(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Finni Johannæi .."

Google 



This is a digitai copy of a book that was prcscrvod for gcncrations on library shclvcs bcforc it was carcfully scannod by Google as pari of a project 

to make the world's books discoverablc online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subjcct 

to copyright or whose legai copyright terni has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 

are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other maiginalia present in the originai volume will appear in this file - a reminder of this book's long journcy from the 

publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with librarìes to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prcvcnt abuse by commercial parties, including placing lechnical restrictions on automated querying. 
We also ask that you: 

+ Make non-C ommercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commerci al purposes. 

+ Refrain fivm automated querying Do noi send aulomated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a laige amount of text is helpful, please contact us. We encouragc the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attributionTht GoogX'S "watermark" you see on each file is essential for informingpcoplcabout this project and helping them lind 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legai Whatever your use, remember that you are lesponsible for ensuring that what you are doing is legai. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countiies. Whether a book is stili in copyright varies from country to country, and we cani offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liabili^ can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps rcaders 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full icxi of this book on the web 

at |http: //books. google .com/l 




\' 



1 












U '^ 



^ ? 



• t 



* V • 



t 



7» .< * 



•t 



a 



FINNI JOHANNiEI 

EFISCefl DIOECESEOS SKALHOLTINflS 

IK ISLANDIA, 

HISTORIA 

ECCLESIASTICA 
ISLANDIiE, 



HISTORIIS, ANNALIBUS, LEGIBUS ECCLESIASTICIS , ALIISQVE RERUM 
SEPTENTRIONALIUMMONUMENTIS CONGESTA, ET CONSTITUTIONIBUS 
REeUM, BULLIS PONTinCUM «OMANORUM , STATUTI S CONCILIORUM 
NATIONALIUM ET SY^fODORUM PROVINCIALIUM, NEC NON 
ARCHIEPISCOPOKUM ET EPISCOPORUM EPISTOLIS , EDICTIS ET DECKETIS 
^L\G1STRATUUM, MULTISQVE PRIVATORUM LITTERIS ET INSTRUMENllS 
MAXIMAM PARTEM HACTENUS INEDITIS, ILLUSTRATA, 



T o M u s IL 



H A V N I ìE, 

Typis Orphanotrophii Regii 
Excudit Gerhard US Giese Salicath» 

MDCCLXXIV. 



.' ^w. 



; . .1. 



* I 



[|24N0V.J93j: 

A OF OXFORD J 



/ 



P EINCIPI 
R/EREDITARIO 



a 



'vemadmodam d(ero abhinp^ anno priifìam hiftorìs hu-: 

}us ccckfiaftica parccm REGI AUGUSTISSIMO 

mfcrìbere iìiftiniu, ita hànc fecundam., T 1 B J > CEl^ISSI- 

ME PRINCEPS! dicare jam fuftineo. Cui enim opcris," 

R E G I S aufpiciis caepti , cpntinuatio . majori jurp infi»*!- 

Ixittar , qvam TIBI, cui, poft REGEM, rcs 

pubiica & ecclelìa plurima debem. 



Fateor eqvidem, TE, qva rcipublicae bene gè- 
rendx fcienda vales , & qvo verae religionis ac virtutis 
Audio tcneris , dum , qyod jam prae oculis eft , hifto- 



nae 



ccclefiafticae Islandicae intervallum , animo perpendis , 

)( 3 nimis 



irìmift multa dtifeàlUnim «(fe , ex qvibus tnndme deplo- 
randam his temporibus, reipublicse, écolefise, omnìsqve pU' 
blici & privati moris oonditionem , non (kie dolore agno* 
Ices. Attamcn vicillim augurari liccat , TE, qvi di- 
vina circa univerftìm, resqve humanas, providcntia vias^ 
perno(cìs , non (ne omni volupeatis ienfn ifta confide- 
raturum eflè , qvatenus exoptd(?am illam religionis &r re^« 
minìs public! reformationem , ita pnepararunt , ut affir- 
marì jure pofle videatur , vix ac ne vix qvidem Ipcum 
huic efle potuifTe, nifi ifta prxcefiiflent. 



Cumqve candem cogttandi & agendi ràtionem^ 
qva , divino adfpirantc favore , Auguftiffimì Majorcs T U I 

infigne 



inizile Hlud opus» ùmutnerorpm in fùbditos benefictorom 
udqve maximam , olim peregerunt , rebuscjve reiputìicae ^ 



ìjE defperatis medelam adtulerunt , in T E redivivagi 
jpfis reram experimentis pridem comprobaveris , & indefcffis, 
qvas publìcis commodis continuo ìmpendis^ curis & labori- 
bus qvotidie comprobes y (ingulari etiam jure hanc hiftorias 
paitem T I B I ut propriam vere aflcruifti. Undc (pein 
fovco ccrtiffimam , cadem eam benignitate a T E fufcep- 
tum irì j qva omnium bonorum in res publice utiles 
eon^tus ample£ìi & promovere foles. 



Qvod fupef eft , ardentifllme voveo , placeat Deo 
Ter Optimo ^ Maximo T E qvam diutiffime fervare , ut 

REGI 



REGInoftro AUGUSTISSIMO, TUIS con^ 

filiis roffulto, rerum religionis & vhtods ftadiom, pubfi- 
camqve , hoc aufpice , falntem penicas . ftacumiiure , nobis 
vero tanto pietatis vktotisqve exemplo perfiiii, detur. 



Scribeban SktlholtI 
die 4 Sept. J773. 



PINNUS JOHANNitUS. 



»^ . * , >#:»•■• 



HISTORLE ECCLESIASTICA 

ISLANDI^ 

PERIODUS IIL 

SECTIO ni 

Continens gefla Epifcoporum Skalholtenllum. 

Cap. I. 

De Ama l^borlaci plio. 

mas Thorlaci fìliusi natus Anno 1237 (a), prltnos adolefccntite 

annost cum amicis Sccognacis, nunc liceris, nunc operibus 

roechanicis operam navans, (ingenio enim ad omnia docili 

prxdicus fuit) faspidlme aucem cum Brando Abbate Thyckvabajenfi trans- 

egit, cujus fe in£3rmationi y literarum dulcedine cactus, tocum gradidic. 

Deinde a Sìgurdo Epifcopo facro Diaconi officio inauguratus 9 tum artium 

mechani- 



(a) £x celebemmft Oddenfiam gente orìundus, qvippe Jons Lopti ex fiUa proiiepog. 
CoTìf. Vitam Araa facìs proUxam, nec inepte, fed ut videtur» a viro qvodam Eccle^ 
fkffjci Ordinis, non inulto poli ipfìus tempora confcriptam , ex qva hsc. mutuati 
Tamas. 

Tom. lU 



2 PERIODUS III. SECTIG HI 

mechanicanim cxercicio, tum litenrum (cientiarumqve ftuciio anìmum 
corpusqve exercens, eminentioris ìndolìs fignj exferuic Qviipropter 
Brandus eum impotente fere amore compledens, a ie divelli noluit: 
linde etiam Anno 1262 in Norvegiam infula pociturus tranfiens , illum 
libi comitemadfcivit, indeqve in patriam revertens fecum reduxitj ipii- 
ììsqve fideli opera & famulatu^ qvoad vixit^ ufus eft (a). 

Anno 1264 cum prarcocia nimis fata Brandum deaiefFuerant 1 
Holanx curìar cives Arnam Skalholtum ad Sigurdum ablegarunt, ro- 
gantes , ut fpeélatx qvendara prudenti^ & pìetatis virum viduats dice- 
cefi pneficere vellet , qvi haut ignarus, qvantam in funere Brandi bore- 
alis qvadrantis incoia jacturam feberant, habita de re tanti momenti 
debita deliberatione, tandem ex Optimatumconfìlioj ipfum Arnam « 
ut defun6H Prxfulis Amanuenfem & intimum familiarem^ cui ideo^ccle- 
fiarum flatus notillimus efle potuic, facerdotió ' inìtiatum , vacaìicriedì, 
usqve dum ordinarìus Pra^ful cathedram adfcenderet j prxfecit, qvo offi- 
cio per integrum triennium (umma cum gravitate & integrìtate funclus 
eft; cuius fpecimen potilUmum in caufa Oddi Diaconi cujusdam valde 
pecuniofi, edidit: ^Huic virgo qva^dam, GilToro Comite nuptiarum 
conciliatore 9 defponfatafuerat, facrisqve nuptialibus adornandis certum 
tempus deftinatum erat; Qvod ubi Arnas audivit j tale conjugium fevere 
prohibuit, Henricum & Brandum Holanos Prapfules, conjugium cundis 
f^crì Ordinis viris interdixilFe prsetendens; cumq ve Comes ha^c fusqve 
deqve ferens^ nihilo minus nuptias celebrari curaret, Arnas extémplo, 
non tantum Oddum^ fed ipfum etiam Comitem cum reliqvis omnibus 
qvi nuptiis interfuerant , excommunicavit, templaqve occludi ìuflit» 
Paulo autem poft in conventu qvodam 9 Corniti vehementius de hac re 
(ètum expodulanti 3 veceraqve & nova exempla producenti > Arnas Pon- 
cifìcis decreta & poteftatem opponens ^ ut Oddus uxore jure jurando 

repudiata! 



(a) Maximam hujus hyemis partcm Brandus in auHs Regam Norvegiap Hajonis & Msgni 
transegit, q%'od Ama* in Kegis Magni notitiàm. perreniendi, Jpfiusqve gi*ariam & 
favoretn (ibi conciliandi» qvo, q,vainciia Rex in vi vis fuit, ufus eft, peroportiuiain 
pracbuit occafìouein. j ». . ^ 



GAP. l §. 1. 3. 4* 3 

repudiata, cum Comite & uni verfis convivisi abfblucionem fupplices 
peterej tandem obtinuit (a). 

Anno 1267. Hacon Nidarofienfis Jprundo Holanam Cathedrara 
flfcendenti, Skalholtina? dicecefeos, ob Sigurdi agrimonia & fenio con-^ 
fecVi debilitatemi infjpeélionem commiferat; ille autem Amam ipfi Co- 
ad]atorem dedit, qvi mox anno feqventi in Sigurdi locum fubleaus, in 
Norvegiam transfretavic Sed Jonas, qvi Archicathedram nuper afcen- 
derat> ipfum prxteriens, Thorleifumqvendatn elìgi curavit; Hocaucem 
paulo poft monuo, Arnaé eleélionem confirmavic, ipfiqve 9 Cai. Junii, 
Skalholtenfium Prsfuti ordinato^ in (ingularis amìdtix documencum^ 
Decretalìa cum' Apparaiu dono dedit. 

Anno T2^9 Amas Cathedram Skalholtenfèm calcare ìncipienaj 
extemplo Clerìconim & Laicoctim convetvtum habuit* in qvo Archìepi- 
fcopi Conftitutiones > feqventes continentes articulos promulgavìt : 

1) In Miffay dum cai'o & fangvis Domini eleva tur, qvicunqve fub^ 
latìs mmihus ingenua frocwnhito ^ ut & ^ qvando ad tegretos defertuf\ 

a) Matriwonium , nifi pravia trina in templis proclamatime ^ inire^ 
nemini Ucitum efio. 

3) Scartatoritus y nifi cmcuhmis aui penitus repudiatis ^ aut in thori 
amfirtium legitima copulatiwe adfiitisl^ Ct^rpus Domini interdicitor^ 

4) Tempia omnia 9 eorumqve latifundia Epìfiopo traduntor. 

s) Nemini res inanimatas ehcare licitum efio (b)» Tres prìmos Arti- 
culos incola? in ieges referri non recufarunti fed poftremi duo minus 
accepti fuere» 

A a §• 5» • 



(a) Qvantt noftcr fuerit faftus & audaci*» vel inde patet, qvod nondum Epifcopus fa£liis, 

jed ryro adhuc & Taccrdotio nuper inìtìatus, ipfuin Comìtem, virinn fummac auSo* 
rintts, ana cum plnriburMagnatìbus, ob tantìilain' rem, nondum publice in ieg«9 
relacam , cxconimunìcare aufus (it. « 

(b) Hb Gònflittttiones in Jmrii Eccìefiaftlci Rtctntìmt cap. 44. leguntur. 



4 PERIODUS III. SECTIO III 

Prlmam deinde per Qv^artam Auftralém eódem autumnó viCti- 
tionem adomans, minora & pauperiora pleraqve tempia fuae poceftaris 
fccit, fed qvi majora auc ditiora tenebant, de jure fuo haudqvaqyam 
rédere^ & ne pofleflionum auc redituum qvidem rationem Praluli reci- 
dere, voluerunc. 

Anno 1270 litem de pracbendarum ecclefiafticarum jure renovare coe- 
pìt , primumqveKetillum Lopti filium feudi Hytdalenfis ìnjufte dctentì, ac- 
cufavit, qvi, etfi initio dedicionemabnueret, tandem tamen Epifqopi mi- 
nis» qvem ad anathematis fulmen fibi impìngendum in procinftu Ilare cer- 
nebati permotus, ad confvetum domicilia mutandi terminum , cefiurum 
fepromifitj ea tamen cDnditionc, (I Regi id juftum xqvumqve videre- 
tur, cujus etiam Judicio, modo ab'Archiepìfcopi fententia non difcrc- 
parec, ftaturum fé Praeful poliicitus eft. Hoc Ketilli exemplurn plurcs 
imitati funt. Praefinito tempore Prxful Abbates Olaum Hìorleifì 
Helgfellcnfem , & Runolfùm Olai Videjenlem, ctìmqvc illis Plresbyte- 
ruòì qvendam Thorgrìmum Magni iilium ad prardium Hytdalenfe fuo 
nomine recipiendum mifit; Qvi, cum re infeéla rediiiFent, Ketillum» 
ipfo Thorlaci fefto anathematis fulmine pcrcudit : Qvo anno feqventc , 
qvorundaminterceiTu, fibi fuisqve pofteris omne nmdi jus& dominium^ 
ni Regi & Archiepifcopo aliud reaius vifum foret, abiurante, proqvc 
promilFi violatione fatisfaftionem, ex ìpfius Epifcopi fententia, ftipu- 
lantei tandemqve pnrdium cum univerus poffeffionibus & pertinentibus 
tradente, lis inpraelentiarum fedata fuit. Pari, aut non dìflimili omnino 
ratione, controverfia de nobili prsdio Odda hac vice fopita eft, 

Cum autem Satrapa Regius Rafnus Oddi & has Epifcopi cx- 
fAiones> & civium nullius criminis convìcìorum excommunicationes 
injuftas clTe, citraqve Regis conferifum & voluntatem fieri conteftarctur, 
reliqvitemplorum patroni Archiepifcopo, qvibus conditionibus prabendc 
h« primo Jcgatcc fuifleht, ignotum cfle; fi vero de re tota reéte infor- 
matus fuerit, ab incepto omnino deftiturum, contendentes , in fenten- 
tia pcriiftcbant« Prselul autem & haec verba , non ex Regisj fed mendacis 

Rafiii 



CAR l $. 5. 6. % g: 5 

Rafììi ore 6fa effe; Et practcrèa Legfbus Canonicis cautum effe, ne lai- 
cis poflellionara facris ufibvis dcftinacarum difpenfiitio concrederetur 
«qye tamum in qvovis contraau , qv« legibus & honeftati non incon - 
Tentenna reperirentur, fervanda & iinplenda, reliqva autem, ut nullius 
predi abroganda & rejicìenda effe , dixiti qv« tamen pleriqve, ut minus 
grata j furdis auribus cxcipiebanr. Eodem anno, Orientalem Qvartam 
vìfitans, omnia hujus generis larifundia, (praeter Thvottaènfe & Hall- 
ormftadenfe, qvx Thorlacus Sanélus Epifcopis qvondam fubjecerat) 
fi» poceftatìs tedt. Sub hyetnem domum reverfus, templum ardesqve 
prsdfi epifcopaiis ruinam minitantes, reficì curavit, qvo, alioqve fumtu, 
ingenccoi sris alieni fummam conflavit, qvam fero aut nunqvam folvic» 

§• 7- 

Hinc multa priorum Epifcoporum ftat'uta, ut nimis rigida, miti- 
mstre caspita ex. gc. Infances, qvi fine baptifmo decefferantj utpro- 
tìMìi & profcripti a Saniftorum rcqvietorìo, huc usqve procul fepulti 
fttenmt: Die autem de eorum falute non omnino defperans, proxime 
coemiterium eos juffic recondi. Mulierum, qvx aut in partu, aut ante 
foknnem in Ecclefiam intròduétionem exfpiraverant , funera non tem- 
pio inferni fed in fepulcrcto condi licuit; Ille autem, modo mulier 
cereom tenens, funus pracederet, tempio inferri *permifit. Puerperas 
moribundas, clerìcis invilere, earum confeflìones audire, abfolutioiiem 
imperdrì» extremsqve unftionis participes fàcere, conceffit,. qvod an- 
tea j ut illidcum, ab Epifcopis prohibitum fuerat (a)» 

§. 8. 

Anno 1271 novus Legum Codex, juffu Magni Regis per Sturlatn 
Th<Mdi & Thorvardura Thorarini confcriptus, ab iisdem, qvibus Ind- 
ridus Boggull adjun^us erat, Islandis furt coramendatus, qvi carnea non 
totos fiatim obtinuic, fed tantum Liber primus de fori judicialis con- 
1 flitutione craélans , & fecundus, qvi mucuam Regis & fubditorum obli- 
I g^cionem continet, cum duobus Capitibus Tituli de hsreditatibus agen- 
óSi ab incoJis hac vice recepti fune 

^ 3 Eodem 

p) Hr Cdtt/Ktutionc« in jfuris Ecclefiaftìd Etcttnkrìs cap. 44. Icguntur. 



6 PERIODUS.IIL SECTLO III. 

Eodcm annoPraeful Regi & Archiépifcopo ptaefencflaiicontroverfis? 
de prsebcndis ftatuni) per lìcera^ fignificavìc, Regis in- et refavoretn &« 
auxilium expccens Cui R^x Anno 1272, additis cpiftola? pretiafìs do- 
nis, lìumanilTime refpoadic» expecitum favoretn & auxilium promittens ,r 
modo Prarful leges« qvas Rex Islandismiferat, sb iisrecipi curaret; Per* 
Tvcifum enim fìbi efle», ìpfum hac in re piurimuni pofle; tandemqre» 
ut ad fé venire non gravaretur, oravit. His ìUe liceris acceptis» ut 
Regis voluntaci fatisfierec, omnem movit lapidem, effecitqve» ut tocus 
codex, praeter reliqvum de hsreditatibus titulum hoc anno coramunibus 
fuffragiis approbaretur j qvo £g£to in Norvegiam extemplo crdnljic> a 
Rege perhonorifice exceptus 

§'. 9- 

Hac tempeftate, Sighvatus Lande , CanonicUs Nidarofierifis Àms 
Epìfcopo in paucis amici(Hmus, Romx egit» qvi ipd a Gregorio X. tri-* 
ginca caufarum, ance ad Epifcopi dirpenfutionem non pertinentìum » foiu- 
tionem expecivit. Hic in Norvegiam rediens» Buliam Pontificis, qva 
Generale Concilium Lugduniad Cai. Maji Anni 1274 habendum, indi- 
cebatur , fecOm acculiti ad qvod cotius chriftianifmì ArchiepiÌcopi> 
Epifcopi, aliiqve Proceres Eccleiiaftici evocabantur. Arna$vero> qvi 
tantum commeatuum ex Islandia , ut ad tam longe profedionis fumtus 
tolerandosfudiceret, fecum non attulerat, cui nec tcmporis ifta anguftia 
in Islandiam, ad ha^Cj aliaqve negocia qvae ipfius prsfènciam omnino exi* 
gebanc expedienda , reverti.permifit; Sighvatum» cotifentif^ate . A;rcbiepi-^ 
fcopo» fuas in Concilio vices a^lurumj fubfkituit» (a) patriam data 
occaflone revifurus. 1 

§; IO. 

(fi) Anno 1174 Gregorius X. Concilium Lugdt>nen(è a celebravìt, cui inlcrfuerum Cardi* 
nales Metropolitani 6i Epii'copi 50O' Abbates & Prarlati xooo fer6| iHCobtis Arr«« 
goniim Rex Si complures Kegiim & Principum Oratores. Incboata Synodo, expo* 
iìcis concini convocancit caiiiis, a£ìum fuit: de Deciniis redituum EcclelÌa(ticoruni in 
fubfidium belli fflCri'concedendis; de Concordia inter Ecclefìàm Gr^cam &Latinatn| 
pr»Tcipue in Articulo de Proccffione Spiricus Sancii; de Difciplina ccctefiaftica, de 
loco & modo eligendi Pontificem Ronranum ; de pace inter Chriflianos Principes con. 
ftltuenda. In hoc Concilio Ariix Schalholtenfis Epifcopi vices egic Sighvatus Lande 

Couoivcus 



CAP- I. §. 9. IO. IL 7 

§• IO. 

Anno 1273. ? Cai. Julii, qvaeftionibus Islandorum de prccbendis 
lìrigantium audìendis, Rex, Archiepifcopus, alliqve Proceres magno 
numero Bergis convenerunt; Aderant cciam complures Islandorum, 
fuaai, fuorumqve caufam dióluri'i Aétoris parces fuftinente Arna Epi- 
fcopo; Rcx, cefi fuum elle, hat in catìfa judicis munus obire, concen- 
deret) aliud tamen q vanì greca ri i cujusdam Aireflbris vicibus fungi, aut 
aufcuttancis auditoris inftar acfefle, ab imperiofilfimo Archiepifcopo obci- 
ncre non potuit, qvam conditionem ut fua Majeftate indigitam, Rex, 
qvi miti & placido prieditus fuit ingeilio, refpuens, ex fuis^ Audinum 
Hefta kom & Haconem Thoreri Archiepifcopi filìum, illum Juris Ci- 
vilis, hunc Ecclefiaftici , perìcifllmos , prxrAonicos ^ ut qvancum in 
iis cflcc, caverent, ne laici graviore aiìione aut cenfura premerentur, 
(ao \oco adelTe Judit) qvi tamen^ ut eveatus docuìt» parum vel nihil 
elicere potuerunt. 

Archiepifcopo itaqve prò tribunali fedente , controverfia de pre- 
dio Odda ) ut omnium nobilidlma & maximì momenti , prima in are- 
luro producitur, hac cnim prò arbitrio expedìta > reliqvas fua fponte 
auc minore negotio cafuras rebantur. Prodicrts itaqve Arnas Epifcopus, 
òSgbvatum Hnlfdani, ejusqve fratrcsj coram Deo & Archiepifcopo, qvod 
trmplum Oddenfe» Divo Nico/ao facrum , ejusqve hancrum ufum fru&iim^ 
contro ìeges divina s y in fua potè fi are teneat, fiììicfve lucro ufurpct^ accu- 
Htti poftulatqve ab Archiepifcopo, ut Jibi fuisqve fuccejjoribus ^ ìegitìmis 
Skalboltenjibus Epìfcopis, hujusce tewpH & priedii patronntum, ejusqve 
honorum difpenjàtionem adjudicet. . Idem etiam Einaro Vatnsfiordend . 

, . ! aliisqve 



I 



Carionicus Nidarofieniis , vir piiinnri^;dig)ìititis & non vulgaris ernditionis. Scrip- 

fimns eqvidcm fupra Tom. i. jag. 444. EUifum Korti has vices Amar Epilcopi egilTe, 

moà qv^Mi. Oiempl^ria Maim{<;* V,ir^, 4^n^PP^ ipiìuput, (ed cani Arnàs in Nor- 

rena 127) ag^ens Sighvatiim abfenteiUt.tun.c enim Homx fuìt, ad hoc mandato in* 

flruxerit, haud eft vero diffimile AVcKiepifcopum fecum duxifl'é lil'fum Koiti, ut fi 

SiVhvatus nb itinere qvocunqve modo impedirecur , Eiiifus prsfto foiet, qvi vicibus 

S&aiboltenfis non dceflit. , . " 



8 PERIODUS III. SEGTlO IIL 

aliisqvc laicis, crìmini dedic. Adharc -Sighvatus & Einarus reQìondcrunt: 
Vr<cclia qvtckm hésc de qvibus jam dtfieptabatWy a^fuis majoribus, r empii s 
donata ér attrihuta fuijji y fed ea condì tione, & cauticne adhibita^ ut eortini 
fofleri^ ipjìus templi ejusqve bonorum mobilium & immobilium patronatus 
jurefimper gauderent» & ufum fruSum fibi haberent ^ modo tempia -% eoram 
utenfilia& ornamenta fatta te3a fervarent ^ perfinas ecclefiajlicns , fa cri s in 
templìs peragendis dejlinatas debito modo fiifleiitarent ^ unumqve aut alterum 
pauperum, gratis alerevt; cum itaqve hécc jura icgitima h^r editate ad fé firn 
devoluta i pradìQtcqve condì tiones a fu a parte inviolat^e ferventur y ab Epi- 
fcopis minime refcindendas , fed illis , firmtter flandum effe. Regeflic Pracful : 
Leges divinai (ile enira Jus Canonicum nonoinabant] propria Laicorum 
interpretationis non ejfe , Jèd genuinum earum inteUeSum ejje^ omnia tempia 
cum qvibusvis Jiéis bvnis Epifiopi dijpenfitioni unìce fubejfè , a Laicis autem^ 
fine pr^fenti amm± pericttlo non pojfe contreffari. His utrinqve dictiis» 
Archiepifcopus Amcc Pnefulì ejusqve fucceflbribus horum templorun^ 
patronatus jusj plenumqve dominium adjudicavitj Laicis autemomnem 
eorum difpenfacionem ^ addicis gravìfllthi anachetnacis minis incerdixic, 
Fatìum hoc fiiit, Bergis» 9. CaK Aug, 1273. (a) Qyx fententia in Od- 
denfes & Vatnsfiordenfes laca^ aliorucn iraanimos & audaciam fregiti uc 
jure^ qvod in talia prsdiahabere (ibivififunt) in praefentiarum decede- 
renc. Sighvatus autem, ne oleum & opcram omnino perderete Ca- 
thedram Skalholcenfem rei pecuniaria 24Q, Joachìmicorum valorem 
aeqvantis) qvam ipflus avus Sxniundus> fracri Paulo anno 1194. mutuo 
dederat^ poilulavic; fed cum Paulus fracri decimas qvasdam ex villis in 
paroecia Òddenfì ficis, ex qvibus ufuram caperet, usqve dum ipfa fors 
foiverecur, oppignoraflet , Archiepifcopus dudo accurate càlculo mutua- 
titiam pecuniam primi decennii decimis repenfam fuifle^ jam vero Sighva- 
tum ejusqve coh^redes fexaginta annorum decimas > qvac 1440. Imperiali- 
um pretium s'qvarent>'SkaIhoItin£ Cathedra debere > pronunciavit >' qvod 

debitum Pra^ful ex liberalitate» ut videri volebac, Sighvato totum remifit. 

— - -- - , » 

§. 12. 

■ 

In patriam redux, freqventem Skalholti conventum habutt> in 
qvo, ipfo^ ut & Rafno Oddi & Sturla Thordi adftipulantibus^- Liber 

ft>pw 

(a) Tot&m liane fententiam ad calcini hujus capitis fub Litr. A« exhiibebiinu»» 



/ 



GAP. I. §. 12. 13. 9 

fupri tnetnoratanim legum de hafrcdicatibus agetw, qvì hactcnus inlslait- 
dia non obanuerar, receptus tandem fbit* Hmc ineunte hyeme, vifitatio- 
ncm per Traélum Borgfiordenfem inftituens, ab Egiilo Sòlmundi filio, 
qvi prxdiuin ReykhoIIt tenuit, fplendido excipitur convivio. Hunc, 
tttm fubdiaconus eiTet, ad eam ^ qvam injuffu ^Sigurdi Epifcopi duxerat> 
&exqva numerofam prolem * fufceperat > iTxorem repudiandam , adhitn- 
tis anatheinatis minis, invitum coégit. Cum hinc dìlcedèrety accidìt, 
ut Gudlaugus qvidam, Martinum Mauri filium, Abbatis Helgafellenfis 
Procuncorem , in ultionem paterne necis graviter vulneraret, cumqve 
ijn^inis qvaedam guttuls ex vulnere ebullientes in Pra^fulis veftimenca 
de^ieiuurj in Gudlaugum, qvod dignitarìs fus prsfentìa penìtus neg- 
leéla, tantum facinus aufuseflet 9 tantopere excanauìt > ut eum Cxviffima, 
craadata poena^ longo poft tempore^ vix tandem ingratiam reciperec 

Anno 1274, JonasNidarofienfis Archiepifcopus, Andreas Osloèn- 
fis & Afkatinus Bergenfis , Epifcopi > concilìum Lugdunenfe frea vénta- 
Timty annoqve feqvente Archiepifcopus inde reverfus> ftatura ce coiv 
duCi qvcdam Concilii in Islancliam mifit^ qvorum precipua fuerunt: 
€i) Ut Citrici offiftes » decinìam redituum partem per integrum fexennium 
tn Ithermìmem PaUftina contribuerent. (3) Laici fiera nnliti£ wmwn 
dareniy feu ad liberandum Hterofolymas ^ & fi Diti piacerete totaw PaU* 
fiinam a potefiate Sarncenorum , crucem affumerent. 7) Omnibus qvi pro^ 
priis fiamibus & impeti fis hanc nnliiiam Jiifciperent ^ cruceqve fignannitur^ 

Pomifex plenariam & pei fedoni peccatorum^ qv£ corde vere contrito con^ 
Jrffifitirin$9 remiffioneni^ deindcqve meritum mercedi s éttema promitteret. 
ì) Ornnes Croce fignatos , eorumqve omnia , Pmitjex in fiiam & Peni 
jtpofioU tutelam & patrocinium fufiiperet. e) Epifiopis injunghur , ut hos 
fr£ reliqvis omnibus fibt commendatos habe/mt , eosqve in omnibus jufiis 
& Jicitis rebus adjuveni. Addite etiam praeterea aliar non parvi penden- 
do indulgenti^. His acceptis, Prsful primarise fortis facerdotibus, ut 
crucem pnrdicarent , plcbemqve ad dandas eleemofynas indigarent, in- 
juoxir: Miniftris Ecclefiafticis certum cenfum impoluit, Rufticis autem , 
ur sàìqvid etiam prò modulo faculcatum penderent^ perfvaflt: Ex cem*- 
^ìorum reditibus decimas iblvi juflic: Cenum pnsterea cujusvis fcpti* 

To4i. IL B . mante 



IO PERIODUS 111 SECTIO IIL 

tnante diem » facris celebrandis , ad qvx populus felicem bello evenram 
a Deo exoraturus^ rpontaneamc^ve oblacìonem viritim erogacurus, eoa- 
flucreCj coiìfticuic; Qvorutn nihil fruftra fuic* nam qvidam crucem afTum* 
ferunt> qvidjcn vero pecuniam in medium conculcrunt^ qvs» per ad id 
deiegatos congregata) ingencem tandem fummam eiTeciti eaqve demum 
Anno i279« in Norvegiam transmUTa fuit* 

§• 14- 

Anno 1 274 novum ^ir/ Ecclefiaflkum jnflu & confilio Jonse Archì- 
epifcopi adomavit) qvi in feqventis anni generalibus Comitiis, paucis 
tantum capitibus excepdsj feu ad Regis & Archiepifcopi confii'mationeai 
reje^is feu comperendinatis ^ approbatus fuit» De qvo a Magnatìbus Rex 
Anno I27J. per literas certior faéhis, (a) anno proxitne fubfcqvence 
refcripfìt , monens rogansq ve , ne Jus Ecclefiafticum , nec ullae aliae Con* 
ftìcutìones, Te inconmito m leges referrentur; eas enim conderefuum & 
Archiepifcopi y non vero cujusvis alius opus efle , Tevere fimul prohibens, 
ne a fubditis vel obolum qvidem pneter conftitutum cenfum exigi paté- 
rcntur; Spontaneas autem eleemolynas cujusvis arbitrio interim permifìt; 

Epifcopos 



(0) Hariim literarum initiam exft&t in Codice membraneo Bìbliothecx Magnsanx in Q\'arto 
No. 175. rdìqva forte periere. Sed cnm initium illud nomina Procerura rune 
(legertiuin (iftat, opcrx pretium erit illud hic legiffe. Ita vero fonat: *' Virdulig- 
!» uin berrà finum magnùfi kóngi binuin kórùnada fenda irne bifkiip i fldiahollti 
oc brafn bóndi. ^rvardr bendi, ifgrimr bónde. fturlta laugmadr. figuatr bónde. 
elHndr bónde. oc aull hirdin fu fem i (kàlaholkz biflaipsdsmi er. qvedia gudi oc 
fina (kylldttga {»i6nuzni. Vier oiliam ydr kunnigt gtora at krìftinsdóms bilk 
" bann fem fam ydr {UgQ famidr) var til i/Iands med rèdi virduligx berrà ións erki- 
** bifkup^ haufum vier med famj>ykt alpyju i (kllabollrz bifkupsdiemi laufftekid £ 
almennelcgii tingi ì laugriettu. oc ff (kal ftanda {>ar til per og berrà erkibifkup 

i nidarófe haftd bonum aadruviif fkipad. ef ydr *' Id eft : Dwnnù fuo 

Httflrìjflmo Regi Msg$to coronatù, Amai E^fcvfus Skalbuhtnfa ^ Hrajn Bimdù^ Thor- 
vardus BoiidOf Afgrimu$ fiondo^ SturU Lcpfgr ^fkvatms Bando y Erltn^^s BtmdQ^ 
^ wmnts •ttUci m dittcefi SkalMtìna confiituù^ j^lutem Dei i; fuam oc o0iciutf$ 
debitum ntittunt, Notum vobh facere volnfutù ^vad ms Tttulum iUuin Juris Ki'cle- 
fiaftici, qvi in hìandta eonfcriptus fuit^ § CQìifiìio Reverendi Domini Jonée Archi tp§^ 
[copi cnm fìehis in diacefi Stalboltenfi confenfity in comitiis nniveffalibns intra dìcé§* 
fieritim inJeges re ferri fecìritìius ^ qvùd Ì]Xxb). eo ajqve vaieUr^ fvp Voi ij Domùmeis 
Arcbiefijcopus Sidarojienfis iliud aliter fonfiitueritis ^ fi Vobis ../..«, 



01 

9> 
9> 



i 



GAP. l §• 14. 15, II 

É^\^c^^ enim non tantum domefticos^ aliosqve fuorum a cenfu & 
penfionibns, qvas haélenus folvere confvcverant , immunes effe velie, 
icd edam plein nova tributa & exaéliones imponete , Satrjps ad Regem 
pericrìpferant (a), Archiepifcopus autem contra, Epifcopis, ne vel 
minima qvidem in re Regiis cedcrent, aut de fuo & Ecclefiae jurc remic« 
leraK, per literas fèvere manda vk» 

UtrxQve literS) Regis & Archtepifcopi, Epifcopis noftratìbus, 

nqicias qvasaam Modravanis- in cra^u .Ejafiofdehd una ciim reliqvis Ma- 

gpadbiìs fua praefentia cohoneftantibus » redditi fuerunc^ Qyibus Arnat 

cxcemplo ad Regem i^eCcribens, refpQndit : ^us Ecclefiaflkum a fé com^ 

pfitmm m legts r^atum efa & deinde in Norvepam ad Regis & Archie^ 

fifi^ wnjìrmatifmem acqvirendatn iransmijfum fuijfe , faQum infeSum fieri 

mm fiofe,fubinnuens (b). Adjecit deinde qvaidam de regimine oc ftatu Rei- 

publioe > ajens : etfi unius in reliqvos omnes imperìum populo minus expedi* 

re videretur» Rafmm tamen Oddi aptijfimum & digniffimum ejje, cui Sum^ 

ma reram deferatur > 3mam thmopì^lacem prudenter fi gerere , Star km 

mutem^ minore ^ qvam pr^efimis flatus ratio pcfieret^ audoritate uti^ aut 

prétditum ejjei H^^ ticet inter fi non fotis concardes effenty Regi tamen 

amnes dtkitam fijem firvare; fi qvidem cum omnikus iUis\ excepto Thor^» 

vareb Jlm'arinifans baófenus concordare, cujus tamen difiordia invidi am 

a fi remffvere wUe vifus eft ; Thorvardus contra , de Èpìfiopi rigore & 

de renaa ad eum^ nihil pertinentium cnriofitate conf^eftus , pierisqve prò» 

B 2 vinciarum 

* 

(a} NortiUa tributa, qvx Rexhic indigitat, fuerunt non tantum decimar Sahdina^, (edetiAm 
tributa feu peniìones, qvsr jam ultra qvam antea moris fuerat, in fuf^entationem pau- 
penuD a plebe ppfcebantur : Qyondam enim ex prarfcripto antiqvi yttris Ecclejlajiià 
oxivìs pat^rfkmilias trium tantum dierum > qvorum jejuniura fanclidiine oblértanduni 
faìc, torìns familix cibaria egenis pendebat, qvales fuerunt: feftum omnium Sanélo^ 
rum & bini dtes qvatuor temporum, qv« hyeme, fc. tempore Advéntus & Qjadra- 
gcfimct ihddant. Vid. yuris Efciejta/l. Antìq. cap. 15. Sed ah*os tres Arnas priori* 
bus adjecerat, qvi fuerunt feftum Soteriorum, Divi Olai, 6c Sfln£V£ Virg;inis; 
ffibns fndem Denarius Pefiri accefliir. - 

(fc) £4 qvx feqitintur q>zdam exemplaria Vite Ar»^ Efifiopi ad Annum 1277 rcferunt» 
fi(L $> icqr. 



12 PERIODUS ni ;SECTIO HI 

vìnchrum adminifiratiovent , ni onmis nd Epifisi nuttm fiennt > ijjvr 
^rnnia filus ex fua libìdine dirìgere veìlet , arduam fare , dixit* Hac eniin 
ccmpeftate Thorvardi & Praefulis diflènfiones maxjnrie vi^eruiK, q va- 
rani caufa & origo fuit Epifcopi polypragmofyne , qvì rufticos qvosdam , 
in qvos Thorvardus animadvertere itatuerat> defendendos fufcepic j tan^ 
demqve \ ut Thorvardi vires frangerete perfiunilwi excommiioyacìooia 
gladio pugnare ccepit {»). 

Anno 1277 Re^i Legati ^ Indridcis Boggull & Nicolaus Oddi 
Islandiaro intraruocj qti provindain peragnincesmaximov^rbocurnpoiv 
dere, miniaqve, qvam unqvam amea faéhiin fiiic, gr^vioi^ìbiia^/R^it 
negotìa profeqvebancur. lUos qvi a Noinarchìs & Pf srfeétis Regiis in 
eaufis civilibus ad Epiicopos provoca verant , ut feditioTos^ ^xoncuma- 
ces Regiorum niandatorum transgrefibres plei^ndos pronuntiancea- In 
recentiore autem ^ure Ecclefiaftico vii^ualium peniioneoi plebi injunélam 
fevere prohibebantj folam facrorum feftorum, lejuniorum ^ difciptms 
licdefianicie curam & difpenfationem prò Regia concefliooe Epiteopis 
relinqventes. Lìcet autem Rex & Efuicopus hanc de Jure Ecclefiaftico 
èontroveriis ferram anixnofe inter fé redprocarenti non tamen obftitiCy 
qvìn optimus Princeps pervicacetn Pnefulepi donisi ab Indrido perlatis, 
tìemulceret ; Qyae hic , remiflb eqvo generofo , compenfalle iihi vifus eft 
(b). Seqvente anno Indrìdus & Nicolaus rdiqvum Infule eodem modo 
percurrentes ) in contentionem qvandam cuoi Clerioo qvodan% inqvieti 
ingenii & incautse linsvae, fed magni JK)boriSj ad trajeélum fluminis Olvi- 
fa ìnciderunt» qvi ad Epifcopum pervolans» farcinas fuasin profunduxn 
fluvii projeélas fuiiTe deplorati deqve illata injuria acerbe qveritur« Prse- 

fui 



(a) Regis Se Archiepifcopi Utcras bue pertulit Adalbrandus Prcfbytcr, vir doftus & magni 

fcinpex xdimacus» qvem Arnas iecum rubfeqYentem hyeinem perhonorifice habuit. 

(b) Huc qvsdain exemplarìa Vktt Arnét J^ifeopi refo-unt^ ejnsdeni epiftois paitem pofle- 

riorem, $. pnrced. conuneinortrams tane edam Epiicopos inter alia fcrìpfìt : '* Lc%. 
>* l>lctum ^eim (ein lò'gtekner vora fydr tvetoir v«rrum. stia ec hv/»rgi meir frain 
- hillda enn hófi gcgner. » Id cft: Tttulfsjuru antt duos Mine aanos im L- 
nlat^Sf ultra qyam far efi^ non urgf6$. * 



at 



CAP. L .S/i6; 17/ • 13 

fultninn, ne (acrì Odmis viro deèife viìletetùi^, iitqVe'fuam ectam in 
Ropos animofitttem & mótbricatdm otpifilMis M^fttarétl; Legatis acu- 
ósumoiaaccoinmonicationistdam ìnteitcat^ ni juràmenco prsftito abro- 
Jiick>nem fupplices pecerent^ qvam ilJis eondhionem liéfptientrbasj iu« 
fiamqve fabfuifle cau(àm regerencibus , cum Sacerdos fcrinia Regia , Di* 
ploaiata> aliaqve m^ni momenti, continencia in fluvium immittere 
conatus fuiflfet * Hoc tandem pa£!o lis fedaca filiti uc Sacerdoti fex unciis 

iaps&ceisacj locioijurau ahfolverentur (a)»' : * f : ; 

♦ 

■§/i7. 

• • • ♦ . 

SitttU9 Regni Norvc^ci haC tempeftàte ecfi ab ìnteflinis leditioni- 

bosik feblli» cifìBbus liber fu», yaldè tamèn turbulèncus ob; Ordirium 

ébSktìBóxièi. ^Re* Migritis, qvi -tane tempons Norvegis imperita vit, 

fiiit ftìncépsr rM^ératu9>.iti(TOs,-piu$> paciflòus, Jurìs avilis inftaurà- 

toTififigentifllmuSy ccenobiorum, templorum, monachorum^ clericoruin 

patronus ìndulgentiflimus : Qvx Regix vircures^ fuperciliofs? Monacho- 

rum & Clcriconim turbae, qvorufn' Archiepifcopus Nìdarofienfis Jonas 

cocyphsus 8(. antefi^nus fuit> ftlmulos aq^o adflideruntj ut qvo ma- 

y>ra fex ìpfis\córicec|feret;''èo majora :cxpeterent, fibiqvè aflumereot;) 

In qi^bos ^ttiddeftiflimus Rex conni vit, qvoad fatya Majeftate potuit: 

TiHKfcm\vcro, oim non folum leges policicas prò arbitrio qondendi, 

aac aRé^ conditas rejiciendiy fed & ipfos.Reges eligendi & creandi^ 

atì£todtiittm libi arrogarent, Ret eorum faftùm non ultra tolerandum 

rscus, frramqve difcordriarum & feditiqnum, qv* impendére videbatur , 

tempc&tem avcrfùrns, anho 127% pòftqv^m multum temporis in liti- 

bos & dontrotrcrfiis fedandis triveratjlt^fdinuitj Regni Tunsbergap fre- 

oyencem habuit conventiltti :.' in qvo> dè|ure Regem eligendi, ut & leges 

Canonicas fercndi potèftate, inter ipfutii & Archiepifcopum qvadam- 

cenus cransa^nm fair; cujus ìdcifce Transù3mis hic mencio facienda 

B 3 videtur, 



A) Hfoc pirer, non tantuni fiftns Clericalis,'*qvod vulgarls qvidotn ^acrìfìculus Regiis 

Ltiatt» hi tantiUo K,tà^^ nqllet, fed'ctiam Epìfcopì ambino & contumacia, qvi ex 

7iVT/ EccUjutfiUl ca^« gg, excommuiiicationis pccndm Regìis intcQtarit: Ibidem em'm 

ofibuii'ù f Oerico aut Canonico moieftiam creantibus , anathematis pcena iujungitur. 



V 

1 

1 



1+ PERIOD.USflli SECTIO IIL 



vìdetur > qyp4'^^ 4eind.e blandi ptó iegerufi Gàeritìt, adqve eam fofMiis 
fuas coinroverÌm.revoc(iveruM''(a). Hinc Norum illud ab. Ama *kpì« 
fcopo con^iixxny jfus. EccU:jSqfiì€siffi r qvamdiu Rex Magnus fopecfoic, in 



Islandia ime comraverfia obtmuie. 



. ( 



• 



§. 18. 



Eodem hoc anno, ArchìèpiiR:ó|>us ad titrumqve ntrftaittù 
fulem literas dederac . qvibus fM*£ter alia continebatur , ut Bergìs Nor« 
vegorum> Concilio Nanonali^ qvod ibidem celebraturus foret , interfu- 
turi poft biennium fé (iftant, antea tamen olTa Oddi Thofarini abfoU 
vant: Q^a de re» Epifcopi anno 1278 in traólu Skagafiwd coUocuci 
qvidem funt ^ & licec Am^ ad exfeqyendum .ftatim mancata paiacuni: 
(e oftenderet> JOrundi tamen tergi vedrationib^s faéhim eft,.ui; r^ hac 
vice dilata fuerit y qvé anno feqvenci undem pecfei^ eft (bj» 



. . >«. 



• • I 



Anno 1179 Rafiiiis Oddi, qvi biennium abfuerati Vcxillàriì in- 
tèrea digrìitàte auéli^S) ad;totius Islàndis PrsfeAuram; Thorvardus vero 
Thofanni fìlius, & Lodihus de Bakka ad Nomochefiam Islandiac redi* 
enint. Hi Arnse Epifcopo literas Regis tradiderunt, per qvas ipfi fignifì- 
cabat> Jonam Archiepifcopum cencum dierum indulgentiaSi omnibus, 
qvi prò anima Magni Regis, Regina? ^ eorumqve liberoirum qvotidie ora- 
rent, dedìfle; id enìm ipfe. Pontifex omnibus Regni Epifcopis antea in- 
junxerat, Literis Rex bipas^yini amphoras, aliaqve. facris celebrahdis 
necelForia addiderat. Altiaras al). Arcniépircopo' etiam accipic literas, 
qvi Tevere monuitmandavitq ve j neRegiis latum qvidem ungvemcedac» 
fed templorum & Cleri Privilegia t qvs fub ftacu Ariftocratite habuifTeiic, 

* \ ' ' ut 



(a) Transafìionem iftam vid. fupra Tom. i. pag. 386 fqq. 

(b) De Oddi Thorarìni filli morte & caufis, ob qvas anathematibus percufTus fnerat, vid. 

fupra Tom. i. pag. 365 fqq* Sed de ejusdem abfoludone infra Sed. 4. cap. i« 
$•5.6.7. 



CAP. l. s 1». I9-: :: : ^5 

utCaìphurìs (a)^ falconum (b), taliuaiqve capturdoii farta teéla eis eoa 
{mandi curec 



(fy Iflandia & nunc & qvondam fu!pbure.,abundavit,, unde taai ìncqlx qvaoi pore^ni mpr- 
otores, prjefertim poft inventum pyrii piilveris & machinaruin uium, haud contem^ 
Dcndntn lucrum perceperunt. Hinc anno 15(51 Regis Friderici Secundi interdicluin , 
ne folphar exportetor, (ed Stephano Loflìo monopoiìum concefTnm, qvi 6c jnra« 
mento fé oblbìngeyet illiid Havniain deporiandi> ut ibi defxscaretur; qvod interdtc* 
com cam HamUirgepres fu(qve deqve h:ibiv(fent| eor.um navesob i^inc 6c Mpfi caufaa 
tn freto Orefundico anno feqventi detinebantur, Magnus qvidam Jonse filius de ful- 
phnns fbdinis licem movie, qvam tandem ad Regem 5c Seiìatum detulit, de qva 
eiftat Refcrìptom Regium, datum 17 JaHi, 1592. Aniro ij9g portus Eyafiordenffs 
centam impenaliam mercede elocabatui*) qvi lu^phure expendendi erant,' aut argento 
namerato. Exflat etiam Chriftiani 4. ediftum de 27 Aprilis 1605, qvafnevoidus 
Kmfe qvìndecim fulphtiris lafias Hafnarfiordo exportare jubetur, 6c Prifilegiiun , do- 
toni z Maji« i6c6 qvo Gregorio Brochenhufìo Se confortibus X5 annprum monopo- 
liumTalphuris Iflandici conceditur, modo fef^vi làflam' defecati fuJjihùris Regi qvp- 
tannis tributi loco peiidanf.* Simile qvté titéHi Fridericiis j.^ ipatrL & filra Magnb 
Komophylaci & Gillao Magni diplomate Anno 1647. (Vid. WORM. Epiftot. 
Tom. a* p«g. 853) & i^^S- 9 Februarii .Gabrieli Marfelio conceflit, modo Regi qvol 
tannis 300 Imperiales folveret. Frioerìctvs 4. duobus Fridericia Holzmanno 6c Sech- 
mamio, anno 1734- 38^ Junii idem renovavit, non tantum gratis, fed & certis ad- 
jeSìi Privilegiis. Et noftra tandem «tace Rex Fridericus C^ntua privilegium hoc 
Socictati liiaaidicae demendffime cotictflito cnjus fulphurìs cWpuratto de efportatio 
com linnro band fpernevido adhuc esdereetur., Cpnf. UMOi of P^l Widalins 9(f(atl|v 
ÌU%9m !3fIa«M jÒpfwnft; Dfo Rigi.ir Patria pag. aajTqq. ' 

(b) Bdeoram captnct olim Ardiiepifcopo Nidatfofienfiin Ulandia competiifTe ridetur^ lUi 

wi minimum jusfalcones capiendi in fundis templortim (ibi vindicabant, cuuì Codex 

Legum anno 1280 in lilandiam miffus , falcones iftos generofos inter Regalia per to- 

tam infulam (òli Regi competentia numeravit, qvx lex & exinde valuit, qva de re 

; iDiilt2 Regum conftitatjones agunt» ex., gr. Frideqd Secundi de iàlconibus albis « 

I iochol^^ conqvirendis die 19 M«i 157^*^ Cbriftiani Qvarti de fakonariis Anglorum 

die ]6 Aprilis i6o6» De falconaiiis Pvjncìpis Àuraniic die a Januarti, & Regis Angliae 

die j6 Maji 1624. Refcripium ad Prorn>undtiùm de falconibus albis die 23 Martii 

l634» Con/litutio contra falcónariorum in lilandin mercationém die 19 Apr. iS^ó» 

! ik captura falconum Mumio concerta die n Of^obr. i54|i. Friderici Tei tii confljcu. 

fio de ibftcntatione falconariornm die 28 rebruatii,' & intérdièìum, .rie falcones ex- 

reiis vendantur die 17 Majl 1662- Chrìftiani Qyinti C onfHtiitio de falconibus I/lan- 

d/a exportandis die 19 Maji 1671 > ut multas alias Regum & afitjqyiòres 6c rectntiorca 

con/ltmtiomf taceam, ^ . ' . 



i6 PERIODUS m. 'SBCtlO II 



.ti.* « . .^ «.' IL.. . ^%.^^ d r 1 . L 



« • ii 



^ .§• 20; 



Eodetn anno uterqve Epifcopus in Norvegiam traniiic» Amara 
Rex humanidime excepic> praecerqve munera vere Regia in eum col lata > 
convivii honore non raro dignacus eft. Anno i2go» Jonam Archiepi(co« 
pum prcediélùm Nationdlei Còhcilium célelDraturùm^ Bergas vehiéncem^ 
Amas (Ibi vàlde offenfutn in venit ; Nam pra&terqvàm qVod tantum éi 
honorem a Rege haberi , oblia vis afpexic oculis, Ecclefis cum iura & 
privilegia in Regis gratiam proqidiOTe > calumniacus eft; Tanta enim erac 
viri fuperbia , utEpifeopa Regis amicitiam omnino indecoram, eamqve 
cum debito Archiepifcopo , honore & obfeqvio nullo modo conflftere 
pofle ji^dicarct. Sed cum Arnas ei fé de objeflis purgaret & pcrfanéìe 
afTeverarety nihil h^cin re a fé peqcatum effe, tandem ei reconciliatus 
eft (a). Cum^ve hoc eodem anno Rèx Magnus fatis concefliflet j fìiio- 
rum natu major Ericus, patri, ut in uni verfoNorvegias Regno ^ ita 
etiam in Islandisb dominio, fucceflit, qvi praeftito prius juramento, a 
Jona Arctjiepifcopo & qóìo aliis Epifcopis (b)/ durante concilio coro- 
natusfuit» qva peraéh fpiennitate noftrates in patriam reverll funt 

• . . . . • 

§.21, 

Hoc anno novi Reds nomine Lodinus Leppus & Jonas tslandiae 
Nomophylax homagìum ao Islandis exigebanc. Novum eciam Legum 
Cùdicem (nath Rex Magnus ^ ' rogatu Islandorum , ut ifpfe in procemio 
fatetur^ Islandorum leges denuo emendari curaverat, aùt emendationi 
a fé prius rufceptae ultitnam iimam àdhibueràt) (e) fecum adferd[)ant, 

cujus 

V 1 

(a) Ada huJQS Concilii vid. fiipra Tom. i. ptg. 455 — 47^ 

(b) Hos tali ordine recenfet Bfographns Arnie ThoHaci: Andreas Oflot-nfis, J^runda» 

Holenfis, Erlendli^ Farrocnfisi Arnas Skalhottenfìs » Arnat Stafang^tifis, Narfas 
Bergenfis, Thorfiiinus Hamarenfis, Marcus Hcbudeufis, jusjurandum antem, qvod 
mitrata hcc capita Regi extorferunti vid. fupra Tom. z. pag. 399. 

(e) Sufceperat qvidem antea Rjex Magnus - emendotionem Legum Illaiidicarumy Còdicem* 
qve ad normam Juris Norvegki a (e em^ndotum ipfis Anno 13^1 ut fupia relatum 
fifti trausmiferat» qyi» cum incolismtnus, grati qvxdiìin continerpt , Regem roga- 
cuntt ut qvxclam ejus capita mitigarii qvxdam iRutari aut expuugi permittere veliet. 

Deano 



CAP. t §♦ ab^ ai* 22. 

aqas qrsdam atpha, jmtùmm ea> qvx de crìminalibus affunt, qvì« 
dam ut intolerandi & utilitad publice adveriàntia reprehendebant ; Prae« 
fules^ pnefertim Amas> hunc Codicem haut pauca legìbus divinis ex 
diaaietro oppofìta continere contendens^ j>lebi auélor fuit, ut aut totum, 
aut iàltem ex parte re)icerent. Adpropinqvantibus ìtaqve anni 128 e 
ordìnarìis comìtiis , imiltitudo in partes difcifla efl : Primam fìiéHonem 
EpìlcofH & Clerus cum fois amicis & aflèclisj alteram Regii^ terciam * 
nebs efiecity qvarum unaqvseqve» qvod (ibi minus piacerete fcripto 
protulk. Qv2S cum omnia publice recitata fuillènt, Lodinus, cui bilis 
morerì coepit, inaudìtam .& nefandam fere eife Islandorum fuperbiam & 
teinerìtatem j qvod potefiatem legislatoriam foHs Regibus compétentem ^ 
fibi arrogare auderentf pronuntiavit , popofcitqve ut fine exceptìone 
todim Codicem adprobarent ; Deinceps vero a |[lege & Senatu mutatioh2 
nem humillìme orandam. Prseleélo poftea publice Regio Diplomate, qvo 
d\£b3sCodex Islandis ìnjungebatur» Regia iram contradicentibus mina- 
tuse& 

S. 22. 

Hutc Prrful ftatuta & conclufa Condili Bei^genfis oppofuit > adji- 
cìens q?xdam de honore & audìencia Archiepifcopo ut ipirituati patri 
debita : de Privilegìis , qv£ Rex Magnus Ordini Ecclefiaflico > Tevere in- 
terdkens omnibus fuis fucccfroribus ne ea invaderent, conceHerat; 
taodefflqve antiqvam illam Confticutionem memorans^ qvx leges huma- 
nas divinis in omnibus cedere Jubetj palam profeflus eft, nunqvam fc 
ita ab ephippiis ad afinos defcenfurum^ ut avitam & qvafi per manus tra- 
diaoD libertatem tam lurpiter prodat. In hanc fencentìam ab adftante 
muldtudine pedibus manibusqve ìtum eft| dicentibus, cun^is intole- 

randum 




/ 



Tom. H 



Ig; PERIODUS HL SECTH) 111. 

randum oranino' fofe, iiiital novis.hìicei cHv^is: iè^bus-(è) qvse jf, 
anachemata> & )urì humana » qvod 40 critnina , . q vor um qvodvis capite^ 
conftet, concineanc^ obedientiam praeftace. Leppus icaqve, uc aiulticu- 
dinem ab Epifcopo diftralieret, ncc in Archìepifcopi poceftace (icum^ 
uc leges univerfales omnibus prsefcribereCy nec has leges juftas & bonas 
eÌTe, didita vie y auc fitalesfint) non tamen ab Epiiicopis reéle ufurpari» 
illos enim foenerationes uc graviflimutn peccatuni,^qvales 'etiam revera 
fkic , caxare & prohibere , incedm perfriéla fronte eÉsdem exercer^ , dum 
decimns ex virorum & mulierum omacnenùsy domefticifc^ve viliflimiS' 
qvibusvis utenfilibus exigerenc, & fané fé plebis in calibos iniuriis toie- 
randis pànentiam non facis pofle demirari ; Cui Praefui verbis Innocencii 
Paps refpoiulic; Decimarum folutionein non die f(£neratìonem> nec 
unqvam animarum faluci poflè uocere (b)» 

• 

s. 23. 

Poft longatn tandem altercationem Codex ab omnibus receptus & 
approbatus fuic, novem tantum Cpifcòpi afleclis exceptis, qvorum co- 
ryphsus fuit Loptus Helgonis, Prsfulis fobrinuS) qvos omnes Leppus 
perduellionis reos publice prodamavit Lopnim vero prsprirhts, cui, 
ut bàs periuró, cuftodiam & carcerem Regis nomine indixit; Qyod fus^ 
qve deqve habens Prseful f Loptum in fud fateilitio abduxit (e). Lodi- 
nus autem itineri Norvegico leaccingens, omnibus 1 qvi in leges )urare 

noluerantj 



(n) Vcl ex hoc folum wpitc dìfcinir, jfas Ecckjtaflìcwn Jona Archkpijcopì y qvod Norve- 

gis obtrtifit, 'dìvenuin fiiiffe ab ilio, qvod Arnas Lflandis prarfcripiit , nam Jonaeum 

iSlad 35 amthemata continuìt, Arn^eiim vero cap. 38. tantum 1% enomerat, qv^ 

' taimn ab Amìfvi Juris Ecckfiaftìci Patroiiis» fuse fubfervientibus bypothefi vulgo 

confunduntur. 

(b) Sine dubio hic Innocentins eft, ejas nominis 3, qvi fcripta daobus comprebenfa tomìs 
' reKqvit , iii qvorum poflerìorc Conflitutiones & Decretaiia continentor, qv2 publicam 
mox au£lorìtatein accepcrunt, qvcqve Joiias Nidaroiienfo Arnae oliin, ut fuprm retu- 
limus, dono dederat* 

(e) Loptus una cùm aliis Anno nn in Itgw Magni Regis jufaveiiit*, Deinde 1277» qvafi 
d^ Rege contumelìofe verba fecifret, apud ìndrìdum Boggul dehlns , non tantum 
jure jurando fernet purgare coactus eli, fed etiam fidem fuam Regi & Principi JQnt- 
mento obligavit; qvoruni \àm oblituS t Prgefulis portibus tontra Regem Àetil. 



> ♦ 



\CAP.,1- §• ,2J. 24; 25* 1 J9 



aoluennt^ oc corim Regis Tfibunftliiefe purgaturì compareremo dicam 
faìpfit; Loptum vero ompedibus conftringi & avehi julbCf qvod eciatn 
h&am futfleC) ni Rafhus Óddi> aliiqvp Magnaces fernet interjecifienc^ 
qvoruai interceflione fadum eft, ut Lodinus Pr^fulem ad convivìum 
invicaret» in ^vo tandem oonrenit^ ut q va cuor refradariorum iter Nor- 
vegicum (è iufcepturos, reliqvi vero Regia judicio fé ftaturos, jure 
tarando promitterent. De mulélis autem^ deqvibus Rex & Prxful con* 
cendebant^ uc inter eos xqve dividerentur) pa^um eft« Reliqvi vero 
Prìmaces de qvibusdam Codicis capttibus mutandis aut mitigandis fuppIF- 
ces libellos ad Regem fcriplèrunt, aiqve iu inpr^entiarum > verbo 
anaice difoefium eft. 

« 24. 

Loptus autem Helgonis in umbra potentiac Epifcopalis delicefcens;, 
.Regia monita contempftc usqve in annum i28j> qvo demum in Norve- 
gijm trafifiic^ Epifcopo multum prolixeqve prò co deprecante, ejusqve 
profeélionem non ex contumacia, fed per accidens qvoddam diiatamtam- 
diu & retardatam fuille, obtendente; Qvo id tantum obtinuit, uc non 
prò merito pleéleretur; Non tamen Regem alloqvi, multo minus in 
-•ubm venire permiflum f\iit , donec tandem Lodini Leppi & Thorvardi 
Thorarini intercelìione faélum eft, ut Rex* remilla ira, exadò ante ab 
eo fideliutis juramenco anno 1287 ad fuos revertendi veniam daret, 
qvod Epifcopo pergraium fuit* 

Hac tempeftate diflidia Pnrfulis & Ascrìmi Thorfteinì filiì maxi- 
me flagrarunt; Hunc Prifuli qvancum in ipfo erat, ad fumma qvceqve 
cvexerat, & uc prarcuras Amefenfem & deinde etiam Rangarvallenfem 
adipifcerctur^ commenda verat; Asgrimus vero, ut gratum fé ob tot tan- 
taqve acccpta beneficia Epifcopo oitenderet, cognato ipfius Lopto Hel- 
gonis neptim ex fratre nuptum dedcrat (a^. Qvamdiu autem eoruoi 

C 2 amicitta 



(è) Asgrimus bic fult frater Ejiilfi Tborfteiiiì fìHì , qTÌ in prarlìo ThveraSiìfi Anno 1365 
oicubdie, ejusqve filia, (ed Sturile Sif^hvatidc e filia neptis .fuit Horghilda, qyam 
. AsgàmuB Lopto nuptum locarit. 



40 PERIODUS ni SECnO IIL 

^mìckta dur^vit^ relìqvis graves i8c vix tòlerandi vlddisntar. Sed taru 
dem Asgrìmus Epifcopi imperìofum dotninium non ^mplius fbrcns , «oer-» 
biiTimò ipfum odio ccepic profeqvi , primoqve ipfius corisfimum cagna <>* 
tum, fuum vero affinera Lopcum Helgonis apud Indridutn Bc^gul, can* 
qvatn de Rege contumeliofe locutum, decuhc. Deinde anno 1282 jufiii 
Regis ipn dicam fcripfit) tandenKjve, ut perduellionis convìvi, omnia 
bona profcripnc^ & Regio fifco adjudicavic* Praecerea abfiptfcopi dome* 
fticis> qvosnicab omnibus dvilibus oneribus immunes -eoe voluic, tri^ 
buca aliasqve ordinarias penfiones, ut a reUovis laicb oofMofoit;/ q«c iiìi y 
reluélance qvidem Epifcopo,* inviti» pepettaerum; lodròo ihnBpfbl >aiino 
1283 eum> non tantum repetundarum accufavit» fed etiaia oh;fBtanrara 
capturam » & qvod e mandato Regis iurisdiéKonem ecclefiaflàcasi contta 
novum illud ^us EccUfiaftìcum (ibi fumeret, qvo impòdiret legum divi- 
narum progreifum & valoremy qvibus^ ut contendebat Prsmi^ Regis 
live humans femper & ubiqve cedere deberenc Qys ille furdis auribus 
excipiens^ adveruis Epifcopum eo magia exafperabatur^ ab ìpfo deniqve 
ftnattiematis fulmine percuuus. 

Tandem Asgrimus i28f prope Skalholtum in lethalem repente 
incidena morbum, abfolutionem fupplex petiit, qvam non tantum , fed 
etiam honeflam in fepuicreto Skalholtenfij ìpfo Prcfule, ab Ejulfo As« 
grimi filio pretiofis donis delinito, exeqvias magntfice faciente, fepultu- 
ram naduseft. In eorum numero > qvi iiinus Asgrimi Skalholtum dedu- 
cebant , fuit Ormus Klangi HaukdalenGs , cui Prsful cathedralis fedis ap- 
propinqvatione interdixit, ipfì enìm hac de caufa infenfus fuit: Klan- 
go Ormi patre Haukdalo Videyiam difcedente^ cucullumc^ve accep- 
turoy Ormus non tantum latifundium Haukdalenfe, ut indubium fuum 
patrìmonium occupaverat, fed & 6 vaccas & 60 agnas a Klango, Divo 
Martino Haukdalenfium Tutelari dono datas/conlveco domeftico cha- 
raiìlere fignaverat ; Oddo Praepofito , cui Prarful praebendam Haukdalen- 
fem attribuerat, invito & prohibente, qvi ab Ormianis verbis, & tantum 
non verberìbus male mulélatusj Prsefulem injuriaj qveftum adit; Ille vero^ 
ne fuo muncri deeflet , Ormo extemplo facris interdixit« Qvod Epifcopi 
interdiólum> virum pium & facris aifidue libcnterqve aufcultantem^ atqve 

«nimum 



r « 



]Cs\B/l Ì,a6.i27;28. : : 121 



toimum advertencem , fumaiof^eré affltxtt. Similem aotem fortunati! 
fabire ooitics Offni fodales Se amici coaèli func^ fed ifte exinde Epiibapo 
mimis grata negocia'&cei&re oon deftitit. 

Anno 1282 Rex.Ericus Jorta? Archieptfcopi faftam & am>gan« 
Djm 4mpliiis non ferens, Senacus Procerumqve impulfu, non tantum 
Pnvile^ (^iTsdam Clero a tnajoribus conceda revocare, fed etiam P^tri$ 
& Atcmepi^copì paélioneip annihiìare aggreÌTus eft> qvod in univerfo 
regno maximarum turbarum cauf^exAitit; Nam Archiepifcopus anathe« 
macis faiminum alioqvin ut largus, iis jant non parcendum ratus, Re- 
pasj unum poft alterum> dirìs devovit^ qvo&illi non tantum fusq ve de« 
qve habueitinc, fed qvantum in illiserat, par pari referentes, varias ipii 
mo\d^ exhìbere non intermiferunt, qvo tancum ei tsedium crearunt9 
ut unacum AsIoSnfi & Hamarenii Epifcopis in Gothiam exulatum iret^ 
ubi fub anni finem vìtx etiam finem fecit ; E}us autem affecls? Regi tri- 
buta & cenfum folvere contumaciter detreélantes , perpetuo exilio dam« 
nati fune (a}» 

§• 28- 

Anno 1283 Rafiius Oddi^ qvì anno priore Norvegiara petìerat, 
& Eriendus qvidam , ad Praefefturam Islandix revertentes , Regia Ediéla 
attuleninty qvibus mandabatur, ut Praebendx Eccienaflica; ^ qvarum jus 
& dominium jufta hxreditate aut diutina ufucapione penes laicos fue- 
rie, jam vero ab iliis iniufte in Clericos translatum fiti veris dominis 
& poflèflbribus reftituanturj idemqve hofthac foret Jus Ecclefiafticum, 
qvod Rcgc Hacone & Archiepifcopo Sigurdo ad gubernacula fedentibus 
viguilTet» obnitentes autem ut perdueìles piedi jubebantur (b;« Qvs 

C 3 ubi 




jn PERIODI^ -in./ SECOTO III. 

ubi divulgar! coefpenint, laici novum induerunt ìanimum , diélasqve pne- 
bendas> d«àu Rafni^ cui id negotii Rcx dederac, repetivcrant. In- 
grato hoc atqve infperato numio Epifoorpus» prìmum^ Jiapd ievicer per* 
motus, recolleélo mox animo, Runolfum Abbatem Verenfem, qvid 
fibi agendum, per literas incerrogac. -Qyi, ne ex priftina virtute & ar- 
dore animi, vel minimum remiiteret, confuluit. Idem edam eadem 
Àiper Te J&rundum Hofenfem confukiiOfe fertùr. ' 

5. 29* 



V 



i» 



>f 



" guds miflcun oc hakoh hcrtiigi fyiicr imgnùs kungs feiida fyflumonnum f iiiuin 
»» oc banHgcìngnnm mò'nnùm oc aullum guds viiium oc (inuin i i/l&ndi qvedia 
" gudzoc (ina: Lof (ìe tioriiiri herira iefii chrifto er aullum hlutum raedr ok ftyrer 
" et uer fpyriuin ^an eìn tìdindi rit yòar nm brid er où bicker barila &inì1ig i-ert 
" at meflur j^orri af almóganuni er dyggr ok oruggr kongdóininum hlydìnn oc 
" góduiliadur vorum umbodsmò'nnum Idtter ok fampycker fin i millum. fem gud 
»' hafi lof fyrir. {>ó at nockrer menu dragiit meir til eptcr bifkupum enn tilheyrer 
" edur audrum Jeim làtrdum mauiinuni er lànga flund bafa gagnftardiliger verft b^pr/i 
^ kóifgdómìtuiifi og Tuo ydi* i margfiilldrì élekni ok margrt óvìdrkusrmiligri pint- 
'' ingu bs^e 1 (lorum fiarpioom oc mO'rKnm . audrum >6beyriliguni blntom. fvo 
' fem beyrazt muti' er fyrir retta dóm.ira kann fram at koma. einkanliga i ^im 
' nefndum blutum. ^ó at marger (ìe adrer til. fem {ym'zt opinbert. at rSngliga er 
' aftekit beim gódum mònnum er fannlìga bafa i fetid epter logligri hefd ^irra ok 
" bciiita forelldra ok medr fògru (kilordi 'gefìt fuo mòìgum Utrdum monnum a buer- 
" lum tólf mdnudum flikann koft fem forn er (ìdvenia d oc f eir jfltudu er i aund- 
^' verdu hàufdu beffar giàfer til fiemdar beilagrikirkto og'lier til félubòtar fuo fem 
*' lier ma fìu ac iliker blurer fyigia meir fulikominne yfeigirnd enn nauckurom rett- 
'* indum oc {>vi er ]^ar, , ..." Id eft; Efùus Dei tUmcfitìa Rrxt if Hacon Ùux^ 
filli Reg/s Ma^fffy prafeólis fuìs ^ juratis^ ^ omnibus Dei ^ fuis in Islandia amU 
r/'j, Dei ij juam lalutrm fnittunt, Danùno nojìro Jefu Cbrijio mfmium rerum iwo- 
deratori ^ guberitatorì laus ft^ qvod ts de vobis pridem inamdiverimns ^ fv^ nobis 
bofiejlijffìnia videntur^ épfod maxima pars vuigi fideiitj confianSi imperio regio obfe* 
qvensy in nojlros prafefftfs benevola , iy invircm concors inveniaiar^ fvare Dev iaus 
Jtt j i/v/inivìs qvidam plusqvam fat ejiy inclinent in Epifcòpos ij aìios clericorvm^ qvi 
tmn iwpcrii regiiy qyam veftrum^ adverfario'Sy multis vexdtionihus ^ multisifue itidipfis 
tam ingnttìs multa pecuniaria^ qyam aliarum rerttm inauditarum irrogatiunibus ^ 
Je dia commonjlravere f .ita ut palam fiet^ fi rei coram judice competente ventilata 
fucrit; nominata res praprfmis tales funt^ qvamvis multa alia adfimt , ita in fropa* 
tulo efi qvod bonis iffisvirisi (prardia) injujie' ademere, qvi vi jujfa earum ^ parcntnnt 
nfnc/piottis iffa tcnuete ^^ tot clcrìcìs qvovis anno tttlem cond'tionem ex pacfo Un- 
da bili if antiqxo move prafiiterutrt ^ qvalem pc Or citi fucternt iffi , qvi hac dona iu 
konorcfn fanéla ecckfia fy propì^iofu fibi jalutem coutuleranf; bine iptur patct talta 
mtratN potius avaritiaw qyam vel juris Jpeciem Jiqvi, qvare. • • •• 



«« - 



Ineunte vefe anni 1284 '^ ooiiventQi qvi Br^uùirholct Kidnefen- 
^minftitutusfiiic» incer Prsfulem & Rafnum de hac contro verità di- 
Icepncum ftitc. Ille fé Kegjts fèncencìam & anìmutn ita inceiligere affir- 
Divici qvod eas faitisn pCasbenda^ laicis injufle .^(Iraélas effe dicac , qvas^ 
ipii ipforumqve majores. con(ioMd fene. ^ pruno conOitcutore, «dhibtca* 
condìdone, ne unqvani abaii<fnar6mur, a4 c^oipora Regts i^aconis & 
S^di retinuerinc & incoluerint; earum auteai> qv^ Ane liac condkionet 
kgtxst foerint, iamqve ex donatoris familia, vendicione, dote, auc alia 
pecmucacìone tranfierinc, qvsve a legitimis domìnis^ Epifcopis fponce 
indite, auc, qvae coenobiìs ^ivxjiiidatn legatse Rierint, licet ea atio )ant 
transveéla fint : Tandem etiam ^arum , qva& Epifcopi Juris ante tempora: 
Haoonis & Sigurdi fuerinti lofìge ^ììam ^fle rationem^i, neqve taliui» 
uUam in £diclo Regio' tttentionem fteri. Ad qvae R^fnus: Si Regis man^ 
dato fenici perfeveraret > eodti^m cuoi ipfo ac cum Norvegia modo (Ibi 
igendom encf fine ambagibus relppndic« His debilitata Praefulis mena 
adeocondtdic^ ut, qv^ntum Deo debìciae obedìencis non obfìt, ne pu^ 
blica pacrix pax turb^retur^ S^ in gratiatn Regis, usqvedum legicìmua 
Arduepifcopus catl^edram Nidarofienfem 9&^enderìty ha^ toleraturuA 
ptoaùnerec. Rafiius contri > decia;ia$ ex o^nnibus Regia Se Regni jam 
£idis fataiisqve pofleflionibus intra limites dicecefeo^ Skalholtenfis fitis» 
Pnefuli & templis rolvenda$> omniaqve cathedra jura, qvee ante Arnaa 
advencum habuiflèt^ fartateòìa confervanda fpofpondit. Qvod Ggillis 
& fttbfciiptionibua ^utùnqve confirm^runL Sed^ o^inus diutina pàx.fuic^ 
mm Pneiw di£loTum pjtnitens^ circugicirga emifit literas^ qvibus noii 
tantum pada diifimulavitj ìcd & Cìericos, né pr^bendjis uUave earuni 
bonaJai<^ traderent^ ferìo monuit& prohibuit (a). Nihilo autem fecius 
laici 9 Oerìcis invitis & prohibentibus * plurimas, de qvibus contro- 
vertdMtur, pntbendas, receperunt; Praeful vero cavillaroria paéli expojfi- 
noneutèhs^ fe eo minime teneri jaé^abaft^ in vocabuio colera tionis, qwod 
adhibiienit^ J&ivolos qvsrens ma^andròs. 

« * 

§. 30. 



fO Vid. infi* «1 Satm capitis litr. B. 



14 PERIODUS IH SECf IO Ilt 

' ' Cónfveto Cétnpore' Rafriùs cum Regtis Cornicia adiit, cemorqve 
dePnefulis tricis & ambagibus fàélus, Diploma Regium & PaAuni Brau* 
tarholcenfe pubiice prsleaa , communi omnium confenfu in leges referri 
curavit; Qvod audiens Praeful, novas eos & Privilegiis Ecdefic perni- 
cio(às l^es introduxifle clamavic» ideoqve in Comitiis a Magnatibus invi- 
tatus adefie recufavit; verebatur enim> tie fi comparerei « eadem fata 
fobire cogeretur ac jonas Archiepifcopua Ntdarofienfisy decimiisqve & 
reditibus prìvaretur^ ni omnino in ieges Regtas juraret. Sed cum ipfi 
afTeclisq ve de falvo conduólu a Rafho ampliflime caunim eflec y tandem 
fernet ftitic^ iraqve inflammacus, ipfis» Statutis Conàtii BergeT^fis ex dia-- 
Pietro opffofita in Ieges referendQ» major em excémmunìcatìmem meruiffe 
dixitj addens praterea ipjòs Umites in Regio Ediào prétfcriftos non parwn 
excedere^ Catbedram Skalbokenjèm faosqe domefiicos anttqvis PrhHegiis^ 
privare^ novis vero oneribus aggr/roare^ decimis de Regiis foffejjìimiìms Jòl^ 
ven£sy iit& falcmum captura in tewphrum fundis fpoliare ì Recens ^us 
Ecclefiafiicum in novis Decretis fundaium impedire ^ cum tamendadum ut 
ieges ìèvin^ humams in omnibus cederentireceptum fuerit: Regios juris^ 
SSicnem Ecclefiofiicani cantra jus & fas fiU Jùmere; Navigio cathedra 
Skalholtenfis liberum in Norvegiam tranfitum & mercotuiham non concedi } 
Hidarofienfi etiam Archi-cathedrée ^ antisom Privilegium^ fulphur falco- 
nesqve 9 farina, aliisqve rebus commutandt^ interdici (a). Vrxterea de vadi- 
fnoniis prò templi s eerumqve pojfeffionibus ^ qva laici Clericis invitis recepe^ 
ranty aliisqve rebus controverfis non peuca adjecit: Qv«, dum (ummo 
animi ardore & verborum pondere inccmuiCi Rafhus & reliqvì conticuere j 
incentiqve ora tenebant* 



(a) Noflrates qvòndara agriculturx operam dedifTe, non tantniQ Hiflorìx & Annales» fed 
& liòdieniim exftantia iìgna abùnde teflantiir. Non tamen qvotannls tantum fru- 
guin proventum terra tulit, ut exterhs opis indigi non efTent. Hinc Harafdus Si. 
gurdi filius iis grarificaturus , qvatuor naves farre onuflas mìfit, qvi Regi Norvego 
iefe xlediturì, ut copia ferris eis qvotannls profptceret, (lipulati funt. Cum ergo talis 
mercatura lucrofa valde eflet , Archiepifcopi Nidarofienles , qvibus odor lucri ex qva* 
libct re dulcis fuit, (ibi relinqvi voluerunt, ut farivam I/l&ndis adveherent, falcones 
autem fic fulphur rurfus afportarent, qyae alibi magna feneratione tandem diven» 
derunt 



CAP^ 1/ §. .30. 31; 32.. is. 

§.31- 



1. 



r 

Ipfo aacem dicendi finem fkci€nte> regefllc Rafnus: Ververfe & 
krevnenter agevi Prafitlemy qvi alias accufit^ cum ipjè reusfit: /.atcos 
peffis mn fi ft^tr attirai ^ cum if(fe ia friqr reperiti limitesin Regio Edi39^ 
frétfariftoi excejjt^^t cum manJ^s nonfymfatis fecerim j multai enim pra^ 
hendas aébuc reftar^j qpéf non firn recepii h Tìintum . a^ejfe j ut,^ccleji£ Prh 
xùligsa hnminuerinty ut fua /art a teSa reimere non valeant: Clericos avi^ 
dfmjam in qvorumvis poffejjiones impune, involare prohiieri; fed ia ex, 
Edido Regii fieri, cui fili leges &jura dare competat 9 ideoqve excommuni^ 
cationii minas aut patienter tolerandas a ut- nihili pendendas. Se ita^pe^ 
neqvis m talihus PréJuH pareat , Regis nomine fivere edicere ^ ipfi auiem 
ut deUiam auMentiofn prajlent, omnibus mandare ^ ni commeritam pjoenam 
iTcantlare veltnt. Qvod de domefticgrum immunitatibits ^ decimis^ Privir 
tegiìs caibedrét Nidarofien/is & fakonum captura in tempkrum fundss VréS- 
Jkljoeftus fiSi qtandam verijpeciem haberey Reghs etiam pariter oc alias f 
/lnttq\:o jfure Canonico ftare ^ confintaneum Jibi videri: Interim ^ cum hM 
jura ad Regis potefiatem devoluta Jint 3 omnia ad ipfum ref erenda & ah 
ipfitts ckmentia expetenda effe dixit. Tandem poft longatn akercationem 9 
dads i Rafiio prò praebendis earumqve pollemonibus, qvas laici receper 
rant , idoneis vadibus > & fufHciente prsftica facisfadione , Paélum Brau* 
ttfholtenie reno vari & confirmari placuic, Ec ut Prsefuli gracificarentur ,. 
ipfe Pnefeélus Rafnus & Nomophylaces Scurla & Jonas cum eo, Regi 
{upplicabanc , ut decimas de fuis poflefllonibus in Islandia (bivi, Cather 
dm t tribuds: immvnes.eflre, Navjgio Cathedra Skalholcends liberuiii 
ki Norv^iam navigationem p'ermictere, tandemqve^ ut Lopto Helgo^ 
nis in patriam redeundi veniam dare vellet. Ignis autem fbmel accenfus 
non potuit exfiingvi> prsfertim cum multa? , qvamvis leviores^ contro- 
veriise qirotidie nalcences eundem alerent; Qva?j ut hic referantur indig- 
na Qvidem videntiu*.. Omnes tamen de Praefulia ardore & pervicacia , 
bicoiemum prsebent teftimonium* 

^ ' • • • 

Anno T23$. Pr^eful parìcer ac antea psnitentia paAorum duélus, 
ìàsy avi .praebendia maiMs injecerant^ facris interdixit^ qvse unacum 
Tota. IL D aliis 



26 PERIADUS IlL SECTfcO IIL 

aliis incidentibus ìrricamentis Raffio ita ftomachum moverunc, ut Iiceras, 
niinis&^verelis plenas Prarfuli mitterec , qvas ille cimens, in tempio Sanéli 
Thorlaci^ canqvam fumnise fanélitacis afylo^ diu (è concihuit; RaTno ob- 
jiciens, qvod promifTam vadimonium non obìiffec. Appròqinqvante 
autenfi (lato Cooiicionim tempore, dòmi hrrebat^ neqve ullo modo, ut 
forum adirete exorarì pocuit. Qvocìrca Rafniis eum Regìis, Skalhokum 
revolans^ cum ìpfo» in cella tempio adfixa (alibi enim fé non tutam 
putabat) colloqvitan Ubi, cum multum diuqve altercati eflent, tan« 
dem> ne recentia aut majora mala perìculave priorìbus accumularent , 
priftina Paéla renovarì vifum eft. Et pra^terea^ fi fòrte pra^bends un« 
qvam Clerìcis reftituendsp forent» laici etiam ufum fruélum reddere tene- 
renturj prout Rex & futurus Archiepifcopus seqvum iudicarent^ firi 
minus, Clerici a redituum, qvos inde perceperant» reftituttone liberi 
eflentj nifi Regi & Metropolitano aliud vifum foret Laicis edam ad 
facra accefllis permiflus fuiit. Qvo faélo> verbo in prsféntiarum recoiv* 
ciliati ab invicem difceflerunt. Sed paulo poft Prxful Sxmundum Stur- 
teum> partim perfvafionibus , partim minis adegit, utpraebendam Gar- 
d€nfem> ad)eélo )uramento, ne unqvam invito Prsèfule eam repeteret, 
iibi refignaret, qvam ftatim fuo lobrino Biarno Helgonis concelTitt 
majora ime dubió aufurus, ni e Norvegia audiifety nec ultbm adhue con« 
ftitucum effe Archiepifcopum^ néc Regem, fuas Magnatumve fupplica* 
tiones priori anno emiifas eSiaudivifie , qvibus ei hihii acerbius accidere 
potuit. Thorvaldum autem tielgonis , Pnrpofirum Provincia^ Occiden- 
talìs conftitutum:, etiam pra^benda? Holtenfi prirpofuit^'qvod Rafnum 
peflime ullit (a;, qvi par qvodam modo pari relàturus^ Clerìcis qvibus^ 

damj 



(a) Rafnusinter alia b«c Epifcopp fcrlpfit: /• Vìtit pat til vìfs. mtd^n ek hcfer fyflu af 
" >Joregs konóngs heiide i VeMordoiti. flcal tìórvfllldr cìgi hafa priSfaftsdjemi. oì 






etgi helldr ftadin i Hollti nema )iaim verdi rikari ciw eie Vììie ber cìgi 

hallcia vorn famning. ]^i virit fyrir vlft. tfr rst /kalooi éfìpt konónga bodfkap 
med òHuin |>eim ftyrk fem ver incgnin. fra at banns vilie K'^ng» fVam. cf rk er 
beili, hvat fem J>or kennemenn fegit. •• Id eft: Pro certo fame, qvod qvam J'm 
ego Pegis Norvegia nomine Prafe^itAi quarta ocàdentaUs Jungat;,^ Tborvalldus nec 
Prapofittts erit^ nec prebenda Holltenfi fraetur^ nifi pf^tentior fit qvam ego. Et paucia 
interjeais: Si péL^H nofirisfiaìt tlotneritts^ cert^'JcìLte nos mandata Re^Ja, omnì- 
hu^ qva potes erimns^ viri'jnt nos epcfecninf^^ ùa tt$ Regis volmiiat fiat^ ttiodo fs^ 
VMS perdetraverQ , qvicqyìd vos facrificuU éiixerisie. 



ehm, utcoram Magiftratu Civili c^mEundicerenc, dicam fcrìpfit, id enim 
PtxCulem sgerrinie laturum fcivic^ Convenerunc qvidem fub autumnum 
Scafhold in traélu Borgarfiordj fed id còlloqviuth mox, ut alias, in 
rùrasabiit. 

Anno i2B^ cum Prcful nondum in Comìtiis fui copiam Tacerà 
relìet, Rafnus Jonam Nomophylacem cum qvibusdam aliis Skaiholcuin i 
de concordia cum eo aéluros, ablegavit. Qvious pofl longum colloqvhim 
re infeéla reverfis> alteram dqnuo adoma vit legationem, cui pnrfuic Er- 
iendus & Thorfleinus VendeD fillus, natìone Norvegus, vir animi prac- 
fends. Qyos cum Praful nec afpeélu, nec coìioqvio digriaretur^ Erlen^ 
diis ira accenfus, ipli, & Biarho HeigonFs, uc coram RafnO) aliisqvé 
Vitffis » eodem die in Comitiìs caufam diduri comparerenc » dicam fcrip- 
fit j qvam ille fusqve deqve habuic» Rafnus itacjve cum hcec omnia (ru- 
tìn eBc cemeret , 7?> non tantum fiìDÌtia ab Eptfopo aba&urum , & fedì 
EfifcofaU laicQs ìmjfofìtUYum^ Jèd {v, eterea etiam Epijcopi vìfitattonem impe- 
dii tKrmm^ CUricos vero^ qvos cgntra exprejjum Kegis mandatum pretendi s 
frsfopufet, frofcripturum effe dixic^ ni Prétjiil de tam contumaci conten* 
tione remittere veUet, Ndmophylaces icaqvc denuo litceris a Thorfleino 
Ske^to & Magno Petrseo perferehdis> Épifcopo (ignificaiunt veUe popu* 
Jttm tmanimi confenfu y ut Refcriptum Regtum & VaSum Brautarholtenfi 
depTéBbetuHs rata habeaniur, Epifiopus^ tpe ceperit^ intrr qy£ fit prebenda 
GmienjUy reftituaty exccftnmunkatis acceffus ad /aera permittatur ; omnes- 
qve tandem, orare y utid confitiì^ ìfoodpro re -& tempore optimum Jtt , <apere 
veEt. Qyibus ille refpondic: ut cemat Rex^ Regina & Dux h^redirarius^ 
qvmUMm ipfirum bonari & voluntati tribuat ^Je > hac vice ómnes has con- 
femi9nes Regis & Archi epifiopi arbitrio permiffurum^ ea tamm condì t ione ^ 
ut fikiah Erlendo CraJJò fatisfaólionem adjudicent, qvod Jsbi centra leges di-- 
vtnasy ut Cùram larcis compateiet ^ dicam dixerit. De laicorum atitem 
aifiluthme idem fi qyod pr^oximo fintio tolerasurum i qvas conditiones Raf- 
nus Jubencer accepit .(à)« 

(fl) Veràa Ì/laadica hasc flint: "* Ncft itatdogire heilffln. Til ^efs at hérrn Eyrikr kóngr. 
" oc htné HikMi* bMugfe. oc fhì Ingibiòcg fkilìe ft ec yil giar^ia j^plft. qc ciL f>ers 

. •• vatgitt. 



i^ PERIODUS JIU /^nCTIO IlL 

Hac sftate Presbycer qvidam Isundus > Gudmundus Halli edi6U 
^ refcripca Regia fecum actulit) qvibus mjnd;ibacur> ut Rafnus cum 
I20 armatisi ad rcfifteiidum Svecis^ qvi in Norvegiam ìrruptioném faéluri 
timebantur, qvam primum in No^^giàm transfretarer* Illc autem ina- 
nelli (avod & re vera fuit^ cumultuacionem^ eilè cpn)e6lans • feoium & 
valetucinem prscexensj diu haeficabundus, tandem ìcinerì lefe accingic. 
Sed anteqvam enavigandum cffct^ in niorb\sm incidit, qvi eum in mul- 
tum usqve autumnum leélo afHxam detinuic. Prxful autem , cui Rex 
idem hoc negotium combendaverat^ & ut fuis vìaticum & mercimonìa^ 
ipodo indigerent^ mutuo darete rògavérat (a), fumma alacritate impe* 
rata fecit , qvod ipfi poftea Regis gratiam concilia vlt 

S. 35. 



^ vtrgit* ftt |»eirrt virdìng oc^&md vsere fein med heil oc hatldin* giaure ek par tit- 
" ixre at (ìnne. at um ^au iti£L er Ràfn frlr à% at ec hafè eigi halldit ]^ttnn iàmtt. 
** km ec giaarda i fyrra fumar, oc yttr fóindnm. ^tt mer T/ntt al hmm ma^ì eìgi 
*' mi^k ftt finne tolid. ^ l(gg ek h$!t under dóm Eyriks Jionóir^s. oc ^tS «rki- 
" bifkupt fem gad krtr verda cil NidaróTs k^rkiu. flik fem ^au prófai. ac {>vi cìl- 
" .fluida, at^^ir dxme beihgre kyrkiu oc mer farmd fyrir .bat er Erlendr Digre 
" fiefnde mer oc preflum miniim ti! teìkmaiìnadoms mòte gucTs tò'gum. oc fyrir ^at 
'* annat. er til btygda hefr gì5rt verit'af leikmanna bende i m^re |»etm ftmninge 
'* fem giaurdiz med efi Ì Sk^aholtte. efiin iim j^ìónnflutdukr f^eirra (etn k^rrkior hafii 
** tckìt ('em. konóngtbref r/iìiz vivila* |>qfle.«c ^likrinn hit ^tra fumar. ** Id eft: 
Digfia in atritetffim fslutath* Ut D$mÌHfts BHcus RiXf kf Domifius Haìom Dux^ 
(^ Domina lngibior%fi^ eontpcrìamur 9 wf ttjcyatnrum & con^ejfttrum^ v$ toriuM di- 
gnitas iy\hfmor fattus tedus confervetur^ it» ffr'ttfenfì tn bis ctfdo^ §vod caujòs^ ih 
qytbus ego ^ Rafa étftMt ùtacedemi paéfam rniimut^ qvodpaéfum violajfe Rafia m$ 
incipit 9 qyamvìs tOa incufatio Iute ufipe fine fitnJsminth ejjt miii videafar; fenten^ 
fine Regis Erici^ ij Arcbiepijipfi 9 ^em Deus E^difiét Nrdr^ienfi dabif^ Hles^ qvéh 
les fune pi'obata faerins f Jutjicio^ bac tawen condiùofie^ ut fan&a tccUjiét ^ wìÌà 
cmdìgnam reparaìionèm adjudiceni , fro eo qvod Erìead^s Crajfus we^ weusqr^ facer^ 
doUSi contro legef- dìvtnas ^ in Jus ìaXcorum vocavit^ «Sf prò fecundo de vioìat/oat 
fadiy qvod Skatboìti inivimnt, a laìcis commiffn. Séd d^itorum sd facvm adaùf- 
pone , qvi pTéebendas , prout iitera tegi^ indican vidcntwr ^ capiJfiverMni ^ idem^ at 
precedenti afiattt tolero. 

(fi) Rex bare ister alia fcripfit : *' per bafit bcyrt at ver hòfum kallat til ver folk «f Iflande 
'^ med miklitm fkanda. bidiam ver oc tf ]^r Ì6ài .oft.'MaiUa ve» ydra menn. 

V ncfadar- 



S. 35- 

Moridum fuum Norvegia Archìepifcopum acceperat;'Eleftusqvi^ 
dbn/berat Narfus Bergenfis; fed cum officio impjr eCd viderecur^ ab 
incepto dcftitum fiiìt. Deìnde in làdridum qvendamj qvi qvondam 
fiienc Canonicus.Nidaronenfìsy fed in dillìdio Jonx Archiepilbopi & 
Erìcì Regìs , exiiio muldatus y Bopionix )am licceris operam navabac^ 
omnium Canonìcorum vota confentìebanr , Rex aucem cum Senacùj 
cle&ionem viri turbidi & inqvieti^ inflatìqve ìngenìi> fummoperc improba- 
batj & omnibus modis impediebat, qvod ubi cognòvic indridus; has 
panes fufcipere recufavic. Hujus eleólionem Arnas geftiens audivìti id"» 
qve qvod tantopere cupicbat^ omnino fucurum cormdic» 

Sub aucumnum vifitacìonem Qvarts occidenralis ingredinir» in 
qva Erìcum Mordi fìlium^ qvi invito EpifcopOj pra?bendas Holcenfem 
& Selardalenfem. fui )uris fecerat, cum Holtenfcm lub Epifcopi patroci- 
nio t diebus Thorlaci SanAi fliifle:, qvatuor Clerici jure jurando confìr<> 
màrent, cetum edam in litcora templi Eyrenfìs ejeéìum. Aio lucro verte- 
rac j & pretera ediAa Rafni per Qyartam occidentaiem publicarì curavo* 
TKj cum Prvrfulis arbitrio omnia concredere jureqve jurando judicio {e 
ilanirumpromìtterenollec» ut &Ctementem qyendam> qvi ipfo incon-* 
fiilco pnebendam Nupenfem repeti verat, in tempio Holtenfi, ingenti 
foknnitate^ accenfis cereis& fonantibus campanis> ipfo B. Virginìs Na* 
^vkaas Eefto diris devovit. Deinde etiam Einarum Vatnsfiordenfèm» 
q vJ pnrbendam ^ jpreto Jonae Archiepifcopi judicio occupa vera t,exèom- 
municatus {aera freqventarat & corpus Domini acceperat , inceftiqve in* 
iimulatus, jure jurandó fé purgare noluerat» unacum Thorgrimo Bina* 

D 3 rìde, 



^p«- 



» netDdàTmnnnnnì tU bùnadar. enn J>er takit adra jaftimikla. Jegar utgreidi», 

»* reyaum ver oc nokkorn gódvilio kf ydar tillò'gum. ^i (kal ydr audvelldare ydar 

« briìBdadr til vor. " Id eft : Audiìftis fvoéi nos copias di Jsìandia , fuòito coUigm^ 

dss9 evocaverimus ^ (qvarc) itf vot rogamns^ ut veflro$ bamìftet, qvo prius «mjctrpti 

ifi hfirmcfì fint 9 «oWj concedathy ^ vos tot invicem qvaado infiruffì fuetim ^ rcci^ 

L^ Si' v^ftram ^ymndmn btvev^lentiéfm i; fmcuratmcm (bat iii ttj ixperhufur^ 

Cuiimg fximd^ vffirÌM sfud nos facilior €ri$ (xorgsiif. 



30 PERIODUS. Ili- SECT!0 IH 

rìde, qvì Scadum Steingrimsfiordènfeib invaferac» ceceqve in templi lic- 
coca .ejeAiua diveoderac y pari iic priores modo exfecracus eit 

§. 37. 

De his Praefulis geftis Rafnus ab Erico certior faélus, valida ftipa- 
VusmaQU obvìam ire parar, Thorvaldumqve Helgonisj qvém, ut fuprk 
diximus» tempio Stadenfì Épifcopus prsfeceraC) cui non tantum ob re- 
centes offenfas & Pricfulis gratiam , Tea edam ob antiqvam de re pecuni- 
aria controverfiam infenfus fuit , intercipere cogitat. Sed Prorful nutu 
cuinsdam, Rafni confìiia fubolens, Thorvaldum captiyitatem fuga prcc- 
vertere juflìt; Rafnus itaqve fpe deiedlus, Epifcopo primtìni intrjAu 
Kollafiordenfi occurrit, qvi eum, poft aliqvantulum colloqvii, abire )qs- 
fit; Nam in feptimana qvatuor temporum^ qvx autumno incidic» Pne- 
fui ordinationious Clerìcorum & otncio mifTatico intentus fuit> qvae in 
ivafni prae;fentiay fui & ecclefis hofìis, ut ajebat^ peragere notule. Pa- 
ruit qvidem ille hac vice, fed invitus; Epifcopo denuo ad villam Hvo- 
lum occurfuruStUbì non roultum abfuit, qvin in gratiam redirent, ni 
Pneful, ut omnia qv^ de rebus controverds ipfe pronuntiaturus eflet, 
rata le habiturum, Rafnus jure iurando promitteret^ ihflexìbilis exìgerè 
pérfeverallec , qyx conditio, pa£la & concordite fpem abrupit. 

Anno! 1287 Praéful ]am tandem prsdiélum Indridum autqvendam 
'alium Archi cathedram afcendiffe confìdensj prìoris anni paéla refcidit, 
prxbendarumqve occupatores denuo excommunicavit. Qvod cogno- 
jcens Rafnus, ne nihiliacere,. &, qvahtum in fé eflet, laicis deefle vide- 
retur, profligacò Biamo Helgonis, ipfìusqvebóhis fifco adiudicacis, Stur- 
lam Sà^mundi latifundio Garden/! denuo pra^pofuit. Deinde in publicis 
Comitiis, omnesj qvotqvot Épifcopus praebendis de qvibus concrover- 
tebacur, Clertcos, invitis iaicis prappòfuerat, profcripiit; Ab eo vero 
excommunicatos infontes & iniufte mulélatos efle , proclamavit^ cumqve 
iis non tantum ipfe communicavit, fed & aliis^ ut idem facerent, auòtor 
fuit. Se autem Pra^dilem decimis privaturum & vifitationem ejus impe- 
diturum minatus eft, Sed res non ultra mina* Yenit; Nunqvam enim t 

- *• - (iiis» 



CAP. L §. 37. 38. 39^ 31 

fuis» qvì eum ut exenspla Norvegìca imitans, Epifcopo manusìnjìcerety 
ìnftigirenoa dedìterunCj induci pocuic, majorem enim minifterib EccJe^ 
fiiftico reverenti im deberi dixic. Sed ncqve Praeful furdis hj?c uuribus 
pnfcermìfit, neqve ad ea ooinino fiiuit; Njiti Rifni aflfoclas & qvocqvoc 
G>mitioram decreto confenferunt . iiroiliter & Clericos> qvi non per fas 
oefisqve laicis reftiterant» exconimunicavit> iprum autem RjfnurQ ana- 
thematis telo aggredii confilio Runplfì Abbatis Verenfis, discutila au( 
nonauCuseft; verebantur qvippe) ne hoc modo exafperatus, nulli par- 
dtunis omnia mifccret. Eoaem anno Jorundus Holenfis Norvegiam 
petiniros^ Arnae fus dioeeefeos curam commenda vit (aj« 

§• 39- 

Anno 128S Rafhus ex improvilb ThorvaFdo Helgonis fuperyènj. 
cns, eum, ut fe, fuac|ve omnia libi > falva tamen> qvam Eccle(ia?& Prae- 
fuJì debebaty reverentiaj commìtteret> praediumqve Holtenfej rèfticue^ 
Tct, ad^c Qv'i paulo poft a Rifno dimiflus Praefulem convenit» cuìùs 
animam > non tantum ob initam cum Rafno paéìioncm , fed & ob libe* 
nm nimts templorum Hoitenfls & Vatnsfiordenfìs redicuam dispendi- 
donem & dilapidationem , nt&pecuniam. qvam Thorvaidus Nialo cut- 
dam debebaty a fé alienìoretti onendit. Qvem ut reconciliaret > priori- 
bus paftìs refciflis » ipfife fuaqve omnia fubjicere coaélus e{l> icaqve fa* 
cultatum e)u$ ìnter creditores diviforem agens Pracfùi, Nialo dentem 
balxos cjvatuor cuoi diniidia ulnas longum (b}j inter alia addixit, qvod 

Thorvaldum 



(m) SciUcet, Dt Clericos ordjiiaret, majora templi purgaret, fi profanar! conrin^erec, Se 
graviores caufas aut cafus judicarer , reliqva vero (uìs officialibus concrediderat. 

(b) Hot dentea veteves maximi fecenmt, Reges enim & Magnnres capulornm loco ìLIìs ufi 
fimt, teftbas; iìiter alios SOLINO cip. 22 Qvi jfudcttt eitftià^ O'nqvir,) detniLfn 
wuni mmrtlum Muaram infigmant enfium capuìos^ càndrcant enim ud ehmntam clm^ 
ritatfm. Et STVRL/EO in Vita Magni Nudfpcdis Norvegia Regis^ de cnjus enio 
ilJe ita: CnJfus arutìJJSmo gladio ^ cui mmen Legy;birr; ejtu capulus ex dente urjiwtf 
firn furt^ mwreis lìmbis exorHMus. £k talìbus denribus Paulus Pr^sfiil Skalholtenfia 
circa annuin laio lituum afFabreftóiim Tlìorero Archìepifcopo transmifir; Et Ógmun- 
^s Skalholrentìs ex duobus magnis denttbus binas tubas fieri curavir, qvas Re^i 
Orniti me IL 1521 dono dédity ut infra monebitnr. Ad noflram usqve arMtein SVfiU 
h^j tatti litutis exqviitte £i£tat vifebacur. Ho4ie ejut modi deiues ràriores funr. ^ 



32 PERiaDUS III SECTfO IIL 

Thorvaldum tnalehabuic> Nialum enim, cui untum ciiheliùm obtinge* 
ree, omnino indìgnum putavit, qvod ut ìpfe Epifcopus dono a fé acci- 
piar, rogansy veniamqve (Ibi ad exceros abeundi concederec, flagitanst 
repulfam tulic, qvam segre ferens,^ ut Epifcopo viciflitn aliqvid moleftiae 
adferret, denteiti Regi Erico a fé aflignatum fuifTe, profeflus eft. Paulo 
poft Praeful> Rafno. ìpfum majoris excommunicationìs hoc h&o jam 
denuo reum a fé fedo Thorlaci diris devovendum fore , nuntiari curac 3 
qvì fé ejus malediéliones fusqve deqve ferre^ ipfum autem non leve in 
Regiam Majeftatem crimen commifiue» cum ejus cimelia vulgari cuidam 
ruftico adjudica{Ie€> regeflit. 

Sub ipfa Comitìa appulerunt Regii Lesati , Olaus Ragneids fìlius 
Regis Aulae Magifter 1 & Sighvatus Halraani niìus Iflandus, avi fub au* 
tumnum e Norvegia folventes in Hetlandia hybernaverant* rios ftatim 
convenit Rafnus > qvi de controverfia praebenciaria Olaum certiorem Fac- 
tum > praeoccupare , & in fuas partes trahere fategit« Qvòd audiensLop* 
tusHelgonis, Prsfulii qvi ineunte hoc vere vìfitationem qvartx orienta* 
lis fufceperat, obviam volat, qvid fado opus fit moniturus. Hic accep- 
tonuntiOj tanta celeritate ufus eft, ut feptem diebus longum & ardu- 
um iter ad Comitia emenfus ilt , c^vod alii qvatuordeciin vix poffent 
cónfiòere. Acceptis deinde Regiis literis , gratiarum adlionem prò prs« 
fiita prìoribus Legatis bencvolentia & horum commendatiohem conti- 
nentibus, antiqva depraebendis controverda difceptari carpta eft, qvam 
hac vice fua intercemone & auAoritate ex Regii EdiAi tenore pronùn- 
cians, ita fopivit Olaus, ut abfolutis^ qvos excommunicaverat PnefuU 
datis accepdsqve mutuo vadibus, utriqve fua jura« usqve dum Rex & 
Archiepifcopus litem dirimerént , fatta teéla manerent (a). 

§• 41- 

qvi jam conrpiciuutury unius aut ferq\'i ulnx longitudinem raro excedunt. Hic, de 
qvo jam agimus, dicitur nàbvalttbnuy cujus longitudo fidem fere fuperat. Hippo- 
potamorum dentium mentionein facit OTHERI Peripint §• 5. qvibus magni pretti 
. offa inefTe, &pc)flea Biarmiorum &Finnorum Regnm cenfum in baUnarum ofltbus» 
id ed, hìfcc dentlbus confifiere, ait. De deacibus bakenarum erudite agit W.ORAL 
in EpifloUs paffim. 

(a) Formam hn>us TramaSmis vid. ad finem hnjas capitiì Lttr. C. ex Vi$M Antéc Manofcr. 
, . » deiì^ntam. 



:'! : CAR.:I^>§. 40...41. 4J*- : ! 33 

^ Ejfaflis autem Comiciis, J6rundus HolenCs & TKorvardus Tho-, 
rjrìnl in Isiandia.m revercentes, literas jSrundij qvondam HamarenGs;; 
fed'fim eJecli Archiepifcopi Nidardllepfis adtolerunt, qvjbus Arnae, yt 
pnrbendas a laicis, ny;e cas hasxecQcate) émtioney donatìone, docis no«. 
mine, auc qvoòunqve tandem jurè tenèaht, repofcac, tergi verfantes au- 
cciD anathematis fulmine Feriàt. Idemqve illud Jus Ecclefìafticum y, qvod 
ipfc qvondam inftinélu Jonce Archiepifcopì Islandis prcefcripferit, lirgeat/ 
mandabatur (à). Alceras autem Archieré5lùs tàìcis ihifit > qvibus aaa 8!:^ 
judicia Jonae Archiepìfcopi de praebendis confirmavit : Regium autem Di' 
ploma^ qvod Rafnus anno 1283 actuleidt» refcìdit & nulilus valoris prò- 
nuntiavit: Omnibusqve prxbendariim occupatoribus prò injufta éarun* 
éem ìnvafioné & traélatione > ad Pràfùlis nimm f^ {traeftare 

mandavit; obnitentibus autem , uc Dei Eccldfitfqvae contetntoribus fuftis^' 
fimam eitfecnrtronts pa?nam minatus'eft. Hi^s^acceptis literìs Proibì ad 
fngredìendum iter Norvegicum in pfocin^Sfei ifcans dubitare coepit > ann 
propofitum mutaretv & mandata prius exfodationi daret, fed caiifìlium> 
Olai ieqvens>.in incepto perftitit. 'Vicario- «fitii dum abeffet rubditoto: 
Runotfo Abbate Vterenfi; Minime tamen eodem ac Rafnus navigio avehl 
voluity qvem etiam ante abitum nen* fernet a conviélu ft3o arcucnt; Raf^* 
nusenimabipfo ablblutioi^em acoipere> utpoce fib^infonsvifus^ dedigna^^ 
ras fiierar. De fupm memorato balxntE dente etiam ante corum abirum 
Ifcem recnidefcere incipientem Oiausata ad .tempus fèdavic« ut is Prae.^ 
fulis inter navigandomi arculis inciufus, Regi in Norvegiam tcansvedufi 
crtdcrecur. *» 

. §. 42., 

♦ 

Profili feli(;i fatis navig^tione.ufus^ Nidarodam «odem fere texfl^ 
pore pervenite q^o ipfìus^ ^tvs anjDQi toiecimus imntio^m^ in paucis 
cariflimus, Sighl^atus Mnd€;iQ^oqicu$<Nidar<>fienfiriRQnia Paliium attuil 

ijt> qvo ÓomitÀca j^Oifki^\Jtmsni^T\nipàW & Ax^ 

• • < ' nas. 



'm ■ I J mmJi^'^émmm^f^mmmm^m^mmmm 



[) Vid. Caprt Tom. i. pag. 471. 

JL 



34 PERIODUSm SfeCrPO IIL 

iias Sca&ngrenfis Epifcopi, Arna . SkalBoIcenfì & Thorfteino Hamarenfì 
adftantìbus, Jorundum Archiepifcopum indueruot. Hic Arnam qvod 
Rafnum eiuscjve* afleclam Erléndum , aliosqve facrilegos non dudum de- 
yoviflet, acriter ìncrepavit; fummam enim fibì totiavc ecclefiap infamiam 
hac indulgentia concraxKTe dixit: Obiiciens Inter alia Jorundi Holenfìs 
fl^a & exernola, qvi omnia ex voto perfecerìt» fusqye^ qvotqvot in 
ipfius dioeccu fìtte eflient, pnebendas poteftati fubjecent; (id enim Ho- 
lenfìs fuperiori anno in Norvegia manens Archiepifcopo perfviferac) Ar- 
i>as autem rem aliter (e habere afleverans > fidem non invenic» 

s. 43. 

Anno tig9 Jonindus Archiepifcopus Rafiio Bei^ in R^ facd* 
litio commoranti, ut coram fé caufam di^urus, prcfertìm i^od anno 
1282 in I^orvegiaconfticutiis Jonse Archiepifcopi perfecuciDtii confèn^- 
fet : Nidarofiff comparerete diem dixit : Arnas etiam eìdem ^ ob cònii* 
miifa in Islandia crìmina, dicam fcrtpfit. Sed ha$ evocationes comem« 
nens, a Narfo Prvfule Bergenfi diris devovetur, qvibus tandem Tuns- 
bergs ab Archiepifcopo abfolvitur». edita ante iiberrima confezione, & 
fe laìcoram in occupatione prsbendarum corypbmm fuiffe^ & ipfos 
hac in re htudqvaqvaoi tantundem procefluros ruifley ni Jpfe Regia fui- 
tua iuffìone^ jprxfcripcis a Maioribus conditionibifó omnino manendum 
di^itafTet» etu Archiepifcopi Pontifìcia au^oritatem pmendentes fum- 
ala iniuria eas evertere conarentur, pritftitoqve demum folenai juramen* 
to, in ^ratiam & communionem recipitur. Prsful autem Arnas» ineunte 
vere Nidarofìa Bei^am veniens a Rege perhumaniter excipiturj a qvo 
etiam eadem sftate domum revertendr veniam eblanditur. Qvod ubi 
cognovìt Rafnus, laicorum rationibus haud conducibile putansT^ Epif- 
Còpùs le abfente fb)us omnia dirigerete per Audinum Heftakorn Regia 
ìntimum ConGliarium ^ non tantum ut corfceflà abeundi venia revoca-^ 
feturi fed & ipfe Pnefol expedìtionis Daniel, qyam jàm parabatRex^ 
focius efle )uberecur> «fTedìt. Patuit ovìdem Prnu), (ed valde invitus, 
miflisqve cum facerdottbus Jona Ormi oc Ormo Dagi literis & manibtis ad 
RunoUum Àbbatem> R^gem ieqvìtur. 



»*% 



s- 44» 



1 



r. GAP. li §: 43^ '44. 45^ M .15 



•ii 44» 



( ' 




Adulta 9rlH??.Ai;ch«?pifcqpiw..&,iBHciyi PraRfulfp^, qvi ha^cnu^ 

iddoB expedìtioni ìoFcrfuer^OCx r^verd CQgicf^banc.9 qv;Od ^iwens Àc^ 

nas, confcenla icaph^ ad rMcc^ppolitaAi (rir^^fii^mcefl^n^t :Q\im j^o^di^^ 

dere patabat* -Qyod ubi A^i uguna^^n», cil^ qvosdam A^^^p.^ utiClì^- 

/ceflum cjus pr0hi^Qi:j, ^ific* j^ijfiveio^viitp fcgptui Prj«sfi4l§|J^ 

ipfumpmie fub«nQiiwiVi:4n tt|T>huq9{;r;qvQ .yeh(di>j^^^ 

Aiterunt, qvi ipfum huntanker e^tc^pcum fecum decinciic, shonefteqve 

liberaluer traólacum , , n<m niodo rfepe fiinAio^ibu^ gonfiiiis adhibuk, G 

&eia$ opera in l^$KÌqf\ibu|$:^^ E>aniq9 . R^géipr^fiÀ^^^ biìhilp ,tamtit 

ibcius mB|iciagi.^,.«u» my«tu^' «ftfl^ jdedpfac, ggaviter w}iicr, Mgi ;>p^ 

conqvifids vefct abnuens» domo tantum aveétis^feu^V^^^ ¥^j'I^^^ c^^* 

tyco, talibusqve> qv£ tamen ficu corrumpi cceperaht» uti voluitj unde 

f€od>utum & dentìum qvorundaoi rmasfillarium jaéluram contraxit. Huic 

ecitcD expedìtioni (a) interfuit Rafnus'Oddi> c^vì ftrenuum prudentem- 

qire vurum fernet pt^ftiiiìs,^ Regi in rnukifi^o^ fdam pispbavic, ipfìus* 

«qve & Prspfulis àtpHii coiìcòi;dia jimi-'véo(iilefedr^-j|^ifi^fusit;c Sed «érgmtt 

arfbm minimo digito iéhifagitt» vulnus accepit> haudqvaqam initio lec« 

hale: Qvod cum liomo roiliuria^4 i e glig e re t~& pam lacetet^ .nihit» ^qyaa- 

tum TÌres permìttebanc 9 coi^Vetis muniis incermìtfist p^rimo digitusy dcir 

inde manus & brachium tabuisruat, tandeqnqve vi pnali latius ferpente^ 

''e omnem prorfus medicinam refpu^nte^ Tunabergse,' Anno- «catis 6$^ 

Calend. Decembris obdòrmmt. 



S^. 45» 



.'li j , 
' i '. ' I.'. j :i 

'. : j .1 .r. ) r. . ,• 



•::••" .. •' ;'v)\-.. .j •''l^ n . 



Rcx Ericus ex hac expeditloile redux'Tnnsbeiig» diqvantirpec 
fobCBót. . Tandem vero ineunte hyepie religjiiii^^aci^ Sjanftum Olaum 
Nidarofienièm profe^ionem uiia cum Duce ( r Ma(;giie Airqìpf^?^ Prafu- 
lem aoAram fecum hàbuk. Qvi3in > curii ?twkKÌtCfytVii neimea JLings- 

• ^— E a' ■• '^ "-• -'•'- '- '^-'. •' afcuc 



^T ^ I II I ' ' I 1 II ■ ■■ ,> ! ■■ !■■ J ■ I * 

.* 



(ft) Bcllam hoc Erìeus Narv«gi« Rcx, Erico VII. Datiorum Regi, .aliai di£UKMwfed, in- 
dixit ób mafcrnum hsredkim (ibi denegariim , additis aon nullis de |acx3l>oCoiiitte 
Malteidttv qW iater Rtgit Brici VI- parricidts habcbttur../ GoaC BOèìTAlSìI Rer. 



36 PER<I|OI^yS:|IlJ SE.(LmO IIL 

akur appropìnqvaret, cum univ^prlp Okellicio Jonas Brynjolii (a) R^io- 
nisPrse^^us fpl^iidido convivio excipere vpluic^ ipfe edam feftivicati 
tioh tantum intèrRicuiti^, ifed'etbirf Regeiftc ju^eni!e> cui Prsèful aite- 
rum latus claoiJc, ab- altero proximus- fiàTurus;, (Dux enim Hacon cum 
15i}$htìritew>ciehàciik>- còlivi vàbùcwj t)vod cohfpìcieDs Praeful, Regi fa- 
iQs imbefidfe iit^bs dic6r« aufu^ èftj aut JoDàtn mehfiìjircend(nn> am db 
•difcemihiiA arib*fqyc:coenatunitti.^>'Ad'qv« Rex «rUbote fufllirus, 'Jonam 
W<^(}^^liiflic:\Qvpi'flégis hiìmanttfas&^Prasfiiii^dfrògàntià omnibus ad- 
inkatìoni fult. :JN^ minuk Re>t ipTi oimnem béhevolentiam praebere 
^ néeeffaria fubiìiifiiftrare, non ùmtum < in itinere ^fed etiam qvamdiu 
)^idaroli9c manfit> perfe^^eM^^ii? (b). 'Eotfutem'dircedénté,^Afchiepifco- 
^al2s<niéhfe<pd>tkèp9 ftéHi^èli; u^«^ péctitliàm< ad fiiitìcus fliftinen* 
•fl6s^«l*wìàiécipc*fet<c^''" i* J^-'' '^^» ^'»' - -'''« -• .'-• • i:- • ' 

t\ .'''j •: . -.4 l'Ai , :... A. i/« ■ . •*:;;';;ou L* ; ;:.•■' : '. vri , r - ..! ■. : .. 



> . / A propf^tain Mandimi: tfmeiildij AUt^ iUpca flìxim^sj retra<fhia 
9rB<^>aoftrir>;dac^dQtea.JflO^ ad Rumltuoi 

• ::.!. cii: •/ 'f;. •• . /;.• \. d ^ :. >-. r ; u'; * v .7:5 ^ •'^ : t j . ^ Abbaccm^ 

1^)' Htinc jomAìj.'ob'iortfentitnieHi'' prd«^ètfoniÌi j3A«é l^robiepiWcFpf fSOir jag^V Crqvod 

• - cpin UNorefua «lavando if ì^Ìiti9:^c|^(fepifcsQ|ù lefta.dotmire«ufhs<&iflèt,. ekcoin- 
.; • cWnoJcaiJTOl» . E»^'*>P9J^i?^>cQ» A^TO SJ^alMlenfi ^ogi^pnijiius. Ali rAtionem non 

probavit; ipfi eììiin~& nunc 6c alias non AJUf(Kl£riii^n^,re^.taii(]V4(jvm^ul|^eatf(n^^^ 
Patrein fé prxbuit, vid. fupra Sec^. i. cap.* 3*.*5/3.''Tom/i. 'pag/401. **'' ' " 

(b) Tnnc etiam in prima jejunii qvadragefìmalis hebdomade anno 1290 teftimonium edidit, 
a nobis fupra Tom. I. pag. 56P com memoratimi. 

(e) Doftiffimus ARNGRIMUS Oymog. b'b. 3. càp, 5. ut & Auftor appcndids Vita Anut 
. ^.^^ . . , ignQ^cit.A^?|icn»Ru,4jwn Jafitenuprior^tt^, wsayABd annum 




am 

, tes'' jpft cìiìmatV Art^Hrh"tfaiTT' fc(rt' tìce per aliqrot* ah'noy aniam fec^tus» ìd 'grati> 
^" ^id^Ri^iàf li(bUlMp^le(plèl)«h<)arfam^jUra ìnfeM^éikA^^s tftiAsfiiiYentQr -, De- 



> I i 



ji, /H^rumqve perperam; Nam i) ipfumrDe^reltfm feu Diploma Regium qvod ad calcem 
perantiqvi codicis Itgum Isìandicarum membranacei exaratum exflat, plents literis 

cum 




■* \ 



f. 



' fex Clericis inteepofìto juraiHenCo pacioni tiDa. cum Archiep«£:opo fubfcripfit & Ggìj. 
ì&ìrì éffi.\it^'l(fcd)Aaui9;jib<Éiilioi39i ad,i2p7 JoiNoiVj^aiiirnDii yenttyiist. ttllautur 
AnnaUs Flafeyenfes , Skalbfitteftfitf & Vitt Lawrtvtìi Éfijiopì Jh(fi^^,^^\\ ..:.v. ; 



. . . GAP. I. ^ 46^ 4% 3^ 

• 

^bbatem, fiitUfa in IsUhdia vic&rìtim, faas & Metro^licani literas & 
mandsu pecferentes, ablegaverac* Qvibus accepcis Abb^s, ut manda- 
«nenc, Eriendo Olai filio tunc cemporis Nomophylaci^ dicaitì fcripìir^ 
óiJQaxkqve, uc qvatn prìmum ab ipfo Archìepifcopo , anacliemacis, in 
qv(KÌ confenciendo pdr(ecuck>ni Jans Arclìi^pifcopi incideratt abfo- 
lucionefn accepturos Nidarofis fé fiftat» Qvi pericuium in mora putans ^ 
extemplo enavigac^.abfolvicurqve, anteqvain A^tmì ex Dania NiaaE<>(ktn 
xeverfus eft. Qvi adveniens Erlendo denuo dicam fcripfic , non tantum 
qvod una cum Rafno laicos ad occapandum prxbendas inllimulaflet, 
fedepam jurisdLdlìonem ecclefiaflicam (Ibi arrogaiièt, gloria divina; & 
Ecde&e emolumento non param obfuiflet j aliaqve ejusdeftì furfuris olp- 
itcìens. Erlendus vero confiHum ab occafione mutuans, & a Rafno, fi 
com'ìrfefceret , aiiqvid ful;>(idii fperans, ut aftioncm hac yice eluderete 
omnia qvabiibi prxfidio aUc oicufationi efle poflent, jam ad ìnanus nort 
effe obcendens, caufae comperendinationem poltulavit, qvae ei ad fubfe- 
qventem 18 Cai. Septeirtbr» concefla eft, ad qvcm ille non compàruit> 
fcd anno 1290 a Rege Qvàrtae* occidencalis Pra?fefturam adepcus, infald- 
tato Atchìepifcopo Islan3^iam' petiit/ Rimolfumqve Abbatem primo 
Staihòhiv troi amice eoltotutrmnt > Srdèinde ad traiifitum amnis Hvita^ 
qvi Ferìubacke vocatur, convenite unde difcordes difcefferunr. Er- 
lendus enim Ce pxnis & difciplins?^ qyam Abbas ei diélabat , fubmittere 
recufavÌL 



Paulo poifl;f ac^eptr$|^qvq];um fu pra mra^ fe^^^usa Archi- 

episcopi & Amse Skalhortenus eàìRis & epiftolis, Àbbas conventum 
Clericonim Gunnarsholti coégìt, in qvo eadem publice praelegit, qvae 
Joruodo HoTenfi prarbenda^ a laicìs intra dicecefin Skalholtenfem repo- 
fceie» feyeriilUne in)unxerunc Qyod cum alle jam in qvarta orientali 
aggreffiis efle niHitiaretur) Abbas in occurfum e jus volac , qvi ambo con- 
junéKs viribus , talia agendo y «eftatem confumferunt* Shalholtum per- 
veniences» qvi (e habeant reditus cathedrales perfcrutabantur^ reperie- 
banrqve hoc aniw ex decimis& pr^edìorum penfionibus, rcdituumfum- 
mm €Sc m6co Imperialium valorem. Hinc viiitationem ultra perfe- 
qvenM5> laicis ubiqve expuiiìs, Gerico» rurlws pra^bendis pr^fec^runt, 

£ 3 usqve 



3SJ PERIO.DUS HL SECTIO UL 



josqve dam Hiardarhokum ventum effet. IHic Biormis Du^fiifi A Anifl 
Epifcopo ob prcbendarum invafionem. excommuDicacus ia tem^Oy iuflk 
Rafhi (epulcus qvievic; Sed cum jam qvidam coram jdrundo jununeon 
fide incerpofica, Bioraam fub mortem pomicentia duaum abiblutionem 
petiifle coafirinarenc> cada ver elFodi & ab Abbate abfolvi cumvk. Ipfe 
aucem tempium ob fepulturdqi excommunicatì pròfiinataiQ luftravic Qyo 
£i<^o^ hac vice domum qvisqve fuam revercences difcefleruat 

§• 48» ... 

Pri^ruU cujus redicus in Pacriam etiatnnutn differebatur. Abbati 
denuo Anno 1290 mandata, dederat de prsebendis a laicis extorqyendis^ ; 
fimilìcerde judiciis &pdenìs) refraélariis infligendisy ftatuca qviedan[i> a ' 
ie, juflu Archiepìfcopi y fed confiiio Sighvati Landì & Magìftri Oblauc^i 
concinnata 9 transtniferat, ex qvorutn prxTcripto Abbas execrationibus ' 
debacchando pturimis laìcorum praebendìias extorHc Nam audita morte '- 
Hafni animos demiferunt. Annoautem 1291 Arnas Epifcopusex Nor- 
vegia rediens, paucas qvx reftabant prsbendas a laicis m Clerìcos trans- 
tufit, haudqvaavam ita volente aut jubente Rege , Ced ex Archiepifcopi 
mandato & auctoricate (a). 

-« ■ . 

§49. 

Anno 1 292 Thordus Halli & Chriftophorus Vilhelmi nova Regia 
Ediéla adtulerunti qvibus laicis prxbendas> qvotqvot fub Ariftocratia 
eprum juris fuiflenti a Clericis repofcerent^ mandabatur. . lUi itaqve 
"* erigentes (bj hoc & feqvente Anno 1293 > ilgiw preforehte Thor- 

vardo 



(a^ Hoc, & ruperiorìbus aiinis, dilTeiìfiones T&*rundt Archiepifcopi Se Canon?coruin Nidt- 
roiknfium, qvoruin coryphsi fueruiit Sighvatus Linda « Eìlifus Korti, qvi Jòitindo 
. j tandem luccdfìt, j& Andinus RuflPas, poftoioduin .Epifcopus Hoientisv; ^iguerant, 
qva; tandem in plus^vam vttinianqm odiuiA «rupetunt. Qi'atn^ in {jasm .^ bicorum 
rem vertens occafionem, Rex licem de prarbendis uitro moviti qi^od etiam, przter 
fupra aliata, probat ante annum 1395 '^^^^^ ipCum & Praefules ^e pratbendis transac- 
tum non fuifTe. Conf. (apra Tom. i. pag.44S* 

(h) Ex hoc PaSVo inter alia petet, fra£!o jam & fubmiflb piane animo fbiflé Jòrandam Ar- 
chiepifeqpiui] ; Non eiihn ftcit> uc antea ejus «nceceflbr Jopas^ tnao 1^3 , qvi R^t 
•. ., . . ♦ {pagarli 



CAR l f. 48. 49, 30 

rardo Thorarini, Clerìcos eìicere & prsbendas fibi vindicare aggredì 

funL Qvps Pneful, anathematum haud parcus diribicor anno 1^94 di- 

rìs devovic Sed Thorvardo anno 129; ad exteros p.oficifcentc.Pra- 

ìblpi&um qvoddam cum iaicis de prsbendìs iniit; Qvprum duodecìm 

inno 129^ prxbendaram jura & dominium libi abiurarunt. Qvod ubi 

KiNorvegiam relatum ed, duodecim illi anno 1297 a Rege evocancun 

Eodemqve anno ipfe Prx(ul> qvinta vice a qvo elet^ìus fuerat^ nunqvam 

leverfanis Norvegiam petiic, ubi tandem^ longa Illa de pnrbendis con- 

croverfia^ unacum ìpfoy qvodam modo fepuita fuit» ut picee ex Edido 

EridRegis, dato Augvaldsnefisr» in feftoexalcatxSt. Crucis, anno 1297, 

qvolàicìs cemplorum, qvorum ipfi fundos dimidios vel ultra pofllderent» 

iuta omfiniiabantur > reliqvis omnibus Epifcoporum poteftati relìélis auc 

traditis (a). Ipfe autem Prarful Anno 1298» 15 Cai. Màji« stac. 61 offi- 

ò\29Bei^in Monafterìo Se Michaelis fepeliendusy vitam cum morte 

commuuvìc {h). 



gregtrìi cnjusd&m adéflbrìs in fimili' cauCi lociim implere , obtulerat ; Decidendi autem 
& dccemendi potcftfttem penitus *pernegtiverat ; fed ipfe jain tali conditone conten- 
tas, fafce» Regi fnbmittere coa^^us eft. In caufa autttn fuic qvod fupra notavimus, 
inter ipfam & Capitnlum Nidarofienfe omiiti diffìdium, in qvo ille Regis fibi patro* 
cininm emendicare condncibile ratus ed. Vid. fupra Tom. i. pag. 449. Si Rafnus 
iakqnun Patronas indef^us, Segisqvc femper flagrantiflima gratia fruens, vitairf 
Ittdenus produxiflet , forte tot tamqve amphrum prsrbendarum jure Se fruittoiié lai'ci 
noa fpoliati fuiflent. Sed agnofcenda hic ut alias divina providentia^ qvx a£)iones 
in & & per fé malas ad bonum finem dirigere & poteft & fotet. Nam hoc 
Minitterìo in Iflandia in hunc ufqve diem qvadantenas provifum effe voluit. 
Hancqre tandem , longa & injarìofii de prxbendis controverfia finem fortita ef^, qv« 
a Tbcmaco fando primum mota» cum ipfo obdormivit, fed ab Ama cathedram SkaU 
faoircnicai afcendenterefufcitata) cum ipfo etiam fepuita fiiit. Ille autem bine co- 
gaomc» fordtos «ft. Nam a pofteris non immerito StaJa^Amt vocatus fuit, qvo 
ttJmiiom nomine in nollratium Annalibus infignitnr. 

f») Regimi illad Diplonia exhibuimus fupra Tom. i. pag. 4n* 

(b) Hoic&uiffi Michaelis Monafterio iinno 1280 cum Bergis eflét, Ecclefiam Kirkfuiée ìjx. 
Infolis Veftmannicjs fitam legaverat, diuqve deinde hoc Monaf^erium donum obti- 
noit; namx4J4, decimai inde .^ccepit; & hzc.(nt fallor) caufa efl, qvod Veftmann. 
eyenfes, non lilandico fc^d Nor>'egico more, decimas loivunt. Literar donationis 
e tabulario A. Magnsi exfcripta ita (e habent: Unhtrjis Sanéfa Matris Ecclefia fi/iis, 
Ptttkiii fosm fièJitb^ frétfiafes GterMS inffe&um^ vct auditms Armfius Dei 

fratia 



40 PERIODU&III. .SECTIOIIl 

' §. 50. 

Talis in vita & morte fuit famon/Ilmus ìITè Skalholtenfis Epifco* 
pus Àrnas Thorlaci , de qvo vere dici poteft, ingentes viri virtutes iiìgen« 
tia vitia aeqvafle > fed qvx temporis, qvo vixit> macis qvam perfonae auc 
ipfius naturx fuerunt. Qvsenam^ prsecer aliata, ao ecclefia fibi concre- 
dita ^merita habuerit^ Statata ab ilio fancita uberius commonftranc (*% 
De eo Author vitiC Arnseatt^^ qv£ fatis prolixe & non inconcinne (cripta 
exftat, tale fert judicium: Conviviaj &freqvehtm & fphndida mfihuit^ 
dator & exaSor Jèu acceptor fere ìrimwdicus fu{ti Caufis GivìUbus ér, Po* 
thicis nmltum fjepe tewporis inipekdh dijudìcandis , ùtàrmfqve ei caujas 
difiernetuias Jua /ponte Jubjecerunt , qvod ei plebis qviaefìi favor em > fid Op- 
timatum odium & rei domeftic^ dì^endtum contraxìti inter Cìericos <é^ 
laicos judìcem agens^ illis Jiepe iniqyior videbatury qvod ideo fecìt: primo 
utnocentìbus onmeni ivipunttatts J^em pr decider et -^ deinde uvlmcoshm:\mo(h 
Jiti devinciret; tandemqve ut eos in Ecclejue jura peccantes^ grnvìus pàni^ 
^di^ eo/peciojiorem pvdetextum babet^et. 

Litr- AJ 

(a) Vìer Eroder Ograundr under gudz polinma^di abóti { Videy giòrum 

goducn mònnum kunnugt med Refill voru opnubrefi, ad vier hdf- 

um yferlefit ok fed . gamaiit regiftrum heiiagrar Skalholts kirkiu fo latan* 

• de 



piatta Skédbothenfis Epifcopus: Salatem in Domino fimpitimmn! Caritatem vtjlram 
nolumms ignorare No$ Ecckfiam Beati Nicolai Areltìepifeopi ^ Qonftfforis^ in loco qvi 
licitar Kirkiubò'r in Veftmanna'òy fimdatmn^ anóforitate ^ confemfn VtnerabtUs 
>Patris^ jfobannis Dei grafia Nidarcfienjìs Arcbiepifcopi ^ Mumafterio San^i Mtcbaclit 
circa Bergenjhn Civitatcm confiitfito^ crnn onwibns pertinentiis canonico comtnìijfe 
ptrpettiis tcfnptirilms pojjxdmdam^ Jaho Pontificali jure in ontmbus ff paracbiaK. In 
asjns rei tejìtmoniam^ SigHium nofirum pfécfentibut dnxiiom apponendomi Óarnm 
Bergis; anno grafia jÌSq. Pridic Caiend. Augufii^ 

t*) Vid. mox infra Litr. D. E F. 

(ir) Id t^\ Nos Frater Cgmundus divina foferanfìa Ahbas X^tdeyenjts^ per has nofiras paten* 

tes ojjtnìbus bonis notavi faciwus^ qvod perlegerimas ij videriwuf regijhum antifvum 

. [an&i templi Skalholtenps ^ verbotenut tale, ovale bic Mnctìitun Coiifticuto die 

'^ ' tdu« 



((eorde}icer óra {èm ber ftendr fkti&d At tilfettutn cfegt Tdus Julii, 
Yom fyrìr cSs virduligr bróder vor Arni bifkup $t Skalhoilti af helft 
bnkia imnar » ok (a letkmadr er Sighvacr . heicer Hilfdanarfon af fìnne. 
Ailfaok hntdm finna, olrEinaripóryat^dàfcHnifyrìr fina brcdur. pa bar 
Aain ^effi bifkup iddm fyucQ& iina bctdfJu med. ^elTuin heccti fem het' 

Vifduligum hemjonì Eriiibifketii; Ek Ami bÙ^kup ad SlalhoUer 
iixTÌ Bac fyrif midi okydr uppa Signvat Hàlfdanarfon, at hann helidc 
ok kaOór Ter kyrkiu |iins Heka Nifpla^ i,Q!dda cil fqrra^s ok allrar afcQki^ 
qk fìnum brsdrira). Nu.^j^vlafijSjg^^^ aj Iji^, fvàr. fyrìr alla her 

unii M bei^ui^ ver ac ftej: ^aepep: l^c^^^^ aull ]^au rectindi .ferri! 

Hùn a.at hafa» enn mer ok mi^ìurt iQ^/giun'emerkomendum frialfì: valid^ 
òk foccad kirkiunnàr f]ik( le^ tif $^^lhouts hi'Ckups hpytQX epter logum*. 

pefle andfvdp hafdi SighvMr I mòti* Àrm: bìfkufni. at hann hyggc^ 
m ^ fkilofd megi (landa ,, fem.&mundr Sigfùsfon giordi fyrir Odda^ 
fbd ac hann fkilldi fer foffaìi) Qk vdrdvelcflui ok- fimun'érfingtunnsfin-i 
Ug^. Si^an var Sighvfttri fpurdr^ Hvi^c Oddafbidr^ v«ri kyrkiu eìga: 
kalkdt? Hann ft^aradi: Hann putidi' ^igi :a .'mòti j^vi m^la; fo bé^ 
ad OddvOTiar f kylldu. yv^vpix»^ Svo di rgdUc Sig^ratr vid fyrir Erki^ 

bifkup* 

-•• .... -. . ..^ 

Udì Julii cortjii nobis.coinparuere Reverendns frater iiofter Arnas Epifcopus SktU 
boitenfit, Cuà ecclefis vice, ^ laicas qvi({flm nomine Sig^vttiu ÌTtr|is Halftianis^Taa & 
fiitrum vice, & Einar filius Thorvalldi fpi ìpfius .vice. Peiiide iiih Epifcopu^ peti- 
iSonem fuaih coram judicfe hoc modo prbtuift : Reverendt) Dominio Jonz Ardhiepi- 
Ibopo: Ego Arnas Epifòopos Skalhohcnfi^ Sighvatdm finum Halfdbnis forain Dee Se 
Vobif poftalo« qvoq templam SanéH Nipolai Oddenfe fibi fuisqve fi-atribus, qi'oad 
corateteffi & omnium proventuam interceptìonem decinet , ac jure competere iirget. 
ODtD igitor Sifi^hVata* unius òtriniùin rice hac de ré refpondere d^beat , iioftra eft peti- 
ti0, vt Vos San^ Ecdèfiàr omttia, (^at* ei coVnpetunt, |ttra/ mihi aatem mèisqve 
facceflbttbns legttimis libéraintéii^i dKp^tiQneÉn èc cilrat^laih', proat ex prxfirrìpto 
fagom Fplfcopnt Siiélhdlteiifis liabète deliri adjudicetis. Hapc refponrà Sighvatus 
cdntn Artinm Bjpifcopum reeeffirj-ft tepntbre,'tonditiones Ulas Arare deberé, qvas Sae- 
flfttndus Sigfufiui pr^edio Oddenfi ìmpofuerat, dum fibi , fuisqve in perpetuum hxre- 
dilof, dìfpoiìtionem & curatelam refervavit. Sighvatus exinde interrogabàtur: >Jum 
pf«dium Oddeniè poCTeffìo* templi audfret? Ille fé haud inflciaturum, refpondit, fi 
modo Oddtnùs curatróè$( efient; Sighviitus qvoqve coram Archiépifiropo conficeba- 



Tom. IE 



ili ' j' .. ^ i U>4» /l «•*»*• '•'* " * 



42 PLRIOD.US m .'SECriO IH, 

bifktipìnum, n Scemùn móàtt hiarins kcypti OdcTdflbd nf Birni Stc- 
ftìundsfyne ok Sxcnimde Hallsfynf ; ok f idan cóku {icir Siglvratr ok bnedt 
harìDS ì erfd epcer halna^ ok hann atti fvOrum uppi at haiidi fyrir brxàt 
fina uppà fictta ràal , ck J>eirr hdfa j^ta famfiykt* MedTai&Q htetti beidd- 
ift Arni blfkup af Jonìì Erkibifkupi at hann d«iidi hònu(n valld ok fbr* 
làd flikc fem Skàlholltsbif kupi heyrer at guds Ì»gum fyrcr kyrkiunni i 
Vatnsfirdi ondan Einarì l^prv^llddyni er Ter kaHadi kkkiuna di forrìkki» 

pi voru fv(yr Eìnàrs at |>ordr"fi5drfadér hanni let gidea kirkiu i 
Vatnsfirdi, ok lec vigh med beiirj fldhtìàla, at hann ok hanns fetter erf^ 
iogiar hvbr èptbr annan, fkyUdii eiga Jorraédi ok vardvdtriu* Àrnè bif kufi 
ieger fvò |>e}ai bédam Sighvati ok £ìnàrì , at hondm f^dift, at beirmegt 
d at rertindum |>aer halldaièiga ne hafa; baud ok virdulìgr Herra Jon 
Érkibifkup hann fvo i fkylldaga hl^dni vid Gud ok (ig med validi fins 
bifkupsligs embastcis letdrecta^ ok einkairiìga fKkt hlutj nied Odrum pein 
fem hann ferumbót» j^urfa a Islandi i Skalholits birkUp|S umdMni. Hanti 
ferir ok at bifku|> egi-valid yfir kirkìum ok |>efrra eignum Atkiii^i Qnà 
kikmefAn «dr òloerder nìemi' ihegl j^srr med> «ngu móa Na af^vi 

art Heitdg Kirkiuìt^ rotta at Jiótligr baupiti&li ok at rettindom <inàtturligr 
é^ekki at fuUkottma bóàdans rettu> ék ^^em i fyrftu « einkisverdt, 

, fa 



tur, qi'od mater ,fuft Steipunna prsie^^iufn Oddenfe de Biufno fiUo Sjraiandi & Ss- 
mundo filio Hall! ein,erit» in qvodi illa defunga «Siglivatus» Ìiifq\'e firanes jurfthsre* 
ditatis fujccéflérìn?, (i^ qyo4 i^ìe hac dere, .fratribas fuis in id confentìeiitilMis, ilio» 
iVL\a Ct mandatarjus., ^odejp liiodo Àriias Epifcopus a Tona Ardiiepifcopo Defluiti» 
Tir, ut i Ili dirpòlitionem & curatelam tempii Vatiisnordenus , qvales Epifcopo Skalhoi. 
tcnfi e legibnsdivinrs competunc, ab Eìnaie (iiio Tborvalldi, qvi illat fibi competere 
wgiebat) adjiidicaret. Refpondic Einar, ^vum fuutn fhordttnY teiìiuluoi Vafìisfior- 
denfe eyfirux* ,& tali; condì rione adjeRa cpniècrfjri curaÌTe» ut illc ipfe, èjiisqre legt* 
timi bxredes , uiiui poff alteruu) ejus curatelam Si dlipofirionein polliderent. Arnas 
Epifcopus Qtriqve* cc Sigbvato».& Elnfiri refpondet, (ibi vidìen, illis prttbendas iflaa 
jure nec habere nec rettnere Hcltuin ede^ JKeyertndum qyoqi e ArchieDilcopuiq Jonam 
TÌ debite Deo & Sibt obedìeotis fé juuiue» 4it' potevate ofiicii fui cpiicopaiìs talea prs^ 
, fertim, ut & alios defeclus» aroa in dioecefi^ Skalboltenìi in lilandia emendar! debere 
tideret, emendaret. Addir q^iJIe: Tempia, omniaqve ìilorum bona in Epifcopi p6- 
tetlare eflé, fed laicis» & iUi^, qvi liou funt deiip» ilio pullo modo, podsde^e lici- 
tumefl^. Cuni igitut (an^^ Ecclefio? leges teflenrur , conditionem turpein & }ure 
iiKongruam jus yoSkSmi non perficfp» & qrod primo noUum fiuf| Incedente 

tempore 



GAP. I. Litr. A. 43 

^ral ^ ndsri eigV fyrìr hockni ftandfl'|é fiùndér iida{ Ok vardveftflu 
^effiui ftada msici e^^iginii bifkup nndan finum epceikomendum gefa, 
ok eiaginn leiktnadr mcecci helidr elgnaft, ok inega f>ar f kilmala tillcggia 
Eiìffìta ma kìrkiu kaupa ne feUa vid verdi utan mikils fàlar haika» ok 
^vi ^ (a ci rectiliga haiidic er fvo kemft nt. Af fl/kum fkynfemdtiin 
beiddìft Herra -Ami. bifkup ef. Ofs» ac Vier dcemdMtxì af Sighvaci pk 
brrdnim faann$# fvo ok ut Einari pórva!ld$fyni forrjedi ok alla afcekc 
ok vardveìtflu Oddadadar ole Olafskirkiu i Vatnsfirdi med dllu ì^viieai 
}zTiìtììgglf «e ó^ttidi ^eirra vOrnum, fva alldrì egi f>eir fidan ne peirra 
crfingiirììockttc tHkatl til greindra kirkna. Ku af bvi at |>etta mal erctl 
voTs"d6iii& )U>mic> ^i ^orum Vier ^enna órfkurd a, ì hafnì Fodur, Soii- 
irokHi^Iflgs Anda, ac valld ok fkipan forracdi qk vardvejtfla Oddaftadar 

fat er 

_ . ,, ^ .^ , ^ ^ ia h^ 

haft vaiti ók |>ó fkynèniligà tarrc verit, ^é dcmunj* vèr Ama bif kupi i 
SkaìhoUd ok lianns Idgltgum epterkomendùm , h6num ole j^eim eiliniga 
arrada; Ok fyrìrbióduin Vier Sighvaci ok brardrum hanns ok fvo f^eina 
'òéxaif Binari ok hanns Orfum» nockuc àkall um |»ecca mal ac veita: Var 
j^tca bctf giórt i BiOrgyih^ ^i lidie var fra hiogact^iur^ vprs Herra. Jc^ 

t 2 ^ ' Chrilti 



iroKrmifles /inaa, ac vaiia ok iKipan lonxai QKvaravefciiauaaai 
ok Oia&kirkiu * i Vacnsfirdt med Sliu pvi ferii |»ar ^til liggr hvdrt ]^ 
tekic edr ^lèkity nfcc edr ón^tc, benpapac éiccfem cil Barfenda 



tonpore etiftin nec valere pofTe, & nuMam Epifcopum harum prsbondarum difpofido- 
nem in fuorum fuccetTorum damnum abnlìenandi jus habiiifTe, aut ullì latco illas 
polTediilè vel condittonem tinpofìiiflTe integnim effe; Neminl enim fine ingenti ani« 
mxperìcula teiiipitlin precio érDere.vel vendere licere, nec illum legitiine retineré« 
m tali dtulo flcqvìiìverit. Qb has ratioues Dominai Arnas £pi(copu$ a Nobis po- 
fioJanc, uc Nos Sighvato eja$q^ fracrtbus uc & finali filio TJ^orimlldt dìfpoficio* 
jieoi, interceptionem •proventUiim Se curacelam. prxbeiKÌc OddoiiìBs & templi Olafi 
VatrùfiSrdenns ttnacami^iniiibiia templorjuni perfineaciis , cxcepciohibui ittarum aiv* 
nollatìsv abjudtcemns , ita, uc illi eorumqve hsredea diete tempia nunqvam exinde 
poftalare qvcanL Cum igitar b«c cau(à 'Soùua jadicio fiibini^ &ieric, liane feu- 
tentiamin nomine Patria , Filli & Spiritus Sandi ferìinus » qvod dorainiuin & difpo- 
fitio, adfmnillratto ficxuratela prxbendse Oddenfia ài templi Olafi Vatnsfìordenfis una 
cum omnibus eòrum pertinentiil, five acccpta fuerin^ five non. Ave utilia fine inuti* 
fia, slUs tantum exccptis > ^v% in uftis (templi) tìc qvidera prudenter erogata funt, 
Domino Artic Epifizopo Skalhokenfi & ejtts tbccefloribua legitimis, tam illi, qvam 
bit, in perpetuane adjndicamua diipofitionem ; fed Sigbvot^, ejua fratribus & illorum 
hcredtbuSy & Eiuarì ejusqve bxrcdibus, omnem bac de caufa poflulationem inter- 
didmas. Hxc Icrìpca iiinc Bergis anno a nativitate Domini noftri Jefu Chrifti iiyj 

.• -■ I pridie 



44 PERI OD US ni SECTIO IH. 

'Chrìfti 1273 I fanAi Jicobs vdkusfcah; 'Okdl fanhinda hebùrn» (erium 
Vier Vorc infiggi fyrìr ^tta Tnmsfcriptarbre^ fkrifac i Videy Anno 151^. 

Litn B, 

(b) Ver tróum ydr ìtunnugt vera» ac kononj^enn kvlduz ftadfefta 
^ méd Idfdtaki ì l&gtectu i fumar* ac ofs fraverondum alle pat grein- 
*arlau" ftód i brefum peim (ehi 1 fyrra fumar komu til ìslands under inn- 
figle konongs oc drottrtingar. oc hvórfu beirOptrudu fer cr ver komum 
a plngìc. fvo ièm j6n Lógmadr vottade 1 l0gretcu. at |>eìr vilidi f>at eigi 
ftadfeft hafa. fem m6ri vxri guds l5gum oc retti, fyndiz ofs fyrir peifa 
hanns fraitifOgn oc ^eirra (am^ycke. at .j^eir fordadiz banns afelli medan 
^at hellz er peìr hetu. lenii ef peir feilaz a gùds rett oc héilagrar kyrkiu 
med framkvaemii verkaiinaj pied framkvxrtid i dómufnì yfer kriftnum 
rette* edrìògfaagiim. j^l falle f^eir i par bahn. fem lógbaekr h'eilagràr kyrk^ 
iuyptta. oc bar med opit bref minsherraerkibifkup^oc hanns undirbifk* 
'una! ISTù at f>vi leikmenn eiga eigi valld ne rett at fegìa l5g edr fkipa 
yfer kriftnum rttte. f ótt , ndkkrer . af peirjti hafe annat fluct. j^ vilitmi 
ver oc ^t allir |>ér vltit. at utb almennilegà {tra) oc heigti fkim. nm faaft# 



- ' ur 



pridle VigiKam SàncVi JacoBi. Ih fvorum uftimmétm nis Tratisferìpto buie fgiUmB 
noflrum Mppendhniés Jcripto Vìdeya Anno Jjtd. 

.(t^ Id efl: Vobit itotum tHk credimnS) ^vod Regii bac itftate N^bis abfendbvt ftipulata 

mano in Comkiìa omnia ea, qv^.^ibree pnrterkpfa, fob figiUis Regis & Regìnx in 

'• Ulindìtm pervenere, fine nllA' exceptione k confìmiafié aHeruerint, fed poftqvam 

* ' > Noa'Comitia «dUmus, fé ipfos cobibuerinr; Jona$coiin'Nom<^hviax nihii, qvod 

• jiiri & legiboa divinìt repugnaret/confirmare ilioa prsfuntfirtè in Couittiis concefh* 

"': * tua efh Ex qva ejus conteliatìone & rdìqvorum confeni'u condadebamus, eos ex- 

•communkatioiii, «q^'Ofifqve hispromiflia iburent,' non effe obnoxios; ied qram pri* 

• mum >uri divino & bnStPt Ecclefi^, five opere, (Ive Tentenriis de jure Ecclefìaflico 

'latis, five 'juriidi^one deiognverìnt » eoe in exconminnicaiìouein. incidert., qvod 

Sakìdé Ecdefis Decreta, & patenteaprseterea Domini mei Archiepifcopi & illius Suf- 

fraganeorum literx (^) ceftantur. Cum igicar latfci de jure ecdeliafttcoleges fanci- 

endif vel Xententias fertndi, neo jni habeant nec pote^tem, q\iimvis eomm qvidflin 

tliud diSitent, tum omnibus toUs notnm fiicere voluniut, qród de^fide) univerfali, 

de 

• * * • • s m 

(*).VM. fiipra Tom. i. pag. 455 fqq. 



CAP. L Utr. B. C. 45 

vóc hé^ihSild. um bifkups fbrrsde a kyrkium oc eignuni pelrra vaU 

?eiduraoc dundum. um kyrkiu^irmfl oc ìxvdra manna um litigar fyrì^ 

bnilfaup. oc ucn auU hìùfkaparmal. um gudfifiar. um f IcrìfcamàL oc okr 

ermenn byggia daudc fé. oc alle |>at annac fem cil bif kups heyrer ac eins 

dttrgods lOgum valld oc dóm yfir at fegia. edr j^icir fera hann fkipar tiL 

fa {kH fvo ftanda fem ver hjufum àdr umbodit oc fkipac. — — ^ Nd 

er fi vor bmaftadr di allra ydar. at pet geymic vel oc forìiàlliga fkyild^ 

figa hi^dni.vid iardligann konóng. enn vanz allra meft motgiaurder oc 

Uydnìbrot vid himnakonóng. er. valld hefr a life oc falu jairdligs konongsi 

oc allra vor. oc ofs veiuralk gote pat fem hvor vor hefr.' htann danner 

fina ovine i endalykc mcd eilifre pinu. oc aumbunar finum fonum oc 

|i6nulihuiuannum ftuadligt ftarf med eilifre d^rd oc glede. 1 

Litr. C. 

(c)l nafhe fajudur oc fonar 06 andd lieilags. efrir brefe virdulks herrji 

Eìrìks konóngs ]^at femhann fende di If lands med herra Olafe od 

hcna S^vace. {>a ftuddu med f^r a al|>inge |>ann famning fem j^ar ya^ 

ade eìaiiir oc i Skallhùllte. herra Àm'e bifkup. oc herra Rafn* herra Rutv- 

F 3 ólè 



i**« 



de lindo baptifino, de jejaniis & fefloruin celebratione, de templorum eoriimqy^ 

bonoram fldnìiniftrfltiohe, ancupip falconum & declmis ad Epifcopum pertinentibus, 

de ftnfiittte templorum èc clerìcorum non Violanda , de baiino nuptiarum , de omni- 

%iis ctnfis matrimonialibti^) de eognatiòne fpirìtuali, de ablblutionibas^ de fsnorc 

fewii inanhnararum etocatflnim , & de omnibus, de qvibus fententróm ex lege di- 

Hm ferendi jua & potefla9«ftli Efiìftopo, aiit ejus mandatario competìt, illa adhuc 

nleat, qvsr vcA)is anteti injunximus de prapcepimua ■ " ■ ' Vòs òmnes nunc rogatot 

fohnm», ut debitam Regi terreftrì obedientiam probe & cìrcumfpefle fervetis, fed 

ante omnia careatis • deli8Ì9 & violatioffie obedìenti^* in Regem csìeftem , qvi vitam 

ft anìmam Regts terrefhis & omnium nofh-um in fua habet potevate, Se omnia bona, 

mcnnqfe unus qvisqve noftruAi babet , largittir;- ille fuoB hoftes «tema poma tan*. 

dendamnabiri fiUit autem fniS'& mtniftris laborem temporariam eterna gloria & 

incoiiditite remBnerabititr. 

i 
(e) Ui^f In nomine Patria, & Filii, & Spirigli Sàn£li«: £x prcfcripto literanvn Illu- 

fltif Domini Erici Regia, qvaain Iflandiam cum Domino Olafo & Domino Srghvato 
imA'r, paflnm in Comitiis & Skalholti antea initum, Dominus Arnas Epilcopus, & 
Domiflus Rafh , Doininus J(Luoolfas Abbas de Videya i Douiinus Oiafut fiiius Ragna- 

ria. 



46 PERIODUSIIL SECTIO III. 

olfr abote i Vide/, heriti Olafr RagnarCbn» lógmennerher bader. hem 
pórdn Nikulas* oc Grimr preftr. ok marger adrer goder menn lerder ok 
ólxrder. fo feftiz ok med nandtakei doni virdugligs iierra Exrìks konóngs 
oc andligs faudurs Jttrundar erkebifkups af Ni(urófe um aull ^au mal ok 
af broc fetn fidan hafii giaurz mille Isrdra manna ak leikmanna. nema 
^ac fem ^ir fkilìa ac SkalahoUtsbif kup a um at dsma. oc voru j^fler 
vòrflumenn* herra Olafr Ragnarfun fyrir herra Ama bifkup. ef nokkuìt 
vflrre konónginum j^segc ok erkibif kupe af hanns medferdum. enn vòrd- 
f himeon fyrir herra Rafn var herra J6n Logmadr. okherr^ pofdr a Maud- 
xuvòllum. ^ar fém hanns giaurder fkorcer fyrir flikit-allc £bptì a 'hann daemd- 
jz fydr (In af broc fidan konongs href kom cil Islands um uada mal fvo 
gengu ok fkilriker menn i vordflur fyrir fladafe. ac |»ac eigi eyddi^ j^ar cU 
dómr felle L efcer ^ac leyfte herra Ame bif kup alla ^ menq ór bannè 
ok forbodum fem fyrir f^efle mal hafde liiann j^eim yfedyft. eftir |» vi fetn 
hann hafde valld tìL at fyrirfarande j^eiTum eidftaf ùl ^df I^ggr I^u hond 
A belga bok* ok {>vi fk^cr bu til guds. at bu fkallt a dome vìraugti^s iierni 
Eiriks konóngs ok erkibifKups um allt pat. fem j^ii' Kefr brode Vid gud 
bk heilaga kyrkiu ok SkàlahoIIts bifkup* hann fkol o}c aptr ^Lmót bsta 
Bat fem hann hefi: j^er mote brout. ok au(]nim féìkoiaunnunu (Vo fé 'ber 
gud hoUr» 

Litr. 

ris, Noraopfiylax merqve» Doininus Tbordiis, Nicolnus, & Gdmiiì facerdos, & 
multi alti viri boni clerici & laici in Comitiis confirmabant. iti^ eciam IHulhis Do- 
mini £rìci Regia, & Patria fpirìtualis Jòrundi Archiepifcopi Nidarofieniia j^dicio, 
omnea cau£e& Icfionea ex ilio tempore inter cUricos & laVcos, iis excepds, qvsEpi- 
fcopi Skailioltenfia juriadidionì fubfunc, enats, ftipuJata manu fubniiKuntur. Hi 
pnedea dati erant: Dominus Olafus 6lius Ragn^ria a parte Domìni Arnc Epifcopi, 
fiqvid ilie in Regein vel Archiepifcopum deliqverit» (ed prò Domino Rafno Dominus 
Jonas Nomopbylax» & fi qvid ille non prcftiterit, Dominaa Tbordua de MSdrm'aU 
. ita, prò omnibua, qvas illi infiigi cont^erit moldis, ob ejuc, a tempore» qro iiterc 
regime de prsbendis in Iflandiam allato font, d^lida, fpondebant; Viri pr«cerea inte- 
ipri prò bonifi pratbéndarum , ufqve qvo fententia lat;a eiTeti non profand^ndis r faam 
lidem interpofuere. His .fàglia Dominus Artias Epifcopus omnes ob Ima caufas i fe 
excommunicatione majort ve! minori potevate (ibi competente pcrftri5h>s , prrvio hoc 
* juraracnto abfolvit: Ideo mantm facto iiùro mp9nhy Dfumqve éMreftaris, fvod /l»- 
Jlris Domini Brìct Regh (f Arcbìcpifco^h ornma^ qv^t iH Deum if fanBam.Ecckfam 
(y Epifiopam Skàfbolttnfim deliqviftij jadrch fittuihtis» Ite vicijoa, foc in te (J 
€lm l^^ot delifvii I refsriAit. I$m it Dem adJMVii. 



GAP. I. Litr» C. D* 47 

Litr. D. 

(d) Skipan Arm bifkups I>órlaks(bnan 

Vm a ^rdim jutum gerdt ami bifkup n^ia fkipan m'ed radi wirdoligs. 
hcm ionindàt èrkibifkups. at preftar i IfkàFHolIcs bìfkupsdsmi f kuTij 
paa dn hton (anìanvigta fèm brudriii W4r xi fyrr mannt gtpt. Sxià baud 
hana ok at asnus dei ^riù faniàh fé fóngiti edà lefin i huerrì meflb pegar 
£g€ er pax Mmini &c. f uiat nù er fua fungit ' at (^rkibifkùpsÀóliniKn ^ 
mdar^fi. (Credo in domiiYum fkal hafra Qlàfsmeflb bina fyrri ok fvo hinri 
fidffiiSa dag ih o^avis beate trirgiftis) Poft óélava natiuttacts dei fkal hafai 
De domina mifllam. Salila fanéla parens. at fdng. ok prefacio. Et tq 
in uenefacione. Ewar^lium. Erat iofeph. ok annat. les bat fem par fylg- 





ok gefa ]^i(h ]^i6rìo{hi. éf ^^rìai' vikur era lidnar fìra |»vl ti 
fitddd barA/af bóhda finùm getid* en at cjdram hacidum ef mànadr 
fiéf fidihù. Ih vigilia natiuitatis^ ddmirti fkal cotidiana prefacio^ o^ 
fua in 1^^ aflcmi];Hnbni8 bleate Marie {^). 



Litr. 



.( 



^ 

^ 



(d) Statata Arns Epifcopi filli Thorluci. 

Hai aatem.res Arnas EpiTcopus e confilio Rc^er^ndi Domini J6'nindi Arcfaiepi* 

fcopi prìfDu$ prsccpit : Sacerdotes , dicecefeos Skalholtenfis^ iilos tantum conjug«s 

copdanto, li fponfii alteri antca non nupTcrit. Ita & przcepit, ut Agmu Dii ter fimul 

caMCur vel leeatur in mìfTa qvavis, dum intonatur: Pax DùmM 6cc. itaenim nunc 

lo archicathedrt Nidaroiienfi canitur. (Credo in Dominum fedo Olai prioi;e & feria 

«Ulna ìli Oclavis beatx Virginis i:anatur). Pofl o6hva nativitatis Dei adhibebitur 

niflk de Domina: &A;f SanSa partns^ cantus & Prorfatio: Et te in venèratione.^ 

Svingelinm: Erat Jofepb, Si alia qvx legènda funt uiqve ad feflum piirificationii. 

la mio Reli<]viarum, nifi in domiQicam indderit, CreJo in unum ne canitor. Uxo- 

.m firia prima palchatos, fi petierint, introduci & ad facrani ccenam admitd licitum 

affo, fi rres hebdomades tranfiérint, a qvo infantenii a proprio marito fiifceptum, 

in» font • fcd in aliis feftis poftqvam menfis prjtteriit. In vigilia Jiativita;i$ domìni 

prsfatio qvotidiana, ita & in vigilia Affumtipnis Eear^p Mari». 



n Bte ir fi€o^^ Statiftu exfcrìftu fnnt e libro pergameuo No. .351 in FoL Biùliotk 
A MmZ^f coÙata emù aitero Itbro pergitmeno ejtudem BrUiottfcu No. 175 in trar- 
lo oyw MÌ99M vuriumet dnokm fimicìreulis imlufr bit leguutnr^ 



I 



4:8. PERIODO S III. 5ECTM0 III. 

Litr. E. 

(ie> lAeflum lutum (em her fvlguL viildi herra ime Bifkup Ifft lata k 
T^ preftaftefauoi* ^at er hit furft^ fens ftendr i brefi |ui fem wirdu- 
lighr herra Jón erkibìfkup fkipadi med radi bifkupa iinna ^eirra fem 
^ann hafdi til fins fundar ftefnt i b^guia anpo dcKnini miìlefimo ducen- 
tefimo (ibptuagefimo Oi^avo at hverr ^jfe&c vici fik Ckylldusan ac fkipa 
fjil heiiagrar kirkiu hinn tiund^r pare hit fuinn?d|bi af ^ui gó&ì (km hann 
hefer at henni aflac i landi edrlaufam ^yri/eh hùerr ^m x^ vili befs. 
geyma hedan af. f>a falli alle tìl kirkiunna^ «pter hanna andlac fua: lem 
guds ]5g fegia* Annarrlutr er fa et hant^ vili enn lyta l^ta at predar 
peymi ^e& at einginn Beirrji hafi J^a konu innan Hna kirkiafóika fem hann 
^efer bOrn vid acc* eda hann hefer ùfrae^d ^f ac hpQ fe haons frill^. Hic 
iridia mài er um opinbera frillumena f»o at leikmenn (ip^at berrà bifkup 
hfdt enn fem fyrr at einginn preftr gefi beim corpus domini efdr veicl 
lìpckura gudiiga {^ionoftu nema haiin bindolali , fyrir vaccufa tt binda ùm- 
anl&gliga edrfkilia aliar famuiftor* fuaokefnockurrri^^nfid^n^hand* 
(a) pa (è utan kirkiu ^ar til er hann fkilil vid l&ftin, pk vili bxca wld 

Sud» pat hic fìorda ac preftr heimti faman PetrscoU af ttlìum rinuin' 
wffeftum mònnum huerr i f inum |»ingum ok leyii cil fin. eda là annate 

fem 



(e) Qy« fcqvuntur Dominuf Arnas Epifcopus in fynodis promulgarì prapcepit, qvonim 
primuni eft> qvocJ in litefis a Reverendo Domino Jena Archiepifcopo e fuorom Suffrt. 
ganeorum confilio, qvos Berg^s Anno Domini millefimo duccntepmo ftptuagcfimo 
ofiaro ad fc convocavcrat, confciiptiJ exftat^ ut qvivis facerdos decimam ad mini, 
mum omnium honorum pattern, qvsc de tempio, five illa mobilia fuerint five immo. 

' bilra, faiictst ecclelìat legandtira, fi obftriaum agnofcat, qvod fi qvis ab hoc ufqve 
tempore rieglextrit, omnia poft iptbrumobitum ex prjrfcripto legum divinarum iknEtt 
ecclefi* cedunto. Alterum qvod promulgtiri viiU,^ft, ut fàcerdotes obfervenr, ne 
q\'ìs horum intra parochìam fecum habeat muUerem, ex qva liberos fiifceperjr, vcl 
qvx dìfftmatfl foerif, 4vod ejus fit concubina. Tertium eftdc notoriis concubitoribui, 

• ' qvamvis vel laici fiìir, qvibus ab ullo paftore Corpus Domini, aut ullum aliud offi. 
citim ficrum pritberì, Epifcopus interdìcit, nilì illi coram teftibus ftìpulata manu 
fpondéant, fé aut legitimum inituros conjugium , 'aut a tali conviflu deftituros ; Ira 4 
fi qvishànc fponfionem' poftca violaverit, a tempio, ulqv» qvo a vitio ilio deftitcrit, 
& Deo espiare voluerit, arcetor. Qvartum eft, ut fàcerdotes, in Tua qvivis parcecis. 
ab òmnibus dòmidiliuln fixum hdbèntibus carhcdraticum Petn éoHipuit, & aut \^) 



CAP/ l Litr. E. F^ 49 

fecn Infkups umbodsmadr fer fyrir ok greidl i mot vadmal Tua at nu fir 

rilteidu til fkijSs at flytia i fumar a eyrar. ok fé hit j^ridia huert àr {>addn' 

fia ft&t fem |>à er vordit. fidan narft war famantckit. pat hit fimta at 

A'uerr preftr hafi vttund yfer bifkups tiund 1 finum pingum huerfu mikil 

ben werdr. ok fé greind fra kirkiunundum fidan faman era teknar huar- 

irracggiu. af f>eim fem kirkiuluta hefer. b^dr hann ok at huerr preftr fé- 

widbuinn àt gera^honum kunnigt Bann rima fem hann férr i fyflu fina 

imerfu mikit ward ferhuert àr l}ilKupstiund x hanns ^ingum» upp fri* 

|crfum tifila* 

Litr. F. 

(f) YVfli Ikxì voni fett af herni Ama bif kupi ot i fam^ykt cekin af 
^ tinunr^snrdum monnum a preftadefnu at hallda ^au fómu bod^. 
ord «Hr fenii ftanda àdr (*) rinid i fkìpan herra Magnùfs bifkups. Fafta 
f iai tv^l^ia yioftula meflb. ef ber agagndaga. en hafa tvìma^llt kroflmeflb. 
nenia ben a ihidvi udag fìrér afcenHonem domini, vinna eigi lengr en tit 
infduptans firer hvarucveegia meflodacin. Eigi ffulu predar gefa leyfi 
rumhdg^ dagha. pò at tida halldle mikit |>à daga fem (adr er fkylldufafta}' 



ei 



«or fx Epifcopi mandatflrìi prxfcripto, alias, fuìs loculis inferant, fed pannis inqvi- 
Unìt rtpendant, qvi jnm hac xftate pracflo (Int ut Eyras devehantitr, Se tenia exinde 
ovtris arftate, ex qvo ultima vice colle^ìuin fuit. Ita obtineat. Qyintum eft* ut qvivia 
bcetdor in iti.i parcecia nofcat, qvantx ibidem decime Epifcopo cedant, qvsr a de- 
dmìi templi, ex qvo utrsqve ab ilio, ad qvem decims templi pertìjìent, collecVc 
ituit, difcernantur. ' Prscìpit etiam, ut qvi vis facerdos paratus fit ad, rationem red- 
dendom Epifcopo , dum hic dicecefin vihtando peragraverit, qrantc in ejus panccit 
finpilis ab bine annis decims Epifcopo cefrerìnt. , 

(f) H«C(e praeceptt a domino Arna Epi(copo lata fuerunt & ab omnibus clericis in Synodo 
approbata, m ferventur omnia illa mandata, qyx exftant antea fcripta in Conftitu- 
titfne Domini Maf^i Epifcopi. Jejonandum eft fefto duorum ApoftolOrum (Philipp! 
& («cobi) fi inciderìt in hebdomadem Robigalìum; at bis edendum fefto crucis nifi 
iDodat in dìem mercnrii ante afcenfionem domini, Labor non eft conti nuandus diu* 
tini qvam usqve ad dimidinm vefpersr f'eftun ntrumqve antecedentls. Sacerdo- 
fttpiofèftis dkbos, qvamvis plurima làcraiis diebus peragantur» veiiiam 119 dàM- 

to, 

(^ Vie. fiipra Tom. I« pag. 309 fqq. 

