See other formats

Full text of "Fragmenta historicorum graecorum ... auxerunt, notis et prolegomenis illustrarunt, indici plenissimo instruxerunt Car. et Theod. Mulleri. Accedunt marmora parium et rosettanum, hoc cum Letronnii, illud cum C. Mulleri commentariis"

/6^ 



FRAGMENTA 



HISTORICORUM GR.ECORUM 



d 



PAItlSllS. — EXCUDEBANT FIRMIN DIDOT FRATRES , VU JACOB , jO. 



FRAGMENTA 

HISTORICORUM GRiECORUM 



HECAT^I 

CHARONIS 

XANTHI 

HELLANICI 

PHERECYDIS 

ACUSILAI 



ANTIOCHI 

PHILISTI 

TIMtEI 

EPHORI 

THEOPOMPI 

PHYLARCHI 



CLITODEMI 

PHANODEMI 

ANDROTIONIS 

DEMONIS 

PHILOCHORI 

ISTRI 



APOLLODORI BIBLIOTHECA 

CUM FRAGMENTIS. 
AUXERUNT, NOTIS ET PROLEGOMENIS ILLUS TRARUNT , 

INDICE PLENISSIMO INSTRUXERUNT 

CAR. ET THEOD. MULLERI. * 

ACCEDUNT MARMORA PARIUM ET ROSETTANUM, 

HOC CUM LETRONNII , ILLUD CUM C. MULLERI COMMENTARJIS. 





?) 



J^l 



\c\M 



PARISIIS, 



EDITORE AMBROSIO FIRMIN DIDOT, 

IWSTITUTI REGII FBANCI^ TYPOGBAPHO. 
M DCCC XH. 



PRiEFATIO. 



Sortis nescio qua iniquitate accidit, ut, si exceperis quae Hero- 
dotus, Thucydides, Xenophon commentariis suis tradiderunt, 
uberior antiquioris Graecorum historiae expositio omnis fere nobis 
haurienda sit ex serioris demum aetatis scriptoribus. Qui 
quoniam ex ahorum hbris sua hauserunt tantum non omnia 
auctoritas eorum in plerisque pendet ex dihgentia, quam ad 
fontes conquirendos attulerunt, et ex eorum quos duces sequeren- 
tur delectu. Jam vero quamvis dihgentia plurimorum animique 
sincera voluntas laudandae sint, atque nefas habeam temerarie velle 
insolenterque meritis eorum detrahere ; fatendum tamen est ipsius 
«latis horum scriptorum indolem , cujus vim subterfugere non 
poterant, tantum abesse, ut altiores verioresque de arte scri- 
bendae historiae notiones iis suggesserit , ut in perniciosa 
saepenumero eos abduxerit consilia. Quod quia in auctorum, 
quibus suam illi fidem adjungerent, delectum et usum magnam 
vim exercere debuit , mox intellexerunt viri docti non posse «os 
in Diodori et Plutarchi, ut hos nominera, auctoritate acquiescere, 
neque quidquam magis faciendum esse existimarunt , quam fon- 
tium illorum accuratam habere nolitiam , fragmenta eorum colli- 
gere, inter se contendere, accuratissime examinare. Itaque novum 
quoddam studiorum genus emersit, quod etsi multis impeditum 
difficultatibus taediique plenum, tamen tanto ardentius nostri aevi 

PRiEFATIO HISTORICORUM. fl 



n PRy*;FATIO. 

homines eruditi amplexi sunt , quanto majoretn ex eo in penitio- 
rem historise cognitionem redundare viderunt utiHtatem. Quo 
denique successu in his elaboraverint , quantam doclrinae erudi- 
tionisque copiam, quantum ingenii acumen et sagacitatem adhi- 
buerint, non est profecto , cur hic memoremus. Alio nos conver- 
tamus. Etenim postquam viri docti disjecta membra nobiliorum 
scriptorum collegerant, et, quum vitam iis restituere non possent, 
umbram certe uniuscujusqueac imaginem quandam dehneaverant, 
Firminus Didot, quae est ejus viri celeberrimi eximia in his rebus 
prudentia, nihil jam antiquius habendum esse censuit, quam 
omnes illas fragmentorum collectiones in unum corpus unius vo- 
luminis spatio circumscriptum congerere et ex ordine disponere. 
Quod institutum tum ahis se nominibus commendare vidit, tum 
propterea historiae studiosis gratissimum fore , quod muhorum 
scriptorum testimoniahacratione sub unumoculorum conspectum 
venire interque se comparari possent, atque ipsius artis historicae 
apud Graecos viva quasi pra^beretur imago , ita ut a nativa logo- 
graphorum simphcitate ascenderes ad historiam omnibus dictionis 
iuminibus collustratam , deinde ab rhetorica hac et pragmatica 
Ephori et Theopompi rerum expositione paullatim descenderes ad 
jejuniorem illum Atticarum rerum scriptorum sermonem do- 
clamque qua excellunt perscrutationem monumenlorum. 

Jam quum fragmenta ordinandi, recognoscendi , vertendi nego- 
tium Firminus Didot mihi demandaverit , meum est dicere, quo- 
modo in eo sim versatus- 

Auctores, quorum reliquiae hoc volumine comprehenduntur, hi 
sunt : Hecatseus, Charon, Xanthus, Hellanicus, Pherecydes, Acu- 
silaus. His, qui primam collectionis partem efficiunt, tanquam sup- 
plementum subjunximus Bibliothecam Apollodori. Reliquorum 
hujus auctoris operum fragmenta a consilio nostro aliena quidem 
fuerunt , sed ne imperfectam rem reliquisse videremur, ea in calce 
libri apponenda curavimus. Logogiaphos excipiunt scriptores re- 
rum Sicularum, Antiochus, Philistus, Timaeus. Deinde sequuntur 
Ephorus etTheopompus et Phylarchus. Agmen denique claudunt 
Atthidum auctores : Clitodemus, Phanodemus , Androtio, Demo, 
Philochorus, Ister. Eorum quos postremo loco nominavi, necnon 
Phylarchi fragmenta quum quominus ipse retractarem temporum 
angustiis excluderer, frater meus Theodorus disponendi ea et re- 
cognoscendi negotium benigne voluit in se recipere. 



PRtEFATIO. in 

Ordine auctorum ita constiluto, singulorum fragmenta, quibus 
nova non pauca a nobis addita sunt, ubique ita ordinare stu- 
duimus, ut, quantum ejus fieri poterat, inlegri operis dispositio 
adumbraretur; quod quum primarium fragmentorum editoris of- 
ficium sit, ac revera plerique magnam huic rei operam navaverint, 
a nonnuUis tamen ea aut plane neglecta est, aut minus feliciter iis 
successit. Ut deinde conlextus verborum ad veram uniuscujusque 
auctoris scripturam quam proxime accederet, consuluimus et opti- 
mas veterum scriptorum editiones , et , ubi licuit , libros manu- 
scriptos. Quae denique a viris doctis aliud agenlibus oblata occa- 
sione in nostris fragmentis emendata innotuerunt, diligenter eno- 
tavimus. Qua ex parte si nonnulla, vel etiam multa, nos fugerunt, 
id lector benevolus non tam negligentiae nostrae imputaverit quam 
penuriae supellectilis literariae. 

llberior annotatio omnem lectionis varietalem enumerans atque 
verba et res usquequaque illustrans ab editionis hujus consilio 
prorsus abhorret. Nam praeterquam quodcavendum erat, ne moles 
Hbri in immensum accresceret, quse ad verborum intelhgentiam 
a lectoribus, quibus graecus sermo minus est famiharis, desiderari 
possint , versio suppeditat latina, quam propterea saepenumero 
Hberiorem dedimus, non tam id agentes ut verbum redderemus 
verbo, quam ut sententiam auctoris aperiremus. Itaque nonnisi 
ubi majoribus difficukatibus res impediuntur, notre, eaeque quam 
brevissimae, subjiciendae erant. Id quod fecimus modo nostris 
verbis , modo appositis cum nominis signo priorum interpretum 
animadversionibus. Quam rationem in sohs Hecateei fragmentis 
rehquimus , ubi quse in notis leguntur omnia sunt Clausenii. 
Quare non erat cur auctoris nomen adpingeremus. De iis enim 
fragmentis , quae Clausenius Porphyrii testimonio fisus vel conje- 
cturisetspeciosisargumentationibusHecataeo suo vindicavit, quum 
a viri docti judicio nobis recedendum esset, neque vero tribus 
verbis res profligari posset, editoris argumenta ipsissimis ejus 
verbis adscripsimus nostram sententiam separatim exposituri. 

In paucis ilhs Charonis et Xanthi rehquiis plerumque secuti 
sumus Creuzerum. In Hellanico, Pherecyde, Acusilao, relicto quem 
Sturzius adoptavit ordine, novam dare fragminum dispositionem 
tentavimus. Qua in re, quodad Pherecydem, non minimum adjuti 
sumus dissertatione Augusti- Matthiae Analectis Literariis Friderici 
Augusti Wolfii (tom. I, § II, p. 32i-33i) inserta atque ex parte a 



IV PRiEFATIO. 

Sturzio in praefatione ad alteram Plierecydis editionem repetita. 
Ad constituendum textum Apollodori primi adhibuimuscodicem 
Parisinum 2722, qui formai quadratae, seculique, ut videtur, de- 
cimi quarti, praeter carmina nonnuUa Theocriti atque epigrammata 
nullius pretii, Apollodori continet fragmentum quindecim folio- 
rum, quoe vero temporum injuria multis locis mutilata, quorumque 
ordo susque deque perturbatus est. Ad priscam normam revocata 
ita se excipiunt : 

Prima folia duo integri codicis perierunt. 

Cod. fol. i el 4 : I1 2, 7. — I, 6, 3, 11. ( Zeu; S^ y*^^' — eSaXXev opi^.) 

Exciderunt duo folia. 
Cod. fol. 5 et 6 : I, 9, i, 2. — I, 9, 17,51. (««(XTCtov 6 'AOaiJia; — (juvEuva^eTat.) 

Excidit unum folium. 
Cod. fol. 7 et 8 : I, 9, 23,7. — II, i, 5, 10. (xaxeCeu^ev — 'Hff-aiffTtvyjq.) 

Excidit unum folium. 
Cod^ fol. 10 et 14 : II, 4 > 2, 6. — 11,5, i, 7. (elx^v iteSiXa — 'f^iTOv XTeiva^.l 

Excidit unum folium. 
Cod. fol. g et 11 : II, 5, 8, i. — II, 6,3, 3. ( tou 0pa)cb? — Tob<; TrapK^vTa?.) 

Excidit unum folium. 
Cod. fol. I : II, 7, 6, 7. — II, 8, s, 9, ('HpaxXeV t^eiv — 'AptffTo'Syi(ji.o?.) 

Exciderunt quattuor folia. 
Cod, fol. 2 : III, 6, 5,1. — III, 7, 6,1. ( TuSea — t^v 'AXxjjLaiwvo?.) 

Excidit unum folium. 
Cod. fol. I 5, 1 3, 12: III , 10, 2, 3. — III, 14, 4> 2. (T3t; (jiJv XctTrJti; — 'AX^ciSota? 

XeYei.) Reliqua interciderunt. 

MemoratuT quidem hic liber ab Heynio (Preefat. ad Apollod., 
p. XLIX), qui autem lectionis varietatem ex eo non habuit. Verum 
quamvis sit inter eos, qui hucusque collati sunt, optimse sane 
notae, in majoribus tamen corruptelis, lacunis et interpolationibus 
in reliquorum depravationem conspirat. Quod haec attinet, omnis 
salutis spes posita est in codicibus Italicis, si quidem verum est 
quod Hermannus (Praefat. ad Hymn. Hom. , p. XLV) accepit : 
« Apollodori libros in iis ita scriptos inveniri , ut si cum editioni- 
bus isti codices comparentur, scriptorem hunc vix sui similem ha- 
bituri simus. » Ceterum multa fragmentum nostrum continet, qui- 
bus loci librariorum mendis inquinati purgari possint , aliaque, 
quibus confirmentur virorum doctorum emendationes. Sed ut ipse 
lector judicet, potiorem lectionis varietatem , omissis levioribus, 
apponamus : 



PR.EFAT10. 







LIBER I. 






EDITIO HEYNUNA. 


OOOEX PARIS. '1122. 




Xectiones asterlsco signatas 


in textum recepimus.) 


1, 


3, 


1. 'Ia(To; 


sic cod. 














dYvoyi(JtaTa 


abest. 






EDITIO HEYNIANA. 


CODEX PARIS. 2722. 


1, 


3, 


3. 'ApecTTOpo; XcYct ul6v 


*'Ap£(TTopo; X^Y^' 


3 


6, 


1. ^iyouffi xal 'H^at- 


*XcYOU(Tiv 'Hipai^TTOu 


1, 


3, 


8. Supiav 


*T^v Suptav 






(TTOU 




1, 


4, 


5. xaTtoxtrTCV 


sic cod. 


4, 


1, 


1. TVpWTOV 


*7rp6Tepov 






MeXa(ji7t68ti)v 


sic cod. 


4, 


3, 


4. rioffetSwvi 


*IIo(Tet6(Ji)v 






dip' dauTou 


abest. 


5, 


U 


4. I6p£<]/£V 


^eTpe^ev ' 


1, 


4, 


7. (TTa(Tta(TdvTwv 6c au- 


*(TTa(Tta(TdvTwv 6^ auTwv 






aOtov (iOavaxov 


*auT6 d6dvaTov 






TWV 


7tcpt Tyj; dpxri; 






l7t£Tr(piri(T£ M. 


*£7icTyipyi(iev ii M. 






7tevTrix6vTopov 


deest. 






auTyiv 


auTi?)v 


1, 


4, 


8. Atv8ta;'A6yivd;dYaX- 


Atv6ia; &yoi\\ioi. 'A6yivac 


5, 


2, 


1. M£Tav£ipai; 


HpatQea; 






[i.(X 


('A6yivoc; ejiciendum) 






\)l6v 'Ox£avoy 


*'Uxeavo 






FeXdvwp 


sic cod. 


5, 


3, 


1. auiAgyiaoiAevovHeyn. 




1, 


5, 


2. dlcTXe 


*e?eTXov 






conj. 


*(iu[JL6yi(T6(ievov 






ropYo^ovYiv 


FopYo^^vTyiv 


6, 


2, 


4, Niffupov 


vridoupov 


1, 


3, 


4. AuYxcu; 6e xal 


*AuYxeu; 8e 


6, 


2, 


5. Motpai 


MoTpa 


1, 


5, 


5. ot 8£ ^Trrd 


o\ Itz-zol 






[jtaxo(i£vou; Heyn. 


et sic cod. 






e£ At8to7tt6o; 


At6t07tt6o; 


6, 


3, 


4. i?iriv£(ji,ouvTO 


e?yive(ji.a)VTo (quod reci- 
piendum) 


1, 


5, 


6. KaXtdv6yi; Nu^i^yi; 


xaXtdvSr,; xat vyitSo; vu[i- 

9^; 


6, 


3, 


7. xaTlTmiffffev 


XaTeTCTVl^TCV 


1, 


5, 


7. ol 6£ ex ropYovcov 


ol 6c ropY^vcov 






Kavjdiou 


Kauxa(Ttou 


1, 


5, 


8. McTdXxy); 


*MevdXxyi; 


6, 


3, 


8. •ji;apeX6(jL£vo(; , Ta 6^ 


7tcptcX6(j.evoc, ex6(jLt(Tev au- 


^, 


2, 


6. â– fiv 9a(Ttv etvat Ttvipav 


^iv 9a(Ttv Ttve; xai 7tiipa\ 






Twv ysi^&yetc., 


Tov c'i; TTiv StxcXtav, Ta 


4, 


4, 


9. XeYETat Sc xai 


*XcYeTat 6^ 








6e TtBv •/jc.i^Ci'^ xat 7ro- 


4, 


5, 


1. n£p(Tri; 


sic cod. 








6wv 6teTe[xe veupa, dpd- 


4, 


5, 


3. 7tdXtv £? 'AXxatou xal 


*'Ex [xev o5v 'AXxatou xat 








(xcvoi; Sc l7rt twv &u.(ay 






'l7t7tov6[JLr,; 


'Ac7Tu5a[xeta; Tri; HeXo- 








xai 7:apeX6(ii)v etc. 








7to;, oiidi cvtot XeYOuai, 


9, 


U 


6. wv Ati^Tyii; 


sic cod. 








Aaov6[xyi; tti; rouv^to;. 


9, 


2, 


2. [Jiyipoui; 


(jtotpai; 








d); 8e dXXot 7tdXtv, 'Iti- 


9. 


11, 


1 . ttP]v auTou aS^XqjtSyjv 


absunt. 








7tov6[x»i;. 


9, 


12, 


1 . Toti; 'Icpty.Xou 


*Tdc 4>uXdxov 


4, 


5, 


6. 6uYdTyipKo[JLai6(bxal 




9, 


12, 


2. xaTotTo xpu^aTov 


sic cod. 






idp^£V£; ' 


absunt a cod . 


9, 


12, 


6. im Twv aypaiv 


*eui T(Iiv at8otfa)v 


4, 


5, 


7. STpaToSdTriv 


abesta eod. 


9, 


12, 


7. ^uwv 


sic cod. 


4, 


5, 


7. X£tp6[jLaxov 


*Xctpt[xaxov 


9, 


16, 


4. TtpoCTETaTTOv iv (fi- 
petv 


7rpo(TeTaTTOV dvaipepetv 


4, 


6, 


1 . 'HX£XTpuovo; 8i pacr. 
M£Td Ta^ttov 


sic cod. 

*[xeTd Ta^fou 


9, 


16, 


8. S? dxugepvaTT^vvauv 


Tyiv vauv 8; §xu6e'pva 






T(p [JLyiTp07tdT0pt 


*Tou [xyiTpoTtdTopo; 


9, 


16, 


9. "IiptToi; Nau66Xou 


sic cod. 


4, 


6, 


5. Mt^eav 


Mt5etav 


9, 


17, 


1. dvaxOevTE; 


dvevexOevTc; 


4, 


6, 


7. (TTpaTeuetv 


*(TTpaTeuei 






dv8p(J5v TOTe 


sic cod. 


4, 


9, 


1. e8t6dx6yi (Jtev 


*£6i6dx6yi 8k 


9, 


23, 


3. (jtcXXovTa Tou; Tau- 




4, 


9, 


2. xat ouTw; dTteXu^yi 


sic cod. 






pou? 


sic cod. 


