemente pauciores tantum refpeftive indulgentias elargtei^- 
das incolis Novi Orbis: refpeaive, inquam, ad concedendas evangelii fa- 
toribus . 

O R D I N A T I O CXCII. 

Anno 1597. 8. Nov. 

IDem Pontifex declaravit , miniftros Indomm de ftatu regulari cffe ap- ^ 
probandos ab ordinario . Meminit P. Hieronymus Ortega in Operc fiw^ 
pra citato. 

O R D I N A T I O CXCIII. 

GOncefTa dicitur Francifcanis Indiarum facultas conferendi diaconatua^ 
Meminit P. Vazquez (i) ex authorum fide dignorum, ut ipfe ai 
teftimonb. Sed vereor, ne facultas , quac Francifcanis conceffa dici 
fit ea quae per omnimodam Adriani VI. (c) conceditur ad omnia 
Papa concedere poteft. Dubium tamen eft, an facultas ordinandi dia!! 
nos tali omnimoda comprehendatur , nam & dubitant , an a Papa c^_ 
cedi poflTit. Negant Thomiftac cum D. Thoma; fed communius affirrr^^ 
tur. Nec nifi turpis error Sedi Apoftolicas tribuatur, videtur negari pof 
fe jam, quando poft D. Thomac dies & fcripta a Papa conceffa eft A. 
cultas facris ordinibus fubdiaconatus & diaconatus initiandi, five Franc/. 
fcanis Indiarum , five non Epifcopis per Europam . 

Certi Innocentius VIII. anno 1489. 9. April. , ne Monachi Cillcr. 

cieo- 

(a) Koderk. ^^Regul. q.f?- aru^. (b) Vax,q. P.i^j. mi.B. n.if. (c) Vii. fumtL 

Ord. i7. 



A P O S T O L l C JB; X5tf4. : 1600. ^jg 

Qiea&s pro MciflenAis rubdiaconatus & diaconatus ordinibus extra dau- 
ftrum difcurrere cogerentur, Abbati Giflercii ut quibufcumque diSti O* 
dinis, aliis vero quatuor Abbatibus ut fuorum monafteriorum religiofis , 
qOos ad id reperirent idoneos, eos ordines conferre poflent conceffit; m 
IX Margarino , Henricio ( fort^ Manricio feu Marinquez ) , Rodericio , 
Aicanio Tamburino refert Joaones Baptifta Pittoni (4). G>nftitutionis 
verba tranfcripHt 111. Li^oiius (b): he monachi pro fufcipiendis fubdii^ 
conatus & diaconatus ordinibus exrra clauflrum difcurrere cogantur, tibi 
& fuccenbribus ut religiofis fubdiaconatus & diaconatus ordines conTerre 
poflis, authoritate apoftohca sndHlgenms. 

Hanc facultatem revera Ciftercienfibus elfe concefTam^ Dians (c) te- 
iUti funt iilius Ordinis religiofi) quorum teftimonium ia re ad eos fpr- 
£binte non poteft prudenter reiici vel elevari. P. V^uez loc. cit. ait, fe 
ItgiSh relatum Ciflerciehfium privilegium. 6ed refpondet Gonet id) €Sl 
Nugno, quod Viffloria dicit j fe vidiffe tale diploma , & in eo nullam 
fieri mentionem diaconatus, fed tantimi fubdiaconatus • Vi&oria quidem 
apud Dianam afrerit fe vidifle Bullam Pontificis quibufdam Ciflercienfis 
Ofdinis Abbatibus concedentis , ut poffent conferre fubdiaconatum • Utnun 
neget , fieri mentionem diaconatus , & affirmet vifum a fe diaconatum 
non memorans diploma idem, quod diacoaatiun exprimeas affirmat Vat* 
quez fe legifTe, fides fit penes uonetum. 

Gotti Dominicanus {e) fibi ohjeSt» Innocentii VIIL conflitutioni 
lefpondet, tale priyiiegium per fe ordinandi diaconos ( & non eos pro 
fali ordine ad quemvis antifUtem cathohaim dimittcndi , ut declaratum 
iuit a Clemente VIIL in BuUa Ciflercienfsbus data ) eflTe dubise fidei : 
seque eo ufi Ciflercienfes unq[uam dicimtur. Saspe quidcm regularibus , 
tum a Clemente VIIL, tum ab aliis Pontificibus datum efl, pofle pro 
ordinfbus mitti ad quemvis Epiicopum • An aliquando declaraverit Qe- 
mens VIIL, Iimocentium in relato privilegio locutum efle de facultate, 
non ordines fed dimifTorias confcrenai, fides flt penes Gotti. Privilegium 
interea flc habet ; Ut fnhdiacmaiw & diaconaius ordines conferre pof&s ia« 
dulgemus , ne monachi hinc inde pro fufcipiendis ordinibus difcttrme C9^ 
fantnr. At relata declaratio, & conceflionis.repugnat tenori & motivo • 
Neque enim dimtflbriarum conceflione toUitur quin moaachipro fufdjiiea^ 
dis ordinibus difcurrere CQgantur« 

O R D I N A T I O CXaV. 

GLemeos VlIL Archiepifcopo Goano Alexio de Meneflles gfaculattir lie 
converfione Malabarium • Refert Didacus Barbofa Macbado (/)• 
^empe mortuo Mar Abrahamo Archiepiico^H) Nefloriano chrifHwprum 



m» 



{%)Pitttmii CC. ad Reg. rm. i. m. 17^ 
(b) Ligor. De Sacr. Ord*num. 7<^$. P*^55 



(d) G9n. Man.Ttm. tr.s. Vetacr. Ord, 

n. 7^3. p' »55« 

( e ) Gotti , tom* XV. q^i.De Ord. «. » j. p. 71. 



(c) Diana^ tom.i.tr. uR. 49.fr lo. ^i) Maeh.Bihl. LuCit.V.JileKi^di Manefet. 

Rr a 



^ 3^ O R t 1 M A f I O N B S 

Sanai Thom«, ArchlcpiTcopiis Goanus illius Ecclefi» gubemium & ar- 
chidiaconatum inivit ordinatione Clementis VIII. per brevc datum 27^ 
Jan. 1595. GoS profcftus 27. Dec. 1598. ad Montes Malabaricos Diatn — 
pcritanam Synodum coegit, indigenis ad EcclefiaB gremium reduftis. Iti^ 
tiabet P. CL Clemens in Tabnlis Ind. Decad. 19. Et latius dc coden=m 
argumento differentem vide P. Joanncm Fagundez Raulin Auguftini*-^ 
mun ( a ) • 

O R D I N A T I a CXCV. 

Anno j5oo. 

ECcIefia Cranganoris in India orientali in epifcopalem erigitur fubn^^^ 
tropoli GoS, futura deinceps Archiepifcopalis fine fu&agaoeis* Fft 
s&entio in Geographia facra apud Chiquet. 

ORDINATIO CXCVI. 

Anno 1600. 4. Mart. 

tF-TT in provinciis Indiarum S. Francifci de Obfervantia , & pracipui / li 

%ij in Limana , ad magiftratfls provincialis & quolibet aliud officium 1 p; 

fflumi non valeant nifi alumni earum provinciarum , vel qui Commiffarii | y 

Generalfs in Curia Regis Catholici afliftentis litteris eifdem provinciis in- i \ 

corporati fint . Extat in Bullar. Cherub. tom. 3. Conft. 67. Incipit /ffx ' C 



O R D I N A T I O CXCVII. 

Anno i5oo. 8^ Nov. 



1 



G 



fa 



C( 



iUm iti partibus Indiarum multi fratrum Ordinis Minorum de Obfe^ 
I vantia ad Indos noviter converfos do£lrinam chriftianam edocendos, 
eorumqite curam animarum exercendam , ob penuriam facerdotum faccu- 
larium , ex Apoftolicas Sedis fpeciali indulto deputari foleant ^ qui ab eo* j ti 
rum fuperioribus nominati, 6c a locorum ordinariis, feu eorum officiali- 1 1< 
libus ipiiiis approbati fuerint: Cumquc fratres fic ad animarum curamd^ | C 
putari, licet extra clauftra in locis, in quibus pro tali adminiftratiooe | < 
deputantur, morentur ; nihilominus certis quibufdam hebdomadas dicbus 
ad conventus quos in locis principalibus habent , accedere debeant, & 
Commiftarios Generales , aliofque fuperiores , quibus ftibfunt , & obediunt , 
& k quibus vifitantur, habeant , ita ut extra clauftra religionis morari 
4ici minim^ poftint, Clemens VIII. decemit & declarat, fratres prsBdi-* 
&os in concernentibus curam animarum ordinario loci fubefle, in reli- 
t^s vero non ordinario loci , fed fuis fuperioribus fub;e&os remanere . 
Extat apud Fraffo (b). Incipit Religiofornm. Vide infra Ord. 596. 

OR. 

■"^— ^^— ^— ^•~*~~^— ^— ^— ^— ^~— ^— — ^— - - ■ — - I 

(a) RMuiirty Hffl* Ecd. ASalab* Dijfertatior j hadeneira^ De Ind. Patr. cap. 7. p. in^M 
nih. auBa . j banc Ord. reftrt sd attrmm sioi. 

4b) FtafOf i$c* cit' 1». ii. Bt nQviffimefU' 1 



A P j» S T O t i C il« 1554? Uo^ 341 

oRDiNATio excvin. 

Anno j6oo. 12. Dec. 

UT non obftantc .Conftitutioric Gregqrii XIII. data atino 1585., nt 
alii^ prfister religiofos Societatis Jefu ad JapOnes & Sinas proficifci 
liceat; cum neceifitas poftulaverit, quilibet Ordo mendicantium religiofoi 
tranfmittere per Lufitaniam (f) duntaxat: Et ipfi tam ad Japonicas In- 
fulas , quam ad alias Cliinx , & finitimorum regnorum , &. Indias orieo- 
talis regiones accedere poflint., ibique vcrbum Dei pridicare, & facra- 
menta miniftrare debeant, fub obedientia tamen quoad pra^icationem 6t 
facramentonun adminiftrationem tantum illius Epifcopi, in cujlis diG^ce^ 
praedicabunt , vel, facramenta' miniftrabimt. Quodfi forti aliqu» contro- 
vcrfix inter religiofos diftarum religionum orientur , Epifcopi locoiiun 
tanquam Sedis Apoftolicas delegati illas decidant . Si vero graviora quac- 
dam negotia (11) occurrerint , ea ad Summuni Pontificem referantur . 
Caeterum omnibus religiofis fub excommunicatione majori Pontifici refer- 
vata , 8c vocis paflivas & aftiv» privatione interdicit , ne ex Infulis Pht- 
lippinis , aut ex qualibet alia Indiarum occidentalium .( in ) , aut quae pro 
partibus Indiarum occidentalium habentur , parte ad iilas pertinente , in 
Japonicas & alias ipfis adjacentes Infulas & Regiones qiiommcumque pri- 
vilegiorum practextu proficifci valeant. JExtai in BuUar. Cherub. tom. 3. 
Conft. 74. Ckm. VIII. Incipit Onerofa. 

A D HOT AT 10 N E S. 

(I) Per Lii/kaniam. Vide infra anno i5o8. 11. Jun., tibi conceditur 
facultas qua data via Sinas adeundi . 

(II) Graviora negotia. In fpecimen caufarum *, quae graviora negotia 
continent , & hac ratione Summo Pontifici refervanda , efle poteft con- 
troverfia fuper ufu adhibendo , vel omittendo casremoniarum & rituum/ 
facrannentalium in adminiftratione baptifmi, ex quo Clemens XII. infra 
Ordinat. 569. declaravit, male fe geififle Epifcopos in talibus dilpenfan- 
do inconfulta Apoftolica Sede. 

(III) IndiarHm occidentalinm . Hic videtur fupponi, quod in Jure Hifpa- 
1^0 Indico expreflius edicitur (4), Philippinas Indiis , non orientalibus ^ 
i&d occidentalibus annumerari: Las (Indias) occidentales ^ en cma demar^^ 
cacron cae jfl Japon y las Philipftnas . 



OR. 



»0mmm^m^^i.immmtmi»it^mmtt^mmt^tt^mmt0mitmm0^mmm^j^.^m0^^ti»mm^^*i^^mm 



(^) Leg' ii. tif» 14. l$k I. R. i. 



OaDINATIO w 

Aimo i6oi. 



SEdes epircopalis Conoeptionis dc U F^a , ia Hifeanicfti olim S. Do* 
minici Sedi imita^ fupprimitur . Memioic P. Cl Clemeos ia TA^ 
tke. XX. 



ORDINATIO 



CG. 



CLemehs Vin. ^ohibnifl^ dicitur Indos in icrvitutem redigere /Me* 
.mioir ?• Antonius Ruiz de MontQ^a S. J» Paraguaris ProviDctas 
soii&onariut & procurator in Curiam mtfTus in quodam libello (upplici 
«d Regem Catliolicum. Meminit etiam Solorzanus ia). Verba Clemen- 
tioi Brevis ah hoc authore relata Imt: Jtt Cirifti fideles illarum partium 
tanquam teneros novc plantationis palmites fuavi manfuetudinis imbre 
irrigare volentts . In quxbus fervitutis prohibirio vifa eft Solorzano dum 
aut loco ex Politica citato : Lmifmo .( que Paulo Tercero en el Breve de 
15^7. ) parece haver (entido y mandado Qemente VIIL ^ pues cn otro 
Breve Apoftolico dirigido k las provincias del Peru entra diciendo qu 
quiere y manda que aquellas nuevas plantas fe rieguen y fomentcn coi 
d fuave rodo de toda cafidad y manJedHmbre . 

S\ tamen ih Brevi , quod videre non licuit , pnteter relata alia noi 
iint verba propius ad fervitutis prohibitionem accedentia , hanc Qemen^ 
jU non prohibet; nam charitas & manfuetudo etiam cum fervis & maa^ 
cipiis Ibcum habet» & habere Idebet juxta Apoftolum (^), quia iUoruos 
Hl. omnium Dominw efi in caiis , & perfonarHm acceptio non efi npnd Deam . 
Igitur Indi , quamvis fupponerenmr fclavi , fuavi manfuemdinis imbre ir* 
rigandi eflcnt. Qiiidquid de Qemcnte fit; interdidam efle a Paulo Ter- 
tio» Urbano Oftavo, Benedifto Decimo-Qiiarto Indorum mancipationemi 
iicut Afronun a Sacro CoUegio Cardinalium | non eil dubium. VideOn). 

57. 59. 2pJ. 400. J64. 

ORDINATIO Ca- 

Anno 1601. 23. Mart. 

UT cognitio caufarum inter Archiepifcopum Limanum & Capitulnr 
fpedet ad Priorem S* Auguftini , vel ad Commendatorem B.M.V. f 
Mercede» ut authoritate apoftolica iUas audiant de plano, & debito 
ne termincnt. Meminit III. D. Felicianus de la Vega (c) apud Solor 
aum (d). Hanc conftitutionem , ait lU. Villarroel {e)\ Indico Sem 

fui0 



imm 



mm 



(i) Seien^ tih. i. Folit. cap. 1. Et tem* i. 
Z># Ture M. Ub* g . cap> 7. mum^ s s. AV* 73 1» 
(b) ^p.adMp.CotdCafd/.i. 
( c } Z>. Fcik. in C« Cauliun , De Jud. 



(d) SoloTK. tom. 1. De hid. Jur. l. 

(c) VillMTr. Cov. EccL F. i- ^- ». i 
num. e. 



i\ 



u 



Aposroticie. i^i 1550. / 34} 

faSfk piftfeAtat^ « & qnod m illa praeceptum pomtur Archlepifcopo , oe 
f^ itideK dum catthi vertitur inter fpfid^ & capitulum ia pertiaemibus ad 
qitareas decimales , & menfam capitularem , alia^e jura • Quartas deei^ 
ntales intellige juxra ereftionem Ecdefiarum Indicarum, in qua fereconK< 
mimi ftatuto decimarum cumulus in quatuor partes difiecatur, 'iattribttttt 
duabus Epifcopo & Capitulo • Quaiiquam in Ecclefia Tucumanenfi » & fi- 
qua alia , divifio non in quatuor , fed in tres partes fit , quarmn dasc fi« 
militer Epifcopo & Qpitulo cedunt. Vidc Ord. 127. 

ORDINATIO CX:iL 

Anno itfa^. 30. Jun. 

GOnfratribus Congregattonis Nominis Jefu in Peruvio phires concedun* 
tur indulgendae, tum ipfis in pcrpetuum, tum etiam aliis ad vigin* 
ti annos. Extat in jBulIar. Ciierub. tom. 3. C 98. Qementis VIIL In- 
cjpit Cfim ficHt . 

O R D IN A T I O CCni. 

Anno 1603. 2o. Aug. 

T Archiepifcopus Mexicanenfls , necnon Decanus & Archidiaconus 
ejufdem Ecclefise, Carmehtas Difcalceatos defendant contra conten- 
dentcs non ede unum de quatuor Ordinibus Mendicantibus^ Statuiturque 
corum praerogativas nullo temporis decurfu, ahove praefcriptionis modo 
deperdi: neque ad procefllones compelli poffe^ Extat m Bullar. Cherub. 
tom. 3* C joj. Clem. VIII. Incipit Romanum. 

O R D I N A^T I O CCIV. 
Anno 1503. 2. Sept. 

UT ex redditibus parochiarum , qu« apud Indos Z)(?({?r/me vocantur, fiat 
contributio pro feniinario dedufta parochorum fuflentatione . E^de- 
cretum Congregationis Concilii coram Qemente VIII. , cujus meminit J. 
B. Pittoni (^), & Pafcucci (*)• Et res caret dubio flante decreto Con- 
dlii Tridentini (c), ut in eum finem contribuatur ex fruaibus menfae 
epifcopalis & capituli, & quarumcumque dignitatum, officiorum, priora- 
tuum cujufcumque ordinis , etiam regularis , & hofpitalium qu» dantiu' 
in titulum vel adminiflrationem , Cc bcneficiorum etiam regularium , et- 
iamfi juris patronatus cujufciunque fuerint. Quibus prasoccupantur onines 
exaifationis tiiuli, qui ex qualitate Doftrinarum defumi poffent. 

In Concilio Limenfi anni 1583 (d) dicitur: AHthoritate a Concilio 
(fcilicet Tridentino) concefla flatuimus & ordinamus contributionem cx 

qui- * 

I II II II m iii—iiii ■■ ■ ■ ■ .^^^— _^^ 

( a) Pftton$\ CC. 4fd Par. num. 19^* 1 (c) Tnd. /. 13. cap. iS. 