Toh II G 



50. PERIODUS ni. SECTIO IIL 

et er alBydu filila fkyllci oc eigi fòftunattaleyfui nem^ logtekoa daga* 
(ocfrìadaga i PàfkaviKu). (Éf AndresmdTo , NicolastneiTo , Mariumeitoi 
MagnùfsmeiTo , Thomasmeflb , Thorlaksmeflb , ber a roanudag um ióla- 
foftu , f>a fé lofac at età kiòt tvimslc ) En ef NicolaCrmeiTo eda pórlaks- 
meflb berr a foftudagh. er lofac hvicc ac eca einmxlc* £n ef Andres- 
tneilb edr NicholanTaìetTo Thóqiasmeflb oc Thoriaksmeflb berr a midviku^ 
dag* pa er lofat hvìct at eca tuir^xUc. oc eigi f lacr. (En ef ]^ ber i foftu- 
dag. I>a fé lofac at eca einrp^k hvic^n m^t) Hverr (a preftr er hión fkal 
famanvigia. pà f kal hann l^fa adrj^ria drottinsaag^ iivern a |)ak odrum* 
i fónghùfsdjrrum ac (a itiadr vili fa Seirrar konu« oc ef nockur erla. ^ar 
vid. at vite a vera fraendfemi edr fin kapi» f>a beri hann par vìtn! um ade 
en feilar eda brùdlaup fé. preftr fkal oc heyra iayrdì konunnar naud- 
ungarlauft. at hun ianif»yckir f>ann n^ann ac eiga. A j^ac f kulu oc pneft- 
àr minna al|>f du oc bióda f kylidu^liga. ac hverr madr falli a kne iDediT 
ttpphalldandi hónduin. ^ann cima i meiTo .ér preftr hélldr!upp bolidi oc 
biódi vars droccins* oc bidè fer mif kunar. oc fé klykc cil |iels iafna/i. oc 
halldtc upp logandi vaxkerti hià preftinum. Eigi t kal preftr fyn^ia tvxt 
melTor um dag at einu alltari naudfynialauft. f kyJIc er ac j^riar fé idladag. 
^igi fkal preftr bergia pvì vacni er hann pvasr innan kalec med» ef hann 

fkal 



to, qvìbus (alii jejunare debercnr) univerfornm jejuniam non eft det>itum, nec ve- 
nbm jejuniorttm nofturnoruin nUi- diebus lege (htis (& diebus venerìs hebdotnade 
Pafchatos). (Si feftum Andrea, Nicolai» Mariac, Magni, Thomc vel Thorkd 
tempore jejunii Adventus in diem Lun« inciderint, carnes bis ilio die comedere Hci- 
tuin efto) ti autem feftum Nicolai vel Tborlaci inciderit in diem Veneris, penniflTuin 
cft la£licinia femel edere, fi vero feftum Andrea vel Nicolai, Thomk &TÌ]orlacì inci- 
derit in diem Mercurii , pennirTum eft lacliciniis vefci , non autem carnibus (Si vero 
in diem Vcneris tnciderit, la£Vicinia femel comedi permittitur). Qyicunqve facerdot 
conjuges copulare debuerit , p\ibllce indicabit in anteceflinn per tres dies dominicat 
continuas (ftans) in oftio (acrarii , qvod vir hic vel ille marrimonio fibi jungere cet; 
tamq Vanda m foeminam libi propofuerit, & fi qvis fuerit qvi propinqvitatein vai affi* 
nitiitem òbftare noverit , hac de re teftimonium dicat anteqvam iponlàlia vel nnptic 
contrabantur. Audiat & facerdos &min2 aflènfum non coac^s » qvod (fciiicer) iiti viro 
nubere aftìrmat. Hoc qvoqve facerdotes in memoriam revocent plebi & ioiperent fn'err, 
ut qvilibet in genua procumbat eleVatis manibus tempdre miflz , qvo fiicerdos elevat 
torpus & fangvfnem domini noftrì, 6^ expetat fibi raiftrìcordiam, 6c ferapcr fiinal 
fiatcampan.^ pulfatio, & apud faccrdotem candela cerea elevata teneatur* Sacerdosne 
•aiiac duts uiiiias uno die ad idem altare fine necelfitate) tres autem prima fera natlri- 

tatis • 



CAP. I. Litr. F. 5t 

(UL fyngia adra metto fidar j^ann (ama dag. Iati diakn finn bergta Bvi vat« 
tu. cda fteypa £ fàcrarìQm. tviat cingi fkal meflb ff ngia nema taftandi. 
(ree m unum fkal hafva i meffo Olaf^meflbdag hinn fyrra (oc fva in 
oéiir^ natìvitatìs beate virginìs). Ef eigi er viti oc vatn i kalec f)a 
er upp er halidit fóminni. J^a fkal bota i hvarotueggia. oc taka adra 
obtacu» oc helìa upp Te igitur en leggia hina f/rri i brott i nock- 
VLTti familigan ftad. oc bei]gi henni fidan er hann hefuer neytt cor- 
pus .(&. làngvinìen)) domini, pat er faftliga firerbodit at nockur late 
lein haiih fyngi n^eifo ef hann ma eigi ff ngia. edr hànn veit ac jtrancar 
nodairpau fongrii fem hann ueit at ncyllda krefìr at hafva. En ef opia- 
bert ocrdr faunm prefts med barngetnadi. ]}i fkal legoia meflbfaung ^ar 
til hann finnr biflup eda hans umbodsmann (profaft) oc tekr af ^eiia 
rkiifit oc ìferbóc. (Adan ma bif kup edr profàflr difpenfèra med hònum 
V. teon ùki upp mefrofóng a peim tima cr hann vili Ikveda). Predar 
c^^ àt fninpa i pat fóknarmenn fina at peir kunne rett pater nofter* 
arabrindetinìl* òb dVe maria, (requiem eternam) fva born at fkira j^à er 
fiatutfyn: Ktefl^. bc prófa |^ ^^t {i) af. ecki eiga ólsrdir menn vatn ac vk- 
ia. ^t er oc faftliga firerbodit at nockur f kire i odru en i vatni. edr uè. 
. edr foi6 bneddum. ^vi ac cigi^cr fkirn rett nema baedi fé vidhaft vatn oc 
onL oc Wi er ón:^t hnikalkirn f>6 at nockurer iiafvi kallad hana retta. 

G 2 Ef 

ttdt cbrìfti celebrarì oportet. Sacerdos (ne g^iflet) aq\fini illam qva calìcem lavit, fi 
eodem die alia miiia ei canenda eft. Diaconufi illam aqvam gufiate, vel facrano in- 
dutÓMX^ nemo enim miffam celebrare debet nifi jejnnans. Oedo in fmmn canenduin 
in miflii fedo priori San^o Olafo confecrato, & icem in odara nativìratis beat;; virgt« 
Bflb Si vinum & aqva non fìnt in calice dum elevatum fuerit facrificiuni , utrum* 
qn (calici) Infundatur, & fubflituenda qvoqve nova hoflia fic canenduin Te igitur ^ 
. jviof autein hoflia reponenda eft in loco decenti » ipfe deinde illa vefcatur qvando 
comederit corpus (& (àngvinem) domini. Severe interdi£hiin e(l, ne qvis iimtilec 
tt miffam canere, (i id ftcere ilii non Hcuerit, vel fi noverit deefle aiiqvid eorum* 
qr« ftd manucn haberi debere noverit. Si vero (àcerdocìs concubinatus narivirate infui- 
H» inanjfeftas 'fiat, fàcra peragere ccfTet, donec convenerit epiicopum vel ejus viciriiim* 
& ah eo abfolutionem ceperit, & fé emendavciit, (Eplfcopus vel Prirpoficus, ut tein* 
pofv determinato facra celebrare ei h'cca^i difpenfare polTunt). Sacerdotes etiam revo- 
care in memoriam cartai fuo parocbiaii, ut pater nojìtr^ credo in deufft & ave maria 
(ftf:vem efemam) & formulam infantes, fi neceflìtas poftu^iverit, baptizandl probe fci- 
mnt& eos in bis examinare dcbent. Laici non debcnt aqvani confecrare, feveieetiani 
f intvdìctutn cft ne qvis alio CItqvore) qvam aqva dulci vel fnllk vel nive liqvefa£!« 
bapDzer. I^am non rede peradus eft baptiiinusi nifi fimuladhibcancur&aqv.i & ver* 

bum, 



52 PERIODUS ili. SEGTIO III 

Ef birn ^at fem fkemrj fkim var fkirt er lifanda fórt ptefti: hi f kal frarm 
(ìfrna {>ac oc gefa fallt vige oc lefa gudfpiall yfer. oc gera krols med hrakà 
iìrer eyrum oc nOfum oc leìda i kirkiu. fmyria fidan a briófte oc millum 
herda med oléo fanélo oc fidan ised kriftua ihòfdi. fora i fkirnarklaec^i 
oc fa kercì loganda i hónd oc gera f^eflui alla hluci med tilfkipudum 
ordum en fdianidr aliar faeringar oc ^efshàtcar bóner feoi fìrer.fkim a,t 
eìns eiga ac vera, pat er oc firerbodic ac f>eim mCnnum fé f>i6nofta 
gefuin fecn opinberliga Uggia i fjrillulifvi nema petr hand&Ii kennimanni 
.nrer ^vactum ac fkilia. mer f>vi fem hami bydr. edr ganci ella Idjgliga 
{àman. Ecki fkulu f»eir menn faman ganga er nanari fé at moadfemi edr 
fifium en at fimca manni hvarc* nema bifkup vìie fraroar orlof tilgefìia» 
£f fu kona andaz fyrr en hón fé i kirkiu leidd er barn àcce vid bonda 
finum. ^ fé leidd kona i kirkiu firer libino med loganda kerti. (pat er 
fyrerbodìc ac preftar gefi nockurum f>eim corpus domini fSem opinber- 
liga ligr i hòfudfyndalifvi fva fem hórkaljar oc iaurlifìsmenn oc rao^- 
menn oc |>viiiker adren nema ^ir vili leidreccaz epcer gudiigri f kipan) 
En ef t^eir menn andaz er (reccar) feccar ero ùciftaudr firer opinber orQC 
fin. ^a fkai hvers ^eirra tik i kurìJu bera ef |»eir farà fva af lieiminum 

at . 



bum, inde irrìtus bupcifimu qvi fit ex&uto, qvamvis qvid^un illuni legirimum ceru 
fuerint, fi infìins iile, qvi baptizatus tuit bapcifme compendiario vtvns ad facerdo- 
tem deferatur; illuirt (cruce) fignabit, & far confecratum dflbit & kget foptr ilio 
evangeliuin, & fputo lignum crucis faciet in aurìbus & naribus, & in templum in- 
troducfit; ungat deinde tuin in pe£Vore tum inrer fcapulas oleo &ndo, &* deinde 
chrilmate in capite, iinbuat vcfte (veftibus) baptiiinali & candelam ardentem in ma- 
nuin dabit, Se h«s oinnes res conceptis verbi* peragat, otnnes autem exorcilìnos 6c 
ejusmodi orationes qvc fohimniodo ante bsiptilìnum recitari debent, oroitrar. Inter* 
di£Vum qvoqve eft iis hominibus (àcram prseberi fynaxm , qvi inanifeiìo indulgeiu 
còncubinatui , nifi ftipnlata manu promiferint fjcerdoti corani te^libus (haoc fuani 
concubinam) ex ejus mandato deferturos, vel alins legitiinum inìturos maerimonium. 
Matrimonium, qvi propinqviores funt con(àngvinitate vt\ AfHnitare qcam in qvtiito 
gradu, nifi epilcopus veniam dederit, ne contrahnnto. Si uxor illa, qvx de marito 
uio pepeyC, deceflerit, priusqvam in cempluin introducatur, tum introducatur alia 
niulier ante funus cum candela ardente. (Sacerdotibus, ut cuiqvam^qvi peccato -capitali 
manifefle indtilget ex. gr. meechis , concubi toribus , latronibus auttaKbns corpus Do. 
inini prjpbcre interdiSum efl, nifi iili fecundum ma nda tum di vi num emendari velìnr}. 
Simoiiantur illi homìnes, qvibus pvoptermanitefU eorum peccata introitusintempluin 
interdicìus fuit, tunc funus in tempUim introferatur» fi ita mundo jexÌTerìnt, ^t 



recoiw 



jtfcir véra 1 ùnt yid heìldsa kirleiu.-at frateknuin j^einvfem cftcr forrv 

um landzfid ero cìgj at kirkìu (grafver) grafner (Icuc fures & latronea 

qvi prò (celeribus fuis morte condenìpnantur & hoc ad terrorem. Preft. 

ir /lulu eìgi haflia riud klcedi. gul edr grsen. edr helmingum* edr rSndr 

dcrum nema i và(i. farà ejgi med mangi ne okri. Eingi preftr ne klerke 

fkil fucrìa leikmanne nockurn eid edr legcia fìg edr fin mài under leik« 

manz dóm utan bifkups fins rad. Eìgi tkulu predar reka leikmenn ór 

kirkìu nema optnberar faker fé til (oc gefinne p» gloggliga {>rennrar 

aniinnjiiear gere greftr adr leikmanni til leìdrettu ar{>eirre fomu fd!;« 

Rite fìdun loktiìa. fkilvifUga oc fo forbodit kirkiu inngòngunnar. pnt 

fem haiìn leggr vie ef hann. lejdrettiz ei oc hafe loglig vìtne uìt er hann 

giorer homim aminningan Sldan lefe hann i kirkiu lo fem ritad er fyrjr 

unnar kirìciu foknarmonnum. Ecke f iliazft f>au mal under |>eiri regli) 

tf nockur feller a fig pafans bann edr forbod af lìalfs fins verki) pxr lem 

\éx vka vifan vilia bifkups til edr hanns umbodsmanz. Ef bannfettt 

madr beidiz pteftsfundar i iifshafka oc vili hann fuerìa (at) oc bota vi({ 

gad oc lletlagj kirkiu efter domi bifkups fins pat fem hann hefer brotid. 

)>à fkal'preftr lata hann fuerìa {>enna eid at bik at hiàverandum lOgliguni 

uitQum fidan fkal preftr leyfa hann ef hann er daudvona. oc veìta h5n« 

G 3 um 



'nroocilian iìnt fiinftx eccbfisrt exceptis iis qvì ex more antiqvo non fepeliunrar juxta 
tcmploiii, licut fures 6c iatrones qvi prò Iceleribus fuis morte condempnanrar & hoc 
•d cenorem. Ne otancur ikcerdotes rubris veftibus, flavis vel viridibus^ vel diifiidiuni 
friftfiacis, nifi ptenuiis. Nec man^onio nec ficnerationi illt operara navanro. No- 
■M (icerdorom juraineiuuin aliqvod pr^fUt laico, nec fé fuasve caufis fine Epilcopi 
Uà venia ejas judicio fubinittat. Sacerdores h'icos e templis, nifi adfint cnui^. mani- 
fcAs, cam iis de cerca epifcopi voluntate vel ejiis vicarii conftiterir, ne ejicianto; (£c 
«MDen tribttS admoiiitionibus cUra voce prolaris a iacerdoce laico idi in emendatio- 
Mtn datif. Caubm deinde ut. & interdiaionem introitus, ^ poenam, fi- emendarlo 
non fobCecnta fucrit iniiigetidam , exqvifite de&riptas niitrat^ 6c duin admoner,> refìes 
àftoncos admittar. Poftea, ita \\t Icripcum tu, in tempio coram liiis parochianis if^a 
fffriegat/ Sub bac regula non comprchendunrur caulir per qvas qvis in excommu. 
nicationem Paptir, vel exipfo fn£^o incidir) Si homo excommunicarus in penculo vite 
pr^fTcndam Xacerdutispoflulaveric, 6c fé deo 6c fancl^e ecclefix juxta fé' i.ntiam fuf 
tpUeo^^ prò omni, qvod commifit, peccato fatisfac^nrum juvamento afferuerit, tniji 
A.Trdos tale ab eo juramentum fieri i^ret, libro (manibus impofitis) pr:efentibus 
kàìboM idoueis » dónde iàcerdos illuniii fi moribundus fuerir, abfolvat, illiqve tale prc. 

iìti 



54 PERioDOs 111 sEcYio mr 

um f liki piónofto alla fem Sdnim kriftnum m5nnaai. Verdr hann fyrr 
ornali en preftr komi til. en iSglig vitni beri j^at at hann var bùinh f ukt 
at fueria fem fyrr var fkilc. pi ma preftr Icyfa hann ef f^eir fueria ac hann 
beiddi ruttar oc villdi alle tiluinna pac er hann var fkylldn R^tcer hann 
vid efcer laufnina. j^a f kal hann fxkia fem fyrft ma hann a fiind bifkups 
fins oc ftanda a hanns dome um alle pac fem hannerfakadruidChann) 
gud oc heilaga kirkiu. iiggr hònum oc f likc uid ef hann bregdr j^vi fem 
fuarit uar fìrir hann» fem ^à at (iàlfr hann hcfdi fuarìc. En (a er fa Hit 
hefver ( pafuabann af uerkt fina fiàlfs fkal fueria àdr hann £b leyftr 
flc farà a pafuafund edr erkibìfkups ef hann mi. hema bifkup vile annjc 
tsttnz. En ef bannfetcr madr deyr óleyftr pi ma eingin leyfa hann nema 
fa er ualld hafdi cil at leyfa hann heilan oc ófiukan. oc fkulu erfìngìar 
hanns alit aftur bSca J^at fem hann hafdi brotit oc fé p6 àdr fannprofuat 
%t (iàlfr hann vilide (sezc hafua ef hann hefdi nad. Eihgi i la ^t uera 
halldinn firir leyftan er (a leyfir fem ecki ualld héfuer. (*) (Hvert 'j^at lik 
fem at kirkiu a at grafva. pi lofvade harni i kirkiu at* beta oc ffrD^ìà par 

' " yfvcr, 

« 

ftet ofKclum qvale aliis chridianis hominibus. Si ìoqvendi facultas illi pnerìpiatar 
prìiisqvam facerdos eum convenerit, fed teftes idoiTei afTev^rent, illum iftud, qvod 
nuper prsrcipiebatur, juraflTe, tum iilum abfolvere facerdoti licer, fi jnratèrint, illum 
reconciliadonem expetivifl'e , & iiluin expiaturnm fuifTe prò wribus omne id cujus 
reus erar. Si poft ahroluHonem ad (hnitareiti redietit, tam ptimnmi qvam poterìt« 
epifcopum fuiim adeat, ejusqve judicio, qvod ad omne illud qvod debet, rum dee (ei) 
tnin fknùx ecciefi;r, fé committot, tantiqve illius intereft, (ì migraverir, qvod ejac 
vice juratnm ftierac» qvanti (i ipfe jurafTer. Qyi vero in excomtnunicationem Pap« 
' ipfo faòìo inciderit, juret priusqvam abfolvatur, (è Papam fi poterit, vel Archiepilco* 
pnm aditurum effe, nifi eptfcopus in allud qvidqvain confenferit. Qvod fi qvis excom» 
innmcatus morraus fueritnon abfolutus, tuin nemini. illum abfcivere licer, nifi et, 
qvi poteftatem habebat illum abfol vendi fofpitem Acincolumem, ejusqve harredes expient 
omne id qvod deliqvit, 6c tamen antea evtclum effe debet, qvod llle ipfe, fi potaerìt^ 
reconciliari voluerit* Nemo illorum prò abfointo habeatur, qvem abfolvir, qvi ab- 
[btvendi poccftatem non habet. (Omnia fonerà qvx ad remplum fepelienda (unt, 

tempio 

(*) Hac qva feqvttffhar fotum exemplar No. 175 in qvarto habet^ qvét ewrìgindd fiftt ad 
Oìmifftm C09iiw qvte fipra pag. io. Jt^a jttnt. ScH tpfa bac ConftHum exfcrìpfa c/i 
P Codice perganteno No. 3^4. in Fol. Biblhtbeca A. Magnai^ coBata cum Cosiicibtis 
No. 3SI- Fol. 175 ì" Qj'arto cjusdefti BlUiotbcctt wcwlnaneiSf ^ trojlro excmp/ari 
htfa nota 9 fed cartaceo t qvoram varsatftes aefis imclufa legumtmr. 



CAP. I. Litn F. 55 

jfvtt. eptcf bodfkap oc yfverff n virdoligs faudr Jóns erkibifkups af Nìd- 
arófi fkipadi herra bifkup n^ian kriftinrett yfver fkalahoiltz bifkups- 
àacrai oc med ràdi erkibifkups lec hann £ litercttu j^ann iàma kriftinrett 
i hag Jeida med rettu pingbki anno domini miileiìino ducentefimo 
odogefimo). 

Cap. n. 

'■ Df Arìia tìelgonis, . 

ijfias Helgpni* (a) ab ayunculo Ama Thorlaci facris initfatus, ipfi 



k 



BKieqve 129 j ,in Islaodiam trajecit, illoqve ultima*^ vice Ann 
Konrenam petente^ in Iflandia relidus, usqve ad Annum 1299 ^.va^v*,- 
fis SkaTholtinx Infpeélorem geflk, qvoipfo vicariutn relinqvens RunoU 
fbm Abbatem Verenfem^ ad confecrationem accipiendam iter in Norve« 
l^aiA fofcepic^ qvam tandem anno 1303, aut ut qvidam volunc i304, 
% Cai Nonrembr. àdeptus . (b) j ad dusceiin anno 1305, cum Cathedra 

ab 



tempio ietiam inferri pcrmifit. Ex mundato &' fub anfpiciis Reverendi patris Jon« 
ArdB^lcopi Nidrpfienfis Domìnus £pifcopus novum Jus Ecclefiafticum per dicBcefin 
Skaftol tenie^ finxit, qvod idem Jus Ecclelìafticura e confilio Archiepifcopi in leget, 
.JegiciiQo cpnfenfu Comitigirain, ri^ferri fecit anno domini miilefimo ducentefimo 
•a?gefimp> . ' 

^) Qraii nonnuUi imperite, cum Arna Thorlaci confundunt, yocantqve Sfada-Arnaé. 
Ftatìn babuit Loptuqi (vid. fupra paj;. ig. 19.) & .Bìarnura Helgonis (ibid. pagi 
^Vf^ 39.); Sorores Agatham Antiftitam Kiriciubajenfem, aiiasqve. 

(bi) Qridflm Annaks ordinationem Noftri ad 1304, qvidam ad 1303 referunt; cxtertnn 
ptrnm intereire vidctnr qvid in tantillo (tatuatur; led qva de cauia cjus ordinatìo tam- 
dia dilata fuerlr, non* facile dlxero/HUerim mihi vefifimile fit, fa£lum id ab abfen- 
fiam Archiepifcopi Jòrundi, Hunc & Canonicos Nidarofienfes Rex Hacon anno 
1299111 gratiam reduxerat, fed brevi r^cruduit (imultas, ut tandem Archiepifcopus a 
"^ "* Romano cxau&oratus foerit. Qviideo ad Romauam curiam» qvsboctèni. 

. porc 







PERIODtrs III. • SECTIO HI. 



irb abita dcceflbris oéto circiter onnos vacaverat, reverfus eft. Pacati 
facis nadus eft tempora & qvfetum Ecclefi^c ftatUm; Nani ut fupra relatuir 
éft, lis de prorbenaìs intcr Cièricos & laicos Edido Regio direnita fiiit 
iti qvoomnes acqvieverunc ^a), & novum illud- de qvo prius difcepta 
batur Jus EccUfiajitcum , Rex Hacon^ avi fratri Erico anno feculi 994'uc 
ceiferaC) approbacurus yidebatur; Ipie enim denarium Petrìj Ànn< 
1305 iiilslandia colligi cura vie ^b}« , . ^ 

Anno T507 Joniiidus Archiepìfcopus Laurentium Kalfi, natlotn 
Jslandum, & Biomum Monachum JDomìnicanum ad viticandum ecclefiai 
in Islandiam mifit^ qvi cuoi paululum Skalholti fé refecerant, iniuiKfluir 
tbunuS'p^^iQvadraìcites !wftriiiefn.& occidemelem profeqv^ntes> Mona- 
ileri^ & majorcs Parcccias^pnefentes Ufftrarunc^ qvod iinie ffarepicu &mo 
feftia in dicecen jSl^ibolùna proceilit» paucos enim facrificulos infcìcia 
caiifa ab o(Hcio removerunc» qvod Arnusj vir fnanfvecus & pacacus aui 
patienier. ;ulitf> aut prudencer dillimulavit (e)* 



«/•- i • 



5.3. 



^^ 



*•'— f- 



-«-^ 



i4A*i 



pore Avenione hi Gallift fuit, tendens, Lutetix in morbum incidit, fed per Legtto 
Pontifica recoucUìAto^ lionori r«(lkuc«s 4ii pttrkin CAiidem lertìo poft tniio reverfu 
eife videtur. Vid. fupra Tom* t. jiag. 449. 

(fij Ceftepoft tempora Arnti? filii Thorbcì nullft majoris momenti lis de ptatbetidis ortaefl 

t fed tamen animi novi onerit impatientes aliqvid mnilìtaflè vifi fbnt, qvod tam e 

^ fenientki de Vatnsfverdo lata, qvam infra' Period; 4. Se£lt.'): cap. ult. exhibebimos 

qvam ex refponforiis Audfinni Epifcopì Bergeniis literìa ad noflrum' flipparefe kA\ 

tur, nifi ibtuendum fit fcrupuium iUnm Arns Epifcopi vilitarionem generaiein 

feq. memorandam concernere. Litene iftc e Cartophylacio A. Magnai exfcrìptx hui 

• capiti (nbne^ntnr fub Litr. A. 

(b) penarium Petrj Ulandos Cathedra Romane tblvtrejubet Jm$ EctteKaPìcim Recenth 
* cap. 31. fed novum hoc tribiitum fubditis imponi Magnus 6( Ericus Reges tp 

tulerunt. Macon au(em qvi frarri Erico 1299 fucceiCt, id jam conceflifTe videtui 

cum bic ipfe Den^iium coIUgi curaverit. 

» 

*(c) Inter ab'os qvo$ ab officio remo%'erunt Vifitatorea, fuerunt Paftorer Gnftidalenfis & Fh 
reyenfis, qvorum pofterior, ut refeit Aoddir Viìét Lfumnii ^ 'CàMkum AnJin^^ 
canere neiavit. 



GAP; Il §..1 .3. 4.' 



Anno T309 templum Skalholtenfe de cdo taélum > unius aut fes- 
gri boix fpatio penicus cutn ornamentis & facris inflrumencìs , variisqve 
aiiis orenfilibus & opibusr qvx templi cura^ ^iànélicaci concredica fuerantj 
conBagcawit , excepto taocum Sancii Ti^orlaci fcrinlo & calicibus qvibus^ 
dam (a)» Mlttuncar icaqve per tQtam regiònetn^ qv] fiipem a populo 
emendicacenc, ingencenxqve pecuniafi^.copgeflerunt: Ipfe autem Prsful 
in Norvegiam cranflic, unde Anno 13 io magnam materiei vìm templi 
firuéhi» deftinatam > aliaqve cimelia , q vse Rex > Regina & Regni Prece- 
MS cempio Skalholcenfi deder^nt j fecum adferens revercitu^* Ex qva 
anno 1311 templum tancse magnicudihiSi ut (qvòd ex fundamentis pa- 
tet, qve hodienum vifuntur) parlslàndia non habuerit, ex(brui coeptum 
eftv cajus atrium nimigmfuam molem non ferens, anno 1318 tempeftate 

ilnno 1310 Bulla Ciementis Paps aliata eft> qva univerfaie Con^ 
cìliìim ndicebatnr, Epiibopisqve , ut pecuniam in liberationem Palxfti-* 
1ÌS -exXùp cùrarent > mandabatur. ' Adjeéls bis fuerunt toc tantsqve 
indulgenti^, qvaot» nec ante nec poft in Islandìa andine funt {b)> oyx 
cdunAsmo anno I3i4repetits fuerunt. Anno i3c8Pneful, con/iiio 
Hauki Noa)ophyla(:is ufus^ Nofocomium Ciericorum in prxdio Gaulve* 
liabaj (undaVity qvod diu deinde^ & ut conjicerè licet> usqve ad an- 

num 

(t) la hoc omnos noflratium Annales confentiunt, ut fundamcnto careat relatxo Se chro- 
noIogiA POUTOPPIDAN. Annal Éccl. Dan. Toai. %. pag. 103. 

(b ) Hic cft Cletnens 5. qvi ConciIIum Vienncnfc Anno 1511 celebravit , qvod tribus de cau- 

& congregatum , totldem fedionibus abfolutum fuit. In prima fefTIone i5 Oc^obris , 

db recuperarione Terra: San£Ur a£lum cft, utqve Crux per univ^rfum orbem predica- 

refur, decretum. Secunda feflìone, 3 Aprii 1312 fententia adverfus Templarios lata. 

Tema 6 Maji, conftitutiones varix circa fidem 6c mores, qvx Clementins vocan- 

tQT'y nt de Feflo corporis ChrifH , feria qvinta poft Odavam Pentecoftes qvotannit 

cafefrmiido, f^Stx fìicrunt. Tede CAVEO Hìft. Eccl. 

Toài. IL H 



58 PERIODUSiia 'SECTIO IH. 

num i6f8 dura vie > fed poftea exoleytc (a). Stepius Ccclefias invìfum 
ìire> documenco funt^ vificatiòaes Qvarcs occidencalis , qvam anno 
i30'5* 1308. & 1317 peragrafle, certutn eft (b). . In hujos perniciem 
omnia elementa confpirafle vìdentur: Ignis, qvj anno r3o8 magnani 
pabuli copiara ad Cathedram pertinenrem abfùmfitì' & anno feqvenic 
jpfum tcmplum delevic. Acr, cu^us indemencia mgbns pecorum mul- 
tJtudo anno 1313 éxftincfta eft. Vìe^ntus & aqva, c|vx n'aveiri; onera- 
tiam Cathedra^ anno 1314 perdldérunt^ Et' tandem ingehs' tìmes & 
pcftìs fpecìes, qvae, ipfo feaentc, magnam mórtaììum catervam mifere 
ìperdidit. Ab Eilifo Archkpifcopo èvocatus, in Norvegiarti Anno ijrp 
tranliit^ ubi anno 1320 die 21 Januariì vitam cum morte commuta vie. 

Huic, eodem anno fublegitur Ormus Thorfteini^ ìpfu^e in Nor- 
vegia ante ordinationem defun^to alter Ormus Steini fìlius mvitus fuc- 
centuriatur, qvi in peregrinatione ^Romana deceden$> fedem Grimo vel 
Grimaro Skuti filio vacuam reliqvit, qvi ex Abbate Hoimenfì Epifcopus 
tantum trimeftrisfuit;Tantrllo autem tempqrìs fpado i440imperìarmin 
pretium prpifudic» unde ei Skurdgrimr copnome^n natuap, (:^ Lanìo (èu 
dilapidator), vix dignus, qvi inter Epijfcppos .SMhpiiienres nomeretur, 
cum Cathedram nunqvam adierit » aut dioiceiin x^xerit (e). 

Litr- 



(fl) Nofocoinliim bocce, usqvc ad fcculum 17 vel ultra duravìffe, tcftantur Annales Tiomx- 
ni JONM EGILLI, ut & literae abavi mei BÓDVARl JOSJE filii, Paftoris Reyk- 
holrenfìs flc Prapofiti Borgfiordenfiura", dar« ad Skalboltehfeiìi Epifcopum Oddain 
Einuri, circa annum i6igi qvibus pafentein fuuiii, peniìonem» cum facris initiarctar, 
buie Nofocomio ex antiqva lege debitam, folvinfe aderit. 

(b) Anno 1308 templum 6c Abbatem novum Heigfellenfcm eodem die ordinavit. Anno 
1317 lempinm Eyrenfé, in tiaélu qvi Yoeatnr Birra, conleeravit, cui ipfe 20 Impe- 
rialium pretium donavi t, incob'sqve periValìt, ut qvotannis la^ìis, cafei Oc eorii por- 
rionem eidem pendant, qvnc conrribrUtio usqve ad annum x6oo duravit, ut patet ex 
Epiflola Oddi Epifcopr, data 1^99. 

(i) Horum mjBntionem faciunt Vita Léurcfttii & Annal, Fiat. & Brtv Grimus hìc fuit 
lilandus natiune , fed Abbas Hohnen{ì<s in Norvegia. Forimila homagii qvod Archi- 
tpifcopo Nidroficnfi prjtftitit, legitur in MÓLLMANM Sptd/eg. An$. Patr. Peric j. 

pag. 






<^^fq^ll\■h^trrà. 



litri A. 



i K 



(t) yirdulegom herra oc and^lc^om bródr finum herra x\rna med guds 

mifkun Bifkupe i SkaihoTte fenciir A(udfinnr) ined famre mifk- 

ua BjTkuP i Biorgwin, qvediu guds uc fiaa bródorlega elfku. Gud 

pakke ydt herra fagra fendìng oc f&melega. er |>er feiidur til var med 

Pale Cvxìni ydrum. kom pat alt hapiìt oc haldec til var eftir J)vi lem href 

ydart fagde. kennumzfl ver vid os fkyldugà vera fyrir l>enna godvilia 

oc allan annan* cr per hafed os ceet. ydr oc hxilagre kìrkìu i Skàlholce 

til hsillra rada, eftir kunnoftu oc viti., èro os |>6 |>aii mala emni. er J^er 

^tpd i brefi ydru. eigi fo kunnigh. at ver megom nokor endileg an(yor 

tiigeèi. |»6 ac ver hafem |>arWft€ Tioyrt omcalat; kann pàt oc oft arinum 

manoe ^ikkìa lióft fyrer liggia* et tnattt er kunoigt. j^at fem odrum fynift 

V»de vane oc vafvét, f>etm fem màlemninn ero ókunnigh. Eti {>at fyìi* 

ift OS lióft fyrir Uggia, at f>eir srigt prófazft hver maidagi (èm han hefir. 

uppnnii oc han eprezft^ ydr fé oc kuhigt um ptù agarta manz firafalL 

▼irdiiiegs herra godrar minningan Erienns Bifkups i Fseròygum. er and*» 

adixft l Biorgwia idibqs.;juquf iDeg^ ^^ j^à* rkra lata hans àrtidar.dach 

; .• * .','•'• .H z , , ' et 



■ - H " ■™ " t r ' ' * 111 1.1 I fc I ■ I ■ Il II II I I > I n ,^ 



pi^ 91. Sed mandatimi Arcbiepifcopi de GrimaiQ ab Aadfhino Bergenfi confecraii'. 
do, lid. ad finem hujus Capitis Litri B. Tettuiionium qvoddamdeMoiiaflerio Thin- 
gòicnfi edidìt anno 1322, yid.jjifi'a Scft. 4. cap, 3.. TORFJEVS Hlfi. Norv, Tom. 4. 
L 9. cap. V pag. 455. POSTOPPIÙ. 4nhìii Eccì^ Dah. Tdm. 1. pag. tag. 

[j) lief: Reverendo Domino & rpiriniali fratri Tuo Domino Amx Dei graria Epìfcop^ 
Sk|)hoitenli mittit Ai)dfìi)nus,ead^m £rapa Epifcopus Bergenfis Dei ialutem, (luim- 
'ifn tmorem fraXIs^nttm. ' Deus robls'Dbininé puichrum 6c honoriK:um munus , qvod 
pcr&iiKilaai veftram Paulum nbhif mtfifti», reinuneretur, venir id in omnibus làr- 
tum tec^um ad iios, tal^, qval; epidola ve(h^ indigicabat -, prò qva benevolentia de 
omnibus reliqvis in nds a t'obis prxiiìtis , prò modulo Icienti^ & ingenii bona con- 
flit "vobis & Tanche ecclefiz Skalholtenfi imperdendi obffari6h)S nos e(iè agnofcimus. 
Sid cauTa- de qva4fi> Utcris>v«ibris^Ì€rip(ift>s^.uobis non ita nota- aftr-m-ce^'ta dare 
idlponfa^iveamus» qvan\yÌ9 muUocies de fila relatum. audiverimus;. farpe etiam fìt, uc 
omnia manifefle paceant ilU qvi caufàu> novit» qvamvis olii &, diiiìcilis & intrìcata 
rx/eatur, qvi circumflantias ignorat. Id autem nobìs evidens effe videtur,^ qvod 
esAfoen infticui debeat, qva^nam lit conditionis origo & conflitutio. Vobis qvoqve 
Aomm cftq, de viri egtegii Reverendi Domini bonac memoris'Erlendi Epifcopi Fscrey- 
toGum obicu» ^vi idibus Junii Beigis deceflit, ad qvem.. (dieni) ejus anniverfaria^ 

fi vobis 



6o PERIOD176 ftl. '^SÉC^riO HI 

cf ydr (ynizft. Tidendi ero Bau i lande varo at Beir hxfer til mikillar 
óróar. uttan sud fnùi a betri l«d Sendu ver ydr Iitla aminDÌnK.^ eie 
ftykki hlaedels. a?ma péceam af (Ilku ^riu pund vax. oc halfii left chóiìs. 
bidiande at ^er fyrenetid ei pefla fending. fiviat antian cima fkal om 
baetra |»a?|;ar gud lofan bidium ver ydr at ^er ritid di vaar kunlegha. 
um 1^ luti er ydr taka oc kirkiu ydra. Scriptum Bergis decimo Galea- 
ilas Julìi anno domini millefimo, trecentelimo/ odiavo. 

Litr. B. 

I ■ 

T/ener abili in Cbriflo Domino^ Fretti 4^dfimù Dei gpatia Epijc$p9 Btr^ 

genfi^ Ha^inus iademgratia.EfifcapusSimai^ 
mam in Dutninfi cariìatem^ Noveriti s nei, anno Domini milkfimo tricenu- 
fimo vicefimo prìmo, Dominica prime ani e Afienfimem Domini f VefixM Ute* 
ras per Amulfum famulum Vefirum Sìavanjgria recepij^t tmorem^ qvi 
fitqvitur^ conttnentes: , . 

Venerabili in Chrifto l^ratrl Domino Màqvino; Dei gratìa Epifcopo 
Stayangrenfi> Audfìnnus eadem gratìa Epifcopus Bergeniis falutem & 
fratemam in Domino charìtatem, Noveritis iros anno Domini millefima 
trecentefimo vicefimò primo apud Lyghru in fello Beati HalJvardi Mar- 
tvris , cum iremus verfus Soghniam caufa vifìtandi , recepire literas 
Vcnerabilìs in Chrifto Patris ac Domini noftri > Domini Elavi Dei gra- 
tta Archiepifcopi Kidròfènfis^ mandatum, fub fórma qvsfeqvitur» con- 
tinentes: 

'' Elavu$ miferatìone divina Nidrofenfis Archiepiicopusy Venera^ 
-' bili Fratri Domino Audfinno eadem gracia Epifcopo Bei^enfi , fiiluteni 
*' in Domino fempitemam. Laboribus & expenfis Veftris^ & aliorum 

;Coepi. 



ii#MiBa«^Bi^«>*^*i«a^*aaM»ai^a**Ma«*«^aMiM«aaaw^ii*>MiBB*«^Mak^MHH»aaiM^»«*i 



i! vobis tiderur, ftdfci-Ibi pofluntJ ' Rei novs In nòftra rettone turbai mimnnir» 
nifi Deus ilUs in meKus convcrtat. Mnemofynon vobis mittiinus unum volumeii 
))flnni, unam peteam fcrici, tres libras cers , & dimidiam laAara cerevidsr, rogantes 
ut boc munus, acceptare né dedigncmìni, altera enim Vice, Dee volente, fà-eius 
erit. Rogamus ut de rebus Vos & veftratn ecdefiam concernenribus familiariter 
xiobis refcribatis. Scriptum Berj;is dedmo C&lènda^Juin, ttmo Domini millefiino 
tinecentefimo oflavo. 



CAP^ I. Lim B. 6i 

* CoqpHcoporam parcere volentes > fratemitati VcRxtt tenore prelen- 

** tium committìmus, & auAorìtate Metropolica demandamus, qvate- 

^ nus Venembili fìlio Domino Gritnaro Elenio Scaloceofi convocacis ad 

"* J&oc Dominis Scavangrenfi Se Farenfi Eptfcopis^ munus epifcopalìs con* 

" &crsóonis ex parte noftra. impendatis. Dacum Nidrofis in Invea« 

'^ dono Sanéhe Gruds , adno Domini mìUefimo tricentefitno vicefimo 

r pnino. * , , 

Nos ^ur Epifcopus m^moratus fraternitatem veftram reqvìrìmus 
& roganras tuéloritace Metropolitica nobis conceda, nichilo minus vobis 

geQpiqite$9 cjvatiniis QoQMnica proxìma poft nativitatem beati Johannis 
lomlsé proxime fìituram in cathedrali cccie(Ì4 fìergis hora debdta iti 
dioo coniècrationis officio Nobiscum afllftatìs, remictentes Nobis in 
fig^mm hojus per nos recepti mandoci Veftras patentes literas per prefen- 
ùum poiticorein. Aélum apud Kedaftraunì in craftino beati Hallvardi 
Manyns anno Dòmini fupradiólo« In cujus mandati reqvifiiimis & nh- 
gmiams tefiìmcniuniy figiUum noftram frtfentibus efl àppenfam^ Datura 
Stavmtgtiétj amo & die fapradiSis. 

4 

Gap. ni. ' 

Ve Jona Haltboris filio. 

T^ jun fiuft» eIeéHs> tandem }onas Halthori filius» Monachus Prs« 
ificctonim (a) Qrdinis^ vir eloqvens^ dodus (b) & probus, qvi 

H 3 raultum 



fi) D^aincm Grnméom ex Humiltatorum ordine , novam alium ab Honorìo Papa conffrma. 
ano. annoiato fabrìcavit, qvi vd Damimcanwum ab Aufiorie., vcl Prét^catorum ab 
oflkiopnedicationis libi vindìcato, indifFerenter vocarì folet: Nam Romana Ècclefic 
cbnoa ^vosvis hxretxcot, defanfionem & do£lrìna? prxdicationein gramiram pro- 

• • 

(b) Bfecdam libria fcribendia vacavit; In ^ibliothecs A. MAGNJBl No. 63^1. in (^arto nar. 
mum qvxdica cadfiunt^ inttrìaliaa de obitu Ablklonia» qrac noitnim Authorem 

•giiofcaitfk 



62 PERIOOUS III. SECTIO III. 

raultum tempora Lumis & Bononis ftudiis itnpenderac» fuccertcurìatus^ 
ìplisqve Augufti Calendis anno 1322 ordinacus, Cathedram Skalholten^ 
lem anno 1323 calcare cxpic (a)* Hic primus Feftuno Corporis ChrU 
Ai (b/' feria qyinca poft feilum Trinìtacts celebirandunì , Islandis ob- 
trudit^ inqve leges anno 13^2^ referrì curavic. Anno 1326 Feflum Ma- 
gni Orcadenfìum Comicis cnenfe Decembi;i celebraniluaì ftacuitur, fed 
rurfus feria qvinta Nacalitiorum , & diebus Mercùrii, qvi tempore Qva- 
dragefimali & Advencus incidunc , confvetis laboribus operam dare con* 
ceditur. Camqve nrec hoc, tiec fupérìóTfò anno navés m(Krdatorìse tslan- 
dìam adirenc> vini penuria officium mìffx incermifihm fuic. Anno 133) 
precum formulas de Pa filóne Chrifti a Johannè 2a compofitas^ mulcis 
adjedìs indulgentiis^ Ecclefis obtrufic. - ' 

S- 2. 

Anno 1326 Praeful Conftltutionem fecic, qva cafus io qyibusqvia 

J^xcpmiiìunicationem tpfo fa<^o incurric, enumerar, 2; vecac ne qyis (pon- 
alia auc nupciàs privanm concrahati fed ad minimum in duprum reftium' 
prxfencia faélas , confeilionario intra qvatuordecim dies fignificari julTic; 
fecus facientibusi publicam abfolutionem , eamqve necligentibus « ex- 
communicationem injungens (c)« Alterùm infuper edidit ftatutum de 

eleemofynis 



flgnofcunt. ?r(ftnta. Oarthfaga Keifarafonar ex flnt^qva meiiìbrana cjusdem Bibliothe. 
c« No. 539. in Qj'arto in principio £uum Tianflatorem bis verbis commonth'flt: •* Hcr 
'* byriuin w^r upp eina frafiugn fen^ rag<Ìi virduligr berrà Jón bifkup Halldórsfon 
'* agiìttrar n^inningar. enn haiin fann hana (krìFada ined latina l Frjnz i ]^at formi 
•• er J^'ef*" kalla rhtmt en yapr kauUum hendinguni. ** Id eft: Hic warrativfim ith 
cbaamWi qvam Venèrahilis Homimu jfomu Ept/co/mt filius Hàhlfùrit^ùttiue mt-mom 
rauiìtf iÙam vero Latine fcriptam ih^enerat^ fub formai qvam H rbytmos, 99s ven 
bendingar appeìiamus. 

(a) Anno qvarro regni Mggni Sinek nofter uniis «orum fuit, qvi Dominica ante diera in- 

tercàtarem Erlingum Vidkunrii filiuin Pro - Rcgem Norvegia eicgerunt. 

(b) Fcftum Corporis Ghiifti Urbanus IV.hortatu Thoinat Aqvinatis inftituit: Bulla dati 

ef^, d. g Septembris, Anno Ii6\% qvam CieinensV. in concilio Viennenfi confirintri 
feclt. vid. fupra Tom. i. pag. 565. 

(e) Prob'xom ,hanc; Coo^tit^tioiiem' ere Biblioth. A. .Magnxi Codice pergamene No. 351* 
FoL cxrcrrptam, & cum Codicibu;^ No^ ft?' Coarto & No, 59. in U^avo colUtam 
vide Hi hùjus Qp. finem Licr. A. 



CAR III §. 2. 3^ 6i 

eieemofynis ex balsenis & pifcibu^^ qvi feftis diebus capiuntur, folvcn- 
à\s» qvod ex afle cnm Juris Ecclefi/ijltci Recemioris Cap. 26 concordac (a)» 
Tribuuntur ei etiam conftituriones alice, qvarum una cui vis ordinando 
No/bcom\o Gaulveriabajenfi pendonem ftrenx loco dare ih ungit (b). 
Prjfrerea , habìtum fuiiFe in Norvegia , ipfo prjefente Conciliuin Natio- 
naie, in qvo varia ad ceremonias Ecclefiafticas & mores Clericoruin 
fpeétancia, fanciu f uerunc ^ ex ^uris Ecdefiajiici cap. 39. pàtet ^c). 

§ 3. 

Eodem anno controverfite inter Laurentium Holenfem & Mona- 
chos Modruvallenfes arbiter, cum Thorlaco Abbate Verenfi, ab Archì- 
epifcopo conftitutus, Monachis fé faciliorem praebens, Collega? offen- 
Cam incurric, qva de re infra agendum erit. Monafterio autem Modru- 
vailenfi ìnauratum cJaiicem & bina fuperhumeralia ad expiationem pecca* 
coram dono dedic. Cumqve anno 1329 templum Salvatori facrum, 
qvod NidarofìcB fuit> cum campanis aliisqve ornamentis igne abfumrura 
ellet, non tantum ìpfe munifìcum fé prsebuit, fed eti^m aliis, ut idem 
facerent, auftor fuic. 'Similiter & anno 1330 Johanni, ejus nominis 
a2, abEpifeopis Islandis ftipem & auxllium congrà Romanos emendi- 
canù, prò £icùltatibus large (uppetìas tulit (d). 

§• 4- 



(a) Hanc Conftitntionem e Codice membraneo No. 3^4 maiin, ut videtur, Magni filii Thor- 

ImI^ C3(icripttili infra' fub litr. B.^ exhibebiinus Vid.f^Tupra 'J'oin. 1. pAg. 410. C)llatt 
cft cum .Qo<iic^ membraneo &pius a nobis laudato No. 351. fui. & apon'apbo qvod 
jieoes Tìos eft optimi noC2 , qvorum lediones emenda tiores cxf\% inclunmus. 

(b) Canftinitiones illas, qvas qvidam Jon^r Sigurdi fìlio (vid. infr. cap. 5) adfcribunt, 

%'id. infra ad iinem hujusce Capitis Litr. C. D. £- qvarum binx priores ex nodris 
cbartis exfcriptx funt. 

(e) Initiom Conftitntionis ita fé hubet: Ha funt Conflirutiónes Reverendi Dowìni Eìtifi^ 
Dn grafia Arcbìepìjcopi Nidarojìenfis ^ Epffcoporumqve Norvegia, iy fratrts Jona , 
fodcm grafia, Eprfcopi Skalboltvijis ; Vid. lupra'Tom. I. pag. 473. Iqq. Qyi Jonas 
non poccfl alius elle q\^m hic Halrhorides, nam nuHus ab hoc diveifas EibTo iyn- 
ciironus fuit; unde eti.im feqvitur fn£^ns cflfe has Conflit utiones anno 1322 vel 23» 
nam certaf annus ip(Ts non eil adfcriptus. 

((!) Hic Johannes Ludovicum Imperatoron excommnnicavit, qvod ut & olia ejusdem afta 
Romani improbantes , Ludovicum in Italiam ac^iverunt, qvo ille profedus» novaih 

COiifliCuit y 



64 PERIOPUS HI. SECTIO IH 

§• 4. 

Qvocannis ipfum unum dioeceleos triencem ex prarfaipto legis 
Erici Regis vifita(Ie> ejus per Q^rcam occidentalem inftituts viucationes 
indicìo mnc Nam anno 1324 eandem peragrans, Theodorum Abbi- 
tem Helgafellcnfem ab officio removit, fed Thprfteinum^ qvéndam' eU 
dem fufl^cìc Similemqve ignominia^ notam Andrea Videjenfi Anno 
i32f inuffit, cui Helgonem Sigurdi filium fubfiicuic/ Et anno 1327 
denuo ipfam cranfiens, in tempio Reykholtenfi facris nonnuUos inicia*- 
\ìts templumqve Sselingsdalstungenfè inauguravic (a). Traéhim, ze- 
phyrum . corumqve fpeaancem , Prapoficis diftribuic , balsmasq ve orse 
jnarìcima: ad Cathedram SkaHiolcenfem penineoti appulfuras» cerds 
conditionibus elocavic (b)» Anno 1330 tertìa vice hunc traéhim per* 
currens> Encsnia templorum Selardalenfis > Budardalenfis & ScadenHs in 
lingula Reikianes celebra vit. Anno 1332 hancce Qvartam qvarto invi* 
iensy tcmplum Eyrenfe in craélu Skuculsfiord inauguravit» ipfigve 20 
dierum ìndulgencias in Dei elorìatn & templum fteqvencancium ùlatem 
ficcribuic (e). Tandem & uTcima vice anno 1336 eundem huncce trac* 
tum viiicans^ Varnsfiordenfe templum confecravit. Qvc non ideo àn- 
inotanda duxi* ut Leélorem talibus deleé^ari putem, ied ut oftcndami 
qvam laboriofus Se officio fcdulo imcumbens vir iftc fìierìt» 

Anno 1334 PrsfuU a Viefuro Presbycero Nuntium Apoftolicum 
in Norvegia agente, ad reddendam rationem Denarìi Pettini evocatus, 
in Norvegiam tranfih. Sed anno proximo Cathedra reftitutus j qvadnn- 

tem 



confUmit Pontificem Joh. Portum Corbadenfem, Nìcolaum V. nomìnatain > qvi 1 
contraria faélione captus Se Arenionem perdu£)us » In carcere periit. Johannes Papa 
noftro fcripferat, & ftipem poflulaverat, ut teftatur TORF/EVS Ufi, Notv. Tom. 4., 

pag- 458- 
(n) VÌA. ad finem Capitis Litr. M. 

(b) Diploma ejus hac de re vid. ad iinem hojus Cap. Litr. F. 

^c) Diplomata hac occofione ab ilio edita vfd. ad finem hujus Qpitis Litr. G. H. qrc WUI. 
cum precedenti e nolirif cfaarti^ exfcripta funt. 



cem tempH cti)us^ redittnim, àiioifo 'PresbycefO/KuntifApoftolici 
&R\\{&rìo, tradì judic (*). Altera aucem -vìce^ anno 13389 exaélis in 
epifcopacu annis 17 nunqvain reverfuras enavigavìt; Nam anno 1339 ^^ 
ipfo Piinlicationis Mane fefta in Norvegia obiic, & honorifice in tem- 
pio Monafterii Prxdicatorum, cujus olim membrum fuerac^ procurante 
exfeqvits Hacone ' Epìfcopó Bergenfi C**) > ^ fepukus e& 

Litr. A. 

(a)Tìróder Jón mtffl gudz myfkun byfkup i fkàlahollti. fender aullum 

^-^ maunnum i finu byflcupsda?nii qvediu gudz oc fina f)at ma aung- 

Tum fkynfaumum maunnum undarligt l^ikia* |>6 at nockurer menn Hai et 

vìd j^vi at giora fem beir vita ei baiinac vera, par fem f>at henter opt- 

^ at fì octazc ei laufiin at fremìa. f>6 at hann viti àdr bannadan vera» 

eThann trùir ath litit pina fkal a hann leggiazt ^6 at hann giore. Enn 

ùker ^fl' at j^at er f kyllda byfkupligrar (tignar ok àhyggia) f^ffiu. at 

vita l^im rettan gudz veg ok kenna ])eim at varazt alla villu ftiga. (par) 

ièm (eir era til andfjgra Hluta yferfkipader. ^cff krefr off fkyllda vors 

embaettis 



•« I 



(*) Fflc^ornhoc, aut fub Johanne 32, qvi hoc anno deceflìt, aut ejus fucccrTore Beuediclo 
12, ^ antecefforìs in Imperatorein confirnfiavit fententìam, & omni dìgnitate, Ba- 
Ttréc qvoqve Ducatu, indignum pronuntiavic.^ TORFj£US Hift.Norv. Tom. 4. pag. 
462- dicit Ballam Papalem hac de Tè in Ifhindiam miflim fuifle. ' Apocham nollr© 
datam ab Haqvino Bergenfi prò fiibfktio 8c cenRx Petri vJd. fupra Tom. i. pag. 574. 

^"^ Affiicitix snter noftrum & Haqvindm Epifcopum Bergenfem docùmentum funt binae 
lujas td iltum liters, qvas ex tabularlo A. Magnai fub Licr. I. K. mox dabitnus* 
In prioribus literas falvi conduclus commeniorat , qvarum forma Litr. L« ibidem con- 
fpìcirur. Epidola Litr. K. videtur fcripta effe poilqvam Epifcopus Jonas morbo letbali 
cgroraie ccpit. 

ff 

{fiJdtfi: Frnter Jonas Dei gratia Epifcopus Skalholteufis om^iibus in fua dicccefi (alutem 
l'ei&fuam mittit. Nemini (apienti mlruni videbitur, qvamvis qvidam ab iis, qvx 
Teilta effe noverunt, p»itrandi» non caveant, cura fxpe contingat illos crimina com- 
JH'ttére non vereri, qvi parvam tantum pcenam, faàum fubfccuturam, prxfumunt. 
Cura vero cura? (& clignìtatJs) . epifcopalis fit, iis veram Dei viam monftrare, & ab 
ouiuibua cramitibus fedufloribus cavere, eos docere ,' qvibus iu rebus fpiutualibus 

(epifcopus) 

Tom. II, I 



«6 PERIODUS HI. SECTIO III 

émbsettìs fém vlér enim overdugtc ifldpader. at vara ydr vid ftorglspe* 
{>£ einkanliga fem vera rnà at fumum maunnum f^nizt (ecki) (iktt vera edr 
ecki um) licils um verde ac vinna verkic. ok megi f>at vera at fumer hyeg- 
izc veica i pvi gudi ^iónuftu. en fier ùtmd ok f inum yfermaunnutn hl^dni 
ok dy^leik. £nn j^eir felli a fìk med óhlydni vid sud ok heìlaga kirkia 
af fialfri ^iòrdinni banz pinu. ok fkili Gk j(fya) vid alle (gote) gódz hei« 
lagrar kriftni) kirkiu. ^ar cil er gudz m^fkuhn Iffir ^.eirra hiomi ti! 
idranar ok yferbótar. ok gefur ac f>eir ^ggi aflaufn finna ^Ixpa. pvi er 
fat «tlan vor. ac fyna ydr med f eflu vòru brefi hverir j^cir nliiter cru 
iem- menn falla i bann af fialfu verkinu. f>viac einginn ma iUt varazc 
nema viti. Hinn furili acburdr af f^efTum ef nockur madr fellur i fyrìr- 
dxmda vìllu. morì fidum ok kennidome hei lagrar cruar* Annar er fa 
ef aockur fecr (àman edr dikcar nvia villu af fiiìk f ins brìofte. hvórc fem 
ì^ac er opennberc edr leync eru peir allir i f^eflu eilifu banne bundner 
lem audruvis fkilia edr laera* en lieilaug rómveria kirkia predikar òk 
vardveiter af heilagri f kim. af helgan holidz oc bióds droctins vors lefù 
Chrfti. ok af fkylldum fkrrpcagangi. iiioiia fambande ok audrum helgan- 
um heilagrar kriftnl Svo ok allir f»eìr menn er einnhver bifkup hefec 
viliumenn da^mda i finii bifkups dxmi; Sa hinn |>ridi ef nockr trùer 

villu 



(epifcopiu) prsfcdus eft, reqvliit ergo muneris noftrì, qvod indiguì g;«riinus, officiam, 
ut t deliàis grtvifliiTiis vos deliostemur» iis prcièrtim, qv« cominifiire qvibusdam 
(parvi vel) nihilì referrc videbitur, qvidani fprte etiam Deo condignam operam k 
collocare, fibi ipfis honorem comparare, & iuperioribus fuis obcdientiam & fidelità* 
tem prsflare, reputabunt poùus, qvam qvod, fua in Deum & fan^am £ccle{ìam con- 
tumacia excominunicationem ipfo Ul&o incurrentes, omnibus fané^x Ecclelìz bonis fé 
ipfos privent, ufqve qvo divina mifericordia eorum cordi ad pcenitendam & refipi- 
fcentiam illuminaverit , 6c fcelerum ablblutinnem concefferit ; qvare nobis eft propo- 
firum bis noftris literis vos erudire, qvsnAm deb'^a excommunicarlonem ipfo kSto 
adferant, nemo enicn a malo, nifì id cognofcat, (ibi cavere poteft. Primus horom 
.caiuum eft, fi qvis in h^efin damnatam contia mores & dodrinam fandsr fidei inci' 
derit. Secundus eft fi qvis novam hierefin ex proprio (ho pefìore five publice, five 
privatim compofuerit vel eftìnxerit; omnes in hoc sterno excommu ni cario nis vincolo 
innodati funt, qvi fecus intelHgoiit Oc docent qvam fan^a Romana Eccldia prxdi* 
cat & (ervat de ikn&o baptifmo , de confecratione carnis & fangvinis Donniii nolirì 
Jefu Chrifti, & de confefiionis neceffirate, vincuto matrimoniali, & aliis fands 
ecciefi^r facris, ita & omnes illi qvt a fuo qvisqve Epifcopc^ in ejus diccefi h:trefeos 
damuaii fuut. T^rtius cafua eli 9 fi qvis hsrecicorum periVafioiiibus (idem baìmerit, 



CAP. IIL Lìlr. A. 67 



rfflmmnjid Torttiìfum» edrtekf fi tA' {in veriàndi òk fylgiande peltri 

naie ^ilir falla i {>ad fama barni. Ok ef nockr af ^eifum hafnar ac leid*- 

rtCQzt. innann tólf mànada. fidan hann er bodadr bannfetcr. pi feilra 

hum xfinlig cfrae;d. fkal hann (fidan) £ aungvum laugfkilum hsefur ok 

med aungvu moti vknisbonr. fra er hann ok f kiUdr at ^iggia j^at fem nock- 

nr vili hjunum geirc hafa* i fìnu teftamenco Eingi madr tna ok fkipa 

Iiann finn erfingia uk aungvan arf fkal hann taVa. ci fkal hann ok mega 

piitz ficc teftamentum. a aungvann (mann) fkal hann ok ksra mega. enn 

naudgazt flcal hann cU ac fvara audrum retta oc ef hann hefer dómari 

velie ha fkal hanos dórour fyrir 6cki (landa eiga. oc eingin mal ac koma 

nndir hanns dóm. oc nù ef hann hefcr klerkr vene pà fkal hann iiggia 

tradir faumum pìnum. ok vera ade affetcr finum vigflu paullum af fui- 

um byfktipi. Hinn fiordi atburdo er fa ef nockuc feiger |>ac ok fyigtr 

^vi ac rómaborgar kirkìa fie ei haufut kriftninnaré ok (henni) haunum 

le et atauUu hlydanda. Sa er.tùnn finni atburdur ef nockarle[mr haund 

med heipc ok illvìlia a klerk edr klauftra .mann. pi fellr hann af ualfs f ins 

verki l pava bann. B,^dr f»ac ok nockiir audrum ac giura, pi eru bdder f 

banne. u er baud ok hinn er giòrdi. Sa |feilur ok i bana (er) ef veica 

nmù verod klerkiniim i fliku cilferlLok vekci dguj^ater af j^eim. manni 

I 2 : . j'etc 



lottos, «oruin cauftm defenden^vei ei -pttrocHMnf , recepe ri t; Hi in eandem excom. 

manìcictonem incidunt. Qyod JG qvis horum intra annam emendari recufavcrit, 

a qvo excommunicntas proclamatus e(l, «terna infamia notatur, & exinde ad ac- 

tns forenfes non ad<nittetur, nec ullo modq teAis idoneus habebitur. Non erit ei 

intcgrum accipere qvod qyis ei teftainento legaverit, nec ullus eum hsredem fcribere 

pocerìc, nec ei ipfi teflamentam condendi fàcultas erit. A£lionem contra aliuin infti« 

tuere ei non licebit, fed ad jus aliis prseflandum cogitor. Si judex fuerìt, fenten- 

di tb ilio di£la rata non habecor, nec ulla caufa ejus judicio fiibmittitor. Q\'od (i 

ckricDS fuerit, iisdem obnoxius pcenis omnibus antea ordinatipnis gradibus a fuo 

EjnTcopo deponitor. Cafus qvartus eft fi qvis afTerit & contendit Ecdefiam Romanam 

BQTì eflè caput chri/lianiiìni, nec ei in omnibus obediendam deberi. Q\'intus eft 

ofai fi qvis rìolenter i5c maiitiofe clerico vel inonacho manus iminiferit, tunc ipfo 

fido in excommunicationciu Pnpa: incìdi^; & fi qvis imperaverit alteri hoc faciendumi 

pfierqre excommunicati fluito» tam qvi imperavit, qvam qvi exfecutus eft. Ilje & in 

escoinniunicarioneni incidit, qvi ckrico hoc in cani auxilium fcrre potuit » Hd non 

to/if, qvod jure poftulandum eli a qvolibct qvi potcftatem & jus habct alios guber. 

nanjfy qvi inrerdicendi (luendi) facultate gaudens , ea non erat ufus. Sola interdum 

fis ba/uf inilar dklicli arltiml^Ida venit, qvamvis manus (clerico) non immittantur, 

* * ' verbi 



68 PERIODUS ni iSECTIO III 

^ct f kilic (em valld edr yferfklpsn hèfeii til at fti^raa aiìdnim. inacci 
hann (forftòd) forbodveita ok villdi eigi. Eicc faman ofrike ma ok 
ftundum metazt fllk fama fauk. ^ó ac ei fie hendr a menn lagdan Svo 
fem pà ef nockur fetr klerk i bauiid edr ls(ir i niyrkvaftofu edr i audra 
vardhalldu ^viat aungvum leikmanni gefzc fvo mikic valld yfer nockur- 
nm klerk, ^à fordazc fa ei bannit lem j^at gidrer. verdr ok fleira vega 
mispyrmt klerkum« enn fkedia iikami {»eimi fìalfra/ Sa erhinniiecci ai- 
burdr. ef veralJdtiger valldzcnenn* ftiórnarmenn (radamenn) h^ac ftiett 
edr ftarf fem hver hefer i borgum edr ba>ium giòra krafet edr ófkylldu- 
lìgur pyndingar a kierka edr kirkiur edr beirra eigner« fyrirkomandi fvo 
validi ok framqvxmd forftióra heilagrar Kirkiu. {>el1ìr ef beìr lata ei af. 
hi er Ijeir era iaugliga a minnter eru i banne. ok fvo hver fem j^eim 
fulger til ^eifa. ^viat aunzvar krafer edr (^ùnga) ^egnfkylidr mega leik- 
menn med xettu leggia a kierka edr kirkiur. mega j^eir ok ei afleyfiizt fyrr 
enn f>eir hafa bstt pad fem peir bruni* hvòrf fem peir hallda ftiettum 
edr ftaurfum finum edr ei. Hver ok fem tekr ftiett edr ftarf epcer 
|>ann fem i baan hefer fallir med faugdum hstti. ok vili ei aptr bsta inn- 
an manadar« {>à fellr hann i bat fama bann* f»vi hann fam^ycker bvi 
fama fem ^inn giarde, ok ma ei afleyfazt heUdr enn hinn. {»ar tU lem 
bsett er* Sa er hinn fiauundi atburdr ef ,menn gi5ra fkipaner i moti 

fride 



•mm 



verbi cflufa : fi qvis denciim vinculis' conftrìngat, aut carceri aut cuivis alteri culb- 
disc includat, ciim nulli laico tanta in clericum poteftas fit, nt, qvi talia facit, ex- 
communicationem haudq^qvam effugiat; clerici qvoqve pluribus modi» qvain ipforum 
corporuin larfione violari pofllint. Sextuf cafus cft fi magiftratus fecularis, pr«fe£li 
(qvafftores) cujuscunqre dignJtatis vel muneris in civitatibus vel villis fherint, irro- 
gationes vel onera injufta, clericis, templis, vel eorum pofleffionibus impofuerint, 
qvibus poteftati & exlecutioni Antiftitum fanfe Ecclefiae prajudicanr; qvi nifi Icgi- 
tiine admoniti defiftant, excommunicati funt, tma cum oìnnibus qvi cos hac in re 
adjuvant, niiltas eniin irrogationes vel tributa (oneri) laici clericis vel templis jure 
iniponere pofrunt, nec illos abfblvi oportet, priusqvam prò Ixfione fatìsfecerint, five 
illi dignìtatem & officiura retinuerint, five minus. Oviqve in excommunicati officio 
5c inunere fuccefrerit, & di6^o modo intra unins menfis Ipatium non fatisfecerit, in 
tandem excomraiìnicationem incidit, alterius enim illius ia6lis confehtit, nec magis 
qvam ille, ufqve qvo (àtisfaaio praftita fuerit, abfolvi poteft. Cafus feptimus cft 
cum qvis conftitùtiones contra pacem & libertatem fan^ff ecclefiae faiicit, nifi intra 
bimeftre fpati«m , ex qvo promulgatac fuerunt , libris fuis, qvibus infcriptic fuerunt, 
cximant; vd etiairi ^vi illts c^aftitmioncs <tai>qvam lifaris iiifcriptai vel non derafts) 

urgct 



CA.P. IH. Litr. A. 69 

imieokfreKi heiiagrar kirkiu. nema perrhaii ìnnan tveggia manada. fid- 

tn ^m var lyft tekic Jser af f inum bakum ef I>apr eru ritadar. edr ef 

Jieirhailda fram ^eflum ikipunum (Bviat ^xt vaeru ei affkafnar bDkunuin 

edr iritadar;. Svo I>eir ok fem j^a doma rita til ftadfeftningar. Sllkc 

bit (ima ok beir menn er rita ok vardveica flikar fkipaner. ok ei fidf 

vaUdzmenn radzmenn ok retcarar fiadanna ef j^eir dirtazt ac dxma ept- 

er ^eff hatt» fkipanutn. fvo ok peir menn fem vardveita ok vid lata 

Ittft vefimr ^sr fem helldr mega heìca oveniur. ok upp hafa cekizc mote 

firelii heìlagrar kirkiu j^a bindazc peir ailir i banz atqvaedi ac gudz laug- 

OfiL 'pai er ok vitanda at frelfi heilagrar kirkiu flendr faman i f>eim pri« 

vil^is ièm henne ero veitc yfer andiigum hlutum edr ftundligum aud- 

sfìim. tndliga edr likamiiga (almennilìga edr einsliga). Na eru fum pri< 

vile^a heilagrar kirkiu veitt af fiàlfum gudi» Svo fem ]Sad er ver laufn- 

ace jefus Chriftus fagdi perso poftula. hvat fem pù munì binda i iordu» 

\g9ii man bandir i himni. ok hvat fem pù munc leyfa a iordu t>ac fkal 

ok leyft a bimnum. Svo ok [lad at tiund ok frumforn. ok allt pad gótz 

fem gude. ok hans heilogum maunniim offrazc heyrer klerkum til. 

pac pcìvilegium er enn veict heiiagri kirkiu af gude at klerkareiga valìd 

yfo henoar eignum ok audaefum. ok hennar fomiórar eiga laug at fkipa 

af andtigiun hlutuou ok hafa par dóm yfer ok fleira annat pat fem 

I 3 ftendr 



nfget Ita & qvi tales fentcntus confirmandas exfcrìbunt, easqve transfcribunt fic 
coafeivanc, nec miniis magHlratus, qvzflores & judices civitatuin, fi recundiim tali- 
«n conftituttonem fententias ferreaufi fuerint; ita & qvi confvetudlnes , qvae potiiis 
caco^es ap^yellari merentur, & contra libertntes fanthc Ecclefia? invaluerunt, fer- 
vtndasttpprobant; omnes hi ex tenore legum divinarum fententlae excommunipationìs 
obnoxii funr. Sciendum qvoqve ed iibertatem fanflx Ecclefi.^ in privìlegìls ei in rea 
fprìtoales & opes temporalcs, tam fpirltualiter qvara fecularitcr (generaliter & fpecia- 
litcr) conceflis, cdnfifterc. Qvitdam vero Tancia: Eccleiinp privilegia ab ipfo Deo con- 
cefli fnnc, cxempli cau(à illud Salvatoris noftri Jefu Chrifti ad Petrum Apoftoiuin 
dàtom : Qvadcimqyt ìigaveris in terra erit ìigatum in calo , Ì!t qvodcunqve folvirit 
mferrm^ trit foìntmn in ariti. Ita & qvod decimac & primitiar, omiiiiqve bona, 
qrc Deo & Saoftis ejus* offeruntur, ad clericos pertineant. Illud praterea a Deo 
fin& Ecclefitr, conccflum cft privìlegium , avod ejns bona & facultates in clerico. 
rmn fincporeflate, ejiisqve Antiftitibus de icbus fpiritualibus ieges fan cien dì & fen- 
tentias fercndi jas, ut & alia qvtc in antiqvo & novo Jure occurrunt, competunt. 
A Domino Papa fanSa qvoqve Ecclcfia qv:3tdani privilegia habet, qvale cft illud , qvod 
avi aitfltts vioiencas clerico immiferit , ipiò fa£lo exconimunicaiionem incurrit ; iiini- 

litar 



70 PERIOPUS III. SECTIO IIL 

fiendr i hinu fama laugmali ok nfia. af herrà plfvanùm fini ok privi^ 
kgia veitt heiiagri kirkia fvo fem ^at ac fì er i banni af fialfu verkinu 
fem heìpcuga haund le^r a Jaerda menn. Svo ^at ac tveir vottar vinni 
{taurf uiTi teflamenta |>au auU fem (àlugiafer mega kallazt. ok tnOrg aunnr 
privilegia hafa pàfvarner veict heilagrj kirkia. Keifararner hafa ok futn 
privilegia veitc henni. pviac |>ac mega f>eir vel giora af veralldligu validi; 
^vp fem Lac er ac hverium manne er lofac ac leggia cil heilagrar kirkiu 
faudurleim fina fuma edr alla* hvOrc fem hann vili ac hùn eigni2cepter 
hans fidazca dag edr fyrre* med hverium hscce er hann vili, ok ei ^arf 
hann nockurn at fpyria ordiofs um bà gidf {>viac i ^eirri gìOf er madr 
g^ff (gudi ok) heiiagri kirkiu. fyrer (al finne er {>ac hic bezca endamark. 
ac ecki endimark fìe henni manni) fece. Nù hver fetta veicer mgcgang 
|>e{ru frelfi almenniligrar Isrìftne. f>à fordazc hann ei banz afeliì» Sl tt 
Ttinn àtcande acburdr ac peir lem brenna (med tllvilia) heilaga ftade edr 
kirkiur edr I)au herbergi fem ftanda innan kirkiugardz. ok ^eff videmis 
fem heiiaug kirkia a vernd ac veica umbergis (umhverfìs) iik {>a eru ^eir 
bannfeccer ac laugum gudz. ok f idan er ^eir hafa bannfeccer (bodader) 
veric af heiiagri kirkiu um f>a fauk. fkulo |>ejr af aungvum laufn caka 
utan flàlfum pafvanum. nema i lifàhafka. Niunde er fì acburdr ef nockr 
brytr kirkiu edr (og) ra^ner hana (( idan) edr giòrer i henni npckuc ódada 
vcrk. fem er ac farà ó|>yrmiliga med gudz lìkama. edr brioca alleare edc 

kroff. 



Jìter & qvod duo tantum teftes ad teflamenta, qvs prò falutcanims fcrìpta dici 
poflunt, reqvirantur, praeter plura alia privilegia qvs Potiti fices Maximi iàncis £ccl^ 
fÌ2 conceCrerunt. Iraperatores etiam qvardaoi d privilegia, nam in rebus l'ecularibus 
hoc penes illos efl , imperati funt. Tale eft unìcuiqve patrinionium faum, ex affé, 
aut ejus partem ran£)x Ecclefix donandi facultas, (ive iila pofleflìonem ex donatorii 
voluntate die ejus eniortuali, iìve prius, qvocunqve modo libuerit, adeat, nec do* 
nator ullius confenfum hac in re reqvirere tenetur; nam in Illa donatione, qvamqvii 
prò anima Tua in (Deum &) fan^ìam Ecdefiam confert, optimus is eft iimes, qvod 
limite careat. Qv'icunqve fé huic Ecdeiìx catholicx lihertati oppofuerit, condem- 
nationem excommunicationis non eritabit. Oclavus caius «fi fi qvi .loca fanda & 
tempia, five sdes intra coemiterium & limttes intra qvos (emplum circnmcircn afylo 
gaudet, conilitutas, (maìitiofe) combuirerint , illi ex legibus diviuis excommunicati 
funt, & ex qvo hanc ob caufam a fanda Ecclefia excommunicati pronuntiati fune, 
nifi ab ipfo Papa , excepto vitae in periculo , a iiemine abfolvi debent. Cafus nonas 
ei^ fi qvis templum eflfringat, & (deinde) depnedatus fuerìt, aut fcelus qvpdqram 
perpetraverit , exempli caula corpus Dei maletraélaverit, altare vel.aucein diffrege- 

hi. 



CAR HI Utr. A. jt 

boff. cdr jnnat fKkt. fkulu ^eiir ci laufn fa; fyrr cnn Jeir hafa btBtt fin 
nn^nde ok ficaia ok taka laufn af pafvànum. Tlundi er Oi ef nockur 
à&r brief pafvans. fyrer fik edrannan mann. ^ er fa af fialfum laugun- 
m ittmifetcr. med auilum ^eim er hSnunr veita fulltìng cil ^efT vitande» 
cdrreria hanns mal. Svo ok (a fem fier n^ter cil nockurar framm- 
qvnndar fàliàt pifi^ans href vicz vitande. f»ac fem annar feck haunum 
ok fat&de, enn (a fem vardveicer at eins brefet fkai innan tuttugu daga 
(fidin) hann veic (falfit) fyrerkoma |>vi brefe. edr fi i ^elT valld lem vel 
ma mìa vid ac taka. ef hann vili fordazt banz pinu. ^ac er ok |>eim ttl 
eidhialpar er fier n^er evitande falfat pafvans bref at hann hafe prófac 
|tit fem bezt hann kunni. ok fai hann eigi fvo feìnt aptiir hvarfìt ac fyr- 
er ^ m^^hann fynazt fannfakadr. i ellifta atburd fella peir a fik full- 
komk hann fem Saracenis ilytìa cil banda vopn. edr f kip. vidu edr iarn. 
edr gidrazc fkipftiórnar menn f>eirra. edr veica f>eim nockurskonar 
fullong. di agàngs ok ófridar heilugu iorfalalande ok kriftnu fólke« 
Tóifd er fa acburdr. ef nockurer rcena |>a menn er fkipbrot hafa fiolt. 
^ £ilia ^ir i bann af fialfum laogunum nema f>eir baete ^c fem |>eir 
(bruni, ok gialide aptr par fem ^ir) raencu pà er f»eir eru laugliga àmincer. 
I ^retanda ftad fellr bann a alla |>a fem med nockru more {^raungva bìfk- 
ufa edr krda menn til ^efl* at leyfa nockura af bannz pinu. edr atq voed^ 

um 



nt, fd ftlitt his fimilia comniiferìt, qvi nifi damno prius reparato , & (àtisfa^tione prò 
injnftitia praefHta, abrolutionem , nì^ aiolo Piipa, non accipient. Cafus decinlus eft 
fiqmliteras Papa? in fuam vel alterìus commcdum filfaverìc, is, una cum omni- 
ì»s, qvi fcientes, ejusqve caufam tnentes, ìlli opem ferunr, ex ipfis legibus excom- 
mankams eft« Ita & qvi vitiat&s Paps literas, qvas alter filfavit eiqve tradidit» ifi 
fnos ttfat fciens converterit. Qvi vero tales literas tantumtnodo retinet, intra vìginti 
dìes (ex qvo ftliàs e(fe) novir, itlas aboleto, vel taK viro, cui tnto concredì poirunti 
tridito, fi excommunicntionis pcenam effugere voluerit. £i, qvi literas faliks igno- 
lans in fnos ufus adhibnei it , beneficium juramenti adferet, ìi illas> prò pofle qvam 
pptiaie exploraverit, 6c pcenitentiain non tain fero fecerit, ut ideo revera reus repu- 
ttndot fit. In cafa undecimo plenam incurrunt excommunicationem qvi S'iracenir 
•nna, naves, tigna vél ferrum advehunt, eornin navium gubernatores aguiit, auc 
qvtlecanqve fnbfidium in iinperum vel invafionein fan^s PjJsrflinje aut populi ehri- 
fiitni, adferunt. Duodecimus cafus efl, fì qvis naufragos fpoliaverit, is ex ipfis 
iegibns in excoitinninicationein incidit, nifi crimen expiet, 6c prxdam refHtiiat, ex 
qvo legittmc admonttus fuerit. Loco decimo tertio in excommunicationem incidunt^ 
qtri Epiibopos vel cWricoi ad iqvemcunqve esfcommunicatum abfolvenduov, clerico ofiì- 

cium 



72 PERIODUS III SECTIO IIL 

um edr ge(à Isrdum maunnum aptr embami. edr leyfa tidagiórd i ^leiol 
ftaudum fem hann er àdr a£ tekin* Sa er hìnn fiórcaiide ef leibneim i 
hverre ftietc fem |»eir ftanda« edr hverìa cign (em ^eir hafa. neyda til 
{lefr forftiora heilagrar kìrkiu. ok Gapicula. edr adra klerka ac under leik« 
(nanna valld ieggizc kirkiur. edr j^eìrra fafta gódz edr teccer. Svo ac 
^rcnenn heilagrar kìrkiu. preftar edr perfonun «kallizt |»ac lien af kìk* 
maunnum hallda fem af finum yferraaunaum. fi fìe |>eir bumfaier med 
bannz atqvxde tiema peir gpfe allt apcur (med frelil) i fioìarr valM ieoi 
eigu fidan {»eir eru laugliga àmincer vfiac er f»eir hafa. àdr : (med òfirike) 
under fik dregic. Fifntande acburdr er fa er leikmenn krefia f kacta édr 
tolla af klerkum edr kirkium edr |»eirra gódze fem {>eir flytia edr flytia 
Idea. Eigi fem kaupfkatc utan helldr fakir finna ^arfinda^ edr naudga 
pa til at lùka. hvorc fem j^eirgiòra {»at fiàlfer edr fa adra siean xiL hvorr* 
ar tignar, ftarfis edr fliettar fem f^eir eru. hvat vana £em |^r &*trL fem 
helldr er kallandi ófidr. hv5rt fem {»eir giòrd j^L i finn nathè oirtrmara^ 
ef ^eir eru einfiiger mena ^ falla ^eìr i bmnz pinu af fiaiftr verkimi* 
Enn ef fielag edr almenningr nockurs kaupftadar* borgàr edr* oanars 
Hadar verdr i peflu brotligur f>à fellur hann ì forbod. med fama hmte 
ok fkulu ei aflaufn fa baos^ins ne iiiian forbodfins. ^ar til fem aptur er 
fcingit pac fem kroft var* ok tilheyriliga er baite fyrer vanretttd^ . Hinn 

fextànde 



cium reftituendumt vel cdebradonem facrorum, ubi abrogata foit,* pennittcndutn 
qvodainfnodo cogunt. Cafus decìmus qvartus. «d » fi laici , cujuscunqre gradas vei 
dignitatis fiierint, Antiflites ran£l£ Ecclefiari C^apitula velalios clerìcos vi cocgerinr, 
ut tempia, eorum prsedia & jura poteflati laicoriim fbbjidantnr, ita ut fanftc Ecde- 
iix Antìftites, (acerdotes & perfoiiie feudma tllud a laidst tanqvam dominis direflìa 
tenere dicantust fenteiitiae excommunicationis obdridi funt, nifi, ex qvo iegitime 
admoniti fuerint, ea omnia qvc (vioiencer) antea fibi . arripiieranc , pofleflbribus 
(libera) reftituant, Cafus decimus qvintus ed, fi laici de clericis & tempHs, eonim- 
qve bonis, qvx non mercium nomine, fed in proprios ufus vehiint am vehtfàciunt, 
tributa vel vedigaliapoitulaverint, vel ad ea expendenda adegerint, five iili ipfi hoc 
fecerint, five per alios, cujuscanqve dignitatis, muneris, vel flatus iìierint, qvalis- 
.cunqve confvetudo, qvx cacoè'thes potius dicenda eft, hucufqve obtinuerit, fiv^e tlJi 
proprio , five alieno nomine id fecerint, fi perfbiic fuerint particulares, in psnara 
excommunicationis ip(b faélo incidunt. Si vero focietas aut univerfitas cujusvis civi- 
tatis aut loci in bis deliqverit, interdj£lum eodem modo fibi attrahir ,. nec abfolutio 
de excommmiicatione, nec remifljo interdicci, ufq ve qvo poftulata retti tuta , 6cfatis- 
&£Uo prò injurìa przftita fueriuc, impetrentur. . Cafus decimus fes^tus eli fi preto- 



CAR ni litr. X / f7$ 

jhntfide at ' rettaralr. (ì^ninmn. damàrar* ok adfer tw^cm^et ' dómàra^ 
«^ btofdingiar ef peir hindra edr dima tt lek fsm f iti niélaferle vilyi 
Vaeia fyrer rettaranum riirkipuduai af Pdnranum» edr '^ita km cil 
/e/Teni fiatfTkìpader om |iau mal fem kirkiunne . heyfi tìl at laugunv 
cdr af vana ac àxmz. at fteir roegi j^ar fyrer ei finum maliim frarfì 
koma. eda iìau<%a ^à til ac lata af finum maium* edr ac haifa |>au fìramme 
fyier veralldltgum démendum. med ^ vi at . aiinathydrt fìnga ^eir kìrkr 
lunnar dómendr. edr ^i ièm pàfva brefìn (afla) efia til dóasara. edr pé 
fero f &iJiìàkiefhe j^revta. edr j^reyta villa* fyrer (fyrr) (augdum kirkiunii- 
ar domararo. edr (nadnga ^irrsO naudgar ^eim edr peiirra gódz kirkiur 
edr annac edr hverìum hxrxì audrum {em ^dr meina u peir megi m 
fmum rectindfifn af heilagrar kìrkia doroandum* hv5rc fém j^eic gion 
SéìScc edr Jaea adca giora. ^Svo (a hver fem tìl , ^flà gdfr rad. trauft edr 
«pttnnade. |ia lìggr hver ^irra under barine af iialfu verkinu* ok ira 
« afl^fàzc fyrr en hann hefer baste domara kirkiunnar. ^ac fem hana 
heSeg hindrac malh fyrer f>eim er konra edr beyra. edr hvers ftietc fem 
hann hder ttl fìn gripic« okifvopcim fem rectmdinn eru talmad fyrec» 
ok ^ er i batte, bsot* fyrer fkada. koft ok fkapraun med fiilliiade. Siau* 
oaiCde atbordrier i& ef: nockur fa ièm véralldligt herrada^me hefer fyrec- 
b^dctmai undimaunnumat* Celiai edr kaupa af formaunnum b^ilagiwr 

kirkiu» 



itt, Top«rch4ry:}t]dtces & alii imgtftratus feculuret impodirerinc .aiit obftstei'in/C , ne ìi 
^ diilM ooram judice a Papa delegato, vei ilio cui ex legibns vei confvptudine 
cnnpedt jcm di£^io caafàrum eccleiialHcarum, agendas habeut, ideo a^ones per- 
ÌBf?i neqveant, vcl ecs ad * ddiftenduin ab a^one caufimim, easve coram. judice 
leodarì ìnflicuendiim coegerìnt, aut jodices «cclefix , aut illos , qvo$ litera* Papales in 
jodiceS evehtim, aut eos demum, q\*i coufas fuas corani pr^iàis ecclefise jiuiicibus 
pcfficqvonttir vd perfècuturi funt, oapiendo, iwt eos jpXbs, eorutn (propinqvos) bona, 
tempia rei rea alias premendo, qvocunqve demum alio modo impediverint,, ne jus 
fimm coram Tanche ^clefke jndice perieqvt qveant, fire koc pèir ièvfive per alios 
nnt. Ita & qfìcmiqre ad haiic rem confiiiot pr.xfidio vei defenfione aliqvid con- 
dir, omnes & inignlt ipib fado excommnnicationi fubjacenc, .uec iiiiì. judici 
fcdefiaf, ijrecn a cailfk dilbeptanda . & audiendè prohibuic, ciijiisqve dignitat^m (ibi 
mipak^ ut & ei cujns jnra ìmpedivit) piena fatisfa£tione, tam.pro damilo,, qvam 
iapatfis & l:cfione, prìua prdcftita abfolvi poiTunc. Cofus decimus foptimus e(l, fi 
qm magiftranis (ècularis mia fubditls cum (kn&x ecckiìx anuiUcibus» clerìcis vei 

. aliis 



TOM. n 



• ••iti ■* /. i 



fj4 PERIODUSIIl r&ECTIO III. 

VirkiuMdeficom edr MclrumpeFfonain./edr at ni^1a*^esiii'kori). edr il 
<bsika j^eim bràud. edr veica ^eim adrar fùómlftun pi felle bann i bjrtn af 
fialfu vetkinti. • Sa er hìnn iciandi actnirdc ac <f yeralldKgr haufdinge 
^dr foiìDadr heìKigrar kirkiu. édr hvat manne fcm hann er terdr edr leikr 
•fem djrfizc at fènda flagutnerm til pdV at làca drepa nockurn kriAina 
liiann ^ at hann biódi .f>ac at eins. énafylgi ei noìclittrs matti ìiv edr 
h ver fem Valter viduitauku flugumanne edr' vermlar ; {ianiti .edr.leyner 
haunum ^ kilt hann i pafvms bann .af fiaifìi verkioiL. ok i àSteuning 
Hxìmr tignar betdrs ok vigfla .ftai^ ok;ftietcan.olc.beiiéfifiìt ok fkiilu 
leir fem med hafa at gìttra« *^etta frialfli^ adttifàiaaa .édr i-Jiendr £ì. 
"Er hann ok fy»ed ^autlu ^nu veralldligir fpDdzè ìTmi. fem i^^ hébg»r 
%riftnè af aulhifólké ùficgr }»vi fem krifiid en ac fidanzar. er;bert (med) 
fyfH)^nnl)gum fkjrnfemdiuii vinockur ba£è ^ann .ó|piiiÌM:gb^ gtOrt 
"b^rfièi ban2 dóm ^biman eclr af&ttningar* cdriyìsgdiQilàim 
'Hinn niciande et d atburdr ef nocfcitr madrdirfizt^^rer :^fauk« ttbanz 
dómr edr forbod:^' er dsnndr a kóngà cdnhauftiingta. i>irQQaì pi$f Jumenii 
«edr annars kòftar velbarnatnenn fidr fieìrra |>ioQuftumenn:iBxlr liytftiiiliattnR: 
iim-fem f>eir(eru) setti at gefa ordlof cil ttockurunt jnaonL idnepa edr 
-ftiigé. edr annare koftarat |»fn|pa ]^«ioi< edr j^enarajgódk'odr'fnMlm ^inra^ 
(ftm f^^im tilheym) fem .^ jdóma.' ka& dmmL,.edizmÈét.Jiwsn rvdlldt 

ìfàx 



ftirìf perfonìt andonct yel vtndirìònes, vel ikdein fitoni9iic»m iriolere, ptnem co- 
qvei'c, v«l flHad fìiiirifterium prtcAsre pròhibaerit', tpfo fiiflo «ccpfnmttnicfttiaiiem in- 
'èidit. Cafos 'deciiTnis ocìovas eft, fi pdnceps frcufarìt veìÙtnSm jecdefiz Ecsrktos, 

' CDJuscun^lve ordinis, ih'c clerìcns fÌTe hurus,. fiaarìoni in tiecem hcmtitiis Chriftianii 
qvatnvis tontumaiodo (irircìpiat» fed morsbóniinisitìfafectitfl non foerit, fubmiferìr, 
vel ficai itim receperit, tutarus fuerìr, vti occultavertt , ipfo hùo excominunkationeii 

' Papi-, & i\xx dignttaris, honoris & ordinationis, ofiicii & benefidi pari\*ationefn , in- 
currunr, qvi vero bis praedims efl, ilia omnia libera alteri in manns tradito. IHe 
pta:terta' ima ciim omnibul fuis bonis fectilarjbos ftn^ecditffix hollis, «b omni tini- 
veriìtate chiifiiinii exoiis, Joco babendm.efif ita ut ex 4|yQ per ittiolies probabtlcs ali- 

. qvem nefatldi hujus fceieiss remn eflfe innotuerit, mila ià «ttin ulterior cxcocnmani- 
*' catiot^fS, exao^.onitiohif vel exilH Anttntki reqviiviur. : Caiut dccnnus noniv c(ì fi 
qvi$, eo qvod iententfa excominuntcationì^ vel interdiSi in Refés, PrincipeS) Baro- 
fies, Pr^fséìos, vel vrros alias nobiles vel eorufn oftìdales«. cujusciinqvc ordihis foe- 
rifit, infliAa<(l^ cuìqvaniy jadicas» qvt féntetlttaà jlias dixcre, aut qvorum aathorì- 
-' tate fententia lata eft, vel eos tandem, qvi fententias ilUs, comraonionem iftorum 
tanqvam excommauicatorum fagientea^ òbfcrvant, imerficere, capere, «vel aliom0d<]t 

•'• ' «Mi, 



\ - 



' Gap. ìli. Litr. A. 



féx Ka& ^mdjr rérit. edf Cpéìt) peirra fem doma» ^eitf a-'geyniia (edr)* 
|ie\rct fan ci vilw ({am-) neyta fvo bannfectum maunnamr. utan f>cirtaki 
•piar ^c tjrdlof et zìi cr fem àt grmr ^dz eptcr fvo lofat. -rf j>ad gódz 
cr gripìt (hdfer vcrit) ok ei apcurfeingit med ftiWnadi edr (b«t) borit* 
fyrer atta daga. ^ falla ^eir f banzins pìnu af (ialfu ^erkìno. I |»a€ 
fjina barmTkoIu 4ai}a aHìr j^eir menn fem ^eff orlofs neyta ok fvo peìr fem 
if fiflUfì fififia hrirrìhg giara ^ètta fem her er fvrerbodit ac orlofe. hver 
òk feid^ i {)eflu barine er um tveggia manada lima» p£ ma (hann) ^ad« 
an af d aflaufh taka he ^iggia. utan i pafva garde. Tuctugfti er u ac- 
burdr st ef i foibodz tima iardar nockr lik i kirktugardi. i f^eim atferluiti 
lem eigi eru (at iSgum) lofùt edr lik bànnfettra manna, opinnberliga edt 
naiinfiga forbodadra. edr okurkarla. ok giòra Betta vitande, pa fdllur & 
hvec (bann af fi^rlfìi verkinu ok rtiega eigi afleyfazc nema ^eif baS. àdr.' 
butifmorfem^ir hafa órett gi5rc. eptir domi ^(Tbifkups fem ^ar 4 
yfcr K ikb Pyftì ok tutnigiH er (a atburdr ef nockr bindr hionalags band 
Wd fiormenmng finn, edr j^adan àf f kylldara at frsendfemi edr fifllcap 
edaned (nunnum) meìnum. Svò ok ef klauftra menn nunnr klérkae 
lem fàbfiM^nar ehi at vigslù. edr f>adan af meir vigdf. Ef beflir bindazt 
xA hifinàlato. ok ^eir fem |>eifi hión vlgia faman. fa falla i bann af fiàlfii 
%cadEaisa.ttf |ieir^*vità|»effi metn; ok mega ei* afleyfazc fyrr en f kilk er 

K 2 med 



Sai» vd ìUorom &. «liomm (qvi ad bos prctiimir) bona ledere, perauctere. aufat 
ÌKàit nifi periQÌ(Eoneai ex t]VD bont illa €x permilTo rapi ccepta funt, retraclaverit^ 
ftnpta intra odiduum cam piena facisfadione redicma fuerinCi pcenam excommu- 
modoms ipTo h&o incorrit/' Eandem excommiintcauonein omnes hac pennjfltone 
nfi, Dt & qvi proprio infttnfhi, ea, <)vs hic permitti interdicitari conuniferìnt, in* 
auTont. Qytcanqve in hac excommanicatione per bimeflre fpatiutn perma^ferìc^ 
CI ilio tempore, nifi in fede Apoftolica, abroliuionero impetrare vet accipere oeqvit. 
Vicetimus ed cafoSt ti qviain cdibus (le^) prohibitis tempore interdici t ^ut publice 
fd nominatLn excommunicafiorum» aut fteneratoruin ^iivn funiis in ccemeteiio fd" 
m» fipelivent, ipib fa£to «xcommonicationem incucrif „^ ni(i prcdita Icfo e fenten» 
dia episcopi « cai infpedio cooipetif, iktiaàiàiope, ablblvendua non eft. Cafi^ vice- 
fieri» prìmas eft fi qvis con jagium cum nepote. conlbbrini yel cognatione aut afiini- 
tale propioqviore (com monialibQs) tnceftuofafn contraxerit* Ita & (i monachi i 
monialea, clerici qvi ordinatione lubdiacoiù vei eminentiores Qint, conjugio fuerint 
copaiari, tantiptit qvam eopuUxts, fi impedimen^tum noverit, excommunicationeiti 
m ipb fiiào jacumuit, nec prina^vam ccmjugìom foerit diflolutuoii abfolvendi funt. 

Cafaa 



76 PERI0:PUSBI SECTIOni 

meà j^eiin* Aiìnw ok tatcì^fti er* fi stbardt «f fiiÀn^nr almAgans. nd!e 
nienit. dómarar. ra<%iafar ok adrer ftarftmenn hreririèm einer ef ^etr giora 
Iritx fkipaiìer fétn pQÌt lofii med at kr^fìa okur edr jiailda cdr naudga 
f>eim,til al" gfìllda ^at. edr ^U ei at okur {»ac lem ut er lokic verdi aptur 
krafc* Syo ok ^eìr (èm ^flar fkipaner dikca fkrifìi cidr demaepter f»eim 
vitande. Svo ok ef ]^eir fkdfa ei ót almennings bóhuàk J^ar fkipaner 
innati f^rìggia ménada ef ^ir me^» edr peir er geyrnà^ bcsr. edr fiami 
vana nockum er petr krapc hafe. Ì>a falla ^ir i bann^af^/iaira verkinfi. Si 
atburdr er hinn luridi tuttu^i ac;hver fem flaer bifkuÀi^edr ^nbar^ Iqggur i 
liclegd. edr b:^drat giora^ eichvért af J^fliini.: edr * &MÌfefter^tfer) aon* 
ars gidrd. edr er at verkinu. komjian fie/Ter giOrde. edr 1^;^ lad til 
4dr famf>yckt« edr hann vemdar vitande {4 (èm ^cta gì9ra^|a la B i 
banne ^ liàlfu vetkinu. eptir nyium laugucn i ^iqi t^felluinJflfiivel ioa 
hannvflere eii banne eptit fornum laMgMOi. ^ok iiiia Kano af aungiinileviàzt 
ittan ' fiilfuoi pdvanum (nema hann fé i lifshafkaX Fidrdiol; tùtragfti e( 
ia atbUrdr. at hver fetn veica ixtr gudiz embMci i ^focbodàdtimifi^icdc 
naudgar nockurum til ^tff. edr kallar bannfbtpi menntil edr-forbodada 
et hlyda gudz embsctii edr ^rirbydur at j^eir fem^ opìnbeiitg^ era ìkiqq'^ 
fectir edr forbòdader gànpi ut. pa at fa jnoliniie ({>aj a er embastti fbj 
veìta» $W ok beir £an jCvo era àminter. e^^betr ani inne; eì ad fidr. U 

^ ' fella 



t 









Cafns viceiimns fecundus eft fi moderfttores plebis, fenatorei , jadiccSt eonftliam 
&qvmsf Alii minifti'i, tfondìtiition^s , (atnìH poluilitiflat (bfvi^periiiicreiitest ftnxerinri 
«ut dlios ad folyendutn co^gerittf, aut foenat fodtitQifi reftitoenduin^TMsftidiri non 
tolcraveniìt, ut & qvl tales cònftitutìoiies fcientea componunt, «xTcribiinr, tut id 
éarnm normam feMenff|am fsfunt, fitnilicer q¥oqv« q vi' talea tonfticationcs elibris 
'pltbis intrH rpatìum tHinefire» fi penes iiios fii«i-if,^ n«n deradant, «utxodfvatudinai 
qvandaiT), qvs inde robiir mtituetur, obfervant, ìplbYafta in estommamacioneiii in* 
cidant. Cafii^ vicefimus rertitis eft, iì^vis EpiTcopuin tetberaveric, captivum d ade- 
rir, éxulem fécérit, aut afìqvid horum iii]pera(verit,'T«l «tnerias fa£^um (ex poii fafìo) 
approbbverìt, ve! £bciom hoc cotnmitt^id fe^ad^ttiixerit^ vrl cenfilio am confeniu 
adjuverit, vei fcien» inum tntaitis fuerìt, ìMe «Nconfinùnicationeni in* hit caiìbus e 
novis legib'us ipfo fac^o incarrit, ifcamvitf ex antìqvis legfbas exconunimicationi ob- 
noxiiìs non fit| nec ab uUo atio (oifi in vìca? perìcnlo) qvain Papa «blblri potell. 
Cafus vfccfimus qvartoa eft fi qVis ofKjinm (àcrtniì In loco interdica cdebrari fece- 
rit, aut qrenqvatn , ad exéOmiriimicMoa vel iivrerdii^o oènoxtoa. (officio. divino intcf* 
fotuTos advocandum vi «de'gcm, velprohibaarir, uc public» excotnmanirati, &»> 
qvibufi intei'dicìani eft, monciicajicet ilio, qui i|cn'paBagit^.<uBaau.finiilitBr&fl(l- 
' * noiiiti) 



i ^ CMlllLfìtT. Av 77 

Ma^ttUef ixmn a fik- ok i^^ ei aflaufii ^ig^a. utan 1 para garde» 
Maiger hlucer ehi j^éir adrer fein menn mega bann a fik fella af (ealftì 
Totina peir fero ejgi era her fkrifadìr, f^yiat ei er iafnhscc at menn falli 
i}eA Ker a lancie voru. lem um peiTa er nu eru taldin Margc er pac ak 
km ku^u bióda bifkupum at bannfeda menn fyren ok |»arf ba e^ki a^ 
ftiifiu ^vl/kal iafnanioiìiimrìg fyrer.fdra..ein edr ileirL ok ma ^ac mept 
«zr ^otzka eir»peìr vili^ ei basca fik fyrer àminningar |»£r fem formenii 
^ra|4»n^edf.ef:peir.forfhia ac koma. tìl anfvara um fin afbroL ^ er 
^ipf óL^efl* la^igligf ftefpt bk beir mcon fkyUdazc einkum tii |>e^ 
at ban^siT ìradt^ ^^9^ fkocii*^ Nu falùr belfat ydr aullum er 

kuno^4l^f^^9^Q2ÌnSvialpier ^Hi pin» bla ógurliga mi&k hafJ^aJig. |>a 
vm^muyast{^Xii. àìì^^ ok iierhvern ydarn. at. ^ier varizc 

fan ioi3JoÌDfijp2c ^gl^^ alla^ f^m hcf eru rìcader^ ok. pe^ pinu leit^ 
mwt6à.£^iìQlfi^x^iÌQS piegi at; betr'geymazt« ]^a bipduin 



^:|diain profauflittn vofvun at tafca tranfcrjptufn af fkeiTu voru brefu 
(d^itt|èìrrXji9rUdi £idan iminleidis, ^Ua fóknarprefta. fina at hafa |»at ok 
lefi^mTfinttin.Taknarmaunnum. hjt nvnf^tp pf'jfvar a toirmàiiaflum a^t 
{iReDa)4&egìièìi)e4ao af |>ac vid t>era.(|>vi yad^f^a) at j[>eiq[i/iìe eigì fa(^ 
^ (cm..va(8zc er./J^iqdum vier) ok iyn;;f^ugdum prufauftunei. at ^eur 

lknpó.iidiumi]^QÌ^^ ^cfdtji zi tvif^ùlldi^in, hov- 

K 3 * ' dome ' 

moaitii fi nihiloipjnas in tempio r^icerint;, onmeA.hì .exc.on^inuiycarìonem incnrrunt» 
iii£adUinii3ui.ipia Apoftploruffl, noi> ^bfqNndiM Pluie^ funt cafus in qvìbus qvis 
CBcomoianicationein ipfb fiiQo incurrit y^ qvorum nic non fit mentio ,! ciim in hsc in- 
inktiy.iy>a cqveac lUi enumei-^i, qoitlueré pra^fiuTianturi Multx' qvoqve c^nù ex- 
«MBomikicacioium A Episcopo ex 'pr;tclidQ le^m, in^jgendain piomerentur, <]vas hic 
edbSfaece non.j^d5bj;C|..cuni feinper mio atu ìiltera aciinonitio prsvia réqvkacur, ut 
oomniGKtiothC^fitft fi£i3a^l^. AQUftii(lbus.admomtioné4 fatisfacere recufaver(nt , vel 
kgidiDe vocali» dtdtìÀ&ì^ Tuis refponla datmì venire ne^Iexerint, hi, qvi hyafla ex« 
commpfiicanonis irans^gantuT; fpecjalicer' o|}uóx}i bAbpitiir. Cuoi jgicùr^ omnibus 



ieimar, omm&.nQftToah^j^ms^, ut bai^w tiolir^inin frwar.uhi tr^nrcrijptum fieri 
Focwent^ fopaq^e' parodhos, il\vti in potterum bàbere, 3c a^ minimum bis qvotan- 
nit porocniaQift prdbegete adigimt^, jubemnfi> «n^. exculàcioni ifli exhinc locus fic, 
cavendtnon tocuicari. Prardidos qvóqvQ Pr^poIItos jubemus, ut omnibus adulterii 

daj^dt ji^ ^!^^^ C?a?À^{Ì*. S^B^^^ £^^!V (oi^dignam iiiip€t^m> Skalboltum die 

- •"* •• •* - '^*^« • ^ ... .Cinerom 



• 



« 



7g PERIOÒUS ìli SE'GYIO III. 

ddrne* tòt Radati aF meire glappum. at komà tif fkalKòirtz at aufku deigii 
dk f kirdeige* ok leklazt J>ar (af bifkupi) i kirkiù ok \6r (eni fidr €r til ^ 
Qorllviptanìànna. pat fòiHa Viliufii vief am dita |»i fem ùtkafta hùf- ^ 
freyum {Inutn. ok haltda irtne. edr fylgia optnrtbenitn hórkonum. fyrer- ^ 
biódum vier ok fterkiiga (dllum lèikmOhnum) b«di KaMwm pk konuirt J 
%t pan leytiHigar feàidgar* edr hì6nalaffs band, edr hdt. fvo ^t tei fie vid 
liit miitzca cve viene ok fic ^au fkylld^at Ifàr ffvév r<>knaf predi finuai i 
innari hàlfs minadàr.' Enn fèTerh nióte gi6rer^^è(foin vorum btfdfkapi i 
vici fiér fyrerbodin veri innging hcilagrar'fcirfcia*' Hlf dk* hano '6k tid* i 
um i heilagri kirkiu fìdan barin nefer betta forbod & fik fellt idr hanit \ 
et af pfvi leyftr. |>i vite hann fik vera i binrte. ef ^at yefdr giòrt fidan 
-preftr heferSmint at bannfetter ffleiih.ganee (ut) edr fdrbodader feit 
ok alHn fehì àdr hafa reyriillgri fefting edr ntonalage framenfarìt edr ^t 
%iA cigaat fciaerà |à fie f kyfld^éf at haft^ fratinfnii fyr^r ttffftWfjLte f 
^ta beir. fvo at fetta jjì&\ meigi fem fkidtazt ennt vera. ìfifWh'ttftf manada J 
hit (einazta/{>vi ftdfhuni vier auUum f>eitn fèm Inetta hia[ hafa idi Ir^n^. ì 
edi pvl hafa at. fvara til Vòr'cdr tJl vorsf. prófaftz. nied aoitù fkiff f Wlnkt i 
i6k;pr6ft j^ar.' c*k banri tima eir j^aa megà (hógligaft/latìrf^ga^tilttitìa'bjède : 
Tartan. (Vo at bar ile eihgift (Hiodrari) mk^m u<td*ndrattr af arinars hvflrt \ 
^einù vòigtta. * Enn hvbrt petrra fem^ ei ketmir kallaé tf iitulni med^ltugd- ; 

'. uni 1 



W«i^ 



e • 



tt.i' 



Cincrutn flc Vlridium fé conferenti*, ut ex more coroni, qvì prò 3e!i9is atrociori. 
imi pèniteiifitfn àgont; (ab Bpifcopo) in templum introdut.ihtur. Ut idem de iii 
qvì uxores proppÀ abig;unt, Baulterat vero publicars tei retinent, vet Ut tdhsrent, 
valéat, voJnmus'. ,Ita & (omnes lafcos)- tato virbt qvaiti muUei-eSi Iponfifa dande, 
ftina, 6c vìncùlura vel vòtùm motrimonil cotitràliere* ffrifh prohibetnnt, tiifi duo id 
ininiinuiti tefles adfint, qvi intra dimidium n^enfem filo parocho idprofiterì tenetn- 
tur. QyicbnqVe còittfa hoc noftrum mandatum deliqi^fit, ititroimm fandt templi 
fibi interdidum fciat; qvoid fii ex qvo hoc libi ihterdiénm attìnxerat, nfqve qvo tb 
iUo aUblutUs'fuerit;^ |>bft oVamParocTius,, ut excommunicati &ii qvìbus Intetdidom 
étt, exeant^^niandìivc^t, UcYÌs mterfùerit, is';(eiexcoinmunicatame(reitiét Omnei 
prarteréa qv^'Q)onIkGa Vei'cdnjù]g^Uhi clindcftiria cbntraxerunt, yeltafetn caufthiagen- 
dam h'abént , qvAn, priiriuni tòt acrfw't,' corani nbb/scòtnpiirett tèH'emur, ut ctoft 
aia q\'am citlfluné, & ad minimàm intra .^fpatìdmthiòdccrnf menfinm v'Kntri qvdt 
Qyare d nos omnibus talea cau&s afhiris rei defenfuris dicam fcrìbitritis, utcoraoi 
nobis vel nòftrò Prjrpòfitó pròbétiohes fic rtttit)nie»'adftt*rrrt$,^ tempore ntri'jtjre (com- 

anndlflimri^ led^ìrrmrk. Vnmnareflnf . iM nt ■ rletitris doltit ^^ìtnnp^ìm^fittiinì vd dilttlO 



toflipdlataf'tìoii renerit, 
introitala 



;. : qAP.lII. Litr. A.a: ; 79 

mb^cti. ìpà' yìià, fics %erbodna v^r^ inngaungU; heìlaprar; W^m. p\dm 

ti ok (iddn:'£iUi. i binn ef |>ac hiyder tidi^m ac kirkiti amine uc at ganga» 

te di fem ^ac er leyft. Enn (|^at) f^r^rbipdum vier . fterkiiga under 

oinaz pkiu at nockur fa f^m veic von uikrar aks^ru fari undjn i /ìjricega 

fvek cdr dvei|» [>ar fìdan^r bann h^fec^frect af femgit; f^elTia VQru; brefi^ 

fó at banfi haa i>at el beyrc.. Eiadutn vier auUuoi (pknarpreftuoi jù ^ek, 

wMMKia hy^ntt^a^r ^eir fkulu meju fyngia at forbpaadef tnenn ok 

iMMinfodr, gMgi Qr Kirkiu, Ok cil fanz vitnisburdar fetiàm viervorc iri<«^ 

%li fyrwi^t» bp^ er^iO^rciyar i Jkalabollij, anno n^leiìtoo . trioence- 

fiaio viQKiimQ &KCO. (sa TransUcione Sanciti. TborlaiciJ, 






i ■ 



I^IY)I|l|I^mf)J4i Haliti. <^iij ^cLiii ui«ii i^a ^ui, iiGyi4 4 uhm m.u &up;i^UUini^ 

4vc^:g4ds.pt^fina.s.Margern)enn bòdi lórder, pc l^ikfcr hafa Tpvirt os 
ac: i|im^ tf^ìpt^ fkyjldi .ajfgiof hval^ \^fs fem ilutg: ye^dr 4 helgpoi tidum 
cdr ^nai^, Wiia^à. doga veidà* eiokaijialigha ef. tiùn verdr mwì ena 
biio4v¥if6nnf)rerJb&^Uii) fifclW,. àc gefa hc^ orf kurd firef^ .J>viat ver villd- 
i^m ^v^ l&fiy . (tbyùikjiJI ^Uka jCkipfn thiiiir ,fyrn. bifkiip^^^^ ^ippu fyrni 
biCkupa. leìn lanrdzKactr var ner kunhign. hefdi a |>enum gerc. ac^eingl 

motti 



imitinun ùnài t«^li (ibi ex illp teinjpor« intèrdiRuin fciat, 6^ ^ e3 
itsDì ÌQ femi^t ulqve duiii ahTolytionem ìmpetret, interfuerit, i 



exeundi mo'niros. 



excommuniciitut 



lAi» $i^jwen«. ^voq.rc «xciommuiircftioni» Tevere pròhibeirìus , ne qvis hai>c a£lio* 
Mcoimm'CeÌQfl|ptuen(Iain fubQléiis» in tri bum longe dilTiraifi, ex qvp famam de 
liaaoftnt literìt 'perceporitt'qvarnyil iìlas ttòn aiidiverit, demigrret, ibiqve comroore- 
tÈté Omnes Parocfaos jubemuSf ut qvoties-'Hiifrain «etebraturi funt, eo$, qvibas in* 
ftr4iAain cA^ ^ excomtpunicfvtof tempio exeundi moneanr. In qvorum telKiTtonintn 
figpllom noftrnai bialitfus appèndimus, Icriptis Skalholti anno oiiilefiino trécentefiroo 
' "^ ' tàao 60 ^Ifiwacio^i Saafti Tborlaci). 



(b) U\€ér fnlài tónat dei gratta 'epifbo^iik Skalholtenfi; omnibus hanc epiftolam vifurit 
ramAttxrit'xà lue diJc^cefr fahitein d«i & fuatn mitìit. • Malti viri tain- dorici' qram 
kij DOS confaltj^mnt, ^vó modo di\1denda fit expehflo de botarna Ala qtx feflis 
tran^orratur, yd 4e aliorom dieram lacrorum captura^ iiiiprimis li hundreda major 
fil. Nos vero noflram )iac de re fenteiìtiam promulgare dìÀolimus, prius enim volu* 
iaiusfcife>' qvàk ftn^tumiprioref eptfcopi, ^ibus foàlura loci accuratiua perlbcfhi fiiii^ 



8q PERIODÙS Uh SECtlO Ut' 

motti pit med^Iaunnu fegia. «trer gerdìtn nockura^ hfbrcitni I monn- 
um til énàda* enn ei firìr f»v] at ver ottum einer ^eflU at rada, fva fem 
Odrum tfundarfkiptum. j^ar fcm her er tu(fallda tiund atluka, en i odr- 
uni fiodum ein£illda. hugdum ver acledt vor bidan. fkylldi verdamdnn- 
um til iridar oc nada» bviat ver otluduni at meiin mundu bida vors 
órfkurdar med j^olintnodi. ochalldapar til pafkipan km meim viflìi n 
hiner fyrri bifkupr hofdu gert. en ver hofum fregid Bàt^fem vermegam 
ei utan (brg fegia. at Bat lem ver hugdumz gera di Iridar oc fani^ycld; 
med (lundar^aiign. heter mSnnum ordid til greinar oc fundr^yckis ófyr* 
erfyniu med peim htftti. at fumtr hafa viliad ^efli tiund fkipca i fiora 
hluci. fem annari fkiptitiund hafàhde fyrer Ter fkipaner bifkupanni 
en adrer hafa kallad hana eiga-ad fkipcaz fatbkra manna (miilum. oc 
fegia pat vera vana oc forna hefd. en off er fan her med at Utili verdi 
fitòkra manna hluti. af |>viat fvà fegiz* at ei le fatOkir menn betr byrger 
1 Beim hrepp fem koma |irìr hvalir edr fiorir, oc verdr peirra fimcungr 
^ailr) allra ^eim til banda tekinn af nafninu. en par (em engi ketnr. Sii 
VefTer ei edr vilia ei fìà at leìkmenn mega ei hefda j^vilika hlutfundaa 
:ennimanna validi* nù par til at menn grdni ei lengr a um petca. oc at 
Ollunfi mònnum fé vor vili kunnigr. fa ftadfeftum ver oc cndmftim 
med 'pe(I\i vani brefi gerd oc f kipan hmna fyrii bif ktipa. elnkannlight 

• . ; .■ BndligS 

_^ i . ^____^^_^__^^^_^^____^__^^^^^__^_^^_^ .^.^^,^— 

haciiireediderint, ne qvis jote dicere po(Ipr,.qyjod DOS innovatipnibttS alios vcNire- 
mus. Sed nou ideo, qyod p^nes nos folos hac in re uti & in reliqvis deci- 
mar um parti tjonibas, jus difpenfandi effe ^lerciremus, cum hic dnpliéerdcdiiwiint 
folvenda: , alias fimplices , cogitayiinus hànc noìli'anT dilationerti pnbHcae ptcf frqvictl 
infervituram fore, cum putaremus noflram 'fententiam ^adeirter* exfpeftandftn fri, & 
eo usqve illam conftitutionem obfervandàni i q<am priorei epifcopo's ftcfffe-notum cft. 
Kos vero fama accepimus, id qvod fine dolore eloqvl non poffumas, illud (n.'inpe) 
qvód in pacem & concordiam pauljTpei- tacendo inténdimus, id diflenfum & difcor- 
diam ex imprmifo promovifle, eum qvldem in niodum, arod noiiniilli has decimai 
' qvadrifàrìam ut reliqvas deciinas di'videndas e(ft| fecutì iir hoc épilcoporutn conftitn- 
Ciones afreriierint; ali! autem ftatuerunt inter pauperesf diftribuencfas, dixeruntqvc 
. ,^Bk confvetudiitem & ftotiqvam pra^fcriptionem ^ no$is v^O infi^Tiul rcfettur^ partem 
: piiuperibus cotKeCTaai admpdum exìguam^fleY qum faiiiàuf pauperes incula tribù noii 
/ pluil bobe re, qvo tres relqvatuor baUens veuiunti fi. vel earum integra qvinta pars iis 
. , jipmine teniu aflignetur,. qvam, ubi nttl(a j^ccedi^ balena» Hi vel non vident, rei 
videre nplunt» qvod laì'cis non licet taks re$ cleiicorum fubtrahere dominio. Jani 
;iL. ^!^ nUenu|s hoc. de. re litigeCiiTi & ut pmnibus^^ ì}oRvtL yaluntas nota fit, confìnpamus 
^ ,g[& ^enovamas hac noftra epiftok lUtutum' <Sc conlUtutionem prioram epircopòrnni« 

luipiinu^ 



» • r 



( rcAP:in..:Liti».:B: 



•» *-r. 



• « i 



^ 



ffidRgs £iudr vars herra Ama t)lf kups prórlàksfonan fem hann gerdi med 
bo& oc yfeiCi^ii virdiilks herra heik^rar amianingar^herra Jons erkibìfl^- 
ups i okiarofi« te hw (era tftìitf «af buri edr annarn^4asilajgni daghar* veno 
Fenirmeiri en kiHKkad. ^ fe faetiiti 1Mp^ò66nùàéà\Ì^MnmlC^ 
duna. '- fin hvfer fem er hundnit at eins edr f»adln if mitirri. ^ hafi *<^ 
tdkcr memi eìiier fumali htfa oc itockurér me«Hi*>Òdtfuyi(s( fkipt eh na 
cr f^: ftdaiff nùmeri «er Icbmam tit bifkopsfl^iifinb^i |ia ^koUom vèr alia ^ 
fiylki^n aptr^at Mite: Bnt. fem va *h8fem fur «((kt oribf ttl ^ gefìd. est 
eBgk httfi* ^fJMir vaUa ni. f kylkfttm «rerdl |n^fefb vora iiurder hlydnn 
ic fieit Ini'^èfl&r^ora fkipan haUdflz hvenr i #iniitMb0dt> ^ fem (mct 
nmefié kttin ùì at berà; edr «il'hisfòr bòrid <i' nefiidum tima. Sro j^(i 
ac |>eir'&n her tU hafa mòti getigid. bafi enga pimi acfrd^ ^n ar gialldt 
apce.^ibrfem à^irra hlut kiemr af niocigérdum/ otan ^tr* vili l^riotzkaa 
"nkpknììfsùaùiz vithisburdar peflarar vorrar fktpànar ocgerdan fettuni 
Wiwasè Him%lìt^firir j^etto^brcfer gdrc var i fkétfidlld: Anno dommì- 
BjiieiÌMiuàwoiiwfiiiio vicefimo feioo in vigilia apoftotorma Simonis Se 
Jttdei 



HM;.. r 



i* 



r. 

9 « 



* t * " ■ * 

\ «f>i / l'I ; ; ì ,' ' 



«•y«^*« * 



Litr. 



UofnmÌM {^trìs noftri fpiritiuilis domini Amop epffcopi 'ThoHact fili! , qy&tn fecit ck 
iMndvto & fttb «nlpicns veiierabiiis domini i fiinds memori^ domini Jon^r Archiepi- 
tt9fi NiHcofenfis, qvod ubicunqre expenfio de bakent vel alia qvacunqve faaorum 
$unm venatione bandreda major efl, tum dindatur in qvatuor parteSi ut csterx de- 
dntt ^adnpaitic^, verum ubi bnndredie sqi'alJs fuerìc vel minor, tum pauperlbus 
liblum <fd^> & fi qvi fecus^ qvam nunc prscepHun eft, poftqvam nos fedem epirco- 
p^tmaccdhSmus, partiti fueriìit, rum omnea illos obiigotos edicimus ad reftltuen* 
AmU' dum modo noftram di(peiifi\tionem non dederimus ; nullo alio takm lùbente 
fKKdUtcm. Nòftros Pr^rpolicos fub obedientìa , jubemus , ut hanc conititutionem in 
fba fingali di£tione« ubi hic cafos accìder« vel difinito tempore acciderit, obfervart 
eornifi, itatamen»uc avi hfl£!etius cojitra hanc conititutionem delìqverunt, nullam 
aBim pcnam delidi folnneam , qvam qvod reftituant avod ita cefllt , nifi contumacea 
d^Hi^ndancur* Et in verum ceftimonsum hujus neltrz conftitutionis atqve fiatati 
ooibo figlilo has liiteras munimus, qvs fcriptz iunt Skalholti» anno domini iniUefimo 
CRCcntcfimo vicefimo faxto, in vig^ha Apoftoiorum Simonis 6: Judc» 



Tom. il 



S2 PERiODUs m.rsECTio ni 

Litn e; ' 



(e) Tn craftifW) J^cobi i Synodo fem virduligr Heiw, Herra Jón BlfUup 

cdr herttQd ok h^agr krifim ketnr vìd, fkal cil ohiCkis acinars hafa bad- - 
ant ^ Item fkipadi haonac fyrir auftaii LQn$heìdt ok fynr veftan Gite- - 
fiord fkulu preftar ;.cekic hafìi nf a krifma. hW feinazfta at pórlàksmeiTo» ^ 
En fyrir auftan Jttkullsa a - Sólheimafandl ok fy^ir veftan Hvica i Bordar- 
firdij i millum àdmefndra takmarkai hit feinrafta at Jonstneflb Baptifte* 
Enn um alian Sunnlendingafìórdùng «t Uppftignii^ar degi Icem «t al!er 
kirkiufokndriD^nn |»eir fktft at iierer ^ro tu , Ikulo koina til (bk^airkirkìu 
filmar aUa f»a daga fetri i fexcéndagahalldi eru a ella lùki halft mt^tk fynt - 
hvòrn ^g fem f>eir mifla rida vìliandi. Item at bóndi fari bverr ok ixki ' 
tii finnar kirkiu hinn {>ridta hvfirn funnudag ef hann er heima^ edr ein« 
bvor fkynfamr madr af ^im bs banns vegna» nema einhvar forfdll komi -^ 
tU at faekia rider (il fùknaiikirkiu /innar* Itetn vanrskir hana j^ria funnu- < 
daga famfafta àn forgila » fialidi Ùmbodzmanni bifkups ^ria aura.. Siti < 
Beir fvo um adrar furiar vikur med famri vanrxkt Idgliga aminnter> pa '. 
fkulu |>eir fiàlftetter ut af heilagrì kirkiu ok af hennar facramenta, bar ^: 
til fem ^ir taka fkrift fina ok mtaz vid gud ok heilaga kirkiu, ok luka ^ 

^ar 



(e) iJ tft^' In craftiiio Jacobi in Synodo à R<verehdò Domino , 'Dentino Joha Epifcopo, 
Skalholti habìta» prarccpit, at iebetes in qvibus infantea bapctzati funt, Se vafii qxz 
{kn&nm chnlina continnere, nuJH. alti uini exinde adhibeantQr. Pr^rcept edam, ut 
ab oriente tefqvarnm Lonshddi & ab occidente finns Giitftordi, faceidocea ad mini* 
mum ante femim Thorlaci, fed ab oriente amnis Jòkullsa in Solheimaiando, & eb 
occidente amnis Hvita*in Borgarfiòrdo, intra didof terminos, ad minimum ante fcftum 
Johannis Baptift^e, & per totam qvartam auflraiem habitantes ante fedom afceofionis 
novum chrifma accipiant. Item ut omnes parochiani , qvi infirmitate non pnrpedi- 
tintur, templam fuum parochiale omnibus diebus folennitate fedecim dterum cele- 
brandis, freqventent, marcam aiioqvin prò cujusvis dici facris foluntarie negleclis 
Ibl^'ant. Item ut qvim piterfàmiiias , fi domi fit, vel alias de eadem villa » vir fanc 
rationis ufugaudens ejns vice» templum tertia qvavis die dominica adeat, nifi irepe- 
dimenta ilhim a tempio fuo parocbjali freqventando prohtbuerint. Item fi tribus die- 
bus dominiciscontìnuif, non impeditus, neglexerit, procuratori E^>iÌcopi tres oras foi- 
rito. Qvod fi alias tres hebdomades fimili incuria iegitime admonttus neglexerit, 
ipfo ÙÙQ ei fanda ecclefia ejusqve facramenta interdilla funt, afqve qvo pcenitcnda 
penda, Deo & fancbt Ecdcus latiifecel^t, & Procuratori Epifcopi dimidiarai infuper 

marcam 



GAP. ìli Eitiv C. D. - v-' -8J 

te til 1 ibkc halA to(ffk^Unibo(]sii)mrt1 B{fkep$. ' Uém it ibofAhé^ l^au 
lem Birku^ loftr at ffntà^ acj hafi Bvilikéir {^yrHlfluP fòtq adr&r fòkn^Fé 
kirkiur. Svook hvSrr fem -Radati tekr annars mann% gódz med ftuid, 
pipi eàt ranì , edr nockurs konar ofvalldi, falli i bann af ìkììAi verkinu* 
Icem flc ùtiender menn ok fVo èUer adreV fkula |»àr l^ka dutld (ina retta 



iM^bodi 



Litr. D. 



(d) YV^ aftkulos fkì^dt ok-4w«d -ae-haHda Virdulìgr Herra Jóti tned 
^ gudz mirkunnBirkup £ Skaiaholitif in craftina die: Jacobi Apoftoli* 
Inprknis at aunger katlar edr keitìHd fé til nòckurs arinars litifd '^au fem 
bira em ifkirU« Itera at alleif .15knài"nienn komt'til ktrkiu |reir fem fiserer 
era iKa la daga fem i fextan daga hàildì eru. Item at engi preftr ff ngi i 
burt Dafkadag ^^ enn fari aniian dag i pafkum ok gefi ^à folki gudz likama, 
Wt tan ei ma komaz i «kirkiu« Icetn at engi ' preftr fegi iva meiTo at 
nrrri menni feo vid enn tveiir, ok kunni J^ annar at (vara prefti* Item 
at aller preftar fingi edrlefi tider flnar i kirkitt fotfalldauft, hdA tiiedaii 



■ ■ ■ I 1^1 



nurcam muldìfle loco eicp^nderit. Ir^m u( facelU, in'qvlbus Epifcopus facra cele* 
brtn perrairerit , eodeiTi jare ^fylt ac alia tempia parochialia gaodeant. Ita &, ut avi* 
amqìre akerìiu fàcoltates ,. fMrtO) tf^pifii^ v/el ìmtqcMo^ «ut vi qvalicunqye, inde abiiu* 
krit, ip(b fa£Vo ejccortijnonijpattotiem iticui-rat. :itetn. uX pecorini, ^sqve ac omnes 
ti^ìf deciinas jjii ^ifte folva^^^ ubi jjiyemem iduisegerint , & no£>e faiK^a (jiathi' 
atftf Cbrtftf) prxflo fuetint* nifi alibi convivio- interfint» tum, c|eciifis loco hyema* 
tionis cetianr. • * 

(o) Uefl: Hos articnios Reverendus Domtnus Jonas Dei gratia Epifcopus Skalholtenfis 

in aaftina óxt Jacobi Appfloli oblèrvando^ injunxit & propcepit : Inpritnis ne uUut 

kbes vel vaia , in qvibus infnices boptizAti funt , alti ufui adhibeajitur. Item ut omnea 

parochianiy viribus ad id fufiìcientibus ^gaudences, omnibus ,diebus folen ni tate fede- 

cim feftorum ceUbfandiSt (einplum freqv^ntent* \t<m ne qvis (àcerdos mifTam alibi 

frima feria pafcbatoa celebret, fed feria fecunda» Us, qvi ipfo pafchatis fefVo tem* 

plom adire neqvibant, corpus Domini prebeat. , Item n^qvis facerdos miiram, nifi 

éuohoM ad minimum viris prcfentibus celebret« qvorum alter facetdoti refpondere 

icttt. Item ut onaea facerdotes ofKcif in tempio, cum nulluni obfuerit impedimen- 

.... X V .... . . - . . ... tum^ 



84 PERIOWS, m. ISECXIO la 

fiopp «dr Jdp» ricini j£4lt«irrpmftKf:^0f^ h^dii te :kirl<iu ' i!ilnl: ^kif- 
iàttngva;«k afittffi&ttOgm ^'««(aft^fflitl héfiidar m VCMi Bifkwfji fkipan 
flandi Bnnan v«g:.cil Itein ac. pwftar 'gefi ei ,gud% iikaina nockurum 
roani)! cdiT otéan. ^ìib( fem ei «ru fktrd^ri «<&* bifikupader 4dr. Oléa fkal 
alla ]^a snennfsm gudz likaoM. hafa t^Jiiit y taki fkynfOm barn tiuvecn 
ti(}r'QUdiiig»dz.)ik0fn«k.rfnn ei fngfL-. -ìU^^ìH mmoa Konur géngii 
kirlciu eCi.^i!i!yiltti B?:i^Ckuip,. efi|> fyjtó./klfift y«3ift«*w *ptRr tftla 
Iceni at preftar f^^ngi ei a bure til bsnhulà alla ^ daga fem 1 fexnn daga 
halldi ertt) enn fyngia fkulu j^ejc til kirlyia O* 

• ■ * Litr. 

Ij ]f • fi' T '^ T\ j' I I ' ' li ' ■■ ' f ■ " . 1 ^ ' ? i I P ' < ? * ' .^ . V ■ " { * 1 f ^ " ' ' V ^ * ? ^ V ' . 

*i * ' < • ^pi 1 éilMUtt^jitterta tei ' cogam' itfduli ioraftJtt vcl rccitcnt* i . ifein ut òmncs Gicerdoref 
11. : Aorta In t^priQr^§ t^pfbfcAìs mflidi1iìi|.9iarutfr|fft<S('?tlp^mnfls dicant, nifim&n- 
- . • d^tum ^Epifcopi .il^fl 3 pracipia;, ItAip, net <yrif fjicc^dos x;9rpti« D^i & nnclioncra, 
• tilir^ nin qvi ahréii baptizaius <^ coiifirifiarus fuérif, pfaebear. -Exrcenia niiftio omni- 

bus impcrticnda .eft,;q\'i iprpom Pomfni partrcipés fa£!ì fant; Hofc pr^berì poferjt 
tdoteiceimiHs dednìnrWos rei nàtu niajterbns^ fi'fngenio perfpicad frUanror, npn vero 
•natu Ainorì)ioa- \ It^Bi ut.ns^rihusi toviplnqaj» ktto pafcbÀdS) i, volaarìnt, intr&fe 
l ' licffitj q^« tàm^n4€m|>ò« f^clUflo^Ji fwpd^'aro ivica cQinp^eiitOH Mnm ne fccerdoti» 
t ^ibi in (kaBJJis/dièburibl^Write, feaecm l^flòrum cd^brandiay kd tantummodo ia 

/*ì Scotenna ftatuta (ine dnbio Epifcopiim Jonam Haltliori autborem agnofctmtf qvamvis 
nomcn ejus in ritulò," cp'rppe'qvi aBeft, non gérane, ita rero illa e Codice jpcrgwncno 
BìHiòfbeca A. Mfigiijei ih Qyarw No. 671. " Fcfttim Corporis Chriftì fica! heilikt 
'' Trallda fein nppftigninf^ardifg midsaprans helg^r. ók fàfts tynr vfd J^urt. Enn ef 

' >> fl^ heih^t haitda fem'drdttinsidag. pvtt eyki-ekkì fófta fytirreta tvimsUt ók kiot 

' ^ fva fìift ntki^siTfefltK S<irtà dag i.jukim lofùth ver ar rinna ek eca hriran mtc 

' . ^* "e^mn^èllt^ é ifofludtfg barn FVil iti»' degt ^il bina {R^tjncki k>flim ver alia 

^ daga at vinna nemn i drortinsdag beri, ok fafla vidr j^urc ef ^ fre^dag ber. Mid- 

'\ vikudao'a fra MarreinsmefTii til jólaftf^u lofum ver tviniiullt at età ok tva i niuvikni 

»» (oftii. *' ìd éf^. Feflum cotporfs Ch'ifli inffar' fiftì Afcfnfiotiìs (inde ab) bora fex* 

fa éomeriifiaina (dieì praccdentl$) yjrff^mwi wtbt'ttur^ qvod jèjunirm ficcum fncceda. 

Si in tetìJfuì'imitafldf ha^hactili ìncUmt, a lahrìbus ^ 'tttpt oc die dentinicaj àJO- 

fieiiT. FtflvtH'Magrii ttnip9re AéhtnUiS'diei inflar dofnittlc^ fun&um etlebrator^ sme 

iìlud j^u^ùitm non qn^eiérì bìf^nimf.qvldì qvod carn/brtff €tqyt ae antt fiflum AV- 

' coiai, vefcfUcét. i Pèfti 'it/ttalWorum ftrìa fixta hbares & 'tùwfflkmm MkmQnm^ 

ferfieìj fi dies fitfi^h Verterti 9 fennitùmus. A feria ^^aVa Ujìpe ad dccimm» ter- 

tiàvi qyovis dii^ fratrr domiaicam^ lahov^f^ Jeddie Vedérti je)mio ficco obferc'tQi 

firmrttttmtì. VfmibttS' diibta Mtemurii V9 fiflo - Mavtim 9$Jqye' ad temfns AdventnSi t^ 

* ' ^ dHobus per Wftfas qvadrajfejimah^ bis cibo vefci ptìmittimus. 



CAP. ni. XJtr» D. K; 85 

■■'■■ Litf/E.' ■ 

(t) jAefla drticulds baud virduligr herra Jóo bif kup in fynodo. en herra 
r gyrck gódrar àminniqgar ftadfefti hanns efcérkomandi med fam* 
bykt krdra manna a preftàilefhu. Irtprimis 2t hverr ^eftr fkal fótti 
ntxt ór finum f>ìnguin fino frìllu^ innan fyrfta halfs manadar fem hann 
kemr hdia ììcm aX eingqr kirkiuvider leggiz i onniìr hus utan bif kups 
orlof. Item at yfer. einf ki$ andads manz kidi ^orìz edr pentiz kroSàr k 
iordu edr fteìnum til at ^\x fóccrodiz.* Itenrac fóknarmenn jgiore gard 
um kirktu innan manadar fiddn j^ir verda àminntsr. ella fetiz |>cir ut 
ifkfliiu. p9T til fem ^eir gtora;at. Item at hverr preffar. leggi cilheil* 
apr kìrkiu decimam parcem omnium acqvinconim,. Icem til l^eirrat 
biiiu le^iz tìund ai alirt &flaeign fem lion Hggr i fókninm« Item ac 
\ài mean fem ejgi ero heima faftec lùki lyfìtòli pac lem ^air taka guds 
ukima ic paf kum ella miili ; f>ÌQnt>ftu. Icem at peir aller er et koma til 
prefts (i langafoftu) neìttiz. at taka guds likama à pafkadag. Item fkip- 
lè hann firer fann (laun) feftìng fhka f kript ùc lepinu fem firer opinh 
htm hóidém« IteiD ^t . hviecr preftr. eìgt fer aliar tidabiidgùr oq mefldu 
klcdi oc kalec innan fimm ara fidan hann var vigdr. Item at aller 
klerkarl^ (j^f) fìòlgeirùnga innan manadar. Item at eingi bonditaki 

L 3 meiri 



(e) Hoiarticalof injunxit vencrabilit donjlnus Jonas epifcopns in fynodo Sacerdotali, veruni 
dominnsGyrdus, bon» memoridr) ejtrs fucceffor confirmavir, e condilo clericorum 
infynodo, in primis utq\iciinqve facerdos conctibtnam, ex* qvo domuin venerit, intra 
prìnmm dimidiain menfem ex Tua parochia dimittat. Itein ut nulla lignti tcmplo- 
nun ad alias doiims (exptuendat ve! reparandas) fine venia epifcopl adhibeantur, it«ni 
qroJ (iiper nullius demortut mmulo fi jnt vel pingantnr cruces in terra vel lapidibiis, 
qmminat pedibus concnlcentur. Item parocliiani temphim intra menfem, poflqvam 
aidnioniti fiierunt, aggere circumdanto, alios tempio, donec emendaverint, excluduntor. 
Item iqvictinqve facerdos fanf^o tempio deciroam partem omnium acqviJitoriim donatOé 
Itera tempio a prsedtis, qvff intra parcpc!am jaccnt, decima acljiciuntor. . Ircm ho- 
inines» qvi (ixnm non hnbent domicilium, friburuin prò candelis in eo loco, ubi corpus 
ddfiimont, fedo Pafchatos (bivunro , fecifs iìs facra fyitaxU dcnegetar. Item qvi ad 
iacerdotem {tempore qvadragcfìmali) non veniunt, iis corpus dei primo die pfcliatos 
denegctun Item prò fponfilibus clandeftinis taìem pocnam condignam & pecunia 
maltam, qvalcm prò màrtifcfto adulterio, imperavif. Icem ut qvilibet facerdos hnbeac 
emnes libros ofHciorum & veftes facras & calicem intra qvinqve annos ex qvo fuit 
crdinicoa» Irem. omnes clerici pompofam (teflium) raràationeiR intra (unum) meu. 

lem 



«IS 



PERIQDUS IIL SRCTIO IIL 



fTìeirì ttund acUirkm en af j^eìrri' fiftaéiga oc iaufagózi. oc ^eirraminni 
tiund oc l^fitoll er hànn helldr a finn koft |>à colf minadu Icem at hverr 
preftr fkal eìga keiti j^at ér konor oflfra i kirkiugòngu finne. Icem at eìgi 
Ikulu konur kìdaz i kirkiu ac bonliufum. edr tkim fkiraz. ne hi6n (àm- 
envigiaz. oc favergi nema at foknarkìrkiu finne*. Icem atelier pfe(br 
oHioere éinn veg oc neyti guds likama af pacenu. Icem at alter pi^ftar 
^ige fec flopp oc kórkapu innan colf manada (Idan hann vigisR. Item ac 
eingi preftr oléadì optar hinn fama mann en um finn & tótf nuuiadum òe 
dngan framar en einn cima med fama krìfma. (Icem at in prefacione 
fanóle Marie Et te invenermone f^z eigi Huic) icem ac Credit in unum 
ìfegj^ cocidìe in natali domini ufqve ad ulciìnam diem oélayaruai epipha- 
nie inclufive excepto uno fefio innocencium, Icem infra 4>clavam 
laifumpcionis bcace virginia & infra oAavain afcenfionis, & infra oiflj- 
;vam feftum corporìsiQirifti. Icem ac hverr preftr leggi mttrk ci! rpicals. 
;Icem at dominus vobiscum fegiz lagt i hverri meflb ance (ècrétam. Item 
.bannadi. hanniic eca kioc i pafkacima fyrr en |>eir t5ki adr vars herra 
Jìkama» Icem bannadi hann ac eca kioc manada^ oc j^ridia dag firer 
.i>l kudag. Item at mannakonur ef ^aer ftanda al^fanigarfOr firer pàfka 



gang© 



lA-Oi 



■ I, .Il ■; 



fcfc I I 



^••< 



fem deponunto. Item ut nemo colòiiùs plus decimtrum a tempio, qnmabiUiai 
bonis immomìbm A mobilibus, & ìilorom vtrorum decimis 9l trìbmo prò cinddif, 
qvos per duodecim ìilos men&s fuo cibo fuftent it, (ibi famat. Item ut qvilibet (kccr- 
dos podideflt candelam lllam , qvam uxores obferuiìt in fua in templum introdu^'o- 
nc. Item ut uxores in tempia, qvx ikcella fune, non introducali tur, nec inftmei 
bflptìzentur, nec conjuges copulentur, 6c nuilibi nifi'in tempio cnjusUbet psrochiaK. 
Item ut omnes fecerdotes uno modo ofiiciant 6c vefcantur corpore dei e patina. Item 
ut omnes fàcerdotes habeant albam vel cappam choralem intra dnodedm menfes, ex 
qvo ordinati fnnt. Item ne qvis iàcerdos hominem enndem Cepius , qvam (una) vice 
per duodecim menfes , nec uHum farpius qvam femel eodem chrifmate ungat. (Item 
ne tn Pra:ffltio'ne Sandx Maris £r te in veneratUmi dicatur Hmc). Item ut trtà» rs 
umuìu recitecur qvotidie in natali domini uiqve ad ultimam diem odavarum epiphinic 
inclufive, excepto uno fefio innocenctum. Item infra o^%'am affumpcionis beate vir- 
ginis & infra octavam afcenfionis & infra ofìavam fefti corporis Chrifli. Item ot 
qvilibet facerdos nofocomio unam marcam pendat. Item ut DomifMS vMsem pr^ 
nuntietur fubmifle in qvacunqve miflSi ante fecretam. Prohibuit i(em eium camtf 
tempore pafclmtos, priucqvam antea domini noftrì corpus fumferinC Itera prohìbaìt 
efum carhis die lunx & die martis (proxime) ante diem cinerum. Item ut firmine 
róaritats, £ e puerperio ant^ feftum jMifcatoa furrexcrint, ccmplufli introdat fine cin« 

dda 



CAP. ni Un. E. F/ ' S7 

pnge i kirkìu an kercis oc taki * gùds iikama a pafkadag. oc j(e i kir!au 
VQiibpanu. én fiandi fidan ucan kirkiu efcer reccri tilcaulu |*}w 

.Litr. F. 

9 

(f, Jlcnna maldaM^ìBrum v«r Broder Jun mcd guds mjfkunh bifkup i 
f Skàlhollti a eign kirkiunnar i Arnèfi, o\ umbodi kirkiunnar i Skal- 
hollcii at bifkups tiunder fkulu takaft heim i Skalholit ur Arnefshrepp. 
Skal hann hafa helming fpiks ùr peim hvOlum fem i Arnes rekamarke 
kunna a land at koma* Svo hit fama af tiundarhvOlum fem |>àngat eigu 
ac greidift, enn fatica nidr vom biuta óf kaddan ok flycia i Hrutafiardar- 
botn,ok abyi^ift vid hjndvòmmum beirra fem medfara, ok fenda f; ir 
ord i Skaihollt napr vitia fkal. Trekylley leigir hann hundradi, ok Avikr 
Und halfc fyrìr indrk. Hermed tekft umbod i dllum |>eim rekum feni 
SkathoUczftadr a a StrSndum med |>eìm hxtti> at la fem umbod hefr fkaf 
^ Avaii tìt fin flytia, ok farà med at dllv fem fyrr er fkrifat> ok hafa 
j^ar af ^ridiung fpiks « enn Skàlholltsibdr tvo hlutu 

Skàlhollts. 



delt & fumant corpus dei (primo) die pafchatos , & templuni freqventent qvavis feria 
pdcatots deinde vero extra tempium prò rata permaneant. 

(*} BtcféOtttm exjcfipta ftmt t Cadice pergMmetn BiUiotbeeét Magfutanéi No. 354 Fot, 
c^eiM €wm apcgr£ifk99 ffod paies wqs tft^ optiwut mtét^ cuJMs kBiomei $mmidHtÌ9»'es 
fmkirewiis imclufas iufirmmus. 

(f) Hoc diploma daticmn Kos Frater Jonas Dei gratia Eplicoput Skalholtenfis de bonis 
Ecdefic in Amefb, & templi Skaiholtenfis bonis per procnratorem ibidem admini. 
ftrandis, conftituimus^ qvod decime epifcopales de tribù Arnefenfi domum Vehantur. 
Ltrdi babcnartim y qvaa in rerram intra limìres roaris eje£>aneorum Arnefeniès, in 
lenamejici conrigerit, dimidietas procuratori cedat. Idem & de decimis bal^narum 
eodem cxpendendis valeat; pars autem nobis ceflura integra falietur, & in intimam 
£nas Hmtafiordi regionem , devehetur , cum a procuratore , vedorum , fi qvz accide- 
tic, colpn pneftandaeft, & Skalholcum nuntius fecurus mittcndus, qvi tempus (Ut- 
Ànm advehendi) inoneat. Infulam Trekilley hundreda , (ed fìindum Avikenfein di. 
mViia marca locabit* Prxterea maris ejedaneorum in Strandis ad cathedram* Skal- 
ìiohenfem pertinentium adminiftratio eo pa^o conceditur , ut procurator babrnas ilJat 
•d fé vehat, & fecundum jam dicla admiiiiftret , laidi Tero crientem retineat, fed 
«diedra Skalboltenfi bes reliqva cedat. 

Traaw 



88 PERIODUS Itt SECTIO IIL 

Skàlholicsiekar' fyrir veftsn: 
I>eflk. reka a ftadrion. Eiócduiig reka i Trekyliisey, ok ittmg 
ùr hclmingi beim er Reykhyllcingar hafa àtt. Fiórdung ùr hvairekaa 
RucevarflxOnciUi at ùrteknum enum rex;candà lue j^eim er Jón Sighvacs- 
fon acci. Gudinundr Skàlld •galltTvo mikid (bm hatin acci i Ameft 
i hvalreka> Avikrland haift hiceyftra^ ok hal&a hvalrekt ok viditka 
i milli Rdceyar oÌk Knaramefsl gulldu j^ac fyner Einars Audmanns 
Brandr ok Bergbor. pórgrimr Einarsfon ^c ftadnutn fiordùng vidreka 
ok hvaireka millutn fyrmefhdra cakmarka. Gudlaugr Oddzfon greiddi 
fiórdung 1 hvaireka miUi Gils ok Melslskiar^ àctung hvalrek^ i Nordfirdi 
milli Melsl^kiar ok Dr£nga^ Fiórdung hvaireka i RuteyaidkOndu milli 
Hvalàr ok Merkihamars. Enh ef |>a hvali rekrà ac eìgi eru (kllcandi) ]fi 
f kal ymbodsmadr ftadarins hafa fullc valld cil med fkiirikra manna vicordi 
àc felia If hvali ^ ok kaupa j^ar med adra becri hvali« Var ^effi maldagi gior 
i Vacn^rdi Anno Domini 1327 in orlava afTumcionis beacae Virgiois. 

Litn G- 

(g) A nno Domini 1333 vigdi Herra Jón bifkup kirkiu a Kirkiubóli l 
Skùtuisfirdi^ gudi cil d^rdar ok Mariu Droccningu ok Helgum 

Jóm 



■Mirti 



TraSus in qrarta occidentali in qvibus ejefttmenta maris Skalhoito cedunr. 
tìkc Jan ad é^etementa maria ad caHiedrain parrinent: .Qyadran# cjedainenM- 
rum in Trekylliaey, & oflana femiflìs, qvam Reykhokenfàs poflederunt. Trìunx 
bslsnarunk ejeclitiaruin in Ruteyarftrò'nda, demta parte decima (èxta, qvam Jonu 
filius Siglivati pofTedit. Gudmundus Po'éra tantum b&benarum in Arnefo ejeditiaram 
expendit, qvantum poflèdit. Semiinfem territorii Avikenlia orientalis, é^ baUtnarum 
ac lignorum inter Ruteyam Si Knararnefnm, ejeiìitiorum remiflèm, Brandas & 
Bergthor (ìlii Einaris Audmanni expenderunt. Thorgrtmus filius Einarìs trinncem 
lignorum & balsrnarum intra prcdifios terminoa ejeditiarum cathedrit exfolvit. Gu<i« 
kugtts filitis Oddi bnisnarum inter Gilum & MeisL^kum ejecHtiarum qvadronrem ftpar- 
temofhivam balxnarùmin Nordfiordo inter Meldarkum ac Drangos ejeditiarnm erogant 
Qyadrans bahrnarum in Rùteyardrònda inter amnem Hvala & Merkisharaar eje^titrmn. 
Qyod fi baisnas ejici contigerit, qrs fale con(èrvari neqveunt, illas, confciis 
vlria integris, vendere » & ab'as meliores itenim emere, procuratori cathedrsr integrnro 
. efto. Scriptum ^uit hoc diploma daticum in Vatnsfiordo, anno Domini miUdìino 
trecentefimo vicefimo feppmo, in 0£lava Afiumtionis Beate Virginia. 

(j^y Anno Domini millefimo tHcentefimo trigefimo tertio, Dominua Jonas Epifcopus tenu 
fìvan Kirkiubóli in Skutulsfiordo in gioriam Dei & Maiic Regine» & oanfli Johin* 

ah 



CAP. IIL Litr. G H. 89 

Jhù gadipiallamanni med j^eim fkilméla, at ]^ar fkal f^npia annanhvem* 

dag bdg^n meflu > ok hinn fiórda hvem ótcufaung^ greida prefti cvaec 

ineikr i cida ofldir. paf er kirkiumefludagr Olafsmeifa fìdarì, fkal |>ar 

bt hiilda heila^ ok a Foflum ok Engidal. Herra J6n bifkup gaf ^ar tii 

Kìrkiunnar gudi ok henni til heidurs ok peìm til fyndalaufnar er pan^at 

fjrkia, ok i fkilum vaeri vid gud ok heiiasra kirkiu^ tuttugu daga afgift 

sfìnlìga a kirkiudagin, Mariutneflr fiorar^ ok bada mefluda^ Jóns poftula^ 

]>àr (Kal grafa lik heimamaiina ok fra Foflum , ok f>eir lem bar andaz 

heima edr bar i iandeigninni. par tekft heima ciund ok l^collr heima- 

miana ok (vo fra Foflum, ok tiund ùr Engidal > enn eigi I^ficollr» Kyrk- 

kn a land ac Foflum ok evo kùgillde. peir menn eru ei fkylldir at< 

hallda kirkiudae a Eiri fem hallda hann a Kirkiuboii ok a fyrrnefndum 

bcraxn a f>àngat lùka tiund. pangat liggr uund ^eirra manna er ei giòra 

fìii&xQiiad lu ftigduin bsum. 

Litr. H. 

4 _ I 

(h) tNdm ttllum gódutn mònnum fem petta bref fii edr heyra , fender 
T^ Bróder J6n med gudz mif kunn Bifkup i Skàlhoilci kvediu gudz 

ok 



nif Emogelift^, ea conditione, ut ibi feflis diebus alternatìm mifTa, fed qvarto qvo- 
TÌs nuttttinx celebrentur, facerdoti vero prò ofHciìs dus marche oblationis loco cedant. 
Nitatis templi ed feftiim Olai pofVeHus, qvi ibi, Foflis & Engedali celebrandus eft. 
Draiinns Jonas Epifcopus tempio in Dei & templi honorem , & iis , qvi contra Deum 
&6ndam EccleRam contamaciter non deliqveront, peccatorum abfolntionem , 6c 
fidili templi, feftis Marie qvatuor, 6t utroqve Jobannis Apoftoli fedo illud freqven- 
camrì fune, In xternam yiginti dieram indulgentias conceflit. Ibi domicilium Follia 
liabentes, & in Ipfo templi prsdio ejnsqve fundo demortui» fepeliendi funt. Deci- 
ma & penfio prò candela a domeftids fundi 6c de Foflis, ut & decime de Engidaloc 
non vero peniìo prò candelis, pendantur. Temptum fhndum FofTenfem & duo vaccae 
sqnmenta poflidct. Natalem templi in Eira celebrare non tenentor, qvi illum in 
Rìtkinbole celebrant , & de prediélis villls decimas eodem folvcre debent. Decime 
illonim , qvi decimas qvadripardtas erogare non tenentor^ di£Us de viilis iliuc ex* 
pendendo funt. 

(h) Omnjbas bonis viris has literas vifuris vel audituris Frater Jonas Dei gratia Epifcopus 
SkaJholtenfis Dei & fuam faiutem micrit. Notum facimus oos pa£lmn approbavifle» 

qvod 

Tom. il M 



9a PERIODUS IIL SECTIO IIL 

oV fina» Vier kunnùgt gìdrum at ver hòfum fam^ykt fkilmafa ^anri 
fem (ira Marceirn pórarinsfon gidrdì fyrer fii ok fina cptei-komendr 
milli kyrkiunnar à Eyrì i Skutulsfìrdi ok Jóns bonda pdrvalidzlbnar a 
Kirkiubóli i fyrmefndum firdi , ok {>eirra er epter hann koma idgliga. 
Samdi Jicim at f^ar vxvi faiingr fem ac fomu hcfr veric, cnn lùkiz tvxr 
merkr i rida oiTr^ tiunder ok l^ficolbr a lira peìrra manna fem {>ar 
eru heimilisfaftir fkulu heim takazt Her i mot gaf fyrrnefiidr Jón i 
fafleìgn kirkiunnar àtiàn xr, cv«r kyr, hundrad fridc Nù ^ ^vi j^eir 
tóku hondum fa man her um fyrir Ofe . fa ftadfefttim ver {>effa feirra 
gìOrd ok vilium at halldift hedan af. Ok til fannz vitnìsburdar her um, 
letium Ver Vort innfigli fyrir petta bref> er glorc var i Selardal anno 
Domini 1333 tertio Calendas Septembris. 

Litr. I. 

(ì) Ad dominum Johaonem epifcopum fcaloholtenfens. 

Caiutacionenout prius: ydrum ksrieika gerom ver kuonight at nokot fo 

vanmxtte ok krankleika hofum ver haft fra ofkodens deghi ok hingat 

tll. fnyzt fat nù |>6 faft til bata (em vef gudi f»okkum oc jj^i vurdum ver 

feinaisft varer um bunad |>eirra godrà manna fem nù farà ul If landz aat 

peffo • 



qvod Dominus Martinns filhis Thorarini fiia ruorumqv.« fucceflbram vic« inter tera- 
pium Evrs in ((iiiu) Skutolsfìordo, & Jontm Colonum, filium Thonralldì» de Rirkia^ 
bolo ad diiìam finiim, ejusqve legitimog faccetrorcs, ìniie. Confenferniit in id, ut 
fàcra juxta antiqvain confvttadinein celebrentur, fed prò bis ofliciis, oblationis loco 
dns mjrcjt perfolvantur , decima? vero & peniioin candelos d« omnibus ibi domid- 
]ium habentibus erogentur. Di£lu8 vero Jonas in horum compenfationem o^o* 
decim oves ladaiias , dfias vaccas & unam hundredom pecoribuc con(l.inren) , 
fortem tempio permanfiiram donavit. Cum igitnr ftipulata manu bcc coram Nobis 
declaraverìnt , Kos hoc eoruin pac^uni confirmamiia, qvod ut exhinc valeat, vola- 
mus. In qvorum taftimonium Noflrum (ìgil um bis Hreris oppendimus, fcripris Se- 
krdali anno Domini miliefimo trecentefimo tricefimo tertio, tertio Calendas Septembris. 

(i) Ad Dominum Jobannem epifcopum Skaloholtenfem. 

Salutatìonem ut priùs. Vcftra' cari rati notum ficimus nos inde a die Gìternm 
httc ufqve infinnìtate & valetudine qvadam Inborade, qvjc jam in meltus vcrgit, 
«ujusDeo gratias referimos, bine ik abituai bonorum virorum in lilandiam jamìter 

. paiancium 



CAP. IIL Litr. H.I ^i 

}effo Gtml enda imatte her hwarke vin fa ne adn luti er vinutn finum 
vst\ fendandi. kom alldrì af flaandr ne englandefo tnykic at aeicc kaer af 
Taudu. hvitu ne foetu vini uccan f likt fem kom af pydefko lande vinuni 
de Reno, oc {>ó ^Syghi gocL (endom ver ydr bidiande ac f>er xi fyrer 
(majr ein haeidnefkan vsf fkinande ok sin budk roed gingibraad, er 
{lecta xi uccan hin minzfta ok fócoekazfta aminningh tU |>els gódvilia er 
ver vnem ydri godfko fkylduger. fkulum ver uoibueca med f>£im fkip- 
um er fydore farà, ef gud vili ac nokpc meghi cil manna koma af flaandr 
edr englande. fendom ver ydr ok xixt varnadarbref kongs vaars undir 
^uilikrì forma fem I>er meger fealfuer feà qve fi vobis videatur in arci- 
culo vel arciculis defediva nobis fuper hoc piene refcribacis & nouam 
vobis temptabimus procurare de qva fiduciam gerimus opcinenda. Tid- 
endi ero her enghin uccan ac bródr pecer Abo hxilfar ydr i hwarriu 
brefe fem hann ofs ritar. ìncer cecéra prò nobis reculic qvod dominus 
papa bononienfes excomunicaverac publicc in confiftorio fuo prò eo 
qvod l^stum ibi volencem imrare irreverencer & violencer expulerunc 
& eccle&m cachedralem una cum caftro qvod novicer edifica verac fundi- 
tus deftraxeranc bona ufurparunc fpoliis lacuraci fed nunqvam abfol ven- 
tar vàSk facisfadione condigna precedente, pórare er nokoc fo kan penca 

M 2 ok 



ptnntioiii admodum fero hac vice compertum habuimus ; caeteram, nec vi unni, nec 

titt Kt dignx qxic amìcis mirtantiir, haberi potuerunt, cum nec de Flandria, nec 

Angtia, ne «nnm qvidem vafculum vini rubri, albi %'el dulcis advec^nm fuerìt, prx- 

ter qram tale qvale Germania nobis fuppeditat, vinum de Reno, nec hoc fatis bonum ; 

Vobts mittimns , qvod ne accipere dedignemini, rogamus, volumen ferici fplendidi 

ft ntiam pyxidem gingiberis, minimum tantum & viliflimum benevolentiae , qvam 

Avori veftro debemas , mnemofynon , fed reparabimus ifta per naves poftmodum abì- 

toras, il modo D.'us voluerit ut aliqvid de Flandria vel Anglia huc advehatur. Si- 

militer & literas tutelarec Kegis noftri mittimus, fub forma qvam ipfì videtis (*),, 

qvxiì vobis videatur in articulo vel articulis defediva, nobis fuper hoc piene relcrr- 

batis, & novam vobis tentabimus procurare, de qva fiduciam gerimus obcinenda. 

ìsova hinc nulla referenda funt, nifi qvod frater Petrus Abo in omnibus fuis ad nos 

dttis literìs vos falutat. Inter cetera prò nobis retulit , qvod Dominus Papa Bononi- 

enfes excommunicaverat publice in Confiftorio fuo, prò eo, qvod Legatum ibi vo- 

lentera incrarc, irreverenter & violenter expulerunt, & ecclefiam cathedralem unacum 

caftro, qvod noviter ardi Rcaverat, funditus deftruxerant, bona ufurparnnt , fpoliis fà« 

turaci; (ed nunqvam abfolvencar« uifi i«tisfa£lione condigna precedente. Tborarion, 

qvi 

f) ViJ. infra fag. 94. Litr. L. 



92 PERIODUS IIL SECTIO IIL 

ok ftcrifiia. er med ofT feghiande (ik afldyftan af ydr vsrà fyrìer pa vi(}- 
lentiam er hann hefuer gorcc predi ydhrum nokorotn. en ef xì er km 
hann legen ^à bidium ver qvod committacur nobis vices vellns ipfum 
abiblvendi. qvod fecure fi placet poteft. virtuce priuilegii fabinentis. fi 
tamen nuUum ei membrum mutiiaveric. bad hann ofTok ydhr bidia. at 
]>eer hylpir honom fo at hann mette f^t gódz fa. af herra xiriki. ok 
fceim odrom* er f>e(r ero handhafve. g&ymi &a Skrifat i biOrger in 
fefto bafilii epifcopi & confelForis» Anno Domini millefimo trecentefir 
mo tricefimo oélavo» 

Litr. K. 

(k) V'dr fé kunnighc at vyrduleger herra bródr jón bifkup <f iflande vìq 
vaar hinn kierazfte kom i bùfzu vaarre miok kranker ok módt. 
fiiker l^efT at hann var kalladr af vaarom verduleghom herra erkibifkup* 
inum. hefer han f»ó i SiOrger dwalft f^dan bxde faker finnar mSda km 
Mdr foghdum ver ok |ksrs annars at hann hugdizft mega funnìt & minn 
herra her med f»ui at hans tilkoma veentizft til biOrger daghle^ha» 
: ... &ndir 



qvi pìngere Se delineare filiqvflntnm novit, nobiscum agir, tìc k vfolentiz, qvtm 
facerdoD cuidani veftro intulit, a Vobis abrolntum effe aflerit; qvod fi fecus fé habeat 
qvain iile refert, rogamus, qvod commìtratur Nobis vices Veftras ipfum abfolvendi, 
qvod fecare, fi placet, potefl virtute privilcgif ( **) Sabinenfis» fi tamen uullum à 
nembrum mutilaverit. Ille etiam iios rogavit, ut preces noftras apnd Vos Ì4iterpo- 
neremus, ut Vos ei Veftrum concedatis auxilium, qvo iua bona a Domino Erico & 
csteris iìla retinentibus recuperare qveat (^^*), Servet &c« Seriptum Bergis in 
fedo Bafilii Epifcopi 6i Coufeiforis. Anno Domini roillefiaio treceutefimo tricdimo 
oclavo. 

(k) VobìS notum efto Venerabilera Dominum Fratrem Johannem Epifcopam de Mandii, 
amicum noftrum carifllmum oneraria noftra admodum sgrcrtantem & delafr&rum ad- 
venìfie, eo qvod a Venerabili nofh*o Domino Archiepllcopo evocatus erat; Bergis 
cxìndc cominoratus eft, tam commemorate laflitudinis caufa, qvcm qvod Dominum 
neum, cnjus ad Bergas adrentus qvotidie exipecUtur^ hic convenire iperavit. Jaiv» 

fiicerdotcfiL 

C*) ViJ. frfTM Tom. l pag, j^ó. 

t(^) Thorartm iUf Piffor in ifiandiam fofttm ninn mmQ^ ad hm» fmn ncuperMnds^ ìtfr 
, ftcit:^ Uteri s IJét^ini Epifcopi ad nojirum cornmaidatoriis inftrMffus. &d fid^» tì^ 
foino inttrpojìurat^ fi fojl annmn rcvtrJmwM. 



. CAP. Ili Litn K. 93 

fcndìr han nu preft fiin. gódan dugh^de mann fira ronolf nordr til 
bans fiinà affakan at goera med ^ui er hann fìalfuer fkrifar fem ver hygg* 
iam ok til mxirrar varfghdar til pefs hefer hann fenghit honom fullt 
Ufflòod cf befs kann med at f>urfwa. tròyftum ver ok bidium at fer 
fer hans hiaipsmadr ok bseinamadr i pui fem hann kann ydar med at 
purfiva namfnlegha i fi at hann martte fkiótt ok va^l afgra?idazft med 
ydarre dlhiólp far fer komer henni vidr^ Minnir oli at wer hafWera 
vanfwarat til spìnhwers f effer fer hafer of fkrifwat. er f at f 6 viift ók 
ifìiardarlauft. at min berrà ma fem hwer annar bifkup med raade {Jort(f 
lórsbroedra) broedra finna fer hallda fruftus benenciorum vacancium 
cdr annat kirknagóz er hann f rtìngift af ftoorfkuldum, misfellum^ edc 
cdrom loghieghom naudhfynium. ficut de hoc notant innocencius & 
hofiienus de cenfibus. & idem in fumma. ut ecclefìailica beneficia fìne 
Aiimnudone conferanrar. Vildum ok ver. at enghan luct naeittade fer 
hoQom. fan er hann à ok ma med loghum krefwia* aat f eflb hofum f ci 
x\ msffa gort her hià off ok hrlldr minner. en forn fiduenia er til. at 
nyir bifkupar ero vaner at taka. fendo ver ydr tvo budka ghinghibraad. 
Góymi ydr gud. Skrifwàt i biorger. nikulaas mòflb xftan. Anno dp«- 

mlm qvo fupra* 

• . . .... 

M 3 Litr. 



ftcerdotem funm Dominam Rónolfiim, virum probum fit integrom feptentrronera 
terfus, ut ipfe fcribit, ad fé ilH excnlpandum mittir, qvod & nos tutius crediinus, 
e qroqve plenum tnandatum, fi opus fderit, cominint ; Nos coirfidimus & rogainus, 
DtV«sejas adjutor & promotor, in òmnibus, qvorum opus habnerir, prafertim au- 
tem ut dto & bene, vedrò, qvantnm in Vobis eft, auxìlio mandata exeqn qveat. 
Anjmom fubit nos qvibusdom qvs nobis fcripfiftrs non p!eiTe reiponditre; dubio 
umen caret & certum eft, Domino meo sqve >ac alti cuivis Epifcoporum fruclus 
Wnefidoram vacantium, vel qvxvis ali^i ecclefìx bona, e fnorum canonicorum confìljo 
Tetinere licttum eflPe, lì nominibus gravioribus , calìbus adverfis vel neceflìtate legicima 
idifltis ftterìt, (icut de hoc notanr Innocenrius & Hodtenus de cenfibus, & idem in 
Samma, ut ecclefiaftica beneficia fine diminutione conferanrur. (Volumiis Se ut nul- 
kn eirem, avam ìHi jifre poftnlare licer & incumbit, denegetìs.) H:ec tamen nos, 
non magis, led nilnns qvam mos ed novorum Epifcoporum fibi fumendi, heic ex- 
cendimus. Vobis duas pyxides gingibéris mittimus. Deus vos feryet. Scriptum 
Se^is pridie fefii Nicolai* Aimo Domini ^o fupra. 



94 PERIODUS III. SECTIO IIL 

Lìtr. L. 

(1) \/f agnus med guds mifkun Noregs , Svij , ok Gota konnger fendir 
allum monnum |>xim fem |>ecta bref fea^ edr hoyra qvediuguds 
ok fina. Veer vilium at |>er vicir, at ver hofum tekit verduleghan hcm 
ok andaleghan fadur herra Jón mcd guds mifkun Bìfkup i Skalaholte 
kirkiu hans ok gard. med iordum ok Ikoghum mylnum, fìfki vaidum , 
fkip hans ok alla hans fwxina ok villdarmenn ok allan annad vamad 
hans ok gódz, fem han a ardr eighande verdr i lande ok laufum òyri. ( 
minna luce, ok mtera i guds vaiid. v^ara vaernd ok konngleghc trauft 
cil allra rettra mala fyrerbiodande fullkomlegha hwerium manne hv^m- 
ar (leccar edr cighundar fem hver cr. nokorar rangleghar agongur at 
vagita herra Bifkupi hans varnade, ok godz i noUorum luce aflogleghi. 
nema hwer fem aac j^i vsrdr keendr. kunnur edr fannun vili ma ai 
ofs rxidi reffinghom ok hordum afvarkoftum ok a ofvan fvara ofs fullu 
brefwa broce ok herra Bifkupi flillrecte epcer loghum en hinir alter fem 
til hans gera v^l ok vinaccofamlegha fkolu odiazft at' off aaft ok vinaatto 
med fonnum godvilia. biódom ver allum monnum asinkanl^ha fyriu* 
monnum loghmonnum handgengnom monnum ok umboasroonnum 
vaarom allum at gera cil herra Bif kups \xì ok vinfamlegha ok hanns varn- 

adai 



(I) Nfagnns Dei gratia Norvegist, Svecorum Gothorumqve Rex, omnibus bas literas vifo» 
ris vel audituris Tuam & Dei falutationem , mittit. • Volif mus ros fcire, Nos Venen- 
biiem Domimim & patrem fpir^tuaiem Dominum Jonam Dei grana Epifcopum Skil- 
holtenfem, ejus ecclefìam & pr^diam cuin fundis & Tylvis^ molendinis, pircani, 
naves ejus, famulos & oinnes ejus necefrarios».^ omnes ejus facultaces &boni (p^ 
poffìdet vel poflldebic fundos 6c res mobiles , minora & majora in Dei poceftatemi 
noftram tutelam 6c regium pr«fidium in omnibus caufis juftis recepifTe, piene omni- 
bus, cujiiscunqve conditionis vel dignitatis fuerint, probibentes, neqvis ulUm inju- 
(tam violentiam Domino Epifcopo, ejus facultacibus vel bonis in ulla re injuile in- 
ferat, nifi qvicunqve hujus compertus, convi£lus, vel deprehenfus fueriti iraiHi ^' 
nam, 6c duram reprebenfionem a nobis expe£ìare, nobis edam ob violattonem nm» 
dati, <Sc Domino Epifcopo ob ejus dignitatis Isfionera, plenam prsterea mulcìim 
expendere malie. Omnes autem ceceri qvi eum benigne 6c amice habent, a Nobis 
favorem & amicitiam uliacum vera benevolencia adipiicentur. Omnes horoines, pr^- 
primis autem PrarCores, Nomophylaces, NobJles & Praefe^los nothoi omnes jubemus, 
uc Dominum Epifcopum ejusqve omnes ne(;e(rarios9 tam q[voad nomina Icgitimi 

poituliudii 



CAR in. Lìtn L. M. 95 

jjtf allz bsede um Ì6ghlèghar fkyllda ha^imtingar hans ok adra luci ^i 
ollu ftaraiBar ac han hefver ^tta vaart vaerndarbref ok later han fva 
^nitìtande vxtd^ (èm hèr vilir nokors goodvilìa af offniótande verda. 
petr^bref var-gorc i Olio bórsdighen n^efta sefrer Mirie maflb a nic- 
iindi lare rikiu vaarls ok innghlat ofs fiaìfum hìava^random Paali ftyrk- 
irs fon ricade. 

1 

Litr. M. 

- ■ • 

(m) l^irkiaia i Sìcliagsdals Tùr^u ( Hvammzfueit er vjgd ad iipphafi 
til heiiiurs altsvalldaiìda gudi og fxlH guds módur og hinum 
heilaga Johanne Baptifta. pangad ì\ggt tiund òli af tveimurn Skógum 3 
Leyùngiaftodum , Hólum, Laugum^ Sxlmgsdai, grtìftr ok lyfitollr, ok 
oli fkyllda. pang^c gafft i J)ann djg er kirkian var vigd eyriscollr af 
jjefTum bsium fiórum: Leyunoiaftódum , Hólum, Laugum ok Sadings- 
ài, land at Saurum liggur tiì kjrkiu icolulauft med óllum gognum ok 
gi^dum, fimm kyr ok colf xr epn hundrads heftr. Vidreka ok hvaireka 
iScikuvik, tolf manna iferd i Saurbxiarfióru. Kirkian a ecki i heima- 
Uadi) ^ar a ad vera heimilispr^Ar ok fyngia di Asgards hvorn helgan 

dag, 



1 

po(hi?flndà, qvam re$ alias, benlgiie & amice tiaheant, & hoc tanto magìs» qvantum 
ille bis noftris Iiteris tiitelaribus gaudet» qvarum uinm vos illi in tantum promovete, 
qvantum de nobis Benevolentia qvadam fruì defideratis. Ux liters fcripta: liint ì\x 
Oflo ferìa qvinta proxime pofl fefhim Mariìc; anno regni nodri decimo nono, Se 
nobis ipiis prxfentibus obfignats. Paulus fiJtus Styrkaris fcriplìt. 