4, 


9, 


3. 9o6ep6;- 


*(pavcp6; â–  


9, 


24, 


4. ToTc 'ApyovauTatc 


*ToT(; 6e 'ApYovauTai; 


4, 


9, 


4. 6Tt 7taT; Ato; ^v 


*OTt Ato; Ttat; ^v 






(/.yivttra; 6e Zeu; 


*[xyivt(Ta; Zeu; 


4, 


10, 


1. 'Apvaiou 


'ApV£OU 






'Ai^AipTtSa; 


SupTtSa; 


4, 


10, 


2. 6opdv 


6opi 


9, 


24, 


5. Atyuwv 


At6u(ji)v 


4, 


11, 


I . ot 0yi6aTot 


*0yi6aTot 


9, 


25, 


2. He^Tpat IlXayxTal 


7t^Tpat xudvcai 7tXaYXTa( 


4, 


11, 


2. yi(xt8vii'i; 


sic cod. 






0eTi; 


abest a cod. 


4, 


11, 


4. d7toTa(X(bv 


d7t0T£[Xci)V 


9, 


25, 


4. Kepauvtoi; 
'IXXuptSa 


Kepxupatot; 
(iX[i.upt6a 






Tou; xT^puxa; et; &r\- 
6a; 


et; 0ir'i6a; tou; xiopuxa; 


9, 


26, 


2. ItcI Td; MeXavTtou5 


eTtt Td; McvotTCou 6ctpa; 


4, 


11, 


8. 'QxaXettx 


'UxaXeat; 






6etpd? 




5, 


1, 


2. el; KXewvd; ^X6e 


*TIX6cv el; KXewvd; 






xaTiQ(TTpa<|/ev 


xaTccrrpa^iev 






M6Xopxov 


MoXopxov 


9, 


27, 


2. np6[jtaxov 


7tp6; 7t6Xe[jLov 7ipo|xaxov 






lepcTov 


sic cod. 


9, 


28, 


3. (jte[jiaYeu|x^vov 


sic cod. 


5, 


1, 


T^TC (J); vipwt 
4. d7t(})6ox6[xyi!Tcv 


Tw Tcti); iipttft 
dvt))xo56[xyi<Tev 






LIBER n. 1 


5, 


9, 


3. ^iv xaTtrixouv 


*xai xaTc^ouv 














(xat) XpuffYi; 


*Xpu(Tyi; 


U 


1, 


1. X^YwjJiev 


XeYO(Jt£v 














t6 'Ivd/ou 


Td 'Ivdxtov 














Ix T^? Aao6txr,i; 


ex TyiXoStxy,; 




^i) Kat quod codd. praebent, 


in textum reponeuduoi. 


1, 


2, 


1. "ladov 


exa(T(TOv 


Vitium 


quo totus locus turbatur, 


latet, nisi fallor, iu xaT(d- 


1, 


2, 


2, dx 'Id(TOu 


*'Ex6d(iou 


xouv. K 


quidem scrip.serim d7tC(i6ouv, i. e. 7tpo(Ti(TX£iv SxwXuov. 


1, 


2, 


3. 'Apxa6tav 


sic cod. 


Jam uon cst cur in sequentibu» 


lacunam statuamus, uec 


1. 


2, 


5. «Tl 


sic cod. 


uUa egeut verba mutatione. 





VI 



PR^FATIO. 



EOITIO HEYNIAiNA. 



\ 9, 6. 

5, 9, 7 



ttTto TravTiov twv ev 

VKll SuO 

MuySova 

dcpTcdiJouCTtv 

xal 6a)<T£iv tov ?w- 

OT^pa UTttarxvou- 

{levv); 

Ix SoXou 

du' ^tovoc 

eZeuc 

Alvia^a 

fipwv 

MsvotTtoi; 
xat To^euQsl? 
AtYUY)v 
aTratTei xal 
Tot? 0paxY)i; 
^yev 

dvt (JHTlvi 

'Ap£6ou(ja 
aTteucfwv 

t(JX'Jpo'r«'ro'' 

mJveSr) 

TtauaeCTSai 

'Aaiai; 

'PoSiwv 

Kauxdcrou 

ei? 'EXeuatva 

OeTOi; 

xaT^ei 

x£v6v 

MevoiTtoi; 

KeuOtovujJLOu 

WTOV 

TO^tX^ 

^xev 

(xeTa Ttov dXXwv 

"iTwva 

'Opjxevtov 
oux eta 
<TUvi^6poi(iev 
(Atxav) 

TOtV TToSotV 



GODEX PARI8. 2722. 

*d7i6 TtdvTMv 5i Suo twv 

Muydova 
*d9ap7td![oU(iiv 

non desunt in nostro cod. 

sic cod. 

*e7tt Tf); :?)t6vo; 

*Z£^? 

Aivetai; 

^eTteTdyYi 

*6pa)v 

*MevotTr); 

*T0$£u8eis 

At6uy)v 

absunt. 

*Td; TTJ; ©p^xr.c 

*i5yaYev 

ev (Ji. 

*'Ep£8ou«ra 

*9£uyMV 

*i(TXUp6T£pOV 

*(Tuv£6atve 

*7tau(Taff6at 

*'A(Tiav 

*AtvSia)v 

Kauxa(Ttou 

7tp6; 'EXeu(Ttva 

©ecrtto; 

d7t;^ei 

sic cod. 

*M£VOtTY); 
<TXu6(j)Vt[JL0U. 

2vov 

T0?IX1^V 

^X8£v 

*(AeTd xat dtXXiov 

*'lTtOVOV 

'Opx6[A£vov 

*(xe8' STtXtov oux eia 

*<TUVlQ8pOt![£V 

Tov KiQUxa 

*T{OV TtoSuJV 



EDITIO HEYNIANA. 

xaTT)x6vTtffev 



CODEX PARIS. 2722. 

dTtO TJJC 



7, 1 3. Tv)v 'I6X7)V 

exeX£U(T£v 

8, I. EufjtetSy); 

8, 2. 'E7tiXd'iSoc 
KXu8t7t7tr); 

8, 4. "OXujjtTtoi;- NtXT)? 
'E?6Xy); 

'AVTlt07tY); 

5. 'ApxEStxo; 

6. 'H(TUX£tY){ 

Eupuo({^ 
9. AY)t<ov 
2. l7t' dvtauTou 

^X8ov 
4. xaTa tyIv tou 

7. ffT£VUYpdv T^v 
§XOVTt 



XaTY)XOVTtff£V 

BottoTia; 

*'I6Xy)v 

*exeX£UEv 

*Eu(jLr|Sr)i; 

'ETttXao; 

KXuT07t7to; 

'OXu(x7tou<TY);" 

"E?oXo? 

'AvTt<oTY)i; 

'ApxoStxou 

'HfftoxeiY)<; 

Eupu67tY)(; 

deest. 

dvtauTOu 

dvextopY)ffa\ 

sic cod. 

(iTevuaTpav t6v tt^v (2) 

*exovTa 

LIBER III. 



5, 2. ditt6vTa 

6, 1. 'OYxaiSa; 

6, 2. Iffoui; tffot; 

7, 1. XaptxXou; 

1, 1. aUTT^V T(3 T(X<p(}) I[(3- 

ffav 

expu(}/aTo 



10, 3, 8. T(5J'EXdTou ultji 
10, 7, t. ex At6; 
10, 7, 4. et; 'A6iQva; 



12, 3, 9. "Aty); 

12, 6, 8. Kuxpe'<o; 

13, 5, 1. 0£(i,t8o; 
13, 5, 4, xaTex£tv 



sic cod. 

'OxvY)iSa;* 

sic cod. 

XaptxXeou; 

*auTou (nlsi potias auTtji- 
scripturae compen- 
dium obscurius ) t^ 
latptp ^(JSffa expuy^Y). 

*Tou KXeivEto; dSeX^tji 

Ai6; 

*et; 'A9t8va; (quod vero 
a secunda manu in 
'A8iiva; mutatum est.) 

*auTY); 

sic cod. 

sic cod. 

xat xaTaffxctv. 



(2) C. O. Miiller. Dor. I, p, 57, trimetros, quos facile 
aguoscere licet, Lunc in modum restaurari vult : 

Y£V£d; ydp, ou yYJ; xapitov E?£t7tov TptTov 
xat Tr)v ffTEvuYpdv au tov EupuYdaTopa 
— lyo^xct. xaTd t6v 'Iff6[ji6v SeStdv. 



Pr8etereaGalei,Heynii,Somineri editiones qiiapar estdiligentia consuluimus. 
Conjecturas perraro codicum lectioni substituere conati sumus, satis habenles 
eas uncinis () inclusas in locis aperte corruptis interposuisse. Similiter quae ex 
margine vel aliunde in ordinem verborum irrepsisse videntur, uncis qua- 
dratis [] distincta sunt. In fragmentis reliquorum operum Apollodori, quam 
Heynius liberius in his versatus adornationem dedit debuimus relinquere. 
Ghronica ad temporum ordinem, INavium Catalogum ad hbrorum seriem et 
carmen Homericum revocavimus. Nonnulla addita sunt nova, plura plenius 
exhibita. 

Antiochi fragmenta, quae Goellerus nonnisi indicaverat, primum hic ex au- 
ctoribus exscripta leguritur. In Phihsto GoeUeriana rehquiarum dispositio 



PRiEFATlO. VII 

conservala est; id quod fieii iion potuil in Timaio, cujus fra- 
gmenta, ex Vaticanis Polybii excerptis magnopere aucta, ita 
ordinandi periculum feQJmus , ut quaj fuerit totius operis 
oeconomia intelligatur. In Ephoro et Theopompo ordinem a 
primis eorum editoribus datum non mutavimus, de quibus ali- 
ler statuendum nobis videbatur suo loco in notis nionentes. Uti 
Ephorus locupletatus est fragmentis, quae Marxiusin Addendis (v. 
Seebodii Miscell. crit. , vol. II, part. IV, p. 754) pubhci juris 
fecil, sic ad Theopompea quoque plura nova accesserunt a \Vi- 
chersio, quae est viri docti humanitas, Firmino Didot per hteras 
communicata. Phylarchus quum eodem fere tempore et Luchtium 
et Briicknerum editores nactus esset, quae uterque in hoc auctore 
seorsim prsestilit in unum conjunximus. Quod ad Atthidum scri- 
ptores, tum in ceteris plura aliler ac fecerunt Lenzius et Siebelis 
disposita sunt, tum praecipue in Philochori fragmentis, quie, prae- 
eunte Boeckhio (in Annal. Univers. BeroHn. iSSa), ad integii operis 
constitutionem studuimus distribuere. 

Haec sunt quae de ratione, quam in fragmentorum tractatione 
secuti sumus, in universum monenda habemus. De singuUs accu- 
ratius egimus in commentatione quae de vitis et scriptis auctorura 
nostrorum praefationi huic est subjuncta. 

Historicorum rehquiis in calce voluminis adjunximus Chroni- 
con Parium et Inscriptionem graecam lapidis ilhus, qui ex Rosetta 
urbe yEgyptia in Britanniam est translatus. Quae monumenta 
quum inter cetera sui generis facile principia sint, magnumque 
in historiae cognitionem adjumentum afferant; rem neque inuti- 
lem neque injucundam Firminus Didot suscepisse sibi visus est , 
si ea denuo typis excusa una cum historicorum fragmentis in 
pubhcum edenda curaret. In adornatione et expHcatione Chronici 
Parii in plerisque ducem secuti sumus Bceckhium , Marmoris 
interpretem longe doctissimum. Inscriptionem vero Rosettanam 
Letronnius, vir Clarissimus, tum in sermonem vernaculum vertil, 
tum commentario exquisitae doctrinae divitiis pleno ita illu- 
stravit, ut plurima, quae in hoc decreto sacerdotum spissa 
hucusque caligine obducta laluerant, clara jam luce circum- 
fusa exsplendescanl. 

Parisiis, mense Februario, MDCCCXLI. 

Carolus MUELLER. 






DE VITA 



EX 



SCRIPTIS AUCTORUM, 

QUORUM FRAGMENTA HOC VOLUMINE COMPREHENDUNTUR. 



HECATiEUS. 

Hecataeus, Hegesandri filius, Milesius, quo 
anno lucem conspexerit certo antiquitatis testi- 
monio affirmari nequit. Haud multum tamen a 
vero abesse videtur Larcherus, qui in tabula 

â–  chronologica ad calcem Herodoti eum natum 
esse statuit Ol. 67, 4- Itaque Ol. 65, quo tem- 

. pore Suidas (i) historicum nostrum una cum 
Dionysio Milesio vixisse dicit, vitae annum egit 
tricesimum. Ex eodem computo natus erat an- 
nos quinquaginta, ubi 01. 70, i, vir summa 
apud populares auctoritate gaudens , in lonum 
conventu tulit sententiam (Herodot. V, 36, 124)- 
Ac quum per totum bellorum Medicorum tcm- 

• poris spatium et aliquanto post vixisse dicatur (2), 

non multo post prcelia ad Plataeas et Mycalen , 

circaOl. 76septuagenarius diem obiisse videtur. 

Nobili Hecatseum genere ortum esse tum quo 

fruebatur in civitate Milesiorum honore decla- 

. ratur, tum inde potest conckidi, quod Thebis 
versatus coram sacerdotibus gentem suam per 
quindecim generationes ad deum (ApoIIinem 
siue dubio) ascendere gloriatus est (Herodot. II, 
143, v. fr. 276). Generis nobilitati rem familia- 
rem accessisse satis amplam ex longinquis quae 
geographus instituit itineribus intelligitur. De 

,| (1) Siiidas S. V. 'ExaTaTos 'HyriaavSpoy IVfi).iii<TiOi; YeyovE 
' xaTa Toui; Aapsiou y^po^/ovz, tou (isTa Ka[jLgycnr,v paaiXeu- 

cavTo; ■ 6t£ y.al Aiovucto; f,v 6 M-.Xr.cto; , ini Tfiz 7T£'[XTtTrii; 
j xai £?YT/0(TTrj; 'OXyixTcidoo; , IffTOp-.oYpd^o?. 'HpoooTo; Se 

'AXiy.apvaoeu; Cy^ilr,ia.<. to-jtou vswTspo; wv. Kai â– ^v dxoy- 

<rr^,i; HpwTaYopou 6 'ExaTaToi;. HpwToi; Ss IdToptav usllw; 

d?i^veYX£- CTyYYp*9^v Se ^spexOorii;. Td Y^p 'AxoyatXdou vo- 

OeuETat. 
(2) Suidas : 'E/).ivixo; ... xal 'ExaTatw tw MiXriatw 

iTtiScCkt y£Y<^v6ti xaia Td Hepaixd xai (j.t/.pw Tipo;. 



educatione et institutioneHecataei nihil in quo ac- 
quiescere possis traditum accepimus. Nam quod 
Suidas eum e Protagorae ludo profectum dicit, 
id , si recte temporum calculos subducas, omnino 
fieri non potuisse in aprico est. Quareaut diver- 
sos Hecataeos Suidas ex more confundit, aut, quae 
est Sevini (in Comment. de V Academ.dcs Bcllcs- 
Lettres, tom. VI, p. 474) suspicio, pro Prota- 
gora substituendus est Pythagoras. Quae poste- 
rior sententia, quamvis propter temporis rationes 
admitti posse videatur, et alias quoque illorum 
philosophorum nomina perturbata legantur, ta- 
men , quum mera conjectura nitatur, consultius 
in medio rclinquitur. Fatendum quidem saepius 
Hecataeiun cum Pythagora a veteribus componi 
(v. Diog. Laert. IX, § i, TElian. Var. Hist. XIIi;, 
20), sed hujus rei caussa in eo quaerenda vide- 
tur, quod magna doctrina et acre illud interiores 
rerum rationes investigandi studium philosophi 
nomen Nostro comparaverint (olxsloi; cp'Xo(7ocpta<; 
est Eratostheni ap. Strab. I, i3) et eadem in 
suis studiis Hecataeus laude elatus sit, qua in 
philosophia Pythagoras. Adde, sis, utrumque, 
ut fama erat, iEgyptum ejusque sacerdotes ad- 
iisse; addas porro Hecataeum Abderitam (3) , 



(3) Siiidas : 'ExaTaTo(;'A65riptTy](;, (ptXoaofpo; , 81; ETrexXi^Ori 
xptTtxo; xai -{^rx\i.]i.oi.v.7.6z' ota Yp^lJi-IAaTtxriv ej(a)v Ttapa- 
axeu^v Y£Y^v£ 6£ lui twv AtaSoxwv. Josepli. Apion. I, 22 : 
'ExaTaTo; 6 'ASoriptTri; , dvr;p (ptXoao^o; d(j.a xat it£pi xai; 
TipdSet; ixavwTaTo; , 'AX^^dvSpw t^S paatXet auvaxfidaa^; xat 
HToXejJLattp tw AdYou auYY£v6[;.£V0(;. Cf. Plntarcli. Symp. 
p. 006, E. Magi£triini liabnit Pyrrlionem, Diog. Laert. IX, 
09. Ploieaia;i Lagi a;tate Thebas pioCectus, iEgyptiaca 
(Dlodor. 1, 47) et seciindum Diogen. Laert. 1, prooem. § 10, 
librum de pliilosophia ^Egyptioruni coiiscripsit. Utrum 
lia;c duo opera an unum fueiint, nouliquet. AdJigyptia- 
o^ cjus respicileliam Plulaich. Is. etOsir. p. 354, D (tov 
'Aiiouv... 'Ex. 6 'A60. vpr,at TOUTwxai Tipo? AXXt^Xou^; tw ^r,- 



DE HECATJiO. 



suepenumero illum cum nostro confusum , de 
iEgyptiorum philosophia libros composuisse ; 
iiec difficile erit intelligere, quam proni esse de- 
buerint serioris aevi scriptores , ut Milesium 
nostrum Samii alumnum fingerent, ac homini 
celeberrimo , sicuti solebant , celebratissinmm 
darent magistrum. Idem cadit in Strabonis lo- 
cum(XII, p. 828), ubi Hecataius Xenocratis 
familiaris fuisse dicitur. Ingeniorum 'similitudo 
et aitatis diversitas simul originem hujus com- 
menti et perversitatem ostendunt. 

Sed quicunque ille sit , qui praeceptis suis ju- 
venis animum ad altiora studia erexerit et prae- 
teritum saeculorum historiam oi'bisque terrarum 
naturam penitius cognoscendi amore inflamma- 
verit, plurimum in hac re ex itineribus, quaeipse 
instituit, profecisse putandus est. ^gyptum ab 
eo peragratam esse scimus ex Herodoto 1. I. 
Accurata autem et distincta aliarum quoque 
terrarum cognilio a serioris etiam aetatis geo- 
graphis sunimis laudibus evecta, atque illud, 
quod noster ab Agathemero (i) av^p 7roXuTrXav>]? 
vocatur , postulare quodammodo videntur , ut 
eum plurimas terrarum quas descripsit suis 
oculis vidisse credamus. Etenim provincias Per- 
sarum imperiosubjectas ab ipso perlustratas esse. 