(b) Pa/cnccXomp.Pf/^t.tst.DeSminuig^ ■ (d) C Um. US* >• c 14« 



a44 



Ordinationes 



quiburcumque rcdditibus & bonis ecclefiafticis faciendam; ita ut cx dcci- 
mis, bencficiis, capellaniis, hofpitalibus , confraternitatibus juxta ejufdem- 
Concilii ilatutum, Ave epifcopales, five beneficiales redditus fint , etiam. 
ex doi^rinis Indorum, etiamfi regulares ipfas do^trinas teneant, tria de 
centum applicentur , & ex nunc applicata cenfeantur . Ad quam fanc . 
portionem omnes pracdidi clerici & perfonas in .coijfcientia teneanfur • 
Ncc non ceconomi ipfi , & officiales , & quicumque perfolvere habeut 
cjufmodi ecclefiafticos redditus, pr«fatam portionem retineant pro fcmi- 

nario • 

G>nformc eft Jus Indiciun (a) quo mandatur, Que conforme al San- 
to Concilio de Trento contribuian los doftrineros para los collegios /r- 
njtnarios . Et alibi regiis officialibus in Penivio edicitur (^), i^e rebajen 
de los eftipendios con que acuden a los religiofos de S. Francilco cl tres 
por ciento hande haver los feminarios . Idemque de regularibus omaibus 
doftiinariis decretum eft per Cedulam aliam relatam a Fraflb (0> quam 
tamen III. ac Ven. Palafox apud illiun teftatur, fe nullibi obfervatam 
vidifle. In Miftionibus , feu Doftrinis Guaranicis Paraguariae certum cft 
non fuifle obfervatam, diun fub Jefuitis erant. Cujus ratio eft, quia do- 
drinarii non nifi mediam partem canonici ftipendii , vel fynodi, ut vo- 
cant, percipiebant , medietate alia fifco permifla, ex eo quod Rex Ga- 
tholicus pro fua liberalitate doftrinariis alias confignari mandat, 

O R D I N A T I O CCV. 

Anno 1604. 24. Jan. 

CLemens VIII. parochis Indiarum occidentalium prohibet fub excom» 
municatione latse fententiac Summo Pontifici refcrvata, ne majorcm 
elcemofynam ab iis qui in ecclefiis domorum S. Francilci de Obfervan- 
tia, quam de iis qui in parochialibus ecclefiis fepcliuntur, quovis practcx- 
tu vel occafionc etiam de mandato ordinariorum exigere pr«fumant . 
Extat in Bullar. Chemb. tom. 3. Conft. g6. Clem. VIII. Incipit Exptifi* 
tnm. £t in eamdcm fentcntiam datas funt deinceps aliae cooftitutioues , 
de quibus fuo loco. Schedulae etiam regiac plurcs conformcs apud Fraffo 
(J) datae funt, de qufbus una (e) inferta eft corpori Juris Indici, cujus 
argumenium eft : J^e Jos clerigos no Ileven mas derechos por los que fc 
entcrraren cn los conveatos , de los que juftamente pudieren llevar'. 
Nihilominus in Taxa Tucumancnfi approbara in fynodo anni 1606. 
biennio poft pracfentis conflitutionis datam fcriptum reperio: Si algtmo fc 
enterrare en algun convento, capilla, o hermita fucra dc la Igleua par- 
roquiaJ, paguc dcl enrierro veintc pefos mas, que por todos fon fc/cn* 
ta , y mas los derechos al facriftan arriba referidos , y no fc pucda cn- 
terrarcon tniitvxo menor . In fynodo dePuerto /J/c^ pubblicata anno 1647. 
(/) major cft fumptuum id genus moderatio dum dicitur: De m ewtier- 

ro 



( a) Lei. 55. tit. 15- //^- '• /^» *• 

(b) Leg. 7. ///. «3. ///'. I. /^. «• 

(c) FraJfOf Cap. 61. «. $€^ 



|(d) Fralfo ^ cap, 91, a rtum. 16, 
(e) Le^, 1. ///. 18. Jih. 1. R. Ind» 
I (0 Sjn^9 de Pueno Rjco, Conft. €€* 



ApostOlica. x66o. i6$o^ 343^ 

ro folemne^ que es con mifla folemne y vlgilia, cincuenta y ocho reales 
de plata*... Si alguna perfbna fe mandare enterrar fuera de la parro* 
quia, el cura y el facriftan no Ueve masque (i en ella fe enterrara. Scd 
& in Tuaimania vidctur exceffus iKe , qui contra prsefentem conftitutio- 
oem eft, ufu & tempore , vel hiijus Clementinas notitia abrogatus j ut k 
dodo quodam Tucumanenfi Parocho fasculari auditum memini ; etd in 
%nodaIibus non publicatis anni 1752., taxa relata & fynodus tota lU. 
Trexi vigere & viguifle fupponatiu:. Vide Ord^ J12. 

O R D I N A T I O CX:VL 
Anno 1604. 14. Jul. 

UT Carmelitac Difcalceati m remotiflimis partibus abfolvere poffmt ab 
omnibus peccatis etiam in Buiia Coenx contentis : 6c k confequenti- 
biis cenfuris 6c poenis : baptizare etiam extra ecclefiam omnes ad fidem 
converfos: communicare cum infidelibus hasreticis, & excommunicatis ^ in 
verbis, officio, & cibo, & in omnibus aliis: cum neophytis & aliis ad 
ecclefias unionem reda^is fuper bonis male acquifitis, ad quae reflitueqda 
incertis perfonis obligati exi^unt, ad pia opera componere, vel quatenus 
[pfl fic obligati pauperes fint, eis in toto vel in parte remittere & con* 
donare , idque in foro confcientias ; in locis ubi non funt parocbi mini^ 
[Irare fidelibus facramenta matrimonii , baptifmi , poenitentias , extremas 
un&ionfs & euchariflias • ,DecIaraturque, promulgationem annuam BuIIa^ 
Coenac non revocare privilegia conceffa ad abfolvendum in Indiis omnes 
chriflianos a cafibus in ea contentis • Ita habet variis locis Compen- 
dium Privilegiorum S. J. Indicum anni 1737.: diciturquc extare harum 
conceffionum buila in Appendice BuUarii Rodericii ; fed videndi textum 
Bc tenorem copia defuit. Incipit Dominici gregis. 

In novo Compendio Communi (^) po(t relatam facultatem quas 
mif&onariis Societatis competebat ex communione privilegii hujus fubdi- 
tur: QHoad cafus Bullas Co^nas ( poffunt abfolvere ) cum limitatione fe- 
mel in vita & in articulo mortis, hifi aliquis cafus urgens pluries occur- 
rat , cui propter periculum animarum flatim fit providendum . Citaturque 
pracfens conceffio Clement is addentis hoc privilegium non cenferi revoca* 
tum per annuam Bullas Ccenas pubiicationem . Obi fignlBcatur , Qemen* 
tem declarafTe non quod privilegia in gencre abfolvendi in Indiis a Bul« 
lap cafibus libera funt ab annua revocacione , ut habct Compendium In- 
dicum , fed quod non cenfearur revocari hoc determinatuni privilegium . 
Sed & de hoc determin.ito privilcgio fubditur in Compendio Cooimuni 
nova cautio: yidendnm an & quarenui ccnfcatur revocatum per annuam 
publicaiionem Bulte Cn^nac juxta derretum Urbani VIII. 17. Nov. 1628., 
5c confulendi fcribentes ad prop. j. jSc 4. damnatas ab Alexandro VIL 

V^ide La-croix (i)> & ^uff^ ^^uo 1729. 12. Dec. Ord. 322. Adnot. x. 

OR- 



( a ) Tom. I. lnfl,pag. %€i. V. Ablolucio l^. s« ( b ) LaQf. /• €.F- a. f . »3 u i^ xg. n. Uit^ 

Sf 



34< OcROi^Airj 1^1««^^ 

O & D Iihl A T IrO ICCVII. ^ 
Amu) :3k6pj^ 7. rOSt, 

SCongr^tio Epifcq^rum £LR^uIiiriiim dccxcvit, {igtxi6csLni3im^ 
A .gularium SuperiodJbus , ut jovi^eoc , wquts fiorum fubdkus « Jsh 
•^liii, tam odtfntali^ iquam oecideAtaii mencaiucam exerceac., iieqtte in kh 
cis kegi infideli fubjeiSbis , iieque iade uevertenfies xkfismnt ^aunmi, .mgtt^ 
tum, aut gemmas, ullafve merces . Refert J. B. Pittoni (^). Vide in* 
fra Ord. 213. & 342. 

A D N T AT 10 N E S. 

I 

P. Molina traft. 2. De Juftida &, Jixrc , d. 342. inter aiia qbfeorjK 
}ubet : Stint religiofi in Brafiiica oegione & India orientali , ^ dibltftW- 
ni & con&nraticHii ixdefias operam navant, <)uique ad fui congmam fih 
fientadonem mulds indigent ex Hifpania advehendis , neque in HUpaiittS 
pecunias habent , .& cum in Brafiiis regione & India orieot^li magQt* 
penuna fit pecunifls, indigent mittere merces quas ibi vili emuBtur, ftft 
Liufitania plus valent , ut tradita mercatoribus Lufitanis iieceflaria iiBf 
'mittantur ex pretio : ficque ingentes fumptus evitant in afportaodis ff 
'Luikania necdOTariis, idque nuUa cum occupatione & diftraftione: ^tqqe 
«it plures fuftententur • Nullus eft qui talem ceconomiam jure dam&ane 
pollit...... dummodo nihil mercium quam ad emenda neceflaria mitti- 

tur . Hxc P. Molina . Sed interpretation^s omnes ex prstextu etiam ne* 
celfitatis prsclufas vide infra cit. Ord. 342. 

O R Dl N A T I O CCVIII. 

AD inftamiam Patrum Societatis Jefu conceflit ClemeosVIH. &P«9- 
his V. ut in Indiarum orientah'um navigatione poffit miffa cfldm- 
ri . Fuit Vivas vocis oraculum , fed P. Granados refert , afleveratum fuift 
cuidi(m Piitri Societatis ab Epifcopo Malacenfi , quod ex Epifcopo Cilt* 
nenfi^ex oculari tefte fciiflet de quodam brevi, in quo declaraturpof- 
ie fine fcrupulo in mari mifta celebrari . Ita habet P. Gabriel HemP 
( O , qui ait ante illa \ivx vocis oracula Epifcopos Lufitanos fuiife pii- 
mos^ qui inmiolarent, vel qui ad immolandum licentiam concederent. 

ADNOTATIONES. 

Quasrit Dicaftillo: Quis aut cujus dicecefis erit Epifcopus, qui in me- 
diis flu&ibus habeat furiidi&ionem ad hxc permittenda? J/ia interrogrtk 
non eft magni ponderis, replicat laudatus Henao , nifi velit DicaftiliuSi 

Anti- 



(a } f$tt9ni , CC. ad Ritg.f«bb$c ann^ CT die. (b) Hcmut D.^$ . De ^ncrJdift:j.%. n^t^ag.w^ 



A p o S T L 1 c /Bk ridbtf. 1550. ^lfi 

UttiiBtemi iliaditaiiam aut ntyifiponenfem: non habere^ iurifiHSicaMki^ oiw 
iaariam^at oum- fubdriis fblventibas e Portu Gaditand ant.Uljrifipdnenfi 
1- alfienuram' Itidiam uUa ia re difpenfet quandiu diiraverit navigaiii^. 
Im- ttiS&stiio Dicaftillum voliturum id neque per famniHm . 

Bcmao confennt Natalis Alexander (ii),. quateaui ait, claffis capel« 
umm' (fcilicerubi )u& fpeciale non iit,.ut in clafTe RegisGatholici) apf . 
Pdteri debere' ab^Epifcopo, de cujus diorcefi locus eft vtl portus^ in^uc» . 
nBIIur vel unde foivir; illud enim cenfetur eorum qui funt in navij.do» . 
tfdliiim.^.. Opus taiTien nova^ approbatione non videmr, quoties caftra^ 
c uiia in aliam dlacdfim moventur^ vel ciaifis in varias di(£Cefes appei^ • 
it,. quja eleemofytiiarii ( feu Gapelkni > funt quair parochi ex omniuist^ 
Sffkcoporunl indulgemfa & confuemdi ne , . & parochns feni»l in(timtus nty^ 
a approbatione non indiget, ut parochianos audiat e^ttra dioecefim. Sed 
amen jus habent Epifcopi , in quorum ditione naves fubfifhmt , ad exa- 
nen vocare &c. 

Diana (6) refert S. G>ngregatioais refbhitionem , de qua infra Ord. 
183., juxta quam Epifcopi poffunt ac debent prohibere celebrare in na- 
ms; Seiy^at canfidtrandiinf y ait Henaus, an prohibere jubeantur, qua- 
MII8' noA fiat fine eorum licentia^ an etiamhasc ipfis interdicatur • Rje- 
Ut item ut authentic^ conftet de taUdeteniiinatione. Ufitatiffimiun cer^ . 
h nunc eft, ut diebus etiam profeftis celebretur in indica navigatione 
lon tantum femei^fed plurie^. Et h*ca^ aMnd if6io'% Gaftellani nondum 
Doepifient litare in mari , anno- 1627.* in< more erat frequentiffimo , ut 
bipfit ad me D. Joannes de Solorzano, qui id obfcrvavit in navigatio- 
k ad Indias ^ iff reditu^«i vrr renmiv indioanmi fcientiftkiius . X^ardtMlh^ 
k Lugo teftatur, petitam efllb a^ Summa • PoBdflce facultafehi-' piotrfrd^; 
nibus in Mari Mediterraneo exemplo navigationis indicas, 6c fuiffe ne- 
^tam . Sed trirenolte non futMf tam aplte trt ilavti VBlst glrandiores , neque 
Jcccffitas eft tanta cum freqoerit^r ad terram accedant. Sic cit. Henao.. 

Poft Card. de Lugo conceffam efle facultatem celebrandi in triremibus 
MUtenfiburde^ pontificiis a GlementeXI. & Beaediifto' XiV^. tih^e&tiSf^ 
:oaditionibu$ author eft P. Zaeharias^ in Additionfbus ad Lacroi» - ( ci)^. 
^nditjones^ vei^^^ fant ^ fi naa^oi» fit tmum , fi l6nge aUens k Utt6nif^\ 
i*mare fit-tfanqiillluiK; &^celebeanti adfiT' iaeefdos altdr vei diideomis'' ^ 4 
^t> navibus hifpanicis (Imile indultum eft aimo 1706. apud Ferrari (J), 
k quoad indicam navjgatiorieftf db moderika pra^i tieftattir Murillo ( e ) 
lum ait: Freqnenter miffse celebramuf iot* navigationibus, & ego ipfe non 
emel prailicavi. Ac de quodf^m eledo Epifcopo Tuciunanenfi dofto & 
Moce' Salaiaiif indi i«f#^ q^ hakrit navigattom^y ibdii \ tmb trfiWf 
ma^mL ititier#:e^ ^adiblftt.*aik- Bbna^^^am^as vix uno' vek atteto^dir celeA 
raMidefiHfe» 

li^ Ordinddonibus per navfum capellano^^ obfervandis, vulglii Qrfbmaill^ 

zas 



1« «^MMMMBa«MMHBUHU0K»MiiAidMaH 



(a) N.AUx.t.tJTbflog.xAppend.i.Epift*t.tt» I <d) Ferrari ^ r.Mi(& Sacrif. art^\*pag.n* 
Jia$7' (h) Diana-yP.^.tt.i^^R^A^* Xn. 9- f 0*1«.' V. Edit^ m. Rtm** i?*^*-' 

ic) Zaibur.4pudLacr.n.i6uDeSscr.Aefi. l^ (ii)JtUMh% iib. 3. Curfi Carti n. ^f\» 

Sf 1 



34* ^ ^ Ordintationes 

^s ecclefiafticas militares que deben obfervar los Padres Capetlanes deia 
Real Armada , y los de los Vageles particulares de nueftra jurifdicin : 
Qus ordinationes typis edit^c circumferuntur , 6c quarum e^cempiar {tb' 
fcriptum 9. Scpt. 1759. ab IIL D. Fr. Thoma del Valle Epifcopo Gadi». ; 
tano, dum erat RegiasQadis Vicarius Generalis , ad manum eft, fequen. 
tes ad rem prsefentem continentut . i. No omitira flempre que pueda c^ 
lebrar, tambien los dias feriados. %. Aunque los capellanes de los n^ 
?ios de comercio no pertenecen a nueftra Vicaria General de U Arrna* 
da, como fon de nueftra jurifdicion ordinariay &c. Q^ibus & praxis ce« 
lebrandi confirmatur, & ea quae ex Henao & Natali Alexandro ad iurif- 
di&ionem maritimam pertinemia relata funt . £t notandum eft , quod ab 
Epifcopo Gaditano non tantum permittitur, fed indicitur quottdiana c^ 
lebratio quoad ejus fieri pofllt. 

■ 

ORDINATIO CCIX. 

Anno 1605. 5. Jul. ^^ 

• • • 

ECcIefia S. Crucis de la Sierra^ alias de la Barranca^ fit epjrcopalis^i 
dicecefi Piatenfi divifa . Mentio fit in T^bul. Chron. P« Q. Cto*i 
memis Decad. i z. , & a D. Antonio de UUoa (^a). , i \ 

ORDINATIO CCX. 

Anno 1607. 



s 



Edes epifcopalis Veras pacis in Nova Hifpania unitur Guatimalenfi • 
Meminit D. Joannes Diaz de la Calle {b). 

ORDINATIO CCXI. 

Anno 2607. 



ECcIefia Angamalenfis feu de Cranganor in Regno de Calecut io Ia« 
dia orientali fit Archiepifcopalis abfque fuftraganeis tamen . Meminic 
Auguftinus Barbofa ( c ) . Nec quod fuffiraganeis careat Archiepifcopus ) 
novnm eft> cum Lancianenii) & RofanenQ vel intra Italiam contii^at. 

O R D I N A T I O CCXIL 
Anno 160J. 16. Febr. 