(m) Templum in S^liiigsdaUtunga in tribù Hvammenfi, primitus in gloriara omnipoten- 
tis Dei Se beat2 Virginis Deipiir^ & Sfingi [o^innis Baptifts confecratum dì Per* 
t-nent ad illud decupar df iuro<}ye pr^^dio Skogis, Leyfingiaftadis , Holis, Laugis Se 
SxlJDgsdalOy jus r^p^turar, pendio in candeUs, & otnnia (ordinaria) tribuM. Die 
qro templuin confecratum fuip* datiim ei fuit tribntum ui ciale de qvatuor hilce 
prxdiis, Leyfingiafladis, Holis, Laugis 6c Sa^iingsdnlo ; Futtdus Saureniìs cum omni- 
bus boti is & emolumentis ablqve iéry itute, qvinqve voccae, duodecim oves lacìarise, 
& eqvus hundreda arftimandus,'«ja8 balirnarum & lignorum in Stikuvika eje£lirio. 
rum, Se duodecim hominum coUeclio (fuci palmati) in littore Saurbaienlt ad tem- 
plum ìpertiuent. Templum nibl iundi domeiUci poflidet. Ibi iìicerdos domicilium 

figet, 



\ 



1 



96 PERIODUS III SEQTIO HI 

ddg, ymbrudasa allaok evo daga um lai^afdftu / tBidvikudèga okfbftd- 
daga^ utan a fóiludaginn lànga heima» Sical preftr fa er f^ngr i Tùnga 
taka tvd hundrud i tida offur af |>eiin er b^r i Àsgardì ok feda mann 
med prefti a vetur. Bif kupsgilUng er ad hvttrutveggiu kirkitL Prefe 
i Tùngu f kal taka fiorar merkur heima. Jón bóndi i Hvammi lagdi ^ar 
til kirkiu eyristoll sfinliga af hvOriu fiiiu landi er Skógar heita, a ^aoa 
hàcc ad i Tùngu fkulu fkrifaft arcider fódur hanns ok módur> ok hanns 
fiàlfs ok tveggìa husfreya hanns sdinliga» ok fegiaft faiumefra artidardag 
hvors j^eirra. «Kirkiana fmellcan krofs» lilcnef ki Johannis Bapcifts , Mar- 
ìufkrift, glerglugg, elldbera, likakrak^ ein mellblsdi > tiOlld um kirkiu» 
Keràftìkur tvser) muhniàugar tvaer ok gl6darker> ok óttufalingsfloppun 
Artidardag hvorn fddur ok módur Ifleifs bónda ór Asgarde fkal feigidil 
fàiumeiTa i Tùngu , ok (b hanns ^egar hann andaft. Ok til fanns vicnis- 
burdar hier um fetium vxr bróder J6n med gudz inifkun bifkup i Skdla- 
hoilci vort ìnnfìgle fyrir {>ennan maldaga fem f kri£idur var a ^ann fami 
dag er vier vigdutn kìrkìuna anno Domini millefiino vicefimo lepdmo. 



figct, qvì ni Asgardo qvovis diefefto, omnibus cvatuor temporum dlcbus, & due 
bus per rempus qvadragelimale (qvavis hebdomude) dt«busv didbus (fcilicet) Mercu- 
rii & Veneris, excepto die polfìonis •DoI1tini^qVo ddinLfàciis: operabicar, iacrt cele- 
brato. Sacerdos, qvì facra in Tunga celebrat, lalarium duas hundredas ab incoia 
Asgardi, qvi & facerdotem cuin uno coinìte tempore hy berne alere tenetnr, prò 
facris celdmndis accipito. Ab utrìusqve templi pnedio nofpitinm Epifcopi ed p^^ 
ftandum. Sacerdos in Tunga (ex ilio ipfo predio) domi qvatuor marcas recipiet. 
Jonas colònus Hvammenfis tempio ifti tributum unciale *de utroqve fuo pratdio, no- 
mine Skogi, in sternum expcndendum dedit , eó pacto , ut in Tunga annìverfarii 
pAtris ejus 6c matrìs, ipfius & duarum.ejus uxorum in sternum fcriptie exìdant, &in 
unìus cujusqve eorum anniverfarifi ìnfsxtx ìììis dicantur. Templum crucem encauflo 
pidam, imaginem Johannis Baptifts, eftigiem depi£him Maris, feneftram vitreanii 
laternam, harpagonem fepulchralem , vefles facras unicas, tapetes templum drcum- 
dantes, duo candelabra, pelves duaa, thnribulum & albam ad matutinas poflidct. 
Anniverfiiria qvavis patria 6t matris Ifleifi coloni de Asgardo, ut & ejiis, poft 
ipfius fata, inferii in Tunga dicentur. In horum rerum teftimonium Kos Fitter 
Jonas. Dei gratia Epifcopns Skalholtenfis figilium noflioim . Diplomati huìc datlco ip- 
pendimus, ibrìpro, die qvo templum inauguravimus | iiuio Domini miilefimo treceiw 
teétmo vicefimo feptimo. 



Cap. 



CAP. IV. si I. 1. 97 

Gap. IV. 

De Jona Indridi filio. 

Eodeo); qvo Jonas Halthorìs momius eft anno^ in Norv^ia ) Norvegus 
ìpfej Jonas Indridi, Abbas Ssloénfis 8 Cai. Auguftt Epifcopus Skal- 
holtemis ordinatus , io Calend. Scpcembris Islandiatn attigìc; Skalholtum 
verojCalend. Sepconbris venie (a). Anno 1340 vincacionem Qyarcce 
occidencalis exorfus, ne dìmidia qvidem parte abfoluca, in cra<9u Saurbaj 
ic^redi coepit. Tempio Snoxdalenfi argen^eum calicem 1 ut & jus où- 
dendi centum arbores (eu ftipites in fylva Sveinatungenfì donavìc. Sed 
ikenim aureum Scafholtenfi ablatum , Skalholtum fecum reportavit. 
Eodem anno, 16 calend. Januarii, dimidium prsedii Ucfkaleniis cathe- 
dra Skalholcenfi acqvifivic. Poft cantala in officio gefta 17 calend. 
Aprìlìs 1341 Skalholci lupremuoi diem obliti exado in epifcopatu mi- 
Qus biennio. 



Interim de fuorum temporum conditioneqverì, opus non habuit> 
qvod nulla re memorabili in(}gnirentur. Nam anno i34ohyems tam mi- 
osfiiit» ut ctiam aves fylveftres in Martio ova parerent, proxima au- 
t«n, omnium poft hominum memoriamo frlgìdimma & gravUTlma. Eo- 
dem, qvo Indridides^ anno etìam Egillus Holenfis obiit, unde generaiis 
totìus Isiandise vifitatio, qvam hoc anno, iuflli Pauli Archiepifcopi 
Nìdarofienfisi huius Archicathedra? Canonicus^ Aslacus qvidam inftitue- 
bar, incalTum ivic. Anno 1340 fententia lata eft de decimis de merci- 
bus 



(t) Vii TQRFJEVS mjl. Norv, Tom- 4. libr. 9. cap. 4. pag. 4^3. 

Tom. IL N 



,.\ . 



r 



98 PERIOp-US m.. ,SECT5I0 III 

bus Iskndicts Archiepifcopo iblvendis (a\ Poft hunc , dum cathedra 
Skalholceniis vaca vie 7 Inspeétofem feU òfHàalem egit Sigmundas Enari, 

qvo 



(a) Hxc fententia, e cabalano A. Magnai exfcripta^ unicum habuit iigilkim appenfum, nec 
anq\'aTn ibi plura adfuere; Illa talis efl: "I namfne guds amen. Da er Iktner 
" voro fra burd vars herra Jefa Knfli M.CCC ok XL vzttra in cathedra fanftì 
" Pecrì komn beir a (lòmfnu Jfyrir okker Hakon Oyflxlnsfon ok Arna Halkisisfoa 
^ Korsbrédr ok Commiffariot virdalgegs herra ÌPaIs £rlabiikops i >Sdaroii i Conw 
" mun^ (tofuo Korsbr6dra, Sira Thorer Aronfon' Korsbroder I umbode Cflpkuli ok 
*' Sira Siugurdr Rzdesmadr a £rkibi(kopsgardc af xkìnì halfu> Nikiilos i Lòxo ok 
" Bi^me Ssclbygger af annare. Kixrdo fyrnaémder Thorer ok Sigurdr a Nikulii 
" ok fìijcrna «dm^rada likndifara nm kaupoyris rinnd af flcrzid tvC ok braina- 
" ftarinh er ^r hsfcia adr optl^^ha krcpt 6k sigi fengit. en Mr marado fuatil 
" at '^h atto enga tiond af fyrnxindom Lutun» gerff ttdra en i vaan^om i ^cirra ftid 
'' |>i oilu insira cfter rettre tUtalu marchatais fua fein allei; acber lilandznnr hafdu 
*' adr firer jbsim gort et fonnre iiduenlu* Var j^iin fua |>9r til (iiarat af firer 
^ flcommu nurtiz litri (krarid af lAande, cr Jj^ vor kallad matfkraiJ en i vadou/ooi 
'* hinn mede rarnengr. en nu flytt af I/fande hinn mefte ok bafifii wrncngr i 
'' fkrjrsd ok lyfi. \'aro ^ir ok fpturdir en j^r hsfdi nokkorskonar prioilegiam af 
Pauanom xàt adrom lueilagrar kirkiu fonnonnpm umiijian fyrfagdrar tiundar- 
gerdar. ' Cn ^tr quadozft zkki annat bafua firèr fer mtn ikgdu at fua hafda 
adrer firer ^£Ìin gort. sfter ^t krafdu j^str Sira Tliorer ok Siugurdr laga orikurd 
af okker. Ok at (kodadom tiltalum ok Tuarom huararru«ggia haifu, lagagrxinum 
ok fkyn&mdum med godrà manna^niade» funnum mit at rexter bokarennar bzde 
i nyum kriftnnmrerte ok fomom.* ok fattfargizrd milioni kirkiunnar ok kongdom- 
\ fens ok fua h^rilagrar kirkiu logh bioda at gera tiund af olluni rettom fongum ok 
' afta. ^ er^at oMua- domer ok iuUr lagha orflcurdr at ]^r gere riund iina fna af 
*" (krjrìdy ly(i ok brennafbrrni ok ollum adrom rettom fpnguai .ok afta» flikt i hoe^ 
" iu Crm farllr fem af vadmalom. Ok til fanz ^ittmisburdar/ (èttom mit oiHcitlatDi 
" infigli firer Jetta donisbref er gort var i ftad ok tin» f<yn fyr fegir, " Idcft: 
In nomine Dei amen. Annis a natìvitate 'Domini noftrljefù Cbrifii 1^40 trsnsaSìs^ 
in Cathedra Snnéfi Petti, coram noùh Haqvrn9 fiUù Óyfieinis, if Ama fUìo Helkit- 
ìis Canonici s ^ Commìjfariis Venerabilis Domini Pernii Atrbiepijhpì ^ Nidaroft m 
4edt Cammtnfh Canonicorum, Dmiinus Tburer filius Amnis Canomiau vice Capné^ 
if Domintu Sigurdus Diffcnfator cathedra archiepifc^palis ab una patte ^ ab alteri 
auteni Nìcolaus de Loxo if Biamius Selboénjls. rradictì Thorer & Sigurdus aiUi 
mominatos Nicalaum iy Biamium mercatores Isiaìidiam freqyentantet decintarum di 
ntfrciins pi/cium arefafforum^ (dei pifcimn i/ fuìfhurisy mu fiitttarumy fvtfi i^ 
[afe, fed frufira^ expfjiuìaverant ^ incufarunt. Hi vero refpondemnt ^ fé nuOas aii<tt 
de pradi&is ithus decimas pavera dcbere^ qyam harnm mercium loco, pannot inpd^ 
0OS, ad computum nutrcaram pr^ rata aftimatos^ veltn ^ omnes alii mercatura Iu 

ianJiii§ 



ti 

Bf 

1 



CAP. IV. ir?. 99 

^its modenntey ìngens difliditrm intcr fratres (ScThorlacum Abbi- 
tcm Verenfem ìncidebat^ avapropter Abbas iter in Norvedam paravit, 
fedfocoeflu deftitucus, fvaaente officiali^ in monafterìo Videyenu usqve 
ad advencum Epifcopi delituit. 

Cap. V. 

De Jona Sigurdi. 

J^ • * 1 • . j « 

onx Indridi filio fuffeélus eft Mònachus cjvidam ^ Jonas Sigurdi > ut 
▼idecur natione Islandus, qvi anno 1340 in Norve^am» infulam ac- 
qvificurus traniSìt, qva tandem anno 1^3 accepta, ad orientale Islandi^j 
latus in fjnu Reidarfìord adpellens) ibiqve ordinariam vifitationem itici- 
piensy Skalfaoltum perrexit. Ceenobiiitn Kyrkubaienfe adpropinqvans^ Jo- 
Tunam Hauki Nomophylacis fìiiani Antiftitàm digi curavit j qvam anno 
deoiiim Cbqyeoti, fuo Agnette nomine facrìs initiavit^ iimulqve ejusdetn 

N 2 Gynscei 



laM£am frcqventantts ante iSos ex mere Mfìtìqv^ fecerant» Hoc tu cwtrarìum r^« 
y^yif /// data ftint: Ujqve ad tempora prìdem el/ipja parum pifctum arefaSorum^ 
ftv pifces comeftioni delHnati afcUalatitto'^ plurima vero merces in pannis infvìlinìs 
advibebantrir ^ nunc vero plurima ^ optìmee merces in fifcibus oìefaSis eorumtjye ole9 
ix Ulandia adveòuntar, Intetrogati etiam fuerunt , num a Papa vel aliis fanófa 
tecUfia antiftitHus de pradiéfartm decmarum remijftime privilegium qvodqvam babf 
rtÉtì uh vero nuBì tali fi innìti^ fid ita fife^ ac alii ante ilfos ficerant, gertre 
affrmabant^ Deinde Dominns Tborer fy Sigurdus fintentiam judiciahm a mbis ex- 
f^fttfarunt. Igiìur ex tiSraqve parte qvafiiottibtu if refponjis^ articalls legum (jf 
retfonibus ex honorum viroruni conjilio perpenfis^ invtnimus^ qvod texeus l'J/ri tam ìm 
novo qvam vtteri Jure Ecclcfiafiico^ C^ Transatto inter ecckfiam if imperium (*) 
m ij legei fanéia eCcleJìa dccimas ab ofnnibsisjufiis fubveéfionibuj ^ fiuflibus fieri 
fracipi/ifft, Nojfrwn igitstr judiciuw ^ piena Jententia judicialis efl^ ut decimai pen- 
dant , tam de pifiibus arefadis^ eleo pifciufn ^ fulpbure^ qvam omnibus aliis jufli$ 
fitheSionibus iy fru^ibus^ in ipja rerum Jpecie^ aqve aq m pannis inqvilinis {feri 
eonfirpit). Et in verum tiftimoninm figiUmn officiai atta bis literis judicialibas appena 
Smtu^fcriftis loco tf tempore ut fupra. 

Vìi fupra Toro. i. pag. 395. 



^ 



loo PERIODUS HI. SECTIO HL 

Gyngecei fororem> Otharjnam , ftupri & prophanacjonis'corporìsChrìfti 
convi£lain> & qvod fé fcripto fathanse aiancipium dederat, flammis ad- 
judicavic (au Sunc & qvi ei crimen blasphemiae in Papam intencacum 
ftiifle fcribunc. In Monàfterio aucem Verend tres Monachos> Eyftei- 
num 9 Magnutn & Amgrimutn ^ qvi non taìicum fuperiore anno Àbbacem 
Thorlacum per fedicionem e)eceranc> fed eciam ftupris & diis flagiois 
fernet contamina veranc> capcos coiBpedìbus ligavit» 



• ^. 



Album qvoddam feu indicem qvorundam in parte orientali tem« 
ptonim cum eorundem univerfarum pofTeflionum catalogo confcriprisflè, 
extra contro verfìam pofitum effe videtur (b). Sunt^ qvi ipfi duas cribu- 
:* * ' ' ' ' une 



(a) Incenditf Integrarnm viUaram cum patr^familids, domeflicis qvìbasdam & umVeriis fi- 
cnlratibusj^ a furentibas hoftibus excitara, qvatia fuerunt BltindkitiUhwmùj Niàlt 
Brenna 9 bnundar Brenna ^ Flttguwfrar Brenna f aliaqve, de qvibus Harfim Tbms 

t HiJL N'tala ^ Stnrltinga^ conl'ukndz iìinc, aiitiqvicus eqvidem memorintur. Sed 
bocce vivìcomburium , a legitimo judìce pcenae loco infli.^ufii, priinum, qvanmo) 
recordari poflum, m Annalibus noflratibus' occurrit, neqve ìmmerito tanronim & 
' tam eiiormiiim flagitiorum exerciriirm, tanto tamqve immani fupplicio expiarunt; 
fed |>oftdrioribus icculìs tali modo non pauci , ut Satanar cultores & manctpia punié 
leguntar, ex qvibus qvidara forte tales fuerunt, iiqve mercedcm laboribus digntm 
accepiffe cenfendì lunt; fed qvidam forte non revera tales, Cau£e enim nim lem- 
poris non femper ex duorum vel triiim teflimoniis dijndicobantur, fed fufficcre vide- 
batur, fi a£lor racìonem qvandam, vero non omnino didìmilem & fufpiciofam crimi- 
nationem jurejurando confìrmare auderer, & fi reus feu. incantationnm & magis in- 
fimulatiis duodecim ad \à denomiiiatorum virorum teftimonio, feu confciencix didi* 
mine jurejurando itìdem corroborando, addicoqve tandem pioprio juraitiento cxcnlpire 
fé non poflct, revera reus h.ibebatur, qvales juramentorum focii noftra lingva Bi^ 

\ vatte, Danica Sandemand dizXi fuerunt, qvorum in antiqvis legum codi ci bus crebri 
admodum meiltio occurrir, fed horum ufus dudum obfolevir, nomen tantum fuper- 

* eftj Neqve jam per 6o retro annos qvisqvam talis abominationis infimulatus, multo 
minus conviclus fuit. Blenni auteirì & buccones, qvi tnles viderì volunt, nacicidio 
qvam incendio digniores funn Interim ceffante p:rna & inqvifitione ipfa, re$& 
fuperftitio cefijffe & in contemtum venilfe videtur; Nam: Nitimur in vetitum^fiff- 
per cupimusqye vetata: Et qvod concemnitur a cordatioribus, pauci cupiunL 

^} Album bocce feu templorum Catalogus incipit ab Hofe in tracia Alftdfiwd, & & 
porro notuni verfus. Sed id a nofìro coiifecìum eflei probat aiuius 1343 vitìratiom 

Thykkvi- 



CAP, V. §. 2, 3. loi 

mt eedefiifttcas eoiiffitutìones (a) , fed ìlls reven ad J<^nnem Halthorì 
lefereode videntur. 



u 3- 



Anno 13443 ipfo Sanfti Benedi(5ii fefto, feu 12 cai. Aprilis, in 
(jtnohìo Videyenfi Regulam Sandi Auguftini abólevit^ fed Sandi Bene* 
di(fK incroduxit^ eaqve fex firacres ìniciavic, qvibus Sigmundum Einari 9 
Skalholrina? qvondam dicecefeos officìalem , Priorem praefecic; eodemqve 
inno primam Skalholti Synodum more Normannico celebra vit (b). Li- 
temetìam de decin>ìs, cetnplofumqve expenils ex redicibus, aliisqve> 
Gvac cum tempore 'in defvetudinem venifTe caufabacur, movere coepic, 
Qvarwm occidentalem vifitans, facellum Alvidrenfe confecravit Thor- 
killum Einari Abbatem Helgfellenfem officio depofuic Gislum Philipp! 
fiiumde Magar, diris devovic» cum qvo ramen anho 134$ in graciam 
rediic (e). Anno 13473 eodem ac Ormus Holenfis navigio, in Norve- 
giafflcranCit, non dimmilem clementtts & juftitis laudem a fubditis re- 

nns. Nofter aucem anno 1348- in patriam redux. unacum Erico 
yiero Thorfleini filio, lìceras ab Ormo apporta vit > qvasi inftitu- 

N 3 to 



i** 



Tbykk?ab«jen(i fldfcriptus, lidein etiim Codicilli contìncnt defciiptionetn templorum 
A Virginis, qvs qvondam od Raudalirk & Breidamork fuerunc, qvs unacuin tota 
ProrÌJicia, qvondam Li$/a berad infìgnitai notabilis illa ex monte Hnappafellenfi ignia 
eniptio defolavit anno 1350 ut teftailtur Annales Flateyenfts. 

<a) Vkie fiipra psg. J). Sfi. Ut. D. E. Mendum in Dodiff. JOH. OLAVU Syntagma di 
Béiptijhio Proleg. $. 14. irrepfit, ubi dicit nofhum anno oAìcii duodecimo fbtiuaiti 
eccldiafticum fanxifTe, cum pofl qvinqvennium tantum in ofHcio exacìum , obierit. 

(b) Jonam huncce, cum frater^ Monacbis folito epithero, nominetur, Ordinis Benedi£>ini 
firatrem fuiife, mutatio illa Regulae Auguftìnianx in Benediclinam , in Ccenobio Vi- 
deyenfi ab ipfo inftiuita, verofìmile facit, Sed qvodnam fuerit difcnmen inter nnti- 
qvQin & receptum in IHandia Synodos celebrandi modum & Norvegicum illum mo- 
rem, qvem ille primum introduxit, non facile probatur, nili dicere liceat, ipfam 
omnino ad formam & normam in Juribus Canonicis Norvegicis pr^fcriptam id fecillè. 

(e) Tales mutadoneS) novitates & rigids exa£liones, licet in fé non mala?, fed qvodam mo- 
do, vcl viderentur, vel revcra ncceflariit effe pofFent, ipfum tamen ìncoHs exofum 
reddiderunt; Nam omnis repentini mutatio peiicuiofa effe folet, pauciqve Reforma- 
tores gradum feu zelum in tempore & ad juuam metam (lilere fciunt , qvod muEto- 
tiesuuun comprobaire novimos. 



I02 PER10J>US III SECTIO III 

to Holis freqvehddimo conventu publicanint. Sed ìncolis Jbnam judi- 
cem incer fé & Ormutn recufantibus , omnis eoram conatus ituibi 
fuic (a). Hinc domum reverfus, in lechalem incidic morbuin> ex qvo 
tandem, exa6lo inepifcopatu qvinqvennio, CaL Jun« 1348 deceilic; vie 
non qvidem tam malus uc. fuibdici mufllcabant^ fed rigldus &.pecuais 
corradendsp intérìtus (b). 

Gap. vi. 

De Gyrdero Ivari filio^ 

Anno 1349 Gyrder (e) » Àbbas Templi Sandli Johannis 9 qvod Beigs 
fuit> a Salomone EpifcopoBergenfiy nam Amam Vadum Archiepi- 
ibopum, relidvosqve Norvegiae Epifcopos^ peftis, qv« totam Evropam 
excepta (bla Islandia tum temporis vaftabat , abfumferac^ inEpiTcomim 
Skalholcenfem confecratus^ qvi tamen non prius qvaoi ijn Cadiearam 
acUic; Nam anno 1350 nullum navigium e Norvegia in Islandiam com- 
migravic, ^vo fa£him eft, ut ob vini penuriam omcium miilk in pler'ia- 
qve minoris notse templis ceflàret» 

Anno 1352 Qvartam auftralem vifitaviti ut patet ex eodidliis 
templorum qvs Gardis & Reinevallis funt* Nam hic prìmus Skalhol* 

teofium 

(a) Vid. infra Sec)-. 4. cap. 5. $. 3. 

(b) Qyod lucri faciendi cupidus fucrit, teftantur Annal FlMteytnfes^ Holtnfa & A^if^- 

Comprobant id edam ejus gefta, inter alia tot crac maritimi paites fcu littora ad 
qv« in mari natantia & fluitantia adpelluntur, qvje catliedrae fubjecit, qvab'a fuerant 
in Birgsvik triens cxcepto dodrante; in Knararnefe & Thraungvabas, qvadrtns; in 
KrolTncfi & Munadamefi, beflis; in Ofeigsfyrde, triens, ut & qvcdam in littore 
Rurfiordenfi. 

<c) Sì hic Gyrder idem ftatuatur cum Canonico Afloenfi hujus nominis, a PONTOPPIDA' 
NO nominato Annal. Eeci Dan. Diplom. Tom. 3. pag. 170, Cbronologiac non re. 
pugnat , fi ex Canonico Abbas ù&w elfe ftatuatur. 



; GAP. VI §• I. % 3. K)5 

tsifiiim Epifcòporutn annum Chrifti omnibus temploram Radonatiìs ad* 
ichpfit; codemqyc anno, Regula Benedigli > qvatn in Videyenfecasnobium 
introduxerat Jonas Sigurdi> abrogata, Auguftinianam reilicuic; Proximoqvo 
anno fiiomum Audini filium Vìdeyeniis & Asgrimum Helgafellends Mona- 
ci Abbates ordina vit. Anno 13^3 vificationem Rangarvallenfium eccle- 
furum fufcepic* . Anno 1354 occidentalem Qvadrancem invifens,. Eiftei- 
numMonacnum fecum habuic, eaqve teftace Catalogos poflefUonutn qvo* 
nindam templorum, confcribi curavit (a). Conili cutionemqveedidic; qva, 
ne poilluc coloni fundorum decimas eoram poflefrorìbus extra parce- 
ciam habitantibus traderent, vetuic, fed ut Patrono templi in cu'ius pa- 
rceda fundi eflènt, prout jubet Jus Ecclefiafticum, folveretur, mandavit, 
ulemenim confufionem & legum transgreflionem fé pofthac minime pafTii* 
rumprofitetur (b). Eodemqve anno Statutum de variis ad rem ecclefiafti- 
ata pertinenti bus (ànxit (e). Anno 13^5 Catalogum littorum feu orarum 
intrinmarum rejeélaneis oceani excipiendis aptarum ad Coenobium HeU 
gifellcnfe pertinentium , in commentarìos regeri curavit , pauloqvc poft > 
cunv^mfpeéltone dioecefeos Snorroni Thorleifi fìlio , cognofflento Klin^' 
ger, commiiTa , in Norvegiam ena vigavic 

Anno 13T61 in Vigilia Epiphanìas, Clerici Skalholtenfes Acoly- 
tumqrendam Sigurdum Asgrimi omni fupplicio affeétum necarunt, cu-' 
jus&cinoris & illacse necis author^ Sockus qvidam, officio Tubdiaconus» 
qvamvis ut failionis primipilus potifllmum infimularetur , nunqvatn 
timen de vero homicida certo conftitit. Sed eapropter templum Ca- 

thedrate^ 

(1) Vid. td finem hùjut Capitis Lifr. A. B. Conf* Se tmiqvos codiciiloi Ceinpioram Preff* 
bickenfis fic SelaKlalenfis , in qvibus prima vice occurrit itieiuio lucroiidimi reditus 
qro tempio Seiardenfi tribuunrur decitnus qvisqve teretum plfcium , (nam plani , ut 
ujsty folcx &c. excipi ridentur) qvos in Kopavik capi contingit. Qyjx condirìo, ut 
tempio eft Incrolft, ita Rufticis feu pifcatoribus oneroTa, iisqve, plus vice (ùnplici 
mormurandi occafioneiti prarbuir. Tunc etiàm conftìtutio de tributo in canddas ero-t 
gando & alìis emolumentis remplo Akrcnlì cedentibua a Gyrdero fàita effe videtur, 
qTz a Snorrìo ($. g.) & ploribus poftca coufirmaia fuit. Vid. infra Perioda 4. St&^ 3; 
cip.1. 

(»^ Vide infila ad finem Capitis litr. C. 

(e; \U ibid. Litr. p. 



I04 PERIODUS m. SECTIO IH 

thedralC) ut innocenti pollutum fangvine a canea & iàcris ceremoniis' 
vacavìt> usqvedum Pisful hac arftace Cathedra reftinicos confveco more 
idem luftrarec 

§• 7- 

Anno 13^7 Ejulfus Brandi Canonicus Nidaro(!en(is> & firater 
Eifteinus Asgrìmi ab Olao Archiepifcopo tocius Infulx conftituct videa-. 
tores> Islanmam ingredìuncur» qvi ucramqve dicecefìn pervagances, variìs 
indiAionibus & exaélionibusj Ecclefiae commodum & emolumentum pne- 
texencesy clericos parìcer ac iaìcos vexabanc» unde brevi incer eos & 
Epifcopum difcordia oriri csepic. Eodem etiam anno Andreas Gìsiavi 
filius & AmasThordi, orìentalis & meridionalis Qyandrantum> borealis 
vero & occidencalis Thorfieinus Eiulfì & Jonas Gucchormi Skraveifa 
Satrapi in triennium a Rege confiicuuntur, qvì> ne ab Archiepifcopi 
emidarìis fuperari viderenrur> plebi varia genera cribucorum onerumqve 
imponebanc: unde accidit, ut Provincia non parum exinaniretur (a> 

Anno 1358 Gyrderus Provi nciam Borgarfiord vifìtando peragra- 
vit, qvod patet ex Codìcìllis templi ReykholtenHs , qvos tum confici 
curavit. *Hocanno Prs^fulis & Vi/itatorìs Eyfteini difcordia in apertum 
òdium crupit) ita ut Eyfteinus, avi infìgnis erat poeta, Epitcopum 
probrofìs carminibusprofcinderet, & in Norvegiam reverfuirus, ad dicen- 
dum coram Archiepifcopo caufam , dicam impingeret* Pneful vero 
tandem ad fdcram iltam anathematis anchoraiii confugiens> Eyfteinnai 
diris dcvovit, qvi, prius qvam ad fupremum ventum efleCt fupplicicec 
veniam pofcens in gratiam recipitun 

§• 6^ 

Anno 1359. feria 3 Pafchatosy freqventem Cleri fynodum Skal- 
holti habuit, in qva de termino peremtorio folvepdi penfionem prò 
eandelis in ufum facrarum medium , prò agnorum paftione, Pnepofìtorum 

redi ti bus; 

(0) Vid. fiipra Tom. x. pag. 426. 453* 



leditibus; de facerdotum veftibus facm; fuftentutione pauperam & ejus- 

detn hxìnx confticutum (a). Deinde Eyfteino per Qvarcam occidenca- 

leni, fibi, dum abeflet, confticuco Vicario (b) ^ naviculan(iJÌ|tndrex Gislavi 

óliiy unacum pluribus aliis^ confcendit Qv'a? prope e t^sconfpedu 

in akum proverà cutii univerfb onere urìdis abforpca fuìc> excepcis fo' 

Jum hoiQinìbus« qvi in (capham fé cònjeceiunr^ qvx cum alias vix vi- 

gtnd qviaqve virorum capax en*et ) cune qvadraginta vehens , cerrae 

omnes incolumes reftituic. Qyod dìvinum piane miraculutn illi Sanélo 

Thorlaco acceptiim retuleruiit* Scrinium qvod Prsfulis argenceam fu- 

peileélilem , cimeKa & Pontificalla continebac , poli modum edam incer- 

maris reieébmenu inveniri contigit. 

' S. 7. 

I 

Àfitìo i^£ó-(c) Gyrderus Skaiholrenfis' & Jonas Etìci Skalle> fes 
Calvas, Holenfis» Skalhoki 13 Cai. Aug* de noasinibus& verfuris, qvas 
in\iceai hcsvzot ipfocum antecefFores, radones atnice compuunces, eo 
modo iUflS éscpeaiebant ; at atireum Calicem , Skalholcenlìs Holano 
Ttftinierec>. cQ)iis pondos erat 24 uiicbhiih> hic vero Skalholtenfi isz 
ìmpeti^ numerarec. ^ Qyo faéìot Gyrderus & tìeigo Abbas Sanélt 
Johannìa Btfgenfis ^ aUiqve» ^nnmeco 90. iacer qvos non pauci cnelioris 
nors vói fuerunt, navìgium Ormi Longi» qvi priore armo e Norvegia 
in iisfandìam venerata confcendum:;»' qvod cum univenfo onere virisqve 
omnibus^ circa InfuUs Faereyenfes perìilTe creditur* Nunqvam enim 
ejus uec vola nec veftit^um deinde appariùL 

§• 8- 



(•) Vide ad finem Ckpitis Lirr. Éé 

(b) Gyrderum futSk in curandts ofKcii percibus non indiligentetn • documento funt tot &b 
eo faB« Vificationqs; led de viri toierantia Oc xqvanimitate teflatur humanicas & 
amicicii» qram petulantis lingvx viro Eyfteino, toties fedifrago , probavic. 

(:) Docìjfliinus OLAVWS in Synt^gmate de Baptijhio ?ro\t^. $. 15. vult noftrum pcriiffe 
anno 13561 qvod Cainen anno 1360 i'acluni elTe liqvido couftat. 

Tom. IL O 



lOf^ PERIODUS HI SECTIjP UU 

Poft difcèffum'Gyfdèri, qvi dioecefi Skalhokenfi decem annis 

?»nrfuerac, Vicarium denuo egit Snorro Klinger, qvi ig. Cai. Maji Ho- 
is cum pluribus Primorum ; Jonam CaJvùru & Eirafiòrdenfes invicera 
conciliare voluitj fed froftra. Ec n. Cai Septembns, ejusdem anni, 
Videyae, de tributo cafeairio^ Caenòbio Videyertfi fol vendo, ariaihematis 
pjenam & triutn marcarum mul«Jtain tergi verfarttibus minicans, fenten- 
tiam dixit (*). lUe etiam hoc arino in profefto Simonis & Judse fen- 
tentiam edixit de ove laftaria^ ab incola; iofula: iEdcy tempio Vaott- 
fiordenfi perfolyenda (**)! ' .•..,•; / . : . ; 

■ 

Litr. A; 

(a) V^^^ Gy^^^ ^^^ 8"^^ mifkiih bifktip f Skaihoìki heìifar Bllura 
^ gódum mi^nnam ^dm fem ^etca href ili edur heyra medurgudz 
kvediu ok vorri* kuncùgc giOrondi: at vierrhafom ftadfeft medurfam^ 
Byeki Arno>& Jónflonar fvo fallin . snàldaga kirkiontiar tanoder Stadirfelli 
l^m hiep fyl^er. ^ Inptirak a kirkian tiu tiundrad i «heimalandl tuttogu 
kógylldh tolf hundrùd varuvlrdt. ^' eim f^rìr iAnan* iig kalek og tiolld 
um kìrkia fmetltan krots. fkrin.ok brik yfes alitare, meifiiklaedi einok 
hdkull til annara meifokkrda. kluckur/fio. Marìufkrìfc Pecursfkrifc 
]^órlàks fkrift. evo kiollà fbrntia. alknìskisedi cvO^ined peli* ok duka« 

' j . • ' ' ok 

. . < « .Ali. y . . . , I .1 V»* 



■■ 1 — I ^^ '^ -^ — ^--^ — t -* ' ^ -« ■ 1 — 



(*) Cflfeaiiain hanc contribationem primus inftituit Magnus Gii&irì , ut fupra memsratcm 

-cft, Tom. I. pag. 308- 
(**) Vid. ad fincm hujus Capitis Litr. F. 

(fl) Nos Gyrderus Dei graria Epifcopus Skalholtenfis ofnni)ias viri» boitif |ias literas virmis 
vel aadituris faliitcm Dei 6c iiqftram mittimns. Notum facientes nos confcntiente 
Ahìulfo filiò Jondc tate rationartùin ttthpiì ad Stadarfet] , q^'ale feqvitur; confirmt^i'^. 
Inpriinis templum pofCdec deceiii haiidredas fundi domeflici , viginti vaccarum stq^^ 
I tnentuni) & diiodecim hundredas ad preti um merdum ^ftimatas. Sed intra repoiTi- 
dct calicem & aulxa per (totum) templuiti,. cruceni encaufio pidam, fcriniura & 
V tabulam ereclam fiiper altare, reftes millaficas ad unum omties, & pr2tei*ea hume- 
raU, feptem campanai , efiìg^es Mariis , Petrì, CtThotlaci depiSas, duaa crucesantì- 

» . * ■ 



CAP; VI. Litr. A. B» j:o7 

ok cv8 antarì$kl«di £óm. munlat^. gl^darker èk elldbere. kertahiatmur» 
okkeitaftikur tvxt: kantarakapa med peli; ok onnur of falùni ok flopp. 
pangfc Uggia unnder tutcugu barer ac tiundum ok l^fistollum. (ex ba?n- 
ìmok kx aurar af hverìu. par fkal vera hèimilispreftur : Aller f eir menti 
km hià ixialnytii i ScadarfelJspingum eiga ac luka pangac màis miólk i 
Petursmefludag: 

Nu Hdan peiC ixmldagi var gior hefur gefift di kirkiu under Scad- 
irfelli. Itìprimis gaf Aurnolfur jonflbn Andreas liknefkì enn Gutc- 
ormur jatti at luka ^at elligar f riàr merkur vSruvirdar : Icem hefur 
gctìft atta kyr dk cìtc afaudar kuilidi. fiórer heftar ok cv6 hundrud £ 
vadmalum: kertaftilcur tvaer med kopan floppur ok padnur tva?r. fext- 
in hundrud vOruvird er fallid hafa £ porcionem a millum pels er Orn- 
oìfiir gi5rdi fyrir Herrà Òddgeire reikningfkap ok hinn$ cr Cuttormur 
fon hanns giordi fyrir Herra Vilkin hic fyrfla filini at faann vìfceceradi 
YeOfiorda- 

.. , Litr. Di 

(b) Ver Gyrdr med Gads mifkunn bìf kup i SkilfaoHte iendum ttilum 
|eim lem petta bref ila edr heyra kvediu guds ok vora. ydr (è 

' O z kiinnigt 



tm^- 



qnzj perìftromatfl altaris duo textilm & mappas, duo periftromata altaris yeteni« 
pelvim, tharibulum 6c laternam, coronam Se duo candelabra, cappam cantornm 
inteitextam , alterain qvinqvelicem , & olbam. Illi, qvoad decimas & penfiones in 
canddbs,' viginti m^ifa rubfuiU, (ex itidem facella , qvomm ^vodvis fex uncias expen- 
dere debet* Ibi facerdos domfcilìum liabeto. Oiniies qvi m parcella Stadarfellenfi 
pecora la£laria habent, dtmìdiuni Laclis fedo San6ìi Petri eodem cxpendere tenentur. 

Ex qvo hoc rationariuni'cónfecìum fuit, tempio Stadarfellenfi fcqventia ncces« 
fere; Inprìinis Àurnulfus filius Jonae imaginem Andrene dedit, Guttormns autcm,. 
lut Ulani, auc tres marcas, ad pretiurn mcrciuin s^Hmatas, expendere pollicitiis eft. 
Practerca templura dono na£liiin eft celo vaccas, oves uni vacca aqvivalentes , qya- 
tiior eqvos,*& duas pannorum Miqvilinorum hundredas; Duo candelabra senea, al- 
bani & duas patinas. Ex qvo Ornulfus Doinino Oddgeu*o, ufqve qvo filius ejus 
Gurtormus Domino Vilchino prima vice qvartam occidentalem vifitanti, rationein 
reddidit, portio fedecim hundvedis ad pretium mercium arftimatis auila eft. 

(b) Xos Gyrdus Dei gratia Epifcopus Skalholtcnfis, omnibus has literas vifuris vel audi- 
turis,' fflhiCem Dei;.& noftrain mitttmu». Vobis notum efto, nos fub anno Domini 

iniikfimo 



io8 PERIQDUS III. SE.CTIO III. 

kunnigt ac fub attna Domini milleficno trecencefimo qvii>qvagelirno 

? varco 12 kalend: Augufti fvo fem ver vorum i yorre vifiucione undec 
elli i Kollafirdi fkipudum ver fvo fallinn màldaga med fam^ycke Ver- 
mundar Gudlaugsfonar er |»à étti iòrdina under Felli* fvo lem hann baci 
iig under med handabande hi^verande Bródur Eyileìne. Sira pórdeini 
Pàisfyne. Sira Halfdane Guthormsfyne. Gudmundi Snorrafyne» pórgilfi 
Steinolfsfyni ok mOrgum audrum gódiim mònnum ac nefndri kyrkiu fcm 
her feger. Inprimis fkal ^ar vera heimilispreftn fkal bóndì lÙKa honum 
fiorar merkr hvórc àr i cidarencu. Kirkian a hvert àr faud vecrgatnlan ùr 
Sceinum. annan fra Liùfuflóduni pridia ùr Fiardarhorni. fiórda iBrodda- 
nefi. fimca ùr prùdudal. lambaellde af Gllum baeum inijlut|ì Hrauns ok 
Deildan Hàlf vaect fkreidar af hvttrium hx ràillum Deìldar ok Kàrhafn- 
an Tiund a miilum Horn^hOfda ok Kàrhafnar ok lyfejollr. padan cr 
fóngr til fimm baenhùfa. ok takaft fex aurar af hveriiu ^ Kvrkian a priir 
Tcyr. fimm hundràd voru. Kyfkian a innaft fig kroiF òk Olafefkrift. ok 
tiòlld felicil um alla kirkiu. Alltariskisdi evo ok einn hokul. kluckur 
|>rìàr. elldbera ok munnlaug. pàngat er ac lùka fex alner vadmals ór ^ 
Hlid hverc àr. Ok til fannenda her um fectum ver vorc incigle fyrcr 
penna màldaga fkri£idaa dag ok ftad fem fyrr fegef« . 



niillefitno treceutefimo qvinqvagefiiiiQ qvarro, XILkakiidv.Auguftii iif vifitatiooe 
lìollra Felli in Kollafiordo conflirutos, e confenfa Vermundi filii Gudlaugì, qvifon* 
diim Fellenfcm tum poffedir, piicvia eju« ftipulationc, in prarfentia Fratris Eyftcinis, " 
Domini Thorfteini filli Pauli, Domini Halfdani filii Gattormi, Gudmundi filii Snor- 
ni, Thorgilfis filii Steinolfi, & multoruin aliorum virorum inte^rorum, in dìào 
tempio tale rationarìum conftìtuifTe, qvalc hic feqvirur: Inprimis lacerdos ibi domi- 
cilium habebit, cui coionus qvatuor maicas, faldrium prò ofHciis, qvorannis cxpendar. 
Templum vcrveccm anniculum de Steinis, alterum de Lìufufladis, tertium deFi«- 
daiborno, qvartum de Broddanelb, qvintum de Thrududalo , qvotannis expendtn- 
dos, faginationem agni de qvncunqve villa inter Hraunnm & Dcildam, qvadragepon- 
dium pifcium arefafSfprum de qvacunqve villa inteV Dcildam & Karhòfnam, dwim«« 
& penfiones in candelas (de qvavls villa) inter Hornsbòfdum & Karhò'fnam poflìdct. 
Inde facra cclebranda in qvinqve facellis procurantur, qvorum fingula fex unciai 
txpendunt. Templum tres vacca* & qvinqve hùndredas ad pretium mcrcìuni sffi- 
matas poflidct. Templum intra fé cruccm & effigiem San6ìi Olai depiflam, ot & 
iultra totum templum circumdantta vilìs pretii, perif^romata altaris duo, humerale 
unum, ctmpanas tres, laternam Se pelvim poffìdet. £o fex nlnar pannorum inqriii- 
norum de Hlida qvotonnìa expendendx fune. In qvorum teflìmoninm nos figillum 
noftruin buie rationario appeudimus, fcripto die &loco fupradiclis. 



; : :€AP, yi, Urr. B.:Q.T>. . 109 

Litr.- C. 

(e) Ver Gndr med guds nàd Bifkup i Skalhpllte heilfum aullum 
mauanùm i kyrknafóknum at Scad a Oliduhry^g ok a Kolbeins- 
flodum med guds kvediu ok vorre.; Sakcr {>eff fat er bxde fornt ló^mal 
oknfttat |>ar lukeft tiund af hvcrre jBrdu fem hun liggr i fóknenne ok 
kriftinrettr feger fvo at ^eivi er reti tìkndar hetwta fenì a ibrdii hyr, (a 
fem fam|>yktr hefér veric iim alle SkàlhoIltsbifkupsdJeme fvo af laerdum 
fcmleikum. Enti ver vilium med engu mote J>ola. at baendur ur audr- 
m kyTkmfóknum cake tii fin paer dund'er fem kyrkiurnar ega ok J>eirra 
maldagar ftanda til eprer bifkupanna fkipan pvi fyrerbiódum ver aull- 
um ydrok fefhveriura fem a àdrnefndum itìrdu'm bua ì fyrrnefndum kirk- 
iufóknum i Scad ok Kolbeinsflodum at lùkifl |)angat arliga preilstìund 
ok kirkititiund. hvar j^eir fitia fem iardernar' eiga. enn |)at er mSgulegc 
at^ir lùke |>eim Icigu J)vi minne fém peir lukà kirkiunum betta gótz 
cr under |>eirra nafne. Ok til Onnenda her um cr ^etta bref fkrifad a 
folbeinsftoduai anno Domini 1364 (*). 

Litr. D. ... 

(d) Anno domini 1374 Tqvarto) tenio calendas Augufti i Hollti i 
t Àunundarfirdi in fynodo y. fkipadi henra Gyrdr bifkup med radi 

O 3 prófafta 



(e) Noi Gyrderus Dei grafia Epifcopus SMIioltenfts , òmnibus parochianis de Sta do in 
Oildabrygg & Kolbeiiìsftadìs Iblutem Dei Oc noftram mittimus. Ciim leges rain 
•niiqfae» qvam^ccerttiorca ferant, ut decimje de qvaclinqye' villa pendantiir ad tem- 
plom cnjusvis paVòchiale,- fed jws eccIefTafHcilm , qvòd per tota m dioecefin Skalho!- 
tenfan, tim a dericis, qvam laicis, approbatum eft, ita hobet: Incoia pradìty deci' 
mtmm jufte pùPuhtur, Nos amem dec'masad tempia, ex eoriim rationariis, epi- 
fcopis ita jnbenlibat, pertinentes, a colonis in alias parcecias transferri haudqvaqvnm 
palTori fumus. Qyarc omnibus & fùigulis prarcfi^arum* parceciarum de Srado & 
Ko'bernsftadis Yncoli»! decimas tempio Se facerdoti qvotannTs expendendas, eo, uhi 
viUanmi 'poflèflbres habirant , perfolvere prohibemns, fieri taibctl-poteft, ut locarìum 
prò fjta dtftiinuatnr, cnn^ arf iftos hirc bon:i, tempK pènfiòni 'obnoxia, pcitineant. 
Inqvorttm tcftimonium hx liter^ fcripti funt Kolbeinsftadis anno Domini 1364. 

(d] Anno domini 1354 tertio (qvarto) calendas Augulli Holti in Aunundsfiordo in Synodo 

. :^ dominus 

D bs qwdtm exfiriptftm qvod nohit ffi^ ^fi ìtgiydeùit. jif4^ \nam hoc ianné Épiftop$u 
Gyrdirns foartam iccidintalem vijitavit , fed ad antmm /j^y vitam tton protraxU, 



no PERliO-£lUS in. • S'È 0*1*10 HI; 

prófflfta finna oc annarra prefta' ^ar naerierandi pefli ftatuta oc araculos 
utn alle Skalhollts bif kupsdxmL oc baud at Midaz fkyllda fem her fyl^i 
ìmpritnis at hverr preftri finne kyfkiufókn predike firer finu fóknartólke 
a funnodc)ghun[i oc a hatid|isdoghum af heilagri crù almenniligri oc heanar 
articulis. af feptem facramemis. oc af fiau hofutfyndum. af hìminrikis 
fagnadum» oc af txelvitispiflum oc at ^oìv menri yferbòte er ade haflia 
vangeymt. Credo in'demìK pater nojler, Mariuvcrs. oc barnfkirnarori 
bidè oc ópinberllga firir alménniiigri cudskrìftni. bxdi firer Ixrdum oc 
leikum lifuòndum oc framlidnuna. oc lynge Deus mijcrentur. oc De prò* 
fundis inedr tilf kipadum verfum. oc colleétum, peir fkulu oc meckiliga 
Jyfa i kyrkium ura heilagra daga !halld oc foiftotìder. Svo oc utn artider 
merkilìgra manna fém i hveriqm. leau nóttuih til berr, Item ef bóndì 
vanròkir |yrià funnùdaga fainfall éf hann er heima. ella fare hanns regna 
tinnhver af hx hanns àtfikia rider til fóknarkirkju finnar. lùki tva aua 
litr hann fva um adra^ Briar vìkur med famri vanrbkt. ^a fkal hann fialf- 
fettr vera ùt'af herlagri kyrkiù far til er hann rekr fkript fina oc laufm 
oc fxttiz vidr heilaga kirkiu. oc lùke |)ar tU bifkùps umbodsmanne hilfi 
mork. Item at hver fu kona iem opìnt^er hefer vordit at barngetnadi 
(barneignj med prefti» fé huergi til 'heimilis i hanns kirkiu fókn. oc ef 



-.-^: * " - ' • , 



*^i^ 



dominus Gyrder epifcopus con (ìlio Prajpofitorum fuorum alioruinqvc facerdotura ibi 
prsfentium hsc (lacuca Oc articules per- totam dioeceltn Skaihottinsm injanxìt&ob- 
fervarì mandavit, qvales hic feqviiiuar :. , Impiimis qyod' qvilibot facerdo» intra fuflin 
parochiaip coram ccccu Ì^o parochiali die^vs domi^iìds & f^(lis de (ància fide catho- 
lica Se ejus artic^iH^» de feptiein facratnémi« i& de feptem peccata capitatibaSf de cde- 
fiis regni gaudiis .& de ii^ifènu tòrmentìs fermones li^beat, & (hortetur) ut fili 
homines fernet emendent, qv« aiitca male fevrariint. Cndo in D^um, pater nejlfr 
& hymniim Maris & verba in pzdobaptifmo (doccant), orentqv-e pcocatholica dei 
ecclefia, eti^m prò . clericis & laic's, vi vis & mortuis piiblice, 4Sc canant DfMsmifrt» 
asuff & de profundis^ cum coiiXlitutis hyjnnis & collec>isi ii^qvoqve cjare in templi» 
fandoru.m dieriiin obfervationem , tempoi-a jejuuiorum, ira & anniv^rfaria hominunr 
Infi^iium^ qyae In qvamvis feptimanàm incidunt, proniulgantp. |tem fi coloimsne* 
g^igit (tjémpìpin freqyentare) .per tres dies don^im^os.icoptinu^s^ modo dorai fit, nifi 
aliqvis ex ejus domicilio ejus nomine facris in tempio parochiali interfaerit, folrst 
ille duas oras. Si.eadem negligentia per trés hebdomadas ncolexerit, tura (ìpfo fecH>) 
cxclufus fit n fanàa ecèlcfìà, doiiéc péna cohdigna & abìolutlone acceptfl, fin^* 
ccciefiac reconciliatus fuerit, & infuper epifcopi vicario dimidiam marcam folvent. 
Jtcai ut qrxcuaqve fsBmtnla .qr^*' ctovi£fai e ff fiifc^lìli (progeniii} cirm facerdote 
x_ ,v. ,• » ... V. ». . .'v * . ' ..•^. ■ .' . infantisi 



! 



' ; CAP^ VI;; Lkr; D» : HI 

lión vdc pat fkal hati égi duelici a jireftzins heimile eina nóct lengr Fon 
fàlbliuft. ella fé hóa flilrlect ut àf 'heila^ri kyrkiu oc hennar fdcramen- 
m Qua i li&haTka fvo fhamc fem hón ,truTofàr oc bota Yid bèiiaga J(irkiu« 
£n^ konor fem icreiga ìarder edr hafa radìc(èr heimili i ^eirri kirkiu 
ùkn km {»eirra ^^nfedrpm verdr tilfkipat. fki)lu ^st eìgi Afa fizz hcìcn* 
ili ^ fir^«. En ^ìt "prófsL^av fem. vitande fkipa fvo preflunum |>eirra 
bamfedraid* fkulu yer^ /làlffeccer ^fil^i |>eim heidri oc uaibodi fem f^eir 
hafiia tf bif kupinupi (i Skalhollti}^ fio beìm konum uad^nceknum fetii 
agingìpcar «ro ^dr gruHfemdarkufar (af illum lifnadi) firer crulofvan edr 
langa rivero, ^em at banahii^. |>au fem bìf kup Icykt fóng ac hafvi |>vì- 
lì<aQ rea oc^ f»yrmfiir ièmfóknarkivkia. fv^4 ac hveiT'fem {cadati tekr 
annais maoi^ g^dz med Rx/ìd. gripe«i edr rane ^dr nockurskoaar ofvalldi 
&liìfaibafli> af HiìEa v^rkinu. Item ac matgiof liikie ^er.|>a menn at 
eins. fem predar oc baeodr hallda a finn koft um tólf mànadi efi^r fkyrlldu 
fmnne. oc fi bunadr ma eigi J>arnazc« Icem at i |>vi profaftdomi leyfiz 
hvaroc taki fkript firer i^rot fin fem hann braut pò at i annars umbodi 
bttmi opinbert at verda O* • ; 

"•••.' ■ Litt. • • 

^1 _■ Il I -TT - ^— TT 1 r— ^^'-' i-il^l. .|..^. J ^ • , , • ^. ^_^^j_ 

• •• •* «a ■ 

mftntij| Ht^rnnntt-^jui-pJirocKia'halJctir doinìciliuhi, et^ììoverrt iftud, ne in dc/- 
nióìio fiicerdotM atnplius (ne qvidem) per unicam nocìem , citra neceflìtatem com- 
noretor, aUas ipfo ùSto exclufa erit ab ecclefìa Tancia ejusqvc facramentis , nifi lu 
pericttlo vitar, & tum qvidem fanfl^c ecclefìre fé facisfaclnram fidejufrerit, illa? autem 
molieret, qfiF« pii0dià|>offident^ verfibiÌAiifta>pari)cWa domìcilinm conetuxeriint, qvae 
iis demandata eft qvibuv eocn^iiiéàhcemipmgfgnunr^ non Ideo fiium -deferant domi- 
óliDcn, li «veto PrtfjpoRti qvifoi^ntes (has- paiòchi^s) faCerckltibbs eorum infantam 
pmibus, demandane, ipfo&do iM^faonort'depvsfe^ura, qv^m' ab èpifcopo (SkaUMl. 
tmfi) habent, decidant, :excepd8<'t»tneiV'iÌ5 mixlieribus, qys ve. nupfere, ve! fine 
omni fofpicione («its inhoneftar) o|> ddfponfacionem ve( longam abfentiam degunt. Item 
qvod&celb illa, in qvibits facrolam * célébratio'nem epifcopus permifit, taUa habrant 
)ura 6c jns afyli, qvate tempra 'piirocl|mli&i ita ut qvilibet aiius bomtnis opes furto, 
preda, rapina, vel qviÉUcuuiqve' violentkì , ' iitde» )tufereiis excótnmaiiicanonem ex ipfo 
&£lo incidac. Item ut expentìb. cibaria prò iistàntinn Viris^ folvatur, qvos iàcercfotes 
& coloni per duodecim jnenfea» neeefficaica addn£H, vai fineiqvibus res -eorum fami- 
ittrii confiftereneqvft^ 6m impenfis . alunt.. 'temiu in qvactìnqve ditione Pr«e- 
poffti abfolvatur & pcmas condignas prò pecc^tis fuis qvilibet exanilet , in ^va qvia 
ddiqfit, qvamviS' peccata manifeiia fiant in alterìus: prsfedara. 

f ^ fUc CT fefocntìa ftattfta exfcripta funt ex codice pergamem Billìofhcca Magn^anìe 
Ko. 354 in Tófìùi roOatà cam No. 351 in 'Folio, ^ apogr4pbq nofiro cartac^j, qv9m 
rmn UBioocs vdrrofftes Jh/idrculis inelnf<g' Jlftmitur. 



112 PERIODUS IIU ' SECTIO IIL 



Litn E. 



/ •! ^ - 



(e} Tn nomine domini amen/ fub tinno domìni millefimo mcenterimo 
qvinqvagefìmo nono* j^ridia dag i pafkam (i S*<àUiolIti) in {ynodo 
fkipadi (virduligr) herra Gyrdr med guds iiad bifkup i fkàUìDllte f^elTa 
articulos fem her fylgia m^d (am^ykc ]!>refta |ieirra £em {»ar vóru tilkallad* 
er. Inprìmis ef If (itoltr ér i^igi lokihn at pafkum; take (a ei guds lik^ 
urna oc ftande ucan kirkiu |>af ctl et hann tykn oc luki halra mork. 
hàift hvarc ^im er kirkf» helldr oc proftifte; Item at heytolir feluku 
at Màriomeflb fidarri. en (a (preftr) er dgi.vill cakft roillem Mariu- 
meiTna logligd tilbedinn hafvi eingan. oc fé fekcalufl; a f>vi are. En fi 
fem eigi viìl luka i fcitan timi).* gfaltde predi J>éim (em harni helidr lìrer 
})rià aura. Item ac hverr pi^fir fi* fem prófaltsdéme hèìldr^ ksAlt faimn 
olla prelia i f ino umbodi bà er hann kemr heim affynodo ocopinbere 
fìrer ^eim greinilìga alla {>a articulos fem é preftàftefhu vóru fkipaden 
ce fai ^ìm Ollum in fcriptis/ Item at hverr preftr eige innan fvrfta 
&VS fins preftfkapar kórkapu. en flopp innao tveggia ara. ella luke niih 
mork\firer hvert er miflen en meiibklardi oc kalek. oc aliar cidabsekr 
innan fimm^ara. ella lùki colf alner.iirer kverìa bók fon hana mi/Ter. Svo 
oc firer hvert meiTokiaedi. oc .firer kalek« oc miile hann ^ó ofBcium 

làcerdocale 



(e) In nomini domìni amen. Sub ani^o domini imìUefiiiiQ rrtccntefitno qviDqvngcfimo nono, 
tertio die pai'catos (Skelholti) in Synodo injuaadtidoifiinuB Gytàetdti grttia epìfcopos 

, SkalhoUinu^.hofce articulos, qvi feqvuntur» com'confenfu Cicerdotum illorum, qvi eo 
erant vox^ati^ Inpiimi» lìqvis expenfionem fxro candelis ad tempus pafcak non folve- 
ric, ille ne fumat corpus dei, &extni templmn/.eAo denec folvaC, & dimidiam nurcam, 
ex xqvo dividendam Inter illuni qvi tempio pTxtttf & prcpofitum, expendat. Imn 
qvod expenfio de &no (biuta (ìc ad feftum Mariz poKierius , qvi vero (facerdos) imer 
fefla Mari£ legicime poftulatu^ (hanc .expeniionem) accipere nolueriti nullam omnino 
habeaty leoqve anno nulla multa, ideo irroganda elh Qyi vero legirimo tempore fol- 
vere non vult^ facerdaritcui folvere detre&c, tres oras numerato. Itom ut qvili- 

. , bet facerdos qyi prspofifi ofticio /iuigitur, omnea iacerdocfts in Tua ditione, carni 
/ynodo domum veneriti convoca, iisqve omnea itloa articulos, qvi in. fyuodo in* 
juncU fuerunt, dìferte promulget, eosqve illis in icriptia communicet Item ut qri- 
libet facerdos inUa primum facerdodi annum fibi.cappaoi .choralem,*venim albin 
intra duos annos comparet, c^teroqvin dimidium marc« prò utroqve, dum non iwl)»- 
•nr, Iblvat, vcftes vero iàcraS) & calices, & omnes iibros officiorum infra qvinqvt 

* • ' annosi Alias duodecim ulnas prò ovoiibet libro qyem non babuerìt, ita & prò qvi- 

* cuhqvc 



GAP. VI Litr, E. ilj 

ikerdotale fvo leingi fetn hdnn a eigi. Icem at preftar oc dilknar f^ne 
Qn^iu laufung cdr leykarafknp i klaedabùnadi fìnum. beri hvarki taufk- 
ur ne ftikknifva. oc eigi dregiahufur opinberliga. hafvi eigi breidari 
(mim) (tnciri) hetcuftruta en tveggia f ingra. oc eigi fidare en àlnar» 
dh k upptokt af birkup3 umbodsmanne iiman cnanadar fra ^vi er j^ii: 
ero aminncer Item at eingin profaftr take nockum preft til reidar ined 
fer brorc ór finne kirkiufókn* oc at hver preflr fico heima ac finne kirkiu. 
oc fare ^viac eins fra henne ac full naudlyn fé ciL oc |>6 med formanz 
fins orlofui. oc fe |>a annar i hanns ftad medan. Item at (predar ok) 
diaknar rìde hvergi med fyflomSnnum i adrar fueicer ne med bondum 
in kirkiufli j^eìrra fem peir ero fkipader til utan med orlofve. ella midi 
{«ir vifiar (innar. Item ac eingi preftr hafvi meflbklsdi ne kalek i bing 
utan med f»e(s orlofui fem kirkiu helldr (oc leggi fyrir hàlfa mOrk er 
ìm hefiir). Item at hver profaftr taki lit (krifma) vin oc hveite af 
(Hìhollte. oc f kipte hverr med finum preftum* i fino umbodl (nema 
bdruvis faift). Item at bonde fé fkylldr at faeda mann med prefti iafn« 
ytiU at hann fé ridande fra Mikialsmeflb oc til krofsmeffo um var. en 
preftr fé fkylldr ac hafa ^ann mann iem hiinum er full fylgd ac oc hann 

fé 

• 

cQnqi*e vede £àcrfl, & prò calice folvat, & officio ftcerdotalt, qvflmdiu (ibi non coni* 
pinmii, abClineat. Item ut facerdotes & diaconi nullam levitatem vel luxuriem ììi 
re^/tu oftendaiit , nec peras gerant, nec pugiones, necpileos linteos palam, aut em- 
blnnaca pilei duobus polHcibus latiora (majora) (anguib'ora)» nec una ulnademifliora; 
fecus confifcationi procuratorìs epifcopi, intra menfem unum, exqvo ad moniti fuerunt^ 
obnoxia funto. Item ut nemo pr^rpofitorum fecum ullum facerdotem extra ejus pa- 
rochiam comitatus ergo eqvitare faciat, de ut omnes facerdotes mineant juxta tem« 
platn fiium (domi), Se inde folummodo proficifcantur , fi gravis urgeat necelTltas, 
boc tamen cum lui antiditis venia, aiius qvoqve aiiqvis in ejus locum fubftituatur. 
Irem ut ((kcerdotes &) Diaconi nufpiam eqvitent cum Prartoribus in alias provincias, 
nec cum colonis a iuis templis, qvc iis funt demandata, nifi cum venia (profici- 
fcaotor) , alias loco manfionis privantor. Item ut nuilus facerdos fecum intra para* 
cbiflm veftes facras vel calicem, nifi ejus venia, qvi templi bona adniinidrat, vehat, 
(csteroqvin dimidium marcs (blvar). Item ut qvilibet proepofitus Sknlholti (chrifma) 
vinum & triticum fumat, & deinde inter fus ditionis facerdotes partiatur (nifi alio 
modo acqviri po(fit). Item ut colonus ei qvi (acerdoti comes cfl, qvamvis & hic 
cqro vehatur, inde a fedo Michaclis usqve ad feftum crucis vernale alimenta mini- 
ftratt obligatus fit, at facerdos talem fecum babere debet virum» cujus comitatus ei 

fit 

Tom, U, P 



114 PERIODUS m, SECTIO III 

le |»a betr fòrr en adr« oc (a ^ióne i fnelTo. en heimab inde fìe mann til 
|>a er m^dr fylger eighi predi, (item hvttr bendi fvo preftr fem leìk- 
madr luki macgiafer fyrìr oli fin hión ^au fem beir haiida a f inum kofti 
ìafnvel a fumar fem a vetr. ba er fkyllduvacnfafta ftendr yfer. epter ^vi 
fem kriftinreccr b^^dr. edr lui^e f iika fekc fem f>ar li^r vid.) (*} 

Litr. F, 

{f) Ollum godum mannum ^eim fem j^etta bref fea eda heyra. fender, 
fnorri preftr fK>rleifsfon kirkiunnar i f kalhollti commiflarìus gen- 
eralis oc fpecialis in fpirìcualibus. qvediu gudz oc fyna. kunneghc ger- 
andi at fub anno domini millefimo trecenteilmo fexagefimo in profefto 
fymonis oc iude* komo {leir a ftefnu fyrìr mik i vazfìrdi. Einar bonde» 
eireksfon* af annarre. halfu. oc. vermundr Gudmuhdarsfon af annare« 
teedi Einar bondi mer* maldagha. kirkiunnar i uazfìrdi. i huerium fkrìf« 
uat en ad gefaz fkal vr sedey. er huerc uar. til uatzfiardarkirkiu. oc 
med f»i at alldri hafdì luckt uerid. medann vermundr bio i edey. oc 
etin lengur um daga fódur hanns. kierdi Einar bontli fyRnefndur. epter 

fyRfagdri 



fit otilis & cujus fluxilio plus valeat, qiam fine eodem, eiqve in miiTa mintflret, cx- 
terum prardii colonns all'uni condncito, fi nullus faccrdorem comiretur. (Crterum 
qvìvis colonus, tam clericus qvam laicus penfionem cibiriatn prò omnibus futs do- 
mefticis qvibus tam afflate qram hyeme viclum prsbet, temporibus jejunii ficci ex 
pricfcripto Juris ecdefiaflici folvito, alias mul£lam indiclam expendito). 

(*) Ad banc etiam Conftitutìonem pertinere videtur ejusdem Epifropi StatMtum^ feria tertis 
Pafcbatos fcrtptuntj qvo pracipit^ mt termiti us ìedemtìonis fepnlturét if mortaltMa fa 
idem ac folutionìs decimarum^ multa ver9 ob tcrgiverfattonem étjvalis fa malta oi 
penfionem in candelai non fohtam, 

(f) Omnibus viris bonis has literas vifuris ve! andituris Snorrius (àcerdos, filius Thor- 
leifi, ecclefiz Skalholtenfis Commiffarius generaiis & fpecialis in fpirituaJibus , fuam 
& Dei falutem mittit, notum faciens, fub anno Domini millefimo tfecentefimo fex- 
agefimo, in profefto Siineonis & Judsr, in conventu Vatnsfiordi, Einarem Colonum 
fiiium Erici ab una parte, ab altera autem parte Vermundnm filinm Gudmundi co- 
ram me comparuiffe, Einar Colonus librum daticum templi Vatnsfiordenfis mihi mon- 
ftravit, in qvo fcriptum cxftat : veic qvovis ovem tempio Vatnsfiordenfi de -fflJcva 
expendendam effe, qva cum fempore qv-o \'ermundus iEdeyar habitavit, & tempore 
adbuc lonjiore diebus patria ejus , nunqvam foluta fuerit; prsJiclus Colonus Emar 

di3am 



CAR VL Lkn F. 115 

iyR&gdrì aa. oc krafdi mig unfkurdar* huerc kirkian etti eda hefdi atc 
^ei& aa. eda ei. epter pui fem kìrkiunnar maldaghì uoccan nu af f>ui 
sa uermundur optnefndr. ieiddi ekki prof, oc onghu vendiz hjnti* at 
fìodud metti infirmerà eda motiftanda» optnefndum maldagha, kirkiunn- 
jr i uatzfirdi. I>ui lagda ec I>enna urfkurd a. fem her fylger. in nomine 
domini amen, faker f>e(s. vermundr Gudmundarfon. ad pu (lefndr af 
merheridagh fnorra. ptefti. borleifsfyni commilFario generali fkalholltz 
kirkiu in fpiritualibus til anzfuara oc Reikninghs um aa f>a fem fkrifuac 
er ì maidagha uatzfiardarkirkiu ad bangac fkal giefaz xt. huert uar ur 
edey. Oc pu beiddr oc krafdur af mier profs oc fkilrikis fyrir huerir 
fok ^u hefder ei luckt fyrrfagda aa« oc f»u uìllder ecki prof' fyna. eda 
hafder ekki til. fui i gudz nafnne feghi ec. fnorri. preftr. ' porleifsfon. 
fvTmefndur. med. urfkurdi oc dome, med fullu doms atkuedi ac mal- 
ò«hi kirkiunnar ì uatzfirdi fkal (landa, oc hafuaz fyrir fullt i peiTare 
grein oc ^u vermundr fyrrnefnndr hefr verid f kylldur at luka. aa. til 
vacSardar Kirkiu. fo frammt fem hon hefuer heimt verid. oc er fkylldr 
id luka hedan af. var pedi urfkurdr gior* oc frammborinn in fkriptis 
i uaizfirde mer flcianda i doms fete. per vermundur optnefndr loghiegha, 
(yrerftefhdum morghum godum monnum. hiaverondum in profefto (ym- 

P 2 onis 



c/ifhmovem pofluhvìt, meqve fencentiflm rogaviti an templum ex Libri datici prx^ 
fcnpto ad di^ìain ovem jus liabeat & habuerit , nec ne. Cum igitiir faepe nomina- 
tus Vermundus nulfatn probationem actulerit, nec ullam fé habere profefìTus fic, qvae 
di^am [ibnim daticum templi Vatnsfiordeniis infirmare vel ei contrariar] poflit, bine 
ego talem fententiam, qv2 feqvitur, edico: In nomine Domini amen. Cum tu 
Vcrmunde fili Gudmundi a me Snorrio Ikcerdote fSlio Thorleifi , CommifTario generali 
ecdefìf Skaiholtenfìs in fpiritualibus, in bunc locum & diera citatus fis, ut refponfa 
& rationem rcddcres de ove, de qva liber daticus templi Vatn sfiord enfis prxcipit* 
ut tempio illi ovis qvovis vere de JEdtya perfolvenda fit, tu qvoqve rationis & prò- 
bfttionis a me rogatus Se pofl^ulatus, qvam ob caufam pracdidam ovem non perfolve- 
ns,talem probationem aut producere nolueris, aar producendam non babueris; bine» 
in nomine Dei, ego Snorrius facerdos iìlius Thorleifi prsediòlns, decifìone, judicio, 
& piena fententia judiciali, librum daticum templi Vatnsfiordenfis ratum, & in hoc 
trticulo authenticum habendtim effe, teqve Vermundum , antea nominatum, ovem 
tempio Vfltnsfìordenfi , li modo poflulata fuerit, perfolvere debuiffe, & abbine de- 
bere, edico. Hjec (èntentia lata, & in fcriptis prolaia fuit, in Vatnsfìordo, me prò 
trìbantU fedente, te Vermundo fsepe nominato legitime citato, & multis bouis virit 
prsCentibus, in profefto Simeonis 6c Judc, anno Domini millelimo trecentefimo^fexa- 
gelimo. 



116 PERIODUS HI. SECTIO IIL 

onisSc ìùdéé anno' dòmini millefinrio trecentefimò fexagefitno. Oc di 
fanninda. fetta ec min innfigle* f^ir fletta href oc vrfkurd er gerc vare 
i greindum ftad. deghi oc are fem fyrr feiger j['^)» 

Gap. vii. . 

De Tborarino. 

Morttro Gyrdero, Thorarìnus natìone Norvegus, fucceflic, qvianno 
Ì363 eodem in navigio ac Jonas Holends in Islandiam transfre- 
tansi fub ipfum Michaélis feflum^ terram cum collega appulit, qvo 
faélo navis periic Anno 1363 occidentalem Provinciam clrcumivic> uc 
ex templorum qvorundam fchedis difcimus; Et in odava Laurencii Con- 
ftitutionem Jonoe Halthoris de condicionibus templorum Eyrenlis & 
Kyrkebolenfis in finu Skuculsfiord confìrmavit (a). Tum qvoqvc Con* 
ftitutionem Snorrii Klinger & rationarium templi Vatnsfiorden/is dacis 
patentibus confìrmavit (b;, Eodemqveanno^ 3 Non. Aug. Olaus Svarc* 
hofdi, Thorarìni Epifcopi vicarium agens> de limitibus liaoram ad 
tempia Holtenfe & Breidabolfladenfe pertinentium judicavit. Anno 
1364. Feftum conceptionis Marise 6 id. Uecembris celebranduin> fvafore 
Thorarinoy in leges relatura eflfe refertur (e). Hoc anno tres Epifcopi 

in 



grefimo. Er in horam teflimonìum ego figlila mea his literii Oc fententùc appendo, 
Icriptis in Aì^o foco, die Oc anno, ut Tupra. 

(*) Ha Ihera^ ut i; Utu B> C caphis feqventis , fccundum transferìpttm Skalbolu wn 
j6of faHuìnf edita ^ wtcrfunSionetn v/rnus accuratam bahcntf qvam tamtn hterfunc- 
tiortem h ctriginali fentenùa ita cthm fuiJpBy vav baud e fi diffimìU', 

(j) Vide ad finem Capitis Litr. A. 

(b) Vid, ibid. Lìtr. B. C. 

(e) JOHANNES DUNS SCOTl/S, qvi «rea annum 1307 claniit, inaudirum antea In 
ecclcfìa dogma de immaciilara B. Virginia conccptione propaFore ccepir, idqvefolfn- 
ni habira difputatione, ducenti^ ordine prolatis argumentis, deinonflratum irir, tari- 
tutnqve apud Academicos Parifienfes potuic viri dominimi fama, tit in tèntentiam 
ejus» pedibus manibusqve (raiiiirent, reftum iinmaculatjt conceptionis infìkuerenc, 

reqvi5, 



CAR VII. Litr. A. I17 

ifllslindia fuere. Nam Arnas Svda Fcreyenfium Prxfùl huc delacus, 
hicctiam h/emavìtj qvo ad finem vergente» Thorarinus, transa<fto in 
epifcopatu biennio ) in vivìs elle defiic {i), Vicarium dia:ce£bos agente 
Smont Kiinger (b)* 

Litr. A. 

(e) TJsr p^raren med guds nad bìf kup i fkalhollti heilfum aullum dug- 
andi mOnnutn peim fem fetta bref fia edur heyra medur guds 
toftliu oc vorrL Ver vilium at |er vitii at ver hofum fett oc fkyniat 
mìiìgt kirkiutinar aa kirkìuboli pennan fama fem hier er med bundenn. 
oc medur ]fm at ofs fyndizt hann vel oc fkynfamlega fettur oc fkipad-, 
or. {in fam^yckium ver hann oc ftadfeftum med pelTu voru briefì i aulluin 
km articuiis oc fierhuerium. oc uiliom obrigdulega halldazt lata. 
Med famri grein famf>yckium uxt oc fladfeftum f>au bref lierra jóns 
fkiblitz bilKUps godrar minningar vors forverara fem eru hier med 
bvndit oc uotcar um faung cil fagdrar kirktu oc f kilmala fem gior var 

P 3 pellum 



neqviS) nifi ejasdem opinionis fecldrius ad grndus fcholafticos adinittercrur, edlclo 
ctwmt. Vid. HEN. WHARTON. App. ad Hift. Utter. Cave}. Sixtus autem 4 
inno 14^6. id demuni confii inavit, 

(i) ìhamn'i mortcm, ad fliflium 1364 rcfert jfONAS EGILLI in Annal. Epìfc, Skalboh. 
cDJas fententis nos lubenter lubicrìbimus. Bonis aii inalis annuineraiìdus iìc, bre- 
Tii ofKcii adiDÌniflratlo dubium facit. 

(b^ Hujas fencendain de Vatnsiiordo vid. ad finem Capitis Litr. D« 

(0 U ifi: Nos Thorarinus Dei grafìa Epìfcopus Skafholtcnfis omnes viros probos, kaj lite- 
ras nfuros vel audi tur os, ialine Dei nodraqve Ihlutamus. Volumus, ut Iciaris, nos 
diploma daticutn templi de Kyrkiubolo (*;, idem qvod bis noftrif appcndirur, vi- 
dilTe & perfpexifle; & cum illiid egregie & fapientcr fli£)uin & conflitutum efTe 
nobis videatur, ideo illud in omnibus 6c iìngu|is fuis articuiis, bis noflris literis 
coRHnnamDSy & ut Ariele obfervetur volumus. Similiter 6c literas Domini Jon^, 
bcnz memoria Epifcopi Skalboltenfis or^deccfroris noihi« bis appenfiis (**) de ofti- 
ciis (acrìs in di£lo tempio & pa£lo in hujus Epifcopi pr^rfentia inter tempia Eyrenfe 
& Kyrkiubolenfe inito, agenteS) approbamus & connrmamus] indulgenti^ etiam, 

de 

r.Vid. fnpra pag. g3. Lit. 6. 
( ^V\de (upra pa^. gy. Litr. FL 



Ii8 PERIODUS IIL SECTIO IlL 

pciTum bifkupinum hìaveranda mille eyrarkìrkiu oc kirkiubols. oc algipt* 
er {)ser fem j^ar ftanda i vilium vxr ei fidur halldazc lata oc fyrirbiod- 
um hverium manne f»at ac brigda fem kirkiuna um uardar. oc til fann* 
inda hier um feccum uier uorc infigU fyrir ^etca bref f krifad aa eyre i 
fkvciisfirdi in odava Laurencii anno domini milleilmo fexageiimo 
tercio. 

Litr- B. 

(b) *yer porarin medur gudz nad bifkup i fkalhollte heilfum ollum 
dughandi monnum f»eim fem pecca bref fea edur heyra medor 
gudz qvediu oc uarre faker pets ad uoer hofum feed oc fkyniac. opìd 
bref (ira fnorra. ^ann cyma oflìcialis heilagrar fkaalaholicz kirkiu. fem 
pecca bref. er ber err med bundic uatcar. ok medur py. ac ofs lìtz ^ 
nera, fkynfamlighc. oc fkiluifliga fkìpac i ollum finum ftyckium. py 
fampyckium usr oc ftadfeftum pac medur peflTu varu brenie* alla ^a 
arciculos fem par ftanda i. oc (ierhueria. um fik fva ac einghinn kìrki- 
unnar umbodzmadr fkal bar megha. nockura kierii edr kallz uppu gìef- 
ua hcdan af. ucan pad ikal fua (landa um ofs. oc uara epcerkomendr» 
hedan af fem pac er gore, i fìerhuerium fynum greinum. fua ad usr 
fyrirbiodum huerium manne, huarc fem en Isrdur eda leikiir hedan af. 



de qvibus ibidem fcriptum eft, ut ratx habeaiKur, nibilominas volumnsr, & omni- 
bus oc flngulis ca, qvx templi funt, retrafìare prohibemus. In qvoracn tsftimom- 
um nos (ìg'llum noftrum bis literìs sppendimus, fcriptis Eyrit in Skutalsfiordo, io 
odiava Lflurentii, anno Domini millefimo trecentdìmo fexagefùno tertio. 

(b) Jj eft: Kos Thoravinus Dei gratia Epifcopus Skalboltenfis omnibus ?ìiì« honis h« 
liceras vifuris vel audiruris (alutem Dei & noftram mittimus. Q>ia nos litcras p*- 
tentes Domini Snorrii, tunc temporis o'fKciab's fanf^.t Ecdefix Skalboltenfis i hit 
noflris appenCis (*) vidimus & perCpeKÌmus, cumqve illx rarionabilcs & in omnibai 
luis articulis fapienter conflitutx videantur, bine illas bis noftris literis, & omnrt 
inìbi ac fingulos articulos confirmamus, ita ut nemini ccclefe procuratorum reqviii- 
cionem vel acVionem contra illas inflituere liceat, fed firmum per nos, nolbosqve 
fucceifores exbìnc, qvodcunqve inibì in iìngulis articulis confiitutum eft, manebiti 
Probibemus igitur omnibus, five dericus fit, live laìcus» ut poftulationein vehclio- 

Dea 

(*) Vid. fuprt pag. 114. 



CAR VII Litr. B. a 119 

^kiilz edr kiflmi uppaa giefa. utan huerR fem pat gerer. uile f^iTikù 
ùKuan. fem heìlagrar kirkiiì logh bìoda f>eiin aa hendr fem onaada edr 
asgJi^ heìlagrar kirkìii cighner. ftadfeftum ver oc exgi fidur. oc ftyrkiuai 
mè^ffn. uaru briefuebann maaldagha. uatzfiardar kirkiiì fem ber 
biiìóz med. oc biOdum (IcyHduglegha ad obrigdiiiga haUdiz Tua lenghi 
fem uier eighum medur ad gorra, oc allir vorir cpcerkomendr vtann io 
inìkid fem hiindradum gefz famann. pa aukiz kir-kiunnar eign Tua fìramc 
fem ^3C. legz eìghi henne edur bónum cil acbdcar. edur ^ac. fem henne, 
edur hennar ^ynghum ìnnann fìk edur utann tilheyren Oc cil fannenda 
h€r una. fettiim user, unrt infighli fyrir fetta briet: fkrifuat. i uatzfìrdi 
duodecimo kalendas fepcembrìs anno domini millefimo trecencefimo 
fejugefimo tcrcìo. 

Litr. C. 

(e) ||Ne(ra reka aa kirkia i vatzHrdi at haalfu vìd heimaland ; Settungh i 
r ollum reka i Rekavik. aa b;ik lacrum. allann Reka àà teigh. under 
huefta: or h'alfum hual i fliote fìmmta lue raeira enn helmingh: Tua 
iuteofkerda i kagadar vik» àa griòtieice oc i fanduik. en grasnautnargiedi 
otL i luarRaosvik. oc hloduuik fex vstcir. af hueriu hundradi uscta. j. 

hxiaruik 



nemin his inftituanc, nifi qvicunqve id fecerit, canciim luere malie, qvantum Leges 
Ecdtfialtics violatoribus & nggrefibribus honorum fanclie ecclefiae minantui*. Nec 
eo fecias diploma dacìcum ecclefix Vatnsfiordenfìs his iiolhJs literis (^*) appenium 
ilabilirous & confìrmamus, qvod ut flrifle, qvam diu noflrs omniumqve noflro- 
rum fucceflbrum infpe£lioiii fubeft, obferveturv Tevere mandamus, nifi accefljo fiat 
bundreds zqvfllis, illa bonis ecclefiie addatur, excepto tamen fi ifia in tempU, viilar, 
vel aliorum ad illud ejusve cimelìa interius vai extcrius pertinentium reparationem 
erogetar. In qvorum teflìmonium nos figillum noflrum his hteris appendimus, 
(cripds in Vatnsfiordo, duodecimo ka&endas Septembris, anno domini millefimo 
trecentciimo fexagefimo tercio. 

{^)Uefi: Wxc jura maris «jeSìamentorum ad templum Vatnsfiordcnfe pcrtincnt: Dimi. 
dium e)e£himentorum in ipfo prsrdii fundo; Pac^ fexta ejeclamentorum iu Rekavika 
intra Latras; Omnia ejeélamenta in traclu apud Hvefhm; In Flioto pars dimiJia, 
ptxtereaqve parsqvinta, ièmiflis balsnarum; I)ux trientes integra in Kagidarvìka, 
Griotieito & Sandvika, fed omnes de gramine & foeno in Kiaraiisvika ufus fru^us; 

In 

(*^ Vid. mox infra. 



I20 PERIODUS in. SECTIO IIL 

hdanrik alianti hualreka. oc oli giedi onnur» ^ SiiTnaftapa j hofn. fimt- 
ung oc fettung i hualreka i bardsuik hinum ejftra m^nin. fiordungh i 
hualreka medur aagoda. etiti accungiir fyrer ncrdann i Sarboisreka. i 
Reykiarfirdt fiordungr i hualreka» i (ighluuik colftunghi minna. enn j^rìd- 
iunghur i hualreka. enn prìdiung i uidreka. kirkian i vatzfìrdi aa fìora- 
righi vetta, i huerìum hual er kemur aa almenningan enn eyn ef minna 
kemun i bolungharuik tolftiinghur hualreka. medur aagoda. pagath fkal 
huerr madur bufaztun ok fa er af landì hefuer ala lamb* ok abyrgiazt 
edur giefà ella i mille ifafiardarbots. og kleifua. i feydìis fyrdi. f^angat 
fkal gefua aa ór sdey. huerc uaar attfedming torfs. fkal giefa huert 
fumar gilldan. or Unadzdal ok fa eyke til ad £cra til fiofìian pa er foctun 
f kogarr hogg a tiarnanefe fua fem uilK f kogar hogg i ifafiardarbotne; 
fua fem uill. oc gielldfìarhagar f>ar olio fé. fiorunytiar aliar fìra geruidais 
àa oc til megen àar i Ifafiardarbotne. faadiord i Reykìanefe fem uill. oc 
paranytian torffkurdur ì haalshiìfaland fem uill. I>ri'àr ua^ter fifka fkarp- 
ra. huer miflere i fkalauik« fex Riìta hofh, i. Rutey tilbrundtidar: fker 

ad 



In Hloduvika fex oflogepondia de qvolibet o^ìogepondiorum centenario; In Hdar- 
vika omnes balxna? eje8itis & omnia alia emoluinenra; In Sulnaftapo in Hofha; 
qnncunx & fextans balacnarum eje£titìarum; Qyadrans balsnarum ad latus Bards- 
vìkx orientale cje£litiaruni , una cuin relicjvis einoiuinentis , (ed pars tantum o£la\ a 
ad Ifitus feprentrionale; Qyadrans balenarum ad litora Ssbolenfìa in Reykiar fiordo 
ejeéìidai-um ; In Sigluvika demta uncia , triens balenarum eje^iciarum» fed ligno- 
rum integra triens. Templum Vatnsfìordenfe qvadraginta octogepondia cnjusvis 
balena in oras communes ejefls poflidet, qv» fi tanta non fit, unicum falcem odo- 
gepóndium poflldet; In Bolungarvika uncinm bala^narum ejeRitiarum, cum cxtcris 
emolumentis; In ejus (templi Vatnsfìordenfis) gratiam qvilibet paterfamilias, & 
qvi fundum qvendam incolit, inter intimam ilnus Ifafiordi partem ^ Kleifas ia 
Seidisfìordo agnum alere, damnumqve, fi qvod acciderit, prarflare, vel etlam (agnum 
faginatum) expendere tenecur. De ^deya qvoris vere ovis illi expendenda eft. 
Gèlo orgys (cubicar) turfx foflilis de Unadsdalo qvavis sflate illi perlblruntori 
iìmulqve jumenca, qvibus ad litus devehantur, fubminiflrantor , qvandocunqve re> 
qvifltx fuerint. Jus Ugna csdendi in Tiarnarnefo qvanttim libaerit; Jas lìgiìa ad 
intimam (Inus Ifaiìòrdi partem , qvantum iibuerit, csedendi , & jus omnia generis pe- 
cora non lacìaria ibidem pafcendi; Omnia emolumenta littoris inde ab amne Geira< 
dalfaa, ufqve ad amnem primarium in intimam finus Ifafìordi partem delabentein; 
Fundi ad lementem faciendum in Keykianefo, qvantum libuerit, fimul cum alga in 
ufus vertenda; Jus turfam effbdiendi in fundo Halshufienfi, qvantum libuerit; Trìa 
odogepondìa pifcium arefaflorum qvotannis de Skaiavlka; Jus fex arietes in Rutena 

ufqre 



GAP. VIL Dm C. D- MI 

jd ollam nytium. reki under eyarhStnrum. heimel fetueidi i fkerTundi* 
kol^ecd iiokuls kieUdii fkttghL fkogarhógg i fkeidarmula (em uìU: flod. 
RoIIìhjgi i berfiidal laxueidur hit |>ridia huerc fumar i laughardals ^a» 

Litr- D. 

(d) QUam gódum maiinnum peim fem petta href fia edr heyra fendir 
Snoni prelFr pórldfsfon Officialìs i Skalhollti qvediu guds ok 
fini Siker pe(s ac Einar Eireksfon ksrdi fyrir tner at peir fedgar i Ogri 
t)órdrok Sigurdr. hefdi ei. viliac ala lamb* kirkiunni i Vazfirdi. a finum 
bugardum. Enn io Iseter mdldaghi kirkiunnar i VaziirdL at huetr bófaflf 
woà ok fin aflandi hefucr mtiluvi Ifafiardaràr. ok Kleifua i SeydisfirdL 
[kdila lamb Vazjiardarkirkiu eda gefua ella, pui f^her ek med full- 
umótfkurdù alla ^a menn. fem bua. millutn fyrrfagdra cakmarka fkylld* 
ugi ac ala lamb nefiidri kirkiu i Vazfirdi edr sema ella, ok fo ^à alla 
feanockut hafua aflandi jamuel ^à tedga p6rd kall. ok Sìgurd af Oghri, 
(k odrum finum ùriordum I>eim fem |>eir hafìia bunac a (em adra menn 
i gràndum takmorkum. Ok til fanninda fetta ek officialatus innfighli 

fyrir 



tifqrcfld tcmpxis admìflionis, pnfcendi, (fimulqve) omnes de fcopulis ufiis; E}e£la* 
flicnrfl maris ad rupes ìnfulx; Jus phocas judo tituló in freto Skersfund capiendi; 
Jus carbones in (viva Jokiìlskelldenfi adurendi; Jus ligniì in Skcidarinulo, qvantuin 
libaerìt, csdendi; Pafcua eqvàrix in Berfadalo; Jus falinones certio qvovis anno ia 
amne Laagardalfa capiendi. 

{^Id eft: Omnibus viris bonis has Hteras vifuris vel aaditurìs, Snorrius «facerdos filius 
Thorleifì, CfKcialis Skalholcenfis, fuam & Dei filutem mittit. Cum Einar filius 
Erici coram me conqveftus fit, qvod pater & filius (incoia») in Ogur, Thordus 65 
^igufduJ in eorum villis tempio Vatiisfiordenfi agnum alere recufaverint, rationa-' 
rium autem templi X'fltnsfiordenfis ita hrbear ; Ja templi Vatmfiordenfit gratimM 
(piltùtt p/iterfawil/as 9 if qvi fnndum qveniiam incoììty inter intimam Jinus Ifafiordi 
fartcm ^ KUipis in Seidisfiordo 9 agnum alere ^ vel etìam expendere^ unetur y liinc^ 
piena lententia edico, omnes intra prspdiclos terminos villicantes, ut & omnes fundi 
qvoJJam inhabitantes, tnn patrem fimul ac filium Tliordnm ìllum fenem & Sigur- 
dum, de Ogur & aliis iliorum villis minoris nominis, in qvibus villicationem ha- 
K'iJt, qvam alios intra diclos limites habitantes, in templi nominati Vatnsfiordenfi^ 
grariam ggnum alere, vel etiam expendere debere. In qvorum teflimonium figilluoi 

ofKcialatus 

Tom. il CL ' 



122 PERIODUS ni SECTIO IIL 

fyrir j^etta bref er gerc var i Reykiahdlti. pridie kalendìas iepcembns 
Anno Domìni milleiuiio. trecentefimo fexageiuno fexca 

Gap. Vffl. 

De Oddgeiro Tborfteini^ 

Oddjgeinis Thorfteinr, natìone> ut vicfetur^ Nor\regcis (a)^ Syhof- 
tenfem cathedram anno 1366 calcare coepic; Eodemqve anno Iva- 
rus Holm litteras a Pontifice Romano adferens, qvibus ipu ad colligeI^ 
dùm Denarium Petri poteftas concedebatur « Islandiam ìntravic. Hunc 
in officii adminiftratione non incurioTum am frigidum fuìiTe^ paucula qv? 
exftant ejus a<^a fatis probant. Nam anno 1363, Qyartam occidenralem 
videa vit^ eodemave anno fedo Botolphi teftimonium edi fecìc a Snor- 
no Klingep, Fioiia JonS) & Thorlako Narfìi^ facerdocibus» dehofpiria 
Epi£:opi ad tempia minora dicecefeos Skalhoitenfìs, tempore Epifcopo- 
rum Jonae Halthorì^ Jonae Sigurdi, & GyrderL Anno 1370. 4ld. ja- 
nii templum. Hvalsnefenfe inaugura vit^ qvod inQvarta aufti^lifinimcft> 
eodemqve, Qyartam occidenralem icerum permeavit* Anno lyju tem- 
plum Loekenfe in Provìncia Fliotshlid confticuit. Anno i37(. qva 
tradhim occidentalem vifitavit , conftitutionem fecit de dccimis depra> 
diis, in qvibus facelia exftruéla funt, expendendis (b), & Olao Thot- 
laci filiO'> penfionem ex Praebenda Hytdalenfì, pauperi cujdan> folven^ 
dam> ad]udicavit^^ codìcillosqve de templi Krìiievikenlis poiifefiionibus 
& reditibus confici curavit. Anno 1376 literas confecrationis templi 
Vallanfifeniìs fubfignavit^ legavir etiam tempia Kalfafellenfi unam vaccam i 

&fex 



ofHcialatus his iiteris appofui , fcriptis ReykiahoUtL, pridie Kalendas Septeinbns^ anno 
Domini miilefimo.trecentefimo (èxagefimo fexro. 

(•) rdem illcy ut videtur, Cànonìcus Bergenfis, qvi loco Càpituli Bergenfis fynodo nitio- 
nali Nidrofienfi 1351 interfhit. Vid. fupra Eer. ^ Sefl. u cap. j^. Litr. Ql pag. 536' 

(b) Vid.. iii&a ad finem Capitia Litr. A.. 



Ck?. vili. §• ì. 2. 3. 123 

& fcx dgnas. Anno 1375^ cum NicoUus Thorftcinì filius Presbytet 
\ofo Divi Pecri fello in tempio Holterifi a ficariis occifus fuiflec, Odd- 
gcirus illieo advolahs^ templum denuo purga vitj frmulqve de peculio 
qvodam templi Vatnsfiordenfis , licceras decretales edidit (a). Anno 
J378 traftum occidentalem denuo vifitans, templum Eyrenfe^ in tra^u 
Anurfiord 19 Cai. Septembn confecravic, & rationarium templi Hagen- 
fis confcripfit (b); anno 1379 templum Eingeyenfe, 4 Id. Ma^, & mox 
poflrìdie Laugarnefenfe confecravic. 

§• 2. 

Cam ìtaqve occidentalem Qyartam qvinqvies vititaverit, docu- 
mento eft, eum reliqvas etiam invififle (e). Interim tamen non femper 
intra dìceceiin haefic; Nam anno 1371 in Norvegiam , per integrum bien- 
nium abfuturus^ prima vice tranfiit; iterumqve anno 1379. Sed anno 
1581 in fefto Affiimtionis B. Virginis, feu 18 Cai. Septembr. in Islan- 
diam, utvidetur, reverfurus» a navis operculo feu foris ad imam usqvc 
carinam prsceps datus, cervicem fregit. In tempio] Sa Ivatoris qyodBcr* 
glse&i cum annis is.Skalholteniium Prseful fìii^fet^ fepdtus» 

Ab ipfius difceilu ad fucceflbris adventum negotia dioecefeos Pau- 
hisPresbyter adminìftravit; qvo tempore memorabile qvidqvam accidifle 
aut geftum fuiflè non legitur, prxter inqvietudines , qvas Vigfufus qvidam 
FJom filius fufcitaife fertur, Se teftamentum Einari filiiEricii qvi tem« 
plis muoificum fé prsbuit (d). 

Qjt Litr. 



(5) Vid. ibtd. ,Litr. B. C. 
C^) Vid. ibid. Litr. E. 

(cj Exftat in Codice pergametio Bibliothecac Magnacana No. ij^. Qj'arto ifi-Jigmentuni 
Staniti , cui nullus certus annus adfcripcus efl, a nobis ad rinem hujus Capitis Ut. 
1). fabiicdcndum, qvod, prjcter estera, vigilamiam noftri loqvitur. 

fj; Vid. ad fincm hujus Capitis litr. F. 



124 PERIODUS IIL SECTIO IIL 

Litr. A. 

W O^^^^ gódum monnutn fem j^etta href fia edr hcyra heìlfum ver 
^^ Otcgeir med guds nàd Bifkup i SlcàlhoUti med guds qvediu ok 
vorri. af ]^vf Òrniur bónde Snorrafon kxrde fyrer ofs km ver vorum i 
Yorre vificacione nsft ac Skarde. ac ucn nockr ar hefdi ei lokizt tiund af 
Sviney til Skards kirkiu ok hefer feingic offur prefturinn ok ei bóndinn 
fyrer preftfsde. Svo ok ei fidr at osndr |>ar l fókninne vilia ei med 
fkylldu taka nimhelga daga faung til baenhufa, epter {ivi fem vort fkip- 
unar bref fvo |>ar fem annarftadar um allt bifkups daemit ftendr- ok iafn- 
vel tar fem bxnhùs eru nidrfallin , vilia {)eir fem àbùa hvSrke lùka predi 
ofFut ne fyrer koftnad. fvi giSrum ver fa fkipùn a um iRrrfagdar. greiner 
at tiund lùkizt af Sviney til Skards kirkiu àrliga hedan af fvo fem hcnn- 
ar màldage vottar ok fé a f>eim Idglig heimta er a iòrdu byr hverr fem 
land i en f iika fkipan gòrum ver a > um aliar iarder adrar 'bxr fem i 
Skards bingum ero » sfìnlìga. at pàngat lùkizt aull kirkiu tiund fvo fem 
kirkiunnar maldage vottar peim iordum undanteknum fem annat tveggia 
ero klauftra edr kirkna eigner, J^ar giorum ver ongva fierliga fkipan a 
at iinne. Under famre grein fkipum ver at bsndur take med fkylldu 

rùmhelga 



iti) IJefl'. Omnibus bonis viris has literas vifuris vel auditnris, nos Ottgeìrus Dei grati» 

• Epifcopus Skalholtenfis, falutem Dei & noftram mittimus. Cum Ormus Colonus 
filiiis Snorrii corani nobls, in vifitatione noftra Skardi pridem verfantibas, conqve- 
flus iìt, decimas de Svineya per aliqvot retro annos tempio Skardenfi folutas non 
fuiiTe; & qvamyis facerdos raunas oblationis acceperit, Colonum tamen penfionem 

. prò facerdote alendo non recepifle ; Nec minus patresfamllias parochiales facra in 
liiceìlis diebus profefHs ex (*) ftatuto noftro, tam hic qvam alibi per totam dioecefin ob- 
fervando, celebranda acceptare noUe; Qj'id? qvod, incolas prjediorum, ubi facella di* 
ruta font, nec facerdoti oblationem dare,nec impenfas rependere velie. Hinc coniti tu tionera 

• de pradi£lis articulis fancimus, ut decima? de Svineya, tempio Skardenfi,prout ejus liber da- 
ticusfert, qvotannisexhincfolvantur, qvarum jufte poflulare incolam fundilicet qvisqvis 
demum fundi pofTeifor fuerit. Sed de omnibus aliìs prcdlis intra par®ciam Skardenlèm 
fitis, talem conftitutionem in perpetuum obfervandam edimus, ut tempio integra de- 
cima illi ceflurs ex prxfcripto libri datici ejusdem templi folvantur, exceptis tamen 
prxdiis, Qvx vel a ccenobiis vel templis poflidentur, de qvibus nullam fpecialem de- 
cifionem hac vice ftatuimus. Similiter 6c prccipimuci ut patres&milias diebas 

prò 

(») Bine pMtet Spatutum infra fui Litr. D. éuifirendum, anno nyj ncentìns non effe. 



GAP. Vili Lìtr. A. 125P 

niohelga dm (aung ^ir fem preftr mi ei lògheka daga (frìgia at bsn- 
bùfum fvo iem er i ùteyum er ei ma ìafnan fram&oma er menn vìllda 
cdr }x fem preftur hefur fleìre kìrkiur til faungs enn eìna. en Bar fem 
e^ er bcnhufum uppehalldit. fegium ver |>à fkyllduga er a bua idrdun* 
uin lùka fóknarprefte fullc ofTur fvo framt fem hann feger a heìmiles 
kirkiunne iafnmargar mefTur fem baenhufe til heyra. appa htff koftnad 
st lylingu oc ordrum lucum fem a baenhùs ìòrdu b^r. ok ^o ac f>eir vili 
ei fem f kylldunne eiga ac fvara pefTar meflur ac fatkia ok koftnad fyrer 
baiì. ^a er preftur b;^dr (ig cil at fegta« fegium ver preftìnum iafnfulU 
ofur fem han hefdi fagt adrgreindar meflun ok heimiliskirkiu bjnda 
fuìian koftnad fyrer preus fsde fvo mikit fem ^vi fvarar ok vane er til 
godrà manna i millum. En peir fem iarder eiga par (èm baenhiìs ero 
nidrfallin fé til fkyildader af kirkiunnar umoods mònnum aptur ac 
^óia imian ànefhds tima. finnez ok nockurer peir er ei vilia pefTar 
Yonr fkipaner giora. biódum ver f kyllduliga prófoftum vorum at peir 
fare ftam i mote peim med maklegre ftridu epter heilagrar kirkiu lògum. 
En (aker pefl' at pat ier ei heyrilegt at par fkere nockur fem hann fir 
ecki tiL vilium ver at preftarner lege at heimilis kirkiunne atta meflur 
^er hvert bxnhùs par fem nidr er fallit ok fàe iiàlfer vax til pò at peir 

Q, 3 vili 



profe/Hs facra in Ticellis celebranda acceptare jure reneantur, uhi facerdotes diebus. 
(éis Illa celebrare neqveunt, exempli caufa in infulis procul didlds, qvo non fem- 
per prò lubitu iter neri poteft, ve! ubi facerdos in pluribus templis facris operarì. 
debet. Ubicunqvc vero facella integra non confervantur , incolas prxdiorum curioni 
plentm oblationem folvendam debere edicimus, fi modo iile in tempio fuo dome- 
flico, totmKTas, qvot in facello dici debuerant, incois prsdii, in qvolacellum (ìtiim 
e(l> tam qvoad candelas, qvam reiiqva, fumtibus, dixerit, qvainvis & illt qvi ex. 
penfas fubniiniftrare tenenrur, nec miffe intereffe, nec fumtus fuppeditare, volue- 
rint; fi modo facerdos miflam fé dic^urum profiteatur, sqvale facerdoti jus ad obla- 
tionem req\ìrendam & Colono, fundum templi incolenti, redemtionem viclus £tcer- 
dotis prò rata & confvetudine inter bonos recepta integram addicimus , ac fi facerdo/ 
ditlas miffas dixiffet. Villarum autem, in qvibus làcella diruta funt, pofiertbres, 
id illa intra ceitum tempus rexdificanda a procura toribus ecclefise adiguntor. Qyod 
fi qvi hatc noftra fiatata negligere pr^efumferint, Prsepofitos noRros, ut merito rigore 
fecundam (ànclz ecdefix leges iis obviam erant, flricìe jubemus. Cum vero abfo- 
nnm fit, ut qvis metat ubi non feminavit, volumus, ut facerdotes in tempio dome- 
ftico oiìo miflTis prò qvocunqve facello diruto dicant, & qvamvis incola prsedii in 
qvo làcellam fitum «rat, nec miifam freqventare, nec fumtus fubniiniftrare velit, 

ipfi 



126 PERIODUS IlL SECTIO 1\L 

vili ei fem a ba^nhns iOrda bua cilfxkia edr finn koft tilleggìa » ok odiezc 
preftamer fvo fuUc oiFur epcer {>vi fem bamhùs f kylldìnne fvarar. Ok 
til^ fanninda her um feuum ver vorc ìnncigle fyrer Inetta bref f krifat ac 
Skardc feptem idus Augufti anno doinini miUefimo aecemeiimo fep* 
tuagefimo qvinto* 

Litr. B- 

(b) lAeim gódum monnum fem fetta bref feà edr heyra fender bróder 
r^ Jón med gudz raif kunn àbóti i Videy qvediu guds ok fina. Sak- 
er befs at minn virdulìghr herra« herra Othgeìrr med guds nàd bifkup i 
Skaihollti fkipadi mer umbod yfuir ollum heilagrir kirkiu tnalefnum 
^im fem ei eru ferligha prófoftum fkiput 1 Vedhrdingafiórdungi med- 
an ek feri i hans erendum tii Veftfiarda framm ok aptr. en Einarr bóndi 
Eireksfon kierdi fyrer mer at honum Bickir kirkian i Vatzfirde uanhalld- 
in af hvalfkiptum f>eim fem gior hafa verit a huolum |)eim et komìi 
hafiia a almenningar nù i vàr ok fyrri. medr bi at barndr f eìr fem fyr&k 
koma til huals taka fyrft finn lut af ófkiptu tuo mikìnn ok par af huain- 
um fem f eim likan en fetia kirkiuna i fidarzfta fkipti puert i moti li fem 
logh vàtta ok medr bi at fuo er Mtandi kirkiu màldashi l Vatznrdl at 

hùn 



ipfi (facerdot«s) ceram fuppedìtflnto , & integram obUtìonem prò rata (kelli accipi* 
unto. In qvorum teftimonium nos (igtllum noflrum hts licterìa appendimuSi fcrip- 
cis Skardi ièptimo idus AugulHj auno Domini milielimo trecentefimo lèptuageiimo 
qvlnta 

(b) U eft^ Bonis viris has Kteras vUuris vel aiiditurìs , Frater Jbnas Dei grada Abbts Vi- 
deyenfìs (kUitera Dei & fuam mittit. Cum Venerabilis meiis Dominus, Dominus 
Othgeirus, Dei gratia Epifcopus Skalholteiifìt, cmnes fannia; ecclefìae cauiàs^ q^^ 
Prffpofitis per provinciam Vdtfiordenfem non lunt fpecialiter commin^, mihi, dum 
ejus vice di^atn provinciam eundo & retroeundo peragrarein, òecidendas demancii- 
verit, fed Eiuar Bendo iilius Erici coram me con^veitus fuerit> templnm Vacnsiìor- 
denfe, fua ex fententia, dirifione balsnarum in iitora univerfitatis hoc vere & anta 
ejefìarum, defsaudatum fuiife, cum coloni, qvi balxnam primi deprchendam, un- 
tum Hbi debalsna nondum divifìi, & de qvacanqve ejus parte, qvantum, & undeilii 
placet, iumant, tempio autem partem uicimam centra prcfcriptum legis relìnq^an^* 
Cum autem diploma daticum templi Vatosfiordenfis tefletur, ad Ùiud pertiiiere qvadrt- 

ginca 



CAP. Vili. Litr. B. C 

Inin a fioracighì retta f huerium hual peìm (km kemr a almennfngar. enr 

òa&nt ef minna er. ^à (eghir ek i mins herra bifkuDfins umbode med 

bghaTrfkurdi. ai kirkìan i Vatzfirdi a fyrflr af oliuin ofkipcum hualj^inn 

6aa i almenningar komìt hefìiir edr koma kann hedan af fk)ratighi vetta 

i tìnti lot ófkerdan* ok eingì ma retligha nockum part fyrri Ter eignt 

edr undanfkióta rettu jafnaoar fkipti en vìtatb er at kirkian hefuir adt 

finn ]ut fullan. vtan hnerr fcmedru uifF gerer vili fvara flìku km her- 

la^r kirkiu logh feghia j^eim a hendr er kirknanna gódzs gripa edr af- 

kgUgha vndir fik dragha. Ok til fannenda fetta ek mict inzfìgli fyrer 

hmai href fkrìfuat i Vatzfirdi in profefta fan^^i Bafilii anno domini milr 

leitmo crecentefima feptuageiimo feptima 

t 

Litr. a 

(c) A ullum gddum maunnmn peim fem petta href (eà edr haeyra heD^ 
um wer Othgeirr med guds rad bifkup i Skalhollte med gads 
qTcdtu €>k varre, Af |>i at wer h6fum gidggligna fkyniat ok yfuerfeed 
maldaf^a kirkiunnar i Vatzfitde infighladan med herra Thorarins Skàl- 
bolìiz Ufki^ godrai mìnninghar vàrs forverara inzd^Ue. fiia vàttanda at 

kirkìa» 



ginta odogepondìfl (120 ìibras) de qvacunqre balxna qvflm in litora univerflr&tis ejfd 

contigerir, fed unum tamen {ad minimum) (ì minor fuerit; Egoigitur» Domini mei 

Epifcopi rice, fententia judiciali edico « templui» Vatnsfìordenfè primuro de balena in 

litort coremunitads eje£la» vel abbine ejicienda, & nondum- divifa , partem fuam in- 

ftgrflm, oclogcpondia qvadraginta, babere debere, nec uUi partem qvandam fibi ap* 

proprìare» vel jufts dtvifioni fubducere jure Itcitum ^ii^y prius qvam compertum' 

&erit, templum integram fuam fortem accepiiTey nifi qvicunqve fecuK feceric, tan- 

mmlaere mabty qvantum Leges iànflx eccLefis raptorlbus 6c defraudatoribus- bono* 

tuoi ecciefiarum minantur. In qvorum teftimonium ego meum figillum bis literia 

fppeiTd] , fcriptis VatnsfìordJ ,. in profeflo Sancii- Bafilii , anna Domini miliefimo tre-» 

ceiirefimo ièptuflgefimo feptimo. 

(e) U ejf: Omnibus viris bonis bas literas viftiris vef audituris, nos Otbgefrus Dei gratir 

Epiicopus Skaiholtenils falntem Dei & noflram mittimus. Gum diploma daticum (^ 

implì Vatnsiìordenfis, figlilo Domini Thorarini bons memorie Epifcopi Skalholten. 

k predecedoris noAci obfignatum accurate peripcxerimus & obfervaverimus^ qvod 

tJemplum^ 



128 PERIODUS 111 SECTIO IIL 

kirkia i Vatzfirdé i fioracighe vetta af dllum huOlum ^eim fein koma a 
jalmennìnghar enn eìn ef minna kemn ok faker pefs at ofs fynizt ei 
annat rett ne fkynfamlight enn kirkian i Vaczfirde eighi fydl fin pare 
vf kerdan at hafua at 5ilu odni ufkiptu medr iì at ei ma vita fyrcr vift 
huart meira er enn hennar lutr er afreiddn pi fladfefturo wer ok fiyrk- 
ium med peiTu vani brefui pat fama herra Jóns àbótabref fem hann hef- 
uer i vàru ferlighu umbode wtgefuìt ok her er f>e(Ìu vàru brefui med 
bunndit. biódannde fkylldulegha at |>at fé vbrigdiligha halidic ok ein- 
kannltga fakir ^fs at eptir gamalla inanna fluttninghe hefuer fua ac 
£amu Hcipt vent. Ok til fannenda her um fetcutn wer vàrt infighle 
fyrer {>ecta bref f krìfuat i Vatzfirde tertiio idus Julii anno Domini mil- 
lefimo trecentedmo feptuagefuno réptimo. 

Litr. D. 

(d) ^xr Oddgefr &c» af pvì at vin hcfer ecki &c. pvi er f ath vor fkip- 
an med godrà manna radi , ath hver faknarpreftr , fa kw hefer 
tvsrr fóknarkirkiur at hallda f^ngi finn funnudag ath hverri, ok log* 
heiga daga^ f»à fem ber funnudaga i millum^ f^ngi til ùtkirìcna ^irra 
fem Uggia i hvòrum tveggium j^ingunum at iafnadì epter tilcoldu) utan 

ftxrftu 



tempium Vatnsfiordenre qvsdraginta o^ogepondia omnium balenarum qvss in lirton 
communia ejici contigerit, fi vero minor ejeda fuerìt, unum oéloge{x>ndiuni pofli- 
dere, teftatur, cumqve nobis aliud juflum Se rationabile non videatur, qvam ut 
tempium Varnsfiordenfe fuam partem integram de tota bal^ena nondum diviói forna- 
tur, cum nec certo conH^are poflit num bolxna major fit, prius qvam deints templi 
parte, qvare bis noftris h'teri» eisdem Domini Jonit Abbatis literas (**), qw fp€- 
ciali noftro mandato confcripfit, & bis nofiris lireris appenfs iunt, approbjinu$& 
confìrmamns, ùvìSìt jubentes, ut ìIKt inviolabiliter oblerventur, praprimis cum» 
virorum urtare proveéìorum traditioné divifio ita otimobtinueiit. In qvorum tcftimo- 
nium nos figillum nofhum bis litens appendinras, Icriptis Vatnsfiordi tertio i<ius 
Julii, anno Domini tnillefimo trecentefimo feptuagefimo ièptimo. 

(d) U eft: Nos Oddgeirus &c, Cum vini copia non &c. Hinc e bonorura virorum 
confilio pi*xcìpimus, ut qvicunqve curio cui duo tempia parocbi&lia curac funt, al- 
ternii diebus folis iacra in iis celebret , lèd in ctmplis minoribus , in utravìs ptro- 

dù 

(**) Vid. fttpra pag. iié. 



CÀP. Vili. Litr. C. D. E. ^ 129 

ftsrftu hatider pter fem i fextan da^ halldi era, fa fkufu J>cìr ffn^ìa «e 

tiVmr kirkiu , ^^nn {)eir firm ema foknarkirkiu hafa, fyngia hvem funnu- 

dag at f jknarkirkiuone* en meflTodaga adra ok hacider fem fyrr greidir. -- • 

•Litn E. 

(è) IV cr lidit var fra hihgatburd vors Henra Jéfu Chriflì 1358 ér Pe^ 
^ arsmefla ad vincala ^à er virdultgr Herra Oddgeir med gudz 
iiad Bifltup i'Skàiholki vificeradi um Veftfiordu ok var a Haga a Barda- 
.ftrbnd raknadift fva fallìnn kyrkiunnar méldagi i Haga Inprimis hiin 
é H^a.hìnn minna. Mubriand alle, halfr Hollc. ok fiikt i rekutn ok fkóg- 
um (em hun hefr at fornu. hafc Skógr i Vacnzdal l amócum &c. Kirv 
un i Haga a Bardaftrdnd a Sandeyar aliar med hólmum ok ùtfkerium 
fem til hafa legid at fomu ok n^iu ok fvo heita: Heimey Haey. Rì£ 
Skarfey. póriseyar Kidhólmar tvein Flataf ker er liggr i Drapsfkerium 
fudr ok ut fra Kidhólmum Duratindr. Raudsdaisholmar tveir /E.darfker 
.^rìdiùngr. Item eìgr kyrkian ì Haga a Bardaftrònd allan fkóg i Laugar- 
hvaoimi i Mórudai fra Olldugite ok fram at Hagagardi uppi fiali oc ofan 

at 



c^fitis, jufto ordine prò rara diebus feftis cum die folis non coinddentibus, facris 
opmtur, excepris tainen feftis maxima obrervantix, qvs {àn£litate fedecim fef!oru*m 
cekbrtndfl Tunt , min facrd in tempio parochiali peragunron Qvi vero unico tempio 
paroehiati prapfunt , in ilio qvovis die folìt , fllils vero diebus ferifttis de feftis ex prx« 
dido, facra ceiebranto. 

(e) U ifi: Anois a nativitate Domini noftri Jefu Chrifti j^^g transtapfis , &fio Ferri -t^ 
TÌAcula, cum Venerabiiis Dominus Oddgeir, Dei gratia Epifcopus SkalholreniiJi « 
qvaitam occidentalem vifitaret, tale erar templi Hagen(ì$ in Bard^dronda rationa- 
rium: Inprimis illud Haginm minorem poffidet; totum fundum Mulenfem, Holltum 



minc&olim li^ncébant, poffidet, en illorum liòmina: Heimey, Hiey, Kif, Skaifr 

ey, inrolsr Thoriseya?, binar in(uls Kidbolmi, Flatafker inter Drapslkeros^e Hba- 

nofo Kidhoimorum (ìtus, Duratindus, das infula* Raudsdalsholmì , triens ^darfkeri. 

Templuro prs'tera Hagenfe in Bardaftrdnda totem l'ylvam Laugarhvammi in Moru- 

dilo, iadt ab ÓUdugilo ufqve ad Hagagardum, jugum montis & amnem inter; 

. • • - . * • l^ivam 

Toh il R 



I30 PERIODUSIIL SECTIO IIL 

jc L Slkóg i Amarb^Iesdalràngu Mófómegin fra Alzile ole fratn i Geit« 
armula fem f kogr vex uppé fiali ok ofim ac L Skogarpart i Tiolbaos- 
fkdi i Ocrardals kirkiufokn i Sorcdalt 

Litr- F. 

(f) Tn namiiiè Dbniihi ' AmeiL Gerom ver Ske^i BUdjirnsfaii) Hel^ 
EìiMrsfoQ Preftar. I>6rvalldr Snartarfoiiy pórvardr Gudmondarfoni 
kikmenn kunnikt. ath fub anno gracie MCCCLXXXII i Watzfìrde 
iioita dagin nsfVa e^ter phafkaviku (am ver teftaoientum Eimts bóndt 
Eiriksfonar gódrar minmngaif med hanns fecreto infigle ok fidan ifbrliiP 
um fua uatcanda ord efter ord fem hcr fegen 



Ek Einarr Eirìksfon gerir Tua felle teftamencum fbm her leger. 
andì likam mfnum legftad at kirkiu heilaghs Oiafs i Vaczfirde. gefande 
{»ar ni jord a Halshùfum f ok i Wagum , Mil^hùfum > ok eyii halfua i 
.Mióuafirdu ok Builik hvalgìedi fem prófuaz at ek ok fader minn kfust 
act i fli6te« ok ner til kalelc gyildan er vegr cusr merkufj fka)/Ì madr 
Tem kirkìunnar goz helldr lata gefua her fyrer àrliga i minn ^rtidardagh. 
^i^i — m&nnum hundrat i kofte ok lau fegia (alumeflu fyrir mìniu 

ial 



( fylvflm in AriMrbylesdalftttngtt, inde nb Algilo, ufqre ad Gcirarmulinm, fapremam 

montit fylvam inter ^ amncm; partem fylv;e in Tfoftransfiordo intra pancci&m 
Otrardalenfeni in Sandalo , poflidec. 

(f) iJefi-* In nofliiné Domini Amen. Kof Skeggint fillut Elldjarnis, He(giasfiliiu& 
naris, fflcerdoteas Thorvaildus filius Sncfrtì, Thorrardns filius Gadimmdi, laici; 
notum facimns , nos fub anno grati» mìllefimo n'ecciiredmo ofhigefinio fecun^iof 
Vatnsfiordi; dh JovfS proximo poft hebdomadain 'Pefcharos, Einari BondonisfiHi 
Etici, bon^e meniorise , teflaincntum ctmi ejos figiHo vìdilTe Ce periegifléi iti rcr- 
botcnos fonansy ac fe^icttr. 

Ego Einaras filJus Etici tale tcftamentuni fcr[bo> ac feqvitur: Còrpori mei 
canditoriuftì ad ccmplnm Sandl Olai in Vatnsfiordo eligo, cui fondos Haishus, Va- 
goi, Midhuià, Se dimidinm Eytj? in Miofafiòrdo, ut & tanta de balirnif emolumcn- 
ta, qvanra paorem meiun in Flioto poATedifTe probari poterit, calìcein infuper deflun* 
tumduas marcai pendenrem 9 dono* Qyi templi bona procurar, qvotannis sitmet 
aiuiivatfiiria jnopibua viftum baudreds «qvivaìenteni ero^abiCi & prò anÙNfl mea 



GAP. VIIL Litr. E. F. l 131 

fiL Klrkiu Heiligs Laurenciì i Grand geft ek. fimm Hundraht* Hrafht- 
nb kkkiu cv9 hundrat. Til Mùnkapverir tvo hundrac. Til H6]a- 
mdar fimm. hundrat* Til Reynisnes fladar hundrat» Til piageyra tvd 
hundm. Til Kirkiubeiar klauftrs ^riù hundrat Til HelgafeTlz hund- 
nt Tu Gufudab kirkìu hundrac Til Stadar kirkiu i Steingrìmsfirdi 
bandrùt. Til SkalhoUtz kirkiu tiu hundrat. Amefii kirkiu tv& hund^ 
me. Adalvikr kirkiu fectùng i hvalreka ( Hofh. Til Grunnavikr 
kirkiu fiórdunffh hvalreka i HIttduvik. Kirkhinne at Sniófiollum ^rìù 
hundroc Kirkiubols kirkìu i Langadal huddrat. Kirkiu ( Augrc hund- 
ne Kirkiu a Eyre i Skutilsiirdi hundrat. Kirkiu i Hóle hundrat. Kir- 
kiu a Stad i Su^ndafirdi httndrat. Kirkiu i Holte i Onundarfìrdi tolft- 
ungh i reka i Sìgluvik. land a Draùngum ok tvi hiute 1 reka fkal taka 
Kom fon. minn tU eignar. ok fkal hann feda Bar f/rir einn òlmòfii mann 
mer f kylldan efinnliga ok a j^ui góze odru lem ek hefer honum gefic 
Crefld'j^eim cr ipik l^ngr til «lolldar g^ ek tvd hundrat. Preftuih ttl 
iiluiae&ha du hundrat* Skal fira Eindridi Kope taka |»ar af tvQhund- 
m. Fatskum mfinnum fioiih hundrut i kofte. ok fé gefic i dò nàtcuni 
hi aniUati mimi. Fica?kum frendum gtà ek tuttugu hundrud. Skal 

R a Valgerdr , 

ndnai dici curabk. Tempio Stn£K Laurentìi in Gritncb qvinqve hundredas lego; 

mnpb Hminagilenfi duàs hundi^das^ {tnonflfl»FÌo in) Mnnkathvera diia$ l^undredas^ 

cttnedrx HoI«nfi qvinqve hundredas, (monàderìo) in Reynisnel huiidredam; (raonar 

fterio) Tliingeyrenfi doas buiidredas; monadeno Kirkiubxenfi trci hundredas; (mo^ 

oafterio) Helgafeltenfi hiindredam ; tempio Gufudalenfi hundredara; tempio Stadenfi 

in Stdngrimsfiordo faundredam ; tempio Skalholtenfi decem hundredas ; tempio Arne« 

faifi doas hundredas i temp^ Adalvikenfi ièxtant^m bal^narum in Hòfnap eje£titia- 

mn; tempio GrtrìHìavikenfi qvaMm bàlimarti^ in Hlò'dankam ejeSfriattim pattern; 

tenpift Sn^lbllenfi rres hupdredfs; tempio Kirktuboknfi in Langadalo faatiaredam( 

icmplo dgrenii hundredam; tempio Eyrenii in Setdisfiordo hunclred.<im ; tempio Eir« 

Ttnfi In Skutulsfiordo hundredam ; tempio Holenfi hundredam ; tempio S^denfi la 

SDgandafi5rdo hundredam; tempio Holkenii in dntindarfi5rdo unciarn ejedamentt»» 

min m Sigluvika« fundum Drangenlèm, fed ejeSamentofum beflém fiUut ineuf^ BiSat 

fioflidebic, eumqi'e & alia bona, qvse illi dadi, ad Tuftentitionem egeni iinius co- 

goatìone me tangentis in perpetuum adbibebit. Sacerdoti, qvi mibi juda perCbl venti 

duaf huiidrcdas lego; (àcerdotibus ad inferìas dìcendum decem hundredas, qvarum 

dvst Domino Eindrìdio Kopio cedent; Pauperibui qvinqve hundredas ediilium, qyx 

iiitn ièpddnum a meo obitu erogantor. Cognatis meis egenis viginti hundredas 

lego, qvtnim qrinqve Valgerdx filiae Nicolai « foròri ejns Cecilis treSi Inglgerdse 

.. . *dua 



ip ?ERrOI>US III S^ECTIO IIL 

Valgef dr Ni<;hdlasd()tter cigd far af fimtn hundrac Ge<iilia , fyftcr henn- 
ar ^riù bundruc. Ingig«rdf evo hundruc. :ef Brìgich módir ^irra erbir 
mik eige ella take pcix et meìrr fiid>a af minum firendum Ok til 
iiinnynda her ucn feccum ver fynr fagder menit vór ìnfigle firer fetu 
Utfkriptum er gìor var funnudaginn nella poft faftufn San&i Aoibro- 
fii Confcllbris i fogdumr ftad ok are;. 

* • 

Cap. IX, 

Z)^ Mi eh ae le, 

MichaST, natione Danus. qvi Romae Pamitcntiarum egèrat, ibidem 
Epifcopus Skalholtenfium ordinacus, anno 1383, in Island'wmvc- 
iìic (a i Sed ipfo in continentem una cum deceiQ aliis (capha delaro, 
navìs curri reliqvis & unìverfo pondere in alcum rejeéla , ìnter Fflerejas 
& Hèclandiam periilTe credicur, ut ex reliqviis feu rejeélamenDS ad utri- 
tisqve Provincie litcora^ compul^> colligi -pofuit. Eadem eti«m terfv- 
peftjs (|vacuor alia navigia in Grònlandiam propulit» qvorum uno Biòr- 
nus Hierofólymipeca vchebatufi unde poft biennium tandem reverià 
fune. 

$.2. 

Anno 1384 MìchflSl omnia mutare & mifcere espiti multosqve 
melioris no^ae Clerìcos ab officio removìc , & anno feqventi in ordinaria 

per 



«' dus hundredir, nifi Brigirhn ejus ifìdcer in hjtreditatetn meam fiicecflei-it, mm illtf 
meorum confangvineorum cédunto, qVi miigts inHig'ebnnt. In qvorOTn tcflinioniuni 
ììos'pnedicìi viri (igilla noftra htiìc Tranffcripto fl;)pòfuimiTS, facto Dòmìnicfl proj* 
mi poft feftumSaiifti Ainbrofii Conf^lforis, diclo loco & anno. 

(•) Amtial. firmor^i. ndventum ejas anno 13^9 « nt & TORFj£{JS Hijk Ncrv.'lom.^ 
pag. SI. & FQNTQPPIDAN. ìnAmmL Betltf. Difl, T<ini. 2. i«g-»3». adicribunt, 
FUtijenffs vero eum in annum 1385 rejidunc. 



ET Qvadrantem orientalem vHÌ!;«tio;;L^i ^l^orgerd^m Antiflitiinn Kirkìu- 
jcafem honore privavic, fubftituca^ ni èjns iocum Haldora Runolfì filia, 
qir^&mox eandem pgenqm fubire coaél.i eft.^ Uinc^^no 13S8 in Co- 
miais Generalibus^ inaiti gfa^tesqvo de eo qverelsy'^ulcaqve indigna 
Fpi/copo vicia jpu exprobrabantur, qvae ut nudivit. reliéto vicario, Ario 
Guimlogi fìito (acerdote Reykholcpnu, peregre abiic Sed Ario, anno 
n89 ^d plures congr^aco > nemitieqve negotia dicecefeos curante, fla- 
tus & conditio EcckWÉ if&ìé^'tri&ìs Si cùVbjca- apfTirait Qvìdfam ehim 
ficrì ordinis viri in exilium aéli) qvidam offioio privra, qvid<itn eciim 
fldoneabfumti fuerant: Nani his annis gratis provinciam morbus vexaviti 
flDagnamqve ìncoiarum parcem abil^liCr fed pecora & jùmentoi exiirvii 
am & frigoris iiifveta & conxitQua. magnicudine orta faamesl cotiibinfic : Pvx^ 
cerea inundationes ex piuviarum ainduii;ate, fl9ttlros> in qveU R^fnutrt 
Nomophyiaeem cmn ramiiia & habiiadone Laungahlid' Horgdaleìlfiunì 
abQxbferunc> adeo ut m aoftrani perniciem univerla malopum Ilias con- 
fpiraflc videremn . 

§ f 

Anno demum ijpr, Thdmefhus Snorronis, qvi cum MichaSle 
abìetaK* ili-Dania 4)b ififo Abb«s Helgàfelleftits ^(fin3cvifr& Sàalholtinc 
dVcecefeos officialis confticucus^ in patriatti revertitur» qvi, (jvantun irt 
ipfo fuiCj parceciis a facerdotibus vacancibùs de idoneis Minillris prò- 
/bicere cooatus efl^ qvp$ Petrus .Molenlium Prsfui facris initiavrc. . Eo^ 
^^ qvo Thorfteìnus rediit «r>«M>, Jflòrna étiM), : qvacn mligioms :erg^ 
inviferant Haidqrus Lppci^ Thordys: Ruìio^^ifaterclotes^ Biornus Eìnori 
^ Thordus SÌgmundi >7 r^^vp-fi fuXfc. . i^^bìHcàvit eòarn tempQraMichaiSiìb 
Archiepilcopus Nidarofienfìs, (nff{:<)Qdo in hÌMtì^m f3S4 fàcriftculùnn 
avcndam Thorkillum Sxl, feu feticeniy&i Hallum Magni ^ qvi prò ipfo 
lubiidiuin Fallii cxorarent aut excorqycrQnt. Qv^ndo virae aut^ifcopa- 
tuì Michael renunriaverit, ìncertum.eft^ Ipf^ni aucepi), 90)01111^ Skalhol)- 
tenfis ctirì^, cui (èptehpiumcirciter pr«fuic,:EpiA^^ 
Éaiflc, cejt^im'.efli: (a>i / « . .; . .!;" '' ' 






(i) Amales Brtvìorts ftatuunt Michaclem cAthedroni r^ngiidfTe anno 1390 , ied num' eodem 
inno ctiam mundo valedixerit , incertum e(h 

.^^^i &:i" - "••' Gap* 



m 



PERIODUS UL.SEGTIO m, 

Cap. X. . 

De Vilcbino, feu VilbelnM\ 



1 R T 

Vilhelmus geme Danus» e Priore a vodatn Epifcopus Skàlholtenlts hcr 
tuS| cathedram anno 1394 adlcendìc (a). HiCi ubi more niajo- 
rum non minus freqvens qvam fumtuofuin convivium Slcalholti cele- 
braverac (b)» primaqve vice/i8 Caiend Oétobrts, feu feftò Eìutlcationis 
Sanólae Crucis > (aera fecerat, fub autumniitn, primam vifìutionem per 
fxaiflum occidencalem infticuic, akeram anna 1395^ qvocarifif^qve inde 
^deoi modo cohtkusons , hon 'tantum hòmtnum mores corractt, & reli- 
gione ufum exercitiumqve inculcavìt & confirrnsivit^ fed etiam dioeceli 
a doi^ia viris evacuaci, qvosdam a Michaéle extrufos'reftituic. 



Codicem) qvi ab ìpCo Vilchiminm^ VocatUfi òtAnei ottimum to* 
dus dioecefeos temptorum poflfeiTiones ^ aedificia , prsedia> fundos, pntfli 
fylvas, pafcuaj pifcinas» lictora oceani reieéhmencorum éxcepcionibus 
apra >. decimasi mercedes prsediorum>> lamenta, .agnaSy vàccas, adhsc 
ornamenta y ealices t > pacinas , 'vefte&j libros, atqve^id genus aKai deni- 
,qve etiam .ad. candelas (àcms aiiasqve ànnuas expenfas radonescompre- 
àendeilcem , primin confici curavic "Scatftcum.etiam aniR> i ^96 de bo- 
norum templorum , ab eorum patronis , cadonìbus reddmdis , & variis 

alib 



- «BM^WM^p^ttAa 






^tf^Sunr, ijvl emii Èomz ordina tum ÌFuì(rc,'funf &, qvi a Vìnaldo Norrcgorum Archicpì- 

f . . icopo €onCbct«tuni tradunt; fed' parainrelerc litniitt rerfn^'fit. & iFlubiK, condru- 

tìo in promtu eft ; Nam fi ftacaimus eum prò more fecuG <tolktioiieiii tea confirmi- 

dojicin Epifcopatiu KomA atrnliirc, ììmI aib Arcbiepifeopo ordìmititin fmflèa ^ ^ 



( 1. I vi 



(b) Ad hoc convivium« integratn (eptimanam duratamm, Petmm Holenfem 8c todufilnfulc 
M^guaies convocflvit, tancaqVe foUre Prsfolla targitas & comttaa dicitar, ne onom- 
^ pvtmq^ vini & cercvifix nobiliorìsg^^qvrintum lìberct, promere juiTerìt. 



/■ 



CAR X. %. 1. 2* 3. 4. 135 

i&fioxtc fa)y & alia etiaitì iVon fibndà o{>eiìa peribdt> ut repéractonem 

tempii SkaJhoìcini, cujus anc^riorem parcem a fuiidamentis excicavic; 

qvod deinde prctiofis veftìbus & fiavc oneraria donavit.. Arculam ex 

«genco defcecato ad condendum Sanili Tiiorlacl caput fabricari fecic : 

&Dulaao B. Viiiginis & Divi Olai cemplum.ornavic: Àhtiqva prsdece^* 

ronim nomina penitusdiflotl vi t: Precioudimos etiam tapetés tempio* Kyr^ 

\iabajenfi donavit, & ttnteqvam in Isiartdiam venite turriculum monafte? 

la cujttsdam in Norvegia sdificaiTe fercur ^b)* 

* Aimo 1402 > atrox Islandiam peftilentk pervagarf co^ti q\ra 
iDuIu morcdlesica fubice exftinéli funt^ ut qvidam diélo cicius perirenti 
pueriqve, adulti 9 & fenes» indiiferenter animam efflarend tancuaqve fuit 
cono^nis furor, ut fepe ex 12 vel 15 qvi unum mortuum fepultum 
UMnCi vix duo aut tres domum incolumes redirent. Qvod primo ftacioi: 
aucumno pattern aufbralem ad folitudinem redegìt^ ita ut fub initium 
novi anni> Skalholti> prster Prsefulem 6c duo$ laicos fgperftés nema 
efiec Unde ad cslefte auxilium implorandum tranfitum eft, Deoc^e 
detrlbos Miflis, cum precaciuncuUs & crebris luminibus, pra^terea )e)u* 
nVis, PGilteriorum recitationibus &^B« Vii^inis falutationibus , tandem* 
qve de 1280 Joachimtcis in ornationem fcrinii feu fandapilx Divi Gud- 
rmn& erogandis» votum nuncupatur. Qvo faAo> complures coram 
facerdote peccata ante monem confitendi facultatem naélos fuifTcì ere- 
ditooi e& 

r ^ 

§. 4. 

Anno 140) 9 lues in occidentalem & orientalem Qyadrantes non 
minusfurìolegrafiabatur, omnesqve Abbates, Canonicos, Clericos, Pri- 

mates^ 



(1) VicL ftd finem hdjos cdpitis Litr. A. Cui fub Litr. B. fubjungimns fèntentiam ab Olao 
filio Svartbòlclii fub nujus aufpìciis anno 1399 latam de bal^nis tempio Vacnsfior- 
denfi coinpetentibQS. 

(b) Vid. Axnuit Recinte nnde colIj^ittfr« etmi) anteqvatn cathedram Skalholrenfem adfceii* 
dir, faiire Piiorein Monafterii ^ajusdam in Norvegia, forte Nidarofieniis« 



136 PERiaDUS III. SECTTÒ 111 

imtesj & utrìasavè iexas tneliorìs nota? plurimos tnì(èrè (iiftulity tanca- 
qve in parcecia Kyrkebajenii fuit mali labes, ut 1675 fonerà in rationem 
Ubiùns venitene^ in coenobio aucem Thyckvabajenfi duo tantum mo- 
nachi cum uno fervulo in vivis eflent. Anno 1404 peftis hsrc maxime 
qvidem partem borealem vaftavit, Skalhoitum tamen non omnìno reti- 
qverac; nam hoc anno (èdem epifcopalem ita denuo vexavit, ut epifco- 
pus cum bìnia tantum faoerdotibus fuperefleti fed in univerGi diccceli 
vix 50 refidui presbyterì numcrarentur. 

5:5. 

Hanc hutnani generis infolitam clacfem, tanta bécùdiim ftrjgcs 
fubfecuta eft» ut vix decima pars reliéta putaretur. CJujus mali caufa^ 
fìrigoris vis & nivium altitudo fuere, qvx anno 1*40^ incidenint Hxc 
autem omnia Islandiam ita afflixeruntj ut nunqvam pofthac priftinum 
fplendorem aut vìres recuperare potuerit. Non enim tantum integri 
Tratìus &* Parceciac ad perpetuam folitudinem rédaélac funt, (ed eriam 
ftudia & artes iiberales, ut & opera & e^ércitia cr^sedam fumme ne- 
ceflarié nunqvam pofthac inftaurata, ut agrtcultura iklisqveftbrica&id 
genus aliai obibleverunt. 

§. 6. 

Vilchinus vero tot tantlsqve preflus malìs, non tamen animum 
defponditi fed prò virili obviam eundo^ rem ecclefìafticim erexìc & fu- 
ftentavit. Qyem in finem Vermundum Abbatem Helgafellenfem & Biar- 
num Videyenfem confecravir. Totius Skalholtinae dioecefeos tresin 
proximum triennium conftituit ofliciales; Vermundum Abbatem occi- 
dentis usqve ad amnem Botnsa, Oddum Jonae qvartx auftralis» usqve 
ad Lomagnups rand> cui etiam rei ceconomìca? ad fédem epifcopakip 
pertinentis difpenfationem concredidit; fed Thorarinum Andreff ori- 
enti prarpofuit. Qvo faflo, in Norvégìam enavìgavit^ ubi infeqvence 
hyeme) cum dioeceleos Skalholtinac moderatorem non fine laude, per 
12 annos egiflet, vitam cum morte commuta vit* Exeqvias jjpfi fe^it 

Bergis, Biornus Einari Hierofolymipeta fac feiendidas ,. viro^ niufupem 

aliter 



GAP. X; §.5. 6. :I}7 

iliter pUcpIfl^Cy Iòngiarc vita digno; Narti omnhifi;. alienigenarum <]vi 
Sblholcinam dioecefiiì ccxerunc , utiLlFimus & « yjgilancìflimus fuhle 
videcur. 

Litr. A, 

(a) Anno domìni rnillefimo trecentcfimo noijagefimo fcxto. tupicnViact- 
um firer pecrsmeiro i SkàlhoUce in fynodo vóru. |)effi bod Tecc 
af virdulfgum herra Vii in medr guds nàd bilkup i Skàlhollte oc i Tarn- 
]»ykc cekin af Cllum herdum mònnum* Inprìmis at f>2er conftìtuciones 
ergìorc hafua godrar aniinningar SkalhoIIts bifkupar. Mjgnus. Arne por- 
ià^slòn. oc J6n Sigurdarfon fynaz ofs f kynfamligar oc vel halldandi. 
Ser!iga at preftar lati i brottu finar opinberar barnamòdur oc frillur af 
(ino heimile oc |»ingum innan hàlfs mànadar nella. It^m at predar 
mnde alia Iute fem reinligaz til gudz j^iónoftu* vin oc bakftr oc adra 
iute, oc geynii heilaga krifmu oc evcanftiam i hreinligri hirdzlu Ixftri. 
oc halldi hrein corporata meiToklaedi oc facrarium. handklardi, lefl dags- 
tider heima fbrfallalaiift i kirkiu dagliga. en lyngì hc^lga da^ha oc hatid- 
is aliar tider« oc halldi hver preftr unne yid tolf inanudi forfallalauft. 
kem at aller prefiar predike alia pa daga fem i fextàn daga halldi èro» 

oc 



{ì)Uefi: Anno domini millefimo trecentefimo nonageflmo fexto, duabus nodibus ante 
felluni Petrì, SkalhoUi in iynodo, hiec mandata a reverendo domino Vilkino dei 
gratit epifcopo Skalholtino lata, & ab omnibus ctericis apptobata, erant. Inprìmis 
qrod ills conftitutiones , qvas bons memorile epìfcopi Skalholtini , Magmi», Arnas 
Thorlaci fitius, & Jonas Sigurdi filius tulere, nobis videntur fapientes & probe ob- 
fervtndxt imprimis qvod facerdotes dimittant de fuo domicilio & parochia mulieres, 
de qvibus liberos i'ufceperunt, & concubinas, intra dimidium menfis. Item ut 
facerdetes oitines res ad dei cultum (pertinente»), vinum &'p«nem, aliasqve res, 
follicite tra^ent , & fancìum chrilma & evchariftiam in mundo reiècrato (qve) repofito- 
rio coni*ervent, mundaqve lervent corporalia^ vefles facras, &facrarìuna, ac terfori- 
Dm. Dtcìrmi facra in tempio qvotidie legant, dum nulla prohibent impedimenta, facris 
vero diebus & feftis omnia iàcra celebranto , nec fuam domicilium xàì\\% iàcerdos 
qvolibet duodecim menfium Tparfo, fine urgente neceifitate migrato, item ut omnes 
iacerdotes omnibus lUis diebus concionentur, qvi fkniilitave fedecim dierum ob(èrvandi 
funt, & in priori parte jejunii Adventus atqve jejunio qvadragefìmali & circa feiium 

paiichatos. 

Tom. IL S 



"i^ PERIQDUS ih:- SECTIO IIL 

oc i Òndverdri iólafsftu» oc Mngafóftu. oc £ moti p^flcum. Heyri irm- 
' virduliga fkr^ptamat oc gadfùfliga oc kenni f inuni' féknarmóflmm hverfo 
peìm berr at fkripcaz Innvirdiujga med allri gódf^ oc fannri einord 
med vidrkomningu hiarcans oc fullum huga til vìd ac fkìliaz fyndìman 
fegi til vikuhalldz hvern fimnodag. Cva hicc oc fkilit. at tida (oknarmenn 
heyre*.. Leggi prefbr af alla laufùng oc leikarafkap bedi i kledabùn- 
adi oc vapnaDurdi* Taki predar famart roma fkatt oc geyme truligha. 
oc af hetìdi prófìifiinimi allan óf kerdati. oc umfkipce hann ecki oc fordìz 
fva |)à pino er pafui leggr ^r medr. Item at aller preftar peir ièm tuir 
foknarkirkiur hafua f^ngi rumhelga daga at ùckirkium oc bónhufum» 
Item at aller preftar oc bdndr j^eir fem (oknarkirkiur hallda. taki med bif 
kupstiundum oc af bendi Tua profafiinum edr fkeim fem hann tilfkipan 
halldi kirktur oc bdnhùs femiligba oc vel geymd fvo at eigt m^i kmà 
innkomaz: giòrizt upp kirkiur oc bbnhùs mnan tólf mànada* eHalùld 
5 riàr merkr fircr hàlf kirkiu en tólf aura fìrer bonhus. Item at bttndt 
peir fem kiriciur hallda fé fkyllduger at giora reikning prófóftimi af ollum 
eignum peim er peirra kirkiur eiga. tiundum oc ollum odrum peiffa ei^n- 
um oc af bendi tiunder kirknanna fa ér |>eir medfkiliaz oc iyni eigi 
fidr alit kìrkiunnar gódz fa er feir fkiliaz med ic^ Sva ei Hdr f)eir 



> 



pafchatos. Diligenter & benevole confeflìones sudruiito, & fuos pàrocliìanos, qvo- 
modo exqvtiite cava onun aniioi bonitate & vera iincericate re(ìpircemifl cordis & 
pieno propofito a peccati» defiitendi CQnfiteri oporteac, docento, & die qvolibet foOs 
obrervationetn hebdomadis tara alte & dlftiiide, ut parochìani intelligant, procUman». 
Sacerdotes omnem levitatem & futilìtatem tiim in veièitu,. tura portationa armoinm dc- 
ponuntOf (àcèrdotea qvòqve denaritina Petti cplligunco Se fideliter. cuftodìunto, & 
propofito tntegrum trfrdiinto,*nec eum comtnutanto, atqve ita psnam qyam ninaras 
ed Papa evitanto. Item omnes iacerdotes cprì duo liabent tempia pai'ochialia,.dìebus 
profadiain templis, juxta qrxnon babitant» & facellis, facra peragunta Iteti omnes 
ftcerdotes & coloni, qvi tempia parochialia (admiui^ltanda) tenent, deci mas. e|}i£:o- 
pales colliguneo y & pratpofito deip, vel alteri, qvem in faura locitm con/lituit (prxpo- 
fitoa), trionfo» Tempia & iàceUa decenter & bene confervari curanto, ne pecora 
jlla introgredi poiluit. Tempia 6c faceiia intra duodecira roenfes exAruuDtor, ali^is 
trea maica: prò tempia annexo, duodecim vero ora? prò (àceilis erogaiitor. kem co- 
loni qyi'teinpla adminif^rant, prspofito omnium bonorom, qvx eoruia tempia polli- 
dent, ad decimaram & omnium reJiqvarum illorum pofrefllonum rationes reddendas 
obligati lint, tradantqve diecimas templorum, cum illorum (adminiflratione) decedunt} 
& nibiiominua mooureiit omnia templi bona cum prcdium deltruiiL. Nec minus 

qvi 



CAF. X. Lkr.. A. B: : /' " 159 

fefli ùctirfcitfT livida fcggì «fter kirkhiriutidcr. oc Te ff nt kiriinnriar uin4 
bodsmann« edr {>eim fem hann dlfkipan Item at firer lauiifefting feda 
Jinik fkripc fein fircr opìnberan hórdóm* Itcm « òpinberum frìllu- 
i^^nmim gefuiz eì guds Hkatnì ucan f>etr fkiitz vid oc boti yfen 
/cem ac ^etr menn fem hlaupaz prófaftdòiDa ìrnHlum» ftefnìzta&r t£pcim 
pitifailL i hvers urabodi ^eir bruta, oc retti (a y&er ^eicn. i 

* • 

Litr. B. 

(b) Qllum roofinum perni fem Betta bref fea edr heyra fender (ira Oli 
Saarthòfdafon otlioialis neiiagrar fkalholz kirkiu (qvediu guds 
oc fina, kunragc gionmdi) ach fu b anno gracie xnillefimo trecenteumo 
noiugefimo (wa/e ex) nono i vazfìrde nxfta dagh èpter natifitatem beati 
l^beste) vii^ginis kom aa fiefhnu fyrir mik biornn einariTon af einne alfa 
ok kìtrdi ti! lUhuga gudmundz fonar ok marceins petursfonar adi |»eir 
hefde adi fer tekith hual kirkiunar i vazfìrde fem rekich hafdi aa altnenn* 
ifigha en dmiigh eign er kirkiunar i uazfìrde fiorer tìger vstta «f oUum 
bulum {reffiuj huaulum) fem rekur aa almennigha ein ef minne kemr 
kiirrdi biom ath eiiighi lagha fkìipte hefde aa geingìt fagdann hual ok 
^ìt ilagum bxott f^ert ok eingi aa haons vegna edr kirEunar til laght 

S 2 f kippds 



qii tempia annexB tenent roUnqvaiit templi decim&s , raonftrentarqve vel tempÈ cura- 
tori, rei d qvem iU^ (fui loco) con(tituic. Item prò fponfaliis clandeftinis tali^ con- 
ftituator poena condigiia , qvalis prò manìfeflo adulterio. Item notoriis concubinis 
corpus dei non dator-, nifi (concubinatum) relinqvant atqve expient. Item hominet» 
« unus pr^oiiti ditione ia 'alteri us Tflgantes^ ^b eo przpofito, in cujus ditione 
peccatum commifcrunt, citentur, illeqve de iis fententiam dicat. 

C>) lit^: Omnibus has literas vìTuris vel auditaris, Dominus Olaus fiHus Svarthctfdi offi- 
cialis (an^jt ecclefix SkalhoUtenfiff, Dei & fttam làUuem mittit, notum faciens, qvod 
fub anno gratin mìliefimo frecentefimo nonagefftno nono, Vatnsfìordi, poftridie 
natintatem beatx Virginis, caram me coraparuk £i6rn filius Einarìs ex una parte « 
qri lilugiura filium Gudmundi , & Martinam filium Petri infimuiavit, qvod balznam 
templi Vatnsfiordenfis in Kttora unìverlitatis ejedam, arripuerint , fed templum Vatns- 
liordenie perpetua pofTeflione gaudet qvadraginta octogcpondiorum de omnibus ba- 
Isnis, qvas in lictora communia ejici contigerit^ fed unius o£logepondii ii minor 
fuerit balxnn; Biò'rn a£ìionem indituit, eo qvod nulla divilio legitima diflx balena?, 
^aoi iIH a^or^unt, peratU fuerat, nec uUus ejus vel templi vice, qvi legitimani 

* perageret 



4 

I4D PERIOnnS IH SECTIO IIL 

fkippcis vérìd Hafdi oc l^hl^ur utnbodzmadr kìrkiunar beitt ók knft 
nefnda tneon lagha fkipptìs oc feingic eghL py i guds nafnni amen 
fagda ek med fullum domi oc lagha urfkurde kirkiune i vazfirde fiora 
cighe vsecta cil etgnar af adr greinlum hual oc nefnda menn Ilihuga oc 
oiartein eppter reiccum reikninks fkap fkylldughaath luka apptr kirk* 
lune i vazfirde greint huals uerd fiorar vxttct cil hundraz. . utan J^ir 
profi med f uUu fkilrike ath heim haii komit til vazfiardar fyrir fardagha. 
oc ber til i rett kirkiune i vazfirde firer vlaghligha medferd ok rangligha 
broctfanrflu hualfins firettan merckr fkal allt ^ecca goz lukazft aa na^ftum 
fiirdaugum heima i vazfirde eppter ifìrfioQ ^erra godrà manna fem ek 
j^ar til nefnir* Ok til fannyda ber vm fecce ek ofnciolotor {rtSius ofii* 
eìalatus) inziìglt firir ^etta mitt vrfkurdar bref fkrifad flad oc ari degbi 
fidar en fyrer feger. 



perageret divifioncm, pratfto fuerat, templi praeterca procurator competens didos vjroi 
divifionem legithnam expoftutaverat & rogaverat, fed frudra; Hinc in nomine V^tk 
tmen. Ego piena fententia & legitima decHtone edìxi , templum Vamsfiordeniè q^'a- 
draginra o^ogepondia prardiél^e balxns poflldere, & dicìos viros Illhugium & Mar- 
tinain ex jufia computatìone tempio VatnsfTordeiifi di£Vs baiarne pretium, lìngula 

Svatuor o£(ogepondìa una hundrede, rependere, nifi piena probatìone, illa Vatns- 
drdum anre rempBa habitacula mncandi deverà fuiflèf evincere ^qveanl; t^snploprc- 
térea» Db ;as eju8> illegitima balsns.traftattone & injufta ablatione« violatum ,. tre- 
decìm imrcas expendere debere; Q\'2 omnia bona proximo habitacula mutandì tem- 
pore, doinnm in Vatnsfìordo, ex virorum integrorum, qvos ego ad hoc negotìura 
denomìnabo, seflimatione perfolvuiitor. In cfvornm teflìmonium ego (ìgilluin oflì- 
dalatus lii$ iiteris decifionis appendo» fcrìptis loco & anno» fed poftridic, ac fupra. 

p ♦♦♦♦♦♦ ♦♦♦j5 



% 



RISTO- 



RISTORI^ , ecclesiastica: 

ISLANDI.E 

> » 

PERIODUS UL 
SECTIO IV. 

Continens gefta Epifcoporum Holenfium. 

Gap. I. 

De Jorunào Thorfieini filio^ 

Deujtalìbus Ji5rundi Thorfteinìda?, qyod tanqvam certum explora- 
tumqve fcribam, non habeo: Amoigi enim poterti, cui Qvadranr 
tum^ boreali an meridionali ejus origo adfcribenda flc. Nondum enim 
cphebis egreflb , in conforrium Brandi Abbatis' VerenCs, literis operanì 
mvatum adfcifci coriiigitr unde tlalis evafit> ut Prceceptor neminem tana 
tenacis cgregiaeqvé memoria? Te unqvam expertum effe confi teretur. 
Paulo poil facerdotio initiatus^ in famlliam Sigurdi Epifcopi Skalhoken- 
Cs receptus eft. 

Anno i2Y?i reKélo Epifcopa, ìt i ncreqve ìn-teparchìam Ejafiord, 
ubi fé navtgio (diélo Gràbuua) commiflunis erat, fufceptOy in finibus 
Mxlcfellcnfibus feu Mstlcfellsdal, crus eqvi qvo vehebatur comminutum 
d Qva propter mutato profe£}ionis confvlio» in oftio Kolbeinsaròs 

S 3 navem 



14J 



PERioyiu3nn:;rrocTio iv. 



ftis avibius craosfretavìc. Navis aUcem (bràbufla^ qva prius ari con&itu- 
eraC) ìcìdem in alcum proveéla eft> Ted pelagi fluélibuS) ne uno qvidem 
fuperftite, abforptt fuic*:' - •/ 



«• 4 



ti. 



••- i 



Anno i26f , dcrfurt6lo Brando Epirpòpo i ki^ in Norveglam, epi- 
fcopalem dignitatem ' ambiturus , denuo ingreditur, HoIan3ec|ve Cache- 
drsB , in fefto Pentecofìes anni 1,267,, ^minifterio Haqvìni Archiepi* 
fcopi Nìdarofienns , qvj pa^lo, énécj^ i]c.)dÌQ ^ridium Archihachedram 
adfcenderat, praeficicur (a). Ex Norvegia àifcedenS) ab Archiepifcopo 
touus Ipful^y ob Signrd^ ^plTcopi fenelcent^ debilica&pnf Inspeétor con- 
fticutuS, eademqve ìaeftàte in patriàni ^ fedil5f , Amarti 'Thorlaci filiam 
Skalholcenfi coadfiutorem mific, eundemqve anno 12689 Sigurdo e vivis 
fublato, liceris dìoecefeos SkalhblrinCi fuì^qve praemunitum , ad exceros 
infulam acceptunun ablegavid SéqveQCé anno, accepcis Archiepifcopi 
licerìs» ut qvxcunqv^ iisdem de &mì ecclefiaftÌGO eiaendando coadae- 
bantur, publicareC) fìreqventes egit t:onventuis (b)* '^ 

?• 4- 

Anno 1273, in Norvegìam tranfiit, confilmtaqvc ibidem hyemc, 
feqvente aeftate 1274 a Jona Archiepifcopo nupet e condlio Lugdunenlì, 
|[vel, ut noftrì icribunt, Leontino) revèrfò, Pontificìs literas accepit, 
qvibus omnes fignum crucis fuscipere, facratnqve militiam fanéhm ter- 
ram cxpoteftate Saracenorum.liberatuna, jubebantur; lllisqve, oviean- 
dem propriis perficerent impenfis, piena delidlorum pnevia conteliione, 
rfbfólutio a Pontifice, meritumqvé aeternae compeiifatioois promitteba- 
tur, publico edi<^o addito, uc Èpìfcopi^ qva late patertt ofbischTÌiH- 
anus, iisdem injufte preilisj fine peruxiarum respeélu pacrocinarennir, 

. -l clerici 



'^^ *i 



TT— 



1..*^ 



(«) Huc perdnec permiifio jarmidotnno 1267 Atta, & TORFJBO Hijhn Scroeg. Tom, 4. 
pag, 347 memorata, de Capitalo -& ordine Canonicorum Holis inAicuendo, qviinvif 
talis ordinis meiuloaeni a£lu fieri, priusqvam fub fcqventi Periodo, uobis non occuncnt. 

4 

(b). Con£ Sed. prxced« cap. x. §. 4. pag. 3.; 



I L I 



; • " CK9. it §: 3. ^: '$: s; '' "i r 14^ 

ftam expedittomen» occuparuris fubvebirenc (a). Seqv^nte dutein anna^ 
)6auìdusytf/ Esdefiafiktmi a Skalholcenfi concirniatum^ A» dioecefeos* 
incoiìs obTcrvandqm obculic^ qva de re Regem mox ccFciorem fecit,; 
])eaes qvem l^um fetendaram jpoceAatem eflTe icivii (b^ 

Anno 1277» uterqve Epifcoporum Ikerìs Archiepiscopi defintt<r 

ad oomporendum biennio, BerpaSj ubi Concilium Nacionale habere ftacu*- 

erac> evocan^urv iìi9ulc|ve iìs m m^datis darur, ut reliqvia» Oddi Tho«^ 

larìniy qvi dupÙci «nachemaie pqrcuffias, aivio 1255 fublacus epac^ ab-» 

(blveient. Ipfe et ùm primiim ab Henrico Epifcopo ob pecunke vc^ cchk 

plis Lio&vacnenii Grlmsieyenfiqve depoiitae ablatipneoi^ & pHU^cacto- 

nem bcmorucn Thorileini Hvatnmenfis, ((vas pròrcrìpferat, qvibus & 

acceffiCf qvod cete ejei^ciiimy Epiicopialioqviixpeculiunir ìnfuosiifus 

converdfiet» excommunicatus raerac. Deinde > cimi Epifeopum va 

arreptiHD> & munimeiyto Flugumyrend inclufum^ priusqyam clerus Ho-^ 

lanae dicecefeos inde extraétum feoun abdiixic^ affligere non dèftìtìflèt^ 

tandem denuo poenam promeruera;^ Cuir^ autem moriens^ oblaca ìacis^ 

fadìofie, promifTacjv^ poenitei^t^a , abfolutionem, fedfruftra, peciiflèr^ 

prout oculati & aund teftes juran>eiKO confirmarunc , Sighvatus C^notii^ 

cus Ni^ofienlis^ rogata Tborvardi fracris Oddi, ipiius reliqviis abfo^ 

lucionis veniam ft Poprifice Romano impetraverat > ej^sqve nego^ii g;^ 

iécutionem Archiepiicopus ucriqVe Prseuilum roandaveraCt. (e)» 

Rroxima itaqye sflate hac de re Epilcopi per Gceras confbrtafttesi, 
in (fiverf» trahebancur* Arna,s enim rei accelerando ftudiofus» jòjrint'* 
duiDj ut cauik in e^us diceceil enatas dcciforem^ teftium )uranaenfia> 

qvdr : 



i^i»^—^» ■ 1 1 1> I' » ■111* 



f?"" 



(?) Cbnt qv« iopr» fcri^fimus Per. 3. cip. i- pag. ^ 

t\ [)e Kreri» EpifcqjoriHn , Ma^narui» de vtrigi «d Regem distis M75r cfeqve Regis acfeos 
reTpoiHts per Adalbruidum ^vend0V>.i:Z7& U»n«R9Ì(&s. yid.e.l'upirfL .pag» la iii. 

(e) Vid. ftpr» Tom. x. pag. j6j. 356. 403. Tom. a. pag. 14. 



144 PERlODU.$l HL SECTJO IV- 

q va v^Ierem ; entnitìàire i oporcere: oantffirrfk. Jtìs^uli^ vìIto diffiirendi 
cupidusj Arnse, ut graviorìs qvvftionis arbitro , decifionefii competere 
aiTe vera vie Deinde .Reyiuav4illis.iin.xrada Skag^&ord. CQnve.uerunc, ubi 
deliber^cipneeiosdem rei habica, non idem: ucriqve placuit. Timebat 
enim JOrunduS:,. ut pecunUi; qfva.cathedi» Holwfi. ^k QAdi fecultaù- 
bus debebacur> bona fide folverecur» Amas autem calem ex Collegi 
animo dubicacionem eximere flud^^s ,f>aram profecìc. Pnrfules icaqve 
hac vice re infeéla digrediun^ur» Holenfis provincias vificaturus (domum, 
Arnas vero Skalholtum^ indiAamqve pecunia? fummém b vidua Oddi, 
reiiqvisqve confangvineòrum , ''noh-'fihe nilgna 'ìri Pr^fulelm Holenfera, 
ob a<Sa Heririci Epifcopi, ofFenfa, coegit. Vidud autem ab Ami Epi- 
fcopo petebfit^ ut ofla defuiì<fti mariti Skalholtinae catliedl'a advehendi 
curaret) qvàm, etiam- pecunia^ partlcipétn fieri pra?optaflS, infigni do- 
nano prò conceflq fepultura^ loco (è droacuram promiifit.- Amo 12791 
circa initium veris, curò ùte^qvè Epifcoporum peregrinatiòni fé accin* 
geret> Arnas- Jttrundo per litteras fignificavit, velie fé mandato Archi- 
epifcopi de offibusOddi refècrandis prius fatisfieri, qvam peregre abi- 
rcnt, Qyi* nuntio acòepto, protinus ordinariam vifitationem ingreditur, 
Qyo Arnas cognito , aKas denuo literas per Audunum cogrtomineSiolc, 
Jorundo perferendas dfedit, qvibus fé Seilam, B id, Juliii volunmein 
Archiepifoo'pi exfeq vendi gratta venturum praedixii Tabelfanus repen- 
tino itinere Jorundo Skinnaftadis obviam fàélùs> epiftolam ip(i tradidic, 
nihil vero literularum domino reportavit, qvi cuiri nobili comitatu pro- 
feduSi priusqvam definito loco oc tempore non fubftitit» 



i. 



« 

.Hic duo facerdotes ab Epifcopo Hplenfi, qvi illum ad conviviuin 
ìnvitarent, occurrebanti Ted òblatarfi heneVolentiam declinatisi fc ibi- 
dem Collegàm exfpeétàturum- dixit. Mane prceftitutae diei, olla effodi- 
cnda curavie, aqvaqve fcrupulòfe diluta,- & novo*, qvem 4tcvm adve* 
xeratj capulo inclufa, in auftrali templi fepimento collocari praccepic. 
tiinc brevi , ^pifcopi -non -fine-mueuie 4wmanitirtis officiis^son venìemes, 
multum diei inter varia deiiberanfii conftlia » neutro, qvod alter voluicr 
afKrmante, confumfenint> usqvedum Arnas, Decreto Pontificiali publice 
recitato., confenfum JOrundi impetra vie Qvo faólo, clericorum grege 

..... citcum 



CAP. l §. 7. 8. 145 

drcumfbfi , tcroplum mtravcre , & debita celebritate reliqvias Oddi 
m^ihemati olìm addidìas in pacem Ecclefiafticam revocarunt. Poftqvanir 
ita convenir 9 ambo Holasdigreili, biduum epulis impendebant , inufélani 
lurem 2^0 Joachimicorum ab Ama numeracam > proprio aeri addere no- 
ìcnSj Cnenobiis Jorundus diflribuit 1 CoU^amqve donìs ornatum hono* 
hficc dimific (a)« .... 

Pofthsec Pracful navìgatiorii fèfe commìttens , proximam hyemcm 
in Norvegia tranfegit, iblq ve Teq venti anno, qvi ftfit Magno Regi emor- 
tujliSj ia fello Vilhelmiy o: 5 Calead» Junii, cum Ericus Magni filiu^^ 

Regalis 



(2) Aimo 1255, fedente HoHs Henrico, ut fuprà notavimus, occifus fuit Oddus Thora- 

rìni, plus una vice ab Henrico diris devotus. Thonirdus autem Oddi fraìer, per 

^hvacum Landum Giìsonicnm Nidarofieiifem, PontiActs Diploma acqrifiverat, qvo 

Epflcopis Ulandix, aufpiciis Archiepiicopi Nidarofieniìs , ut Oddi reliqvios abrolve- 

rcntf & in tempio aliqvo honelle l'epeliendas curarent, injungebatur, ea tainen con- 

dttionei ut facultates Se poifedlones Oddi, qvas moriens habuerat, tempio Holano, 

m qiod precipue pecca viife videbatur, bona fide reftituerentnr, qvjt 540 imperialium 

^rtloRni efKciebant. Jò'rundus itaqve, qvi Oddi viduam & cognatos, in Holanos, 

obipfi parum jufle infìiftom devotìonis poenem, iraqviore effe animo probe cogno* 

vit, de folutione dubitavitt qvam (ìik fraude futuram Arnas in fé recepit. Interim 

bit ctiftiu obfervandum, diverfas Oddi caufas diverfis Epifcopis commendatas fuiflei 

Jornndo, ut Holanar dìcecefeos Pra?fuli, gravior illa de Anteceflbris fui Henrici cap* 

thitate 6t templorum expilatione di judicanda erat. Arna autem , q vanto qvsvis ex» 

panda, & qvo loco Oddi niorientis ablbintionis petitio habenda elfct» Hic etiam, 

qytfi a wttfUm notandum, noftros omnes , qvotqvot infpicere licuit, & hac de re 

iiiqvid fcripferunt, multum a verlrate aberrafl*e in denominatione Pontificls, qvi Di- 

ploma de Oddi abfolutione edidilTe perhibetur. Id enim tribuunt Innocentio4, fed 

immerito; nam is I354> 7 id» Decembr. ìeternitatem ingreffus e(l; Oddus autem vita 

prìvitus fui( anno 1255 pnd. id. Januarii, vel, ut alii volunt, biduo pod, id eft« 

integro plus menfe poft Innocentii fata. Referenda itaqve bare conftitutio, aut ad 

Innocentium 5 qvi anno 1276 qvinqve tantum menfe« fedit, aut ad alium aliqrem; 

qvi hoc temporis intervallo Romaoft pfxfuit Eccleikr. Siqvid conjeélare valeo, ad 

Grcgorium io iftud referendum dixero, cujus tempore Sighvatus Lande, cui Thor- 

vardus Oddi frater valde familiaris fuit, f^epius ad Curiim Romanam commeavit, qvi 

efiam in amici gratlam bocce de Oddi cinerum abfotaione Diploma acqvifivifle fety 

tur. Conf. fupra pag. 14. & Tom. i. pag. 365 iqq-* 

Tom. il . . T- 






146 PERIODUS HI. SECTIO IV/ 

Regalis fàftigit hasres a Jona Archiepifcopo publice eft declaratus & co- 
ronatus, prsfenci Epifcoporutn ogdoadi incerfuit* Cumqve in Natio- 
nali Synodo. qvs Bei^is hoc anno celebrata fiiic (a), comparuilTec, in 

Ccrìam reverfus eft^ eademqve seftate, cum Lodinus» cognoroento 
^ppr, & Jonas Nomophylax codicem legum in Islandiam adferrent, 
illis qvidem refiicit^ fea ita ut college locum principem lubeos eoa- 
cederet {h). 

S. 9^ 

Anno 12839 Rafiìo Oddi & Erlendo Nomophylace cum ediiflo 
Re^o e Norv^a reveitendbus y contro verfiae de prxbendts Ecdefiiifti- 
cis, qvas epifcopi ad clerìcos juflu Archiepifcopi transtuleranti inprimis 
in dicecefi Skalhoitina xecruduere. Hoc enim anno Jonas Archiepifco- 
pus (ut & plures Epifcoporutn e Norvegia) expulllis in fata conceiTit» 
qvod Propnetariis de novo ad amiflà Patronatus jura repofcenday animos 
addidifle videtur. Cum ergo Jòrundus tanta? multìtudini fé Imprem 
cernerete Regia voluntate & impetu proteftantium adaéìusi ex prìftino 
ardore alìqyid remifit, in tancumqve cum Rafno^ totius tunc Infute 
Ptxk&Oy & feélae adverfancis Coryphso confenfit) ut citra apemsinl- 
micitias res gererecur. Super his etiam JSrundus Regi fcripiltt promktens 
fé dìélas Prsbendas > qva? in fua Provincia eflent , & fub Epifcopi pote- 
ftate non fuìfTent priusqvam Infula Regi fubiiciebatur, Rafno & Laicis 
concefTurum > idemqve Jus Ecclefiaftìcum fore ^ qvod Hacone Rege & 
Sigurdo Archiepifcopo ad regni gubernacula fedencibns viguerac» donec 
iple Rex & Archiepifcopus ms contentiones certum qvid ftatuendo fo- 
piverìnu 

§♦ IO. 

Hinc faélum eft^ ut Epifcopus Holends ejusqve domeflici lib^- 
tatem> cathedris anteqvam infula Regiae poceftati ceniti ufitatam obline- 
rent^ & a cenfu comitiis tribuendo^ pubiicaqve vedigalium l^e iinrou- 

nes 

(a) Vid. fuprt Tom. i. pag. 455. 

(b) De illis illoramqre in Ulandia geftia» vide fapra» pag. 16. fqq- 



GAP- I. §. 9. IO. II. 12^ 147 

m eflènt. Nec tninus emolumcntum inde ad templum Holenfe redun- 
divit: Njm Margareca Alexandri Scocic Regis filia, prior Erici Magnxi 
Norvegise Regis Regina > pretiofam iilif qva utebacur, cogam dono miiic» 
unde Jtìrundus togam epifcopalem confici cura vie 1 '* Drotcningar nauc '* 
d: Redime wunus poftea appellacam. 