(xaTt yiijnfi<j%a.i xou; AiYUTniou; oxav Tiva TrpoffxaXwvxai). 
Praeterea scripsit Ilept Trji; Trotyj^retoi; '0[Ji.ripoy xal 'HffioSou. 
Suidas 1. 1. — Kepi twv TTrepgopetwv. Scliol. Apollon. Rli. 
II, 675. Huc pertinent quae leguntur ap. JEWm. Hist. A. 
XI , 1 . Stepli Byz. v. 'E)a?ota et Kapajjiguxai. — nept 'loy- 
Satwv pt6).tov Joseph. C. Apion. I, 22, vel Tiept 'louSattov 
itrropta Euseb. Pra;p. Ev. IX , p. 408. Ex quo opere plura 
laudantur ap. Joseph. p. 1186-1190 et Clem. Alex. 
Strom. V, p. f.03, B, qua; exscripsit Euseb. 1.1. XIII , p. 
680, D. Eundcm librum vcl partem ejus laudat Joseph. 
Ant. I, 7, 2 iiis verbis : 'Ex... ^tgXtov Trept toO 'A6pa[jL0u (ryv- 
Ta?a|jL£vo? xaT£Xt7t£. De auctoritate liujus libri Orig. C. Cel- 
sum I, 1 a : 'Ex. tou tffToptxou ipsp^Tat Ttept 'louSatwv ptSXiov 
£v w TipOffTtOeTat [xaXXov w; ao^w •zCj) £6v£t Eut TotTOUTOv, w; 
xai 'Ep£vvtov <I>tXa)va £v tw 7r£pt 'louSatwv ffUYYpd[X(iaTt 
itpwTOV (JL£V a[x^t6dXX£tv ei tou IffToptxou £0Tt Tw ffUYYpa[X[jia, 

8£UT£pOV Se X£'Y£tV OTt, EtTiep EffTtV aiJTOU, £tx6<; auTOV ffUVYjp- 

TtdffOat duo Tf/? Ttapd 'loyoatoti; TttOavoTriTo;, xai ff\iYxaTa- 
T£6£tff0at aCiTO) tw X6y<o. Cf. Voss. de Hist. Gr. p. 32. 
Ciinton Fasti Hell. 111, p. iSO. — Hecatceus Teius, histo- 
riograplius, cujus apud Strab. XIV, p. 953 menlio in- 
jicitur, a priore non diversus esse videtur. Hecatceus 
Eretricnsis laiidatur ap. Plut. Alex. p. 160 ed. Francof. 
Prajter hos apud Diodor. XVII, 5, Hecata;usquidam, qui 
Attalum dolo inleremerit, nominatur inter ministros 
Alexandri. 

(1) Agathemer. 1,1: 'Ava^'[jiavSpo(; 6 MtXr,fftO(;, dxouffTrji; 
0dX£w. llptoTO? ixol]j.y\(!t Tr,^^ otxou[j.Evr)v ev uivaxt Ypa^j^at. 
M£e' ov^ 'ExaTato; 6 MtX-^jffto; , dvY;p iToXu:i:Xavyi? , Stvixpi- 
gwffEv wffT£ 6au!xaff8rivat t6 7rpdY!J.a. 'EXXdvtxo; y^P Aeffgtoi; 
dvrip TioXuiffTwo dTtXdffTO); 7iap£5wx£ Tr,v tffTopiav. EtTa 
Aa(xdffrr((; 6 KtTTteu? Td TtXciffTa £x tou 'ExaTatou (XETaYpa- 
ij/a; 7t£pi:tXouv EYpa^/Ev. 



propter ea, quae Herodotus loco mox laudando 
et Agatharchides (2) narrant , nemo non largie- 
tur, Num vero ad Indum usque penetraverit potest 
dubitari. Quae de his regionibus fortasse tradidit, 
ex Scylace cognoverit. Sed Ponti litora , tum 
meridionalia, tum australia (fr. i85 sqq.), plures 
Thraciae populos (ex. gr. v. fr. i23), Graeciam 
universam , regionem quae ab Inacho ad ^antem 
usque patet (fr. 70 sqq.), Oenotriam denique 
(fr. 3o sqq.) ab Hecataeo inspecta esse , si accu- 
ratam harum regionum descriptionem reputa- 
veris, pro certo fere affirmare licet. Etiam Ligu- 
rise nonnullas saltem urbes eum visisse , nec non 
australes Iberiae et boreales Libyae oraslegisse ad 
probabilitatis speciem adduci potest. De his ta- 
men dubitantius pronuntiaverim. 

Jam si quonam tempore et ordine Hecataeus 
peregrinationes illas perfecerit anquiramus, id 
unurn j u re nobis sumere possumus, eum in Persiae 
provincias itinera ante Ol. 70, 1 , ubi coram lo- 
nibus eas recensuit, absolvisse. Ac ne reliqua 
posterius instituta sint , et bella obstant , quibus 
inde abhoc tempore Graeciaatque Asia continuo 
perturbabantur, et senilis Hecataei a;tas ad lon- 
ginquorum itinerum molestias parum accomrao- 
data. Veri itaque simillimum est plurima et 
majora ejus itinera facta esse inter 01. 66 , 4 et 
6g, 4, illoigitur duodecim annorum spatio, quod 
inter Darii contra Scythas bellum Thraciaeque et 
Macedoniae expugnationcm atque initium belli 
lonici est interjectum. Quod tempus et si aetatem 
Hecataei spectemus aptissimum videtur, et propter 
liberam , quae tunc erat, in mari .^Egaeo naviga- 
tionem optime convenit. Ante Darii regnura 
adultam vixdum aetatem noster attigerat, et nimis 
periculosafuisse videtur in Asia et jEgyptoper- 
egrinatio. Ex ipsis fragmentisde his rebus nihil 
elici potest, nisi illud, libros geographicos noa 
ante 01. 64 esse conscriptos. Nam fr. i4o ut 
Persarum urbs nominatur Boryza in Thracia, 
quae regio illa demum Olympiade a Persis est 
subacta. 

Reversus igitur in patriam Hecataeus non minus 
ob generis nobilitatem , quam ob eruditionis et 
sapientiae famam , ab Aristagora loniae defectio- 
nem meditante, in Milesiorum consilium advo- 
catus est. In quo quum reliqui omnes in Arista- 
gorae cederent sententiam , et deficiendum esse 
a Persis dictitarent, unus Hecataeus , quot quan- 
tique populi essent regi Persarum subjecti expo- 
nens, ut a conjuratione desisterent, hortatus est. 

(2) Agatharchid. De Rubro mari p. 48 : Td (j.£v npdz 
EOTtEpav E^EtpYaffTat Auxos t£ xal Ti^xatoi; , Td 6e 7ip6; dva- 
ToXd; 'ExaTato?xat BaatXt?, cett. 



DE HECAT^O. 



XI 



Nec tamen persuasit. Tum id consilii dedit , ut 
sibi maris imperium comparare studerent, atque 
liiijus rei efficiendae causa opibus in Branchida- 
rum templo conservatis potirentur, easque na- 
vibus instruendis impenderent. Verum ne hanc 
quidem sententiam iis probavit. Herodot. V, '36. 
Paullo post iibi ArtaphernesetOtanes loniam 
yEoHdemque invaserant ac Clazomenas et Cymam 
iiibes in potestatem suam redegerant, Aristagoras 
(le rebus suis desperans, ut impendentem tem- 
jxstatem averteret , denuo consilium convocavit. 
Iii eoHeeataeusproposuit, utnequein Sardiniam, 
iicque in Edoniam Aristagoras, sed in Lerum 
iiisulam castello munitam se reciperet, ibique 
rerum eventum exspectaret. Herodot. V, 124. 
Prudentis sane et circumspecti viri haec consiha; 
at sicuti antea hominibus rerum novarum studio 
praeoccupatis frustra noster restiterat, sic etiam 
nunc Aristagorae pusillanimitas impedivit , quo- 
iiiinus salutarem ejus sententiam amplecteretur. 
Itaque ingenti clade lones ad Ladam insulani 
prostrati sunt, Miletus terra marique oppugnata 
sortem experta est tristissimam. Sed ne tunc 
quidem Hecataeus patriae deesse voluit. Nam ubi 
lonia penitus tandem pacata est, atque Arta- 
phernes judiciis instituendis , et imperandis tri- 
l)utis, terrisquedimetiendis res lonum satisbene 
oidinavit, multum in hisdeberi videtur Hecataei 
prudentiae et qua valebat apud satrapam aucto- 
1 i tati. Id conchidoex fragmento Diodori (Excerpt, 
Yatican. in Scriptt. vett. nov. collect. ed. Mai, 
tom. II, p. 38), ubi Hecataeus pro lonibus legatione 
fungens Artaphernen rogavisse dicitur, cur loni- 
bus diffideret. Respondente illo, vereri se, ne inju- 
riarum memoi'es essent, quas victi exantlavissent, 
Ergo, inquit Hecataeus, si maleficia diffidentiam 

' creant. beneficia urbes efficient Persis benevolas. 

Dictoque obtemperans Artaphernes leges urbi- 

bus dedit , atque tributa pro viribus imposuit. 

Quae praeterea Hecataeo acciderint , quique 

icliquus vitaecursusfueritplaneignoramus. Nam 

- i|iiod Suidas 1. 1. dicit Hellanicum ad Milesium 
iiostrum venisse vel obviam ei factum esse, id 
ai) vero prorsus abhorrere ex iis, quae infra de 

. Hellanici aetate dicenda sunt, satis patebit. 

Restat, ut veterum scriptorum testiraoniis 

" uonnullisindicemusquantum Hecataeo honorem 
autiquitas praestiterit. Heraclitus quidem (Diog. 
Laert. IX, i) doctrinac copiam dicit nec Hesiodi, 

^ necPy thagorae,nec Xenophanis, nec Hecataei men- 
tem satis expolivisse. Quod tamen philosophi 

. «lietunilongeabestutdetrahatahquidlaudiHeca- 
t*i cum celeberrimis Graeciaj viris compositi, 

' Apud iEIianum vero (Var. Uist. XIII, 20) Cercidas 



Megalopolitanusdixissefertur lubenter se ex vita 
discessurum ; sperare enim fore , ut post mortem 
adjungatur inter philosophos Pythagorae , inter 
historicos Hecatajo (Cf. Eratosthenem ap. Strab. I, 
p. i3). Ab Hermogene (De genere dicendi II, 
§ I 2) cum Herodoto , Thucydide , Xenophonte 
imitatione praedicatur dignissimus. Solinus (in 
Polyhist. c. 43) insigne eum dicit totius Asiae 
rainoris decus et ornamentum (Cf. Strabo XIV, 
p. 942), Quanti denique ab Herodoto factus sit, 
ipso illo studio, quo, ubia scriptore nostro dis- 
sentit, eum refutare solet, intelligitur. 

Opera quibus eruditionis suae divitias poste- 
ritatis memoriae traderet Hecataeus , composuit 
duo, UepioSov yrfi, quam etiam nspiTiYTiffiv vo- 
cant, et reveaXoyia? vel ^lffxopia?. (1). — Descri- 
ptio orhis terrarum duobus constabat libris, quo- 
rum prior Europam, alter Asiam, ^Egyptum et 
Libyam exhibebat. Europa Hecataeo est borea- 
lis orbis terrarum pars Caucaso monte ab Asia 
sejuncta. Ad eandem pertinent insulae maris 
jEgaei, paucis, quae Asiae litori proxime adja- 
cent, exceptis. Australem terrae partem universe 
dicit Asiam; ubi vero accuratius loquitur, distin- 
guit inter Asiam angustiore sensu dictam et Li- 
byam, Nilo fluvio disjunctas. Delta regionem 
Asiae tribuit. 

Uterque liber in capita divisus erat, quo- 
rum nomina ex parte quidem nobis servata 
suut. Sic prioris libri caput inscriptum erat 
Hellespontiis , in quo etiam Tenedum insulam 
commemoravit (fr. i36-i38); ex altero lau- 
dantur jEolica ( fr. 212, 2i3); JEgyptus (fr. 
272, 274, 277, 278, 264, 283), quae etiam 
iEthiopica continebat (fr. 265, 266); Libya 
(fr. 3o2, 3o5-3io, etsaepius), cujus pars inscripta 
fuisse videtur: Libya Phoenicum (fr. 3 11). — 
Ordinem, quo regiones et populos et urbes enu- 
meraverit, in universum secutus esse videtur 
hu^ic, ut in Europa a Graecia exorsus occiden- 
tem versus procederet (V. fr. 83, 74, 7 5). Quod 
institutum reliquit, ubi orae alicujus, qualis v. c. 
Epiri est, urbes recensuit, quibus, sicuti res 
ferebat, mediterranea oppida adjunxit (fr. 74). 
Eodem modo in Asia a regionibus Graeciae ma- 
xime vicinis initiuni ponens in occidentali litore 
ad meridiem (fr. 219,228), in boreali (fr. 2o3, 
195, 190, 173, 171) ad orientem pergit. Haec 
igitur Clausenium commoverunt, ut exoi-dium 
in utroque libro factum esse statuat ab Helles- 
ponto primum per Archipelagum, Graeciam , 

(1) Suidas : 'EX),dvixo;, Mt),i^(Tio;, tTropixoi;. IIspioSov 
Y^? xai 'JffTOjitac. Ubi aperte Ilcllauiciis cum Ilecataeo 
conrunditur. 



XII 



DE HECAT^O. 



Italiam in Iberiam, deinde ab eodem Helles- 
ponto, atque primum Europae caput tiomine 
Hellespouti, primum Asiae caput nomine ^oli- 
corum designata fuisse; unde facile explicari 
dicit, cur horum potissimiim capitum nomina 
praBter ^Egyptum et Libyam, quippe quorum 
alia fuisset ratio, ab epitomatore diserte nomina- 
rentur. Itaque Hecataeus priore libro ab Helles- 
ponto per Thraciam et Scythiam ad Caucasum 
usque perrexit. Similiter altero libro ab JEoIide 
primum permediam Asiam minoremprocessitad 
Chalybes, Colchos, Medos, Parthos, Persas, In- 
dos ; deinde ab eadem iEoIide per occidentalem 
et australem Asiae oram ad Syriam, ^Egyptum, 
Libyam. Qui rerum ordo quamvis simplicissimus 
sit, atque ultro fere seseofferat, tamen, quum 
non ubique Hecataeum ei adstrictnm fuisse liceat 
contendere, Clausenius, in singulis veram operis 
oeconomiamrestituiposse desperans, satius duxit 
fragmenta eo ordine disponeie , quem Scylax in 
Periplo suo secutus est. «M^dsi maris insulas, 
inquit, dedi post descriptionem Atticae (fr. gS 
sqq.) , in Thracia desciibenda bis a Pseonibus ex- 
orsus sum, nunc populos inter Haemum monteni 
et ^Egceum mare habitantes recensens usque ad 
Byzantium (fr. ia5-i4o), nunc per Desilos et 
Datyleptos Haemo trajecto borealem Thraciae 
partem sitam inter Haemum et Istrum perlustrans 
(fr. i^i-iSa). Asiae descriptione in vicinia Cau- 
casi incepta nunc per Medos, mare Caspium, 
Parthos, Indos ac Persas profectus sum (fr. 164- 
184), nunc ad Bospori viciniam regressus per Co- 
raxos, Colchos, Asiae litus boreale, occidentale, 
australe, j^cr Syriam et iEgyptum usque ad Li- 
byam (fr. i85 sqq.). » 

Ratio , qua singulas regiones Noster descri 
bit, ut docent fragmenta ipsius verbis concepta, 
admodum simplex est. Post populi nomen 
nude ponit ejus urbes , quibus interdum in- 
colarum originem, vel ethnicum civium voca- 
bulum, vel deum prae ceteris ibi cultum, saepis- 
sime vero urbis conditorem addit. Inter antiqui- 
ores auctores maxime respexisse videtur ad Ho- 
merum, cum quo in multis sane concinit, in veris 
aeque ac fabulosis (cf. fr. 227, i53, 100, 102^ 
144, 145, 2, 266). Nam etsi concedendum esl 
non satis habuisse Hecataeum in scriptis suis re- 
lata referre, sed acre ejus et sollers ingenium in 
caussas rerum et argumenta diligenter inquisi- 
visse, ac omnium primum crisin quandam histo- 
riae adhibuisse (v. fr. 332, 347, 349, 72); nihilo- 
minus dubins saepe et suspensus haesisse videtur 
inter fidem, quam pietas sancitis tempore tradi- 
tionibus debebat, atque veriores illas notiones, 



quas de arte historiae scribendae animo concepo- 
rat. Itaque si in dijudicandis veterum fabulisani- 
mum non usquequaque liberum habuit, nec ob 
sseculi sui indolem ubique praestare potuit, quod 
tam sincere voluit, in iis certe rebus summa fides 
ei tribuenda erit, quae nihil sibi postulant quam 
accurate observandi facultatem, memoriam visa 
et audita feliciter compIectentem,scitam denique 
ct dilucidam rerum expositionem. Quae virtutes 
quum quam maxime in opere geographico re- 
quirantur, atque re vera Hecataeus non solum 
enietiendislocorum distantiis (fr. i63, 3o3), sed 
etiam describendis regionum montibus, silvis, 
arboribus , populorumque moribus plurimura 
operae navasse videatur, satis apparet, quam 
dignus sit auctor, quem omni laude ornemus. 

Tabulam geographicam ab Hecataeo confe- 
ctam esseEratosthenesquidem ap. Strabonem(i) 
negare videtur, comparanti autem Agathemeri 
locum supra appositum (not. 4) cum Herodoto 
V, 49, ubi Aristagoras, Lacedaemonem profectus, 
Cleomeni, quem ad bellum contra Persas pelli- 
ceret, tabulam ostendisse dicitur, cui totius terrae 
ambitus, maria et fluvii omnes insculpti erant, 
veri simillimum videtur, inventi laudem tribu- 
endiim esse Anaximandro, at inventam hanc ta- 
bulam a Hecataeo emendatam , ad suas rationes 
adornatam, scriptis suis illustratam fuisse. 

Ut ex hac parte multum Noster Anaximandro 
accej)tum retulit, sic etiam e scriptis Melesagorae 
historici, si quidem, quod nego, audiendus est 
Clemens Alexandrinus (2), plura in usum suum 
convertit. Certioribus indiciis constat ex ipso 
posteriores scriptores, Herodotum, Daniasten, 
Avienum (3), Ammianum Marcellinum multa in 
sua opera transtulisse. 