PRohibet Paulus V. fub cxcommunicationis larae fententias poena Sam- 
mo Pontifici refervata, ne parochi Indianun majorem exigant ele^ 
mofynam ab iis , qui in Eremitarum S. Auguftini fepeliuntur eccleftis , 
ed quam illis prseicribit Tridentinum (1) juxta ezplicationem fadam a 

PfO 



S (rf) Ulloa , ReLHift. f. i. lib.t.cap. i^. (b) Calle ^Notk.EccLdeLnInJU 
. 4 O U^rbo/. jP. I. ^e Off. CT e$f. £/. n/. i. c 7./- 1 1 - 



N 



r 

AtosTOtic-a. j66o. 'T650. 349 

Pio V. (il) anno 1567. 17. Kal. Jun. Quocirca Provincialibus Societat»!^,. 
Jelu mandatur, quatenusper le, vel per aliura, quando opus fuerit,praB- 
ientes litreras publicari faciant, & illos cffc&n pacifice frui . Non obftan- 
tibus (III ) litteris Gregorii XIII. datis anno 1572. Incipit Expqfitnm . 
Extatque in Bullar. Cherub. Cond. 32. Pauli V. 

ADNOTATIOKES. 

(i) Trtientinum . Nempe feff. 25. cap. 13. De Reform. decernltur, nt 
Cathedrali feu parochiali ecclefias perfolvatur quarta quas quadraginta an- 
te annis (blita eflet perfolvi . 

(n) Juxta explicationem Pii V. Explicatfo hic memorata habetur ia 
Conft. Etji MendicantiHm . §.il. ibi : Quartam funeralem, de qua fefT.iy. 
cap. Jj., nequaquani folvere teneantur monafteria, quas a quadraginta 
annis fundata exiftunt, poftquam Concilium tantum loquitur de mona^ 
fteriis ante annos quadraginta fimdatis, quas ipfam quartam folvere con- 
fiicvierunt - Et ubi folvi confuevit , id tantum cerac & aliorum , quae in 
aKquibus partibus ferri contigerit tempore quo defunftorum corpora ad 
fepulturam deferuntur, non tamen de miflis feu lcgatis & aliis fratribus 
ipfis, feu monialibus reliftis, aut ali^s quomodoh*bet donatis, folvi debet. 
Sicque inteUigi Cohcih*i decretnm quoad hujufmodi quartam folvendam 
dccernimus . Ubi ver6 non eft confuetudo folvendi quartam , de nuUo 
praediftorum folvi debere declaramtis. Vide Ord. 85. Adnot. i. 

(III) Litteris Gregjfii. Per hacc non tam revbcatur Gregorii conftitu- 
tio, quam declaratur i{6n obftare . Nam Gregorius reduxit pianas con- 
.ftitutiones ad terminos Juris Tridentini, cujus eft explicatio conftitutio 
Etfi Mendicantittm^ §. 11. Vide Fraflum (^), qui refert decifionem Ro- 
tx pro eo quod piana conftitutio quoad hanc partem non comprchcndi^ 
tur revocatione dregorii. Vide fupra Ord. 205. 

ORDINATIO CCXIIi; 

Anno 1607. 7. Maii. 

PRohibet riiotu proprio (i) nc quodvis illicitag negotiationis genusquo- 
vis praetextu, caufa, vel occafione exercere audeant ecclefi iflicae quas- 
cumque perfonac, & praefertim facerdotes fub poenfs (Ii) i facris c.noni- 
bus & apoftolicis conftitutlonibus inflii^is contra illicitos ncgotiatores, per 
ipfos ipfo fafto ( iii ) incurrendis ( excommunicaiionem tamen rmtra fa- 
cerdotes Indiarum per quafcumque prbvlnci.les aut fynod^les onttiturio- 
nes, praefertim in Synodo Limcnfi (iv) edit?is quomodolibet imp^fitam 
abrogat ) . Non obftantibus rraBmiffis etiam apoftolica confirm.JtU'ne ro- 
boratis . Habetur apud P. (^intanaduenas ( i ) , qui ait extare breve ori- 

gina- 



(a) Prafo ^ cap^ IS- nt^m. $6. (b) ^ntanad^ tom. a. /r. ^. flng^ 5- ^- i- 



5jnale in Collegio Sbcietatis Platenfi. £t Ul. Monreaegra (^) ait) pencs 
e habcre authenticum exemplar. 



ADKOTATIONES. . 

( I ) MotH proprio . Laudatus Montenegro inquit , hoc breve fuiflc da- 
tum ad inftantiam D. Ferdinandi Godoi Canonici Neo-Carthaginenfis . 
Ex quo patet quod cum aliis tradit Caftropalaus (b)j nori exclndi k gra- 
tia motus-propriipetitionemprivilegiati; poterat enim petiifTe privilegium, 
& nihilominiis privilegium non ob ejus petitionem tanquam ob cauCam 
finalem , fed ex voluntate Principis efle conceirum, quia concedit exXua 
vohaitate ficut petitum eft, non quia petitum efi. 

<JI) A facris canonibus. Can. Cmfef^ent D. Z%. infiigitur poena, fufpeit» 
fionis , fed ferends^ fententix ; dicitur enim ; Ab omni negotiationis ingie* 
nio vel cupiditate ceffandum, aut in quocumque gradu fmt podti, mox 
a clericalibus officiis abftinere cogantur; fi ceffare nolnerint y ut sddiiiu , 
Can. }. q.4. Cap, 2. Ne cler. vel nton.y imjponitur anachematis pccna , 
fed. fententiac: pariter fcrendas, ut etiam cenler cit. Montenegro (c). Di'<^ 
citur enim : SecHndnm inftituta prsedecefforum noftrorum fub intermiaa^- 
tione anathematis prohibemus^ ne monachi vel clerici caufa lucri neg9^ 
tientur. Cap. fin. Dc vit. & hon. cler. mandatur, ut clerici negotiatoresii 
ter moniti ab Epifcopo non refipifcant , abjiciant privilegium clericale . 
Per canones etiam imponitur pcena privationis imnqinitatis a vedigalibus 
&:portoriis quoad res negotiationi fubje^las , etianit non prauAiffa moni- 
tbne trina, & inhabilit^tis ad teflandum , etiam fi alias facuka^ fuppe^ « 
teret. Vide P. Hut (<i)> & Canoniflas . Vide etiam Ord. 342., & ftf»* 
pra Ord. 207. 

(iii) Ipfo faSio incnrrendis . Utrimi per hanc claufulam deveniant lalS' 
fententiac pcenac, quas fecundum Adnot. praecedentem funt ferendas, da- 
bium efl, in quo. negat P. Suarez (r) difputans de fimili claufula adhi- 
bita per Paulum II. in Extrav. Cptm dettfiahiU. Ratio vero praeter viden- 
das apud eum effe potefl duplex. i. Qyxiz ex ufu & omnium aiithorum 
feoientia, ut teflatur alibit idem Suarez (/), noa omnes fimoniaci iiuir 
depofiti, neque beneficiisprivati, quanquam ejufmodi poena ferendac erant 
jure antiquo , ac pcenas & fententias juris antiqui ipjo faSio incurrendas 
ftatuerit Paulus II. in cit. Extrav* Igitur per ejufmodi claufuUm vel for* 
mulam in Conflitutionibus adhibitam non mutatur posnarum qiialitas • 
%n Q^ia. Paulus V. in pra^wti Ordinationc intendit mitigare feveiriMen^ 
Goncilii limani imponentis excommunicationem ipfa fa^ incurreadam y 
ut patet ex illius tenore, &-^^ abrogatoria parenthen . At fi in vi prasfcA* 
tic coafliiutionia> oaines p(snc& antiquo jure impofitas , etiam qux fent^ 

tias 



{,i) Monten. lib. i. tr. ij. /r^. 3. j (d) //«/ , in j. Decretal, tit, 50. q. 4/ 

(J>) Caflrop.tr.i. D.i. De PriwL P.2. f.i.n.i. | (c) Suar. D. %%. De Cenfur. f. 5. n. %x. 
<c) Mmen. hu csi. feO. \. \ (f) Suar. lib. \. de Simon. cap» 55. 



A P O S «t ^ i ^l C ft . t6oo. i5yo. jy i 

tix erant folum ferends , incurruntur ipfo faAo , non feveritas miciga- 
tur , fed augetur , ut f atet . 

(iv) In Synodo Limtnfi. IbTotifm eft, & not^tum alibi, quamvis multa 
(uerint concilia etiam provincialia Limas celebrata, antonomaftice dici 
Concilium LimM(e quod vulgb ^ft Terdutti, quod ipfum ftrit primitih^a 
5. Timribio coa&rnn anno 1582., (<^ finitum ^nno feKpiente. In eo flb* 
tiiitur (tf ) ut fi qtds clericHs mercaturas oper^m dederit, prxter pQcnas ra 
furt impofitas excommunic^ionis iententiam ipfo fa£ix> ffKntrr^t . Et £ub 
^ifiiem 'pornis vettt, ne quis Indorum parochus per fe ^el per interpofi- 
tam peribnam cum Indis mercaturam exercere prsefumat. Infuper neque 
pecora praster neceffaria ad viftum alere, aut agros coiere, aut vehendis 
nercibus animalia tenere vel locare, neque Indos ipfos ad mineralia fibi 
ruranda mittere, vel eorum operam locare. (^ii iltorum quodlibet ege- 
it, excommunicatione fententis latas fe noverit innodatum . In quibus & 
>r»ceptnm (6c eYcommunicationis poena continetur . Licet Ter6 pcena haec 
juttenus lata contra clericos ^oegotiatores praefente abrogatione ceiOGavterit , 
irasceptum tamen non item, Cujus violationem praslati punire pofliint ex- 
;ommunicationis fententiam ferendam de fado ferentes, ut notavit loc. 
:it. Montenegro. Sed & excommunicationem ipfo fafto incurrend^m ia* 
lovavit deinceps Clemens IX. , de quo infra Ord. 341. 

O^DINATl O CCXIV; 
Anno 160J. 22. Jul. 

liyriflionarii Difcalceati Ordinis Carmelittni exempti fiierunt a jurifdi^ 
LVX ftione Congregationum Hifpaniac & Italias, incorporatique Congtt- 
;ationi S. Paiih' apoftolica authoritate ere£tas ad infideiium praefertim In- 
lorum converfionem . Sed Congregatione S. Pauli anno 1513. 7. Mart» 
iipprefla, juri Ordinrs reftituti funt . Domos habent in Hifpahan regia 
^erfarum urbe , in Mogol , Goas , &: in ora malabarica . Mentio fit in 
liftor. Ord. Monaft. a D. Heliot, vel quifquis eft author Gallus e;us 
3peris (A). 

O R D I N A T I O CCX7. 

Aimo j6o8. ij. Jim. ^ 

JT religiofi Ordinum SS. Dominici , Francifci , & Auguftini poflint 
in Japoniam trajicere , non folum per Portugalliam , ut ante decre- 
im erat, fed qua llberet . Ita habet , & executipnem mandat kx 32. 
t. 14. llb. J. Recop. Ind. Incipit Sedis Apofloiic^. Vide fupra Ord. i^. 
: infra Ord. 284. 

(a) C. Um. ^ASI. j. cnp. 4. CT s^ fiit Ori. 'i7l- (b) lUfi. ici Ordres ^ C^r. Ed.titu 
w». I. cap. 48. pag. 355. 



3X2 Ori^inationbj I j 

ORDINATIO CCXVI, 

Anno i5o8. z^, Jun. 

• 

ID iprum quod fupra Ord. 212. decemttur pro Auguflinianis . cfrca fis» 
pulmras, extenditur ad Francifcanos . £t ne parochi eos, quorum pa-* 
rentes in ecclefiis di£lonim fratrum & monialium lepulti funt, aut iep^ik 
turam pro fe & fuis particularem habent, in parochialibus eccleiiis iepe« 
liri cogant. Extat in Bullar. Cherub. tom. J. Conft. 47. PauU Vp loci* 
pit Expqfitnm. Vide infra Ord. 24^. 

ORDINATIO CCXVII. 

Anno 160S. II. Jul. 

UT Archiepifcopus Limanus creet Judicem Metropolitanum ia R^oci 
Chilenfi. Bullas meminit P. Ct.Clemens Decad. 12. Videtur rameti 
efte^lu caruifle ex iis quas habet III. Villarroel Chilenfis Epifcopus {a)^ 
Et quod non poflfit Archiepifcopus de fuo Judicem Metropolitanum coo^ 
fiituere in dioecefibus fufiraganeorum , nifi ubi jus habeat immemoriaU 
confuetudine pi aefcriptum , vide apud Solorzanum (0« 

O R D I N A T I O CCXVUI. 

Anno 1609. II. Mar. 

UT in conventibus Novi Regni , Chilenfis, & Philippiaarum poflStf 
Dominicani litterarios gradus conferre. BuUae meminit P. CL Q^, 
mens, Dec. 11. Vidc Ord. 241. 262. 288. 308. ^9^. & 40J. 

O R D I N A T I O CCXIX- r 

Anno 1609. 28. April. 

UT Indipoflfmt indulgentias omnes & jubilaeos lucraricumfola confirflio- 
ne. Brevis meminicSolorzanus (c). Scd haec conceflio reftridioiitel 
habet, de qua infra Ord. 286. anno 1634. 13. Marr. Vide Ord. loo» 
ann. 1562. 11. Aug. 

O R D I N A T I O CCXX. 

Anno i6og. 8. Jul. 

UT rcligiofi, qui ad partes Indiarum ad fidem catholicam praDdicao- f 
dam, vd alia ecclefiaftica minlfteria exercenda mittuntur, fub eir 
communicationis poena ipfo fafto incurrcnda ad ea loca refta fc codb- 

rant, 

(a) Viilarr. G9v. Ecci. tom- i. F. f. isr. a. «. j j. (b) Soiorx.. tom. ». De Ind. TUK /.|« 
c #. ;f. ^t. (c) Soiirx.. iib, t, Poiit* cap. i^. 






Apostol cJt. i6bp^ 1^50. 35^ 

ant) ad qust a fuis (uperioribus deftinantur. Extat ia Bulkt« CheruU 
dm. 3. Conft, 56. Pauli V, Jncipit Recepimusm 

ORPINATIO OGXXL 
Anno 1609. 20^ JuL 

Dlvifa Provincia Limana fit Archiepifcopalis Ecclefia Platenfis , de qua 
fupra Ord. 145. £t Provincisc Limanas aggregantur Ecckftx Are- 
uipenfis, & Guamangenfis ; Platenft vero Ecclefia Chuquiabi, vulg6 de 
€ Paz* Meminit Cl. Clemens, Dec Jz. 

Eodem anno & die coucefla eft per S. Elituum Congregationem ia 
riaskalenfi , monialibus S. Catharihas Senenfis , licentia recicandi prinia 
lora noQixs matutinum, quod alioquin media nofte recitandum erat; fei- 
icet ob acris intemperiem aliasque caufas. Refert Barbofa in CoUe6la« 
icis (^). Et fimilem licentiam refert ad annum 2605. ix. Nov« 

O R D I N A T I O CCXXII. 
Anno i^io. ii. Fcbn 

FAcultates Societati Jefu in Indiis conce(& prorogatss ad tempus fant^ 
Facultas vero in impedimentis matrimonii difpenfandi in foro con* 
cientiae in perpetuum, nimc primum conceffa prodiit abfque nota perpe*^ 
uitatis. Unde dubium ortum eft de quo Ord« 449.; prxlertim renovata 
tSdem perpetuitatis nota in Conft. Cum ficut y dc qua mox anno i5i4« 
\6. Maii. Sed & alias limitatkmes adhibitac fuat in praefente prorogatio* 
le, quae in praecedentibus defunt, & in pofterioribus confervantur . V.gr, 
acultas abfolvendi a refervatis in BuUa CQenae tribus limitationibus coar- 
bita eft , fcilicet ubi non eft inquifitio , ubi fideles inter infideles degnnt , 
k ubi Ordinarii non funt ejufmodi facultatem habentes . Item: concio- 
latorcs & confeftarii A Praepofito Generali facultacem habentes^ ^el ab 
iliquo Epifcopo femel approbati, ^^culrate alia odn egebant. Stii Paulus 
ir.Lfacultatem prorogavit audiendi confefliQnes & prasdicandi duplici limi- 
tatioue, fcilieet ut approbatio deberet efte alicujus illarum partiujn Epi» 
copj I utque iii oratoriis vel ecclefiis Societatis audiretur confeifio , vcl 
iiaberetur concio. 

Eodem anno 161 o. 15. Maii , refolvit S. Rituum Congregatio id 
^ufa Chilenfi Indianim occidentalium , pofte J^ifcopum compcUerc re- 
Sulares mendicantes fub cenfurfs 1 ut accedant ad publicas & generales 
procefiiones . Refert Barbofa (O* Similem refohitionem refert P. Zacha» 
rias (f ) ad 17. Jul. 1609. Scd hac lege excipicndi funt primb ex Con^ 
^ilio Tridentino moaachi (t/), qui fub ftridiorc claufiira perpetuo vi« 
ruAi. Deinde qui privilegium habent ne ad proceflTioncs quavis inftituen-^ 

das 



^pi«MMM«MMMl«Mi«i«MMl»^ 



(a) Bath^f. r.Licenria, tT l^.Matutinum. | (c) ZsA. Froif. in Lmct. pmg. st. 
(bj Air^/. QMea. V. Ep. quoad prOcei; \ ( d ) Tridjef. ^s.csf.i%^Dt Kepfl^ 

Tt 



354 Okdinationes 

das de caufa compellanmr , quale Jefuitas habuifle indicat Fagaanus (a] 
Tandem ex declaratione Grcgorii XIIL apud ipfum y ii quorum inoiialb 
rium ultra quingemos paflfus a civitate dilUt. 

ORDINATIO CXXXIII. 

Anno 1610. 7. Dcc. 

AD inftantiam Regis Catholici decretum efl', ut conciliorum proyii 
cialium celebratio in Indiis differri pofTit ad annos duodecim . Bu 
lam fe vidifle teftatur IIL D* Felicianus de Vega apud Soiorzanum (i) 
Quolibet quinquennio ex apoftolico indulto prius erant celcbranda, deir 
de feptennio, iterum fcxennio , ut refert Fraflb (r). Scd in Indiamr 
Recopilatione praefentis ordinationis indicitur executio, (I neccflitas aUi^ 
non fuafcrit (J). Vide Ord. 118. & 138. 



N 



O R D I N A T I O CCXXIV. 

Anno j6ig. 7. Dcc. 

E Epifcopi ex Hifpania ad Ecclefias Indiarum dcGti moras ibi m 
dant; xnd ad fuas..£cclefias primo quoque tempore navigent , ib| 
que confecrentur fub pcena amifllonis fru^^uum pro tempore dilationis 
Refert Solorzanus (e) . Et quoad morandi prohibitionem idem efle d| 
cretum a Gregorio XIII. habetur in Jure Indico (/): 

ORDINATIO CCXXV. 
Anno j6io. 7. Dec. 