§. IL 

In plerisqve praeterea Jòrundus parti adverfae ceflit» ne in aperta 
odÌ3 dilTidiunì erumperet, Theodoroqve Halli jportionem fondi Modru- 
YallenfiSiqvam cathedra poflìdebac, conceflit. Qyamobrem, novennio 
poft, cuna laici Regio ediélo prxbendas aliqva ex pjrte recuperarent; 
digurdus Hlidenfis Mòdruvallas Hòrgadalenfium htereditatis titulo occu- 
pavit, cuìi cum multoties difcefTum fvadendo PrxfuK nihil profeciiret, 
burentium poftea Holenfem Epifcopum Mòdruvallas mific; Sigurda 
reddidonem decre<^anti anathema diélurum. Id ut audiit Sigurdus, fre- 
qventi iàtellicio Holas proceflit, & licet hac de re initio acrior eflèt difcep* 
tatìo, co tamen res deduék eft, ut Epifcopus^ qvod in fondo parti 
athedrali fapererat» pecunia numerata redimeret, id qvod Laici ip(i 
laudi & a^qvitati duxere, prsdia Eccleflaftica a laica magis, qvam clerica 
manu re^, ut fibi perfvaierunt » iufle indignati. Sed Praefol tempori- 
fen^iens, nia]orì arte qvam crediderunt Proprietarìi , rem traélabat , ut 
poilea eventus docuit. Nihil enim de Privilegiis Eccleilafticis nifi fob 
conditione» concordibus Regis & Archiepifcopi foffragiis, remifit. Qvi- 
dim vero Sacerdotum > imprimis qvi Arnae favebant^ cui nelatum qvi- 
demungvem cedenti , crebrie altercationes difiidiaqve cum Laìcis inter- 
celfere; Jorundo hoc, ut ecclefiafticse juxta ac ciericorum libertatis pa^ 
nimfiudiofo> vitio dederunt* 

§• 12* 

Ipfeautem Amas, intentione collega perfpeéla^ aliter explicans 
dixit: Hac tum atroci tenipejiate cuiqve ntajus minore redimere licet: Bona 
^'Mia^ qv£ facile campar ari qveunt^ expendendo ^ latifundiOy qv£ tr/overi 
^fiyunty obtìnere, proinde acfi Jicarius in qvendam inmcuum incidens^ 
^y'^dm pedem manutnve fecttri Juhjicit ^ itiuwqve ni pecuniam prò arbitrio 

T 2 pradon/s 



14S PERIODUS HL SECTIO IV. 

WétionU fohùt y mmatur. & vero infins 'mficarìum tgmpotis hmtficio jure 
azere popt , lytron qvod iUi pradator expr^erat repofiere ttitegrum, efi. 
Pari ter Jorundusy qv<e invitus nunc am'utit bonOy oportmìtate ferente repe- 
titurus erìt, Rafnus haec audiens, pedibus manibusqve in Epifcopi fen- 
tentiam ivic, addens» Arnam Skalholcinum & Jorundum Hdenfem, 
qvamvis pari effént affèftu in retinendo jure Patronatus, eoderaqve 
confilia dirigerent , diverfa tamen ratione adniti. Amatn qvidem aperti 
ovadam fimplicicate, nil indulgendo, leonis inftar graflari, Jbrundura 
aucem aftutia plusqvam volpina , rerrufis ambagum ofiuciis , qvo minore 
hbore ad pcopofiù finem attingat, eadem molili 

s. 15. 

Anno i2S^) e Norvegia revercitur Gudmundus Halli Skndenl^) 
eum literis Eitici Regis, qvosdam Islandorum ad expeditionem obcuo- 
dam evocantibus, una atìferens veftes holofericas, Dalmaacara (aj & 
temoli Holenfis materiem , avae Rex muneri Divo Jonar Holenfi (jvon- 
dam Epifcopo dederat, perfvaftt ejusdem Gudraundi impullus, qvi m 
fetelUtio Erici ad Regum convencum accelerantis conXlitutus» dum voti 
Sandis prò felicitate navigandi fufcepta incaffiim caderent, Jonam ut 
votorum obfervantiflìmum in fubfidium vocandum contendit; lUgem 
ànimans,ut veftìmenta, qvs pretiofiffima habebat, ipfi promitteret. Qvod 
libi foftum. efib tran^villirate proanus redditi, vela pandi juffit, llitii- 

H 

ì\ DaltJiadika eft vcftìmenti nomen, fopiusin antiqvistemplonim codicillisoccarrcns, fed 

• noftro «vo fere ignotiim., & adeo infolitum , ut nobis unicum ttncum inter antiqvi- 

' tates templi Skalholtini videre contlgerit , qvod uiidìqve nifi inferne claufum cft, 

fiioernc foramen hnbcns, qvo caput exerimr, ad(!ri£lum & ad genua tantum aat 

Ìiaulo plus mediocris ftaturaj viro pertingit; maiiicas liabens perbreves. Materia ex 
no & lana mlxta. Fuit autem DalmadicOi feu Daìmat/ty veftis candida cum cm 
nurpureis, qv« primum in Dalmatia Graciae Provincia texta & adornata fuit, ferni- 
nis primo in ufu, crefcente autem luxu, ad cftkminatos Imperatore» «"^*/°"|' 



Hinc eft. qvod fcribit LAMPRIDIUS in vita Commodi t Helhgabali, qvod W- 
radicati non raro appaiuerint. Et ^fULlUS CAPITOLLWS m Fita Pertmcn 
mentionem facìt Chiridotae Dalmatarum. Tandem vero hujus veftis ufus etiam aa 
deiìcos pervenit, non tamen nifi ad epifcopos, idqve in fummis rerum Ucrarum 
folennitatibus^ Sed qvam diflimiiis illa noftra fiietit, conftat ex delbiptionc m- 
DQRiy. qvi eam didt eftk tuiiicflm caudidam) clavis parpurels*. 



CAP. I. 5. 13. 14» 149 

% 

qve fecurtcnfllmo in optacum portum intra qvadkrlduimì provehebatur^ 
nomea Joas Holenlis exinde culcurus (a)» 

Anno 12 8^^ tertiiim ab accenta infoia Tter in Norvegiam Jorun^ 
As ingreflurus 9 per literas Arns Skalholtenfi curam facerdotum ordinao- 
dorum, olei chnfmacisqve confecrandi^ tempra majora luftrandi^ & ca«» 
fiis gnviores dijudìcandì , ad redicum usqve faum ufo poflulante com- 
miGt; Subfeqventemqve hyemem Thrundhietni cum Jorundo Prxfole 
qvondam Hamarenfì, \am vero ArchiepiCcopo defignaco exegit , qvì< tan>ea 
Sìghmum Landum Roma Pallium allaturum exfpeélans^ Archicathe* 
dram nondum calcare csperat. Hinc proxìma fblvencem agliate , intee 
d^wer&s ìudicantium ceniuras,. qyod Regem ne Temei qvidem adii(Ièt> 
patria rtcepit (b)« Módruvallas Horgadalenflum delatus], Amam Skalholr 
tdem Norvcgico ìtineri accinflum obviam habuit* Anno autenir 
ìiiS, Hteris Archiepifcopi & Ams Skalhohrenfis admonitus, Jòrundus- 
iter per dicecefin Skalholtinam; pra?dia eccledaftica recuperaturu», fofcepity 
eaqvein dioeceii Skalholtina gediCi qyx fopra Sed. 3. cap. i. pag. 37. fq« 
Qouu funt 

T3 S. 15. 



(>) Si nnsqvam alinndc patet, tamen hinc, £ricum Regem non ftiidè Mifoclèron; Et, fi 
vera dicere licer, bona cutn venia optimi Regis* difFamatorum , fiiit band pcenitendus*, 
& Tuo tempori, in qyod fupremum nunien eum- incidere feci t, aptiifìmus, ^y\ Re- 
gium fafligium clericoriim vefligiis conculcatum aut coHfpurcarum videre non fu(H- 
nuit. Er, fi non aliud , certe hocce & rulia exempla ipfum ab imputato crìmine vin- 
dìcanr. Hinc etiam Margareta Regìs Ericrconjnx, fed Alexandri 3: Scotorum Règir 
dia, togam fuam pretiofifiimam Catbedrz Holans donavit, qvam in rpeciofifilmum 
epircopaiera- habitum Epifcopu» traiisnuitari curavi t,.qvod faclum. pqto cicca annum 
^83. vid. fupra pag. 147. 

% Q}'i» credat Jprundam , fui lèculi Epifcoporum humanifllmum & nvinfvetKnmum hoc 
in contcmtum Regis feciffe? Verifiniilius eft illum ipfius congreffum & arf^iorem 
fàmiliaritarera eo refpeclu vitalfe, ne Archiepifcopi ofFenfam inciirreret, qvemadmo- 
dum tali facilitate qvondam fécerat ipfius collega Arnas Skalholtenfis. Vid. fupra 
Secl. 3. c3p. I» pag. 16. 



150 PERIODUS in. SECTIO IV. 

Anno 1190, in Norvegiam evocatus Jonindus, fcqvcntem hyc- 
mem ibidem transaélurus , Halchorum qvendam Grimi filium rebus cecie- 
fia(licìs> Haflidum vero Stenonis> qvì olim Regi Erico Reginseqve in 
Norvegia a concionibus fuerac^ Oeconojnicis^ pfxfecic (a). Biennio 
autem extra pacriam confumto revertens, literas Poncificis Archiepifco* 
piqve attuile, qvc clericis , eodemqve fere tempore, Theodorus Halli j 
Chriftophorus Vìlhelmi & Petrus Moénfìs> mandatis Regiis inftnu^ii 
qvs laicis, eodem modo avo prìusqvam Regi Norvegia^ Islandia paruiflet, 
prsdia ecclefiafUca adiudicarunt , unde controverfis de pnebendis de 
novo retraélari coeperunt. Eadem vice Jorundus fecum apportavi: Bui- 
lam Pontìficis & Acla Synodi Bergends (b) hoc anno celebratx, de expe- 
ditione cruciata feu bello facto denuo fufcipiendo, qvs plerìqve jana 
furdis pmermiferant auribus, pauci autem cruce lignarì (ibi perfvaderì 
paffì funt, nunqvam tamen militatum abierunt, nec hac vice mulcum 
m hancmilitiam contribuerunti ufu enim^ qvid Ubi vellent tales pecido- 
neSi difcere coeperunt. 

§. i6- 

Anno circiter t 29 f , Cenobio Reineftadenfi magnifice fiindato, 
Jorundus ampU(fìmas pollefliones & latifundia adjecit , qvorum caulo- 
gum Tabulxj qv^s fucceflbr ejus Audinus in hujus rei confìrmationem 
edidit, exhibent» redituumqveindeqvot annisprovenientiumfufnmami 
fi praedium, ubi monafterium conftitutum fuit^ exceperis, 144 Joachimi; 
coruni «qvamentum faciunt. Perfvafit prxterea Halberar Thorfteini 
filis (ejusdem poftea ccenobìi AntiRitx) nec non aliis mulierìbus ab opi- 
bus paratidimis, ut ad vitam monialem ibidem promovendam, prore 
nata pecuniam erogarent« Prima autem hujus Cxnobii AbbatiiTa fuic 
Cathsirina, anno 1298 > Veftalium focietati praepofita^ qvs Epifcopum 

Holenfem 



(a) Hoc ecìam anno teflìmonium una cuna Q)llega cdidic nobis memoratum fupra Sefì. }• 

cap. i. $. 17. noe. pag. 36- 

(b) Vide fupra Tom. i. pag, 472- 



GAP. 1 §. 15. i6^ 17. i8* 151* 

Kolenieio prò Abbate agnofcèrent (a). Exi^o tempore interjeélo, 

Jarundus Cosnobium Módruvallenfè , qvod a Priore regeretur, erigi cu* 

livhf eidemqve diviciis iDagnìfice ornato, fé cum fucceflbrìbus Abba- 

6s vJces fuftenturam procnìiit, qvi folus ciilcui monaftico Prìores, rebus 

vero Oeconomicis Procuratores pneficeret« Huic Monafterìo affixum 

egregia? ftruéiurx teniplum anno i^o^ ejus opera facrìs perfonare ccKpiCj 

qvo ]p(è PraHul, Runolfus Veren(ìs> aliìqve utrìusqve fortìs homines 

perire evocaci funt Peregcinationem tamep ìple Epifcopus nunqvam 

iufcepit. 

Anno T302, in Islandiam roiiTus eft Alfus de Kroke^ qvadrantura 
boTealis & orientai is Prseieélus , avi proxima sftate, cum Norvegiam re- 
peoiirety Regi promifcua fubleua fide de Islandis narra vit. Qvare bi- 
ennio pofty eaoem qva prius dignitate notabilis, Islandiam cum literìs 
Regiis levifit^ gravem adeo exadlorem agens> ut unicuiqve laicorumj 
unam ulnam Islandicam feu centefimam partem ex qvovis affìs magni 
predo Regi folvendam indiceret, plurìmaqve fupra fas poftulahs> mul- 
tos popularìum exuies denunciavi^ Id qvod dicecefeos Holanas cives 
sgre faentes ^ Alfum in comìtìis Hegranefenfibus adoriebantur y ubi 
circulaconim qvorundam fremìtu, clypeos tumultuofe pulfantium, adeo 
penerrìtus eft , ut qvo fé vercerec nefcius , opera Theodori Halli Mo- 
druvalknfis> danculum difcederet» 

Eodem tempore Haqvinus Rex per literas declaravit Svenonem 
Thorerì, qvi fé ad pauperum in territorio Skagafiordenfi patrocinium 
conruleraCj Jorundum repetundarum accufafTe^ qvippe qvi con tra Jus 
Ecclefiafticum Antiqvum ex portione balaenarum, feliis diebus opera ru- 
fticorum continenti adveélarum y qyx pauperum fuftentationi cederet , ad 

56 



(«^ LiterflS de Co^nobio Reinef^adenfi , qvns edidic Jò'rundi fnccefFor anno 1315, vide infra 
id finem c«p. feqv. Litr. A., ex qvibuft noflri prò iectili genio pietatem, Se in facrofl. 
ofm iiberaliiatem dignofcere licet. 



152 PERIODUS m. SECTIO IV. 

5é JoachttDicoram fummam detraxerìc» (ibiqve qviatam partem balenai) 
Reidur diéte^ cujas arvtna circker 50 iroperialium pretium adsqvaifeCj 
vendica vene. Fadum mìnifterio ecclefiaitico piane indignum. Horum 
reftitutionem ei Rex injunxit ultra diem a publicatione Diplomacis deci- 
mum qvarcum nullo modo differendam , fi autem detreéhverit , Pracfeéli 
Regii tantum e facultatibus ejus auferrenc, q vanto pauperes antea defrau- 
daverac, obfervato itidem fcnore ex communi umporis lege^ juftaqve 
aeftimatione perfolyendo (a)« 

S. 19- 

Anno 1 307 Archiepifcopus Jòrundus in Islandiam legatos aman- 
davit, Biomum qvendam ex ordine P raedicatorum* Nidarohenfium, & 
Laurentium Kalfi filium Jòrundi Holenfis olim aluronum, qyemNorv^ 
già > in mandatis Archiepifcopi non fine favore exfeqvendis, per tredecim 
annos occupatum detinuerat. Hi utramqvp dicecefin Holanam & Sbl« 
holtenfem peragrare jufii , vifitationem in Qvadrante auftrali ordiebarn 
tur j eandemqve cum continuis itineribus nulla re offenfi per occiden- 
talem peragraifent > Holas ad ventante hyeme concelTerunc , qvamBior* 
nus ab Epifcopo fumma qvidem humainitate exceptus ibidem t^anfegit» 
fed Laurentius Modrùvallis apud Theodorum Halli hyemavit, cui co- 
gnati epifcopt non fine irrifione priftinam fortunam exprobravere, qvod 
Prxful ipfum omnibus rebus egentemerudiendum fufcepiiTet, jamvero 
fibi poteftatem eundem Epifcopatu depoaendi, avK^oritate Archiepifcopi 
fuffuitus» arrogare^ 

■%, VX 

Auxit difiidium mors & fepultura Solveìgae cujusdam Lepri fflii» 
qvam maritus contra legis ecclefiafticse morem^ preterito tempio Bajefa- 

énfi 

(a) IpfiCTimuni Regie Majeflntis refcriptum in itoffra de Jfere EcckfiaJL Isìandcrmn Diprt, 
Hifl. Crhic. & fupra SecV. i. cap. a. §. a. Tom. i. png. 417. legì potcft, Jonin- 
dum niireni inimcrito apud Regem diffamamm fniffe , non tantum iplius in cgent» | 
Stfacrotiifus erogacioues evincunt^ fed & Aanalìum fìdes tedatur, Aifuni deKroke|i 
. aliosqve. Regi multa ex Iflandia fiiUa <&. meiani ipirancia calumiiiam retuli<rc« Vii 
fupra Tom. x. pag. 544. 



CAP. r. §. ip. 20. 21. 155 

enfi in cccmiterio Munkathveraaenfi fepelivit, qvod Laurentius prohì» 
buie, Epifcopus aiKcm permilitj tandemqve cara ob caufam Vifitator 
nomine x\rchiepifcopi Monafterro Thveraaenfi facris incerdixit. Qvod 
hìterdiclum Prrful, affenrience Biòrno Laurentii Collega contemfit & 
refcidit, Qyi edam in Epifcopi gratiam ulceriorem per Holenfem dice- 
ce£n vifitationcm omific. Laurentius autem imperata peragere volens, 
multa fcandaiofii , malos mores , inceftus , adulteria , illicita connubia, 
raliaqve inveniffe fibi vifuseft, q^rc fenefcentis Epifcopi aut vigilantiaoi 
eifugerant. auc in amicorum & cognatorum gratiam didìmulata fucrant, 
qvx omnia, priusqvam abiret, eiaem publice exprobravìt. Pra^ful ita* 
qve> Gudmundum qveadàm > cum literis & ingenti pecunia , ut Lauren- 
tii aéla traduceret, ipfumqve fummopere dìffamaret, fibi amicos pararet^ 
ìllum vero everceret^ in Norvegiam ablegavit. Qvi Laurentium antc- 
venens» rem ex voto confecic. Nam qvam primum Laurentius Nidaro- 
fiim appulit, ferreis ligatus catenis> in teterrimum coniicitur carcerem, 
& ex vincufis caufam dicere coaftus, tandem ad ipfum Jorundum, qvem 
adeo offenderat, viikìus remittitur, ut ex ejus arbitrio poenas daret. Qvi, 
tantum ab inimici adverfa predi fonuna^ ìnfultacione aut graviore uUa 
poma abhorruit , ut eundem (latim abfolveret^ ofFenfasq ve condonaret ; 
& ùbicunqve locorum^ Hve in (ùa five in Skalholcina dioecefi manere 
placeret, liberum fecit, ex qvo ille litterario otìo fernet reficiens ali- 
asqve informans^ ab anno 1313. in Monafterio Thingòrcnfi^ fufcepto 
cuculio ad annum 1322^ plerumqve delicuit. 

Coenobio TTìlngòTenfi JOrundus, pra?fidente ìbidem Vermundo 
Abbate decimas Epifcopo debitas, qvas Monafterio Jonas Ogmundi addi- 
derjtj ademir, fedearum vicepraedium Hiailtabackart? Monafterio ad jecit, 
qvod po/lea Audinus Riifus revocavit, unde inter ipfum Abbatemqve 
Gudmundum diflenfiones exortae flint. Erat Jorundus plerisqve id 
tcmporis conterraneorum fagacioi?^ in rebus dignofcendis perfpicacior, 
a diilidtis dCenus , ciiiusrisiibrtis<adverfarìis> outn res juditio eirecexpci^- 
cnda, palmara facile prxripiens, qvem fortuna & communis mortaliuoi 
fivor conftantcr adjuvcrunt, muniiicentra vero & qvam in xdificia facra 
&rcrjt fmpenfarum tnagnit^o commendanint* Dìfciplìnam ecclefiafti- 
To3i. II- U cara^ 



154 PERIODUS IIL SECTIO IV. 

cam fub Gudmundo, Botolpho, & Henrico Epifcopis collapfam in dice- 
cefi Holana erexic (a). Ccsnobia Reineftadcnfe & Modruvallenfe ma- 
gno fumtu latifundiorumqve adjeélione fundivic. Templunn cache- 
drale fumcuofe magnifìceqve Holis exftruxic* Tempio SAalholceniI ia- 
cendio confumto omnia veftimenta Pontlfìcalia dono mifir. Scholam 
pneterea Holis aperuic , unde multi prodiere , Reélore Oblaudo Sacerdote, 
qvi olim in Norvegia Archi Prsfuli j nunc autem Jórundo cognaùonìs 
)ure in intimisfuic» Laurencio Kalfi filio^ aliisqve» 

§• 22. 

Extremo arcatis tempore > cum Jòrundus ob ingravefcententem 
feneélam vificands dioecefì non fufficerec, pluracjve crefcente Ucenria in 
deterius ruerenCj Kodranus Sacerdos Rani filius illi ab Eilifo Archiepifcopo 
coadjutor adjun<Sus fuit. Ipfe vero morti vicinus, Thorfteinum qvcn- 
dam Illugonis, vulgo Skardenfem diélum^ OfHcialem conftituiL Tan- 
demqve ipfis calend. Februarii anno 1313^ cum 46 annos in epifcoparu 
confumfiilet^ vltam cum morte commuta vit. Poft cujus mortem ma- 
xima qvaeqve Kodranus (Ibi arrogans^ gratia & favore Archiepifcopi fre- 
tuS) regimeh ecclefìafticum in dioeceu Holana t fpreto Thorfteino & 
Jórundi conftitutione arripuit. Cumqve Thorfteinus & Kccfranus dl- 
verfa fpirarent, & ex animorum & afTeéluum diverfitate nil boni evenire 
poflet, Thorfteinus Norvegiam Archiepifcopum confulturus abiic» qvi 
anno feqvente rediens, ArchiprtEfulis votum retuiìt^ Hoians dioecefeos 
Infpe^orem usqve ad fubfeqventis Epifcopi adventum aélurus* 

Gap. II. 

De Audino Bj*fo, Tborhergi filio. 

Àudinus Rufus» natione Norve^^ ex antiqviflimaEr nobilitatis fami* 
lìa ortus> inter Canonicos Nidarofienfes principe loco ponendus, 

diu 

— - . — ■ ■ -^ — 

(e) Ejus ftatutum ad hanc rem pertinens, yid» infra cap. 3. ad fiuem» 



GAP. Il §• L 2. 155 

diu T/inindhlemì Haconis Regis Magnaci Qvaeftoreoi egit, ipfiqve fem- 

per fuic cariflimus, patrocinio tempii Tlirundnefenfis, qvod Matti Vir- 

gìnì dicacum erat> rerum aflluentia> & communi Nobilium veneratione 

Ipedabiiis. Anno 1291, inter Jòrundum Archipraefulem caecerosc^ve 

Canonicos Nidarofìenfes difcordiae primum «nafci cceperunt, qvae lub 

aufpicìis Coryphaeorum , Eilifi poftea Archiepifcopi > Sighvati Landi &. 

Audini Rufì tandem in odium plusqvam vatinianum excrevere. Illi 

enim > jugi provocatione ad Papam faéla , e Roma literas Archiepifcopo 

oiHcientes accerfìverunt j eo rem deducentes^ ut Jdrundus a Bonifacio 

Pontifice, ejus nominis 8 anno 1297 ^b officio fufpenderetur Qyi iter 

ad Pontificem ingrelfus , Parifiis fubitanea morbi vi ulteriorem profeftio- 

nis faculcatem prarripicnte fubfìflens^ per Legatos ad Papam miflbs» prì- 

ftioa digaitate recuperata , poli integri anni abfentiam domum rediit, 

§♦ 2- 

Mutuas hafce dilfendones licet Hacon Magnteus in fello omnium. 
fànAorutn anni i299> cum diademate ornaretur» ad padionem perdu- 
xerìt, eatamendiutumitatisimpatiens, brevi exfpiravit; namcumArchi- 
epìfcopus admonitionìbus & minis obfeqvium illis extorqvere conatus 
fniftra eilèc, tandem in eorum partes Abbas Holmenfis & oppidani cum 
/cho/a/licis abierimt, eo fucccflu, ut, qvi mandata Archiepifcopi fedlse 
adveHàntì inimica exfeqvi audcret, inter Laìcos Clericosve inventus eflet 
nemos eaqve propter Jòrundus per Laurentium Islandum fibi amicidl* 
mum^ folenrii qvodam die in tempio Nidaroiienfì > dum facra pefageren- 
tur, anachematismos in Canonicos profundi curavit, qvo (ibi Lauren- 
tius ad futuras calamicates & infortunium viam llravit. Qvoniam au- 
tem fumma gratia apudRcgem fuit Jòrundus ^ per literas ei (imultates & 
in'iurias^ qvibus fc a turba monadica laccOi conqveftus efl> declarat^ 
ejus aucloritatem qva ìpforum furor coérceri poflet, expetens. Rex 
vocis snnuens, cum ingenti utriusqve flatus fatellitio profeftus eft, 
Thrundhiemiqvcj qvo Archiepifcopum & Canonicos conciverat, con- 
rentum agiravit^ optione illis delata, aut ultra, non folum Norvegiam, 
feden'jm rorius regni limites, cum afleclis cxulandi , aut Archiepifcopi fé 
fidd commitceiidi, qvcm dudu & confilio Regis optimatumqve arbitrum 

U z agnofce- 



156 PERI01>US HL SECTIO IV. 

agnofcerent, qvod pacios ducenteSji ad paélas iiiducias aliqvamifpei 
qviefcebant (a;. 

Anno 1308 ì cum Jorundum Archicpifcopum gravior valctudo e 
feélo fingere prohiberet, feétae adverfarice Coryphflei Eilifus & Audimis 
(nam interjeétu temporis Sighvatus in fata conceflerat) fummam regiminis 
arrìpuere* Eilifus enim parcam mox OfHcialis dignitacem , defimcto pò- 
ftea Jorundó , cum Archiprxfiilatu permutavit. Hic vero ab Eilifo & 
Canonicis in Jorundi Epifcopi Holenfis locum deleftus, 4 Calend. De- 
cembn anno 1313 infulam accepit. Proximo hinc anno Thorilanus 
Skardenfis &Sniolfus, facerdotes, qvi procuracionem dioecefeos Hohns 
in advencutn Audini, gererent. Decreta Pontificis fecum adportarantj 
qvibus decimas a bonis Ecclefìafticis publice folvendas^ redimendo Pale- 
ftins CTgOf exegit. Ipfe vero AudinuB eodem anno paulo poft^ ve! uc 
alii (b) 131; ad lingulam Seleyre in fìnu Boigarfìordenfì delatus, Islan- 
dSam ingreditùr, unde pei: tesqva, vulgo Sand, refla ad Cathcdiaii prò- 
fedus ell^ qvo cum adventum eirec9 a Clero eminencioris nocs ibideor 
congregato*^ ndla pompa auchonore excipicur, £ed obitineristnoleftiam 
gravìs, di^eriis qvorundam^ Kodrani prsprimis & Snìolfì lace/li£ur«. Hic 
tocius dioecefeos Clerum ad obfeqvii i^rameanmI adegit (e). 

Erant in eo nniits vututeS) praner magniiicentlam flimma libe^^ 
litas» Hic primus hypocauftum^ qvod fornace calerete Holis exftruen- 

dum 

(a) Conf. fupra Sect. i. cap. 9, $. 9. not. Tom, i. pag. 448; 

(b) Secttndum Annahs Flateyenfes^ Aadinus in Iflandiam venir anno rji^. Scd fccan- 

dum Vitam Laurentii & Annal, Skalhohenfes anno 1315 , qvod ctìam vcrum effe pro- 
bat Diploma, Audini Nidarofijt anno 1315 agentis menrionem faciena, qvod inreiiirur 

in Ceieberr. SCHÙNL\6S JBrjftiPdfe ow Itouft^Um* ©omRrfc «B Jittng pag- 5^ 

No. 69- 

(e) AnnaU Flateyenfes. Tantus jàm. fiiit fa/i^us derfcalis , tantaqve Audini aufioritu, ut • 
clero juramemum fidelicati£ feu. bomagium.» iion ficus acReges» exigeret. 



CAP; !!• §. J. 4* 5; 157 

AinrcuT^yit (^). lile ctkini faxa viva 9 m monte qvodam^ diélo Rafta-^ 

hìid^ ab Holis aufbrum verfus primus invenlti domumqve comportar!* 

kcitj ex qvìbus oiHcins lapidarìx^ qvam fècuiix adv€xerat> benefìcio 

elaboracis^ altare concavum^ addita janua ferrea sdìfìcari curavit^ in qvo 

pretiofà Cathedra? & ornamenta templi > tutius ab incendiis^ fì forte gras- 

iàrentur, iervari pofiènc Ex eadem materia ^ gradus cìrca^ altare conti- 

guos, iDsnia templi & caminum hypocaufti confici judìt. Supremum 

altare exqvifita pidoris arte decoravity cujus /igna hodiedum confpici 

dicunctu. Superiorem medium partem, ubi Epifcopi ledem haberenCj 

tanta raagnifìcentìa exornari curabat , ut omnes ilruduras in Islandia ex- 

celienti^? laude fuperaret. Cathedram infuper facris veftibus & fuper- 

humerali Ifnagni fplendoris dotavit. Qv£ omnia ^ licet citra bonorum 

Cathedt'aiium detrimentum acqviri non potuerint, ejus tamen generofi- 

tatem & magnificentiam deprardicant Qylbus aceefllt fingularis hofpi- 

talitas; Nam non (bium amicos> kd etiam inimicos conviélu^ dignatus eft» 

Sxpe enim adverfarios fuos Hcriis ob caufas traétandas comparentes > cum- 

prandendt [aut csnandi- tempus indaret^ bis verbis compellaifò fertur^ 

Menfam accedamuSy nec offenfionem mei in efias transferte^ Taliqve mu- 

nificentia & hofpìtalitate multorum animo» demulilt^ ut arbitrìum rei 

obdneseu 

(jaetera* officio rite (atisfecit , yir adieo religiòfus, or qvotfdie tertf- 
am parcem Pfàltcrii Marisa & Davidis perlegeret. Feftis Maris & Apo- 
ftolorum, jkdiebus qvibusdam Epifcoporum memoria dicatis^ ab omnt 
dbarum genere, praeter aqyara,' abftin^iit. Tempore Qyadragefimali , & 
Advcntus jcjunio', pariter ac in feftis cardinalibus ^ facra freq ventavit , 
tsntauve erat vocis majeftas, utauditorum fènfus canendi dulcedinemo- 
Tcret. Prima eptfcopatus anno, fvafu Regis Hàeonis, fepulchrum Gud- 
nundi Epifeopi inveltigavit, fed cum inqvifitio ia interiore templi parte^ 

U 3 fàda. 



,^ Hoc Ccenflcnloni, idem qyod oh iiiitio accepit fchema, hodie adhuc retinere perhibe-^ 
vox vixXtT rrabem ferream, qvam noftra stare-, circa annum 1710-, cum merca^ 
s ob bellum Dano ■ Svecicum Kiandfam. non freqventarei\t, Biòrno Thoiicviu». 
rihiiir. £Aqye fine- dabio omnium- in Ifiandia xditicioruiu: vetuiliifinium^ 



158 PERIODUS III. SECTIO IV. 

fflAa incafTutn caderec. Rolli fabrì opera , qvt ex relaùone JSrundi^fe- 
pulturae locum demonilrabati ofTa ejus in anteriore tempio repertafui\c, 
tibhirum nodis & fraéluris, qvas paflus fuerat, veritatem ìndicancibus. 
Qvx novo capulo inclufa, ante crucem, qvi? dìcitur Major, colloari, 
clathrisqve circumdari curavit. Hinc poftea Die Translocationis Gud- 
mundi) 6. fcil. Cai. Novembris, magnus mortalium confluxus Holis ap- 
paruit) ipfiflìmo Epifcopo inferias celebrante j qvi Gudmundum fempei 
exinde veneratus eft. Haélenus autem memoria Gudmundi pari ac re- 
liqvorum Epifcoporum oblivione usqvè ad negle^um tumuli exoleverac» 

r 

§. 6. 

Audinus etiam> Divi Jons Diem e fepulchro fubblati» qvi ante 
ejus tempora facrorum tantum exercitio colebatur^ inter majoris mtx 
fella numerari Judit. Anno 1320 j magna incolas annons penuria cum 
affligeret , qvam hyems tempeftatibus foeda & glacies Gronlandica , vulgo 
Hafìs terre noftrs advoluta exalberavit* Audlor erat Audinus j vocis 
Jons Holenfi Epifcopo in ipfo fefto Pafchatis nuncupandis, qvibus co- 
loni tributarii per traólum Skagafiordenfem ad pendendum peIJem feu 
vellus ovile y unde (Imulacrum ejus conficeretur 9 fé obftringerent Qvo 
faéto aélutum in proceflione, dum fcrinium Jonx exportarecur, turbida 
ao vilonis rabies in commodam aeris temperationem transmucata eft; ex- 
actaqve mifla^ zephyris blande adfpirantibus, nix refolvi ccepit, tellusqvc 
apgefta glacierum ftrue paulatim liberata^ ver feqvens rara agronim fer* 
tilitate nobilitavlt. 

§• 7- 

Canit infuper Audini encomia ludus literarius qvem HoHshabuitj 
Egillo Ejulfi & Jona Kodranì moderatoribus a multis treqventatus, undc 
inter coraplures alios Einarus Haflidinus, Thorfteinus Halli, Jonas Ko^ 
drani , Paulus Thorftanides , & Thormodus Ketilli , non fine erudicio- 
nis laude prodierunt (a). Die qvoqvc fundationem Monafterii Reineft* 
denfis a Jttrundo faélam confirmavit ( b). 

§• 8. 

ama^^m^^m^m^^a^mmm^ •■— ì^-^^-^^ì— ^■— — «..•.^— »«»«^ì«^««^ì^ ^MM^HMMMswBHrtMM^M ^^■^>^~a>^~aB^_^B^ .^■^•^•^■•b^^ì^^»^ ^^""^"'"^""^ 

(a) Vid faprt Tom. i. pog. 591. fq. 

(b) Hoc Diploma vid. ad finem Gap. Litr. A. De qvo non abs re effe putamus raonerc 

illud 



GAP. II. §. 6. 7. 8. 9* 159 

Qvanqvam Audinus multa probitate confpicuus erat , tamen con- 
fvetudinis provìncialis ignarus, nimium fermoni qvorundam indulfit, fa- 
ces illi ad difcordìas adverfus alios fufcipiendas prarferentium. Domutn 
cnim reverfus e vincanone prima qvam fede per occidentales dicccefeos 
craétusy circa autumnum ejusdem^ qvo cathedram adiic> anni^ in qvo 
umplum Thingeyrenfe confecra vit , facerdotem Skulonem lUugonis Pro- 
curarione depoficum) non fine honorum jaélura expulic; inftanciqve mox 
hyeme) difcordia: illi cum Sniolfo & Kodrano facerdocibus incerceden- 
ces eo creverunt , ut Sniolfus eandem cum Kodrano exauéloracionis poe* 
nam fubiiflec 9 nifi oblèqvii macurìcate dedinafTet. Qvam tamen recon* 
ciliationem Pnd)enda Grenjadarftadenfi fkabilitam , diu Sniolfus non re- 
imt Nam paucis poli annis> Epifcopus ob fuftentationem , c^vam viro 
cui(kfn> e bonis iìsdem ecclefiafticis adfignaverat, denegatam ftimulatus^ 
nonfolum prxbendte beneficio Sniolfum privavit, (ed etiam cum jure« 
jurando feptem Sacerdotes, e penu ecclefiaftico Grenjadarftadis gratis 
aieodosefle probatum dediflet>confi>rtiochriftianorum exclufic, qva iile 
pxoa haut mulcum commotus» anno 13199 ad exceros abiic 

§• 9- 

Prima epìfcopatus hyeme, Clerus melioris nota^ Holis> Die 
Gregorii comparuic^ ab Epifcopo in plerisqve alienus> excepto Ha- 
Aido Sacerdote Breidabolftadenfi ei amiciflìmo» ideoqve non une mu- 
nerìbus dimitcendo. Simui bis qvoqve adfuit Kodranus facerdos, 
cujus cauià fà6lum eft^ ut cum eam partem mìffx abfolviiièt, qvam 
Evangelium exciperet^ facris ulterius peragendis defifteret. Illum 
enim triplici crimine excommunìcationìs muldam fibi contraxiile judica- 
bac i) Qvod Canonicis Monafierii Mddruvallenfis^ non fine hono- 
rum 

illad omniam antiqviflìmufn ede qvx nobìs videre contigit, qvod annnm falutjs, 
locum, &cliein, adfcriptnin haber. Unde fufpicati fnmus , Audinum hunc morem 
prìmum in Iflandia ufurpfldè &]ndigenas eundem docuillè. Et, (? annns & dies hu- 
jus Documenti re£ìe fé hdbeiit, neceife eft Audinum in lilandiam venilTe anno 1314. 
Confer fupra $. 3. pag. i^6* 



i6o PERIODUS IIL SECTiO IV. 

rum profufione^ adminiftratloncmxivifem concefllflet. 2) Officlans dig- 
nicacem poft morcem Jòrundi, prtccer fas, arripuiiler. 3) In fuixontem- 
tnm confpiraflet. Hic igitur Audrnus & Kodranus, nulla pacis condi- 
tione adhibrta> ultima vice fé invicem adlpiciebant. Nam Kodranus iti 
Norvcgiatn deiacus, anno 1319; fupremum dìeui obliti (ìli ocdinis^ com- 
plurium ccftìmonio j decus« 

§. IO* 

Anno 1319, qvo Attdinus Thorerum Atbatem Munkathveraaénfcm 
exauéloravity templum & monafterium Modruvallenfe, una cum campa* 
nis & cuku religiofo 9 communi incendio deflagrarunt. In caufa ftiic in- 
caria Canonicorum, qvi noélu domum e Gafeyra rcverfi, luminai probe 
adpoci, incaute vìbrabanc , unde fcrìnium^ <}vo ornamenta templi ièna- 
bantur, flammam primum avide excipienS) latius ignem diflrudit. Epi- 
ibopus tanca forte impulfus » fodales monafticos in divcrfum expulit, alios 
parocciis pnrficiens ) alios Holas <leducens, Ttiorbiòrnum «eropc^Jò- 
randuti), qvos ad extrema ibi vkx fuftentavit. Ingemtmdus atitem in 
Norvegiam tpajecit^ canonicis Helgafetrenfibus ad tempus adjungea- 
dus* Reditus aucem univerfos e bonis ^onalterii in ufus cachedtx hx- 
fui convertita 

Eodem anno pr^dium Hialtabacka, cui facerdotem Jongeinim 
|)r2?fecit9 retraiflac (a)» magna cum ofienfione Abbatis Thingòreniis, redi- 
tutionem decimarum ex territoriis iiitra amnem Vatnsdalsa Hcis, peti; 
dendarum fruAra Jurgentis, qvas ex couftitutione primi fundatoris Sa(u!li 
Jonac Holenfìs Epifcopi ^ coenobio neqvaqvam adiroendas contendic, om- 
niaqve arbìtrio Archiepifcopi commilTurus, iter ad exteros anno 1318 
ingredituri feqvens biennium in Norvegia confiimere coadus, ab Archi- 

epifcopo, 

^a) Caufa hujiis retra£lationis mera «rat avarltìa^ nain Jònindas AuJìm antc^ellbr decte 
monQllei'ium privavcrnt; & rationibiis fuis ceconomicis ^rofpiciens, pmdfum Hi-l- 
tabacko redhoiiimeiui loco inonaflerio dederat (Vid. lupi a pag. 15;). Scd Auci- 
11US moiiaflerio , nec declinas ex primi fuiidatoris voluiUaCe, ncc ledhoflùnemuni 
£x AiiceceiToris contrari u, concedere toIuìl 



GAP. IL §. IO. Ih 12. i6i 

<pi/copOj qv] abrence Audino^.in paucis aiDicifllmo , caufarum trans- 
itìionern ditterebac^ Epìfcopus vero poft difceflum Gudmundi Abbatis, 
órdinarìdm per occidentales Qyartae angulos vifitationem exorfus, cum 
T/iingeyras perveniret, nulla proceflione a Canonìcis ^ januas templi 
monafteriiqve occludentibus, excipitur, nec colloqvio dignacur. Bior- 
hus id temporis Ccenobiarcha cum fociìs turmam rufticorum congrega- 
verat, qvx iilum a monafterìo potiundo^ fi forte audacius aggrederetur, 
^rohiberet. Sed tanti conatus indicìa non fecit» Qbus tantum in prom- 
^ eratj potus'vero negabatun 

S. li. 

Circa mmdeiii annum^ Epifcopi & «lomopfaylaces > una cum pri- 
ftatibus & poptùttibus qvìbusdamy peregrìnarì iufli fum^ qvapropter 
E^Uus Ejiim, uno fócìo, qvì ftiìt Grìmas Ofe^ì, contentus, vices Epi^ 
fcopì Audini expeditum , patria egredi ftatuic , kdi itinecis profpericate 
deftitucus remanfit. Idem temporis Audinus libellos daticos feu ratio- 
naria omnium in diaecefi Holana templorum confcribi curavit, qvx Ho- 
lis adhuc confpiciuntur (a). Anno 1319 magnum denuo ftrepitum in 
Qvarta boreali , exà^tones Audini ^ Arafu qvorundam decimas qvadripar- 
titas ex qvovis aflè poftulantis cxcitaverunt. Qvibus effèélum eft, ut 
circulatonim tarma , qvx angufta vìarunl y vulgo i^ofdahóla obfepferat ^ 
in Epifcopum ferme imiiflet^ nifi Rafnus Glaumbajenfis pacificorum 
opera ac^utus fupervenilièi:, efferatosqve antmos fponfione demulfifiec» 
Epifcopum lievitate penfionum eos neqvaqvam vexaturum. In ComitttS' 
Hnivertàltbus eiusdem anni , laici dioeceleos Holanee in reprobationem no^ 
vitatum Audini confentiebant* Grìmusqve Nomophylax cum Nobifi 
Procerum fatellitio Holas profeélus , de eadem re coram. difputa vit , Epi- 
fcopo nil prorfus concedente > qvi illum ofTenderant, pacera oblèqvk» 
ledimentibus. 

§• 13- 



(•} Regìt !in£)^ori rafie confirimta. Vide Regis gloriofifT. Cbriftiani VI InfiruHionem (ut y%> 
qvì cmanr) Epifcùpit islandi^ anno 1746 d. i Julii datam, Art. 16, in <|va umen 
conlcrtptio hujua rationarii ad 1398 rcf<»^tur, qvod ad noftrum calcaium .corrigen. 
dom efTe nemo non videe. 

Tom IL X 



161 PERK)DUS IIL SECTK) IV, 

Hflc xftace, Amas Skalholtenfisy Ketillus & Snorro Nomophyla- 
ces , crnn multisalib» ruperiorìs anni evocacioni moretn gefturì , patriam 
reliqvere. Audinus vero circa aucumnutn pari neceflitate Norvegiam 
vjfurusy adverfa temperate re)icicur. . Per hos, utputo, Ikers c^vadraii- 
tis fepcencrionalis cìvium, qvibus infolentianì Audini conqveftì eranci 
Haconi Regi deferendo fuerunc (a). lisdem aucem arpeélum Haqvioi 
Regi$^ accelerans fatum^ cui anno 13 19 ad 8 idus Maji conceflerac> inter- 
clufit> qvod ettam Magno Erici, ejus e fìlia nepoci Regiam dignitatemi 
qva qvatrìmulus afTeélus eft> decuUc^ Erlendo vero Vidkimni filiO) fvafu 
Archiepifcopì & concordi popularìutn fufTragio ^ adoiiniftracionem regnit 
donec Rex ad jixRàm Tsuiem perveniret, acqvUivit«' <Sc(i|voiic6 aucem 
anno 9 qvo Snorro Nomophylax & Kecillus RefJL lò Infiilacus homagiuai 
exegenmc, alia3 fub eiusdem nomine liceras, dioecefeos Hoiaox akimooi 
yefpoi^ loco accepifle> verofimile cft (b). 

Crea hsc Egillus Sacerdos Audino Praefuli afniciflimuSy com Epì* 
ibopo probafiet qvantum opera Laurencii > qvi cune cucuiium Tlungcyrìs 
fufceperat) infuas parces dedudi > auélorìtaù eius adderecs eo Praiulem 
compuliCy ut eadem hyeme Egillum Thingeyras- roicceret , qvi Laoiena- 
um Holas ab Epifcopo honorifice accipiendam fecunì adduxJL Cuìui 
«micitìafn obfeqvii fponfione comparatami > uc Laurencìus firmiorein effir 
ceree > Eyfteinum Epifcopi ex filia nepotem fecum abduxicy licerìs probe 
imbuendum^ oVae poftero tempore eum adeo nobi)itarunt> utpnrbendi 
templi Thrundnefeniis^ qva avosqvoadam fhiitus ftterat, longo tempo- 
re gavifus ih. 

i(a) Nonregts futs Rest Hacon anm» 131$ ad reprimendftm Epifiroporam infolentianì & ii^ 
riciam edidam propofuerst, qvod in 1/taiKlitni chea anmitnijiS feii 1319 perlatum, 
Andfiìut reseci t, ui in hoc anno sd Regem dati» litem Holanc dioecdieos incote coa- 
qverunmr. Vide ad finem hujus Cap. Lit. B, 

(b) Vide Dijfnt. de Jmrt EccL Islatkl. pare i. cap. 4. & fuprt Tom. x. pag. 5^ 



GAP. IJ. §, 13. 14. ijf. id. 163 

§. 15. . 

Anno 1320. AudSoiis Archkpìfcopi literis evocacus^ e^dcm xftat^ 
f^ìHi Sacerdocis, Onm<]ve ThorAaiiidie fodalicio ftipacus». Norvegian^ 
pettici Thnindhiemufliqve delatus» a]> Archiepìfcopo (Umma cutn kiì^^ 
ricate cxctptebatun Hic tocò tempore Naealhiorum (a) Audiaus magiUn 
fictuD celdiravit convivium r in nvo Archtepi(bopus oompkires die$ con-* 
trivk. Qif'^ineumse.fiiftiykflCeL^ ipfe ho(pes dolorem circa popUcem Cexis^ 
kf ijvifnigis magìsqvb iagcaveTceiit, medio^fun) contea) opem otnnino 
ctfpuic, & per tocum corpus difTufuSy ad remedÌ9F4im ufuoi vehecnen- 
dasexarfic Qvar tatnea aegricudo ne (jvicqvam de fingularì» q va polle-» 
biCf animt prrientia & in conviyas lau(^C|a, detrahere valuic. Ip(è enim 
qvoddie fua prarfencia eosexhilaravk,' uaqve dum tandem, epoto Bea- 
te Vii^giois. fpvjpho > mtijs^Deq & Matri yirsLiin impeiii/s q&isy pncfen- 
tboSj ut preces prole ad Deum funderent^ expoftulatis, fé intra pa(jco9 
dies e vivis exccfTuruni pradixit» Cumqve optimates donis .magaifice 
cumuIfllTet^ orans , ne a convivali feftivicate fua fata deterrére paceren* 
tur, ledkm male firmus petiit, fiipfemaqve confticutione exanime cor-ì 
puS| cum in tempio Beata? Matri facro, cut Drcrfiietat, condì neqvi-^ 
ttt) ad andrai ejusaem nomini dicatam, Thrundhiemi fitam (epefienduni 
flt^tabaL ! 

Hic> cum ^ctremam unélionem accepiflèt tb Archiepìfcopo^ 

Srem epHcopali fucceflione digniflknum cenfeat^ interrogatus relpon* 
it! Ifibtidtflm avidem oenuria bonwum fàcerdotum non laborare^ fed 



cmm Deo fé teftari , neminem aeqve ac Laurentium Kalfi filium , mu* 
neri fufdpiendo effe idoneiim » qvem , praeter yitam monafticam & reti* 

fionis ob&tvationem , peritia Jurìs Ecclefiaftici magnopere commendet. 
oliere praeterea anatis judidi maturìtate, non Iblum ad privilegia cecie* 
iiaflica menda, fed & ad dioecefeos Holanae contumaces refrenandos 

X z apttdi- 



)»■ 



» Hinc €tiam noftii diyitiae & magnificentia intellìguntiir. Nam tempus Natalitìoruni 
nsqvc ad fellum Purificationis extend«ndum eue, inde coUigicur, qyod ipfe non- 
dum finito convivi*! tempore deceflerìc^ qvod tamen 9 cai. Felnuarii accidie. Ipfo 
tatem mornio id in ejusdem parentalla jnutarunt amici. 



i54 PERIODUS in.' SECTIO IV. 

spaHimum » qvorum licentia Praefulem ^ q vi eis non niinas fcienter q^im 
Tevere impereCj reqvimt. Et qvanqvam Archipradul priftinam Laurentii 
advérfus ipfos percinadaih t qvam in anachemacifmis declarandis exferu- 
erity multùm ex<isitaret> illam camen òffenfionem nèceflimi ecclefis ce- 
dere debere Audinus afleveravit» decereqva, fiqvain ab illis inpirìam 
expeftus fuerìc , eandem hac dignìcate repenfam deprekendac, nec iili 
vieto vertendam, qvod ab obfeqvio donimi non recefleric Hccmag* 
noadftanriutnapplaufu, & largo ocrìnqve 'fieni elocotiis, amo 1321,6. 
Cai. Februarii , animam exhalavit, cum ^. aot ad fomanini 8* uam in 
epifcopatu tranfegìfièt - 

(a) Tn nomine Domini Amen, pac fé ttlIùnEi monnnm kurinigt at ^a er 
lidit var fra hingatburdi vors berrà Jèfii Chrifti 131? àr prófud^ 
um ver Audun med guds* mifkilftn bifkup i Hólurti i^rir fialfra vor- 
rà raun òk margra dugandis manna framfógn. hvtfrfu fagrliga ok heidrli^ 
forilo virduli^r nerra gódrar rninnìngar JOrundr er haeft var Fyrir off bifk- 
up H. Holakirkiu hetr henne Veict. ok fìàlfa hana ok hennàr dstur marg- 
falldlìga pr^dc med vicrrigrl fyrerhyggìa hvadan af er hann fetri Syftra- 
klauftr at Stad i Rcinisnefi fyrr enn Madruvallaklauftn gefande ^r ci) 
^(Tar eigner medr fullu fkilrikL Haifan ftadinn heima* Haflleinftade. 

Grafcr 



iii\ì 



f*j Mortem cjus ad antittm 1321 referutit , Vita Laitrentìi Nf annitr. dt AmmÌ€s FltHjffk 

Annaits vero Bnvia^s ad 1331; Unicam habuit Audinut filiaoi nomine Olufain , ^xt 

• priiriiiin mipfit Tbordeino, ex qvo Eyfteinuin & l'horfèeinum^Rufos ctiamcogno- 

^ t. minatos, fìlios habuit; dejnde eam Qemens duxit, & ex ea Vigleikum fulcepii. 

ConV Laurentii Vita Manufcr. • ' • 

(a): U tft: In nomine Domini , amen. Innotefcar iineulis nos Andinuia divina mifen- 

^,. cordia ijlolan* cathedr '^ '' ' *« ^t -.p 

^prìa expcrientìa (\\ 
& ràtione venerabi 

(i^ Epifcopas, curam ejus^e({èrit, eandeìnqre :rqve ac iilios ejus proipicienter orni- 
verit. Non enim ranluinCoMiobiumSoronbus dicicum Stadi Reenenefèiiiinni funcla»it, 
fed aliud Moifriiyillis erigi fecit, cui, fc. Keencfladenfi latifundia qvat feqvens recm- 
fet|Caialogus 9 adjecit. Diinldiucn fundi mona/liei, tiajpiintfiadt y duo prxdià con- 

0)UBt 



^ ': fJAP. IL JMfr. :A. , 165 

Gg9iertvwr. Pavafbde. V)errof lajand hal(t. (fiiallsbind. .Sk^rdil. Hómòp* 

ni. Djdaftade. Hóla Fofs halfai>. Brokarls^ hal&a Hundsnes. Selà haia 

Ho£ Ferìuhamar. Karaftade. HroarsdaL KelldudaL Backa. Skaurdugii 

jm. gekk landsleka af f>efrum idrdam ucan heinia ok Haffteinsftttduoi 

jn fuauna briacio ok fex hundrud. So lekldi- hann t^. med heilum for- 

ìQÌum ok u^ram k^nninjum F(:^ Jrlallberu er. fldan ;vard Abbadis ù^Ò^ 

kbuArs oc mainar adrar rikar konur medr iniklu gdtze ac iiyrkia fladmn 

ok heìlaga rralu ok pr^da medr fOgrum lifnade. Nu af f^vi at ofs f^neft 

]fcffc hanns ^ipan Iva hialpfaaiàig feid inf cfamlig. bsde til falu ok femd- 

tr honum ok ofs ok vorutn 16glìgum epterkomendutn. |»ó at i nokkruni 

Eeìmim ff nift hann frarnarr gefit hafa af HV)laftàdarg^tzi tnn hetlagrar 
rida log votta/bl fiadfeftum ver ^j^eiTa hanns fkipnn ok gidf xfìnliga* 
ùbrìgdanTiga halldnutai tetit fàtùd okìégùtn heilagrar H^la ktrkiu ùxk 

UfkiipfcctiMider àf.e^mtm 'opmthés klauftì;^.;::: <:Vktf :.ok fyticvift 
at ver Aulum veca ^irra foùnadr ,dc àbóte,]^eìm ok ftad béìrra ok 
fooe til vemdar ok hagenda.. Bidium ver vara jQgliga eptérkomendr 
HóbUrkupa at ^er vendit godviUa til klauftdins ^k fyftranna medr 
aftfenid ok fikhrl^i umhyggiu. iyrirbipdandi hverium maoni aa kallfa 
^ edr unada. hindia. edr talma .yfer fogdu gótìe af fiiium r^ttindum* 

! :ri • • X '3 ' : , '! . i .. Vaentom . 

urani nomine Graf^ Pavaftade, Vermflaìand dimidiatum, FtaOsland^ Siordja^ MoU 

f^fà^ DadafiéuU^ Holay kkmdnet^ Hot\ teììubamary Karaftade^ Hroandal^ Kielldu- 

ìM^ Backa^ Skordupl ulteriiu, Seta» Brokarfak Oc Fqf^ led tria pq/lrema e parte 

diinidit, ex. qvonim locntioné 144 Jonchimicoium iumina rcdibaf/fi HaFfletnsfiade 

& PQnjopeni in prxdio StaJmfi alTIgnatam de ferie expunxei^s. Movit itidTm Ipedo- 

fis argumentis 6c pia exhortatione Halthoràej ejùsdeiti Ccenobii poflea Antjiflirr, affen- 

tionem, una cum aliis, qvas proemio proposto a^exerat, fìcminfs, ad vìtam monafH- 

cam ibidem fufcipiendam , qvs ceremoniaj 5c cultiim religiofiim, hoiielh morum 

integritace perornarent. Hanc igicur ejus rain necenariam qv:.m utileiTl dif^eniàtio. 

nem» <{vofliafnìpfiu» paricela a e ^»^ofbi, pabi^qve legimn^.foccedentium.rfanH^ ac falufì 

pioAimfftm vide^mua, qvainvii' carb^r^r^i pr^ter leg^es Ecckfiadica^ circumfcrfpfx 

igieni pnrbeat, perpetuo rat%m & Si:i|^'iobibiUm declaratmus, fi^jvo.jure hcMiore & pri. 

n'Iegio Cathedra Baliiicar Holaneir decj^nasexmilverlii faculraribua laudaci Gceitobii 

Epàico^ pemleiKiat exigeotts, :Et prò oertjD.lialìebiti^ upsmet ^^undemr p r$rdiis pò- 

iéSonfbasqverutBndts, Procuratoremi ì& Ahbatem fore, «ìmul orantes-vos, qvi juf^o 

ardine nobts in Cathedranl Holenfem luc<ie{ruri e(Hs Epilcopi., ut Cenobium cum 

monialsbaa benigno favore oc paterna cura.jaii?pkeeteniini, omnibus prohibentes carum 

mMm ÌBtemunpcre didcoiave lafiaflere , ^y« a juilc^ in €P9Ò^& bo|ìa d^c^r^ne. Spe^ 

ramua 



ì6$ PERIODtS Ifi. • SÉCTIO IV. 

-Vffntum ver bk'treyfitim 3(l(i]ga at àllw fcìf goder menn fem tìl pcirri 
giara vel okvinititul^iiiligJi, edieft af cude fiàlfiim i himnatike (xmd ok 
ìalulìialp. enii feir fkulu fa af ofs bftkk ok afufo^ Ok at aller roenn iw 
ande ok epcerkòmande vitifyrir Vift ok trui ftadraftliga ^efla vora fkip^ 
an fettum ver fyric fetta href vort innciglt. Dacum anno domini pnc. 
dlAo. loco praèfkto. '^varcó nonas Aprilis* ordinacioiiis aoftrx anno tertio» 

* * ' I * 

» • • * M ■ . 

Litr« B* 

(b) Virdiigligiifii herra fiiiiiin H&kQiii mpd guds t^à Norepkóc^ hia- 
^ ttm korónada fimda b^mdr ok alipMgi ùr H6l$bì£kv^^tm i Is- 
landi kv^u gude ok ygaia med audouuI^rÀ ^lÀi^ftu* 

JefusChrìftus aaibuni yér fyrer margvr ok fagnr cettatbsxiDrfem^hafic 
t>fs geifit ole einkannliga (asc (em i bvi brefi ftodu fem Quonar Riadfveinn 
ydar- hafde cil Islanda. I»o vtr hefdum • j^ar mimii lectt a£ ena ydar gód- 
vitld hafdi grundvaUac. iaker ^e(s ac vtrduKgr herra Audun, Biflnip vili 
Bdm ined auiigU tnóce fadipjrkkr verda. (b fem ]^c Lfigmadr %e ite um 
tèfekter i Kriftindónisb&lkt; ei vili hann ok at fetcktémar aunnkeftiMift- 
indótnsrette fem ydar bref b^dn Her roed hefr hann nokkr n^liaob 
jj^egnum ydfwn ^u ftm ver vilium ei underganga. Er ^ijttfia athami 

fegpr 

ramiu ^ confidiinus (ut urum , ut qviciìnqve lUìs fé faùtores & amicos eshibaerìnt, 
a. Deo ih régno oelorum compenrationem falutis & glorìae accipitnt, a nobii rero 

S^ratiam & commendadonein; Deniqve qvo univerC fi ve in prsfenti nve in futarìs 
ecuUs haac noftram conftitutionem certani firmamqve retineant, figiliam noftnim 
appendunùs. Datum anno Domini przdiclo, loco prxfkto, qvarto OMitf Apn^'i 
ordinactoiii^ noftrc anno tertio. 

(b) IJ efi: Venerabili Domino fuo Hflconi, divina dementia Nonregi» Ktgi coronitOf 
dioecereos in Iflandia Holanc incoUe & populares; fiilurein ^obr^qvium! compffi- 
^tionein vobts a Jéfii Clirìfto prò toc canticqve in noflram gratiam editif confito* 
èo^riibus exoptamus* lUia fpeciatim, qvc literti per eonfih'ariam veftnim Guniuram 
in Iflandiam allaeif' compreheufie fiint, etiamfi noftrat levationi benigna vefininten* 
tione minus (èrvierìnt, eo qvod honorificus Epifcopus Audiniit iiodein %àvtA^% 
indignans mui£ìas in Jnre Ècclefiaftico definitas juxta maixlatuin veftmm minai & 
ad iententiam Womophvlads diftriboi, qvi novis prcterea indidionibus fubditos re- 
ftroa oiief^, qvas admccere nolnmus. PrimiatDim ejas inlfauitia cft| qra bonorom 

eccldit- 



.V. : Cap. il Ltcr. ^r3; -^ . ; : ': 167 

iftrìiCknpìiìtì ciìcfa t§^ dllu ^i-gin^ f^m tj^ ktrkniimtf er^ gefic eda 
golkiiL fvo ok tiutidum ok lalugii^m ok offre, i moti fornum landfìns 
Yam. ^viat kirkiubóddìnti hefer eefinliga hffc allt ^c ofTur fem minna er 
eoahundrac» med bifkupanna. famf»ykc kirkiunum til upphelldes ok 
bnoemOnnurii til koftar* ok fvp tiundef; aliar Enn ver fegiuoi ac tiund- 
tt offici ok i^iigia&rnar hafe felft kiriciubapnduniun til matarverds preft« 
enumok til ciddkaups er bóndinn^ greider hyancveggia« ok f^at cmiiiga 
hifcok halidic ok bvì vìUimì ver eisi biifkupanna arorm fam^ykkia. Su 
crdnnr grcifì-at Ulkupinn feg«r atkirkiubóndinn.ege at fVna med lOg* 
bgqm vimum at kirkuinnar (kuUder hafe lagft i laufafe ok utiarden ellìg* 
arfegerhaiifikirkiuii«.€^ fimmtiger hundrud i ^ iórd er hdn aftendr^ 
enn ver vilimn ^ac eìgi j&fxi^ykkìa. pegar ok at nokkut er kirkiu eiga«- 
t fem httd fteiidr L hefer ^milìga kirkiubiSndìnn einn vardveitt« j[>at vili 
knn pre^m f iiram til haUds veiai« Aliar ^sr^ fmàciunder adrar fem at 
ionmba&facaeker ha& ok.minna evenn eyristiund. vili hami parca fem 
idnr tiunder i fiora ftade. verdr f>at guc|s iìlmufum inikell ikade ok 
bradma einnia ok ^at vUium ver ei f^ola, per hafic fyrerbodit i ydr- 
um brefum at prpfallar uppdikte nokkrar fefekcer med ùcfecningu af 
kibg^e kirkitt edr Ódriìm forboduQum* enn vilia ei lOgmanns ùrf^kurdi 

hlyda« 



mmmmi^m^tmmf 



ecclfiitilicoram difpenfatlonetn (ibi arrogata five decimar (ive legata fint, (ive oblario* 
flfs, live deniqve qvociinqve ticulo templi» obtìgerinr. Contra atqve ex prifca con- 
fTemdine & £ptfcopornin confenfu fieri iblebat, qvasvis oblationes infra a iitiperi- 
ibntn valorem Patrono templorum ad endeiti r^ftauranda Se Perfonas Ecdefidiiicas 
foftendandas coni univerfìs decimlt condononcium. Nos vero affeveramus decimasi 
legau, dontriaqve Procnratoribos expenfx loco cefnffe, qvnm in alimoniam fiicerdo- 
mm éi merccdcm prò fiicrorom operatione folvcndam facerent, qvapropter Epifcopo- 
mm decretum recufamus. Attera efl, qva beneficia nos oportere contendit, ut ido^ 
ncis convincant tcftimoniis bona mobilia aut rara procul (ita , pecunia ) qvam tempia 
in noininibi^ habuerint, comparata fuiire, (in minus, eadem in fondo cui affaxa 
font, Im porttones pofCdere. Siniiiiter etiam, cum aliqva pars, ubi tempia locata 
font, ad eorandem ufum pertincat, qvx curatorum tutel^e femper pnruft, eandem 
Cicerdotibns contribuere ftadet. Decimas minores, qv2 fidlici pretium non srqvtpa* 
nnt, ptapemm luftentationi ante hac depntatas, non (ine eleemofynarum dirpendio 
qvadripartionis legi fabjiciens, qvas novitates cum colonorum dnmno conjunflas nulli 
ipprobamut. Vos pnrterea literis prohibniftis» ne prspofici profcriptione eccletiaftica 
aUarumve interdiftionum titulo multìat pecuniarias in nos contingant, qvi tamen 
iccretiiai Nomo^hylacis fusqve deqve babtntef, prò lubitu iii nos agere non veren» 

tur. 



i58' PERIODUS III. SÈCTIO IV^ 

Mf da ucan fekta ofs ok fckifl epter fiftiie villd. tttt flilcar fokner bsde i 
mòti logum ok landfins vana, ^im fem her hefsr gtnpt i lande med ois. 
Gode herra Hakoii Kongr! pac héfer her lict ok ^heiriliga ordic ok ttlcekift 
{>aùtlender bifkupaf hafa her f>reyngdir vericinni landit i m<$ci landfins 
vana fem at fornu heficr yferftadit. ok i ^ìrri fàmfiykc ok "aièmtiige er 
fkìput var |>a heilagr Jón bìfkup vàr kofinn af larrdom ok leikUm a Isljndl 
f>ac di teikns ac bit kupar f kylldti fvo te kio&ft her i landic flidan. bidium 
ver ydr miùkiiga acj^er fiate fvo cil med gfuds mifkunn at ei fé lengifim-» 
an agiaril hofdin'ge dk'heittlfkr fólk/pvi '^r af hefér opt mikit óhzfr 
f kec. Siaum ver ok fyrer at i fiirra vetra frefie hefr kóng^mrinn her 
ekki utan erfide ok * koftnad^ enn kirkianallt gétzi latidiiiu med ac gidri 
Ok f>vi biódum ver ofs ok Oli vor malefne i gtids valld ok ydvart» bidi* 
ande ac ^r hailder ofs vid foman ok n^n rete pann-feoi heir befer verir 
Tambykcr at retcu famcake ok ftyrkia ofs til at vèr hOHdutt voru fretfe 
ok (cdrleifdum. fkipande ofs Ofi^t trauft fvo at ver meguoi vandrcda- 
lauft vors rectar niócande verda. 

Gefe pac vor herra Jefus Chriftus at per fiaet fvo fyrer. at alfsvalld- 
ande gud hafe lof ok d^rd. enn per fa^md ok heidn ver ydrer ^narar 
riàd ok nytfemd bsede nù ok' at eylifu* Amen. * 

tur, muittsqve lanctendit tam corrfvetudtMts bue ns<fv« rec«pt« qvam legam tcnninoi 
tra-iiiliuiu. Kcx opcime Hacqriiie! Extra ordtnem oc fuccefra e repubUca tlieno fi- 
dumefl, cum exreri Epiicopi contra prifca infHtuta regioni noflrx obtrulì fuerant, 
]iegle£la pacione iain oluii coiìfefla, cum Jonas fan£ii(nmas Pr^rful unanimi deri- 
corum l aworumqve calculo in Epifcopum eligeretux, qva couclufutn ed, ne fucces- 
ilo Epifcopfllis ab tndigenis ad extra neos in pp (Veruni tranfiret. Kogamus igitar, 
qva par ed veneratione , divina fufFuici gratia provtdere dignemini , ne avarus prìn* 
cepa in rudem plebeculam diuturna obtineac nnperia, uc qvo nebrium fxpiuscttie 
irrepfent in.ilnin, probe fcientes aliqyot liyeinuin decurfu, bonis per univerfam re^ìo- 
nei'n cenili Ecclcfìaflico defcriptis, nil prarcer laborem iropenfasqve Regime pore(l\ti 
reiiqvum fore, qva de cauià res nodras veftrx cuin,Deo pro(picientÌ2 coinmitiimui, 
orantes, ut leges, tam recentioribus qvam antiqvis legitima approbatione receptK, 
, fartas teflasqve nobis referveds, & ad libercateni patri moni umqve nodrunì tuendum 
retihendumqve. concurratis , nec non fuppetias detis , ut jure conceflb fruì pofCmus. 

Faxit Dominus Jefus Chriflat, ut omnia in itudem & gioriain £>ei omnipocends, 
veflri honorem 6c commendatìonem, fnbditorttm vero teipporaieui & ctcrnaoi g^* 
tiam & emolumencum dirigatis. Amen. 

Cap. 



GAP. Ili §. ì. 2. 169 

Gap. IIL 

De Laurentio Kdfi filio. 

Lauremìus Kalfi, natus 1267 (a), usqve ad annuiti 1283 a Thorarino 
Sacerdote VallenH educacus> annum secacis 16 agensj a Jorundo 
EpìfcopOi ludi, qvrem Holis aperuerat, literarìi alumnis annumerar! eoe- 
pie, in qvo brevi tantum fecit profedum^ ut costaneis doélrins & 
moram integritstìa palmam facile praeripiens, alits informandis pra^ficere* 
tur. Anno 12899 facerdocio cathednilì inìtìatuS) ita volente Priefule» 
Mccs fcholafticos fulcepìt. Hinc triennio paroecix Halfenfì prxponitur, 
(ed rei ceconomics infvetus 9 anno vertente Holas ad priftinum vits gc* 
nus lubens remigravit. 

Eadem tempeftate Sìgurdus Hlidenfìs^ Modruvallis occupatisi t 

Pt^\4e qvantumvis admonitus, renuncìare tergiverfans , tantam apud 

eum ofiénfam ìncurrìt, ut Laurentium anatheniacis in illum fulmen vi- 

br^rurum, ni ftatim refìpifceret > ad ipfum amandaìret^ qvi non fine 

m^no labore > tempore hyemali Modruvallas pedes delatus, Sigurdum 

poli oblatam & ab ipfo rejeélam pacifìcationem folenniter nomine 

£pi/copi excommunicavit. Qvade caufa minaciter appellatusj vix ilice' 

fus 



Cj Laurcntìì Vitam Iflandicc fatis prolixam & non inconcìnne a viro avodam Ecdefiaflicl 
ordjjits non indotìo, neqve longe pod Laurentii morreni confcnptain liabcmus, ex 
qra feqvenria excerpwe vifinn fuit: Nntus eft Liurentins,. non fine niiraculo, ut vult 
Aa^or indig;itatus ad 4 idus Augufti, qvi eft dics Laurentio facer, ideoqve infanti 
laurentii nomen iiìditum fuit. Patcrnum genus ab Hclga forore vSnononis Sturlat- 
Ibnii celeberrimi Hiftorici, maternum autein ab lllugio, qvi priinus Holas fedcin 
cpifcopalem fecir, derivare videtur. Hicce autem Thorarinus eli Knggus ille cogno- 
mtr.arus, qvi Henrico Epifcopo fiduio qvondam Acliatem fernet prarftitit. Conf. jwr- 
lnwga Jib. 2- cap. 2. HijU Jotia Halcnf. & Aita Efife. cap. 12 

Tomu II* Y 



170 PERIQDUS UL SECTIO IV. 

fiis dabkim Qyo fafto Sigurdus via compendioflori Laarenthm iute- 
vertens Holas advolat, apud Prsfulein contendenS) ex ipdus dìgm- 
tate & officii haut ettcy Regjos ab ipfo caliter exagicari. Qvò PrseMs 
incnceni ita vertic, ut culpa in Laurentium conjei^à, qvi (ecus acimpe- 
ratum fuUrec, feciflet, Sigurdum reeonciliatum dòmum dimiftt. Lau- 
rencius autem fufcepti itinerìs moleftìam, Sigurdi conviciis & Prsfulis 
indignatìone compenfatam videns, accedente pra^cerea jOrundi cogna- 
torum Scfàmiliarium exagicatione , & indigna^, ava qvóttdie lacefcebatur 
in v]dia> ab ipfo mente alienior > Petri Heideniis > <j[vi anno 1299 ^^^ 
hyetnaverat , comitibus adicriptus^ bona cum Prsfulis venia peregce abire 
cogita vit. Sed anteqvam folveret, Skalholtuoi ad (aiiKandum Aroam 
Thoflaci profìciicìtur , a qvo perhonorifice accipituc, &ut fernet ju* 
ris Eccleitaftici> tanqvam fumme neceiTano Audio confeeraretj admoni- 
ms, addito de futura vice cuilii non vima prsfagio^. fununa cum bene- 
volenda dimitticutt 

5 J. 

InNòrvegìam dèlatus^ per Heidienfem Regi innotuit, qvidocfW- 
na viri captusy. menfe fdcris adhibitum Aulicorum niunero ìnferen voluit. 
Ipfe autem gratiis impenfe aélis» oblatam benevoIentiam> qvo m'mus 
hac vice ample&i poflèt, religiofae peregrinacionis necefitate> qvam San* 
^o Odao. Nioarofiend promifii&t|. excuiavit (a)«. Hiac anno 1295. Nidar- 

ofum 



(9). Haud' minor ad falutandinn Sànditm* Olaiim Nidftrofi«nrem a Norvegis, lilandis, aliis- 
qve, concnrfus fiebat, qvam ab aliis nationibu» ad limina Apoftolbrum, Jacobum 
Compoftellanum &c. Hlnc illx divitis fuperbaqye templi cathedralis Nidroiieniis 
sdificatio, qyat paffim in Hi ftoriis ad fiderà usqye toIUtur. Laurentius in aalaEiici 
Kegis verfans, amicitiam cum qvodam*, natione Flandro-, nomine fyfilier contmit, 
qyi in feftivicate, qvam Rex ih celebraiibne feftì Nataiitiorum in/liruit, fpecimende. 
dir ludi^ qyem tum temporis Herbreji^ o: Strepirum mUitarem vocabant , cujusno- 
minia ratio ita exponitur: Ludus iSe idee fic ntnamatury qvìa m- beilo inhnià t9 itf 
riti ^. fi' ex improvifò ed/ituTt late dijfugiuntr tantum edlt ftrepitum y ut perpaitci cot- 
filiere pofftnt; tragnantes ad ejusdem Jonhum aUortum fadunt y [ed viri ex fcMAui 
poui fternuntuti aut ad minìtnum qyafi attoniti deficiunt. A FyJìliero expifcari Lsn- 
renlius poiuir>,qvaruor rerum fpccies tantum fonitum efficere, fcilicct, igffctn, [id' 
^bm'iyfiupam- (k memhranam feu chartaceum* qyid,x qyod nofha lingva, bókjH infi- 

guitur. 



CAP. ni §• 3- 4^ 171 

ofom Tentens, exhibitìs Archtepìfcopo , qvasab Holcnfi PrcHUIe accepe^ 

rsc, literis commendatiis, dacoqve fcrìbendi periti^, erudkionìs & poé- 

fcos fhìdn fpcdmine, cui magnopere dedìtus fuit (a), Jurisprudenciae 

fcde/iaftioe ut diligencem pofthac operam darete admonitus, inqve 

cjusdem domedìcorum & fatellitum album infcrìpcus^ Johanni nationc 

Fiandra, celebri Jurisftudiofo, ìnformanduscraditur.^ Eadem cempeflate 

odia Archicpifcopi & Capicuii Nidarofienfis adeo exardere csperunc, ut 

ille tafidem Laurentii miiiifterio ufus ^ ìpfos folennìter excommunicandos 

duceret. Qvo Laurentius plusqvam vatinianum fibi apud eos odium 

contraxìt. Archiepiicopus autem prsftici officiì memor> ipfum non 

tantum tempio Divi Olai, qvod Nidarofite eft, prsfecit> lèd etiam ejusdem 

Theiauririmn & ifthic religiofe peregrìnantium Poenicemiarium conftituic» 

§. 4- 

Anno 1307 > cum ab Archiepìfcopo & Confìftorio Nidarofi* 
enfi conftìtutum c(Ièt> ut Vifìtator Archiepifcopali praemunitus auélo- 
xitatc tn Isiandiam micteretur , Laurentius t confuìuntibus ananimi-' 

Y 2 cor. 



gnltnr. ìhec Vita Laurentii Manufc. refsrt, fed licet fcrìptor ejusdem ex ìpfiìis Lsm- 

TtntD OR fìia hauferìr, ftatimqve poft ejus mortem linerie mandaverh^ ut «x ipfii 

InftorM concludi potell, in eo forte erravit, (niiì arrificiuin <]vodd9m pyrotechnicum 

fliic ikltero intelligatur) qvod papyrum •& ftupam ad hunc Jirepiutm wilitar^em eden» 

dura reqviri dscat, cum altero rantum fàrturs loco opus iìt, ied nitrum omnìno 

rcchdat, qvod ejus oblivioni 8c ofcitantix adfcribendum putamus. Kiliilominus 

Tilidum bine fumi poteft argumentum , pulverem pyrium in Europa , imo in Nor. 

vegia notnm fuifle anno 1294, 9^'^ baudqvaqvam mìrandum, cum nunqvam nimis 

kodfltuf GRAMMWS hi A0. Societat. Aeg. Sc/rttt. Havn. Tom. i. pag. 33g. FELICIS 

MALLEOLI y qvi i456obiit, teftimonium adferat, qvi dicit artem tormentariam in- 

fra fpatium ducentorum (ut concludi poteft) annorum primitus inventum , fìve circa 

annum 1350* Huc etiam ftcìt nomen F^[filìer^ qvod fcrìptor Vitac Laurentii nomen 

propri] Flandrì iftiusfuiflè putat, ctrm revera fic «ppelfaitivum fdoperarii, cum Gallico 

nodiemo FufiUer fono & fenfu conveniens. 

(i) Tantus fuit verfificator, ut ex tempore de qvovis objeflo verfus prò mòre feculi fun- 
derepoflet; cujus ipecimen dedit cum Jò'rundo Arcbiepifcopo certans. Hic enim 
f^urentium a Poe£eos ad Juris Eccleliaftici ftudium tradu£)urus, taiem protulit ver- 
Itculum: Scisne, qvod Verftficatitra mìni eft nifi f alfa figurai Cui Laurentius aite- 
rum ejcisdem facns ex tcm|K)re oppofuit, dicens: ìd qvidem non nego, fed fcire 
puto vellram Excellentiamt qvod Ytrffi^Mtra mìni tfi nifi maxitns curm. 



I7i PERIODUS ni SECTIOIV. 

iter, utpóte ipfe Islandus, eruditione & auéloritate pollens. eidem ma- 
neri demnatur Qvi, licet omnem moveret lapidem, ut hoc onus in 
aliun) devolveretur^ fruflra tamen fuic, Qyapropter JSiórnum qvendam 
ex ordine Prxdicatorum , pari prsditum audoritace , Archiepifcopo tan- 
tum non invito, & ex divifo imperio, nil boni Hbi illive poUicente, 
reiiqvis vero Canonicis odio magis qvam amore Laurentii indudiS) (Ire- 
nue fuflFragantibuSy comitem Hbi elegie Qvos literìs & mandatis Archi- 
epifcopus inftruxit» In Laurentium tamen multo pronior> temas ei 
cWtas feu membranas purasj Tuo munitas figillo, qvibus, prout cafus 
autneceflitas exigeret> ex lubitu infcriberet, modo ne id Archiepifcopi 
e)usdemve officio & auéloritati officeret > ad qvod pnefentibus tantum 
binis ex intimo amicorum collegio jurejurando Laurentium obftrinxem, 
clam Biòrno tradidit. Qvas ipfum aut adulterafle aut ementitum fuilTej 
inimici poftea calumniati fune 

In Islandiam translati > Skalboltcnfeai dioecefln (ine inCgni ulla 
ofren& vidtarunt (a); Pjucos enim indoélos facerdotes ab officio remo- 
i^erunt^ qvod Arnas Helgonis, tum temporis dioecefeos Prxful, aut 
patienter tulit, aut omnino diflimulavit. Sed Holanam ingredientes, 
non eodem modo accipiuntun Biòrnum qvidem Jórundus Epifcopus 
peramice, Laurentium vero obliqvo valde vultu aipexit, qvafi is Epi- 
Icopi nuper cliens^ ab ipfo educatus & e luto elevatus, eideai jam im- 
perare & infultarc geftiret. Qvo faélum eft, ut Biòmus Holis apud 
tpifcopum, Laurencius vero Modruvallis apud Thordum Halli hyeraa- 
rent. Igniculum autem in favilli^ latentem, cafus Solveigx LoptiiiliS' 
her« Lònguhiidenfis maxime excitavit. Hanc & maritum Thorvalduni 
Geiri filium invicem diflentientes, facerdos tribuarius ut connubialem 
amorcm colerent, multoties, fed fruftra, monuerat. Hac vero hyeme 
Die Viridium Solveiga una fui fexus comitata in tempio Bajesacnfi facris 

aufculu- 



l(«) H«c jnter primas, fi non omnino prnna ecclefiaftica vifitatjo per Iflandiam inflirnfi, 
ini boni qvod recitari poflit, protulit, & plerspgve cara fubfeqvcntcs eundem tir.cm 
foirÌTBP elfe \ndcntnr. Plurimi «nim proprio magis emolumento qvam publicis ««e!» 
fitatibus velificorunt. Non tamen diiKteor, qv3:sd&m fuos habuifiè band coutcmueo- 
dos uihs^ i'ed xaaores lixXuutv oJrgrroqvc ^ygno £inila. 



GAP. in, §. 5. 175 

f ofcultacurj > inter iter faciendum in atnne Horga fubmergitury cujus 
cadaver Thorvaldus Muncha - Thvera deportar! curavìt (a), qvp etiacn 
nugni predi legata tranftulit> non camen negleélo tetradrachmae sqva- 
mento tempio Baiefaenfi ex Juris Ecclefiaftici praefcripto, loco fepuU 
nirs folvendo. Hoc Hildebrandus facerdos primum Epifcopo , fed fru- 
ftra, & deinde Laurentio detulit^ ad fé munus pertmere» corpusqve 
inBaiesaénfì ccemiteriocondendum efie concendens. Laurencìus Thor- 
valdum multum de ea re hortatus^ Cadaver Bajesa remittendum alFe*^ 
niit, nifi a curione fepulturam in ccemiterio Munka * Th veraaénil paci- 
fccretur. Ille autem ejus decifionem refpuens, Jorundum arbitrurn appel* 
hvit. Hildebrandus icaqve, cum omnia fruftra efle cerneret, Lauren- 
tium ut Archìepifcopi vicarium eo fua follicitatione impulit, ut poftqvatn 
admonicione Thorero Abbati, caetuiqve monachorum de corpore retti- 
tuendo vel parocho placando faéla nihil effici vidiflfet^ fefio qvodam die 
in Munka- Thvera prcfens, fententiam» qva cadaver Bajesai terrae man- 
dandum affirmavit, publice pronuntiaret^ templumqve Munka-Thveraa- 
énfe facris indignum , qvamdiu tale corpus ibidem qviefceret, judica* 
vii Abbas coxìfeftim mi interera de cteremoniis remittens 5 Jòrundo per 
literas litem eicpofuit. Qvi miilb Snìolfo facerdote veniam mìfTas^ in 
adventum fui cauiàm cognituri> celebrandi conceffi t* Cum vero SnioU 
fasThvcraa perveniflet, Laurentiura protinus jccerfit, libellmnqve, qvo 
decifioperfcripta fuifler, popofcit, qvem Laurentius cum nondum reci- 
tare abfolviflet ^ Abbas aliiqve eundem e manibus ejus ereptum, rupto 
figillo difcerpferunt. Ipfum autem cum comitibus e tempio limitibus- 
qve facris exturbarunt. Theodorus vero Modru vallenfis , griviori qvod 
iounìnere videbatur periculo ^ eum eripuit. 

Y 3 §. 6« 



(3) Qyid Thorvsldum ad hanc legis transgreflionetn, ut uxorìs corpiis in alieno 6c legibua 
retito fepolcreto conder«t, inconfultìs Magiitratibus Eccleiiafticis , non facile dicj* 
tur. Non improbabilis conjefìura ed, cogitalfe eiini , aniiTiam defundé, qvì? In no- 
torio & fcandalofo diflìdio conjugali, morte repentina pcrieiat, ob fjn£!itateiTi moiìa- 
f^erii & adiduas inferias, qvas ab Abbate & Monachis, ingenti illa pecunia ftipulatus 
fuerat, mitìorem purgatorìi crucintum habitnram, qvam fi ad vutgare ìHud templuai 
Bajesai: nfe fepulta fuiilix. Sed factum ejas contra Jus Ecthfiijlipam faifTe, patet 
ex ejiisd«fn Cap. 11. 



r74 PERIODUS IlL SECTIO IV. 

Ineunte vere, Jorundus Biòmo comkatus Mddruvdllas proficifoU 
tur, ubi incer Thordum Abbatem & Hildebrandum facerdocem exigua 
pecunìs fumma delinitum de dnerìbus Solveigs eadem, qva rccepti funt, 
tellure qviete concinendis fcedus ferienducn curavic* Tanta enioo auéto- 
mate erat Jdrundus> ut univerii dicecefeos incoiai ipdus arbitrio luben- 
tiiSme fernet (ubmitterent. Laurencii autem ibidem prxfentis nec fea- 
tentia hac de re reqvirebatur^ nec Collega Biòrnus jam ip(i> fed Epi- 
icopo afTentiebatur , in cujus gratiam vìiitationecn per Provìnciam ]ò- 
rundi continuaturum fé pernegavit. Condlio itaqve E}>trcopi, x&m 
Qondum adulta^ ab eodem donis maóhtus, Norvegìam revifurus difceffici 
& Nìdarofiam 6 id. Septembn delatus» cum lìteras, ovas illi Pneful Ho- 
lenfls Archiepifcopo c^eterisqve Canonicis perferenaas credidit, tradì* 
diiTet 9 aéiaLaurentii non leviter exagitavit^ multa eum in Islandia nomine 
Archiepifcopi promulgafTe referens, qvorum authorem nefciverìL Hac 
ipfa aeftatej Gudmundum qv^ndam làcerdotali dignitate in Norvegiam 
Jjirundus amandat, qvi grandi nummorum pondere ad ArchiepKcopum 
& Caaonico6 Nidaroiienfes deferendo ìnftruóìus^ literas de Laurencio 
acerbe loqyences fecum adportat, qvs £dem minus (ìifpeélam fecerunt> 
utpoce ab ipfo Epifcopo ^rofeiAa?« 

Poft difcedbm Biomi , ma joribus difliailtatibus Laurendus femet 
implicitum fentiens, qvod ea qvx in mandads intra dLcsceiìn Holanam 
peragenda habueraCj nondum expedita cemcret. Culpam autem in Jo- 
rundum transferre optans> cui ni! gcatius accidere poflè cognovic, qvam 
ut vifìtatores ejus Provincia inexptorata redìrent, dubìus hsiit. Non* 
nulli amicorum, inter qvos fiiit Haflidus Steini> vir fpeiJtatifliiTiae fidei, 
authores ei fueninc y ut Biornum focio itinere in Norvegìam comicaretur, 
caveretqvc ne qvicqvam is Archiepifcopo, ipfo infciente aut abfentc 
referrety neave ipfe, qvamvis nulli Palliatorum fecundus efleti Jorun- 
dum Holen(em velin minimis Isderet* Qvam admonitioncm, ut a con- 
trans partis fiudio promanantem « mandata Archiepifcopi dcferere nefas 
tatufi^ eofum confiliis poftpofuitj qvi ipfum ad omnia ex praefcripco 

exfeqveada 



GAP. Ili, % 6. 7^ g. 175 

a&qvcnék concitarunt Qyare viftationem exorfiis, cum nihii com- 
mode efficere poflec, plerìsqve Epifcopum appellencibus , eius vero 
difpcnfadoiKm refpuentibus , Hohs fé contulir, ab Epifcopo jBagi- 
nns, uc publico Edidlo jus hofpitii Cibi deceri^ret, ad qvod praeftamfinn 
feJònmdiK nulla offidi ratione ceaeri refpondk;. cum in difceflu Biùtm 
«idoncas e}us exipiraverk» 

His tafibus utrlnqve pcraélis, feffo avodam die ILaurentius tei», 
rium Cadiedrale intrans, ex pulpito, fervido dicendi genere, inperver* 
tosEpifcopi domefticorum mores, libidine & inceftu impuriffimum p©. 
cas invehitur> con(àngTÌneos praefertim Epifcopi> qvi ejusdem turpitu- 
dinis bbetn anìmadverllone ecclefiaftiea non expiaverant^ haad oblia ve 
j)ifflgens> oratìonemc^ve obfecratione concluilt, ut finguli turpi & flagi- 
doli confretudine rejeéta, honeftoris vitae tenorem ordirentur. Qyacn, 
cum vix abfoluta eflet, turaultus adftantium excepit, cognatiqve Prae- 
iiilis euai foedifllmis conviciis protelarunt. Complures- prscerea intei? 
ipfum Epjfcopumqve lices hoftilis in pofferum odii materies acceflerunt» 
Qvibus iropulfus , cum fibinuUum amplius fucceflum poUiceretur; Nor- 
vegiam cogitans , priusqvam Iblvit, Hoias denuoprofeftus, Epifcopum, 
qnjm fenìo langvefcens vifitandi laborem dòmeftica permutarat qviete^ 
convenir coram qvo libellum^, vitiorum ab incuria & illeglcima Epifcopl 
in nMtrimoniis contrahendis difpenfatione profeftorum iliadem prolixe 
«ponentem , recitavit , addens r fé eosdem Holanae dicecdeos nxvos Ar- 
chiepifcopo deteifturum. Qvjbus Jorundus pcrceptis, amice rogavit, 
pofiris difcordìis, libellum difcindat, literasqve mutuae benevolentiae in- 
dices a fé Archiepifcopo perferendas accipiat. Qyae cum Laurentium 
roaiorem jurisiurandi , qvo Archiepifcopo vera de Islandiae Epifcoporum 
ofiicii adminiftratione relaturum firma verat, qvam ipfius opum & auélo- 
ritatis rationem habentem, nil movere cerneret, confeftim profiliens, 
occafionem de his ulterius^ difq.virendi abrupic Laurentius itaqve defti- 
mtura iter exorfus, poff longam tandem navigationem , pQlagi infvetus^ 
ftope feilum. Michaciiis in Norvegiam venie 



176 PERIODUS III SECTIO IV. 

Qvx dutn in Islandia geruntur, Jcrundus Archiepìfcopus adco 
gravi correpcuseft morbo, ut ledo affixus, òmnem rei tam eccleiiaftics 
qvam politica? adminiftrationeni in Canonicos Nidaroflenfes, Eilitùm icìli- 
cet Kortutn poftea Archiepifcopum , & Audinum Rufum Holenfis di(£- 
cefeos olim Prsrfulem , nolens volens devolutam cernerec Hi rerum 
potici^ omnibus Archi pra^fulis amicis fervisqve expulfìs, unius tantum 
coqvi & duorum fervorum famu^ìtio argrotanti gratificabantur; prìftìnx 
Laurentii Archiepifcopo in anathematifmis fibi denunciandis prseftitar ope- 
ra indignabundi > illum ex Islandia in Norvegiam transvetìum, fcaphaqve 
egredientemj aéìutum comprehendendum curant, miferrimeqve cxagi- 
tatum, ad infamem urbis cuftodiam^ vulgo Gulfkitne dìétam, tenebris, 
algore & graveolentia abominabilem , inter verbera abripiunc, eademqve 
foribus ferrea janua munitisincludunt, bona autem publicara fifcoeccle- 
(iaftico Nidarofienfi adjudicarunt. Nec qvicqvam prserer libros, pra- 
textu qvorundam ex Clero Islando» eosdem fibi vendicantium fervaros, 
ultorum manus efFugit. Cunéla etiam teftimonia , & literarum qvas ha- 
buìt fubfidia ad fé tranftulerunt Biduo in carcere abfumto, ad fé Lau- 
rentium in conclave qvoddam compedibus vinélum & fqvalore obfuum 
deduci jubent^ dupliciave crimine accufanc; Primo cjvod oblationes 
Divi Olai Regis, qvas olim procurandas fufceperir, turpiter profudiirec; 
Deinde ) qvod literis Jorundi Archiepifcopi nomine & figillo adultera- 
tis ufus fuiflet, qvibus additi funt Codicilli Jorundi Holenfis eum non 
leviter diffamantes. Qyam vitiorum feriem ut citra tormenta libentcr 
confiteatur, cum fruftra tentaflent, aut in Norvegia ab Officiali indklum 
cenfurap genus fufferendi, aut in Islandiara revertendi, Praefule Holano 
agenda digitante > optionem illi permittunt. Poflerius autem amplexus, 
in cuftodiam reducitun 

« 

§• IO. 

Seqventi tritate, catenis onuftus cum literis Jbrundo Holenfiad- 
ferendis> in Islandiam remittitur. Qvi ut primum Hobs devenit, Epi- 
fcopum adiens, in genua procubuit. Prreful vero totius tragedia ex 
literis praemiflis gnarus, iili confeflim alTurgens^ proxima libi fede recep- 

tUIH) 



CAP. ÌU. §. g. io;' 477 

tQfD , Ut illic triduum recreacloni impendereti amici(T!me mvicabat. Qyo 
tnm&do y Laurencium & qvosdam facerdoces pubiicationi mandatorum j 
qvs ab Eilifb & Nidarofieofibus acceperat^ incerfaturos , in Veftiarium 
tempii convocaviCy illiqvcy c^vid (ibi fperandum effec, fcifcitanti refpon- 
dit» difpenfationem Collegi monaftici obftare^ qvo tDinus facerdocii 
fìinAìonetiì eì concredere auderec> utrum vero in Tuo comitatu morarij 
an alibi in dfcscefi Hoiana Skalholrenfive domicilium (ibi confticuere vel- 
kcy eradidone, qva haud vulgari poUebac^ mul^is profucuro^ libencer 
pennific 

A qvo teoipore, tea anno 1309 usqve ad 131 3 > qvi (liic JOrundo 
ODorcualis , partim in Skalholtend , parcim vero HoIen(i dioecefi , vario* 
fum y . prxjferdm monachorum Thyckvabajen/ium informanoni operam 
loipmdens, t^mpus crivic. Tandem anno 1313 Thingeyris fedem ^it, 
(cbolsqve « auCpiciis Gudmundi Abbatis aperta prxficicur (a)» ubi non Ab- 
baton tantum, led & cocum monachorum gregem, mulcosqve alios egregtos 
yiios» ad ftudia excica vie. Anno 1316. in Ordinis Benedidini, qvi Thin- 
gf&yrìs (iiit , fratrum numerum cooptatus, ejus Regulas tanco obfeqvio & 
EoÌDioie coluit^ uc ne in minimo qvidem deficeret (b). 



(t) Ahhis Thingeyrenfis Gudmunduf fìiit eqvidem vìr non malut, de Hcet indodus, lite- 
itrun tamen cupidus & amaiis, ideoqve Laurcntiuni virum doAum, qvi timore 
diorì Nidftrofienfis nusqvam tutus agebat, ambabus uliiLs accepit; Neqve fpes eum 
de ilio concepta omnino fefellit ; Nam non fblura ipfum Abbatem & monafterii alum- 
nosmuho dofiioresreliqvit, fed plnrimos etiam alios, qvi lirerarum dulcedine capti, 
bine inde ad eum conflaebant, iisdem probe imbuit. Qyorura celebrtores fuerunt 
Thordus, Gudmundi Nomopfaylacis filins, Olaus Hiald, Egillus Ejulfi, Beigua 
Sokki, aUiqve, de ^vibus fuo loco dicendum. G)nf. fnpra Tom. i. pag. 590* 

(b) Thingeyrenfis monaflerii alumnus fadiìs Lattrentius ReguUt a Sando Benediclo fui| 
a/Teclis prsfcriptx fernet prcbuit obiervantrifìmum, nanqvam fine Abbatis venia ex 
taonafterfo'edenft^ 'nunqyaoi', ne tpfì qvidem Abbati, tempore furami filentii inter- 
pellanti re(pondit, omnibusqve numeris abfolutum monachum praeftitit; tantumqvt 
noe vit2 inftituto dele£ìatu$ fuit, ut filiuui Arnam duodecennem ad fé accerncum» 
cidem mancipandum curaverit. 

Tom. il Z 



178 PERIODUS m. SÉCtlO IV; 

§. II. 

Circa hsc tempcM Elgiltas Ejulfi, Laurentii qvondam difdpuitis^ 
Paftor Cathedralis & Reélor fchol^ Holanse fadus , Audino Epifcopo in 
paucis carus , ipfi Laurentium reconciliavìc. Qvo h&um fbit , ut 
moriens Laurentium fucceiibrem nomìnaree. Qvam^raefulis deftionem^ 
prifca feponenris dididia, Archiepifcopus Chorusqve NidaroHenfis sgre 
t0ndeni perfvafu racamefle juiTerunc (a) > Egillumqve Ejulfi, qvitumia 
Norvegia agebac , binas ab Arcliiepifcopo adferentem literas in Islandiam 
ad Laurencmtn miferunCj unas^ q vibus ìpfi & culpa & pasna andq varum ofen- 
flonum penitus remiccebatur ; Alceras , qvibus uc rite eleélo Holanse dice- 
cefeos Epifcopo , qyam primum ad facram ordinacionem accipiendam in 
Norv^iam fé conterrec» injungebatur. His accepcis> graciisqve Deo 
atnplimme aélisj Ketìllum Satrapam Regìum^ & Thorfteinum tum tem« 
poris dicecefe^s OfHcialem ad fé accenivic> qvibus flipatus^ Holas ad- 
volat) ìnqveipfo Laurentii fedo eleélionem (blenniter proclamarì curat; 
Rebus deinde Oeconomicis maxime ad methodum & modani q[vem te* 
nuerat Jóruridus ordinatis, vifitationem borealis dioecefeos paras aufpi- 
catur j & fub autùmnum Holas revértens^ fcholam ìbidem aperuit) cui 
Olaum Rialti filium prsfecic Ineunte autem vere anni 1323 verfus 
occidentem vifitationem inftituens , omnia qvxcunqve ei a rei^o aberrare 
vifa funt, emendare coepit. Vergente tandem aeltate, navigium ingrc- 
Bitur. Sed ad Halògalandiam appellens^ naufragium qvidem pafluseft; 
focìis tamén & magna parte impedimentorum falvis , unde fé Nidaroilata 
ab Archiepìfcopo peramantcr excipiendus contulit^ hyemeqve ibidem in 
conviélu Archiepifcopi tranfaéla 8« Caleod. Julii > feu ad feftum natività- 
ti$ Baptifts^ adftantibus Audfinno Bergenfi & Vilhelmo Orcadend Epifco* 
pis af Eilifo ordinatusi eadem sedate domum revertitur>^demandacumqve 
Ébi munus fumtna diligentia adminiftrare aggreditun. 

§♦ 12. 

Reliqyerat Audinus moriens varias , easqve magni momenti cricis 
le controveriias > ad ipfius enodationem feu j\irisdi£lionem perdnenres, 

aut 



(ft) VicL fupra pag. 164. 






^ I 



CAP. HI, §,:ji. 12. 13; 179 



iQt femifopItM^ automnifio ìntai^asf qvas Laurentius fibì inpatriam re^, 
duci deddendas pnevidens^ omnia ex Archiepifcopì fencencia aélurus» 
de hi6 confuluic Pr^pua harutn videbatur incendium coenobii MOdru*^ 
vallenfis, qvod cum Epifcopus monachoraoi incuriae imputarec , tnonafle- 
fìiqve reftaurationem detraélarec> Archiepifcopus vero ne hilucn qvìdem 
in prima fundatione mutare volens , luonafterium ab Molano , modo in-^ 
vencarium Cathedra ceflifieCj rea^dificandum effe cenfuic. Sed de hac 
coDcroverfia delegatos judices daturum fe promific, qvod tandem anno 
1336 perfecìc*^ Tuoc enim Ingemundus Skuti filius , monachus qvondam 
Mòdm vallenfis > Norvegia in Islandiam tran(Iens> Archiepifcopi liceras ad-: 
tttlit> qvs Jonx Halthori filio , Epifcopo Skalholtino 8l Thorlaco Abbati 
Vernfi caufam Modruvailen£em , aut legitimo }udicio aut paiflione ter- 
aninandi pocefiatera demandarunt. Qvi extemplo parte;; litigantes M5- 
druvallas convocarunt, & poGt caufa? in utramqve paftem difceptatio*< 
^leni^ tandem in coaditiones, qvas Fratribus obtulit Laurentius^ paélio^ 
«leoa liieris & £gillis munitam neri curarunt (a). Cujus pr^ccipua eranc 
contenta, ut exftruélo & prò re nata ornato monaiì:erio> additisqve om*- 
nbas ad viélum & amiélum neceflariis, Prxfùl tot fratres ibidem fafiea* 
-dandos curarec> qvot Jòrundi primi Fundatorb Conftitutio alendos prs« 
Ccnberec Prioreqve imppfito^ ipfe Abbatem a^eret. Qvas omnia Lau- 
rentius magna cura neqve minoribus impendìis fine mora exfecutioni 
dedii; 

Sed non diu duravit hiec pa^io» nam anno 1327 fratres acceptsb 
condidonis pcenitentes , per Ingemundum Skuti filium Slialholtum able- 
«tum> Jonae Epiicopo Laurentium pa^is non ftetiiTe perfvaferunt. Qvl 
Lx)Uegam con&llim hac de re certiorem faciens « proxima afflate Modru- 
vallis pra^fens, controveriiam fententia judiciali difcreturum minabatur* 
Qvo accepto> Laurentius j nuntio,, mitdt cum epiftolio eXcufationis pieno 
L^atum) qvi femet amicìfllme purgaret.^ (Japita autem exculàtionìs 
calia fuifle accepimus : Coliegam plus nimis credulum alteri parti aures 
doline». Prius utramqve audièndam, qvam fententiam definicivam pro- 

Z Z nuntiandam. 



«XI MfcB^I 



(^ Vfcf. fapra pag. tfj. 



180 PERIODUSIIL SECTIOIV. 

nuntiandam Archiepìfcopalem illi Collegaeqve concdfam aaAoriatem 
cum prima caufe transaélione exfpirafle. Prsterea t paétis rnhil a bono 
& honefto aberrantibus femel unanimiter inicis minime refiliendam tflkk 
His Jonas audicis, tantum a grada (iftendo abfuit« uc paullo commotioi^ 
venturum fé nec officio hac in re defliturum minaretur^ minarumqve non 
immemore biiios e Clero Skalhottino rei perficiendae aptiffimos Diacooos, 
c^vorum primas tulit Thordus Gudmunai Nomophylacis fiiias> ùuren- 
tii> cum Thingeyris ageretj difcipulus, Holasmific. Qvi ipfiflìmo Tn^ 
nitatis fello, dum Laurentius facrorum operatione tbfoluta Pontificales 
veftes exuit, fanélum ingrediens veftiariumi codicillos a Jona Skalholtenfi 
fcrìptos ipfi exhibendos habere fé confeflus eft. Prsful vero> tanti inch 
menti negotio in aliud talibus tantiscive rebus aptìus audtendU tempos 
reieélo» legatos' blanditiis menfs aliisqve honorìbus delinitos dmS^ 
Sed Epifcopo in folio poftridie conftituto , anniverfarìis in tempio Hor 
lenfi (acris aufcultanti , prster fpem ad fupremum altare apparuit Tho^ 
dus> fanditate loci fernet tuens^ fatisqve fonore dicam intonans» avam 
praefens herus prillino fcrìpferat* Qvapropter tantum non attonitus Lau- 
rentius fandimmi minatici oflicii interpeliationem prohibere nonconteA* 
tusj fed abitum parans^ latellitum in Provocatorem paratìfliimim impe- 
tum y qvantum fua auAoritate temperari potuit y maxime temperam* 

}udices autem in loco & tempore comparentes> Laurentio fé 
non ftatim fidenti) officii abrogationem minabantur> tandemqve prs- 
lenti legatorum traélationem objiciens Epìfcopus ^ ipfius conununionem 
dedignatus eft* Ule vero fuam in conventis prìoris anni fervandis ime* 
gritatem commemorans, Collegam fententiam contrariam tanto verino- 
rum ornatu propugnantem , ut nemini ab ^qvo & bono aliena elTe vi- 
deretur, minime movere pocuit. Deliberatione itaqve cum fuis habica» 
ex Praelidum & contraria partis fententìa, ccenobii ejusqve polTcflionuin 
difpenfationem 9 ftudio pacis & incerti caufx eventus^ timore) pnorìs 
anni pacione abolita , monachis tradidit, nifi Archiepifcopo aliter vifum 
foret. Egillo autem Greniadarfladenfi , fihi fidiffìmo & amiciffìmoy lega- 
tionem ad ipfum obeundam irtjungit> qvi donis & lìceris inftrudus in 
Norvegiam tranfiit* Qvo deiatus Laurentii innocentia optimatum Ho* 

ienlìum 



CAR ni. S; 14. 15. 181 

knSkm teftimoflìis probata , ad prìoretn paélionem confirmandam , po« 
fterion rejeda , Archiprxfulem impulic. Skalholcenfis vero legacus re 
infeAa non fine domini rubore & ftomacho revèrfus eft. Sed dum hi 
in Norvegia agunc, de monachorum Módruvallenfium prodigali tace cer- 
rìor faéhis Lpaurentius , Mddruvallas advolans , arinatis implecum mona- 
fterium leperìt; qvare hac vice difcedens, fed bidiio poft^ dìfpèrfa ru* 
ftìcorum turba revercens> Thorgeirum Priorem monafterii facultacum 
rationem reddere denegancem , Sceinchoro Sokki fìlio Difpenfacore con* 
fticuco» omnibusqve prò lubituordinaciS) Holas, fecum adduxic. 

Ahera eì ab Audino relitta de^ decimis Thingeyrenlibus cuna 
Gudmundo Abbate controverfia interceflit* Hanc Eleclus, nondum 
autem infula potitusj ea conditione, ut monafterium praedium Hialta- 
backam^ qvod Jorundusaddiderat, Audinus veroretraélaverat, retinerec, 
cranfegerac. Sed iite.deinde recrudefcente» duorum prsdiorum Hvammi & 
Hunftadi adjeélione, contraria parti fatisfecit, qvod etiam fuis literis Archi- 
epifcopus confìrmavic (a). Idem deinde monafterium Kalfi fì-atris fui 
hzredem ex afle fcrìpfìt^ qvo faélo aliisqve eiusmodì in facros ufus ex- 
penfis, liberalitatis laudem adeptus eft. Laurentius prapterea qvadriii* 
gentos odoginta imperialeSj ab Auduno monafterio Munkathveraénfi mu- 
tuo datos» reqvirere debebat (b). Habuit etiam cum aliis, fed viliores> 
comroverfiasj qvalcs fuerunt: Illa cum Sniolfo (e) Sacerdote, qvi Prs- 
fulem diu dedignatus^ undem neceffìtate adaélus, ipfi fé fubmittere coge- 

Z 3 batur; 



(•) Literas «d hsnc rem pertinentes calci capìtis fìib Litr. A. B. C. fubjungemns. Pi iinas qvi- 
deio, fobrcriptts e Grimo Skiiti filio, qvi tandem trimeftrem Epilcopum Skalhoiten. 
firn egitf diàusqve fuit Skutd* Grimus, feu Lanio^ forte Irgeipundl Skuti fila, qvi 
catifit MÒdruvallenfis fax & tuba fuit, frater. Conf. fupra pag. 5g. 

(b) Vìd. infira «d finem Capitis Litr. D. 

(e) Prìnapiam hartim rixamm a Generali Latirentti vifiratione repetendum eft (vid. fnpm 
i* 5- P^fiT- >730» 9^^ fimultates eo iifqve procefìTerunt, ut Sniolfus Laurentium Elec- 
tum of cu lo (aiutare dedignaretur , & dudum fadum Epifcopum in convivio qvodam 
diacriis invaderci. 



182 , PERIODUS in. SECTIO IV^ 

batur; &: cum Celebri viro GifTuro Galle ^ qvem [ùKx pofledionum de< 
cimationis examine obje<^o, ad faniorem mencem revoca vit {%). 

§. i6. 

Poftqvam Cathedram afcendic , idem vìtst, qvod^ dum in mona- 
fterìo Thingeyrenfi degicj habuerat; inftitutuin recinuic» nihilferem 
qvotidiano vìélu & amiélu mucans aut innovans , facronim femper ob« 
fervantiilimus^ difciplins Ecclefìaftics exadlor feveriflimus> moruinqve cen- 
for incorruptusi literarutn & literatorum amantiflitnusj in pauperes vero 
& egenos largus & benignus femper manfìc, qvo tamen non obftante, 
providum femper fé oeconomum gefllt. Hinc faòlum eft, ut ipfo fe- 
dente omnibus ejus exemplo & admonitionibus ^d pietatìs & honeilads 
fiudium accendsj res ecclefiallica? in dioeqefi Holana majorem in roodum 
'florere inciperent. Poft reconciiiationem cum Eilifo Archìepifcopo, 
flagrantìnìma femper ejus gratia ufus eft, avi anno 1330 Laureano ìnfu- 
Jam qyx Holis pretiofiflima eft^ duoqve alabaflra dono dedita qvxilk 
30 mercium Islandicarum fafcibus compenfavit. Holanum praeterea rem- 

Plum Se cathedram variis magni pretiì donariis orna vit; qvafia faenmr. 
atera Sanfti Jonae Holenfis, (judmundi effigies, calix> fcriniura, Texius 
duo (b)^ & id genus alia* Anno 1330 morti vicinus Egillo Ejulfi fuc- 

ceflbre 



(9) Multx qvidcm nots iingulflris pcenitentic 6c pcns eccleGftfUcs iignorum ab Epifcopù 
difciplina tenadorìbus indiclorum occurrunt, qvorum corypbórus fait ThorlacM 
Thorhalli, S^nfluf & antie 6c pod morcem vooitus, cujus Skrìfiabodi fea leges de 
pznis competentibus exftant. Singulare, autem qvid 6^ non ubìqve obvium legitur 
in Hijl. Lgitrentii , qvì indurato urfi corfo die dneriim & Viridium inceftuofos fuper- 
induxit, taliqve affeclos contumelia aut exìnanitos, ajFabìlitatis (ÌMÌm & menb com- 
mercio honoravit. Exflant adlmc in Bibliothecae A. Magnaci libro pergamene No. 
I7J in Qj'arto Statuta JcJrnndi, Laurentii & Egilli^ hac de re, qv« inde extrìptt 
vid. ad finem Capitis Litr. E. Giffurus autem Galle , cum qvo Laurentio fuit de de* 
ciinatione lis, idem certe e{t^ ae cnjns mentionem iàcit Cbron, Noroeg, pag. 8}4(rK' 
tius 832) ut legati ab Hacone fiege Norvagico ad Fennos midi, qvem, id criba- 
tum ipn diu denegatum expofcendum ,. Regia ornatum au£loritatc & fatellitio prj: 
munitum amandavir. Hic eft ille GlHurus Galle, qvi Jonac Calvo fededm prdi«>- 
rum littora donaiit, & tandem ad «nnum statis loi devenit, Giffuri comitii coj^n^- 
tus & eponymus. 

(b) Texttés^ & Texfa qvid proprie nptent pueris etiam notum eft; fed tic alnid qvid (igni- 

ficire 



CAP. III. §. 16. 183 

^/Tore nominato, & Archiepifcopo licerìs impeniinifne commendato/ 
ìndìgenam Epifcopum peregrino multo effe uciliorem dicens> condì* 
tocve teftamenco, anno statis 63, oSkn 6> ad 16 Kalend. Maji placide 
obdormìvic (a). 

Litn a; 

)Joftmm Thoreri Àbbatìs & Grimi Holmends hoc eft tedimoniumr 
Thorkillus Trandill facerdos Thìngoris Vatnsdahenfìum in fepten- 
trionali Islandia 9 ea intencione, uc inibì Coenobium fundarecur, primus 
omnium sdificia exftrui curavic , conditoqve mox tempio > inanguratio« 
nem ajona primo Holenfi Epifcopo impetra vit. Cumqve nulla, prxcer 
fondam in qvo ccsnobium conftitutum tuit , bona illi adelfenti Venerabi* 
fa idem Sanélusqve Epifcopusìn perpetuam Monaflerii templiqve conr 

fervationsm , 






fiore manifedam videtur; Eft autem Textus apiid Scrlptores Hiftor. Eccl. Rom. i) 
liber feu codex Evangctiorum, adro geminilqve ut pluriraam exornatus, imerdam 
edam tureis literis exaratas, juxta verfus: 

Codex tturmtusy 'cimjipto grandmate fcriptus^ 

Audtts evangeìicum fervans in corpore Textiim. 
Qji Pontifici apertus, reliqvis vero claufus, ad olculandum offerri foluit , fi^Tupér qvo, 
iltari impofito, jnrare confvevcrunt ; linde forte originem habet jurandi formuis 
initiamqvod in antiqvls noflris legibus prsfcribitur, ita incipiens; '* Hier ]cgg eg 
" liond a belga bók, og fege {md gudi &c. id efl: Hic manum facrg codici iwpo» 
tfnSfDiQ confiteor^ &c- Vid. fiipra Tom. 1. pag. 578. a) Scriptum qvod fmida» 
«enti loco habetur, feu ìpfius authoris verba, ita ut noe fcnlu Texfus if ghjfa fcu 
interprctatio inviccm opponantur. 3) Hinc per Metaphoram transferebatur ctiam 
t^ alia, ut pi8as, fculptas, ani fufas rerum aut corporum imagineS) fcilicet kacc vel 
iliam Hiiloriam, CepiHlme vero aut femper Chrrflum in cruce pendentem, vei etiam 
lìbrnm Evangelioruni & Evangeliftas , repra:rentantes , qvs meditabundis aut peroran* 
tibos manu contentse, Textus loco inferviebant , & fuper iisdem qvandoqve etiam ju. 
tafle non eft vero diflimile \ qvales tres ex argento fwix in tempio cathedrali Skai- 
kltino affervantur, qvarnm una afFabre facìa csteris longe prsflat & haud contem- 
nendi preti! ed; qvibus fimiles, aut ejusdem farina fuiUe Textus a Laurentio con* 
feSoi, non improbabile videtur. 

(i) Talis vivens & mo'riens fuii Epi(coporum , qvos intra hanc periodum perpelTa eft dice- 
cefis Holana^ optlmus vir, utramqve fortunam expertus, femper pius, obféqvens, pa- 
tatus, patiens, & ni fata filium vita: abrupi(rent, multo longiore vita dignus. Qyi 
ulum in Generali vititatione niminn^ ei tribù unt, attendant qvoqve fidum yìxi ing«- 
^an, mandata perfun£lorie peragere £c dominum fallere neicium. 



i84 PERIODUS ni SECTIO IV^ 

iervationetn , cancas , q vancé a 1 3. parcecus ultra airifiem Vatnsdalenfèm 
fitis redirenc 9 decimas dicavic j easaemqve oélo Holenfium Epifcoporum 
fine controverfìa Monafterio ceflenint, usqve dum Jttrundus PneTuI Ho- 
lenfis nulla legitima aólìone, fed propria auélorìcate easdem recraélavit) 
nec Abbate Biarno neqve Hofkuldo ob violenti» timorem ad Archiepi- 
£copum deferre audentious. Ne vero ufucapione ca?nobium aliqvid Am- 
ni contraherety coram vifitatoribus proxime hinc Islandiam intrantibuS) 
accufatio demum inftituta eft , nullo qvidem fuccenu òb mutuum eonin- 
dem diflidium. . Vidimus itidem decimarum harunce in gratiam ccenobii 
colligendarum exaétores, ipforumqve hac de re verba audivimus. Ego 
infuper Grimus Holmenfis Abbas iurejurando religiofe ceftatus fum, Do- 
minum meum Archiepifcopum hoc idem in cdenobium injoriam » Audi- 
num vero facerdotem cognomine Bratt publicum latrocinium pronunci- 
afle^ ideoqve figilla nollra pTxCenti teftimonio appendimus. Scrìptum 
apud. Visg feria tertia ebdomade pentecoftes. Anno Domini miilefuno 
trecentefìfmo vìceiimo. 

Litr. B. 

(b) T gudz nafne. Amen, giorum ver bróder Laurentius mcd gudx mif- 
kunn bifkup at Hólum oc ver bróder Gudmund med famtc tn'if- 
kunn Abeti at pingeyrum |»at òllum mdnnum kunnigt at f>a er lidie var 
fra burd vars hcrra 1326 àr ^rem nóttum epter Kroilmeflu a vorid a Hól- 
um i Hialltndal tókum vid hOndum faman a [>enna hatt at ek AbócifyrT' 
fogdr lagdi ok uppgaf fyrir klauftrit at pingeyram fyrer mik ok mini 
epterkomendr i valld ok. fkipan mins hcrra Laurentii bifkups um bjfk- 
ups tiunda mal ^at er i millum hafdi farìt um ftund Holakirkiu ok ping- 
eyra kiauilrs ok aliar adrar màlagreiner. paer fem fagdra Stada hafa mill- 
um gcngit fra upphafe ok til |>ella dags. under fiika gratiam fem hann 

villde 

(b) 1^ eft: In nomine Domini amen. Nos Laurentius Dei clemenria Holenfis Epìfcopti'i 
& nos Gudmundus eadem gratia Abbas Thingò'renfis , fingulis notum fàcimas, qvod 
Hoiìs Anno Domini 1316 pridie nonas Majas, conjunfiis dextris; ego pntdìdffi 
Abbas, coenobiì Thingorenfis, omniumqve mihi in ejusdem prxfecWam facceden- 
tium nomine , cauCim de decimis epiicopaltbus inter cathedra m Holenfem & ceno- 
bioin Thingò'renfe diu controverfis, cxtertsqve qvc ha£lenus interceflTeraat dilTcntiones 

tali 



CAV. m. Litn B. C. :T 185 

• • • • 

riìlde kìsuStenu her i mot geù. . iatanHi i (bgdu bandire at hafa j^fc 

iart ok ftedugt (efinKga fcm hann vilfde her um fkipa. Enn ek bródcr 

Laurentius Bjfkup gat a j^enna fama dag kiauftrenu til ilòduligrar ok xfiiìr 

ligar eignar alia tòrdina i Hvammi i Vattlsdal. bsde kirkìuluta ok eignar- 

Iuta med dllum beìm lunnìndum fem hun a ok eicandi hefr at vordk 

bsdi at fomu ok n^riu ok adra ì'òrd er Hunftader netta. Skal klauftrit 

it pingeyrvim J^eflàr iarder hafa frìaifar ok akioerulaufar fyrer ofs ok vor- 

um epcerkomendum. enn Stadrìnn at Hólum vera frìals ok akiaerulaus 

um bifkupstiundamal ok adrar malagretnir ^xr fem millum hafa farle fyrr^ 

tigdra Scada. Vaentim ver at Herra Eilifr Erkìbifkup mtme pefla vora 

giòrd ftoduga ok ftadfafta hafa. J)viat fyrer f kemftu er ver vorum i Nor- 

ege ok hann vigde ofs bad hann i ockrum fkilnadi at ver fkylldum giòra 

vd ok femiliga vidr klauftrit at pmgeyrum. Ok til fladfeftu her um 

fcitum vi3 broder Gudmundr okkar inncigli fyrer {)etta href cr giordc 

var i ffrmefiidum ftad degi ok ari. hiàverOndum Sira Agli. Sira Skùla^ 

preitmn. ok fin inncigle fyrerfetiondum. ok Benedir Kolbeiosfyne^ 

Litr. C 

^c) Qllum monnum Beim fem j^etta bref fia edr heyra. fender Eilifr 
V tned guds mifKunn Erkebifkup i Nidarófi kvedìu gudz ok fina* 

Ver 



tflG farore, qvali inonafVcrìum ainple£li di^naretin', decidendas Domini inei Laurenzi 

Epifcopì poteftati & arbitrio, qvod ratum inmlaiumqve fcrvare pollicitus fura, tra- 

didi tddixiq^'c. Ego aurtm frater Laurentius codem die prsdium H\'amm Vatnsda» 

Jcofixtm ex utfaqvc parte, fi?e mihìmet five tempio htic usq ve peculiari , cum uni- 

ferfìt praeftantiis frucìuarirs, tam pr^fenti qvam prapterito tempore ufkatis, ut & 

przdium Hunftade, cccnobio perpetuo poiHdenda •contuii. Qvx duo pr-jpdia.mona- 

flerìum ThingòTcnfe a irobìs noftrisqve (ucceiroribns inofFentum line controverfia 

rerinebit, cathedra vero Holentìs prilìiiìis difcordiis imrwunis, decimis epifcopalibuj 

libere excufateqve perfruetur. Speramusqve hanc «oftram difpenfhtionem a Domino 

Arcbjepifcopo tirmatum approbatumqve in, q\'ippe qvi nobis in Norvegia brevi hinc, 

ordinatione abfbluta difcefdim parantibiis, ccenobium favore éi benevolentia smplec- 

Tcndùni commendavit, Inqve fiterarum harunce confirmationem qv« prsfato loco 

die & anno dabantur, prxièntibus Benedi£lo Kolbeinide, Skuia & £gillo facerdoti- 

buS| eosdem iubiìgnantibus , fìgilla iToflra appendimus. 

(z) U ejh Univcrfis ac iingulis bas literas vifuris feu audlturis, nos Eilifus Dei gratia 

Anelli- 

Tom. a Aa 



Ig6 PEILI0DU$ IH. SE€TIO IV. 

^cr vilium at f>cr vitéd àt ver (atim ok innvirdiiliga fkodudam brcf 
med hangandi innciglutn vìrduligs herra oc andiaegs bródor vors La&anz 
bifkups a Hólum ok herra Gudmundar Abóta a pingeyrura haeilc ok 
ófkafltet ok i eìngutn lut grunfamligt. giort a Holum £ Hialltadal f^rerar 
nóttum epter Kroffineflii utn vorit fub anno Domini 1316 um faettargiòrd 
J>eirra a millura ok Sudanna. Hólakirkiu ok pin^eyra klauflxs fvo voci- 
ande. at Herra àbóti fyrrnefndr lagdi a valld ok fialmanni Herra Laurentii 
bifkups ok iàcadi med handiage ok fullu laga fkilorde fìk fkylkla ftòdugt 
ok ftadfaft hafa ok fina epterkomendr pat fem hann villdi giora ok fkipa 
um kìrkiutiundamal f>at fem leingi hafdi da?illc veric milTum Scadanna 
fyrrfagdra ok aliar adrar màlagreiner psr fem bar i millum hafa f;]rìc til 
l^eda cima, gaf a f>ann fama dag herra bif kup àornefndr Stadnom a ping- 
eyrum beffar iarder. alla itìrdena i Hvammi i Vatnsdal bxdc kirkiuluu 
ok eign^j'Iuta ok adra iórd er Hunftader heica» hvaracvegpia friàlfa ok 
àkisrulaufa fyrir hvorium manni med Ollum lucum ok lunnmdum }xm 
fem til f>eirra eigu At lìggia at fornu ok n^iu a j^ann hàtt at Scadrinn a 
H^lum fkal vera frials ok àkiaerulaus um alldr ok aefidaga uro bifkups- 
tiundamàl ok adrar màlagreiner ^xr fem millim hafafarit fyrrfagdw Scada. 
Ok af ì>vi iyrcgreindr Herra Bifkup ok Abóti beidduft af ofeftadfeftu 

brefe 



ArchiepifcopusNìdrofienfu Dei(St fuam fklutem fempiteniam. Nòveritis, qvcd lite- 
ras cnin appenfis (ìgillis venerandi Se in Chrifto dile£li Fratris Domini Laurentii Epl- 
&opi Holenfis 6c Domini Gudmundi Abhatis Thingòrenfìs datas Holis in Hiiltidal 
tribus no£libus pofl feftiim inventionls crucis fub anno Domini 1326 penitns^ incoia- 
mes nec interpoliras , nec ab ulla parte fuipedas, viderimus. & diligenter infpexeri- 
mus, qv« contrac>um Inter eos,. five curiam Holanam & ccenobium Thingorenfe 
contihent, hujus tenoris; ut fupra landatus Dominus Abbas, Domini Laurentii Epi- 
fcopi potedoti & arbitrio committat, data flipulatione ex cscprefTo Juris Canonici prf- 
fcripto, fé fuosqve AvcefTores, ejus circa litem, qvs òathedrom & monafierium dia 
intercefferat, deciraas templi concernentem , ut & reliqvas controvcrfias bue usqvc 
durantes , fenteiìtiam firmam ràtamqve habituros.. Eodem hoc die , prsrdiflus Domi- 
nus Epifcopus hsc prsdia monaflerio Tbingò'renfi adjecit , imprimis totum fondam 
Hvamm in Vatnsdal , qva fuum Se cathedra peculium & aliud prardium HmMt 
dié^unn, utramqve jufte ac libere poffidendum, cum. omnibus fuis Juribus & i)erti- 
nentiis habiris & in futurnm habendis,, ea conditione^ ut cathedra Holana perpetuis 
temporibus a litibus circa decimas epifcopales Se reliqvis , qvas. cathedra cum moni- 
Diario reciprocavit , controveiilis,, libera, maneat &.ùnmunis«. Et qvia prsdiclus Do* 

miaui 



CAP.IIL.Utr. Ca: ; 187 

6te& her fyrìr. (amj^yckium ver jflsduni ok ftadfeftum pefla (attflrgidrd 
hv3rutveggia ok pejrra epcerkomande. (èm nu er fagt. di óbrigdiligrar 
cignar ok fampyktar. Ok til fannz vicnìsburdar foetcum ver vort inncigie 
fyrer Inetta href er ji6rt var i Nidarófi fex iiótcum i^ir Haiivardsmeflu 
inno Domini miUcumo trecentefimo vicefimo nono. 

Litr. D. 

(d) QUqid mSnnum ^tni fcm petta bref fià e^r heira* fender Scephaa 
preftr Gunnlau^fon kvediu guds ok fina. Ydr fé kunnìgc ac 
^erlidit var fra hingatburd vor$ herra Jefo Chrifti 1330 ar tok ek i um- 
Me mins virduligs hetxa LaurenciiiHólabifkups laqd a Gudmundarilód- 
m fyrer tutcigu ok fimm hundrud jarden f>ar med i Odru la gè er herra 
Bergr Aboti lauk Holakirkiu i ba hundrad hundrada fkulld er nefndr 
Laurentius bifkup heimci upra Klauftrit epter reikninge Audunar bifk- 
ups ibrvcfara fiqs. Ok til, ianninda greindrar medkennmgar fo mikillz 
7CZ af Mukaf>vera fetta ek fyrer petta bref mite inncigie er giort var i 

yafirde i Saurbx tertio Nonas Julii« 

. . • 



minti} Prxfnl Se Abbas bic de re Hterss confirmatìcnis a nobìs expetebantt hanc 
trinsi3ioncm , ulriqvc & utritisq\'e fuccefforibas, dic^o modo ratam firmainqTe fer- 
vandam approbaunis, flibilimiis 8c confirmamus , in cujus rei veruni tettittioiiium 
prsfentibus figilltim noftrum duximus apponendum. Dutum Nidarofix fex noclibus 
ante feftum Hallvardi, anno Demini 1329. 

(d) Uefi: Omnibus bas literas vlfuris vel apdituris, Stephanns Presbyter fiHus Gunnlaugi, 
Dei & fuam falutcm mitrit. Vobis notum eflo, qvod translapfis a nacivitate Domi- 
ni nodri Jefu Chrifti mille» trecentis & triginta annis, venerabilis mei domini Lau- 
rentii Epifcopi Holenfis vice, fundum Gudmundarflados prò viginti qvinqve handre- 
dis, pretium prirdiorum, accepcrim, & prxterea qvs Dominus Bergus Abbas eccle- 
fiz Holanz peiToIvir, ad liberanda centum & viginti hundrcdarum nomina, qvx 
diéìus Laurentius Epifcopus, ex PriedecelToris fui Audini Epifcopi computo, mona, 
fterinm poftulavernt. Et in tantir fummte de (monafterio) Munkathvera (foluts) 
confeflìonis teftimoniom, bis bteris, JScurbsr in- HyafioKto , lercio nonas Julii, fcrip- 
tis, ligillum menm appendo. 



188 PERianus m. se<}tio iv. 

Litr. E.' 

(c) T guds nafnc ameiv voru{>YÌIik bodord fkipwh af hcrra Jorundebu- 
^ rendo oc Àgli Holabif kupum ok bodìcb profòftuai, atb ^eir fkylldi 
fva bìóda f kripcamauaown.af h hallda , feim fem hrqtltger yercw ii> qvarto 
gradu con&nguinitatis vel afHnicatis feu in confunilibus. Vacnfafla tote- 
«gu iKetur vid vam ok braud i e^ annach^ iardar alldìn edr merkr ftycki 
f kreìdar y ef alldin er eìgi til. ok fyitgi parer nofier pfaltara med bvocrì 
vSciiunar uoct, ok falli a kne vid hveria pater nofler. ftanda man kirkm 
nm làngafauftit ck jólafauftu ok \ gagnfauftiim. èn ha(a kirkiu he^ daga, 
hallda gagnfàuftum hiiìum mìtmiim bit fyfta ar. a ^ann hatt ach bali 
éìntnarìt hvican mat \ mànadaga ok midvtkudaga. ok r)mgia pam mfitr 
éò finnùm med knebedia falle 9 ok • niulinnum ave maria. A tudru are 
inihiiazt en gagnfaitna ath hafa eirtmslt a mtdvikudaga» ok fyngìa ^ en 
fimlinnum pater mfler med knefalle. a {nridia 4re minnasst enn gago&fiai 
£ bsnahallde ok fyngta firn pater med in;r ixr^Àf. fìeiekt tolf auiar» 

Item in tercio & quarc<> |radu confanguinitatis. nei afHnicacfs uel 
in coniimllibus fkal bióda j^rìatiu natta ath uacna med Tuo nwkfu fxeira- 
balldi G^ Jaiebedia£aullum tem fyrr fégèr ^ogurra dra f krlfc. fefikt epcer 

tui 



4^) li^fi'- ^^^ nomine Dei amen. Harc prxcepta fanctta funt a Domino Jòrando^Lia- 
rentio & Egillo Epifcopis Holenfibus, & Frzpofitìs in;iin£!a, ut pznas condignu 
txantlaturìa ita pcardpiant > delinqventibus £cilicct in qvarta grada confangvioitatìs, 
yel afKiiitacis, feu in confimilibiu: jejunium aqvs per viginti no£les in aqva & pane 
rei aids frugibus t«rr2, vel bis deficientibus in lemilibra pifciam arefadoruiD) & 
qyavia no£te jejuna, pater nofier & psalterium y ad qvodvis pater nofltf in gcDOt 
procumbentes, recitante. Extra templum per tempus qvadragefimale, Adventos, & 
jejunia folida (falutaria) confiilentes , feftis tamen diebus tempio fruuntor. JeJDDÌa 
iblida minora per annum proximum obfervanto,. ita ut diebus Luna; & Mercurii U^i* 
Ciniis femel per diem vefcantnr, & pater nofier fepties, rn genua fimul procumben- 
tes, & avt Maria novl^Sj recitent. Anno hunc feqventc jejunia folida , diebus Mer- 
curii femel tantum cibum fumenda, finiulqve pater nofier f. in genua procumbentes, 
2yinqvies recitando , obfervanto. Anno tertio jejunià folida recitarione precum ob- 
irvanto , & qvinqvies pater una cum Ave Maria recitante. Muleta duodecim 012. 

Item in tertio & qvarto grada confàngvinitatis vel affinitatis vel in coniiinili- 
bus irrogandum ti\ jejtmium in aqva per no^les trìginta, una cum tanta ceiebrarione 
precum & gjeuuflexiouibus,, qyanta ixi lupra memxurata condigna q^vatuor anuorum 

pena 



CAP. IIL Litr. E. Igp 

Jui ftm hifiinn rettr hinn ufi feger, ftcm prò (implrcr adulterio uef 

in cercta gradu confanguhìkacis uel alfinitatts uel in confimilibus» fkal 

biódi l^arinu. eru |>at fìórertìger noeta, ok leià pater nofier ffiikara roed 

kae&Ile ibo mare feau ara fkripL halldi gagnfaisftuni hinutn meinlm^ um 

|nu ar. a {>ann hàtt ath hafua einmxlt huitaa mat a manadag^ en ^ur&- 

in mat a miduikudaga. vatnfafta a fauftudaga. Enn minnazt ga^nfaftmi 

un &òff àr a pana hàtt. ath hafa eintnsek a manadaga ok rokluikudaga. 

ok ^urran mat a faufiudaga i OUum gagnfauftum«. ok fkal f^th halldazt 

um^rìé an en faAi miduiloidag a hinii léanda àrL ifw^ipaternsflerpfal- 

rsnmtd huerrì uìku a f^eim fiórum àrum. Item fkal bioda at fianda utaa 

iirkiu k fyfta àrr alla trma fyrir fuma. Vm pi: fram yfer hinn atta dag» M 

ftìrdegi mm yfuer pàfcha uiku. fuo huitadaga. Item annath àr hafui 

kirkiu óll^ dupUcta feibi hith |>ridia ar hafui Kirkhr afta funnudaga* utati 

um ^afauftii. )6kifauflu. €k gagnfauftun en fiogur àr upp padan hafiii 

kttkiu alla rima, nema ftandi utan kirkiu hdga k medal um làngafàufta 

•k j^ijauftu. eru fliker hluter fub arbitrio judicis ath fkipa om kirkiu- 

p^ ok gera f likt epcer atoikum. j^ukth ef fkriptamaot: er bókla^rdi: 

Aa ^ ok ' 

ptna locnm haber, mutda (antem)* pecunis (irrogetur) ex pr^fcnpto J&r/x fcr/r* 
Mici tfcmtwrìK Item' prò fimplìci adulterio Vel in tercio gradii confangritiitatls, 
vcf^iHnitatis , vel in confimiiibus carente funt irrogando: lilx vorodurant per noe- 
ta qvodraginta , & soties p/aiferiÉtm^: pater nefter cum genuHexione cecìtetur , pxna 
condegna, pex feptem annos ; jejunia fcii. folida majora per rrer annos obferv4to, ita 
ut di^as lunx femel cibo Ia£led ve&atiir , diebus autem Miercurii cibo ficco, diebu» 
Vcnem jejuniis in aqva indulgeat. Per qvatuor adhuc annos jejunia folida itar ob* 
imco, ut non plus qvani vice fimplrci' diebns lune & Mercurii oomedat, die vero 
Veperìs per integrum jejunium folidum cibo ficco vefcatur, qvod etiam per tres an- 
nos conti nnandom ed. Septimo aurem anno qvovis àìt Mercurii JtjìxuBlo r pfafu^ 
ffcnr, pster noftir femel qvavis bebdorottde per qvatuor illos annos canat. Éi etianx 
imperandnm, ut extra rempluni mnnea» omnibus diebus qvibusdam tainen exceptis^ 
per feihxm fcil. nativitatfs Chrìfti ultra diem cTrcumcifionis, a die viridium & ultra 
feptiinanam pi^chacosy ita & feflo pentécofles. Item fecnnda anno- templum fèftia 
dopJidlms intret , tertio anno omnibus diebus dominicis , prseter eoa qvi ttmpore 
ffadragefimali) adventus, & jejuniis (blidis incidnnt; per qvatuor exinde annos tem- 
/h fea^per froitor, diebus vero profeftia per jejunium qvadragefimale (Se adventu» 
txtrà temptom raaneto , ejnsmodi autem res fiib arbritio judids funto, cuv de fre- 

fTBMiionibas templi habita circumflantiarum radone, judicinm ferendum eft; nani 
il ^ cui psna ìxxogipiVy fiieric ex libro MÒtandi doàua & facerdotem vel in facria 

* vd 



ipo PERIODUS HL SECTIO IV^ 



bk ftydr hann preft'i ddam edr me£u. ^ er tilheyriligt éth hann hi/iu 
kìrkiu helga daga ok i huem cima fcm hann f^ngr med prefium. 

Item cognacio fpirìcualis. path eni fifìiiar ef madr helldr barni mannz 
til fkirnar. edr undir bifkups haund, o\ er bach a ^rià uega. uidr barn- 
ith faudr ok módr banifins ok uidur {>ann i kirer epter j^ui fem kriftim 
rettr hmn nfi feger. fyrer {>eflar fifuiar a atK fkripta fem fyrer einfalld- 
an hordóm. karìnu. ucan ueniulikt er usgia epcer atuikum vm tiu naecur, 

Item ef preftur fallerazt med fkriptadottur finne« Item ^^gra ef 
preftr fallerazt med f>eirrì konu fem hann hefer fkirt barn hennar. Item 
p^ngtz ef preftr kemur i bland med ]^à konu fem hefir fkirc ok liggii 
]^ar til tuer karinun 

Item ef madr uerdf opinber in dupplict adulterio uel confangvini- 
tate in tercio gradu dupplicen ^th er ath fkilia ef ^au eni fyfkinabSm 
ath frsendfemi. bar fyrir fkal nóda karinur tuorr med pater mfier fuo 
mdrgum ok kneoedia follum fìórtan ara fkript. halldi gagnfauftuin hin- 
um meirum um fex àn hafa kirktu um )ól ok pafka ok huìtafunnu ok 
onnur ftsrftu hauld um fyftu tuo àr« en Onnur tuo àr poftulamefTun 



vel in miflk adjuvertt, conyeniens eft, et templum diebus feftìf & omni, qvo cuoi 
ikcerdocibus cecmerit» tempore, Intrare illi concedatur. 



tur. Pro (vlolatìotie) bujus cognatloiiis ((piritualls) eadeni ac prò fimplici adulterio 
psena condigna inHìgenda eft. 

Item (ì facerdos cum Semina qvz ipH confiteri folet, rem habaerìt Item gn- 
Tior (p£na) i'acerdoti, (ì cum muliere, cujus infkntem baptitavit , rem habuent, irro- 
getur. Item graviflìma modo cum fxmlna, qvam baptizavit (kcerdoSi confvdtat) 
tunc du2 carenx ei irrogantor. 

Item fi qvis manìfeftus fiat in duplici adulterio , vei confàngvinltite in tertlo 
gradu dupliciter, id ti\ fi qvoad confangvinitarem confobrini fuerint, tane carina 
du« unacum tot (recitationibus) pMter nofitr atqve genufiextonibus irrogentor, coi- 
digna per qvatuordecim annos p^rna durat. Jejunia fcil. foiida majora per fex innos 
obfervantor. Primis duobus annis templum fefto nadvitacis Cbrifti, pafcttos, & 
pcntecoftes, ut & diebus maximis folennitatlbus dicatis, intrato. Proxiino biennio 
ìXk feftb apoftolorum, poftea diebus domimciSi exceptis iis qvi tempore qvadrflgeii- 



CA?. IIL Litn E. 191 

pi (idait funnudaga ucan fauQaitima enn tuo ar. 0!c ^à fidati fkipizt 
fecvmdum arbicrtum judicis» piónoftubana um j^riù ar hìnu fyftu famfaft, 
lùka fex merkr i (akeyre. 

Itcm prò homicida uoluntiirio fkripta Briar karinur. hina fyftu uatn- 
fafta funnudaga ì medal vidr uacn ok braud« edr merkr ftycki af fkreid. 
halda adra karìnu ach uatnfafta miduikudaga ok fauftudaga ok takj fuo 
fàman nxcur. pater nofler pfaltara ok knebedia fautl fkulu fylgia huerre 
nóct. Hina j^ridiu karìnu fkal telia faman naetn pionoftu bann um 
f riu ar. luka nfu merkr 1 fakeyre» 

Icem prò homicida cafuali (ecìzt f kript fem prò adulterio fimplici. 
karìnu ok j^riggia marka (ekt» 

Item il monachi vel canonica regulares manifefti fiunt in crimine 
notorio incontinencie fkal peim fkripta fuo fibm prò homicidio uolunra-* 
no ok f libi f kript fkal fetia |>eim konum fem peir uerda brotliger med« 

Ttem (1 rapitur facrum de non fàcro. uel non facrum de (acro loco, 
rkalfetia fkrìpcer fuo (em prò ilmplici adulterio. Sed fi rapicur facrum 
de (acca loco» fkripti fuo fem prò dupplici adulterio*. 

Itenr 



sa^lnciciuiit,^ ftdhac per unum biénnium (facra in tempio audiro), poflea vero fe- 
cnndunr trbitrtum judicir cum eo agatur , per tres: primos annos ab ufu facrae csns 
adodiror. Mui£la fex marcìs perfolvitor. 

Itenr bomicidse volimtario psna tiium carenarum irrogetur , qvorum prima ralìs 

£t, m diebus tantum dominicis exceptìs, in aqva & pane vel fruftulo pìfcis arefacVi 

dìmidiam libram ponderante jejunet. Secundam carenam ita obrervato, ut .in aqva 

d/ebnt Mercurii atqve Veneris jejjuner, no£libus etiam conjunfìimfumtis; recitatio 

pralrenì & pater nofler^ ut & genuflexiones qyacunqve no6ìe fiant. In tertia carena 

Jioacs funt etiam numerando. Per tres (prìtterea) annos ab ufu mediorum facro- 

Tom prohibitus efto, novem marcarum multam prò deli£lo folvat. 

Item prò homicidio cafuali eadèm ac prò adulterio fimpiici pana condigna 
irrogetur ) carena (ciiicet 6c trium marcarum mulda. 

Item fi monachi vel canon-cf regulares manifefti fiunt in crimine notorio in- 
tontineiitidr, eadem ac prò homicidio voluntario paena condigna iis irroganda, qvam 
candem pznam fsmins, cum qvibus confveverant, exantlanto. 

Itcm fi rapitur facrum de non facro, vel non facrum de facro loco, eadem 
ac prò adukerio iìmplici pana condigna irrogator. S^à fi rapitur facrum de facra 
locoj utJ prò duplici aduLcerio- pana condigna infiigitor. 

beni 



1 



192 PERIODUSni SECTIOIV. 

Icem prò tiiohtoribus «cclefiaram uél cimìterìonim in fanguinig 
uel feminis ^flfufione. fkal Xkripca fem prò duppiici adulterio ok tùVa 
fimtan merkr heilagre Jkiikiu ok bif kapinum |»eiia fem hreiafar kirkiu «dr 
kirkiugard. 

Cap. IV. 

. [Dt EgiUo Ejulfi filio^ 



Egilluà Ejulfi anno 1295 incerto Ioconatus> non fine eruditlonis pa 
Laurentìum acqvifìtie laude, ut rebus ante epìfcopacum preclare gellìs 
Celebris, in vrtis prsrdccefforum Andini &Laurentii cornmemoratiir. Pri- 
iBO enim facerdotii anno, «atis fciHcet 21 ab Audino ludo licerario Ho- 
lis aperto prxfei^>us, laudabili opera favorem Epifcopi adeo ^br condii^ 
yit/ ut ab itinere Norvegìco in gratiam Pracfulis fufcìpiendo vcntoruni 
importunitate averfus, Epifcopum & Laurentium invìcem diflidentcs pru- 
denti audloritate in gratiam reducere potuerit. Pracfulqve eumìJotvegiam 
anno 1320 vifurus, comitem (ibi ad)unxerit. Unde biennio poftjcum 
literisj Laurentium in defundi Audini locum fuificicntibus, reverfus, 
prsceptorem denuo , confecratìonem accepturum, peregre comitatus eft, 
& benefìcium prsbends ijrenjadarftadeniìs ab Archieprfcopo natìus, ia 
patriam anno 1324 remigravit. Continuo hinc fexennio, qvoLaurenti- 
us Epifcopatum gefllt, ^ngular^m ei fidelitatem & indefeflum in negoiiis 
extecjvenais ftudium pneftitit , praefertim cum fumma vigilancia & pro- 
babili orarione decifionem controverfia^ Modcuvalleniis » vocis Laurenùi 
congruentem, ab Archipra^fule impetrarec 

$. 1 



Xtem prò violatoribus ecclefiarum vcl cimiterioruffi in fang^'ìnis vel (crainii cffa- 
(ione, psena mi prò duppiici adulterio condigna ixnponitor, & («n6lx eccle^ OC 
epifcopo, qvitempiofn yel ccBmeteriuin muudat, qvindecioi marcoe iblvuotor. 



CÀP. IV. •§. I. 2. 3. t93 

ALaurentio morti vicino fucceflbr denominatùs^ anno 133 1 ad 
exteros infuix reportands caufa abiìCj ièqvenciqve anno cachedram afcen- 
(fens, epìfcopatum a rara viete honel!late mox aufpicatus eft; jejunii & 
precum obfervantiflimus^ modicaqve inter epulas potione, qvas femel 
qvotidie (ibi pararì fecit, nunqvam non contentus^ ab avaricia alienus» 
Jargitiones incer vifitandum , Epifcopis citra repulfam offerri folicas re- 
fpuens, pecuniam mulélatitiam a Procuratore colJeélam, poffeflbribus 
reddi Judit) reditusqve ex Provincia pendi debitos, in tres portiones di- 
fpenìcasy unam templis,' alteram inendicis^ haeredibus tertiam trìbuit* 
Commenda bateutn praeter infignem rerum tam civìlium qvam ecclefia- 
fticarum fcientìanl) incòrhipta in judiciis exercendis sqvitas/ Ab avari- 
da Ucet eflet alienus « fion tamen cathedràm Holenfem locupletandi ftu« 
dium omnino neglexic (a). 

Anno 1334 Vigfbs qvicfam (acerdiosj literas a Nuntio Apoftolico 
\n l^orvegìam atlatas, hoftratibustradidit, qvae utrumqve ad redden- 
datn de Denario Petrino rationem in Norvegiam evocarunt; fed cum 
OlauS) qvem* Tuo loco Egillus itiiieri deftinaverat, eadem afflate abna- 
v^are non poflèc , Sniolfus facerdos, qvi diu in Norvegia egerat» pro^ 
xiax)anno ejusdem negocii :gracia aderat) & denarium ex tota dioecefi 

Uolana 



(s) Non tantum mobìlia, ut libros, veflesqve fflcras, fed Se immobilia, utfundos, pr«- 
fcrthn vero littora qvreftnofa, qv;» a nobili viro Kolbeino Thordi filio coìrmra , cathe- 
dra fldjecit, tantundem etiam. Paulus ceconomus Reìnedadenlls monafterio ab eodem 
cormit. Prardia Froflaftados & Skalaa ab Arnoro Froftio col<mit, ut teftimonium 
ad finem Cap. Litr. A. adferendum docet. . Thorarna fuum afTenfum Kolbeini 
trìhns po(l no£)ibus pra^biiit, qva de re tabulis confcriptis telUmonium laturi fnb* 
/cripCere Rafnua fonac & Jonas Binrnii. Ne rétraflus villi Froftaftader in fuum dara- 
Doin vergeret, Epifcopua cavebat fponfìone Brandi Magnatis de Hò'fdo. Literis haa 
de re , qvs (ine die & anno fuere , iiibfcripfere teftes Einarus fìlius Hafiidii & Gud- 
mundns ikcerdotea, Ejulfut 6c Ericus, laicf. 

Tom. il Bb 



194 P E R I p P:U S IH, / SE C TI O IV» 

Holana colleélum , Paulo Àrchiepifcopo in Noryegiam reverfurus, juflii 
Egilli opcimacumqve tradendum aMutic (z). 

Anno 133?. Egillus in Norvegiam tranfiic; ìbiqve terapeftatibus ; 
redìtum denegantibus , bienniUm manflt. Ànnq. 1340 Rafn filius Jone 
duabiis no(5libu$ poli feftunri Licàniarum (gagndaginn elna) ejus xqviud 
& arbitrio licis de terminis prxdii Thveraa & vicinarum ad templum Ho- 
lenfe percinentium vìllarum^decifìoncmconìminL Anno 1341 Canonicus 
Nidarofienfìs^ nomine Àslakus ^ Generali vificatiòne fun<5lurusin Islandiam 
mìttitur; fed hyerae transa'éla,. Cathedras Epifcòpis viduatas reliqvk. 
Egillus enim pridie idus Aug. (iipremum dijem claunt^ natus annos4ij 
poft decennalem epifcopatus àdminiftranònemj cujus defungi delid^ 
rium, fucceflbrum extraneorum infolentia non mediocrìter auxic (b> 
Ofiicialem vero Holanx dioecefeos hoc viduìcatis^ tèmpore^ egit Eioarus 
Haflidi filius (e). 



:^ 



j l^itr» A. , ... 

(d) T gudz nafhe. Amen. GiOrum ver porvardn Olafr. Kolbeinti E\a« 
ar. Gudinundr. Orn. Svcinn. Vermundr. Arni: pat ttllum mbim- 
um kunnikc. ac vsr (aum handatekt virduligs herra Egiis bifkups ok Ara- 
ors Frofta. roed i>vi fkilyrdi at Amor f^lr. alla Froftaftadi ok 5kalaa med 
ollum I>eim hlunnindum fem hano «rfdie epter fòdrifinn, SkyUde hana 

taka 



(a) In cujus rei teftìmonium Syngraphu» facerdotupi , Bodvari Thorftanid« Se Tbomidi 

Grìinfonii, datus Holis, pridie idus Majas 1365 ad finem Gap. Litr. B. adferetur. 

(b) Tancilla qvx de Egillo iiotavimus, ex Vita Laurtn$u Manufcr. 6c AntfoUtus Flatt^fi' 
* bus & Brevioribus deprointa funt. . 

(e) Annales Holenfcs & Skalbotttnfis. ; 

<d) Td ifl: In nomine Dei. Amen. NosThorvardus, Olafus, Kolbeinns, Einanw, Gai 
mundus, Orn, Sveno, Vennundus, Arnas, omnibus notum facimns, qvod con* 
)un£lionem dextrarum venerabilis Domtm Egelis Epifcopi & Arnoris Froftii vidimici 
ea condirione fa£lam, qvod Amor totnm prsdium Frounflados & SJiaiaa, unicum 
omnibus eorum emolumentis, in qvx poft patrepi fuum jizre harredicatis facce(nt, 



GAP. IV. Litr. A. B. 195 

r^ka fyrir ^iann hcfaiing isrdànha feth hérra bifkup hafde aptr scfit hoii- 
um« konu hanns ok jnódr i laufnfè/voru j^at tm kùgìlldi ok haift {iridia 
Hundrat ok ruttilo fòluvirdt. enn i mòti hinum hluc iàrdarinnar fkyllde 
h^nn taka halBi lòrd a Breìd ók vìrc lir tiu hundrada fkulld vidr Brand 
er baratti i du hundrada ilae. ok her ennofanà hàlftpridia hundrad. Skyldi 
henra bìfbapaptr Scadnum halfa iòrd i Breid ef kongrinn kalladi Ter nock- 
ud 1 Froflaftttduai, Fekk hann jÀ ok Koibeini Ràdzflianni finum um* 
bod til ac taka handCò) af potdrnii husfìreyu Frofta a fògdum i6rdutn 
er ^u iiindaft. Ok til fannìnda her um fettum ver fyrrneftidef mena 
fyrer^etta bref vòr inhcigle. 

Litr. B., 

« 

< » 

(bì) OUum mdnnum fem pettabref flà edrheyra fenda Bddvarpórfteinzfon 
ok porvardr Grirnsfon prèftar kvediu guds 6k fina* Ydr fé kunnikt 
at vid vonim i hià, faùm ok viiTum fyrer full fannìnde at Oli fu pàfatiund er 
^lit hafdi fexennalis af bifkupinum a Hólum ok 6llu Hólabifkupsda^mi a 
dógum virdulìgs herra gódrar minningar herra Auduns bifkups {>orberss* 
fonar, ok fyret.voni fkipader CoUeélpres ykv Sira Sniólfr Sumariidauin 
6k Suapórfteinn Illuga(on« var afhent. utiukt ok i fkip Idgd a dògum 

B b 2 herra 

^■^^^— ^^^^^— - _ - - — ^ 

veiklat; prò dimidia aurem prsdìorum parte, qvam Dominus Epifcopus illii uxori 

cpii & matri reddtdic, bona mobiUa, decem fcilicet vaccarum sqvamentuin, 6c vi- 

fimidaas faundredaf cum dimidia , ad pretium merdum sflìmatas, acciperet, prò 

refìdofl vero prsdii parte dimidiaiti viiiam Breid, demtis prius decem hundredarum 

Dominibus, Brando, qvi in dié!a villa dedem hundi'edarum fortem poffedit, folvendis, 

prztereaqvf duas hundredas & dimidiam accipetet. Dominus Epifcopus dimìdium 

fundi Breid, (i qvam Froftaftadorum partem Rex (Ibi vendicaret, cathedra^ cenurflm 

pc(^ulavic. Tum & Kolbeino fuo dilpeiifatori iliandatum dedit, ut ab uxore Froftii 

Thorarna , qvando illam convenìret , de dièsis villis affenfum flipulata manu acccpta« 

ree. In qvornm teflimonium nos prsdidi viri bis literis figlila noflra appendimus. 

(b) Idefi: Omnibus has literas vifuris vel auditurìs Bodv^r filius Tborfteini & Thorvar- 
dus fifitis Grimi (àcerdotes, fuam & Dei falurem mittunt- Vobis notum efto, nos 
prxfentes fiiifle , \idifle, & certe fcìvifle, qvod omnis denarlus Petri fexennalis, qvi 
ab Ejjifcopo Holenfi & tota dicBcdi Holana diebus Venerabllìs Domini, bona me- 
Tùoxìx Domini Audini filii Tliorbergi ejvpcndcndus efat, cui Sniolfus filius Sumar- 
UdUi & Thorfteinut filius lilugonit CoUeàores prtefeai erant, perfoliuus, numeratus 

& navi 



196 PERIODUS ra^ SECTIO IV^ 

herni Ldurentii bifkups ok i hendr fengia utnbodsmdnnum Herra Wb 
Erkebifkups af Nidarofi beim er far f^ndu f kilrike til Berge Jónsfyne ok 
Biarna Selhrygg* So ok ci fidr viflum vid forrxdt pavatiund. at var 
logd um daga Herra Egils Hóla bifkups fór òli fram cil Noregs med Sira 

>gdu bifkuf 

^_ Erkibifkupi 

fettum vid fyrrnefnder predar okkar inncigle fyrer fetta brcf giorc a Hól- 
um in fefto Hallvardi Martyris anno Domini millefimo trecentefimo fexa- 
gefimo qvinto* Vilium vid fetta med eidi £mna ef f urfa f yker. 

cap: V. 

De Ormo Aslaki filio. 

Anno 1343 Ormus Aslaki e focietate monachorum Stafirangenfiumt 
Cathedra Hdenfi prsffìcitur (a)^ qvi ut primuin naufragus & fada 

18 



& navi commifTns fnìt dìebus Doipini Laiuencii EpiTcopi, & procuMtoribus Domini 
Eilifi ArchieoUcopi Nidarofienfis, Bergo Jonac hlio, & Biarnio Selhryggo, q^| 
mandata ad nane rem authentica monftrarunt, traditus fuit. Nihilo fccius denarii 
San£ti Pctri , qvi diebus Domini Egclis Epifcopi Holenfis accidit» cxqvifitara curtra 
hflbìtam fuilTe novimus, qvi omnìs in Noryegiam una cum dicto Domino Siiìoilo 
transveflus fuit, qvi ilium Epifcopi & omnium uì dicla dicecefi clericorum vic< w- 
dendi Icgitimum habuit mandatum, qvem & illc Venerabili Domino Paulo Arcbiep»- 
fcopo tradidit. In qvorum tefHmonium nos prjedifti facerdotes figlila noftra ippen- 
diinus bis literis fcriptis Holis in fefto Hallvardi Martyris, anno Domini raiUetimo 
trecentefimo lexagefimo ^vinto. Hafc jure jùrando, fi opus erit, confirmabimus. 

(a) Annales Flateyenfes volunt Òrmum catJiedram afcendifTe anno 1343 fcd Annoiti XW^ 
boltenfes & Brevìores 1343 qvorum affertionem ipfius Ormi literse de Hiahabackenfi 
prpedio Thingorenfi cocnobio cedendo, daiae anno 1346 in fefto Marci} confecritioJ 
nis fuse (ut air) qvarto» con firmare videntiir, Vid. tt^ finem Cap. Litr. A. conC fwBil*"* 
computandi irationem fupra pag. i66« colL 156- Nifi dicendum fit, ordiuitam failK 

anno 



CAR V. §. 1. 2. 197 

li comicum jaéhira, in Islandiam venie, opes Cathedra^ a PrxdeceiTori- 
bus coacervatas dilapidare ccepic: Nam Bratto cuidam pauperculo, qvo 
faciVius prasdivitem nancifceretur uxoretn, ingéntem pecunie vim ero- 
gavi:, nec minorem ftatim fumtuin in eorundem nuptiale convivium * 
ftdt; caeceroqvin utriusqve fortis hominibus minus gratus. 

§• 2. 

Anno 1344 Gudmundi Praefulìs reliqvias non (ine miro (ut ere- 
dere par eft) fan(ftitatis indicio, e condirono extulit: ferale enim amì- 
culutn per triginta fere annos a qvo Audinus eas fuftulerac, ne minimam 
qvidem maculam multo minus putredinem concraxifle fercur. Anno 
1345 , Erico Abbati Thingorenfi exauélorato , Stephanum Munka Thve- 
raéofem (a), buie vero Bergum Sokki filium fubftituit, qvo faéto, in 
Norvegiam abnavigavit> feqventìqve anno denuo naufragus, fed falvis 
fociis cathedram revific. Qyo anno in Thvera Skagfiordenfium in fefto 
Ev(bchii profdium Tungunes Thorfteino Kolbeinì vendidit prò praedio; 
Enne unacum falmbnum captura in amne Blanda. Teftes erant Frater 
Arngrimus & Ericus facerdos. Circa autumnum in Fefto Marci feu No- 
ms Odobris, ejusdem anni^ prsdia Hiattabacka & Kleifar coenobio 
Thingorenfi aflignavit. Salmonum aurem capcuram in fluvio Blanda Ho- 
ienfi cathedrae refervans , iisdemqve literis Fra^dium Hvamm in Vatnsdal, 
qvodex dono Laurencii ad ccenobium percinebat, a fuftentatione Dia- 
coni libeiavit (b)* 

Bb 3 5-3- 



anno 134^» ftd 1343 cathedram tandem adiifre. TORFMUS Hìfl, Norv. Tom. 4.^ 
P^S-^473* Órmum unacum Jona Sigurdi & Jona Calvo ordinttumtuilfe anno 1343 
ilatuit. Vid. fupra pag. 99. & infra Cap. 6- $. I. * 

(s) Ormas fbrfitan Epifcopns Stephanum ad monafterium Thìng5ren(è , ur ejus benevolen» 
Mm in vendcnda (ibi villa dìmklia Miklagard , <|vam fiieerdot Jonas Kodram nionafte- 
rio Tfaveraaè'nfi dederat , rependeret. Ira manus manum aptiffime lavat. lirerx em-« 
tionit fcrìptjp funt in Munkatbvera anno 1345 die Jovfs proximo ante feflum Geomi^ 
MartTrìt. Pretii ^rtem monafterio erogare fenebantur duo Abbatis Stephaai fiiii. 
Gannlaagus & Ulfìis. 

0>) Vid. ad fincm hujus Cap. Litr. A. .. . • 



198 PER10DU5 HI. SECTIO IV. 

t % 

Anno T347. acerte nimìs & arrogantis Ormianie dominationis 
p^txd Holans discefeos cives, omni rerum circa decìmas & bona ecde- 
ilaftica mutacìone rejeéla> vigmtiqve Joachimicorum valoris mulAa trans- 
greifori in jungla > priflinam confvetudinem unanimiter urgehtesi fàéh in 
comiciis univerfalibus confpiratione (labiliverunt. Qvps cum Ormus in 
conventu Hegranefenli tolerabilibus fatis oblacis conditionibus placare 
fìrufira centaflet) una cum Collega Jena Skalboltenfi^parem apud fuosx(}vi- 
tatJS & juftitioe laudem habentCj in Norvegiam reverlus eft, Regiumqve im- 
petravic diploma > dacum Oslooe 4. Idus Marcii 1347 (a)» Qvod in Islan- 
diam Jonas Skalholtends eadem sedate, una cum literis Ormi transferens« 
conventum Holis indixit^ eumqe magna hominum freqventia celebravir, 
qvi ìpflus decifionem refpuebanc Unde nec iudicio nec paéìione con- 
troverfias toUere valens , conacu fruftratus , Skalholcum , brevi ibidem na- 
tiirie debitum foluturus, conceflìc, ut idem cemporis ambs viduicatem 
flgerent cathedra. Ormus enim integrum jam qvadriennium (b\ in 
Norvegia hcefit^ ubi ingentem illam, qvsnf anno 1349^ plerosa ve Nor- 
vegia Epifcopos dememiit peftilentiam^ folus fere evafic» Nam hoc 
anno una cum Jona Skalle feu Calvo» Gróniandis Épifcopo defignacoi 
confecrationi Gyrderi Skalboltenfis & Giibrìchti BergenfiSi qvs a Salo- 
mone Osloénfi Prsfule peragebatur ^ interfuit« 

Anno 13$ I Ormus fé reducem ftitit, Regias denuo apportans 
literasy datas Berga? 3 non. Junii anno 1351 qvibus nobiliores Holanx di- 
cecefeos ci ves , confpirationis in Epifcopum, fed • inobedientis & impiic 
temeritatis erga Deum & Ecclefiam inumulati, ad caufam coram Rege 
auc ejus Satrapa Regniqve Scnatu tuendam evocantur; profeéUonem au« 

tcm 



(a) Vid. fupra Tom. i. pag. 431, 

(b) Soli AtinaUs Skalbottenfes Antiqyi tiTerunt, Ormiim anno 1348 derìcos utrìasqve difl»- 

cefeos ordinale, qvod ii adnùttitur, necefle eft, eum eodem anno ultro citroqve 
commeaflTe. 



GAP. V^ §♦ 3- 4* 5* * 199 

tem detrcé)ahtes> perduelliortis rei decbrantur (a)i SeqventJeiti annuiti 
Omms in Islandia agens, Arngrimum qvendam Thingbrenfìs Monaftern 
Àbbatem creavit, fundorumqve qvorundam cachedralium commutatio- 
nctn fede (b)* Seqvente vjero aeftate tres Kalbeini Benediélini famulos 
comprehendendos, compedibusqve onuftos Holas deveftos.in caroerem 
ìnjici curavit^ qvo pacloipforum hero aliqvalem obedientiatn excorfltt 

§• 5- 

Anno i5?3 ipfius adverfarii ante bienniutn pefegre accerdti, Re- 
gis fldferentes Refcnpruni revertuntur» qvo Praeful, ne ipfius fubdicos 
novis & inufitatis exaftionibus preijiac, fevere prohibetur, eosdem refe- 
crare mandatur» unde in ìllos anachematis futmen injufte vibraffe P*tis 
conftare videtur. Ille vero tenìpus intra dioeccfin, nulla rerum eccle- 
fiafticarum prornotionc>. fed qvorundam^ twtum pr^diorum mutatione> 
noubile (e , usqve in annum 1354 trivit; qvo ad exteros iter parans 
Amgrimo Thingorenfi dioeceleps Officiali conilituto, nunqvam reverfu- 
Tus abnavigavic. Novum autem a Regc Diploma ^ ampliffimis (ibi titulis, 
fedctdiedrsp Holènir conceffis privilegiìs efFartum, dacum Bergrs^ circst 
hyeisis initium 1356, eblanditus eft (d). Qvibus qvo minus fruì & de« 
ledati poflic> accelerans facum effecit, qvod ipfum paucis poft diebus 
in fefto omnium fànélorum oppreHic» cum Epifcopum Holanum exiguo 
piane ufu» fi non magno dicecefeos damno, annos 14 egiflec. Nam nec 
commoda ecdefis curafle^ nec rem licerariam promovilfe^ nec ca the- 
dram 



(«) Vid. iiiprt Tom. 1. pag. 433. 

(b) Hofdf fciUcet, in fefto AgnctJs fecundo> Bodvari facerdoti filio Thorfteinis dimidium 
Btrd in Fliotis, Sturba & -dimidium Dc-ele prò Limbanefo Sc Hvanneyra vendidlt. 
Tabulis duftbus nocìtbus ante Purifìcationem Marlse conditis, tedium loco fubfcriplefe 
Thordus filius Eyulfi facerdos, Jonas Thorleifi & Ericus Skidii filias* 

(e) Hac enim refero «brogationem vì&us {acerdotls in predio Gllia fudentandl in amici (ui 
Amgrìmi Abbatis gratiam anno 1353. Vid. infra ad finem C<ip. Litr. B. & \ycrìvi* 
ilmtionem (ireid) cerminornm inter pr^dia £nn^& Liekum ih craflino Johannis Epi. 
icopi Hoienfis eodem anno fa£ìam. Anno ieqventi 1354 pnedium Spakonufell emir. 
Tabclis, HoHs 16 Cai. Aprih's fcriptis, tanqvam teites iubfcrìpfere Abbas Arngri» 
jnost Einorus HafUdi & Jonas Heìgonia facerdotes. 

{d) Vid. &P" Toitì. I. pag. 43$. 



200 PERIODUS III SECTIOIV^ 

aratri aut ceroplutn dìt^ffè aut ornafle , fed conerà > bona e'us profudillè, 
jcrebris peregrinacionibus & diucurnis abfentiis « curam anìmaram negle* 
xifle, fubditos vexaflèy & apud exceros decuHfle & difTamafle, comme- 
inoratury nemini prorfus lugendus, prscer Braccunii qvem donis^ & 
Arngrìaiuin> qvem honoiibus cumulaverac. 

§. 6. ^ 

Amgnmo autem non folidus aut firmus manfit honor. Nam poft 
difceflum Prsfulis a Clero Hoienfi , curpìcudinis vics & graviflimorum 
•crìminuiD inlimulatus , officio abdicato, Predìcatorum foeietaci nomen 
dedit* QvofaÀoy Thorfteinus Halli > ita jubence Clero , OfHcialis partes 
c^eflivìcy qvas denuo anno 13^7 > Generales Islandis Viiitatores, Ljul- 
.fus Brandi oc Eifteinus Asgrìmi ab ipfo , in Amgrimuni , nullo ad iplius 
vocum auc infamiam babico refpedu , tranftulerunc. 

■ 

Litr. A. 

I 

(a) r^rnir af gudz mifkunn bifkup a Hólum fender dlhim monntim ^eca 

bref uaendum edr heyrenaum kvediu gudz ok fina, kunnigcgior- 

ande at fyrir gudz fkyljd cil upphelldis Scadnum ok klauftrinu a Thing- 

. eyrum er ver undirftandum miok ^urfcugc vera hofum ver lagc ^angat 
fogdu kiauftri til s^finlìgrar eìgnar land allt a Hialicaibakka. iordina ac 
Kleifum ucan veidi i Blondu^ fkalagiord ok elldivid. i^ordioa er ver vii- 
ium at einfomul heilog Hólakirkia nalldi ok hafi til sHnligrar eignar.alla 

J^à^ er par fylger. enn aliar adrar landznyciar med nefnduro iordum fkulu 
pelr cfìnliga hafa ok hallda. Item her ofana tokum ver burt med ^IFu 

voru 

• 

:(•) Id cfii Ormtis Dei gratta Epifcopus Holenfis omnibus bas literas xìfam vel audinirif 
Dei & fuam falutem mìttit. Notum faciens, qvod Dei canfa, prardio & monaftcno 
Thingeyrenfi , qvod magnopere egere percepimus, in ruftentarionem , dido cenobio 
in fempiternam poATeflionem, totum fundum Hialltabackenfein & prardium Kieiffis de- 
dimus, excepto jure piicandi in Blanda, fervitute domum exflruendi & miteriem 
igni alendo cxdendi, qvam, nos volumus, ut fola iknéla ecclefìa Holenfis in fempi* 
ternani pofleflionem , qvatenus ad illa pnedia pertinuit, habeat & rctineat; Omoii 
autem reliqva fundi emolumenta, . qvx ad dieta prsdia pertinuere, in ^emam hs- 
bento oc retinento. Item prxterea bis noftris literis prxdlura Hvammum, qyod Ept- 

Icopift 



• CAP/V* Litr. A. B.. 20t 

foro brcfe diiknavift ur ioì:dunn6 i ]Hfvamfni> ^r Laurtntius bif kup gaf 
Stadnum , fo at par fkal hedan af alldri fyrir 06 ne vora epcerkomf ndr. 
Diakn fkipat Forbodum ver aullum ok ferhveriuin. hvórrar tegundar 
edr ftcttar hvor er fiefla vora fkipan r^fa edr rifta hedan af. Ok til fann- 
iada her um fettum ver vort inncìgle fyrer fetta bref gort a pingeyrum 
in fello Marci Papae., Anno graciae raillefimo trecentefimo qvadragefimo 
fexto. Noftr« confecracio^s^^ qvano. . ^ . . 

Litr. fe. 

(b) Qllum raonnum fcm J^tta bref fia pdr heyra fender Ormi: med gudz 
mifkunn bifkup.a Hplura kvedju gudz ok fioa, , Af tvi at herra 
Arfigriinr Abóti a pinge];^rum hefr kpypt under Stàdihri tu aefinligraf 
dgnar iord er heiter a Giìia. ok hvor er Stadnum er harla hentlig til af- 
teku ok làngf Jigrar eignar. pvì viliiim ver Stadnum til nàda ok oendan- 
ligs firelfis ùrtaka. allji kennìmanns f kylld f?gflre iordu aefinliga hedan af. 
fvo at par fkal engi kirkiu ifkylld vera. Ok til fanninda her um fettum 
ver vort inncigle fyrer petta bref er gort var a Hólum laugardaginn narrila 

'".•-•' fyrer 



fiopus Laurentius momfterto dedit (*) faftcììtjieicHìe Diacoiii levamus, ita ut iiec 
noi, nec noftri JbcceflbresJ^ÀaconuiTi ibi exhtnc copflitiiemus. Prohihemus omnibus 
& (ingulis, cujuscunqve (Idtus vel ordinis fuerint, hoc noflrum (latutuin exinde 
violare aut elevare. In qvorum teftimonium nos figiilum noflrum his literis appen- 
dttnas, fcripris Thing^ni ih fedo Marci' Pftpjt. • Anno gratue millefimo . trecentefi- 
mo qvadrageiìmo fexto, noitra; confècrarionis qvarto. 