Verum enim vero jam grammaticorum Ale- 
xandrinorum aetate vir exstitit rei literariae scien- 
tia in paucis insignis, Callimachum dico, qui Pe- 
riegesin, quae tunc Hecataei Milesii esse fereba- 
tur, vel eam certe, quam ipse manibus tenebat, 
genninam esse negaret et ad insulanum quendam 
referendam censeret (4) (Hecataeum Eretrien- 

(1) Strabo I, 13 : T6v (ji.£v o5v ('Ava?t|jiavopov) IxSouvai 
TrpcSTOv yEwypaqptxiv Ttivaxa, tov 6e 'ExaTatov xaTa),i7teiv 
Ypd[jL[jta 7ri(TTOu[X£vov exetvoy elvat ex tvji; dXXri? auToiJ yp** 
9T); (sc. exejus Historiis, ut Clausenius explicat.Verum 
nescio an YpdixpLa vocabulum (quod fortasse etiara in 
Agatliemeri loco, not. 4, pro npaYfJta reponendum est) h. 
I. significet OrUs terrarum deiineationem, Ypa?'i vero 
librum, qui descriptionem ejus continebat.) 

(2) Stromat. VI, p. 752 ed. Potter : M£),r,ffaY6pou y«P 
IxXe^^sv FopYta? 6 AeovTtvo? — xat 'ExaTato;. 

(2) Festus Rufus Avieims in Descript. ora; maritim. 
V. 40 iu Hudson. Script. geogr. gr. min. tom. IV. 
(4) Aliienaeus epilom. II, p. 270 ed. Scbweigb. : '£x«- 



DE HECAT^O. 



xm 



8em,utputat Schweighaeuser. ad Athenaeum, tom. 
I,p.468,ubi reprehendit Tonpium,qui deGorgia 
Leontino cogitaverat). Ejusdem auctoritate niti 
videtur Arrianus (i). Contra Eratosthenes , si 
quidem recleClausenius intellexit locum Strabo- 
nis (not. 7),exaltero Hecataeiopere (Historiis) ap- 
parerecontendit periegesin quoqueabeodemau- 
ctoreprofectamesse. Difficillimum est de hac re 
judicium, tum propter celeberrimorum censorum 
tUvortium, tum ob fragmentorum brevitatem. 
Plura quidem sub Hecatsei nomine citantur, quae 
a Milesio nostro aUena sunt, sed his rejectis in 
Abderitam, vel in ahum quemvis Hecatseum, re- 
liqua Eratosthenis auctoritate adjuti facih nego- 
tio auctori nostro vindicamus. Percommodum 
sane hoc refugium, nec multum tamen inde hicra- 
mur. Vellem paullo accuratius in hanc rem in- 
quisivisset Clausenius. «Possit quidem, vir do- 
ctus ait, aUquis existimare, revera in Periegesi 
illa contentum esse vetustum opus Hecataei, sed 
tam multa fuisse intrusa et interpolata, ut ahe- 
nam magis quam germanam speciem tulerit; id 
quod facile accidit ei Ubro, ex quo omnes Grajci 
homines scientiam geographiae sibi comparavisse 
videntur. Id veroEratosthenis sententiam aflir- 
mat, quod in iis etiam, quse nobis e Periegesi 
servata sunt, vetustiora urbium nomina etdesi- 
gnationes reperiuntur. Si qua mutata essent in 
commodum discipulorum, ante omnia haud du- 
bie pro Zancle Messanae, pro CatanaiEtnae vo- 
cabulum esset inductum, neque Boryzae nomeu 
urbis Persicae retinuisset (fr. 43, 44, i4o)- Ipsum 
illum , de quo excerpsit Stephanus , Hecataei U- 
brum cognitum habuisse et respexisse Herodo- 
tum, constat e descriptione Chembis insulse, 
quam vehi et moveri dixit Hecataeus, cui refraga- 
tus neque vectam neque motam sese vidisse confir- 
mat Herodotus (fr. 284). Hisaccedit, quod ea, 
quae nobis restant, fragmenta, quae regiones 
iEgypto vicinas spectant, sine uUa perturbatione 
coucinunt cum iis, quae aUunde novimus statuta 
ab Hecatajo de Nilo, regione Delta coniiniisque 
Asise , iEgypti ac Libyae ; quod fieri non posset, 
si gravibus interpolationibus codex iUe, quo 
Stephanus usus est, fuisset ouustus. >- Non nego 
equidem quse Stephanus servavit fragmenla in 
universum ita esse comparata, ut ex genuino 



TOto; 5' 6 MtX/iff to; , ev 'Aata; 7t£pf/iYy;(7£t , et yvi^iTtov tou 
<WYTp2'9^w; t6 pi§),tov (Ka)-)>ijJtaxo; Yotp NrjdtwTou auTO 
«vaYpa^ci), offTti; o5v 6 itoiYiaai; , Xi^n oiiTO)' v. fc. 172. 

(1) Arrian. Exped. Alex. V, 6 : AtYyTTTov 'HpoooTo; 
texat 'ExaTato; ol Xoyottoioi (?) el ovi tou aX),ou rj 'ExaTatou 
itrci Tot ajAcpt Tvi y"^ AtYUTTTta Troti^[/.aTa), Swpov t£ tou tto- 
tajiou diA^OTepot woauTw; ovojxaijoutrt. V. fr. 279. 



Hecataeo ea desumta esse non possit dubitari, 
quamvis id, quod Catana, non vero jEtnaurbs 
memoretur, parum idoneum sit testimonium ad 
demonstrandam operis antiquitatem , quia haec 
urbs, ut ipse Clausenius in Addendis fatetur, 
post obitum Hieronis antiquum nomen recupe- 
ravit. Atque ab altera parte Capuai mentio, quae 
urbs, Hecataei aetate, si fides habenda est Livio, 
Volturnum vocabatur, satis luculenter docet 
Hecataeiexemplum, ex quo Stephaniana fragmen- 
ta fluxerunt, a posterioris aetatis innovationi- 
bus non prorsus fuisse alienum. Jam si conce- 
dimus Hecatsei orbis descriptionem non esse in 
usum scholarum, ut ita dicamus, ad seriorem 
terrarum statum et conditionem accommodatam, 
sponte fere Callimachi sententia in eam nos du- 
cit conjecturam, ut fuisse quaedam statuamus 
hujus operis exempla, quse ex aliis vetustis scri- 
plis mala sedulitate corrasaHecataei nomenmen- 
tita sint. Quod quidem eo probabilius est, quo 
celebrius erat nomen Milesii, ac quo studiosius 
certum hominum genus commentis suis et ob- 
scurae compilationis foetibus praefixis clarorum 
remotae jam aetatis scriptorum nominibus fidem 
et auctoritatem addere consuevit. Magis autem, 
opinor, ad rem nostram faciuut praeclara duo 
Galeni testimonia, quorum alterum (in Hippocr. 
Denat. hom. II prooem. tom.XV, p. loy Kiihn.) 
hoc est: 'Ev yap tw x,axa tou? 'AxTaXixoui; Te xa\ 
nToX£[xaixou<; paaiXsa? yj^o^^iff wpb; aXXr,Xou(; dvTi- 
cpiXoTi(xou[ji.evou; Tiept xTv^creto? piSXiwv ^ TOpi T^t; 
iTTiypacpai; Te xai Siaaxeuot; auTwv 7]p^aT0 •^iyvzc^an 
^aSioupyia toi; evexa tou Xafieiv dpyupiov dvacpe'pou- 
(7tv w; Toui; pa(TiXe'ai; dvSpoiv IvSb^ojv (7UYYpd[jLt/.aTa. 
Alterum, quod in eodem commentario legitur 
(I. § 42, p. io5), verbis expressum est hisce : Ilptv 
yap Tou; Iv 'AXe^avSpeia Te xai IlepYdfAw yeveffGat 
jJatJiXeii; Itti XTT^cei TcaXaiwv piSXiwv (piXoTt[j(.v]Oev- 
Tai;, ouSeTTwl/euow; iTCeYeYpairTO (7UYYP°'f^i"-*' XaSeiv 
o'dp^a[jL£vtriv [jt.iaObv twv X0[jLt^bvT0JV auTOii; a\jy^^ii\t.- 
(jiaTa TTaXaiou tivo? dvSpb;, outo); rSv) TToXXa i|/euSto? 
l7rtYpd'ii0VTe; lxb[jLt^ov. 'AXX' o&toi [jl^v q\ paffiXeti; 
[jL£Td Tov 'AXe^dvSpou •^f^owa.ai OdvaTOv 6 81 IIXdTwv 
dvoaT£'pto r?)!; 'AXe^dvSpou paatXeia; lYeYpa^£i TauTa 
[xy,0£7rtj0 7re7ravoupYSU[J.£Vcov Ttov l7rtYpacpo)v, dXX' exa- 
(jTOu piSXtou Tov tStov Ypa'f £« ^ik tou 7i;poYpd[X[«.aTOi; 
StjXouvto; (Cf. Ritschl De biblioth. Alexandr. 
p. 21). Fieri igitur potuit, ut Callimachus Alex- 
andriae bibliotheca; prajfectus, ubi in ordinandis 
libris inque titulis eorum consignandis occupa- 
tus erat, Hecataei exemplum legeret, quod, quum 
aperta talis fraudis indicia prae se ferret, tam- 
quam spurium in tabuUs suis literariis (Tciva^t) 
enolaret. Callimachum in munere bibliothecarii 



DE HECAT^O. 



XIV 

excepit Eratosthenes. Is de eadem re denuo an- 
quirens si veri Hecajtaei exemplo usus sit , vides, 
cur, ut in aliis multis, sic etiam in judicio de 
opere Hecataei suam ab illa magistri sententiam 
sejunxerit. Cogitare quoque licet Eralosthenem 
negligentius opus nostrum inspexisse. Nam si ad 
externam, quae erat illaaetate, librorum rationem 
spectes (quippe qui, si vel exigui tantura am- 
bitus erant, in multa plerumque volumina divisi 
fuerint),facile accidit, ut altera pars operis ali- 
cujus genuina, altera esset spuria atque a vendi- 
tore conficta, ideoque, prout quis vel hanc vel 
illam tantumpartemexaminaretjlibrum provero 
aut pro falso, pro genuino aut pro subdititio 
haberet. Huc accedit , quod Eratosthenes tanto 
facilius praedecessoris sententiam derelinquere 
potuit, quanto magis accurata argumentorum 
expositio , cur hoc vel illud opus huic vel illi 
auctori Callimachus abjudicandum censeret, a 
irivaxwv ab eo compositarum indole videlur ab- 
horrere. 

Sed ne diutius conjecturis indulgeamus, quas 
sine lectorum molestia non Hcet augere , satis, 
puto, intelligitur neque Calliraachi neque Erato- 
sthenis sententiam temere amplectendam esse, 
quum utriusque judicio veri aliquid subesse pos- 
sit. Igitur utredeamus, unde digressi sumus, id 
quod prae ceteris fraudis snspiciouem movit, 
7roir'[jLaTa illa de iEgypto fuisse videntur. Quae 
quidem suspicio quam maxime augetur loco Por- 
phyrii, ubi 'Hpc^SoTOi;, ait, Iv ty) SeuTspa 'KokXk 'Exa- 
Taiou Tou MiXvidtou xaToi Xe^iv [xeTyiveYxev ex t^? Tce- 
piTiYilffew; Pf^^yM ''^apaironidai;, Ta tou «Poivixo? op- 
v£0u xal TOpi Tou TroTajxCou feTTOu xai TTJq Ovipa? twv 
xpoxoSeiXtov (fr. aga). Orani hoc caret specie ve- 
risimilitudinis; ac non sine caussa vereor, ne 
omnia quaePorphyrii testimonio fisus ex Herocloto 
Clausenius ad Hecataeum retulit, insulano isti 
Callimachi tribuenda sint. Etenim ne descri- 
ptiones illae exHecataeofluxerint, obstat Herodoti 
mos fontes, e.quibus aliunde petita hauserit, in- 
dicandi, atque id quod suis oculis haec vidisse 
potuit aut ab indigenis audiisse. Praeterea narra- 
tiones illae, quas ex nostro Herodotus inbrevius 
contraxisse dicitur, multo longiores sunt, quam 
ut in opere locum haberent, quod duobus tan- 
tum libris totius orbis terrarum descriptionem 
complectebatur. Quae quum ita sint, non absurda 
est suspicio Porphyrium, levis sane auctoritatis 
scriptorem, in jEgyptiaca incidisse, quae Hecatasi 
Milesii nomine ornata ex Herodoti raaxime, He- 
cataei Abderitae, aliorum fortasse scriptis erant 
conflata, ita utHerodotus compilasse videretur, 
ubi ex ipso erat compilatum. Confirraatur hoc 



sequentibus. Nam quid sit illud xoitJc Xs^iv (X£Ta- 

^speiv affatim intelligitur ex fragmento in Cra- 

meri Anecdotis vol. I, p. 287, 3o. Verba sunt: 

MefjLeTpsaTai, Trapa tw 'ExaTaito' '0 [xsv ouv (leg. 

[XEvvuv) Bo'(;7ropo<; xai 6 IIovToe outw, xal 6 EXXy)?- 

TTOvToi; xaT^ TauTa (xot [jL£[x£TpeaTat. Cum his confer 

Herodot. IV, 86 : 'O [xev vuv IldvTo; o&to? xa\ Bd?- 

TcopdfjTe xai'EXX:Qi;7rovTOi;ouTa)T£ [xoi [jie[X£Tp£aTai,xal 

xaTa Tot £tpYi[jL£va TOCpuxaffi. Grammaticum turpiter 

lapsum pro Herodoto Hecataeura landasse puta- 

rem , nisi ut hoc statui posset , non satis verba 

concinerent, neque aliud suaderet Porphyrius. 

Igitur nullo modo fieri potuit , ut sic Hecataeum 

exscripserit Herodotus, cujus verba, sicut Baehr. 

ad 1. 1. monet, indicare videntur, ipsum haec 

maria visisse et distantias emensum esse. Nec 

illud hic nobis refugium restat, ut de Hecataeo 

Abderita cogitemus, quippe qui neque in libris 

de philosophia ^gyptiorum neque in Judajorum 

historia de Ponti magnitudine sermonem insti- 

tuisse videatur. Porro quisque largietur non so- 

lum quae servata sunt verba, sed etiam quae an-^ 

tecedebant de raarium illorum raensura ab He- 

rodoto mutuata esse. Jara vero Herodoti calcu- 

lus, parum ille accuratus , omnino non quadrat 

cum loco Marcellini (XXII , 8, fr. 16 3), ubi, «O- 

mnis Pontici sinus, ait, velut insularis circuitus 

litorea navigatio viginti tribus diuiensa millibus 

stadiorum, ut Eratostbenes affirmat et Hecataeus 

et Ptolemaeus aliique hujusmodi cognitionum 

minutissimi scrutatores, etc» Mirandum quidem, 

Herodotum in tantum se errorem induci passum 

esse, quum ex Hecataei libris manu ipsi tritis ve- 

riora potuisset discere; quod tamen ita aliquis 

defenderit, ut Herodotum id tradere dicat, quod 

ipse ex itineribus suis et navigatorum narratio- 

nibus de raarium horum magnitudine statuendum 

esse censeat, ideoque suam sententiam alteri 

Hecataei tacite velit oppositam. Habemus igitur 

de una eademqiie re duo Hecataei sed diversa 

plane testimonia, quorum alterura ex vero de- 

promptum, alterum ex commentitio. 

Huic loco adjungere liceat alium similem quen- 
dam. Etenim Stephanus v. X£p^dvTi(Jo;, post alia 
dicit : 'EffTt St\j-zi^aL Tzokic, Iv Tvi 0paxyi Xeppdvrjffoc, 
Tispt ^? 'ExaTaioi; Iv EupwiTY) « 'Ev S'auT0iffi TrdXi? 
Xspffdvviffo? Iv Tw iff9[jt(») T^c Xepffovviffou. « Kat tov 
TroXiTYiv X£pffovT]fftdv cpriffiv. « 'A(|;iv6iotfftv Trpoi; [X£- 
ffr,[x6ptav 6[jL0p£0Uffi X^pffovriffiTat aTrb twv TrupYtov 
£ffyi(jLvivavTO Toifftv 'AOvivaiotfft to -{tyo^^oq. » Toutou; 
xai Xepffovrifftouc Xe'Y£i (fr. i35).Primo oculorum 
obtuitu docemur pro tov ttoX. Xepffovi^fftdv ^. scri- 
bendura esse XepcovrifftTriv , deinde vero post 
6(ji.op£'ouffi bis ponendum esse XepffovriffiTai , ila 



DE HECAT^O. 



ut (luo habeas exempla ex diversis Hecataei locis 

. re])Otita, cjuorum primum ad incolas urbis Cher- 
soiiesi spectat; altero vero de Sestiis sermo est 
communi Chersonesitarum nomine designatis; 
iitque hos posteriores, addit Stephani excerptor, 
Hecataeus etiam Chersonesios dicit. Simplicissi- 
niani hanc interpretationem quisque, spero, am- 
iplecteretur , nisi postrema quae ex Hecataeo Ste- 
iphanus hmdat, iisdem plane verbis legerentur 
apiid Herodot. IX, ii8, quem vide. Jam igitur 
jlocum ab ipso epitomatore, diversa confiuidente 
jatquedcindeverbisTouTougxaiXepa. XsYsiseipsum 
jcorrigente, misere depravatum esse dicunt (v. 
notam Clausenii). Rem dijudicare nolo, quamvis 
vcrisimillimum sit haec petita esse ex falso isto 
Hecataeo, qui historiolas de OEobazo , Apsinthio- 
rum deo Phstoro immolato, deque Actaycte ob 
impietatem in crucem fixo ex Herodoto aUis- 
que in opus suum recipere potuerit. Utut est, id 
certe teneri vehm, fragmentum quod ex Crameri 
Anecdotis laudavi, aptissime referri ad Heca- 
tjeum, quem Calhmachus et Porphyrius indigi- 
tant. Eidem assignandum est ilhid apud Arria- 
num, et ipsum auctoris sui integritatem addubi- 
tantem, ubi ^gyptus Herodoti verbis vocatur 
owpov Tou 7roTa(jt.ou. Eidem vindicaverim fragm. 
187 de Phaside in Oceanum exeunte, et fortasse 
illud deNih) exOceano profluerrte. De iis quoque 
dubitare Ucet quae de natante Chemni insula 
Slephanus tamquam ex Milesii Periegesi affert 
(fr. 284). Nam Herodotum (II, i56) ad hunc He- 
cataei locum rcspexisse, ex xiveetjOai voce, qua 
uterque utitur, non potest concUidi ; immo diser- 

, tis vernis Herodotus id quod ipse vidit non scri- 
ptorisalicujus sententiae, sed ipsorum iEgyptio- 
rum de hac insula fabuUs opponit. 