Dlijpenfatum efl: y ut Indiarum Epifcopi podint ab uno confecrari ^ 
nftentibus duobus in dignitake conftitutis, ut teftatur in fua C 
Ecclefiaftica Francifcus Ortiz Salcedo, plurefque viri dodi , qui & b 
legerunt, affirmant . Ita habet Fr. Hyacinthus Jorquera O. P. in 
dam refolutione morali . Vide fupra Ord. gg. & infra Ord. 318. 
feq. £t anno ^605. j6. Jul. S. Rituum Congregatio in Goana L 
rum conceifit, ut Epifcopus cum affiftentia duarum dignitatum lof 
pifcoporum ab Archiepifcopo Goano poflet confecrari ex fpeciali gr 
& attenta penuria Epifcoporum in illis partibus . Sed hxc poftreo* 
claratio, quam refert Barbofa (^), quandoquidem Archiepifcopus 
nus ndminatur ad aiiquem determinatum Indiarum orientalium 
pum contrafta eflc videtur. 



(a) Fagn. Hb. s* Decr. $n C. Nlmis» De 

Bxe. Pnel. (e) SohrjL. loc. cit. num. %i.^ 

(b:) S$hrK.t. t. De Ind.ymr.i. $.€. 7. «.40. | (f) Leg. 2. r/V. 4. Uh. 1. it.'« 

(c) Ff^y isp. 9$- s num. 55- (S) fc^« /• c. V. EpiTcopiii* 



(d) Leg. I. tft. •. Ifh. i. R' « 

(e) Sohrj^ hc. cit. num. %i. 



APOSTOLICiB* 1609. l6$0. 355 

ORDINATIO CCXXVI. 

Anno i5iJ. 21. Sept. 

UT convcntus in Amcrica , qui numenim faltem ''oclo religioronim 
alere non poflUnt, fupprimantur : committiturque exccutio illarum 
partium Epifcoporum arbitrio. Fit mentio in alia, pcr quam hax revo- 
:atur, conllitutione Clememis XII. anni 1734., dc qua Ord. 531. Vidc 
rtiam Ord. 481. 483. 540. 

O R D I N A T I O CCXXVII. 

PAuIus V. conceffit Auguftinianis Mcxicanenfibus poflfe celebrare a qua- 
vis hora poft mediam nodem . Ita P. Nicolaus Duran in M. S. de 
Trivilegiis Jndicis. P. BartholomaBUs Tafur S. J. e Provincia Peruana in 
Additionibus ad Fiv^e vocis oracnla Cardinalis de Lugo inquit communi- 
catum cfTe illi Provincias privilegium Auguftinianorum . Gommunicatum 
revera fuit tam illi Provinciac^ quam Paraguarias, ut conftat ex earum 
regeftis: communicatum k P.CIaudio Aquaviva pro poteftate ftbi a Sum- 
xno Pontiftce fafta. At P. Qaudius diu ante mortuus eft quam vivas vo* 
cis oracula rcvocarentur . Unde ad pofteriorem ufum nulla eft communi- 
catio, ficut nuUum eft privilegium , quod fuppono non cfle bullatum . 
Idcm diftum efto de privilcgio fimiii Bcncdiftinis Vallifolctanis conccflb, 
de quo Dicaftillo (^) loquitur. Vidc P. Avendano (^b). 

O R D I N A T I O CCXXVIII. 

Anno 1614. j6. Maii. 

UT prcsbyteri Societatis, quos Praepofitus Generalis eligcrct per fe vd 
per alios in Indiis orientalibus vel occidcntalibus cum neophytis in 
quibufcumque jure divino non prohibitis confanguinitatis aut affinitatis gra- 
dibus, vel alias conjunAis feu fe attinentibus , ut matrimonium contra- 
here valerent, ubi locorum Ordinarii facile adjri non poflent, in foro 
confcientias perpctuo difpenfare poflent . Et.cxtenfa fuit facultas ad fo- 
nim externum certis conditionibus valitura, fed ad viginti annos. Nec 
non ur denuntiationes aliafque extrinfecas folenmitates omittere poflent , 
Gum expediret , prolemque lcgitimam declarare. Infuper quofcumque et- 
iam extra ecclefias & ftne ccremoniis confuctis baptizare ad viginti an- 
nos. Admonentur tamen ne his facultatibus utantur, nifi ubi expedire 
judicarent. Mandaturque ut neophytos diligenter admoneant, quod ab 
iftis matrimoniis abftincant. JEjAat in Compendio Indico anni 161%. 

OR. 

(a) D/c. /r. 5« D. 1. J>€ Suitff. J>ui. V m^- ^5* (b) xAvend. tiu i4. Tbefiwr» caf. 

Tt 2 



}}(( Ordinationfs 

ORDINATIO CC3CXIX- 

Anno 1614. 15. Jr.L 

Pllovincia. dc Pernambuco in Brafilia crigitur in adminlftrarionem Ijpw 
ritualem. Mentio fit ia G>nA. 4. Bullar. Rom. tom. i. pag. 6. ixK 
tcr co4iftirutioncs Innocentii XI. Jus autcm ejulmodi adminiftracionum 
^uale fit vidc Ord, 590. ViJc etiam Ord. 375. 

Eodem rnno 30. Scpt. & 15. Odobris , refolvit & RituiHn Gngre- 
;atio in Mexicana, quod clerus laecularis debet femper dc in omni loco 
labcre prscedenciam iupra regulares ox univerrali ecclefias CQnfuecudioe » 
Kcfcrr Barbofa in Collcdaneis (,a). 

ORDINATIO CCXXX. 

Anno 161 5. 25« Mar» 

UT Sinarum miffionarii poffint in eo Imperio celebrarc tedo captte ^ 
non vulgari & communi pileo y fed alio proprio , & C- fieri potcft 
cjuidem cum paramentis coloris • Et facerdotes narione Sinici poflinr fa* 
cra miniftrare 6c fundiones facras peragere juxta ritum Sanikx Komane 
Ecclcfis in iingua crudita Sinarum « Ita habetur in Compendio lodico 
anni 1737. Y. Alifa. Incipii In Generali. 

A D NOT AT 10 N B &. 

Longe airter enuntiatur (ccunda hujrts conftitutionis parf k P. /ulio 
Gordara (i), dum refcrt P. Trigaliio conceflum, fcilicet pracfenti con* 
ftitutione, Ct liceret facros codices in fcrmonem Sinarum convertcre , ikmi 
plebejum , fed littcratorum ffrofritim. Qiiod iate diftat i faculrate miffam 
celcbraodiy & facras fundioncs peragendi lingua finica . Litem dirimit 
qui conftiiutionem lcgere potuit» Quod fi utrumque conceditur, noiient 
Wiittendum hiftorico q.uod majus & rarius cft. 

P. Danicl Papebrochius (c) refert ex auditis k Cbi noto P. Procnnf 
tore miffionis finicx y cui facultatis in Romana Curia impetniiklc pio» 
vincia demandata eft^ revera gcatiam dc poteftatem officia facra apudSi» 
fias vulgaii littcratorum lingua pera^endi efle petitam, & annuentcP^ 
lo V. fu£ccptam eflfe vcrfionem Miflalis Romani m idioma finicum,att* 
minandam deinceps & ufui aptandam. Innocentio XL fedentc Romatt 
allata eft ^ & q.uan^uamr Summus Ponttfex incirnabat y ut aoptactni 
facultatem concedercr, aiiorum di&amine hoc negodum intertacbatumcft 
primo, deinde difperatum.. 

De privilegio tegendi caput hflDc habet Theophilus IUjiuuc!iis C«f> cs 

iUtttS 



( a ) Barb$fs , F. Cieius . I (c) Ps^br. Cmutt. Cbfm. fuk imm. A 



Apostolicj*. i5oo. idyoB 357 

illius temporis litteris atinuis : j^pftd Scres iive Sina» iiiurbanum eft capf-^ 
te elTe nudo • Habicus cil eorum , qui ad patibulum rapiuntur » Sinae chri* 
liani capita aperiuiit tantum cinn de peccatis confitcntur ^ Inftitere apud 
Paulum V., ne faaificium dehoneftari velkt» Aunuit dummodo tegmen 
II profano difcreparet. Noviun excogitarunt , quod fuperius quadratum^& 
1 vertice ufque ad medium uniufcujufque ex quatiior angulis pendente 
EIq tripartito pretiofo ornatum, ita ut in toto appareant duodecim par^ 
tes diftin^. Ad quamlibet partem extat porta acu facia . ExhibentHie^ 
rufalem it) quadro poiitam , 6c duodecim portis diiUnSiam « 

O R D I N A T I O CCXXXI. 

Anno 1615. z^. Maii. 

IN dubio per Dl. Fr. Auguftrniun de Carbajat ex Eplfcopatu Panamet^ 
fl ad Guamangenfem translatum propofito» an iibi (tcberentur fru£tus 
^ die quo fiut ereAa ecclefia (i); an ab eo quo orator fuit propofitut 
CQ confiftorio ; an a die aditx poflefEonis ;. San^lidinuis audita S. Gongre*^ 
l^ationis Cardinaliiun Epifcoporum negotiis prdepofttoriun fententia , man* 
davit quod frudus ei confignarentur k dietranslationis., & prssfedionis (ii> 
m Epifcopum & Paftorem Ecciefix Guamangaci . Ita habet Solorzanus {a) ^ 
}uxta quod eft lex in Jiu-c Indico (A): Confi^me i derecho y bulas apo- 
flolicas pertenecen k los Arzobiipos y Obiipos de nueftras Indias los fnir^ 
tos decimales de fus Obifpados defde el dia del fiat. de Su Santitai^ 

ADN OT ATIQHES. 

(i> Qho fuit ereffa ecclefia. Non crgo fuit crefta Ecclefia Guamang» 
anno 1619., nec i5i5», ut didum fupra Ord» 145«) quandoquidem an- 
so 1615. jam de perfeda ere&ione (ermo eft. 

(ll> A die translatianis. Translationcni intelligit Solorzanus in PolitL- 
ca ( ^ ) > non eam quas effedu vel poftedione complctur , fed pontificiam 
con^rmationem etiam ante bullarum expeditionem verbo declaratam. Ait 
cnim: Declard y mand6 que fe le dieflen y confirmaften los fruios defde 
cl dia que fue confirmado y propuefto paraObifpa de Guamanga. Idque 
conforme eft citatae Juris Indicilegi» De fru^ibus minor eft difficultas; 
Bablta enim notitia prinu de intenta translatione per re^iam fchcdulam^ 
qu2 pr»mitti folet ut transferendo permittatur adminiftratio ecckfiac ad 
qnamj poflfunt 6c lolent frudus retineri ^ lu quaiido per buUas prasfenta* 
tas confiet dc dic £a£te confirmationis^ ex tunc deciu-fi ecclefue ad qHam 
£cu£lus configjQcntur Epifcopo translato, & conftgnari definant decurfi in 
ccclefla a gna • Qiiodfi jpraxis alicubi fir , ut aliquando. audivi , ur fruftus 
configncntur Epifcopo nominaio , non a dic confirmationis apoftoiica^ ^ 

ied 



^pwMnHM» 



(.a ) Solorx.. twn. i. De Tnd. T^r. l'.s.c*%*m s^» (b X le^* ^- tit* 74ib.. s» A, dc JruU 



558 Ordinationes. 

fed a die regiae praefentationis , feu gratias a R.ege hGtXy poteft id in re^ 
giam munificentiam referri fupererogantis de vacantium fruftibus in favo* 
rem prscfentati . 

Major cll difficultas, quam verfat Solorzamis (4) de translati jurifdi- 
&ione, a quo tempore ceflet in Ecclefia a qna^ dum accepta eft regia 
dc promotionc fchedula , & fufcepta adminiftratio ecclefise ad quam , nou- 
dum tamen conflat an & quando expedita; fint bullx translationis , nec 
confirmatia per Pontificcm . Qiii cafus, frequentiflimus occurrit .. Et ifk 
Dioecefi Tucumana, dum haec fcribuntur jus dicit Vicarius Generalis & 
Provifor conftiturus ab 111. Argandona, qui jam diu gubernat Archidice* 
cefim Platenlim, quo c Tucumania translatus eft. Neque injuriS, quid- 
quid dicat Solorzanus ; nam per regiam promotionis aut translationis. 
fchedam tantum conftat de praefentatione fada jure patronatus , & de: 
pctita confirmationc pontificia, ut quis promoveatur vcl transferatur^noa. 
de jam fafta promotione vel translatione , quae non nifi per apoftolicufli 
fiat pcragitur. Quandiu vcro nonconftat de fafta promotione, lcgitfmuni 
jus dicere pergit praefentatus per fe vel per Vicarium a fe conftitutum m. 
dioecefi a qua ^ Alioquin ceffaret jurifdiftio antequam innotefcerct promcK 
tio,. feu dum cft prorfus ignorata^ 

Inquit Solorzanus^ cum qui novam Ecclefiam acccptat, prsefumi re- 
nuntiafle veteri . Sed qua ratione id praefumirur, cum Epifcopus folum 
mutans Vicarium pro fe abfentc reliquerit? Addit, Ecclefiaj fecundaB fu- 
fceptionem efle quafi matrimonium fpirituale , quo vinculum cum. prima 
diflblvifur .. Facilc negatur ; nam qui accepta fchcdula regia fecundam 
Ecclefiam fufcipit gubernandam, cam fufcipit non ut fponfus, fed ut tu- 
tor vel curator, fed ut merus adminiftrator , ut notum eft in Jurc IniU 
co, ufquc ad tcmpus, quo a Summo Pontificc fcrfiat definito, & noii- 
ficato, incipit tutor eflc & fponfus , vinculo cum prima diflbluto.. Vidct 
infra Ord. 389; 

Alius eft cafus frcqucntiflime occurrcns , qui & modo in vicinia 111* 
pcndet y fcilicet Epifcopi , qui jam pridem bullas accepit promotionis flC 
acceptavit , nondum tamen adiit pofleflionem EcclcfiaB ad quam^ & Ec- 
clefiam a qua gubernarc pergit , Capimlo difllmulante . Solorzanus ioc 
cit. haeret dubius de jure , fcd inclinat ad negandum . Nicolaus Garcia 
apud ipfum contriarium tenet. Doftor Indicus Machado (^) fcribit apnd 
Dianam: La primera queftion es,, quando ei Obifpo fue promovido defir 
Iglefia , y fe le defpacharon las bulas , (1 antes de tomar pofleflion de la 
fcgunda Iglefia, fe diga haver vacado, y quedar en fedc vacante lapri- 
mcra . Efta queftion cs tan: rciiida , que vicne k fer comun: contm co- 
mun . La parte affirmativa dc quc la Iglefia no queda cn tal cafo en 
icdc vacante, defienden ima glofla y otras muchos, y quc piiede elObif- 
po continuar fu jurifdicion por fi 6 por fu Vicario todo el tiempo qne 

tar- 

(a) Solorx.. tom. 1. De Ind- jur. l. %. c. ti.y Et iib. 4. Polit. cap. ij. 

(b) Macb. apud Dian. P. t. tr. 4. R. jj., Coordin. to. |. /r. (. R. 4. Vide GarCm t$* ^ 
P^ lu Dc Benef^cap^ €. num. j«. cr fei. psg^ 1%$.. 



A?osTOLiCA. t6oo. 1550. 359 

tardarc en toniar pofrcirion del fegundo Obifpado • Y Nicolao Garcia af- 
irma , que en Efpana fe bbfcr va frequentamcntc efta oplnion por coftiun- 
ire de que trae algunos ezcmplos . Y aftimifmo aiHrmaqne en tal ca(b 
fe fvelen dcfpachar en el Confcjo Supremo de la Camara provifiones ^ 
paraque en la primera Iglefia no fe publlque fcde vacante haftaque en 
la fcgunda tome pofteftion el Obifpo promovido. La contraria tiene y 
pirucba dodamente el Do^or Solorzano con otros muchos a quienes ro* 
Bcrc y figue . Fiindafe en que la Iglcfia vaca luego que ab HHhs vipculo 
abfolvitur in confiftorio Romani Pontificis , etiam ft non fint expeditfis 
litterac vel capta pojfejjio , Y fi es cicrto lo que rcficre Alccdo , que ha 
tenido noticia por relacion de varones graviftimos, que fe ha delpacha- 
lo brcve cn el qual fe prohibe a los Obifpos promovidos adminiftrar 6 
cxerccr qualquiera cofa en fu Obifpado delpues que tuvieron noticia de 
fu promocion, ceftarian las dudasy las difputas que fobre eftofe ofFrecen 
Xoios los dias. In hanc etiam Solorzani fententiam inclinarunt Regii Se- 
aatorcs iq caufa Epifcopi XSarthaginenfis ad Ecclcfiam Popajanenfcm trans- 
lati, quam refert D. Ramirus Vaienzucla in Additiooibus ad Solorza*- 
num^ lib. 4. Pol. cap. 13« 

'ORDINATIO CGXXXII. 

Anno 1515. 7. Dec. 

« 

PAuIus V. providit adminiftrationi Ecdefias Japonenfis (ede vacante ; 
Mentio fit in Formula juramenti a miftionariis prseftatidi juxta de- 
cretum Scren. Portugalli» Regis . Quid vero providerit Paulus refert Char- 
levoix in Hiftoria Japonica > nempe ut Provincialis Societatis Jefu admi- 
niftrationem fufciperet . Portc ad hoc tempus referendum fit quod habet 
in fimiii Solorzanus (^) de Ecclefias Maniienfis adminiftratione : Par lo 
tocante a la Iglcfia Mctropolitana de Manila en las Philippinas impetra- 
ron los Embajadores dci Rei N. S. que quando fucediere vacar^ fe Ua- 
me a fu govierno cl Obiipo mas x:crcano. Vide Ord. 137. 389. 461« & 
fcq. 

O R D I N A T I O CCXXXIII. 

PAulus V. ftatuta monaftcrii S. CatharinaB Scnenfis Cordubse in Tucu- 
mania approbat , defeftus fi qui Tuerunt fupplet , decernitque ftatuta 
& monialium profeffioncs efte validas . In fiiturum autcm, ritum confe- 
rendi habimm monialibus a rcgula S. Dominici fumptum fervari dcbere. 
Nempc pro parte monafterii propofitum erat , quod ere^ illo per Ordl* 
narium loci authoritate apoftolica , pro illius iregimine ftatuta quasdant 
cfx regula S. Terefiae aliquantulum tamen immutata addita fuerant^ Doi» 
bitatumque fuit , an ftatuta & profeftio monialium eflent valida , in qui* 

bus 



36o Ordinationes 

1>us habitus Dominicanus k reguia Carmelitana difcrepabat. Res prim&m 
dedu&a fuic in thefes novo ritu coram monialibus diifputatas, nuHitatem 
^opiignante Fr. Fcrdiaando Mexia fundacricis monallerii confobrino. Pro 
valore llctit P. Petrus Onate S. J. hbris De ContraSiibus editis notus, u 
maxime racione quod habitus non facit monialem, ficut nec monachum; 
£c quia paululum quod de regula immutatum erat , pro nihilo reputafr 
dum. Vidc P. Nic. del Techo {a). 