' •• 
(b) U eft." Omnibus ha$ literas \4f)irrs vel audituris, Ormus Dei grana Epifcopus Holer.^t 
Dei & fiiam iblutem mittit. Cuiiì Domimis Arngrimus Abbas Thingeyrenfis mQna(le« 
rio pr^ediiim Gilia appeltar'Um i il' alterna m* pò He fllonem cocmerit, c\vod prsdium mo- 
naf^rio ad reditus inde eccipieildoc Sc poffeifionem diuturnam aprifllmum ed; Hinc 
in monaflerit emo)tinìenttiin:& «ternain li berta rem, dì6)um pr^rdiùm jOituiì (acerdo- 
rem alendi fervirure e!?hinc in «terntim levale volumns , ita ut ecclefìa nuUam inibì 
ftrvicarem abbine ^oflideat; In f voraiti teAifironiutn nos figiilum nofisum bis literis 

• ' » • i , appen» 

•■ > • . . 

[*) Vìd frpra pag. 185. 

Tom il Ce 



ao2 PERIQD.USim .^E.CTIO iV. 

jytcr Gregòrìus mefiti tono Domini imUcfii&o «recencefimo qvmqvagefi- 
mo tenia 

Cap. VL 

Deyona£riciSkail'e>.fii*Calfv«^.... 



s, i 



JonasErici fiUus, Skalle dìélus, aut cognotncnto^Cii/w/ Abbas vel mo- 
nacihus Norvegjcus, anno 1343 a Paulo Midarofienfi Archiiepifcopo, 
credente Amam Grónlandenfium Epifcopum moauum effe, ut ipli in 
officio fuccedat, una cum qvatuor aiiis prdinatus fùic, Sed cuoi Amas 
àdhuc in vivis eflet^ inccnum eft, cjvando hoc officium capeffivit, & 
qvaiTidiu id geflit, nam in Norvegia ftut, & Gyrderi Epìfcopi ordinarioni 
imerfuit anno 1349; ibidem etiam haefit annp 13565 cum OrrausHolen- 
fis vita excederet; Ho enìm mortuo, Romam ftatim tetendit, accepco- 
qvè Innocenti! 6 confenfu, Sedetn. Gàrdenfem cum Holana coaiinuta- 
vit; Anno 1358 (a) navi, cui Peturs sbolli nomea fuit, in Isltndiani 
venit* 



appendimus, fcriptis Holis, die Saturni proxime ante feftum Gregorii, tnno Domini 
millefimo trecentelìmo qvinqvagefimo tertio. 

(a) Doùìff. ARNGRIMUS Grouland. tà^^ 4. aflerit Jonam 1343 in Gronlandiam navigtn- 

tem, ad lllandiam nppuliffe, ibjiqve) audita Arnam Garden&tn in vivis effe, fed Or- 

mum Halenfem mortuum eiTe , liatiin evulgaflc , fé ex Papali difpenfatione Holarura 

'eife Epifeopuin, qyara iiunqYBiti ofteiid^it;in Gvtl^landìaflt mmqvem veniffe, neq« 

dia Holia fediffe. Qjantumcnnqve inagiio .riro debemus honorem , in bis tamen ipli 

conferitili non pofTumus^ nam Orinus- unacum Jona ordiiiatus fuit anno 1343 ^^} 

ut alii volunt 1342, vitamqve ad annum 1356 protriiKÌt, qvam ipfis Cai. Novembris 

in Norvegia poi'uit. Contrariunk aperte qvoqve^patet ex Statutis dai Archiepi- 

fcopi de anno 1351, ubi nbfter Epifcopum Qarjdenfia appeUatur^ vide fupra Tom.i 

pag. 5^0. Qyompdo ergo :potm? jQnftS. «i J!i|ccQd«r^ anno 1343? Nec C«Kuf 

-adeo curto tempore Holis fedit, cum 33 annos eidem dioeceh prstfuerit; multo 

re^ius hac de re fcribit in Carnment, de Ishnd, fol. 61. Adventum ejus in Man- 

diam ad annum 1359 Annales Flattyenfes ponunt, fed Skalhobenfìf^ Bnvhrcs^ «',& 

ARNGRIMUS in Comment, di Islanda loco cit. ad proxime ^rspccdcntcro , qvoà ^'dc 

^ l) djs;nias 



' 'GAI*. Vi! s/i. 2^ ' * 'ì :20| 

fcnit, qvae, anceqvam portum ii^redi poflet> hotninibus tantum eva- 
dentibusy fcopuiis Jllìfa pepik. C^vus vero Holanam mox iavafìt Ca- 
thcdram, nullo impediente, nullaqve fafti auétoritate raonftrata,.qvam 
nemo exigebat, curi) omnes qvod audiverant, ipfum ex Papali, conftitu- 
tione eorum effe pròprium Epifcopum j . fir miter crederent* 

' 4 

$. 2. 

Anno 1559 pridie Cai Maji, ingratiam Arngrimi Abbatis Tliin- 
garcnfis, Prcedium Giliaa ab annua Paftoris fuftentatione liberavit (a}-; Et 
poftridie (ententiam deciflvam de .efocura captura in fluvio Laxa pronun- 
ciavit (b), ad id, ut Videtur, ab eodem Abbate induétus, (iqvidem 
eandem anno feqvente aùt fuftulit aut littiitavit; & eodem anno duabus 
nodibus poft feflum Hallvardi Gilfurus Galle (vid. fupra pag. 182.) filius 
Biarni illi dìmidiam partem licorum ad fedecim prsdìa^ pertinentium 
dono dedit (e). Sed anno 1360 omnium per univerfara dioecefin tem- 
plorum eorumqve pofleflìonum rationem* inìit , codiciqve infcribi curavit 
Skalholtiam deinde profeélus , rationes de commutatione pecuniaria Pra> 
deceflbrum cum Gyrdero amice poluit; praefertim repetens calicem aure- 
um, qyem Ormus Holenfis Jonte Sigarai Skalholtenfi dederat> exigente 
vero Gyrdero viciillm . fatisfaélionem prò pecunia Ormo mutuo data^ 
qvx 152 Joachìmicorum fummam seqvaoatj res ea conditione ad paélio- 
nem rediìt, ut calice recuperato Jonas pecìtam Collega? pecuniam nu- 
meraret (dj* Eodem anno in oCiava Stephani Protomartyris pracdiumi 
Flugumyram acqvifiyit (e). 

Ce 2 §♦ 3- ^ 



«ligniiis videtur, nein bini codidUi anno 1359 prid. Cai. & ipfls Cai. Junii ab eo con- 
fcriftfi, omn^'prpbftbilitaiem toil\iipt, ^fijjp ik|^o matuco itinere & e Norvegia in 
Uandiam trajicientibus inuilcato, peregre adfuifìé, ut ordinariam vliitacionem in M?./o 
inenie ingredi potuerit. 

(1) V'id. infra ad fi nem Cap. Litr. A. ' 

{b) Vid. ibidem Litr. B. 

^0 Tabtili5 teùts in Asgcirra rubfcrìprere Einarus Haflidi, Gndimindus EInari Tacerdotes, 
Kolbeinui Beoediài&Einarus Gillaik 

^f) \1d. ad finein Cap. Litr, Ci Cotif. ifapta pag. lOf* 
(p) Vid. adjfiucm Cap. Litr. D. 



^04 * PERIPPUS IHv SECTIO IV- 

S. 3- 

Anno T5€i Thorfteinus Halli facerdos» qvi ante ejus advennim 
Officiàiis auc dioecefeos vicarlns fuerac» & advenientem ambabus ulnis 
acceperat, figillumqye officii , ut loqvuntur Annales, fua fponte, infcio 
rcliqvo dioecefeos Clero tradiderat, qvafi poftliminio poenitentìa duftus 
Epilcopo fé oppofuit, omnesqye territori! > tesqva Oxnadalenfia &Rey- 
kiadal ìnterjacentis incolas ab ejusobfeqvio avocavitj avi Holis congre^ 
gati, obedientia Epìfcopo renuntiata Thorfteinum iibi prs&cerunt; 
cumqve in conventu feqventi anno ob eandem rem celebrato cau(a tran- 
iigi non poflet^ adverlariì iter Norvegicum adomabant> fed ad licton 
Halogalanmae deveéli j in poteilatem Hreidaris parri i cum nave & uni- 
verfìs impedimentis evenerunt, qvi vinculis conftrìélos ad Regem dedu- 
cendos curavit (a); qvorum multi ^ & inter eos ipfe Thorfteinus, in 
Norvegia obierunt. Eodem qvoqye anno, juflTu Magni Re^s Pra^ful ad 
exteros abiit j cui vocatione ad epifcopatum Holen(em, literis Innocen- 
ti! 6 probata> homagium praeilitit> hyemeqve Thrundhiemi transaiia; in 
Islandiam reverfus eft« . . 

• a 

§.4* 

Anno 1 369 Epifco{)uÌ5 Jiratum Rifamyre , ad praedium a fc cmtum 
Flugumyram, judicio revocavit (b}; Peregrinationera denuo Papsecon- 
(Veniendi gratia fufcepit, ex ava anno 1370 redux, curo Urbanus i auc- 
toritatem ejus confirmafTet, Hoiasqve'fuo diplomate ei contuHfret, gra- 
tiam obfeqviumqve adverfantium obtinebat* Anno 1374 ratìones&in* 
dicem honorum cathedra: Holenffis mbhilium Holis in fefto Remigii per 
Gunnfteinum Abbatcm-, Erlendum-Prioremj Thorleifiim filium Bergthoris, 
Martinum filium Thiodulfi, Sttlvium filium Brandi, Thorfteinura Joive 
(al Bi&rni) filium > facerdotes fieri curavit, & eodem anno, ve! etiam 

i anno 



• - 

(a) Luituros fortaffis mortem Smidii Andrai , qvcm eadem atftate Ejafiordenfcs coro ^ 

cem focììs interemerant. Conf. fupra Tom. i. pag. 427. 428* 

(b) Ipfe Epifcopus anno 13^9 in craftino Trastlationis SanOi Thorkd Bpifcopi, Hob's, 

a£lore caufc Einaro facerdote .£lio Hafiidii, viU^ Hpgumyrenfi pranim hoc ^à']\ià- 



GAP. VI S. 3. 4- 5^ Ì05 

inno 1377 indicem littorum cathedra > (Rekafkrà) unde emolumentam 
& ejeóUnienca marìs fperanda funt ^ diplomate edito recenfuìt. Anno 
1375 auélor fuit Holanis fedi conceptionis B. Vìi^ginis Maria? celebran- 
di (a), qvo etìam anno, triennali aéris inclementia &difpendio frugum, 
cum pecorum macie & fame conjun<^o , certifllmam intemeciem prsvi- 
den$9 populo audor fuit vota Gudmundo nuncupandi^ qvod ob infe^ 
qventem mutatìonem haud ftuftra faélum fuilTe vifum eft» 

§• 5- 

Eodem anno , navi^ qvam ipfe exftrui fecerat» Norvegiam adiit (b), 
feqventìqve in Islandiam reverfus* ad comitia univerfalia literas tutela- 
res a Rege (Ibi & cathedra? impetratasi teflimoniumqve Thorarini Epi- 
(copi Skdholtenfis de legitima in epifcopatum fucceflione > duorum tefti- 
om juramentis roborata publicarì curavit> qvo ùAo Epifcopus Olaum 
Petrì ninc temporìs borealis Qvartae Prcfcélum poftulabat) ut (Ibi bona 
eccleiiaftica a facerdotibus inic]ve ufurpata recuperaturo opem fèrret (e). 
Anno 1377 eam partcm prsdii Hafnarlond didi, qvam Kolbeinus Bene- 
dici pofTederatt Monafterio Thincorenfi adjudicavit^ eo qvod juratocom- 
peitiun eflèt , Kolbeinum Benedicti hanc Praedii partem Monafterìo legafTe 
(d), &GisIoni Gislonis praedium Hdfdum prò duobus aliis, fcil. Lamba- 
ncfo &Reykis, Holis, feria tertia in paffìone Domini^ vendidit. Proxi- 
me qvod infeq^vebatur biennium notabile tantum occurrit ordinatione 
Gudmundi Arii Abbatis Helgfellenfìs in dioecefi Skalholrina qvam abfente 
Oddgeiro adminiftravit , & praedii Ulfftader ab Andrea Bagge filioBerg*- 
thoris ejusqve uxore Ragnhillda filia Steingrimi prò rebus mobilibus em- 
rione (e). His gefkis, & qvapplura funt ejusdem farinai, fed non magni 

C e 3 momenti , 

(1) Vìa infra td finem Gap. Lìtr. E. 

Ih) JVRFj£CS Hiftor. Norjtg. Tom. 4. libr. io. cap- 5. pag. 500. hanc profeaioncm ad 

1376 rcfert 
(e) Vid. infra ad finem Cap. Litr. F. 

(d) Vid. ibid. Litr. G. ' y 

(-) Lirerse hac de cmtionc dat« funt Holis feria qvinta pafchatis 1392. Teftes erant Eina- 

ru$ Haflidi, Thordus Thordi, Einar Snorrii facerdotes; Thurgeir Bòdvari, Sigur- 

ituf Eyfteini & Thorgeir Brandi. 



2o6 PERIODUS nt SECTIO IV. 

momenti/ Jonasad 4 Id. Àugufti> Holis vicani pofuic^ poftqvam cathe- 
dra? praefuerac annos 33 Epifcopatum vero 48 vel 49 gelTcraC) vidctut- 
qve non parem vircucibus ab adverfariis obtinuifle gratiam , nec tana 
apud Magnum Regem fuilFe amicitia^ qvanta Ortnus ancecefTor ejus. Ne- 
qvaqvam tamen concumacìam fubdicorum ad Regetn Archiepìfcopumve 
accufatum detulìATe fertur; fed eadem coaélus* peregrinationem in Gal- 
liam bis rufcej^iflè auéloritatis fuae a Papa confirmands gracia, qvi cune 
non Romae , led Avenione agebac, 

Poft hujus fata Einarus Haflidi dioscefeos vicariatum geffit» 

Litr. A. 

(a) T^er bróder Jón medr ^udz mifkunn bifkup i Hólum kunngioroiu 

gódum mOnnutn beim fem {>etta bref fià edr heyra. at vernofum 
feet ok yferlefic bref virduli^s herra Onns bifkups gódrar minningar ^ac 
fama fem her er medr bundit* hvòrt ver ftadfeftum ok ftyrkium i fillum 
finum arciculis um fvo langann cima fem herra Arngrimr er Abociiping* 
eyrum hvòrt er ofs fyneft f^ar fidar af at giSra* Ok til iànniada her um 
fettum ver vort inncigle fyrer fetta bref er giórt var a Thingcyrura in 
fefto Petronillx Virginia Anno Domini milleumo trecentefimo qviaqva' 
gefimo nonot 

Litn B. 

(b) r^llum mtfnnum fem j^etta bref fia edr heyra (enda Bróder Gunn*' 

fteinn med gudz nad àbóte a pingeyxum* Bódvar Gudmundsfoa 

Amor 



(a) W ejl: Nos Frater Jonas Dei gratia Epifcopus Holcnfis viris bonis has litcras \ìh^\ 

vel aiuiituris notum facimus , nos vìdifre & perlegìfTc literas (*) Venerabilis Domim 
Orini bonse memoriti, bis noflris annesas, qvas in omnibus faìs ariicul», qvamJia 
Dominus Arngrinius erit Abbas Tliingeyrenfis, confirmamus & flrtbrbmus, qvodcun. 
qve licet exinde (tatui bac de re vifnm foret. In qvorum teftimoniuin nos figiliuni 
noftrum bis b'teris appendimus , fcriptis Thingeyrìs in fefto PetroniUc Virginis anno 
Domini millefimo trecencelìmo qvinqvegefìmo nono. 

(b) Id eft: Omnibtss bas literas vifmis vel audìturìs Frster Guanjleirms Dei gratis AUss 

Thin* 

(*) Vi4. fupra fag. 20L 



GAP. VI. Lìtr. A. F. ^ 207 

Amor Bodvaìr&fbn* preftar. porlàkr Thómasfon. Ulfr Stephansibn. Gud* 
mundr Starafon. leìkinenn» kvedìu gudz ok fina* Kunnigt giSrande ar 
ver Gum ok yferlafum opit href vors virduligs herra Herra Jons med 
gudz nàd bifkups ac Hólum medr hanns heiiu ok ófkOddu flora Inncigle 
iVo vottanda ord epter ord fem ber fylger,. 




epter ^vì fem votcàr fbm kirkiunnar bok a Holum. ok ei fidr kirkiubok 
nefndz klaufh^ hvOria adrgreinda laxveide er haft hefde utn cima Bàrdr 
Araibn fem Cfndì ofs ekki fkilrìki par fyrìr. pac er framar gengi enn fyrr- 
ù%àar ktridubaekur Hólafladar ok pingeyraklaufirs. pvi dsmdum ver 
med fiiUu dóms ackvsdi fyrrfagda veidi klauflrinu di óendanligrar eignar 
hedan i fra epter |>vi fem optnefndar kirkiubaekur votta. Utan fyrr- 
nefndr Bardr fai %ac fkilriki at framar gàngi hònum cil eignar. Ok til 



£mnmda 



Hvammi 



Jwét Dei grana Epifcopi IMenfisy una cum ejusdem Jigìllo majori inUgro if Wafa 
vidijft if ferjpexi£e, feqyentem in modum verbotenus fonantes: 

Kos Froter Jonas Dei gratia Epifcopns Holenfis, omnibus bas literas vifuris 

Telinditaris falarem Del & noftram mittimus. Notum facientes, qvod Domìnas 

Amgrjmns, Abbas monafterii Thingeyrenfis , coram nobis in Hòfkiillsdadis compa- 

nierìr, fic monafterìi vice de captnra iklmonum in Laxa ad HiaHrabackam , ex tenore 

anriqvi libri ecclefia? Molane, nec minus iibri ecclefìs dici! monafterii, ncHonem in- 

/Kcnerìt; qvflin prxdi£^am falmonum capturam Bardns filius Arii aiiqvantifper ufiir- 

parerat, qvi tamen nullam probationem , qvs prardidis lìbrls ecclefis HoienHs & 

montderii Thingeyrenfis dcrogaret, nobis exhibuir. Hinc piena fententia judiciali 

pnrdi^bm capturam fecundum tenorem £epe didorum libiorum monafterio in fem- 

p/reroam exhinc pofleflTionem adjndicamus , nifi prxdiéìus Bardus probationes acqvi- 

rar, qV2 hanc ejus poflHIìonem ultcrius evincant. In qvorum teftimonium nos figiU 

lum noftrum appendimus his litcris fcriptis Hvammi in JLaxardalo die Lunac pfoximo 

pcft 



2o8 PERIODUS IIL SECTIO IV. 

HvaJfnaiì I Laxardal manadagin nsfta epcer feftum Petronillae Viiginis fi 
er lidit var fra hìngatburdi vors Herra Jefu Chrifti 1359 ^r. 

Ok fyrer fvo fallic Transfcriptum fem her ma heyra. fettum ver fyrr- 
nefnder menti vor Incigli fyrir {>etta href er fkrifad var a pingeyrura 
in fefto Ciriacì Martiris pa lidie var &à hingatburd vors herra Jefu Chiiili 
1370 ok eitt an ^ * 

Litr. C. 

(e) Tn nomine Domini Amen» Anno Domini M CCCLX. fo fem 
virduliger herrar ok andaliger fedr herra Gyrdr medr cudz nad bif- 
kup i Skalahollte» ok herra }ón med famri nad bifkup a Holum toluduft 
viar vinatculiga i bifkupsftofunni i Skalholid in cransiocatione Sanai 
Thorlaci. hiaverondum merkiligum preftum af hvonicveggiu bifkups- 
dsminu. ok reiknuduft vidr um kserlig ok bródriìg fiarfkipte bìfkufMnni 
finna forverara herra Jóns ok herra Orms bifkupa godrar roinningan tal- 
adi herra J6a epter guilkalek ^eim. fem herra Ormr hafdi gefic hem Jóoi 
Sigurdsfyni ok hann kalladi eiga kirkiuna ac Hóium. er ftendr vart cm 
merkr« ok hann villdi hann ei miflà hvorc fem feri annar reikninngr^eÌTra 

roillum 



poft feflum PetroniUx Virgìnis, anno a nativitate Domini noftri Jefu Chrifti miiJeii- 
mo, trecentelìfiio , qvinqvagefìino nono. 

Cui Transfcripto , tali^ qvaìe hic exbibetttr ^ nos viri pradiSi fgiBs m^t 
mpptndimus^ fcriptis Tbingtytis in fefto Cyriaci Martyris stino a natiwtétt D«w« 
noftri Jefu CbriJH millejimo trtcentejimo feptuagejimo primo. 

(e) IJ efl: In nomine Domini. Amen. Anno Domini millefimo treccntcfimo fcxftgcfimo, 
cum Venerabiles Domini, 6c fpirituales Patres» Dominus Gyrdus, Dei grttia Epi- 
fcopus Skalholtenfìs, & Dominus Jonas, eadem gratia Epiicopus Holenlis, in &> 
clinic epifcopali, Skalliollri in translocatìone Sancii Thoil.ici, pr;tfcntibu$ utriusqve 
dicccefeos facecdotibus prxcipuis , amica coUoqverentur, & rationes, de aroici^ a 
fraternis Epiicopornm iuoium pra:dece(rorum , Domini Jonsc & Domini Onni boni 
memoria! Èpifcoporum permutationibus , ccmponerent, Dominus Jonas caliccm au^ 
reum , qvem Dominus Ornius Domino Jonae Sigurdi filio dono dederat, repenir, 
qvem libram fere ponderantem ecclefix Hoìanx poffeflloncm eire, fcqvc hunc, qvocun- 
qve modo cacters lationes illos Inter vel ecclefias computarentur, haudqvaqvtm anus* 

furum 



CAP, VI Lkrv CD. 209 

fflìnum eda 1<lr1(nenna, Icetn heimti |ierra Gyrdr apcr af Hólakirktu pau 

tuttigu ok {>rìù hundrut fem herra Ormr hafdi cekit i làn af Skalhollcsftad 

ok ^a vóru enn ólokin. Svaradi hvòr {>eirra òdrum um fik blidliga at f)éir 

villdu alle tìl lika leggia med gpdra manna rade fo kirkiurnar Vieri f kad- 

Jjufar hvór af annari. Vóru f at endiligr vegr her uni beirra i millum at 

guUkaleikrinn fkylldi leggiazc aptrtil Hólakìrkia til frìalfrar òk aefintigrar 

eignar. enn Herra Jon jàcadi fik undir ac leggia kirkitinni i Skàihollci cuct« 

igp hundrut aptr i moti kateknum ok at auk at luka reiduliga kirkiunni £ 

Skàlhollti adr^reìnt lan tuttigo ok ^riù hundrut. ok at i>enu framkomna 

fkylldu peir alfatcum iatter fyrir (ik ok fina epterkomendr um aliar {>« 

gìafer lan ok fefkifcc fem millum bìfkupanna ^eirra forverara ok kirk* 

nanna hafa farit allt til ^eflFa dags ^à' var komit. Vóru petTer merkìlig- 

cr preftar i radi ok famj^ykki med herra Gyrd af Skalholltz bif kupsdaeme 

l^r um. Sira Fiofe Jónsfon. Sira pórlcifir Narfafon. Sira Snorre pórleift- 

fon. Sira Runólfr Hilldebrandzfon ok Sira Magne Jónsfon, Enn j^elFer 

rf ok ^egna herra Jóns bif kupsdseme. Sira pórfteinn Hallsfon. Sira B5d- 

vat pórfteinsfon Sira pórleifr Bardarfon. Marceìnn piódólfsfon. Ok til 

fmmnda her um fettu fyrrnefnder preftar med nefndra bif kupa inncig- 

ium 



finum di^ltftbat Dominus qvoqve Gyrdus ecclefiam Holenfem viginti illas & tret 
bundredas, qv8S Domyius Ormus a cathedra S(uilholtenn, nondum foluras, mutuo 
Kceperat, poflulavit. Amlce invicem refponfa dabant, velie fé ex honorum virorura 
confilio omnia exsqvo compenfare, ita ut unaecclefìa atteri nullum inferret damnum. 
Imtr eos ì^tur conciufk) erat definitiva, cali cera aureuin tempio Holei>fì in liberara 
& perpetuam pofledìonem reilitutuin irl^ {ed Dominus Jonas fé ad calicem tempio 
^kalhoitenfi viginti hundredis compen&ndum , 6c tempio prsterea Skalholtenfì prz- 
djcla viginti trium hundredarum nomila periolvenda obftrinxit. ìiìs prxfììttSi prò 
fé fuJsqve fucceiToribus de omnibus donis, mutuo, & permutationibus Epifccporum 
«ornm prcdeceflbrum & «cclelìarum ufqvc ad tempus prsTens perfecìc xeconciliati & 
<onfentientcs eflent. Hi magni noininis facerdotes Domino Gyrdo Epifcopo Skal- 
holltenii hac in re a confiliis fuere, & a([ènfura fuum prarbuere: Dominus Fio(tu« 
6Uu5 Jone, Domimis Tborleifus filius Mar fi, Dominus Snorro Thorleifi filius, Do- 
minus ftunolfus filius Hilldebrandi & Dominus Magnius filius Jons; Sed hi de 
dioecefi & vice Domini Jonae: Dominus Thorfteiniis filius Halh, Dominus Bddva- 
xus filius Thoriteiiii, Dominus Thorleifus filius Bardi, Martinus filius TbeodulphL 

In 

• * • 

Tom.il Dd 



aia PERIODUS HL SECTIO IV^ 

him fin inncìgfi fyrìr (etra href er giOrc var 1 ftad dege ok are fem fjtt 
fegen 

Litr. D. 

(d) Tn nomine Dei Amen. Gi5rdeft fo fellt kaup millum verdugs hem 
^ Jóns med gudz mifkunn bifkups ac Hólum ok Brandz bónda As- 
bittrnsfonar ok (iudnf ar S5lmundard6ttr» I fyrftu ac bifkup Jon f( 
fyrmefndum hióniun Brandi ok Gudn^ idrdina a HoUcaftOdum med 
um ^ìm gognum ok gisdum. rekum ok itokum fem par hafà dll^ic ac 
fomu ok n^iL f kulu her tilleggiaft iarder p2Ct aliar fem bar hifa fylgt adr 
ok fo itala fu fem Jón Benediilsfon gaf kirkiunni at Holltaftodiim i jord- 
ina 4 Geitafkardi ok f likt meira er herra bifkupinn vili par di fkipt 
Icem f kai bar vera eìnn preftr hedan af. ok hafa allan faung fem fom er 
vani tiL Item fkal par vera einnar nstr giftine bifkups hvonsr fem 
hann giften Icem fkulu pangac liggia ciunder ok lióstollar af fo moig- 
um bsum fem vani er dK Icem her i mot gàfu nefhd hjón hem Joni 
bif kupi iordina Flugum^ med oUum peim hlutum ok hlunnindam fem 
par hafa fylgt fidan pau urdù eigandi ac ok kìrkian at Hóluin adr fyrir 
peim» Item fkal par at friàlfu epcer vera upp fia fàrdogum a Flugam^ 

hey 



In qvorum teflimonium prxdi£li facerdotes una cum prsdifVorum Epìfcoporum figil- 
ììsy fua figlila bis literìs appofuere, fcriptis loco» die &, aniio,^ ut fupra (*). 

(d) Id efi: In nomine Domìni Amen» Talis emtia àc venditio inter Venerahiiem Domi- 
num Jonam Dei eratxa Epifcopum Holenfem , & Brandinn Coionum filium Asbiò'r* 
nis & Gudnyam nliam Sòlmund» pef ada eft : Primo Jonas Epifcopas przdidis con- 
jug'ibus Brando & Gudnys^ pnedtum Holltaftados cum omnibus einolumends & 
commodis, jure ad maris eje£lamentay & fervitutibus, qvs ad illud nunc & olìm 
perdnuerunt, vendit. Huc accedent villar omnes qvsp ad illud antea pertinuere, 
una cum fervi tu te qvam Jonas Benedici de prsrdio Geitsfkard tempio don^ivìrt & 
talibus pluribaSy qvs Domino Epifcopo concedere placuerit. Item unus ibi fìccr- 
dos exbinc domicilium habebit, qvi omnia fiicra ex anttqva conivetudine penget. 
Item Epifcopus ibidem per unam noctem, qvando advenerir, gratis pernoc!abit. Ircm 
Hluc decima? & penliones in candelas de tot viilis periblvuntor^ qvot hucufqve ibii- 
tum efh Item di£ti conjiiges Jonar Epifcopo prsdtum FJngumynm cum omnibos 
fubflantiis & emolumentis qvte ad illud pertinuere» inde a teiiq>ere qvo illiiftad, & 

tuie 

(*) Ex wrigtnali cum fìftem figiUis^ 



CAP. VI^ Litr^ D. E. 211 

hej ok fenadr. Irem vili Betta nokkur epterkomandi bifkup riùfa. ^i 
fkulu opmefnd hi6n taka io marga pcninga af gotzi Hólaftadar fem her 
vcrdrbreftr i. Ok af {>Yt ver bróder Jón med gudz mifkunn bifkup at 
Hclum kennunft Inetta kaup vidr fyrrgreind hión. letcuni vxr vort inncigle 
frrer fyrrfkrifadan kauproala ok fyrerfettum àdmefnd hión Brandr ok 
uudny okkar inncigle. ìtem vid pórleifr Berg^órsfon. Jón Gurevarfon. 
Pali Hekafon. predar, pórfteinn Steinmódarfon. Hallr Nicolasfon. Magn* 
U5 Jónsfon. leikmenn ^etta kaup ok handlag Iramfór fem her er fkrifac* 
pvi feaum vxr vor inncigle fyrer greind kaup fem giorc var a Hólum 
in Odava Scephani Protomaniris anno M.CCC»LX. 

Litr- E. 

(e) jPróder Jón med gudz ndd bifkup at Hólum fender ollum raonnum 
fem {>etca href fià edr heyra kvediu gudz ok fina. Saker |>efs at 
fo mìkill ^ùngi med fnióum ok frollum hafa nu um langan tima àlegit 
neìr enn fyrr i manna minnum j^vi hefr ofs pat gefit at huxa at renna 
|>ingat huginum fem ó^riótanlig er mifkunn Herra Jefu Chrifti*. ok cil 
amadar ordz kallandi hans fignudu módr iómfrii fanélam Mariam hinn 
hòlaga Johannem ok hinn goda Gudmund Hólabifkup ok alla gudz heilagà 

D d 2 menn. 



ante eoa qvoqve ecclefia Holenfis , acqvifivere. Item pofb tempus habitacula mutandi 
£ennin & pecota ibi lìbere remanebunt. Itein fi qvis feqventium epiTcoporum hoc 
violare voluerit, tiim faroe dicli conjuges tantum pecunia de bonis cathedra Holanae 
iccipiantOy q^^antum deiecerit. Et cum nos Frater Jonas Dei gratia Epifcopas Ho- 
lenfis hanc CUOI prxdi£^is con jugibus permutaci'onem agnofcamus , nos figiilum no- 
flnini prarfentibus tabulis contradus, ut & nos prsdidi conjuges Brandus & Gud- 
nya. Item nos Thorleifus fìlius Bergthoris , Jonas filius Gurevi , Paulus filius Hel- 
gii, Cicerdotes j Thorfleinn filius Steinmodi, Hallus filius Nicolai, Magnus filius 
Jonie, laici; noflra figilla appendimus. Hsc emtio & (lipulatio fecundum antea 
Icrìpta pera6a eft. Hinc nos noflra figilla dicìse emtionis tabulis appofuimus, fcrip- 
tis Holis, in oclara Stepliani Protomartyris anno millefimo trecentefimo fexagefimo. 

(i) i</ (/?.* Frater Jonas, divina giatia Holenfis Epifcopus, pr^fentes lit^ras le£turìs audì- 
turìsve , falutem ! Propterea qvod tanta frigoris niviumqve alperitas , qvanta poft ho- 
minam memoriam nunqvam longo jam tempore mortales affiixent, mentem inda- 
xiiDus ad inexbaudain Jefu Cbrifti mirericordiam fupplices confugere, intercefiionem 
B. Matris Virginis Saacls Maiix» Divi Johanuis, Gudmundi Boni Holenfis Epi- 

fcopi , 



212 PERIOD^US m. SECf IO IV. 

m^nn^ einkannfìga bidiandi hina mifkunnarfullu iney Marìatn ath ìmn 
virteft at vera vor àrnadar inadn vìdr alsvoldugan gud i Ollum hlutum ok 
einkannliga at Hans hin miukafta millde fyrer hennar arnadar ord villde 
lina bvilikum lunga fem nù liggr a faker frofts ok fnióa i Sllu bifkups- 
dstninu. Ok ner til httfum ver hcitit med famj^ycke |>eirra latrdraok 
leikra fem i hià ofs voru lata hallda heilagt gemadartìd guds módr Marie ir 
jóiafoftunne tveim nàtcutn epter Nicolàsmeflb ok fafta fyrer vidr^jurfr. 
ok vinna cil nóns fyrer um dagin ok hafa f likc leyfi at hv6ru fem ^aim 
dag er ber fyrer Àndresmeflu enn fex aura fekt hvòr fem br^cr helgina a 
fiàlfan dagin eda foftuna fyrer dagtnn. enn artìdagiord fem fidarì Mah^ 
meffu. Ok alter ^eir fem eiga til tiu hundrada ok badan af meira ok 
fletta heit uilia famf>yckia fo bulaufer fem ba^ndr. gete einn karimannz- 
verd fótskum manni {»eim er til gardz kemr innan ^eirra ^rìggia rntta 
fem Inetta bref ok heit er fampykt i fokninnt. enn ]^eir fem roinna fé eiga 
lefe fimm finnum Mariumeifu. par med bidium ver alla goda menn ac 
»eir taki ekki ^efla vora gerd fem til f>unga vid ydr« helldr at ^ef fam- 
jykkit ofs ber um. at ver msettum aller famt hallda pefla hatid fera log- 
tekna ba er gud gefr ofs finnafl: a preftaftefhu. bidium ver ok biódum 
tfllum Wdum m&nnum at f»er àminnit ok btódit ydrum piogunaotum 

at 



»» '-r 



(copi, cun£lorumq\'e Dei San£lorum implorantes. Pr«fertim vero miferkordi Virgmi 
Mariz fupplicamus , ut nobis corani Deo omiiipoteiite patrodnari velit, eoqvtbeo^ 
gniflinifiin ejus clementiam faa advocatione deducere ^ ut gravi adeo ob algoris ni- 
viumqve vehementifiin difficultate, di(cce(in levare dignetur^ Cu jus rei grani, con- 
fenfu prsfentium tam clericorum qvam laicorum , ad felhim Conceptioim Virgims 
Deiparx precedente Natalitia , efnriali tempore 6 fcil. Id. Decembri» rite c^bran- 
dum, voto nos obftrìximus, tali adhibita cautela, ut fingult ficci cibi edulìi« con- 
tenti (Jjurfóftumar) a labore, ultra antecedentis diei horam terriam pomerit^hniin 
exercendo prorfus abdineant. Solennitatis jejunìive pr^rcedanei contemtores fo un- 
cns feu Oris mul£(entur. Sacra matutina iisdem, qvx fef^o Atfumtionis obfcrvfit]- 
tur, ceremoniis, peragant: amnesqve, qvorum ficultates 40 imperialium fummim 
maj^oremve confìciunr, five coioni five habitationis cxpertes iùnr, vota nodro fabrcrì- 
bentes, mendico, intra proximum» ex qvo parochiani hanc noftrara difoenlktionem 
tmplexi fuerunt tridimm, domum eorum adeunti, femidinm unius malculi tliinen. 
tum elargiantur, pauperioribus ad Mariac facra qvinqvies repetenda fponte obiigitis. 
Qyani noftram confHtutionem ne fibi oneri ducant, ìed hac in re nobis aflcnrlentts, 
jnqve .proximi« comitiìs, bono cum Deo, prxfentes, feffum Maria? legitima «[^pro- 

barione recipiiaiit >, omnes bouos rogamus» jabentes Clericos, ut curiales ad nnàm 

obferva&dani 



CAP. VI. Litr. E. K 2t$ 

at hallda ^tta vort heit ok ùvofpykkì^. Her med minnum ver alla nieniT 
]i fem i f>e(ru heice vóru fetn nsft var héidc til hins goda Gudoiundai: 
at ^r endit f at vel ok afhendit ^citn er til er fkipadr vidtòku. fo ac 
Tcr alter famt nwgyin f koda hvOrt ver vilium gòra med fvi gótze menm 
i pavagard. edr Ikiptefl: fat millmn fataekra manna fem hermt var. pviat 
Bar er mikell falu hafke at heita fwi gude edr hanns helgum monnum fem 
hann vili f idan ei efna faker vanraeltan Ok til ftyrkingar ok fampyktar 
om fetta heit fettu Ormr porkelsfon. Bergrpórftemsfon. Jon- Gunnarsfon. 
Ormr pórarinsfon ok Hàukr Illugafon preftar med voru incigle fin incigle 
fyrer betta href gìort a Hólum Kindelmefludag fa er lidie var fra hìog- 
acburm vocs herra Jefu Chrifii MtCCCLXXV vetr» 

# 

Litr. F. 

{£) ^Hum monnnm (em petta href fia edr heyra (enda bróder Jón medf 

gudz nàd àbóte i Videy. Flofe Jónsfon. Halfdin Magnùsfon. preft- 

ir. pódtoinn Eyólfsfon Logmadr nordan ok veftan a Iflandi. Ivar Vigr 

fùstbn. ok Benedir Kolbeinsfon leikmenn kvediu gudz ok fina» Kunn- 

Vgc giorande at a fìortuga ari ok fextanda rikes virduligs herra Magnufar 

med gadz mifkunn Noregs ok Svia ok Skana kóngs i pingvelle tveino 

nóttum epter Petrsmef&i vor um ver i hià at Teitr Pàlsfon hs bref vors 

Dd ^ virduligs 

dbfènrandam amplef^endamqye exhortennrr exckentqve* Monemus prxterea fingulos, 

Gadmundiani voti (brceptores, ut promifri legitimo exaclori bona nde reddatis, qvo 

j6ciiius, utrum colkfYas per legatos Paps deferendas, an mendicis ex convento dis- 

pertiendas, fa£la condiltatione , decidere pofTìmus. Violatìb enim- votorum Deo & 

findis ejus nuncupntorum cum magno anìms difpendio conjunfla eft. In hujus 

rei confirmationein *^ Ormus Thorkilli» Bergns Th^rdanides , Jonas Gunnari, Ormus- 

Tfaorarini, Haukus Illugonis facerdotes, (unni cum nobis figilla Tua appeiidendai 

enraront. Datum Holis, ipfo fedo purilicationis anno Domini 137$. 

(0 Id etti Omnibus has literas vìfuris vel audituris, Frater Jonas Dei grotia Abbas Vl- 
déyenfisv Floijus filius Jonx, Halfdanus- fìlius Magni, facerdotes s Tliordeinus fìlius^ 
EyoiH Legifer qyartarum occidentalis & feptentrionalis I/landis, Ivarus filius. Vig- 
filli & Beiiedic^us Kolbeini filius, laici, fahitem Dei & fuam mittunt. Notum fa- 
cientss qvod anno regni illuftiis Domini Magni Dei grada Norvejriae Svecorum & 
Scan<>^um Regis qv'inq^vageilma £eMo, Tl2Ìngva.Us, duabus noflibus poft fefluni 



«4 PERIODUSIIl SECTIOIV. 

yirduligs herra Magnùfar kóngsr fyrer ^(Tum monnum er fo heita. S^- 
hvatr éudmundsfòn. Eirikr Magnùsfon» Olafir Petrsfon. Gunniaugr Sie- 
phansfon. med hverre hann ftefaer ^eflum fyrrnefhdum monnum fyret 
file fram til Noress epter ^vi fem ^ac fialfc um fik voccan Icem vonim 
ver f hià i fama aag ac Ormr Snorrafon las fyrer fyrrnefndum monnum 
]^at dagsbref fem vìrdugligr herra Magnus Kongr hafdi gefit fyrrnefndum 
monnum epter f»vi fem pat fiàlfc fegen Ok ei f idr lise heìdrligr herra Jon 
med gudz nid bìfkup ac Hólum lela opìnberliga fitt verndar href j^at er 
virdugiigr herra Hakon Noregs Kongr hafdi honum ok kirkiunni a Hól- 
um gefìc tU ftyrks ok verndar. Lee nann ^ar ok lefa href herra pórarìns 
gódrar minningar bif kups i Skàlhollti hvorc fo vottar at hann var i hia 
flt virdugiigr herra. herra Olafr Erkebifkup gaf herra Jóni bif kupi adrnefìi- 
dum bif kupsftólin a Hólum ok hann helldr hann ok halldic hetr reaferd- 
ugan Holabif kup alla dma fidan* Ok her med var lefic bref under ina- 
ciglum godrà manna ac cveir menn hefdi fvaric ^efla.alla Erkibifkuplins 
giord fem herra porarinn vottar i Hnu brefì. Krafdi ok herra Jon OJaf 
Fecursfon fem |>à hafdi hirdftiom ok fyflu nordonlandz ac hann fkyM 
Ayrkia hann cil fo hann nxdi finum eignum ok kirkiunnar af prefhim ^im 

fem 



SanQi Petri , praefentea fuinius , cnm Teìtus filius PauH literas Illuftris Domìni 
Magni Regis.redtavit coram vìris, qvorum hsc funt nomina: Sighvatus filius Gad- 
mundi, Ericus filius Magni, Oiifus filius Ferri, Gannlaugus filius Stephani; qnbas 
iiteris prxdi£los viros, ut ipfiflimìe literx uberius teftantur, in Norvegiam id fc 
evocat. Item prarfences fuimus eodem die, cum Ormus filius Snorni prsdicìis virit 
literas falvi condu£tus prslegit, qvas fid comparendum Illuftris Dominus Rex Ma- 

fnus diftis viris concefferat, veluti ipli literat uberius teftantur. Ncc co minai 
onorabilis Dominus Jonas Dei gratia Epifcopus HolenHs literas tutelares publice 
prielegi fecit, qvas Illuflris Dominus Hakon Rex Norvegì* ei & ecclefiac Holawc in 
tutamen & prsefidium dederst. Ibi etiam literas Domini Thorarini bonz memoria 
EpiCcopi Skalholtenfis recitari curavit, qvx eum adfuifTe, cum Venerabilis Domi- 
nus, Dominus Olafus Archiepifcopus , prsdi6>ò Jonx Epifcopo cathedram epifco* 
palem Holenlem contulit, feqve illum femper exinde prò legittmo epiicopo Hoienii 
liabere 5c habuifle, tedantur. Simul & litera prxlegebantur, bonorum virorum 
fi^Uis munire, qvx duos viros, hunc totum Archiepilcopi ac)^um, deqvoDommoi 
Tliorarinus in fuis Iiteris teflatur, pera£ìum fuiffe, jure jurando confirraarnnt. P«- 
terea Dominus Jonas Olafumfilinm Petri, qvi tunc Sarrapa erat, & qvarrar borea- 
lis Prxfeflus, pottulavit, ut fé adjuvare ircliet» qvo fua Se ecclefic bona de facerdo- 

tibasi 



GAP. VI Utr. F. a. fll5 

km helldu mód hanns vilia ok hann hafdi àdr framfkrit m6t med heilagi- 
rar kirkiulogum. Ok til fànninda her um fetcum vid fvrrnefhder mena 
vor inncigle fyrer ^ecca href giordc i (àgdan ftad dag ok ar» 

Litr, G. 

(gj Dróder Jdn med gudz nàd bifkup a Holum (ender ollum monnunr 
peim fem pecca bref fià cdr heyra kvediu gudz ok fina. Kunnugt 

f^orandi ac fub anno gracie mìlleiìmo crecencedmo fepcuagefimo fepcimo 
augardaginn naerfta twnr Laurenciusmeifu ac Svmavatni komu a ftefnu 
fyrer o(s herra Gunnueinn àbóci fra pingeyrum af einni alfu enn Biarni 
Kolbeinsfon ok Hallocca Pàisdóccer móder hanns af annarre logliga fyrer* 
ftefndi pann fama flad ok dag, Ok medr pvi ac j^ac var framfagc af Joni 
Biamarfyni. enn fvaric af Sira pórfteini Gunnarfyni ok Ivari Kolbeinsfynr 
at ^ar véra f>eÌT i hià heima a Àudkùluftodum f>3 er Kolbeinn Bondi Bene- 
AMon sdadi at rida ci) auftHarda ok var a bak kominn hefti f inum l^fti 
hano^vi fyrir f>eim at hann gaf klauftrinu ac pfngeyrum fo mikinn part 
fem hann acci i Hafharlondum a Skaga cil obrìgdiligrar eignar. ok her cil 
^(hann handlag àdmefhdum Sira pórfteini i hond fem J^à var hann? 
Ikhita&der ok j^ing^preffar. l^e hann ok pvi ac ^eCk giot f kyllde vera 

hanns 

tìbus, qvi illa fé invito rethierenr*, qvosqvc in antecefTiim ex legibus faii£!2 ecdelup 
reprimere conatus fuerit, recuperaret. In qvorum teftimonium nos prcdl£ìi viri 
fìgilUnoftra bis liceris appendimus» fcripti& di£la loco» die 6c anno. 

(gJ Uefi: Frater Jonas Dei gratìa Ejpjfcopiiy HoFenfis omnibus Ras Iiteras vilurfs veF aiidi- 
torii fidutein Dei Se fuain mitcic. Notiim fàcienSr qyod fub anno gratis mìlleiìino 
trecenteiìmo {èptuagefiino feptimo» die Saturni proximo ante feftuin. Laurentif , Svi* 
navatnr coiain nobis comparuere, ex una parte Dominus^ Gunnfteinn Abbas Thin* 
ge}Tenfis, ab altera autein Biainius fìlius Kolbeini, ejusqve inater Hallotta^ Pauii 
filia, in hunc eundem locum & dicin legitìme citati. Cum igitur Jonas fiiias Biar- 
nitprofiteretur> Thordeinus vera facerdos fìlius Gunnaris, & Ivarus fìlius Kolbeini 
juramento confirmarent^ pr-ifentes fé ftn'flTe in Audkuluftadis ^ cunr Kolbeinus Bon- 
do filius Benedt£ìr> in orientaJem qvadrantem iter fà£lurus , eqvo afcenfo illis pro- 
feflus, fc monafterio Thfngeyrenfi tantum fundi Hafnailòndonim in Skagio poflefTIo- 
nem inviolabilem dare„ qvantum poffideret, prjrtereaqve prardi£lo Domino Thorffci- 
no^ ejus tunc confeflionaria & parocho data dextra Itipulatus erat^ & palam profi. 

tebatur, 



216 PERIODUS. IIL SECTIO ÌV^ 

hanns teftdmentuin ftddugt. oketgi heirdu j^ìr harni |»iit tìlfkilia atliann 
fbylldi l^dTa giof fidar mega aptrtaka. pvi i gudz nafne Amen fogdum 
ver med fullum laga urfkiirde ac ^eflb profe teknu i dónasfiete fitiandi 
med radi ok fam{>ykki beftu manna er |>à hià ofs vóru fyrrfagdan pare i 
Hafnarlondum a Skaga roed ollum hluonindum fagdrar lardar óbrigdiliga 
eìgn kirkiunnar ok klauftrHns a pingeyrutn sefinliga upp fra fieona dege 
ok avoxtu af taka {>ana fama argàng landfkyHd ok nvar «nnac fem ac 
kynne bera. fviat |at var fvarit af tyrrnefndum vottum at fagda eign 
rkylldì pingeyra klauftr epter andlàrzdag Kolbeins eìgnaft. Ok til fann- 
inda ber um fettum ver mir {)etta bret vorc inncigle* Ok medr pvi at 
vxT Einar preftr Haflidafon. Marteinn piódólfsfon ok pórftelnn Jóns- 
fon preftar. pórfteinn Steinmódsfon. Oddr Einarsfon ok pdrfteinn Hafc 
fon leikraenn fampyktu f ennan ùrf kurd herra Jóns bifkups. pvi fenuni 
ver vor inncigle medhannz ìnncigle fyrer Inetta bref er giorc var ifogdua 
fiad dege ok ire. 

cap. vn. 

De Petro Nicolas filio^ 

§. I. 

tino 1391. fpirantì adhuc Jonae Calvo, Monachus qvidam Petrus Ni- 
colai; nacìone Danus, juflu Bonìfacii Noni Roms ordinatus> fuccelfot 

deftinatur. 

tebatur, liane donationem fui tellamenti inftar firmam effe debere; nec andìvcrini 
iilum condltionein addidilTe, banc donationem exìnde retiacìari -pofTe. Hinc io no- 
mine Dei Amen. Hac inqvifitione peracU, nos prò tribunali fedentes, e conlHioA 
£onfenfu virorum optimorum, qvi prjefentes aderant, pnccficìam Hafnarloiidonira 
partem in Skagio, cum omnibus dicìi pr^dii emolumentis, invìolabilem ecctó^ 
monaflcrii Thingeyrenfis £x hoc die In aeternum poffelTìonem , piena fententia jiiJ'> 
ali decernimus, reditxis etiam & ejusdem anni locarium, & omnes alias ncceriones 
i^difto monafterio adjudicamuF) cum priedicVi tefles jure jurando confirmavenr.t, 
difìam poireflìonem (thtim) poli Kolbcìnl dlem emortualem in monafterii Thìog^y* 
Tenfis poffcflionem tranfire debuiflTe. In qvorum tefllmonium nos bis llteris %ìIIciiì 
noftrum appendimus. Et qvoniam nos, Eiiìarus facerdos fillns Haflidìi, xMardnn^ 

~ ** " * " facerdotes, Thorfteinus filius Sreìnmodi, Oivji 

Halli, laici, buie Domini Jonx Epifcopl lentei 

fcrìptis in dicìo loco , die & aniio. 



A 



CAR Vn* §. I. 2. 217 

deft\natur« Qvi (eqventi anno fedem epifcopalem peregrino ftipatus (a- 
telWuo occupa vit* In qvorum gratìam fecus qvam pleriqve peregrini 
JEpifcopi, neminem honorìbus, ad qvos ledente Jona adfcenderiC) pri- 
vavit Prìmam miflam in fedo Michaelis, magna morcalium freqvencia» 
qvos exqvintifllmis adhibiiic epulis, Holis celebravic. Anno aucem cercio 
fupra nonagefìmum, abfence Vìlheimo Skalholtino^» ejus vices ici ordina- 
tone Clericoruni Skalliolcenfium pra^fticic; illiqve qvam prìmum advenir, 
Skalhold occurrensj perhonorifice accipicur. 

Eodem anno« Cai. 0<^obri$, antecefforis fui Ormi literas ceflio- 
nlsi qvibiis monafterio Thingeyrenfi praedta Hiaicabakka & Kleifar adjece- 
ntf coofirtaavic (a), &Erlingo Snorrii filio Holis in fefto Nerei & Achil- 
ìis prsedium Ronuholum mul6l£ nomine extorfìt. Anno 1394* prìmam 
per dioecefin vìfìcatioùem ingresfus^ racionarium faculcacum ecclefìaftica- 
rum confcripfic» qvod hodie liegeftum Petrinum vocacur. Hoc etiam anno 
diploaia edidic de reluicione parcis proedii Aslaksftader (b) a facerdote 
Sverno Magni redemcar. In hac vincanone , cum Mòdruvallis ageret 
Prsfulj Ormiis feu Nicolaus Danus^ Epifcopi famulus^ focìum feu con- 
fervurofuum GiiTurum Album» ferefub ipflus Epifcopi oculis transfixit. 
Qvpà ut & alia ejusdem generis , Hiftorìcis , de Danorum Epifcopi afle- 
clarum iicencia & temulencia, conaverendi occafìonem praebuit. Hoc 
anno templum Holenfe in fefto Jonannis Apoftoli vel poftridie ejus, 
tempedbte everfum eft, gravi adeo ruina^ ut ne unicum qvidem tigillum 
frai^umm efiugerìc , exceptis fimulacris qvibusdam qvse adjuvanrium opera 
incorrupta erepca func« Haec ruina unum ex Holanx fociecacis Diaconis 
oppre/uc Tepplum aucem collapfum Petrus resdificarì curavic. Na- 
vem eriam onerariam ingentis magnitudinis aedificare ccepit, fed incep- 

tum 



(4) Wld. ad finem Capitìs Litr. A. 
(o) Vicf. ibid. Litr. B. 

Tom. il E e 



218 PERIODUS III SECTIO IV^ 

tum facceflu caniit. Qvx ejus expeofie alìsqve effiiiiones eathedtx ftr- 
tetu valde immiiiuerunc (a)^ 

Anna 1398 Petrum ad exteros abiiflèj coUata facerdotibus Theo- 
^ro Tbeodori (b) & Steìnmodo Thorfteinids (e) OfHdalis dignicatei 
eorundem fcripta indicane (d)* SedÀnno 140 1 reverfum^ coaiiciìsuoi- 
verfalibus Mikiabaj celebratis incérfuiflbj decido Thorftani E)ulfi> cune 
temporis Nomophylacis , probac , ava liceras Magni Regis a Petro in eo- 
dem conventu publicacas, qvibus fe tucorem Cathedra Rex protnifenti 
inviolabiles declaravit» Cathedrsqve ex earundem prsrcrìpto dupla 
majorem , qvam antea Officialis ftacuerat fatisfaótioneni a jona qvodam 
Grimi filia adjudicavit (e). Anno aucem 1403 Se 1404^ cum pefhfea 
illa contagio in^diceced Holenfi tantum fex iàcerdoces, Diaconos tres, 
& unum monachum fuperftites feciflcc, procul a cathedra egide, proba* 
bìliter colligitur , & an exinde cathedram revifcrit > merito dubiracur, 
cum nulla ejus al> hoc tempore mentio fiat. Csterum a duobus com« 

mode 



(a) Illé qvoqvc prapdia Backa &Lnek, & qvadrantem praedìi SeUàdal' ab Halthoro Arnga- 
risaprò Brecka ntiaqve in O/Iandshiicfa permutatione ftfla einit, anno 1395, die M:rtif 
proxima poft fefhim corporis Chriftì, Bardi, ih Fliotis. Teftes erant Dominus Sttiu- 
modus Thorfteini Difpcnfator, Halldor facerdos filius Lopti, Tborfteinn StuiuJ 
filiiis Halli, Thorfleinn Steinmodi & Thorvalldiis Ógmundi. 

i(b) Hunc ulitfl annam 1409 non vixifre, patet ax tcflimamo. Biorgolfi filcerdods filli lliih 
gii» & Gudmundi Landbiarti filii, qri ad Hokvadum in. Votnsdalo, hoc anno co» 
ram Legifero Rafno Gudmundi jure jurando afferuerunt Gudrunam Simundi tili^™ 
noftri ex qvadrante hrcredem fuifTe. Anno 1402 adhucih virii fuit, qvo HvìkildJ* 
fladi9 in fefto beati BanedifU ratienes ad prcdium mriumqve £y iivSkagaftiòudaper- 
tinentes edidit. .... 

(e) Steinmodum bunc anno 1403 vel panJo poft obiiffe concludi poteft ex ejus ttftanicnro, 
qvo, inter alia, tempio Greniadardadenfi prxdia Holmavad , ytfta Hvamm , SdlitrJ 
&"Sker iJì Breldarik fògavit. Trarisrcnplùm hujifs'teftamenti Atunkathvena in pio* 
fefto translationis Nicolai Archiepifcopi anno 14^6, fcibfcriptum eft a Loejo Siigì 
(al. Styrl) filio Officiali, Erlendo Ormi, Karo Bergthoris, Ikcerdonbus, & Fimbop 
Jonae, Gamlo Martini & Arna (al. Arnoris) Einaris*. . ' • 

(d) Vid. infra ad fincra Capitis Litr. C. ' 

(e) Vid. ibid. Litr. D.. 



CAP. vn. Utr. A^ ai9 

mode geftis Petras commendarl poceft , qvod fcilicet ludum difcentìum 
Holis habuerk , cui Bodvarutn Diaconum moderatorem praefecic , bona- 
qvc ccclefiaftica per univerfam dioecefin in certum qvendam codicem 
congcflcrit. Exftat qvoqve ejus conftituno depenfione in candelas, de- 
cmiis & aliisj qvaAi, qvonam anno fanxerit, ignoratur (a). Cathedram 
vero qvam omnibus rebus affluentem afcenderac, egenam & exhauftam 
reliqvic^ nec non diaecennj etiam inflgnium virorum domicilium in« 
greiTuS) iisdem orbatam vidic 

Qvamdiu epifcopacum gefTeric, incertum morcis tempus locusqve 
o\)fcurum reddunc. 

Litn A. 

(b) T^er Eroder Petr med gudz ok poftulligs Sstis nàd bifkup a Hólum 
kunngiòrum f ac gódum mònnum pecca bref fiaendum eda heyr- 
endum at ver ftyrkium ok ftadfeftura medr Jjeflu voru brefi becca bref 
heidrligs herra. herra Orms gódrar minningar med famri nad bìfkups a 
Hólum hvòrt medr feflu bren er bundic halldandi {>ac ftodugc ok óbrigdi- 
ligc i 6llum f inum greinum ok arciculis fra upphafi cil enda. Svo ei fidr 
bidìum ver vora epcerkomendr Heilagrar Hólakirkiu formenn at |>eir ftòd- 
uga haildi l^eiTa vora gtòrd. Ok ci! fanninda ber um feccum ver vorc inn« 
cìgle fyrìr {>ecca brer f krifac a Hólum in fefto beaci Remigli ConfefToris» 
Anno Domini millefimo crecencefìmo nonagefìmo tercio. 

E e 2 Litr. 



(a) Hmc ex Codice pergamene Biblìothecx Mdgnaians No. 17^ in Qyarto fub Litr. E. 
baie Capici fubjungeinns. 

U efl^ Nos Frater Petrus Dei & Sedis Apoftolicae gratta Epifcopiis Holenfis, bonis vi- 

ris hfls iicerfls vifuris vel audituris notum fflcimus, qvod per hns noftras literas; 

tabuias ilUis (*) honorabilis Domini, Domini Ormi bonx memorile, eadem giatia 

Epjfcopi HoJeiHis, qvae bis noftris appenHe funt, ft.ibilimus & confirmnmus, illas 

in oniniI>*J5 Tuis claufulis & aiticulis a principio iifqve ad iìnem ratas & inviolabiles 

decernenres. N;;c eo mìnus fucceflbres noftros San£ljc EccUfia? Holenlìs Antiftites 

roeanius , ut hanc noftram fèntentiam ratam habeant. In qvorum teftimonium nos 

faillam jioftrnm bis literis oppendimus, fcripcis HoUs in fefto beati Remigii Confes- 

loris Anno Domini millelìmo trecentefimo nonagefuno teriio. 

(*) Vii fapra f^g- ^oo- Litr, A. 



220 PERIODUS IIL SECTIO IV^ 

Litr. B. 

(b) V^er Bróder Petr med gudz ok poftulligs Sstis nad bifkup at t^ohm 
kunngiòrum ^ac godum mónnum med f>eflu voru. brefe at hi 
fama tiu hundrada ilag fem ftadrìnn a MQdruvòllum dtti i jord a AsiaKs- 
ilodum i Krskliiigahlid ^eim ni ùclaufnarer f>ac villdu gioraok landiciccl 
hefr Sira Sveinn Magnùsfon Radzmadr Modruvallaftadar tnedr voru fam- 
Bykki ad fer tekic ftadarins vegna ok foddan veg i giort vidr Ama Einars* 
fon ok hann hefr greind tiu hundrud ùtlukc ok af bende epter ^vi fera 
ofs vel ànaeger ok ^at bref Sira Sveins voctar fetn ber er medfèft peifu 
voru brefe. pvi giòrum ver nefhdan Arna òllduneis qvittan uro iardar 
ilag Scadarins vegna a Modruvollum fo fyrer ofs lem vorum epterkom* 
endum Hólabifkupum edr kirkìunnar logligum umbodzmonnum ok hon- 
um ok hans erfingium edr eignarmonnum greindrar lardar epcer hann alla 
fagda iord friàlfa ok akiaerulaufa um ^tca nefìic (lag. Ok tìl (ànninda her 
um fetcum ver vort incigle fyrer ^etta bref giort a Modruvollum i Hofg- 
àrdal in fefto Bartholomei Apoftoli anno domini miliefimo trecenteiimo 
nonagefimo qvarto. 

Litr. C- 

at giorum ver Herra Hans doélor Decretorum Nicolas pormódsfon* 
Gudmundr Jonsfon predar gódum monnum vitrligt ined ^elTu 

voru 



wp 



(b) Id tfti Nos Fratcr Petrus, Dei & Sedis Apoftolicar gratia EpiTcopus Holcnfis, viris 
boDÌs per lias noQrns literas notimi facìmusi qvod decem hundredarum partein prx- 
dii Aflaksfloder in Krafkiingahlida , qvam monaflerium Mòdruvallenfe, fub conJi- 
rione reluitionis poHedit, qvx pofrcfTori przdii, fi vellet, competeret, Sveinus fscer- 
dos fìlius Magni monaflrerii Modruvallenfis (cconomus , vice monalkrii (ìlii fum^^ 
& CUOI Arna Erici contraclum iniit, eiqve di£ìas decem hnndredas perfolvit & trsdi- 
dit, ita ut nobìs fatisfat, fecundum tenorem literarutn Domìni Svcini, qvjfhisnc. 
ftris literis appenCr fùnt. Hinc nominatum Arnam hypothecje in di5o prxdio, IjwO 
monafterii Modruvallenfis, tam qvoad nos, qvam noftros fuccefibres, EpKcoposHo- 
lenfes, vel legìtimos ecclefijc procuratores , qvittum, & prxdic^um pr^diuin, qvoai 
memorntam hanc hypothecam, illi, & polf eum ejus hsredibus, vel dic^i px^^'» 
pofTefìbrihuSi liberum & irrevocabile declercmus. In qvorum teftimoniuin nos iìgil* 
ium nof^rum bis literis appendimus, Icriptis Mò'druvallis in Hòrgardalo, in fello 
Bartbolomsei ApofloH, anno Domini miliefimo trecentefimo nonngefimo qvarto. 

(e) Id eft: Nos Dominus Johannes Doffor Decrttorum^ Ntcolaus filiifs Tbormwii, Gttdmn- 

dus 



CAP- VII. Litr. B^ C 221 

Tora opnu brefi at ver faum ok yferlàfura opit bref med hellum ok ófkòdd- 
udum hangandi innciglum fo làtandi ord epter ord fém her fkrifat 
Asndr. 

Ollum monnum fem fetta href fi^ cdr heyra fenda pórdr pórdarfon 
ok Steinmódr pórfteinsfon predar Hólakirkiu Offìciales qvediu gudz ok 
firn. Kunnigt giorandi at faker pefs at pórfteinn Svartr HaJIzfon eigr 
halfa ìordina a Hnappftodum i Fliótum. pvi hofum ver veitt ok fkipac 
fi^dum pórfteini Svart til medferdar kirkiu helmingìnn i Hnappftodum 
ok Hunaftadi ok par med allt laufagótz fagdrar kirkiu a pann mata at hann 
fkal hafa creindt gotz fer til nvtia ok eignaft àvoxt af. enn fvara olIum 
ftylldum tyrir kirkiuna ok ftanda i àbyrgd um hana ok hennar gótz. Skal 
^fli okkar f kipan ftanda fvo lengi fem póifteinn Svanr eigr eignarlutan £ 
Knappsftodum. Ok til fanninda her um fettum vid officialatus inncigle 
fyrer {ietta bref er giort var i Bólftodahlid in fefto Magni Comitis anno 
domini millefimo trecentefimo nonagefimo nono {*)^ 

E e 3 Litr. 



éfs fili US Joìiit^ facerdotes^ òonis viris per bas noftras patente f literas notum faci- 
masf qvod patentes literas cum tntegris ^ illafis figiilis penfi/ihus, verbotenusy th /è- 
fntKr, fonantes^ viderimus ij perlegerimus. '* ' 

Omnibus has literas vifuris vel audituris Thordus filius Thordì & Steinmodus 
tìias Thorfteiiii ,• faccrdotes , ecclefi» HolenfJs Officioles falutem Dei & fiiam mittunt. 
Notum fflcientcs, nos ideo qvod Thorftcinns Svartus (nigei) filius Halli dìmidiain 
pwlii Hnsppftadorum in Fliotis poffldeat, diéìo Thorfteino Svarto alteram portein 
adtemplum Hnappftadorum pertinentem & Hunftados, fimulqve omnia dìEtì tem- 
fii bona mobilia eo pa5ìo contulifFe & tradidiffe, ut difta bona in fuos ufus conver- 
tir, & uliis fruétus inde redundantes accipiat, fed omnes temph* expenfas folvat & 
iììms ejnsqve bonorum damnum, fi qvod exfliterit, prstftet. H.tc noftra conftitiuio 
donec Thorftcinus Svartus dimidium prstdii Knappftadi poffidet, yalebit. In qvoiuin 
teCtimonium nos figillum officialatus bis literis appofuimus, fcriptis Bolftadahlidx in 
fefto Magni Comitis, anno Domini millefimo trecentefimo nonagefimo nono, 

(*) Unacum bis Uteris fimul rransfcript^ fucrunt tabula? venditionis, qvibus iìdem Sm^S!i^ 
Ecclefis Holana? Offìciales dimidium di£ìi praedii eidem Thorfteino Nigro vendidere 
dic>o ioco die & anno Icriptje, Transfcriptnm utriusqve tabulae datum eft Miklagardi 
tm EyafiordOj in fefto Corporis Cbrrftiy anno Domini millefimo qyadrtngentefimo fettmu 
gefivto nono 9 per Johannem Pauli hliiim Doclorem Decretbnim, isicolaum 'llioi' 
tnoiìì fihuin^ poftmodum Priorcm monallerii Modruvallenfis , & Gudmundum Joiijc 
iìicerdotes. 



122 PERIODUS IIL SECTIO IV» 

Litr. a 

(d) J^cim godum monnum fem fetta bref fia cdr heyra fender porfteitm 
^ Ejólfsfon Logmadr nardan ok vedati a Islande kvediu gudz ok 
fina. Kuniiigt giorande at a fìorda ari rìkis vors virduligs herra Eirìks 
med gudz nàd Noregs ok Sviarikes kóngs in fefto beati Johannis Baula- 
cenfìs Epifcopi a Miklabs i Skagafirdi a almenniligrì prefiaftefnu bine 
virdugligr herra herra Petr med gudz nàd bifkup a Hólum mer href hcidr- 
ligs herra Magnùfar med fomu nàd Noregs ok Sviarikes Kon^s under hans 
hangandi incigli hvort her er med feft peflu minu brefi fo làtandi at hann 
hefdi tekic Heilaga Hólakirkiu alle hcnnar gótz ok varnac i kóngligt trauft 
ok fina vernd. Svo ok ei f idr krafdi biikupinn mik ùrf kurdar a hvoit 
kirkian a Hólum ma^te |>e{rara nàda niótandi verda<edr ei i {»vi fiilfrar 
hennar màlii fem pà var kisert til Jóns Grimsfonar. pvi i gudz nafne 
Amen, fagda ek med f>eirra beflu manna ràdi fem i hia mer vóru med fìlli- 
um laga urf kurd Jón Grimsfon f kylldugan vera at lùka kirkiunnl at Hól- 
um hali^iikinn finn rett fyrer fetta Kóngs verndarbref med flilcum pen- 
ingà vexti ok fòlum fem Sira Jón Magnùsfon Hólakirkiu OfRcial hafdi 
ddemt einfalldan ok konùngsbrefit fiOdugt ok obrigdiligt halldaadi 1 5II- 



(d) U efl: Bonis virìs has literas vìfuris vel audìtnns, Thorfleinus (ilius Eyolii \^j^ 
qvarts borealis Si occidentaiis in lilandia falutem Dei & fuam mittir. Notum tici- 
ens, qvod anno qvarto regni Iliufiris nofhì Domini Eric! Dei grada Kon'egit& 
SvecÌ£ Regis in feflo beati Johannis Baulacenfìs Epifcopi , Miklobsi in Skagsiiordo 
in Synodo generali, Venerabilis Dominus, Dominus Petrus Dei gratia Epilcopus 
Holeufis Honorabilis Domini Magni eadena gratia Norvegia & Sveciz R^i^ C*) 
literas, cum ejus tìgillo pendii, his meis «ppenfas, qvibus fé fanéfam ealedamHo* 
lenfem, ejus bona & negotia in regium tutamen fuumqve prsfidium recepifle cell^ 
tur, mihi exhibuerit. Nihilo minus Epifcopus meam fententiam judidalem pofloli* 
vit, utrum ecciefìs Holenfi his privilegiis frui h'ceret, nec ne, in propria ejas ciuit, 
qv£ jam adverfiu Jonam Grimi fìlium agebatur. Hinc in nomine Dei Amen- £x 
optimorum virorum, qvi pr^efentes erant, coulìHo, piena fententia judiciali eiitO, 
Jonam Grimi fìlium Ecclefije Holanae mulcìam prò ejus juris violatione rcfpe^nl'a- 
rum iiterarum Regiorum turelarium duplam perfolvere debere, tanta fumma, &"$ 
temporibus, qvibus facerdos Jona« filius Magni, Eccleiìx Holenfis OfticialiSi i»^* 
ph'cem perfolvendam judicaverat , literas vero Regtas in omnibus fuis claufulis & erti* 

culisi 

(*) Vìd. fupra TofU, I. pag. 431. fq. 437, 



CAP. VII. Litr. a E. 225: 

Bft ]^m ^dmim ok artieulis fem hv5r er faftaeigum Heflagrar kìikiif 
Vvd hvdm maim fem f kipta er alle ^ar tU reto: Noregs kongr pac aptr- 
Vilìaf med finn opmt brefe. Ok til ^nninda ber um fetta ek mitt ìnn* 
dgle fyrer j^etca boref f krtfad i fògdum ftad ok are. dege fidar ena fynr 
%er. 

Litr- E. 

Statutum Petri Efnfioph 

(e) p^tfT^gì a lióstollmn friàdag lànga. fekr tolf aurum hver er ei If kr. 
eìgt halft prófaftur en halft kirl<iubóndi. Itetn af eydi iSrdutn. 
eA'^eim ìórdum. fem aureigtbfr it. & et ei 4lfÓ9toU ath lùka. lukizé 
éap, lìóstollur* Item ^ar fem madr helldr omaga eyri med laga umbodi; 
Mnzt^ar fióstaltr fem han fkur, i hverri kirkiufókn fem ómagin tekur 
guds likama ath pàfkum. Item hv3rc fem andazt bondi edr hùsflreyia 
epter £urdaga» ok ilendr bùnadr faman framvegis. lùidzt eia tiundar giord. 
ok eiim lióstolln ^ó adi arfar verdi fleire* Enn ef fundr er brugdit bùi , 
hiki hver finn IkSstoll ath pdf kum. Item ef hion eiga tìu aum edr hund- 
tadi minna. ok fé hvortveggia vinnufert luki einii TióstolL En et ^aa 

ttga hundrat edr hundradi meira«. edr Kvprc' jj^eirra fem a luki tvo ' liós- 

. . ; tolla. 



<^m^ 



culii, qvicunqye bonorum ecclefiae imn^obilium curam gefferit, cum qyocunqye tan- 
dem res fuerit> ùfqye.qvo Icgitiinf^s Nòrveglae l^ex illas ihisliteris revocaverit,'firma«^ 
& invtolablles efie. In qyoriHn td^limoiuùm ,eg9 figjU^m meum Bis Utteris appendi 
knpti$ diQo loco & anno fed, poAndle ac Hiòjra., t 

* * 1.14*. ••; .»*-*! *./ » j\i , .'., ^ ti t . ^ i . ' ■ , 

((^) Idifi: Terminus penfìonem in candelas perfolvendi eft dies PaHIioniV DamTni', qvicun- 

qve mm non perfolverif, duodecim unciis, ex dimidio inter Prspoiitnni & Patro» 

nuin templi dividencjìty^iiHdclator. De viliis deleriSs» &; fundis, qvos egenì a pen- 

fione in candelas Inuiiunes. ^ijjabitant, wllsg^^in .liimii;^ erogationes perfolvuntor. 

Icem ubicunqve qvis bbi^ pupiUi«ex mancwtorlejgicimQ adminiflraverir, in ejus paro- 

chin, ubicunqve pupilliitf.rerniV5re'j)aC:hAro$ coTr^oPi$.iDomini particeps fuerit, penfio- 

in lumina pcrfolvitor. I^ni five paterfàitlHiaSj firé niaterfamilias poft tempus mu- 

tandi domicilia obièrit, & resfamiliaris indivi fa- «in nde permanferit unica tantum penfio 

in candelas, & nnics decimie y'^^amvis fdjpres fìnt hsredes, perfolvantur. Qyod 

fi res fbmiliaris dividatur, ad tempus. ^(c^atos penfio in candelas a (ingulis erogator» 

Ireni fi copjuges uncias decem vel minus qvam hundredam poffederint, & uterqve 

fii5oV^(à» Apfì fiiit, unicam penGonem in candelas perlblvunto. Sed fi hundredam 



224 PERIODUS III SECTIO IV. 

tolla. Item blionar kàup fé ixìitì élner. ok lùkizt i tiundar eindagà. eii 
hver er e^i ìfkt fekizt fex aurum. Sami eindagi. er a legkauputn. ok lik« 
faungs eyrum. ok ligr ^rìggia marka fekc vìdr hverc hver er eigi l^kr. 
Tida omir prefta fegizc eptir hinum forna kriffinrett. Item |urfafti 
bóndi ok hiispreyia. ef han a do hundroth en hun firn, ok hundrath 
fyrer hvern ómaga (Inn. Ef menn eiga fimm hundrath faman at bùliar- 
laci. kiki f kiptitiund. Item éf madr a eitt bu , ok er heìmilisfadur i 
odrum ftad. lùkìzt par tiund fem bùich ftendr. Iteiti er tnadr f kyidr ac 
f^ngta frsdi fìn finn a tolfmànudutn fyrer prófafti ef hann er beiddr.fekr 
fèx aurum ef han fyniar. Icem ef madr verdr brotligur med frsndkonu 
finne ath j^ridia ok fiorda. fekur acian aurum* ok vatniafti {iriatigi natta. 
Item ef madr iàeker eigi tider, adr fa^kia tetur |>ria funnudaga (àmfleycci 
fekur fex aurum» 

aut plus poffideant , vel (1 alteruter eorum tantundem in bonis habeat , duas penilo 
nes in lumina perfolvunto. Item redemtio extremx un£lionis odlodecim ulnis, ter- 
mino qvidem decimarum folvendarum, expenditor, qvi vero non perfolveiit, fex 
unciis mul£lator. Idem raeicedis prò loco repnltnrs & cantu exeqviaraoi perfoirendje 
terminqs efto, qvam qri folvere decreclaverit , tribusrmards mul^ator. Obkdo prò 
facris peragendis ex Jurt EccUfiaftico antiqvo cenfeatur. Si paterfamiliis decem & 
materramilias qvinqve hundredas, & prò qvovis ab ils alendo, qvi ipfe (ìblvìcluni 
mererineqnt, unam hundiedam in bcmls' liabuerf nt , jejuniufrt ficcnm erogamo. SI 
' qvis qvinqve fimul hundredas fecundum xflimationem pecuariam poHederit, declmii 
qvadripartitas expendito. Item fi qvis villicationem habens alibi domiciliam habue- 
rit, decime in loco villicationis perfolvuntor. Jtem qvicunqve coram Tao Przpoiito 
per annum femel, fi poftulatus foerit, fcienda recitare tenetur , fi recufjvcrìt, fex un- 
cias perfolvito. ' Item fi qvis in tertio & qvarto gradu coguatit ftiiprum intulerit, 
oflodecW uncias expehdito' & per triginta ndftes ih aava jejunato. Item fi, qv» 
facra per continuas tres donfiinicas vei ipfe , rei per alios non ireqventaverìt, fes 
uncias perfolvito. - ' . . 




^** %^<J 



"^Jt 




^^^W^ 



Hism 



325 

HKTORLE ECCLESIASTICHE 

ISLANDIiE 

PERIODUS IV. 

Ab Anno MCD ad Refbrmationem religionìs Rx>mano- . 

Catholic», 

SECTIO I. 

> 

De externo rcipublicae ftatu , feu de Regibus Danìae 
& Norvegia Ecclefiae Isiandicae nutritoribus ; eonim- 
qvc Praefeftis; ut & de Archiepifcopts Nida- 
rofìcnfibus fupremis ecclefìae infpedoribus. 

Gap. L 

De Erico Tomeréno^ 

hrkus Pomeranus pàteem habuit Wratiskum VII. Pomerinis Ducem, 
matrern vero Mariam Henrici Ducis Megapolitani & Mariae Valdima- 
rìlll Danorutn Regb fìlix, fiiiam; unde liqvec, fuilleeum Valdimari IIL 
Danonim Regis ex filia pronepotera, fed Margaretx Danonim Reginx ex 
forare nepocem» Hujus, a matre vidua ad invifendam materceram > ani- 
ToM. IL Ff mi 



225 PERIODUS IV. SECTIO l 

mi gracia in Dantam veniente addugli ^ forma , lineamencoruin dirpofi. 
tione, & converfacionis blandiciis ita capitur Regina» ut abeunte matre, 
puerum educandum retinere vellet, qvem paulo poft adoptavit, & de^ 
uide in regni confortium aflumfit. Uxorem naAus Philippam HenriciV. 
Angliae Regìs filìam^ ex qva nullos habuic ha^redes^ vagis enim libidini* 
bus & popmis deditus , cum ipfa parum confvevit. Laboriofus qvidem 
fuìty & magno impecu magnisqve impends multa movens, fed fucceflu 
deftitutus> aut fortunae.in tempore non infiftens» pauca aut nulla feliciter 
peregit. Regnum prìmum una cum Mai^areta 13 j deinde folus26annis 
adminiftravit ; Subditorutn tandem contemtucn incurrenS) aut, ut videri 
voluity taedie fortuna fatigatus» regno fé abdicare & in BogislaumDa- 
cem Pomeranum, invitis fubditis transferre volens, fed perficere non 
valensj convafatìs rebus» imo nec a templorum ornamends manusab- 
ftinens^ anno 1439 in Gullandiam abivit» ubi integro decennio pinti- 
Cam exercenS) vium produxic Tandem vero in Pomeraniam reverfus» 
poli alterum decennium anno 1449 ibidem inglorius vitam cum motte 
commutavit. Tribuitur eidem Chronicum qvoddam latine confcrìpcumj 
fed immerito; opus enim haud dubie Monachum qvendam Gftercienfis 
ordinis authorem agnofcit. Qvid hic Rex Isiandorum Reipabiicr aac 
Eccleds utile prselliterit, in promtu eft nitul» nifi huc referanturliterslalvi 
conduóhis Jonae Holenii Epifcopo anno 141^ data? (a). 



{/) " Eric med Guds Kadh Noreghs, Danmarcbs, Sverys og Gota Konine og Hertugi 
" Pomeren, fendir ollom Monnum diem fojin tlietra Bref fé eder neyn, qvtdia 
*' Guds og fyna. Saker that ar Virdaglegi Herra og andlik Fadir og Vin vor bin 
*' kiarra Hr. Jon med Guds Mifkund Bi(kop at Holum a Iflandi far nu heim til lit 
Bifkopsdofne, thi be^hium Vii allan Barn alhiud a fama lilandi og biudhum, rbff 
fé hanem ril Hialp og Tìlflyrks x alla (ina naude, til rata, f\'a ofra fom hiD tilfi* 
gber og hann tarnaft, einkanliga Biggiande og Buuande i Hola Biflcopsdome tu- 
" ter Hanom Hcider og Virding, oj alle the liudne fom I erer a 6ad$ Vegri og 
" Vor (kylduga idhra retta Bifkup ath veita og viliom Vii ath ther vitid at \n hi- 
" vuiri takid- andblikah Fadhir og Hr. Bifkòp Jon fornefndann, Hoh Kpkin <^ 
" aie Hennar og Hans Gotz bsdhe i Laufn og Faftu, Vardbnade og Sveina og Hioa 
*» Hans i Guds Valld og vora Vercd og Virding lyka Trauft fullkomdika, fcrbio- 
" dande hvorom manne, einkanliea alla Vora Umbudsmann, Loghmann, Fogcrcm, 
»» Biflcop Jon at nnada, alla yfrer Sveina, alla Varnada, alia Hton Hins, D«n* 
" alia, tbìeim ftcfna for han, og ej Umbodsmana, ethcr Loghimiui Wo, ntm 

•* Bjìkop 






CAR L §. 2. 3^ 4. 227 

§. 2. 

Tnditis fibi Regni habenis Erìcus Pomeranus » Vìgfufum H»lmìum 
PrsftAura Islandìs^ exuìt, eandemqve in Arnam Skalholcenfem Epifco- 
pum cnnftulic^ qvi anno 141 3 cum ìpfe in Dania aulam feqvens hsre- 
ret^ vicarium /ibi conftituic Celeberrìrouni inter Islandos virum > Biornum 
Buris filiunìf cujus infra > Seél. 2. Cap. 1. §• 4. mencio fieci qvid au- 
rem ipfe Prsful in hoc ?txk&xvx munere geu«rit« infra exponendi com- 
modior locus ofierecun 

Anno 1420; in provinciam venie ^obanner Nyfiadi ut conjicere 
licetifupremumgerensmagiftratum, fecum ducens uxorem Margaretam 
Ozurìfiliam, foorumqve Gudridam; fedanno 1422, nulla^ qvancumno- 
bisconihc, re memorabili gefta, cum fuis rurfus abiic. 

Anno 14.19 jfohanttes Paufs in Islandiam venite ibidemqve hyemem 
tnnse^t^ fed 1421 abiic. Anno 1422 una cum collega Ba/thazaro rever* 
ksj communi Marce Islandice Prcrfec^uram gefturi. Anno feqvence Johan- 
nes &Jona$ Epifcopus Holenfìs (invico Dioecefeos Holans clero, qvi> 
uc ]onas Biarni fìlius (Ibi Officinlis confticuerecur , deHderavic) Michae- 
lem eodon fungi officio, juiTerunt. Anno 142^ horum Duumvirorum fa« 

F f 2 muli 



* Byflcop flcal fialver tlla Itughlika Uinbutsmtnn tilfetla at d^rtna tf Tolda og Sek- 
" ti Vora Veg^na fom a fina yfver fveina varnada og hion. Hvor fom i mote thes« 
" fari Vorrì ^kipan giorir edur geingir meth Triotfku oc Uhlydugheit , hafve Vora 
** Retde og Reflìng efrer Tolf Manna Dom , oc fornefnd Biflcop Jon eter hans lap« 
" Umbutzmann over Sagen efte Loghom og theim Fullrette fitt fom brudd er vidp 
" laki og heilagrì Hola Kvrkio tvo gyllt Fullretti. Sva viliom Vii oc alla Menti vita 
•• «ih Vii ftadfeftum metn tlieffe fama vare opne Brefe alla the Privilegia oc frelfc^ 
" ibm Norjg Konunga i fyrrum Tyma givet hafa afterfeda Mola Kirluu og Biiko* 
" pom a Holum, viliom Vii ath the (landa ubrigdanliga med alla fina Artlculis og 
** greina i alla mata fom the utgefna varo ac fyrda. Datum in villa noflra Slaulo- 
" fia, Anno Domini millefimo qvadringentefimo qvinto decimo, dte.qvinto menfis 

* SepcembriSa noftro fub Secreto, nobis prxfentibus, appenfo. " 



228 PERIpDUS IV. SECTIOI» 

• 

muli Monafterìo Helgafellenfi vim intulerunt , illudqve una cum tempio 
inqvinarunt , virum qvendam intra coemiterìutn transverbèrando , in qvo 
fìatu templum integrum qvadriennium manfic; nam anno demum 1429 
a Joha Jonse Epifcopo Molano , templum , coemeterìum & monafterium 
purgata fuerunc. Eodem , ut videtur , anno , in infulis Weftmanney- 
enfibus hi Duumviri capti fuerunt^ & in Àngliam transportaci > fed a 
qvibus, & cuius )usfu id faélifm fit, non additur, feqvente autem anno, 
Balthazar in Islandiam reverfusi Pratfe^uram per unius anni decuifiun 
ger&bac. 

Poft Balthazari priorem prsefefturam , aniió yidelicec 1427 TUr-, 
Jleinus O/avi Occidentali & Boreali partibus Islandis cum fummo imperio^ 
reliqvìs Vigfufus Ivari praefuifle videtur, fed qvamdiu in hoc officio 
fuerint, non conftat; anno autem 1441 hic Thorfteinus Aufiialis & Ori* 
entalis Islandicc Nomophylax fàlutatun 

5-6. 

Ab anno 1430 ad annum 1450 qvis cum fummo imperio autRc- 
*gis Prxfeflum egens Islandiaepriefuerit, non liqvet; id faltem certutn eft, 
Sinno 1436 Prxfefturam ^eflirfe Enarum Thorlevi, Biorni Enaridac, com- 
muniter difti Hierofolymipetae, ex filia nepotem; fune &, qvi ci hocoffi- 
cium ad ad annum 1440* adfcrìbunti fed qvid in re cam dubia& incera 
TerifUmum (ity nos in defeélu monumentorum ftatuere neqvimus; neqve 
adeo magni ìnreresfe videtur, cum pleriqve horum perexiguam Ecclefis 
utilitatem adculerint; opibus enim congerendis> qvam Reipublics^auc 
Ecclefiae malis tollendis aut medendis , intentiores fuerunc. Qj^ando Eni- 
):us mortuus fuerit non liqvet, nam qvidam id ad annum 1473 qyidam 
yero ad 1463 referunt> fed de fati genere omnes confenriunt, fciliceti 
qvod tempore hyemali per tesqva Laxaardalenfìa cum 12 ftimulis trans- 
iens, immani procella tempeftate & frigoré opprefluS) fatellites omnes 
amiferit, uno tantum excepto, cui Solvus feu Sylvius nomen fuit;Hic 
inGgni praeditus virtute & fide, cum eqvum vires deficerenc» herumhu- 
meris excepit, & ad viUam facerdotalem^ Scad dlélami per multa fladiade- 

tulle, 



• CAP. Il §. h 2, v^ 229 



i. . 



tulit, ubi intenfiilitni frigpris vi, q\ra? camcm ofla &; narvps exufferat^ 
poft iongos cruciatus membratim taadeai diiToIutum fuilTe ferunc* 

' • • • * V 

■ * 

Gap. il 

De Chrijiopborc IH. JBaruaro. 



« » 



§• I. 



fhrìflophorus Bavarus fiiit Valdi^arii IH. ex fìlia abnepos, fed Enei 

Pomerani ex forore nepos^ ab Ordìnibus Regni anno 1439 ad ini- 

perìam vocatus, interna animi vi & docibus mentis, qvank externa cor- 

porìsftatura & lineamentis commendabilior> Danis &jSJorvegis, .qvam 

Sveds multo gratior fuit, ìicec enim ultimi, eo regnante foedus Calma- 

TÌenfe non aperte ruperint, flatim tamen poft ejus mortem ignis in favil- 

lis laticans in apertam fiammam erupit, cujus prxcipua caufa fuit» qvod 

ab avunculo piraticam exercente allatam fubditis injuriam & damna ni- 

mìa conniventia diflimulaflet» Hafniam> ad hsc usqve tempora Epi- 

fcopo Roskildenfi fubjeétam, dato cqvì valente predo Coronae Danicae 

acqvìGvit, qvae ab eo usqve tempore celeberrima regni Metropolis & 

R^m fedes evafìt; Jura Civitatum emenda vit. Prarterea Civitatum 

Hanfeaticarum immodicam licentiam refr^nare in animo habuille perhi- 

betuTj fed morte praeventus^ qv« eum in flore setatis, 8 Idus Januarii 

in Àree Helfingborg^nfì anno 1448 opprefTit, deftinata animo non po- 

tuit exieqvi. Ex Dorothea Principe Brandenburgica nullos fufcepit libe- 

ro& Regni habenas annis 9 cum laude nK>deratus eft. 

Islandis, qv2& aetatem tulerunt, publicum commodum promo- 
tenda ftatuca aut Privilegia nulla dedit (a)^ neqve liqvet, qvinam fub 

Ff3 co , 

^j Ediftum feqveils, qvamvis de caula privata agat, ex codice membraneo cojcvo Biblio* 
cìkc^ Magnxans No. ^35 in Qvarto adfure non piget: " Wy CriltofFei' ined 

» Guda 



230 PERIODÙS IV. SECTIO I. 



co fupremam tnfuls Préfeflufam dditìinìl^ra venne; Non tamen improbi- 
biliter conjeé^ari pòteft egiffe id > aùt fuprannemoratum Enarum nwlm 
auc e)us fratrem Biomum Thorlevi , de qvo paulo infra plurt dicendi oc- 
cafio dabitur« 

ca p. m. 

Ve Chrifliano ^ L 

Vera efle Regum (àpientiflitni verba: Sortes in finum mìniffid Dm 
illas dirigere^ comprobat prafens exeoiplum ! Namexftinélo Chri- 

flophoto 






»> 



Gads nadh Norgt Danimarks Svia Rikis Wende ok Gotha Kungr pallitz greffwe 
uppa Rin ok Hertoghe i Beyren hiifom allom theni by^gU ok boa tJsiincf e kun- 
" gò'rom wi idhr med teflb waaro opno breffwe at kom for oflf Peter Fctenfòn wiar 
hirdmaii ok kòrde (igh for off ok waart raadh At Torwarder Loptifón bafEde 
hallit med han liffcle fwa mykyt jorda gooz med makt ok ofTwerrìke fom ber 
(ighr vatzenda jokol hallorftada tiapniir wlfFal brecka Nes Bragholt Btcka. ok 
** ligger nordnnlandz i hoolà bifkopsdòme i oiafirde a Iflande ok nw framm heldcr 
»' huhru Margi-eth Vigfusdotter med makt ok ofFwerrikc epter Torwardh bd|l»fn 
" bonda (in. Nw faker thefT at fomemder Peter hef{wer fokt waara nadh til hidpp 
ok flyi'k om adhr nònapt lorda gooz at han kan ey fa lith godz faker mtktai ok 
ofFwerrike hacr med idbr, thy flcippom wi adhr nempdotn Petre med waarefulrc 
kungh'gre makt apter alla fìna forgrenda jorder ok aff bende fik iielftwer tbeir fom 
ftader utan forgrend hudru Mareret kwnneat fyna at hon «dhr hemiebamzge 
" forgrenda jorder med laghom norbiodom wi hvarìom manne lardoni ok Ickoui 
them at haf^wa adhr balda byggìa adhr boa a fornj^mpdom jordom under w3irt 
konungiika hemdb uthan ther haffve adhr nsmps Petirs loffadhr lò'fiwe fyr. !«■ 
biodhum wi buftm Margret Vigfus .dotter at leggìa under fex manna dootn innfo 
•• maanader fra thy hon hefFwer ieet thptta wart brefF «dhr hò'rt huerra (wirt ^^ 
• fekta hon wai-der fkyllog fbrn^mpdom Petre for haldh ok medfarrdh a thc(& fe^ 
' grenda jorda gooze fidhan fornzitider Peter wardh argande at thwi biodDm vi 
liyrflioiom waarom ok lagmannom ok allom handgangnom roannom at ther n^n 
hielpliger fornxmdom Petre Petirsfón til alta retta maala fom ther wilit haff*'* 
•• tak aff off. Datum caftro noftro hafFnenfi die fan6K Lanrendi noftro fab figilw 
" prefentibas aj^nfo Anno Domini millefimo qvadringentefimo qvadragefioio fe^ 
*• timo. •• 



>9 









CAPj Uh ■§: I; 5. 231 

/{ophoro Bavaro, coronam & MQnjrchiam Dano Norvegìcam^ qvafi for^ 
tem in (inum oiiflam , qvidam Erico Pomerano, jam dum in vìvis agenti 
denuo offerte j (jvidam Bògislaó Pomeraiiiae Duci> qvem antea Regem 
habere dedignati fuerant, qvidam eam Canuto Gyldenftiernio Nobili 
Dino imponete cogìtabant, plurimi autem Àdòlplio Holfatia^ Duci hunc 
honorem deberi cenfebantj ipfiqve fplendidiilimam hanc fortem obtule- 
luntauc fere obtrudere voluerunc ; Deus vero qvi fortes dirigi t & impe* 
ria ab uno in alterum transfert » cor, mentem, lingvam Ducis laudatiitìmi 
itadirexit & difpofuit^ ut vaietudinem, aetatem & orbitatem caufansj 
onus& honorem deprecaretur, fobrinos autem, fororis fuae & Corniti^ 
Oldenbuigicì taIios> fuos etiam poft fata futuros JKeredes^ digito qvafì 
monftraret^ qvod fupremi numinis nutu & inflinélu fadum efle ut cogi^ 
temus, par eli:; ratum enim id ftatumqve, habuerunt Regni ordines, Sf, 
Chrìftiano Dietetici Felicisj Ducis Oldenburgenfis ^ filios coronam Re«> 
gnumqve obculerunt , cujus laudatifllmi poderi ad hunc usqve dietn 
umunqve cum propria laude & rubditorum commodo feliciilime gerunt^ 

§• 2. 

Anno lalutis refticuts 1448. 20 Septembr. nobilitas Danica in Co- 
mìtus Viburgenfibus, Chriftiano L homagium praeftitit; fed die lunae 
poft dominicam laetare 1449 literas fubmiilionis cives Norvegici edide- 
ninc Eodem anno Feria Simonis & Judce Hafniie Coronatus fuit^ 
iimulqve cam Dorothea Brandenbui^ica Chriftophori Bavari vidua nup- 
tias celebravic. Sed anno 145 o> 3 Calend. Augnili 9 feu in ipfo San<^i 
OlafìFefto, t^^dàroilae, Norvegici Regni corona ei impofìta eft ^yecos, 
pardm vi, partim confilio, ut ipfum Règem Sveclae agnofcerent, coro- 




qyc iiDi conltituerent. rpit mortem Mroii , qvx m annum 1470 
die, jus qvidem fuum vindicare fategiti fed expeditio infeliciter ceflìt, 
nam terra mariqve viélus re infe<Sla redire fibi fuisqve utiliflimum ratus 
eil Cum Anglis edam controverfias habuitj qvi ejus fubditis varia 
damna intulerunt^ prxfertim Islandisj qvorum non paucos unacum Re« 
gioPraefefto Biorno Thorlevi anno 1468 occiderant. Anno 1474 Ro- 
sum usqye penexit;^ fummoqve honpre a Sixto 4 exceptus eft» qvi die 

Viridium 



232 PERIODUS IV. SECTIO l 

Virldium omnibus pcenitcntibus y etiam notoriìs peccatoribus remiflio- 
nem peccatorum gratis ^ & fine paenis competendbus , gratiam Re^s, 
annunciayit. Regi autem & ejus famulitio Fefto Pafchatos corpus Do* 
mini & abfolutionem proprìa manu ìmpertivìt, a voti impletione^ uc 
Terram Sanélam adirete & Sepulchrum Uomini inviferet, ea fub condì- 
tione liberatus eftj ut ìmpenfas, ìtineri deftinatas^ facris ufibus att^ibu^ 
ret^ fed a pedis Papalis ofculatìone liberarì non potuit. Hinc^ donis 
permutatis oc venia , feu Privilegio Hafniae Academiam fundandi , iraj)c- 
crato^ qvod haud dubio hujus peregrinationis utiliflimus fruflus fuir, 
Romam Rex, poft unius & vigìnti dierum manfioncm, relic^vit, avara 
eminus multo fanéliorem , qvam cominus fibi vifam fuilTe > deinde mm 
cft. Vitio ci vertiturj qvod Orcades & Hetlandiam, dotts nomine, 
cum Margareta filia/ Scoria? Regi conceflcrìt^ item> qvod niitiis largas 
fuerit, ita ut ad profufionem qvandoqve declinaretj in omnibus autec, 
etre & nomine infignem fé efle Chriftianum clariffìme demonftravit, nani 
de Ecclefia benemerìtus> vitam viro Chriftiano dign^m & tanto effigio 
decoram transegit* Mortuus eft Hafìii£ anno 14S1 die 20 Majii cum 
vixiflet annos 55 regnasfec33. ." .. 

• ■ • • , i m. 

Islandis ^ pariter ac aliis fùbditis > haud poenitendum Règem fonec 
prs^buit) iis enìm varia Refcripta xm&t, Edióbiqve ptopofuit » tam Reipu- 
blics qvam Ecclefix proficua , qvorum celebnora fune. 

1) Priviiegia five ediétum illud, qvod communiter per eminentiam 
Longum (-a) vocatur, & varia Ecclefix & Reip, falubrìa continet, con- 

ftans, 



(fl) Vide infra ad finem capìtis Liti*: A. unde difcimu*. m) Primogeiiitum Re;ls nomni- 
tiim fuiffe Olflum, qvi ante patvem, ut videtur, in tenera ictate obiit. fi) Regi'-'^p'* 
ChFiftophoro, itoiì qvidem rebelKoneni aitt feditionem , fed ^dtum qvendam & ti>^' 
ctitun de vero Norvegie Rege in lilandia ortum iiiiATe, de qco tamen apad icripto^^ 
altum eft fikniiwin. y) Regis pietateiìn > qvqd^tii£li Ólttidevotus cukor faerit, cu« 
Jym > .in initio edicli inter celilo ni accepttiin refert qvod regnet & edif^a promugf 5 
Praterca fecus ac alli Reges traVisgrertorìtus màndatorum fuorurii arternam milw'^^'*^' 
nem & anathema a Pontifice & Èpifeopìs minatur. Cacterum illos rantum artìculoJ 
ex membrana (174 in-qvaito Bftliótkeeae M«g!^2Mii«) fere.oos^ cjdiibemofi q»'i'«® 
ecckGafticam q^adanteuus concernunt. 



GAP. DL §• 3* 233 

Ains, ut qvibusdam illud interpungete feù diftingvere vifum eftj 22. $. 
iu autem incipit: In nomine Domtni! & per Interceffionem SanUì Olai 
Nonrgiée Regis^ Nvs Chrìftianus Dania & Norvegia Rex , notum faci* 

2) Literae tutelares I feu falvi conduélus» datsc Gottfkalko Epifcopo 
& tempio cathcdrolL Molano y anno 14^0 (a). 

3) Literas qvibus Torfio Arii filio privilegia Nobilium concedun- 
tur 1450 (b), ^ 

4) Ediélum de retraélu pra^iorum qvorundam a Benedillo Grimi 
filio fatìo 1450. 

j) Privilegia Nobilium BiCrno Thorieifid« concefla 1457. 

6] Licera?, ovibus Epifcopo Olao filio Rogn validi prsefeélura Skaga* 
fiordenfis concedituri 

7) Mandatumj qvolslandi Anglos vi pellere jubentur (e)» 

8) De eorum pccnis, qvi dicas Sc-caufarum legitimas cognitiones fub« 
terfugiunt 1463 (d • 

9) De Henrico.Kerker^ in qvo de Einaro qvodajn Ormi Rex con- 
qveritur, & qvód impofitum tributum a multisnon Ct folutum 1470 (e)* 

io) Ne Epifcopi Incolis eorunf pra^dia » ad folvendum templorum 
debita, injufte extorqveant, datum 1481 (f). 

Il) In qvo extraneorum mercatorum foenus prohibetur, datum 

1481 (g). 

§. 4. 



1^ — I ■ ■^fc—^M^»**— J>»*i^^^l— ^h 



(*) Vid. ad finem Gap. Litr. B, ubi ijli etiam propria navi mercaturam exercere permit- 
titur. 

(b) Datum in CaJIro tiojlm Happni^ , vrgiìia heMtì Andrta Apojlvlì , anno Domim mìUtfitm 
padrìngcntcfiino » qyiììqvagcfmo. 

(e) Vid. ARNGRIAil Orymog. pag. 139, Conf. $. feqv. 

(d) Havnijc die 6 Februarii. editura. 

(t) Ek oaflro Havnienfi Dominica paflionis Domini. 

(0 Vid. ad finem Oip- Litr. C. ex codice pergamene mox laudato exfcriptum^ 

(g] Havnix Dominica qvarta poft pafcha. 

Tom il Gg 



234 PERIODUS IT. SECTIO L 

• • • • 

Sub Chriftiano I. fummo cum imperlo Islandic primus prifuit 
Torfius feu Trebonius Ariifilius, natione Islandus, uxorem habensChri- 
ftinam Thorfteini filiam. HicaRege anno 1450 die 30 Novembris No- 
bilium Privilegiis ornatus^ & totius Islandioe conftitutus Praefeéìus, Edic- 
tum Regis eodem anno datum in Islandiam acculiti & in leges referri 
cura vie. Infigrie Nobilitatis fui e albus urfus in aeruleo panno clypei, cu- 
jus anterior pars ex galea eminebat. Hicce Torfius, prafter alia veftiga* 
lia a qvovis Prsetore tot hundredas (valet aucem hundreda 4. joachìmi- 
cis) exegit, qvot Curias feu Praetoria qvcevis Toparchia numerabat, qvod 
circiter 500 Joachimicorura fummam effecifle videtur» Qvid praterea 
gefleritr & qvamdiu officio funélusfit, dicere non poffum; id tantum 
prò certo habemusj qvod non ultra annum 1456 pnefeduram cond- 
nuaverit» 

, «ir. 

Biornus Thorteiji fiUus^ Biornì Enarid« ex filia nepo^ uxorem habuit 
Olufam Lopti Divitis iiliam^ infignem viraginem ; Hic circa annum h^o 
usqve ad annum 1452, cum cathedram Skalholtinam poft mortem Got- 
fvinni vacantem occupavit, omniaqve ad eandem pertincnaa bona ad 
lubitum difpenfavit & in fuos ufus convertir, qvod ubi Regi, Archiepi- 
fcopo & Marcello , vero Skalholtinos dioeceieos Epifcopo ^ innocuità una- 
nimiter Gotfkalko Epifcopo Holenfi injunxerunt j ut Biomum Skalholio 
eieélum j ad reddendum adminiftrationis rationem fub anathematis pocni) 
compelleret, c|vam procellam (ine mora cedendo > & aliqvalem rationem 
reddendo» Biornus prudenter declinavit. Hinc cum uxore peregre 
abiit) tempeftatibus vero ad infulas Orcadicas dclatus « a piratis qvibus- 
dam invaditur, & captivus cum fuis in Scotiam abducitur, unde Regis 
interceffione liberatus in Daniam venit (a), ubi Eqvitis honore & nobi- 
lium Privilegiis ornatus» totius Islandiae praefetìuram adipifcitur, qvam 
ab anno 1457 ad mortem usqve retinuit. Eadem tempeftate Angli Sco- 

tiqve 



(a) Vide HVITFELDWM in HiJK Cbrifiiani L pag. 874* & feqq- ubi de faac re prolke 
Oitis agic. 



CAP. JII. §• 4- 5- 6. 235 

rìqve mercaturam in Islandia gnavicer exercebanc^ idqve Regis^ ejusqve 
prxfedi, ingranisi non enìm cancummodo confvetum veéligal pendere 
rcnuebanc^ fed furtis qvandoqve* rapinis & malefidis in incolas graiTa- 
bjncur, qva de re Rex conqvericur in Refcripco IsJandis millb ^ anno 1463 
usqve, ut refiftatur & vis vi repellatur, mandar; His fretus animacusqve 
Biornus> Anglorum Scotorumqve mercimonia qvardamconfifcavit; qvod 
illi impune ferre nolentes, ipliim cum afleclis in vico, difto /?//, ubi 
tum temporis Celebris navium ftatio fuic, anno 1468 (a) adorti func^ 
& una cum feptem alfeclis occiderunt, occid vero corpus in frufta dilfe^ 
cuerunc & ludibrio expofuerunc; Thorleifum autem Biorni filium capti- 
vuni fecum habuerunCi usqvedum macer ejus Olufa magno predo eum 
redimeret; Qyae has injurias coram Rege qveflum in Daniam crajecici 
idqve impetra vity ut Anglo bellum a Dano indiceretur, qvod qvinqven* 
niuin duravic. Ipfa autem virìlis animi foemina Anglos in Islandia ubi^ 
cunqve potuit, graviflìme perfecuta eft 3 alìqvando enim in fìnu Ifafiord 
tres Anglorum naves pifcatorias adorta cepit^ occifis aut in fervitutem 
3bduclis nautis^ qvorum 50 ferreis ligàcos catenisi (ervilibus laboribus 
tdhibuit ^b). 

§. 6. 

Poft Biomum Islandis impofitus fuit Henrtcus Kcrker^ qvi Islan- 
diamanno 1 470 ingreflus eft. Praeter literas Collationis, fupra §. 2. me- 
moratas Edii^a qvaedam alia adtulifle fertur, qvae jam, ut puro , perierunt. 
Officìum hocce usqve adannum 1481 continuarle videtur; Nam in judi- 

Gg 2 ciò 



(5) Conf. HVITFELD. !oc- cìt. pag. 904. ubi una cum multis aliis annum necis Bior- 
nianx anticipi (té videtur, eain ad 1467 referendo, cum re vera ad annum 146S pcr- 
tinsct, ut ex indubitatsc Hdci documento originali, cum afHxo figillo, qvod in Ar- 
cViivo cathedra Skalholtenfis reperi^ur, abunde patet6t probari poteih Vid. ejusdcm 
Fafcic. 16. No. 2» 

(b)Prec«tain fuiife ferunt, ut mora fua memorabili qvadam re nobilitaretur, obtinuifTe 
ctiain, ut anno 1434 cum animam exhalarct, tanta incidercr procella, qvanra poli 
hcminum memoriain nunqvam; qv« multa (Iravcrit tempLi 6c ardiiìcia, & 50 in 
Anglia navigia obruerit, indeqve cognomen ibrtita eft & vocata Oluf Bìlury bilur 
emin lilandis procellam aut turbfnem notar. 



^56 PERIODUS IV. SECTIO h 

do Kroflenfi (a) ejus mentio irìjickur, qvod fi veram eft, Henrico Danieh 
qvem Hiftoricorum coryphaei, BIQRNUS de ò'kardfita in AnnalìbuSi & 
Doéiiflìnius ARNGRIMUS in Crygmog. pag. 240» ad hunc annum Islan- 
di£ Frsefeélumfaciunc, locus non conceditur (b). 

Litr, A, 

(e) T nafni guds ok àrnadarordi hins heilaga olafs noregs kóngs |>a gior- 
um uer kriftiern med Guds nad noregs danmarks uendif gota kongr 
greifi i oldinborg ok delmenhorft ydr aullum aulniim ok óbomum uer- 
aundum oc epccrkomendum a iflandi kunnigt ac zf^vi at almàttigr gud 
um fram forfkylldu vora hefer fkipac ofs til rikisftiornar £ noregi ok ver 
haufum nù laugliga anamad kraunuuigflu ok kóngsnafn i prandheìme a 
fanéli ólafsda?2Ì. anno domini MCDL fem a fama rima epcer fullkomliga 
famf)ykt beizlu ok vilia allra bifkupa. prelata, riddara ok fucina, kaup- 
ftadamanna ok alls almùgans yfcr allan endelangann noreg. f vi àmianer 

ok 



mft- 



(a) Supra, Per. 5. Se£V. i. cftp. 5. $. 8* Tom. i. .pag. 427. mentionem fecimus infignis 

leficii, qvod Krojfreid vocatur; hic autemJaliud ejusdein farinae fernet offettfpony- 
mum, etiam dicìum Kroffreìdy in qvo Thorvardus Elici filius fororiam fuum, Ma- 
gmiin Jonic, inakfeiiatorum globo Itipams domi fua invafit & occidit;q^'a de re 
cum fentcntia publica pronuntiaretur > Henricus Kerker I/]andÌ2 Prarfeéus pril'enJ 
fuiife dicitur. 

(b) ARSGRIMUS hìc BIORNUM niinis feciire fecutus effe vidctur; fed qvo modo B/0/?- 

NVS ad hunc annum fecum ipfo conciliari qveat, noii vìdeo; fcVìblt cnlin: Anno 
t4S/ Prttfeófum Isìandia fuijfe Hemìcb Lajeì^ qvod fine dubio legeiidiim Henrich 
Daniel, & mox eadem pflgina: Hemicum Knker Iflandì^t Prafeéfnm in judìcio Km- 
fgfifi prafentem fuìffe i niiì dicamus Hemicum Daniel hoc anno, force in [ulìo ù- 
greffum effe, (ed Henricum Kcrker ut priorìs anni Pr^fe^ìum noiulum ofliciuic de 
pofulffe cum hoc judicium baberetur. 

(q\ Id eft: In nomine Dei & per intercedìonQm Sancii Olai Norvegiit Regis, Nos Oiriflli- 
nus Dei gratia Norvegiae, Danii, Vandalorum Gothorumqve Rex, Comes in OlJen- 
borg & Delmenhoril, vobis omnibus natis & nafciruris, piicfentibus & fururis Is- 
landix incolis nornm fécimus, qvod curo Deus omrrlporwis , pntternoftrmn meritam 
reginiìni Nor\egitt nos admoverit, & nos jam Thrandhtimi in fefto Saii^ 0!ai « 
omnium Epifcoporum, Praplatorum , Eqvirwnfi & Armigeroruro,' ctvium 6c torius p-.r 
iute'^ram Norvegiam vutgi coiifeiifu perfcSOy peticione & voluntate coronam in&u- 

gnnleoi 



gap; ih. Litr^ a; 237 

(& aft òk godvile feoi vorer forellrar goder norigis kóngar hafa haft ok 
uier fiàifer haufum til iflandz* Ok iafnvel krefìr ofs fkyllda a krununnar 
vegna fem {>ar eiga med logum under ac vera ac huxa ok vita iflandz vel- 
arci gagnok nygca fuo ac goder nytlàmliger Hder megi ^ar halldazc cwn 
fkadiìger ofider megi aullungis afleggiazc. pvi haufum uer med ràdi ok 
f3m{)ykc uors elfkuligs rads af noregi fem hier bià ofs uoro ueitt. lene 
ok gefit ydr f lika priuilegia friheit ok retcarbaecur fem hier epter fylgìa. 
— Bifkupar rìdi med fvo mòi^um mònnum fem kirkiur\nar laug vattà 
ok ucfkyra. Enn àbótum ok abbadifum ok rikispreftum fyrirbiódum uier 
at rìda vid fleiri menn enn vid fìmca mann ùcfveicar enn vid f>ridia mann 
innan fueitur. Enn ef |>eir dirfazc at rìda med fleiri mònnum pà (le f>at 
alle bifkupì upptsekt enn fuliretci hafi bifkupinn af haufudsmanni enn 
halfretci af huerium hinum. Item forbiódum uer aullum rìkismonnum 
a iflandi under fulla landràdafók at taka fier til bùiFveina fleire menn enn 
)a er {>eirra iordum bua frateknum bifkupum ok hirdftiórum. Suo ok 
orbiódum user under fama forbodi at fafna edr famandraga flock edr 
mótftaudu gìora bifkupum hirdftiórum logm5nnum fyflumonnum ok fo- 
oitum fuo uilia underfhióta fìc ok undanflyia ira lóp ok rett at gidra ok 
dóm at ftanda fyri fin af brot kirkiu kóngi ok kalh ok vilia ei lata edr 

Gg 3 tilftanda 



gurslem & nomeiì regium «cceperìmus , amor & benevolentìa , qyzm antecefrores 

rolhi boni Reges Norvegise erga lilandiain liabuere, & nos habemuSy nos moner, 

qvin & corona , cui jure fubefTe debeiit^ officium reqvlrit, ut Iflandis falutem emo« 

lumennim & utilitatem cogitemus & promoveainus , ita ut boni & frngi mores ibi- 

dem obferventur > nocivi vero & mali pcnitus aboleantur. Hinc ex dileSloruin no- 

/!romni regni Norvegia Senarorum , qvi jam apud nos prsfto funt, confìLio & con- 

fenfu, nos vobis talia privilegia, libertates & edi£)a concedimus, qvalia feqvuntur: 

— Epifcopi iter facientes tot babeant comites, qvot leges ecciena(lic£ prarfcribunt 

& teflmtur. Abbatibus vero, Abbatidis (Se iacerdotibus magni nominis pluribus 

viris qvain qvatuor extra, duobus vero intra, tribum, (tipatos, iter Tacere prohibe- 

miis. Qv'od fi plures comites adfcifcere aufi fuerint, omnia itineris indrumenta, 

pratereaqve piena juris epifcopalis violati multa a prìmipilo , dmiidia antem a reliqvis 

folvenda, Epifcopi Hfco cedant. Prscterea omnes viros in IHandia Magnates plures 

fatellites qvam fundorum, qvos poflldent, incolas adfcifcere, exceptis foiummodo Epi. 

fcopis & Satrapis, fub pcena perduellionis prohibemus. Sub eadem qvoqve poena 

proliiberaus, ne qvis facfUone inftitura (armatos) ad.Epifcopis, Satrapis, I-tgifjri», Prx- 

toribus & Qyxftoribus obfiftendum colligant, qyo fé fubducere 6c effagere conen- 

tor, ne prò delicUs fuis iu Ecciefiam, Uegcm & privatos ex pra^icripto i.'g<s, }niìì 6c 

iènteacis 



238 PERIODUS IV^ SECTIO L 

tilftanda fic ftefndà under riecc laug oc riett gióra i fvo niàca et hindn 
ftefnuvottana hauggua edr draga fuo langt i bure med ofurvalldi at {»eir 
megi ei vitni um bera ac ftefnc verdr edr rifa fundr ftefnubreiit edur kìm 
oc geima (le inni i hùlunum oc vilia fvo ei ftefnu heyra oc forfella fvo 
login at {>au mega ei ganga. Skulu haufudsmenn fakader verda fem fyrr 
fkrifad ftendur. enn alter {leir fem med honum |>ar cil hialpa fkal hverr 
J>eirra fakadr verda vid ofs 13 mòrkuai oc fo |>ó giorariect fyrir fic iafn* 

vel fem àdur Item fyrerbìódum uier under fulla landradafok huer- 

ium manni a iflandi fvo Iserdum fem leikum ac hylla edr hallda edr nauck« 
urum manni trùfkap ac fegia edr manndóm edr eida vinna edr nauckum 
fyrìr rieccan noregx kons hallda utan ofs ok vorn kisera einka fon 61a£ 
Enn huer fem giorer flikan cuiuil edur miscrunad i bland almiigans um 
o(s fem giorc var af ymfum mOnnum a iflandi i kóng kriftoforus daga. 
]^à fkulu {>eir hafa fyrirgiOrc fé ok fridi landi ok laufum eyri ok uerdi 
alldrì bocamanna ok |>ar med bauluader ok i banne a heilograr kirkiu 
uegna af uorum belga faudur pàvanum i róm ok aullum bifkupum i 
noregi ok i danmork. Icem forbiodum ua?r aulium maunnum a iTlande 
fuo isrdum fem leikum ac hafa ok hallda ùtisiga menn fem eru ptir km 
forrada finn hùsbónda edr drepa hann. manndrapara. bifkupsdrapara. 
prdladràpara kirkiubriocara kirkiu^iófa edr hafa pà fic cil fueina fyrr enn 

Jcir 



fententis judicialis fatìsfacìant , nec fé ad prsflandum ex jure citari pcrmittant, rei 
conHteancur , diei ài&x teftes csedentes, 6c tam longe vi violenta abripientes, ut de 
die tllis di£to teftimonium perferre neqveant, vel literas citationis difcerpanr; lari- 
buia qvxrentes in domibus fé contineanr, ne dicam recitatam atidiant, & teges, ut 
vi fua priventur, eludant. Primipilus qvidem, ut antea dìflum, reus efto,icIiqvo. 
rum vero omnium iìnguii trcdecim marcarum niulrnm nobis folvunto, & j^s n'^'* 
lominus praf flauto — — . Item fub ftricìa perduellionis pceni prohibemus, ne qvi5 
lilandorum tam clciicus qvam laicus, qvemcnnqve hominem homagio dignctur, dig- 
num reputet, ei fidelitatem, vel l'ubjeòlionèm promittat, juramenrnin prscftct, ve! 
prò legitimo Norvegia Rege agnofcat, pr^tcr nos & dilef^um noftrum atqre unicuia 
filium 0!aum. Qyi vero tale dnbium & fufpicioncm vulgo inftillat, qvalia a niul- 
fis in Illandia diebus Chriftopbori excitnta funt, pace tScbonis, tam mobili bus qv ani 
immobilibus privantor, nec unqvam fafìum expinrc illis licitum fit, mnlediiìis pri- 
terea & excommunicaiis vice fìn£ìae ecclefìit a fan^i(Tìmo nofìro pitre Papi Rom»- 
no , & omnibus Norvegije & DaniT Epifcopis. Item omnibus in Iflandia tam cleri- 
cis qvam la'icis prohibemus, exules recipcre vel tu eri , q%-i funt beri propri! prodirorcs 
rei occifores, homicidar, Epifcoporura vel facerdotnm interfcclorcs , templorum effrac- 

toies, 



GAP. Ili Litr- A. 239 

^ir hafa uerit til noregs ok feingit fic i^ar landzuift af uorri nad. ok huerr 
km herimóti ^etTi vorri fkipan giorìr fkal uera fakadr uid ofs 13 mOrk- 
umahverium tólf mànadum lem beir nsrfieiin eru. ok hùsbóndì fieìrra 
ibyrpzz aull fieirra uerk. Item fyrirbiodum uaer hirdftiórum uorum ok 
laugmonnum ok f^flumdnnuin uorum a iflandi at cilftedia ac ùclaeger 
inenn fari ok gangi fem frialfer menn i landinu ok ei blìua ftaudugt i 
kirkìunne til J>ers ac peir eru fkipradner til noregs. enn ef f>eir fìnnazc 

:ar — — Item forbiódum uicr und- 
iflandi Tuo Ixrdum fem leìkum at 
ìnnuka nauckurn bifcup a iflandi edr hann ^ar fyrir bifkup hallda edr 
nockum bifcupftol innfetia fyrr enn hann hefur uora fulla fampykt f>ar til 
feingit erkibifcups ok rikisrad oc hefer |>ar uppa uort opit bret oc infìgli. 
kem forbiódum vxr under fulla landrada fdk aullum leikmOnnum a iflandi 
at ttka klauflurfóik. prefta edur klerka i (itt valld uemd ok ueriu ok for- 
fuara ^ imóti bifcupum med ofurualldi |>à fero bif kupinn finnur at ^eirra 
ólifoad (*) edr óhl^dne ok f>eir farà ei fvo rettiliga med fìnu preftligu 
emtxetti fem ^eim byriadi ok hialpa f>eim til at hallda ktauftra , beneficia 
okiongiòUd 1 fvivirdmg ok hògmód mote bifkupinum i fuUre óhl^dne^ 

ok 



\im kirkiu f>a fari beir fem lògbók vottar 
er fulla landrada fuk hverium manni a ifl 



tores, vel (kcrilegi, hoiqve Tuo fiiteUitio adfcifcere, priusqvam tx^Eko in Norvegiain 
itinere « t noftr& gratia reiliturìonem ab exilìo impetraveriiit. Qyicunqve contra hoc 
fioftrain mandatum deliqverit, prò qvovis anno receptionis tredecim raarcas nobii 
mnlds nomine perfolvito, £Sc damnum» fi qvod a fa£lis recepti emergati prsrflato. 
Itctn Sacrapìt noflris, Legiferisi & Prstoribur noftris in Ifladdia exulea hominum 
liberorum initar bine inde vagari, nec ad ecclefiam, ufqve qvo navigio in Norve- 
giioì traje£ìuri fé commiffuri funt, permanere, finere prohibemns» qvod fi extra 
(ccieiiam deprebendantur, ex prsfcripto Codich Legum cum iis agatur — — ». Item 
coiqve I/lando , tam clerico qvam laico , qvenqvam Epifcopum in Iflandiam recrpere 
vel prò tali habere, vel catbedram qvandam epifcopalem ibidem conftituere, prius- 
qvam perfe£lum Archiepiieopi & Senatus regni confenfum , nofirosqve literas patentes 
obfìgnatas hanc in rem obrinuerifi, fub piena perditellionis po^na probibemus» Prs- 
terea omnibus in 1/Iandia laici s fab (Irida perduellionis pcena prohibemus , perfonaa 
monafteriornm , facerdotes vel clericos , fi Epifcopì eorum malos mores vel contuma- 
ciam, vel in ofHcio facerdotali minorera, qvam par erat, curam reprehendant, in faam 
poceflatem, prsefidium & tutamen recipere, eosqve xontra Epifcopos vi defendere^ 

vei 

C, Sifventia qv^ iff landatù Codice memtranea admodmn èacerQ (f mutilù defunta ex apo*' 
ffafbo^ jvod nohn ejiy curtbace» jupiìlevhfius^ 



240 PERIODUS IV. SECTIO I. 

ok ma ei bifkùpinn f inum rette framlconia. Hv5r fem àt pvi verdr her 
epter kunnr ok verdr pat vitnesfaft, fkil hofdinge vera fekr fullre hnd- 
radafok vid ofs ok aller |>eir fem hann |>dr til ftyrkia , ok par med fkal 
hvòr peirra fvara bifkupinum fiillrette, enn med Isrda menn giòre bif- 
kùpinn fem. hann vili fyrer pat peir gafu fic ok lògdu i leikmanna valld 

. perca bref var gore i Kaupmannahofn nxfta dag epter Sanitc 

Catharinedag ar 1450 ok innHglac med voru incigle ofs ualfum hia- 
verondum* 



Litr- B^ 



V 



i Chriftiern med Guds Nache Danmarkls , Norges , Vende og 
Gothe Koning, GrefFve i Oldenborg oc Delmenhorft. Giorc 
viccerligt alle Men, ach Vii af fxrdelis nache oc Godvilie have taget oc 
undfanget , oc her med undtfange meder thelFe vore opne Brefve virdig 
Fadher mèch Guds Naade Bifkop Gotflulk afisland, Vardnathe hans 
ocTienere oc alt hans Gocz lauft oc faft fom ham vìt vigher ellereigande 
vorder i mìnne Itith oc meire fyrir hvoriom Mani. Item have Vii oc 
af vor fonderlige Gunft unt och tillathet fornemte vaerdig Fadher Bifkop 
Gotf kalk at hans fkip maa fegle til Bergvin og annerftseder i vori Wge 
Norege meth hans Gotz hvor hann vili og honum behoflf giorh fri og 
friais og alungis kvìc for nogen til Seckegield eller nogre andre Skacte 
ut at give. 

Thi forbiude Vii alle ehvohelft the er eller va?re kunde, fonder- 
lige Vor Foghete 05 /^imbutzmcrnd fornemte voerdig Fader Bifcop Gott- 
fkalk Skib, Hans Gotz, Vortnethe og Tienere her imote ad hindre 
eller hindre late, talme , eller i nogen mathe uforretce under Vor Kon- 

gelighe 



• 

vel ad monafteria, beneficia, aut reditus in Epifcopi condì melifim & contumacii 
itgnum piena inobedientia retinendum, adjnvare, ne Epifeopus fuura jus perl.qvi 
qveat. Qyicunqve horum cxhinc teftibus adhìbitis convitìus fuerìt, primipilus Ihic» 
tx pevducllionis poenae qvoad nos reus erìt , ira & ejus auxilìatores finguli prjrcew 
illorum Epilcopo miilclam prò jure ejus violato integram perfolvunto, EpilcopuJ*^* 
tem cum clericis prò lubitu agat, eo qvod laicorum potelloti ù fubjeccrunt & con- 
crediderunt r— . Ha Utera: icriptjp lunt Havnis, poftridie feftum Sanò* Cathari- 
112, anno 1450 > & noltro iigllio nobis prsfentibus obfignacar. 



CAP. ih lÀtt. B. C. 241 

geìtghc hefiid oc uretde. Datiim cdftello noftro Hafhi» Sabbato prò- 
XHnoante feftam beati Andrea? Apoftoli Se MartyriSi noftro fub fecreco, 
Anoo Domini MCDL. 

Litr^ C 

(e) Vii Chriftiam med Guds nad danmarkx fuerigif^ noregs^ vendifs 
oc gotis konùng. i flefvik oc i hólftenn, ftormarn oc dichmer" 
fken hercug, greffe i oldenborg ok delmenhorft. Gióra alle viturligc 
at vor kisre undefati ok meine almuge (em byggia ok bua uppà vorc 
krnnàd land ifland. hafa^nù hdc pereubod hm ofs naer ofs theiref bref 
och biuifelfe kisrenndes et cehtera. ok tàcid biretta underuifa fyrir ofs 
ac nxT fuo fkier ac bifkupinn och kìrkian hafa nauckurra garda faman ac 

Ì^ir fem uppà gardana DÙa blifa nauckud kirkiunne fkjrllduger. {>à vili 
ifcopmn oc uppà kirkiunnar vegna ei annad hafa at ahntjgann enn 
hanns deìlld i haufudgardinum fem helldur til bicaling ok formìnkazt kruA- 
\innar rìetcugheit bar med huilkìc vìi ei tilfteda mege nie vilìa at huilkìnit 
bende fem blifur kirkiunne i fuodan muta nauckud fkylldugur ac hann 
ellur hanns erfingiar mege f>at bitala med fuodan voru.fem^eir kunna 
af ftad ac koma ellur med andre |reiris famiardis ef cinge af |>eirra erf- 
ingìum uile fuodane jarde til fig ac leyfa oc peirres reìknings gotld bitala» 
Thiì forbiódum vii alle er huarher hellzth eru ellur vera kunna hier i moth 

|»enna 



(e) Idtfi: Nos Chrìftianui Dei grafia Daniar, Svedx, Norvegie, Vandalorum Gothorum- 
qvt Rex, Dux Slesvici, Holfatix, Stormaris & Dichmarfcise , Comes in Oldenborg 
& Delmenhorfl. Omnibus notum facimai , qvod dile£to nobis auiverfìtaf 6c populus 
corone noftre ferram Iflandiam iMicolens 6c inhabitins, nundos fuos & literas ac 
probationes ad nos mifit, conqverens &c. coram nobis enunciarì &, eijarniri fecit, 
qvod cam Epi(copi vel ecdefia predium qvoddam cum aliis.commune poflldeant, & 
incoia predii ecdéfìx aliqvtd debeac, tunc Epifcopus nomine ecdeiix de plebe nihil 
aliud ad nomina expedienda, qvam partém predii admittat, qvo jiira coronx immi- 
nuujìtur, qvod nos ita obtinere nec volumus finere, nec id nobis licer. Qyare cai- 
cunqve colono, qvi hoc modo nomina ecclefìae contraxerit, illi ejasve hi^redibus, 
tabbiis mercimoniis, qvalia haberi poffunt, vel etiam prediis eorum communibus 
ni« expedire licitum efto, fi hsredum nemo talia predia reluere & debitum nume- 
nire rolaerir. Hinc omnibus, qvlcunqve fit vel fiierìt, hanc noftram voluntatem Se 

mandacum 

Tom. il Hh 



949 PERIODUS IV, ; SECTIO I. 

Bernw' uor vilk oc fkickclfc hier epter at giora. Datura in caftro nofiro 
^afhenfi^ Pominica cantate* Anno domini M. qvadrìngencefiino LXXK 
primo, noftro fub cecreto prefentibus appcnfo. 



mtìnnam 



Gap. IV. 

* É 

De Johannes 

O primo patri haud dcgencr filius Johannes anno 148 1 (ucceffit, qvi 
incunis vagicns, procurante patte , ab Ordìnibus R^ni anno 145 j. 
cle£lus fuerat; (ed coronam Danicara anno i483.folenn]ter accepiti Sveci 
autem Stenoni Sture adhafrentes, a Johanne, duabus vicibus raagnis 
©raeliis viòli > & unacum Pro-Rege fuo Stenone profeatì, anno 1497^ 
K)fi demum fé fubiecerunt & ingenu folennitate coronam impofucrunt; 
qva animatus fortuna, anno i?oo Ditmarfos fubjugare conftituit, fed ab 
lisdemfufusfugàtusqve, amiflis 600 Nobilibus & MMMM, gregariis mi- 
litibus» oranibusqve impedimentis, una cum facro figno militari , difla 
Dannebroge (a) «gre cum vita evafit, qvod Regis infonunium Svecos de 

' novo 



mandtuiin cxhinc violare prohibemits. Dflnim in caffaro noflro Hftvnienfi, Dominict 
cantate, anno Domìni Millefimo qvadringenttfimo oduageGmo primo, noftro inb 
. . Secreto prcfentibus appenfo. 

Har Regis Chriftierni Dtcrat in comìflis generalibns a Legiferis, Pedaneis, Satrapi, 
& tota unkcrfitate, ftipulata manu approbate ftieniiit. 

lai Cum Valdcmarus IL anno 1219 in Lironia bellum gereret, & in praeUo qvodam, fipio 
militari omiffo, ordinca militum turbari & terga dare inciperent, e ccelo demiflìis fcr- 
tur pannus duplicati operi» cum ini€Xta criice, qvo arrcpip, ordìnes. rertiferunt, & 
in hoftes verfì vicioriam obtinueiunt ; Hunc deind$ pannum ut (àn£tiflimuni cime- 

; hum con6rrdrimt, & prò (igno militari éodem ufi funt, usqvednm.in prxlio contri 

Dkmarfoi anno 1500 penitus periit. In hujus rei memoriam dicunt Valdemarnm II. 



/ CAR IV: §. t 2/ " ^^ %4$: 

uovo treàtf ita > ut fidan ei renuncrarent, qvos denuo fub jùgum mit- 
tere, Potenciflimum Regeni eodem tempore ìncidens cum CivitajEibus 
Hanfeacicis belluin impedi vie. In vita qvottdìana valde fuit popuiarìs» 
in publicis autem folennitatibus fernet geiEt magnìficentiflìme , uepe m 
ore habens: No/o minor me metuat^ defpkiataye major ^ Vericatis ita 
amans^ uc mendaces & mendacium nullo -modo ferre poflet; Religione 
Catholics? obfervantiflimus, ad qyam etiam RufTos transducerre labora-, 
[»L Uxorem habuit Chriftinam Ernefti Saxonise Eleéloris filiam. Obiìt 
annoi5i3 die 21 Febniarìi, cum ifegnailet annos 32 , vìxiiTet t8* Prìn- 
c^ps (a) nulli fua^ cetace^ullo yirtutis generp inferìor , Cbd magnitudine 
animi > jufiicia, clementia> c^terisqve heroicis vinucibus ?ei maxknìsì 
Mooarchis conferendus (b)» . 

Hujus R^s Conftìtutiones & Ediéla qvc publicum commodum 
promovent» aut ad noftrum rcopum& propofitum pertinente perpauca 
exflant, qvc autem confpieere licuit^ funt: 

i) kefcrìptùm ad Nomophylaces aliosqve judices, ne caufas judl^ 
care aut fentendam dicere prsfumant» qyx legibus ecclefiafiicis uUo 
inodo repugnant l dat* 1483* / /" 

' i) Obo Rognvaldi Epiicopo Hokna data commendacio feo literae 
tttelares, 1483 ce). : '.• 

Hha 3)Ste- 



< *<» m Mm^mmm^atmm^itmimi 



Or£um Damnthvgicum inftituifle, Se una vice 35 Eqvites creafTe. Qridani autem 
boc miracuiom iii dubium vocant, dtcantes iignuih illud qyod Démmh^m vocatiuni' 
fuit, ValdioKiro ut Cruciatuin, feu (ìgnum iacrì belli, contra Gentiies militanti a 
Papa tranJiniOuin fuifle. Con£ BARTHOUNUM de OrMm Dafmehrogko. . 

(0 Ut loqvitur Nobilia Danna ipfi cosvua PETRUS PARVUS Roftfimumus in ipgoa 
Vita. 

\?) Vitio illi yertitur csdes Nobilinimi Pauli LaxmannJ, fupremi Auhe MagiftW» qvs Reg« 
nec in feto ncc invito fa£la effe perhibetur; unde procedente tempore» fa£Ìi pconiten* 
tia du£lu$ &pe exclainsiTe fertur: 0/ Laxmau! Laxman! fed Andrete Scriba» aut 
^'ice Canccllarii innocentìs necis Rex minus jiifte ùifimulari videtur. <Couf. HOL» 
BERGIl Htfl. Dan. Tom. a. pag- %2% • 26 -27* 

(4 Vid. infra ad finem Capitis Litr* A t . « . . .. ^ 



344 PERIODUS IV. 8ECTI0 L 

^) Scèphano ' Skalholtenii anno 1498 damrii Privilegiam proprio 
navigio merces cathedra utìles in Islandiam invehendL 

4) Decifìo caufo hsreditarìce inter Biomum Godvini & Biomum 
Thorlevi > Privilegia Nobìlium Eggerto Eggerci fa) , prsdia Toparchi« 
Rangarvallenfìs regia Vigfufo Èrlendi (b) conceiTa, aliaqve fimilis argo- 
menti, qvae paucas & privacas perfonasj non vero rem publìcam coo- 
cernunc» 

Sub hoc Rege > Islandis > ejus nomine prarfuenint Thorlrvus Bm- 
i;i filius, qvi ab anno 1481 ad feqventem 1484 occidentalis & borealis 
Qvartse Prsfeéluram geflifle: Orientali autem & auftrali Islandiae, eo tem- 
pore praefuifle videtur D'retericus Piningì fed qvamdiu Thorlevus Prc- 
feéluram geflerit) qvid in ea egerit, aut qvando mortem obierìCi noa 
liqvet: funt qvi autumant ante annum 1480 Pnefeéhiram geflUTe, qvod 
licetnon fit imponibile , fatis tamen non poteft probari: ìd (altero cenum 
eft^ qvod anno 1480 fupplicem Islandorum ad Regem iibellum peitulerìc» 
&.anno feavente Regia Édiélum defenore mercatorum haud colerando 
rurfus adtulerit 

Dhterkuf Pining orìtno cum Thortero Biomi in Islandos divifum 
habuit imperium ; fed poft Thorlevi fata id folus obtinuit , qvod faitunr 

elTc 



(•) Vid. ibid. Litn B. . 

(b) Prsrdium fcilicet Skogagard Se villas ei annexts prò qvinqve centenflrìomm locitìo 
annuo , & fundum defertum Mòrk & Merkreigncr fine omni redhoftìniento per 
proximuiri qvkiqvcnnium , ea condidone-, ut xdes inox poft adventnm' in Ifl«Q<iiii" 
«dificet, cxtóo qviiiqvennio trcs hundredas qvoiannis locarìum folvai, fundus vero 
& «dificìa poft Vigfufi mortem Regi cedtnt. Literx dat« funt Flensburgi, fefto 
^ Sana* Agnetse Virginis anpo 1505, &,a.Cliriftiano.Secundo Rege Dani* & Svedt 
tleao, harrede Norvegia?, confìrmntae. DìÀuin territorium poft obìtum Vlg;ni*», 
ejus fororio Jonae Halli Johannes figgerti elocavit, Lìteris datis Bcfftftadi die lon« 
proximo ante feftum Olaì priusi anno 1522, cum Mork & Merknreigner in tali erint 
ftatu: Siora Mark, vììh deferta, stdificia Se templum diruta. MId Mork, /ocarium 
iundreda. ivV, dimidium vilU' defertum, alteriui autem dimidii locariuni feptein 
ovea ladari^. Ha/i 9 locarium hundicda. 



' • » . 



.CAP^JV. $• 3- 4* 245. 



ée snte annoili T489 verifìmile e(ij iiam in Confticutione Magni Eialfi 
filli Epifcopi Skalholcenfi^ hoc anno faéla exfirtCk vocacur cocius Islan- 
dis Prsfeétus ; Fuìt aucem dìéla Cònfticutid iplius & Epifcofìi aucorìcace , 
con'unélim compofìca, qvm de decimis & pnsdiis, qvse Regi fubiiciun*- 
tur, de muléia eorum cjvi denarium Petri, Ve<ftigal fcenarium, coeme-* 
terìì rafeétionem^ & unciam (eu penfiuncùlam prò funere repellendo, Ibi* *" 
Ycrc rccufanc , qvae ad noftra usqve tempora vim legis habet. Alceram 
Conffinitionem leqventi anno fecit, ih qva totius Islandì» & Vafdhufice 
Pnefeélus audic, qvrs utpoce Reipublicae uciliflima ^ fòpius cdnfirmaca & 
prò lege publica recepta eft; approbaca edam futc a Senatu Regni Nor^ - 
vegid 15333 Se ad noftra usqve tempora legis vim retinuit. Ejusdem 
contenta: 

i) De Dcqva & bona mer<:atòrum menfura & ponderibus. 

3) Vetitum ut iidem hybcrna hic habeanjtj mplto minus iiaves 
piTcatorias & ftmulUia ad pifc;andum cpnducant. .; 

3) Deinqvilinis, qvi in bonis non habent trium vaccarum valorem»^ 
advìtam fuftendandam. 

4) De aeqvabili mercimoniorum Islandicorum pretio. 

5) De poena fanoruni mecidicorum, qvi operati), fuam rufticis & co- 
lonis locare nolunt. 

6) De Regiis Prstoribus» ayt cujuscunqve nominis & dignitatis 
iint, qvatndiu bene & fìdeliter adminiftrant. Tercia etiam circumfercur 
conititutio, noftro vulgo adfcripca, data 14^2; qvam» cum non modo. 
fufpeda fit (nam Piiiingìus ,hoc anno exceflerat) fed & nunqvam in ieges. 
relata aut publica aùdoricate. confirmata, fuerit, hic recenfere fuperfède^ 
mus. Ex dii^is autem pati^t, Piningium inter optimos & uciiiìlimos Sa- 
trjpas merito elTe numeraodum (a)« 

Hh 3 §• 5^ 



■«■*- 



(«) Sant qvi daos, utnimqvc nottrfnt Dìcrerìcuin Pitting, hic agnofcunt, qi'ornm pofte- 
riori tertifl a noìns commemorata ^onfHtutio àdfcl'ibenda iit, qvod non immeri to.lierì^ 
docent literac Dieterici Pjning jxiiHPriSt'Ccnptir Beffa^adiS), -die ^un^r proKÌma nnt^ 
fellam Micha¥ljt anno 1490 > qvibns Hemico Miniing prxfecliiram Kioienfem con- 
farti 61 in qvibut ejusdem toparchi^ . Kialarnclenfì^ incolarnm benevolentiam Mìe- 
dingo expetit, ex more antiqvo^^ taUfaw, qJantatis (inq\'if) antea di/eSo me$ con^ 
fénpf'meo Dieterico Pitting exbibuijiis. 



246' PERIODUSIV,. SECTIO L 

• 

Anno 149 1 (iiccefnc Piningio Amhrofius cognomento /Zf/W. 
Hic enìm di(flo anno , rogatu Olai Rogvaldmi^ Cpifcopi Holani, 
SpialldhagcCy in cracSu Ejafìord , ad publicandum bona Biami HvaiTafellen- 
fis prsefens fuit; fed qvo minus rem deftinacaip eodem tempore perficere 
poiTec, per Paulum Brandi ileciti qvi i io armatis ftipatus, Biarni caulkm 
tutatus eft; Re icaqve infeéU abeunces, feqvente annoi majore apparatU) 
caufam agone ^ denuoqve Spialldhagse conveniunt; Tandem poft longam 
altercacionem , auditisqve a Paulo Brandi haud paucisprolecariis & felqvi 
pedaiibus verbis^ Biarni bona confi(carunt i Hac expedicione Regipmer 
mobilia qvsdam bona, Prsedia Thveraa, Amdifaftade & Kaifaboi^ idem 
acqvifìvic. Qyamdiu Ambroili Prxfe^ura dura vie, incertum eft; circa 
autemannum 1493 £»<ifW Bidmìi filius, Thorlevi frater^ ipfi fucceflilTe 
vidietur; (iqvidem Preefedur» ciculo à nonnuUis infì^cur, fed perbrevi 
tempore hunc honorem gefliile verifimile eft; liam hoc ipfo anao^cia 

Anno 149? Petrus Trtds Islandiae Praefeéturam cefllt; Hoc cmm 
anno in cpmitiis univerfalibus judicium Fimmbogi NomopRylacls de 
Thorlevi & Benedici filiorum Grimi, filii Pauli Brandini» jure, in hxrc- 
dicatem PauH avi patemi fuccedendi, ex officii auéloricate confirmavit, 

Svod qvaff primum claflicum Fuic éoncroveffic Mòdruvallenfis. Qyam- 
iu Petrus officio prarftierir, incertum eft; Nim pneter hòc unicum ejus 
faflum, rrihil ad nos pervenir, nifi hi6 Petìiìs Truls idem fit ac Vetrus 
Ciaudiiy Mqverti anno 1497 Prapfeélum fuìfle qvidam memorant, facile 
enim , incuria fcriptorum aut fcribarum , ex uno Petra Claudii Truls^ 
duo exìftere potuerunt, fcilicec Petrus Claudii ^ exclufo cognomine, & 
Petrus 7ri^/f, exclufo patris nomine; fed qvicqvtd fic, cercuai eli, Pc^ 
tram qvendam Claudii filium anno i497|.ut Pcaefeilum totius Islandit 
in Comitiis ejusdem. anni adfuiffe, & Ericum filium Haldori Abbaas 
Helgafelienfis ob oedem haud ignobilis viri, Pauli jonaei de Skardc, 
reura egifle, tandemqve fententiam a Fimmbogo Nomophylace pronun- 

tiatam, fuo calculó confirmafle. Mirum fané, qvod neucrius honim, 

^ ncc 



neé' BIORWS de Skar^aa^ fcrìpcor non incurìus , in Attnalihus» neqve 
Do^i MNGBJMUS in Crymogéetf ullani injidant mentionem. 

Anno T499 BeniS3us Herfien cum fummo imperio Islandise p«e^ 
l\iit, ut & anno ifoo, tunc cnim una cum Fìmmbogo Nomophylace & 
^4 judicibus de caufa hsreditarìa Mòdruvallenfi fententìam dixic ; ina ve 
iisdem comidis a Nomophylacibus judicari , & deinde in leges fententì- 
am pronuntiatam referri curavit , omnes niercator«B Anglos Regi ex q va«^ 
iris Hundreda , o: wo. pifcìum, fex pifces, tributi loco numerare debere, 
pifcatores autem Anglos qvi nuUam exercent mercaturam , fed lineis 
ìongìs cum multis aflixis hamis, pifcancur^ comprehendendos effe. 

Tarn Celebris ille Annalium Skardfaaenpum concinnator, qvam ali!» 
qvi fua plerumqve ipfi debent, ad annum 1501 mentionem faciunc Kai 
von Aiefeld^ auc (ut qvidam fcribunt) Anhe£dd\ fed, qvod egerit, ad'* 
ferant nihil. Circa eadem tempora , aut Islandis a Rege Pnefedum fuifle 
aut PraefeAi cujusdam, forte Kai von Alefeld, Procuratorem egillb vide- 
tur, famofus ille Lembardusy qyem rapinis & maieficiis in qvemvis prò- 
mifcue graflantem , maxime autem inTdrfium de Klofa incentum, eiqve 
multa mala minantem » Torfius ex improvifo fuperveniensoccidit; qvod 
faftum Stéphanus, Epifcopus Skalholtinus , Torfio alioqvìn inìmicus 
probavìt^ ipfumqve eapropter & laudavit & facile abfolvit. ' 

S- p. 

Vigfufus Erlendi ex nobìliflìmis Islandi» Proceribus orlundus 
qvando Islandia? Praefefturam primo capeffi verità non liqvet (a), fed ftc? 
rum id effe ante annum 1507 fatis claret ex literis Mag Enei WaJchenl 
dorphiiy PrappofitiRoeskildienfisEcclefic, & tunc temporis Chriiliani n' 
ProRegem Regni Norvegia agentis, Cancellarìi, datis Osloaedie Andrene 



1507^ 



ÉM*< 



(•) Forfiui inno 15051 qvo in cxteris vixit , vid. fapra pag. 344. 



248 PERIOETUS rv; SECTlt) L 

1907» in<(vibQs etim cocibs Islàndke Prsfeéhim R^iùm (àlutat (a). Hic 
anno 1 508 in publico & folenni conventu Thingvallenfi » fencenciam fra- 
tris fui Tliorvardi Nomoptìylacis de valore Ediéli, a Rege Hacone pro- 
mulgati 9 de haereditatibus adeundirconfirmavic , qva Benedici Herftenii 
Decretura fufflaminavit, & eodem anno in craélu Ejafìoi'd, conflìcutus, 
<!e predio Kot» & viliis ad id peninentibus» difcretivam tulic iencenti- 
am* Anno 1^09 officio adhuc praefiiit » fed qvamdiu id poftea retinuerit, 
numne ad annum i^ia, incertum eft. Anno 1513 Auftralis Islanda No* 
mophylacem fà^um legimus« qvo officio usqve ad mortemi qve eum in 
Norvegia anno 1521 oppreffit> funélus tOu 
« 

§. IO. 

Si>eno Thorlevif cujas fuerity nefcimus> & qvando adPrsfeAurs 
honorem eveélus, valde incertun> eft, fed eodem funélum elTe anno 
1512 prò certo habemus (b). Hunc Angli cum 1 1 fatellitibus mifere occi* 
deruntt qv^a de re prolixe fatis agit HVITFÉLDWS & ex co BIORÌ^US 
de Ska$djàa. Eius Procufatpres, aut in ejus locum fubÀitutos fùi/Te, ve« 
4t>(ì|nile eft, Bùrtbì^lùm qvendam & jhhannem Eg^erH filium, qvi, Frac- 
ie<^i vices gerentesj hoc anno judtcia exercebanc 

Litn A. 

^ii Hans med Gijds Nad Danmarks Noregs., Vendcs ok GottcsKo- 
ning udvald Koning til SverigC Hercug udì Sleflvig, Hoiften, Stor- 
maren, ok Dytmerfken, Greve udi Oldenborg og Delmenhórft> helfc 
Eder kaere Underfatte , Bdnder ok m^nis almue, fom bygge ok boeudi 
Hole Bìfcopsdome kanrlige med Gud ok Vor naade* Vicher kxre ven- 
..'•*.. ' ncr, 



iJw«a 



t 

(a) Vid. ad finem Cèp. Litr. C. 

(b) Ab AidfGRlMO & BIORNO de Skardfaa ad annum 1511 vocatur Sieno Kltìffw f» 

Kleiti firma, ted HVITFELDiUS Icribit Tborfon. Magnus autcm J«n« tìius « 
judlcio, vulgo vopnadom^ promulguo 1531 expreffe fcribit Tborlcifsfin 9 qvod en«in 
veriflìmum, nam ex ^Uifsjoìh per ahbteviataram fcripto» facile fieii potuìt Wftf^n» 
' * Hunc BlORiSÙS de Skardfaa lui obUtus, ad annum Ì515, cum HVlIFELPlO 
Svein Tborfi» vocai ' 



GAP. IV^ Litr. A^ B. 249 

jer, w ofTEirkelig vaerdig Vzdet Bìfkop OluflT i Holè hafver birth for off, 

«HI fadhe hanom over hSrige fore oc eì ville gifve then deelhe oc dig- 

ciligefom I hanom paa Kirkens vegne pligtig ere! Samleedes birthe han 

Mot ofl* ac han uforrectis udi mange fagher fom burde at deelis oc forfol- 

ggis for the hellig Kirke oc chriftelig Dom^ hanom oc Hans Bifkops- 

«dome cill ftor Skade oc forfang i mange maade* Thi bede Vi ether alle 

Vierlìge oc biude ac I her efcer vere fornemte oflf Elfkelig Vsrdig Fader 

hdrìg oc liduge» oc giore oc gìve hannem the aarlige Ree oc Rettig- 

Aed hvad then helft arre eller nefnis kan cili gode Varhe Tom i hannuin 

paa forenxvnte Rett heliige Kirke give plejer oc plicige ere at udgifve » 

m ac I lader chet ingenlunde : 

Oc Bedhe Vii oc biudhe chig Vor Lagmand ther paa Island, at 
chu intet berorer thig che Sager fom hanem oc Hellig Kyrke paardren- 
deserei oc the bor aldelesatforfolge, chog Vor ocCronens Rectighed 
udi alle maade uforfommed^ Samledes befale Vii chig Thorleif Biorns- 
fon ac thu giore hannem ali chen Dee! oc Reccighed fom the hannem 
paa Kirkens vegne pligtig ere ad Kongjsns dee! uforfommec In Chri- 
ho valete* Datum in ScofFerene Sabbaco primo poft feftum Jacobi Apo- 
iloli Anno Domini miliefìmo qyadrigenceumo oauagefimo cercio^ nouro 
fub fecreto praefentibus appenlo, 

Litr. B. 

VVTii Hans meth Guds nade Danmarks Norges Vendes oc Gotes Kon- 

ning vduald til Suerge Hercug i Sleczuig oc i Holften Scormarn oc 

Diitmerfken Greffue i Oldenborg oc i Delmenhorft. gior thet w^ìcher- 

licht alle> at for trofoab och willige tienefte, fom thenne brefFuifler 

Eggerd Eggerdstón Lagman uci Wigen off oc worc Rige Norge her cill 

giortt hainier och han och hans rette echte bOrn oc affkomme off oc 

wore arffivinge oc cffcherkommere konninge uci Norge oc rigec her 

cSTtcr trolige giore , bewife mu« oc f kulle. Tha haffue wii nu aff wor 

fcnderlige gunft oc nade une ocgiffuet> oc meth thetce wort obne breff 

vane oc giffue hanum oc hans recca echte born oc affkomme frihed oc 

frelfle fom andre wore Riddere oc Swenne haffue uci worc Rige Norge 

vii ewig tid meth fkioid oc hielm, fom er, en halluff huid en^orning 

Tom. lU li 



250 PERIODUS IV. SECTIO l 

iati eth bloth feld òch en halIufF huid enhomrng owen upa lìelìMiT, efl> 

ter fom her uri tnaleth ibnder* •. . . Tc^ wort oc kronen ftii 

bonrfe godz och kopfted gotz utì alle made uforkreacket. Thi forbiude 
wii alle ehwo the helft aer eller wacre kunne och ferdeles wore fogder och 
embitzmenn fornemte Ejggerd Eggerdsfon» eller hans echte bòrn her uri 
eller emod at hiiidre eller hiiidre lade, dele> platzei mode> »nnge) 
eller uti noger tnade uforrette unnder wor konningxlige hefìid och vre- 
de. Datum in caftra noAro Nyborig feria quinta proxima ante felhim 
beati Laurencìi martiris> Regali noftro fub Secreto inferius appeofb, aa- 
fio Domim milleiimo qvadringentefima o&uagelima optava 

lÀtu C. 

eg Erik Walkendòrp profaff i Rofkilld gìore viturregt alfe mcJ ^ 
mitt opne brefF oc eigen handfkrift> ad heidarleg manir Herr Erik 

^umarlidàfon^ Soknarherra uri Island i Saurbar er fvo ordenn med mig 
®fureìjìs uppa heidarJige oc fòrnumftige mends vegne Vigftis Erlendfoii 
^or kierifte nadig iierra Konungs HofbdSmand uppa Island, hans Bro- 
dur porvardur Erlendsfon oc {)eirra Syftur Hiisfru Hclmfrydur, oc uppa 
andre fleire vegna af Island, fa ad hann fkafgiefa oc fomeygiamigfytet 
min rettighedt oc omak, fem mig at nette. ber ad' hafa far fryhek oc 
privilegia vor kierefte nadig Herra Konung Chriftian hafver giefvit {>eiin 
©e menige Islands Innbyggierurn 8q Rynfk gylldene af fulla vige, oc far 
ril 80 RefjGiinn, fem kallaft fvort Skolla Skinn, oc betale oc f kicke {>eiai 
*tii Hamborg inn i Danckvort Sinit hus innann Sanébe^ Michaelìs dag ncft- 
komande, eller oc fkìcka mig forau privilegia bref igien affcur til Hani- 
.borg innann fyrrnefhda tyd , oc hefer hann fbrneygt mig foc (mn P^rc 
for fbrnefnte bref io. Reinfk gyllene, men hvers koft oc taering r fein 
liann ytar meir hefur giort oc haft fyrer hana feck fornefrid privilegi! 
bref, hann var ftor, ^adermier vel vituriegt, Bad f Kula pek ^eflfh'rer 
titann betala ocforneygia lionum^» oc vera |)ar ryrer i hans neygia. Til 
. ycarmeire vitnisburd trycke eg mite iìgnet nedann fyrer fetta mittoped 
oref , fem giefvit var oc fkrifad' er i Oflo, Odinsdagenn naeftaa ewcr 
San(^e Andreae: Ap oftoli dag Arum epter Gudz burd 1 507* 

. Cap. 



CAR V^ §• I, 251 

Cap. V. 

De Cbrifiiano IL 

Anno 1481 die 1 Julii^ liora 2, miii. \6 p. m. NomìnatifRmus Pri|i- 
ccps Chriftianus Secundusy Dania?, Norvegie & Svecia? Rex in par- 
ta plorans^ & manum fangvine plenam habens> hanc kcem confpexic» 
Ephebis egreflus primo more valde populari 1 apud Bibliopegum qvea- 
dam Hafnienfem , fub cara Canonici cujusdam educatur> qyi eum etiaiii 
ad horas Canonicas canendiim in cemplum fecum adduxic, qvod Prin- 
cipi, cum piebeia juventute converfandi, eorumqve malos mores imbi- 
bendi occafionem dedit; qvos, adultior ^lus & haud poenitendum nac- 
cus pxdagogum Conradum Markium^ denuo dedifcerenon potuit; Nam 
initio praecepcori qvidem morem geflit, fed poftea nec patrem nec prae- 
ceptoretn reverìtus , noélu in plateis indigna perpetravit> qvod cum pa« 
ferre(civiflet> accercitum ad le filium, primo gravi oratione reprehenfum, 
deinde bene pulfatum; cum emendacionem promifìfTec, dimifit; fed in maio 
propofito perfeverans > patrem gravidime offenditi nihilo fecius in libe- 
ralìbus ftudiis arcium & ìingvarum cognicione haud parum profecic* As« 
fumea toga virili anno \%07.^ ad fedandum in Norvegia ortos tumultus a 
patreablegatur, qvod cum felicitef peregiflet^ Svecisqve non pauca iatu- 
Metdamna, eidem Regno per integrum decennium, ut Pro-Rex, prae« 
fiiir. Revocatus autem a patte anno 1512, ip(i morienti anno if 13^ adfuic, 
undc flatim regimen capeflivìt^ cui^ in Dania anno 148^ in Norvegia 
M893 in Svecia vero 1499, Ordinum voto & jure )urando deftinatus 
fuerac; coronam autem Danicam folenni more in Fello Trinitatls per 
Birgeri Archiepifcopi Lundenfis minifterium, accepit; fed anjio 151^ 
cum Elizabetha Caroli V. forore, nuptias Die Clara? Virginis Hafni^e ce- 
Icbravit, fimulqve conjugem coronari curavic. Anno 1517 Svecos ad 
obedientiam retradurus 1 bellum illis inculit, fed anno demum i$2o, iis* 
dem fubjugatiSf in fefto omnium San<ìlorum Coronam Regni Svecici 
^runnfìt. Anno if^i cumfplendido facis comitatu in Flandriam ad affi- 
nem Geiàrem perrexic^ a qvo^ Inter alia ut Holfaciam, qvaii Regni Pa- 
li z nis 



252 PERIODUS IV. SECTIO l 

nix feudum> conferreRegi Hcerec, impetravit Praeccr novas leges; jn- 
no 1^22 promulgacas , dedic etiam varias Confticuciones Regno & Rei- 
publìcs haud inutiles > qvs $ ob brevi fubfeqventem rcrutn converfio- 
nem, nullunì adtulerunt emolumentum. Et hapc qvìdem de eo ut viro 
frugi' & Rege non fpemendo rcferuntur , reliqva autem ut de tyranno & 
viro fangvinario. Norvegia Pro-Regem agens, Divikam qvandam, ni- 
tione Belgam, concubinam (ibi adfciverat, cuius mater SÌDrìcta> mulie- 
rum imperiofilliraa & vaferriraa, ejusqve aflecla & agnacus Dietericus 
5Ia^;hoBch , profcffione chirurgus , vir acris , fed verfipellis & cnidelis in- 
geiìii » Regem ita occuparunt , ut totus ab iis penderec : Qvp fubditorum 
animosnon tantum oifendit, fed tandem a fé penitus abalienavit;illoruiQ 
enim fvafu & inftindu plurima mala perpetrare creditus eft^ qvorum 
maxime enormia fuerunt feqventia, nara omnia^ qv» ipfi vitio vertuntur, 
nimis loneum eft enumerare. Carolum^ Epifcopum Hamarenlcm» iibla 
pacre datum confiliorum moderatorem, virum fìdum & folenero, ob kvìs; 
fimas fufpiciones tetro carceri compedibus vinélum inclufit, qvod Praefuli 
mortis caufa fiiit. Ericum Walchendorffium Nidarofix ArchiepifcopurDi 
fuum qvondam Cancellarìum , meris fufpicionibus & diffamationibus in- 
du^usy graviffime perfecucus eft^ & tandem e re^no ejeólum omnibus 
bonis fpoliavìt. Janum Beldenack epifcopum Othiniauum , fuorum con- 
filiorum confcium & moderatorem 9 carceribus inclufit Geor^umScot- 
borgium ad Archiepifcopatum Lundenfem eveélum , eodem dejecit & in 
exìlium egit. Dietericum Slaghoech, omnium confiliorum confciuni} 
& crudelitatis miniftrum, virum neovam, primo ad Archiepifcopatum 
Lundenfem evexit, mox, feu altero ftatim menfe dejedum , crudeliflirao 
fufpendii & incendii fupplicio afFecit. Svecorum Nobilitatem & Epi* 
fcopoS) fibi fupplices faòtos, crudeliffime traélavit^ qvorum Epifcopos 
Matthiam Strengnefenfem & Vincentium Scarenfera cum aliis 90 uno die 
fecurì percuffit & deinde combuffit. Abbatem Nydalenfem cum n 
monachis in undas projeéìos fuffocavit^ imo, nec ab infancibus manas 
abftituit; Taceo lanienam Finlandenfem , in qva Henningus Gadd eo- 
nim Epifcopus periit« Extra noftrum fcopum eft omnia recenfere, Qvi 
numerum in Svecia anno 1520 crudeliter dilaniatorum ineunte a}unt ibi- 
dem fupra 6co infontes occifos futfle. Hisaliisqve permultis fubdici ad 
iidem ei renunciandam moti funt^ qvorum Svecì, anno 1^21 rebellarunc, 
Dani autem 1 5 23 feditionem movere csperunt» qva fbnuna Rex ita per- 

culfus 



1 

J 



GAP- y. §• L 2. 253 

culfas eftj ut extemplo convafatis rebus, non tantum Regiam Gazam, 
fed templorum (jvorundam Ornamenta fecum arripiens (nam ab illis ma- 
nus non abflìnuit) 20 navìbus in Belgium aufugeret, ubi^ ut & in Ger« 
mania & Anglia> Caefaris, aliorumqve Regum oc Dynaftarum gratiam im- 
plorans; exercitus^ve ad repetendum amifla Regna fubinde confcribens^ 
decennium transegìt. Anno 1532 in Regnum cum clafle & milite rever- 
fus, in Norvegia capitur, & arci Sónderborgenfì inciuditur, unde poft 
17 annorum arélam cuftodiam, Callundburgum in Sisilandiam transduélua 
Regali pxne more vicam egit> ibidemqve anno 1559, 22. Januarii , obiit, 
fed Otiìinias in tempio Francifcanorum fepultus eft. \it per totam vitam 
varìam expertus eftfortunam (unum enim decennium Pro-Regem Nor^ 
v^Si alterum Monarcham Dania? & Norvegia?» tertium in Belgio & Ger- 
mania Exulem > & 27 annos Captivam egit) ita edam in Religionis neeo- 
tio diu inftabilis & varìus fuit , primo enim CathoIicus> mox §emi-Luthe« 
tanus, adeo ut Martinum Reinhardt & Andream Carolftadium in Daniam 
vocaret^ qvos paulo poft abegit, imo fìmul, feu eodem anno 9 qvo hosce 
Reiigionis Reformatores in Daniam accerfivit , cum Pontifice Romano de 
Canonizatione qvorundam Sanélorum egit. Q^ad in Saxonia exul degitj 
Lucheranus fuit> fed in Belgio vivens, Catholicqm femet profeiTus eftj 
undem vero Lutheranifmo perfeéle & fine fuco nomen dedit* Pr^ncepSi 
cujus magnas virtuces ingentia vicia obfufcabant. 

Primo ut Pro Rex Norvegia?, & deinde ut totius Monarchia; Rcj? 
Ik/andi5 qvaedam Refcripta mifit» qvorum precipua funt: 

i) Ediélum de Decreto Regts Haconis» qvod communiter vocatur 
Mddruvallenfe (MOdruvalla Rettar botj 1507 (a^. 

a) Libera? tucelares data? Erico Sumarlidì filio* xp7 (b). 

li 3 3) Con- 



r-x p^r, Aggersbiis die 24 Novembris. 

(b\ Vid. ad finem Cop. Litr» A , ex infirctflifllmo Perilluflr. LANGEBECK rabulario ex- 
fcripM». 



/ 



254 PERIODUS IV. SECÌTIO I. 

3) Confirmatio omnium Ediélorum Regis Norvegie HaconisSandi 
(ut eundem vocat) data 1507 (a). 

4) Litera? falvì condiK^us ìmpercitae Jacobo Braadinl exuli 1514. 

5} Interdiélum^ qvo mercimonìorum cum. extraneis cotomucatio- 
nem^ prìusqvam incols ve<àigalia & tributa folviflent» probibet (b). 

6) Ediéhim, qvo Jons Sigismundi )udk:iuiii confirmat^ Vacosfior- 
4um hsredibus Biomi Godvinii adjudicans 15 19 (e)» 

7) Liters qvibus Johamii Eggerd Praefe^laram Islandiae conferc (d)* 

8) Int^didlum ne qvìs cum exteris mercimonia permutet pciusqvam 
hi vedigal prò portu folvendum (20 aureos) numerarint (e)» 

§• 3- 

Eodem , qvo thronum afcendit anno « Islandiae Prxfeéhim dedk 
Johannem Rantzovium ; Fuerit autem hic magnus ille Johannes Rantzo- 
vius Holfatìac fab Chriftiano HI. & Frìderico IL Pro-Rex> m & exer- 
citus Dux celeberrìmus , cujus viftorix & res geftx ab horum Regum 
Biographis raagnopere celebrantur; an aker ejusdem nominis, tam in- 
certum , tjvam illud , qvamdiu hanc Prscfeóluram & qvid in ea memori- 
bllegeilent. 

Anno 1^15 Severinum NorSy percelebretn illum Àrchichtlaflum» 
in Islandiam mifit> qvì piratas, prasfertim Ànglos perfeqverecur (f> 

Hic 



(a) Dat. Aggershus in vigilia SanéVz Cttharinx. 

(b) Dat. Haffnix in fefto Catliariiia% 
(e) Vid ad finem Cap. Litr. B. 

(d) Vid. ad finem Gap. Litr. C 

(e) Vid. ibid. Litr. D. cujus exfcnpTum, exlpfo orìgtnali fk^um, Perilluftri LAlfGEBEC' 

KIO nos debere, gratifllmo animo agnofcimus. 

(f) Huic expeditioni occalionem dediiTe videtur, kiniena illa & rapina qvam Andi fti^[^^ 

1512 in lilandia fecerant, de qva legeudus HVITPELDIVS ad annum ijrsìn vìts 

CbriJHi» 



CART- §• 1- 4- 5: 25J 

ÌJkpntms ablslandisRegis nomine trrboci g^mis qyod vaoitm^ gtengierdt 

cxcgic, cujus 20 pifciuin. leu 40 obolorum valor erat. Fuic hicce Nordbjr 

nadone Norvecus^ qvi fubjohanne Regc contra Svecos & Lubecenfesclaffi 

Dmica? Prsefeétus militaverat. Eo autem mortuo, Chriftiano IL conftaiv 

ter adhtrfic, & femper fidiflimus fuit, licet ab ejusdeiii crudeliwtis & 

iàngvinariis confiliis ankno efTet alieninimo, cujus rei egregium dedìt do- 

cumemum Holmia? anno 1520 conftitutus, cuna laniena ìbidem pera^ 

geretor; nam profcripcorum, qvotqvoc potuit, protexit & dimific Eo- 

ÌeinaAnoEqvesfaó>us& Gullandis Praefedusj Domino primum conerà 

Svecos rebellantes, & deinde conerà Frìdericum L Regna occupantemj 

fidelem magis qvam felicem navavìc operam ; nam Gullandiam & Arcero 

Visbyenfem Friderico anno 1525 tradere neceilum ducens, femet eideòi 

flibjicere noluit, qvapropter in exilìumire parans^ Narvam tempeUacutn^ 

vi ddatus» ^ Mofcis capìtur & carceri includicur^ undeeum Carolus V^ 

liberavìc, cuimilitaos, in obfidione Florencina anno i$3o. globo trajeo 

tus occubuiu 

Anno 15^15 cxlsrandla diicedens Severmus Nòrdbjr j (ucceflbrem^ 
Mitxn reliqvit Regfa inffruél'um Fraefeélura Johannetn Eggerti fflium^ (a; , 
Nobilem Norvegum^ nam eodem anno Regius Islandis^ Praefeéhis appel- 
latur, q^vod ofncium etiam anno i5?6^& i$i7 continuavìt, (ed anno 
I5ii> vidctur er adJLunélus fuifle TyVms Vetri filius^ & una cum eo Pì-ar- 
&£hxram getTifle , ad minimum duobus anniS) 1518 &-19 it^ ut Tylias^ 
Qvarm orientali & boreali, Johannes- vero occidentali & a uftraU praefàe- 
cir^ ièd discòrdes eoa fuiilè patet ex literis feu dica, qyam Regina Elizt- 

betha» 



CbrsfltofiL ]p^g* no7, & qyar ex eo haberad cundcm annutn BIQRNUS de Skardfaa^, 
noltias.^ 

^) Q^x^ At noftro in Nòvis lìur. Havnì^nf, m\r\i tyST Nò. i«. nt & deejtiy filioEggertcr 
leguntar, mlck erronea iunt ,> qva hic rfceufiece dt/efutàro non vacar» Fatrom habuit 
Eggertum Eggerri, Viccnfiuin in Norvegia Numophylaccm ; Cui Johannes Danite 
Rex. anno 148! Nobilìum Privilegia impertivir (yid. fupra pog. 2-49.) addito infìgni :. 
albo unicorna in caenileo panno clypei, & anteriore unicornu parte fupra galeam; 
Qyo nuper in figlila ufiis eli i^tius pofleroroim Nobilinìinus , Magnui CSslaviaSf. 
QlaJidìae Prarfe£ius» 



2§6] PERIODUS IV. SECTIO l 

I 

bètha, ébrence in Svecia Rege> Joh^Cnni fcrìpfic anno Kiod. 4 Mail qvi 
ìUe^ ut proximo aucumno circa Martini Feftum, ad respondendum co- 
rani judicibus a Rege delegatis » & filio » ex eomm fentencia ^ prò ilUtis 
in)uriis fatisdandunij Hafnia* fernet praefcntem (iftac, citatur oc gravicer 
raonetur , cui paruiife videtur Johannes , & caufam contra Tylium obli- 
huifle; Nam anno feqvente d. 4 Oélobr. ipfe Rex Johannem totiuslslan- 
à'\x Prxit&um denuo conftituit (a)^ qvod officium ad annum 1524, 
fi non ad 26 geflifle eum^ valde eft probabile; anno enim 1^24 cum Jo- 
hannes Comitiis univerfaiibus celebrandis occuparetur, Tylius portum 
Hafnfiordenfem ingreditur, efTraéloqve tempio Beflaftadenfi » aliìsqve 
sdlbus^ mercimonia & Regia veéligalia qvs ibidem fervabanturj auferc, 
& in onerariam qvam habuic navem tranfportari curat; Qvod audiens 
Johannes, citiflllme advoiat, & colleélo Isiandorum & Germanoruo) oier- 
catorum globo y Tylii navem adorìtur & debellata ipfum autemcaptuoi) 
capite pleélic. Uxorem habuit Johannes Gudrunam fiiOmi Godvinìde 
fìliam, cum qva deinde Altonae in Stormaria prope Hambui]gum vixii 
Circa annum 1530 cumOgmundo Epifcopo SAalholtenfì de pnsdiisqvi- 
busdam controverfiam habuit) qVa caula ceciditj & Epifcopo fupplex 
fàélus condonationem petiit (b). Mortuus effe videtur anno 1533 nam 
eodem anno Gudrunam in Islandiam translatam efte tondat^ 

Litr. A. 