Videntur igitur Alexandrinorum aetate et ge- 

Duina exstitisse et supposita Hecataei operis 

xempla. Priora temporum decursu aUquoties 

interpolata esse puto et ad praesentem tunc re- 

. um statum et orbis terrarum cognitionem ad- 
iptata; verum posteriora praeter nomen cum 

• N ostro nil commune habuisse ex Herodoto aUis- 
|iie in fraudem hominum conscripta; Steplia- 
iiim denique, quum ipse Milesii opus vix 

. nspexerit, plerumque quidem veri Hccataei testi- 
iionia afferre, interdum tamen ex auctoribus 

' lausisse supposito operi addictis. 

Alterum Hecataei opus Genenlogife fuerunt. 

>icipse auctor, e more logographorum, Ubrunj 

.nscripsisse videtur , qui in eo maxinie versaba- 

iir, utpoetarum fabulas ex ordine genealogico 

oUitaorationeexponeret (i). Historias sl Gene- 

(1) Slrabo I, p. 34 : AuaavTe? t6 (xeTpov x&lla. St (puXa- 



XV 

alogiis non fuisse diversas, rectemonet Clause- 
nius; quod vero hunc iis tituUim a serioribus in- 
ditum ait propterea, quod ad criticae historige 
scribendae artem jam propius accederent (v. fr. 
332), id vereor, ne subtilius quam verius dis- 
putatum sit. Libros continebant ad minimum 
quattuor, tot enim in fragmentis commemoran- 
tur. Exorsa est narratio a DeucaUone ejusque 
progenie. Sed accipe Clausenii verbis, quem fa- 
buhirum ordinem ex reliquiis vir doctus eruen- 
dum esse censeat. « Primum progeniem HeUenis, 
et in ea primum prolem Dori, Doriensium expe- 
ditiones, deinde stirpem ^oU, et in hac Atha- 
mantis fdium Phrixum, Crethei ^sonem, J^sonis 
lasonem cum Argonautis , deinde Crethei Amy- 
thaonem, Melampodem, Amphiaraum : postea 
aUum DeucaUonis fiUum Orestheum, Phytium, 
CSneum , Tydeum exhibitos fuisse arbitror. Ad 
secundum librum Herculem cum HeracUdis re- 
fero, quorum multa facta ab eo tractata scimus: 
quae ita disposui , ut primum res Peloponnesia- 
cas, aprum Erymanthium, Augen, Cerberum in 
Taenaro, hydram Lernaeam, Augeam, deindere- 
Uquas Graecas, Geryonem etOEchaUam, denique 
exteras, Amazones, postremo Heraclidas recen- 
suerim. Ex Ubro tertio non nisi res Arcadum 
citantur. Atqui quum uuihas praeterea rerum 
ArgoUcarum mentiones habeamus, omnes res 
Peloponnesiacas, quarum heroes neque ab Her- 
cule neque a DeucaUone derivantur, ibi tractatas 
pulavi, vehit iEgyptum et Danaum , Danaen, 
Proetum et Cyclopes, denique Perseum, postea 
aUos in reUqua Graecia ab eadem stirpe oriundos, 
velut Cadmum. De Ubro quarto nil scimus : non- 
nisi Cariae et Lyciae mentionem habemus : pro- 
babile est , ibi fabulas ad Asiam minorem perti- 
nentesfuissenarratas,quarum multas haud dubie 
novit Hecataeus. « Cf. Idem ad fr. 33/,, 34/i, 36i. 
Quod ad Hecataei genus dicendi attinet, Stra- 
bonis locum (v. not. i3), ubi prosaria Nostri 
oratio ad poeseos indolem proxime accedere di- 
citur, uberius exponit Hermogenes (2) : « He- 

lavTe; Ta TtoirjTtxa ffuveypa^ov ol irepl Ka.o\i.ov xai $£p£y.u- 
SyjV xal 'ExaTaTov. 

(2) De gener. dicendi II, 12 : 'ExaTato? 8b 6 MiXniffto?, 
Ttap' ou 6r) (laXtffTa wqpeXyiTat 6 'Hp65oTo? , xa6ap6i; (i.£v ecrrt 
xat crayr);, ev oe Ttat xal yjSu; ou (xeTptwg. T^ 6taXexT<p Sfe 
axpaTw 'laot xat ou (jL£(JttY(J.£vv) xpT^c^ai^evoi; ou6^ xaTot t6v 
'Hp66oTOV TtotxtXr; , ■^ttov ECTtv ev£xa ye Xi^eux; 7rotr)Ttx6;. 
Kat r) £Trt(i£X£ta 5£ auTw ou TotauTr) , ou6£ 8[j.otoi; 6 Y.6a\u>z 
6 TtEpi auTriV. At6 xal Tat? ';?)6ovat<; £XaTTOUTat TtoXXw tou 
'Hpo66TOu , aXXa Ttavu TtoXXoi , xaiToi y£ (jlu9ou; Tot TtavTa 
(jXe66v xai TotauTTiV Ttva tcrToptav CTuyYpavpa^ievo?. 'AXX' ou 
[i6vov 1?) evvota txavi?) Xoytov eToo; oTtouv i^e^-^iaot.aboi.i , itoXu 
6£ eyei xai -^ XeEii; xai toc Ttepi t9)v Xe^iv, oiov ayy-i^iMia, 
xwXa , (rjvOfjXat , f uO(JLOt , avaTtaucret; , 7tp6; t6 y,5ov(i; 7toir)« 



DE HEGATJ^.O. 



XVI 

cataeus Milesius, inquir, cui plurimum debet He- 
rodotus, purus est et perspicuus. Dialecto mera 
lonica (i) nec mixta usus nec, sicuti Herodotus, 
variata, minus est in dictione poeticus. In qua 
neque eadera ei diligentia nec siniilis ornatus. 
Propterea jucunditate multum inferior est He- 
rodoto, sane permultum : quamvis fabulai sint fere 
omniaquaescripsit,elejusmodietiamejushistoria. 
Atqui non solum sufficit cogitatum ad dicendi 
genusaliquod perficiendum ;multuraetiam dictio 
facit et qu3e ad dictionem pertinent, velut figurae, 
merabra, rationes connectendi, numeri, clausu- 
lae, ad efficiendam delectationem et suavitatem, 
quales apud Herodotum suut, et profecto aliud 
orationis genus, quodsingulae naturaliter efficiunt 
orationis forraae. Consentaneum igitur est, haec 
parum successisse Hecataeo , quippe qui diligen- 
tiae ac dictionis ornatui non 8eq'ualem operam 
dederit. » In universum igitur Hecataei oratio 
leniter et sedate fluebat mediocriter temperata, 
nuUa periodorura arte impedita; nec semper ta- 
men eam fuisse placidam , sed vividam quoque 
interdum et concitatam allato exemplo (fr. 353) 
testatur Longin, De sublim. c. 27. 

In fine hujus commentatiunculae fragmenta 
quaedam subjicere liceat, quae sero deprehendi- 
mus. 

Epimerism. Hom. ap. Cramer. Anecd. vol, 
I, p. 223, 16 : Tb ETTi GriXuxou ^axo? ... ceffY)- 
[XEitOTai TO cpajco'? 6?uvoii.£vov EffTt Be xat papuTO- 
v(o? ovojjia opou?" 'ExaTato?* « IIpcx; [Jisv vwtov 
(recte Cramerus votov) TrawXo? (codex Tcaw- 


Xa) xat ^axoi;. » 

Phacus, urbs Macedoniae, a monte cui adjace- 
bat, ut videtur, norainata, memoratur apud Po- 
lyb, XXXI, 25, 2 et Diodor. tom. IX, p. 416, 
Ex posteriore loco concludere licet eara sitam 
fuisse haud procul a Pella, in terra Bottiaeorum. 
Ad eandem regionem pertinere debet alterura 
nomen misere corruptura. Sed nullus dubito, 
quin grammaticus scripserit IlaxTwXb?. Sic Dio- 
dor, XII : Et? HaxTojXbv Tvi? BoTTtXYi?. Quod qui- 
dem si cum Palmerio, Wesselingio, Dindorfio 
nmtandum est in I^TrapTwXov, Botticam urbem ex 



ffat xal ylMY.uTfimz , oiat etfftv aX uapa 'HpoSoTw xat v:^ 
Ata ye (xXao Tt Xoywv eTSo? , w; sxacrxat irs^uxafftv IpY*^^" 
ffOat Xoywv ISeat. EIxotwi; ouv touto 6 'ExaTato? 7t£jrov9£, 
T^i; dTTtjAeXeta; xat tou Trspt ti?iv As^tv x6ff[Jiou (j,9| 6|jioia)? 
(ppovTiffac. Toaauta xat irspt 'Exaxaiov. Cf. Denletr. Pha- 
ler. Deelocut. 12. 

(1) Quare fr, 58 pro 8t6u[iOTox£tv restituendnm St5u[jiri- 
ToxEtv. Cf. Scymn. Chium 378, eadem, ex Hecataeo, ut 
videtui-, narrantem , ubi liaec forma legitur in Manuscr. 
Parisiensi. 



Thucydide (11, 79) et Isaeo (Or.de Dicaeog. Herod. 
p. 55) notam, idemnostroquoquelocofaciendura 
foret, Nec tamen ulla mutandi necessitas, immo 
ut in Phrygia erat urbs BoTietov (Steph. Byz.), 
sic in Bottiaeorum terra esse potuit mons Pacto- 
lus , in quo noraine novum agnosco vestigiuin 
cognationis, quae Asiae minori cura Thraciae geu- 
tibus intercessit. V, quos laudat Baehr. ad Hero- 
dot.VII, 73. 

lidera ibid. p, 265, 10: Srjfjietonsov Ss oti ouJ( 
aTrXwi; Tbv 0-/X0V ffyiiji.aiv£t , aXkk Tbv UTroTcTaytJtevov" 
'ExaTaToi; yip, « Tbv 'HpaxXea tou EuputjOetKx; Xewv » 
Xiyzi, xatTOi £va ovTa. 

lideni ibid. p. 207, 20 : Tou laiv to 7:po(7TaxTi- 
xbv sGt, xai TtX£ova(TjJi.tr) tou g £ff0f 'ExaTaioi;" « 'Ev- 
6aSt (scr. videtur IvOaSe) ia^v » 6r7r£p 01 'Attixoi 

IffOl XaT^t TpOTTV^V. 

Photius : TevOsui;- 6 IIsvGeui;, Tcap' "^ExaTaitjj. 

Isidor. Hispalens, (Oi'igin. I, 38;, ubi raetro 
heroico dicit rainirae primum usura esse Horae- 
rum, sed longe ante eum et Pherecydem in Moy- 
sis cantico Deuteronoraii et apud lobera Moysis 
aequalera hexaraetrura versura inveniri , addit 
haecce : « Hoc apud Graecos Achatesius Milesius 
fertur priraus coniposuisse , vel , ut alii putant, 
Pherecydes Syrius. » Pro Achatesio editores 
Hecatceo. 

C. O, Miillerin Diariis Goetting. i832 , R 
202 in Hecat. fr, 11 4 pro T[y.'^££<;, tjui prorsus 
sunt ignoti, restitui Jubet TujxcpE^?, 

Post fr. 333 hoc inserendumex Schol, Thucyd. 
I, 3, § 2 : "^ExaTaio? laTopsi, 6ti AeuxaXitriv TpEii; 
TraiSai; £ffX^> IIpovoov, 'OpeffOEa xai MapaOtoviov 
np>vo'ou S^TOV "EXXriva cpyjffi YevEdOai, 

CHARON. 

Charon, Lampsacenus, Pythei , ut Pausanias 
(X, 38) dicit, vel secundura Suidam (2) PythocHs 
filius, a Dionysio (Judic. deThucyd. p, 817 ed. 
Reiske) eorum ordiui scriptorum adnumeratur , 
quos ap)(aitov noraine designatos floruisse dicit 
ante bellura Peloponnesiacura. Eum Herodoto 
priorem fuisse idera Halicarnassensis alio locO| 
(p, 769) asseverat, nec non Plutarchus et Ter-| 

(2) Suidas et Eudocia in Yiolario : Xdptijv Aa[jnj>axriv6c, 
uio; nuOoxXeou? , Y£v6|j.evo? xatd tov TtptoTov Aapetov 06 
6Xu[X7ttd6i • [idXXov Se ^v £7tt twv nepfftxtjov xaTd ri^v os' 
'OXu[X7ttd5a • lffToptx6i; • eypatj/ev AtOtOTttxd- Hepfftxd Iv pt 
SXtoti; P' • 'EXXrivtxd ev PtgXtoti; 8' • Ttept Aa[j.4'dxou P' • At 
6uxd • opoui; Aa^jnl^axirivwv dv ptSXtot; S' • IlpuTdveti; ri oj^ 
ymia.z tou? Toiiv AaxeSat^iovttov, effTt Se /povtxd" KTtffei? 
7t6X£tov ev ptgXton; p' • KprjTtxd ev ptgXiot; y» ^^Y^' ^^ '""' 
Tau? U7t6 Mtvtooi; TeGEVTa; v6[j.oui; â–  H^pt^tXouv tov Ixto; t<5v 
'HpaxX£ici)v ffTviXtov. 



DE CHARONE. 



xvir 



tuUianus (v. fr. i et 4): ut inireris Larcherum 
(Chronolog. Herodot. p. 643), qui, spreta 
omnium testimoniorum auctoritate, Charonis na- 
tales et Herodoti eidem anno assignare conatiis 
sit. Paullo accuratiora docemur a Plutarcho in 
Themistocle (c. 27), ubi Xanthus narrasse dicitur 
Themistoclem ad Artaxerxem venisse , non vero 
ad Xerxem, uti Ephorus, Clitarchus, aUi falsam 
temporumcomputationemsecuti tradiderunt. Igi- 
tur quum Artaxerxes secundum Canonem Astro- 
nomicum et Diodorum (XI, 69) OI. 78, 4 patri 
in regno successerit , apparet auctorem nostrum 
post id temporis in Persicis suis vel Hellenicis 
condendis adhuc fuisse occupatum. Cum his 
congruit quod Suidas refert floruisse eum 01. 79 
vel, ut mavult, 01. 75,quo tempore Xerxis classis 
ad Salaminem est devicta. Sed raro Suidas testis 
adhibetur , quin simul aut summam ipsius acri - 
siam aut supinam librariorum negligentiam ac- 
cuses. Sic nostro quoque loco illa : KaToi xbv Trpwxov 
Aapeiov 06' okua-K. aut graveni scriptoris errorem 
arguere autegregiecorrupta esse,neminemlatet, 
qui Darium noverit jam Ol. 73, 4 e vita deces- 
sisse. Quare Sevinus (in Meni. de 1'Jcad. d. hell. 
lctt., tom. XIV, p. 58) Persae mentionem ab in- 
docto hon)ine intrusam esse censuit, Creuzerus 
vero leniorem, ut videtur , medicinam afferens 
proo6' scribendum proposuit ^O'. Itaque Suidas 
diceret Charonem jam lonici belli initio florere 
coepisse, majori autem gloria polluisse illo teni- 
pore quo Xerxes in Graeciam fecerit expeditio- 
nem. Non est enim, cur vocem y£vo'{jlsvoi; pro 
natus accipiamus , quae quidem interpretatio eo 
cautius vitanda est , quo frequentius ea a nostri 
aevi viris eruditis advocarisolet, ut testimonia in- 
congrua et ex diversis temporum calculis profecta 
inter se concilientur. Nam bene fieri poluit , ut 
is, qui 01. 69 prima eruditionisspecimina edidit, 
post quadraginta annos historiae scribendae adhuc 
operam navaret (Cf. Clinton. ad 01. 68). Igitur si 
Charonem Ol. 69 annum trigesimum egisse sta- 
tuamus , nataies ejus referendae sunt ad 01. 62, 
ita ut initio regni Artaxerxisnatus fuissetannos 
sexaginta fere et octo. 

Sed vides hanc aetatis defmitionem totam esse 
in conjecturis retrusam ideocjue incertissimam. 
Eodem jure quo Olympiadis numerum Creuzerus 
mutavit, Dario substituere liceret nomen Ar- 
taxerxis. Quapropter equidem reputansdiversas 
in antiquitate,quamvis nondiim satis exploratas, 
tempora compulandi rationes obtinuisse, quas 
Su idas omni judicii acumine destitutus haud se- 
mel confudit, nil in verbis grammatici mutandum 
esseputo. Darii mentio fluxisse videtur ex fonte, 

PROLEGOMENA IN HlSTORlCOS. 



qui Charonem justo antiquiorem fecit, id quod , 
ut videbimus, plurimis nostris historicis accidit. 
Verum Olympiades , quas deinde posuit , qua- 
rumque primam inepte cum regno Darii conjun- 
git, ex aliis fontibus petivit; et verum illae tem- 
pus, quo Charon floruit, designare videntur, 
ita ut vixisse dici possit inter 01. 67 et 87. 

De scriptis Charonis si ex operuiu catalogo , 
qualem grammaticus exhibet , conjecturam fa- 
cere liceret, contra aitatis suae indolem auctor 
noster fuit admodum fecundus. Verendum au- 
tem , ne posteriorum Charonum opera in anti- 
quissimum hujus nominis scriptorem, uti fieri 
solet , sint relata. Etenim apud Suidam prseter 
Lampsacenum raemorantur Carthaginiensis et 
Naucratita, quem posteriorem Vossius (De hist. 
Gr. p. 468) et Johnsius (De script. histor. philos. 
II, 7, 4) eundein esse suspicati sunt ac iile , qui a 
Schol. ad ApoIIon. Rhod. (II, io55) Apollonii 
familiaris fuisse ejusque Argonautica commen- 
tariis illustrasse dicitur. His adjungendi sunt alii 
quidam historici, Chares Mytilenaeus, rerum 
Alexandri scriptor (Voss. 1. 1. p. 62), Charax 
Pergamenus, uti noster, Hellenicorum et Chro- 
nicorum anctor ( Voss. p. 34 1 ), Chaereas denique, 
a Polybio (III, 20 , 5) tanquam ineptus nugator 
reprehensus ; qui omnes propter nominum vel 
operum ab iis conditorum similitudinem ut a re- 
centioris aetatis viris doctis sa?pe cum Charone 
Lampsaceno confusi sunt, sic jam a veteribus 
non semper recte distincti esse possunt videri 
(v. quae affert Creuzer. p. 96, sq). 