ORDINATIO CCXXXI7. 

Anno 1616. 



UT EcclefidB Limanse capitulum pofTit fmgulis annis adjunftos eligere; 
ut juxta Concilii Tridentini decretum de eomm confilio & a&nfii 
in caufis capitularium extra vifitationem procedere debeat Praelatus. Ita 
habet Solorzanus {b) y idemque privilegium competere reliquis Indianmi 
ecclefiis, quamvis aliquando praslatorum prsepotentiS ufus intercludafur • 
Ratio Solorzani cft, quia licet in Indiarum Ecclefiarum credionibus, cXr 
cepta Truxillenfi, mentio nulla fiat de adjun£tis; at in omnibus conti- 
netur communicatiojurium, confuetudinum , indultorumque competentium 
Hifpanienfibus Ecclefiis, quorum pracfens de adjim£lis ell fere commune. 
Communicationem jurium Epifcopis faventium in ereAione, quas ad 
manum efi: , video ^ faventium capitulis contra Epifcopos non video , fed 
tantum quod Ecclefia& Indicanae in cantu & ritu Hifpalenfi conformes 
fint , in beneficiorum provifionibus Palentinae . At adjun£lorum ele^io jo» 
ra Epifcoporum coar^at , ut pro certo habet eodem loco Solorzanus. 
Minus etiam verum eft quod ait vel ex proprio fenfu , vel ex fenteotii 
informatorum quos refert, Tridentinum ubi prasfentem de adiun&ls difci- 
plinam explicavit , eam generaliter flatuifle pro omnibus ecclefiis, cum 
verba Concilii fint (r): Hacc autem omnia & fingula in iis ecclefiis lo* 
cum non habeant, in quibus Epifcopi, aut eorum Vicarii ex confiitutio- 
nibus, vel privilegils, aut confuetudinibus , five concordiis, five quocutn* 
que alio jure, majorem habent poteftatem quam prsefenti decreto fitcwn- 
prebenjum . Propter hjcc forte Ecclefia Neo-Scalabitana feu Truxillenfis , 
cujus ere£lionem Frafius pofuit hoc anno (d) jus adjunftorum cxficE&aa 
▼oluit^ ne in dubium cum pacis detrimcntQ verteretur, 

ORDINATIO CX:XXX7. 

Anno i6i6' 6- Dec. 

SCongregatio Epifcoporum & Regulariiun in caufa Chilenfi decidit , 
^ Epifcopos vifitare poffe, nedum confratemitates, fed etiam altaria 
<c capdlas earum intra Regularium ecclefias conflitutas, circa ea tan- 



tum 



«w 



(a) Tecbo^ lib. $. Hifi. Psrag. r. ii. cr 12. psg. 13S. (b) Solorx^ lit* ^^P$l. C0^ Mf^ 
(c) C. TM. /. »j. cap.s. De Rfform. (d) Fraffo , c. if • n. jj. 



icti qusb confraternitatum adminiftrationem concemtmt. R.efert ex Bar- 
pik P. Forti (^), qui tamen exemptas voluit ab Ordinarionun vifita^ 
ione congregationes exiilentes fub direftione Societatis J^fu , co qiksd 
tpn habent xedditus » nec funt corpore flabilia , fed xfxx <:^ante difta di- 
e^ioae evanefcunt • Idem jiabet Compecidium Conunune Privilegiorum 
Ipcietatis, cujus verba funt (^b)i Cum ^v •conceffionem Sixti V. Prsspo- 
ifSus Geqeralis poilk diflolvere quaslibet congregationes extemorum ere- 
^ vel erigendas fiib cura & direftione ^ocietatis ; atque Societas piuries 
lijdaraverit juxta fuum morem illas erigendi ^ rerinendi confirmatum 
Itteris ajpoftolicis Gregpdi XIIL SixtiV. GregoriiXV^* A: Benedi£ti XIV. 
oiediftas coqgregaiiones pofHdere bona aon poife , Qrdinarii locorum non 
NofiTunt fe ingerere in vifitatione eorumdem fub prsDtextu bonomm , qi^ 
(f; pia largitione & donatione in illarum ufum obveniant • Bona vero j 
IMpelleftiics , & mobilia omnia in eventu diflblutionis revertuntur in do- 
samium Societatis , & Collegiorum , nifi ali ter -conftet de volnntate do- 
lantium ut iahxrendo litteris apoftolicis definivit S. Gongregatio Epifc. 
I^ Rjegul. in una Afculana nS. Mart. 1715« > & in Firmana 2. />^c. 1740.9 
u^robante Benedi£lo XIV. in ConiL Laudabik ^ 15. Febn 1.758. Vide 
Illrdi 552« & .modo fequentem^ 

40RDINATIO GCXXXVL 
Anno 1616. 6. Dec. 

EAdem S. Congregatio la caufa itidem Chilenfi rcfoivit y non Hcere 
clericis Societatis Jefii , nec R.egularibus Sanfti i>omihici confrater* 
tiitates feu novas jcongregationes cum ufu faccorum erigerd &ie licentia 
Qrdinarii loci. Refert eac eodem Barbofa Forti (O* 

Ad hunc annum 1616. refert Quintanaduefias {d) inManiienfi denuV 
refolutum efle ^ quod fupra in Limana., & Manitonfi fub die 20. Jutu 

ORbJNATIO OGXXXVH. 

4 

PAcilus V. praster Pontifices alios , ieu <lifpenfando conceffiffe Provinciae 
Chiapenfi in Indiis occidentalibus , feu declarando permKifle dicituf 
ufum chocolats in jejuniis extra horam refeftionis . Mentio iit ab Anto- 
oio Leon Pinello ia Opufculo inicriplo j^efiim Maral del Ciocoiatr. 

ADNOTATIONBS. . 

In Qu^i<me fua refolvit Pindlus , ehocclate aon efle potum , fed cibum 
lc^ibus je^unii contrarium , quamvis permittat ex parvitate materi^ eam 

quat>- 



m 



(a) Fortii ^Art. »2. De Cmfetv. n.%3f. pog.^ft. (h) Tm.t l^Jl.pag>t79*Md.t7Sh 

(c) Pmfn le€*w. ihM^. (dj gBimM0i.to^fofiimhtT'4.DeFrhfhti4-fiH^$* n.r- 

Vu 



i6z Ordinationes 

quantitatem aquS dilutacn fucnere , qus antequatn diluafur (it pi^^ % f^ 
ta uoius vel aiteriii$ unciie: eoque minus icrupiilasi procedi poue arbitr^ 
tur, quanto major a<lhibeatur aquas quantitas cum parva quantitate Oh 
pai • oed materia& parvitas cuipam levificare poteft , non evacuare • Ntt 
ad parvit4tem materi^ definiendam atteodenda eft {ohun chocolats qtsai^ 
tlias, ut erat antequam dilueretur aqui» fed ut a jejunante rumitoraqiift 
Sf, igpe alteraca ut patet ia ju£biila aqua & carnium exigua quantitaie 
coctis conftante. Scd opto dariorem de hac Pontificis Ordinatfone ood^ 
tiamt utque declaretm* magis qusftioQis materia , cum chocolata alittf 
ab aliis cpndiaiuTi adhibeaiurque niuie prevaleme aqua in mfxtnra atm 
fity auoc materia rQlidioce» nunc plurium Materianun etiam aromauo^ 
mm congeriei 4e quo vide laiidatum Pinello» 

P. Coocina , vel quifquis eft author opufculi anonymi («) qiiod 331 
trtbuit Z^charias (^), cenfet fcandalofam opinionem de ufii licito e^ 
colata^ toiies quoties: Una dcara (fubdit) non d vuoie determinare ft 
fia n^orUU* Elefert ibidem opinionem Thomjc Hurtado ufum hQneftantjf 
ouatuor de tituUf, five feorum Hve iimui fumpcis: fciliCet, ex eoa^tji» 
dine , CK qualii4te fQt^ 9 ftx marerias parvitate , & ex apoftolica cooce^ 
fione . Et quod attinet ad conceffionem P. ftaphael de Luxana O. P» 
Provincialis Provinciae S. Vicentii in Indiis occidentalibus juratus affinna* 
re dicitur, Fr. Hieronynwm a S. Vincemio efufdem Ordinis, a (ingulari 
pietate laudatum, 6c Provincia^ Giutimalenfi practedum fe coram teti^ 
tum, dum eflet R.om2, S. Piiun V. informatum qda ratione in Indiis 
ca potio adhil^retur , a £e conful<um refpondifle ; Poit4S non £rMfft jt^ 
niHm. Id a P. Luxan declaratum eft 13. Mart. 1619^ 

P. B^odeH^^us. Marinque S. J. narrat» P. Didacom de Sofa ejufdemS}- 
cietcitis Provincias Meyicanfl) vifuatorem iibi teftatiun efle, P. Nicohmm 
^ Ao^i^ f dum R^mac Mexicanae Provincis procmratorem ageret , Pau* 
lt)iD V. atmo 1614. bac de re confuiuifley qui peregrioas potionie ft co* 
ram imperato opificio, refpondit : Hoc non frangit jeJHnitim . Oracuhai 
expedivit procurator ad Mexicanae Provinciae timc Prspoiitum, ex cujus 
teitimonio Provinciar primoribus innocuit , hinc Sofs viAtatori , deinde 
referenti Manriquio. Et tra^atum quidem Man;'iquri probartmt 3. Junit 
x6iQ. piures Soc. Jefu Patre$i Hifpaii a do^ina noti, & laudati k DsA 
. i^a Hurtado . 

Aiiud fimile Gregorii XV. refponftun addit apud G>iKinam Hurtadof 
Leandro Gipuccino iratus quod ad fabulaa reiiciat oracula hcc. Leandri 
( non Capuciui five de Murcia, fed Trinitarii ) k SS. Sacramento fen- 
tentiam habes apud P. Thir(kim (c> in adjttnda diftertatione tiMhorh 
innominati iic loquentis: Declarationes ^ quas non funt editas autlienticXf 
fed i9 aliqiiibus hiftoriis curcimifefuntiuF , nullo modo ccnfentnr eertam fi* 
d^./acece , i}t p^i jotei. alia in deciaratioiiibu& tvium SanuiKXwn Pbi^ 

tifi- 



NM 



( a ) Mfmor^ {/«r. /«tm $Hfk dflU €ioct^... m uma htma s Mkr. 



Apostolica. ]6oo. j6$o. ^g^ 

ijfiaim jcirca potionem chocolaticam , qiias plerfque theologi parvipeii<> 
dont, etiamfi referantur in hiftoriis non minus fide dfgois quam fit hi^ 
AiTiik ( de qua ibi ) . Id videre eft in Leandro a SS. Sacramento ( ^ ) , 
2>i enim quaerit an potio cbocolatica fit abfolute & fimpiiciter licita in 
ijic jejunii ex concefuone Pomificis? £t ailirmativx fententias authores & 
fimdamenta proponit , nempe quod ita declaraverunt tres Summi Pontifi^ 
ces j prscipu^ Gregorius XIII. ( non XV. ) , cujus declarationem refert III. 
]&• A^gufiinus Padiila Archiepifcopus Hifpanicse in India hfs verbis (^): 
}b le vi/h la confulta que ie hizo al Papa Gregorio XIII. por matio 
iel Dr Arpilcueta Navarro a inftancia de la provincia de Chiapa > don- 
dfi fc comenzo efta bebedida . Y con fer la relacion , harto encarecida , 
fdpondio el Papa par dos vezes que no quebraba ei aittno. Et tamen 
lubdit Leander; Negant vero alii putantes ^ neque ex hoc capite e(Te li- 
citam potionem chocolaticam in die jejunii , quia putant diftas declara- 
tiopes quibus continetur, ^e el chocolate es btbida ^ytl non dari, vel de 
IDis non coftare authentice, & fic nullam habere vitn. Hucuf^i^ anony* 
mus apud Thirfum. 

Relata Pontificum re£jpon{a fimt quidem vivas vocis oracula, non ta* 
men de revocatis ^ cum fint pur^ declarativa , ut ex tenore patet : certi 

Srivilegia non funt uUi regularium inftituto fa£|:a • Nec fi documentis con- 
;ent fide dignis & legitimis requirenda eft major authenticitas ad refolu* 
tiones doftrinales . P. Goncinam male habet > quod oracula Pontificum y 
utique Romas prolata, fohs Chiapenfibus Dominicanis, & Mexicanis Je^ 
jRiitis nota fint. Solis quidem * Cihiapenfibus & Mexicanis data funt prN 
fflo ) nec mirum cum non aliunde confultus fit Pontifex ; & res eo tens 
jpore fuerit Chiapse & Mexico fere peculiaris' & propria , nec tam vulga^ 
iris ut modo eft in Europa . Nota vero funt jam etiam vulgo^ ex quo paf^ 
ilm ab authoribus referuntur , & ab ip(b Concina » Neque re! non ac-* 
crefcit authoritas magna ex quo Doim'nicani jSc Jefiiitx conveniunt. 

Cardinalis Brancatius > qui cum Cardinali Cozza' fententiac beni^s de 
cocholatac ufu ^ adftipulatur» meminit bullas cujufdam^ qua Urbani» VIII. 
eidem fententias favet. Verba £m. Cardinalis apud Concinam fiint: }im 
afcifcam mihi hac aflertione prsfidium ex a(fertis Summomm Pontificum 
Pii V. Gregorii XIII. Gregorii XV. declarationibus relatis ab^urtado y 
aut ex bulla Urbani VIIL cujus memin t Henricus Stubasus^ & prius Pek 
licier ab Hurtado relatus , noftram fententiam confirmantibus . De his 
cnim mihi iegitime non conftat y neque illas vidt y neque id a viris quo* 
fum certe cog^tionem fugere^ non poterant ,. audivi . ' Ima ciun plenmique 
coram Pontifice me prasfente in J^ifcq)orum examine hasc controverfia 
fuerit propofita> nuUa de aflertis buUis mentio fafta efl. 

Benediftus XIV. » lic^t in pontificatu m'hil qtiod fciam de hoc argiiw 
mento fcriptum reliquerit in Notificationibus , dum Bononienfem regeret 
Ecclefiam, ait (c): Si va difputando fe la nuova bebanda del ciocola* 

. ^* . ' te, ^ 

(a) Uandr. P. |. tr. i. ft. a. (b> Fa4ilU ^ Hffi. Regn. Mex. //Y. i. cap* l^. 
(c) Bi JVIV^ N^tif. W. t^a^ ft* $01- J##» amo iin^ Sdii^f 

Vtt X 



3-«4 ORDINATrONBS 

Uj prcfa fiiori deirora della ritezione guafti il digiuno, foftenendb at 
cuni la fentenza n^ativa. Subdit Concina ; hfnc evidenter inferri, caete^ 
ros communiter theologos contrariam fcntentiam affirmativam tenere • Er 
co nempe quod Bcnedf^us dicat , aliquos fuftinere negAtivam*^ vult hic 
author evjdenter illatum , reliquos affirmare . Sed hujus illationis Iiequ6 
evidentia^ neque re^tudo, neque nexu ulhis apparet, cvtjfi poflint aliqtxi 
nc^are, aliqui feu plures, feu pauciores affirmare, & rehqui theologi vtt 
ia re nova > nec ab omnibus traaata , nec affirmare ncc negare,. fed coor 
troverfiam praBtermittere , vel relatis authorum placitis indecifam tclivsr 
quere, quod modo facimus, & fecit loco citato Benediftus {a) dtunaft^ 
nefcias an pure permittendo , an approbando : Si cammini pure colla opi- 
oione piu benigna che il bere il ciocolate non guafti ii digiuno . Ma chi 
potr^ fcufare dalla colpa d' intemperanza , e fbrie anche dalla trafgirclEo^- 
ne del digiuno chi ne prendefle una tazza aflai piu grande dtl JbKfd? 

Aliqui etiam theologi hoc argumentimi ^veriantes fententiani neqnr 
affirmando y neque negando abfolute proferunt, fed cum limitationibu^ 
quales habet P* Thomas Pius Millante O. P., & ipfe antiprobabflifU , 
cujus verba apud Concinam funt ; j^Jferere onmino adverfam efurialibu» 
diebus cocholatse potionem , eft carpere viros qna doArina qua pietarc 
jnfignes, qui illa hodie fine fcrupulo utuntur , alirfque ut licitiara fua- 
dcnt : pr«lertim cum fnmimeri ex iis fint c ccetu. eorum , qui Dobiliori & 
purgatiori Theologiac operam navant... Dico igimr effe abfoluti Ifcitaxa 
in moderaia fciquiunci» quantitate, quiia parvitas materi» er confiictudi- 
ne introdufta & tolera^ta ab Ecclefia omnino excufat a ailpa, licet exffe 
abfque tali pcrmiffione non excufaret .... Qui poft epotam fefquiunciam 
aliam propinare vellet , peccarct veniaUter . Qui terti6 faccret ^ mor^ 
taUter ^ 

Authores qui cfiocorataB 
nituntur opinione, qua 

triendi vcro majorc. Ephraim Charabers (A) ait: Alcuni fi fono sforzatt^ 
di moflfrare, che vi h piu fugo mitrizio in ima oncia di cacao ,. che^ ft^ 
una libra di carne di bue e di eafirato . Et in Rdatione quse commilito^ 
ni cuidam Mexici debellatoris Cortefii adfcribitur (c) chocofat» wtii:^ 
fic exaggcratup; Efh potio omnium & liquorum & ciborum, quotquot ^ 
erbe toto noti funt, faniffkna, & fuccnlentiffima , cujus fi quis manepoL 
cillum bibat, poterit per totinn dicm c«tera impafhis viam agere: rthi^. 
ftatque illius ufus tempore calido, quippc qu» fuapte natnra c{i fHpdior^ 
Verius explicat chocolatac vim & naturam loco citato Chamhers dmn 
ait: E 0imata non folo- ui> cibo ecceltettte, ma aache una buona medi- 
cina , ed almeno un buon vitta a dieta per eccitare e confervare W mo- 
dcrato calorc dcllo ftomaco e<f ajutare la digefiione. Et Lucanenfibiis No* , 
yns circa annum 1750. publicatum efl opus D; Francifci BernardT Vcgczr 

zi% 



ix ufuni m iejunirs om|ifno damnant, ea fortt 
fibi aut aliis perfuadere voUmt , ^conftare vL nu- 

• A ^^^m m ^ m ^ A __ m ^% ^* ^^ _ ^^ 



Ca) Ibid. num. ro. (*> Cimmb. Vi% JT. Cibcolata . (cj Kilar^ delts CJ^i 44 f'* 
Mt^itan ( Afcx/co \ £atta per wMt GemiUtftmt 4el Sr. F? Cpt^tei.^ 



Aposto l.icje« j6ao. 1550. ^6$ 

zij cui tam medicinalh^ vifa cft chocolata , ut imrenerit folutivam ^ deolK- 
jftru&ivam, & febrifugaih. 