■yii Chriftian mcd Gudz Naade rett Arffuing ti! Norriges Rigc, udvald 

^ Konning tìl Dannemarck oc Sverrig &c. Giore alle Vittcrligt, atVh 

udaf Vor fynderlig Gunft oc Naade haifve «nnammec oc undfar^ec^ oc 

mcd thette Vort obne BrefF annamme oc untfange thenne Brefviifer Oli 

Elfkelig Her Eyrek Sumerlidefen , hans Hion, Tienere oc allt Hans Gots 

l5ft oc faft , ihvad thet hellft er eller vaere kand, uthi Vor Fórftclig Hegn, 

Vernd oc Fred oc Bef kiermelfe , befynderligft at forfvara oc fordagtiiige 

tii alle rette Maal. Samroeledes ville Vi at ingen f kal vere hans Rettere 

cller Dommere i VereldUge Sager, uthen Vii Selfer, eller hvem Vu 

thec 



(fi) Vid. fiipra pag. 354. 

(b) Vid. td fincm Cap. Litr. E. 



thec mcd Vort obne Bref berynderiigefi befaleode vord&r. Thi (orbyd^ 
Vii alle i hvo the hellft ere elLer vere kunde^ oc Terdeeles Vore Fogeder 
oc Qmbudzmend forenefhce OiTEIfkelig Her Erik Someriedefon > her 
imod paa Perfon, Hion, Tiei)ere dler Godu a( hUidre eiler hindre iad^ 
àede, pladfe^, mode oc umage, eller i nogen Maade ac uforretce under 
Vor Fòrftelig Heffiid oc Vrede. Gifve^ paa Vorc Slot Akerhiis San^e 
Cukiùx Dag» Anno 1507* Under Volt SeoetuoL 

Litr. B.« . . , . 

■ 

Xpi ChnOMfì met Guds naade Darìmaifcis , NorgiS) Vetidfs oc Gptes 

^ Konynghi udvaldh Konnyng tìll Sveriige, Hercug udi SleffvigH, Hól- 

ftein, Stormam oc Dyctiierrken> Grefve i OkietlborgK oc E>e([nenhorfte, 

pare alle vkterlìgth, at off èilCkeiìge Ravellde Bidrns GuiideiTons Efter- 

ie^erfke paa vort land blandh^ oc hennes barn Torffte BionìITon 00 

hxìs brSdre oc fyfkenne , ha^e nu kdech berette fore ofr> at nu no- 

ghen aar fithen forledne hafver voreth trette emellom Bidrn Gundefon 

pia Islandh oc Bii^rn Thorlufisfon, om nogen gaarde oc gots/ Tom lìg- 

gendes ere paa felandh, Tom kaldes Vàftfoore gaard, och Sere gorde och 

gots &c, ac vor logmand Jon Sigmondfon paa Islandh haffver cil for- 

enn dombc famme fornefnte Jgaarde oth gota til fornefnce Bioms 

Gundefon oc Hans barn och arfivìnghe efrer Norahes logh. Och haffVe 

vìi oc cìl forenn fundet famine Loginands breflToch ^m, Com band 

der paa gìffvec baifver, ved fine fulde macht at blìfve, oc fornefnte Bi&rn 

Gundefon oc^ hana barn oc rette arffVinghe at nyde oc l>eholde fornefnte 

gaarde met alle fornefhte gots> fom vort brefF vi ther paa til fot 

gifvec hztfe ytemiere ther om udviifer oe indeholder* Tha effter Gia-^ 

dan fornefnte leilighedt bref ve oc bevisninge fom del? f^aà ganget er^ 

undheòc tillade viij ac forenefnte Bioms Gundefons barn, fom kaldes 

ToifTyc Biomsfon oc hans brttdre oc fyfkene mue haffve f nyde , bruge 

ocbeholde alle forenefnte gaarde oc cots, fom vor Lagmand fornefhte 

Jon Sfgmonsfon haffver hanhem och hans arffvihge tildomt effter Nor- 

es Logh» Thi forbiude vii allom i hvo the hellft ere eller vere.kunde, 

étdeeles vore Fogeder oc Embetsmsend , och befonderlighen fornefnte 

liom ThorlafiHbn, fomefiite Biom Gundefon oc hans brodre; oc foftre 

Tom. II. Kk ^ hec . 



258 PERIODUS IV. SECf 10 l 

•lìer emoth paa forriefhtie gaarde od gots' at hindre, hindre lade, modhé wcl- 
IjgeplateflTe, deele ellcr i hogén rnaade àc uforrette, under vor kongclige 
hefndh oc vrede. Gifvet paa vort Slot KiopnehafFn Sandi Andrct 
Apofloli dag» aar effiier Guds byrd MDXIX. Undei* vort SignetK 

Litr;e. 



^j 



/^hrìftiern met Gudz nade Danmarkis Norgis Svcrìgis Wendis oc Gotlris 
^^ Konningy Hertug i SleflVig HolilenStormarn oc Dytmerfken, Grefvc 
i Oldenborg oc Deltnenhorfl:^ H^lfc Ether off Elf kelige vaerdige fether, 
Bifperj vore Lensinend oc Menige Almue^ fom byggeoc boe paa vort 
land Island kerlìgen met: Gud oc Sanéle Oluif Konge. Vider kiere ven- 
ne at vìi hafve thìll troet oc befalet chende breirviìfer ofs elfkelig Hans 
Eggertsfon ac vere vor Embìcsmand ther paa Islandt, oc thec met Etbei 
alk oc menige Isla^nder iidi vern oc forfvar at hafve. Tlii bete oc biude 
vii Et.bpr alle oc hver ferdelis». at I vere hannem paa vore vegne horige 
oc lydige> folgachtige oc biiftandige, giorendis oc gifTvendìs hannem 
hvis Sageròre, landgielde^ gefterii oc ali anden rettighet {o(rIoÌI[oc 
Norgis krune plichtige ere aariigin at gifve oc giore. Hand fall bolide 
Ether alle ve^t Sanéte OlMff- Kpnings log oc fode , gamie fedvancr oc 
ingen aff Ether at ufoprette i nogen morder. Serdelis bete oc biade vìi 
Ether alle ifornefnte vor Lensmaend» at tii gode reede antvordc fornefore 
off Elfkelig Hans Eggertsfon vor Embitzmand hviff f katt oc tolld, fom 
i offver alt Ifflfind uppbpretpc indtaget hafve ^ hand fkall fiden yt^ct- 
9ìer giore off th^r r^ede oc R^enfkab fore, oc Jader thet ingenlunde, 
ber met Ether Gud befajendes oc Sanfte Oluff Konning. GiiFvetpaa 
yort SlpCjKiqfaìenha^n SocfdageA ned: effter San^c^i Franeifci dag^ dee atf 
1521, lUKler vort $)gnethe. 



Litr. D. 



s vendis Gotto 



^Vìftì^itì met gudz nade Danmarkis Nórgis Syerrigi 
^^ Konnìhg Hertiig udì Sleffvig, Holften Storniaren oc Dycmerfkefl 
Grefve i Oldenbóig oc Delmenhorft, helfe Ethe/ alle off Eltkelige Bifoet 
Prelater, AbbetHer, Prefter, Knaber, Bonder oc menige Almuc W 
bygge oc boe paa vòft oc Nóì^ìs krojKS land Ifflanàt kierligcA met Gud 



CAP^ V. Lìtr. C D. K -259 

oc S^n&e Oluff Konning vii bete oc bhide Ether alle oc hver ferdells^ 
ac her cffter ingen ktìbflae x^ef nogen utlendfke^ enthea tyfke , Ein- 
gelfke, elier andre» for end thee hafve gìfvec oc fornoget vor Embics- 
mand tber paa landet. 20. gyldenpaa vore vegne di^n cold oc Rethìghed, 
fomchee ofl'aarligcin pleige oc pliichcige ereatgifvej oc naar chec fvod-^ 
dantold udi^ifiVec, octilgode reede forqpget haffVe j chaa mue i fiden 
kope oc felge tnet th^m ubehindrec, her recter ether altìnges effter^ oc 
lacher that ingenlunde. Gifvet: paa vorc Slot Kopenhafa Soodagen Io- 
vocavicj Aaret 1523* Under vort Signet* 







(e) QHuiiI tn5imum peird fenft ^etca brief fià edur heyra, fenda Elleridtt 
pòrv'iardsron lógmann funnan oc auftan a Islande. pórleifur Pals- 
fon tilfkipàdur af hogbomfffta herra Herra Fridrich med gud2 nid Dan- 
merkrNoregis &c. Eirekur' perdei nsfon, Hakòn Bi5rgólfsfon, poralle 
Eìnarsfon^ R^fh Gudmundsfoiìi Jon Arnafon , .Brandur Gudmundzfon» 
Thomas Jbnsfon, ]ón Eireksfon Runulfur porfteinsfon , Biòrn Jonsfon, 
Stcingriinur Isleifsfon^. Skule Tbumasfonx. Gudmundr Gudmundsfon^ 
Gifle Gudmundsfon 9 ]6n Olafsfon J6n jonsfoni Sigurdur Òdclsfon, 
Narfe Sigurdsfon , Pecur Lofcsfon , Dade Gudmundsion , Olafur Gud- 
mundsfon, J6n Giflafon, Petur Arafon cjvediu gudz oc (ina> kuqnugc 
giorande ad fub anno gratis millefimo qvingentefimo tricefimo a fimtu* 
dagìnn n^ftann epter PetursmeiTu oc Palz a aimenniligu Oxarar I>inge9 
vonua vier famankomner epcer bode 09 f kipan yors hogborn^fta Herra 

Kk a Kong 

(e) Ideft: Omnibus viris has literas vifuris vcl audìturìs, Eriendus Thorvardì , Nomophy- 
m qvadraptuin Iflandt^ auftralis & orìentalis , Thorleifus PauH a Sereniflimo Domi- 
no, Domino Frìderìco Dei g;ratia Danix , Norvegie &c. (Rege, qvartarum borealis 
& occidencalis Nodiophylax) conftitutus, EricusThordeini, Hakon Bì^rgolfi, Thor- 
hallus Einarìs, Rafniis Gudmundi, Jonas z\rnaci Brandus Gudmundij Thomas Jo- 
n«, JcnasErici, Runulfus Tborftemi, Biornus Jon«, Sceingrimus Ifleifi, Skulo 
Thomx, Gudmundus Gudmundif Qillìas Gudmundij Jonas Olai, Jonas Jonac, 
Sigurdus Oddi, Naifius Sigurdi» Petrus Lò^ci^ David Gudmundi. Otaus Gudmun- 
di, Jonas Giflai, Petrus Arii, fuam & Dei lalutem mittunt, no(um facientes, qvod 
fab amio gratis nìillefimo qvingeiitefimo tricefimo 9 feria qvinta proxfma pofli'feìlum 

Petti 



2^0 PERIODUS IV; ISeCTIO I. 



Kong Frìdrich ^f Danmdrk oc Norigìe &c ad fkoda oc ranfafa oc fiilln* 
adardom 4 ad leggìa » vm pa àkidgun fem Hannes Eggertsfon klagade ni 
verdtg fader i gude bifkup Ogmund i Skalhollce> ad hann hiell^ fyrer 
iìer oc finni kuinim Gùcfrómi Biflrnisdóttur fiórem gardum, cr fo heita, 
Watnsfittrdur , Adalvxk, Hvammur oc Asgàfdiir &c Item ftód fo i Kon- 
iingfins brefi ad HamKfs heflfdt Tag€> ad BiOm pérleifsfon hefdi giefid bit 
kup Stcphéne godmr mìnnìngar ti! malafylgis tfvo parda Vatnsfiord oc 
AaaIvÒc> hvadlkrìfadur Hannes gac alldri med fannindum bevHÌKÌ> K| 
ley^ ofs j^d vera hid &xStà róg fyrer Konginum uppa* bifkùpfins bàk> |y( 
hann tiede ^ar fyrir ofs ad greindur gardur VamznOrduc hefdi fallid^riar 
reifur under heilaga Skélhollcz kìrkiu naed dotnum oc fuUum rdkfemdir 
gi&mmgum verdugra herra oc' tfndfegra fedra erkibifkupa inidaróii oc 
SkalhòUcs bifkupa oc fiehrra srlegra[ prelita Q? prefta-» in pripus a dl^uiQ 
Ama bifkups Helgafonar, f^à lidid var fra ^^z burd Anno ^ùfund jtfia 
hundiud oc atu àr» I annan cima ^i Bidrn Einariom hidtt gurdenn Vamz- 
fiòrdi VOTO psk Chriftzàr pùfund |»riuhundrud niutiu oc firìù k I^rìdia 
finn ì ud hexra Erkìbifkups Gautonis gódrar minningar eft^ fmi bn banns 

hrief ' 



Ferri St PfluK) In eofmitìis generalibus dxar&nfibus, juffu & mtndato SereniM no- 
ftrì Domini Fridcrrd, DaniV, Norregi» ficc. KegiSi fld libe^los Johannìs Eggerti, 
qvibùs Ventrabilem in Deo Patrem Augmundmn Epifcopain Slialbottenfem, incoiar, 
^vod in fttam fucqvc iizorts Gudruiìc .Bìornìs 6IÌ9 dtinnum qvataor prsdia, nomini 
Watnsfiqrdy Adaivik» Hvamm & Asgard retineac &c* perfpkiendiun, inqvir^wiani 
& decìiìvàm de iis rententjain pcrferendum » convenerimus. Itein Regie prztera 
literàe teftaniarj dixfire jolìaiiiTein , qvod Biórn iilius Tliarleifi Epffcopo Stephano 
bo^9 memorie, ut ejus patrocinium redkneret, duo przdia Varnifiord & Adaivik 
donayerk» qvani (crimìnationem) óìùvks Johannes argumeiicis idoiuii naiiqvam pro- 
bare potuit, q^am ergo atrocinimam coram Rege 111 Epifcopum ab&ntem àliunuiita 
efle reputavImuSy iiobi$ enim» fenrenriis & authenticis Venerabilmm Domfnoratn S 
ipiritualium parri^m, Archiepifcoporum Nidaroffenfram & Epifcoporam Skalbolten- 
fium, corutnqve. honorabìlium Pralarorum & faccrdomm, aflis, óìQxm prriiuffl 
Vatnsfiòrdnm trfbtis Wdbus farrf^sc ecdefia: Slcalholrenfi ceCTiflè, comprobirit. Priaw 
tempore Amz Epifcopi filii Hetgonis, anno poft hariritatem Domini niiUefiaK) nt- 
centefimo oflavó. Seconda vice cnm Biò'rn filius Einaris prsdium Vatnsfiord cenoit) 
erat tnnc annns Chriifi mìUefimus trecentefimus nonagefimua tertius. Tertii vic« 
tempore Domini Gautonis Archiepifcopi boux memorie^ vel ut lirene ejns & 
^ figillum» afta aucbeatica» tefiantor, ei-ac tane axmu$ Cbrifti miUefimui, qringentdi- 

oiai 



'I ' • ' CÀ?:y. Lftr. E.' ' • 26i 

hrief OC irtnfi^fe^ tiìèai^'foflifhì rokremdargiò'rninge vtvifar; 'Bà lidid vaf 
fragtìdz burd pufund fioiiti hiindrud oc fiair. Emi nù um ficrifàda tìrna 
hefurgreìndur gardurVatnzfiordr veridgripinn oc halldinn df ómìllduia 
lnonnùm^ oc buntekner hanns berlingar ^ méd brcfum oc f kilr/kum , a 
ibóteiillu lOgmal^ oc frdlfe heilagral: kìrkiii, ^ui i'Gudz nafiié àmen, feig^* 
ium vicr med fulfutri dome o'claga* vtfkurdc ddurfkrifadann gard Vatnz- 
fiard vcra'^ò verid' hafa firillcbiillcga e?gn heìFagrar Sk4lholIt2 kirldu oc 
adurgreindann Hàntis fkyJldugann at l'éggia bif kupinum ì hònd pau bref 
ocfkilrike, fem hann hdfur-uppà greindan gard Vatnsfiord. Vtann hann 
fynde é nartfta Ox^rér jringe fuilkomjd fanninda prof ef adhalldzmena 

ufp Idgligum.Skalholltó hi 

|réin Jaf Hanns Bggercsfòf 

_ . typinn 6ar fyrer ofsi J)L^..,^ 

tvologlig vitne>' med fvordiim bokar *ddum, atìf'ftagrihilldur 'hdsfréya 
Kamadótter mcd faihj^ycke Torfa fonar fias oc ahriara barna finna , galle 
optfkrifudura Herra Augmund àdurfkrifadar jarder i fakferJi Biarnar heit-.' 
ins Gudntalbhar' binda fìtis. /pvt difimdum' Wer jardernar bìfkupfins 
cign, oc Hahtìés Ejggertslbò e|iki ti! fceirra tala mega. Enn bóndana' 
Biom hcitìnn oc born hànrl» ktf tt iim io mykid- fakferle fem til var " f kilc 

Kk 3 ifàtt- 



mus & reptimus. Dt£lis vero ttmpotibus^) nommdtum ptsdiam Vatnsfiord eju9 bonfl^ 
inftninienn & tabular contira Icf^er & libertArcs (àrt^se écdefis ii violenris hoinìnibut 
iitepti & jreieiits fiier«r>- QvMfì'éb réni ih nomhie Domini, Amen, piena (bnten- 
tit ft dffcìfione Ifgoii prcdifttiin pr^diuifi Vafns^'rd legitimam ÙLìì6ktt ecclefhè SkaU 
koUteitfis [pofleffionem «fle & fuitte, nominfttam amen) Johannem Eptfcòpo ibbnlaa 
& probàtione^, q^'ibui diSmn pr^edium Vatnsfiord fibi vendicare nftitur, in manus 
reddere debere> edici inus, nifi m proxime fubfèqvemibus Comitiis Oxareènfibus per* 
fedam 6c Botbemkram probationcm profisrat, diài pr^dii tifnrpatores antea nomind'i 
mm prdMJium Vatiicitfrcl a hgitiino Epifcopo Skalholt^ofii reltìifièf vel reiuitìonem 

Secùndo 
fcopui 
(Evgngel!( ^ _ . ^ . „ 

Sroram fuorum liberornm cotifenfu , r£pedi£lo Dominò Augmundo pnnefcrlpta pr^t- 
la mul£l2 nomine , vice Bicorni UHI &odUìnl, mariti fui tunc defunfli) perfolvìfre, 
teflantor. Hxc igitur prsdia Eplfcopi poiTefllonem eflè^ nee Jobdnni Èggerti ea 
poftolire lidtam cflei Biòrnum vero Oolónuiìi ddftthftttin ejus^vé liberos in tantum 

a mulAa 




n 



2$% PERIODUS IV. SECTIO l 

1 fatunne. I I»ridiu gtein um fi akldgun fem Hannes hafdi iim:Addvik, 
oc um f^ peninga par til heyra , liec bifkupinn bìrca ^ar fyrir of$ bif- 
kups ùrilurd oc lOgmannz , talf prefia oc tólf lògrettumannadóm , eftec 
bifalnìng heidurìamlegafla Herra Kong[ Chriftìans a m^le Biaxnà^Gudnar 
fonar oc BiOrns pórleì&fonar, i hvonii àlykcarorde beir da^mdu Biòra 
porleifsfon hafa loglega golldid Hans Kruko fjrrrfkriuda. penloga i Noe- 



bifkupinn mstti hallda finu kaupi til laga under f kiladóm* Enn Hannes 
Eggertsibn oc Biòrn pórleifsfon fkyilduga, ad farà framm fyrìr Kónginn 
nsfta àr ad forfallalaufu,. med |>au bref fem j^eir hefiii uppa greinda 
)prd Adalvikj oc lata fier pad n^egiai fem Kongurin pèim ciKeiger. Iteci 
klagade bifkup Ograund pad til Hannefs Eggert^fpnar ad hann hefdi 
ibrrsegt fìg oc ófrsegt oc finn forverara bifkup Stephan , fyrer vorum hog* 
bomafta Herra Konginum. Leift ofs pad hin ilaprfta fòk ^ ef di dóms 
kixme. Enn fyrer bsna fkulld^eirra lem i dqmnum voru» oc annara 
4andèmanna9 gaf bifkupinn pefu fqk ofur; iped pvi mote ,i ad Hinnes 
Eggertsfon f kylldè alldreì motfnuinn yerd^ heUagr^ S^U^pUc^ lùrkiu nic 

^ bifkup- 



a inuléìa ìmmunes efle, qvantum in pa£^o contrahebatur , fententiam ferimas. ter- 
fio loco de poftulatione pr^dii Adakik & boporum ad illud p«rnnentìain i Jobinne 
fa£l8, Epifcopus, decìfionem ab epircopD>.>}Qinopbylacei diiodeoim faccrdotibus & 
duodecim laicis ex honorabilifllmi UomipL Regis Chriftiani mandata inter Biornnm 
Godvinl filium Si Bidrnum TliorleUi filium faclam^ nobis . cQrtfm -produsiti qvi ka- 
tentia illi Biornum fiiiuiii ThQrletfì prxcii^^a boi)a Johannì Knikd in Norvegia jon 
perfolvifle edìxerunt. Secando j^pifcopus tabulai emtiohis inregrorum viiorom iigilli< 
munitas, & ex fententia .periata fadas npbis exhihierì fecìt, erat & crìens pcecii lurredì- 
bus Johannis (Kruko) in Norvegia perfolucus. Nobis tg^tor viTum cft» £(»rcopo 
rem emtam» ufqve qvo fepientia de^ifiva .femar, retine» Jìcitiim e&; Joùnncni 
autein Ergerti & Biornum (ilium Thorleifi, proximo anno, fi impedimèntt Mn ob- 
fuerint, una cum tabulis, di£lì pi^dii Adalyik d9iniiùum.concer^entibuii fe^V 
iìftere, & éjus efFato'acqvicfcere debere. 

Item Epifcopus Augmundiis J^tianneih Eggertl incufavit» qvod fc funmqre 
prsedecefforem Epìfcopum Stephanum Serenìffimo noftro Regifalfo detulerit ficcilura- 
nintus fuerit, qvod, li fenteiuia? judiciali fubmitteretur , graviffimum dcliaum nobis 
vifum eft. Scd ob judicum &aliorum integrorum vìrorum ìnterccnioneai, Epifco- 
pus ab hac adione deftitìt. eo pado, ut Jobanuea Enerti fanfix ecdefis SblboU 



KfkuiienutA; Yii6d ^étt. ^tti{»ykte rAed ofò p^enmhn Vom dom adiuv 
fkrifiKiur Herra AUgmurid oo Didrich Fovete af Brìamfttd> oc ailur at- 
mugie fem M var ì logretca^ oc fectu fin iiuiligle med vorum fyrer ^tu 
dómsfaref> ikrifaà i £itna ftad> deige fidar enn fyrr feìger. 

Gap. VL 

.J[)e Trii erica 1.. 

wirUirìcus Vrimas anno' 14^1 did i^^ Sepcemfans-mlucem e^tus eft« 
. Dùo^ccennis paure orbatus in cutelam macris traniirty com cjva CaV 
landburgs lingvis & bonis lìterìs operam . dans trienntamopansegic; inde 
Coloniam, ad uberiorem in ftudiìs adipifcendam maturìtacem > a fracre, 
qvi ut HoKacis Ducatum fibt t^n^ty facro eum Ordini deftinavit» 
transmjtticur., qvod fentiens Fridèrìcus^ poft bìennium, fratre incon- 
fu\to Coflòniam réliqvit, i& impròvifus if^'MoKada prsefefls, hòmagium 
a fubdiciis exegic. Curii fratré & fratris filio', dutn Docem Holfacie age- 
bac, qvasdam fèd noA magni momenti controverfias habuit, ovsftatitn 
fopitx funt. Tandem vero anno 1523 ab Ordinibus Regni Eleélus> & 
anno 1524 d. 7 Augufti ut Rex Danis^ Hafnist a Guftavo Trolle exule 
Svecorum Archiépitco^^coronjitus fuic. Pacatum fatis naétus eft im- 
perìuin; nam Hafnia poft 8 menfium obfidionem capta eft. Motus 
vero,, qvos Olaus Arcnieprfeopus Nidarofienfìs, Severìnus Nordby & 
Clemèns Navarcha in initio fegiminis concitaverunt > ftatim fedati iunt. 
Relìgionis Catholics, cujus pnncipia, tam a matre; valde religiofa & 
ipfius amantifUma^ qvam in Collegio Religioforum Colonia? imbiberat> 
aia cenax fuit; fed poflqvam a fìlio Chriftiano e Germania reduce j qvi 
Lucheri dogmata ìbidem didiperat^ meliord audivit , & edo^us fiiit > yc« 

ritati 



cenfi & Epifcopo injufte nunqvam (exhinc) obfiflat. Hanc noflram fentenriam appro- 
bavit prs(ii£lus Domìnus Auginundus & Dietericus de Briamflad Qvsdor, & tota 
univerfitas qvae iìi'dicaderib tiiiic prarfens erat,St una cum nodris (igillis/his Iite« 
ris fenteati2 decifivz fua figlila appenderunt, fcriptis diclo loco, poftridie ac'ibpnL 



1^64 PERIQiDysnW .§ECTIO l 

ricati lotmmiife^it&Lutheriinatnaccepkf.n^ ^;4ntio rjti fubutri« 
qve rpecie cp^camunicavic, Si dicbus veticis^jL^oamibii? v.efci ciicpit, ^iis 
vero liberum Religtonìs exerqi^ium permiCytji qvo non panim Luthenm« 
imi comnìoda prpiQpvit, . Anno if 31 Noryegi ab eo, .ad Qh^ftianum II, 
defecerunty fed capto Chiiftiano^ & iìi carcerem inclufo, ptBnitentìadudì, 
fé ei denuo Tubmiferunt. Anno 153^ die Virìdiunit fupreamm obiic 
diem, cum vixifTec annos63 (a) regn^flet af^nos io. Corpus» anceqvam 
Siesvici fepeliretur, in feretrb cònfp&Aui dacum, ingens iangvinis prollu- 
vium etniufTe ferunc, qvod ut omen futuri belli & ingemis fangvinis 
profufionisi qvse mortem ejus fecuta eil, credulmÀ vulgus accepic 

§. 2: 

Ediifta & Rdfcripta ab hoc Rege blandis da€t> ad rem Ecdefit» 
llicam & Publicam pertinentia nobis nulla videre concigic (b); fed pro- 
vincia fub eo Prapfeétì fuerunt* . . 

i jfoh^mus Petri Johtnni ^^rti annocirciter 1525 fuGcetut» veli 

ut qvibusdatn videcuri in Islandiam anno 1534 venie (e). Anno 1529 
adhuc Prefeélus crac, tum enim BefTaftadis feria tertia poft feftum P^ 
tri & Pauli 9 Jons Halli fìlio , non tantum Apocham redituuai coparchis 
Rangarvallenhs & praediorum in ea regior^im > dedit, fed & diàa prsdia 
eiin annum feqventem cooferc^ qvo pwfe<^ura dec^flic» 

§.4- 

. ' t 

(a) Sunt, qvi eum nata m . volane 1477 ^ tw^tum 56 ftano$ vÌKÌ(I« perhibcnt, inlcr qf« 

cft HELVADERVS. Alii ejus iiativitatem ad ainiuai,i4j6 rcfcrunt; fedutrufflqvt 
perperam. 

(b) Sed «e niillum prorfus exiftere videatur, unum tantum ex codice pergamene co«^ 

Bi'bliotliecs A. Magnsei No. 191 in Qyarto ad fiucm Cap. Utr. A. cxhibcbinnis. 

(e) In Codice' membraneo Bibliothec^ A. Magnisi Nò. Ipi'in Quarto, Ktewt cefllonis ]^ 
hànnis Eggerti exiftunt , qvas buie Capiti fub Litr. B. fubjungemnr. Sed notin* 
dum ed annum i^ia rede fé non liabere, fed prò II. legendum eflè IV» ntm ibi 
mentio fil Fridciici Primi Elefli Regis Dania:, qvi Jobannem Petri Praefeaum liUn- 
Aix conftituerat, & in eodem Codice etiam exiftunt Apocbx eìdem Jena Halli to 
dat£ prò iisdem redcmturis a Jobanne Eggerti de annis i^%% & 1533- Coa£ lup* 



CAP^ VI. §. 2. 3. '4- 5f^ I «^ 

§• 4* 

Dietfticuj de Bramflied anno 1530 in comìdìs generalibuS) Viginti 
qvanior- virale judicium, qvod Eriendus Thorvardi Nomophylax in 
cauià Ogmundi & Johannis Eggerti de 4 prxdiis, Vatnsfiord, Stad in 
Adalvik, Hvamm & Asgard fecundum Ogmuhdum^pronuntiavit^.con- 
firtnavic (a). Anno 1532 cum Johannes Breidius Anglùs mercacor; Regi 
confveaim cributum folvere renuerec , Hambui;^enuutn mercimonia 9: 

Sifcium copiam furripuiiTec, irrifbria cancum utrisqve récnictens verba^ 
lieterìcus cum Hamburgenfibus Breidiuxh a^edicur & occidic. Anno 
i;33 nofter celebre illud iudicìum Piningunum > una cuoi, ambobus 
Enfcopis» Nomophylacibusj &ùhivérfa concione ^vsè in comidis àderat , 
folenniter confirmavic. Anno ^^35 a Rege Chriftiano Tercio ofliciuai 
eidenud demandatum fuitj fed^ incerveiiientibus Senacus Regni Norve- 
dciiiteris, avi Chriftianum Juum Regemnondumjagnoverat>. nulla poft- 
bac ìa latandia munia Saoraps peregit (b)« ^^ 



>.'a 



ifi^/yii^i/m j^pifoopum' ^alholcifiutn to^dua Islandis Pt^fe^um 
fuifc) & id officii a Chriftiano Secundo anno 1722 na6lum fuiife, yO- 
Ì^AS EGìLUf Hungiirtuii^e Continuatitr ^ prioius fcripiiCy (ed ex eo alìi 
multi. Habemus fenem Pr^feélorutn Islandi^e ab anno 1521 adannuoi 
1^4 tam contìnuam, & nufqvam interruptam , uc hoc cemporìs (jpaciò) 
ni^lus Augmundo^ vei alteri cuiqvam^ locus vacuus relinqvacur^ nec adeo 
facile credicu eft, Fridericum Primum aut Chriftianum Tertium tancatxi 
poceftacein Epifcopis conceflifle> qvorum vires infiringere & au^rita- 
cem imminuere omnibus modis ftadebant. Sed Prcfe^uram Augmundi 

in 



mm 



) 

(fl) Vid. fnprt pag. 159. De hoc etinin anno, ut & X533 ^pocha ab eo Jon« Halli fu- 
pra pag. 264* memorato data exifiit. Anno 1534 Dietericus van Miuden eidem no* 
mine Dieterici Bramdedenfis apocham fcripfit, iìihulqve redemmraai ufqve ìm cnni 
feqventis 1535 comitla generalia continuavit. 

C>] Vid. liac de re Conclufum comitiorum generalium ad iinem liujua Capitis Litr. C. oc 
laudato Codice pergamene Bibtiothecx Legati Magnxani in Qjrarto No. 191.. 

Tom. H. LI 



266 PERIODUS IV. SECTIO i 

in tempus Tnterregni incidifle ahttndd probat Conclufum comitionun 
generaìmm (a) de anno i;3T> c|vod literas Archiepifcopi & Senacus Re- 
gni Norvegici anno pnecedenti in Islandiam perlatas confinnatj qvibus 
utrìqve Islandia? Epifcopo > Augmundo Skalholicenfi , & Jons Holenfi , in 
fua cuìqve dicecefi, Pra^feéhira qvoufqve interregnum durarett detnan- 
datur. Ex qvanim literarum praefcripto Augmundus anno ilacitn 1134 
redemcuras regias fuis clientibus contulic (b) > qvas fuas literas iterum 
iS3f & 153^ confirmavit, (ingulisqve aonis redentituras ad annum f^ 
qvencem condnuavic (e)) anno autem 1537 apochas tantum ^ & illas 

avidem ex fuccefToris in officio Claudii van Merv^'itz confenfu (d); edi* 
iti ita ut triennio Prefeduram geflèrìc 

Litn A* 

(e) TJier Frìdrek med gudz nad konùng til Danmark &c heilfuffl ollum 

peim fem byggia ok bua uppà uort land Ifland ksrliga med gudz 

kuediu ok uorre. Witanligt (ie yclur ad a millutn uor ok kongs af Eing' 

landi fuo ok a millum ftadanna Hamborg ok Dreimen er fu (att a uorded 

ok (àmj^ycke fem hier epter ftendur. Hvar iksxi eìngdf ken bmbotgam 

' edr 

(a) Qyod nuper not. prseced. nominavìmus. 

(b) Vid. ad finem Cap. Litr. D. ex laudato mox Codice exfcrìptts. 

(t) Exempla horum omniam eontinet Codex fupra Liudatus, pr^tereaqre literas Ang- 
munclt etdem jonie Halli fcriptas, qvibus jiibetur, ut tribiitum & vcftigaJ /'*** 
pBU mercafeorei Anglos in Veftmanneyia appellcnfes poftubc» fiato & mercibos 
utihbnsi limeo tantum esecrato, npmerandtiin. Merces vero viris inc^is marno 
dare liceret, qvi illas anno (eqvente mercibus gravibus (I/iandicis) velpannis exou- 
cis itenim periblvant. Literz datse funt in Eyrarbacka Anno Domini I536« 

(d) Hoc anno Jonas Halli duplicem na£)iis ett apoch'am, tam ab Epifcopo AugmnnJo, 
qvam Merwitzio, qvi tnutaum confenfum nrerqve alkgant. Merwicztiis pn^^ 
edito fchedio Augmundo apochas hujus anni fcribendi poteftatem dedit. Vid. ad 
finem hujus Cap. Liti. E. 

<e) Id eft: Nos Fridericus Dei gratia Rex DanJap &c. omnibus Iflandìam inhabitsntiboi 

& ìncolentibus falutem Dei & noftram mittimus. Notum vobìs eflo, Nosinter* 

Regem Angli»,, ut & Civitates Hamburgum & Bremas, p^^om & contradnm n|i- 

tom eflTe , feqventem in modum : Ubicunqve Angli , Hainburgenfes & ^itmwiti n 

qvodsDì 



GAP. VI- Lìm A. B. 267 

tdr breiiiiannr liggià i eimé hàufh ficai dm lata annan ligsfa med frid. 
Huar fem ein haufii er par fem uel er fiflcad f kal einn Iota odram inn 
huoTtj^tereìngelfker hamlxMrgarar edr breimarar adhuer Cem eira megl 
fifinafìrakt. Suo ok fkulu iflenzker fiera ok flytia fina fifka huert fem 
^'ruiUa/ Soinuleidb fkdu |^ir felia huar fem peir uilìa hellzc* Suo ok 
kome deilur edur ktf i millum hacnborgara edur breimara pa f kal fouice 
l Ifljnde pa fiaifa forlìka. En hamborgarar rad fem ok breimarar uilia bar 
aunguan hlut med hafk ad giora helldur huor lem eirn fkal lata hafa non 
bupfkap fndfamliga. Suo ok f kulii ailer gefa kongenum fuUan coli bsde 
dngelfker ok f^yzker. pefle fyrrf krìfud iampyckc er innfigluc af os ok 
kongenum i einglande ok badum ftaudunum hambors ok breimen. par 
er annars fker ok eìnhuor helldur ecki BeiTar fkipaaer nann fkal aera ftrafT- 
adui fyrer utan uaegd Valete in Chrifto. 

• • • . • • . . 

Litr. B. 

(b) rie Hans Eggerds(bn heil(àr ollum dandemttnnum Cem byggia ok bdt 
i ifland kxrliga med gudi ok fanéle Olaf kong. Kunngiòre ek oll- 
um bilkupum àbótum prelacum ok preftum lògmonnum ok fyf lumonnum. 
ok ollum almuga fem byggia ok bua i Ifland at ek hefi med mina godan 

' L I 2 uilia 



qvodflfD portu Gmul funt conftituti^ fé invicem pacate ibi manere finunto. Ubi- 
cunqve portus eft, in qvo pifcatura feitciter fucceflit, libi invicem incroirum permit- 
tnnto, live Angli fucrint, (ìveMamburgenfes, (ive Bremenfes, iu ur unicuiqve fuam 
navem onerare integrum Ut, Ita & Iflandir fuos pifces, qvocunqve transferre, Se 
nbictinqve libuerit, vendere, liei tu m efto. Ita Se fi lites Se rixae inter Hambur. 
genies vei Brenienfes cxoriahtur, Qvirftor Iflandùe ìilas dirimito, Senatus enim Hani-^ 
bargenfinm & Bremenfium talibus fé immiTcere recufat, fed unumqvemqve fuis 
raerrìflioniis pacate operam navare finet. Ita & omnes, tam AngU qvam Germani 
integrum Regi veétigai folrunto. Prsdi^ hsc pada conventa a Nobis & Rege 
Anglìc, ut & ab ucraqve Civitate Hamburgo & Bremis, obfignata funt. Sì fecus 
obtinuerìt^ & mandata b«c*qvisqvam violaverit, iile fine ulit conniventia punletur. 
Valete in Chrifh>. 

(^) iJift: Ego Johannes Eggerti omnibus bonis vlris Ulandiam incoi entibus 6c inhabi- 
tanttbus , meam , cum Deo & San£lo Rege Olavo amicam Iklutationem mitto. No« 
tttm facio omnibus Eptfcopis, Abbatibus, Prxlatis, & Sacerdotibus , Nomophyla. 
dbDS & Prxcoribas, omniqvc univerfitati, Ulandiam inbabitautibus & incolentibus , 

me, 



268 PERIOI>US IV. . SECTIO L^ 

ullia cSmgeGt òk ^uppdreigìt ù\k mite fouitudmii Jo)fan Petnrsfyni Telo 
ek hafde af heygbornafta Forila kong Kriftiern ut i If land fem nù hier 
epcer nlheyrer heygbomaila Forila kong Fridiek rect erfingia til*Noreg 
ok Ifland ok uttualTd kong til danmark. fem geflc ok unnt hefer pennan 
fyrfkrì&dan Johann Pecurafon* Ok cil fiinaeoda hier um bid ek teffa 
efcerf krìfada dandimeno uelborin mann. Kriftiern Huittorp ok Hans 
Rdyk. Hans Reinftorp .ok Herman Langi boigara.i Hamborg ad feda fitt 
incigli med minu incigU f^rir^ecta href er fkrifad uar i Hamboig tniduiku- 
dagen nsftan fyrir tue»ia poftula meiTo Fhilipi ok Jacobi anun epcer 
gudz burd M.D.XX ok IL ir. 

Litr. a 

(e) r^llum godum mttnnum J»etm fem |etta href ila edur heyra fendi 
Jon poruardzfon Jon Eireksfon fiiom Jonsfon Eirekur Sniólfsfon 
Jón Saemandzfon Filipus Runulfsfon Magnus Jonsfon Jon Helgafon Skule 
Tumasfon Eirekur Snorrafpn Gudmtindur Gudmundzfon Biorn Jonsfon 
Jon Jonsfon Gifli Jonsfon Gif Ji Hakonarfon Jon pórlàksfon póruaiUr 
Arnafon Magnus Biornsfon Einar Einarsfon ok pordur Gunnarsfon fuam- 
er lógrectumenn kvediu gudz ok fina. Kunnegt giorande ad ^a lidit uar 

fia 



me, totam medm Prcfe^laram , qvam « Sereniffimo Prìndpe, Reg« Chrìftiinoia 
Iflandiam obtinueram, qvc exhinc Sereuif&ino Principi Kegi Friderìco, legitioioNor- 
vegiz & Ukndix bitredi, & Danix Regi ele3o competir, Johanni filio Peui Ipontt 
ce£flre& tradidifièf qvam Se ilie prsdié^o buie Johanni filio Petrì contub't & concert. 
In qvoruin teftimonium ego infra fcriptos viros incegros , nobilein fciiicet virom Chri- 
ftiernuin Huittorp & Johannem Relyk, Johannein Reinftorp, & Herinannum Lu* 
gium cives Hamburgeniès fua figilia unacmn meo bis iiteriì appendere rogavi i fciip- 
tis Hamburgi , feria qvarta proxima poft fcflum duorum Apofioiornoi Philipp & 
Jacobi, anno poft nativitatem Qui/li M.D.XX 6c II* 

(e) Id ijt: Omnibus bonis viris has literas vifuris vel audlturis Jones Tborvsrdi, Jontf 
Ericì, Biornus Jonse, Eiicus Sniolfì, Jonas Sxmundi, Philippus Runnlfì, Mignos 
Jonae, Jonas Helgii, SkuHus Thom^, Ericus Snorrii, Gudmundus Gadmondi, 
Eìòrnns Jonar, Jonas Jonxt Giflaus Jona, Gi/laus Haqvini, Jonas Thoritci, Tbor- 
valdus Arnc, Magnus Bìorni, Einarus Einari, & Thordus Gunnari, Pedtnei jn* 
tati» iklateai Dei Si fuam iiiictunt. Nocum fkcientes, qvod anno pofi nitirìraKin 

Domini 



j (, CAP. Vi. titr;.C/v - i 2(59 

ti hli^biAd ttors henr» JqO) ChcKli MaXXX oc V ar midùikudggeiì 
mefian eptér Petuiis mefTu ok Péis a almennitigu Oxarar j^inge uorum uier 
i dom nÀdor af sriigum monnuni Erlendì poniardsfyne logmanne funn^ 
w oc auftan a Iflande ok Eimre Bonda Bryniolfsfyne er ^a hafdi logligc 
umt)od Ara Jonafonar Logmanz notdan ok ueAan a Ifbnde ad fkoda ok 
lanfika ok fuUnadaijdom a ad te^a huQm magc edur afl ^au href fkula 
\isk {(m ino woro. komen i landic i fyrdu grein bseìF herra Olafs erkibiC* 
kups ì piandheicn ok pllu.rikefTens radi i Not^i huad ianehelldur ad 
hann biìfidar uerduga herra I sudi bifkup Augmnad ok herra bifkup Jone 
i Hólum ad {»eir uppberé ok ad fier take huor i finu bifkupsdasme alla 
kruQunnar rencu &c I annare g(ein href H$rt;uga Kri^ier^s fuo hliodandi 
ad hann biifalar Didrik Uaget upp at ber^ Hongf^n^ rencu hi^r i lan^c^ 
I elidili grein bref Krìftifor Creila i Qldìnboig.okrDeltpenhorà t hvoriu 
fuoftód ad hann bilicar herira Ma]:kuS Me\i^r faìrdfti^o yit«r oUu Iflande 
&c. piker ofs ecki vorc logniài hlyda uppà j^eiTa f»eirra fkipan Heitugans 
ok Greifans faker pefs ad kriinah i Noregi hefer aunguan ùtualen kóng 
yferfigbui ad uier hofutn henne fuared^ok^rettutn Norigs Kongi uora eida. 
{hii ad heilagx anda nad tilkallàdre dàemdùm uier fyrrnefnder domsmenn 
med fuUo dtes'aUoiìae^di'hèrni erkibif kup(ms-òk rìkifihs rads b^ef i Noregi 

LI. 3- (. :. li: . fkialfigt 

Domini noftri Tcfii ChrHH millefimo, qvmgeiitefimo, tricefimo qvinto, feria qvarta 
proxìma peft feftum Petri & Pauli in comitiis genei^libus Óxaraenfibus a virìs hone- 
flis Erlendo.Thorvardi, Nomophylace qvadrantum auftralis <Sc orieiitalis Iflaiidis 
& Einara Colono filio Bryniolfi , qvi ex legitimoArii filii Jonae, Nomophylacis qva! 
drantum feptentrionalis & occidetntalis likndiat.i mandato, ejus vke&agebac, ad per* 
fpiciendanii inqvirendiim , & rentemiam decilivani ìfenendum denominati jTniinus 
qveronam valorem vel auchnitatem liabere debeant literx nuper bue delatc, primo 
qvidem loc« literjc Domini Olai Archiepifcopi Thrundheirnenfis & toiiu5 Senatus 
Regni NorvegtcÌ9 qvibus Venerabiles in Deo Dominos, Epircopum Augmunduni & 
Dominum Jonam Epifcopum Holenf^mi in fua qvemqye, dioecofi, onin^B coroine 
redima aflumere ac recipere &c. jubet. .Secando ìiteix Ducis Chriftieriìii qvibus 
UtDieterìcus Qyjetìqr reditus regioa in hac infpla recipiat, pr«cipit. Tertio loco 
liters Cliriftophop Comitis in Oldenborg^ Delmcfn^fu;^, qvibus Dominum Marcum 
Meyer totiua Iflan^iflCr ^arrapa m conAituit (Scc. Vidctur ^ qvic(em nobis, ieges no- 
ftras cum mandads iftis Ducis <Sc Co^nitis non convenire » cum corona Norre^^ix 
nullo Rcgc cleflo gaudeat, illi (coron«) cnim, & legitimo Norvegia Regi, borna* 
gìam nolhunì diximns. Invocata igitur Spiritus SanSi gratta , Yios prsedifìi jndicaa 
Domini Archi^coVi & Senati» Regni No^vegiaE^Uteiiaa^ qvoad omnia, legiritnas 6c 

autheuticas» 



27Ó PRRI0IÌXJ5 IV^ SECTIO l 

fkialligtok inyndugt { ^illan ibilta ole herra t>ifkiìp Àugmund iSkithoIlct 
ok bìOcup Jón a Hólum fuiltnegtugé hvor ( Hnu bifkupsdsmi ok alla krun* 
imnar rentu ad fier mega taka epcer bui fem f^eìrra biifalningar href ucvifar 
ok innehelldur. Somuieidis dapindum uier od eingen krununnar rena 
fkai burtù flyciaft af landenu huorki fkattur fakafe edur fekcagiolld cil 
Befs ad allzmegtugur Gud gefur òfs ttttan kong tìl NoikÌ6. ^o ok 
asmdum uier ad huor ff riumadur fem heinia hefer fina lyf hi fkat bii- 
ùara finn fkact til ncfta Oxararj^ings ok bif kupenus tette fullar uonizl- 
ur fyrìr hafà en ^eir fem ecki hallda edur hafa finar lyflur heima. ^ af- 
creidi bi(kupinum finn f kart ok tolL Samf»ykti penna uorn doni herrt 
bifkup Àugmund Eriendur póruardsfon logmadur ok Eìnar BrynbI6- 
fon ok oli logrettan Iserder ok leiken Ok til fiinnenda hier um fectu 
fyjri^reinder herrar fin incigli med uomm fyrrgreindra manna infigiuca 
fyrìr petta dómsbref huort ad f kri&t var i &ma ftad dei^ fidar en fyit 
feigen 

Litr. D. 

(d) TJier Augmund med Gudz nad bifkup { Skailiolld hdlfuin oHam 
godum monnum |ieim fem byggia ok bua i millum Jokul&r a 

Sólheìma- 



auchenticis, 6i Domlnum Epifcopuftì Augmuiìdiim Slcfilholtenfem, ac Epifcopon 
Jonam Holenfem, in propria fingulos dicecefi, competeiites eflé, qvi es tenore & 
prsefcripto ofHcti demandati literarum, omnes corons reditus recipimtt, pkna fenten* 
tia dijudieanre edicimus. Sententiam itidem feritnus, nullos corona redstui, nec 
tributa, nec bona fifco adjudtcata nec mul£las peregre eflè derehendos, ufq^'e ^'^ 
omnipotens Deus legitimum Nonregi^ Regetn nobis dederit. Ita & finximus, Qt 
qvi'cunqve Prartor in ditione fibi fubje£^a commorans, cui Epifcopus fponfore opus 
non eflè reputAvérìt, tributa ad proxima Comitia Òxaralfnfia prowma depoiìti inilsr 
retineat, qvi vero prattiras prsfentes non adminiftrant, tribuni tìc veéligaiia Epifcopo 
perfolvunto. Hanc ' noftram fchtentiam Dominos Epifcopus Augmundns, Ericndus 
Thorvardr Kòmophjrlax , & Einnruff Bryniolfi, ut & tota comitia, tam clerici q^i° 
kic^f, coì^probavere. In q\'oruni teftimonium prspdifi! Domini una cum noI&a|a 
viròrum prxdlàorum (Tgillis , fua bis iiterìs decifivis apponebant, fcriptis dido i& 
loco poftrìdie ac fnpra. 

(d^ U eftì Nos Augniundus Dei gratia Epifcopua Skatholteitfis omnes bonoi i^iros, 
cradum in^r àiniies Jdlkulia iu SolbeimaÌànd9 A T|iiorfa iuhabitniites, falute Dà 

& noftra 



: : . GAP: YirlMt. U 271 

SDlheima&hde ò\ pioSk krrriga med gudz kùediu ok uorri. ' Kunngidr* 
Dm uier ydur k^rir timer faker ^efs ad epter framgang ok frafkII heyg- 
bociufta Forfta kong Fridrek tìl Nor^s ok Dan.markis olc, huers (al gud 
nadl hefer uirduHgr herra ok fader i gudi herra Òlaf erkibifkup ( prandi 
heim med odru rìkefens radi ì Noregi unt ofs ok bìifalac upp at bera alla 
krdnunnar rentu ok kongdotnfins fem hier fellur i landet i alle Skàlholltz 
bìflapsdaeme. Suo ok ac fkicka f^f lur ok adra hluce cil hit betzfta epter 
tandzens Idgutn ok gttmlum* liana Hcifìim aier. ueìtt ok bii&lat s^ligum 
àndimanne Jone bonda Hallzfyne herra kongfeixs fyf lu ok umbod hier 
med ydur fkal hana i ollam hlutum fuo fraimara ok fuUmegtugur blifa 
eignaft ok fyrìr (kt 6mak af ha& fem gotnul (fCìubre£ ùtuifa ok innehallda; 
pm bkliuin QÌer yàm alla :ok fierhuerìa ad . ftyrkia greindan Jon Hallzfori 
di goda fuo at faiK^e Olafs laugmal megi frainganga fem til ben Saumu-r 
leidis hofam uasr bìifiiha honum isorigs. eigner Sktiga ok Skógaeìgner. Mòrk 
ok Merkur eigaer |tar med aliar kóngfens iarder ok lardar parca fem Uggia 

• i fyrr- 



& noftrfl ^mice fiilatamas. ^otum vol^rs e/^o>..<file^i, qvod» cum poft mortem 6c 
ohicam Sereniflimi Principis Friderici Norvegiiei Dania?, &c. Regis, cujus anims 
Deus propitius c(lo, Yenerabìlis Dominus & in Deo pater, Dominus Olaus Archi- 
epifcopus Thrandheìrtenfia, una cum rdìqro regni Korvegìse Senatu , omnes coro- 
ne & regii imperii in hujus infulx dioeceiì Skalholltenfi redima, prsCuras, ac reli- 
qra, ex legtbus & confvetudinibus antiqvis conferendas nobis concefleFic Se deman- 
daverit, bonefto & frugi viro Jons Colono filio Halli Domini Regis mandatum de 
preturam intra dial0s apud voa terminos contuliinus & demandavimus , ita ut iii 
omnibus fé gerat, piena authoritate prsditus lit, & prò labore mercedem recipiae, 
ut antiqvar literjc Pfiferuram in rtf£tis terminia confèrentes teftantur. Qyare vos 
omnes & finguios rogamus, ut di£ìo Jonx Halli opem feratis, ita ut (*) SanQi 
Olaì leges prò debito obrineant. Itli etiam prsedia regia Skoga dt Skogaeigner, 
Mork Se Merkureigner, ut & omnes villas & partcs TÌllarum regiarum intra didoa 

terminos 

(*) Selimus bète Aupmtndo ttat firmula^ qvsndo Regìbus Donici t vel puriori religioni oi^ 
n'iti conataenr, leges vero istandicas vel alio folida argomento oUegare in promtu 
ffM eroi; Sanffns Olams nuUos leges ^ fvét eetatem tulemns, Islondia^ qva ei nee 
fuèje0a etott dedit» Ha ottsem aUegatét Sanéti O/ai leges^ erant tantummodo orti' 
trimn Arcbiepifeopi ^ tt dogmata bierarclfica ^ qyibus in legibus blondicis firujira^ 
tantum^ ac Fra fui volai tj patrccinium qvarebatar^ qvin fy leges Sonffi Oloiy fi fva 
fune txfiitere^ aqve oc hlandicéty Regi Cbriftiono Ttfrsio^ Friderici Primi filÌQ legi» 
timo i3 natu ntaxinh^ fucceffiomm regni J^orvegia adjudicoven. 



274 • PERIODUSHVr SECTIO l 



fllnTft 



fyflubref huert er ^fat u&r i-Eytvbacka inibì oSaUAS bene marie uitj 
ginis anno Oomini MJ)JCXXJIU. 

^ ^ . * , , , . • j 

Litf. E. 1 

(e) YSad medkennumt eeiCiaues vaa der M^nvjriisie fii^d yfv alle 
^ iriand med j^eflu minn opnu brefi ad uerdi^]: Jbwit<^4C^di biP* 
kup Augmund 1 SkaihoUte i»kt ftadtc tniac gieioiligailD ceiknii)gncaf:af 
f^ilunum« fkautcum ok f^flugtauUdiun fon fiiUu .afUMJyLI).XXX.VJL 
pui bi£ila echans nad ad.hsma^fyfiuiiiauaaunumtfìQa Juùtanpeil4 

fama ara* . • .„•.'• .\. . ' ■, 

So ok.ad ^as nadUt beata utt fiae. laà.kuittta'fefì.i^^j^iu iak- 
ferii fem ucdu |fana tid^ Dfnk wn Bramiiddt.^inr fo«i»àf <(iNk^^4^i)y^ 
yk uan Mynden par (reikningf kap af* OktU iàoneod^, |ma^,'u«ii^c, 



Gap. Vn. 

» 

De CJbriJiiano UL 



ì 



A 






nno teftitnts falutis humanx 1504 d. 1:2 Aug. in arte Gottorpiantt 
iniigni illi falutaris doóldnse & Écclefias Danicas Reformaton M- 



^ 'terminos fitas , demandavlmus. Hacc uoftw conftitutio ad proxima coraìtia Òjantìv 
fia vaJebir. In qvorum teftiinónìum iiós figillum noflrum his lìteris prarturam con- 
fcreiitibus apprimimus , fcriptis in Eyrarbacka , infra octavas bettz MarÌ2 Virgiois 
anno Domini miliefimo qvlngentefìino tricefuno qvAito. 

(e) U eft: Ego Clatidins de Merwytie, QvxfW totioa Ifland», his nicis lit«rit patenti- 
bus Douim faciOy qvod Vcnerahilis in .Deo. Epiicopus AugfQttiidus SkdltioUteniii 
pr^tnranim, trihutorum & earum.reditimm anno niiilefimp qvlngeiitedroo trìcflimd 
feptimo erogandorum rationes mihi reddideric, qvare gratile ejas maadatum eJo, nt 
Prstoribus prò dìAo anno apochas luas impertJatur,. & ut gratia ejas operam narcCi 
ut apocbs prò muiclis, qvx tempore Dieterici Bramftedenfis Qy^edoris foheiid^ eranr, 
edantur, qvarua ntiQuefDietericusdtMyndeuxeddati lA,q?oJìuin tefiùnoiiittin &c 



CAP^.va ^n 273 

fiiaiuf nt. hfint lucèm vìdere contigrt; qVetii pdter tdolefeeiitem in apJam 
avunculi fui. Eleélorìs Brandenburgenfis educaoducei & infoitoandum mi Jit; 
ubi; licet Eledor Catholics Relìgìonis tenaciflimus culcor & tutor , Lu- 
themnte vero infenfiflinius hoftis Se pfsrfecutor eflec ^ tantum tamen ejus 
gu(him &cognitionem imbifoit, ut ab ìUa averfus, in hanc autem pro- 
peofus fieri incipereL Paucos ju vendutisi t^cvos adulta 2?tace ira correxit 
oc emendavìt > ut parem vix unqvam ìrìnòrtales habuerinc Regem; Nim 
non tantum regendo & prarcipiendo , fed vers pietatis, jufticis, verità- 
tis, fideiy caftitatts. omniumqye virtiitum èxeraplis, (ubditos ad euhdem 
virtunim culcum & debicam beo obedientiam flexit Anno xtatis 2U 
Prìncipem Lavemburgicam nomine Doroth^am tf annos natam^ thorl 
focism fibi adfcivic Anno 1^34 Ducatum Holfatias & Stesvics contra 
Lubecenfes eorumqve fsderatos fortiinme defendit» Eodem eciam anno 
tantum non nolenti, & minime aflTeélanti» a Nobilitate Danica Regnum & 
Corona offemir , qvam accipiens^ gravifllmum cum Chrifiophoro Oiden- 
burgico, Lubecenfibus, & clero Danico fufcepit bellum > qvod integrum 
paulo plus annum duravit. Tandem aùtem, cum Regnorum Metropolis 
Hafhia viatori fé dederet, cum fummaChriftianì gloria, noftium vero clede- 
core finitum. Anno i ^ 36 uno die , omnes Catholicos Epifcopos capcivos 
ducendo & carceri includendo , Pontifìciam Religìonem in Dania (uftulit, 
Ludieranam autem fine csde & fangvineintrodiixit; moxqve Lncherano 
more & ceremoniis cum Regina Coronam folenniter fufcepit* Abrogatis 
iuqve Pontificìorum antiqvis Epìfcopis, novos fubftituit Superintenden- 
tes> & cuiqve dioeced (bum attribuir Prsfeélum , qvi una cum Super- 
intendente^ Ckriy Templorum, Scholarum» Nofocomiorutp » Viduarum 
& Pauperam (liprémam infpe<%onem & curam agerent* Anno 1539 in 
uri)e Fioniae Ochinia concilium Nationale habens, fiindationem Ac^de* 
mix Hafhienfis & Ordtnationem Ecdefiafticam edidit. Anno 15^0 San<n:a 
Biblia in fermonem Danicum translata edidit ; fed feqventi anno Religio- 
nem Lutheranam in Islandiam penitus introduxit, Catholicam vero eli- 
minavic; opus qvod anno i^o inchoaverac, fed jam demam perfecitj 
qvo edam anno Islanda hom^um ei foiverunT« Pofl: multa vereqve 
magna Regnis & Ecclefix utilifUma gefta & Inilituta^ ChriftianiiUmum Re- 
gem mors non incautum oppreflit, fed ad eàndem dudum probeqve 
paratura; nam paulo ante, ut qvidam volunt, a caelefli Legato annun- 
Tom. il Mm ciata. 



274 PERIODUS IV- '^SE>CTlO l 

ciata ) anno t $ 99 ipfis Calendis JanuaHi ex hoc mondo in beatam ster- 
nicatem introduxit^ cum vixiflèt annos 5 5 , Regnis aucem 24 pnefuiflèt. 

• • • 

Ediéla & Refcripca Tslandis plurima mifìt, qvoram precipui fum: 
i) Introduéìio Ordinacionìs Ecclefiafticae , Djt, Haftiiae dre 2 Scptem- 
bris 15^7 (a\ 2) De Novo Teftamento per Oddum Gotrfkaiki in lin- 
rvam Islandicam cransIaco> anno U39 (b)* 3) Giflurì Enaridar Epifcopi 
Jkalholtenfis ele<flionìs confirmatio. Dat. Goccorpìi die Lunx proximo 

foft Dominicarn Judica> anno 1540 (e). 4) Ad eundem denegoriisa 
[vicfeldio in Islandia expediendis> anno 1^41 (d). () Ad eundem man- 
dacum ut Hafniam crajiciat, anno '1541 (e). 6} Ad Tslandos de tributo 
perlblvendo, anno 1^41 (f). 7) Ad Abbatem Helgafellenfem &monachos 
Videyenfes^ ut fcholas, feu lingva* lacinie fcniinafia fuis in ccenobiisin- 
fticuancj anno 1^42 (g). 8) Abrogacio hujus confticucionis, qvod ad 
coenobium Videyenfe ipeftat, anno 1542 (h). 9) Ad Abbatem Tnyckva- 
bajenfemi Priorem Skridenfein , & Abbatiffam KyrkiubajenferaiUtjuven- 
tutis in Icgendo & fcribendo infticuenda? grada fcholas inftituant, anno 

1542 Ci), loj Ediólum, qvo Giflurus Epilcopus norainum, afuopr*- 

deceiTore 



(^) Hxc Prologi infhr ipfi Ordmathm ecclefiajìitét ìnì^ttS^ eft pr^efìxa. 

(b) Hoc PrivilegiuQi ìmprefliim é(l cum d\&o libro Kofkildw snnio 154O1 nt & in Summe 
Venerabilis HAABQE Islmtdjkt Refirmatiims Hìjiorie in Kièiewbavnfki Sétljhis m 
ter Tom. 5. pag;. 237. 

(e) Vid. ibid. pag. 240 & DMnfkc Magazim Tom. 3. pag. 350* 

(d) Vid. ibid. pag. 351. 

(e) Vid. ad iinem hujus Cap. Lìtr. A« • 

(f) Vid. loc. citat. Litr. B. 

(g) Vid. Samme Venerab. HARBOE Dhfuìfitiontm^ fiipra laudatan, in XiafcaW' 

Séttfkabs Skrìfter Tom. 5. pag. 373. 

(b) Hanc ex Uh-o GISSUAi BpHcapV wewDfia/r , f\Yì jnter Codìces Manurcr. Bibljofhect 
Magncanx iùb No. 3$6 in FoL exitltr, exlcriptam cxhib^bimiia ad fiaem bujni Ci* 
pitis Lìtr. C. 

(i) Vid. Ki(*tttbmvnfk€ S^i/Ms Sh'fm Tom. 5. pag. zjh 



cÀi^. vii; i è. Ì75: 

deceflbre contraélorqm , (blvéndortrm abrolviciir > artno 1 542 (a), i r) 
De facerdotum Islandòriim fakrio & fuftencatione , anno 1542 (b\ 12) 
AdClerum Isiandia? de MifliS): inferiis, vigiliisi & id genus aliis elitfii- 
nindìs, fed doélrìna catechetica ìntroducenda > anno 1542 (e), t?) De 
omamentis & clenodiis teihplì Skalholtenfk ) anno 1542 (d). 14) Licerle 
tutelares Davidi Gudmundtno conceflx^ anno 1542 (e), r^) De mer-« 
caconim peregrinorum in Islandia hyetnatione ìnterdiéla. Dat/Havnis 
die 25 Decembr. anno 1^42. 16) De praedio Biarnanes & circumjacen- 
tibusviUis, anno 1545 (f). 17) Deconjugiis facerdotum, &ex iis na- 
tonim in parentum bona legttima fucceflione, anno 1^45 (g). 18) Li- 
teix qvibus Magiftratui Civitatis Havnienfis pmnes reditus Isklndi« con- 
feruntur, anno 1547 (h); 19) Ad Epifeopùm Joham Arii, uc Regi fe.' 
prxfentem fiftac, anno 1548 (i)* zo) Literae tuteiares datas clero dioece^ 
fcos Skal ho l t i n gy~aano.ay49 (k). 21) AdQerum Islandicum^ deEpi*. 
icopo Jena Arii fìlioi qvod ei, tanqvam exuli, perduelli> & capite 

Mm 2 cenlo 



\ " 



0) Vid. ad finem hnjus Capitis Litr. D, ex nuper laudato //^ro memorati exfcrìptQm. 

(b) Vid. KHAenbavfifke Salfkahs Skrifter Tom. 5. pag. ^77, qvo Satrapa inCuìx & Giffii- 
ras Epilcopu^ jubcntar, inito confilio profpiciaiit, ut parochi fat redìtuum, qvibus 
fefuftentent, loco emol uni en toni m , q va; iis de in feri is, miiVis, 6cfitTiiÌibus cedebant, 
iccipisnt, Se ut facerdotes tributum fisnarium* deciinas templi, ubi hsc ipfa non 
indigent, & niortalìa, récineant; luterdiciuin tandem additur, ne Satrapc dericis 
onera vei irrogationes imponant. 

(e) Vid. loe. cit. Toro. 5. pag. 374. 

(i) Vid. infra ad finem Capitis Litr. E. Ab hac diverfii eft Apocha Cbriftophoro Hvitfeldio 
darà, die Saturni proximo pofl feftum Sandi Petri ad vincula» (^vx exhibeCiir in 
Doìifie Msgazin Tom 3. pag. 351. 

(0 Vide infra ad calcem hujus Cap. Litr. Fi 

(f) Vid. ibid. Litr. G. 

(g) Vid. KMenbavftfke &tffkah Skrtfier, Tom. 5. pag. 179. 

0'} Cam h« liter^r actis Laurentii Mule & ChrifHani Scriba magnam adferant iucem, lllaa 
ad (inem hujus Capitis fub Litr. R adferemus. 

(5) Hoc etiam anno incotis dicecefeós Holansp ìnterdiftum, ut ei obedientiam prjeftent vel 
opem ferant. Vid. S. V. HARBOE Afbandl'tng oìh Reformatìmen i Island in Kid' 
ienbavnfke Sétlfkahs Skrifter Tom. 7. pag. 7. 

(k)Vid. lo€« cit. Tom. 7. pag. Ig. • 



Q,j6 PERIOpyS ly, SECTIOI 

cQt^o nvAh obediocHÌa (it prxftanda^ anno 15 «si (a)» • 22) Alìod'Refedp- 
tum ejusdem argumenti ad Nomophylaces Prsecores & plebem Islandicam) 
anno 154S5. 23} Ad Davidem Gudmundf » ut Jonam Àrii^ fi fieri poteft, 
captivum ducat, anno 154^ (b). 24) Àliud ad eundem & PetnimEina- 
ri eiusdem argumenti , anno 15^0 (e). 25) Ad Clerum Holanum uc obe- 
diendarii: Jonse Ariì renuncient» & alium in eius^ Ipcum el^ant, anno 
1550 (d> 26) Adomnes Islandix incolas admpnitio ^ ut dehitam obedi- 
enttam proefient, & de iigillo publico, anno 1550 (e). 27) Mandacum 
die (chela in monafterio Helgafetlenfi infticuendat anno 1550 (f)» 28) De 
hyeroatione nìercatorum Hamburgcniium in tslandia> eonim ^fcatun, 
& incuria incolis ab iis ìllata« Flenopoli f feria qvinta ;poft Dominicaip 
Lattare, anno 1550* 29) Ad Davidem Gudmundi ut Jonam Ani capo* 

. vum 



(a) Vid. ibidem ptig. 31. 

(b) Vid. ad finem hujits Cttpiris Litr. 1. 

(e) Vid. Summe Venerab. HARROE Difyyifithmm &pius landitam & lividandim, in A7A 
hmbavnfkt Sétlfkahs Sknficr Tom. 7. pag. fy Celeberrimus A. MACN^VS fcnp* 
tum reliqvit , qyod hujus Refcripti Originale , fubfcriptum Regis propria minu, cujas 
dorfo, nt ipfe loqvitnr, imprcfTnra fuit Regis figìllum, viderit, qvod David fui mwu 
ita notaverat " Miiìf Herra Kongfens Fyrfta Bref. " Id eft: Domim mt RtpsEfifitU 
prima f nnde furpicamr vir eruditifìimus, priores Regis^ lireras, Data9T549lc!b Urr.l 
. a Dobis exhibitas , a pofleris David is ficìas fuiife. Sed nefdo qiromodo hnx Sunaù 
viri Gonjcilura cnm igfus Davidis Verbis in ejus Apologia fAt mandatis Regiit & 
Epifcopi compreheniione loqventis, conciliari qveant, ubi didt; J2yod M trf» (k- 
fnefftijpmum Dominum ij Rtgem^ juxta transmijfas in patriam froxime eìtfpfi triemf 
Uterasy weffcijf^ixijlimo. Triennum autem iliud fuerunt anpi 1549-50 5i> ^^" 
poli annum 155 1 nulla! de tali re in Islandiam transmiflk fueruuc lirerc. Cermmelt 
ctiam Davidem anno 1548 Regi alìqvid deEpifcopo fcripfiflc; Suarum aùm literaruin 
mentionem facit in Epiftoia ad Laurentinm Mule data 1547, ubi rogac, ut commcn- 
det Regi fua negotia, de qvibus fcripTerit» & Petto Einari perferenda tradidcrit, 
qvod ttiam eum 1548 fcciiVe, cum jam ab Epifcopo graviter & hoftilitcr fiierit im- 
petitus, Se rerponfuni tandem anno 1549 accepinTe» valde eft yerìfimile. 

(d) Vid. loc. cit. pag. 38. 

(e) Vid. ad finem Cnp. Litr. K. Hoc ediclom cxfcrlptum eft ex Indicibus Ginctl- 

lariic Daniel , O^Sf^^fi ^"'^^ ^^^^ Landcue No. 3. Fol. 127. B.) , qvos notilG- 
mo in oinne literarum genus, Confiliarii Reo il ^ Conferentiis, & pr^diclt Cancd- 
larix Pricfcai primarii , llluftriff. LVXDORPIJII favore, infpicere datura eft. 

(f) Vid. ibidem Litr. L. ex di^is Indicibus No.'}. Fol, ^^S exfcriptum. 



CAP. VII. §. 2, 277 

nim ducendo Legatis Regiis fubveniat , anno ijfi ^a). 30) Ad Magna- 
tes qvosdam Islandìs (imilis argunicnti, anno 1 5^1 (b). 31) Olai Hialcidse 
relHtudo ad paroedam Laufafenfem, unde Jonas Arii eum expulerat 
anno 155 1 (e). 32) Jus militare, copiis in Islandiam miflis, fcriptuni 
jnno ijji (d). 33) Inftruaio Ottoni Stigoti data, anno 155 1 (e). 34) 
Conhnnatìo Privìl^orum nobilitatis Eggerto Johannis concefla 15^1 (£) 
35) Ad omnes incolas dicecefeos Holenfis de obedienca Legatis Regiis 
àhofflagioRegi, pr^ftando, anno if^f (g). 36) Litera? fimilis argumenti 
ad mcolas dicecefeos SkaJholtenfis de Ottone Stigoti fpecialiter agentes, 
anno ifji (h). 37) InAruftio Legatorum Regiorum anno isu in Islan- 
diam miflbrum (i). qg) De tribus diebus fupplicationuni & Litanìaruin 
cclebrandi&anno 1551 (k). 39) De legitima liberorum fa:erdotum in Islandia 
fucccffione in bona parentum , anno rs 5 1 (l). 40) Ad Eggertum Jo- 
hannis ut Paulo Hvitfeldio m negotiìs ab hoc gerendis fubveniac, anno 

Mm3 ,jyj 



(•) Vid. Kiobtnbérvnfh Salfkéth Skrifter Tom. 7. pag. 87. 

(b) Vid. ad finem hiijns Capitis Litr. M, ex laudatis Indicìbus No. 3. Fol. aig. b. 

tì Vid. Kiohtnbavnfke SaljT^aùr Skrifiet Tom. 7. pag. gì. 

(<i) Aiticiilis criginta tribus conftat, & fub titulo: See-Ankktl ah din Scbìffsfokk tmd 
VxsgsUuttn itgthen nmcb IfiUndt abgefirtigti in laudntis iiidicibus No. 3. fol am. 
b* fqq, ut & tres litcrac l'alvi conduau« (S^ekreff) buie expcditioni fcript« ibidem 
fol. 331. fq. exflanr. 

(0 Vid. KióbtnbMvnfkt Satfkahs Skrifter Tom. 7. pag. 84. Cujiis prarcipua momenta flint 
ut («) cennim vcl pluribus militibus ftipatus Jonam Epifcopum, ejiisfjve fih'os & 
•fledas perfcqvafur & capiac. 03) Plcbem in dicecefi Skalholtenfi ad obfeqviiim 
redachim, homagium prxftare curct. (y) Martinum vinculis ereptum dicecefi rcftitiiar 
qvod fi fieri non poflct, alium virnm honeftiim in dic^ic dicecefeos SiiperiiUenden- 
tera chgi cnrct. (ij Pro rerum ftatu, vel fufficienti militum numero ftipatus in 
Mandia hyemet , vcl, fi id opus non videatur, vicario ibi relìao, Havniam repetàt. 

(f) Vid. infra Litr. N. ex fupra laudatis Indicìbus No. 3. fol. 374, 

(g) Viri. KiobmhùVTifkt Salfkabs Skrifter Tom. 7. pag. 88- 
(b) Vid. ibid. Litr. O. ex iisdem Itidìcìbits fol. 330. 

{) Vid. ibid. Litr. P. ex dicìis Indicibus fol. 333. 
(k) Vid. ibid. Litr. Q. ex iisdem fol. 421. b. 

Vid. infra Litr. R. Verfio ejusdem I/landica I^etor ad calccm Legum Mandicarum 
Jottsbok^ Edit. 1707. pag. 473. 



278 PERIODUS IV. SECTIO l 

9 « 

1^51 (a\ 41) Ad univerfos Islandiac incolas, ut Paulo Hvitfeldio & 
Epgerco Johannis opem feranc ad poenam de homicìdis Chriftiani Scrìbs 
ibmendam, anno 1552 (b). 42) De pifcacura ad Islandix litora exrerìf 
iiuerdicta, anno ìs^2 (c). 43) Ad Petrum Palladium ^c infticucione 
Icholarum in Isiandia, anno i;;2 (d)« 44) Ad univeribs Islandis inco- 
las de obedientia Eggerto Johannis prarflanda, anno i;s2 (e). 45} Ad 
Davìdem Gudmundi de incerfe^orìbus Chriftiani Scrìbs perfeqvendis, 
anno 1552 (f). 46) Inftruélìo Paulo Hvitfeldio data» anno 1552 g). 
47) Pa^lum cutn Magiftratu Havniend de redìtibus Isiandisr ìnitumi 
dnno 15^2 (h). 48) Litera? qvibus tisdem reditus de infulis Veftmanna- 
eyar conceduntur, anno 1552 (i)* 49) Diploma, qvo Epifcopo Mar- 
tino reditus cathedra Skalholtenfìs concedunturi anno if S2 (k), jo) 
InftruéHo Ivaro Jani data, anno 1552 (1). 51) Inftruflio Olao Olips 
data^ anno 15^3 (m)* 52) Ad Epifcopum Martinum Einarì de bonìs 
templi Skalholtenfis, anno 1553 (n). 53) Mandatum Paulo Hvitfeldio 
<)i3tum , ut cum interfeélorìbus Chrìftiani Scribse tranfìgere ei iìceac, anno 

1553 (o). 54) Litera? adRcélores fcholarum^ Skalholtenfis & Holenfis, de 

eonindem 

(a) Vid. ad finem hujus Cap. Litr« S. 

(b) \'id. ibid. Litr. T. 

(e) D'Anke doggeriL Dat. Drottniiìgborg , fefto SanQi Gregorii Papa?. 

(d) Vid. ad finem Capìtis Litr. U. ex Indicìbui Caiicellaride Danicae No. 4 foL 4S- ^ 

(e) Vid. ibid. Litr. X. ex iisdem fol. s^^. a. 

(f) Vid. ibid. Litr. Y. ex originali. 

(e) Vid. ibid. Litr. Z. 

(h) Vid. ibid. Litr. AA. Hoc & prscedens Diploma exfa-ipcan eft ex laodatis M(Ai^ 
No. 4. fol. 52* i75« 

(I) Q\'as ad finem Capìtis exhibebimns fub Litr. BB. 

(k) Vid. ad finem Capitis fub Litr. CC« 

(I) Dat. Havnix, fefto iSandi Michaelis. Convenir piane cum feqventi, nifi qvod io !»• 
ftrufìione Ivaro data articulus de cadaftro templorum conficiendo non occarrir. 

(ni) Vid. ad finetn hujus Capitis Litr. DD. 

(n) Vid. ibid. Litr. £E. Hoq &, prarcedcns diploma exfcrsptum eft ex dictis hdicihs No- 
4. fol. 127. 334. 

(o) Vid. ad finem Capitis Utr. FF. 



CAP. Vf J. §. 2. 279 

eorundem falarlo, anno 1^53 (a). j6) Ad omnes Islandiae incolas ut 
Paulum Hvitfddium Praefe^um recipìant , anno 1553 (bj. $j) Scncencia 
dcpnrdio Stadarhol dida anno 1J54 (e). 58) Ad utrumqve Islandia 
Epilcopum de iure afyli templorum cathedralium & fcholis, anno 15^4 
(dj. 59) Mandatum uc Epifcopus Mjrcinus Havniam traiiciat, anno 
ii54 (e). 60) Ad univerfos Islandiae incolas de obediencia Paulo Hvic- 
feldio & Canuto Stenonis prxftanda, anno 1554 (fj, 61) Ad Djvidem 
Gudmundi, de vi NicoJao Bibrni iliaca, anno 1555 (g). 62) Inftruclio 
Cinuto Stenonis data 1 & ut de certis negotiis confultationem ineant Epi- 
fcopi aliiqve proceres, mandatum, anno ij5,- (h . 63) Decifio litis h«re- 
dum Biòmi Godwinidx & Biòrni Thorjevid» de horum fainilia hsrci- 
fcunda, anno 155^ (i). 64) Venia officio cedendi Martino Epifcopo data 
anno i5$6 (k). 6j) lnftru<5lio Canato Stenonis data, five fupra" memo- 
rati confultationis {Be^^iflada fwì^ykt) in qvibusdara confirmatio, la 
qvibusdam articuUs mutacio, anno 1556 (IJ, 66) Edidum ne pr«dia tem- 
plorum 



^Mi 



(•) Vid. ibid. Litr. QQ, HH. 

(b) Vìd. ibid. Litr. IL Qyatnor hac Refcrfpta ex Regefto Cancellarisc Danicx difto: Ht^ 
gifier over aBe Ltimdenc No. 6. fol. 593. fqq. delUmtii funr. 

(0 Vid. loc. cit. Lltr. KK. 

(d) Vid. ibid. Litr. LL. 

(e) Vid. ibid. Litr. MM. Trio hac Refcripta ex hudatis fupra IndicHus No. 4. fol. a/c« 

383- 389- exfcripta funt. *" * ^ ®* 

(0 Vid. ad fincm Capiti» Litr. NN. ex Regeflà fupra laudato No. 6. fol. tfoi. 

(g) Vid. ibid. Lirr. OO. Simul & eodem die fcript« funt litera ad Canutum Stenonis 
nt Nicolao opem ferat, qva jurc cum Davide agerc porTit, & prartiiram Borrfor! 
dciifcm diao Nicolao conferat, alis qvoqve literje jubent ut Canutus Stenonis Thorl 
otfo Egilli jus dici curet de prsdiis Eingcy, Berunes & pluribus. 

(h) Vid. ibid. Litr. PP. Hapc & praecedens Refcriptum ex Tegneìft over affé LanJene No 
4. fol. 514. 528- defurata funt. Simul Se eodem anno feria lépdraa poft Dominicafii 
Oculi litcrsB ad Canutum Stenonis exftant, qvibus hocc negotia & Inftru6fionem in 
comitiis nniverfalibus promulgare» & pellet vulpinas comparare jubetur. llle ctiam 
ulcrt centam tales peiles erario regio eodem anno intulit. 

Vid. ad finem Capitia Litr. QC^ Regifier over aUe Landene No. fi. foL 603. 
(k) Vid. ibid. Litr. RR. ex fupra laudatis Indìcìhus No. 5. fol. 39. b. 
0) Vid. td finem hnjus Capitis Litr. SS. 



28o PERIODUS IV. SECTIO t 

plorum abalienentur, anno is^6 (a). 67) Litene qvibus Gistao Jon» 
epifcopatus Skalhokends conferturj anno i^sS (b). 68) Aiic qvibus 
èidem qvatuor toparchiarutn decima conceduncur, anno 1^58 (e). (9] 
De muféla prò inceftibus Davidis Gudmundini irroganda> anno t^jg 
(d). Hoec fere funt pubiicum coinmodum & ecclcfice emolumentum 
concernencia optimi Regis ediéla , qvs nobts vìdere concigit , reiìqva vero 
qvx mere gratiofa funt , in tanca copia libenter prcterìmus » incer qv£ 
tamen aggratiacio Chriftinas fìlise Ejulfi de anno 155 1 prs cxterìs hìc fibi 
iocum pouulat (e). 

Anno i$i6 (() Claudi US de Merviizen Islandiie Satrapa £i£lusell| 
vir neqvam^ qvi ftatim inincolas vi & fceleribus grailari coepic, ita ucgri* 
ves de eo qverimonias ad Regem emìcterent> qvas ille, non tantum diluit, 
fed eciam aulìcorum qvorundam gratia adjutus» Re^ium diploma, auc 
emendicavit > auc ementicus eft (g)^ qvo ei Videyenie Comobiumcum 

fuis 



(a) Vid. ibid. Litr. TT. Qyod, ut 6c proxìme prscedens, ex RegeJÌQ fapra laudato No. 

6* foL 604* 6o6- defumrum ett, 

(b) Vid. ad finem hujusce Capìcis Licr. UU. ex Indteibut Cancellane Danicz No. 5- f^i 

3J<5. a. 

(e) Vid. ad calcem Cipìtis Litr. XX* 

(d) Vid. ibid. Litr. YY. Hx bine Literc ex Rigìjltr ov€r 0Be Undewi No. 6. foL 619* 

exfcriptz funt. 

(e) Licere 1^9, ex Tegnetfe over alle Ltmtknt No. 3. fol. 334. defumts, ad finemhujut 

Capitis Litr. ZZ. exhibentur. 

(f) In cotnptitandis annis Pr«feanr« MervitiJan» non bene conveniunt Authorei. ^Wi« 

aa'ènps vult qvod ilie anno 1535 in Iflandiam vcnerit, fed id Conchifo comidarum 
fupra pag. 268< allato repugnat ; nec ille mania Satrapi ante annum 1537 exccu* 
iffe videtnr. Coiif. fupra pag. 378- Qyid? qvod Regcftmn CanccHari* Kcgii «^ 
anno 1480 ad 1550 expreflis verbis dicit: " Ciaus von Maruitz fickFòlgcbrcffthiH 
" lilannd cum cUufuiis coniVetis. Ac^um Hader(kfF Jaledag Anno 1536. " 

(s) Diploma qvod protutit, aut arte aliqva emendicatum » aut, qvod verius eflè paco. 
omiìino ementitum fuiflc, veroilinile facìant; (») Vitiatio anni, {fi) Non adfcnp- 
tum nomen Regis, qvod licet non exemplis carear, in tali tamen cauta vlx eft credi- 
bile. 



GAP. Vlt §• 3. agi 

fnis proventibus eoncedebatur , qvod fi exftiterit, dia celavic & clam 
Epìfcopo habuìc ; fed anno deoium 1539 ipfo Pencecoftes fefto per 

Mynden* 



bile, (y) Qyod iHud'tamdJu cclavit. (f) Qvod clam Epìfcopo & tain improbe, 
omnia fecerit, nam lì ventatem a fna parte habuiffer, ftatim in dicafterio anno 
1538 <d publicare dcbuìiTet; Qvx omnia ex GISSUAI Epifci^ì in libro Memoriale 
hip 4e re notatis locetafccuerAiicur, ita enim iiie: 

. V$ gratìofifflmi Domìni Rcgis voJuntattm if vera Mandata feìanms^ fy ne Ute* 
ri/ fttppojttitiis faOaniur^ Regia Majeftas fromifit^ prò fri a manu fé Uteras in bone 
ttrram mittendas fabjcripturum ^ qvod ^ dicnficvio generali in corni ptis univerfalibus 
notnmficiy & Claudìum de Mervitz oùiiqve infimuìavi^ ejus iy affcclarum umporr; 
BOt litteriSf qvarum autboritate canobium Videyenfe retinuif, deceptos ftnjfe; qvod 
ita demcnftraUtm volo : Cum fcilicet JEpifcopum Augmundum Rcykis in Olveji p%'ima 
viet Cùvvntiti tf littevMs Re^ias if mandala %xddidcrat if abjolveraty nullas fi 




txentplum mandati, qvod de Videya babere pr<e je tulit, Augmundo Epijcopo mifit^ 
uhi verbotenus omnia non ita perjiripta fuere^ ac ejfe debuit, if Utera figiUo mtt* 
nita pmab^nt» Cum autem litcras tjlas figìUo munitas io forp poftmoàum legerem^ 
Datumy ut appellante five tempns qvo li ter et edita fuerunt , manifejìe erajum erat^ 
tewpus autem qvo edebantnr^ ni falìOTf fuit anno /fjój cujus^ loco feri ptum fui t ifsR, 
mena DiJerici van Mynden qvam prole nofcOy qvaqve fcriptura in totum diffi- 
min fmt ti qva litera exarata erant, Hic obfervandum efl, qvod ubi GISSU' 
RUS d^ colloqvio Merviczii loqvitur, in mareine fcribit ** Anno Jfi^" qvo nullas 
fé lircras habere Mervitzius profenUs eft, feci paulo poft exemplum literarum a fé 
fcriptum mifit, qvod cumobCgnatis illis, id eft originalibu*, qyzspo/lmodum, id eft, 
anno ut videtur 1540 produxit, non confonabat. Hinc concludi ponet, nullas omnino 
jiteras Mervitzium de monafterio Videyepfi habuifte anno 1539, cum illud invade- 
ret , fed ut jure agere videretur , formulam , qvalem tunc in Dania a Regibus con- 
cedi folere novit, exfcripfiflTe , & Augmundo mififte , tandemqve Havnis hyeme ij;39- 
40 prsfenrein, diploma a Rege emendicaffe, Q non ementitum effe, qvod in comitiis 
generalibus anni 1540 produxerit, annum tamen vitiafle, ut dolus lareret. Qvx conjcc- 
tura verofimiUs fic, tam ex precedenti Gifturi relatione, qvam laudato nuper Regeflo, 
qvod Fol. 146. a. ita habet; " ClausMaruidz fick FoIgebrefF tbil menige Bonder, Ibm 
** ligge thil Hiiidòe Clofter , dog faa at band Hcal beforge Abbedeji oc menige Bro- 
•' dre der inde ere med dieris Wnderliolling tbìlKleder, Madt oc Oli. Aclum Haff- 
" nirc Anno 1539. " Ubi notandum, qvod proxime prarcedens diploma in di£lo Re- 
gefto fit de eodem loco & anno , die San£U Mattbsd. Mervitzius autem coenobium 
Videyenfe die pentecbftes inva(ìt« 

Tom. n. Nn 



*2gj PERrODUS IV. SECTIO l 

9 

Myndenfem illud infidiofe invade & fpoliavit ^ domefticos vero mate 
traélavit; magnisqve afTecit injuriisy eodemqve anno cum Myndenfis 
Skalhoitì cum afieclis csfuseflet, Ogmuiiducn Epifcopunii infoncem & 
hujus fceleris vacuum , qvafi ejus jimu faélum eflet^ apud Regem Mi- 
mavitj tantamqve opcimo Regi fuis calumniis bilem movie, ut, niHam- 
burgenfes intercefrilfenc , exercitum in Islandiam ad ulcifcendum hoc 
nefas mififlTec (a); fed cum Ogmundus in dicafterio univerfali anno i;40 
fé ab hoc crimine purgaflec, Mervitzius, Arii Nomophyiacìs fentmia 

prò 



91 



09 



(a) Qyanta in lllandos, ob Myndenfis & afreclaruin cxdem, ira Rex t Mervitzio incitinii 
fiierlc, ex feqventi patet documento: 

.Excerftum ex Gtrmmiico inter cbartas RESENII X^nqyit A. MAGS^OS). 

" 1541 Fredagcn cfter Matthis'Apoftoli (d: 25 Febn) fra Kiò'bcnhavn, (krif 
*> ver Kong Chridian tii de udì Hamborg, ladende dennein viidc, at Hindved 
narvaprende deres Bud, haver bekommet deres Skri velfe, hvorinde de andrage,«tnojIe 
Indbyggere udì Hamborg, Kió'bnisnd og Skippere, Tom bave deres òéghti oj 
Handel paa Kland, haver dennem forebragt og fìg bekloget, hvorledes Kon^en 
" var til Sinds, at fende Hans Foget paa I/land, Claus von der Marvitimed nogle 
»' Skibe og Foìk der ben (til I/ìand) til Foraaret, til at ftrafFe dcm, fom Hant 
(Fogedes) Folk og Tienere der bave ibielflaget , hvorudover deres (Hamlwrgtr- 
nes) Folk, ikke aliene (kulde llde Skade pai deres racdvanlige Handel og Nring) 
** men end og paa deres udftaaende Skyld , og begìxre at Kongen her med viMe i 
" naade indeholde, og ikke anderledes med Iflxnderne herudinden lade fortare, 
*' end efter Lov og Rctt, paa dct deres (Hamborgernes) Sorgere og Iiidbyggerf. 
** ikke fkulde paa deres Handel el'er udfl^aende Greld lide Skade, med viderede- 
•' res Breves Indehold, tillige med indlagde (Hamborgeres) S applicati on , oglndbyg- 
" gernes paa I/land deres Brev. bvarer nu Kongen derpaa, at Hand vel hiver 

•• lovet Hans Foged ved hans fidfte igienkomtl, da hand Kongen demonftrcrcde 
»• hvor elendig hans Tienere vare medhandlede og uden Skyld og Brò'dc ombragtc, 
'* ikke at lade /ligt uftraf^'et, og da vel var til Sinds, faadanne med AivoriigHed n 
lade ftrafFe; mens nu, formedelft deris (Hamborgerni^) Forbon, at deris Folk 
ikke dcrover ikol geraade i Skade paa deres Narring og udftaaendc Gield, haver 
Kongen taget Sagen i betatnkende, og vii nu ikke foifare imod de SkvWige med 
faadanne Strsngbed , fom Hand titforen bafde fat (ig Tore. Ikke defs inindre tìI 
Hand fkìkke derhcn nogle af Hans Folk, iòni udi Norfk Lov kyndigc ere, mfd 
Befalinge at procedere imod famme I/lands Indbygsrere allenefte efter Lands Lof 
og Ret; Begiarrer derfore o^ forlader (ig til dennem (Hamborgerne) at de, derei 
Folk, fom formedelft dens Handel derben reife, alvorligen befale, at de Kon* 
gens Folk, efter deres Begicring, faavidt ret kand v«re, ere behielpelig) at fw^ 
** me Ondikab ikke (kal blive uftraffat/ " 



9> 
»» 

a» 

9> 
9t 



CAP. VIL §• 3. 4. ' a83 

prò tribumii di Afl , infàmia notatus fQìt> & omnino ineptus judicacus» 
cui infuls prsteélura concrederetur , avx caufa, ut & alia eius faci" 
norj, anno 1^41 in comidis a Regio legato Chriftoplipro Hvitfeldio 
denuo examinata fuit; fed, anno 1542 Flenopoli a Rege & Senatq, per- 
fede decifày cujus fententia Mervitzius, infamia nocatus^ & sevìterno 
circeri adìudicatus fuit, ex qvo, poft unum in eo exa^um annum. Se- 
natus precibus liberatus efl* Qvid, ut Islandis Satrapa, utile gefTerit» 
Dobis non innotuit> nifi qvod Conftitutionem qvandam de erronibus, 
iliisqve iniufte fefe fuftentantibus circa annum 1538 una cum Erlendo 
Nomophylace promulgavic» 

Annis 1536 & feqventibus, fcribit Skardfòaenfis Annalium condi- 
tor Dietericum Myfi^enjcm Praefeduram Islandi£ obtinuifle , eandemqve 
ad annum 1539 geilKTe; fed cum in his valde perplexus fit citacus Author, 
nos diplomata fide digna (a) fccuti j ftatuìmus Dietericum ab anno circi- 
ten^zp, vel 1530 9 ut mandatarium Satraparum BeflTafladis hxfitTe, omni« 
busqve bonis invifum j multis modts incolas preflìATe» Anno 1539 monafte- 
rijRegifubjiccrc ccepit» initium faciensaVideyenfi,qvod a Regia villa Bes- 
fiftjdisnon longe dilfitum, ipfo Pentecoftes fedo abfente Abbate ex im« 
provifo aggreflus, domellicos partim fuftibus contuibs, partim fauciatos » 
fugavic, monafterium vero hoc modo occupatum^ ad comitiorum us- 
qve tennpus retinuit. Hic cum Epifcopus eum rogaret ut Documen- 
tuni) avo probaretj bocce ^ aliaqve fuataéla, Regio Mandato & auélo- 
ricjte Aeri, fi qvod haberet, promere vellet, maleferìatus mala tantum 
dedit refponfa. Qvo fuccefTu inflatus , circa Nonas Augufti domo egre- 
dicur, & fé 7 famulis flipatum totam Islandiam fubiugaturum jaélabun- 
dus, ad monafteria in Quarta orientali fita, curfum inftituit) fed unius 
diei iter progreifus, dixit fé Skalholtum haudqvaqvam prseteriturum ^ 
codemqvei contraqvod primo conflìtuerat , iter flexit; Q^o ubi perven- 
tum eli, cibo & pocu cum fuis ad libitum impletus> Epifcopu n ter qva- 
terve indignis verbis & fcommatibus obruit ; Qvi eum, ut difcederet, tiu- 

N n 2 maniter 



(5) Vid, fnpra pag. 265. 



284 PERIOBUS IV. SECTIO I 

snaniter monuìt, cscuin& efFcetum k^ fuos» fi qvid ìhtereos Stillani 
di(Tldii intercedere contingerec, compefcere non valere^ praebicuramautein 
difcedenti qvicqvid opus haberec & rogare vellec: Qvibus Diecerìcus 
fprecis, genio ftrenne indulfit, usqve dum annarì qvidam, luiTu Procurato- 
ris cathedralis (non aucem jubeme Epifcopo , ut qvidaoi volane) incsna- 
culiim irruunt, ipfumqvecum aiTecUsmiferrìnieobcruncanc; in qvocoiv- 
flidu ex Dietericìanis 7 perierunt^ poftrìdie aucem alii duo ad villam 
Hruna» qvi Skalhoitum non venerane 9 pari lecho affeélirunt Fadaeft 
hsc lai()iena Skalholti ipfo Laurentìi Fefto, anno i$^9j de qva Jonas 
Biomi) Prxtor Toparchis Arnefenfis, convocatis qvtbusdam opdmiti- 
busj -duodecimvirale judicium infticuit > qvi cognita caufa, i) qvod 
Ogmundo Epifcopo 2O0 Rhenanos furto & raptu abftulifTet» 2) qvod 
eidem 4 boves faginatos furripuifllèc, 3) qvod Epifcopi & Cathedra 
fundos in Grindavik violaflet^ ibidemqve domum ipfius insratiis ledifi* 
caiiet, 4) avodfeptem pra^dia Epifcopo abftuHfletj 5) q vod Èpifcopum 
infandis diétis profcidiiiet; Dieterìcutn cutn fuis jure csfum viderì prò 
fententìa dixerunt» 

Cum ad aures Regis pervenite qvam perverfe multa in Islandia 
gérerentur, ad eadeni corrigenda opus effe vidit Viro magne aaéloritacis 
« perfpeftse prudentiap, ut & antiqvae virtutis & fideì, qv« omnia in 
uno Chrijlophoro Hvitfeldio Nobili Dano & Eqvite aurato , tunc tempo- 
ris Praefeéìo arcìs Steinvigsholm , concurrere videbantur. Hunc iuqve 
ad fedandos tumultus & expedienda ncgotia , ampliffima pnrmunitum In- 
ftrutìione ablegat^ & Islandic prxfecic; Qvi anno 1541 medio vere por- 
tum Beffaftadenfem injjreditur, & accerdto Gifluro Epifcopo Regias 
tradit literas, datas feria 2 Pafchatos codem anno» qvibus injungicur 
Epifcopo, ut Praefedura ore, opere & confllioadjuvet; Qvofatìo, con- 
venrus ìndicitur Kopavogi habendus, ut ibidem Mandata Regia' palam 
fiant, & qvantum neri poffet, executioni dcntur: Q\'o finito, nomine 
Regis rullicis indicitur, ut duodecim eqvos, qvibus farina & polenta, 
SKalhoIcum, inde vero vicilfim butyrum, panni inqvilini (vadmal), & i^ 
genus mercimonia^ vehantur> cornmodcnt; Qyi cum ad vcniiicnt, duo- 
decim 



.: ' GAP, VII §.'4'. 5.' ' 285 

ieàm vins Cnduittur , qvi Hiallàih .Olvefendum ad volane , ibiqve Ogmun* 
dum Epìicopum SkalholtinuiTi capiuatt & in criretnem Regiam deve* 
hunt. Cui primum Hvìtfèldius fub promifllone dimiflionis^ omnia Tua 
iDobilia aurum & argentum » moxqve omnes ejus fundos elicuìc. Appro- 
pinqvance autem Comitiorum tempore^ Pr2:fe(^us ad ea proficifcicur » 
incohis, t]vì ìbidem praeicnces erant^ hoipafium Regi ]^ri)?ftare adegic, 
aliaqve R^ia Mandata mapna gravitate & nde expedi vìt* Inter ftlia 
Davidi Gudmundino ab Ogmundo datas obligatiqnes & apochas con- 
érmavit & ratas efle }u(Iit> Davidemqvc cum omnibus fuis in Regis 
iingularem tutelam rufccpit, ipdqve anno feqvcnte literas ipfius Regis 
manu fcriptas idem coiinrmantes transmìdt. Cum Holcnd aucem Epi~ 
fcopo Jena Àrii filio > qvi andito qvod cum Ogmundo geftum erat, in, 
icineit ad Comitia primo Kalmanstunga: fubfljterat, & deinde re infe<fta 
domum reverfus, per literas & nuntios egit; Tandemqve omnibus ex vo-. 
loperaflis, conftituto in locum Arii Nomophylacìs, qvi officio fponte 
abivit, Thorleifo Paula, adjucoreqve ipfi dato Davide Gudmundi, & 
Pnfeài vice Petro Enari, Ogmundum lecum vehens Hofniam navigavit. 
Anno 15^2 iterum in Islandia priefcns fuit^ timc cnim a Gi0uro Epi* 
fcopocalicem aureum accepit, aliosqve cathedra; Skallioltenfis thcfauros 
&nummos> ut teftatur R^is apocha, data Dominica ante Prefcntatio- 
nera Marise anno i$43. Nura autem fxpius in Islandiam venerit , incer- 
oni eft; Nam anno IJ43 Petrus Enari ipfius vices egiiro videtur, qvi 
iudicium Nomophylacum Thorvardi Erlcndi & Tlìorlcvi Paul) ni de 
miìo Biamanes, ejus loco confìruiavit. Reliqva Viri fata & farta ex 
iiftoria Danica notiflima funt, fcilìcec, qvod anno 1532, cum Canuto 
Gyldenfticrnio làlviim copducSum Chriftiani II. obdgnavit, & 1535 Chri-; 
ftianollL de viéloria qvam fui in Scania a Svecis &Lubccenfibus repor- 
tarunt, annunciavit. Anno 1537^^ cum Uifftandio in Norvegiam ad 
fedandos motus qvos Olaus Arcluepifcopus excitaverat , mifius fuit, 
in qva Legatione collega omnes Epifcopos Norvegia? in Daniam trans- 
ponavit; ipfe au^m, .fubjeda Regi & in ejus verba jurare adaéla uni- 
vcrfa Norvegia, ut Prarfedus Arcis Stecnvigsholm , ibidem remanfiiTe 
videtur, ad annum 1540* Anno 1549 inter qvatuor Dania NobililTì- 
mos, qvi Chrìftianum li SOnderburgo Callundburgum deduxerunt, con- 
fpicuus fuit. ProrfeiSluram diu Bergenfem? (imulqve aliqvandiu adjunc- 
um Fxrdarum> poft Regni Dania Senator fadus> Crucifora?, ik tandem 

N n 3 . . Cotlancjiae 



286 PERIODUSIV. SECTIO L 

Goclandis geflit, & tandem in arce Visby Gochlandis anno i$j9 orci 
congnia menlium Odobrìs & Novembrìs, decedlc, 

Hvitfeldio inPraefeóhira Islandis fucceflic anno 1544 Otto Stigott {t); 
Eodem enim arino a Nomophylacibus Eriendo Thorvardi & Thorlcvo Pdl 
judicium poftulavit de peregrinorum mercacorum pìfcacoriis naviculis, qvas 
conerà leges & Regia Ediéla hic tiaberent , fed ad cegendam fallaciam incolas 
induxeranc, uc aliqvam earum partem auc revera podiderent, aut fibi vindi- 
carenc ; qvi calem pronunciaverunc fentenciatn ; uc qvicqvid navlcularuni 
extranei hoc modo aut citulo pofTiderent, dimidìum Regio fifco^ di- 
midium autem Regio Prajfeélo cederet ; Islandi autem qvod re ven pos 
(Iderenty obcineant: qvam fententiam ut valde iniqvam^ meracores Regi 
detulerunt> ucqve refcindcret poftularunt, qvi eos ad Islandix leges & 
confvetudines remifit; unde Stigocus anno 1545 eos denuo in jus voca- 
vit , & Conftitutum obtinuit,' uc omnes eorum cymbac pifcatoritr, ex 
piaefcripto conftitucionis Piningianap, Regio fisco addiéls & publbrx 
cenferentur> qvae tum temporis in Toparchia Kìalne(èn(i 4Uiiventx 
fuerunt. Eodem anno Stigocus Bittmo Jonae Epifcopi filio cradiditReps 
de Praedio Biarnanes '& fubjcélis villis fententiam , qvam Rex fecundura 
Jonampronunciaverat, utrum 1546 in Islandiam venerìt, dubiumeft. & 
verofimilius negatur; fed 1547 ad diem Venerìs ante feftum Baptite 
adfuit, fi genuinum eft datum chirographi qvod Befiàftadis GiffuroEpi- 
Icopo Jedit, in qvo teftatur fé ab eo accepifi!e 30 Joachimicos prò fac- 
tis inRegium Refcripcum de conjugio Sacerdocum impenfis: Liburnìci 

veibs 



(a) Nofterne Otto Srigoti unus idemqv* fit ac ille, qvi fub Severino Nordby, ChriHi- 
ano n. in Scania militans noco Rufticos (ecum traliens , & Provinciam ferro 
flammaqve vaftans, a Johanne Rnntzovio 1525 fufiis, fugiit.u , captnsqrc & nca 
defUnatus fuit, fed proprio aflu & nliorum intcrccCfionc j^gre tandem cvafir; Dtxò^ 
aurem anno 1532 Regio in Norvegia prsfuic Exercitui, &, referente UNDALM 
iniìgnem illain Bibliorhecam Nidaroiìenrem non ininus barbare qvam nefane flanimis 
dedit, qvi tandem anno 155^ Arci Neobur^ica? Prarfe£lus fuit; noftrun non cft 
disqvirere; ìd Cilte'm fcimlu., qvód temporuin rariones id mìnime prohibcant. Coni. 
HVITFELD. i»g. ij8a & 1429. HOLBERG. Tom, 2. pag. 207. & l/NDAUS, 
in DcJ'crtpf. l^orv, pag. ^9» 



CAP: vii. §. 6. 7. 187 

reéhis aheniqve Sabndiarìa comitatus, & ducentis armatorum ftipatus» 
in Islandiam a Rese miflus venie « qvo trìum Qyartarum , auftralis fcilicet , 
orientalis & occidentalis incolas in Comiciis univerfalibus ad praftandum 
Regi homagìum denuo adegic; Idem enim ante decennium fub Hvic- 
feldio pleriqve prius fecerant» qvo aUisqve Regiis^ qvs in Mandatis 
habuic negotiis peraélis , abiic. 

§• 7- 

Inicio anni 1^47 Rex omnes reditus & Regalia Tslandisei Magiara- 
tui Havnienfi concefllt, qvo ipfo Praefeftura Ottoni Stigoti ademca ad 
dìclum Mjgiftratum devoluta ed, qvi illam tam Regis, qvam propria 
vice Laurenzio Mule Civitatis e)usdem Senatori conceflit, qvam & hic 
in annum ufqve 1 5 ^ o vel feqventem gellit , q vid aarem egerit , non 
liqvec, nifi cjvod cum Hamburgenfium mercatoribus qvandam contro- 
verfiam habuit, qvorum mercimonia confìfcavit, de qvo legendu^n efl: 
Regis Edi^^um ^ datum Flenopoli, die luns poli hebdomadem Pafcha* 
tos i^fi, in avo Rex injunxifle & mandafle le profitetur, ut fuus tum 
temporis in Islandia Praefeélus Laurentius Mule> Epifcopi Jons & fìlio* 
rum molitionibus obviam eac, & fi poflet » eum cabcivum ducat; Sed in 
hisfedìcionibus & negotiis micius;, imo negligentius (e gefifie videcur, qyanl 
temporum conditio reqvirebat > unde etiam contempcum contraria partis 
incurrit; Nani anno 1550 inComitiis univerfalibus, cum Arius Epifcopi 
filìus penfiones ex Toparchia^ cui praefuit» ipfi numeraret» easdem, feu 
nutnmos qvosdam > ita violento idu in os ejus projecit , ut Prxfeéto ex 
naribus fangvis promanaret, fcommatica addens dióìa , ut eosdem deglu- 
tiret; ad qvod Mule ne hifcere qvidem aufus eft, cum illi in promtu 
haberent 3^0 armatosi avi ipfum, fiqvid cencaflet, adoriti parati erant 
(a). Similiter etiam pauio poft> cum Pneful Skalhoito Videyam move- 
rete 



0) Hflc tempeft&te id sgebat Rex» u^ cominercifl regnorum & civiratibus Hanfeaticis & 
aliis exteris ad fuos fubdi^ot cransferret, qvod Hainburgenfes & reliqvos peflìme 
udir, unde nec inìruin Arefonium ^jusqve afTeclas Regi refrac^arios cominunem cum 
hìs caufam feciflfe. Forlàn & Arefoniuc Laurentiuin Mule Havnienfium tantum 
vicarium seftimaverit , qvo fere titnlo ipfe qvoqve Rex eum appellare videtur in i'che- 
dula Efkio Bilie Eqviti, & Eflcildo Oxe Qvxftori, mifla, Dar. Drottningborg die 
Sancii Andrec Apoitoli anno 1551. Vid. infra ad finem Capids Litr. AAA. 



28g PERIODUS IV^ SECTIO t 

retj Laurenttus omnia hoftis arbicrìo relinqvens, fuga in naveoàj qram 
paratam habuic, fernet pericuio fubrraxiCy & vela ftatini ventis dans in 
baniam transnavigavic* 

4 - 

Ex Islandia difcedens Laurentius Mule , relia vit prò folito Pre- 
feéloram more Procuratorem nomine Chrijiianum Schrifer^ qvi a Scrip- 
toribus communicer vocacur ChriftìanUs Scriba (a). Qvando in Islan- 
diam veneriti aut Procuratoris officium acceperic, non Uqvec, non 
tamen improbabile eft^ eum ftatim cum Laurencio huc veniile, conftac 
enim ex ejus literìs^ datis ad Davidem Gudmundi die 3 natalidorum 
anno 1549, qvod tum eandem hanc Spartam ornaveric. Anno ifjo 
cum David Gudpxundi filius Jonam Àrii & ejus lilios cepifTet & capd- 
vos (ecum Snoksdali detinerec ^ Chriflianum extemplo de re geila cer- 
tiorem fecit^ qvi fine mora advolans^ Ormum Sturlae Nomopnylacenii 
cum 13 dibatti condlii & rpe<5lacs prudentiae viris convooat» rogans 
qvid faélu opus fit? Qvi unanimi ter decernunt & judicant eos jure& 
ex Regio mandato capcos efTe» Regii autem Pnefe^i, & eo abfence, 
ejus Pro.curatoris efle^ eos ad proxima Comicia capcivos^ fèd incolutnes 
tenere. Qvo hù^Oj Skalhokum eos devexit, ibidemqve novam deiis 

conful- 



(a^ Judices Snoksdalenfes (vid. infra Se£l. 4. cap. 7. $. 55.) expreffe vocant cum ChrifliV 
num Scriverium, qvafi ìà ei cognonien fuerit ; ahi autem id ei «t anttqvum officii noracn 
tribaunc; Q\'i;.iain vero amamienlèin Confiilum & Seiiatoruni Hafiiienfium vocant; 
Ipfe autem Kex vocat eum. " Ofs Elfkelig BafTgemefter og Raadmandc Tiener udì 
•* Voi- Srad, KiobeuhafFn , " ut ex Litr. Y. infra patebit, qvae officia qvooiodo cum 
Procuiatoris munere in Iflaridia gefto combinari aut conciliari qveant, non viJ«o'» 
Dicendum itaqife aut talem aliqvando eum fuifìe, & a Rege mortaum, honoris ergo 
& ad augendum fi£li in\Hdfam prioris oflìcii titulo ornari, autM4giftratusHavnieniis, 
qvi anno 1547 reditus Ifliindiic & mercaturam mille marcis; Lubecenfibus in ioannos 
conduxeiat, ut ex codicillis Regits datis hoc anno patet, mercature infpcclorcra 
egifle, qvod non caret probabili tate, imprimis cum hac «tate cognomen WWfw 
freqvens admodum fuerit, qvin Michal^l SchriiFor rune remporis Prator (Byfoget)» 
po{l Conliil (Borgeme(ler) , Havnienfis erat, qvem Cbrìftianus cognatione forte con- 
tingebat. Chriflianum ijon ita timidum, excordem 6c naucì hominem fuiffe, ut a 
qvibusdam Noih-atinm , prrfertim Jonjat Arii cognatis & atTecUs affirmatur & tn- 
ditur, oftendnnt ejus ad Davidem Gudmundi litersc datac 1549» Seft. 4. cap. 7. 
5. 65. in qvibus haucf parum fidei, judicii & anìmofitati* prae te fat; fed noflruin 
non eft ajus Apo^ogettm agere. 



CAR VII. t 8^ 9. 289 

oonfultatìonem iniit ^ ubi Chrìftiaaiis , t>b multltudinem Holana? dicece*' 
feos incolarum ^ qviin Toparchia Kralnefenfi (in^va fica eft villa Regia 
BeflTaftadum) tempore hyemalij pifcatione intenti fé continere folentj 
fibi haud fidando ied liberiatìoni capcivoram operam daturam, ullieorum 
cuftodiendo femet imparem agnovit & paiam pi;ofe(rus eft. Unde tan- 
dem (qvod qvidam Chriftiano, plures Martini Epifcppi Procuratori Jo- 
nx Biarnì fìlio tribuunc) conclufum efty.ut fecuri Ojqines percuterentur ; 
qvod ibidem die 7 Novenìbr. executioni datum fuit. Abbine Cbriftia- 
I3US domi fé continuiti usqve ad initium Februa^ti v qvo tempore ad 
proyidendum , ut Regiae naves pifcatorìx habilibus pifcatoribus aliìsqve 
f]ecé0àrìis inftruerencur , iter in demandacam (ibi provinciam, vulgo 
SudurneSji (ufcepit, qvo delatus> &horpitiocum qvibusdam fuorum m 
villa Kitkebol Qxceptus , abiis, qvos cantopere timuerat, borealis Qyarts 
ìncoris> aliisqve> qvi eorum partibus acceflerant^ qvorum numerum, qvi- 
ininim.uaiì'3^o^ qvi maximum 60, faciunt, invaditur, & cum fìlio ac 13 
diìs mifer^ òbtruncatur, &i ne qvid .contumelia? genus deeflet mortuis 
pudendo more illuditur. Qvod audiens Rex , aegerrime tulic, &feveris-ì 
lime mandavit » ut homicidae conqvirerentur, & prò mentis pleèlerentur ; 
ied eorum qvidam hanc procellam providentes> in tempore fuga fé in 
Angliam fubduxerunt» qvidam vero yitam ab executoribus Regii Man- 
dati pecunia redemerunt> adeo, ut ex toto hoc nùmero daos tantum 
fecuri percuflbs invenire liceat. 

§•9- 

Triftibus ex Islandia, qvas anno t;j;o Laurentius Mule aliiqve 
adtulerunt> relationibus excitatus iuftiflimus & piiilimus Rex, majoribus 
copiis& viris militice peritis opus efle putans, primo vere anni 1551 (a) 
0(i(neni Stigoii, qvi ante fexennium Islandiae Prafeftus fuerat > una cum 
triremi & 2CO mìlitibiìs in dioeceCn Skalholtenfem > /ed Chrijìcphorum 
Tfu^idfomum de Epelholt & Axeltum jfiiel de Vilftrup ad occupandum 

. . . _ & fubi- 



■♦*• 



^i) Dofti^- j4RSGRlMVS in Comtrefft. de Uìand. FoK gì. liarc de AxelJo Jiiel refert ad 
flfinuin 1553» cum l'cribeìidum fiierit 1551. Eodeiii eiiim anno Axelius Juel hic 
prjlicii:» fuit, fcd 1551 lilandiain non viclit. 

Tom. il Oo 



1 



290 PERIODUS IV. SECTIO L 

& rubigendum dioecefin Holanam cum duabus roftratis navibus & foc 
milittbus £^Iegavìc (a)* Hi Islatidiam ìngreifi» Marcinum libemum , re* 
belles vera capite ptexos^ nulloqve mìiìte opus elfe» omnia vero pacau 
in venerunt. Qvapropter Oddeyr» in Ejafiorao die Mercurii poft Barnalxr 
anno Mjfj 24 virorum )udicio, Prsefide Ormo Scurite filio occidentali^ 
Se borealis qvartae Nomophylace, incolas in Regis verba jurare ad^e- 
rune > Jonatn Arii filium cum duobus filiis rebellcs & jure cxfos prò 
nuntiarunt, omnia vero eorum bona Regio fifco ad}udicarunc> qvibm 
peraélis, fedem Epifeopalem adierunt) indeqve calicem aureutn & qvìc- 
qvid auferri potuit^ lecum fumferunc (b). Ex bonis profcriptoriira 
liberis dimidtam partem mobilium reliqvcrunc^ parentumqvedonationes 
retinere pcrmiferunt, Thorunnce etiam Epifcopi filice, qva tum vidua 
vixit, duo praedia ad dies vicae conceflèrunt. Id ia Axelio Juel laudatuc^ 
qvod I f orbos & ephebos fecum abduxeriti fuisqve fumcibus fufientarì) ut 
viri frugi fierency eifecic. Sub abicum Stigocius Pecrum Einari fìliumi 
Martini Epifcopi firatrem^ Procuratocem Befafiadis> reliqyis coofi^ndea- 
tìbus , pttt&cìU 

§. IO. 

Huc uiqve fuprema rerum Islandicarum infpeilio pcnes vlcarium 
Miagiftratus Havnienfis erat, fed cum Maj^ftas Regia , ncc reditus tati- 
tos ac par erat acciperet (c), nec Havnienfium tanta in Islandia elfec 
authoritasi qvantam tempora exigebant (d), proprium Rex Sacrapamls; 
landis anno 1552 m'ìCit Pau/um Hvhfe/itìum , Chriftophori HvitfcJdii) qvi 
abbine decennio Islnndiè Pr^feéturam genècat> fratrem > virum roagoi| 
nominis & expert^ fortitudinis; fratrem enim Claudium Hvitfeldiunij, 
e capti vitate Batavìca eo modo redemi t> ut piraticam exercens, BanKj 
vorum qvoddam navigium , in qvo Henrìci Theodori Confulis Amft^l 
lodamenfìs fìlius vehebatur , caperete cujus permutatone fratrem liii)erap| 

vit I 



(a) Vid. ad finem Càpitis Litr. P: 
(h) Vid, infra Secl. 4» cap. 7. $. 64. 
(e) Vid. infra ad finem Cap. Litr. H: BK. 
(d) Vid. ibidem Litr. AAA* 



e A?. VII §• lo^ 891 

vit, Qvo majorem apud Isbndos autoritat^m fibi conciliaret, duas na- 
ves qvx illum veherent, & duas fclopetariorum cohorc^s naéius eft (a)» 
inno isf3 altera ei legJtio in Isiandiam injunda eft> cum non fotum 
duarum regiarum liburnicarum » qvae ex Norvegia tempio & fchote 
Holcnlì sdìficandis maceriam advexerunt (b)> infpedio ei demandata 
erat, fed & Cubiculari uro Regium Jacobum Hvide, & celeberrimum 
illum Norvegiae Legiicrum Jonam Simonis, focios itineris habuic (e}» 
Eodem anno apocham edìdic, qva fé Biòrni & Arii, Jona? Epifcopi 
fflionim dimidiam mobilium parcem» qvas fìfco regio adjudìcaca fue- 
nt| accepifle conficetur , & Petro Binari monafterium Reinenefenfi 
jaffa regio (d) ademit. Anno u^4 icidem unacum Canuto Stenonis 
(e) in Islandìa fuic , cune enim Ormum Nomophylacem illicitas ven- 
ditionis prsdii cujusdam Regii uc & debitorum , qvibus Ormus (blven- 
dis non faiTecic, accufavic, qvapropter Prcfedus ei officìum abroga vie. 
Exislandia redux pr ^feéluras maximi momenti naélus eft, Havnienfem, 

Oo 2 Krogeii 



(s) Ut pater ex Regis Cliriflkni Terrii lltens ad Pricfe^lum Havnienfem Petl'um Godike 
Dar. Drorrningborg Dominica Reminifcere 1552- Inftruéìionem Hvitfeldio id hanc 
Expeditionem daram, vìd. ad fìnem Capìris Lirr. Z. Conflitutionein a Uvirfeidio de 
fchòlis lilandicis infra Perìod. 5. SeSk» 2. cap. 3- $• 4* exhibebiinus. 

(b) Huic ecpedh'oni , Ivaras Jan! , Pitefe£ìus Norvegus , cujus fcpe in -expedirto» 
nìbus nantfcis poileriorum temporum menrio fir^ prxficiebatur , & Inflruàionem 
jara acceperat, (vid. fupra pag. 278O > ^ed <:uin morbo eflèt prìtpeditus, eì fiiffectus 
cft Olaus Calips , itidem Norvegus, qvi tandem fub Priderko Secùndo Cancella- 
rius regni Norvegici, & Pra?fe£ìus ClaflìsRegia! (Admirtfl) faclus tu. Hujus Inftruc* 
tioneni vid. ad finem Cap. Litr. DO. 

(e) Literx Regisc hac de re ad Jacobuin Hvide dati font Nyborg, feria qvinta pod Do- 
ininicam Ocuji, anno 1553- Literas ad Petrum Hvirfeldium, Cancellarium Regni 
Noivcgici, qvibus Jone; Simonis iter in Iftandiam injungitur, vid. ad fiuem Capi- 
tis Lirr. BBB, ex Tegnelfe over alle Laudcne No. 4. tol. 226. a. Oiict cum Cliri- 
ftophoro Hvitfeldio anno 1541 advenerat Lcgifer qvidam Norvegus, qvi jus & jr<jvuni 
obr^rvaret , qva expedìtione Augmundiis Épifcopus, priricrtim -^-wo foror «jus As- 
dilb, forma, nec jufìa, noe acqva, opibus fuis fpo4»abintuT-; Ncc multo felicioreni 
h^c expeditio juridica fuccenfum habuir, nam qvod efi'ecerit, boni, nuUum apud 
fcriptores coaevos veftigìum invenimus. 

fò^ i-itcrx Regi* datff funt Nyburgi die Saturni poft Domìnicam Oculi anno 1553. ^^^a 
^ cr.it, qvod Petrus pretium admodiationis foh'erc detreclavit. 

(t) Vi J- ^^ finem Capilis Litr. NN, 



49Ì PERIODUS IV^ SEGTIO L 

Krogen (hodie Cronborg) & AbrahamftrupinSiaelIandia^ poft Colding- 
hufìac in Jutia, & tandem Hallandiae, ubi anno 1563 Halmiladum foni- 
terdefendic, & Svecos obfidionem, qatn per fex concinuaveranc fepù- 
manas^ folvere coégic» 

§. IL 

Lìcet Eggertum fohannis j potius Hvìcfeldii vicarium , qvam Regi- 
um Prafeélum fuiflfe ftatuamus> cuoi tamen Regia auétoricate & per- 
TTìifTu id oflicii a Hvitfeldio obtinuerit> hic ei locum concedimus (a). 
Patrem habuit Johannem Eggerci» Islandia? iqvondam Prsfeéìum (b)i 
macrem vero Gudrunam Biorni Godvinida? iiliam > ex viri icidem nobili- 
tace donati Biorni Thorleifìd;e profapia oriundam. Eggertum aono i5;o 
fld exteros abiifTe & Flenopoli 155 1 apud Regem fuiiFe patet ex privile- 
giorum nobilitatis a Rege Johanne avo ejus Eggerto Eggerti Vicenfium 
in Norvegia Nomophylaci anno. 148& conce(&rum confìrmatione (e), 
fimulqve Rex ejus judicium , qyod ut Praefetìus Topiarchiae Isafiordenfe 
anno 1^50 de fceleribus Olai Caunnarìdae ejusqve fratrum» qvi Bnnjolfo 
Sigurdi pédem amputarant, pronuncia verat , ibidem confìrmavic In Is- 
landiam reverfus eadem sellate ab Ottone Stigoti , villse BefTaftadenfis & 
Toparchia Gullbringenfi praeficitur. Anno ivs2 a Paulo Hvitfelldio iuffu 
regio (d) Islandiae Prcfeélus conftitutus> de (Icariis^ qvt Chriftìaoum Seri- 
barn occiderunt) fententiam dixit (e)^ (jvod ofHcium 1553 r^tinuit Anna 
1554 loc^ Erlendi Thorvardini auftralìs & orientalis qvartx Nonfiophy- 
lax condicucus eft, fed poft morcem Oddi Gocfkalkidsr in occidenuli 
& boreali qvarca idem officium obcinuiCj qvo, usqvedum OrnfiusScur- 
teus id ei 1569 eripuit, funftus eft. Qvx ut Nomophylax auc ?mot 
Ifafiordenfis » vel forfan totius Thorfkafiordenfis Toparchix Praecorgetlit) 
huc non pertinente praeter literas monitorias ad incolas provincia una- 

cum 



(a) Vid. infra ad iìnein Gap. Litr. S. X. Z. 

(b) Vid. fupra png. ^55. 

(e) Vid. infra ad finem Gap. Litr. N, 

(d) Vid. ad ffnem hujus Gap. Litr. S. X. Z.. 

(e) Vid. in&a Pcriod. 5. Se£l. J^ cap. a» $. IL 



CAP^ VII* §• IL 293 

com Officiali Jona Loptì fubfcriptas (a). Iiifigne damnum' anno 1579: 
apìratis Flellingenfibus accèpic, qvorum unum antea offenderat & male 
mulraverat, ilii enim improvìfì, villam ejus Bx in Raudafand armaci in« 
vaferunt, & fpoliaverunc, ipfum vero capcivum detinuerunti usqvedum 
ingenti argenti pendere > a cognatis & amicis collaco^ redemcus fuìc» 
fed eodem anno in Daniam delatus> ìllatam (ibi injuriam coram Regia 
Majeihte fupplicibus liceris qverebatur> qvibus Rex permotus Senacores 
Stdenfes per liceras monuit 8c rogavic ^ uc piratas ìftos per Navarchum 
qvendara Scadenfem nomine Henricum Gevirsj iisdem nocum, exqvi- 
rerent & proderent, Eggertumqve ad jusliium obcinendum, adjuvarenc* 
His munitus literis Eggertus Stadum transveétus, prcdones natione Ang- 
I05 Flefllngise fé concinere cognoviC) qvos ibi paulo poft deprehenfos 
fcelerìsqve conviélos, fuis recuperacis, in furcam agi cura vie» Uxorem 
primo duxic Sigrìdam Thorleitì Grimsei filiam , qyx ex partu apud 
eum obiic, qvi filius paulo poft obiens^ pacrem opum maternarum hx- 
redem fecit* Deinde Ceciiiam duxit, ex qva, viva adhuc Sigrida, duos 
fufceperat liberos> Jonam diélum Murtc & Ragneidam; Jonas^ (ut qvi- 
dam volane) non ìnfcio patre, Jonam Grimi fìlium occidic» ideoqve 
exul Hamburgum confugit, ubi pater ei de omnibus bene profpexerac 
Tandem ipfè mortua Ceceiia > duxic Sceinunam Jonx filiam, Biòrni Jonoe 
Arxfonii filiij qvondam concubinam, eaqve reliéla Hamburgum feceillCi 
qvo qvotannis magnam opum vim prxmiferac, ibiqve qvartam> viva 
adhuc Steinuna uxorem duxic (b). Qvando abieric^ non iiqvec, fed in 

Oo 3 Islandia 

(1) Jonas Loptt fuit 6i/Iai Prcfulis per nniverfam Toparchiam ThGrfkafìordenfeni OiHcia- 
iiS) qv2 jatn tres fack pr^fefliiras , Bardaflfrandenfen] , Ifafiordenfeni & Stiandeiifeni ; 
In literis autem moniroriis, qvas anno 1^66 die ay Martii iiniveifo clero in fiia 
Pricpofitnra hab'tanti fcripfìt, dicit: Omnia- bae nuper confirmavìt honorandus Pra^ 
ter Eggertus jfobanms , Domùfi mcà Regis Nomopbylax^ unatfve mecum bus codici Hot 
tAJignsvìK 

(b) Stcìnuna Eggerti uxor dixifle & amicis retuUffe fertur, Eggertum Hamburg! divitem 

duxiflfe viduam nomine Armgert, cum anrea dejuraOet, iè in Iflandia niillam in vivis 

Qxorem habere, deinde le vino & cpuHs dedilfe, morbiimqve inde contrixilTe, ex 

qvo fere feptuagenai'ius perierit anna 1583» fepultum effe, unacum filio Jona 

Murto, in tempio San£Ì£ Cathrins. Qvx qvantum fidei habeant, noflrum non ed 

judicare. 

Hujtts 



294 PERIODUS IV, SECTIO l 

Islandia poft 15S0 non fuit. Ex filia ejus Ragiieida, (}vte Magno 
Jonse, Steìnuns fratri nuplic^ magna per univerlam IsUndiam difperfa 
eft familia^ 

§. 12. 

Anno ir<'4 Paulus Hvicfeldius in Comitìls ^eneralibus adfuìti 
ìbiqve Ptxk&ì officium adminiftravìc , fed illis exaélis ipH fucceilìc Canu- 
tus Steini filius> in fencentia enim Spialdhags in traélu Ejafìordenri die 
Mercurii ante feflum Laurentii lata , ae inceftu ab Oddo Thorfteini fiiio 
Pallore Fellenfi commìfTo , alfógatur mandactim totius islandis Satrapi 
Regii Canuti Steinids, unde patet eum Hvitfelldio anno i^^4 fuccc- 
fiiTe (a). Anno 15 5^ Regia qvsdam attulit mandata ^ qvx comiminicec 

vocancuT 

^■■^iBBMMiHiw^BW^HK ^^■^■■BiBBMMMMBB^ w^K^^HHaasMBBBMB ^^^^m^^mmmim^,^^mmm'^mt^a^mm^mmm^m^mm.^^^^mm^mmmmm^^^am^mm^-—^^^m^m.^am^m 

HujusEggerti vitam fcripfit ejus abnepos JONAS THORKILLWS^ Ctònldi 
incuriofe , & erroribus fcacentein. i) Si non perperam fiaturt ychtantm ai anno 
ÌJ17 ad 27 hland'ia prttfuijfe^ certe fibì ipfe mox controdicit, innuéndo eum Jlattas 
fnoì'ìe 'rbylonisiibn^e^ cum Thylo 1524000 fus fuerit, Johannes airtem Thyloni cerfc 
plus fexennio, iìve in annum 1530 1 fupermerit. 1) De Pr^feSh fex fatrm Ò 
JUium intercedetitibus ^ Au£lori non gravem inovebimus Jitcm , veritatem Leàor « 
ipfa eorum fupra aliata ferie cognofcere poteft. 3) Dicit Egget-^tim Istimdim cm 
imperio adiijfe anno iffj , cum id faflum iìt 1551. 4) Qyocf Haga Bardafinniìti 
fektm babutrit^ if qvidem pluribas atiMis, ibiqve demum captm fuerih perper.ìm alFì- 
ritur, nam Hagam nunqvain, fed Bacj in Raudafand, incoluit. 5) Qyod /<•«;*-« 
£oa^us fit ingredi ^ alienum eft ab ipfius Eggerti relatione, dicentis: " Sidan m-g 
•' klxdriett, og noktum uppS eìrn klaiheft kaftad, og fxrdu med ficr 6 ra'i!urvc;s 
** ttl fins fkips, og ]^ar i ftngelfe fettu. •• Id eft: Exutttm ijT nadum ittcommods 
impofuerunt eqyo^ ij fcx mJliaria ad ffovem devcBum^ carceri inclnferunt, 6) l^i- 
cìt eum interea ab bojpite laute bab'Uum fuijfe^ ipfe autem Eggertus dicit; " Hun 
•* dig hafa p^ir mier ftórlega hótad, lo cg var ei eina ftund ugglaus um ni.tt 
•• lif, " & paulo poft: " Og matte cg auinur raadur a hrerrc ftandu minsfiau^a 
" vacatande vera. " Id eft: QyotiHie me minis terriierunt, qvovìsqve tnwiunt» r,m 
mibi immincbatg ita ut ne niiftr ego unam boram de vira ffwa jecnrus ej[em. 7) !"• 
nuit eum breve tantum tempus dctentum fatjfe , ipfe autem Eggertus ag dies nume. 
rat. 8) De difcejfu Eggerti ex Islandia, de bonorum recnperatiwe ^ «liisqve, pn- 
fertìm, qvod Jocia tbori cum ilio difcejferity Hamburgiqve vivendi finem Jictritt ^ 
eidem monumento fipulcrali iOati fuerint, Partim enim fummis ima mllcec, partìin 
contra manifefiam veritiitem afferit^ qvac omnia iìgillatim rcferrc & refiicarc pìg^^ 

(a) Vid« ad finem Cap. Litr. NN. 



CAP. VII, §• 12. ij. 295 

vocamuf Prìtn-a Canmi Steìnonii Negotia (a) ^ de qvibus Epifcopr, No^ 
mophylaees > aliiqve Magnatesi Bcffiiftadis deliberationein inftituerunc 
qvae commuiiiter vocatuf Conventi^ Beffafladenfis (b)> fed cura Ula Regi 
minus placeret» Canutus anno \s%S reverfus, atnriit Regiuin Diploma^ 
d3cum \s Aprilis> corrwiuniter vocacum Steinonù Negotia pofierhra (e), 
qvo Con vendo Beiraftadenfis in paucis confirmatuf, fed majori ex 
parte, aut immutatur, aut penicus abrogacur, eodemqve anno pncdio- 
rum qvorundafn* cura cathedra Skalholcina, ipfi valde daranofara com»- 
mucationenì feck, decimisqve Epilcopos privavic> qv« qvidem Rese 
fic jubente peregic^ fed qvorurn ipfe omnium cau& exiftimabatur. Anna 
MJ7 in Comitiis adfuitT ibiqve de pradio Stadarhol concroverfiani 
inter Davidera Gudraundi & Paulum Joiiae dirimere voluit, prout Regia 
Majeftas 17 Marcii 1557 iuflèrat. Anno ij^8 commutationem ptx&o^ 
rum cura Tempio & Paftore Gardenll Lopto Narfi fecit, illis auferens 
prxdiura Hlid, fed pretii loco reftituens Vifèlftadè, & prò difcriraine 
prxdiorura, unam qvotannis promittens tonrwm farinata qvam Paftor 
peninjs araifò circ» annura 1604, cura controverfia qycednra inter Ene* 
ìold Krufe, & Paftorem Gardenfem Jonam.Kraki inciderei (d). An- 
no IJS9 poft fata Chriftiani Tertii Canutus uJtima vice in IsJandiara 
Tcnit, a nova Rtege Frrderico Secundo iir raandatis habens, datis Aar- 
hulli d. 5 Marcii, ut incolas Regi horaagiura praeffare curaret, qvod ia 
cjusdem anni foro generali cfFecit, qvo fafto cura qvinqvenniura. prOf- 
viaciae praefuiffet, nunqyam revcrfurus abiit 

Hapc fere (unt, qvae de Praefedis Islandiar nocanr dFgrtfa accurrunr 
qvff non ideo hujus & fuperioris Periodi Hiftoriae inferuimus , ut eoruiì^ 
dem Biographum agere nobis conftitucura eiièt s fed cunv Regura* vice& 

agere 



(3) vid. ibid: Lìtr. pp: 

(b) Vid. Period. 5. Scc>. j. cap. % §. i5* 

(:) Vid. ad* finem Hajusce Càp. Litr. SS^ 

(dy Hinc pater Steinonium majorenr lucri & renim*, qvam puBllcì boni curam BabuilTe & 
irrariiim regium, jìve le iplum, nam reditus regii tuna temporis magna ex parte 
Sitragis cedebaiit,. haud fcrugulofe ditare q)'£fivi(G;»^ 



296 PERIODUSIV^ SECTIO I. 

agere> & Ecclefia: Nutritores fé prirftare debuerint , eoramcjve res gcfe 
cutiì rebus Ecclefiaflicis magnani habeanc cognacioiiem j imo magnam 
fxpe connexionem; prxterea qvod illis cuoi Epiicopis aliisqve perfo- 
nis Sacri Ordinis aliqvocies magnae lites interceflerint , noftrì effe officii 
duximus, oftendere, qvi qvalesqve fuerint, & qv.id in Nutritorìs^ feii 
defenfionis Ecclefia munere praeftiterint, ut inde intelliai poffec, qvid 
mali aut boni , qvid commodi auc emolumenti ad Ecclefìam ex cujusvìs 
at^ìis redundaverìt* Hìnc ilrìclim tantum eorum gefta tetigimus, qv£* 
ftionesqve chronologicas leviter retulimus , res minoris momend & qvas- 
dam circumftantias ^ qvaeadnoftram rem minus facete vifc fune, con- 
fulto omittentes. Q^x> ne cordatus Leélor, noftri inftituti ignarus, 
nosy aut polypragmoi'ynes» aut incurie, reos agere> incautus praefu- 
mat, hìc loci monere neceflum putamus , de reliqvorum judiciis, qvibus 
ipfe Juppiter^ flve piuat, five ferenus fit^ piacere non potette pamm 
loiliciti» 

. Litr. A. 

Y^hriftian med Guds Naade &c. Vor Hylde altid med! Viider ac Vii 
bave at tale oc handle med Eder om det aandelige Regimentc, oc 
ta?nke at lade undervife Eder om en Chriftelig Reformation oc Skick, 
fom Vi med Os Elfkelig almindelige Danmarks oc Norgis Rigs-Raacit 
cfter Iccrde Msends Raad> Villie oc Samtycke^ hvilken SIdck Vi ville 
over alle Vores Lande oc Riger faft oc uryggeligen af alle oc eenhvet 
fkal ved magt holdes, oc bave Vi nu paa det famme, fkrivet til Os El- 
fkelig Jon Bif kop til Holum Stifc ^ at band fkal komme hid ci! Os, 
paa et af difle Vores Skibe til Vor Stad Kiobenhavn> at fornemme Vor 
villie. Thi bcde Vi Eder> oc ville at I fkicker alle Eders Ercnder der- 
efter, oc kommer paa et af difle Vores Skibe hid til OlFi til forenefnie 
Vores KiCbftxd Kiobenhavn, der at forhore Vores Villie, fom Vii da 
agce at lade Eder kundgi5re. Vi ta^nker ilrax at f kicke Eder tilbage igien 
til Island. Herefter viider Eder aldeeles at rette, oc lader dee ingen- 
lunde. Befalendes Eder Gud. Skrevet paa Vores Slot Gottorp, Lauger- 
dagen epter Lxtare^ Anno 1541» 

Litr. 



CAP, VII. Litr. A. B. 297 

Litr. B. 

WiiCfìriftianmettGudsNaadeDanmarkz, Norgis, Wendis oc Gottiz 
Konning, Hertug udi Sleflwyg , Holftenn, Stormarenn, oc Diett- 
merfchenn, Greffue udi Oldenborg, och Delmenhorft, helfe Ether alle 
\ore UnderfàtC:, Bifchopper, Prelater, Abbeter, Prouefter, Priore, Sognc- 
Preftcr, Sogae-Degner, oc mcnige Clerici, fom bygge och boo paa alle 
Vort oc Norgiz Kroncs Landt Islandc Evindeligen meth Gud oc vot 
Naade. Wider kere Wenner^ fom I alle och hver ferdeles veli hordt 
ochbefarecc haffue. Thii fior och fuar Tyunge och Pendinges Udtgiffc", 
fom Off och Rigete paahengt haiFuer, meth the mangefollige och att- 
fchillige Krigsfolkoc Aarlogz Skyb, fom Wii nu udi nelle forledne Feygde 
paa Vor oc Rigens merkeJige Omkoftninge hollet hafFue* Saa Wii thetfor 
ticc och ofFce hafTue verett treingt till tnes till behoff att tage Hielp aff 
vaar Undface, Rigennes Inbygger udi Danmark oc Norge, faa vel af 
Gciftlicke, fom aff Verdtzlige, oc thefsligefte aff Kirke oc Kloftn Till 
hviicket the och alle tidc> fom gode er och villige Undfoter, haffue 
ladet theiiom hórfameligen och velvilligen findz och Wii dog alle tidt 
haifue forfkonett Ether och har . ♦ ♦ ìngen ftìnnerligen Hiélp veritt bege- 
rendcs aff Ether > anfeendes och haffue att i faa langt fra handenn bellt- 
tende. Thi haffue Wii nu afferdiget oc forf kicket off Elfkelig Chri- 
ftoffer Hvitfcldt vor Mandt, Tener och Embittzmandt paa vort Slott 
Steinvigzholm tiidt til Landett, till Ether, oc befalett hannom paa Vor 
Vegneat fchuUc tinge mett Ether, ora en Landthielp och Schatt> fom 
I fchuUe komme Off och Rigett til Hielp mett^ epter then Landtz Ley- 
lighedt, bode for Echer egne Perfoner och thefsligefle med aff Kirker 
och Klofther. Thi bede Wii Ether, alle, och hver ferdelis biude att I 
tinge mett fornefnte Chriftoffcr Hvidtfeldt om famme Hielp och Schatt, 
ochbliffq^ till eins mett hannem ther om hvad I giffue fchulle, hver 
eptcr fin Leyligheidt, och fiden lade Ether hòrfammelige och velvillige 
thcrudtinden findz oc lade famme Hielp mett theth forile udtgiffue, oc 
andtvorde thennpm fornefnte Chridoffèr Hvitfeldtt ther till paa Vor 
Vegne forordinerendz vorder famme Hielp att udtkreffue och upbore 
fchulle. Wii ville igien vere Ether alle och hver ferdeilis cn naadige 
Hjrre och Konning^ och forfvare Ether for Urette och Offuervoldt; 
Tom. IL Pp Thi 



29? PERIODUSIV. SECTIO h 

Thi lader thette ìngenlunde. GiffuQt pai Vort Slotc KiòbenhafTa anden 
Dag Paafke Àr e. C M»D«XLL Under Vort Indtzegelle. 

Litr. C 

^hriftian mett Guds Naade, Danmarckis &c. vor fynderlige Gunft til- 
fornii. Viider atc fom I, ther I nu fiift vore hooff Oir, eblantt an- 
dre Erennde foruerfFuit Vor SchrefFvelfe till alle Clofter, att ther fchuUc 
hoUes Scholer; Och epcherchii Vii nu forfare, at Vii hafFve ingenn bc- 
qvém Kongsgaardc ther paa Landet» fom Vor Lendsmandt kand halTue 
fyn Verrelle paa , och lade indlegge Vor Landf kyiidc oc andcnn Konge- 
lige Renate oc Rettighed, fom Olt ther paa Landitttiikommer, faa Vii 
therfore iche kunde ombere HvidOed Clofter, menn ville hafFue thett, 
oc bruge till vor Kongsgaardt. Thi bede Vii Eder oc ville, att I in- 
thet forkynde famme Abiit af Hvidde , att handtt f kal bolle Schole udì 
famme Clofter. Thi haffue Vi befFalit Off Elf kelig Otte Stygfon Vor 
Mandt, Tienner^ fom Vii nu famme Land udi Beffali ng giffuit haffiie, 
att fchulle udi (amme Clofter paa Vore Vegne fine Verelfe haffue, oc 
thett bruge till en Kongsgaardrt» Dog ichall handtt beforge the Munc- 
kc oc Eroder, fom I famme Clofter nu fìndes oc indgiffne ere, theres 
Klaede oc Fode, faa lenge the leffue.^ Udi the andre Clofter fchulle 
Scholer uppehollis, paa thet att Religionen maa thes beder holdcsvd 
Magt. Her viider att rette Ether epther. oc lader thett ingeluade. Beffi- 
lendis Ether Gudtt. Schreffvit paa Vort Slott Kiopnehaffhn Juledjg 
Aar MD.XLII. Under Vorct Signett. 

, CHRISTIAN. 

Litr. D. 

\Tì Chrìftìan mett Guds Naade &c. Gior alle vitterligt ad oiTelfkelii; 
^ Her Giffer Einerffen Superintendent i Skalholts Stigt paa vort Land 
Islandt hafver nu vaeret her fbr off mett ctt obitt befeglett Pergmcncs 
brey , fom Snur Hialmffon , Jon Hedertffonn , medt fleere Sande 
mendt oc Preftmendt, paa vort Land Island udgivett havc> indhol- 
dendcs at thenne bave domptt fornefnte Hcrr Gitzer at vaere fri, oc 
icke fi.yldig att vsere at betale Bif kop Augmunds fJtyldc cffter laugcn 

fere 



CAP. VII. Lifr. a a K ' 29$ 

fere thi hand hafver ingen pennige^^Hèngots undfangen eller oppboritt 

afhannem, fom famme bref ydermeer indholder, och udvifer, hvjJketc 

brev vi nu af vor fynderlige gynft oc naadè bave fuldbyrdet / famtyckt 

och ftadfefth , oc nu med thette vorch aabnè brev fuldbyrde famtycke 

oc ftadfefte vcd fuldmagt at blifve ved alle fin ordct, pungrii oc Ar-* 

tikle, fom thetc udty alle maade udviilèr ocindhólder, thi forbiude 

vi alle, oc hvo helft er, eller vsere kuitde^ferdeles vore fcugeder^ Enfi4 

bicsmsend, Laugmaendt^ oc alle andre fornefnte Her Giczer Einarcd'en^ 

her imodt eiFther fom forfkrevctc-ftaar, att hyndre. eller udii noge» 

maade forfang att giòre , under vor hyideft oc naade > gìfvet paa vorc 

Slott Kidbenhavn vor Prue afchen Prasfentacionis aar Domini M.D«XLiL 

Under vorc Signect* 

CHRISTIAN. 'i 

-, » 

Litr. E. 

\\rn Chriftian mé3 Guds Naade Konge til &c. giore alle vitterligt, at 
OlT Elfkelig Herr Gitzer Einertbn Superintendent udi Skalholts 
Scift paa vort Landct Islandc hafver nu veretc her hos Off och medtt 
Oli Elfkelige Chriftoffer Hvitfeidc, vor Mandt, Tiener och Embitz- 
mand ther Tamme Scedtt abne befcgelde Qvittandtz bevifth> hvorledes 
att band paa Vorc Vegne haffuer andrcvordett oc fornòyet fornefnte 
Chriftoffer Hvitfeldtudaf SkalholltDomkirkesClenodii fiu hundiedeLodt 
SolfF, fem Lodt mindre, Colnifk Vigtt, och en Guld-Kalk. Theff- 
iigefte TryOndtztiuge Jochims Dàlcr oc tiuge Éngelotcer, fom handtt 
Off af (itt egett fkicket haffuer* Thi lade Wii fornefiite Herr Gitzei? 
Einerfon oc hans Arffvinger qvitt fry oc leedìg oc laeff for Off oc Vore 
Arffvinge, Effterkortiraere, Konninger udi Danmark oc Norge, oc alle 
andre for ydermcere Kraff eller Tiltale for fornefnte Summ Solff, Guid 
oc Tochims Daller effter fornefnte Chriftoffer Hvitfeldts Qvittantz liu- 
(klfe i alle Maader GJffuet paa' Vort Slott Kitìbenhafn ♦ Sòndagen neft 
{or Ver Frutsd^g Proeiéflcationis Anno i$42. Under Vort Signec 

• CmuSTIAN. 

P p a Litr. 



300 PERIODDS IV. SECTIOL 



Litr. F. 



V 



i Chrifti&n mett Guds Naade &c. Gior alle Vitterligt, att Vii nu 
afF vor fynderlige Gunft och Naade hafFe cagitc> annamicc^ ocuad- 
fangitti och mett thette Vortt opne Breff tagej annamme oc undfange 
chetine Breffvifer Dade Bunde paa Vort Landtt Islandtt, hanem, hans 
Hoftrue, Bornn, Hionn, Tìenen Gotz rorends eller urorends intett un- 
dentagenn ehvadtt thetth helft er eller neffhis kandtt udindenn Vor Kon- 
celige Hegenn> Vern» Fredtt9 oc Beflcermelfey befonderligen ac ville 
fod^are och fordagtiiige thill alle Retthe. Thi fbrbiude Vii alle ehvem 
de heift ete. eller vere kunde, ferdelis Vor Fogether, Eoibidsmendtt oc 
alle andre, fornefnce Dade Bunde heremodtt paa Perfonn) Hoftruei 
Bornn > Hionn^ Tiener^ Godz rorends eller urorendz att hindre, hin- 
dre lade eller udi noger Maade att uforrette emodtt Laugenn , under Vor 
Kongelig HefFenn oc Ureede. GifTvet paa Vort Slott Kiobenhaffn Julc- 
dag Aar e. C MDXLII. Under Vort Signett. 

CHRISTIAN. 

Litr. G. 

r^hriftian nncd Gudz Naade &c. Giore Vitterligt, at Wii havc feci oc 
overlaeft de Brev oc Domine , fom Hr Gitzur oc Bif kop Jon have 
paa det Godz> fom Teit Thorleifsron ha ver tilhordt, oc NorgesCrone 
ha ver va?ret tildommty oc da fàtume Breve ha ve vorret dommte under 
Wores Domm, ocBefaling, oc for den Skyld at Bifkop Jon, haverrig- 
tig bctalt tii Wores Fader Kong Friderich 300 Rynfk Gyiden for fim- 
me JordegodSy fom derom giort Brev bevifer; Thi bave Wi cilhdc^at 
Bifkop Jon maa oc f kal beholde famme Jordegotz i fom derom giort 
Brev oevifer^ thi bave Wii tilladc, at Bifkop Jon maa oc fkai beholde 
famme Jordegodtz oc hans Arvinger efter Woris Hr, Faders Brev, oc 
de famme Breve oc Domme , fom band bar for famme Gotz agtis Fuld- 
myndtge, men Qgmund Bìfkops Kìobbref.kiand ingen Magt at bave, 
Givet paa Vort Slot KiC)benhani > Maandagen efter Dominia Oculi 
Anno 154;. 

Litr. 



CAP. VII Litr. F» a M. L 301 

Litr. H. 

yi Chriftian &c Giflre alle yitterligt at vi af vor fynderlig Gunft 
oc Naade bave undc oc forlehnt oc nu med dette vort aabne Brev 
unde oc forleene ofl Eif kelig Borgemeftere oc Raadmsmd udì vor Stad 
Kiòbenhavn oc hvilcke de til dennem tagendis vorder vort oc Norges 
Kronens Land Island med Vefpende at have nyde bruge oc beholde 
med famme Landes Indkomme Told oc ald anden vor oc Kronens 
Rente oc Rectighed , foni Otte • « • « fili i va^re ha vdé > udì io 
làmfulde Aar neft efFter dette vort Brevs Datum regnendis: dog med 
faadan Skiell , at de aarlìgen der af f kulle give til Os oc Kronen hver 
&nde Micheisdag ett tufmde . . « fom i Lybek oc Hamborg ^ngbar oc 
gieve ere oc naar det forfkrefFne Borgemefter oc Raadmxnd haver bave 
lidi deres Brug og Vaern udì 3 eller 4 Aar, oc vi da forfare kunde oc 
Osoc Kronen mere Rente der af kand tilkomme, da f kulle de Hden 
give der ydermere ud af , efFter fom de der om kunde med Os blive 
ni eens, oc f kulle de felf hvert Aar lade befeigle Landet ud fra Vor 
Sud Kiòbenhavn: Sammeledis f kulle de oc fkikke did til Landet en 
godforfaren Mand, fom altiid fkal vaere der paa Landet, oc have Tit- 
lyn at Vore Underfaatterè faa meget fora Norges Lov oc Rett er oc 
ingcn tilflede at forurette imod Loven^ DJtiim Coldinghus Tirsda- 
gen efter Nye Aarsdag 1547. 



Lìtn L 



w 



il Chriftian af Guds Naade, Konge &c. 8cc. Hilfe dig Dade Bonde 
Gudmundfon paa vort Landt Islandt med Guds oc vor Naade* 
Viidat Oser Vitterligt, hvordan Bifkop Jon over Holum Stift oc hans 
Sonner der i Landet fkal foretage fig med mange Folk at drage ikring 
der i Landet oc giore Vores UnderSatter Vold oc Skade mod den Is- 
landfke Lov oc Rett; Da, paa det de iche fkal giore dig eller nogen 
anden af vores Underfàatter der i Landet meer Skàde oc Forderf ^ fom 
de har hid til dags giordt^ da bede Vii dig oc befale flrengeligen, at da 
med dine Venners Hielp oc Styrke paàgriber beméldte Bifcop Jon oc 
hands Scnner, paa detj at Vii icke fkal pligtes oc nodes til at indfkicke 
der i Landet icice faae fremmede Krigsfolk, hvilket icke kand fke> uden 

Pp 3 din 



3P% P5^IOJ>U.SlV;iS.ECTtOA 

din oc Almuens ftor Skade oc Eùjfd&cv:. vHerefter viid du dig at rette, 
oc foriad dee ingenluade. Givet p'aa vòlt Slot Nyborg 1^49. Under 
VòrcSignct.' ' ' ' 

. ' JCHRISTIAN, 

■ ■ Litf;, K. ■■.-•■ 

\Vi Chriftbnn &c. Hellfe cther iilIe.Bifcaper Prélatcr Provefthcr 
Prefther, LBUgniend^ Làugrectis mend bUnderoch menigfae almue, 
fom bygWe ochjboe offveraic >vort LandJiTelaad evindeliig, mettgud 
ooliiAvor nade* . • 

Wiider at vii ere kommen wti forfarinc hvorledes atl aff ethers 
yderfte magt och formué forfiorder Guds helliighè ord oc evangelium 
och thetc bolle wti ere oc agth och altingift retthe cther epcerworor- 
dinands foni wii om Rellgionenn haffVer ladet ùdgaa. Sameìediis er 
woris Foget hSriìg oc lydjig wti hvis maade hand ether paa woris weg- 
ne ciillfiigiendis worder fom gode tro wnderfaatte bbr ac gore. Hvor- 
fpr Vii ether alle oc. hver fefdeliis gunftliighen.oc nadeliignenn bencke 
oc bede dther eiìdnu fom tiillfornn alle oc hver ferdeliis 4ti hereptet 
framdeliisf bliffve wed guds helliige klare ord oc evangelium, octher- 
hoiT fkicke ether fom chriftne mennifke bor att giore -oc wti alle 
made werer wor Fogit horiig op lydiig oc fylgaktiig wti hver rrnde 
hand etther paa woris wegne behoff hwver wii wille igenn wiide alle 
etchers gaffa oc befle- fom. wii worq kiere trp wnderTatt^ie plictiig er 
oc fkicke wii etther hu met q/f elfkéljg Lauritz Mulle fogit paa for- 
riefnte worc Jand Island et, ind^egell fpm wii wilIc ati fkulle bezeglc 
the brefFve med fom.fJ>;qllc U(^giffVe3 ,fom, landit oc thenh «lenighe 
mand anròrendis er, oc ati 4:uIlforòrdiner,e 6 eller oc 8 mend aff the 

Sfthefte ocbefthe ther pa^Iandet ibm.fiiratpc indzegle altjid haffve wd 
leris' forvariiag paa ^:h^t att fame . indzegle icke fJiall 'komm^ tiill no- 
ghenn wandbrug. ; ,, , . 

Qiffuit, paa Wort (Slott)' Nybbrg (Tisdagen jpoft ConverC Pauli 
apoftolì, Aar 1550.) ..... 

Litr. 



. j . CKB:. VÌI Lifr: E. L. me: ' 30$ 

Litr. 'L; • • .'•■':• •; 

WiChriftiann &c Giore alle vittfierlngtc' at èptKér thy wi "ère ^kom-; 
enn wti forfhring, hvorledes ac wort och norgirs Kronfe Klofther 
Helg&feld paa W9t% land^ Ifli)a.nd liggende fkall ^kke were wdcn H 
iDunie wty famme Klofther oc dog fKulle hoJJe tb^m ther wfkeckeliig 
fora icke them.,^urde at gore. Tha paa thet, at famnue Klofther cn? 
fyn tilligelfs maa bliffue tiill guds ere oc fattiigh^ peffliaghe kunde kora- 
me tiìU lere oc upcycktis i god lerdom-oc boegliige kunfther Religio- 
nem oc Ifllands indbymere til fprbedring, hielp oc troft, HafFv^e wi 
befalledoc fuldmacc gittvet, pch nunnct thetce worc opncv breff fuld- 
Diackt giffve off elf kelige Lauris Miille Fogit paa wore land Iflèland och 
Her Morthen Eynarflbji Superintendenc wci Skalholc ftiift at forordi^ 
nere och fkicke wci famme Klofther enn fkolle, och aldfammea KIo^ 
ftcrs renthe och rette ciilliigelfe at forveiidis tiill iàmme..SkQllis bchofT 
paa thetc acc fattiighe peblinghe mue ther fanghe theriis wnderhold- 
ning tiill Kledeocfóde oc uptucktis wxi god lerdom ^pcher fom fw- 
f krduet ftaar» Datum Nyborg. (Oc fupra)». 

Lrtr. M. 

Tifle eptherfchrefFne Kongl Majeft. Wnder/btthe paa Islannd ffmiffe 
Brcff fom her epther folger, Datum Flensborig Torsdagen polt 
Sondagen qvailmodogenitl Aar xsfu 

Orm Stulleflenn Laiagmannd Nordenn oc Weften paa Ijslannd^ 

Dado Bonde Gudtnundflen wti Snocksd^l. 

Erland Torvardzfen Laugmannd Syiidea oc Oflen paa Islannd^ 

Pouel Fuffeflbn paa Liderennde. , 

Oolff Eynerflenn wti Dal. 

Biarne Erlendffen til Kedelftade» ♦ , ^ 

Biornn Jonnffenn paa Eivindaraa. 

Torloff Grimdflbn paa MOdrevelfe, 

Torftein Fynbogflèna paa Ha^efèlstungo. . 

Jonn 



304 PEUIODUS IV. SECTIO L 



Jonn Magnuflenn paa Svalbad. - 
Omejonnflenn.paa DrafEeftade. 
Eggel JonnfTenn paa Skardec. 



^hriftiann &a Vor gunft tilffbrnn widt att fòm teg well wden thwiff- 
vel wkherligt er hvorledes att thénd whorfom Byfcop Jonn for 
norden haffVer grebic oc fanrìgec wor Superìntehdenc fom tilffornn wor 
for fynndenn oc ladic hanndem begraffve wdenn kyrkegaardenn oc fate 
cnn afF wore Laugmennd afF fic etribit oc enn afF Hans foner i hanns fted 
tii Laugmannd mete nlange andre \^ cilborligen oc wtrohed famme bifcop 
feg emod off bevift haffver* Tha eptherthii wi forfarer att thu alletiid 
haffVer f kicket oc handlett feg imod off wbre "Fogethe oc foick fora en 
eroe oc horfom wnderfotthe burde at giore. Bede wi teg endnu oc 
wille, atc thu fkicker teg her èpter> fom eh troe wnderfotthe bor att 

tiore oc eft wore befallingsmennd fom wi tid nu mett wort Krigsfolk 
)rfkickennde worder hSrige, lydige oc folgacktige wdi hvis roaade the 
theg paa wore wegne tilfiigenndè worjjer oc aldelis ingen hielp cller by- 
ftand giore fornefnte bifcop eller nog^nn hans anhenngere i nogenn 
maade. Wii wille were teg enn naadig oc gundig Herre oc Konnge 
oc lade teg bolle wed loug f kiel oc rett oc ey tilflede teg att fke no- 
]en wrett» Her widt att retthe teg epter oc lade theth ingennlunde, be- 
talendis teg Gud. Datum ut fupra. 

'Litr. N. ' , : 

Eggertt Hanffenn paa Island fick Breff Dat. Flensboi^ Torsdagpoit 
Dominicam qvafimodogeniti 1551. 

&c. (yiore alle Witterligt, att theane Breffuiffer Eggertt Hanflbn haif- 
uer haffd for Ou ett obett befeglett pergements Bceff fom ho?- 
bomne Forile Konning Hanfs wor kere Her Faderbroder vdgifFuit haff- 
uer, Indholdindis att fornefnte Eggertt Hanffons Faders Fader Eggertt 
Eggertffon oc hans Egteborn oc Affkomnìe mue haffue Friihect oc Frelffc 
fom andre Riddere oc Swenne haffu, udì wort Riige Norge till ea.g 
Tiidt, mett Skiold oc Helm, dog Kronnens Bondergotz oc Kiobftedz- 
gotz vdi alle Maade vforkrenckini fom fame Breff meilt Ord oc Artica 

klc 



CAP- VIL Litn N. O. 305 

klc oc SkioM oc Hielm ther ydi malett, vduifler oc indholder, huilc- 
ìti BrefT, Wii afF.wor fynderlig Gunft oc Naade, haffue fuldbyrd fam- 
tyckc oc ftadfefth, oc nu mett thette Wort obne Breff, fuldbyrde, 
famtycke oc ftadfefte, ved fin falde mackt atc blifFuc wid alle fine Órd, 
Punder oc Arricklcr, fom theth udi alle Maade vduifler oc indholder, 
Cum iiihibitione folica, Dacum ut fupra* Dominus Rex manu propria 
fakfcripjit. 

Litr, O. 

Otthe Stiflens FcllcbrefFtil Islannd. 

rjelffe Etther alle Wore Wnderfotthe, Prelater, Preftef:, Bonder oc 
menige Almue, fom bygge oc boe offVer alt Wort Land Fslannd 
Evindeligen mett Gud oc Wor Naade, Wiider atc Wi nu haffue til- 
troed oc beffallidc Off Elfkelig Otthe Stiflen Wor Mannd oc Tiennere 
art uere woris Fogit paa wortt Landre Islannd , rher wppebere alt hvis 
Oif oc Kronnenn tilkomer oc fidenn rherfore giore Off gode Reede oc 
Regcnnf Kaff. Tbi bede Wii Etther alle oc hver ferdeiis ftrenngeligenn 
biude ati ere fornefnte Otthe Stilfen horige, lydige oc folgacktige wdi 
hvis Maade band etther paa Wore Wegne tilfiigendis worder. Giorenn- 
dis oc giifvendis handem oc inngenn annden paa Wore Wegne Ethers 
aariige Lanndfkyld, Sageror oc ald andenn Renthe oc Rettighed inng- 
chir undercagit, fom I Off oc Kronenn plìcktige ere att giore oc giffve 
oc i aff gammel Tiìd giortt oc giffvic haffve, band fchall igenn fkicke oc 
bolle Etther wed Loagj Skiel oc Rett oc ingen aff Etther ti Iftede att fke 
nogen Wretc wti noger Maade. Sammeledis bede Wii Etther alle oc 
hver ferdeiis att naar fornefnte Otthe Stiffen Erennde faPer ther aff 
Lanndic ati tha ere thenn Foget, fom hannd wti fit fteedc ther paa 
Islannd tilfkickenndis worder wti lìge Maade horige oc lydige oc paa 
Wore Wegne fornoye handem Ethers Landfkylld oc anndcnn Rettig- 
hedtt ligervis fom fornefnte Otthe Stiffen SelfF perfonncligcn hos Etther 
tdftede wore. Ladenndes thet inngehnlunnde faa frempt ati icke vville 
ftra/fes therfore fom the Wore BreffVé oc Budt icke agte wil'e oc fom 
«Aorfom Wnderfotthe bor att ftraffes. Datum Flensborig Torsdagen 

ned eptcr Sonndagen qvafi modo geniti Aar 1551. Under Wort Signec. 

l}o7nintis Rex Uìanu propria fuhfiripjit. . 

Tom, II. Q.q A-itr- 



306 PERIODUS IV. SECTIO i. 

Lìtr. P. 



17 rende oc WerfFue fom Wii Chriftiann mettGuds Naade, Dannmarc- 
kiz> Norgis> Wenndis oc Gotctz Konning, Hcrtug wti Sleflvig, 
Holftenn, Scormarenn oc Dytcmerfchenn, GrefFve wci Oldennborig oc 
Delmenhorft, haiFve cilcroed oc beiFallit OiF Elfketìg Àxell Juil Wor 
Mannd, Tienneroc Embkzsmand wci Aflmind Clofter oc Chriftoplier 
Trundflenn Embìczsmand wci Ebeloct Clofter acc fkulle paa Wore 
Wegnne paa Wort Land Island wdretce. 

Forft hafFve Wii afFerdìget oc befFallic Axell Jul oc Chriiftopher 
Trundflen atc l6be rocce wore Skiibe N. N. for nordenn paa wortc Land 
Islannd^ oc naar che cher ankome fkulle che gioreLanndgang mecc 3 hund- 
redc werafTccig Mand oc ftragz mecc allerbefte Lempe beiòge chennd whór- 
foni Bifcop Jonn for Nordenn, oc hanns evende Soner, Svoger ocalle 
Hans Anhengere, fom hafTve wcilborligen oc fora wcroe Wnderfottc 
hanndlic feg emod Olf, oc giore chennem Nederlaug encenn paa chennd 
Gaard hos Holle , fom fame Bifcop f kal ladec haffve Befefte, eiler an- 
derftedzs paa Islannd hvor che chennom offverkome kunde. Sameledis 
ther fom che kunde offVerkomme fornefnce chennd whttrfom Bifcop 
hanns evende Soner oc Svoger cha fkulle che fengkfle chennem paagriibe 
oc chennem ciil Off forf kicke. Tesligefte fkulle fornefnce Axell jull 
oc Chriftopher Trundffenn giore cheris ftorfte Flyd ciil oc hanndle mete 
thennd menige Mand for Nordenn acc che kunde kome cil hCrfom oc 
thennem lade forfamble paa enn beleylig Tiidtc oc Sceed oc thet lade 
chend menige Mannd giore cheres Hyiding oc fveriige Off oc Hogborne 
Forfte Hercug Frederich Wor kiere Sonn oc Epcerkommere Konninger i 
Panmarck oc Norge Huldfkaff oc eroe Tienifte oc riiec cage nogagnig 
befkreffic fom chee feg bor, Ther neft wille Wii acc che fkulle till'ctre 
Peycher Einerffenn cil Wor Fogec for Nordenn oc handem atc beilils 
Mòlle Gaard oc cesligefte beffalle Wore Wnderfochc acc were hannJcni 
hòrige oc lydige wci hvis Maade hannd chennem paa Wore Wegne til- 
(igcndis worder. Framdelis fkulle che cilfkickc Her Oluff Hclteflcnn 
acc were Supcrincendenc offver ale Holle Scigc cil faa lennge Wii andcr- 
lechis cher om cilfigendis worder. Oc beffalle thec menige Clcricii oc 
Gicfslige Perfoner acc che recce chennem alcingic epter acc were hann- 
dcm oc Wor Ordinanczs fom Wii om Religionen haffve ladec \\\\pàt 

wndcr- 



CAR VII Litn P. Q: ^07 

wndergiffvcnn oc fkicke thennern therepter wti theris Lerdoni oc wtl 
wdcr Maade epter fom fornefhte Her OlufF thenndem therom wnder* 
viflc f kal. Oc ther fom the kunde fiannge Her Morthenn , fom Wii 
haifve ladect fette til Superintendent forSyndenn frie aff thet Feinkfell, 
lon\ fornefnce Bifcop Jonn haffver hannem ifatt. Tha fkulle the ftrakz 
forfKicke forncfnte Her Morthenn for Synndenn tii OlT EifkeK Octhe 
SnlTenn Wor Mannd , tiennere oc Embitzsmannd wti Liifte Leena 
hannd fkal ther fette hanndem i harins BcfFallning igienn. Ydermere 
att ther fom Gud Almektigfte wil giffVe thennd Lycke àtt fornefntc 
Axell Jtìll oc Chriiftopher "rrunddenn kunde ofFverkome fornefnte Bi-^ 
loop oc hanns Anhang oc gióre thennern Nederlaug oc kome thennd 
menige Mannd Islands Indbyggerc for Nordenn tiil Horfomhedct* Tha 
Rulle the gifFve thennern mett Wore Skibe oc Folck frann 'slannd til- 
bi?ge igenn til Wortt Slott KiopnehaiFvn, medenn ther fom fornodenn 
More att the icke aldelis kunde wdrette fornefnte Wore Erennde, tha 
fkal fornefnte Axell Jull oc Chriiftopher TrundfTcnn befale oc utgifFvé 
fornefnte Peyter Einerlfenn faa mange werafFciige Mannd thennern tyc- 
kes raadeligtt were oc behofT gioris oc blifFve ther paa Lanndit wci 
Wincherlaugd oc ther til mett att lade ofFveranndttvorde thennem faa 
megen Fetalie, fom the behofF hafFue, Oc fkulle the wti alle Maade 
widc oc^rame Wortt oc Rigenns GafFn oc Berte, fom Wii thennem til- 
troe. Datum Flensborig Torsdagen neft epter Sondagen qvafimodoge- 
niti Aar i j 5 1 , wnder Wortt Signec. Dominus Rcx manu propria fub- 
fcripfu. 

Litr. Q^ 

r^hriftian mett Guds Naade &c. Vor fynderlige Gunft tilffbrn. Vii- 

der att vii formercke att mangefteds vti vortt Landct Islandtt for- 

merrs fynd oc vndfkaff oc ceremonier icke holles veedt maktt om 

Guds fiich, hcllige ordtt oc Evangelium, tha paa thet, att Guds ftore 

forthomelfle fyndtt oc vndfkaff maa afleggis ocfortientte ftraif ocpine 

inaa naadeliigenn afFvendis, oc hver viille rette fig ficltF mett penitens 

oc bederring, haffae vii nu mett vortt elfkelige Danmarkis Rigis Raadtt, 

(o\r\ nu her hos off til ftede ere bevilgett oc fambtyckt 1 att vti alle 

So^ne Kierrker ofFuer vorc Rige Norge, fkall holles trende bededage. 

CLq 2 Thi 



3o8 PERIODUS IV. SECTIO L 

Thi bede vii etther oc ville act ) mete thet allerfórfte etther mudigec 
ere oc thetce vortt BrefF etther till bande kommendìs vorder, beftiller 
thetfaa oflfuer allt Skalholit Scigtty att ther holles vci bver Sogne Kierke 
trende bededage, oc att i fìelfT berammer ther till 3 beqvemme dage, 
oc thesligfte mett fafter inefze att bolle oc Letanie prxdiken j oc attj 
ther hoes ville hafFue flittige, oc goed infeende inetta laa act fyndoc 
Vndfkaflf motte nederleggis afTuendis thet miefte etther mueligtc er att 
gidre , Ibm vii etther til troe oc j paa Religions vegne pligthiige ere. 
Her viider att rette etther oc lader thet ìngenlunde; BeiFalendis etther 
Gud ; SchreiTuit paa vort Slott KiopnebafFnen tisdagen neft epier Sancii 
Dionifiidag Aar e» C MDLL 

Lìtr. R. 

^hriftian den tredie medt Guds naade &c. Gi6re alle vitterligt, at 
vi af vor fynderlig gunft.oc naade ^ hafver undt oc forlofvitt, oc 
mcd dette vort aabne brev forlofve at alle de Praefte fom gifte ere 
oc giflPcis kunde, eifter denne dag, ofver alt vort land Islanda dafkuile 
deris b5rn oc efTterkomme tage arf efter fader oc moeder, ensfom eifcer 
andre verdslige egte Perfonner. Da forbiude vi alle i hvem de ere ellet 
hellft vxre kunde , fan'deles vore Fogeder^ Embedzmaend oc alle andre, 
over a*t fornefnte vont land Fslandt att gibre fornefnte Egtegiffte Prf • 
fter eller deris egteborn nogen hinder eller forfang paa deris aifvc, efter- 
fom forfkrefvit ftaar, faa frembt de icke ville hafve voris vrede oc 
ugunft. Gifvet paa vort Slott KidbenhafTa paa Sanél Galli CoafelToris 
dag^ da ledet var fra Gudz byrd 1^51* 

Litr, S. 