Accedo ad illa scripta, quorum fragmenta 
quaedam «tatem tulerunt. Primum igitur Per- 
sica duobus libris, Hellcnica quattuor libris com- 
posuit. Ad haec respexit Dioiiys. Hal. (Jud. de 
Thuc. p. 769), iibi dicit: 'HpoooTo? twv Trpb au- 
Toti fTuyYpacpEwv Ysvofjievojv , 'J^XXavtxou te xat Xa- 
pwvo?, Tr,v auTyjv UTroOsatv TuapsxSsoojxoTOiv, oux aTUE- 

TpdtTOTO, aXX' £TrtaT£U(7£V aUTWV Xp£t(Tao'v Tl £^ot'cr£iv 

^irep xai TO7rotr]X6. Quibus indicat jejunam illam 
nullaque jucunditate conditam antiqiiissimorum 
historicorum enarrationem , quae salis haberet 
summa tantum rerum capita tangere , in causas 
earum et connexum altius nunquam inquireret. 
Hanc Charonis operis indolem fuisse intelligitur 
etiam ex primis fragmentis (i, 2), ubi Pseudc- 
Plutarchus Charonis etHerodoti deiisdem rebus 
riarrationem componens majorem illi integrita- 
tem tribiieiido hiijus laudes detrectaie studel. 
Nam, ut Sevinus et Creu/erus monent, omnis 
haec criminatio eo diluilur quod res a Charone 
suinmis tantum lineis descri]>tas Herodotus ac- 
curatius tradidit, singula quaequererum momenta 

b 



XVIIl 

diligenter exponcns, Aliud quo ad charactera 
Charonis penitius cognoscendum non minimum 
adjumentum afferri puto, illudestcjuodfragmen- 
to tertio legitur de albis (i) coUimbis, sinistro 
Persis naufragii cladisque augurio. Quod quum 
Herodotus in copiosa sua narratione silentio 
praetermiserit, Charon vero in opusculo, quod 
duobus tantum libris totam Persarum historiam 
inde a Nini (a) temporibus usque ad ajqualem 
auctori aetatem complectebatur, memoratu di- 
gnum habuerit, luculenter inde apparet Charo- 
11 em cupidissimum fuisse prodigiorum et por- 
tentorum narratorem. Quam quidem rem expH- 
caverim non tam ex studio illo, quod apudseri- 
ores scriptores deprehendimus , orationis sicci- 
tatem his quasi condimentis leniendi animumque 
lectorum demulcendi, quam ex arcta potius con- 
junctione, quae antiquissimae historiae cum poesi 
intercesserit ad omina et signa deorum rerum 
eventus referente. , 

Ex Hellenicis nihil servatum est expressis vei'- 
bis huic operi adscriptum. Fragmentum de 
fuga Themistoclis in Persicis aeque atque in Hel- 
lenicis locum habere potuit, et quod huic sub- 
junximus de Carcino Naupacticorum auctore, 
non magis certo judicio ad Heilenica referre licet. 

Sequuntur apud Suidam Prytanes vel Rcges 
Lacedcemoniorum, quorum nomina et res memo- 
rabiles sub singulorum regnis gestas sine dubio 
ex TtaXaiOTaxaii; illis dvaypacpai; repetiverat, qua- 
rum Pkitarchus (Adv. Colot. 17, p. 1 156 F) men- 
tionem farit, et quas Herodotus quoque (I, 65, 
ibique Baehr.) consuluisse videtur. V. Odofr. 
Miiller. Dor. I. p. i3i. Maximopere dolenda est 
hujus operis jactura, quum multum sane faceret 
ad veteris chronologiae rationes penitius intelli- 

(1) Res illustratur ex Herodoto I, 138, iibi Persae di- 
cuntur et XeTtpri vel Xeuxi;] morbo affectos (i. e. leprosos) 
aversati esse et Xeuxa; uepiaTepai;. De his apponere liceat 
notani Ba^iiiii : « Haec vulgo de aWis intelligunt colum- 
bis, quas propler albi coloris similitudinem cum vilili- 
guie laboiantibus, quoriun pallida facies et albescens, 
ejeceiint. Album enim colorem Persis invisum dictitant. 
Sed omiiium sanctissimum Persis Iiabeii Iiunc colorem, 
qui innocentia^, iutegritatis adeoque pietalis indicium 
sil, opliinc commonstiavit Hainmer. in Wiener Jahrbb. 
JX,p. 17, 18. Unde conseqiiens est, Iiic non de albis 
columbis seimonem instilui , sed de columbis et ipsis 
leprosis, quas j^aiiter alqiie liomines lepiosos aserenio- 
tas voliieiint Persa?. Pliua Ifammer. I. I. » Qiiod si recte 
dispulatiim, in Cbaionis qiioque rragmcnti veisione pro 
albce coliimbce scribcndiim esset leprosoi columb(e. Sed 
vebemenler diibito. 

(2) Hoc indicari mibi videtur fr. 12 de Rboeco,qui, 
ut Scb.ol. Tlieociil. Idyll. IIT, 13, dicit, Nini in Assyiia 
babitavil. A Nini leinpoiibiis Hellanicus quoque Pcrsi- 
torimi suorum cxordiiim posuit. 



DE CHARONE. 



gendas. Nam quum verisimile sit in publicis 
illis Lacedaemoniorum catalogis non solum no- 
mina regum consignata fuisse, sed etiam nume- 
rum annorum, quibus quisque regtiaverat, quae- 
stio oritur quomodo hoc fieri potuerit, quum 
orales traditionespoetarumquecarmina persona- 
nirn quidem nomina regnorumque seriem sup- 
peditent, numeros vero parum curare soleant. 
Videntur igitur in hac re veteres artificio quo- 
dam, ut ita dicam, ex deorum cuitu aliisque ci- 
vitatum institutis profecto usi esse ; quod syste- 
ma chronologicum sine dubio admodum sim- 
plex , sed a serioribus valde obscuratum eruere 
fortasse liceret, si Charonis operi, sicut simili 
illi Hellanici de Sacerdotibus Junonis Argivae, 
temporum injuria pepercisset. Nusquam enim 
fragmentum occurrit, quod ex hoc libro repe- 
titum esse dicitur. Exstat vero locus Athenaei 
(fr. 11), ubi ex Charone ev "'iipoti;, i. e. in anna- 
libuSj poculum Alcmenae a Lacedaemoniis mon- 
stratum commemoratur. Nullus dubito quiu 
^ilpoi alius titulus sit operis chronologici a Sui- 
da IIpuTavei; appellati, in quo donaria comme- 
niorari horum librorum indoli optime convenit. 
Haec manu nos ducuntadaliud Charonis opus, 
"Opot Aatxvj/axTivwv Iv ^16X1011; S' inscriptum. Sic 
Suidas; atque egisse Charonem de iinibus agri 
Lampsaceni docetlocusPoIyaeni (fr. 10), quem, 
quamvisnulla adjecta sit fontis notitia, ad No- 
strum referendum esseacute vidit summus Creu- 
zerus. Videtur igitur hoc ipso fragmento titu- 
lus operis a Suida allatus quam maxime confir- 
mari. Verum sunt quae scrupulum injiciant et 
dubitationem, atque proopot?Iegendumessesua- 
deant wpoi?. Qua in re proliciscendum nobis est a 
docta disputatione Schweighaeuseriad Athenaeum 
(Animadv. ad verba NsavGrj? sv TrpojTco "ilpon', IV, 
c. 76, tom. II, p. 645 sqq.). Is enim quum apud 
Athenaeum aliosque scriptores animadvertisset 
fluctuare libros inter vocabula wpwv, wpwv et 
opojv, ubi scriptorum historicorum tiluli excitan- 
tur, atque a vett. grammaticis wpoYpacpou; i. e. 
tdTopiOYpdcpouc, Tot xaT' eTO? TrpaTTOjxeva Yp«<povTac 
saepe laudari vidisset, « mirum vero omnino, ait, 
debebat videri, quum omnes isti lexicographi nos 
doceant, wpoYpdcpou? dictos olim fuisse Jnnalium 
scriptorcs, et wpoYpa'.pta? tlictas esse Dcscriptiones 
rcrum mcmorabilium in civitatibus gestarum 
juxta annorum seriem digcstas; quid ergoesset, 
quod in infinito numcro librorum historicornm, 
quorum tituli ab iis scriptoribus, qui ad nostram 
aetatem supersunt, commemorautur, ne unus 
quidem rejieriatur (in Vossii quidem toto opere 
l)e historicis Graecis nullum reperire mihi con- 



DE CHARONE. 



XTX 



ti{,'it) cujus in titulo vestigium conspiceretur vo- 
cabuli &poq, a quo wpoypacpoi nomen habuere. At 
salva res est. In lonicorum praesertim et lonia; 
vicinorum scriptorum historicis operibus nomen 
illud quaerendum , probabile ex eo fiebat , quod 
Erotianus, lonicarum glossarum interpres, in 
Lexico suo Hippocrateo utrique vocabulo &>poq 
et wpoyptx^oi locum dedisset. » Deinde multorum 
scriptorum operibus, in quibus antea putabatur 
aul de anni temporibus (wpai;) , aut de finibus 
(^poti;) sermonem esse, verum titulum restituit. 
Sic praeter Neanthem Cyzicenum wpou? scripsisse 
videmus Theoclytum Methymnaeum (Athen. XI, 
p. 470), Aethlium (Athen. XIV, p. 65o), Mala- 
cum (Athen. XIV, p. 653 , E, et 65o, D), Alexin 
Samium (XII, p. 540; XIII, ^72, F), Duridem 
(Athen. XV, p. 696, E, Schol. ad Hecub. 934, 
Porphyr. in Vita Pythag.), Creophyhim. In mul- 
tis quidem locis optimi libri manuscripti veram 
lectionem wpou? exhibent, sed quum haec vox 
minus nota esset, a Ubrariis plerumque depravata 

est. Quae omnia si sub unum oculorum ad- 

spectum subjicias, non reprehendendus sane 
Schweighaeuserus videtur si etiam apud Suidam 
pro 6fpoi? reponi jusserit wpoi?. Ac confirmatur 
viri celeberrimi sententia eo, quod praeter locum 
Athenaei modo laudatum, ubi ex wpoi; Cliaronis 
poculum Alcmenae commemoratur, alius legitur 
apud eundeni scriptorem (fr. 9) ex libro secundo 
wpwv. Sic enim scribitur in melioris notae libris 
pro vulgata opwv. Narratur ibi quanam arte usi 
Bisaltae vicerint Cardianos. Potuit hoc in Lam- 
psacenorum Annalibus referri, sed quomodo ad 
fines eorum pertineat non assequor; contra 
sponte intelligitur in Annalibus Lampsacenoriim 
dicendum fuisse etiam de ditionis magnitudine, 
deque litibus quas propter agrorum fines cum 
Parianis aliisque gentibus vicinis habuerint; ita 
ut fragm. 10 nil faciat ad consoHdandam Crcu- 
zeri opinionem. «At, virdoctissimusdicit, obstat 
testimonium Suidae vel ejus potius scriptoris, 
quem is exscripsit, qui hoc non sokuti dicit, 
Charonum opou? Aaij.']/axy|V(ov consciipsisse qiiat- 
tuor libris, scd priinum rcfert: ilhim scripsisse 
Ttepi Aafx^l^axou, et dcinde, inteijccta mentione de 
ipsius Libycis, subjicit eundem condidisse opou? 
Aa[ji']/axr,v(ov, quorum quidem quattuor aithbros 
fuisse, quum iliius prioris scriptiduo tantum vo- 
lumina numerasset. » Ha;c librorum de Lam- 
psaco divisio pariim veri similis est. Nam, ut 
statuamus Charonem duo de Lampsaco opera 
composuisse, quorum alterum de finibus agri 
Lampsaceni egerit, alterum a civitatis originibus 
exorsum incrementa ejus et res gestas per de- 



cursum temporis enarraverit, nonne mirum tum 
quod posterius posuimus duos tantum Hbros, 
alterum vero, quod niulto angustiorem materiam 
tractabat, atque nonnisi in priori opere jam tra- 
ctatanonnullauberiuspersequipoterat,dupUcem 
librorum numerum complexum esse? — Ultro 
quasi suspicio subnascitur duos ejusdem operis 
indices a Suida pro diversis operibus laudari. 
Nec dubitarem hanc sententiam amplecti, nisi cau- 
tius agendum esse diversus librorum numerus 
admoneret. Erunt fortasse qui hunc in altero- 
utro loco corruptum esse dicant; verumhoc est 
incidere nodum, non autem solvere. Quare 
revertendum puto ad id, quo Creuzerus apprime 
nititur, ut Trepi Aa[jn]/axou et ^Opou? Aa[X'|. opera 
diversa fuisse demonstraret; nempe ad AtSuxoc, 
inter illa duo scripta interposita. Quod ut ad 
Creuzerianam sententiam parum adjumenti af- 
fert, sic alio modo viam ad veriora poterit pa- 
tefacere. 

Quemadmodum enim Suidas in constituenda 
Charonis setate diversas sententias protulit, eas- 
que pessime in unum conglutinavit, eadem ra- 
tione etiam ad operum catalogum contexendum 
plures fontes adhibuisse, iisque ita usus esse 
videtur, ut ubi in libro aliquo indicem operis 
reperiret in alio fonte aut non memoratum aut 
aliter elatum , eum in lexicon suum sine haesita- 
tione inscriberet. Inde evasit uberrimus noster 
Charonis operum recensus. Nimirum indeavoce 
AtSuxa nova series librorum incipit, ex alio fonte 
quam ex quo superior repetita. Etenim AtSux3( 
procul dubio idem opus sunt quod initio catalogi 
AtOtoTTtxa nominaverat. Nec est cur longius ex- 
ponamus , cur unus idemque liber sub duobus 
his titulis potuerit citari (i). Sequunturin prima 
serie Ilepffixa , quae quum alio nomine vix desr- 
gnari possent, mentioeorum ex altero fonte non 
iteratur. Deinde affeiuntur 'EXXr,vtxa Iv piSXiot; 
§'• et in altera parte opot Aaai^/axv^vwv ev ptfiXioti; 
S', IIpuTavet; 7j (xp^ovxe; ot xwv Aax£oatui,ovt(»Jv. 
Diversahaec videnlur; sed animadverfas euiidem 
librorum numerum in utroque opere excitari; 
deinde reputes quod in antecedentibus monui, 
hunc librorum numerum admitti non posse si 
cnm Creu/.ero illud opou? retinere velis, vel si 
(opou? Aatjtil/axriV^ov legeris, quia tum non intelli- 
gitur quid fuerit alterum opus Trepi Aa[ji.'|axou gv 
piSXtoti; p';porroconsideres duohfec opcra Liby- 
corum mentionesejuiicta esse,atque alterum con- 
junctum cuin libro deRegibus Lacedaemoniorum. 
Quaj oinnia in unum congesta persuadent, sicut 

(1) Libyca ista foitasse i)ertiiieut ad Charonem Car- 
lliagiiiieusem. 



h. 



XX 



DE XANTHO. 



I.ibyca et ^Ethiopica, eodem modo etiam 'EXay)- 
vixi et ftpou? Aai^axYivwv eundem librum esse, 
AaijL-]/axyivS)v yero ab ipso Suida ut videtur cor- 
rupfum esse ex AaxeSaifxoviwv , npuTavei? deni- 
qne alium titulum ejusdem operis esse. Post haec 
memorantur Trepl Aaix^axou fi', et in altera parte 
KT{ff£i<; ttoXewvP'. Tituli differunt, librorum nu- 
merus est idem. Jam si antecedentia recte dis- 
putavi , vel inde probabile fit, his quoque titulis 
unum laudari opus idemque. Nec id a vero ab- 
horret. Voluit Charon, ita enim existimo, patriae 
condere historiam. Sed quoniam, ut rite proposi- 
tum exsequeretur, de populis iUis, qui antiquam 
Pithyusam urbem et Bebryciam regionem tenue- 
rant,sermoinstituendus erat, deinde vero,ante- 
quam ad Lampsacum aNeUdis conditam deveniret, 
de ceteris lonicis coloniis, quaeLampsaci fundatio- 
nem satis longe antecesserunt, simul vero, ut ex 
Pausania, Strabone, Eusebio discimus, arcte cum 
iUa erant conjunctae, exponendum erat; quoniam 
denique, ut ex ipsis fraginentis eruitur, etiara 
posteadefinitimis Thraciae popuUs pluraCharon 
retuUt, neque Lampsacenorum colonias atque 
oppida eorum ditioni subjecta silentio prseterire 
poterat; facile inteUigitur quomodoaUquis^prse- 
seitim si ad priorem Ubri partem rcspexerit, totura 
opus appeUare potuerit xirtcst; TroXeoiv. Sed neque 
TTspi Aa^x^jxxxou neque xxtaet? ttoXewv verus Ubri 
index fuisse videtur. Ex more scriptorura loni- 
corum et ad simiUtudinem operis de Lacedaemo- 
niis, hoc quoque inscripsit : l2pot Aa[a.<];ax7ivwv. 
Rem ita esse apparet ex fr. 9 , ubi quod ex al- 
tero Ubro «ipwv affertur , non potuit locum ha- 
bere in AnnaUbus Lacedaemoniorum. Sine dubio 
Suidas hunc quoque tituUim in fontibus suis rep- 
perit, sed quum duos Ubros inusitato hoc voca- 
bulo inscriptos videret, alterum omisit, inaltero 
vero Aax£8ai[A0vio)v mutavit in Aaa^j/axvivwv, quum 
Lacedfemonios denuo inveniret iu verbis Tlpuxa- 
vst? y\ oioyo^ixeq Aax£Sai[jLOvio)v. 

Uestat, ut moneam nuUum exstare fragmen- 
tum quod ex opere XTia^i? 7ro'X£0)v inscripto ex- 
citetur : duo tamen sunt, quae Creuzerus huc 
referenda putavit. Sine uUa caussa. Primura ad 
Persica verisimiliter referri dixi in antecedenti- 
bus. AUerum, quo exCharone rcfertur Arcadeni 
csse Jovis vel ApoUinisex CaUistone (iUura, pro- 
babiUter ex wpoi? Aax£oai[AOvio)v depromtum cst. 
Qufc prfeterea Suidas Charoni opera tribuit, 
ea ab Nostro alicna, ad aUuni luijus norainis au- 
clorem pertincre videntur. 



XANTHUS 



Xanthus, Candaulae fiUus, Lydus exSardibus. 
Verba sunt Suida;(i). Ut jam mittam celebre 
nomen patris, Lydiam auctoris nostri terram 
fuisse natalem communi scriptorum consensu 
confirmatur, verura Sardibus etira oriundum 
vulgata quidera sentcntia fuisse videtur, nec ita 
taraenfirma, ut nuUus dubitationi locus esset 
reUctus. Patet hoc ex verbis Strabonis (XIII, 
p. 931): SavOo? 6 TcaXaio; oruYYpa^^^?» ^i^, AuScx; 
[X£v XeyeTai, et 5i £x 2dpS£o)v, oux latxev. 