Non tcmere potionem hanc annumeraveris eleftuariis , de quibus eft do- 

ftrina D. Thomae tum in Summa (^), tum in Sententiariis ubi (A) 

tit: !^£ propter alios cibo^ accipi coiifuevcrunt ; vel digcre;ido$ ut elc- 

ftuaria , vel deducendps pc^ menira ut potus vini & aqua^ , hujufcemodi 

jcjunium non folvunt, quamvis ctiam aliquomodo nutriant. Et alibi (c) : 

picendHm quo^^^quidam dicunt» quodfi ele&uaria comedantur ob dele^U- 

tionem , folvunt jejunium ; fi auteqi cauft medicinae fumantur , non ibl- 

vunt jejunium. Sed Aatutum pofitjvas legis non attendit intentionem ob- 

iervantis, fed ipfum aflum^ eo quod modus virtutis non cadit in pracce- 

pto, fed eft finis prascepti • Sed ex intentione poteft aliquis mereri vtl 

aemereri. Et idco dicendum, quod licet eleftuaria aliquomodo nutriant, 

non tamcn hic eft principalis ulus eorum . Unde ncc loco manducationls 

iummi confueverunt . Et ideo talis fumptio jejunium eccleflas non folvit, 

quamvis homo poflit totaliter vel in parte ex hoe meritum jejunii per- 

dere , vel etiam mbrtaliter peccare , fi fit immoderata libido , non ta- 

mea eft tranfgreflbr prascepti cccIefiaB ^ nifi in fraudem fumeret 9 iaut fi 

eis quafi aliis cibis uteretur, ad famem extingHendam . Hxc D. Thomas . * 

Et quidem medicmaB caufa pluris eft ad honeftandum chocolatas, ficut 

ele<Siuariorum ufum in multis , quam quod efca fit intelleftum & fpiri- 

tum alens , quod apud Bcrnardcz C^> ^jcbat nefcio quis. Vide P. La 

Regucra (e). 

O R D I N A T I O CCXX3CVHI. /^ 

Anno 1619. 26. OcL / 

/ 

L,TT B. Francifco Xaverio nondum canonizato cultus in India ^a&ftari 
J poftct. Meminit P. G)rdara (/). 

ORDINATIO CCXXXK. 

Anno 1620. 

EGcIefia Durangi in Nova HifpanLa fit epifcopalis. Mentio fitin Geo* 
graphia Sacra apud Chiquct • Anno {equente 24» Maii ponitur k D. 
Gonzalvo de Paz. 

Hoc eodem anno 1620. fafta eft epifcopalis ecclefia Boni-aeris, & 
Ecclefia Conceptianis in Chile, ut refert P. Qaudius Ciemens. Sedquod 
attinet ad Sedem Gonceptionis , illa non tam eft.primo ere^^ quam 
translata ab oppido Impcriali in eodem regno deftrufto. 

Eodem anoo 1620 4. April. xefolvit & Congregatio Rituum in Me- 

xica- 



m 



(c) In i. d* 15- ?- l' ^' 4- H* >• ^^ }• (d) P. Ma»9 Bfrnardex, del Or. de UsBoa » 
florejla de Var.apetk^ .(e)t f..^aiai^M ^a t^V f^^ '^k^ Mxf^ i^ C^ditra^ P.^ ^fi^ 



368 Ordinationes 

« 

Tucumania. Incipit in Eminenti. Similis conftitutio data dicifnr a E 
lo V. , cujus mentio fit in Conft. Mias felicis , de qua infra annd i6 
7. Jan. Vide Ord, 262. 288., & 308. 

Eodem anno 1621. 10, Marcii prodicrat S. Congregatioxiis rdCb 
tio in Camarinenfi, ut Epifcopus poflit regulares in iis quas curam a 
marum & facramentorum adminiftrationem concernunt, vi(itare> & c 
tninare» & contra eos non parentes, 8c non exequentes decreta in v 
taticoe fafta procedere, eofque cogere ad exequendum . Refert Barb 
(tf). Id ipfum generali conftitutione , quas incipit Infcrutabili ^ data ; 
ao fequente 1622. Non.Februar. decretum eft. Et anno 1625. 18. & 
ipfum in una Limana inculcatur apud cit. Barbofam (O» fcilicet E 
toopum in reguiares curam animarum perfonarum fascularium exerceo 
in iis, quas didam curam & facramentorum adminiftrationem concemu 
cadem authoritate uti pofle , qua in parochos faeculares . Vide Ord. % 
«64. 173. 

O R D I N A T I O CCXLII. 
Anno J622. 19. Febr. 

SRituum Congregatio in caufa vertente inter Archiepifcopum Sb 1 
^ dei Novi Regni de Granada in Indiis occidentalibus , & Patres > 
cietatis Jefu ex altera parte, audita relatione Cardinalis Sacrati , & \ 
dito Procuratore Generaii Societatis, cenfuit Praslatos & reliquos Pat 
Jefuitas benedicere poflc paramenta , aliaque ornamenta eccleiia/lica , 
^ibus nou adhibetur facra unftio , pro fervitio propriorum colle^o; 
tantumy pro aliorum vero fervitio non pofle. Ea vero in quibus adb 
tnr facra un&io, neque pro ipforum, neque pro aliorum fervitio> l 
dicere po(& vel contecrare. Habetur apud III. Villarroel (c), qui ( 
fert Senatus Indici revifionem & reghim pro executione placitum. 
fupra Ord. 78. Adnot. 7., & infra Ord. 280. Annoi62y. 22. Ma 
dem Sacra Congregatio cenfuit & declaravit , hoc decretum quoa^ 
giofos SS. Dominici, Francifci, & Auguftini, ac B. Mariae de ^ 
extendi debere, ut ibidem ait Villarroel. 

ORDINATIO CCXLIU. 

Anno 1623. 31. Jan. 

GRegorius XV. , humame , ut ait , infirmitatis nuTerando ^ 
« Madurenfibus , donec aliter k, SzaSt2L Sedc provideatur , cr 
pofle fuis illis (i) nobih'tatis infignibus, linea (11), codumbo 
dalo ( IV ) & l^ivationibus ( V ) , qnse ad corporis ornatum , & 
ordinabantur , dununodo iddolatriam , aut fuperftitionem nc 



(a) ^rb. ColUa. V. Epi/coput. §.9. n.1%1. (b) Barbofay hc^ c/>. W-; 
(^) ViUarr. tm* ts ?• u q. 6. arr* ii. 



«enie aliqiiid uitupetar ^piod praeter iitnidicein faortnm ^am Smct^M 
t^j^uorum addidecat. Et quia h2sc figna ieu fligmara k fiicerdodbus Aiis 
i» gentiiitate accipid)ant decrevit Ponti&x , tit «a accipereat ii Xacerdo^ 
dbixs legis evangdicaB, rejeftis onuiibus aliis caeremoniis gentilicts, & ob- 
iervamiis temporis, loci , & inftrumentorum , qus potius iuperfiitionem 
jndicant y ^uam aftiones humanas . Ita haberi in libro m. C privilegio- 
jum in d(»no profefla Romana 5oc. Jefii pag. 224. referi P. Franciicus 
Diatrano EComam k Paraquaria procurator mii&s ia Admifaciis m. £• 
£t xneminit P. Girdara (4)« locipit Rimmut Stdis. 

JIVHOTATIONBS. 

< I ) Nohititatis . ftbduren&s pagani aredunt , ftirpem bracmanicam ocfr- 
figem trahere & nobiiit atem k numine nefcio quo • Ac dum ex ea ali* 
^ttis ad veram fidem cohverfus articulo ifti reountiaf , non iliico piebi fe 
immifcet , iied nobiiitatem alteriUs ordinis apud fuos certam rerinere 
junat. Sic er. gr. qui ex |o7e per i£neam genrilis ortum fe credat , 
foteil Jovis originem ad fabulas mi)0(am facQfC ex i£nea ibio & pofleris 
nobiiitandus . 

( II ) Linea . Linea l>racmanica conftat varits funiculis contortuplicatis ^ 
qui colio appenii k iiniftro immero per dextrtmi latus circumferuntur « 
Aiia utuntur iinea fosmime maritatas > quss ex decreto Card. Turonii » de 
quo aiibi, debet efle coloris indetermimiti , nec certo fUiorum conftans 
numero:: Hjua linea xoUq appcndunt ^09 qaod vocaat, matnmonii teC- 
feram^ 

( III ) Codamho . Godmnbum appeUaat capilios in fummo capite contor^ 
tos. ^EA SaniafliorUm proprium.* quod hominum genus profitetur femun« 
do remmtiafle. 

( I V ) Sandalo . Genus eft iigni , cujus odor & color eft Indis grati(& 
fluis^ eoque frontem perfricaat, ^um ad foiemaioFa fefta ie parant* Sed 
idololatri» notas addunt fuperfUtione fiedas. 

(v) Lavatknibm . Card. Turnonius in deoneto Pondicheri daCO 2). 
}ul 1704. declarat, hac conflimtione, qua in iavacris interdicitur tem* 
pus & locus a gentilibus obfervari foiitus , comprehendi non folum neo- 
phytos, fed etiam miftionarios • (^uod citra deciarationem clariflimum 
eft, religionis vers miniftros efle prss candidatis ad evitandos geotilicos 
ritus £c vaaas obfervantias adftriftos. 

OBLDINATIO GOOLIV. 

Anao 1623« %• St^t. 



U", 



:irca P^||^|l|icialis ac primarifls domus Qrdmis S.AQguftuii in Mo 
xico Priorum 1 nec non Definitorum & Vifitatorum (^rdinis & Pro< 

vin- 



Xs 



^370 Ordinationis. 

vmdse de&iones alternativa imer Hifpanos & Criolloa. diftos omniao.£tl> 
vecur, prout in aliis Xndiarum provinciis iervari confiievity ira vt-^m- 
vincialis & Prioris primaris domus Mexicanss eleftio pro primo rriennio 
ex naturalibus fiat, atque in Definitores duo exHiipanis, 6c duo exna^ 
turalibus ejigantur» £t iimiliter in Viiitatorcs unus ex Hifpanis^ aiter ei 
lodigenis . Habetur apud Solorzanum ( « ) ^ qui ait ) breve faoc ad alias 
religiones & i^vinci^s extenfum efle » De iilo ^ muitis iupglicatum eft ^ 
& alicuU tevocatum y quia contingit interdum ut ex altera parte At ajh 
tione abundent idonei, cum defiderentur ex aherac.quo cafti neGeflario 
eligendus erit indignus fi altemativa ferveturh Sed Solorzanus ipfe Hif- 
panigena (O) & P* Eugenius Lopcz Indigeaa (c) conqueruntur ; in 
raiiippinis & Guatimala) ubi Hifpanigenas lunt numero plures non fer« 
vari altemativam ; fervari tamen in Peruvio ^ Qiiitd ^ Tucumania > ubi 
funt numero pauciores.Hujuimodi ordiaationes de aiternativa muneruB 
obfervari mandatur iege 51. t. 14. lib. i. Re€0{^. Ind.^ ubi fermo eil..de 
Dominicanis . Incommoda forte minora fint cum provemu pari > It al^ 
ternativa ubi ticceflaria exiftimetur, non in magiifaratibus aut pnefeAuxSy 
fed in ele£loribus ilatuatur, ita ut ex utraque parte feu partialitate fiai 
numero pares. 

O R D I N A T I O CCXLV. 
Anno 1623. 19. Sept. 

IN una Limana declaratum ett k S. Congregatione , pof& a Opitols 
fede vacante revocari Vicarii Generaiis nominationem . Refert exaliil 
Solorzanus (d)« 

A D NO T AT 10 N E S. 

Solorzamis ait : Cafi todos los authores fuere de Ugolino vienem k rt" 
folvcr que le es permitido al Cabildo iiacer eila revocaeion con caufa f 
(in elia, aun quando en el nombramiento Jiuvieflen jurado el na revo> 
carla, porque el Concilio no le reftringio fu dcrecho en eiia parte, T 
ibio puib tiempo y forma en como havia de hacerie la eleccion. YAa- 
tonio Naldo trae para eilo una expreifa declaracion de Cardenaks , f 
Aguftin Barbofa otia cn una caufa de Cabildo dc Lima, y Aloifio ELi^ 
cio teftifica de la comun prsdica de eftas revocationes • Y Quar«nca y 
Nicolao Garcia viencn a concluir , que es efto mas infallible , quando la 
nominacion fe hizo coti efle gravainen , 6 con declaracion expreiia que 
durafle el oflicio mienrras durafle la voluntad del Cabildo . Por manera 
que en punto dc derecho parcce fer efta la mas verdadera y comun opi- 
fiton . Pero fin emfiargo ln pratica de Efpana tieiie -iiHiiDiucido y KC^ 

bido^ 

>-*^ " ^ ■ ir 

# • - * ... 

(a) S^hrx.. tom. i. De Ind» Jur. Li. c.i^.. «.5^. (b) Solorx.. loc.cit. n.zmt. 
(c) Lop. in MS. Eocpiic. Les^ Ind. (df S^hrx/M* %^^ift^ tnp^ ^j/'.' 



Udo» ii (t hacen de hecho eflas revocationes , y los Vicarios nombrados 

Er los Cabildos apelan de la ir^iufticia de ellas, y occurren a las Rea'^ 
i Audiencias por via de fuerza, que fean amparados y mantenidos en 
]09 Qfficios , y a judados por todos los medios poflefrorios , fmo fe alega* 
re algucMi caufa tan grave y que pueda juflificar la revocacion . Y la ra* 
zoa de efta pra^tica es, que aunque la revocacion penda de folo el al» 
bedrio dcl Cabildo, (^fte en materia tan grave y en que fe trata dc la 
bonrt y reputacion del removido, fe ha de moderar y regir por razones 
fuflifictdas, y en no las haviendofe prefume dolofa y rtialiciofa la re-* 
Tocacion, como hablando en terminos. de los Vicarios nombrados. por 
los obifpos, lo d6co dicho.. Hucufque Solorzanus. 

• Nempe jiulicat hic author , a.ttento jure , attentifque dcclarationibus: 
Cardinalium , & omnium fere fententia praeter Ugolinum, verius eflc 
quod VicariusCapitularis pofTit pro libito a Capitulo removeri. £t confe- 
q^uenter praxim Judicum Hiipanorum cfle contrariam opinioni, quos. at- 
tfinto jure verior ell £c communior . Sed quantum deviet a vero hasc So^ 
lomni cenfura , conflabit ex folo Barbofa , qucm unum citat authorem 
penes. quem £it prscfentis in caufa Limana declarationis mentio • Aic 
•fiarbofa ia): Capitidtim fa&a eIe£tionq Vicarii non pofTe illum ad -libi^ 
tiim revocare, & novum conftituere, tenet Aloifius Kiccius. .^ £k cau- 
fa tamen bene vifa S. Congregationi poffe folummodo Vicarium Capitu- 
larem ab exercitiovicariacus removeri, declaravitipfamet deanno 1631^^ ^ 
Vicarium -vero a Metropoh'tano deputatum in vim hujus decrcti , quando 
Capitulum ad quod fpedtabat, intra tempus. aConcilio prasfcriptum illiuti 
jjioa, deputavit, amoveri pof& ad nutum ipfius Metropolitani , dixi cap. 
42. ( De Canonicis ) n. 48. atteftans, id fuiflfe decifiun iil Limana 29«. 
^ept. 1625. Ubi patet, Solorza^no. mutato anno 1625. in J6z^.y qui for- 
te typonim eft error , prasfemem ordinationem de Capitulo ex alia cu- 
^iffe longe diverfa de Metropolitano , quam vide infra. Ord. 25 z. 

Diana (b) hanc pro Lima dccifionem fic ex eodem Solorzana refert , 

Ut dubium fit & confufum, an Capitulo neghgenti, an Metropolitano ne»- 

-gligentiam fiipplcnti detur faculras deputatum removendi • Ait enim :. 

VicariHm depntatum ik Metropolitano ob negligentiam Capituli in vim 

decreti Tridentini, pofle ad ejufmodi nutum rent$veri . Ad cujus. nutum? 