Egert Hanflèn Fogett paa Island , fìck bref, (bm herepter folgcr: 

r^hriftiann &c. Vor gunft tllffornn» Wiidt att wii haffue befalletc off 
elfkelige Pouell Hvittfeld w^or mandt oc tienner att fKuIle paa wore 
wegnne giiffue teg nogne wore erende oc werfFue tilkienndeepccribmwo 
res bcfeglett Inftruéìionn fom wii hannem mettgefFuett haffuer, ydcrmere 
ther om wduiffer. Thii bede wii teg oc wille att thu haffuer lunno:n 

bctrocd 



CAR VII Lìtr. R. S. T. 309 

betroed i (ame erende Ilgeruis fom wii teg fieiffe perfonlegenn till ordcz 
wore oc lader teg welluelligenn findis wdi alle erinde hues band teg paa 
vore vegne bìffallendis worder fom wii teg tiltroer oc thu thin retthe 
Herre oc Koning plegttig eft. Ther wii off viffeligenn tillforlade oc 
bdec thett ingenlunde, BefFallindis teg Gudct. Scriffuitt paa wortc 
Slotc droctningborg Sanóìi Gregorii dag Aar Sic. MDLIL 

Litr, T. 

ObettbrcfFfbra Pouell Huittffellt fick mett (eg. 

Wii Chriftiann &c. Helffe ctther alle wore wnderffotthe Laugmend 
Laugrettismend Sziffelmend Bonder oc meiiige almuge fom bygge 
oc boe omier altt wortt land Island euindeligén mett Gudts oc wor naa- 
de. Wjider att fom etiher alle oc huer wtthenn tuiffuell wiiterligtc 
crhuorledis mange fom meit ^xore att wdi hiielflae oc formorde wore 
tvTiderflbtihirs Borgemefter oc Raadmendz wdi wor Stad Kì&bnehaflPnn 
Fogitt oc tienner oc nu fame fkalcke oc wdf leger mend fom flrg wcri- 
ftelig gieming giortt haffue ere rómde oc mand icke kand thennom 
bekome oc haffue ther for nu beffallett off elfkcK Pouell Huittfcld wor 
mand och tienner att band fkall med ald fliid fette eptther thennom 
oc huor band thennom Isand offuerkome fkali bandt laoe thennom we- 
derfaris faa mògitt fom rett er. Tbi bede wii ettber alle oc huer ferde- 
lisftrengeligenn biude atti aff ettbers yderfte magtt oc formue ere for- 
nefnte Pouell Huitfeld eller oc off elfkelig Egert Hanflenn Fogitt paa 
wort land Islandt bebielpeliig att the kunde paagriibe oc wederfiàris off- 
m fame miffdeder oc wdfleger mend faa mògitt fom rett en Teslegefte 
forbiude wii nogenn thennom att buffe , belle eller y noger maade att 
giore bifland faa fremptc att huilcken fom findis ber emod att giore att 
thenn will icke ftraffis therfor fom en wbbrfom wnderfott oc fom thenn 
wore breffue oc budt icke agtte wille. Thii lader thett ingenniunde. 
Giiffuitt paa wortt Slott Drottningborg Sanóli Gregorii dag aar &a 
MDLU. Wnder wort fignctc 

Qjl 3 Litr. 



3IO PERIODUS IV, SECTIO I. * 

Litr. U. 

Doéler Pedcr Superintendenc i Selland Stigt fick brefF &c. 

^hriftiann &c. Vor fynnerlige gunft tilffbrnn Wiider acc wii haffue 
affierdlgett off elfkel. Pouell Huittfcidc wor mand oc cienner 3tt 
fkulle drage till wort land Islannd oc thcr mccc wore Superintendenter 
ther fameftedtz forordinerc thuenne Icholler oc tillegghe thennom aff 
thenne geizflig Renthe till fcholcns Lucater oc Pcfflingers wnderhold- 
ning eptther fom fornefnte PofFuell Hùitcffeld etcher ald ìeylighedtnn 
ther om beretthe kandt, Tlii bede v\ii ctthcr oc begere atti nu wi!le 
iTied ald fliid wndèruifle hcr OlufF Superinccndent for nordenn pja ìs- 
'land att band mett ald fliid wille fiordcre Rcligionenn att thctt raotthe Io- 
nie vdi en god Chriftclige f kick att Gudz hellige ord oc euangelium ma 
retteligen predickis oc forkyndis^ oc atti wille \vri liighe tmade tilfckriff- 
uè ber Morthenn Superintendent for Sondenn paa Ifland att hand oc 
fkickcr fegh tilbOrligenn i alle maade mett Religionen att forffiordcre 
faa eptther fom wor Inftrutìionn fom wii PofFuell Hukfeld metr fcg 
gifFuert hafFue indholder, oc atj ville nu ftrags forfkicke mett PolTucil 
HuitfFeld ii perfToner fom kand brugis till fkolemefter oc ii peiiToner 
till Lucater paa fornefnte Island. Ther mett fi ecr off fynnerligenn till 
willie oc forlade off ther wiffeligenn till. Dat. Drotningborg fanctì 
Gregorii afftthenn Àar &c^ MDLIL 

Litn X. 

Breff till menìge almue offuer allt Islanndt, fom hcer effter fòlger: 

Uellle etther alle wore wnderfotte giesliige oc werdzliige laugmcndiauge- 
rettismenndt fyflellmenndt bònder oc mcnige almue fom byggc ocuoc 
offuer altt wortt landt Islandt euindeligenn mett Gudt oc ver nojde. 
Wiider att wii haffue befallctt oc tilltroett off ellkelige Egert Hanu:na 
att vere Fogett paa wort landt Islandt oc paa wore wegne vppcbere 
huis Koninglige rentte oc rettighett fom off oc Kronin offuer altt Is- 
bndt tillkommer thett were feg toldt landfkyldt oc aldt andetc ehujtlt 
thett helft cr eller ncffnis kanndt intthett wndertagett till fia lenge wii 
anderledis therom tillliigenndis worden Thii bede \^ii etther alle oc 

huer 



CAP. VII Litr. U. X. Y. jn 

huer ferdelis ftrengeligenn byude atti fetter ctther effter att were for- 

neffnte Egcrcc HannATenn hòrige lydige oc fólgagtige vdi|huis maade handc 

etther paa woie wegne tilIHigendis worder. GiÓrendis oc giifRiendis 

bannom oc ingenn andenn paa wore wegne etchers aarlige landfkyldc 

tolde oc andenn reccighedc fom i ofl' oc Norgis Krone met rette plig- 

tige ere oc i afF gammeJl tiidt giordc oc giiffitt haffue. Handc fkall 

igienn holle etther alle oc huer ferdels vede Norgis Loug fkeel oc reec 

oc ingenn afF etther cilftede att vforrettis vdi nogenn maade* Sam- 

ledis fkali fornefFnte Egertt Hanflenn were pligtige aarligenn att gi5re 

oli gode reede ;oc regennfkafl for alte hvis fom handt paa vore wegne 

jwa fornefFnte Islandt vdi faa maade afFvvor oc Kronms rentte oc ret- 

tighedt vppeberenndis worder. Datura Drottningborg Sanéli Gregorii 

Pape (dag) > Aar &c. MDLIL 

Litr. Y. 

r^hriftiann mett Guds Naade Danmarck, Norgis, Wcndis oc Gottis 
Konninng &c Vor Gunft tillfornn. Vii gifFve teg tillkennde att 
Vore Bei^lingsmenndt> fom Vii mett Vore OrlofFs-S^iibe nu fiidft Af- 
ferdigett hafFde till Vort Lanndt Iffelanndt hafFer Off berett att thu hafF- 
ver ladett teg troligenn befundett udì then Handell mett the Uprorfke 
Bifcop Joenn oc hanns Sonner oc Anhengere; Saa att the for theris 
Misgeminger hafFve Ibaett theris Rett, hvorfor Vii teg Gunftligenn be- 
tacrvc; Bedenndìs teg endnu oc ville, att thu villt vende din ftorfte 
Pliidtt till att the Udllegermenndt fom haffve flagett Off Elfkei. Baffge- 
inefter oc Raadmennds udi Vor Stadt Kiopnehaffn Tienner udihiell, 
att hvor thu thennomkandt ofverkomme> att the motte bJiiffve ti lift ede 
holdenn ^ oc fiidenn kunde fonge theris tilborliige Straff. Att thu bode 
udi tliefle oc alle andre Maade viitt lade teg horfommeligenn fìndes oc 
troligenn fom en troe Underfattc bor att giore modt fynn Herre oc 
Konning. Thcr Vii Off viffeligenn tillforlade; Befallenndis teg Gud. 
SkrefFvit paa Vort Slot Drottningborg Sanali Gregorii Papae Dag, Aar &ۥ 
M D LII. Under Vortt Signet* 

CriRISTfAK 
In dcrjò extcT/Uf. 
Otr Elfkl Dade Bonnde Gudraundffen udi SnocksdalL 

Litr. 



312 PERIOPUS IV. SECTIO !• 

Litr. Z. 

Erennde oc Werffue (bm Wii Chriftian raett Guds Naade, Danmar- 
ckis, Norgis, Wendis oc Goccis Koning, Herttug vdi Slesuig, 
Holfteiin» Stormarnn oc Dyttnierfchcnn, Greffue vdi Oldenn- 
borg oc Delmennhorft hafFue tillcroetc oc befalletc Off Elfkelig 
Pouell Huittfpldc Wor Mandc oc Ticner paa Wortt Lanndc Is- 
lannd a te vd rette: 

"pórfth efFcerthii wii nu er kommenn wdi forfaringe ingenn almynde- 
lige fcholer att were ther paa wortt Landt fsland oc therforefin- 
dis faa Iarde éller duelige prcftmeaadt vdi bibbelfke fchrefFct atc were 
forfarenn thett tillftor l'eefswonde oc farlighedt. Tha paa thett attua- 
demi forblindelffe oc wanuittighedt kunde heer effcer aff ftillis Guds hel* 
lige renne ordt maatte leris predickes oc forkynndis enn Creftelige 
Religionn ther mett alt bbgge. Tha wille wii att effter thenne dagfkall 
funderis> ftigtisj oc uphòldis forfl huos fkallholct Domkircke enalmyn- 
delige fcholle oc ther huos enn leerdc gudcfrogtlge fcholemeder faa oc 
tuende locatter oc xl perfonner famme fkole att befoge oc tesliìgeile 
huos Huole domkircke enn fchole, enn fcholemefter oc tuende locat- 
ter faa oc xxiiii perfoner thennom att tillholle huos domkirckenn da- 
geiigenn att fynnge oc lelze bibelf ke fangenn oc lefzning eifcer lom tìil- 
fornn giordis oc (angis heer huos domkirckenn de tempore oc vdi /àa 
maade thennom att vifìtere oc bruge huos kirckenn vdi bibelfk fanng oc 
lefninng att naar fom helfl; att nogenn afT landzprefternne affdòede oc 
aiTginge tha fkulle fosnefoickett viide att haffue theris tiililugtt till fam- 
me fcole oc domkircke om huilckenn perfonn tha lengft oc beil haff- 
uer leerdt oc fkickeligft war till thett prefteembide igienn att komme» 
Therfor fkall forneffnte Pouell Huittfeldt mett begge SuperinteaJen- 
terne oc Bifcopernne faa oc voris Fogett oc Befalingsmanndtz ofFacrue- 
jrelfle ofFueruege oc tilligge raange hundritt oc quigelle effcer landzeiis 
,wiiirfom fkall aft ftigtternis godz vdleggis til fornefnte fcholemeftcrs 
locatters oc the fornefnte perfonirs ther huos f kolenn leris oc vphoidis 
fkall till theris vnderholling klede oc bogger atc ennhuer aff ùmm^ 
fkolemefter oc locatter fkall felff wiide att kreffue oc vpbere faadinn 
fynn renntte aff bòndernne oc tiennernne paa godzctt ildde oc fcllf 

ther 



GAP. VII. Lìtn Z. 313 

ther offuer megrige att werc paa thet att ingenti gieriige eller . vf kicke- 
lìge biTcop fkuHe thennom (amme renntce forhindre oc famme fkoie 
oc religionn ther mect igienn act nederleggis. Siiddenn wìlle wii yder- 
mere lade wore breffue ther om vdgaa oc faadatine ordning oc 1 kick 
fkall biììfiue warennde oc beftendige. 

Sleali oc fornefFnnte Pouell Huittfeldt thett faa huos bcgge Su- 
perìncendentemne afF Skalholtc oc Huole Sciftt fbrhandle acc the ingenn- 
ledis tillfkicke eller forordiinere nogenn theris fuogere eller flegtinge 
ther verdzlige performer ere eller nogenne legemcndt att were prow- 
ilere eller otlìcialler feg mett religionenn att befatte menn aliene the 
prefleaienndt Tom beli ere leerde oc meft gudtfrògtige ere. 

Sleali oc fornefFnte Pouell Huittfeldt ofFuerantuorde her Mort^ 
thenn Superintendcntt til Skalholtt ftifFt altt bifcopsdoms oc famme ftifP- 
tis godz vndertagett huis ther afF til] fchollenn locaternne oc the per- 
fonner ther afF holdis kahd vdleggis fkall efFcer (bm forfkrifFuitt ftaar att 
hiffue vnder fynn hanndt vdi faa maade att fornefnre her Mortthen fkall 
ther aff giòre olF eller wor befiillings manndt aarlìgenn gode rede oc 
kijr regennf kafF for altt huis famme bifcopsdoms godzs kandt feg wii» 
der fomrecke endt till fornefFnte Superintendentz redelige vnderholling 
elfrer fom wii n^ett Superìntendz afF HoUe ftigtt hafFue lade hanndie 
falennge wii anderledis ther om tillfligendis worden 

Sammeledis fkall handt oc formane begge Superintcndcntcmne 
faa oc wor fogett oc befallingsmanndt att the troeligenn vnderuifer oc 
forholler huer tDanndt ther paa Islanndt rettferdigenn att tiiennde afF 
fifk oc andett efFter fom afF gammell tiidt werett hafFuer oc thenn att 
delis oc fkiifFtis vnder ofF kirckenn oc preftenn cfFter wor Ordinandz 
lyddire. 

S';all oc Pouell Huittfeldt tillfkecke Egertt HanfFenn fom nu 
et pda fslanndc tilt en fuIdmefTtige fogett ofFuer altt Islandt oc fkall 
handt fuere Pouell Huittfeld paa wore wegnne till faa lenge att Egertc 
Hanflènn kandt efter leylighedenn giifFue feg ther fran landett oc fii- 
denn fcllF perfonniigenn till olF at giore oiF fynn edt. Skall oc Pouell 
Huittfeldt tillfìige menige almue paa Islanndt att the ere Egertt Hans- 
Ì£nn paa wore wegne horige lydige fòlgagtige oc beftanndige oc Pouell 
Tom. II. Rr Huittfeldt 



314 PERIODUSrlV. SECTIO l 

Huittfddc dtc atittuorde Egertt HaniTenn ett fólgebreflT till lanndett oc 
enn credennd^ wii Pouell Huiccfeldc mect feg giilTuitt haffue. 

Item fkall Pouell Huittfeldt befalle Egertt Hanflen alct bifcop 
Jons fOnncrs oc fuogers gods fom off tìlldòmptt er; Dog att handt fkall 
giòre oflTaarligen gode rede oc regennf kafF cherfore oc alct att kommc 
olì til bfifte huis ther afF vppeberenndìs worder. 

Framdelis efFcerthìì cndnu mange afF the vdfleger mendt fòm ractt 
waar att f laae the KiópnehafFns fogett oc ticnner ihiell ere ròmdde for 
famme vchriiftelige gierninger. Tna fkall Pouell Huittfeldt gìóre fynn 
ftòrftc fliidt till att handt kandt oftuerkomme famme vdfleger menade 
oc thennom att lade komme till alting oc ther thennom att lade \vedcr- 
fàris huis Tslandz loug oc rett er oc till altinge lade forkynnde wortc 
obne breff om famme vdfleger menndt oc mordere fom wii Pouell Huitt- 
feldt haffue ladett ofFueranttuorde oc ther fom famme mordere icke kun- 
de offuerkommis eller bliifFue ftraffiit fore indt Pouell Huittfeldt drager 
afF Islanndt tha fkall Pouell Huittfeldt befalle oc fuldmakt giifRie Egertt 
Hanilenn att handt fkall giore fliidt ther till att famme fkalke maa blìf- 
fue (IrafHtt oc forbyude nogenn at buffe eller heele thennom einodt wortc 
obne brefFs lydelfle. 

Skall oc Pouell Huittfeldt ilitteligenn forfare paa alting om ther 
cr nogenn laugemenndt laugerettismenndt oc fyfTelmenndt paa Islanndc 
fom icke ere off troe eller nòttige oc duelige att flaa theris embede oc 
kaldt fore, Tha fkall handt mett chenn menige mandt thett oiTuer' 
wege oc findis ther nogenn fom vduelige ere* Tha fkall handt haffs 
fuldmaktt mett then menige mandt att f kicke ther andre gode forfian- 
dige oc duelige mendt vai theris ftedt till laugemenndt, laugrettìs- 
menndt eller fy{fellmenndt fom wille were off huldt oc troe oc hielppe 
huer mandt loug oc rett. 

Item efftcr thii att wii ere kommen vdi forfarlnge hvorledis mange 
wdlenndifke menndt tilldrage thennem jorde oc Gaarde paa Islanndt 
vdi theris gieldt oc Kroninn ingenn rett eller rettighedt ther afFbekom- 
mer. Tha fkall Pouell Huittfeldt tillfiige Egertt Hanflenn oc Lauge- 
menndenne paa Islanndt att the fkuUe bolle làadann f ktch mett famme 
Jorde oc gaarde paa Islanndt att ingenn vdienndifke manndt maa tage 

jorde 



/ CAP. VllUtr. Z. AA; • 315 

y>rde giarde elkr ey^hiidam ifym gi^Id «mode Islanndz laug. Me« 
denn ther fom nogenn Islendìfke Indboggere er nogenn i^dlendifke 
mandt nogetc fkyld^e oc ikke kandc ^ff Xledc komme thett are betaile 
oc haffuer jorde oc gaarde vnder £b^« Tha fkall famme jorde oc 
gaarde fettis oc worderis for pennding^e oc gieldernis nefte flegt att 
annamme famme jordt oc vdlegge faa mange peiidiinge igienn fom {ce* 
ùs oc worderis fòre eill ate beealle vdlenderni^e mete. 

Sarameledis fkall Pouell Huìtefeldc fecee Clofternne paa Islanndt 
paa aSgiifiie eller r^enitfkiafF huilckeee hannom fyniis oifbeft oc n5tce- 
liigfth oc gaffunliigft are were dog ace hande befaller oc tìllfkicker gode 
eroe menndc eiU famme Cloftei^ £bm wiHe were oirhuldeoctroe*. 

leem are Pouell Huitefelde paa wore wegne lader eillfiige ate wlt 
icke kunde lade vdi eheeee aar for atefkejige leylighee fkyldt forf kicke 
tuennde fkibe mett thymmer till hole kirckis oc fcole bygning eill Is- 
lanndte wii wilìè ehette nefte eilkommendis aar lade famme f kiibe kd 
mete eymmer framkomme» 

Item Pouell Huìttfeld fkall gióre fynn ftorftc fliide till att forfkaffe 
off enn wiifle Jordbog paa aldt tlienn gieflìg oc werdzlige rentte oc 
rettighedt oifuer aitt Islanndc oc wdi eheffe oc alle andre erende fom 
Pouell Huietfeldt wede ate vdrette paa Islandt fom kandt kome oflT tili 
gaffa oc gode fkall hand vende fynn ftorfte fliidt till faa the mue ero- 
lìgenn vdrettis effter fom wii hannom tilltroer. Datum Drottningborg 
ibndagcnn Reminifccre aar &c. MDL paa ehett andete» Vnder worcc 
Signneet; 

Lìtr. AA: 

Huorledis handlie er mee ehe KiobennhafFuennfke om Islanndc' 

Ttem fchulle Burgemefter aff KiSpnehalfen oc theris Mettredere bruge 
Island vdi thette tilkomenndis Aar liige fom the her ti! giort haffue 
vnnderragit Tollenn afF alle Skibe, huilcke Kongl. Majeft, vii SelfFfeg 
forbehollic haffuè* 

R r 2 Oc 



3l6 PERIODUS IV. SECTIO l 



Oc vili Koil^. Majft* omdrage mec tfatendem theris A^iifFt ydi 
^inme Aar. 

Oc naar theris Fogit nu Sanélorum Pecri et PauH Dag dragcr fra 
Landic fchall hand andcuorde Pouell Hvitfeld alt Inuentarium* 

Sidenn fchuile the KiSbennhafFuenfke befòge Islannd fom andrt 
Kiòbmennd oc KongL MajeAsts Fogììt fchall fordre thenadem til thect 
beile. 

Item fchuile the KiSpnehafFuenfke hafTue tredie Parthenn aff 
diett Sagefald aff thenndem fom flog theris Fogitt oc Folck wdi hielL 
Dat. Harniie Mandagen neft eficer San&i Luce Dag Anno 1552. 

Litr. BB. 

Borgemeftere oc Raadtnsend udi Kidb^nhavn fiele Bref , fom her efter 
fólger : ' 

\TÌ Chrìftian &c, Gidre alle Vitterligt, àt Vi af Vor fynderlig Gunft 
• oc Naade» ha ver undt oc forieeni, oc nu med dette Vonaabne 
Brev unde oc forleene Os ElfkeL Borgemeftere oc Raadina^nd udì Vor 
Stad KiObenhavn Vort oc Norges Kronens Land VefpenOe hos Vort 
Land Island liggendis at have> n/de, bruge oc beholde med al Kongd 
Rente oc Rettighed » Told oc anden Deel , fom de nu felf der udi Vaergc 
ha ver. til (àa Isenge Vi aqderledis derom tildgendis vorder* Dograa^ac 
de f kiellig hvert Aar inden Sanali Miclielsdag , give Os deraf til Àfgift 
2CO gode myntede, uforfalfkede Joachimsdaler^ oc holder Bondcr oc 
Tiennere der paa boendis ere, yejl Lov, Skiel ocRet, oc ingen ufor- 
rette imod Norges Lov. Thi forbyde Vi aile ihvoe de helft ere cllct 
vaere kunde faerdeles Vore Fogeder, Embedsmxnd oc alle.andre forncfn- 
te Borgemeftere oc Raadmxnd udi fornefrire Kiòbenhavn herimod Pii 
Vefpenoe, eller nogen Vor oc Kronens Rettighed, Told eller anden- 
Deel, efter fom forefkrevet ftaar, at hindre, eller udi nogen MaadeFor- 
fang at giare; Under Vor Hyldeft oc Naade. Givet paa Vort Slot Kiò- 
benhavn, Loverdagen neft efcer Sandìi Galli Dag 1552. Under Vort 
Signet. # 

Litr. 



CAP. VII. Litr. BB. CC Da 317 

Litr- CC. 

HerMorten Bifkop paa Island file Brev, fom fdlger: 

yi Chriftian &c. Giòre alle Vitterligt, at Vi have tiltrodt oc befalet> 
oc nu med dette Vort aabne Brev tìltroe oc befale Os ElfkeL Her 
Morcén Supermtendent udì Skalholts Stift paa Vorc Land Island , at maa 
oc fkulle herefter oppebsre aid den Rente oc Rettighed , ih vad dee heift 
er eller nevties kand, intet undtagen, fotn horer til Skalholts Stifc tit 
làa Icnge Vi andcriedis dcrom tilfìgendis vorder> oc at famme Rente 
forrendis til Superintendenretis oc Skolcns Undcrholdnin^j faa megec 
dertil behov giorìs efter vor Inflruéls Lydelfe Vi Os EllKelìge Pouel 
Huitfeld nu ha ver medgìvet, desligefte til Kirkens Bygningoc hvis band 
deroverigien beholdcndis vorder; fkal hand aarligen gidre Os derfor 
gode Reede oc Regenfkab. Thi hede Vi oc bvde alle Geiftlige oc 
Verdslige. fom bygge oc boe over alt Skalholts Scift paa Islanda at J her 
cfrer rette Eder er^r at giòre oc give fornefnte Her Morten paa Vore 
Vegneald hvis Rente Oc Rettighed, fom J S'^alholt Stift med rette plig- 
tigeerc at gidre oc give, oc J af gammel Tid giort oc givet ha ver: 
Hand fkal igien fkicke (ig mod Eder baade udi Laerdom oc Levnet, 
Ibm en Chrillen Bifkop bdr at gióre : Thi lader det ingenlunde. Ci* 
vet paa Vorc Slot Dronningborg > Sandi Gregorii Dag 1552. 

Litr. DD. 

Eicnde oc werfTve fom OluiT Calips paa Kongl. Majfts. vegne f kall 
vdrette paa Islanndt for nordenn fom heer effter fkreffuit ilaaer: 

Ttem forfth fkall OhifF Calips were HefFvitzmanndt paa ett afF the 
twende f kiibe fom KongU Mjjfts. haffver tilfckrefFvit Jefper Friiff at 
r:ulle lade lObe till Islanndt ladt mett tymmer oc ther mett Idebe for 
norden paa Islanndt oc were hoes nar ther fkall handles mett folkenne 
fom fkalà paa famme f kiibe oc ther mett lefper FriilF haffve fliittìge 
oplieende atc ther mett maa bliiffve handlett fom thetc kandc were 
gaifnnligft, oc lade fcg famme handell were befalett paa thettatt famme 
reyglle maa gaa for feg oc udi ingenn maade bliiffve forfommett. 

Rr 3 Therneft 



1 



318 PJERIODUS IV^ SECTIO L 

Therneft atc nar OluflT Calips kommer till Islanndt mett faiDme 
f kib oc tymmer tha f kall bande forf kriiffVe her OlufF Hiallttefenn Supct- 
intendenntt vdi Hole ftigct till feg oc famme tymmer hannem atc offiier- 
anttuorde oc ther paa tage hanns qvitandz band wedt nidenn hvor ciU 
hanndt chet bruge fkall till kirckenns oc f kolens bygning. 

Sammeledis att tilfiige forncfnte Her OlufF Hiaitcefenn att handc 
gìffver feg tiii alting till Pouell Hvittfeldc oc ther att giore hannom paa 
KongL Maiftz. we^ne underwifning paa thett godz Ibm bifcop Joena 
haflfde hvilckett aft fame godz Tom horer Kìrckenn till oc hviickecc fam 
kommer KongL Majft, tilL 

Tesliigefte fkall Oluff Calips fliitteligenn forfare huos Her OIulF 
Hialttefenn bure manndt hanndler mett KongL Majft. godz for nordenti 
oc tber fom tbet icke handles retteligenn ther mett tha fkall Oluff Ca- 
lips lade uptegne aldt broftenn oc aldc le^lighedenn therom nar act 
hannd kommer till altinge oc tha thett att giiffve Pouell Hvittfcldr till- 
kiennde > faa att nar handt kommer frann altinge att handt tha efrccrfom 
Pouell Huitfeldt mett hannem bliffuer till ens kunde giore ther enn fkick 
paa fom KongL Majft. kanndt were notteligft oc gaffnligd. 

• 

Oc fkall OlufF Calips huos Her OlufF Hialttefenn forfkaife att 
ther bliiffuer gìordt enn dar iordebog paa alle the kirckeiorde fom lìg* 
gcr udi Hole ftigct paa thett at kirckenn maa nyde hindes gambleeyea- 
dom oc icke thett borttbytte oc bekomme vere godz igena 

Skall oc OlufF Calips forbore oc granndgifTvxligenn forfare otn 
ther fìndis nogenn fom hafFver nogenn af the fredelafe menndc huos 
thennom fom mert vaare then tiidt the KiòpnehafFnnf ke folk bleff lìa- 
genn* Ther fom ther findis nogenne afF thennom tha flcall bande ta^c 
thennom mett feg till altinge : oc ther mett' Pouell Hvittfeldt lade for- 
handle theris fager. 

Framdeles fkall OlufF Calips tillfiige TorlofF Grj^mfenn att hanndt 
gilfFver feg till altinge oc tager mett feg hvis breflfue oc beviisning fom 
handt IiafFuer paa xviii gaarde fom handt boiler feg till fom hòrde Ani 
Jonflenn till oc er forbrott till KongL Majft* oc ther tha att liide oc unnd- 
gielle hves ther om loug oc rett er: Udi liige maade atc tillfiige dlie 

andre 



: GAP. VIL Litn DD. EE. 319 

sndre for ilordenn fom tillholle thennom nogett afframnie godz atc 
the oc moede fame tilde mete cheris breffve oc beviisnining tìU alcinge. 

Skall oc OIufF Calips tillfiigrf laugmandenn for nordenn att handt 
rillfligerthe fyflellmenndt oc laugrettningzmennd udi hans laugfogenn atc 
the giiffVe thennom till altinge» 7 agenndis mett thennom underholl- 
ning paa 6 ellcr 8 dage att vnderholle thennom mett huos altinge eme- 
den the tillhielppe att hver manndtt then fattige faa well fom then riigc 
tnaa vederfares till alting faa mOgett fom long oc rett er. 

Nar OlufF Calips fkall lòebe tilbage frann Islanndt tha fkall bande 
indtage mett feg hues lartdzfkylldt oc rentte fom Peder Jennflbnn hafF- 
ver oppeborett aiTthett goedz fom bifcop Joenn oc hanns fònner til« 
hórdc hvilckenn renntte Peder Eynerflenn hafFver loffvitt paa fynn egenn 
omkoftning att lade nederfore til iiòekanttenn eifcer hanìs breffuis lydeilfe: 

Udi liige maade att tage mett feg thett kiodt fom Peder Eyners- 
fenn hafFver huos feg fom flagett bleff effcer Axell Juels oc Chriftoffer 
Trundfenns beffalling. 

Nar OIufF CaJips kommer till altinge ther fkall Pouell Hvittfeldt 
moede hannetn oc tha fkall Pouell Hvittfeldt (iige hannom hvad band 
ydermere fkall vdrette paa KongI, Majftz. wegnne for nordenn oc hvor 
ìiandt fkall befoege mett fitc fkiib nar hanndt lóeber tilbage frann Is« 
laondt. 

Att OIuiF Calips nu udi thefle erende oc alle andre maade will 
nmme Kongl. Majftz. gafFhn oc befte fom hans KongL Majft. hannom 
tilbetroer. Datum Nyborg^ tiisdagenn poft dominicam Reminifcere, 
aar &c. 15 5 3» 

Litr. EE. 

Til Her Morthen EynneriTenn Superintendent till Skaldholds Stiigtt 
for fónndenn. 

rhriftian &ۥ Wor fynnerliige gunft tilflfomn^ wiider att fom etther 

wel fortenncker ati mett off elf kel. Povell Hvitfeld wor mandt oc 

tienner hafFver tilfkiicketc off nogett ffifiUF oc guldt fom fanndtz ther 

paa 



320 PER10DUS IV^ SECTIO L 

. paa wortt knd Island hos Skalholdtz dotnkircke. Tha giifTve wii ettber 
tilkiennde atc band haffver anndtvordect frann (Hig cxxxiii lodiig mark 
folfF oc xxvii lod guld hvor paa wii hafFve ladicc giifTve hanum wot 
quicandcz. Sameledis fom i ved hanum er begerendis att wii ville kom- 
me the kercker oc fkoler cili hielp mett nogect bygnings tSmmer) thy 
the ere mange ftedu mSgett bygfallenn oc Ikall were ftorliigenn forno- 
den att hielpes Tha wiide wii icke hvorledis eller hvormedc wii kun- 
de komme fame kercke oc fkoler befl: til hìeip haffve wii cherfbr be&l- 
lett fomeffnte Povell Hvitfeld att nu hand komer der paa hndett att 
forffare leyliighedenn ther om hvorledis wii fame kercker oc fkoler beft 
kunde komme nogett tìll hielp oc fiidenn wille wii off ther vdtinden be- 
tenncke. Tesliigezte giiifve wii etther rilkende att wii ere komenn vdi 
forflTarinng hvorledis att ther findis ingemi regizter paa hues jordcr fom 
ligge till the kercker vdi Skalholdtzs ftìigt oc ther mett er mange kerc- 
kens jorder maa well f ke borte komenn. Thy bede wii etther oc be- 
gere atti ftrakz mett thett alderforfle lade giOre ett klartt regizter paa 
alle the kercke jorder fom ligge till kirckerne vdi Skalholdtz ftiìgt p 
thett att mand kunde wiide hveickett kirckernnis iorde wor octhekiin- 
^e bliffve hoes kerckenn oc icke ther frann kome oc ther fom ther wor 
nogenn bon»komenne att mand tha kunde tade thennom indfrii igienn 
oc ati wille fliteligenn forffare hvor nogett godtz, eller jorder er forteti- 
nitt frann ftegtett eller kercker ati thett vdi liige maade wille lade vp. 
tegne paa klare regizter oc lade thett Pouell Huitfcid fange att wiide 

faa thett att kercken eller ftegtett ingenn fkade frulle ther mett vdi 
omme her wii ofl' wifleliigenn tillforlade* Datum Nyeborg , ftedageiw 
neft efftter ffondagenn oculi^ aar 15^3. 

Litr. FF. 

Pouell Huittfeld fick Kohgl Majfts. FuldmagtsbrefF mett feg til Is- 
land fom her efftter fylger. 

■yii Chriftian &c. Giore alle wittherligtt att eptherthiì wii forfare att 

mannge afF the Islennder fom mett" ware att ihiellflaa the kiopne 

haffuens rogetther oc drcnge paa wortt land Islondtt ere ròramcde fore 

(amme fag, hafiue wii beffaled oc fuldmagtt giffuitt off Elfkei. Pouell 

Huittfeld 



I&ittfeid worb.Mmd oc dolerlatcrfiia tbino^ tff thBt TslèntideFe , font 
mete ware wd flock ac fólge^ oc alle foni ere f kyllìge i theisn ifjg cher' 
Gunme luanddrab gioite war oc ìcke nu er« gcebenne wed frìfke gier* 
nnger oc wille komme tilftede egenii fkall Pouet} Huitcfeldcc mue paa 
worìs w^ne handle mete thennom vm theris bròde , hues thee thcn- 
nom wti the moode eoìod oOT foriTeect . Ijaffue , oc hues fbr^refTne 
Pouell Huictfeldtt her wdindetì paa woi$s wegnne giorreiidis oc forhand- 
lendis worder, pre ^fii ther mete, til freds. Till ydermiere windisbyrd 
&c Dac. eodem die loco &, anoo ut fupra. (Nybotig fòsdagea ndk 
epther fondagenn Oculi aar i5;3). 

DoDiinus Rex menu propria Jùhfiriifii., 

Litn: OG. 

Scholemefierenn hoes Skalfaolcz dotnkyrcke fich brdT fom her epther 
folger. 

yi^\ì Chriftiann &c. Gìiore alle witherligt att epterthìi off ElfkeL 
Pouell Huicfeld wor mannd oc thiennere haffuer epther wor bef- 
falling vdiaugd thetre eptherfdireflFne goedtzs paa wort lannd Islannd 
Ifggenndis til fclioiemefters wnderiiollinng tìli Schaloltzs domkyrcke» 
fom er igemdreftad landgille hundrede fan kber trandftadom landgille 
hundrede fem kOer drre i kiolfenn fekx k6er landgille òtte faar mec 
Um tendrce fex kder landgille half andet hundrede oc fyrretyve alner^ 
telge fkelspart tre kder landgille hundrede arlannde er hoés lire kòer 
landgille hundrede fkelligdaneff tre kòer landgille hundrede eyde toe kòer 
landgille fire watterfirche lampe ftadanfire koer landgille hundrede oc ti ve 
alne. Tha paa thett att Gudtzs ere oc hantis hellige ord oc euange* 
lium kannd faa megit this bedre forfremis oc fattige peblinge kand wp-^ 
tucktis vdi bogelige kwnnfter hafFue wii aff vor fynnerlige gvvnnft oc 
naade vnndc oc tilladit oc nu raett thecte vort obnne breff vnnde oc 
tillade att forfchreffne rennte maa oc fchall her epther vere oc bliffue 
oc aarligenn vppeberis tiH Scholemefterenns wnnderholling hoes for- 
fchreffnne Schalotcs domkyrcke tiili dia iennge vii annderledis ther om 
tiilfiigenndis worder. Oc fchall fbrfchrefne gà'arde altid l.ollis veed 
magt alF Scigtens goedtzs baade mett byggeningenn oc kfter paa thett 
ttc ther (om, ther komer fald. paa famme gaarde ennthenn mett byg« 
Tom. lU Sa genia- 



3i2 PElCfODÙS rV- SECTIO !• 

geningénn eller ksér att fi^rfchrefftie S&oteÀefters vnnderfi(riiiring dier 
mett icke fchulle formindrchis. Thiì forbiude wii &a Cum claufolis 
confuetis & ìnhibìtìone folica. Datum Nyborg Fredagean neft epther 
Sonndagenn oculi dar &c. 1553. Wnnder worc Signecc 

Litr* xtH* . 

. « 

Scholemefter hoes Ho][e domkiercke paa Island iìck breff fom ber 
' epthefffylgér: 

Yii Chriftian &c. Gibre* alte witcherligtc att eptherthii ofTElfkelig 

^ Pouell Huittfcid wor mand oc tienerjhaffuer epcher wor bcfFalingh 

wdlagdcc thette eptherfchreifnne goecz pka worct land Island liggendis 

till fcolemeileiis wnderKolHiige hp6$ HoJe domkicrqke : Som er fórft 

Kròllenes gifTuer till Landgille halfT andec hundrede oc fem kiòr aflas- 

(landom till Landgille «hundrede oc fétp kiòr Holle till Landgille bua- 

drede oc fem kidr Egemyre till Landgille hundrede oc fem kiOr Sten- 

ilandom gyller Landgille halff apdet hundrede oc fem kior Epftdande 

Landgille holiT andet hundrede oc fem kiar ViderneflT till Landgille hua* 

drede oc fem kior Morgkekardall Landgille hundrede oc (ex kìdt. Oc 

thetce epiherfchreffnne goetzs till en lucatz wnderhollingge thcr famme- 

deds fo/n ere i MOrck^ar kicrckefogen garfomen giffuer till Landgille 

hundrede oc fem kiòr, lille arvefkogè guFuer till Landgille halv andec 

hundrede fex kiór HeJÌand Landgille halftandet hundrede fex kidr. Tlm 

paathett attGuds Ere oc hans helìge ord oc euangelìum kand raamó- 

gett thes bedre foriTremes oc fattige pefBing^. kand wptucktis wci Guds 

uogtt oc wti bqgiige kondherhdftue^ wii aifwor fynderlige gunft oc 

naade wnt oc tilladt oc nu mett thette wortt obne breflfwnde oc cillade 

att forfchrcffne rentte maa oc fkall her epther were oc bliffue oc arti- 

genn wppeberris till fcolemellers oc lucaters. wnderhollingge hoes Hoie 

domkiercKe till faa lenge ,wii anderledis ther om tiifigendis worder oc 

f kulle forfchreiFne gaajrde alletiid holle^ wed magtt ali fltigtens goedtzs 

bode mett by^ning oc- kiòr paa thett atc ther fom ther kommer h\i 

paa fame gaarde entthen mett bygceningh eller kior act forfchreifne 

icholemefth^ra oc lucaters wnderhoUHige ther mett icke fkulle for- 

miadfkis 



ci 1 CARVIl XitR HH. IL : ;j23 

mindfkis cum inhibitione fojlcai D^t N^borg tòffuerdagenn poft domi- 
mcam Oculi anno &c. 1553» 

Dominus Rex manu propria fuhfcrtpfit. 

^ . Litf» {!.„ -, 

Pouell Huicfeld fide foIgebrefE till bònder oc menige almue paa Is- 
lannd fom her effcer fylger. 

&c pjelfe ether aHe wore kierè tro wnderfotte bOnnder oc.meningie 
atmue foita bygge oc boe ofFuer ale worc land Island eiiindeli- 
genn tnect Gudc oc wor naade, wiider act w^ìi hafRìe iiJcraec bc rbefal* 
kc oiT Elfkel. Pouell Huicfetd wor <nand oc. tienep acc haffue forfchrefibte 
worc land Island «wdii befalìnng oc ether ther mect alle wdii were 90 
forfuar atc hafTue till faa lenge wii anderledìs ther om cilfiigenndis woi- 
der. Oc ther afF ^òre óflT goede reedé oe reg^nnf^afF fomefnte* hues 
hand thcif paa wore' wegrine wpbercnndeè oc egenn wd^iiifuenndìs 
worder. ' Thii bede wu etHeif' alle oc hUer" ferdélis ftrengeligenn biude» 
atti rette éthér efFtcr'att fuaré fornefnte Pouelb HuictfeHd oc er hannom 
hòriig lydig oc fylgagtig wdii hues maadè hand ether paa wore wegnne 
tiliiigendis worder. Gidrenndis oc giiffuehndis hannom paa wor wegne 
ethers aarlige Undfkyld fagerócr oc ald andenrt rennte oc rettighedc 
fom y olToc Norgis Krone met rette pligt?ge'èr oc y afF gammell tiidc 
gìort oc giiffuit hafFue, hand fkall ègienn bolle dther alle oc huèr fec- 
delis weed Norgis Loug fkéll oc rete ey'tilftédèndis rtoger afF ethec 
aie wforrettis emod lougen wdii nogér maade. Oc huetn fom forfkrcfF- 
ne Pouell Hiìitfeld fettér for en fogett paa wor wegne wdii hans frann- 
werelflè nar hand.drager ther fran landet atti tha er.hahnom horriig ly- 
dig oc fylgagtiig HigerWiilT fom forfthrefFrie Pouell Huitfelld fieWF per- 
foligcnn hdu eder tifflède war* Ladenndis thett ingehiunde. GiifFuìc 
paa wort f lott Nybòrdv fredagen neft èfFter fdnndagenn Oculi Aar 6aL 
Mdliii. Wnnder woi^tt Signett. • 

Dominus Rex manu propria fuhfiripfit^ 

■'■■■• s s 2 * • ' ■ Litr. '*■ 



V 



3H PERIOBtrs lY. SECTIO I, 

Litr. KK. 

Doni fom ndgiick emellom Pouell Jonn(Unn oc Her Momen Ey- 
nerifcnn paa Islanndt om en gaardt kaldis gard fladerlìuole fom 
her effcer folger: 

H Chriftiann mete Guds naade * &c. Giore alle witxerìijjgct m aar 
effzQT Guds byrdt M.D.LIIU .manndaggenn ncft eflfter . (yondagpnn 
rèminifcere hcer jJaà wartt flotr Kollinghtrs nervcrenndis offelfkelig Jo- 
hann Friiir till Heflagger wor Cantzeller Byrge Tiollc Annthonis Bry- 
ilcé oc Jjrrgenh Lycke wbref roenink ìk raadc* Waar fkiickett chenne 
brefruìifere PoveU JoniTenn oc beclagect feg hvorleedis act ber Morctenn 
-Eyntierflenn Superìmendenij: for fyndeivi paa worc lanndc Islanadc gior 
hannom hinder oc forfwog paa qn gaardc kallis gardftaderhuole mett 
:fyn trlUiggeiffe fom hdnnom ikuUe mete rette ttllhore. Thaa motte 
Amn Otteflènn paa fomefhte her Morttenn EynnerfTenns wegnne oc 
berette, att en wedt naffiiA Lopct^ Ormerilenn nosenn tiidc fiidenn 
«fbrledénn haffVer giifTvitt) tili ett beneficiym udi Skalleholtt dofnkircke 
.oc j rette kugde en dom ibm en naffnn Sta/Fenn Jontiilènn Baccaliu- 
fieus mett nogenn preflier udi Skalleholtt ftiìffct haiiifde udgiiffviìtt ly- 
denndis att bifcop Mogenns tiidt fiidemi hafixie fteffhitt thenn &g for 
thennom udi rette oc thee hafiHe tiildomptt iàtnme guods att bliifiue 
huos SchailehoUtz domkirckp* ^ammeledis en andenn dom fom nogen^ 
jie cannickere oc. anndre seyfliige haffde udgiifIVitt lydennde att thee 
^c(aa haiTde tUdomptc kìrckenn att behoJde famme guods oc cheslii- 
gezte en laugmannds domther a/Tlanndett lydenndis att hanndc haiTde 
•nadfeft fomefhte tvennde domme oc menntté fornefnte Ormer Otte»- 
fenn therfore alt kirckenn hurde -famme guods att nyde effter ftmiefnte 
<4omme oc efTterthy 9tt kirckenn udi lanng tiidt haftver hafTt thetcudi 
heflfd.oc were ther till fvorett fornefntp Povel Jònnfienn oc beretteatc 
:èn hiùs fbreldere wedt n^ffnn Lopcer OrmerHènn nogenn didt fiidenn 
Jorlcd^n haffyer giifTvit fornefnte gardftader}>uole mett fyon tilliiggeUre 
tiU ett beneficium'j udi fornefnte ichailehokt domkircke. Dog mete 
faadanne wiilckor att ther fom hannd haifde egtige bòrnn effcer feg eller 
oc arffledde thee bdmn fom hanndt haffde mett Scieninde Gundersdoc* 

(her chas fkuUe thenn gaufiVe inngenn maktt hauffue oc beviifte h^inndc 

firakz 



/ GAP. VII Xitr^ KK. 325 

Mìa fieeC fbr off att fomefhte Lopter Qnneerflènn arfflede en hanns 
fonn wedt naffnn ScaiTenn Lopcerilenn oc menntte therfor att famme 
gàulTve ther effter icke lennger burde att hoiles ydermere berette for- 
nefihte Povell JonniTenn att fornefihte guods icke hauifiie werett till 
kirckenn udi roeliigbedt menn alletiidt haffver henngdt udi trette oc 
cher paa haffver verett illett oc clagett hvilckett hanndtt oc ftrakz be- 
viìde oc lod hannd feg tycke att thee domme Tom forneffnte geyslige 
mend udgiifFvitt haffde icke vaare nòyagtige thii att thennom icke burde 
att dòmme paa faadanne fager menn thett allenne burde att forhandlis 
for kugmanndénn oci rette laugdehanndt en dom Tom Onner Stollos- 
fenn laugmaondt paa forneiTnte Islanndt udgiifFviìtt oc befeglett haffde 
/vdenndis att hanndt effter I^ongl. Majfl. beffalingz breff haffde kalletc 
tfienn fag for feg udi rette oc effcer the brcffve oc beviisninnggej fom 
for hannom vaaré tillddmptte hanndt forfkreffvenne Lopter Ormers- 
fenns arifuinge forfkreffvenne gard- Scaderhuole mett fynn tilliiggelllè 
fom famme aom viider bemelder. 

Sammeledis udi rette lausde hannd enn dom (bm Sivord Ottes- 
fenn Otte Thomiflenn Haldword Sivordflenn mett fiere udgiiffvitt haff- 
de paa addeltingett paa forneffnte Islanndt lydenndis att Octer Gaad- 
fkarilflènn laugmanndt for nordenn oc weftenn paa forneffnte Islanndt 
haffde tillneffiìnd thennom att fkulle dommé émelfom forneffnte her 
Mortcenn Eynnerflenn oc Pouell Jonnffenn om then trette thennom 
emellom waar for forneffnte guods. Thaa haffde thee ther faa paa faugdc 
att the ther fànndis attf kiieliiige domme huos begge partternne emodt 
hveranndre oc Norgis loug bemellder att inngenn maa ruffve laugmann- 
denns dom vdenn Koningenn oc hans raadt inndfatte thee thenn fag for 
off wore elfkel. Danmarckis Riigis Raadt oc fatte forneffnte Povell Jons- 
fenn therfore udi rette om hannom oc hannds mettarffuinge for faa- 
danne leyliìghedt icke burde famme eyenndom att nyde* Mett fleere 
ordt oc thale fom thennom therom emellom lòebe. Thaa effter tilltall 
giennfvar breffve beviifning oc fagenns leyliighedt. Saa oc effterthy atc 
forneffnte guods waar giiffvitt till kierckenn mett wilkor, att ther fom 
forfkreffven Lopter Ormerffenn haifde egtebòrnn effcer feg eller oc arff- 
vcled thee bòrnn hannd haffde mett Stienindc Gundersdaatther thaa 
ficulle tlienn gauffve ingenn magtt hauffve oc forneffnte Povcil Jonns- 

Ss 3 fena 



326 PERIODUS IV. SECTIO L 

fenn beviifte heerforoffatcforncffhte Lòpter'Ormérfleiin haffde airffle- 
de hanns fonn Scaffenn LopcerlTena efiter Som forfkrefFvit ftaar fagfk 
wii ther faa paa fot rette att forneflfhce Lopter Ormerfllènns arffinnger 
bor fornefinte gard Staderhuole mect fynn tilliiggelflè atc hauffVe nyde 
:bruge oc beholde oc the domme fom forneffnte geysliige menndc ud- 
giiffviitt haffver icke att komme foraeffiite Lopter OrmerfTenns aiffuinge 
-till hìnder eller fkade paa fomeffhte eyendom effter chenne dag udi no- 
genn maade» Dat. ut fupra. 

Johann Friijf aff Hejfelagger CanntzeUer fubfcripjt$. 

9 ' 

Litr. LL. 

Mefliver fotn udginge tìll her Oluff Halteflenn oc her Morterm 
EinerfTenn bìfpenne paa Islannd fom her effter fylger: 

^hriftian &c. vor fynnerlige gunft tillfornn Wiider att wii haffvc 
affcrdigett offelfbel. Povell Hvittfeldt oc Kaud Stìflenn wor meiid 
oc tiennere till wortt land Island oc bcfallet fornefnte Povell Hvictfeidc 
att fkulle opebere oc ind: refFve hues rett oc rectighedtt fom olT ther 
paa lanndtt till Sancii Hans dag medfomer forftkomendi^ tilftaar oc 
fornefnte Knud StiifTenn fidenn att haifve befaling offver Islannd pai 
wore wegne. Tha giffve wii etther tilikiennde att wii fortnerke atc nar 
jiogen gi5r nogenn ketterìe eller anndenn wcrifteiiggierninger, chahoi* 
dis the wdi fred hoeff domkicrckerne. Thy bede wii etther oc wille 
atti beftìllett faa act nar nogenn bedriffver ketterii eller nogenn wcri 
flelig gierningy oc giiffue flukt till domkierckenn , oc will uier hiiTve 
theris befkiermelfle, att thett icke blifTver hanom fled ther att haifve 
theris werilfle oc wnderhollning. Medenn wor fogetter oc lenffmcnnd 
att paagriibe thennom , oc fidenn att ftrafTve theroffVer fom tilboriegtt 
er oc wor ordinantze ther ono wdvifTer. 

Sameledis wilIe wii atti befFaller att thennd fkoliemefter oc luca- 
te ther hoes domkierckenn > att the bliffve tìlbòrlig underhoUit mett 
inad oc 511 faa the icke fkulle faa aarfag till att giffve thennom iherfrann 
oc fkollenn òdeleggis, hvilckett wii for ingenn del lilflede wille oc att 

i haffve goed flittig tillflun bode udi the oc alle anndre maade oc wor 

ordinantz 



JtAE VIL titr. LK MM. NN. 327 

ordinanti (bm wii om religionenn haflPve hiàttx udgaa wed inicktt hol* 
dis oc Guds ord oc hdlige evangelium maa forfremis. Ther mi off 
wiifeltgenn tiiforìade) oc lader rhetc ir^ennlunde, Dacum KoUinghus 
mandagenn neft epter Sondagen Judica aar &c. MDLlllL 

Litr. MM. 

Hef Morthen Einerflenn Superìntendenc fbr fynden paa Island fick 
brefF fom epterfylger : 

Phriftian &c, vór fynnerlige gunft tillffbrnn. Wider att wii hafFv^e atc 
talle m€tt etther om hves broli ther findis paa wortt lannd Islannd 
p33 religionenn oc andett Thii bede wii etther oc wille, atti gifFvQ 
etther till oiT her ind wdi wortt rige Daiimarck , hvor i off forft finnde 
iunde, faa ville wii mcci; etther oc anndre hSylerdìs raad giore ther ena 
fkick paa, oc kunde i gVffVe etther ind paa fkibbett mctt off clfkelia 
Povel Hvittfelcjf wor mannd oc tienner, oc folge hannom fremdelis tiu 
off paa thett atti icke fkulle giore form'ògenn bekoftning paa famme 
reriffe. Ther mett gior i off fynderliigenn till wilge oc forlade wii off 
ther wiffeligenìi tilU Datum Kolling Onlldagcnn neft epter palmie fon- 
dag aar ij54» 

•Litr. NN. 

Pouell Huittfelc oc Knudt Stennffenn fick breff fom epther fyìger* 
Dacum KoHing Manndagenn poft Sondagen judica aar && Mdliiii* 

Vii Chriftiann &c. Heiffe Etther vor kiere tvo wnnderfatthe gieftlige 
oc werdzlige fom bygge oc boe offuer altt wortth land Islandh 
euindeligenn mett gud oc wor naade. Wider att wii haffue afferdi- 
gett off Elfkelige Pouell Hvittfeldt oc Kniid Steenffenn wor mennd oc 
thiqnnere tidtt till landett oc fkall Pouell Hvittfeldt haffue beffalling 
att opeberej hues rett oc rettighedtt fom off oc Krohen wdi thette for- 
gangenn aar tillkommer , baade geifthlig oc werdzlig renntthe. Samè- 
fcdis ald hues eptherftade fom off tillkommer oc haffae wii wdi Pouell 
Huittfeids fted beallett oc tilltroett forfchreffne Knud Stennffenn paa 
wore wegniie atc haffue befafling offuer alce fornefnce^ Islannd rill wii 

ander^ 



3^ PJEBIIODUS IV^ 5ECTI0 1 

and&Fledis tha om ttilf^nndìs ivordef, ficwc w|>ebere Kóningtige fenntte 
oc reitighedtt. Theiniigeftc huea off tìUkomer afF alce thetc giefUige 
gpds paa forfchrefTue Islandc, ingchect wndenugecc oc cher paa aarligena 
gi&re olT gode.rede oc FCgennfchafF» oc fkali hand thenne nlckomen* 
dis wincher blifTue hoes ecther cher paa lanndecc > chii bede wii etther 
alle oc huer ferdelis ftrengelig byude 3 atti 'tilcencke cill goede rede att 
wdgifTue oc fornòye forlchreffne Poùell Huidcfeldc alte hues renntthe 
OC rctcigliedn: fom i ofl* mete rette plichtige ere , bode diennd renntthe 
fom off nu till Sandi Hanns dag niedfomer forftkotnendis tillfallenn eri 
oc thefTiigifte hues ep£herfl:ad& fom i mett egennftaae^ oc retthe etthec 
altingift epther» nuSanéli Hanns dag nìedfonfimer fom torfchrdfuict (bori 
ther epther att fuare forfchreffuene Knud SteenniTenn . oc were han* 
nom hSrig lydig oc fylgachcig , vtti hues maade hand etther paa wor« 
wegnne tilifigeandis worder . gidrendis oc giffuenndis hannom oc ingenn 
andenn paa wore wegnne ald hues rentthc oc rettighedtt fom i off mect 
retthe plichtige er j oc i aff arilds tidct giortt oc gilTuect haiFuer, hand 
f kall igenn bolle etther oc alle huer ferdelis wed Istannds loug fkiell oc 
rett oc iiìgenn aft etther att tilliledis att wforrcttis emod ioug i nogrs 
maade. Thii lader thett ingennlunnde Datum ut fupra. 

Doniinus Rex manu propria fubfchrìpfit. 

Litr. 00. 

• % 

Dadde bunde tHlSnoksdall paa Islannd fick breATfom eflfter ()'lger: 

^hriftian &c. wor gunft tilifomn. Wild att thenne brcffViflcre Nico- 
laus BiornnfTenn wor wnderfaatte paa wortt lanndc klanndc haffver 
berett for off hvorledis att thu forholler hanom enn gaard foro kaldìs 
Brufshoitt. Endog att hand haifver goed fegell oc breif ther paa ibm 
hannd teg fieli uff ydcrmere berette kanhd* Thybede wii teg oc wille, 
att thu tiltennker inngenn wrette eller forhinder att giore fomefhtc Ni- 
colaus Biornmlenn paa famme gaard eller noger andre wore vender- 
faatte ther paa land medcn lader teg nfiye mect lige oc rett, faa frampt 
att wii icke fkulle tenncke anderledis tiii ther om. Her kannd thu nìde 
teg effter att rette; beffallenndis teg Gud. Skreffuit &c** Datumuc 
fupra. (Nyborg taarsdagenn neft epther fonndagenn inuocauit 155)) 

Litr. 



CAP. VII. Lìtr. 00. PP^ 32^ 

Litr. PR 

Thefle crennde oc wcrfFve fkall Knud Stecnflenn embitzmand paa 
Island ther famefteds udrette paa KóngL MajeftcBtz wcgne till 
alting Tom ftandcndis worder Sanali Hans dag mediomer forft- 
kommendis > fom her epter fylger ; 

porft at eptherthi Kongl. Majeftapt forfarer at paa Island fìndis mange 
fraaa capeller udì hviicke mangeftedi er befrygtendis at udi fkeer 
Iloer gudz fortcrnelfle oc cher tiill haffve preftcme, fom thennem be- 
fógc id e theris tilbòriige underholling oc ey heller kunde giOre ther 
flig gudz thienifte fom theiincm burde. Tha paa thet at met fimme 
capeller motte gioris 6n anden fkick oc gudz ere kunde ther mett for- 
frcmmìs, oc uaare underfotte kunde vere notceligt, fkall Knud Steens- 
fenn tage tiill feg beggc Superintendenterne paa Island laugmendcne 
fbrf iiden oc norden, oc ther tiill nogne aff the fornemifte bonder paa 
libnd oc fi»'Cicnbìis tiill alting oc ther mett thennem offvervege then 
leylighed om famrae cappeller oc giare ther ordning oc f kiik paa fom 
kand vere gud almegtigzte hans heFlige ord tiill forfremclfle oc menige 
Island tiill gode oc belle, till theris fieli fallighed oc hves ther om be- 
fluctis forhandlis oc famptyckic worder at thet fiden forfchriffvis till 
KongK Majeftaet oc Kongl. Majeilaet will ther paa giffve Confìrmatz. 

Samledis formerc^er Kongl. Majeftxt att the gìeftlige finde then- 
nem befvcrit at nar thendem kommer naagenn trette paa enthenn mett 
jordtrctte eller udi andre verdzlige fager tha fkulle the tiill alting ther 
mett fere the kunde komme ther mett tiill ende oc ther offver forflbmme 
iliend Gudz tienifte fom the midlertiid fkulle giore. Tha will Kongl. 
M)ieftxt ac nar flig werdzlige trette the gieftlige paakommer tha mue 
ihc fjger forfolgis tiill fylfellting oc fyircllmandenn ther att giore ende 
pia ligeflbm then forfutdis oc dOmdes paa till alting. 

Thcsligezte paa thet att menige clerckerii paa Island kunde faa 
m-gitt thes bedre ùmc theris wnderholling oc kirckerne kunde bliffVe 
bygtt oc forbedritt haffuer Kongl. Majeftapt tilftedt att kronens tiennere 
fti.itens tiennere oc cloftcrs tiennere fkulle her epter alle tiende fom 
aiuire bonnder oc tiennere ere pligtiige att giore paa Island oc tienden 
Tom il Tt att 



330 PEHIODUS IV. SECTIO L 

att fkifFcis udì fire partter en pare Superìntendcnten, then anden part 
prefter, then tredie kircken oc then fierde tiìl fattiige folck dog atthsf 
fkall hafFvis goed flittiig infeende aff Kongl. Majeftartz lensmend foget- 
ter oc alle andre paa Island at famme tiende bliftver retferdeligen fkitFt 
faa thet gaar liigligen tiill oc the fattigc icke fange then. minile pam. 

HafFver oc Kongl. Majeftxt bevilgett att faa hoIHs fkall mett ticn- 
den afF Wcftpenò att the fom boe paa Wefpeno fkulle her epter tien- 
de theris fulJvanlig tiend till kircken meden the fom drage ud mett 
theris bode oc ligge paa KongL Majeftxtz grund , the fkulle gilFve tiil 
Kongl. Majeftaet wndergifft afF theris bode fom thcr pleyer att giffvis aff 
andre bode paa Island , oc then wndcrgiffc hafFver Kongelige Maietoc 
vndt till prefternis underhoUing oc till Kirckernis bygnìngs behoif, pja 
Veftpennó. 

Fremdelis at epterthii Kongl. Majeftaet hafFver fkicket oc forordi- 
nerìt religioncn tiill befte, SkoUer fom fkall hoUdis paa Island oc tììU 
famme fkolis ophold bode till Skolemefter oc peblinges underhollìng 
haiFvcr Kongl. MajeftjEt ther ladet tillagt en aarlig rente fora Superni- 
tendenterne huer udi fit ftigt fkulle upebere, oc uden ther mete frara- 
delis holle famme fkoler vcd makt oc forfkafFer S^olemellere oc peb- 
linge tilborlige uphold tiill klede fóede oc verme, tha vili Kongl Msje- 
flxt at faa hollis fkall mett peblinge at indtages udi famme Ikoler at 
nar no^^en peblinge fkall indtagis> tha fkall Superintendenten oc S o- 
lemcftcr bode till fammen tage the fattige perfoner fom nctorfftigc 
ere, oc icke the fom rige ere eller the fom haffve foreldre fom formue 
fiellufFat holle thennem till fkole oc lerdom oc paa thct at flig fkolers 
omkoftning icke fkall vnótteligen forteris oc religìonen ther mect kar.d 
blifFve forbedrit viil Kongl. Majefta?t att Superintendencernc oc Skoie- 
mefterne fkulle handlc fìitteligen met famme fkoler oc forfkicke at 
fkolerne blifFver ved magt hollet, oc peblinge fangc mad Celi klederoc 
verme till fkielighed oc blifFver uptugtet oc hollet tiill goed lerdoin 
oc feyer oc fìnndis entcn Superintendencernis eller Skolemeftemis merc- 
kelige brofl her udi thenne artickcl ; Tha fkulle the ther mett haCie 
forbrott theris rett oc nar ther cr bròft for cn Skolemeflcr tiill n^ager 
afFfkolerne tha fkall Superintendenten hafFue fuldmaktt att tage ocui- 
velge en anden beqvem perfone tiill en Skolemcfter fom hannera biìd 

. tyckis 



GAP. VIL Litn PP. QCi- 331 

tyckis beft wcre tiìll atc foreftja famme beffalling. Findis icke nogenn 
bcqvem peribne ther ciill paa Island, tha fkall Superintendenten chea 
forl'kafFae fran chen hoge fkole udi Kiópnehaffnn. 

Vili oc Kongl Majeftaet atc Superintendenten icke fkall epter 
thenne dag forlenne nogen anden perfone mete noger gieftlige benefi- 
der vdcn the perfoner (orn ere faa lerdc att the kunde predicke oc 
giore tilbSrlige tienifte udi kirckenn. Findis Superintendenten at for- 
lenne noger andre perfoner mctt the gieftlige beneficier end fom for- 
fkrefFvic ftaar tha fkall Kong!. Majéfta^ts Lensmand haffve indfeende 
ther mett faa thet gaar tillborlige tiill oc ther fom nogre ulerde ere 
thenne dag forlenc mett canickedom eller anden flig gieftUge rentte 
tha fkulle the afffettis oc forlcnnis anndre ther kand predicke oc giOre 
anden Gudz tienifte udi kircken fom for er rorc. 

Nar Superintendenten vili oc er fornòden at hand fkall viGtere 

oc omdrage udi Scigtet oc forfarc oc haflfve upfeende at Sogneprcfter 

oc andre gieftlige holle thennem fkickclig udi lelfnctt oc lerdom, tha 

uill Kongl. Majeftxt att hucr Syflellmmd fkall vere forpliktett at folge 

Superintendenten olFuer alt thett fyiTell lìbm hand udì er fyflelmannd 

oc* mete Superintendenterne hafFve flittige oc goed infeende att ordi- 

nantzen fom Kongl, Majeftan: om religionen haffve ladet udgaae blifFve 

udi 'JtUe maade ved makt hollet. Giiffvit paa Nyborig flott onsda- 

gen neft epcer fondagenn ocuii aar MDLV. Under Kongl. Majeftaets 

Ugnctc 

Litr. Q(i. 

Arild Giflelflenn paa Island fick breff fom effterfblger aar 15 y 5. 

TTìi Chriftiann thenn tredie &c. Giòre alle witterligtt att thenne brefF- 
uilTcre Arild Giirclllenn wor wnderfTaatt paa wort land Island hafF- 
uer p33 fynn egne oc Torloflf Biòrnlfens arffuingis wegne berett for 
oif huorledis att for noger aar fidenn forledenn thaa er forfkrcfthe Tor- 
lotT Biornflcn oc Engiilde Hellgifldatter komenn wdi cgtefkafF famen 
oc epcherchii the horde forner fimen paa flegtt oc biurds wegne, tha 
Vvvff ther paatald oc fidenn blefF thett tillatt aff paffucnn, oc tisligifte 

Tt a afF 



332 PERIODUS IV^ SECTIO L 

afF hbgborne Forfte Koning Chriftiernn wor kiere herre faderfader art 
forflcreffiie Torloff Bidrnirenn oc Engiilde motte blifFue ùmcnn wdì 
ektefkaff oc thieris botti oc affkome att.were ekte, ther neft haffucr 
hOgborne forfte Koning Hanns wor kiere herre fadcrbro.ler wdi liije 
maade ftadfeft fame echtefkafF wed fuUe magtt att blifFue, huiickepaìf- 
uebrefFae> fameledis Koninge brefFue forfchrefFne arild giflelffcnn her 
for off wdi rette lagde , oc beclager forfcheffne Ariild GifTelflènn att 
wdi hògbornne fórftis Koning Fredericks wor kiere herre fader ihog- 
iofflig ihukomelfTis) regierings tiid wor ther enn laugmand paa fornefhte 
wortt land Island mett naiTn Joenn Siigmundffenn oc hannd for nogen 
wild fkyld tiltog feg thenn fag, oc dòmpte emeìlom forfchrefTne Biòrn 
Torlofflienn oc Bierne Gudnukflenn oc fidenn mett wrang wnderuilT- 
ninger ho^melte Koning Fredericks ftadfeftilfle forhuerffuitt paa fame 
dom ) oc nafTuér forfchrefTne Arild Giffclffenn beuift for off mett ett 
her ftaffenns fordom bifcop wdi fkalholtt ftigtt paa Island breiTue atc 
forfchreffne Joenn Siigmundflènn beftaae wed hans eed oc hanns Guds 
fandhed att hand hagde vdi thenn (lag domptt wrette oc emod IsUnds 
]oug , mett mange andre fliere breffue fom bìfcoper oc andre paa thenn 
fag wdcjiffne oc tagne ere oc forfchreffne arild giffelffenn for off i rette 
lagde. Thaa epthertii forfchreffne Arild Giffelffenn haffuer beuift for 
off mett enn dom fom er ddmptt paa altìng paa Islannd att thenn fag 
er indfatt for off att d'omme paa^ oc thett fìndis epther fbrfchrelfiie 
joenn Siigmundffens egen bekiendelffe att hògmelte Koning Fredericks 
ftadfcftilffe er forhuerffuitt paa enn wrettferdige dom btìr forfcbrefFiw 
Arild Giffelffenn oc Torloft Biornflènns arffuincres breffue wed thieris 
fuUe roagtt att bliffue rill faa lenge Arild Giffelffen oc Torioff Biorns- 
fenns arflfuinges wederpartt wdi thenn fag wille were wdi rette oc thi 
gaa ther om faa mògett fom ret er. Dat. KiSpnehafFn loserdagenn neft 
epther Sandorum Petri & Pauli Apoftolorura dag Aar &c Mdlv. 

Dominus Rex manu propria fuhfcripfit^ 

Litr. RR. 

Her Monhenn Eynertzenn fick breff fom eptherfòlger. 
r^hriftìann &c. Vor fynnerlig gunft rilfornn.. Vider at fom^ i erebe- 
gierindis ati motte bliffue jforfkonnit met thett fuperintendent eoi- 

bede 



CAR VII Litr. RR, SS. 333 

bede Tom ì ere tilforordineret eptherthii att etthers leyligheit iig faa be- 
gìjfuer ari thend befallìng ìcke lenger kunde foreilaa. Tha gifTue wìi 
etther tUkiende at wìi ere cilfreds ati blifTue forfkonnec oc quic mete 
ùmme befallìng oc ari nyde oc beholle ecchers beneficiutn fom i ther 
for vdenn mec forlent ere cìill etthers vnderholling befallendis etther 
Gud &c. aélum KiopnehafFnn Torsdagen poli quaUmodogeniti Anno 

Litr^ SS. 

Thefle epthernreffnc erennde oc werfFiie fkall Knudt Stcnnflenn 
embitzmanndt paa Islanndt, ther fammeftedt vdrstte paa 
Kon^l. Mdjeftxts vegnne tiill adeltinng fom flandendis worder 
SanéH Hanifdag medfommer foriikommendis. 

jporft eptherthii Kongl Majeftapt tiilfornn haffuer befalledt Knudt 
Sten(Ièn att thage tiill feg bsegge Superintendenterne paa Islandt> 
liiugmendenne for fOnden ocnordenn, oc forfambles tiill adeltinng, oc 
ther mett thennom ofFuervege thenn leylighert om the fmaa capeller 
paalslandt, ibmm mangefteds fcheer vti ilor Gudtz fortornelfTe » huadc 
forandring ther paa beft giòris kunde, oc ilidenn ther paa tiilfckrifTue 
Kongl. Majeftaet theris betenckende mett nogre andre artickle fom th^nn 
inftrufts videro ther omm bcmelder , fom Kongl. Majeftaet Knudt Srens- 
fcn ther paa mett feg giffuett haffuer, oc Superintendenterne oc laug- 
mendene mett Aere an the formeinfte alF Islandtz indbyggere haffue ther 
omm tiilfchrefFuitt Kongl. Maieftact theris betenchende , huadt the utii 
thee fager for gott annieett haffue, huilckett theris breff oc fcVriiffuelflè 
KongL Maieila^ haffuer offuerfeett, oc haffuer hans Kongl. Majeflst 
ther omm beuilgett oc fambtycktt , att ther mett fzaa haaldis fckall fomm 
hsr epther folger, till fzaa lenge KongL Maieftaet kommer widere wdii 
forffarrinng om landtzens leylighedt. 

Will Kongl. Ma'jeftaet att vdì alle the fmaa capeller paa Islanndt 
fkall haer epther ingenn predickenn eller Gudtz tiennefte holdis, oc^ 
fkall Supermtendenterne thett forbiude prcefternne oc haffue ther hos 
ilìttiig indieende, att thett faa vedt magtt holdis, oc huelF nptthe 
oc fordeeli fomm fogncpraefterne her tiill haffue hafftt aff forfchreffne 

T t 3 capeller. 



334 PERIODUS IV. SECTIO I. 

capeller, fculle che her epther mue beholde alligeuell acc the famme 
capeller iche befoge. 

Finndis oc nogcnn Sognepreft fomm ìcke hafFuer pr^eftcgaardc, 
tha fchall Superìntendenterne Huur vtii liicc ftiigtc tillcgge huxr fogne- 
prxft cnn gaardt afFftigtens, fomm alktiidc fchall blilTue tiil enn prxfte- 
gaardc. 

Tychis Kongl, Majeftopt gott va?re, att ther ingenti Hofpitaler 
fchall ftigtespaa fslanndc, medenn atc the fattige dragc omkring landetr, 
oc foger epther theris vnnderhollinng , huor the bxft kunnde , oc fchail 
fyffehnendcne haffue tiilfiun act the fattige blifFue fOrtc franil etc flrdt 
oc tiili etc anndett, inndenn fyiPcll. epther Isiandtz loug oc gambcil 
feduane. 

Ther fom the gieftlige paakommer nogenn trxtte, om lordc- 
godtzs oc anndert> oc the befuerer thennom att forfolge oc vdnrtthc 
thennom tiill adelltinng, tha mue the forft mete fame Lager indkomne 
tiill fyfletinngett, oc ther gange domm paa, kanndt thett ther icke 
enndisj tha HcuUe the komme till adeking* 

Villi KongL Majeftcct fielff lade vppcbxre fierde parten afF ali 
tiendenn offuer altt Islanndt> fomm bifcopernne tiilfornn haffdc hafTue, 
oc fydenn the 3 parter att komme tiil kirckenn^ prasftenn oc fattig 
folck epter gambeìl feduane. 

Oc fkall Superìntendenterne her epter for ingenn gieftlige cllcr 
werdtzliige fager tage nogenn fagefaldt» KongL Majefloet wiill feiff thena 
rettighedt for feg behollec hamie» oc fkall Kongl. Majeftcets lenns- 
manndt offuerueye Superi ntendentcrnes renre> ther fomm thett tha tiinn- 
dis att Superìntendenterne icke ere forforgett mett tilborliig rennrte, 
tha will Kongl Majeftst tilixgge thennomm ydermere, fzaa att the 
blìffue mett noctdrtige vnderhaalding foribrgett. 

Eptherthii att Kongl. Majeftset forfFarer att the Clofther fomm 
hans Kongl. Majeftaet hafFuer bortc forìenntt paa Islandt, ere for ringc 
fatt paa afFgiiffct, tha paa thett Kongl. Majeftxt maa fckee thett fedeli 
oc fylleft xr, aif famme clofier, viill Kongl. Majeftsec att Knudt Steiis 

fenn 



GAP. VII. Litr. sa TT. 335 

fenn fckall fly mete feg tiill Kongl. Majeftaet dare regifther paa alle for- 
fckreffhe clofthers rennthe oc inndkomme, daag fchall Knudt Steens- 
(ènn paa Kongl. Majeftcets behage, fkcte fame clofter paa tìlbórliig afTgiifrc 
fbm ther meft tolles kandt art affgiifFues, oc alligeuell lade thennom 
behaalde famme clofter fom thennom nu hafFuer, om the ville gifFue 
fàmme affgiflft fom Knudt Stenflenn thennom fore fettendis worder. 

HafFuer Kongl. Majeftort beffallctt Knudt Stenflenn att annamme 
paa Kongl. Ma]e(ms vegnne alle the jorde fbm Jigger paa Altencs oc 
Siltenes> oc horer fcaloltt ftigtt till, daag fckall handt egienn vdlegge 
tiill vederbg faa mange garde oc renthe afF anden Kronens tiHiggcIÌIe 
tiill ftigthett igienn, oc bode vdi the oc alle anndre moade ramme oc 
viìde Kongl MajeftittsgafFen oc befte afFhannsyderfte magdt oc formue. 
Gifiuitc paa KiopnehafTnns 'Siott thenn xvi Aprilis 1566 wnnder KongU 
MajeflaeLS Signett» 

Doniinus Rex manu propria fuhfchripfiu 

Litr. TT. 

Kongl. Majeftsets breff tiill Superintendenterne paa Island at th^ 
icke fculle affhende nogett aflf Stigtens oc kirckens gotz ther 
fammeftedz. 

\[^i Chriftian &c. Helfle etther Superìntendenther for ftìnden oc nor- 
denn paa wort land Isiand keriigenn mett gud oc woor naade. Wii- 
der at vii forfarre at ther fkal mangeftedz bortkomme frann domkirc- 
kenn afT kirckens gotz bode mett Maglaug oc vdi andre maade oc kirc« 
ken icke fkeer ther emod fkiell oc fyllefte. Thii bede wii etther oc 
ftrengeligcnn biude ati epther thenne dag tiltencke ingtet aff domkirc- 
kens gotz at mag'egge ther frann eller vai andre maade tilftede at ther 
noget godtz frankommer vden wort fambtycke medenn hafFue god flit- 
tig ind/èende at kirckenn beholler hendis gotz fom hun haffuer eller 
bor ar hafFue mett rette faa frampt at wii icke paa kirckens vk^egne wille 
ys'^c, thenn fkade hoes etther oc i thennd fkulie kirckenegenn vpretthe,. 
Datum KiópnehafFn. Torsdagenn poft qvafimodogeniti anno 1556, 

Dominus Rex manu propria fuhfcripfiu ' 

Litr. 



/ 



336 PERIODUS IV. SECTIO I. 

Litr. UU. 

Her Gillebert fìck breff att fkulle were Superintendent vdi fkall- 
holtz flickc paa Islandc faa liudendis. 

T\7ii Chriftiann &c. Giòre alle wittcrligt att wìi nu hjfFiie forordine- 
ritt tilltroett oc befallitc, oc nu mett therte worct opime brefFfor- 
ordinere tìitroe befallc oc fuldmagt giffiie oll'clf elige Her Gillebertr. 
att wcre fuperìncendentc ofTuer alice S allholtzs ftìckc paa worcc land 
Islanndc ther att drage omkring oc haffue tilinuun wdi alle geiftlige 
fager, oc predicke oc lere Guds ord oc thett hellige euangeilìum renne 
oc ciartt for alhnuenn oc wificere alle fognckierckerne wdi fomefnce 
fkalholtzs (lickt oc halFiie flicig cìllduun faa Guds ord oc euangelium 
predickis oc leris renntc oc clarct ofiuer ald forncffnte f kallholczs ftickti 
oc att relìgionenn hoUis wed tnakc> oc wdi alle maade rette feg epter 
thenne wor obnne befcreffnne Reformatzs oc Ordinantzs fom wii ha- 
nem medgiffuett haffuer. Oc f kall hannd mett f ! olenn oc f kollmcfters 
wnderhoUing rette feg epthcr hues brefF fom wii tillfomn ther om haffue 
ladett wdgaae. Thii bede wii oc biude alle wore Fogitter Embitizraend 
oc alle anndre ofFuer alltt forneffhte fkalholtzs ftlgt atti forneffnte Her 
Gilebertt wdi famme fitt Superintcndentzs Embedc paa wore wegne ere 
byftendige oc hannem ther huos hantthaflue oc belkiermc, thesligefte 
biude wii mienige allmuge geiftlig oc werdzlig ingenn wndertjgen ther 
famefteds atti rette etther epther fame wor Reformatzs oc Ondinanrs 
fom hannd etther wdi faa maade paa wore wegne foregìffuenndis mor- 
der > then wdi alle maade att fuldgidre oc wed makt bolle epter fom 
then wdi alle maade wduifer oc indeholler; Oc lader thett ingeiinlunde. 
Giffuitt &c. Dat. Kiopnehaffnn 28 Februar. Aar MdlviiL 

Regie Miijeflatis manu propria fubfcriptum. 

Litr. XX. 

Her Gilbert fom fkall were Superintendent wdi Skalleholtz Stickt 
paa Islandt fick brefF fom her efFther fòlger. 

V'ii Chriftiann then tredie &c. Giòre alle vittherligtt att wiiaffwor 
fynderlig gunft oc naade halFue wndt oc tiiiladet^ oc nu mett thette 

wortt 



GAP. VIL Litn UU. XX. YY. 337 

wortt obnnc brefF wnde oc tiillade att ali thenn ftundt off elf kelig he- 
derlig oc hòglerde mandt Her Giilbertt Superintendent tiill Skalleholcz 
ftìgtt paa wortt landt Islandc er Superintendent wdi forfchrefFne ftigtc, 
maa oc fkall handc tiitl fynn wnderholding nyde bruge oc beholde ali 
wor oc Kronens tiiende afF thefle eiFcherfchreffne fyflell fom ere Auft- 
fierdefyflell, Syde fyirell, Arne fyflell 6c fflefierdtz {ylFel; Thii forbiu- 
de wii alle ehuo the helft ere cller were kunde , ferdelis wore Fogitter» 
Embitzmendt oc alle andre forfkrefFne Her Gilbert her emodt paa for- 
fkrefFne tìende eller nogen thierìs rente eller rette tilleggelfe &c. Dat, 
Kiopnehaffiin then xxviii Febr. aar &c. Mdlv . . ♦ (iiij. 

Regia Majeftas manu propria Jìébfcripfit. 

Litr. YY. 

Dadde Guthmerflen fick brefF fom her efFter fblgcr* 

Vii Chriftiann thenn tredie &c. Giore alle witterligtt att elTterthii 
wii ere komne wdi forfaring , huorledis wore wndcrfotte Dadde 
GuthinerlFenn paa wort landt Islandt hafFuer tiitt oc oiFtte feg forfeetc 
wdi fit Eckcef kab oc beleyett Hans fyf kindbarne , fzammeledis wdi man- 
gè andre fager fom handt feg emodt ofl* forfeett hafFuer» faa handt ther 
ofFuer er olFforfaldenn, tha hafFue wii tiilltroet oc befallet, oc nu mete 
thette wort obne brefF tiilltroe befFalle oc fuldmagtt giilFue ofl* elfkeU 
Knudt SteeniFenn wor mandt thienner oc Embitzmandt pai forfkrefFne 
wort landt Islandt^ att fchulle paa wore wegenne afFcinge oc blifFue tiil 
ens met forfchreffiie Dadde GutthmerlFenn > huad handt ofl'giifì'ue fchall 
fot alle the fager fom handt til thenne dag feg emod ofTforlèett hafFuer 
oc huefT forfchrefFne Knud SteenfFcnn mett hanom ther om tiill ens 
worder fkall blifFue w'idt fyn fuldmagtt vdi alle maade, oc hues for- 
fchreiFnc Dadde Off for fynn forfommelfle wdlennindis worder 5 S ali 
forfchrefFne Knudt StennfFenn paa wore wegenne wpbere, oc gióre wor 
Rcnchemcfter paa wore wegenne JlegnfchafFfore. Tiill ydermere wituiis- 
byrdt &c. Adum KiopnehafFnn thenn xxiiii dag Aprilis aar Mdlviii, 

Uegia Majeflas manu propria fitlfcripfit. 
Tom IL Uu Litr. 



338 PERIODUS IV. SECTIO h 

Litr. ZZ. 

Kerftìne Eyolffzsdotter fick brefF fora her epter folger: . Datum ut 
fupra. (.Flensborig torsdagen neil epther fóndagen qvafimodoge- 
nici aar 1551.) 

T\7ii Chriftiann &c* GiOre alle vitterligt att then breefFviferfke Ke- 
ftine EyoIfFsdaather haffver ladit berecte for off hvorledis henndis 
broder wed nafFnn GyslòfF EyolfFzflenn nogenn tid fidenn tbrledenn 
Woltog oc belaae binde. Tha hafFvre wii aff wor fynnerlìge gunft oc 
naade faa oc paa chet fornefnte Kerftinc EyolfFzdaatter niaa blìifFvc erlig 
giifFcc haffve wii omdragit oc tilgifFuic fornefnte Keftine Eyolifsdaacter 
ale hvis rete oc retcighedc fora hun til oflf oc kronenn for fame iàg 
fallenn er oc ey hennde thet att foruidis epter tlienne dag i noger 
maade. Thy forbiude wi allei cum claufulis confvctis* Dat. ut fupra 1351. 

Litr. AAA. 

Cammeledi^ fom etther well fortenncker om then Islanndz handell att 
the Islennder ere the KiSpnebaffnns borger mdgett vlydige oc then- 
notn intett agtte oc mògett mynnde the Hamborger oc wii therfbre 
haffue forfchriffitt tili off Pouell Huittfeldt wor mand oc tiener oc agtte 
art (kicke hannom for en Fogett tili Islanndt. Dog the KiOpnehafTnns 
att bruge theris hanndell effcer wortt breffs lydelffe fom wii thennom 
ther paa giffuitt hafUier. Thii bede wii etther oc begiere atti offuer- 
weye huorledis wii medt ringeft omkoftning kunde hannom tiidt for- 
fkicke faa att wii oc kronnen kunde bliiffue wedt then rettìghed fon 
off b5r att haffue ther aff lanndett. 

r 

Litr. BBB. 

Peder Hvitfeld iick breff ffom her epther folger: 

XTor gimft tilfom / wiidt at wii agthe meth theth allerfòrfte at afferdige 

^ off elfkel. Pouell Hvitfeld wor mand oc thienner tiill wort bnd 

Islandt oc ther beffalle hanndem nogenn wore erinnder oc werffve at 

wdrette^ oc tiisligèzce at fkuUe drage tiill altingit> oc tiihielpe at hvcr 

manad 



GAP. VII Litr. ZZ. AAA. BBB. 339 

marmd fattige oc riìge mue ther wederfaris hvad norgis loug oc ret cr. 
Thaa paa thech at band ikke allenne, fkulle komrae ther oc icke haffve 
nogenn raedt (Tìig, flbm wore forfarenn wdi then norfke loug. Bede 
wii tcg oc wille at thu paa wore wegne handler mec Joenn Simonflenn 
Laugmand wdi mandai, at haad folgcr etc afF the fkiibe, Ifom fkal lobe 
fraa opfloo, oc till Island for norden, oc nar hand tidt komenndis wor- 
der, ac h2nd tha giffVer llìig till altingocther móder forfkrefFne Povell 
Hvitfelld, oc rette (ììig eptherhvis hannd hannera paa wore wegne be- 
ffallenndis worder, oc tilhielper paa alting at ther hver maa wederfaris 
thet norges loug oc rett er. Dat. Nyborge otteniTdagenn poft domiiii- 
cam Reminifcere M»D,L IIL 

Gap. Vili. 

De Archiepifiopis Nidaro/lenjlbus. 

/^ski^Itis j five Efkillus, natione Norvegus, anno 1403 archicathedram 
^^ calcare coepit. Anno 14Ò6 Andream Epifcopum Grónlandite, fed 
anno 14-08 Jonam Skalholtenfem , forte etiam Holenfes Jonam Tovae 
i^lium ante aut circa 141^ Jonam Jona? circa 1423 & Jonam Vilhelmi 
1429 ordinavit, cum tamdiu A rchiepifcopatus officio funélus fuerit; Ver 
rifimile eft, euni multo plura ad res noftras percinentia gefiTiffe, qvam*. 
vis nobis non innocuerint. Mortuus eft, ut videtur, anno 1429* 

§• 2. 

AslakuSi cognomine Bolt^ anno 1430 Archifedem ex mandato 
papali cicra ordinarinm elecìionem (a) occupa vit. Anno 1431 templuni 
Silvacoris Nidarofienfe fulmine taéìum die 2 Julii in cineres rcdadum 
eft. Anno 1435 concilium Nationale Bergis habere Hatuerat; Sed ne- 
mine Suffi'aganeorum comparente, propoutum evànuit, qvam ob cau- 

Uu 2 fam 



r ) Vid. ad finem hujus Cnp. Litr. A. 



340 PERIODUS IV^ SECTIO l 

fum Bulla Archiepifcopali data, Bei^gis, die DccoUationis Johannis 1435, 
una cum Salomone, Abbate Halfenfi^ ab officio iilos omnes fufpcndit. 
Anno 1447 Mercacoribus Anglis falvum condudum feu Literas tutela 
res dedifle videtur, qvos, licet a Rege prohibicum eflct^ Anglorumcum 
Norvegis commerciumj cuto camen in Norvegia negotiacuros promi- 
fit, fi modo bonos pannos & mercimonia adveherent; unde viri impe- 
rìoiitas facis pacet* Got&alko Gotficalki^ una cum Rcge Chriftophoro 
Cathedram Holanam conculic, ipfumqve ordinavic anno 1442, eidem- 
qve curam & infpeólioneKn dioecefeos Skalholcinae injunxic (a;; Morcuus 

1448* 

Henrkus Kahetfin , Monachus Ordinis Dominicani & Theologìf 
Doétor, natione Germanus , utpote Confluenti^ natus , hsretics pravi- 
tatis inqvìdtor acerrimus, qvi in Concilio Bafìlienfi coatra Hullìtas per 
tres dies de libera pnedicatione verbi divini difleruit> qva difputarione 
fibi haud contemncndam famam comparavit. Die Petri & Pauli conm 
Patrìbus Concilii, Anno 143^9 de Fedi celebritate concionem habuic 
Anno 1448 > Magifter Palatii faólus eft» A Nicolao j circa annum 
i4Vo> Norvegorum Archiepifcopus denominatur & anno 14^3 ordmatusi 
a Norvegis non recipitur; nam hoc ipfo anno literis ad Papam dacis, ip- 
fum, ut infcio Rege, & centra leges Privilegìaqve patria, eleélum, mo- 
rum praeterea & lingvs Norvegie» penitus ignarum, clerus Norvegicus 
omntno recufavit; In cujus locum Olaum qvendam Tlironderi fiiium 
Canonicum, natione Norvegum» Archiepifcopum libi poftularunc; Sed 
a Pontifice non fuifle exauditos, ex eo pater, qvod Henricus anno 
1453 in Norvegiam venit & Archiepifcopi munia capeflivit. Nam eo- 
dem anno, 4 Cai. Maji Bergis literas ad GotfKaIkum Holenfem dedita 
qvibus ejus vicariatuin in dioecefi Skalholtina confirma vit, &, ut Biornum 

Thorleifi 



^ft) Vid. ibìd. Litr. B. llle etiam eidem Gotfkalko facultatcm prscbendas qvasdara in 
Iflandia confetendi conccflit; Vid. ibid. Lìtr. C. 

(b) Conf. Peiilluflr. PONTOPPID. Vejlig. Dan. Tom. 3. pag. 294. & ejusdem Aansl 
Ecclef. Tom. a. pag. 609* 



GAP. VIIL §• 3. 4* 341 

Thorleifi Skalholco expelleret^ mandavit» fed paulo poft Regno exces- 
Me vìdecur. Mortuus eft Confluenti^ anno 1465 d. 2 Oólobr* 

Marcellusj natione Germanus, Chrìftiani L Coniìliarius & Mini- 
iler, eiqve accepcinimusy anno 1449 > ut videtur, Epifcopus Skalholti* 
nusfadus> fed 14^0 a Norvegis^ adnitence Rege, Archiepifcopus Nida« 
roiienils eleélus^ Olao Thronderi filio rejedo, qvem Canonici anno fu- 
periore elegerant. Ad redimendum Pallium & eleélionis confirmatio- 
nem acqvìrcndam Romam profìcifcicur, fed a Poncifìce^ Henrici Kalcei^ 
ili, qvem ipfe Norvegis obtrudere voluit, parcibus favente» rejeélus & 
re infeda revertens, Colonii]?^ a Kalteìfìi emiifariis in diverforio inva* 
ditur, maleqve muléhtur, qvi ei liceras eleétionis, aliaqve magni mo- 
menti ad Regem pertinentia fcripta, omniaqve ipfius impedimenta & 
farcinas abftulerunt & diripuerunt. Ob qvod maleficium cum Rex fru« 
ftra fatisfaéìionem polìceret & res ablatas repeteret, omnes Coionien- 
liura naves & mcrcimonia per univerfam Daniam & Norvegiam confifca- 
vit. Deinde, cum Nicolao Calixtus fuccefiflet , Rex Legatum, qvi haec 
negotia expediret> Romam mi(it> qvod etiam fruftra fuit, qvapropcer 
Marcellus denuo Romanam adiic Curiam> a qva infìdiarum in(imulacus> 
fernet coram judicibus ita defendit, ut excufatus haberetur^ nihilo ta- 
men minus Henricus caufam obtinuit. Hoc diHTidium Regi Regnoqve 
multa mala adtulit: Qvtdam enim Papse & Henrico, qvidam vero Regi 
& Marcello adhsrferunc. Illi> (i Marcellus vi introduceretur, anathema-t 
tis poenam; Hi autem> ni ki fieret, & Rex )us fuum exerceret, obe- 
dìentiam renunciare minabantur; Prsterea utrinqve rapinìs, feditioni- 
bus & csedibus res agebatur, tantumqve bine Nordlandia? incolse in 
Fapam conceperunt odium & abominationem, ut qvidam ab Ecclefìa Ro- 
mana, ad Grxcam ieu Ruflicam defìcerent, multis enim annìs Archica- 
thedra his fluótibus jaéìata efle perhibetur (a)* 

Uu 3 §,5, 



(5) Hjtc controverfia non parnm Incis ex lireijs Chrifliani I. ad Cardtnakm Sancii Angeli 
feneratur. Vide PObriOPP. AnnaK Tom. a. pag. 605^. 



342 PERIODUS IV. SECTIO L 

Anno T449 qvidam Canonici Nidaroiienfes Àstaco Bolc fubftituere 
voluemnt 0/aum //c/w^er/filiumantea me moratum^ qvidam autem ejus elee- 
tioni, Regìs nomine, adverfabantur; feqvence autem anno, Rege in Nor- 
vegia prxfente, Marcellus eligi^ur, cui deinde Paocifex Romanus Heiv 
ricum Kalceifen oppofutt. Qvamdiu hoc diflldiam'duraverit, non con- 
ftat, id tantum liqvec, Norvegos anno 14^3, Henricum recufalTe, fu- 
um autem Olaum Archiepifcopum per literas a Pontifice expetivifle, & 
Marcellum codem anno le Nidarofienfis cathedra: Poftulatum fcripfiire. 
PETRUS VNDAUNUS fcribit Olaum Artium Magiftrum anno 14^5 
eleélum fiiifle; Nos prò certo habemus eum ante annum 1459 Archi- 
epifcopatum obtinuifTe, nam eodem Olaum Rognvaldi ordinavit, & lire- 
ras in Islandiam midtt qvibus Mattheum Epifcopum^ fui Ordinis Apofta- 
tam & perjurum, proclamai , indignumqve, cui cura Ecclefiaftica commit- 
tatun Anno 146^ Svenum Skaihokenfem ordinavit; fed anno 1473 
inortuus effe videtun 

Cjauto , anno 1474 eleélus fuit. Epifcopos Skalholtinos , Magnum 
Ejulfi anno 1477* & Stephanum anno 1491, fed Gotricalkum Nicobi 
Holanumanno 1494 conlecravit. Anno 1481 dioecefeos Holanse inco- 
lasmonuitj ut fuoEpifcopo, ad minimum (emel qvovis triennio, fjcel- 
lorum redituum rationem reddant (a), & Diploma in Islandiam mifit, 
qvo vehementer in Rafnum Brandi Noraophylacem invehitur. Anno 
]484> bina de prandio Stadarhol promulgata^ iudicia, qvod Epifcopi 
Skalholtini diCpenfationi fubeife * debeat , in oélava Petri & Pauli 
confirmavit. Anno 1507^ judicia & fencentias de Vacnsfiordo; con- 
firmavit (b). 



I * 



§. 7. 



(ft) Vid. ad fìnem Capitis Litr. D, qvod Diploma nobfsciim communicavit vir Peiìllr.f^r. 
6c Celeberr, Domiiius ERIGI, cujus in hanc HKtoriam inerirà forpe «lYtea IfludàninQ$- 

(b) Vid. ad finem Cipltis Litr. E. & fnpra png-. 2-^0. Hanc erlnm fcntenticin Archieii- 
icopus Ericus Walcheudorp confirmavit. Vid. ad ixnem Capitis Licr. F. 






GAP* Vili §. 5^ 6. 7. ^ 34J 

§• 7^ 

Mag* Johannes Krabbe, Eleftus, (ut habct VNDAITNUS) anno 
\]\o. Huius viri aéla nos omnino latent, nid qvod qvandam fummam 
auri & pecunìarum , Sanélo Pecro attributam , prò connrmacione Tua ha- 
benda y (I confecutus fuiflec, fecutn Nidarofia Bergas & deinde e Regno 
deporta vie ^ ut loqvitur ejus fuccefTor Ericus WalkendorfF in liceris datis 
Nidarofiae anno 1^14 (a), ex qvibus coiJigitur, Eleélum eum qvidem 
fuifTe, fed nunqvam confìrmacum> deinde e Regno ceiniTei & extra id 
maniiire aut mortuum effe. 

Ericus Walhendorff ex Pncpofito Roeskildenfi , Chriftiani 11^ 
dum Pro Regem Norvegia? ageret^ Cancellarius, cum ad fedandam^ qvs 
Beigis orta erat) contro verfiam , anno 1506 ablegaretur. Circa annum 
1513, Archicathedram Nidarodenfem afcendit (b)^ ut ex ejus literis, da- 
tis Nidarodse in Vigilia Afcenfionis Domini anno 1^14, veriiìmile fit; 
Eodem etiam anno» ut Archiepifcopus Nidarofìends^ legationi pra?fuic> 
qvx Principcm EIÌ7abetham, Regis fponfam, ex Belgio Havniam dedu- 
xit, fed in gratiam Regina? fratris Caroli V. Regem monens^ ut Divickae 
iìmiliaritati & amoribus renunciarec, ipfìus odium incurrit, a cujus Mi- 
niftris in Norvegia ita exagitatus fuit, ut anno 1^21, in Daniam qveftum 
inìurias& fernet purgatum^ navale iter fufciperet (c)> fed tempeftatibus 
acius, in Beigium abripitur, ubi eum Rex, qvi ibidem cum Ca^fare collo- 
qvendi gratia fé continuiti in carcerem conjeciflet^ ni a Magiflratu Amfte- 
lodamenfi impeditus fuiffec , eo qvod Archiepifcopus ad Papam appellavic» 
Hinc Romam petiit» unde rediens, Amfielodami mortuus & fepultus 
eil. Dum adhuc in Norvegia manfìt, antiqvam Gronlandiam in venire , 
& ibidem coloniam ftabilire fategit* 

■ ■ ■ - ■ ■ .» 

Vid. PONTOPPJDANI Annal Ecclcf. Dame. Tom: a. pag. 744. 

(b) HOLBERGIUS Hifi. Dan. Tom. a. fcribit eum 1516 Archicathedram afcendifTe; fed 
fictum ìi\ tiTe I514, aut j.rius, oftenduiU illius litcrac liipia allegata, datae vigHia 
arcenfìoiits 1514* 

(0 Conf. PONTOPPID, GeJIa & Vejlig. Dan, extra Dan. Tom. a. pag. 414. f . 4. 



344 PERIODUS IV. SECTIO L 

Ohus Engelbertij (aut ut alLi habent Sti^oti) filius^ eligitur & 

Cathedram afcendit 1523. A Friderico I. defecit 153x9 mox aucem in 

ejusdem verba jurac, & ob dei*e<^ionem pendic 15000 marcas Danicas, 

A Chriftiano Ili. defecit anno 1536. Eodem anno Celebern virum Vin- 

centium Lunge « Regis Legatum^ nefarie occìdit^ & Norvegìs, nomine Co- 

mitis Palatini Friderici> homagium exprimit, de c|vo paulo poft Regi 

per epìftolam fatisfacere conatur, fed nullum accipìens rerpontum, cau- 

fe dimdere coepit. Qvatuor itaqve liburnicas. parata qvas fuis cathedne- 

qve onerat opibus, arceqve Steenvigsholm probe munita, anno 15^7, 

in Belgium aufugit. Anno 1524 Jonam Arii fìliuni Epifcopum Hola- 

num confecravit, eiqve in omnibus caufìs Papalibus difpenlandi potè- 

ftatem dedìt. Gudmundi^'Boni, qvondam HoIanardioecefeosEpifcopii 

canonizatìonem apud Pontifìcem Romanum fé procuraturum promilic, 

qvod tamen non prsftitit, & anno 1537^ Sigìsmundum Ejulfij Oamundi 

coadjutorem conftituit & ordinavit^ qvo fa<tto Norvegia excedltj &exul 

in Belgio decefUt (a)« 

Litr. A. 

ATaninus Epifcopus^ fervus fervorutn Dei^ Venerabilibus firatribus, «ni- 
verfis Suflfraganeis ecclefiae Nidrofienfis falutem & Apoftoliam be- 
nediélionem. Romani Pontificis y qvem paftor ilie csleftis & Epifcopus 
animarum, poteftatìs (ibi plenitudine tradita , ecclefiis pnetulit univer- 
ésy piena vigiliis follicitudo reqvirìt, ut circa cujuslibet ftatum ecclefts 
iic vigilanter excogitet> (icqve profpiciat diligenter> qvod per ejus prò- 
videntiam circumlpeélam nunc per fìmpiicis provifionis oificiumi qvan- 
doqve vero per minifterium translationis accommods, prout perlbna- 
rum, temporum & locorum qvalitasexigit, ecclefiarumqve ucilicos per- 
fvadety ecclefiis fingulis paftor accedat idoneus» & reélor providus de- 
putetur, qvi populum fibi commiflum per fuam circumfpeóìionem pro- 
vidam & providenciam circumfpeéìam ialubriter dirigat oc informec, ac 

bona 

(0) Vici. POSTOPPIDASl Gejìa & Velììgìa Damr. extra Dan. Tom. 2. pag. 416. ii 
Animi, Lcc!cJ\ Dan, Diflom. Tom. 3. ^ag, 330, 



GAP. Via Litr. A. 345 

i)ona eccIefitB {ibi commifTcc, non folum gubernet utilìter, fed etiam 
multimodis efferat incremencis. Dudum fiavidem bonae memorio? Efkillo 
Archiepifcopo Nidroficnfi, regimini Nicirofienfis ecdeiiJE prcefidente, 
Nos cupiences eidem eccleiiiE, cum vacaret^ per Apoftolica? fedis pro- 
videntiam ucilem & idoneam praefidere perfonam^ provifionem ipfius 
eccleiiae «dioationi & difpontiom noftrts duxìmus ea vice fpecialiter 
refervandam , decernentes extunc irritum & inane li fecus fuper his per 
qvoscunqve, qvavij auéloritate, fciencer vel* ignoranter , contingeret 
attenpcari* Poftmoduni vero praedi(^^ écclefia per ipfius Efkilli Archi- 
epilcopi obicum> qvi extra Romanam curiam diem claudc excrecnum, 
vacante > Nos, vacatione hujusitiodi fide dignis rèiatibus intelieéla, ad 
provifionem ipfius ecdeHce celereoi & felicem ^ de q va nullus proecer Nos 
ea vice fé intromitterc potuerac, five poterat, refervatione & decreto 
obfiftemibus fupradidis;» ne écclefia ipfa longoe vacationìs exponerecur 
incommodis > . patemis & follicitis ftudiìs incendentes> poft deliberatio- 
nem, qvam de praeficlendo eidem ecclefite perfonam utilem & etiam 
fhiftuofittD , cum fratribus noftris liabuimus diligentem , demum ad Vene-» 
rabilcm Fratrem noftrum Aslacum Epifcopum olim Bergenfem, in Ar- 
chiepifcopum Nidrofienfem eledum ^ conflderatìs grandium virtutum 
mentis, qvibus perfonam fuam illarum iargicor Dominus infignivit, & 
qvod ip(b) qvi regimini Bergeniìs ecclefis eacenus laudabilicer praefuic> 
prrfatam Nidrofienfem ecclefiam (ciet & poteric audore Domino falu- 
briter regere Se feliciter gubernare, direximus oculos noftrs mentis» 
Intendenccs igitùr cam Nidrofìenfi ecclefiae prxdiétx^ qvam ejus grcgi 
dominico, utiliter providere> eum a vinculo, qvo ipfi Bergenfl cecie- 
fix, cui tunc prareraCj tenebatur» de ipforum Fratrum confllio & Apo- 
fiolics fedis poteftatis plenitudine abfolventes ìpfum, ad eandcm eccle- 
funi Nidrofienfem Apoftolica auéloricate tratistulimus, ipfumqve illi prs- 
fecimus in Archiepifcopum & paftorem, curam & admìniftrationem ipfius 
Nìdrofienfis ecclefice eidem eleólo in fpiritualibus & temporalibus ple- 
narie committendo, liberamqve fibi tribuendo liccntiam ad eandcm Ni- 
drofienfem ecclefiam tranfeuadi, firma fpe fiduciaqve conceptis, qvod> 
dirigente Domino aéìus fuos> prarfata Nidrofienfis écclefia per ipfius 
elecli circumfpeélionis induftriam & ftudìum frutìuoliim regetur utiliter 
& profpere dirigetur ac grata in cisdem fpiritualibus & temporahbus fu- 
fcipict incrementa. Qvpcirca univerfitattm veflram rogamus^ moncmus 

Te Al, li, Xx Schoita- 



346 PERIODUS lY. SEGTIO l 

& hortamur attente» per Apoftolica fcripta vobis mandantes> qvatinus 
eidem Eleélo tatnqvam membra capiti obieqventes exhibeatis eidem obe- 
dienciam & reverenciam debitam & devotam « ita qvod mutuo incer vos 
& ìpfum gratia gratos fortiantur efFeélus^ & nos devotionem veftram polTi* 
mus ob hoc in Domino merito commendare. Datum Roms apud Sanc- 
tos Apoftolos» fextas kalendas Februarii^ Poncìficatus noftri anno tertio 
decimo* 

Litr. B. 

(b) W" Aflac med Guds mifkund erchibifkup i niderolT ók paueligt 
^ fetis legatus bella ydr alla heiderliga prelata herrar ok erliga lerda 
men vara kenneibnir ok fva alla elfkeliga almoga fem byggia ok boo 
i f kalaholtz ok hola bifkopcdòmum a islande med qvedio Gudz ok war- 
er andeliga bletzan kunnikt gòrande at faker befT at the erliga leirda 
men i fkalaholcz bifkopsdòme hafva ti! off f kritìiat ok òdmiukeliga bidic 
at wii af varer erchebifkopelige makt ok valde fem wii hafuom af heil- 
ogom fsdrom pauom i Rom at fkipa ok ftadfefta f ulkomliga vi ran wyrd- 
elisa broder herra bifkop Gotf kalt i hola til bifkopcftolen i fkalaholtz 
bifkopcdóme fem the hafva honom prolaret for ein fulmektog bifkop 
at wara ftolenom foreftanda med alla bifkopcliga tign ok andelmit wald 
ok makt fem einom rettom formane ok bifkop bor at hafìia af uns emb* 
itis wegna claufter kirkior ok benficia fem laus eiro ok warda weica ole 
coUaciones fore gifua ok wmbodzmen fkipa ok tilfetia ^er fem boluir 



(h\ U t({^ Nos Aflacus Dei gratìa Archiepifcopus Nidarofienfis, & Sedis Apoftolics !-<• 
gatuS) vobis Reverendis Prslatts, domhiis, Se honorandìs dericis, fìiiis noftns Ipi- 
ritualibus, & omni univerficati dilecìx dicecefes Skalholtinam & Holenfem in I/Isn- 
dia incolentibus falutem Dei & fpiricualem nolìram benedi£ìionein mirriinus; No- 
tum fadentes, qvod, cum honorandi dioecefeos Skalholtins^ clerici nobis Iciipiè- 
rint, & fubmifre rogaverint, ut nos, ex Arcbiepìfcopali noftia> qvam a Sanc^is 
Patribus Pontiiìcibus Romanis habemus, autborìtate & poteftate» confiìraamus & 
firiniter confirmemiis Reverendum nofh'um fratrem Dominum Gotfcalcum Holen- 
fem, qvi cathedra dioecefeos Skalholteniìs, veluti illi eum elegerunt , Epifcopus pieni- 
potentiarius dìgnitate epifcopali integra & fpirituali potevate ac authoritire, qvjnti 
ad Epìlcopinn jiire officii pertinet, pratfit, monaderia, eccledas & beneficia vacàr.rjt 
& vacacuia conferai > Se coUadones edat» vicarios, ubi opus ed, conflituar, & eos 

raciones 



CAP. Vili. Lkn B. 347 

I 

ok rekningfkap af pem taJta hafuer wii honom fetta allt wald fengic 
fera di bór, Item Ibule j ok alla wita ac wii hafuom fengit wart fulc 
ok lagligtc umbod warom keire broder herra bifkup Gotikalk at vara 
vilicator ófiier alt island a ware vegna med allan fen ftet heidr ok wyrd- 
ing fem tilbdr lag ok ret fegia ok giora mcflb clauftre folk leirda menn 
kirkior ok leikmen at iapntblld makt fem wii (lelfue. hafua wii ok be« 
fiilac honotn npbera ok ut at kreifuia vart fubfidium pallii bade f>et fem 
fiild i wiirdeligK herra vars forfeiders Erchibifkupc Efkils tiid goder 
amindingar ok fwa i vara tiid fedan ok koma til Erchibifkopc ftolen i 
^rondeme. er f>et fubndium pallii halfar rentor ok thiundar bedeafclauft* 
rom benefìciis ok bonda kirkiom fem feller a eina arer i eìns erchibifkopc 
tiid fom belga pana hafua (ladfed ok domt fom href i trondeim |)er om 
vel utvifa. Thii bidia wii jdr allafaman kcìrliga ok biodum at i laten. 
han edr hans vmbodzman vel ok gredeliga at komaftz fem fyr er gìort a 
ifhnde uttan ale moremele fem gort var ofuer alt noregs rike fem 
viterligit er var vyrdqlig broder herra bifkop Gotfkjlc* py trondems 
domkirkio er hofudkirkia ofuer alla kirkior i prouinfia her meth befal- 
om vii idr Gud ok fanéìe Olaf konung. Scriptum Afloye feria fecunda 

Xx 2 proxima 



rarlones (ibi recidere faciat; ei omnem hanc authoritateni , ut decet, concedlmus. 
Prxterea vos omnes fcitote, nos plenum noftrum & legitimuin mandatum dile£to 
noftro frani Domino Epifcopo Gotfkalko imperriifle, ut cum omnì dignitate, ho- 
nore, & rerercntia (:jus officio) debita, nofhn vice fit totius I/Iandi«T Vifitator, 
jus dicat, mirtafjqve celebret in grotinm cccnobialiuni, clericorum, ecclefiarum & 
laicorum, orqvali, ac nosipn, authoritate. Nos edam ci mandatum dedimus acci- 
piendi & poftulandi noftrum pallii fubiìdium , tam illud, qvod tempore Reverendi 
Domini noftri antecetlbris , bonae memoria?, Archiepifcopì E(killi tempore expenden- • 
dura erat, qvam noftro tempore, ex qvo archicathedram Throndheimenfem afcen- 
dimus; qvod f\ib(ìdium pallii dimidios unius anni redirus & decimas, tam mona- 
fteriorum & beneficiorum , qvam ecclefiarum a laicis poffeiruum, cujusvis Archiepi- 
icopi tempore fomel cvpcndendos, conflituit, veluti Sancii Pontiflccs Maximi Tanxe- 
runt, & fententias tulerunt, qvorum Bulhic Thrandbeimi cxiftentes, hac de re lu- 
culcnrer agunt. Hinc nos vos omnes amice rog;amns & jubcmus , ut ci, ejusve 
vicario, bare probe & expedire perfolvatis, veluti & antea in Iflandia citrn tergivcr- 
rationem factum fair, qvod & ita per totum Regnum Norvegiic, (Keverendum hic 
fratrem Dominum Epifcopum Gotfcalcum antcflo»), obtinuit; Ecclcfia fiqvidem 
Ihrurdbeimei'fis e(t reliqvaium per toram provinciam mater. Nos Deo & San£lo 
Ciao Regi vos commendamus. Scriptum Oiloar, feria i'ecunda proxima polì Do- 
mi nicaiii 



348 PERIODUS IV. SECTIO I. 

proxìma poft dominicatn poflionis Domini anno Domini M.O.XL 
nono. Sigillo noilro preCentibus appenfo in fidem & teftimoniam om- 
nium pra^mifToruoi» 

« 

Litr, C. 

(e) \Tìi Aflac med Gudz mifkund Erchiblfkop ì nìderoflT ok paueligx 
fecis legacus hcilfom idr alla wara krira ok eifkeliga fyner bade 
krde ok leika fcm byggia ok boa i fkalaholtz ok boia bifkopcdómum 
a Iflande kerlige med gud ok ware andeliga bletzan jdr kunnokc gior- 
annde , med {>eflb varo opno brefue at wii hafuora fengit warom vyrd- 
elìgom brodr henra bifkup GotfKalk wart fult wald ok lagligit vmbod 
ril at vnna forlena f kipa 1 kipta ok gifua til fullar eìgnar war beneficia. 
ok kirkior. fem fanéte Olafiier ok wii fielfue per eigande erom vppa 
Iflande fem fua heica oddaftader ok hìtradaler fem Uggia i fkalaholcz 
bifkopcdòme fua ok greniadaftader ok bredabolflader ^m liggia i holj 
bif kopcdòme hvarom lem heift honom tekker a wara vegna i ^era lifdaga 
nema {>eir fielfue them af (ik briota viliom vii ok ^ac ac alla i>e(n 
fem |»enna beneficia fornempd balda ok hafua til eignar at f>e gifua olT 
edr varom vyrdeligom brodr herra bifkup Gocfkalk a vara vegna nokoc 

fubfidium 



mìnicam paflìonis Domini , anno Domini millefimo qvadringentefimo qvftdngsfinio 
nono. Sigillo noftro pisfentibus appenfo, ili fidem & teHimoiiium omnium ^tz- 
milfoium. 

(e) Nos Artacus, Dei gratia Archìepiicopus NidaroGenGs & Sedis Apoflolìcx Lfganit, 
vobis omnibus acceptis & dileclis noflris filiis, tam clericis, qvam laicls, dicccdcs 
Skalholtinam & Holcnfem in Iflandia inhabitantibus, amicam cum Dee iaiutem i\ 
noiii am fpiritualem beneJiclionem. Notum vobis per has noflras lìtcras patcìtes f::i- 
mus, qvod Reverendo noftro fratri Domino Epifcopo Gotfcalco, beneficia nolira àa e::';- 
Cas,qvas Sanflus Olaiis & nos in Iflandia poflldeinus, nomine Oddaftader & Hitniiai?rm 
dicccefi Skalholtenfi, fed Greniadarftadcr & Breidabolftader in dicecefi Holcnfi fitas, cui- 
cunqve libuerir, noftra vice, in dies virx, nifi ìUiipfi deii£loqvodorafeii$indignQsm:n- 
ftraveiint, conceJendi, conferendi, difponendi, transferendi & in plenani jwfletrio- 
nem donandì, plcnam faculcatem, & legirimum noftrum mandatum impert;^ii!ni:s. 
Nos qvoqv»; volumus, ut omnes prxdifla bxc beneficia habentes, retinentcs ólcjo'i- 
dentes , Nobis » vel nolha vice , Reverendo nollro flatri Domino Epifcopo GoiM- 



CAP^ Vm. Litr* C 0. * 349 

fabiidium 6k veinmanceligan godvilia ^r af at wii mattom finna heider 
ok gerièmd af betn bencficiis feiii ciJhòra hclgo trondenns kirkio» ok han 
ma off f>et alt firamdeles fenda fem han f>er af far a vara vegna her med 
befala wii idr alla Gud ok hinom fanéie Olaf koning nu ok jempnan» 
Scriptum Afloye feria cercia poft Dominicam fèxagefiraa?. Anno Domini 
M CD.XL. nono. Sigillo noftro prefencibus appenfo in fidem & teftitno* 
munì omnium & fingulorum premiiTorum. 



Litr, D. 



w 



ii Cauto met Guds naad Ercbibifcopp i Nidarofs oc pavelig fette? 
Legatus faendae allum them godom monnom fom haiftKirkior i vae- 
rio hafll^c i Hole bifcoppdom'me aa Islande Q. g. oc vore andelige 
bledzan. Giorer wii kunnigt at vor virdalighe brodher bifcop OlaflT 
haffuer klagac for ofl', baade nu oc formerlig, at i vilia hannem ingen 
Rekningfcap gor , afFtiond oc adrom eignom, fom halffkirkiom tilhòrer, 
iva ac kirkior mage forderfFues oc niderfalle, for edher forfommelle fkyld 
oc ingeftxds fynes huart kirkionne renthe bliffuer, en thoat thet kannigt 
er, at bende aarlighe opbxrer hvilket oppenbarlega mot er baadbe vo- 
rom oc ydnim chriftnom rette. Ey loffuer thet nockerftaeds chriften 
logh, at Jeikmenn f;.ullae ofFvcr kirkior raadhe, utthan reikningfkap; 
oc ei kunne i aff nockrie fidvenio orfekt hafFvx , for thy thcn fid venia 
maa ei holdes fom raoth kirkionne rett xr ok helghe fedre flcippan. 
Hvar for raadhe vii edher oc hoyelighe biodhe under Jydno at I gor he- 
dan i fra rettan regningfcap aff ìcirkiotiond oc ollum odrum kirkionne 
renthom fom i aarlighc upbaer aff kirkionne eitt finne ì trem aarom tha 
han fari fin vifitering; en om koftnad oc natteleie aff halffkirkiom farà 
eflxer thi fom bifcops naudfon tillfighcr i finnx ferd, oc kirkionne mackt 

Xx 3 xr 



ko, fubfidiura qvoddam & amicam benignitatein contribuant, ut Nos de beneficiìg 
ad fanéìam eccleiiam Triindheiraeufem pernii enti bus, honorem & emolnmentnin 
reportetnus. Qyaf autem ille nofira vice inde acceperit, oranh nobis rransmittet, 
Nos Deo & Saréìo Olao Regi vos omnes mine & femper comnìendamns. Scrip- 
tum Afloyaf, feria tcrtia poft Dominicam fcxagcfimor, anno Uomini milklìmo qva- 
driii$;entelìmo qvadiMgetìmo nono. Sigillo noltro prsefentibus appenib , in iideui & 
icftimonium omnium & fingulorum prainiUbruro. 



350 PERIODUS IV. SECTIO l 

sr at halda» oc falla i thehrra reknìngfcap i huat them kan ftanda then- 
T\x bifcops geftìngh. Era? chìer oc nockrs med edher fom nockrs f kel- 
ligcr faker haffve her a moth oc vilix thet eì vnderganga, tha ftempne 
vii han sller them hiic for ofs met thefls ùmx var brcflfve innen try 
a;?r her nsett efFcer komende fieiffvar cedher therra vmbodsraen at Ivare 
for de bifcop Oiaff acller Hans umbodsmand ì thefHe fak ok hvar her i 
moth thrìofKes ok bliiFver ei à lydno fckall han ther for lida kiikionne 
ncefft, met them framferdom fom kixkionne ld|h vtvìife> oc hvat forde 
edhr bifcop ther vtinnan logylige hórer vilia vii hanom fulkomelige tìll- 
ilaa ok hans iagyleghe doma? ^Iberde ok fiadfefte. Datum in Curia 
noflra Bergen fabbato .qvatuor temporum ante feftum beati Michaolis 
Archangeli Anno Domini MCDLXXX primo. Sub Secret, noftris pa- 
tentibus aprefH in fidem & teftimonium omnium prsmifTorum. 

Litr. E* 

(e) "Vii Gauto med Guds nad Erkibifkup i Nidarófi oc pàfaligs faftis 
legatus. Giorum kunnigt aullum feim fem {)etta vort bricf fii 
edur heyra. ad vii haufum fied oc yferlefid oc gloria fkodad vegna vors 
virduligs brodurs herra Stephans med Gudz nàd bifkups i Skàlholiri 
dóm oc ùrf kurd yfer vatzfiardar kìrkiu I Ifafìrde framfagdan oc upplefiii 
ftyrktan oc flaudugan giordan med fam{)ycke briefum oc infiglum margri 
kennimanna {^efs fama bif kupsdxmis i hverium dome edur vrfkurde feir 
haufdu àlyktarord gefit kirkiunnar laugum fmafmugliga àdur vndirfkod- 
udum pefla faumu vatzfiardarkirkiu vera oc eiga at blifa fullmektugt 
beneficium apfinliga bier epter. hvern dóm edur yrf kurd. vìi fainpyckium 

oc 



(e) Xos Gauto Dei gmtia Archiepìfcopus Nidarofienfìs & Sedis Apoftolic^ Legatus, omni- 
bus has nofhns literas viiiiris vel nudituris notuin faciinus, iios in gratisin R^-^f- 
rendi nofln frotris Domini Scepbani, dei orrntìa Epilcopi dicecefeos Skalhoucnli^ 
fententiam & decìlìonem de tempio Vatnsfiordenfi in Ilafiordo, prolat&in, rec.ra* 
tam, confiiimtam & confenfu, literis, ac irultorum ejusdem dicecefeos faccrdorum 
figillis munitam, vidifl'e, legifle, & accurate perlpexifle *, qva in fententit vel lieci- 
(ione illi ([ficerdores) le^ibus ecckHafticis antea curatidìnie perpetifis, idem hoc tem- 
plum VatusHordcnlc peitciìnm bcnencium elFtf, & abliinc in frtcrnuni penna: ;:ve 
debere, ediAcruat. Òvam ienteiitìam Se dccifionem nos opprobam^s, conhVmimus, 

&, a\i<3o- 



CAR Via Litn £• F. J5t 

oc ftadfeftum med raukfemd haufuddómklrkiunnar i Nidarofì. oc iguds 
nafne aJfendiliga ilyrkium^ fìrerbiódande ftridiega aullum ok fierhver- 
ium hier itnóte at tala edur giora oc cil cneire (lyrkingar oc ftadfefti hier 
um feftum vier vort infìgle fyrir fetta brief fkrifad uppà vorn gard i 
biorguin upp àTan^e birgictardag» Anno Domini milleumo qvingence* 
iiino feptimo* 

Lìtn F^ 

(f) yil Elrrek mcd Guds nàd errkebifkup i Brandheim oc pafallgs fetis 
Legatus Giorum kunnigc aullum {>eim fem {)erta vort brief ha edur 
heyra ad vii haufum fied oc yferlefit oc giorla fkodad vegna vors virdu- 
lìgs bródurs herra (leffans mcd guds nad bifkups i SkàlhoIItL hvers (al 
gud nadi. dom oc ùrfkurd yfer vatzfìardarkirkiu I Ifàfìrde framtn fagdan oc 
upplefin ftyrkcan oc (laudugan giordan med ramf>ycke briefum oc infìg- 
lutn margra kennemanna f els fama bifkupsdsmis. i hverìum domi edur 
vrfkurdi {>eir haufdu àlyktarord gefit. kimvnarlaugum fmafmugliga adur 
vnderfkodudum pclVà faumu vatzfiardarkirkiv vera oc eiga at blifa full- 
mekcvgc beneficium aefenlega hier epter. Saumuleidis haufum vii oc (ied 
oc yferleiìt vors forfaudurs erkibifkups Gautonis. huers fai oc gud nàde» 

ftadfeft- 



& auflorkate Archicathedra: Nidorpfienfis in nomine Dei perfe£le fìabilimus, ftii£te 
omnibus & fing;ulis prohibentes contta h^c ioqvi vel agere. In qvorum majorem 
firmitacem & confirmauonem , nos literis bisce (ìgillum noftrum appenditnus> fcrip- 
tis in curia noflra, Bergis» die San£lx Birgitts, anno Domini milielimo, qvingen- 
tefimo feptimo» 

(0 Nos Ericus Dei gratis Archiepifcopus Thrandheimenfis 6c Sedis Apoftolicse Legatns, 
omnibus has noflras liceras vifuris vel audituris notnm facimus, nos in gratiam 
Reverendi fratris noftri, Donimi Srephani , Dei grafia Epifcopi Skalholcenfis, cujus 
animac Deus propitlus erto , fententìam & decifionem de tempio Vatnsfiordenfi in Ifa- 
fiordo, prolatam» recitatam, confirmatam, & confenfn, diplomate, & multorum 
dicìx dicecefeos fàcerdotnm figillis munitam, vidide» perlegille, 6c accurate perfpe- 
xiGe; qva fentenria vel deciiione illi, legibus ecclefìa? in anteceffmn curatiilime per. 
pcnfis, idem hoc tempium Vainsfiordenle merum beneficium effe, & abbine in per- 
petuum permanere debere , edixernnt. Similiter & anteccfforis noftri, Arcblepifcopi 
Gdutonis, cujus anims Deus qvoqve propitius elio, pr-^diclarum fentcntiarum & 

decido num 



352 PERICDIIS: W.. JSfECTIO l 

fladfeftingarbref um fyrrfagda d6nia«' de ^rfkilrda. oc i guds nafne ftadfe- 
ftum vier ftyrkiuin oc (laudugt giorum med "^etta vorc bref fyrrndEada 
giorninga doma oc vtfkurda ve i auUuai ^eim orduni oc arciculis fem 
]^eir kinehaUda med raukfèmd hairtUddórnkirkiiK^r'iinfdiròfe o4 opc- 
nefnda vaczfiardarkirkiu eiga ac vera oc blifa aefirjegt beneficium oc vnd- 
er valide oc veiflu SkàhoUtz bifkups. fyreibiódanae aullum oc Ilerhvcrì- 
utn hìer i moti at giora eda cala eda i nockurn mata ac hindra fo (rame 
fem hann vilifordazc llridu oc àUugur af J^eijagre kirkiu. Dacum in refi- 
dencia noftra archiepifcopali nidrodencis. V igiiia beaci Andree apoftolL 
Amio domini miilefimo qvingencefimo vicino fub noftris iigillis pre- 
cenàbus • appenfis, . • . . ^ . i ' : »* - , » . 



decifionum literas confirmationis vidìmus & perlegìmiis; Hìnc in nomine Dà bis 
noftris literis pr^dicVa acla , fententias & decifiones in omnibus corutn, qvz conti- 
iterit, Irerbis de 'O^ticttlis'/fluthoHtàte Atthi^thedht "Nìdaròfi^nKs*, éO&lfrtliamu^, 
ftabilimus 6c rata habcmus , oc farpe nomioatum «emfiyhini. Vattisfioidenre per^cifua 
beneBcium, poteflati Se collaciom Epifcopi SkalhQUe|i(is.obnoxiun]( ^ITe & permaiw- 
re debere (jubemus), omnibus & fingulis,. contra hacc qvocnn^ve modo loq\i \iì 
a^ere, aut obniti, prohibentes, fi modo illì fandlse écclefiip animadvcrfionem & rigo- 
rem evirare defiderabunt. Datum in Refidentìa nodi^fii arcWcpiicopali Nldarorienil, 
vigilia beati Andrea; Apoftoli, anno Domini miliefimo qvingemelìiiio .Tìcdìmo, lub 
i^oftris fijgiliis prsfeiuibus appeiifij* 



4^% «^<»» ^"^ 



%Jf''^\%/»'^ 




A*Ì;^^A% 






SEC- 



SÉCTIO E 

De interno flatu ecclefìae, dottrina, ritibu$ 
ecclefiailicis , re literaria Sl literatis« 

Gap. L 

• • • * . 

de fatu Ecclefijt &t ReligioAts ^ aliisqve eo fpedantibus. 

Si renitn ecclefiafticarum eenfu venamt, temploram & coenobionim 
ditadone8 9 leges de decìmis fine fraude dandis» armata Prxfulunì 
odby Reliqviaruin veiieratio, anathematutn proclamatio, Sanélomm ado« 
ricio> Airaculorum varia perfvafìo, horum omnium fatis ferax eft hiflro- 
ria SecuH^ qved ordimur^ a nata Salvatore, decimi qvinti; Sin doélri- 
ns faniorìs prsedicatio , falfe propulfatio , impiorum converflo > difciplinas 
reéla ufurpatio> Epifcopoirum vita & dottrina pariter corufca, huc ma* 
gis videantur perdnere, oppido pauca in medium afièrenda habemus; 
Seqvens enim Perìodus fui afperitate Se boni fterilitace, mali vero ex« 
uberantia lutea , (ed inopia fcrìptorum > obfcura appeliari meretur. Sive 
enim Reip. Regimen Pojiticum , ilve rei Geconomica? adminiftrationem 
Scdatum^ five tandem rei Literariae conditionem refpicias, omnia hoc 
tempore degenerale > & qvafi interitum minari coepifTe, invenias; Mo- 
narchix etenim Dano - Norvegicas multis qvidem nominibus laudabile^ 
fuere Reges^ bellis tamen plerumqve & aliis negotiis impliciti, longe 
diilìurum provinciarutn ^ Ut Islandis> parvam vel nuUam curam habu- 
erunt) niG qvod Pra^fei^os qvi veSigalia coliigerenc, conftitueruiit, qvi 
qvam pauca Reipublicac ucilìa> aut Ecclefis emolumento fecerint auc 
conftituerint^ ex eorum aélis^ fupra expoGcis, manifeftum eft. Prxter* 
ea epidemica illa peftis> qv£ ineunte hoc Seculo in Islandia graflabatur 
infulam incolis ita priva viti ut tertìa pars vix TupereiTet, qva^am vero 
paro&cias & tra^us penitus evacuayitj unde £iclum eft> ut artes^ fcien* 
Tom Ut Yy i\x. 



354 PERIODUS IV^ SECTIO It 

iìx/Sc opera manuam^ tanca ali&Aa (int jaélofa, ut nunqTtm pofiea 
prillino nitori reftitui potuerint; In his prsefercim literaruoi ftudiumi 
agriculturs exercitiucn» falis confedio, commerciorum propriis navi- 
bus ufus, aliaqve, qvs omnia ad haec uso ve tempora» fi non iu, utcum 
maxime floruerunt , falcim duraverunt , oc aliqvacenus exerciu fueruat> 
pofthac vero obfoleta penitus intercideninb 

Et hic qvìdem fuit Reipublics ftatus. Qvj autem Eccleils £ici- 
em & formam intuerì defiderant^ ut in caelo Ecclefiaftico videbit cres 
iimul pari candore corufcantes Soles, feu tria fimul in uno corporé capiU) 
o: tres fimul & Temei Poncifìces Maximos, unum Romas, alterum Ave- 
nione^ tercium Arimini fi^dentem, omnes autem invicem diflenciences, 
& mutuo anathematts telo pugnantes» qvod etiam fxpius in capiu dia- 
demata, integra Regna & Respublicas vibrare non erubuerunt; Ica 
etiam inter minora illa fydera , feu membra capiti proxima , ino^din^ 
^os motus & exorbitantias obfervare licebit; Nam Nidarofienfem Ar« 
chifedem duos fimul candidatosi Marcellum Epifcopum Skalholdnum 
& Henricum Kalteifen expetiiHe reperimus, qvorum tamen neut^ voci 
compos faélus eftj imo ita indoélum Archiepifcopum) ut literas piane 
nelbiret, qvorum aliqvos paricer ac prsedeceiTores^ Regibus contri man- 
dare > eorumqve Ediéla conculcare , ptaculo fibi non duxifie , exempla As- 
iaci & Oiai iatis fuperqve docent. Qvod autem Archi praefules Nidaro* 
fienfes Ecclefioe Islandicae utile prerftiteruntj pr^ter ordinatìones qvo* 
rundam Epifcoporum» exiguum valde eft| ut ìa prxcedeati feàiooe 
expofuimus* 

Horum exempla Epifiopi Islandi haud defunélorie, non modo 
imitati funt, fed etiam iupergreflì; habuit enim Islandia Manhsum 
qvendam ^ qvi nunc Skalholtins , nunc Molante fedi fernet intrudere 
voluit; qvanta primo diOidìa, deindie odia» & tandem, fi non alii obfti* 
tifient, inter Ogmundum & Jonjm Arii filium cruenta prselia, de Epi* 
foopatu Holanoy feu in eundem fucceflìone, commififa fiiilfent? Certum 
eft^ alterum 13001 alterum vera 900 annatorum ia aciem produxifla 
. - . i Qvantas 



Qvintas ttirb^ joitts Arìi poft Giflltri Einarids mortan , iùfcttiiverìt) 
cum 3od arniatorum cinAus, latronis ìnftar, totani infulam pervagare* 
tur, a rapinisi flaprìs&cxdibus fuos haud qvaqvam compefcens , ex infra 
dicendìs appafrebii;; Qvantulatn autem Regìbus obedientiam & honorem 
habuerìDt, exemploStephani& Ogfflundi, qvi contra eorundem mandata 
& edida Indicare & oifcemere non dubitarunt^ facis elucefcit, Jonas 
etiam Ariì filius & Ogmundus cum fuis aifeclis, Chriftiana III. (glor» 
mem.) mandanti, ut novam, qvam in Islandiam miferat^Ordinationem 
Eccleiiafticara reciperent^ & cev legem obfervari curarent, refcribere non 
erubuerunt, Poncifìcis Romani elTe ferre leges eccleHafticas non vero 
Regis Dania?. Nec mcdeftius erga fubditos fefe geflerunt> immodicis 
enim, ob minimum qvodvis délìétum muldis Se emun<Aionibus eosdem 
exlbuferunc& enervarunt) qvas fi folvere detredarent^ aut obloqvi au- 
derenc, primum gladio orìs, feu anathemate percutiebant, qvod u con- 
Ktaferunt, aderat móx os gladii^ feu paena corporalis; Hinc ut ad omnia 
pofaci eflenty ingenti fepius itiultitudìne ftipati vifitationes Ecclefiafticas 
}>eragebant> imo^ nunqvam non armacorum globo, qvi forpius malefe« 
rìaiis conftébat, fernet cingebant^ unde qvotidianx fere rix£^ velitado^ 
nes, nec raro homicidia, variaqve fcandalorum & injuriarum genera 
accidebant. Tacco qvorundam apud exteros diutinas mnnfiones, qvi 
commiili gregis nullam curjm agebant, proventus per Qvaedores colle- 
gìfie concenti* Hoc tamen haudqvaqvam de omnibus promifcue dic- 
tum aut intelleélum efie volumus, nam fuerunt fine dubio etiam ihter boa 
viri pìi & cordati , qvorum nicvos genio magis & moribus fcculi qvo 
vixenmt, qv^m ipfis tribuendos cenfemus; Qvidam vero ob brevìtatem 
temperisi qvo floruerunt, bonis an malis adnumerandi fint> ambiguum 
faciunt. Oinnes qvidem coelibes, non vero omnes pari pudicitiic laude 
vìxerunt^ nam ex Skalholtinis Jonam Gerichii, Svenum^ & Sigismun- 
dum> notlìos habuifle, memori» proditum eft; Ex Holanis vero Gotc- 
ftalkus poftcrior & Jonas Arii, concubinas aperte & legitimarum uxorum 
loco habuerunt^ ex qvibus ille treSj hic vero ad minimum fex iiberos 
fufcepìt. 

§.. 4- 

Ut Ecclcfiae Romance fummum femper praeceptum y fummusqvc 
fidei articulus fuit ecckfiit ditatio, ita eundem noftraces haud neglcxe- 

Yy a runt. 



356 PERlOpUS ly. SfiCTlO U. 

« 

rune, qvflproDter etiam pkirtint' rAagils» * corrafetunc ^vitkkt; Reliqvic 
ennt) Ogmunous Skalholttnus , ^arter ea, qvgstémpVis aliisqve nuncups- 
vent, villas & prardta tannini iti Qyana occictentali ^pra 40« qveéifi 
in reliqvis duabus tantundem habuit^ etnergic Camma ioO| qvs orami 
Regio fìfco acceflerunt. Oìms Rognvahii 109 pra^dìa HolansTedi prò 
faluce anin» fus iegavic. Jonas Ani. cuoifiliìs fere ifoo vìUm tcq\nriv&- 
rat, qvarum plurima Regio 'fifcò^ adjudicatss^ «fimr; Nec mirkira^ cum 
praeter ordìnnrios ex fundìSi qvì ad cathedras- p^rtìnebant, tediois, 
emendi 9 vendendi, mutandi, exeorqendì^ nuUum faceceniAfinem » e^c 
legatis etiam & donationibus , decìmìs^ anoàtis, cathedfitiep^ & lu>* 
fpttalicace Epifcopì> qvx jam poftlhriinio > )ic»t poohibka^ e^feiu.^ inaodu* 
cere ftudebant, magnum qvxftum capic^^nt. illìa eniln^eH'qTalibet tt 
lucri odor dulcis erat , kleoq ve negotia ad oflioitfm percìneatta kaud pe^ 
funélorìe exeqvébantur ) t^valia emnt, anniKe vifitationes, encsema & 
dedicationes temploram, baptifationes campanarum, confionado infàn- 
tum, & id genus alia, nam pleraqve horutn alìqvid luoptiadtQleruni^ fed 
de rudiorum informatiode 9 verbi divini praedicacione» infìrmofum exbof' 
tatione & confolatione^ & talibus, qva^ revera primaria eoram muiùa 
effe debueruntj rarius a^um & cogicacum fuic. 

Ex talibus Epifcoponim morìbus & officii adminiftratione prò- 
num eft de reKqvi C/eri vita & doétrina divinare j fiiifle ntmjniffl inccr 
eos nimis mulcos,qvi Domino non fervierunt , (ed proprio ventri^ per dd- 
cìa verba & aiTentationes, fimplidum corda feducentes* Vitam laukonua 
fecularem magis qvam facerdocalem fui/Te , documenta & ada publict 
fufHcienter probant, legicur enim in iiiis de Abbate & Monachis in adul- 
terio) plus (implici vice deprehends, de facerdotum adulcerìis, furto , 
rapìnis & homicidioj fed concubinatus Paftorum hoc tempore vìx incer 

Eeccata habebatur^ pra^fertim (i indi^am muléhim promte folverent. 
line eciam Epifcopi, cum in perfonam qvandanl prsbendam aliqvam 
conferrent, haudqvaqvam concubinam habere»fed domi eam alerej Tevere 
vetuerunt, veriti force ne Tacer fundus tali converfatione contaminare- 
tur, aut, qvod verius puto^ ne opes templorum concubinaram difpen- 
^tione dilapidarentur^ bine qvidam non unam^ fed plyres aUbi habn& 

runt. 



tmty de qVQ'daiD .«mm. (aoerdote memorile msndatum eft/ qvod p 
BOihos Feliqv«int . vSed ^^h.ipfi\fi R^formationem meliaris notx lacer-r 
dot€Si EpìicoppruQfi.msmpiO) (apS'Cqqcubinas^ legjtitìiarqm loco uxof 
nim, habueruot> *qiirflp.»tjcoosubiAaruaj nomea dedignabantur, ita ipco- 
mùmiCOOfiìffSi mttUifi. Ms plfkoe den^abatur) f^d ejus loco adjuirices 
vocat« funt> . qvihus «uflJ!> pìbilo minns pada dotalia contraxer unt , & 
nupdas, fed fiQei:oniV(^tis .osr^aaooiis . ^ benedizione paftoralì celebra- 
wnc, iisdem iatereffp, Si «asd^m. cootrah^^, non ipfos puduic Epìfcof 
90S, uiexern^kim Jqo« Arefeijii dP?ec, qyi in tali negotio filli aufpir 
<cm4ut»prariiw) egitjt itt ex pa^lis dpialibus. fili» ejus Magni, facerdop 
ds Grenjaikrftadeniis 1 patet» 44 Paftorìs exetnpium , qvaliscunqvé 
fueik, gKg«m feooet cpxnpQruiiTe oon eft improbabile; De Magnacibus 
auceta.ceixuin'ieftj qvosdam pres qvapior auc ^vingve habuifie nochos 
4ut jdulcerìnosi qyandoqve edam in inceftu genicos, Qyx, etCì de mul- 
ds, & forte magna(ipaj:te^ Y«ra font, minime tamen ad omnes exten- 
dendafnam idem ille Peusj qvl peflimis temporibus feptem millia iù 
I&i£le habuit>, qyi ccoram Baale ^enua non idexerunt^ etiam haud dubìe 
jion paucosj qvì eum in fimpUcìtate cordis invocarunt^ & fé a mando 
immaculatos fervare ftuduerunt^ heic loci fibi referva vit. 

§. 6. 

Confiftit Paflorum officiwny ut omnibus patet , in pura verbi prae- 
dicadone & Sacramentorum fecundum Chrifti inftitutum adminiftra- 
tione. Qvpd doélrìna felutaris perfunftorie, ofcitanter^ & corrupta a 
multis.propofita fuerit, non eft dubitandum; plurimi enim piane in- 
docU erant & librìs deftitutit ideoqve eorum conciones feu orationes 
inactibus publicis merae fuerunt fabulae, de miraculis Sanélorum eorum- 
qve interce(fìone & operibus fupererc^ationis , donationibus ad pios 
urus> emendis indulgentiis^ csremoniis rìte obfervandis, & aiiis ejus- 
modi extemis aftionibus» Sacramentorum, utpote aétìonum externa • 
Iran & in oculos incurrentium adminiftratio, minime omittebatur, qvo- 
rum ufum ex opere operato gratiam conferre perfvafi erant: Ricus & 
csremonis Ecclefiafticae esdem qvidem ac antea fuerunt, qvarum una- 
qvaeqve vocula & minimi momenti zQìo fumme necelTaria & magniim 
cononere myfteriiun cenfebatur» qvx omnia audicoribus explicare & fide- 

Yy 3 liter 



358 PERIODUSIV^ SECTIO II 

licer inftillare facerdotes tenebantur; & ut de reliqvis eo facUius jadicart 
qveaty unum aut alterum exemplum adfcrìbere^ non abs re pucamus: 
Vox Hali'luja non nifi in fuprema lingva^ 3: Hebraica, proferrì potuìci 
qvìa denotat fupremam laudetn ^ qvam oramus & fperamas nos cum oo- 
nibus Sanétìs canturos in altera vita; Idem edam canticum qvod Seqvmia 
vocacur, fignifìcat» nam ab Haleluja deducìcur; Paftor ad populum fé* 
mec vercens> & dicens: Dominus vobiscum^ nocac ipfum Saivacorem> 
qvi in terris converfans magnam nobis pacem annunciavit; Refponfam 
autem populi; & cum Spiritu tuo, idem eli ac dicerec: Dominus par* 
get & fanéìificet Spiricum tuum » ut prò nobis fanélas & efficaces preces 
effiindas. Kv^fe ih/snìtrov novies in qvovis officio canendum erat ) ad deno- 
tandum novem anglorum choros. Epifcopus & Sacerdos ad aitare acce- 
dentes fé inclinante in memoriam humilitatis Chrifti, qvi fadus eft Pa- 
tri obediens usqve ad mortem. Lumen & iiber primo ponuntur in 
dextero altaris cornu, qvia primo Evangeiium annunciatum ftiic JudstSi 
qvi tum fìlii dextrae fuerunt > fed qvod ad finiftram deinde moveotuTi 
notat» verbi praedicationem deinde faélam gentilibus, filiis finifine. 
Qvod dum Evangelium legitur, facerdos eredus ftat> & fine baculo, 
oflendlt omnem noflram fiduciam in Evangelio repofitam effe; Incen- 
fum vero thuris granum notat odorem bonorum operum. Unus tan- 
tum Sacerdos debet intonare Gloria in exceìfis^ deinde autem reliqvi 
fuccinere, qvia unus Angelprum nunciavic nativitatem Domini, totus 
autem Angelorum chorus reliqvum hymnum cecinit Qyi Evangeliurn 
legit, debet contra boream fernet vertere, qvia Evangelium refiftic dia- 
bolo, qvem boreas adumbrat «a). His talibusqve nxniis & qvisqviliis 
gregem Domini paverunt, cujus farinai multo plura adferri poffunt, fed 
h£c exempli loco promf^fe, fufficere videtur. 

Ineptus efTem , fi omnes & fingulas hujus temporis carevmm & 
ritus Ecclefiaflicos integrum piane poicentes volumen in hoc compendìo 

enume- 



ro) HdPC cqvidcm anriqva funt, & in Uhrù Posnìt enti ali SemBì Thorlaci nicmorannir, fed 
cuin ea aurea non recenfuerimus , (k hoc tempore ut fandamentalis fidd Aiticalos 
Tudioi'ibus incuicarentui , hic inf(Bi*ei'e non piguit. 



CARI §• 6- 7. 81 9- ' J59 

enumerare comrer» ne dutem officii omnino obliti fuifle vidcàmurj 
pauca tantum & maxime obv]a> fed obiter tantum tangamus, qvorum 
in prscedentibus aut nuUam aut exiguam mentionem fecimus, qvalia 
funt: Purificans iile & ad veram poenìtentiam agendum, perfedamqve 
peccatonim remiflionem accipiendum confecratus ànis^ qvi ex combufta 
publice die palmarum, arbore aut ramo palmse, in Islandia autem, ubi 
palms nulla copia , ex vulgari betula conficiebatur 3 deinde autem in 
tempio follicite lervabatur^ hujus enim in qvavis poenitentìa , ut & tempio- 
rum enceniisj talibusqve, magnus ufus fuit j praefertim autem die ci nerum 
com folenne eflèt tali cinere afpergi, ubi non tacendum vulgarem etiam 
in defeAu facri illius cineris adhibicum fuiffei qvo non tantum caput 
^rperferunt» fed etiam in vera? finceneqve pobnìtentis ac Chrìftianae 
humilitatis fignum, facculos eo repletos veftibus affixos portabancy eo 
Ubi aliisqve in memorìam revocantes pios qvondam in Tacco & cinere 
veram egiffe poenìtentiam. 

§. 8. 

Nec minor aqvje ad ptBnitentiam & purgationes^ necejjttas^ qv« 
ideO; qvovis die facro cerds csremoniis a facerdote confecrabatur , & 
in vafculo ad fores templi exponebacur, ut qvivis templum intrans> di- 
gito eadem madefado > frontem peélusqve cruce iignare poffet , hoc 
enim omittens» ut impius & impurus a facro coetu arcendus fuit, taceo 
confecratx aqvs ufum, in templorum purgationibus^ obfefTorum exor- 
cizationibus, larvarum profligationibus, imo in qvavis aélione facra maxi- 
mum fuifle, hinc non tantum facerdos qvovis die Dominico poft con* 
fecrotionem aqvs, virgula eadem illita, qvemcunqve prsfentem afperfìt^ 
cum recitatione verborum ex ì^f.s^ v. 9. Ajperge me Ifipo &c. Curi- 
ati autem aliqvid confecrata; aqva? domum auferre folebant» eoqvelares^ 
feu domicilia & utenfilia , imo etiam armenta ad omnia mala averrun* 
candum afpergere folebant. 

§• 9- 

Majorìbus plerìsqve feftis folennis inftituebatur/r^^r^i?^ qvae talia 
fuit} primo fonantibus campanis aqva confecrata porubatur^ eaqve ob- 

via 



36o PERIODUSIV. &ECTIO IL 



vja qvsvis a Tacerdòte afpergebantur > fiioerdocem feqvebacur dbconus, 
candelabrum qvoddam porcans» ad mmimutn tr^ habens (a) candelasi 
horum utrumqve du9 comit^aneur perfon^^ hymnos a Diacono io* 
choatos fuccinentes; Sacerdos ut & Diaconus albas induci fuerunttuni- 
cas linceas » qvibus crux prsferebatur. Cancus autem ad leoipus accom* 
modacus foie ex. gc. Feftp Pafchatos de Refurreélione Domini; Natali- 
tiorutn de e)us Nativìtate; Feftis Mariat ut diei Qonveniebat, Domiaica 
Palmarum (nam ei edam Prooeiliò competebat) de iocroicu Chrifti ia 
urbem Hierofoljpmas, & &c de cMeris» 

$. lO^ 

Una autem omnium proceflionum maxima & fola tantum in 
lege Ecclefiaftica omnibus injunéla (b) incidens in 25 Aprìlis, qvod 

feftum 



(a) Gindelabram feu Lvcbnuchus > qvem portabant, vocabatur mffpbaSdsftskaf longtfcilicet 

pertica, planutn habens pedein, ita ut (ine fulcro in terra de pavimento , fioposeirec, 
confif^ere pofTet, fuprh eandem erant in minimis tres , dspe fex, & qvandoqve novem 
candela?; ternarius autem numerus in omnibus bisce foliicite obfen'ari debuit, ut 
ubiqve repr^fentaretur facro Sancire Trìnitatis myfterium , qvod 50. fiebtt effictcius, 
qvo plures ternarii numeri concurrebant, vide fupra Period. 2^ Sed. 3. cip. I $*p; 
Tom. I. pag. 153. Hìnc hodiedum in qvibusdam templis vifantar tales Lychnachi 
{Uppbaldsftih»r)y ad tres recipiendas candeias aptati, in ipfo autem Cathedrali reni* 
pio Skalholtenfì unus fupereft, novem candelarum ^apax, qv2 exocbe nutrì omni- 
um dicDcefeos templorum congrua videtur. 

(b) Ira hac de re Jus Ecclejiaflicwn Tborlaco-KerìUìanum: '* Gagndaginn cina Ikulum 

" ver ballda at bel^ì lem |»vattdag oc fafta. nema hann verdi i péfkaviktu cdr 1 
*• kirkiudegì. ^à cr rctt at hafa tvimatUt oc aci kiót nema hann beri i p^lka hw* 
•' helgu daga, edr drortinsc'ag. " Id eft: Dìem ro^atìomim folitm^tum poadfo^- 
tatem^ dici dominìca iaftar^ jejmfHtm ftéPterea^ nifi iilt in j'cptimavam f^fibnth vd 
mutai etn tefffpli incidcr'ftf obj'ervabimus ; Hoc in e a fu ciòuM, come fxcepta ^ kis f** 
fnere licet, qua (vefci non licer), nifi iffe in dies pafchatìs fcjìos vti dictn dom'cs^ 
incidcrit. S^à Jus Ecclefiaft^ Arnaanum ita: " Ga^^ndag hinii dna ikiilom ver 
" hallda at belgi lem f vattdag. oc età einmsllt hvitt. oc ganga med kroflum. nemi 
•• hann beri d pafkaviku. •' Id eft; Dimn rogationum Jolitariftm diei dommiu ip 
flar fanàum celebrabimus ^ lafficiniis femei per diem vejcamnr, ij crncet fcqvainrr^ 
nifi iUe in fepiìwnnam pafcatos incidati A qvibusdam bocce feftum vocarur ^i^j- 
dagrinn Miklìj feu magnus ille proceillonum dies, ab aliis autem gagndagrim tt9i% 
Uve dies commodi folitarius, ad diftin£lionem g^igndaga i gagndagavikuj fivebiJul 
** ante 



• CAV. i s. ro. IL 361 

fdhrni'conrimuntter voaéiéttitgagHdifpirj feu dics co(nmo<iì> ouoc 
enim non tantum' qvìvis facerdM flngularibus adhibìtis hifce csereoio^ 
niis, prckmp fciJicat aq^a confecrata, cruce & ante memoratx) iychnuclio» 
fine alb»^ Jitìrinn cancum& lumen' manu tefiens*^ & ^^reculas qv^sdam 
fecam lìifurrans > ' cotum coen>eterìutn univerfa conclone (ubfeqventey 
fuasmdem ppecmonesmurmurante, circuire debuit^ ereélis iti ccemite^ 
nifammicaie (epcem crucibus^ coram qvibus prxcereuntes fumma vene^ 
ncìone fehiec » incurvare debebanc, £ed edam q vi vis paterfamilias^cuoi 
familia, qvsefeqvi pocuit, tocum fQumterricorìum^vignemfecum fereos^ 
cum lumina adhibere non poflèc, circuire ^ & ilio fines^ & omnia qvas 
iUis includebancur^ ludrare debuit 

» 

§. IL 

C^antis oa^niis & traditionum qvisqviliis Theologiam dogmntkaiH 
confpurcaverinc , feqvens exemplum Arciculi de Defcenfu Chrifti ad 
inferos abunde docere poteft, qvem qvidam hujus Seculi non incele- 

bris 

ante feftatn afccnfionis-, illa enim fepttmana vocata fuìc gagndagMvik0 j feptiraan^ 
CQnimodù Qys fcrilieini , in inentem recurric me audivili'e vetuiam qvandam de- 
crepitali) 9 cum facram csiiam accepiflet, orantem protulifre: Domwe mi! fac me 
fsriìcipem omnitim commodorum (gag") fv<r acqvìjlvijìi ^ cum in calnm afce^fidertì 
die jfovis in bcbdomade dientm commodi (fimtudaginn i gagndagaviku). Hujus au- 
tem hebdomaciis dles Lunx (Se Moitis, iìmilì, licet non eodem piane modo cele- 
brandi crant. Jta Eccìtf, Cap. 24. " Fri pa(kadegjnum fyifta (kulu* vera vikur 
" fimm til drottinsdags Jicff fcm gagndagavika hetìl upp, Ànnan dag viku i gagiv^ 
dogum oc ^ridia dag (kal hallda at belgi fem fvattdag. ganga lim bx finn oc 
tùn med vjgdu vatne kroflum oc baenahalldi. Midvikttdagiiin mal fa(la vid Jurr- 
" an mat b-jpdi fetumonnum 'ok vinnumònnum enn tna daga bina fyrri (kal età 
" einmirlt oc bviit nema krolfnieflb edr kirkiudag beri a annan hvern. ^a ér lofat 
" at bafa tvimxìt. oc jri ilatur. " Id efl: A feria prima pafcatot ujqve ad diem do* 
mìmcaw^ qva hcbdimadem dicrum commodi or di tur, funi fcptimatia qvìnqve. Feria 
ftcunda ^ urùa bujus Jepttmana , diti inflar dominicte , fan&ct celebvautar , viUam 
fune tf campos^ aqva confecratay crucibus^ if precationibus adbibitis^ qvivis cir» 
cttmjto. ìaia qvarta jcjtwiam Jtccwfi objervetur^ tam a vitam Jedmtariam agenti" 
bus , qvam operariis , dnobus autem diebus pracedenfìhus » taéticiftììs jemeì vtfci liei* 
tum r//, nifi in alteì'utram ^ fejium Crucis attt Natalis tempii, incidt^riìf qvo in e a fu 
cibmn, ften tam^n cameni ^ bis fumere conce Ji tur, 

Tom 11. Zz 



9* 



362 PERIODUS IV. SECTIO IL 

bris poeta nobìs hoc modo exhibuit. Salvatore in cnice animani po- 
nente f Satanas condemnatis in inferno hanc fuam de Chrìfto reporta* 
tam viéloriam, & qvod brevi ìUuc aeternum excamificandus advencurus 
foret, fé in ipfo totum mundum fuperafle, fraélum )ann effe & fubmiilì 
animi > neqve pofthac contra fuam fapientiam 6c potentiam qvicqvam 
valicurum^ inteniiflimo itaqve frigore tk sftu aliisqve cruciacìbus plec- 
tendum efle^ magna cum exultanone annuncia vie. Qvs reliqvi danno- 
nes audientes> contra ejus fpem graviter perturbati iunt,^ dicentes fé 
hoc nuncio haudqvaqvam laetari^ probe enim fé ejus porentiam cognì- 
tam habere^ qvi eprundem qvondam integram legionem fìigarit & in 
ìnfernum detruferit; nihil itaqve laeci aut boni ex ipfius adveDCu iibi 
proventurum. Qyibus ille perceptis> in draconis formam converfusi 
uno momento animam falvatorìs a corpore exeuntem deglutiendoi rem 
totam confeduruS) in.crucem furrepfit; fed cum eo.ipfo momento htus 
Domini hafta milicis apertum fuerit, unde immenfa Divinitatis vis exiit, 
vertigine percuflus ininfernum prolapfus eft, agnovitqve tandem fé non 
viciflfe, fed revera viftum elle; claudi itaqve portas inferni & qvam 
fortiflime firmari julfit, ne adveniens Rex gloricc eas effringerc poffec 
Qvse cum ille pronuntiaflet, omnes reliqvi diaboli furore qvodam per- 
citi ob rem tam male gellam , & qvod Chrifium tam potentetn Domi- 
num, qvi magno propediem cum exercitu fit advencurus ad deftruen- 
dum infernum» irricaverit aut illexerit, inipfum Beelzebubum imicrunc, 
verbisqve & verberìbus male mulélatum ex inferno clamantem tk eju- 
lamem invitum extraxerunt, foresqvc occluferunt. Qvibus gcftis, ter- 
ribilis Angelorum Rcgis vox ad portas inferni audita eft, jubentis,ut 
fores cito & fine mora aperiant, qvo intrante, totus infernus concre- 
muit, ignis infernalis^ dum Chrìftus mortem ab ipfis diabolis conculari 
curavit> exftinélus eft. Qvo fado Adamum propria manu tencns, 
Evam autem maritum amplexam, reliqvosqve Patriarchas unum alterum 
continuo ordine comprehendentes , inde eduxit (a). 

§. 12. 



(a) Ne hxc aliata prò- fiof mento tantum poè'tico, otit amjliatìone op^nofcnmus, fimil-i in 
eornm temporum l'criptis occnrrentia prolilbent. Po&iiiata etìain talia opud pl^ixui 
divina f^Te gaudebant aucloritate. 



CAP. L 5. II. 12^ 13; . 363 

§i II 

Ncc ómnino omlctendum cenferaus, qvod Tconolatrìa & invoca- 
ÙQ San3(/rum xwinc^y^m magis inoleveric, qvam fub ipfam Reformatio* 
nem (a) feu Reiigionis mucationem; Tantus eciam tunc ad Sanélum 
Thorlacum, Divum Jonanii & Bonutn Gudmundura multitudinis con- 
fluxus fuity qvantus antca nunqvam; Simìlicer eciain adcrucem Kaldad-^ 
arnefenfem, Mariaoi Hoflladenfam^ & alia loca, qvae fanélas reliqvias 
fervore pucabancur. Qyancum Gudmundi incèrceirioni rudìs plebecula 
tribueriCy inde colligi potcfl^ qvod qvidam Epifcopus Hulanus morienSy 
anìmam fuam iili & Sando Johanni commendaveric, & anno 152;^ cum 
Olao Àrchiepifcopo Nidarofienfì de ejus canonizatione egiHe (e, illam- 
qre propediem futuram fpopondiile^ affirroaverit Jonas Arii filius; qvod 
paulo pofl incerveniens Rcfbrmacionis negotium impedivic (b). Moris 
etiam erac> ut qvi Deum laudareCj invocaret, aucei gracias ageretj ei- 
dem Sandum fuum tutelarem a lacere ponerec; ex. gr. Ita me Deus & 
Smiia Virgo juvetl In nomine Deij Divi O/ai & omnium SanSloruml 
Uus Deo& S/mdo Aiariino! &c. (e). 

§* 13* 

Crucis venerano a primo Reiigionis Chriftianse in Islandia exordio> 
femper qvidem magna , led hac tempeftace maxima fuit. Exftant hac 
de re plura poèmata , fed unum reliqvis celebrius hoc temporis traélu 
confcripcum, ex qvo liqvido conflati Cruci divinum honorem & invo- 
cationcm actribucam fuiue > nam poflqvam au6ìor Crucis auxilium invo- 

Zz 2 caverat> 



(:) De invocatìone Sanélorum & divino honore illis flttrbjto, irrefragabile teflìmonìum 
kvnm Liranix, fìve preces publica, q^'arU1n imam ex codice membraneo exfcrip- 
tam, vide ad fineni Capitis Litr. A. 

0) Hiiic ctìain Author Vita Gudmundi Boni afferit, IHandiam nulli terra», qvo ad fplen- 
doiem & pricceUentiam Iiidigetum indicrenarum, cedere. Gottfkalkus Nicolai aiii- 
nidiu iuam moricns commendavit Jebanni & R^mio Gudmundoy Tefle GUDBRANDO 
Epilcopo Holano in Apologia prò Joi.a Sìgniundi. 

(f) Ds cultns Sanfti Martini introdufUotie in Norvegiam & Iflanditm, vide 01. Trygg. 
Vit. Part. 2. cap. ig. 



364 PERIODUS IV. SECTIO II 

caverac , & ut fibi setemam falucem itnpercìri vellec , oraverat , recitat an- 
tiqvam de ligni crucis, in avo paiTus eft mundi Salvator, origine fabulam, 
fcilicet» qvod Angelus cuftosParadifi, Setho Adami fìlto tria grana tradi- 
derity ori morienus parentis inferenda > ex ({vibus, procedente tempore 
lucus in formam crucis enatus , serate Davidìs ìnvencus, in aulam porta* 
tus> ibidemqve auro & purpura ornatus> maximo in honore habitus fue* 
rity usqvedum Regina Sabs, qvae Saiomonem invifum auditumqve Hie* 
rofoly mam ' venit , afpeftu luci contrìftata & lacrymas tenere non po- 
tensj Regem certiorem fecerit^ qvae fata hunc lucum eflent manfura, 
fciUcety qvod in qvodam illius ligno jpfìus Dei Filius^ totius mundi 
falvator , olim fufpendendus & crudeliter necandus foret. Qvod prac- 
vertere yolens fapientiflimus Rex, lucum extemplo excìfum in profun- 
dam limofamqve paludem detrudi curaverit, unde tandem, exhibìtoin 
carne generis humani Redemtore, putrèdini proximus extraéhis, tandem- 
qve dudum deftinato ufui adhibitus fuerit. Recitat deinde > recentio- 
rem^ fivefabtilam, five hiftoriam, qvod ab Helena, Conftantini Magni 
matre, inventa & agnita fuerit, in qva Dominus vitam pofuit, crux, 
cujus fuper omnes alias fanólas reliqvìaS) fanélitas & virtutcs prxdican* 
tur> nempe^ qvod dsmones abigat» xgrotos & faucios fanet, pjuperes 
ditet, oppreflbs a periculis liberec, procellarum & ventorum vimcohi- 
beati enfium aciem hebetet, fangvinis profluvia (iftat, &id genus alij, qv£ 
omnia enumerare piget; Tandem ab eodem Poèta vocatur Crux lumca 
regionum, vita fpirituum, honor Angelorum, hominum auxilium, qvr, 
Ut prò nobis.ìn iudicio intercedati & cujus in sternum maneathonorj 
YQcis ardentifilmis expetitur (a)« 

In tempio Kaldadarnefenfi intra Toparchiam Arnefenfem ad flavi- 
um Olvefaa in dioecefi Skalholtina Crux erat eximice magnitudinis , &, 
ut putabatur, fummae fanólitatis. Ad hanc qvovis vere & autumno, uc 
diebus Crucis venerationi dicatis, praefertim vero tempore autumnali, 
circa 14 dìem Septembris, feu Exaltationem Crucis , ingens morcaliu*>i 
multitudo confluere folebat^ qvorum nemo^ nifi mendicus efleti vacuis 

manibus 



(a) Conf. fupra pag. 360. not. 



GAP. h §. 14. 15. 365 

minibus apparuit Rie tfccadone accidtt, circa Annuming^ ut navis 
qva S9 auc 60 huius modi religioforuni transvehebantur > nimio pendere 
dcprelfò, in medio fluvio mergeretur, omnes aucem veéiores, inter 
qvos fuit Bódvarus (àcerdos Garden(is> vir non infimi nominis, aqvis 
aWbrberentur (a). Praeterea in Toparchia Skagafiordenfi . intra Dioecefin 
Holanara, in tempio avod Hotftadi erat, Icon feu (imulacrum , Sanélae 
Virginis, \oczx\xm Hofftada Maria y )ufta? fsminea? ftaturse, apprime vefti- 
tum> auro & argento corufcans, collocatum fuit* Huc, fimiliter ac ad 
Crucem Kalldadamefenfem qvovis Maris fefto magna undiqvaqve religio* 
forum multitudo, vota^ aut facientium, aut folventium^autetiam opem 
Divs implorantium y confi uercfolebat; neminitamen, nifi extrcmx pau- 
percatjs, fine ali(][ya oblatione prò modo facultatum apparerò licuit {h)l 
Qv'idam vero ditiorum ut auxilium & exauditionem Mariae Hofftadenfis 
debiti aut depofici inftar in promtu & numerato (emper haberent, cer- 
tuni tributum fibi indixerunt, qvod ei qvotannis expendebant; Horum 
unus fuit Teitus Nomophylax , qvi prò felici rerum fucceflu, qvovis 
anno fordam y feu vaccam prxftantifiimam , dono ipfi dedita 

§. 15- 

Marìa^atriay qvantumhoc tempore inoleverit, indicant ejus fimu^. 
lacra hodiedum paffim obvia, ut & encomia & epithera, qvae in hymnis, 
vulgo Maria -vìfur ipfi aitributa occurrunt, qva^ia fune: Regina cdeli' 
pUr a gemma palar um , glaria j'anclorumy tutamenfidelmm^flos florum^filus 
ùfixioruwj peccatorum confilatrixy matermiferorum-^ & plura ejusdem fari- 
na, qvae longum foret enumerare* Omnes autem Maria; Encomiaflas 
longopoft fé intervallo reliqvit £FòTE'/A(/vyMonachus,in po:mate,qvod 
Uìia vocatur, cujus tanta habebatur fancìicas & necedltas, ut qvidam rd 
qvoiidie) qvidam minimum femel qvavis hebdomade clara voce rccita- 

Zz 3 . rcnt, 

(3; Crucem Kaldadarncfenfem anno 1548 fuflulìl Giirurus Einari filins, Epìfcopcs Sk.il- 
holtìnus ineritifTlmus, diflecuit aurem, 6c yi favillis reJegit, Gi/Iarus jonar; In 
cujus locum jiiffii & aiuhoritate Brinjulfi Svenonii fubftirura efl oltera, caium 
qviìs in Iflandia conipicere licuit, maxima, qvs tamen nemini hodie icandalo efl. 

Marìam Honiadenfem abolevit Olaus Hialii filins, primus apud Holanos rcformatx 
lelìgionis E^iftcopus. 



366 PERIODUS TV. SECTIO IL 

renty qviqve id neglexerinC) parum piecatis habere cenferentur, adeO) 
ut tnultis fymboli loco cSkt > oc fere prò publica confelfìone fidei habe* 
retur (a). 

§♦ I6- 

Tandem etiam puhlicée & privata precatìmes j qva? tum tcmporis in 
iifueranc^ hic fìbi locum vindicanc, qvas, (i omnes adfcribi curaremus, 
naufeam ledori mocuras haud immerito tiiBendum eflfecj harum icaqve 
paucas tantum^ eas^ve non vaidc prolixas adducemuS) qvasdam ex co- 
dice pergameno anciqvo (b)^ reiiqvas ex anciqvis ^pographis cartaceis; 
qvsdam etiam harum per oraiem tradicìonem ad nos pervenerunc (e). 

§. 17- 

Indulgentìas noftrates Epifcopi templis & (imulacrìs ita conceiTe- 
nint, ut qvi in illis legeret Pater nofiiir y Ave Marta l auc cale qvid, 40 
dierum indulgentìas haberetj qvibus populares non contenti j de aliis& 
extraneis adminiculis fibi prospexerunt ; Qvorum non illtimum fiiit ora- 
rio fatis prolixa, qvam Angelus qvidam Leoni Paps (fi Diis placet) era- 
didit^ ille autem Carolo Magno transmifit> cujus prsloqvium in libro 
membraneo^ qvi inter fchedulas noftras latitata ica fé habet: Hujus prt' 
cationis autbographum Angelus ex Paradijò SatiSo Leimi Papa astulit (d)i 

jtitns 

(a) Hoc poema, cum paulo prolixius fit, infra ad finem hujus Sedionis exhibebimui. Ci- 
terum conf. fupra Tom. i. pag. 587. 

(h) Vid. ad finem Capìtis Litr. B. 

(e) Vid. ibid. Litr. C. Plures qvoqve hnjns generis precatìones habentiir in S. V. HAR- 
EOE Aflandling om Re f ormati ontn i Lland in Kiól/enbavufkt Salfkats Skriffter Tom. 
5. pag-. 289- 2s;o. 

(d) Aiithoris erudìtio inde patct, qvod Leonem M.ignam, qvi anno 461 deceffit, ùrolo 
Magno fynchrdnum facit, qvi anno 814 mortuns eft; Nec jmtit hoc ad Leonem IH. 
referre, qvi anno 795 Papalem thronum ofeendit, & Carolnm Magnum annofco 
Auguftum appellavit, cum ingens illa cladcs, qva Cavolus a Vafconibus in falrte 
Pyrenxis oft'ccìus fuit, qvam iiolter vocat prarliuni Ronccvailcnfe, ad annnm 7;$ 



jéens, ut indice^ Regi Caro/o Magno ad frali um Roncevaì/enjè il uro y li te- 
ras hafifs eantndem portatorem ab omnibus ejus tam fpiritualibus qvam 
mpralibus hoftibus^ ab igne & aqva, a tonitru & igne calefiiy malis 
fpiritituSj furibusy homicidiis ^Jìibmerjione ér malis fimniis liberaturas fare, 
ipsm nec ipja mors , niji confejjis peccati s , abfilutionìs & evchariflia parti- 
ópmfaSumj opprimere poterit ^ a membrorum tremore <^ tìtubatione firn- 
pn immunem futurum j qvi nunqvam injufte judicetur^ a qvoqvam in^ 
firn odio nunqvam habebitur^ nec tn qvoqvam periculo interibit; multerpar^ 
turiens brevi vivum edet partum^ avi facrì lavacri particeps fiet^ ipfaqve 
finitati reflit net ur : qv£ omnia fubfeqventium Domini & Salvatoris noftri 
nmnum & epithetorum virtute & nomine flent. Deinde (eqvitur ipfa 
precario, continens fere ::oo nomina» epitheta, & attribuca divina, parcim 
iingva Hebrgea> partim Graeca, Latina aut Islandica» His fubjunguntur fep- 
rem Angelorum, & illis deniqve pleraqve Apoftolorum nomina cum 
aliqvali explicatione , adjunélis vocis 8c precanai formuiis ex facra fcrip- 
tura depromtis. Qyibus tot tantisqve hujus precationis portatoribus 
datis promidis, alii adjiciunt haud minora ejus leélorìbus allignata, nam 
cuicunqve eandem legenti dicunt hunc Papam M. dierum dediile in- 
dulgentias. Sanélum Gregoriam Papam qvìnqve tales precationes com- 
pofuiifei & eas legentibus 20 miliia24 annorum 24 dierum indulgentias 
iVgitum cfle, creditum eft; Qyibus, Sixtus4 orationes & colleébs addi- 
dk eoqve modo indulgentias duplicavit, ita, ut tandem exifterent 40 
mìiìia 48 dierum indulgentise* Sed circa annum 1518 in Islandiam venie 
Celebris illius Arcemboldi indulgentiarum venditoris emiflarius > qvi Re^ 
gioncm cìrcumiens > pubiice eas vendidit; HxC) ad indicandum immanis 
fuperfticionis & indulgentiarum hac temperate inolefcentem abufum luf- 
ficere videncur (a^. 