Quod ad jetatera scriptoris attinet, eum Epho- 
rus(fr. 19) Herodotoantiquiorem dicitatquehuic 
historiae scribendae fuisse auctorem. Nec raultum 
tamen setate historiae patrem superare potuit, 
quumDionysiusHaUcarnassensis(De jud. Thuc. 
p. 818) Xanthura cura iis coraponat auctoribus, 
qui fuerint 6X17« TrpeaSuT^pot twv IleXoTrovvYifftaxwv 
xai [Ae/ptT^? 0ouxuStSou Trap£XT£t'vavT£<; riXtxtac. 
Itaque natus esse videtur circa Olymp. septua- 
gesimara. Scripsisse eura sub Artaxerxe, qui 01. 
78, 4 regnura suscepit, ex fragmento tertio lucu- 
lenter apparet. Jara quuraSuidae Xanthus dica- 
tur Y^YOvox; £7rt t^? aXtoa^oj? DdpS^wv, hoc si ad 
nostras rationes revocare voUieris , necessario 
cogitandura est de Sardibus ab lonibus captis 
(01. 69, »), et Y^yovw? pro natus accipi debet. 
Quse vocis interpretatio quoniara vix admlttenda 
sit, Creuzerus putavit « peccatum esse alibrario, 
qui perperam repetiverit SdpS^wv, aberrantibus 
oculis ab altera linea ad priorem , unde nobis 
obstrusum sit molestura illud : ex SdpSewv ... 
aXojaew? SdpS^o^v, quura posteriore loco scriben- 
dum esset A6yivwv, ut Suidas floruisse Xanthum 
dicat, qiio terapore Athenae a Persis Xerxe rege 
captae sunt (01. ^5, 1). » Ut ingenue fatear, ma- 
gis hjec vir venerandus disputasse videtur, ut 
Suidge testimonium ad rei veritatem traduceret, 
quara ut ejus, quera grararaaticus exscripsit, 
opinionem nobis aperiret. Sed de his pauUo in- 
ferius erit sermo instituendus. 

Scripsit Ximthus Lydiaca, qnorum quattuor 
erant libri 2). Verum quaestio est multum diuque 
agitata, utrum ea, quae apud veteres scriptores cx 
Xanthi Lydiacis laudantur, revera sint Xanthi, 



(1) Suidas : idtvOoc, Kav8a-jXou, AuSo? ex SopSewv laTO- 
ptxoc- Y.yova>c£iil r?;? 4).wa£W? lapSetov Au2..aya pig).ta 
5' — De reliqiiis XaiUliis v. Spanliemins ad Caliimach. 
Del. v. 41. Cf. Fabiic. Bibl. Gr. ed. Hailes. tom. II, p. 

159. . ,. 

(2) Xaiitlii Lydiaca Menippns qiiidam in compcnduim 
redegit, tesle Diog. Laert. VI , lOI : (MevtTrTO;) 6 Ypa<l/a; 
TOt Tieol Auowv -/.al Zav6ov e7t'.T£u.6a£voc. 



DE XANTHO. 



XXI 



an Dionysii Scytobrachionis , qui, ut Arte- 

mon contendit, sub Xanthi nomine Lydiaca 

composuerit. Etenim Athenaeus (fr. 19), ubi dicit 

Lydis deberi feminas castrandi inventum, sub- 

jicit : wi; taTopet HavGoi;, ^ 6 et? auTOV ik<; dva^epo- 

u.^va; toTopiai; <su'(^v{^a.(f(h<;, Aiovudtoi; 6 2xuTo6pa- 

¥t(j)v, (5); 'ApT£jji.(ov ^Yi<7tv 6 KacjavSpeui; ev tw Trspi 

cuvaYWY^"? Pt6>^iwv. Creuzerus , quamvis certi 

quidquam de hac re statui posse neget , tamen 

propter Athenseum suam ab Artemonis auctori- 

tate opinionem sejungentem , deinde vero pro- 

p ter Dionysii HaUcarnassensis de Xan tho j udicium 

(quod eo majoris faciendum esse existimat, quo 

minusille spuriis libris imponi sibi passus esset) 

pronior est in eam sententiam, ut Lydiaca nostra 

genuina putet, nec a serioris aevi homine pro- 

fecta. Alteram sententiam probare studuit Wel- 

ckerus in Seebodii Archiv. i83o, p. 70 sqq. Nec 

possum, quin ex animo ei assentiar. Nam quod 

Athenseus Artemoni o|)ponit nulhus est momenti. 

Nimirum post verba modo laudata pergit: 

(XYVowv (sc. A pTe(ji.(j)v) oti "Etpopo? 5 ffUYYpacpet? [^vt]- 

aoveuei auTOU (b? TtaXaiOTepou ovto? xat HpoSoTco 

Toc; (xcpopixii; SeS(ox(3TO(;. Profecto nemo negabit 

exstitisse Xanthum antiquum historiographum, 

quamquamillud quod Ephorus dicit de vi, quam 

in Herodotum Xanthi opus exercuerit, nescio 

an recte, in dubium vocavit Dahlmannus (De 

Herodoto p. 121). Quid vero hoc impedit, quin 

postea Dionysius Scytobrachion, non uno nomine 

ille suspectus(i), aut novum plane opus sub 

Xanthi nomine ederet , aut vetus illud Xanthi 

tantopere interpolaret , ut pristinam ejus faciem 

non amplius posses agnoscere? Complura qui- 

dem inter fragmenta occurrunt, quae quominus ex 

vero Xantho deprompta putemus non modo nil 

obstat, sed tantopere sigiilo veri et antiquitatis 

signata sunt, ut libenter ea Lydo nostro vindi- 

caveris : illa dico quae fragniento tertio , quarto, 

quinto, octavo ex Strabone exscripsimus. Sed 

(|uum fr. 3 Strabo disertis verbis Eratosthenem 

tanujuam fontem suum laudet, haud vana est 

Welckeri suspicio, cetera quoque, quae Strabo e 

Xantho commemorat, ex eodem fluxisse Erato- 

sthene, qui Scytobrachione, aequali fere Apollo- 

Jori, paulio anticjuior fuit. 

Restat Dionysius Halicarnassensis, a quo Xan- 
thus praedicatur icTopia? TcaXatSi; ei xat ti? aXXo? 
e(XTr£ipoi; wv, t^? Ss TraTpiou xai peSatiOTTjc; av ouSevoc 
CiTCoSeetTTepo? vo(ji.ta6et?. Laus niagnifica , quse non 
cadere videatur in impostorem. At eidem Dio- 
nysio (I, 49, 72) Cephalon Gergithius (xpyaio? est 

(1) V. Welcker. 1. 1., ubi disserit admodum sagaciter de 
Dionysii cognoraine, et iu libro de Cyclo Hom. p. 82, sqq. 



xal Xo'you a^to? (ruYYpa^sw?- Igitur hic quoque re- 
pudiandum eritte3timoniumAthenaei(IX,p. Sgi, 
D), qui Troica, quae Cephalionis nomen in fronte 
habebant, ab Hegesianacte ex Alexandria in 
Troade, histrione olim, postea poeta (HI, p. 80, 
D; IV, p. i55, B), confecla esse aftirmat.Et tamen 
verissimum est, quod monet Welckerus, dubita- 
tionem de YviQfftoTTiTi operis alicujus ab uno tan- 
tum alterove prolatam in hoc genus dis^iuisitio- 
nibus multo majoris esse faciendam, quam silen- 
tium multitudinis in titulorum auctoritate bona 
fide acquiescentis. Quod si in universum valet, 
nonnetanto acriusinsistendum est, ubi falsitatem 
libri alicujus asseverari videmus a viro, qui ut 
Artemon opere suo Trepi ptSXtcov auvaYojYrji; ex 
professo in hanc rem inquisivisse putandus est? 
At ne({ue Dionysius, dixeris, passus est sibi falsis 
libris imponi. Quod nescio quomodo probaturus 
sis. Nolo denuo excitare Cephalionem; verum 
non anxie Dionysium veterum scriptorum 
fidem et veritatem in examen vocasse, sed satis 
habuisse in aliorum judicio acquiescere, locus 
arguit a Welckero allatus ex libro deThuc. p. 864 
Reisk. : OuSe Yap Staffco^ovTat tSv TrXeto'v(ov at Ypot- 
(j)al fJt.£y(pt Twv xaO* -fjixa; ^p()V(ov, ou6' ai Stacrco^djjte- 
vat TTapot TTaatv wc, exetvcov ouaai twv avSpwv TridTeu- 
ovTaf ev aT(; etatv ai t£ Kcic5(ji.ou tou MtXTjatou xa\ 
'AptdTeou Tou IIpoxovvTiffiou xat Ttov TtapaTrXriaicov 
TOuTtov. Nemo profecto ex hisce verbis contra- 
riam sententiam eruere voluerit. Itaque quod 
Xauthus praedicatiir !(7Topi'a<; ei xa( ti<; (xXXo? e(jL- 
Tceipoi;, id ita explicandum esse videtur, ut rerum 
mythicarum expositionem , qualem Dionysius 
Scytobrachion sectabatur, haud absimilem fuisse 
illi credamus, cujus ipse Halicarnassensis in An- 
tiquitatibus Romanis luculenta edidit specimina. 
Praeterea Mytilenensis satis multa veterum scri- 
ptorum subsidia ad librum suum contexendum 
adhibuisse potest, ut eruditionis laude dignus 
videretur : quod tanto probabilius est, quanto 
magis Halicarnassensis non tam veram Lydiaca- 
rum antiquitatum cognitionem spectasse existi- 
mandus est quam rerum narratarum multitudi- 
nem. Adde Lydi auctoris nomen oculorum aciem 
praestrinxisse, atque historiarum obscuritatem 
verum de earum fide judicium reddidisse diffi- 
cillimum. 

Quodsi igitur ex hac parte Artemonis sententia 
non possit infringi, ipsis fragmentis ea quam 
maxime consolidatur. Plurima quae de ea re 
Welckerus in medium protulitad fragmenta pau- 
cis jam indicavi. Quare hic nonnisi potiora at- 
tingam. Inter ea numerandum est, quod Lesches 
Arctinum vicisse narratur Olympiade decima 



SXII 

octava(fr. 27). Teniporuni secundum Olympia- 
tles computationem a Xanthi aetate alienam esse 
iiemo nescit. Tueri hoc possis a seriore dicens 
homine Xanthi calculos ad Olympiadum annos 
^ exactos esse , neque ipse refragarer (piominus 
simile quid Xanthi Lydiacis accidisse statuerem 
ac Hellenicis Xenophontis, nisi aliam hujus 
anachronismi causam doceret Artemon. Sicut in 
temporibus notandis Scytobrachion contra mo- 
rem antiquitatis peccavit, eodem modo Alexan- 
drinus grammaticus in ista sese prodit genealo- 
gia, quae Tantahim et Ascalum filios facit Hyme- 
naei (fr. 23). AUud fraudis indicium inest Plinii 
loco (fr. 19, p. /|o), quem ex Xantho petitum 
esse acute vidit Creuzerus. Narratur ibi Can- 
daules, rex Lydorum, picturam Magnetum excidii 
pari rependisse auro. Quod quam sit absurdum, 
vix est cur phiribus ostendam. Praeterea quae 
de Magnete et de rogo Crcesi e Xantho apud 
Nicolaum le^untur, ipsius narrationis tenore et 
adornatione seriorem setatem redolent, aliisque 
de caussis, de quibus Welckerum adeas, suspecta 
sunt. Huc accedit quod eidem Xantho de Magis 
opus adscribitur, quod , quum in auctoris nostri 
tempora omnino non cadat, suppositum esse 
jam a priori concludere hceret, nisi aherum ex 
duobus fragmentis, quae servata habemus , aper- 
ta prae se ferret signa falsitatis. Apta vero haec 
matepa fuit, iu qua Alexandrinus homo commentis 
suis et hariolationibus indulgeret, iisque Xanthi 
nomine studeret (idem conciliare et auctorita- 
tem. Ut magorum historia, sic etiam vita Em- 
pedochs multa suppeditavit miraculosa liberum- 
que campum^reliquit fingendi libidini. T^e liis 
quoque Xanthus Ubrum scripsisse dicitur.Quem 
uti summo jure viri docti Lydo auctori abju- 
dicaverunt , sic ad eimdem eum referendum 
esse qui Magica consarcinavit, probabilis est 
conjectura Welckeri. Igitur quum in tanta fra- 
gmentorum paucitate tot occurrant fraudis vesti- 
gia, his si Artemonis judicium adjungas , omnis 
de veritate ejus dubitatio rescinditur. Nec ta- 
men propterea existimandum nihil nos habere 
ex vero Xantho servatum. Nam, ut mittam 
quae de Lydiae natura apud Strabonem ex No 
stro citantur, alia exstant comphira, quae anti- 
quo historiographo optime conveniant. Intei- 
haec cum Welckero pono, quaeleguntur de Cario 
et Torrhebo (fr. 2), de Tyirhenorum et Lydo- 
rum cognatione ( fr. 1), de Alyatte et Phrygia 
inuliere (fr. 8), de Alcimo et Mopso (fr. 10, 11), 
de Camblete(fr. 12), de Niobe ( fr. i3). Videtur 
itaque Dionysius Mytilenensis nova quidem 
Lydiaca condidisse , ita tamen, ut veteris Xan- 



DE XANTHO. 



thi historias , prout res et con.silium ferebant , 
iis admiscuerit. 

Nimirum veterum historicorum simplicitas 
sermonis, rerum traditarum paucitas aiidaque 
earum enumeratio non potuit valde placere il- 
lius hominibus aetatis, quae omne genus doctrina 
abundabat, quae historicos noverat judicii acu- 
mine praestantes summaque pollentes eloquen- 
tia, ubi denique rerum mythicarum tractatio 
invaluerat, qua ad communis historiae veritatem 
fabulas revocare studerent. Cujus interpretatio- 
nis quamvis prima initia ad ipsos logographos 
pertineant, tamen sobrie admodum et religiosi- 
tate quadam lemperata adhibebatur , totoque 
coelo distabat ab Alexandrinorum licentia et 
insulsitate (i). Ergo antiqua illa scripta in in- 
genti novorum librorum multitudine plurimi 
obliviscebantur, doctis et philosophis erant con- 
temtui. Verum hoc ipso tempore (inde ab lon- 
ginquis expeditionibus Alexandri ) multitudinis 
animos mirus quidam amor invasit narrationnm 
mirabilium, phantasiam excitantium, incredibi- 
lium. Neque defuerunt scriptores, qui huic aeta- 
tis ingenio indulgentes populi benevolentiam 
captarent. Atque hi fuisse videntur, qui haud 
parvum in veteres quosdam scriptores benefi- 
cium conferre , simulque suis ipsorum commo- 
dis optime consulere putarent, si nomina eorum 
ex oblivione in vitam revocata suis lucubratio- 
nibus praefigerent , ut eas doctis fortasse tam- 
quam novam , locupletatam aetatisque indoli 
adaptatam veteris operis editioriem probarent, 
praecipue autem , ut apud multitudinem veteris 
nominis praestigio commentis suis veritatis spe- 
ciem praeberent. Quae vero materies tali consilio 
commodior sese obtulit quam historia regum 
Lydorum? quod deinde nomen ad fucum fa- 
ciendum vulgo magis idoneum quam illud Xan- 
thi Lydi? Quid, si Welckerum audias , non 
contenti erant suis libris antiquorum auctorum 
nomina inscribere, sed eodem consilio eorum 
familiam, patriam, aetatem mendaciter muta- 
verunt. Ne dicam de (ieba, neque de Pandione, 
quorum ille Acusilai , hic Cadmi Milesii pater 
fuisse dicitur; Candaulen illum Xanthi parentcm 
Welckerus putat a Scytobrachione effictum esse , 
neque solum patrem celeberrimum , a rege 
Candaule sine dubio genus ducentem, sed etiam 
Sardes patriam clarissimam , cujus urbis exj)u- 
gnationi Xanthus tot nominibus jam ornatus 
non potuit non interfuisse. Conjecturis haec ni- 
tuntur,nec tamen ab omni specie veri destitutis. 

(1) Videas e. g. qiiomodo Mnaseas apud Athena>iim 
explicaverit quae Xanllius ir. i l de Ateigate narravit. 



DE HELLANICO. 



Nam offeiitlit Lydiiim nomen cum Grfeoo com- 
positum(i), dubitat Strabo de Sardibus-|)atria, 
uon quadrat Suidae de Xanthi aetate lestimo- 
nium cum iis quae scimus aliunde. 

Redeo ad locum Plinii, ubi Candaules dicitur 
Bularchi picturam pari rependisse auro. Si qui- 
dem omnino fuerit Bularchus celeber pugnarum 
pictor, ex artis hujus apud Graecos progressu, 
nonnisi illa demum aetate esse potuit, quafloruit 
Xanthus. Nec quidquam refragatur, quominus 
hic talem picturam Bularchi cujusdam memo- 
raverit, praesertim quum valde celebratum esset 
Magnesiae infortunium, ita ut MayvT^Ttov xaxoc in 
proverbium abiissent. Scytobrachion igitur Bu- 
larchura ad Candaulae tempora retulit; pictori 
impune faciens, quod historico facere non lice- 
bat. Sed alia inde qiiaestio oritur. Etenim de 
Magnetum excidio sub Candaule nihil constat. 
Strabo XIV , p. i86 Tauchn. dicit : Kai 10 
TuaXat (JuveSri xoii; Mayvyifftv U7rb Tpvjpwv apSviv 
avatpeO^vat , Ki[Ji.[xeptxou e6vou<;. Treres hi iidenj 
siiut, ut mihi persuasum est, atque illi qui a Scy- 
this ex Europa pulsi Sardes ceperunt regnante 
Ardye, ut narrat Herodotiisl, i5. Res igitur ex 
Herodoti calculo accidisse debet post Ol. a5. 
Candaules secundum eundem jam Ol. 16 e vita 
decesserat. Quare Xanthus (nescioutrum ve- 
rus an falsus), ut rem ad Candaulen referre 
posset, aut hunc multo seriorem,aut Cimme- 
riorum iuvasionem multo priorem fecit. Ut 
quod primo loco posui probem , movet me Ta- 
tianus (Strom. I, p. 827, B), qui Gygem ponit 
01. »3. Ne ibi cum Clintone (p 3io ed. Kriiger) 
medium regni tempus, sed primum ejus annum 
designatum credam,suadet Plinius(H.N.XXXV, 
8) , qui « Duodevicesima Olympiade (01. 18, /,), 
ait, interiit Candaules, aut, ut quidam tradunt, 
eodem anno quoRomulus. » Igiturduashabemus 
chronologias , septem Olympiadibus inter se di- 
stantes, quarum alteram Herodotus sequitur, 
alteri Xanthus addictus fuisse debet. Sic enim 
dicere potuit Magnetes excisos esse sub Can- 
daule. Jam si Strabo(XlII, p. 627, et XIV, 
p. 647) duplicem Cimmeriorum et Trerum in- 
vasionem Sardiumque expugnationem statuit, 
quum tamen Herodotus non nisi unam agnoscat, 

(1) Verum patris nonien fortasse erat KavSaXo;, quod 
facile in KavSauXvi; (quod fortasse ejusdem vocis forma 
Lydia est, ut KavSauXyi? sit J^^Ms^r«s)transformaripotuit, 
atque propter significationem vocis locum habere in fa- 
milia Xanthi. Nam KdvSaXo;, sicut ^av96;, primitiva voca- 
buli significatione, est : candidus , splendidus. Quare 
KdvSaXo? nominatur Solis filius, et KavSdwv nomen (Boeo- 
licum) est Orionis. Tzetz. ad Lycophr. 328. Ut in Lycia 
Xanthus fluvius et urbs, .sic etiam Kav8u6a oppidum. 



xxm 

simplicissime haec res, de qua multum disputa- 
runt viri dd., explicatur ex duplice illa quam 
indicavi chronologia. Differentiam illam septem 
Olymj)iadum per omnium regum imperia re- 
gnasse, fortasse inde licet concludere, quod 
Solon, cum Croesi historia arcte conjunctus, a 
Tatiano (Orat. adv.Gent. p. 141) Ol. 4o, a Suida 
vero 01. 47 leges tulisse dicitur. Ut Herodoti 
calculi ab illis Xanthi septem Olympiadibus 
distant, sic Eusebius totidem annis discrepat a 
Marmore Pario. Alyattes regnum suseipit sec. 
Euseb. 612, sec. M. Par. 6o5 ; Croesus rex factus 
sec. Euseb. 563, sec. M. Par. 556; Cyrus capit 
Sardes.sec. Euseb. 5^8, sec. M. 5/, i. Eandem- 
que diversitatem apud alios auctores deprehendi 
Sic secundum Sosicratem ( ap. Diogen. Laert., 
I, 95 ; V. Clinton. 1. 1., p. 3 10) Gyges rex factus 
est 7i5, sec. Euphorionem (v. Freret in Mem 
de VAcad., V, p. 317) Candaules moritur 708. 
Accuratius de his omnibus disputare jam non 
licet. IUud tantum moneo,non fortuitas esse 
illas discrepantias, neque in solis regnis regum 
Lydorum, sed per totam Graeciae historiam ob- 
vias, ejusque rei caussas in veterum avaypacpwv 
constitutione esse quaerendas. 