Capituli, an Metropolitani ? Dubium tamen tolljtur & confufio ex teno- 

ifc decifionis, ut eft apud Barbofam Solorzani vadem: Amoveri pofle ad 

^utum ip£us AUtrapoUtani : Confcquenterque ad attribuendam Capitulo. 

poteftatcm Vicarium removendi inoportune. adducitur hasc declaratio; im- 

portanius. ad aflcrendam vel connliandam. fisntentias Ugolino. contrarffl^ 

xnajorem probairih'tatem attento jure, maxim^. cum Barbofa ibid.. hanc 

aUam referat decifioncm :. ^Sdlkmmodo ex caufa benc vifa. S.. Congregatio* 

ipi pofle Vicarium ilfapitulo remowri. Id quod ah'as. decifiim eft in cpf^ 

nolt^ quadam S. Congregationis apud cit. Dianam fic habente : 

Alli 



^731 Ordinationss 

AIU Reverendi Signori D. Lelio Potenza Vicario Capitolare 9 c Gk 
ikonici, e Capitoio di Cerenza« ;=: Appre(fi> a quanto vi e ultiouinieBte 
fcritto intorno alia elezione che era ieguita in perfona di voi D. LeUo 
per il Vicariato , e fopra la alterazione e niiova elezione che era H^ 
guita in perfona di D. Flavio, la Santiti di I^. S. a la prefenza del 

Guale s' h trattato in Congregazione che la iuddeta prima elezrMC 

latta in perfona di voi D. L^lio Potenza debba reftar in foroiae valida; 
c che non Tia Aato lecito al Capitolo di rimovcrvi fenza caufa y 9c n'h 
comandato che non fi lafci innovare per rawcnire in quefla imtefift 
del vicariato neflfun^altra cofa fenza Ucenza di quefti miei Ilh SigMri t 
c cosi voi come il Capitolo dovete efeguire fenza reptica. State fani.. 
Di Roma. 24« Agoilo 1603. :^ AI piacer voftro. c:: 11 Card. di ¥i* 
renze. =3 

Sed qoid dicendum zd deeifiones alias S. Coi^regationis , quse cifCUfli» 
ieruntur y nominatim ad eam quam Solorzanus in Opere latino refm tOL 
Antonio Naldo: Vicarius Capitularis poteft ad nutum Capituli rmwm-^ 
SuppoAto quod e^uimodi deciiiones probatas fint, refpondeo cr doftrina 
lat^ tradita a P. Suarez (^) in flmili aigumento, claufulam ai liUttm:^ 
sd arbitrtHmy & (imiies quae dum poteflas aliqua fit, adjici folent^ noa 
cfTe intelligendas de mera ac pura voluntate fuo abfoluto dominio & V'^ 
bitratu volente, fed de voluntate quas prudenti arbitrio & ex ^fta cau- 
, ^ viilt aut non vult > pra^ertim cum conditio aliqua relinquitur arbitrio 
gubernatoris aut praclati. Quia quando aliquid committitur judicio pra- 
lati vel )udicis> non tantum committitur voluntati> fed poteftati . Pbt*> 
ftas autem ad agendum non eft pro fola voluntate , fed fecundum jus k 
rationem. Quam regtilam firoiat ibid. n. 13. authoritate Canoniftanuii « 
Sicut autem requiritur ad juflificandam rcmotionem caufa> fic requiritnr 
caufac approbatio . Unde conciudit Pax-Jordanus ( & ) : Fimtnr ( Vicarii 
Gapitularis odicium ) quando propter malam adminiftrationem , aut alia^ 
caufas S. Congregationi propofitas & approbatas k Capitulo veL Metro* 
politano removetur , & alius fiihrogatitr . 

Nicolaus Garcia non melius k Solorzano fiipra, quam Barbofa citl- 
fur . Quacrit iile ( c ) : An Capituliun fine ^aufa podit amovese vicariiaa 
k ie conftitutum? Et refpondet : Videtwr quod fic , nam ut inquk Nft- 
varrus , Vicarius poteft tolii & mutari ad libitum e;us cujus eft VicariiB ^ 
modo folum habeat poteftatem ab illa. Et ita ante Gonciliumi teiict Pi- 
vinus> D. AntoniuS) & poft Concilium Sbrozius» Zerola» Azor) flt Mor 
lina y 6c ita videtur i S. Gongregationc declaratum > ut in fcqacnte dc- 
daratione: CapitulHm poteft amovere^icarium alii^ pcr ipfiim cletem^ 
feu confirnMtum^ dununodo intra ofto dies alium conftituat» alioquxi 
devolvitur jus deputandi Vicarium ad Metropelitanum, ctfi Etelcfia Igfa 
Metropolitanil fiieric ad aotiquiorcm Eptfctfnm » ^ed contrarittm xm 

pWr 



■h 



(a) Xmt. f#. 1, UiKri. #r. w^likf. cap. f • n. r* (6) Faxf^d.um* !• Abc. Aib. fr.%. »s^ 



AposTaLiciB. Jtfoo. r- i6yo. 37j 

poft G>ncilium Genuenlis, nam in Collegio EccMiaftico , quando tenfe- 
tur aliqiiem eligere » improbatur a /ure mutatio iine caufa • . • Nec Con« 
cilium contradicit. Sequitur Qiiaranta ccmprobans. Et in confirmatio- 
nem adducit dccretum Concilii Mediolanenfls , & per S. Congregationem 
iiiiile difpofitum , ut nequeat Capitulum amovere vicarium fine caufa ap^* 
probanda prius ab ipfa Congregatione • Et GenuenHs teftatur, quod an- 
no 1603. a Card. dc Florentia poftea Leone Decimo ;(Undecimo) fuit 
xefcriptuni Capitulo Neapolitano. Qiiamvis id de caufas approbatione in 
Congregatioae videtur accipiendiun quoad ecclefias Itallas. £t facit etiam 
^eclaratio 4. pofita num. feq. (Hasc eft: Cenfuit Congif^gatio fa£la ele^ 
ftione officialium non pofle eos ad libitum revocare, «Sc novos conftitue* 
fc, nifi vel oeconomum vel illo^, qiios etiam vivente Epifcopo Capitii* 
lum poflfit deputare). Unde diStSk declaratio contraria non videtur cer- 
ta « . • Et cum requiratiur caufa ad remotionem Vicarii ab ipfo Capitulo 
aut k Metropoiitano deputati , non poterit removeri nifi caufa' prius co» 
goita & approbata a fuperiore, nempe Metropolitano vel Nuntio; aliaa 
defendetur Vicarius ve^reflituetur in fua pofleffione, nifi fbrte caufa cC- 
fet nororia .... Scd licet Capitulum non polfit fme caufa revocare Vi- 
carium pro tota fede vacante feu abfolute & finipliciter deputatum , ut 
cft diftum; refti famen poterit a principio in ipfa deputatione eum ad 
certum & limitatum tempus conflituere feu tempore iuaB voluntatis^ ut 
conftat ex declaratione Salernitana. Hsec eft tota Nicolai Garciae dci£lri* 
na quoad pracfens attinet. Ubi nihil eft de certitudine poteftatis in Ca« 
pitulo ad revocandum.pro mero libito Vicarium: non quod hoc flt ma- 
gis infailibile, quando cum tali gravamine fit deputatio; quafi dum flne 
tali expreftb gravamine deputatio fit , fit illud minus quidem , infallibile 
tame« . 

ORDINATIO CCXLVI. 

Anno 1^24. 2p. Mar. 

REIata conftitiitione Pauli V. prohibente majorem eleemoiynam exigi 
a parochis Indiarum !pro iis , qui apud Francifcanos fepeliuntur y 
mandat UrbanusVIII. ut Inquifitores, vel eorum aliquis procedat adexe* 
cutionem . Extat in BuUar. Cherub^ tom. 4. Conft. 21. Urbani. Vide 
Ordi 205. 212. 216. 

ORDINATIO CCXLVIL 

Anno J625. 13. Jun. 

UT in Japonia celebrari poffint matrimonia cum affiftentfa duoran 
teftium , & parochus vel facerdos non poffint ad locum accedere . 
Mtminit J. B. Pittoni («). 

fa ] Ftttatt^ CC. mi Matrim. fiitf ih ss* 7^ ^^^s» 



■ 



4 P HOT AT 10 N E S.. 

Idem iieri potefl falva matrimonii (altem. valjdicatc ubicumque- vfi naik 
Cft parochia , vel nondum eft publkatum vx ea Concilium Tridentiaum ,_ 
4Ut certi G>ncilii Tridentini decretuni quo requiritur afriftentia parochL 
4d valorem ; nam. quod. fola hujus decreti publicatjo fatis Ht ^ decUirmt:^ 
S. Congregatio apud Gallcmart (^). Imo fufHcit ex cadem declartticK 
ne iilius in decreto publicatio. fententiflB , quod fiant matrftnonia ^fnm^ 
parocho ;. alioquin fint irrita . Indos. vero quibus nondum parocbla itxi, 
do&rina conftituta eft , vel quibus nondum datus eil parochus , valide 
cpntrahere , caput eft InftruAjonis datss ab 111. Lojola Epifcopo Pan^ 
guajenfi, quam vide Ord. 295. Qiii tamen in fraudem Tridentini \xx9^ 
tjufmodi adirent. ad contrahendum (ine parocho , invalide contraherent , 
Bt a S. Congregatione definitum. eft apud Card. de Lugo (^). £t biot 
patet quid difendum de captivis chriftianis ^ qui ex Paraguaris provoiciK 
paftim abducuntur & diu retinentur ab infidelibu#.. 

In Concilio difto. Limenfi. I. damnantur Indorum matrimonia cland^. 
ftina jam. fafta, ut refert Avendanp (c). Sed immerito, ur rcAe habet 
hic author, & (ine authoritate- damnata (unt, quam concilio. iUi foi 
congregationi fuifle nullam definit. Cpncilium Provincialc Tertium a Se^ 
de Apoftolica. approbatum: Aft., 2. cap. i.. Idque conftat vel ex fcJa tem-- 
poris ratione, fi daninatio. illa matrimoniorum- valorcm refpiciat, ntm. 
<^cctus ille habitus, eft. anno. 1552.,; & Concilii Tridentini decreta, quibis. 
▼jdehcet matrimonia clandeftina. irritantur in futunim , noa. &erunt A 
Indiis publicata ufque ad annum. 1565. 

R D I N A T I O CCXLVIir. 

Anno 1,625.. 30. Jun. 

T profeflj Ordinis. S. Francifci in, partibus Indiarum occideatalidBk: 
de fiiperjorum fuorum licentia a quocumque Antjfttte in propoa. 
4kMeii refidente ,, vel in aliena. de Dioecefani licentia« pontrficalia tmr 
cent^) ad. omnes. ctiam. facros & presbyteratus. ordines , extra. temporai, 
Qc interftiriis a Cpnciiio . Tridentino defignatis minim^ fenrttis promtiferC: 
ponant .. Extat in Bullar. Cherub.. tom. 4.. c. 44. Urbaoi VIU., lac^pltL 
<kHm Jknt . Vidc, Ord. 4 Jf . & 240.. 










A*05tOLItJfe. iSc^. !i5yb. ^7!j 

O R D 1 N A T I O CGXUX. 
Anno ^625. 12. Aug. 

UT Rex Catbolicus pofTit exigere menftruos redditus ompiutn <ligbf>- 
tatum, canonicatuum ) integranun &mediarum portionuin, ofBcioi- 
tum (i> & beneficiorum ecclefiafticorum > curatuum (11) & do^rinarum> 
^9» in Indiis occidentalibus vacaverint , dum illorum praeiientatio fit y cg 
t^mett lege ut exa^lio noa fiat donec quatuor menfiuin fpatiuin ab iait« 
poflefliotie fit elapfum , & ut menflrui red^itus computandus fit valiSr 
juxta < 111 ) fummam reddituum & fruftuum quinquennii acceptam po(re£- 
iiooem prascedentis , neque hujufmodi exa^oni obnoxia fint beneficia c^ 
rata, & dot^rinas quarum redditus centum ducatos (iv) auri de camerft 
non excedunt. Extat fme data in lege i. tit. 17. lib. i. Recopilationis 
Indiarum. Sed P. Cl. aemens Dccad. 14. hanc vel ^ilem confUtutio» 
^Benii refert ad praefixum 4iem ^ aonums 

jiDKOTATJONES^ 

^l) Beneficiorum. Hoc Tiomine eomprehendi etiam dodrinas, non io 

^Sum fasculares, quas ab anno 1609. juxta Frafliim^C^) conferuhtuF in ti- 

"^toiium perpetuum) fed etiam reguiares non obftante manualitate, feu ad 

^utum amobilitate) de qua efl lex ftS. tit. 15. lib. i. Elecop. Ind., Sa 

-^uac in fcriptura prixfentationis a vicepatronis femper in memoriam re«r 

^ocatur, iententia efl Leurenii (O) & Laimatmi (c), ad quam inclinat 

rp. Suarez (ci) contra Sanchez (e). Quia perpemitas ad rationem bene- 

^cii neceffaria & fufficiens efl , qua onus beneficii manualis perpetuo co|h> 

^ieAitur cum emoltmiento competifativo in fubje&o capaci , quandiu be- 

.Kieficium obtinetur; vel etiam ea quas opponitur arbitrarias remotioni. Nfc 

^*^men rcs hasc dubio fubeffet) exprimi etiam oportuit nominc proprio do* 

^rinas • 

(II) Do&rinarHm. Per regiam fchedulam 4. Dec. 1657. excipiuntur 
quac reguntur per Francifcanos in Provincia Platenfi. (^am exemptioms 
;sratiam Dominicanis ejufdem Provincias communicatanx teflatur Frai^ 

to(/). 

(lli) Redditutim isf frHSiHum -. Subdit citata lex indica: Enfrando efli 
effe computp, no foio el valor de las rmtas, diezmos, y gniefla de U 
dignidad 6 beneficio, fino tambien de lo que huvieren. valido las obvea* 
ciooes, y otros proventos, y emolumentos en el mifmo iiempo. JBmolu* 
mentorum duplex genus diflfnguit Qericatus (g)i nam alia funt certa > 
^uaK habent quamdam eertitucUAem > ut funt decimas frumenti & vini ; 

alia 



«•* 



- Ktk) frafi, D4 R. Jmd. Patr. jcsp. i: (b) Petrui Lfuatn. P.i. De Far^ JUmf. q. «4- 

(c) Latmatm. l. 4. Summ. tr. %. cap.\. (d) Suar.to.i.OeR^l.cap.it. DeBenef.n. u. 

ifi) Sancb. Uh.f. Decal. cap.%9^ n. *«i. kDfralfQ^ cap. 47. <g) Clerscati -P< " ' 



375 Ord inationbs 

dia funt omnino incerta, ut funt eleemofynae altaris, funeraliumy & & 
milium , qux ( ait ) in congruam parochorum non computantur • 

(iv) DucatHs anri de camera. Ducatus hic penditur juxta cit. Clerica- 
tum (a) fexdecim juliis bajocis tribus : quod feptendecim fere regaliuQi 
nempe argenteorum hifpanicas monetas valore computatur • Roma^ nuac 
ieptendecim juliis feu paulis; extra Romam in Statu Ecclefiaftico , fisK- 
decim valet & femis. Vide Ord. 261. Hasc conftitutio primum vidfelsr 
data ad certum tempus valitura , deinde prorogata , donec tandem mh 
mulgatum eft anno 1737« 5* Oftobris Regii Senatus confultum, qODo ia 
novam legum recopilationem caftellanam relatum eft ibi (^): TMsr k» 
frutos 7 rentas de las Vacantes majores y menores de Indias, que coii* 
fiften en diezmos pertenecen k la real hacienda, aunquc fera moi coa- 
fbrme k la Real Picdad fu empleo en obras pias. 



s 



ORDINATIO CCL. 

Anno 1525« 17. Aug. 
Congregatio annuente Sanftif&mo decrevit , ut h ¥rmd£cim$ in 
A Indiis ejicerentur incorrigibiles . Meminit Pittoni (c). 

ADNOTATIONBS. 



Anno prxcedente 1624. decreverat ITrbanus VIII. ne per nlla ftifik^ 
gia pellerentur h religione nifl incorrigibiles . Tales autem non cenierat* 
tur^ nift unius anni jejunio & poenitentia in carcere probati eflent. Sd 
Innocentii XII. authoritate anno 1693. (d) annalis carcer in pcemtentil 
& jejunio in decretis Urbani VIII. ftatutus ad fex menfes contraftus fiut # 
Et Provincialibtis in defignata' cuique provincia tributa fuit facultas qk 
ciendi h religione incorrigibiles, confultis tamen 8c afientientibus fez ^SmK 
tx eadem provincia religiofls defignandis in Congregatione Provindali , \ 
£c confirmandis a Superiore Generali, cui etiam refervata fuit autfaOTtti 
ad examen revocandi & confirmandi aut infirmandi eje&ionis fententiis 
k Provincialibus juxta pr^efcriptam methodum pronuntiatas • Salvo tamoi 
jure Sedis Apoftolicss , & authoritate ejufdem Congregationis Goncffii 
quotiefcumque ad ipfam eje^his mallet recurrere • Proceflus autem validi 
cenfendi funt in unoquoque Ordine ad normam illius regularum, coofts 
tutionum, & praxis, & confuetudinis canfeifi . 

Antc decreta Urbani & Innocentii fcripflt Emmanuel Rodericfas 
Ordinis S. Francifci {e)y incorrigibilem dici in hoc ordine , qni ter ftit 
juridice conviAus & punitus de eodem crimine gravi, & non fbie oom^ 
&m. Imo & qui ter convi£lus fic punitus de aliquibus criminibus g^avi* 
bus etiam diftinftis, & nunqnam fuki emendatHs . Vide Caftropalaum (/)i 
& infra Ord. 427. 

OK^ 

(a) CUricat.lec.cit.D. si.w.ji. (b) Tom.i.jiHtosacard.Ed. \7^5'lib.^.Hf.€. uI.*b. 
(c) Pstt.CC.adRefml.bocMmnofrdie. (A rerbmfimt Bened.XIF.l.ti.DeSjt99d.D$mc.c.Xl 
m. 1$. (t) Roderie. /* 1. Jgft. Rtg. q. j.m. m. ( f) Cajlrop. to. 3. tr. if. D. i- P. if • 



O R D I N A T I O CCLL 

Axmo'i6is. ig. Sept. 

^ Congrcgatio interprcs Tridcntini rcfpottdit ad dobia quaedam per fX 
)a Joannem dc Cevicos ( i ) Thefaurarium Ecclefias Manileq^ , & Vi- 
irium Generalem Archiepifcopi , iatcr quae quod attinet ad c.i4.{cff.i^^ 
H Rcgular. iic habct : Cum <:it. cap. detur forma EpifcojA ad cafti^aii- 
a dalida ( It ) regularium , qui degunt extra clauftra , & extra ca noto» 
h & cum fcandalo ddinquiuit , duhitaluf aa Epifcopus ftatim habita no- 
tia delifti poffit capere (ni) informationem, &iilam ad fuperiorem rc- 
alai€m mittere , Ut nequeat de 4elifto igfiorantiam praefumere ? Saorji 
longregatio refpondit , poflc . a Dubitatur ctiam > aa fufficiat , quod 
^ifcopus una vice fuperiorem regnlarem moneat , eique terminum prs- 
gat ad caftigandum fubditi deh'£hun, nam rch'giofi ah*qui m iibris il fe 
ditis explicando verbum 4nftante aflferunt , neceflc efte Epifcopum mbnere 
ut xcquirere fuperiorem reguiarem duabus «ut tribus vicibus? Congrega* 
io refpondit fatis cfle quod Epifcopus inftet /emel fuperiori |rcgulari , d* 
[ufe terminum praefigat k Concilio prflcfcriptum. s3 Ddnde dubitatur^ eo 
uod in eod. cap. 34. fupcriori praccipitur , qtwd Epifcopum certiorem 
aciat de punitione intra termimim ab Epifcopo pra^um, an fufficiat 
[uod fuperior regnlaris mittat ad E^ifcopum copiam fcntentiae , ut reli« 
;tofi dicunt, vel remittere dcbeat ada omnia fuper delifto aftitata^ ad 
^dum ut Epifcopus vidcre poffrt, fi in hoc adimpleta iuerint verba 
[loncilii Severc fumitur , ncc ae ? Gongregatio rcTpondit , non fufficen: 
[uod fuperior r^ularis icntentiam , aut etiam afta ad Epifcopum trazif- 
nittat, fed opus eflc ut de punitione ipfa & de fententiai cxecutione E- 
ufcgpum certiorcm faciat. ::= IDcnique dubitatur, an quod conccditur 
^ifcopo cap. dido fupcr Rcgulari, qui intra dafuftra mcfliaftcrii degit ^ 
k extra ea cum fcandalo deliquerit , intelligatur ctiam cum (feliftum 
Dommiflum^uerit intra ecdcfiam vel cUiufira? Gongnegatio refpondit, fa- 
odiatem Epifcopo attributam in regidares cKtra clauftra notonc 6c rtun 
ft^andn^o ddinquentes y veodicarc libi locum 9 cum regulares notorii flc 
cum icandalo intra ccclefum 9 non ita fl intra clauftra delinquant . H^ 
ftcnus declarationcs , quas inquit Barbofa ia) authenticas vidi , nequt ia 
earum comprobatione inunorandum doxi , cum Rota numquam Ulas xn 
dubium revocare foleat, & iliis icmper d^at, ut illa tcftatur in Avcr- 
[ana . Haec Barbofa . 