■"^■■^"^^i^— ^»ii*^ ■^««^«•«•ìM»^^»*»^— IW^BM^pM^^M^Mfc^iMM^ «M^BaMaa^MaaMMa^MB^ ^iB^B««^aa^iaM^>i>^iB» t^^m^^^tm^^m^m^t^i^m, ■" ■ ■ — ^^—i ^—^^ 

Cu referenda, adeoqve 17 annis ante ejus Pontìficfltnm fub Adriano I. acciderir. 
Gregorius autem Magnus mortuiis eft 504, ubi non ditHcendum, in qvibusdam exein* 
plaribus legi Georgium , qvi Inter Pontitices Roinanos non invenitiu*. 

(a) Fueruiit tamen fine dubJo, qvi h»'um ineptiaruin futilltatem perfpic'ebant, fed^oppido 
pauci, qvorum qvidam proprio lucro vel honori velificanres veritatem in injuftitia 
detinutrunt, ex. gr. Epilcopus Srephanus, qvi indulgcnriis P.ip£ vendendis te tan- 
tum non oppoluìt , ied ipi'e éas haud parce rudiori plebi difperciit. Vid. infra SecV. 
3. cap. 9. §. 3. 13. 



368 PERIODUS IV; SECTIO IL 

§. 18- 

Cum haflenus de perantiqva (a) , & nefcio maglsnc ridicula , qvam 
perverfa, majorum de femidiis pcrfvaGofie, ne verbum qvidem fece- 
rimus, hic tandem, cum hac praefertim arcate ad faftigium qvafi perve- 
nerit, ^v ut verus ac neceffirius Religionìs arciculus, credicum fueriti 
dari genios aut Semideos, noftra lin^va A/fa & alfafolk vocatos, vel 
tribus tantum verbis tam famofum figmentum attingendum videtur. De 
eorum eiTentia & origine variant Auélor^s> qvidàm enim a Deo imme- 
diate & fine parentum interventu, ut fpiritus qvosàap, qreatos effe volunt, 
qvidam vero ab Adamo» fed anteqvam Eva condita fui t, prognatos elFe 
perhibenty tandem etiam nonnulli ad aliud hominum genus, fivePrje- 
Adamitarum profapiam referunt, qvidam illis non tantum corpus huma- 
num,' fcd immortalem etiam tribuunt animam, qvidam vero mortilem 
tantum fpiritum anims loco illis a(Iignant> unde blatero qvidam (b) in 
fchediafmate de illis fcrìpto vocateos noftrum Half kyn (fepi-honìines), 
Harcce geniorum gens, fcilicet) qvas in Iflandia & circa eandem habi- 
tat, ex talium noeniarum venditorum mente, magiftratum habet polici- 
cum eodem fere modo inftitutum, qvo ipfi regionis incoia?, cui duo 
praefunt Reguli , qvi per vices altero ijvovis anno , una cum fubditoruni 
ovibusdam m Norv^iam, ipfi gentis Monarchac, qvi ibidem habirac, 
temet flituri enavigant, illi de lubditorum fide, continentia^ & obedi- 

enua» 



(») Originem haps fuperflittonìs qvidam a gentilibus derivant, & Paganifini relìqnas 
effe putatit, qvos etiam genios aut Deiiflros, lapidea & inontes iiicolere crediulifc 
certuni eft. Qv'idam vero Moiiacìiorum fabulis eandem adfcribunt, qvi cas.^ein ^ 
proprio cerebro potulerint, qvalia funt: Somnium KarU, GuBkari Oda^ Modari fi- 
iulìf, aliaave ejusdem farina; Noflra fentenria efl, oris^inem qvidem a gentiiijos 
manafTe, led Monachos fuo more ex anttqns fabellis & Prsadamttarunì dodi ina biil<^ 
rias feciffe, qvas rudiorìbus prò ventate vendiderunt. 

(b) Plura qvidem hujus argumentì circumfiruntur fcripta, qvalia funt Fiandafxla^ y-^^t- 
moniorum terror, auchorem agnofcens notidìmum cìrcumforaneuin JOSAM CU)- 
MVSDIVM^ per ironiam communiter di£>um Do3um^ de qvo Wv Do:1i(C M«ii'^. 
BRYNJ. SVENOÌ^IUS in Epiftola ad Wormium, vide WORMU Eriffli:^^ 
pag. 1050 1 ita: y^nas Gudmundias are dirutus^ verius qvmm rude dBnaìtStfi'j 
il^ aiiis inutilis in anguh conjenuit, Pr^ecipuum autem Scbedialma de AiHs & A>t* 
beimum y. de Semidiis eorumqve liubitatiunculis, eidem aucìori vulgo attributuin, 
nolh'O judicio eli fcriptum nuLlius preti! , oc meras nugas coutìnena. 



GAP. h §. ig. 369 

critid, vcrax di^luri teftimanium^ hi vero, magiftratum aut Regulos, 
fi juftitìs aut bonoruit) morum limìtes tranf^rein fucrìiit , acculhcuri, 
qvi criminis aut injuftici^ conviti > ftacim officio exuuncur, aliiqve iis- 
dem fubfticuuntur; iufticiam enim , & xqvitatem ptx aliis vircucibus gens 
ìkxc colere fercun Hinc licet valde, pnclefcim verbis & imprecationibus, 
potens &ty raro tamen nifì lacedica aut injuria affeéla hominibus nocec 
irrìtaca autem horrendis inimicos diris ac poenis ulcifcitur. Recens prs< 
cerea natis & nondutn baptifatis Chriftianorum liberis, ne fuis, qvos 
mente, viribus, forma aut aliis dotibus invalidos fururos provvidente 
ìUoniin loco fubftitutìsy eosdem fuffurarentur j magnum femper credi- 
tum eft immìnere periculuai , qvales fuppoiititii femideoruin liÌ3eri com* 
muniter vocabantur unifkiftìngaf\ unde nucriculis & obfletricibus jugi- 
ter vigilandum, &irìfans, ufqvedum baptifmo potirecur) fìrmicer ulnis 
tenendus fuit, ne tali permutationi ullam prarberent occaiioncm, & 
hinc eft, qvod vulgus ftultos, faedos & incivilicer fefe gerentes " Um- 
" fkiptinga, eins og liann iie kominn af àlfum *' id ^ft : fuppofitìtios^ qyafi 
à Alfis genitos ^ vocare foLet. Rupibus^ tumuiis, colliculis^ & ipus 
edam maribus prò domiciliis utuntur, qva? intus nitida, omniaqve do- 
mus utenfilia ad munditiem accommodata funt, domum qvandoqve ho- 
mines invitane, praecìpue autem Chriftianorum convcrfatione dele^lan- 
tur, qvorum qvidam cum eorum filiabus aut fororibus, qvas non minus 
falaces qvam formofas effe ferunt, congrefli funt, & ex iisdem liberos 
fufceperunt, qvos facra lympha, ut iminortalem piane ^ & qvè falvari 
pofl'et, accipiaiu animam, ablui omninodecet, qvid, ^vod? qvasdam 
eorum mulieres legitimo coniugio cum qvibusdam hominibus conjunc- 
tas perfeverantcr cohabitaiTe^ & bene qvidem inicio, fed malo plerum- 
qve aut tragico fine rem geftlile, fingere non erubuerunt. Armenta 
eorum, fi non qvidem numero funt permuita, magno pere taroen qvae- 
fiuofa, qvse pariter ac domini invifìbilìa liint, nifi qvando apparere pla- 
cet, qvod fereiìo aere &fplcndenre fiale plerumqve fieri fialet, nam cum 
intra fuas habitationes folem non videant^ in apricum fsepe exfpatian- 
tur, ut folis fulgore exhilarentur. Hinc ctiam mortuorum Regum & 
Magnacum loculi, qvales funt oblongi lapides, qvi paflini in tesqvis & 
falebris confpiciuntur, fub dio à in lolis confpeélu femper jacent. Do- 
ffiicilia & habitationes non fecus qvam homines fubinde mutante idqve 
ipfa novi anni noi^ prima ^ unde harioli & ardcliones qvidam hac npcìe 
Tom. li Aaa in 



370 PERIODUSIV. SECTIO IL 

in compitis excubare (blebant j ut variis & ad id deftinactsi adhitHtts exfe* 
cracionum formulis, a cranfeuntibus futurorum revdatioilem exprime* 
rem (a>> reliqvi autem taiium non prenci , f^rarlèmm fìmifiarum capirà, 
hoc vefpcre liberis & fubditis reverc injungebjnt , ut eadem noéle ver- 
bis & fadis grjvicer & modede fé gererenc^ ne invifibìles hofpices, & 
futuri forte proximi & accoìx Ispderentur, aut qvodaai modo offendi 
poffent, hinc cubitum euntes, qvidam nec exteriores domuumi nec 
cxnaculi> fores claudebant, fed accenfo lumine inflruétaqve tnenfa, ad- 
venrìtios aut advencuros> appoficis, fi piacerete frur juUebintìMncraqve 
fui territori! fines, (i ibidem habitare allubefceret^ falvos ac fofpites, (ibi- 
ave faventes vivere optabant. Ut perantiqva eft hxc fuperfiitiofa per* 
(vafio , ita diu Se ad pati um fere memoriam apud qvosdam viguic. 

$. 19. 

Qvsr hucusqve retulimus^ non omnia ita nova fune acfi hocdemum 
tempore inventa fint ik in uTum venerint , qvsdam enìm prioribus fecu- 
lis non ignota fuerunt) licet inter neceilaria non numerarencur « fed 
hoc demum tempore fuperfticioni maxime dedito > omnia ana cum antea 
recendcis & forte pluribus qvx nòftram diligenciam eifugere facile poni* 
erunt , ut fumme neceilarii & fundamentales Reìigionis Àrderli obferva- 
bantur. In refiqvis autem perparum mutatum invenimus; Ormonii 
enim, Rtus & Ordines Ecclejiajiict iidem prorfus fuerunt, nifiqvodfjt'- 
communkat jam triplici modo fieri ccspic, primo per publicum iudid^ 
ùm, qvando Epifcopus cuidam dicam fcrìput & ex fententia judìcum, 
ipib qvod commiferat peccato aut faélo excommunicattonempromeru- 
iife pronuntiavit, qvam (^fcilicct ne aélu & formaliter excommonicare* 
tur) fi cfFugere voluit^ mulda ci (latim erat folvenda, poenitencia ex 
Epifcopi pra^fcripto agenda, & abfolutio petenda» qvod fi fubterfugici 
fcqvebatur excommunicatio minor > qvae icripco fiebat & pubiice per 
totam provinciam prociamabatur^ tandemqve, fi non intra conftitututn 

tcmpus 



(a) Q\alìs fuit famofifTìmus ille JOSAS KRUlK q ì Scciilo 15 visiffe perhibctur, cnjni 

|)roi>lieria dicla Krucksjpà de mutatione Kdigiunb «liisijie t'uturis, « tilibus l'efpiJii* 

illi revelatis, circuiiit'crtur, qva iiug«, ab ineptd q^'odain BFynjuili Sicnonii, viri 

• laude ineiiore digni, prscone, drea.Tcl paulo ance atinuin itto revera icnffz fun^ 



CAP. l §. 19. 371 

ttmpus ie fiibmint , ultima illa & maxima ab ip(b Epifcopo ore & opere» 
ifltftencibus la facerdocibus» accenfls candeijs & fonantibus campanis 
((kkbatiir^ ut ex ipik biftoria èc Epifcoporucn aiflis abunde patcbit (a)'. 

A a a 2 Eidem 



i*^« 



(fi) Conf. fiipra Pmod. i. cip. i. $• 23* Tom. i. piig. 14^. Mflgtìiiin liis lucem adfert 
formato cxcommunicamnis a Jona Arii Giflao Joiììt, pofimodum Epifcopo Slcalhol- 
tenC ioflidff « qvx talìs efl : Otfwiùus if fnguìi% bas Utcras vifuris iy audìturìs , falu' 
tmdicimutf Nos Jofiéis^ Dei tolerautìa Epjjcopus Hotana ij Vifitator Skaìholtìtm 
dhceftós , ìtetn a San&ijjifn» Patre Papa Confi tttttui 'Jitdex ottiKinm CntiJarHM Pé» 
fatinm ftfét nrhmnr (Jr off te fatif in Istandia^ nec per icg.'t/mas Qvittantias oltm 
cwnp^fitdi ^ fopitét JÌMtf n0tos faciwtis JkLfiqventes Artìculos^ gvos tu Ghlu Jmée 
loeutusfmfii, l) Amjus fnifii talem proferre bUspbemifim ^ de$ejtal)ilem loqytudi mt^ 
dum BeMtam Dei Matrem 1 Sauófam Virgitietn Mariani pounìiorem non effe i[vaM alias 
vulgares (^ egenas Virgines^ iHosqve ejfe fervos Diabeìi^ qvi credunt tam prQ ChriUia^ 
nis intercedere % Ofis adcjfe^ if qvidqvMU auxilii ferve, a) In Generali Synodof jy in 
ffji tempio Ska/boltenfi rn legitm contenttnm fy fupprejjiomm te nunqyam Juri Romano 
effe objecntnntttf 9 Jittt Epifcopo oiedifttriuUf qvi mitbranr /irretì aut Monscbru effet. 
3) CbriftianM bomines faifam Religionem docuifiif (y propagafi't. Cum igitnr reci" 
t*ti Articuti tepibus probari pojfnty tf vere eviétum fit t ut fupra diéium eft^ te ^ 
feciffe iy dixiffei bac dica tibi dìem dixiwusy jubetnnsqve fine onmi mora aut effugio^ ut 
gii noi veniali «^' & qyando nos nffeqvi poterli^ oh dióias caufas nofiram pctiturus p'a* 
tiam iy concitiationem. Tres tibi admonitiones poniwns , qyarum cuiqve qvinqve dies 
eoncediwìHt^' Si antem ftatuto tempore ad ;i'rendìwi caufam ad nos venire nrglexeris^ 
nofias te interdtdiotrì a fanìs (Jr perfette devotioni obucxlutn ejfe^ qvaw, ^ verbis 
if faSis pron:eritMS es. Probìbenins ergo ne poftbae templnm inties aut qvidffjam 
ficerdotalis officii peragas^ exceptn qvod ttias boras legere liceat^ tawen fubwiJJ'a adeo 
xoce^ ut nefiiO eam audiat; Probilemus etiant omnes cbriftianos bomines ìJlum cownìev 
emn ^ wercatfiram ^ converfationem tecunt babere^ teeum dormire^ edere aut precet 
prò te éffundere^ esecepto^ qvod prò tna emendattone orare l/ceat^ prone Jus Eccle- 
fiafiictnn ntnndat iy indicat: Si qvi ofcnlanturf falntant, orant nuntium ferunt aut 
femumes ps/blife ferunt ^ cstm qvcqvatn Papalem excommunicationem promerito 9 niino^ 
rem exconnnunicationem fibi contrabnnt debentqve mulilas prò tali converfatone fendere. 
Niftnpoft nniusmenfis tempus exa&wn^ a qvo bas nofiras literas audieris^ te excufa* 
tnm et f'^*end/rtutn ad nos accedat j jufirs canfis indncimur^ itKOcata Spiritus SnnBi 
gratta^ perfeBe te diris dcvovere if txcommtinicare bue pertinentibus verbis qva Sanf- 
tus Sex David protulit^ if SanQìJjìmi Patres Papa iy alius chrifiianus Mngìflratns 
eonflituerunt iy injtmxerunt. Si qvid autem impedimenti intervenerit f jvin mania «a- 
flra erga te perficere poterimus^ eerte ieteniif maledizioni obnoxius es , nifi lefftime accim 
pios nbfolutiwftm» In te/limoninm fy cwifimtationeni bis Itteris nofirum appendimus 
figillìmt, Holis in tìialtadal Anno /jfo, Hinc ptet, non duplicem tantum ut 
frhoribus feculis hac temperate excommunkationem » Icd triplicem in ufu fuiire, nam 

trìpleK 



372 PERIODUS IV. SECTIO IL 

Eidem innodati , omnl qvidem tempore prò Epifcopi beneplacito abfol- 
vi pocuerunt, fed maxime udcacumfuit, eosdenn dieCinerum, fatìain 
confpeiftu Ecclefijc confeflione, abfolvcre & panhenthm puUiiàe injun- 
Terc, qvam, fubfeqvence Qyadragefimae tempore tali pietatis operi prc- 
fertim dedinaco^ publice agerent^ ut eo abfoluco> Die Pafctiatos corpus 
Domini accipere poflent; Qvod fi ob prsgnantes aliqvas cauQis fieri non 
^otuit^ buie operi deflinatus fuit dies Viridium, ut poflrìdie, feu Die 
joteriorum > coram tota Ecclefia pxnitentiam agentes, feminudi, facco 
& viiiinmis centonibus aliqvatenuis teéti ad plagas & fanjivìnem tisqve 
flagcllarentur & mifere excruciarentur » qvod eo maioci ratione a lapfis 
exigì potuity qvod ftantes etiam, in memoriam aut ad ìmicationem Do« 
minics palTìonis eo die jejuni, fordìdati, & nudis pedibus incedentes va- 
rìis moais corpora qvandoqve virgis & fcuticis cafligabdnt (a), adeo uc 

infances 



>«*■ 



trlplex bic memoratur. Af/ifor, Major & Maxima^ De Minore ftu Minima^ loqrì- 
tur Epifcopus bis verbis : ^ ^// &c. fcilìcet cum cxcemmtmicato coTrorrfrntttn Mm- 
reni Jibi contrabunt excommunicathnetn detentive &c. Majorem dat , fiilirqve mie 
oculos iprum Diploma. De tertìa & Maxima loqvitiir, diccns: Jtiftis caufs inducu' 
min' , ad'jocata Spiritus Sanéfi grafia perfe5fc te Diris tieiovcre ^ txcamimmetui bttc 
fcrtinentìbits verbis qva Sanóius Rcx Dtvid protulit^ ^ SanSti Pafres Pafa &c. 
Ernnt b« dira ex Pfalmis Davidis, • bris Molaicis, & aliande collecìar, prfefcrtim \iro 
ex Drjt. 28, & Pfaltn, 109. Conf. fupra Per. 2. StSì. i. cap. i. $. aj. Toro. i. 
pag. 145. Id tantum nionitu dignum putamus, qvod bare excommunicario Mnjv 
feu Maxiuta j de qva hìc fermo eft, a reliqvls qvas vidimus (conf. loc. dt. àintìi 
Seti. 4. cap. 5. §, 6.) bi eo dìfferat, qvod campanaram foni & candelarum exflinc- 
tionis in Maxima excommanicatione ufurpare (olicornm fion meminit ; qvod ttmea 
apud Paplcolas in tali actii fuiffe ufìratum certo ccrtius eft. Conf. prjetcr alios Per- 
ìUuftr. PONTOPPID. AnnaL Eceìef. Dan. Tom. a. pag. 759. & JOH. WOLFG, 
J^GEIU Hijh Ecclejtaftico Polit. bb. 6- cap. i. ad annnm 1616 «bi tale qvid adfcit, 
diccns: AVr Pontij:x ampìius moratus, nigram candelai» manibus tenens eodem itloc^ 
ferri bi lem excommuni e ationetn in M. Antoiiium de Domi 11 is pronttntiavtt^ 

(fl) Cum pcrantiqvus fit hìc mos & a primis Reb'gionis Chriftlana- in bis Regionibus exor- 
diis, feu illis temporibus derivandus, qvibus unn feu antiqva Danica Hng^i pl^ 
rjsqve gentibus cls-Rhenanis communis fuit, facile fnducimnr ut credaraus O^r in 
Cbar-frcytag effe idem ac antiqvorum Kar^ fqvalor, feu fangvis cum pukere & fudo- 
ore concrctus; qv« vox bodie apud nos in compciìtìs ufurpatur, ut AV-A'tf^» 
Kar-Lamb^ vitulus & agnus recens natus, fordibus nativitatis fqvalens: Verbom 
kara^ iìgnitìcat purgare, fqvalorem abluere:* U-karadur, fqvalldus, impnnis; Wtf/jf- 
ki^radur, femipurgatus. Primicivuin vero kar^ occurjrit, (ut unicum tantum ami- 

qvuo 



GAP. l §. 19. 20. 373 

Hifàntes a talibus non immunes eflent , eosdem enim, (ive aTiqvid^ fìve 
nihil, commiferanc ^ Soceriorum die virgi5 cxdere morìs fuic, qvi mosj 
ut peranciqvus, ìca e)us reliqvio?, longo poli Reforma cioneoi tempore^ 
apud qvosdam anciqvorum rituum cenacifTimos in ul'u fiaic* 

Ordìnes & officia Ecclefiaftica licet eadem eflent, nova tÈmen dig- 
nìtatitm ncmhva qvibusdam petfonis indica fuerunc, ita ut Paftores, Gren- 
jadsrftadcnfis in Holsna, & Oddenfis ac Hytardalenfis in Skalholtina diae- 
cefifuerint jam vocati Canonici Archkathtrdrie Ktdarofienfis ^ nec aliam ob 
caufam > qvam qvod Archiepifcopus & Capìtulum Nidarofienfe pocefta- 
tem has Praebcndas conferendi hbì airo^abanc, Sacerdoces etiam nullas 
habenres Praebendas in domo Epifcopi e)us beneficio & qvadra viventcs, 
&crisqve in cemplis Cachedralibus fubfervientes^ hujus vel illius Cathedra 

A a a 3 Cammei 



qvum adferam exemplum (in Vtgajlyrs Saga & qvibusdam Eyrhyggìa Exemplaribus 
in Rythmo Vigallyri , qvem anno 1008 fqvalorem itinere & turbida rcinpeft.ire con- 
traflum abluturus, in balneo, occifus, piucis poli diebus puells morcuuni confpicere 
defiderunti > cednifTe fercur, hoc modo: '* Horfinn er fagur farvi 1 forvitin iìada 
" litinn. Kar cr i kanipi varum , kyftu mjer ef lyfter. '» Id eft : Dtftuxìt nitida pul" 
critudo , afpice euriofa colorem , fqyalùr (kar) eji in barba noflra , ojculare virgo , fi 
placet. Hic fqvalorem leu concretuin cuin iàngvine fudorem 6t pulverem, vocftt 
KMri Cui fimile qvod VIRGIL. An. a ita eyprimit: 

Sqvalentvn barbavi fy concretos fangvint crines 

Yulneraqve ilia gvens — . 
Cam itoqve Sandifiimi Saivacaris corpus die Pnffìonis totum hoc modo laceratum 
& fqvalidum ertet, conf. Pf, aa- v. 7. ut & Ef. 53. v. 3.. feq. & anciqvi in ejus 
memoriam fé aliosqve eodem die hoc modo affiigerent; aut ipfum diem a Nomine 
fubftantivo Kar vocaruut Cbartag^ feu diem fqvaiorìs, aut a verbo kara^ fqvnlo- 
rem tbluere, diem purgationis , cum Chriftus fua paflione fqvalorem peccatornm no. 
ftrorum abluerit, qvod & ipli ejus Imitatione efHcere fé po(Ì*e piuabant. Qy:e Ety- 
in 
71 

/K , , . , -, . 

conlvetam compolicionum & dirivationum analogiam, juxta qvam deberec dici Caren^ 
tag non Cbartagi & fìc 3) haberet refpeAum»non ad unum diem 6c ejus propria , 
qvx fune pati prò peccatis 6c eadem abluere, fed ad integrum qvadragefimaie 
jejauium. 



374 PERIODUS IV. SECTIO II 

Cflncftki Ca) perinde dc monachi, hu^us vel illius Monaflerii Canmiày vo- 
catì fuerunc Officinlh nomen & muniis priori feculo nociffifiiuin fuic» 
qvo cum infìgniebacur vices Epifcopi abfentis aut morelli agcoa, qvo 
officio in eadem dicecefì non niu unus fimul fungebatur^ jam autem non 
tantum plures fimul , fed etiam vivo ac prsfente Epiicopo memorantur, 
qvi fcie nihil aliud fuerunc, qvam qvi communiccr Précpofiti vocamur, 
nifì qvod eorum prarfeélura paulo lacìus patebac. Qvando autem {a) fé 
fcribunt Dei graiia officèalim^ auc etiam eorundem gratia memorsturi 
(in tantum enim Cleri faftus creverat, ut offictìaHsgratri etiam prò lege 
haberetur) aut ((3) etiam Aéia fua offidalatus Sigillo munium; deinde 
(7} fi caufe maioris momenti in fynodo generali, nolla Eprfcopi fa^ 
mentione decidebantur « ac deniqve {i) fi k dioecefeos oHicialem nullis 
additis locorum nominibus, intra qvse eorum poteftas terminator, nomi* 
nant, (ignum eli eos fuifle epifcopali praedicos potevate ^ & Epi(copuni| 
aut abfentem» aut mortuum» fuKTe. Officialo & EH/penfiìoris feu Qvi^ 
ftoris munusj licer diverfa eflènc> antiqvitua tamen fcrpe cònfuitjgeban- 
tur, nunc autem fa^pius feparata fuerunt, nam Officiarlis eaqvae adEpi' 
fcopi otiicium percinebant i fed Difpenfator cathedra bona , reditus & 
expenfas curabat: cum buie officio iacerdotes, Viri maturi confili!» }um 
utriusqve & rei oeconomice? peritifTinii » plerumqve prsponerentur, qvo- 
rum auéloritas & honor tantus fuit , ut proxime poft Officialtm k Ab- 

baies 



(0) Canonici prìmitus fuerunt viri doSìi ad tempia Catbedralifl 111 commanicate Epifcopi 
viventes, qvi juventurem in bonis artibus, prxfertim Theoloeìa, informabant; certu- 
qve vivendi regnkìs pr^pfcriptas habebant, qvorum Collegia Carolus Maenas circs& 
ante annum %qo in Germania plnnma inltituit. Seqvioribut autem becolìsi non 
tantum ju\*entutis informationem omìferunt , fed etiam pnrfcripfias regulaa piane ik$- 
lexerunt, adeo ut etiam Vicarios fudentarent , qvi Tuo loco horas Ginonicas dccsn- 
tarent , ipfi autem fé prò Epifcopi ConÌìliarii$ grerebant , & vacante fede , ipfius ma- 
nia & autboritatem (ibi arrogabant: Horum coUegium Cafhnlum vocatar. Diflin* 
gvebantur prò munerum ratìone in Pr^ofitos, Diaconos, Theiàcmios, Prilnic^ 
rios, ScholafticQS, Cantores, Vicarios, Leéìores &c. &c. Hodie diftingvantiir in 
SecnIareSf qvorum pleriqve funt Magnatet, ut Comites, Barones, Eqvites, &c & 
Rigulares , ovi certis vivendi regulis obligati fui>t. De Canonids & Capitnlis in Is- 
]aiicMa vide iupra pag. 14I. Q\'alis eorum in Iflandia fuerit conditio* optimedocent 
ecrum coltationis iiterar> & juramentum fidelitatis Epifcopo didum, \ìd. ad fineni 
hiTJus Capitis Litr. D. E. ex Codice pergamene Originali in Bibliotheca Magiurmi 
Ne. 135. in Qvarto » exicriptas. 



GAP. L §. 20. 21. 375 

bates nomìnÉntiir; legibas oautum furt, neiDitii lickum effe, tale rou^ 
nos decreélare, nwdo bb Epifcopo ìd ei demandaretur; tcmpus auteai 
ultn ttieoaium , nifi ucerqre cónfencirec > non debuic extendi. 

» 
Tempia hac temperate nova perpauca exftni Aa fueranc , fed an« 
tiqvonim cenfus, Epifcopis eadem dicandi nullam piane occafionem 
omirceiHÌbvi$ > haqd cont;emrveiidum incrementum cepìc; Nain prarcec 
oonCvecam & illis dqbicam aiioaann ibrcem ac fponcaneas largiciones > qvi- 
vis Paftor ex prarbends (ibi conceflap proventibus, decicnam partern illis 
tradere tenebacur. Nec reliqvis eorum curacorìbuS) qvi plerumqve eranc 
fundi pofièiTores, templorum refidua > feu qvsr annui redicus expenfas fu* 
perabanc, alio qvam ipfo fundo folvere concedebacur (a)^ uc eo candeoi 
modo multi meliorjs nots fundi & prxdia> templorum fierent peculi- 
um. Si qvis vero aut ìp(à tempia eorumqve fundos aut polTetfiones ali- 
qvomodo Icfiflfe iniìmuiabatur, ilatim in jus vocatus, non tantum damni 
leftitutionem pendere adjudicabatur, fed pnrterea etiam Fullrettey feu 
pieni jutis muli^am^ qvse minorum templorum erat \s marc^e^ feu 25 Impe- 
riiles, & tempio infuper Cathedrali 60 marcasi qvippe qvod, ur reli- 
qvorum Mater, lariione juris Filiarum k?fum qvoqve & offcnibm eiPe 
cenfebttur. Mmafitiìum autem unum ad praedium Skrida in Toparchia 
Mulenfi» Stephanus Epifcopus Skalholtinus anno 149^ exftrui & fundari 
curavit, qvod prxdium Haflidus Thorfteini ejusqve uxor Cecilia Thof- 
fieìni> una cum omnibus ad id pertinentibus & aliis qvibusdam poiTefli* 
onibus. Dee omnipòtenti, Sanéls Virgìni Marix^ & Sanerò Sangvini 
ib; legaverunt. Sed templum ibidem exftruélum anno 1512 Prxful cor- 
pori Chrifti dedica vit, (e), refla^ prster Vifitationis Marìse, a Sveno 

Sapiente 



(t) Vid. fupm pag. 241. 

(b) Sangvinem Chrifti in Norvegiflm onno xr^5 illuam fuiflTe, teftanrtir v4«m/r/^ii qvem re 
Tera eum fuifre, qri ex fTiiclHfiino Sfllvororis corpore cfflnxir, ferio A(re\erant, hujus 
delude particiilam in Iflandìam tran/latam, & in tempio Skridenfì depofirain, Ì\.AXt 
aedituin cft, fed hjpc fuit valgi rantum p.rfvaHo, vei'om autem & genninam caufam 
cnr t;:mpium Sicridenfe Sanerò Sang>'ini confecratum fuerit, in H'tfior. Monaft. Islatki^ 
cap. 1%. adtulimus. 

G) Vid. pluribas noftram Hifi^riam Mimafi. blandii cap. Kk 



376 PERIODUS IV. SECTIO !!• 

Sapiente introduélum ^ eadem ac antea manferunt, nifi hìc in cenfum 
venire debeant dies qvidam incifi, qvales funt Hallvardi (a;, Boiolphi (b\ 
aliiqve , de qvibus camen incertum eft > an unqvam inter fetta relad 
fuerint. 

§• 22. 

.7us nunqvam canti Tevere dicium , nec difciplina ecclefiaftica un- 
qvam rigidius> qvam fub hajus Periodi fìnem, exercita fuic (c^^ qvod non 
tam qvorundam Epifcoporum Religionis zelo , qvam avariiis & domi- 
nandi libidini cribuendum efle , ìpforum aila arbuade docent. Lex leu 
legum codex ad cujus normam & prsefcriptum jus dicebanc & )uflitiam 
exercere videri voiebanc, fuic is» cujus fupra (d) fspius fecimus mendo- 
nem, ab Arna Thorlaci filio confcriptus, fedcanciem anno 13^6 a Magno 
Erici penicus confìrmatus (e), Islandisqve, ut lex univerfalis omnibus 
obCervanda^ in)un£lus^ cui alias, parcim antiqvas, parti m recendores, Ec- 
clefìafticas Conftitutiones & Poncificum Decreta in fubfidium vocanint 
Forma vero & modus procedcndi non femper idem adhibitus & ohfervt' 
tus fuit, plerumqve tamen dica reo fcripta, conventu indido^ teftibus- 
qve, (i haberi potuerunt> aélum fuic; alias edam > led rarius, reis jun 
jurando fernet purgare aut accufatoribus iiKentatam caufara jurameaca 
probare conceuum fuic, & licec forma qvcedam judiciaria obfervarecur, 
^ plerumqve tamen is fuic exicus> uc reus condemoarecur, & (\ nonilarec 

)Uḍ10, 



■ ■■ 



(^) Hallvnrdi Feftum incìdit Jn 15 Maji, Errant rero qvi autiimdnt Sandurn Htllrardum 
fuiffe filium OUi Sanali, cum ejus fuerit confobrinua , nasn GudbrajKtus, dai ivoi 
marernus, tres habuit filìas i) Aliam qva^ ex Haralldx) Grsnflca pepefit Olaum Regent, 
& ex Sigurdo Syr Haralldum Imperiolum , a) Thoreyain matrem Hailvardi Sancii, & 
3) Tsridam matrem Eymundi nobilis Pirata èf. Regali, fed aviam Thoreri Steìgenfis, 
cujus in Hidoria Norvegica non incelebris mentio. Occifus pft HdivardpSi £ Mu» 
likus Flateyenfihus fides, anno IQ43. 

(b) Bocolphi Abbatis feftum in 17 Junii ineidit. 

(e) Hoc non Ita intclligendiim eft, ac fi priores Epifcopi ^onitfventes fuerint; Bx«npli 
loco fic i^oena condìgna Sacerdoti cuidam a Joua Vilhelmi filio anno X431 prxfcrìp»; 
Vid^ od fìnetn Capitis Iàkx. F. 

(d) Vid. fupra Tom. x. pag. 540 -^ 550, Tom. %. pag. io. fqq. 

(e) Vid. fupra Tom. i. pag. 437. 



GAP. l §• ìì: ' 377 

judicio, e^rcommuoicaretun Ipfi enim Epifcopi aut edrum vicarii ut 
phirimum, Judicem, Adorctn, imo qvandoqve eciam Teftem agebant, 
ìltìsqve mulébe pecunuurìs cedebaoc Afleilbrcs autem fuerunt Ab- 
batesy Sacerdoces, qvandoqve edam in cauds minoris momenti^ & de- 
kà\ì fuperioris ordinis, diaconi & laici ^ raro aucem vel infra 6, vel 
fupra 24 perfonaruin numerum tale Confiftorium habuit; fed (ive mui« 
ti, iive pauci eflent, omnes tamen Proefìdis amici ^ eiqve obnoxii fu- 
ere, qvi omni in ìpfum transiaca potevate, ipfius imperio fubjedi} ad 
ejus nutum fententias dixerunt, qvibus reì facultacibus exuebantur aut 
anathemati innodabantur^ non nunqvam etiam vinculis» carcere, tor- 
mentisi cohibendi jùdicabantur ; Perraro aucem vel feyeriHima qva^vis fen- 
tenna, fine gratin? Spiritus Sanéli invocatione pronuntiata fuit; con- 
fvetùs enim feqvioris Seculi ftylus'talis erat: N. Dei gratta Epifiopus 
6ta Et qvando Afleflbres de eo locjvebanturt prom ejus gratta libu^ 
trit &c. Et fententiam pronuntiaturi : ide^qve implorata gratia Spiritus 
Snnffi judicavms &c» Tandemqve : Hanc nofiram fententiam nobisctum 
m^mavit Revèrendas Domintis Epi/copus &c. Interdum in rebus mino- 
ris momenti» difnidiato clericorum & laicorum numero ucebantur, ipfi 
fententiam pronuntìantes , hac formula i^xzm!\([^: Ideoqve in nomine Do- 
mmi Amen! dìximus prò tribunali fidevtes pieno juris judicio &c. appro- 
Untihs nobiscnm <Scc. Reperiuntur etiam foli judicium exercuifle, & 
had adhibita formula pronunciafle : N. notum facto ^ avod N. in jus voca* 
VJ) avara dicam legitimam effe judicaviy ideoqve implorata gratia Spiritus 
Sìmciì , &c. Et tandem : Hoc meum judicium y me prò tribunali fedente 
fromulgatum in fcriptis prolatum fuit. Qva forma non pauca Epifcopo- 
rumHoIenfium judicia & fentenciae, qvae ad nos pervenerunt, concin- 
natae reperiuntur, qvibus etiam Skalholcenfium nonnuUa fimilia funt» 

Litr. A. 

TTyrieleefon. Chrifteleefon. Kyrie Chrifle audi nos^ 

Pater de celis Deus ! miferere nobis^ 
Fili redemptor miferere nobis. 
Spiritus Sanóle deus miferere nobis. 
Conditor mundi iwi/?r^r^ nobis^ 
Saluator mundi adjuua nos. 
Toìiu a Bbb Sanaa 



o 



-378 PERIODUS IV^ SECTIO IL 

Sanda trinitas unus deus mtjèrere nobìs. • 

Sanéla Maria roacer Domini^ fandla Dei genetrixj (anela uirgo uirginum 
ora prò nvbis. 

SanAe Michael , Gabriel » Raphael ora prò nobìs. 

Otnnes (aneli Angeli & Archangeli orate prò nobis^ 

Omnes fan Ai chroni & dominationes> omnes fanéli principatus & pote- 
ftates, omnes fande celeftes uircuces, omnia (anoa cherubia ac 
feraphin orate prò mbis. 

Sanéle Johannes baptiila ora prò nobis. 

Omnes lanéli Patriarchi & Prophet» orate prò nobis. 
* Sanéìe Petre j Paule, Andrea > Johannes , Thoma^ Jacobe» Philippe, 
Jacobe, Bartholomee, Mathee, Simon» Taddee» Mattila j Marce; 
Luca , Barnaba ora prò nobis. 

Omnes fanéli apoftoli & evan^elifte orate fro nobis. 

Omnes fanéli innocentes & difcipuli dommi, orate prò nobis. 

Sanile Stephane> Line, Clete^ Clemens, Sixte > Comeli , Cìprìanei 
Dionifìi cum fociis tuis , Mauricii cum fociis tuis y Kiliane cum 
fociis tuis^ Alexander cum fociis tuis, Cezeon, Laureati, Via- 
centi, Fabiane, Sebaftiane, Calixte > Urbane » Vite, Vicalis; 
Landberte, Tiburti, Valeriane , Ofvalde^ Olave^ Eatmunde, 
Thoma» Magne > Hallvarde^ Blafi, Johannes, Pantaleon, Theo- 
dorè ora prò nobis. 

Omnes Santìi Martires orate prò nobis. 

Sanàe Sii veder ) Gregorio Nicolae , Martine, Thorlace, Benedi(fle, 
Egidio Jeronimej Auguftine^ Johannes. Ambrofi^ Germane, 
Vedafti> Amando) Leo> Damafe, Seuerìne, Bridii, Columba^ 
Cuthberce^ Suithune, Leoharde, Remigi ora prò nobis. 

Omnes Sanili Monachi & heremite orate prò nobis. - 

Sanila Maria Ma;:dalena, Felicitasi Perpetua^ Agatha, Agnes, Cecilia, 

Lucia, Margareta> Brigida ^ Katerina, Sunniua^ Barbara, Ana- 

ftafìa, Petronilla, Prifca» Urfula cum fodalibusi Fides ^ Spes^ 

Karitas, ora prò nobis. 

Omnes Sandìe uirgines, Omnes Sanile vidue ac concinentes orate fr9 

njbis. 
Omnes Sanili orate prò nobis. 
Chrifte aui/i nos. 
Vropicìus Q^o parce nobis domine. < . Propicius 



GAP. L Litn A. B^ 379 



IVopicfus cito ixauii nos domine. 
Propici US efto libera nos domine. 
Ab inddiis DÌJboli libera nos domine^ 

A morbo malo r 

A pefte & fame /' 

A pefiilehcia & clade P 

Ab omnì ìminundicia cordis & corporìs P 
A fubiunea & improuila morte r 
Ab omni malo F 



Per incamationem & nativitacem tuam F — 
Per circumcifionem & apparicionem cuim / 

Per baptifmum & iejunium tuum r 

Per Paflionem & crucem tuam /' 

Per mortem & fepulcuram tuam f 



Per glorìofam relurreiftionem tuam /* 

Per venerabilera afcenfìonem tuam / 

Per aduentum Sandi Spiritus paracleti P 

Inaduentu tuo fecundo /' 

In die judicii /' 

Peccatores ce rogamus audì nos. 

Uc pacem & fanitacem nobis dones. 

Uc remidìonem omnium peccatorum noftrorum nobis donesr 

Litr. B, 

Ad Divum Olaum. 

Q Chrifti Martir dare, tuos ad te clamantes audi famulos^ qvia tue 
predicationis gratia, qve nefandis cultibus ad veri dei cultum nos 
revocavit> nos gaudemus & credimus, qvia tu regnas cum Domino 
Rex inviéliflimuSy te humiliter deprecamur> ut digneris nos adjuvare 
tua fanéla oratione , ne praevaleat Diabolus fuam in nos ^lerficere volun« 
tatem, & tempera nobis omnium caftitatem & humilitatem, benignità- 
tem, temperantiam, patientiam fpiritualem, difciplinnm) & obedientiam 
& virtù tem debellare forti ter de armis fidei adverfus tentationes Dia* 
boli. Fac nos femper gloriofinime Olae & Martir Jefu Chrifti preciofe 
tuis orationibus aaiuvarì> qvia ab impiiflimis homiilibus occifus eras 

3bb a prò 



^o PERIOPUS IV. SECTIO il 

prò ìufticia, fac nos gaudere fine fine in fanélorum patria, &uttecQm9 
Rex^ merearour videre Deucn Regem òmnipotencem trinum & unum 
Dominum regnantem per infinita fecula feculoruoi Amen» 

Aliai ad eundem. 

Deus qvi es Regum omnium corona & Martirum vigoria , annue 
nos beati Olai Regis & Martiris pia apud te experiri patrocinia, ut per 
tuam , qvam in ejus glorìficamus pafiione, magnificentìam^ coronam vice 
dìlìgentious te percipiamus repromiflam &c. 

Ad Petrum ,- Paulutn , Andream é* Johannem (♦)• 

Sanfte Petre Apoftole eleéle Dei, tu confcffus es filìum Dei; 
fuper te sdifìcat Dominus Deus Ecclefiam fuam & tradidit daves Regni 
ccelorum ; Tibi ligandi dedit poteftatem atqve fol vendi & remittendi 
peccata; Tu es Apoftolorum^ princeps & exemplarpoenitentiae, Doclot 
Écclefie, Janitor Paradifi, adjutor eleélorum , Tu es fufceptor animarum, 
&ego mifera, & fragilis,& peccatrix> qvid firn faélura. Cura venero 
ad te adjuva me ne recedam refufa propter vitia & peccata qvx male 
commifi. Solve vincula fjeccatorum meerum qvi habes poteftatem 
ligandi & fol vendi in cxlo& in terra. S* Petre, S. Paule, S. Andrea, 
B. Johannes, Apoftoli Domini, aperlte mihi portas jufticie j ingrcllusin 
eas confitebor Domino Amen. 

Ad Divam Virginem (*). 

O Domina mea Sariéla Maria , me in tuam benedi<^am fidem & 
Ungularem cuftodiam ac in finum miferìcordiae tus hodie & qvoddie at- 
qve in hora exitus, mei animom meam & corpus meum tibi commendo, 
omnem fpem meam^ confolationes^ anguftias# miferias & finem vice 
mescommitto, rogans ut per tuam fanòlifiimam intercefllonem & glo* 
rìofa merita, omnia mea dirigantur & difponantur opera ^ fècundum tuam 
tuiqve filii voluntatem ad meam utilitatem Amen^ 

Litr. 



(^) Videtur elfe precatio privata. 



' €AP. I. Lifr.R'Ci': :'! 381 

Litr/C. 

1) Mariu Reìjkversi 

(e) \/f<5der Jefii veremed oiT, Milldr gud oc helge krofs, Alldafader:, 
englalid, AUer Helger bue ferd, frider Spàmenn Friir oc Poftuk 
u fyrcr ols bid. 

a) Mariu VtìgguliSd. 

Sof |Hli eg unni fier^ aller helger pione ]^;er, Petr oc Pali à RomJ, 
hialpi per a dómi^ oc fu hin mìidafta mxr, fem marga bxn af gude fer» 
Sanéh Maria fie |>ier holl, fu er bècre énn raudc gull, hvarfem |)ù reiki 
ara lande, figne |>ìg oc fvaefe, fiàlfr gud oc Heilagr Ande» 

3) Vogguliód. 
pig fvaefi Gud oc Gudsmóder, tiu englar oc tólf poftular, Thom- 
as hinn traufti^ oc cveir adrer, Magnus oc Marceinn, pig fvxfe Drottinn-. 

^> Kvolld oc Morgunvers til fallrar Mariti Mieyan ' 

Bid eg Maria, biarge mer, bure ùr 5llum namium, annars heims 
oc eimin her, àftmw Guds eg treyfte per, bid pù fyrer mer bxde 
lifsoc daudùm. 

Bbb 3 .5) ^>Vr- 

(c) i) CantiUna iter fufcìpìenth ed Marìam. 

MatcT Jefu, nobiscum efto, clementiffime Deus, & San^a Crux! Pater «Scculo 
rum, chorns Angelorum, omnes Sanai, edmii Prophetae, Virgines & Apoftoli iter 
propalante! Ora prò nobis! '^ 

a) Carmen Mmianum ' ad tunas. 
Dormi! €go tibi fiiveo, omnes San^i tibi ferviiinto, Petrus «fe Paulus, avi 
Roin« funt, tibi in judicjo opem adfcrunto, & clementifnma ìlla vJro-o nvjr mnltfl 
a Deo impetrar. Sanéh Maria, <jv« rutilanti pr^ftat auro, tibi, ubicunave terra 
rum conftirutus fuws , propitia cfto, ipfc Deus tibi benedicat & Ibmnum coiiciliet 
m & Sanaus Spintus. v,w"wuci, 

3) Carmen ad etmas, 
libi fomnnmconcllìent Deus &^^^^ mater. decem Angeli & duodecim Apo- 
ftoh, Thomas lUe fidns «e duo ah. Magnus & Martinus ! Tibi Dominus fomnuni 
concihato ! «"ihui» 

4) Cttvttn vej^ertinum & mamìnum ad Btatam Virgimm Mariata. 

V ^?^°A-^«",^ n •" °^j;f'^'''' "' *'"'»'■*» '"='''' l'ic & in futuro, feculo «-item. 
Vago. Da dileaaJ tibi conhdoj ora prò me & vivo & niortuo. 

^ S) Orda 



38Ì: PERIODUS IV: .SECTIO IL 

5) Vtdtradan truarìnnar^ 

Bìd pu fodrìniiy biód pù fyne, af módrligutn myndugleika , pvi 
h6num f ù eflauft, yferdrottnar. Skynfemd oc reccvife,-fkmacil badar , 
ad módirìnn, fé mòg aedri; Fyrer |»vi bid ^ù, fòdur himnanna) aud- 
m^kc medy oc undergefne , enn fkipadu fyni> af fkarpleiks valide. 

6) Bé^n mòti kveifu^ 

. Chriftr fat fyrir kirkiudyrutn » kindil hafdi i hendìi bamid j^ad 
blefTada^ bók i annare. Hvad fyrger ^ù fon minn? fagdì fsl Maria. Eg 
er far oc fìùkr, fàgdi gud droctinn minn. Eg fkal Isekna ^r beinkveifui 
fleinkveifu^ fótakveifu, handakveifu) idrakveifu, heilakvetfu; ocI»aalln 
ròitiuftu reginkveìfu ; Hann vard laus af krànkleika f inum* Hvòr ^(Ti 
bxn hefur ad vardveita . frelfaft mun af allre kveifu. 

7) Bien a nwti hìkfta. 

Chriftr 1 briófte mer , bure fari hikfti; fyrri var ec i huga guds enn 
hikfti ; Gud fridi f efs manns fai fem dc5 af hikfta. Hv5r fem i einu and- 
anaki les pefla barn niufìnnum ^ mun laus verda vid allan hikfta. 

■ 

8) Draumr 

•-> — ^ — ■ 

5) Ordo fideK 

Roga pfltrem , jnbe filium autoritate materna , in 'hanc enim fine duWo do- 
minaris ; Ratio enìin & ieqvitas una innuunt matrem filio prapftare. Patrem igimr 
coelorum humiliter 6cfubje£Ve rogato, fed filium rìgorofa autoritate jubeto. 

S) Prfcatio coafra Marem. 

Cliiiftus ante fores templi fedebat, puer ille benedi£lns cnndelani una, Itbram 
altera, manu tenuit. Qyìd doUs mi fili ì dixit beata Maria. Labaro (y rfjrofff, re- 
geffit Dominus meus. Levabo tibi dolorem ojjtum^ dohrtm de calcuìo^ dclonm ft* 
duWj dolorem nianuutìiy dolorem snteftifiifrum ^ dolorept ctrebri^ (f acutìjjìmmm oami' 
ttm dolorem ftipa-eminentem ; Ille a morbo ianabatur. Qyicuuqve haiic precauoncm 
lervandam habueric , ab ornai dolore liberabitur. 

7) Precatio cantra Jingultam, 




HSmaìm 
(*J Sine omni dubio^ Ratio fbyfica cuìqye patet. 



, ^ €AP. I: Utt. e . : 383 

8) Draumr Sanéfi Petrs^ ad diaumr tMifl veli 

Draum dreymdi mig drottinn Gud mina: ce f ótcift fia f ig drottmh 
drottnanna oc kóng kónganna^ vaknadi ecvid, oc var fad fvo. Hvdr 
fem leger f>inn. draum fyrr enn finn, fagdi herrann Chriftrj hann fkal 
allud radaft til becri vegan 

-9) Kyrkiugaunguhien. 

SxSg ce i kirkiu , med Chriftìns manns fótum , holl fie mier kirkia»' 
hollur fie mier preftur, holl fiejnier meflu bok oc hvòr bók, fem Gud 
drotcinn minn j6k. Leit ec utar i kirkiu » leic ec innari kirkiu ^ leic ec 
allt i krfngum mig; (a ec hvar Gud drottinn minn fat i dómftóli (Inumi 
oc hafdi i hendi |)a helgu baen Pater mfter oc maelti peiTum ordum , 
ad |>ar fkylldi enginn i vìtis elidi brenna, ne kvalanna kenna, hv'òr fem 
fyngì ^efia baen med fig dógum òllum. Vaki vòrdur minn , (bfi (ei) augu 
oun, renne hugur minn til almdttugs Guds mins. Amen. 

10) Kv'ólldbém. 

Geymdu dymar drottinn minn, défamlegur fyrer kroflinn finn, 
glugga hùuiin gólf" oc fkùm^ guds a medan ftendr hùm« Gud gefe 

her 

8) Sofìiffhim San&i Petti 9 qvo fomnia ex voto portendant. ' " 

Somnìum fomniavi mi Domine Deus ; videbar mihi videre te Dorainum do- 
Tìiinantium & Regem regura; His expergefa^lus , revera ita fuit. Qyicunqve tiium 
fomnium, inqvit Dominus Chriftus, priusqvam fuum re^itaverìt, ejus fomnium 
femper bonam foitietur interpretationem. 

p) Precatio templum intrantis. 

Tempium pedibus hominis Chriftiani intro. Sit mihì templum faiubre! Slt 
mihi facerdos falubris! Sit miht falubris liber mìffs, Se qvilibet alius liber, qvem 
Dominut meiis Deus exaravit. Extrorfum in tempio circumfpexì; Introrfum in 
tempio circumlpexi; Circumqvaqve circumfpexi; Vidi Dominum meum Deum prò 
tribunali fno fcdentem, 6c fiindam illam precationem Pater nojler maini tenencem, 
qvi hjtc verba docutus eft> neminem in igne inferni ariurum vei dolores feniurum, 
qvi hanc precationem omnibus feptem (hebdomndx) diebns recitaverìt. Cuitos mens 
vigilet! Ocult mei (non) dormiant! Mens mea ad omnipotentem Deum meum fé 
convertat. Amen. 

10) Precatio vefpertwa. 

Mi Domine cariflime» propter crucem tuam cuftodi fores, feneftras domnm, 

pavimenta 



[384 PERIOBUS IV: SEtTIO U. 

ber rum Hèimp^m Anda, fvo óhreinn andi kunni ofs edd ad granda, 
.oc arar hanns fai her eckerc rum; Gud geymi dyr, oc Owx'lok, Maria 
iney i inni dyrum, enn Michael engill ùtifra» Brìóti enginn upp bù« 
manns^lyr. Ut Gurgr (Karkr), inn j^e/ks^ ùc Gajfagullj inn Guds eingill, 
ut Ragerifi, ìvmjfefu Chrift, ut Valedtèus (forfan. Maledi3us) ìXXViBmt- 
dia US ^ Vid gefum ofs alla a Guds valld, oc goda nótt. 

Litr, D. 

. (d) V'er Jon med Guds nad &c« gSrum oUum tnonnum kunnickt ned 

^efTu voru brefe at i heeidr vid Gud ok hanns helguftu inodur 

jungfiru i'anéle marie ok cns helgafla Gudz jattara Jons Hola. bifkups 

jVors patrona ok heilaga Gudmunatr bifkups ok til msire avaxtar gudh- 
ligrar.pionozto hofì.itD vii taskic vorn kan^ fon i hsidr ok vicding canuk- 
ligrar ftsttar atti blifva i vorre kirkiu a Holum til koftz ok fedu ^a f^m 
hann vili ok fvo Ixngi fem honom likar par atti dvxliazt ok lìtia. Ok 

,si Utan ined voru lofui ok fam|iycki brotc farà ^i lionum likar. Ok 
hvar fyrer wer pigli fwo fa^m v^orn faiuiaa aeigxn fun ok fun vorrar kirt 

iu 



pavimenta & latebras, dum Dei tenebre darant. Deus hìc (andò Spìrìtm locnm 
conccdat, ne impurus Spìritus nobis nocete podìr, & angeli ejus locuin lifc occu- 
pare neqveant. Deus forts cuftodiat, fed Crux ferain. Virgo Maria in foribusinte- 
rioribus, fcd Michael Angelus in exterioribus l Nemo fores villici efFrìngat! Fortt 

He! Intfo Jejh! Foras GaJfaguUe! Intro Dei Angele! Foras Rageriflt! Intro 
Cbrifte! Foras Maledille! Intro Benedidt! Nos omnes Deo nos comraendimuj. 
a nox! 

« 

(d) Nouerint uniuerfi per prefentes qnod nos Johannes Dei gracia epifcopns holenCs al 
honorem omnipotentis Dei & beate Maria femper virgìnis & fanBiiRmi Confedoni 
6c Epifcopi patroni nollrt 6c beati Godemundi & ad ampliacionam cultiis divini in 
ecclefia Holeniì recepimus NN diledam iilium noflrum ad honorem & digniti- 
tem Canonicatus & manendi in ecclefia noftra Holenfì in cxpenlis eccitfix ^x^.wào' 
cunqvc 6c qvamdiu (ibi plactterit cum duobus famulis ad faciendum relidcnciam & 
ci:m noftro confenfu recedere qvam tibi placet. Unde te tamqram noftmns ♦»j*^|" 
& verum membrum noflri capicuii approbamus & ratificamus per prefentes & obi in 
perpetuam prebeudam affignainus decem marcas de pecunia una anuuatìm tibi Col- 

. . veodt 



GAP. l Lifr. D. — 385 

iu anduardhum fkipum ok ftadfeftutn med pefla varo faumo nervarr- 
andx brefo. Ok ttweirdoliga rxnto ok prebendo fetium ok fkipum tiu 
merkraf vorum pocningum ok godzae arliga hverc ar figh at luka i f)eim 
ftjd fem fjoer ok vorri kirkiu kaemr til minfta f kada efcer landfins vana. 
Oa |>igh fuo allt p!tt godz faem ofs fealfua ok vora kirkiu verndii ok vaeria 
medalhn banda mata ok raett efter allre vorre makt ok valldae. Suo 
framt J>u helldr f efla |)iaa lofvaii ok likamlighan seidh med ofs ok vora 
loghliga arfterkomarndr medh truf kap ok ftadraeftu gxymandi ok vaktandi 
ok far med f kyldoliga lydnae ok uyrdhingh ofs jafnan vaeicunda? ok gior- 
andx ok vorum loghlighum efterkomanuum i famra? .ftaett. Ok xi (idr 
til wor koma fiorum finnum a hva?rio are fvo faem a f eflum timum ok 
hatidum in afltfmpcione fancfle marie in fello fanéli Johannìs bifkups. 
vors patrona domiiii Jefu Chrifti ok i Matsdiegi htrihgs Gudmundar bifk- 
ups vidr tvoeggìa marka fcekc fyrer hiièrt ar efter blifuerutan vortorlof, 
ok man fiukoom a^dr annan'bungan fkada ok forfaull hindra kunno 
hann. Var [>etta bref vtgefit ok f krifat a vorum ftad Holum i Hialtadaal 
fàuftodaghaen na?fta arftcr inventionem fanéle crucis infiglat ok ftadf^dl 
med varo infigli rotundo off fbalfuom nerverandom Anno Domini mille- 
fimo qvadrìhgenteiimo tricelimo* 

Litr. 



Tend& in tali loco ut tibi Sciioflre ecdelte inrtfnitur minus donpnofum (ècundum 
inoduin terre coiifvetnm, & te ^ oinniQ bona tua tamqvam nosmet iprnm & no- 
ftram eccLeiìam dcfcndenius omnibus viribiis Se iriodis fecandum nodratn poflìbilira- 
tciii & potenciam^ itdq. proini^Tum tUum rabjurtinento corporali dje fìdelitate & Ina- 
bilitate obferranda & obedienciam &, reuérenciam nobis (èmper exhibenda. Item cum 
ad nos qvater in anno viddicét in iftis feftiuiradbtis in aiTumpcione beste marie in 
feflo fancli Jobannis noftri patroni in fedo aCTenfcionis Domini & in depoiicione boni 
Cìodemundi fub pena duarjum marcarum prò qvalibet fi «^pretei-mi ferir fine no(tr4 iicen- 
cìk absqve infitmitate leu altètins grauis dampni odcaiione fiierìt perpeciitus. Da- 
tnm in noflro ciuiroce HoIeiWi in. fefto f ai^e Meltne feu inuehcianis ^àucle^ crucis fub 
iìgilIojioiUo rocuiido Anno Domini millefimo-qvadringentefimo tricefìnio (*^;. • 



{*) latinum hoc dfplorua vìdetur wigwaìe exemplttm^ pd' verfio - Isiandtca ^ fupra max 

aliata , « eft co^rua. Utmmqve ejì ex eodetk C9di€e deJisMfmm» Vide fupra pag, 

37.^. not. ' : • ' ' ^ 

M« II* ' v^ C C 



386 



PERIODUS iV/ SEGTIO 11 

• • • — 

Litn E. i 



(e) tAat fx ttllum monnum vitrligt o\ kunni<fl f>eim j^ecta href fea tcdt 
fr'^^ hoyra at ek N preftr N kinnizt ach ek medr fullkomnum xidi 
ùppa miiìA faal okminn preftdom Iscggiandx. hendr a mite brioft ner- 
verande Jonx EgilKTyni. puplico nocario raed min xìg^a villa vnnuli^r 
at ck lofuadte mlnom verdoligum fa\idr ok hcrra heira Jonx Villialir.s- 
fyni med Gudz naadh hyrdìiigia ok bifkup a Holuoi trufkap lydnx o!< 
hollr cevcrdilia^ ftaduglma hallda ok gaeyma vtan alla affakan ok for^rott 
ok nockori hnyta foricettningh ok mocblaflr ok mocaegaagh fuo Ixngi 
fem hann er mer hialpligr ok vxrndarar i cna?ygiligom lutotn ok fyrr- 
fagdri kirkiu trur tadoerok vaemdaroe oefcer radaf forfion visdomxoAbxfKxd- 
iighxic marira parts Capiculi nxfndrar kirkiu a Holum. YUnrt fkal xk 
fvx> hallda {xm mian milldiii faudr ok vakcara mianar falò ok hann 
veria ftyrckia ok vernda ok hanns kirkiu furnxfnda. Ok honom ok 
par mcd pefua fkulandhi hxil godh radh Ixynilìga ok opinberliga eftcr 
minnx beftri (amvif ku ok xigì af honum ardr hanns kirkiu f kal xk u(h 
sedr draga firer mik mina vinx f)at. fjem honum ok furrfagdrx kirkiu verdi 
komandi cil iTcada ók fordiarfuonaV òk ranghdaemi^ edr nockors J)ungh3. 
ok {)eim (xm radh ok fkada giora honum ok Yuh-nxfridrì kirrxiu Hcal xk 
i mooù (landa med allre minnx makc pat ek forma pau ach ftyrckia ok 



vxru 



(e) Omnibas has Ktcras vifturis vel andìtimS' noniuri^fto, me N.. fiicerdotem N.coiticri, 
qvod ego per&£ki juratneoro ,. «niiiMin inMin & facerdoduiD obceibas, friti.-.:m 
pecìori adinovenSr prciènte jonii EgilU /Ni9€«ria Publico, fjpome, non coan^Si W 
iierfibìli meo Pftm òcl>onii»0, Domino jonir Vilhelii^ fìlio,>)Dd. gratia Curato:! Oc 
' Eptfcopo Holeniì, HdeFttaCelTi , obedkntiaiu &, fidetn in perpecuum jugtter conti.. l'-n- 
dam & (ine omiìi cxcurationt» i"ek tergivetfatioiìe & qvaiicunqve.ineptt rciiitcntie. c:tv 
fpirflCtone vd obludfttioiie obrervasicitin proint&riiii , qvQiiidJii iile in rcbos conouris 
. ftdjoror ntiht &, defeiìior^ prasdicìsr iftucetn .eceififìe pattrr iideHsi, &, ex coniiik*, iu- 

f ' ^ {|>itiis, ,tc orbitriD oiojori.» partis-jQ^pituli oidariEcclifia Hokiiiìs^ defeokff efit. E'i.o 

(' i < ilhtm tftnqvflin demeiMem patreia & .tiiiiiiìr mex ctftftadem habebo, & ilkiin, qus- 

qvcf )pi(«dtB&i« acclufi«m-d(iitoiftfn<.C(HtcobQirtboi» tudbof^ liiii.puterML lÀUibria coi- 

ftlia privflttm (k publice recuii^um conicienti^ mes djHameu iuggeram, nec i'i 

* e>u$ve.ecdefùrln mei a\ic n^e^igm aiiiicorum einoittmctuum atfqvìd opere Tel co ^• 

. . ^fiÌ(o deUtiham t q5K<KtiUi vel pl!5aedic>«-^;us àvcUtì« iu dainnuiu» detriiìieiuuin, 0:leC' 
dium, vel oniis vergat, illis qvoqve, qvi ei & pricdicì« eccleJìae dimi>i)m vcl nrV.'..: 
coniiiium intenduiir, oiiuubus meis^viribus , «^vaacum valeo» obiiitar , & iltos (l>i 






: '^ CAP: 'Ì, Lifr. E. f; 387 

Fifria Oc ti! mseirap fannérida Jieflara luta ok mihnrt' )ofuonaf ok ftrms 
vktnisburdjr lier um fetti ek mite infighle firir {)erta medfkript minnar 
riginjr (und^r giorc i furnefndum ftadh Holum i HiaHcadaal decimo die 
racnfi tVIaji anno Domini millefiino qvadringentcfimo tricefimo. 

i 

■ ..• -Litr, F." '■ ■ 

# • » 

(f) Y^ET Jc'n med Gudz nadh &c. héilfum ollum moanum med Gudz 
bleflio oc vorrx. Kunnikc gerandxath pórdr preftr Rodhbiartcs* 
fon kefuer fca:ndzft opinnberliga fyrir ofs. ath hann hefuer oforfynio.drykc 
likamliga munodh med ryflur ji'ro illuga dottor oc ac hann ex kiotli;;^r 
fjdjer ath {mi barnx fxm hun hefticr honom kapntt. Nù af pui aui, 
hinn hefuir gengit til Tettar vidh gudh oc heilaga kìrkia ocois. ocbsid-, 
izft laufnar oc lagt alt Inetta Htt maal a gudz vvaldh oc wom doom oc 
nwdh. pui hòfum wer i gudz nafni afleyft hann af fogdu brooe oc fett. 
honom penitentiam falutarem. Inprimis f kal hann fafta um feau aar 
midhuikucjjgha. oc fjufludagha med vatn oc braudh oc a beHbm feau 
mm i langa faùilu fi^ai hann vatnfafta mànadaga midhuJKi^dagha oc 
fauftudagha oc med lengan rtiarin tala a peflum dógum utan i hanns ytar- 
ib titna vtan naudfynia, oc inneleilr fagda dagha. Ok Tuo x\ fidhr ì (ama 

C e e 2 mata 

fcopum & ecdcfiam) 8fdjnvabo & dsfendam. In qvomm prTinifTprum, ineiqvc voti, 

confi rmationem, <Sc v*eiain tetiimouium , lìgillum menni Imic propria inea manu 
fcripto cliirographo appeiuio. Aiìum in pìcpciìcìo loco Holìs in Hialltodalo, decimo 
die menfis Maji , anno Domini rtiillefimo qvadringenteGmo tricefimo. 

(0 ^05 Jonas Dei gratta &c. benedifHone Dei & noflra omncs homincs falutamuj, no- 
tiim facientes, qvod facerdos Thordus filius Rodberthi fé rem veneieam cum forore 
(monial') Jora hlia Illugi foituito habuiire, & infantis, qvem illum progenuiffe iila 
protelTa ci\ ^ patrem naturalcm le effe, piiblice cor.im nobis confeffns tft. Cum igì- 
tur Dco, fnncìis ecc!eiìac*& nobis rcconcillari, & abfolvi d efid era veri t , totamqve hanc 
caufam divino arbitrio, noftrx autem fententi.t & gratiar fnbjecerit, nos illum Inijus 
deliS^i in nomine Dei ablblvlmus & pcrnitentiam ftlutarem illi injnnxìTnus. Inprimit 
per feptennium diebus Jovis & Venerìs in aqva & pane jejunoto, & per hoc* idem 
feptennium tempore qvadragefimali diebus Lnnar, Jovis & Veneris in aqva jejiinato, 
ree iis diebus cum ullo homine, excepto tempore (vita) extremo,-citra neceffìtatera 
loijvitor, di^is qvoqve diefcils leftloni privatac vacato. Similiter & diflos dies tem- 

pere 



388 PERIODUS IV; SECTIO IL 

mata halda fagda dagha i Jólafauilu fem her furr fs'ghir vm feau aar. 
Ok ari fidr fkal hann innan tveggia inanadha byrìa pìlagrims faerdh. af 
^ui hann sr ei ma^gchughr ach ganga cil Roman), cil allra hofudhkirkna 
par ofs ba^ ath gifta. i voru bifcapsuseme. fkal hann ganga oc vicia bsr- 
faeccur fra |>ui hann flaer huerìa psirra oc lefe Marie pfalcara ath huerrs 
kirkiunne gudiigha oc huern laugardagh. vm feau aar, oc si fidr fkal 
hann Ixfa dauidhs pfaltara sinn i huerre viku. Noélurna a huerìum 
d^gi vm feau aar, ucan (iukdomr hìndre« Hann fkal ok fagdha pila- 
grims fxrdh byria innan mànadar ath heyrdu ^seflfu brefuar ok vtapndadha 
innan tólfmànada, ^ Ok Lar «ftir gefua (iigh inn i aeitt klauftur far fxm 
hann vili fealfr kiófa ok blifa par fuo Icenghi (sm hanns lif reyckr til 
vtan off fynìzft fidar mxir difpenfera edr vorum loghiigum efterkomand* 
um med nann ì {xefTom gra^inom. Item biódum wer pigh fira pórdhr 
vndhir bannspino ath f>ù haer aeftaer aldrì i Nunnokiauftr inneangi ok msd 
arngha fyftor tala i nockorom ftadh a^infaman. vtan med voru orTofui oc worra 
loghligra efterkomanda ok p6 aldri lika wxl utan tvximr fkiluìfum mònn* 
om ok konom nerwsrandom ok fuo Isenghi f kalttu vera affettr oUu pnrft- 
ligu xmbetti ok famneyti pìnnar prxftligrar ftettar fxm vorar nadr cil 
feghia xdt voraer loghligaer aeftxrkomendr f^nizft pigh fiilioligar hafua 

haldit 



pore Adventtts, eodem, «e fnpra diélum e(l, modo, per (èptennium obfenato. 
Nec eo fecius intra bimeftre temporis fpatium iter peregrinationis religioGe fufclpito, 
qvam cuoi Romani verfus inllituere non valeat, omnia tempia nmtz dicccefeos 
primaria, ad q\x jns hofpicii nobis competit, vifitato, & ex qvo fingala videt, pe- 
dea nudus adito, pfalterium Marine adfingnla, & qvovis per ièptennium die Saturni 
religiofe recitato. Nihiio qvoqye minus Pfalterium Davidicum qvavis hebdomack 
femel, No£lurna vero per feptennium qvotidie^ nifi morbus obfit, recitato. Dicìam 
qvoqve peregrinationem intra primum ab bis literis auditis menfem adgreditor; & 
intra annum eam abfolvito. Poflea monaderium, qvodcunqve ille ipie elegeric, 
intrato, & ibi per dies vitx permaneto, nifi nobis, noftrisve legitimis fuccefìbribos 
in bis articulis aliqvid poflhac difpenfare vifum fuerit. Item te, fàcerdos Tliorde, 
fub pzna excommunicationis jubemus, ne coenobium monialium exhinc unqvim 
ingrediaria, nec cum ulla forore in qvoqvam loco fine lìoftra, noftrorumve legiii- 
monim fucceirorum venia folus colloqvaris, nec tamen hoc unqvtm, nifi duobus 
viris integris &. mulierìbus prcfentibus. Tamdiu omni tuo officio facerdorali, & 
ordinis tui facerdotalis communione, privatus eris, qvamdiu noilra gratia edixerìr, 
aut legitimis no(Lris iiicceiroribus , te nane pceaam prsdiclam ex tuorum delidorum 

modoi 



CAE l Lìtn F. ' 389 

haldic ok vpp fyltc fagda fcrìpc xkìr pinom brotom xhtsr pili £xm ]^u 
hefuir fyrir où fuoric ath balda |>aeflà med fuornum bókar xiax. Ok til 
msirs audfyningar {ysffa fcripta brefs fectu wer uortt ìnfìgle fìrir betta 
bref vtgifuit a Hólum i Hialtadaal f»ridia daghen nefta fìrer feftucn fanéli 
Johannìs baptifte Anno Domini milleflimo qvadringentefnmo triceflimo 
primo. 

Gap. n. 

De re literaria &" literafis. 

De re literaria qvod (cribamus in promtu nihil eftj» nam fcripta hoc tem- 
pore elaborata^ qvantum nobìs innotuit» prster bina Anna/ium frag- 
ttienta nulla exftant, adeo ut hoc feculum a qvo Islandia coepta eft ha- 
bicari, omnium fit obfcuriilimum & maxime barbarum. Plurimos Epi^ 
icoporum literis prò more & guftu fecull imbutos fuìfle y qvosdam 
ctìam more majorum fcholas innituiire, & aliqvalia feminaria literaria 
domi fus habuìfle, haud eqvidem negare audemus; In qvo genere ftu- 
dionim Stephanum Epifcopum Skalholtinum , virum literis deditumj 
reliqvis prseferre haud dubitamus; hic enim, priorum veftigia legensi 
Skalholti ludum literarìum aperuit, & Asbiomum qvendam j virum doc- 
tum, qvì Artium Baccalaureus falutatur, eidem praefeélum fuis impen- 
iis fuftentavit; Ex qva fchola qvidam prodeuntes in vicinas regionesi 
Angliam & Germaniam, renafcentibus ibidem melioribus literis operam 
daturi tranfierunt» qvo ad locum concedendum, pauloj^oft fplendere 
incipienti clarìori Evangeli! luci , & ad agnofcendam veritatem * paratiores 
redditi funt; qvales fuerunt ^onas Binari , fub Ogmundo primum Cathe* 

Ce e 3 dralis 

modo y & prò juramento qvod fupra librum conceptis verbis de hac poenitentla oh- 
fervanda nobis dixìfU, oblervaCre & exantlalTe , vifum fuerit. Et in uLterius harum 
literarum poenìtentìain -injungenciiim teflimoniuiTi , nos (igilluin noflrum iis appsii- 
dimus, datis HoUs in Hialltadalo, feria tertia proxima ante fefluin San£li Johannis 
Baptills, anno Domini millelimo qvadringentefimo tiicefimo primo. 



350 PERIODUS IV. SECTIO II 

dl-alis, & deinde Oddenfls Ecclcfitc Paftor confticutus, primus in Ishn- 
dia Lutheranap fcéte Evaogelii prxco, Martinus Etnari poftea Skalhol- 
tinx dioecefeos Epilcopus, ut & l\'trus Einarì ^ Martini frater, & fonc 
plures; Eorundem ut initia ad Stephani tempora referuntur, ita vite & 
gcftorum hiftorise ad fcqventia perùnere videntur; apud plurimos au- 
tem ingenii & literariiiiì cultura in legendi % canendi & fcribendi pcricia 
conftitit, qvibus, fi acceflk ftudium diijtandoe Ecclefix fundos & pomi- 
ria, ac in proferendis fabulis prooitìtudo, tandemqvc, tam forenfis, qvam 
ecclcfiafticus aliqvalis rabulilmus, fatisdotìi, imo egre;;ii viri , habcbaa- 
tur. Solidum autem Artium,Hiftoriarum, & Lingvarum (ludium, priter 
valde proletariam lingvx latinac cognitionem» ita prorfus evanuerat (a), 
ut inventi etiam fint Epifcppi qvi lingviE latina? fuerunt ignari: incerim 
Germaniche & Anglica? peritia multis haudqvaqvam denegari poteft, cum 
Angli, Hamburgenfes, & Bremenles, eo tempore in Islàndia ftrenue nc- 
gotiarentiir , & fireqveriter ibidem > noibrates iipud eosdem vicilFim» 
hvemareac* 

§. 2. 



(q) THORLACUS SCULOmUS, Epifcopus Holenlìs in ^ifi. sd Oìaum Wonnimy darà 
31 Aiig. 1632 eie IcIioHs l/luidornin ita fcribir: Ex Annalibus noflris cfntjlst fchùlas 
in hlatiMa nnOas viguìjfe ante annos 82^ if fi qvìs in Ola barbarie aìiéj.ttn Un n^^ lati» 
fia qufium accjyijìvìt^ oportuft^ ut tmn in territ -txaticis acqyireret^ vel Parrfisj veli» 
. Germania vel Dania- Vid. ÌV ORMI l Epijl» Tom, i, npift. 115. p«g..T<nt Qy^^oc- 
tiirìmi Pi'£erii]is verba, ut iiodi'ain fententiain de pixfentis Periodi barbarie abunde 
confirmant, ita ad priora fecula non funt extcndenda, ut ex fapra Per. a. &3<iic- 
tis, conftat; logvitur enìm prafcipue de feculo 15 & priore parte Seculi i5 usqve ai 
«nnum 1950. Hinc tamen non (eqvitur I/landos onaniòus aliis rudiorcs faille 
nam in Regionibus poUtiffimìs ìndo£liores reperti funt , ut prarter tnaltos alio? tefta* 
tur Nobiliir. tìOLBERG. H'ifi, Dan, Tom. 1. pag, 485. fcil. qvi fub conciliiJ rcpe- 
riri tales fubfcriptiones fcribic: Qyoniam Dominus N. Epifcopus fcribjere Uffctt^ id(9 
ejus loco fub feri bit iV. Supra etiam de Archiepil'copo NnJarolienh egim js, qvi lìieras 
nefciit, vid. fupra Tom. 2. png. 454. Et e^f'Perillun. Piccane. PO. "^TOP FIDASI 
Annoi, Ecclef Tom. 2. conftat, Epifcopnm- Borglnmenfem Nicolauni Styg;ge, qù 
anno 1533 moitnus dicìtur, notiflìmum fuiiTe idiotam. Gvilhelinas.PeubrQchii Ca- 
mes fuit, judicio CAMDESl ^ vir eximiiis, ad fmnmos in Anglla cve£ìas honcre«, 
cujus (cum in ciufa Norfoichiana examinaretuj) nobilitati & fcnecìuti datura, ne 
confeffio in fcrìpta redigerctnr, cnm hoc peteret, eo qvod fcribere ncfcirer, viie 
CAMDENI Ann, Angl, Regnante Elifaberha, ad annum 1579. Alia esempli lubens 
prac creo, cum hxc iufficiant ad probandum defeRiun hunc» non populo aut regioiiii 
fed tempori & g;eiÀj Seculi effe tribuenduin« 



GAP. II: §. 2. ^. 



391 



Etd neminem , pratter memoracos, eruditionis laude confpicuum 
addacere, poifimus, ne tamen vacuus piane hic locus relinqvatur, ut 
majoris friìx & auchoritatis, auc allqvid fupra vulgus, fapientes nomi** 
nare licec Jona^i B/arni, Arìum Thrbiorniy Jmam Broddi^ Sigurdum 
Tnnji^ini i Sve'nlìiormtm Thordi, qvi omnes, fuo qvisqvjs tempore, aut 
Officialis, aut Dilpenfatoris officio fundli funt, de qvoruin ultimo pne- 
fertim nocandum eft, qvod licec in c«elibatu prò more Seculi vixerit, 
duos tamen fupra qvinqv:jginca liberos> numeratis tantum qvos prò fuis 
agaovitj reliqviire perhibeatur, in qvo, ut verifimile eft, aliis palmam 
pra^ripuit. Nec iiìtcr raonaftlcae vitx feàliatores, qvi nihil avo tempus 
fallerent, agcndum habebant^ ullus invencus eli, qvi aliqvo mgenii mo- 
numento cUrefcere aut licer^s aliqvalem operam dare ftuduit, exceptis 
tantum, Ef7aro Islàjìy ejusqve filio /vw^w^o, Abbatibus monafterit Mun- 
kathvei'aaenfis, de qvibus fama volat qvod literati & literarimi amantes 
fuerinc. Scd authoritate alios Fiujus Periodi clericos, forte etiam doc- 
trinj antecellucrunc feqventes Duu^nviri, jonas Pauli & Thorkillus.Gud- 
hufti^ iiu^rerìqve videniur^ ut de ilii$ pauUo pluribus agatur,. 

^onas Pauli ab Immends in Sancflam VirgFnem effufo faudibus va- 
atus Martufki^Ud (a)« vacante fede ab anno, 1398 ad 1419 HoJanar Cathe- 
dra Oeconomum egìt^fed qvjndo,.,& qvamdiu, non liqvet, faèlum 
autem effe ante; annuiti 1414 qvo Àrnas Olai (ilius Ephoriam Dicecefeos 
accepit, certum eftb nam falarii loco ab Officiali Jona Thorfinni filio villas 
Amarftade & Vakiofftadi accepit^ qvas Jonas Epifcopus Anno 1419 
foleiim judicio retrudavit; qvod officmm iterum geffit anno 142^. Sed 
anno 1428, Inter Jonara Jonx & Jonam Wilhelmi, dicecefeos Officialis 
fuic, & dq aduiteriis Mai^arctte Sigurdl filice» qvx^ea cum Brynjolfo qvo- 
dam qvj^viés.CGmmi{eraty judicavit» 1430 Jonse Wilhelmi filio fuorum 
in officio aól^fum ratìonem reddidit> perte^amqve al> eó oaò^us eil apo- 

cham ; 



•*4> 



JTai ili Fol. v^^S- ao. cdituin cura 30H* FR. tLìiiÙHGi>KiLLD. 



39.2 PERIODUS IV. SEGTIO IL 

cham; Sed paulo poft ab Epifcopo ad Synodum provincìalem vocatus, 
non Gomparuit, denuò aucem citatus comparuit qvidem, fed 30 arma- 
tis ftipatus, ob qvam contumaciam Prxful ei feptem diesconceilit, intra 
qvorum exitum fé aut ei fubmittercc, aiit ex'communìcJtionis fulmeri 
e^ciperec, qvod etiam paulo poft expertus eft, moxqve praebenda Grcn- 
jadarftadenfi privatus, ut & tribus praediis, ufqvedum fucceflbri prò de- 
feélione aedium aliarumqve poflefllonum prcebendc fatisfeciflet, tandem- 
-qve omnia ejus, ut excommunìcaci , bona Pra^ful fibi adjudicavit, qvod 
}onam> ut fé fubmitteret, adegic ; fed qvalis hcec reconciliatìo fueric, nobis 
non innotuic* Poft mortem Jonse Vilhelmi anno 1439 cum Gottfvin- 
nus Epifcopus Skalholtinus dioecefeos Infpeftorem agcret, Jonas Pauli 
denuo Officialis fuit, nam in hebdomade Trinitatis per'multos annos 
in officio adorum Praefulì rationem reddidìt* Anno 1440, qvo idem 
Epifcopus illum & Thorkillum Gudbiarti in amìcitiam reduxit, vocac 
Jonam fuum & templi Holani Officialem , & eodem anno in Synodo Vi- 
devallend eunrt Holanx Cathedra Difpehfatorem conftìcuit; Tandemqve 
idem Epifco{)Us anno 1443 lonap Abbati Monafterii Thingorenfis, & 
Sigurdo Priori Monafterii MddruvaHenfis rationes famuli fui jona? Pauli, 
HolancB dioecefeos Dtfpenfàtorìs & Officidis, revidcre mandar Anno 
1448 Gotikaikus GotfKall i Holanae dioecefeos Prxful, Jons Pauli ^ qn 
roultis retro annis dioecefeos Offidaldm » cathedra^qve Oeconomum ege- 
rat, rationes recognovit, omniaqve* tam decimasi qvam denariumPecri 
aliaqve ab ipfo accuratiftlme adminiftratareperit, perfeélamqve eiimper- 
tivit apocham, & literas collationis pra^benc^ae Grenjadarftadenfis, qvas 
ab AfKelo Archiepifcopo accèpefat, fuo calculo confiirmavit» A tnorcc 
Gotfxalki, qvs ih annum 14S7 inciditi Jonas 'Panlì denuo dioecefeos 
Holana? ephorìam fufcepit, qvam in annùm 14B0 ad reditum novi Epi- 
fcopi Olai Rògvaldini geflit, a qvo etiam bene adminiftratì officiiteftì- 
monium accepit; Sed anno 1464 magna inter eos oborra eft inimicitia, 
cujus caufa fuit villa Valthiofftadir, qvam Paulinus ut proprium pcculi- 
um concubinie fuae Tl^orun^ Fimbogi filia? habitandam tradidcrat, qva 
caufa, poft longas multasqve injurias ^interdréb, anno 1468 intenxnni 
Eipari Abbati6 Munkathveraaènfis, Sigtnrdi Priòrrs Mòdiuvsdiertife, & Paoli 
Jonce patris^ eo modo fedatu fuit, qvod Paulus Jonae loco orani in pra:- 
dium Valtiofftadas juri renuncia vie , 160 Jachimicorum addito vaiore, & 
celebri, qvs Prsefuli dìgna cenferetur, commiifacione, ex (Jva non indona- 



GAP. II. §. 3. 4/ 393 

ras difcederet. His ita Praefulis mitigabatur ira • ut omnes caufas condo- 
njrec. Qyìd aliud nocacu dignum hicce Jonas egeria nobis non innocuic, 
obiic valde fenex anno 1472. 

Paulino, flptate, honore, & divitiis fuppar fuit Thorkìttus Gud- 
^/m/| facerdos primo Greniadarfladenfis , deinde Laufafenfls. Anno 
1423 a Jona Tovx filio, moribundo , CathedrtE Qvaeftor coiifticutus ftie- 
rat, fed cum id plurìbus difpIicereC) ofHcium incervencu Johannis Paiili» 
Islandisc tuin tcmporis praefeéli , in Jonam Pauli translatum fuin Anno 
1450 Jonas Vilhelmi filius prccbendam Grenjadarftadenfem Jon« Pauli 
ablatam in eum contulitj ouoqve melioris notar prxdia ad Paulinum 
pertincntìa , qvamdiu Jonas ex voto Thorkilli tempio Grenjadaribdenfi 
non fatisfeciflèt^ feqve(lravit Anno 1431, dica ei ab Epifcopo fcripta fuic, 
qvod ìpfe> qvi aliqvando Holanoe cathedra? Qvaeftor fuerat, frammenta 
qvsdam navis, qvae ad praedium Hardbak naufragio perierat, ut & mer- 
ces qvasdam a naufràc^is emerit. Anno 1432 jure jurando coram Epi- 
fcopo confirmavit Rafnum Nomophylacem morìentem , qvi excommuni- 
cacus deceOlt 9 abfolucionem defìderafle» qvod Nomophylacis corpori ho* 
neftam acqvifivit fepulturam. Anno 1436 OfHcialis templi Holenfis 
fuit, fed qvamdiu id officium geirerit, non liqvet; Nec certiores fu- 
mus, qvamdiu Grenjadarftadenfem prxbendam retinuerir, licet vèrifimil- 
limum videatur, qvod eandem 1438 amiferit, nam anno 1440 d. 23 Apri- 
lis, Goctfvinnus Epiftopus inter eum & Jonam Pauli de refìduis redituum 
prxbendae Grenjadarftadcnfis, aliisqve eo pcrtinentibus, qvc ipfis inter- 
cedebant, controVerfiis paAum fecit; eodemqve anno Lauftfeiifem ad- 
eptusefle videtur, nam 1483 eadem 35 annis rruitus fuìfle dicitur, qvod 
in annum 1438 optime qvadrat. Qvamdiu fuperfuit, inter melioris not?r 
facerdotes numerabatur> honoratioribusqve officiis funilus cft. Licec 
nulla ingenii monumenta» qva? ad nos pervenerunt» reliqverit» licera- 
tum tamen fuhfe opinamur> vulgo enim magia? & abftrularum artium 
peritus habebatur» qvod ea tempeftate certiilìmum tuit erudicionis cri* 
lerium; obiic 1483 Telifto tempio & a^dibus prarbendae Laufafcnfis tam 
ruìnofis, ut eorum vitia 215 joachimicorum valore farcienda eflent* 

Tom. U. Ddd §-5- 



394 .PERIODUSIV* SEGTIO II, 

Studium poéticum^ qvod in Islandia a prima ejus habicatione ad 
Seculum usqve 14 apprìmefloruerac; ab eo tempore usqve ad Seculi i( 
exordìum evanuifle, labence aucem hac ultima Perìodo denuo reiufci 
& reflorefcere, coepiflè videtun Hoc enim tempore nonnulli ucriusqve 
ordinis viri ob edita qvxdam poSmata» tam fàcra» qvam profana , aliqvam 
Jaudem reportarunt. Sub ipuim Reformationis tempus floruerunc Etna- 
rus Snorronis Paflor Stadaftadenfis 9 avi anno 1^2 adhuc in vivis fuìt, 
ob eximium poéfeos donum diétus oUduhryggiar Skalld^ o: PoSca Olldu- 
Jiryggenfis; ccGunnius officio Sacerdos, Holis plerumqve vivens, virpe^ 
tulantis lingvse & calami j fed Poèta haud contemnendus; qvos ut lue 
fftads Po<h:arum principes in rythmo qvodam laudat PoStarum facile 
primus jfonas Arti fifius^ Epifcopus Holanus; ejus enim vena poètica 
^lerosqve fui & prioris Secuii , longo poft fé intervallo reliqvit: Hujus 
lunt qvaedam Encomìafiìca Marini Piiflargratur, feu Threni in Paffionm 
Domini t Liómur, feu Splendor^ Commentai' ius in Pfilmum Davidìs ^i^HÌM- 
qve (aera & profana ^ qvorum qvaedam Holis x6i2 & 1748^ expurg^ra 
Fapifini fermento^ imprefTa funt (a). 

§. 6. 

Ex ordine Politico , prs aliis hic nominandi veniunt loptus Gut^ 
y^rrniJUiusy ab ingentibus^ qvas corraferat dividisi communiter ^/^0 ^^^^i 
feu locuples vocatus> fui svi Poetarum princeps; Floruit circa annum 
1420, nunc Skardi in Qvana occidentali > nunc Madruvallis in Tnda 
Ejafiord fé còntinens, eqveftri dignìtate (ut qvidam volunt) confpicuuS) 
album falconem in cs^ruleo panno nobilicatis fignum habens^ qvi pntter 
poémata qvaedam, qvac ei adfcribuntur, reliqvit Poetìcm Islandìcm, /tò- 
talykil (by» in qva^ fi non exaiflidimam^ bene conficiendi carminai Ar* 

tem 



■« ■■■^1 



(9) Ejusdem Kroflvifiir, five Carmen df Crucis Ted mutiluni, imprefriim eft Holinix ^^^ 
1721. Fol. pàg. 16. liib attfpiciis JQH. FJL PERINQSKIOLD td calccm fr^- 
9f lenti PafiJlUo - Runici. j 

(b) Hoc Carmen triginu qvatuor llrophas cojitinery qvoram anaqvjtqve pccoliare bibet flo^ 
tri gcnus. 



' CAP^ IL $. 5. 6. %} ^395 

tem pwpceptis & obferviitidnibtts ìlluftrdtam docuiti faltim veteram illu- 
ftrium Poecaninij qvibus ufi fune, metrorum genera coilegit & novi$ 
exemplis adauxit, qvse hodieqve Poetarum filiis magno in predo habe- 
tur. Huic fynchronus aut paulo anciqvior fuit (vixiflè enicn videcur 
circa initjura Scoili 14) Sigurdus^ cognomento Fofire, Poèta & aflecla 
Biomi Hierolblytnipecc ; Hujw e%^ Ecloga, feu non inconcinnum 
qvoddatn Drama^ didum SJIfìda rima 0: cannen de Skìdone qvodam, 
qvera Poéta^ fingit per ({vietem a Thoro in Valhailam abdu<2uin fuifle , 
inqve convivio nuptiali , qvod ibidem celebracum fuic^ coniugium cum 
Hilda Hdgni filia fé contTaxilfe fomniavit , %no Crucis im^priiàenter ad- 
hìbito^ cocum Afarum confeOiini in mutuum coafliékim concicafle (a); 
Veroliimle efl: celebrem huncce Poetam plura confecifle carmina, prie* 
fertim de heri fui Biomi peregrinationibus & rebus geftis, qvs cempus 
rerum e^ax nobis non indulfic. Sub ipfum Rcformadonis initium flora* 
erunc edam ^tmas Halli ^ cujus eft EUekvede^ (èu Carmen de feneiflucet 
cujus pars qvedam imprefla eft i5t2 & 1748» ut & Sigurdus CacuSi cui 
varia poemata profana trìbuuntur; non enim oculorum caligo ob&idc, 
qvo mimis Homeri inilar egregia ederec carmina (b;« 

Hujus Perìodi Hiftoricorum neminem nominare pofltimus > prmer 
Celeberrìmum Virum Biùmum Binari filium^ a peregrinadonibus diduin 
ììterof&lympetam , cujus licec opera (proh dolori) perierinCy hic camen» 
ipfi; ne memoria viri cam celigiofi) qvi piecacis caufa ter rufcepit pere- 

Ddd 2 grinatio- 



(a) Hocce PoZFmate, fea ejus ìnventione &, aite, ita dele^atus eft noftri Seculi latìiiorunt 

Poccàrum Coxvpharus^ Skalholtcnfis Epìftopus ccleberrimus, Mag. JOH. WlDALl* 
NUS, ut iilua Heroico carraine in lingvam Latinam transferret. 

(b) Qyatuor fui tecnporis celeberrìmorum Poetarum in rythoio qvodam mentionem faciC 

Jonas Arsfonius Epìfcopus Holenfis , ita canens : " Ólld feger af bragd Skàllda y 
:* Einar preft fyrer veftan^ HaHibn Hródrar fnille, hefur kumiad fyrev funnan; 
Blùid hafa bragnar funded^ bragtraaftaiin fyrer auftaii; Gamia er geced ad (onnu, 
greìd-ordur fie fyrér nordnn. •• Id eft: Optimam Po'étarnm agnofcit noftrum 
SeeuÌMfn Eìnarum Pafiarew^ in Oyarta Oc€Ìdtnta!h Haillonius ranuiua eUganter 
faarp caUmt in partf éuflraii; Qecum bmnines ìnvtnerunt poéticcs perkutn in oriente; 
Gunui autem fit metUÌQ , qvod latta CaJlaSo li^vou vmdida haken^ in Qvarta boreali. 



9> 



396 PERIODUS IV. SECTIO IL 

grinationes, paricér pereat, locus effe concedendus'videtur; Patrem ha^ 
buit Einarum Enei, nacione Norvegum , matrem vero Helganii Grundor- 
llelgam vocatam (a). Sumta toga virili curo Oddgeiro Epifcopo Skalhol- 
tenìi anno 1379 ad exteros abiit, & Rotnam usqve perrexit (b). Alte- 
ram anno 1385 peregrìnationem orfus eft^ in qva cum fociis, (ea qvatuot 
navigiis. tenipeftatibus aélusad Grònkindiam appuiic, unde poft bienni* 
um m Islandiam rcverfos «ed, Dum in Grbnlandia hseCc 9 ab incoiis, 
viri vircucum & celebricatis admiracoribus, fedìcus Nomarchix Eriks* 
fiordenfìs in fui fuoriimqve fuftencacionem accepit^ qvibus acceflìc ingcns 
balsena (vulgo Steipereidur y balxnarum maxinrìa^i & efu òptima) tempe. 
fiate & fiuétuum vi in terram eìe£la» in fé habens Olai i^deyenfìs in Is* 
landia coloni }aculum> cujus jure ei qvarta pars cedere debuitj qvam Bidr- 
nus (ibi vindicavic , pretiuoi pofTeiTorì in patriam redux foluturus* Eo- 
dem tempore Epifcopatus Gardenfis vacavit, nam Àlfìis Epifcopus 
anno 1978 decellèrac» Henricus 'auteo) ejus fucceffor anno 1389 ordina- 
tus filiti Cathedne autem Officialis pra?fuit) qvi Epìfcopi munia per- 
eglt. Tunc in auftrali Gr5nlandia duo monafteria eranr» unum Mona- 
chorum > alcerum vero Monialium. Tertiam peregrinationem anno 1388 
ìngreflus, per Daniami Germaniam, Italiani, Romam usqve cum uxore 
& tribus melioris notte fociis ad limina Apoflolorum profeélus eft, ex 
qva tandem anno 1391 cum fociis in ^slandiam rcdiit. Anno t393ortini 
Inter ejus & Thordi Sigismundini afiectas? qvi una cum eò nuper Romjm 
adierat, feditionem, ov(e qvorundam fangvine fietit, Vigfufus Ivari & 
Thoi^einus Ejolfi fedarunt. Anno 1405 filiam Chrìftinam Thorlcifo 
Ams fiiio elocavit) moxqve poft nuptias cum Vìlchino Skaiholtenfi Epi* 
fcopo, Snorrone Nomophylace , & Jona Hallfredi fìlio Monache^ qvarum 
fufcepit peregrinationem, qvam anceqvam ingrelfus eft, teftameDtum con- 

didit, 

— 

(a) De qvibus fapra Tom, i. pag. 427. 596, Einarus anno 1383. 4 Cai. Aprii, cum uni- 

veiTo faniub'tio undis abforptus fait. 

(b) Non eft qvod putemus hallacvìarum fuifle Doaiff. ARNGRIMVM in S/tecim. hlandié 

pag. 154 ìnnuenrem Bionuini ter Roinoin periifle, cum ììu'}\x% itinerarium ad manus 
hflbiierìr; unde ieqvitur, licet nobis id non conftet, primum iter ex rrìbus faclomellè 
1379, Itcet filli duo tantum numerent.. S^A minus in eo exculàbilis efl iommusviri 
qvod ibidem Biomi uxofem vocat Oldfam (icilicet Eopci filkaì) cam ejiu maritut 
fuerit Biòrnut Thorkiii) iioftri ex fiUa nepos. 



didit. In qvo mulcis mulr^ donavItru:opfitet^, ideo fé hoc iter ìnfti- 
tuere, qvod Jacobum Cornpoftellaaum h?vife\;e voto adftriétus fic: Re- 
liéh ìtaqve Islandìa in Norvegiam venie, ubi Vilchino Epifcopo fumtu- 
ofum funus fede* |4mc.cum .\ixore Ropi^it? petiit; Jbde per Venetos 
in Terratn Sanélam tendìc & SepulcruiD Domini in vide. Revercens in 
Hifpaniam ad Cofnpoftellanum falutandum pergic^^ubi aliqvamdiu sgro- 
tus decubuic , qvod alìi fcribun^ Conft^^ntinopolì acqidif^. Sed revale- 
fcens, per Galliatn & Flaftdrìam in Angliam^ ad vifenSum San<^um Tho* 
mam Cantuarienfem , feftinac, .unde in, Narvegi^O) transfretavjt: Anno 
1411 ex Hetlandia, ubi hyemaverat, ih Isiandiam reverfus eftv Reliqva 
ejus fata & fada nos iacenc. Cum in Islandia cflec, VacnsfiOrdi fé ut 
plurimum continuiti qvod prsdiùm ^d (e, fuosqve hxredes pertinere^ 
contra Archiepifcoporum Jonae U73 & Winaldi 1397. edita Ediéla & ju- 
dicia ffarenue afleruit. Uxorem habuit Solveiganj Thotffeini filiam, qvae 
qvandoqve una cum marito^ &'àliqvando etiam fine éo^ peregrinata fuit> 
ut anno 1401 feciife videtur. Ex ea liberos habuit Thorieifum) qvi 
naufragio periitj & Chriflinam, didìam Vainsfiardar-Chrifiin , qvsefami- 
liam propagsvjt. Obtk -Btému» «me f4Ft«d &ràm4ÌY«lfiofd, Skal- 
holtiqve. fbputtus eft« qvodadannum 1413 perperam aiii referunc. Ith 
nnartum ipfe fcripdtf in qvod omnia notAu oigna fideliter congedit, 
inter alia eciam , qvs de rebus Gronlandicis perqvirere potuit ; & ne 
gefta & itinera fua oblivioni darentur ^ more antiqvorum Magnatum prò- 
priutn habuit Poetami qvi eadem Carmine ebuccioaret , qvod tamen noti 
obftitit, qvo minus omnia periefint. 




4 «. 



^vJ^i'il' 



'**^^jp**' 



l> 



Ddds LILIA 

1,1 



398j! PERIODlfS IV; SECTIO U 

LILt A 

[tAODR EtSTEJNS (*)• 

i) i^lmattigr Gui alita fletta^ 
yferbìoJatidìnn ^ engla og ^tóda^ 

eì ^urfandì Jìadi ne ftundìr , 
ftad (a) haUdandi i kyrrleiks validi i ^ 

Jenn verandi ùti og inni, 
upfi og nidri og ^ar i midi u 9 

hffe ^er uni alldr og afi. . 

eining fonn ( ^rcnnum greìnutn! 



t) mtà. 



HK»»»«M I I I ^nii»»^^yi^— — —^^^y^i^MKi 



^) De Au£lore buju8 polknAtis cpnfern pofiì^t, <\y^ fnprrft fcrq>ficnus Tom. i. pag. 4^}. 
587 ^* Tom. % p9g. 104* 105- 365* Qvfuttis m lingva veriiacula ejus le^ fit, 
jiìdicio eft trìtìaimutn illud ada^um: " Gli Ikalld villdu jJliu kuedic hafa. - là ed; 
Omms Poèta UXìmxi cofnppfuijjc oftarint. Metrum cft dicolos ogdoaftrophos, vel ut 
qvidam, fed minus rc£le, vofunt, tetràftrophos , & fimul rhytlimicum eftft certa pe- 
dum menfura diflin^kinir QysUbet fcilicet ftropba qvatnor pedibas, {pondso, dtc- 
nrlo, vel Gepìflime trocheo, conftat... £byrh]nps;hic doplim t& geiurii: aUiterada 
(cllicet vel occurrìc ab initio vociim, vel in earùndem medio. Ab iiildò vocam alli- 
teratio fìt eandem Ilteram bis in priori verfu» in poflerioiri femel adfèrendo, ira es. gr. 
in ftropha prima & fecunda verUis tertii| litei^ F tria vocabula ordiciir, & ita in q\i- 
busvis bìnis ftrophic eadeni titcfa (vocalest nt & j. & v, bic unam Ùteram cflìcere 
przfumuntur) ab initio vocum rer, nec rarius, nec ispius, occurrìt. Rhytmasia 
medio vocis iterum duplex e(t 1 ia priori fdiicet flropha confonantet iidem bis oc- 
currunt, vocales vero illos prarcedentes funt <liverlì, in pofl^riori flropha & vocaiei, 
6chos feqveiites confonante^v Iidem funt, & «Uitetationem efficiunc: excmpU loco fit 
in primo vcrfu; alm^^^igr -^^ ftrffa. purfispift— .- (^irviir. ^n — imn lo^ — #/ 
&c. in fecundo autem genere : yfirbfJAiltiinn -^ f>/Wa. Iitf A/andi «*<« ir^A/l. o/iri -^ 
mdm. #/;sing ««•> gr«/iaum; ut reliqva artificia poetica, qvx au£(or conftanter obfer* 
Vanda libi non propofuit, fed lofus ergo una auc altera vice adtulic, ex.gr. vcrf. 46. 
49- 55* ^2* 9^ ^ 97* confulto omittamus. Verfus intercalares, qvo faciiias abaliis 
hiternofcerentur» typia diverfis imprimi curavimus. Pojfma hoc ex manulcrìpto cxem* 
/ . . . . b Li C pliri 

(a) Stadi. 3. P. M. 



LILIUM, 

AUCTORE TRATRE EYSTEINO. 

« 

i) ^mnipottns Deu% qvi òmhes ordines 
angelos & homin^ gubernas, 
nec locorum n^c • temporum indigus 
in cranqvillo iibperìo pcrtiianeSi 

J[vi fimul es foris & intus, 
upernej inferner & in medio , . 
laus Tibi fit per «vum & aeta.tem 
vera unius in ternìà diUioéliònibusI 



pltri, qvod nobis eft^ ojptinije nocs, txhjben^m, cujtis ledionem qvanjoqve mitten- 
tes, variantem textm (ubjaoxiimis fub figno: N. ConCilaimus prsterea novem 
exempleria mannfcnpta fiiblfotbec» Magnaana, qyorum varìantes figno C. U, vel 
ce. U. ubi plnra candem fervant ledionem, notavimus, Vel etiam numero Arabico ea 
recenfuìmus. Horum exemplarium duo fnnt ffagmenta Se unum integrum, perga- 
mena, reliqva vero Codtcnm membranearum tpographa chartacea, in qvorum collatione 
magnum nobis compendium laboaris adtulit opera viri dodidimi JOHANNIS OLA^ 
VII Grunnavicen jis , qvi carnien hoc, addltis prxfatiojBe 6( duabus verfionibus Lati- 
nis, in graciam immortalis GRAMMtl oUnf exfcripfit', cujus apograpbo, ipfius aac- 
toris manufcrjpco , qvod in BlUk>theca LANG£B£KIANA exAsit^ ex Perilluflris pos- 
feflbris favore, mi nobis concefTum ed. In Aichivo Antiqvitatum Holmienfi tria 
exftant rxemplaria : Membrànenm unum in Codice Spiitfwenfeldiano , qvi Vitas Re* 
gam i^Iai Tryggvini & Olai Sanffiptoìixàs continer, cujus varìantes M. appellamuff. 
Alterum e/ì autographum PAUL! HAl,LEI^Il Iflandi , (conf. de iilo fupra Tom. i! 
pag. 595) unacum ejusdem a laterer addita verfione Danica foluta , 6c ad calcem 
verfione metrica Latina, qvam beic publici juris fieri, rem Ledoribut gratam fore 
aatumamus. Varìantes le£liones ' exemplaris Hattiriànif membraneo nuper laudato 
baud abfimilis , figno P. indtcantuK Trt-tiom tàndem exfcriptum recens & niendo- 
fum cft, & qvandoqve, fed ra^o, leéìionem ab ARNGRIMO JONJE fmmutatam 
feqvitun Hoc, ubi obfervatione dignam leélionem variantem luppeditat, fub nota 
R. allegavimus. Veifionem noUram Latinam ita attemperare conati fumus, ut u0a 
verbo qv idem verbura , fed una linea verfiouis alteri textus refpondeat. 



v40O PERIODÙ^IV^ SECTIO IL 

ft) i^rki zc pin en mikia- mifkuiiii 
mcr veitift , cr ce epcerleìta 

af klockum hug ; f>vi ec ynnift ecki 
annad gott, nemaaf |er (a) Drottinn. 

Hreinfa (b) brìóft, oc leid (e) med liftunt 
lofiig (d) ord i ftudiafkordumy 

: ftefniig gìótà fvo vtlàn votdi 
vunnin ydur af ^eflutn munnl 

3) Beidi ec pig nìser oc moder» 
i minum hug (e) , fyrir umfia Jina 

renni mal af raddarcólum . ' [ 

riettferdugaft 1 vifuftì flìectum (£), 

fkir oc faet ^f* votum vOrum 
vordinn fvo at iftoetti órdinn 

laugafl Oli ( gloanda gulli 
Gudi vxri ec pau (g) f kylldur at fsra. 

4) Fyrri menn, er ùxditì kunnu 
fom oc klók i finum (h) bókum ! 

flùngin nìiùkt af finum kóngura . 
fùngu lof med danf kri tùngu. 

I (i) f>viliku módurmale 
meirr f kylidunft ec enn ifockurr fieirra 

^ hncrdann d?kt med (k; àftarórduiti' 
allsvalldanda kpngi at giallda» . !! 

5) Skopun oc fading , fkim oc pr^de , 
fkynfemi full, fu (l) betrt er gulli, 

dreyrinn Krìfts af fidu iktì, 
fyndalikn oc dagligt yndi, . 

hàleit von a himnafiriu , 
hrygdin jardar neddu bygda, 

bìóda mer i frafò^n fsra 
fògur ftórmerkìn Drotcms verka. 6) Hem 

m i.iii.ii ■■■ IIP, ^ 

(fl) til /idJ, a. P. M. R. (b) Hreinfat P. R. CC. U, , . (y) Udut CC U. 

<ci) liflig. p. R. (e) mixi von al. P. R. \f) ^^flum. P. 



LILIUM. .401 

2) 'Rogo ut immmfà Tua tmfermrdìé 
tnihi prétheatuvy qvam qvjero 

animo emoUitif:; nihil enim àefidero 
aliud bonum, qvam abs Te^ Domine! 
Munda peélus , & elegantfr deduc 
verba decentia in pedes metricos^ 
ut Carmen concinne exaratum 
ab hoc ore Vobis proferatur. 

3) Te Virgo & mater or§ 
animi t US j ut Tuts^ aujpiciu 

fermo de inftruwentis vocalibus 

in ver/ibus harmonicis condìgnus profluatj^ 

ut darà & dukia de labiis noflris 

verba enata , 

onwia rutilanti auro tingantur; 

Difo certe illa ojferenda deherem. 

4) Veteres , qvi doSrinas calluere 
antiqvas & fapientije plenas in fuis libris^ 
artijiciofe concinnatas de fuis Regibus 
laudes lingva Danica cecinerunt} 

Hac eadem vernacula 
magis obligor qvam eorum qvisqiutm 
ad poèma devotum verbis amoris p/enutn 
Regi omnipotenti perfolvendunu 

5) Creatìo & nativitasj baptijmus & omatuù 
ratto piena auro pnefiantior , 

Jangvis de lateris Chrifti vulnere^ 

remilfio peccatorum^ qvotidiana jucunditas^ 

excelja beati tudims coelejlis Jpes ^ 

ter r or infimorum tèrra iocorum» 

ref erenda mihi injungunt 

pulchra Domini operum magnalia. , 6) Dominus 



{o^ f>ó. P. M. (lì) hcidnum. ^. N, (ij ai. ?• M. 

^k) nf. P. 2. (1) at. 2. P, M. 

Tom. il Eee 



402 PERIODUS IV^ SECTIO IL 

6) Herra gud fa hverium cr d^rri 
himiii oc jòrd i fyrftu giórdi 

pryddi hann ined ]^rifvar ^rennum, 
pad er rete trùa niin> Englafletcum ; 

àdr var hann ^ò, iafìitoc l'idan, 
«rinn fcr, enn fkepnan vxvi; 

giòrdi hann heim oc teygdi titna 
tvo jafnalldra i finu validi. 

7) Mektarfullr er afbar ellutn 
i nàctùru oc (a) fkixrleik finuna, 

f kaptr godr (b) fkcin i prydi 
f kapara nserftr i vegfemd haerftri 9 

eigi lec fer allvel nxgia 
engill makC) pà er hafdi fengid; 

medr ofbelldi òdlaft villdi 
sdra fefs oc virding bsdi. 

8) Fyftid hann med offa sefluoi 
ad vidiikiaft yfrid rikum 

guds eingecnum fyni, enn fidan 
fer nxgìandift (c) engum vaegia. 

Full metnadrinn er med 6llu 
ovarlìgr (d) , fem ricning prófar , 

ac stia fer vid dyrann Drottinn 
deila megn. Enn hverfu vegnar (^e) ? 

9) Svo er greinandi , a famri ftunda 
fem engillinn tok ad fpillaft^ 

fòktìft hann med finum gronnum 9 
fem bl^var(la, i diùpleik jardar. 

blindann fann (f) par fodr fina fiandann^ 
feikc (g) ofbelldi er kvelr i elidi; 

fàvifs er fa fedgin pelli 
fadma vili) enn (idunum fpilla. io) Dag- 



(a) og. oMln, P. M. (b) og:. adJ. P. M. CC. U. (e) n^gi.indì, 3. P. M 

(>) óvariiga P. M. Alias: óvjrligr, ^ ógiliga. CC. U. (e) deila af megui hvenu a: 



LILIUM* 403 

6) Domtnus Deus^ omnibus emnenthr 
Cifluw et terram in principio ereavit , 

qvod ter ternis orn/rvit^ 

(h£c mca eft reSa jìdts) ordinibus Angelorum ; 

ìlle tamen prius {jeqve ac exinde) 

qvam creatura ulla exftitit , Jibi erat fuffìciens. 

Vie mundum condidit & extendit tempora 

bina & aqvalia; qvodvts in juo imperio. 

7) Votens y qvi cunélis pr^cellebat 
natura fua & clamate y 

bonus creatus , pulchre fulgebat 
creatori honore fummo proximus^ 
non erat contentus^ 
Angelus^ poteftatey qvam acceperat^ 
fed vi occupare vàlutt 
& gradum & dignitatem celfiorem. 

8) Ferocia ^fluanti percupivit 
ajfimilari pr<epote^m 

Dei unigenito filio , Jed exinde , 
Jibi ipfi ftifficiensy newini cedere. 
Ftetida fuperbia omnino eft 
imprudensj tefte Scriptura ^ 
covtra Deum T, O. M. canari 
viribus certare. Sed qvomodo cedetì 

9) ItafciUcet} qvod eodem momento 
qvo Angelus corrumpi coppi t, 

unacum fuis vicinis pr^ecipitabatur , 
cumuli plumbei inftar ^ in profundum terr^^ 
ubi cdtcum fuum patrem Sathanam invenit 
violentia imvienfa , qvem igne cruciata 
Sttikus efl^ qvi patrem & filiam iftosy 
bonos.mores deferensy amplvBi praoptat. 

Eee 2 >o; ** 

(f) fem p/m. (g) frckt. 



vernar. Alias: della ircgne hverfii er vegnar, CC. U. 
P. tcikjt. mah foigid , alias fcikna i; feikii N. CC. U. 



404 PERIODUS IV. SECTIO IL 

io) Dagarnir (a) fex ad vifu vòxu 
velltiliger um iiàfarbellci j 

àdr enn fengi alia prydi 
jbrd oc lopt, er drotcinn giòrdij 

prefTad vacn ì himininiì hvafTanni 
hidrn oc elld (b) fera merki ftittrnur, 

hagl oc dyr 9 fem fifka oc fugla ^ 
fagrann plog fera alldinf kóga. 

11) Breytci gud oc bra til haetd 
blod oc hoUd af vatni oc molldu 

lecttann (e) blàftr af topci nxiìa (d) 
lifs heitleik af fólar (e^ reitum. 

Ond oc {>ar cil fidan fendi > 
fu (f) er fkiliandi, Droccins vìlia , 

leid kunnandi uoi lì ams sdar> 
lif fkinandi af Helgum Anda* 

12) Sa er lidandi madr af módur 
molldu , oc |>ó med fKisru hoUdi , 

Adam nefndr, er alls (g) i beimi 
itti rad med med frel(ì oc nadum. 

H6%inn rann fvo hicgr a pernia 
heimsftyranda, oc feck hann fkìra 

anda-gift, J>a er fidan fyndi, 
fvo vordinna fpadóms orda. 

13) Ucleìdandi af Adams fidu 
Evu bratta fem Moyfes vaccar, 

vili med (h) a?ru, valld oc aftir, 
ad vifu gaf hann (i) |>eim Paradifar> 

pangad til er (k; pau med cnglum, 
pad er biidan meft, ìifdu fidan 

med (1) afprengi alle |>ad (m) fengi 
apfinliga oc |>ackir gixfi 14) Ena 



(a) D;r2rinn P. M. (b) elldr. P. M. () lette hann. Alias: lei hann CC. U. 

(d) hilta CC. U. (e) l'alar P. M. XO ^'^^ 4* ^' M- (i) ejnn. N. 



LILIUM. 405 

10) Sex dies increjcebant 
circa zonam oceani volubiles 9 • 
priusqvam integrum ornatum confeqverentur ' 
terra & róV, qvos Deus cr eaver at, 
aqvam in fubltme aelorum comprejfam, 
glactem, ignem ,^planetas ^ 
grandinewy ammalia, pifies , aveSj 
jruges pulchras , & arborei frugiferas. ... 

1 1 ) Mutabat Deus , {& novum iniit modam) 
Jangvinem & cameni de aqva ^ pulvere , 
levem flatum de proximo £there ■ 
ér calorem vitalem de regione filaria 
Animam qvoqve tUuc exin nùfit^ 
qv£ voluntatem Domini inte/itgaìy 
vi£ per venas corporis gnara 
vita de Spiritu SanSo fulgenas^ 

12) Homo ille^ prodiens de matrìs 
pulvere y' nitida tavien carne pr^ditusy 
Adam appellatusj omnium in orbe 
libera & trànqviUd pot^flate fruebatur. 
Somnus placìdus irrepfit in hunc 
mundi re^orem^ qvi naSfus eft perfpicax 
ingentum^ qvod deinde commonfiravit 
prophetia eventui refpondente^ 

rj) : Deus de latere Adami eduxit 
Ev/im fiatim , ut Mofes tejlatur , 
iisqve honorem^ poièjìatem^ amorem ó* habitaculum 
Varadiji dedit , 
ujijve qvo illi cum angelis 
O! grati am i^nmenfamì pofleù viver ent 
unacum univerfa ex iis nafiitura progenie 
in éeternum^ & gratìas recìder ent. 

E e e 3 14) Sed 



(\\) og. 3. P. M. N. CO fld. a. N. Masi eru. 4. (k) omìtt. P. M. 

(1) vidr. P. M. (m) er. add. 5. P. M. 



4oS PERIODUS IV, SECTIO IL 

14) Enn ad verdiclkinn villi i )5rdu> 
€f (a) vyrdi fik til himna dyrdjr> 

bodordid eitc fb) hinn (e) blidi Droctinn 
bydr {)eim i fkylldu ad hl^da: 

Epiìd eitc ec banna ad bica 
bàdum yckur, enn bid munud riddi 

deyìa fkulud et efnid eigi 
einfallt bod med dygglcik hreinum. 

■ 

15) prùtnar, fvellr> oc unir vid illay 
engill, banno f>ad er hafdi fengid, 

firdafveit ef fa?dd a jbrdu 
faer fa vift er fiàlfr hann mifti. 

Svo bruggandi daudans dreggiac 
duldift hann fyrir augfyn manna 

fiiilkunnigr i einum innan 
ormi, tók fvo (d) mal ad forma* 

16) Svo prófandi feger til Evu : 

fvara mer fkiott, enn fvi (e) hefr Drottinn 

foetaft yckur blóm ad bita 
bannad > enn lofad p6 fleft allt (f) annad ? 

Svo for pad ad fvaradi Eva, 
fem margbrugdinn fiandinn hugdi> 

ad vid eigi (g) lifs af leidum 
Jettliga hropum a daudans fìectir 

17) Lettliga £inn (h), fem lioiinn votta» 
lettleikann i fvaranna reyki (i), 

pvi treyftift hann framt ad freifta 
flsrdum fectr, oc taiar med prettum: 

Eigi munud f>id Adam dcyiai 
andiits hviCj pò epiid bitid, 

helldr munud med heidri oc validi 
horfk oc rik vid guddom iikiaft. i^) Aud- 



(a) omitt, 2. P. M. (b) rett. CC. U. let. P. M. (e) frani P. M. 

(i) hann 5. P. M. (e) hvL P. M. 0) gi6n*aUt. 1, 



LIUUM^ . •' 407 



14) Sed ut fneritUTA in terra extfiei^ety 
fi modo illud caufa glorU Cttlefiis ejfet , 
Dominus dementijfimus unicum ptaceptutn 
iis ex debito ob/ervandum injunxit: 
Unico pomo vcfci probibeo 
vobis ambobusy fed prò arbitrii agetis; 
Morieminiy fi lion ohfirvaveritis 
pura fidelitate fimplex hoc mandatum^ 

15) Intumefiit, turget, & éegre ferr 
angelus condemnationem . acceptam , 

fi genus humanum in terra prognatum 
in habitaculu?n ^ qvod anùfirat y fiiccejferit. 
Hinc f£ces mortiferas mijcens 
a vijii htwiano latitabat 
veterator intus in qmdam 
fitr pente y & verba proferre. c(tpit^ 

16) Tentans Evam^ ita aliofoittirr 
Sine ambagi bus refende ;. Cur Daminus 
fruéium dulcijjimum comedere vobis 
prohibuit, fed reliqva con ceffi t? 

Eva refpondit veluti 

vafer hoftis fiifpicatus fuerat: 

Ne nos de tramite vi£ 

in plateas mortis leves praicipitemuf^r 

17) Faci/e fuboluit (tefte Script ura) 
kvìtatem in vaciUatione rejponforum^ 
qvare ulterius tentare fitflmebat 
fraudìbus imbutus .^ dolofe pergit: 

Tu & Adam non muriemini 

01 facie pulchra! etfi pomum cmtedatis^ 

multo magis gloria ó' potejìate 

gkriofi & potentes Denati affimilabimini^ 



18) Credula 





(g) ci fori vid. M, P. -Aliai: eigum'3;* N. » (h) fvo 3. M. P.. (I) reykaii.P. M, 



4Q8 PERIODUS IV. SECTIO IL 

ig) Aùdgmnt mìbg f vi ad Ev« crudi > 
it hùn bloiDj enn tapadi fóma, 

oc til med.fer Adam teygdi 
vann (a) hann nù pad et viffi bannad; 

Uggdi hann ad Eva ftyggdift 
ef neitadi barn .ad veita. 

Fiandìnn gac fvo i fyrftu blindad 
fedgin vàr med nógu dàri. 

19) RefTar f>eim ad rettuni domi 
rikr berrà, fyrir odygd flika, 

rak fau braut (bj ùr Ixmdarfoti 
fnaud oc nòkt i pif J (e) oc dauda* 

Vellcuft auni i veflum beimi 
Vida lands, f>ar nxr 5ll fidan 

lydakind med fàrum fyndura (d) 
fendift fram af Adams lenduro, ... 

20) Reniman braft fem^roc df kvifte (e), 
rann |ia glaepr tf hverium til anntirs. •. 

Leid fvo heitnr um langa tima 
lifs andvana , enn fulir af grandi 

Letti (f; hvOrki ugg ne ctta> 
eitc er (g) meft fem pò fcr ad \efti > . . 

opid helvìci bùid med bòtvi 
baud fìg fram vid hvers iiianns datida. 

21) H^lmr er daudr hvad'ertil rada? 
Hvar getr pann er Gei megi biai^a? 

H vergi; pvi ad i fynda faurgan 
fannlìga hverr at (h) pyngir annan» 

Eict er til pad ec vii votta 
a ec gràtandi firammi ad ftanda 

ad bù iialfr hìnn dyri Drottìnn 
dugir nu ferd^ iVo lìfgud verdi* 22) Veitt 



(a) It. P. M. (b) brdtt.- P. <c) myrkur P-. M. (d) Tvid-i oc ftrom. ?. 

(e) if rót i kviftu. P..M. .. (f; Lei^cer. P. M. (g) cpjter P. M. R. CC.U 



LìLlUM^ 409 

•18) Credula qvia Eva fidèm habuit^ 
fruQum come dì t^ fed honore privabatur^ 
& Adamum fecum peìlexit^ 
ut qvod vetìtum novity comedereK 
Tinmt f.qvìdem , ne Evam offender et , 
fi petitum , renueret. 
Ita Sathanas inttto ocdecavit 
parentes noftros multum infatuando. 

1 9) y^^ judkio eos punivi t 
Dominus potens oh talem infidelitatem , 
eosqve de fide honorata expulit 
egenos & nudos in cru:iatus & mortem. 
AffliQi in ffùfiro wuvdo pererrabant 
paffim terrarum^ ubi tota fire exinde 
progenies humana cum peccatis atrocibus 
de Adami lumbts provenite 

20) Acerbìtas propuìlulabat veluti de radice ramus\ 
fcelus ab uno ad alterum manabat^ 

Ita wundus diu transfluxit 
vit£ expeì*Sy fid maloruw plenus. 
Nec timor nec metus ceffabant^ 
unum tamen maxìmo fuit detrimento^ 
tartarus patens nnfiriam minans 
in omnium morte je olfierebat. 

21) Qvid confini? Mundus mortuus efi. 
Ubi e fi , qvi fibi ipfi fuhveniat ì 
Nti/pinm; qvia luto pecca torum 

vere unus alter utn aggravata 

Id folum exfiat {qvod affevero) , 

ut lacrymans tibi fupplicem\ 

Tu ipfi Deus T. 0. M. 

hominibus fiibveni qvo vìvìficentur. 22) Data 



('} Cviìir J>nt ac hvcr P. M. 

Tom. II. Fff 



4IO PERIODUS IV. 5ECTiaiL 

22) Vpite (a) er lif j^ad vard oc métti ^ 
veitt er lif pad Adam neicciy 

fii iTìifkunn a fettum . tima 
fendift fram af guddómshendi > 

lios i heìm ad lìfandi kianni 
Ufandi vili , {>ad er kvaldar ander 

cseki a braut ùr di6flad^kij^ 
d^rd englanna flìku ft^rdi. 

23) Tendraft olì oc talar med fiiiUi 
tùngan niin> af herra finum (b)» 

um ftórmerkin i hùn (e) ad yrkia 
yferfpennanda beiaia f>renna* 

Biùgr (d) oc far i banni vaeri (e) 
oc bandi rett ins nedAa funda, 

nema hiaJpraedid guds hid goda 
gefid a )drd , mig leyftann hefdL 

24) Naer oc fÌFr med fkygnleik fkìrum 
fkipandi (f) allt med fyni oc anda 

fòdrperlonan , englì einum 
eyrindid b^dr, enn pedi hlydir; 

Fliùgi oc feg pad Maria meyiu 
metri (peirrar ec fkal gisu) 

minn einka fon ad bolidi hemiar 
klydinnar vili biórtu fkr^daft. 

2O Módir o& er Maria peffi 
megtarblóm oc full af fòma, 

glsiilig fem rodnuft (g) rófa 
funnin upp vìd lifandi brumia* 

Rót ilmandi licilaetis, 
logandi tìU med fkirteiks andai 

Gudi unnandi oc godum m6nnam> 
Gudi likiandi i dygdum flikum, ^C) Engi 



(fi) Hàìtc fe.penti flropùa poftpomnt P. M. (b) piiium P. M. flainn, C. l 

(e) atta P. M. à eg. C. U* (d) biug. NL P. fcj vxrir R X 



LILIUM. 411 

aa) Data efi vital qvalis dori potuit & Mchum erat. 
Ùtna tfi vita! qvam Adam denegavi^. 
H£C gratia flato tempore 
de manu divina mittehatUTy 
ut lux viva in mundtém venir et, 
viva certe ^ qv£ ani mas excruciatas 
de fovea diabolica tri per et 3 
gloria caelorum hujus erat au&or. 

23) Accmditur tota^ & pompojè laqvitvt 
enea lingva de fuo Domino 9 

De magnalibus canai 

temos vmndos fpithama comprebendentis. 

Incurvatus & vubteratus èn cmdemnatiene ejfem 

& vincalo Sathan^e injbniy 

nifi bona itta Dei falus 

in tenam mijja me liberavi ffet. 

24) "Bfocul & prope intuitu ferjpicuoi 
minia unacum Filio & Spiritu crdinans 
perfona Patris angelo cuidam 

negotium mandata iUe vero aufcultat: 
VoUy & die Marìét Virgini 
egregia , qv£ mi hi cura eritt 
unicum meum filitwì camem ejus 
^èedientis candidam induere velie. 

ij) Héecce Maria fi nobis moiì^em prtbetj 

fos majeflatiSi piena decoris^ 

jplendida tanqvam rofa rubra 

ad latices vivos propullulans ; 

Radix fragrans humilitatisj 

in Jpiritu caflitatis Jlagraiìs j 

Deum & bonof awans^ 

Deo in tali bus virtutibus fimilis^ ^ ^t ,» 

Fff 2 a6) mUam 



(f) Ikapandf. 3, (g) rodnut. a. P. M. 



4t2 PERIODUS IV. SECTIO IL 

26) Engi (è ec ad jardnefk cunga^ 
enn haleiti (a) ftiórnureica (b) 

Drotcinn ! |)er fem verdugt vari 
vandad fai nù (lef tìl banda : 

Se ^er d^rd med fafinri pr^di^ 
fungìnn heidur af SUutn tmgum 

eilìflìga (e) ^ med figri oc Jklu > 
Jkwd ve valld ^ìtt minkifi alldrt ! 

27) Leid, figrandi paiugls pr^di - 
pentad innan fìrmaiDencum 

Gabriel y fem geiflinn fólar» 
glediligr i loptm nedri. 

Sendibodi kom (iofallds Anda> 
fvo er greinanda) ad hùd einu> 

fannr meydomrinn fac I>ar inni> . 
fialfc hreiniifìd> gimfleinn vi£i« 

2g) O^c fvo veik ad meyiu tniùkrì: 
Maria hl^d {>ii (d) ordum vàrum 

frsegaft (e) vif J)er fieri ec Ave 
full mifkunn af fetum brunni (f ; 

famangaupnandi (g) fina f kepnu 
fànnr hòfdinginn engla oc manna 

byggir fier fyrir briófti fki^eru 
bleflud iTisr» pu ert fprundum hserrì» 

29) Heyrdi oc crudi, enn undraft ordina 
jùngfrù kyrr (h), fjvi vidi hùn fyrri 

alldri kvaddann mann a moUdu 
medr pvilikri tignarkvediu. 

Fyrerbiodandi henni ad luraed^ft 
hOfudengillinn caladi lengra: 

Gud himnanna fram mun faed^ft 
fruin fkinandi af bolidi f>inu. 30) Frettir 



(0 hileitu P. ti^lcìtrc C U* (b) rekar. 2. C) aefinlìga P. M. (d) nu P. M. 

(e) fagiaf!. Q U. (f) fui loifluiunar iktleiks bruiina \\ M. 



2é)" • Nuìlam credo lingvàm térnfirem^ 
celfiffime céeli fleUamis 
Domine! ti hi ex condigno 
verjìim in ter cai arem concinnare poffe\ 
Sit Tibi gloria & vera laus, 
& honos ab omnibus lingvis decantatus 
in a^temuin, viélorta» & beacitudo, 
gloria & poceftas Tua nunqvam ceflabunt! 

• • • 

27) Ferebaturf fplendorem pavonis Jì$perms 
per firmamcntum intuì variegatum 

Gabriel , radii folaris inftar 

gaudium adferens, in aera inferiorent. 

Lega t US feùtuplicis Spiritus venity 

ut fert hijtorin^ ad domum qvandam, 

in qva cotifidit vera virginitas , ... 

ipfa cafiitas^ gemma mulierum^ 

28) Et blandam virgìnem bis attocuttis ^fi: 
Maria verbi s nieis aufcultal . ,^ 
féemifiarum celeBerrima ! Tibi Ave adferjo^ 
grati a piena de fonte dukit 

Suam creaturam manu compréhendensy 
verus angelarum & hominum Domintts, 
intra purum Tuum pe&us habitat 
virgo benedica. Tu es féeminis exceljtor. 

29) Audivit & crediditj f ed ve f ha mira tur 
virgo tranqvilla^ qvia prius noyit 

nuUum hominem in terra Jalutatutti 

tam honorifica Jalutatione. 

E timere prohibens 

Archangelus , pergit: ' , 

l>eus céelorum nafciturus efi^ 

'Domina ferenijftmal de carne tua. 

Fff3 Ea 



(.-) famangcjrpnandi. 3. P. M* (b) liyr. P. fkyr. C. U. 



414 PERlODUnslV. SECTIO Vi 

30) Fretcir hón ^ med hrerìiim fatai 
hennì bsri til fbgnud ^enna^ 

borgarmiir fvo brilli hvergi 
bygd geimandi hreinleiks' dygda? 

Erigili fegir at eì munì (yndgaft 
jungfru blid/^vi fveiiiinn fmidar (a) 

haglig myndan heilags Anda 
holld oc bein af Kkam hreinuni.. 

g^i) Loptin oH af liofi fyllaft, 
legtr a grano u (b) ftodu oc undraflj^ 

kùgud fiàlf fvo (e) nxrri nógu 
natturan fer ecki niàcti; , 

Gipcift aundin guddóms krapti^ 
gódu (d) huldift Mariu biódi , 

gladrar dvelÀ i jungfrùr idrum 
ein perfunan {>rennra greina (e). 

3^) .Hiòrtun jafi, falli oc fllóti 
fagnadkVlaùg af ìivers ' manns augutn, 

X {>ackandi mifkuna mickla (f), 
minn Drottihti!' ì. hblldgan pinni: 

Se J>^r iiyr^r ^?* 

33) Fimm mgnuducn oc fiorum fidaa 
fcddift fveinn aF meviu' hreinni > 

f kygnaft fem ^z (g) glerid i gegnum 
geif linn bràr fyrìr augum varnm ; 

gloar |fer f61 ad (h) glerinu heilu, 
glediligc jód fvo fkein af módur, 

ad innfigli hoHdnu hennar 
hrelnferdugra (ij meydóms greina. 

34) Enginn heyrdi , oc engin urdii 
j5fn tidindi fyrr ne fidai;., 

bcedi fenn var (k) ftiey oc móder^ * 

mann oc Gud baud trùan ad fanna. -Loptin 



(a) |)^ iÀ'efnn et ' fmidadr. P. M- -- - - (b) 02; €f»w»<i Jivi. N. 09. gruiid |aa j. og 
grund |>A. C. U. (e) a£ P. M- enn. C U. cr C. U. (d) gód oc M- 

gód emi. P. (e) j^reunrar greiitìar 1. P. M. "^ (F) uiiuka 3. P. M- 



LILIUM 415 

30) Ea tunc fiifiiratur , fvùmad» 
h£C Ut iti a fibi obveniat^ 

ut munimtntum nuUibi' dìsrumpatur , 

babitaculum virtù tum caflitatis cingens? 

Angelus rejpondit , non peccaturam fore 

piaci Jam virginem\ nani puerum condet ^ 

apta formatto Spiritus SanOi 

cameni & ojfa de corpose puro. \ 

31) Omnes deli lumine implentttri 
aqva in terra conftiterunt & admirabantur^ 
ipjà qvidem affitela 

natura tantum non deliqviuw paffa efi. 

Anima vinati divina catinubic junila 

tono Maria Jangvine induebaturs . , 

in Uta virginis vijcerihus commorabatur 

una terna dijlìnclionis perfona. 

yi) Corda confi team ur 9 decfdat & perfluaf 
aqva tepida Uthia de omnium oculis^ 
femper gratias agentia prò ma^a mijèricordia 
mi Domine! in Tua incarnattme (praeftiu)l 
Sic Tibi gtoria &c» 

33) P^fi (fvtn^ve & qvatuor infupev menfis 
puer de virgine pura natus eft^ 

veluti cum per v/trum perjpicac^mum 

radìus cortifians vibràtur coram oculis nofiris ; 

Sol vitro integro jplendet ; . . 

ita proles exoptaia de tnatre fulgebat, 

ejus falvo figlilo ' 

illibata virginitatis^ 

34) ììemo audivit^ nuUaqve exfiitenu 
mitehac vei pofiea tanta nova, 

fimul erat virgo & matety. 

fidesqve nobis Deum & hominem proiar* Cali 



{%) par. P. M. yx er. C U. j^at. C. U. (h> af. P, M. 0) hreiafirdugaftra. P. M, 

kòufordaguilu» C» U» C^) ^vi. P» M. 



4t6 PERIODUS IV. S'ECTIO IL 

t 

Loptin fungu kotnnìmi Kóngi 
kunnigc lof {)ar hirdar runni>: 

Himnadyrd cr hneigd ad jordu 
ber famceingoufl: menu oc englan 

35) pó var ei fvo rik ad reifa 
raefis (a) modirìn a?tci goda, 

J)vi var kóngrinn hSrdu hevì 
hulldr, at ma^tci hann firraft kullda. 

Umfnidningar Jefu pr^di 
atti dagr fra <b) fiaeding vàttar 

aefift bI6d um li xam lìofana , 
lagaft minniltg tàr af (e) kinnum. 

36) A frettàhda d^g til Drortif.s 
d^^rdar menn , er rikium ftyrdu 

auftr i (d) heim, med offri kvómu 
ùngann mann ad heidra (e) f>annig. 
^ Umrennandi fex ad finnum 

fex dapa grein, oc fìóruin (f) eìnum 

offraft kaus fyrir ofs ad vifu 
Jefùs fiàlfr i muftf ris hviifi. 

37) Vigdift (g) off J>a er vatni dégdift 
valldf (h) himnanna a pritugs altdri; 

Jordanar vid (t) a^dar hreinar 
J6n Baptifta Drottni pianar 

peiii aUvìnrinn Jefu Chrifti 
er nù vàttr ad (k) ^ann dag matti 

famfkinandì (1) a gra^nni grundu 
Guds |>renning mcd lydum keniìift. 

38) Finn ec allt ad mannvit raanna 
ms^dift ^egar er um fkal ra^da 

tnàttinn ^inn enn mHIdi (m) Drottinti>. 
meiri er hann enn giCrvallt annad: 

Se ^er d'^rd &c. 39) Undraft 



i»i«^l*^TiW iT» 



(a) riknff. 4. P. M. lióduft. C. U. (b) er. P. M. nt 1. af. R. a- (0 i 4- ^♦ 

(d) ftuftaii ùr. P. (e) piifo. P. M. (t ) far Jil. 3. P. M. (g) Vigdi haun. 3. 



LILIUM* 417 

Ccsli Regi advenienti cantabant 
laudes ajjvetas^ uhi paftores agebant: 
Gloria caleflis ad terram eft defiexa; 
hic bomines & avgeli cenjungebantur. 

35) AVc tamen tam dives eratj ut fafciat 
honas ma ter Regis poffiderety 

qvart Rex fimo rigido 
cooperiebatur y ut frigus arceretur^ 
Circumcifionis ^efu filcnnitatem 
dies a nativitate ejus oélavus teflatur, 
fangvis per corpus candidum ebuUit 
C^ notabiles lacrym^ de genìs defluunt. 

36) Die decimo tertioy Domino 
viri iUufires , avi regna gubernabant 
in Oliente j oblationes adjèrebanty 
qvibus virum recens natum honorarent. 
Elapfa fexh's 

Jix ér qvattior dierum epocha^ 

prò nohis afferri exoptavit 

ipfe Jefus fub concameratione tempH^ 

37) Nobis initiatus ejl, cum aqva irrorar etur 
t rie ettari US , ccelorum guhernator ; 

apud puros Jordanìs latices 
Johannes Baptifla Domino minijlrat^ 
Hic intimus Jefu Chrifli amicus 
jam tejits' efl ^ eodem die 
Jimul fulgentem in campo viridi-, 
Trinitatem divinarft hominibus innotuijfe. 

38) Comperìor omnem inteUe3um humanum 
deficere^ qvando fermo efl j 

de potentia Tua^ Domine clementijjimel 

qvàe omnia alta exfuperat\ 

Sic Tibi gloria &c. 39) Mirari 



0^) vnìLi. 3. P. '■ ** ' (i) i Jordan med. a- P. M. - (k) er. P, M. 

(.) Ili (kiiiandi P. M, (in).oiikli. P. M. 

Tom. il Gg8 



418 PERIODUS IV^ SECTIO IL 

39) Undraft tók hinn fornì fiandi 
feddann mann, enn fkiliai var bannad, 

oc |)vilikt {etti andinn fcgdi 
ordin f lik af tungu fordum : 

{»ycWr mex lem nyiang aockur 
nùlgift heim oc cettir be;aia; * • \ 

, eitthvad klókc mun Drottina dikta, 

duldr erak pefT, fnd fcr ad huldu. 

40) Jefum tigna englanifir 
uppi oc nidri 1 beimi (a) pridia, 

ftiornuliós oc fxrdar f(5rnir> 
fridarfamband à hveriu landi; 

flik afla mer fotcarauka 
fònn ftorraerkinn veitt hià mdnnum; 

kvidi ec vid (b) hanns remming rada 
ridi mer ad bàdum Hdum. 

41) Fódrject hanns trùi ec fair munu hittt 
cnn finnft módernid her med piodum ; 

J)vi (e) er adferdin Jefu burdar 
undarlig, fvo fkil ec j^ad varia. _ 

Ecki er mer à feuum pocki 
fannveg ferr feim unga manni; 

alldri var fi fyrri a folldu 
fa^ddr madr, ec ncerfta hneddunft. 

42) pyftr er hann oc folr af fdftut 
firrift hlàtr, enn kann ad grata , 

mspdift hkntìf oc er mpdur (innar 
iniolku fsddr^ enn reifum klseddift; 

Finn ec f>6 ad i fliku fannann 
fiàlf nàttùran manndóm vatcar, 

f^fir mig pvi fram ad xfa 

flein ódygdar hdnum ad melai» 

43) Micrr 



(«) hiimù. P, M. (b) «d. % P. M. (e) i6. ?.M. 



LILIUM^ 419 

39) J4irdri 'actph antiqvus ille hoftts 
hominem natufHy fid entelli gere non erat datumi 
nec ahfimile erat , qvafi fpirUus protulerit 

olim tolta verba de lingva: 

Videtur mihi novum qvoddam 

tnundo ér generi humano appropinqwrì i 

Ali(jvid fubtile JJominus excogitabit , 

ìjvod me clam fit , & occulte per agi tur ^ 

40) jfejitm Jnge forum chori honoran$ 
Jitpemey inferncp '& in mando tettìoi 
fplendor flelléey & ohlationes aliata» 

ily vinculum pacis ùbiqve teyrarurhì 
Hiec miln dvlorem adaugetit 
vera tnegnalia apud hominem exbibita ^ 
vereor enim^ ut ejus confi liorum robur 
utrumepje ^newn latus feriat. 

, 41) Paternum^ ejus genus paucos credo invejligatttros , 
fid maternnm hip inter bomines r eperi tur ^ 
ér modus certe ^enerationis ^efu tam 
mirandus efl^ ut ego illum vix perjpiciaw^ 
Hdsc mihi non arrident , 
é^ ita fé gerit hicce juvenis^ 
ui nunqvam antehac in terra fuerit 
homo natus^ a qvo mihi tant opere mituerìm^ 

4:2). jSitit j Jefunio pallet ^ 
rtfum averfatur^ fed lacrymamr» 
jdefatigatur f Ó* efi materno 
laSe nutritus, & fafciis involutus; 
Ex bis ceiligo Jteram 
humanitatem ipfa natura comprobarii 
qvare di/cupio impitere illum 
Jpiculo faelerum y in ejus pefuiciem^ 



42P PERIODUS IV^ SECTIO il 

43) Mierr virdid fem miklu ha^rra (a) 
hià m^cum gudi hann (b) Adam fani> 

àdr ce fveik {»au Evu bsedi 
srufnaud i myrkr oc dauda ; 

fatt er ad fsrfter fid vid prettum^ 
fvo mun enn um Jéfum f>enaa, 

pvi treyftunft ec framc at freiftat 
fordum hefì ec flsegvitr (e) ordid. 

44) Sonr (d' Màriu! fonr hinn dyrì! 
fon mennirigr (e) Guds oc hennar! 

kenn ^ù mer ad fordafl; fìandann* 
iiòlkunoìgann , enn ^er ad unna: 

45) Prete jliefì ec bìtt (f) ad fteiftadi 
fóftumóds, mcd,(g) ymfum iòftum 

pukansflxgd, er hvern mann hugdift 
hveckium vanr ^h) i fynd ad bleckia. 

Velakrings (i) a (k) v6fdum ftrengiutn 
vunndin opt, oc (1) fneruft a lopti 

fkeytin òli, hins floerdar fulla (ra) 
fianda brìóft i gegnum ftanda. 

46) peflu nseft hins kiitra Chrifti 
kenning tok um bygd ad renna 

lif])i6nandi Ixriiveina 
leitar, firfnr, oc |)ar med veitir ^ 

blindum , hriùfum ^ dumibum , daufum» 
daudumj kròmdum «rum» lomdum, 

augnagrxding (n), ord, ad hlyda 
andarheìlfu (n)^ vìclku, ad (landa (o). 

47) petta fer hann fiandi at fettkar 
folkìd hans, oc Ktft pad vanfi, 

dxmin gód |>au (p) vaxa vida • 
verri brógd oc (q lytin {everrà; k ..Piikinn 



(fi)iedri. P.'-M. (b) enn P. N. 2- ef /hann. M. (•) rll flj^ar. % N. 

(e*) iannr. P. M. (') minnilitrr P. M. R. C. U. ynniligr. a. eingctinn C U. f 

^t) min. P. M. 3. (g) a. P. M. af. 3. ( ) vòn. P. M. (i) Vclakringr. 2. X. 1 



lilium; 



421 



43) Mibi videtuf inulto hóftoràthti Uc4 
Àdamum fuijje apud'mclytum Deum» 
mteqvam ego illum & Evam fiducerem , 
honore privatosi in tcnehras ^ wortemy 
Fauci cenema dolìs fibi cavne norunt^ 

qvod & 3 e fu buie eveniet^ :. 

épare periculum audaBer facete Juflineo^ 
nam ohm qvidem fpecimina afluti^e edidi. 

44) Fili Mariés! Fili augufiìffimel 
Fili h umane Dei & ejus! 

Doce me Saihanam evitare 
veteratoreWi fed Te amare: 
Sic Tibi gloria &c. 

4T) Accepij qvod tentavem Dominum^ 
jejump ' àffii£lum , variis deb&is 
aftutia diaboli 9 qvi credebat fé omnesy 
utpote dolorum gnarus , peccato delufurum, 
Sed fraudum ar tifici s^ e vomplicatis funibus^ 
contorta fortiter in. aere invertebantur 
omnia Jpictila^ & vaf errimi 
hoflis peclus transfigehant. 

46) Exinde chari(Jimi Chrifli 
ioSrina per regionem emanare colpiti 
vita miniflrantes difcìpulùs 
qvaritj invenit y fimulqve conferì 
Céecisy debilibusy fonis^ furdis, 
mortuis^ contufisy dementibus, claudis 
éculorum fanationem, vocem ^ audire , 
anima vigor em , rationem 5 flare. 

47) Sathana anìmadvertenti dinnnui 
Jùos fubditos^ id magnum maltiìn vifum efii 

Bona exempla paffìm increhrcfcunt 
fed fcelera & vitia immimmntur* 

Ggg 3 



Damon 



(k) at. 4. (1) enn. P. M. (mi hiii fiaprdarfulln. P. M. (n) Peéfìuf forte .' 

tugiia , graeding , & andar , hcilfu. (o) ftandaft. P. (.)) ac. P. M, (q) eun. P. M. 



42^ PERIODUS IV^ SECTIO IL 

Piikitm kvàìdr pègi pòldì . " • ^ 

penna leik, er hardann (a) kennir; . 

{)vi fl^tandi fìnum fveitum (b) 
fyndabriót ad drepafem fkiótaft (e;* 

48) Leidann dreng ad liótum raduni 
lockar hann (d), fa er (e) }efufs' manna , 

yfirmordiinginn i innan hìrdar 
Judas nefndr, er óvarnt ftefndi; ^ '• ' ' 

Milldann gud yid (f ) filfrì (elidi 
fveitum 9 peim er jùdar heita, 
fuUum upp af grimdargdiiiy 
greniadi j^ioftr £ ^eirra briófti* ^ 

49) Fufer hlupu oc fondu Jefom, 
fundin hi^cu> iodiaiiv oc banda 1 

bundinn leiddu, enn heidnir (g) hcddui 
hxddann^ raeddann, flógu afklaeddann; 

Fiandansbòrnin braungum ^(h) j^yrnc 
{>e(rir fpenfu um bleflad enni;> 

pellìr negla..(i) Krift a *kro/Iinn 
oc keira jirn, fvo ftoct» lic. (k). dreiri/ 

50) iEttum ver a Jefum Drotcinn 
efonarlauft med fuUu craufte 

ùc af hìartans innftu return 
allir fenn med grati ad kalla; ^ 

Sie ^er dyrd &i\ \ ; 

Si) Yfermeiftarinn allra* lifti / 
Jefus gódr, er Kfgar {)iader, 

veittu mer «d ftilla oc ftyra 
fvo ftcflig ord megi tùngan efla: 

ALfinlhgu , rned lyptum (i) Ufum , 
loJr£da:idìr d kne fin badi 9 

fkepnan oli er fkyUd ad falla ^ 
fkapari mimi , fyrir. àfiàn j^mnil %2) Era 



. (n) IiotUami P. M. . (b) f iiiar fveìtcr. 2. P. M. R. (e) fliótaft. N. (d) cinn. 3. 

(ej fio. P. AL (t } J)viat. P. M. (g) hxdwr. C U P- M. hdinlktr. C U. 



• * 



iLiuum.^ :•/ ! .423 



Dsnjon /r0ffus bujus certawình 
impatiens^ cujus damnum perfentìfcit ; . 
fuas cohortes incìtat 
ad demolìtorem peccaioruii x(p)am prmum occidendum^ 

48) Medìaftinum iwprobum turpi cùnfilìo 
pelli ci t, is erat jfefìi ajjìclanim 

in iplius fateUitìo ùnus^ 'archìjkarìus i 
^udas nomen erat mala meditanti. 
Hic clemmtem Deum argento vendìdii 
geliti ^ qv£ jfudaica appeUatur ^ 
cut crudeUJJinm bitis piena 
invidia in peilere rugiebat.. 

49) Avi& cucmrermt j & ^efim invenerum, 
inventum ex/jgitaruntj virbcrarunty & ligarunt^ 
ligatum abduxerunty fid gentjltss derifenmt^ 
derifum, delatum^ & dmudatuvi fiageUabantJ. 
Diabolica progenies avQa, fpina 

front em bencàì&am circumdnt y 

alti Chrifium cruci affìguni^ 

& ferrum truduntj ita ut fangvìs exfiliat. 

50) Nijj oporteret Dominum Jejum 
indubitanteì' piena fiducia , :. . . ; 
ex intimi j cordis penetralibus 

omnes lacrymantes^ una invocare: . . . :, 

Sit Tibi gloria &c. 

51) Summe omnium artium magifieri 
O bone ^efu^ qvi hominibus vitam donasi 
Da mihi ita temperare & dirigere 
verba^ ut pcérnate digna, Rngya concinnata:. 
In a^temuiti, maiiibus elevatis, 

laudes eloqvens, in ucrumqve gena 

procidere debet omnis Creatura, 

Mi Creator! coram facie Tua! 

ja) Exempmm 



(h) Jangtttn. N. (i) i^gWu. a. M, (k)^ uro. 3. M. . (1) ly^ktuui CC, U, 



4H PERIODUS IV: ilECTIO IL 

$2) Eni (a) mininilig epterdaeme , 
yfirbiódandinn engU oc ^ióda (b) 

hneìgdi nii finn hàisj oc vsgdi (e) 
hverìutn ^rael, er iyfti ad becia. . . 

Fàcaladr^ medlitilxn, 
làgrauftatr^ med afìàa fagra, 

fvo biódandi i farann dauda 
fina aund fyrir naudfyn mina. 

• 

?3) Hraekiandi pa (d) httfudin fkóku 
heidingiar, fem Judar leider; 

flefter allcr fl^du Kriftum (e) 
fylgdarmenn vid ftorminn penila. 

Minnaft verd ec^ ma ec et annadf 
módir guds (f) i tàrum flódi» 

mscti verda ad minna fotta (g) 
minnali villdi )xnt\ nockuru (h) finni. 

^4) Hòfuddrotthingin harmi prungìa 
hncigd (i) oc lùt hùn (k) fkalf af fùtum, 

(1) fxrdift nser, ]^à teli ur firum 
fofTum blodid nidr um krofllìnn. 

prutnar brióft^ enn hiartad hrìftift^ 
hoUd var klokt^ enn òndin fnSkti» 

augun tóku ad drukna driugum 
dópur oc mod i tara (m) flódi. 

55) Rddd engìlfins kvennmann kvaddi; 
kvadda aF engli drottinn gladdì; 

gladdift maer ])a fodrinn ftcddi; 
faedd^nn fveininn reifum kla?ddi; 

KlrdSànn med fer laungum leiddi; 
leiddr af módr fadminn breiddi; 

breiddr a kroifinn gumna gneddi; 
grsddi hann ofs {»a (n) helftrid marddi (o). S^)P^ 



(0 Eru it. P. M. fc. U. (b) yfervallcianda himins og laada. P. M. C<^) bcygdi. P. M. 

* ( ) mi< g. P. M. 5 éir. t:C. U. (e) Krifti, P. M. (0 Mudar guds cr. ^L C. U. 

(g) miniiar fottar.vN. (h) tjtthvort. P. M. R. 3. Q biug. QU 



LILIUR -425 

Summus Angelorum é^ hominum hììperHtar, 
collum wfleilens ^ ce(/it 
cuivis fervo ^ qvi verberare gejlivit. 
Taci tu rniis f fumili s , 
fubiììijjè loqvcns , facie pukhra 
ita in acerbam niortem obtuU$ 
animarli fuam prò mea f^cejjitate fiibUvMdtk . 

f3) Confpuéntes capita qvajfabant 
tam gentile s y qvam improbi ^ud(ei. 
Vleriqve a Chrijh imfugeritntj 
bac tempeflate oborta, ejus aJfecU. 
Conintenìorare me oport^t, nec dliud fas efi, 
Matrem Dei, lacrymis inundatam^ 
Forfitnn & illù dolorum meorum 
éiliqvando meniinerit^ 

^4) Princeps Hegìnarttm^ luSu turgida \ 
incurva , & nntans , pr*e mcerore cohorruit , 
fenfim appropinqvat , dum de vulneribus delabebatur 
Jiuminis infiar fangvis per crucem ; 
Ve£lus intidUìefcit i cor comremit^ 
caro efl denwUitay fid anima fivgulttviìj 
cculi mergi cwpcrunt 
caligantes & afflici ivundatione lacrymarum^ 

^s) Vox angeli f£nnnam falutavit ^ 
Jalutatam ab angelo Dominus gaudio affecit» 
gaudio affìcìebatur virgo cum patrem par-tu edidit ^ 
jun'tu cditum puerum fafciis induity 
ivdutum fepe fecum deduxit, 
deduci US a maire Irachia expandiì , 
expanfus in, crucem horaines fanavitj 
fanavit Jiqvidem nos cum in agone dejìceret* ^) Illa 



Co er. 2. P. M. (I) og addttfiU 3. N. (m) taruiii. 3, (n) enn. P. M, er, 2. R% ^ 

( ) nf fóttnm mardda. C. U. 

Tom. n. Hhh 



426 PERIODUSIV- SECTIO II. 

56) pò (a) grec hun nù (arann futa (b)> 
(e) fverdi nift i (d) bringu oc herdar, 

(ice einbemid fiilfann drottinn 
& hun hànganda a nòglum ftàngad; 

Armar fviddu a br^ndum broddum» 
brìóft var msdt; med f>eflum haecci 

ferdift baedi fonr oc móder , 
fannheiiog^ fyrir grtcding manna. 

57) Fyni^ Màriu fadminn dfra> 
fyrir Mariu gratina (ara 

làc mig |)innar laufiiar (9) nióca 
lifandi Gud med fódur oc andai 
Afinitga med c^a 

?8) Syni Màriu fvarter fera 
jigger blandad gali (f) med dr^gium; 

fulla fmàn oc fleftar pinur 
fundu f>eir> enn heimrinn Ihindi. 

Folnar fkinn (g) oc (h) fellr ad enni> 
faettkar ord, enn iverrar maetti (i)l 

Ondin leid at Jefu pindum 
yfirvalldanda himins oc landa. 

59) Ec fegi rete ad enginn «tei ^k) 
^gracandi vorum lata» 

Jefu minn, ^à (1) lecrid Isfi^ 
linhiartadr, af pulum {)inum; 

pviad nàccuran spci af otta 
611 (m) fkialfandì^ enn himnar fillfer 

tyndu liófi, f)à berr vare bundìnn, 
bifadift haudur i binum dauda. 

60) Enn i andiaci Jefu fxta 

o(s er flucc, ad giaegft (*j à krofllnn fn) 

fiandinn hafi (ol, oc frect ad fyndum, 
f£ragldggr> ef nockur (p) varri» HIxir 



CO pt. 3. fvo e. U. (lì) Oria P. M.R. farà. 3, (e) fcm addurr \. 

( .; inedal -l, () likiiar. N. C. U. ( ) un. N* ^0 ^''J'^- P. N. C:. l, 

(11) cmi P. M, R, C. U. fattuit ord » enn f veriu iiittter. P. M. C. L', 



LILIUM. 427 

56) Illa tamen nceìbo, jam hctu hcrymàbatur^ 
peclus ér humeros gladio transfixa 
unìcam fuam prolem , ipjum DonUnam 
clavis pendentem pungi conjpexity 
Lacnti fpuulis . exacuatis urebamtar^ 
feóliis e rat fejfumy Hoc modo 
tam fiims^ qvam mater ^.fawiahaìftur 
vere Jhnéliy m funationèm-, hominum. 

?7) Ver finum Marine, vmerandumi 
Ter lacrymas Marine acerbas ^ 
fac me Tuée rtdcmiofns ftuSum percìpere 
avi inwiortaiis. Dju( es cum/Pairf & Spiri tu I 

In ffcemum &c , , 

« « . . , • 

58) Filio Mariée adfirum nigri / 
howines fcVjiJtcibus mixiumi . . . 
Contumeliam atroci Jfim avi & plurimos cruciatus 
repererunty fed mundus ingentsbat. 
palluit cutìs & in fronte conirérhebatur 9 
ver ha rariora fiunt^ vires deficìunt, . 
anima de jfejìi excarmficato emigravit^^ 
fupremo ilio cceli & terra domino. 

?9) Vira loqvorl nemo deberei 
fine lacrymis labia movere > « 
Mi Jefu! cum fcriptur^m legeret 
de Tua pajjione^ cor emollitus. . 
Natura enim prie terrore ejujabat. 
tota cohorrenSi fed ipfi cceU 
lumine privabantur^ cum nudus confiringebarìs , 
terra in Tua morte contremtiit 

60) Sed in dukijftmi Jefu téitUy 
accepimusj qvod in crucem furtim profpe&averit 
Sathanas^ peccata invefligaturus ^ 
occaffoni invigilanti ffimus , fi qv£ ex/il terint, 

H h h 2 Gaudens 



(k. «utr;. 2. M. (1) ef, 4/P. M. (m) jòrd. 4. (*) bafi nddunt, P. M. 

(«0 diirgift ad kroffi a. R, (ò) lerdr. P. ' (p) nockrar. 2. N, 



428 PERIODUS tv. SECTiO II. 

. Hìrnv tnig ad her rauni teygìaft 
hans forvicni honum (a) til vama; 

eigi mun nd ormrinn biùgi ~ 
agn fveigiandi a króki fagna. 

61 ) Oli helvicis rirnhlid fkialfo 
undraft myrkr ad liós er ftyrkra, 

hlaupa fiandl*) oc aetla undan^ 
ódaemin ^eir fogdu ad kxmu 

HrxdrUn naiig wn heliar bygder> 
helga menu, er fìótrar fpenna> 

hlaut 6vinrì(in (b) laufa (e) ad latsr, 
kmdr oc raeiddc, feta (d) valldid beiddi. 

62) Hvad er tidìnda? hiàlpaft l^der (e),. 
Hvi nù? ì)vi (f) let jefus pioaft fg). 

Hvad er tidinda? hraktr er fiandinn,. 
Hver vann figr? (h) fkapari (i) manna» 

Hvad er cidinda? heigir leidaft. 
I hvert agixti (k)? tignarfzci. 

Hvad er tidinda? himnar biódaft; 
Hverium? off er -prifum kroflinn; 

63) Sìgnad liós hinn feto Jefij, 
fannr lifgìafarì (1) daudra manna j 

dragdu mìg fra diofla bygdum, 
Droctinn blidr^ oc halle mer fìdanl 
JEJinliga med &c. 

64) Se ec ei {)ànn er tk mogi iniu> 
(m) ordafnilld {>ó profa (•) villdi, 

alla gledi er feck med (n) fuHu 
forne Adam vid (o) Jefufs kvému; 

Sialfr hann eihn f^vi ad bacc laed h&hì 
b5rn fin ali i (p) daudapinu ;q)^ 

Enn nu leyfti oli ur banni 
eitc hanns barn^ oc milkunn veicci. si) H\i 



(a) fer. 6- (b> ormrinn P. M. N. f^) l.uift 2. P. M. 

( ') er.. 2- P. M, {>v'i. 3- (e) yJr. P. R- CQ ì)viat let nu. 2. cJa iu i let nù. C\ U. 

fe3 Hf^^c i; pvactddtittm flropha vtrficulum ante Atos ulthitosJijìuHt P. M, (h; iieina gdJ. ni. f 



lilium; 429 

Gaudms prafagia hic aUe&am tri 

ejus curinfitatem in propriam ejus cmtumeSam ^ 

incurvus certe angvis^ 

efcam illicem deglutknSy in harm mn léttabìtur. 

61) Cun&a- infef^ni porì/e ferrea contremunfm 
tucem préivalere tenebrie mirantur^ 

éaboH currunt & effugere cmamur^ 

àicentes inaudita immmere. 

Timor regiomm inferni pervoiaviiy 

SanctoSy compedibus vmàosy 

hoftis dimittere cogebatur 

CBntufus & Ufus , vi fuperìore imperante. 

62) Qwd novi? Homines falvantM\ 
Cur nunc? Qvia Jefus pati voluit. 
Quid novi? Diabolus puljks efi. 

'Qvis viéloria potitus? Creator hominum^ 
Quid novi? Sanóii dedueuntur. 
Qvalem in beatitudìnem ? Sedem gloria. 
Qvtd novi? coeli offeruntur. 
Qvtbtunaml Nobis crucem cekbrantibus^ 

63) Lux benediSa^ jfefu dt^cij/lme 
vere mortuorum vivificatori 

Eripe me de habitaculis diabolicis. 

Domine clementìjfime l & me pofiea retine l 

In secemuin &c. 

64) Neminem vìdeo qvi elomi pojjtt, 
tpamvis & ehqxk'ntia tentamen jacere voluerit^ 
omne gaudium qvod piene percepii 

fenex Adam in adventu Sejuy 

Ole efiim felus miferta innodavit 

omnem fuam progeniem cruciatui morissi. 

qvam jam omnem ab exilio redemit 

unus ejus filiorum» & mi/èricordiam présflhìf^ 



(i; I:ì lipasi. 2. (R). Hyer cr dgi;?rr. a. Hvert agisrti? i. x Kvert? agixter i^ P. M, 

n> iSari. ?^ P. M R. (m) med. addita G, U^ (*J giarna. P. M. (n) ar 'i 

\p) ar. C. a i P-M. (i>> bornia lui L 2. Cq) viUu. C. U. w • j. 



430 PERIODUS IV. SECTIO IL 

6s) Hvi ftundadir ^ù forni, (a^' fiandi 
fremdarfnaudr a Jefu dauda? 

Eda {)óctift f)ù meiri ad maetti? 
mactrinn hanns pò (b) guddóra vaccar. 

Eda hugdir {m likams lygdir (cj? 
likam tók hanii meyiar rikrar, 

óverdugann er flengdu firdar, 
flecklaufaftr^ hann vann til ecki 

66) pù fyrirda?mdir auma Evu, 
oc Evumann fyrìr eplid bannad, 

madr bannfettr nm aliar «ccir, 
attiri (d; krift (e) a fpióti nifti. 

Kriftr (f) {>ig {>ó (g) fann (h) i fyrftu (i) 
a fyrftann prect oc manndràp ^yrftann (k) 

fa (1) ódygdarbrandrinn biùgi (m) 
beygdift aptr i |>ina kiapta* 

67) Sidan reis. med figri af dauda 
funnudag, oc g]{5rdl kunnaiin 

finn ódaudleik mOrgum manni 
milldin fialf |>6tc deyia villdi. 

Tvennar gengu tvifvar finnum 
tiu daegranna rafir haegar (*) , 

àdr enn upp yfer himnaht^eder 

hof (n) hann blod> |>ad er tók af módur. 

• • 

68) Umrennandi fio (o) at finnum 
fio (o daga grein oc par til einum (p) 

hingad fendi hann helgann ànda 
hreinferduguftum (r) laerifveinum. 

Vegfamligr til (s) handar hcegri 
hann er guds (ti med virdin;: fanna 

finn biódandi fadrninn frida 
firda ladar til himna dyrdar. 69) Mariu- 



Ca)feigÌ2.N. 00 er. C. U P. M, ar. C. U, (e) ày^de; bv^der,lvQ:du!n,C.U. fd)Tttina.2. 
( ) Kiiffs. 2. er iiJJ't. C. U. (f) nt adtlinp \l f'y) er C.' U, P, M. K. ^ar er. C.U. 
th) fauntt. C. U. P. M. (i) Kriftr at J)cr at fann i tyrftu, 2. (k) letrir. P. M. 



LILIUlVt 431 

6$) Sed cur tu hoflìs antiqve incubuifli^ 
infamìs^ in mortem Jefuì 
An tu ei prevalere tibi videbaris ? 
Cum tamen ejus potefias divinitatem tefletur^ * 

an verofiQum corpus reputabas? 
file virginis augujle corpus afumfitj 
qvem immeritum homìnes flageUabanty 
qvi^ fine omni labe, nihil deliqvit^ 

66) Tu mìferam Evatn cmdemnafli 
& marìtum Ev<e per pomum prohibitum, 
tnaledìQus ut foret per omnes generationes ^ 
cujm progenies Chrifium hafla transfodit. 
Chriflus tamen a principio te deprehendit 
primi doli & homicidn fitientem\ 
fieleris tui gladius ille incurvus 

in tua roftra retorqvebatur. 

67) Exinde {Chriflus) vi&or a mortuis refiirnxìt 
die filis y & notam fecit 

muttis hominibus fiioìn immortalitatem, 

qvamvis ipjà clementìa mori voluerat^ 

Bini bis transfiuxerunt 

decem dierum curfus é^qvabilesy 
priusqyarn fièper excelja cxlorum 
fangvinem a matre ajfumtum elevavìt^ 

68) Praterlapfis fepties 
feptem & infiiper uno die, 
btic San3um mtfit Spirittim 
difiipulis vitiC tnti'gcrrimée» 
At^gujlus ad dextram 

Dei^ & vere gloriofiis confiderà 

ér pulchra extendens brachia 

homines ad gloriam calejlem invitata 65) Ftli 



lyfti. C. U. lyftann. 2. fig jafnan fyrfti C. U. (I) fvo, P.M. (m) bevgdi P C U 
('; l>;fgr3. M. 3^ {xVj h«tì P, M. (o) Icx P. M. R.C,U. (p> tìóie'r c'waji^cm 

CO hreiiiferJu^aaann 3. M. ($) til Offditt. CC. U. (t) gud. 3» N. guds ord. C u! 



4S2 PERIODUS IV* SECTIO IL 

<9)^ Wàriufón fyrlr.mifkunn d^a, 
mannsnacturu , oc lìkam fannann^ 

kennftu vid fvo milldr (a) minnift 
min Drotfinn i riki flnu (b): 

JEjinliga med &c* 

70) Enn mun koma 1 ttdru Unni 
allsvalldandi kongr ad giallda 

feggium verd fyrir (e) finar ^idrder 
fómaòrr a efifta domi. 

Svo geyfar ]^a elldr oc «Gr (d) 
)órd oc niìll i heimi ollum> 

ad eéki finnft fa upp ad (e) fkyium (£) 
óbrunnidj oc nidr ad grunnu 

71} Upprii'eiidum allra landa 
ìbyggiurum (g), vid dominn hrycgvat 

Jefus mun ^i fàrinn (yna (b) 
fiithroErandi (i), oc piflar feri. 

Ord , hugfan oc aliar giOrdir 
eru kannadar hvers fem annars» 

biódaft hverki blóc ne eidar, 
byrgiaft ùci giafir oc mijtun 

72) Enginn finnft a peflu fingi 
j^scugiam, ne klókrar varnar 

ordahreimr (k) j er a Droccins domi 
dreìfaft menn i flòcka tvenna ; 

Adra fveit med hsrftum heidri 
hefr liann langt yfir fpheras efri, 

enn fteypir ^a med eymd oc ópi 
odrum nidr i fiandann midiann. 

73) Rekner bure i daudans druknan 
drepner menn> er {)ar Tkulu brenna, 

gnifta tennr i fylu oc frolli 
fiandr i kringum i)uka ftanda^ Brixii 



ra) ad min fu. P, M, (b) Jinii. P. M. «. C. U. (l;) leegia firdum. CC, U. P. M.K. 
(d) scfift 4. eyià C. U. P. M, (e) ùi. 3. (0 *^""" *^^** ^PP ^^ fl<yium P, ^L R, C.l\ 



: : LlI^IVMt ; : : .433 

^9\ F^f* Mari ai pw fnifiricqr^am Tmm JumrnmìM 
per naturarli Toumanam > & per v^um corpus ^ , 

agno [ce me^ ut chmens memineru . , , ' , ' 
mei Dominus infuo regno! 
In scernuf^ &a 

70) Altera adhuc vicevmief - '. . /, 

Hex optifipotens^ ad retribuendum , ' \ 

kominiius eorum faéiorum .mncedevt^ ; 

honoris /argusy inextrmjQJudicio* ^ 

Tunc ignis ita furet <ér tefluahit ^ 

per terrawj ér montes univerfi ifi orh . • ì . . 
ut ni hi/ reperiatitr, uftfve fupra nuèes, / :/^[^ 

non combuftjmi, in4^ ab aby^o. -, 

7O Refurgentibus ^ omnium ierrarum ; * ^ 

incolis , ad trifle judicium y , . 
^efus tunc vulffera monfirabit. . . . i 

dolor em moventi a , & injì rumenta pajjs^ìis. 
Ver ha ,' ccjgitationes, , ;^ omnia faSa 
omnium ' ó* ' Jfnguìorum tmic perfcrutanda funt ; 
ìiec tuni exfecrationum^ nec juramentorum capi a, fati 
é^ tam donativa^ qvam corruptiones excludentur^ 

72) Nemo in hoc foro invenietur 

rixofusj nec captiofa defenfionis .'2 

loqvùx garrulitasy u^i in Judicio Domim . j 

homines in binas dividentur clajjes , . . j . 

avarum altevam honore fummo 

ìonge fuprafié^er^s fuperiores evehet^ . , 

Jèd mi feria ér ejulatu pracipitabit 
alter ani in medium infernum. ,♦ • 

73) In fìibmef^nini mertìs depulfi . 

homines enecatiy ibidem avfuri» ,1 

dentibus in fwtore & gelu f rendente : ^ i . 
fed diaboli cadavera circumjianty Sunt 



(e) ibyggver M. ódyggifer .P.* . (OJ®^" munu fi fàrin fy lafl. P. M, 

(g) (ìtt hr^jrande C^iU. lltthi^crandi/C.^y. (lU- W^ifar varnei ordalireiins a. P. M. 

Tom, II. Ili