Qiuenam ver6 fint cstera dubia Manilenfia per Cevicum propofita fcN 
rc defidero. .De iUis eft forte quod alibi (&) ttictt idem Barbafa cum 
Ijei^nfione 4ata eodem anno biduo ante datam praedi£fcanmi , fcilfcet m- 
q6 1525. 17. Sept. Rd^nfio autem fic habet : Approbatio obtenta pd: 
facerdotem fsecu%em vel regularem ad audiendas confefliones poteft ab 

Epi- 



^7$ Ordinatiomes 

Epifcopo fucceflfore pro Cux conCcientix fecuritate ufque ad novutn 
mea fufpendi (iv), s: Eodem die & anAo^ fcilicet 19. Sept. 1625. 
refert idem Barbofa ( ^ ) ^ S. CoDgr^ado Concilii in caufa Limana 
cidit, quod Epifcopus in monafteriis etiam quas fuperioribus regulai 
fiibjefta funt , examinat eas qufis moniales fieri volunt , primo (cii 
quando habitiun fuicipiunt , fecund^ vero tempore profeflionis « Er i 
poterit ebrumdem reftores compellere^ ne habitum novitise dcnt^ 
prius£pifcop#m certiorcm faciantt ttt puells volunutem explorafe val 

AD NOT JiT 10 N E S. 

. ( I ) Joannem Ctvic9i • Hic ille Manilenfis Vicarius eft , qui Japoma 
ragrata poft peraftam de re tota qoxftionem accuratam, feotentiam 
lit de epiftola nomine Ludovici Soteli divulgata k CoUado quodam, 1; 
lem refert G)rdara (^), & latius Charlevoix (c)» 

(II) D^UBs RegHlarium. Qaod de his in Tridentino decertttur, cti 
obfervari mandatur in Jure Indico ( d ) , non tantum de doftrinariis ^ 
^uoad alios ibi: Jhnifen iecretamente a fus prelados, 6cc. 

(III) CMere inf§rmaiionem . Neque opponitur jus lodicum ioc.*cit. d 
ait: Sin efiribir^ ni bacer procejjb^ Id enim intellige in oidioe ad fia 
dam fententiam comra reguiares, quod Epifcopo hon licet nifi ne^ 
te praslato regulari • Informatio vero modo peraiifla ordinatur md pai 
vendum ^oorantiss pretextum* 

(iv) VfyHe sd novnm exameh fufpendi . LicU approbatio^ in^uit Pi 
Ce) data fuerit ablblate abfque uLla tenaporis limitatioae ; foteft alk, 
jDQinus ex jufta caufa» non taotum validi fi^d licite revocari« ita Doi 
ns communiter. £t ratio eft, quia alioquin non poflet fipiCDopurg 
fuo Jn re tanti momenti providere • In dubio autem it canue iafiiffici 
tia^ fiat prfl^mptio pro Epiicopo , qui Cxpk multa novit qoie fobdi 
latent , nec expedit manifeuare • Idque tenet magis in Indiis^ nbi E^ 
ibopum pofie totum monafterium ab audiendis confeftiQnibus , non a 
Aante decreto edito 20. Nov. 1615. iiifpendere declaratum cft ii CM 
Angelopolitana, ut vide infi-a Ord. ^iz. inter refpQnflones ad Miil fi 
^arte reJigiofonim ^>ocietatis f ropofita num. i* 

ORDINATIO CCUI. 
Anno J625. xg. Sept. 

SAcra Q)ngregatio in una Limana cenfuit, quod Vicarios k Metni 
litano deputatus in vtm cap. j6. C 24. Trid., ijuando fede wvm 
Capitulum» ad qnod ^ftabat ^ intra temptts i Gonciifo, pnB&r^li 
illum aon dqputavjt^ amomt .potcft ad nutmm ipfius MetiopdJMrf^ 9 
iut Bacboia De Canonicis </). Vide Ord. 242. 

».a4o. p. 54». (c) CbMfl.H$flQifedu7ap. (d.) Ug. %%^tit. t$.lib. t.Ricdelnd. 
(e) ristelP.rJimeif^r4mL^st^.4Ji.ji^Ht^ (f) Bmb^^ PeCam^ath^i 



A D NQT AT 10 KES. 

Nicolaui* Garcia fupra citatus ait : VicariurxL ^ Metrapoiitano deputa^ 
01 d> negligentiam CapitoUs^ ceftam videtur qoq po(fe k Capitulo iin* 
iiii£a renioveri, cum noa £it ab eo cooftituttts^ & non iit in poteiUte 
Gapituli fruftrare deputationem ob eins n^Iigentiam k Metropolitano fa«^ 
ftun . £t favet Stiarez (4). Licet ex caufa pofiet illum revocare dr 
alium deputare \ ficut etiam quando e)us Vicariatus ce0aret ob mortem ^ 
lenuntiationem , vel lapfum temporis^ cum apud Capitulum maneat jurif^ 
diftio ordinaria^ 

ORDINATIO CCLIIL 
Anno 1625« 18. QQu 

SAcra Gongregatto tn Limana refpondit y regnZarei ia parocjios efle ab 
Epifcopis approhandos^ Meminit R^ Hier6nymu& Qrtega S^ J« in AK 
l^atione pro Provincia PlxiUpp« 



OELDINATIO GCUV- 

Anno i6z^^ zo« Nov. 

URbanus VIIL confirmavit fiatuta qtwdam Ordinis Seraphici. Inter 
alia y pro Indiis ut caveant Miniflri Provinciales ne ad Capitulum 
Ckmerale aut ipd veniant^i vel GonuniiTarios fuo nominc mittant . So& 
Oiflodibus veniendi facultas datur . Ut Indiarum Commifiarii Generalet 
^pfi Frovincias vifttcnts impediti vero urgenti neceflxtate ex vkiniorihua 

Eovinciis , non autem ex rtmotis ai&mnere vifitatores tetieatur « Ut nuUi 
;eat Commii&rio Generali ^ vel etiam Vifitatori ante Miniftri Pirovin- 
Cialis elcftionem, neque ea pera&a aliquem voce aftiva aut paffiM pr»» 
%are ieu alia graviori aificere pcena ^ mu confeAo proceffii & pmedente 
tael auditione in fui de&ofionem ^ Qui fecus feccrit , fua privctur officio . 
Ut Vifitatorea pcra&o provinciali capitulo in {«'ovincxa vifitata uhra vk 
^inti dieji non rcmaneant^ quibus dapfia omniiQa authoritatc carcant^ Dt 
ttm Gommiflarius Gcncmlis fcu Vifk^tores ak deftorihns fubfcriptioncm 
wtens hunc vet ilhim cligcndt >. quai|n ipfi fcribtetes, privatloni a^faniA 
iegitimorum Jpfo fado incttrrendiaB^ fub)accant. Ur ia proviticiali capituto 
congregati cle^ores, antequam ad eleftionem Minifbi, Etefinitorum ^^ Cuk 
ftodum > Guardianorum proccdant % nominatim juramcntum praeflent cck 
fam Ven. GEUcifixi imaginc 9 fc eum tltStixtos, quem in confcicntia Cc 
omnibus. ^que librati^^ digniorem judicabunt , ita etiani jul>ente Ctemen- 
tis VIII. fanftione ^ &ctat m. BuUar.. CheruJ). tom^ 4. pag^ 6%^ Incipit 
Jb^ fnfrtrnoK 



34« Qrdinationbs 

OR.DINATIO CXXV. 

Anno 1626. II. Mart. 

UT in Archiepifcopatu Maxiikc & Epiicopi^tiW fufTrflgaiieis &rvetttr 
OxicUium Mexicanum y fciiicet in Provincia ex Mexicaaenfi cKt 
inembrata, decrevit CJrhanus VIIL per Breve, cujus meminit III^^JIqq» 
lcucgro ia)y fimiiiter afBrmans, Goncilium Limenfe obligare^^m Movo 
Regno ex pcculiari praecepto, donec confirmetur Synodus; habita ah HL 
iJgarte. Yide Ord. 178. 

ORDINATIO GCLVL 
Anno i6i6. z6. Jun« 

UT Epifcopi in partibus infideiium conftituti, qui vel k S. Gongr^j^ 
tione flipendia babent , vel in negotiis occorrcntibus ab ipfa, dih 
guntur, noa obflante conflitutione Sixti V. edita anno i^Sj. i. Jun., 
bmina Apoflolorum per procuratorem etiam in romana curia af&ibib 
tem fpecialiter finguhs vicibus deputatum vifitare pofTmt , decrevit & 
Congregatio d^ Propaganda apud J. £u. Pictoni (^).. 

OR.DINATIO GCLVIL 
AnoQ. i6z6. 17. -Aug^ 

SGsngregatro conflituiionem Gregorii XV. de confervatoribus regdi»^ 
^ rium declaravit ^ Nempe fupplicatum fic erat : IIL ac RR^ Domh 
ni , Qregorius XV. ftatuit y ut a regularibus eligl non poflent in coniov 
vatores nifi judices fynodales.. Qiiibus flantibus Patres Societatis , qni ni 
Indiis & aliis loci^ degunt, ia quibus Acclxiepifcopi & Epifcopi fyoodo» 
celebwe aon curant 9 judices iynQdales. non eligunt , fupplicant ut di^ 
gneatur declarare ^ £i in tali cafu uti poflimt privilegiis k Sanda Sde 
antea conceffis. Et S* Gongregatio cenfuit, in civitatibns & dioecdSbai 
ld>i non extant judices in concilio provinciali aut dioecefano defi^ti % 
licete regularibus fervata de reliquo Ibrau conflitutiom's Gregorii XV. ^ 
. confervatores nonynarc babeates qualitatcs k jure requifitas, quoram ttr 
inen facultas expiret eo ;ipfo cmn primum fynodus celebrata» in eaq^ 
yidiGe^ defigaiRi ettiterwt ^ Refejt q^ Fagnano P^ Forti ( c K 



GH- 



{: 



•) Mmeneifo^ /^. /r^tf. fe». 7. f b) Fitt. CC. m4 Bi$fc. mHm. f 5i. 



AposTOLiCiE. idoa. 1650. 3$i 

ORDINATIO CXXVIII. 

Anno 1626. 17. Aug. 

UT faccrdotcs & mihiftri Ecclefi» Japoncnfis durante perfecutione 
poflint fibi ipfis refpondere & miniftrare y dum non eft qui fciat . 
Et ubi Brcviarium abfque pcriculo ferre non pofTunt , recitare valeant 
Rofarium B. M. vcl alias orationes & pfalmos ^quos mcmoria tenent • 
R.efert P. Diaztano in M. S^ ex libro Domus Profeflfde R.omanai. 

O R D I N A T I O CCLIX. 
Anno 1616. 7. OcJ:. 

UT fuperior Societatis in Sinarum regno exiftens tempore Sedis vacam* 
tis, & ubi Epiij^opus conftitutus non eflet, pofiet difpenfare fuper 
impedimento difparitatis cultus, ita ut illo non obftante fideles cum in- 
fidelibus matrimonium contrahere , &c in eo poftmodum , fi abfque con- 
tumelia Crcatoris fieri pofTet^ remanere libere & licite valerent. Ita cx 
eod. fonte rcfert cit. Diaztano in M. S. 

A D NOT AT 10 N B S. 

EjufHem vcl fimilis ordinationis meminit Platelius (^) ubi ait: Dlfpa- 
ritas cultus five rcligionis dirimit matrjmonium inter baptizatum & noa 
baptizatum, idque probabilius jure tantum ccclefiaftico , & quidem noa 
fcripto, fed per antiquiftimam & univcrfalcm confuctudinem introdudo • 
Uhdepoteft Papa in eo difpcnfarc^ Et reipfa PaulusV. ianno 161 6. con- 
ceftit ad decennium Epifcopo Funaienfi in Japonia > 6c Supcrioribus So- 
cietatis in Regno Sinenfi , facultatepi difpenfandi in hoc impedimento • 
Fatendum tamen eft jure naturse & divino> fi fit periculum fubverfionis^ 
effe illicita talia tnatrimoma . 

ReAius diflinguit Polman (&), difparitatem cultus efle impedimcntum 
jiure divino matrimonium dirimens quatcnus facramcntum eft y non qua- 
tenus cft contradus. Quod fic. explicat: Hmc cultus difparitas io nova le- 
?ge jure divino pofitivo dirimit matrimonii facramentum ; illo enim jure 
>pofitivo chara£ler baptifmi prsrequiritur omni alteri facramento . Quo 
chara&ere quia caret non baptizatus, ideo eft incapax facramenti matri^ 
-monii , quod ef&ntialitcr eft contraAus & quidem unus numero intcr 
.duos, qui cum non fit facramcntalis ex parte non baptizati , non eft 
.itidem ex parte baptizati cum eo contrahentis . Interim fidclis cum infi- 
.deli matrimonium non dirimitur jure divino quatenus eft contradus . Un* 
Ac eatenus eft vaU(liim matrimonium SandsD Caecilias > Sandas Monics > 
tn Qotildjs gum yalcriano, Patricio> & Qodoveo infidelibus. Poftea ta* 

men 



4. . 



^ 



Ca) tlatily de Matrlm^ n. iU$. (b) F^lman^ Breviar. TbiQl. ?. i» 0. 55f« 



mtth iotrodvAo jnre ecckiSailico „ cultu& difparita& ccepit dirimere matrl- 
moaium ,, etiaixx nt <ojQU:adu& eft ^ 

OR.DINATXQ CXXX. 
Amio j6x6^ zqc Nqw 

URbafius^ VIU^ declaravit >. po0e aliquaada Sedem Apc^fblicam HtSbi^ 
vere matrimonium infideUum ^ Rejfert Card% de Luga ift libella (iip^ 
plici ad: eundem. Urbanumy cujus fummar ia fcheda fcripta! propria Car«- 
dinalfs manu aflervatur; in archivio CplLegii Neo-Cordubenfis laTucuma^ 
oia y quod. fuit Sociqtatis. Jefu , & fic hab^t :: Qwndoqtiidem: fuxta virorunii 
do&orum. dodrinam Apoftolica Sedes aliquanda po^eii ex gravi cauGi pia- 
trimonium. infidelimn; diflblvere>, prout San^tas. veilra declaravit ia Brevt 
fuo, cxpedjto 10.. Npv;. i6x6., &. itt alio, fimili i7*.Scpt. 1629.. his. verbis^ 
ths, attendent€Sy bujufmodi infideUum. matrimonia. non ita: rata. cenfiari ^ 
q^uioi neceffitate; fuadente diflblvi fojfmtx &c.. \iit:^ Ord^ 167^ 



a ft. n l N A T l O CCLXI. 
Anna i6.i5^ %%^ Dec^ 

V 7 Rbasus» confihnavil^ &: declaravitr BuUam> conceflionis dt U MefaJk 
Vf/ {aAx, Regi CathoUco, fupra anno^ x^^X* ^^- Aug. Rjpfert F.QLCk^ 
»ens. in: Tab.. Cjjron., Ind.. D.. 14.. 

Q ft. a l N A T l: a WiXIt. 

Aona 1717.. 7.. Jan^ 

REl»ta coaftiYtttibne; FkvHi V:. coocedente- Epifcopit liidiimmi^,, dc HaiJt- 
vacaate Cathedraliiim Opitulis ,^ utgradibus baecalauteatiis , Uc^tijk^ 
tura? y magifleui , & dodoratus infignire valerent per deceonrum» quofqQQt 
aonis quinque. ia collegiis formatis^. tam. Qrdiais- Pir^icatQnm ,^ qtiiuft 
Societatis JefU) quae^ i publiciS: univerfitatibus. bis^cenuim: miUiaritw 6k 
tem. diftarent) dum. tamen promovendi prlus geffijQfent aftus; omnes, mk 
in univejfitatibus generalibus fiert confueverunt , atque k R^ore & mip^ 
giftro approbationem obtinuiflent y cunt dedacatipne quod gradus. hnjuC^ 
modi nemini fufi&agarentur extra. Indias. occidentalei.. Expoiito. dein^ : 
f ro parte Regis, Catholici ^ ex taU' conceflioae aonnuUa iocaoveiirMtUks 
ia. dies fuboriri , dccrevit Urbanus VUU ut gradus, pr«If&* ia protiiKiiBS 
tantum pr«di&*s. fui&agareatur ,. iUifque taatum:^ui ih. di£bis. coUegiis. fpip^ 
ik) qninqiie annorum ftuduiflent,, &. adhlbita pei: Epi&opimi. trium.CMO^ 
11 cormo; feaibrum: fuanim Ecclefiarum: oonfitia coo^reeatur ad. deccooAim 
iilteritis.. Eixtat cum Seaatus Indici: reicifibne S». regia j^adtOi ma djfip.A6^ 
€hivia, Cprdubenfi .. P:. Q*. Cleinens. Dec.. 14^ aaauiKTat abfQhit^ i^flos 
Ucam. declaraubnem praBfentem vel; aUam. fimitem. i^ haBc. verha :: Dicb^ 
iii4tim apofiplica , que! los gradbs. que en; las Indias fe diereu: fuera. dfiUi 

n&iver&lad^»; de Uam y Mexico ^ fblo valsaa en las dichas lndi^-\ T^ 



ORDiNATio caxm. 

SO)ngregatio Eplfcoporam & Riegularium •decUravtt, «egi^bires avwt 
^ animanun