HELLANICUS. 

Hellanicus, Lesbius ex Mylilene (2). Patrem 
habuit, teste Suida, aut Andromenem, qui idem, 

(2) Suidas : 'EXXavtxo; , MuTiXyivaTo; , laToptxo; , utoi; 
'AvSpo[xevou<; , ot Se 'Apiffxofi^voui; , ot h\ 2xd[J.Mvoi;, ou oixw- 
vufxov eaxe ulov. AteTpnJ^e S^ 'EXXdvtxo; xai auv 'HpoSoTW 
7:apd 'AfJtuvTa tw MaxeSovwv padtXet, xaTa tou; /povou; 
EuptTTtSou xat Xo^oxXeou? • xat 'Exaxaiw T<ji MtXriortw v^i- 
6aXe yeYovoTt xaTd Td Ilepatxd xat [xtxpai Trpo? , e?e'Tetve Se 
xat (xexpt Twv IlepStxxou xpovwv , xat eTeXeuTYio-ev ev Ilep- 
wepyjvyi , -zr^ xaT* dvTtxpu AeaSou. £uveypd(J;aTO 6e TtXetora 
"KzXjSa:, Te xal TiotYiTtxw;. 

Praeter Hellanicum Mytilenensem memorantur : Hel- 
lanicus grammaticus, Agathoclis discipulus, Aristar- 
chi, ut videtur, aequalis, qui sectabatur Ptolemseum 
grammaticum , teste Suida v. nToXcixaro; "fpa(j.[;.aTtx6?. 
Facile hic cum nostro confundi potest. Plura quaj ad eum 
referenda sunt, uidicavi ad calcem fragmentorum. Cf. 
fiagm. 7. Adde Schol. Vatican. ad Eurip. Orest. 1347 : 
To) ttP;v (xtxpdv 'IXtdSa TreuotyixoTt • ov ot [Aev 0e(7Topt6yiv , 
4'wxca ^aatv, ot 6e Ktvat6wva Aaxe5at[j,6vtov, d); 'EXXd- 
vtxo;. V. Welcker. De Cycl. Hom. p. 251. 

Hellanicus Syracusanus, qui vixitDionistemporibus. 
Plutarcb. Vit. Diou. p. 976 D, E ed. Wechel. Ad hunc 
fortasse referendum fr. 179, ubi Hellanicus unacumSo- 
phrone laudatur; porro fr. 178 : — dvapptxdTat 6' waTccp 
7ti0yixo? e7t' dxpa Td ScvSpa, qua; ab Lesbio quidem 
aliena esse videntur. Quod propterea moneo, quia ex 
his fragmentis Sturz. colligere voluit Hellanicum Dorico 
scripsisse. 

Hellantcus Eleus, inter eos fiiit, qui Aristotimuni , 



XXIV 

uescio an rectius, aliis dicebatur Aristomenes, 
aut Scamonem vel potius Scammonem. Quem 
priorem posui propter vocabuli significationem 
Hellanico nostro optime convenit, alter eo sese 
commendat, quod cognominem Hellanicus filium 
habuisse narratur. Nota enim res est in nepote 
avi nomen repeti. Sturzius nihil dijudicat, Mar- 
xius (ad Ephorum p. ii) Andromeni prseferen- 
dum diicit Scammonem. Mihi aliter videlur. 
Etenim Eudocia verba oi Se 2xd[ji.[jLwvo(; ... uio'v 
omisit , ut ideo vel ab ipso Suida aliena videri 
possint; neque dubito quin is, qui hunc Scam- 
monem apposuit, aut de Hellanico cogitaverit 
abnostro diverso, aut quae ad hominem spectant 
Hellanici nomen mentitum, ad Mytilenensera 
auctorem retulerit. Error facillimus erat. 
Apiid Clementem Alex. (Stromm. I, p. 36i) le- 
gitur : 2xd[jL[ji.a)v 6 MuTiXTqvaio; xa\ 0£o'cppac7TOi; 6 
'EpEOio; .... Iv ToT? TOpi EupTq(jLdT(ov (i). Hunc 
Scammonem eundem esse qui a Suida Hellanici 
filius dicitur conjectura est Marxii, quae sponte 
quasi unicuique sese offert ; quanquam id quod 
hic Scammon TOpi Eupvi^jidTtov librum scripsissse 
narratur potest offendere. Nihilominus ulterius 
jirogredior idem Scammonis nomen dicens de- 
pravatum esse in Sandon , apud Suidam , ubi 
haec : SdvSwv, 'EXXavixou, cpiXdcocpo?, eypai^/sv utto- 
Osaet; V.C, 'OpcpEa , piSXiov a'. Hic vero qui de 
Orpheo scripsit procul dubio filius erat illius 
Hellanici, qui et ipse Orphicam theologiam, a 
plurimis Hieronymo tributam, condidisse puta- 
batur (Damascius De principiis c. i3 in Wolf. 
Anecd. Gr. tom. III, p. 253). Hunc denique 
Hellanicum de Orphica doctrina scriptorem non 
esse Lesbium historicum, res ipsa quidem cla- 
inare videtur, a multis tamen ejus scripta, neque 
sine veri quadam specie ad nostrum Hellanicum 
esse relata pauUo infra , ubi de scriptis Hella- 
nici dicendum est, probare studebo. Inde expli- 
candus erit nominum ordo in canone historico 
apud Anonymum in libello De Artium etDisci- 
pUnarum Inventoribus (Bibl. CoisUn. p, 597 et 
Fabric. Bibl. Gr. IX, p. 600 edit. prim.) : 0ou- 

XuSlS-/l<;,'Hpo'5oTO?, SeVOCpuiv, ^ttXlGTO?, 0£o'7TO[JL7rO<;, 

'Ecpopo?, 'Ava^i[ji£vyi<; , KaXXiffO£vyi<; , 'EXXdvixoc;, 

Eleonim tyrannum , urbe ejecenuit. V. Paiisan. V, 5. 

Hellmm duo Ephesii, alter pancratiasla, Pausan. 
VI, 4, aller Olymp. 89 in\ my^i.^ Tratowv victor, Paiisan. 
VI, 7. His aiios addere possis non magis quam lii ad 
nos perlinentes. Verum repetendiim lioc loco est, quod 
jamin Hecala;i vita monuimiis , Hellanicum Milcsium, 
quem Siiidas laxopta; xai y^c. TrepioSov scripsisse ait, con- 
fusiim esse cum Hecataio. 

(1) Idem Scammonis opus laudat Suidas v. <I>otvtxr,ia 
Yp(y.i;-ijLaTa. 



DE HELLANICO. 



IIoXuSio?. Sicuti quisque inteUigit non potuisse 
auctorehi de alio ac de notissimo illo Hellanico 
cogitare, eodem modo qui ei inter Caliisthenem 
et Polybium locus assignatur, subfuisse indicat, 
cur Hellanicum eodem fere tempore vixisse cre- 
deret, quo scripsit Hieronymus. Propter haec 
igitur de Scammone vel Sandone Hellanici Les- 
bii filio vehementer dubito. Cum nepote conci- 
dit avus. 

Vixit Hellanicus, si Suidam sequamur, sub 
regno Amyntae(Ol. 56, 4 — 69,1) usque ad tem- 
pora Perdiccae, qui ex Marmore Pario regnum 
adeptus est 01. 79, 4> 461 a. Chr. Itaque quum 
Lucianus (De Macrobb. tom. III, p. 224 Reitz.) 
Hellanicum vixisse dicat annos octoginta quin- 
que, si 01. 80, 1 vel 81, i Noster e vita decesse- 
rit, natus est 01. 67, 3 vel 58, 3; 55o vel 546 a. 
Chr. Falsum hoc esse jam inde apparet, quod 
Hellanicum Suidas aequalem facit Sophoclis , He- 
rodoti, Euripidis, quorum natales incidunt in 
Olymp. 71, 74, 75. Neque tamen hos calculos 
ipsius Suidae ingenio deberi, sed pluribus fuisse 
probatos colligitur ex Chronico Paschali, ubi ad 
01. 67 ponitur 'EXXdvixoi; laTopioYpdcpo; xal Ayi[Ji.o'- 
xpiTO? ^iXdao^o?. Quae quum ita sint, Sturzius 
omnibus bonarum literarum studiosis summo- 
pere commendat Gellii Noctes Atticas, ubi (XV, 
23) notus ille locus Pamphilae : Hellanicus, Hero- 
dotiis, Thucydides ^ historice scriptores, in iisdem 
temporihus fere laude ingenti floruerunt, et non 
nimis longe distantibus fuerunt cetatibus. Nam 
Hellanicus initio belliPeloponncsiacifuisse quinque 
et sexaginta annos natus videtur, Herodotus tres 
et quinquaginta , Thucydides quadraginta. Veruin 
quantacunque sit feminae JLgyptiae eruditio et 
auctoritas, non possumus in ejus testimonio ac- 
quiescere. Nam Hellanicum post pugnam ad Ar- 
ginusas commissam (01. 93, 3, 406 a. Chr.) in 
condendis historiis adhuc occupatum fuisse pro- 
batur fragm. 80. Primus hoc vidit Dahlmannus 
{Forschungcn auf dem Gebiete der Geschichte 
vol. II, P. I, p. 124), qui itaque erroris incusat 
Lucianum, Hellanicum putans annos natum no- 
naginta adhuc operam dedisse scribendse Atthidi. 
Parum hoc verisimile; multo minus vero au- 
diendus est Sturzius, qui omnem difficultatem 
facile dicit ac funditus tolli, si in fragmento 
modo laudato non historicum sed grammaticum 
Hellanicum intellexeris, aut Hellanico substi- 
tiieris Callimachum. Etenim simpliciter dicendum 
cst errasse Pamphilam , neque dubitandum quin 
ad verum proxime accedat auctor Vitae Euri- 
pidis, qui Y^^^vviO^vai, ait, t^ auTrj ■fi[J.£pa 'EXXd- 
vtxov, ^ Evtxojv TTEpt 2aXa[Jtiva vau[ji.ay^t'av ot "EXXtjVE? 



DE HELLANICO. 



XXV 



(01. 75, I, 480 a. Chr.). Accuratissime haec dicta 
esse vix contenderim, quum valde probabile 
sit huncce annum diemque natalem ad nomen 
Hellanici accommodatos esse. Quare si contra 
expressa verba testimonii conjecturae indulgere 
liceret, natalem annum Hellanici in veteribus 
catalogis positum putarem 01. 74, 3, 482 a. Chr., 
ita ut verus calculus ab illo Pamphilae differat 
bis septem annis, quam eandem distantiam in 
aliis nonnuUisquae ad hanc aetatem spectant de- 
prehendi. Vixerit igitur Hellanicus ab Ol. 74, 
3—95, 4 ; 482-397 a. Chr. 

Jam quum Pamphilae auctoritas , quam multi 
adstupere solent, quoad Hellanicum labefactata 
sit, atque verisimiliter ea quae de Herodoti et 
Thucydidis setate habet ex iisdem avaYpatpai? 
fluxerint, quse quum ad majorem vel niinorem 
omnia autiquitatem adducerent, rerum distan- 
tias tamen aequabiliter observabaut : de fide eo- 
rum,quam a nonnullis impugnatam plurimi stre- 
nue defenderunt , quam maxime est dubitan- 
dum. — De Herodoti aetate eaedem diversitates 
reperiuntur quas de Hellanico vidimus. Nam 
quod Suidas eum una cum Hellanico in aula 
Amyntae commoratum dicit, quadrat cum cal- 
culo Eusebii atque Syncelli, qui Herodotum 
(provectiore demum aetate opus suum compo- 
nentem) floruisse dicunt 01. 78. Neque defuerunt 
qu.i eum post Ol. 74, 1 natum esse dicerent. Sic 
Tzetzes eum Euripide juniorem facit, levis sane 
auctoritatis testis, sed in eo qui nunc est rerum 
statu haudquaquam contemnendus , praesertim 
quum tot aliis Herodoti vitae chronologia sit im- 
pedita difiicultatibus. Quod deinde Thucydidem 
attinet, Pamphilae testimonium tantopere adver- 
satur Marcellino, qui historicum mortuum dicit 
super annos natum quinquaginta, atque ipsius 
Thucydidis loco (V, 26), ut persuasum niihi sit, 
Thucydidem non Ol. 77, 2, 471 a. Chr., sed qua- 
tuordecim annispost,Ol. 80, 4, 4^7 a. Chr.,Iucem 
conspexisse (2) ; quod idem si de Herodoto ac- 
cipitur, de multis melius et probabilius statui 
potuit quam hucusque factum est. Sed limites 
circumscripti hujus libelli non admittunt jam 
duitius me his immorari. Ut redeam ad Hellani- 
cum potuitis cum Herodolo per aliquod temiuis 
iu au!a Macedonicadegereaut regnante Alexan- 
dro, antequam Thurios Herodotus abiisset, aut 
post ejus redllum sub regno Archelai. Innuit 
hoc Suidas (3) : is vero quum Hellanicum sexa- 

(2) Tlmcydideni a. 403mortuum esse propterea dubito 
qnod lib. I, c. 97 commemorat Attiiidem Hellanici , qua) 
ceile non ante linem belli Peloponnesiaci in publicum 
edita esse potuit. 

(3) CC. Sciiol. Sopli. Philoctet. 201 : EwxotJi,' exe , TcaT] 



ginta tribus circiter annis justo majorem fecerit, 
neque Alexandrum regem neque Archelaum no- 
minare potuit; sed pro suo calculo Hellanicum 
apud Amyntam cum Herodoto fuisse dicere de- 
buit; ne tamen nimium tribuamus huic famae, 
monet quod idem Suidas Hellanicum obviam 
factum esse dicit Hecataeo, qui eodem fere tem- 
pore e vita decessit, quo alterestin lucem edi- 
tus. Ut propter veram temporum rationem hoc 
a vero abhorret, sic jure quodam mentiri potuit 
is, qui Hellanicum Amyntae aetate vixisse sta- 
tueret. Ceterum de vita nostri auctoris nihil 
compertum habemus nisi illud, quod a Suida 
Perperenae, quae urbssita est e regione Lesbi ad 
sinum Adramyttenum, fato defunctus esse nar- 
ratur. 

Conscripsit Hellanicus plurima tum prosaria 
oratione tuni poetica. Haec sunt quae de operibus 
Hellanici tradit Suidas, ac ne paucissimaf qui- 
d m haec usquequaque vera esse videntur. Accu- 
ratiora ex ipsis sunt eruenda fragmentis, ex 
quibus sane apparet foecundissimum eum fuisse 
scriptorem. Si ex titulis a veteribus laudatis con- 
clusionem facere liceret, opera scripsisset circa 
triginta. Verum satis convenit inter viros doctos 
hancce quae videtur duntaxat librorum multitu- 
dinem ex isto enatam esse more veterum scri- 
ptorum, quo singulas majorum oper»m partes 
peculiaribus titulis ab ipsis plerumque effictis 
laudare solerent. Nihilominus, quae est horura 
titulorum atque fragmentorum natura et indo- 
les, res difiicillima est et lubrica admodum has 
partes ita componere et conglutinare, ut qui 
fuerit majorum operum numerus, ambitus el 
adornatio inde intelligatur. Quare Sturzius de 
vera earum dispositione restituenda desperans, 
eas recensuit ex ordine literarum a quibus in- 
cipit cujusque inscriptio. Nos in ordinandis re- 
liquiis ita versati sumus, ut primo loco ponere- 
raus fragmenta sub titulo laudata, qui totius 
alicHJus operis inscriptio haberi possit, his dein- 
ceps adjungeremus eos titulos, quibus aut ma- 
joris operis ])ars aut cognatiun saltem ei argu- 
mentum indicaretur. Ita fragmentorum Hellanici 
dispositio ad eam rationem, qiiam in reliquis 
auctoribus secuti sumus, accedit, neque difii- 
cultatem creavimus,quominus suo quisque ipsius 
ingenio in refingendis historici operibiis indul- 
geat. In iis demum fragminibus, quibus nulla 
libri notitia adspersa est, raro tantum, quod 



Eiw8a<Ttv ouTw ).£'y£iv avrl tou atwTta" t6 Sstoiouto xey_ta(rrat, 
6Tt'EX)>avtx6;TroT£avaYtYvw(r#cwvTa'Hpo86Tou, £),£Y£' «Hepi 
§£ TuvSe (jLot EUffTojxa y.£t(T6w » oO StatptSv el; ouo XeEet?, a).X' 
fb; (Sv Ti; etirot, TauTa eu(7T0(i,a. 



DE HELLANICO. 



valde doleo, Sturzii adornationem reliqiii. Igi- 
tur ordo titulorum in nostra editione hic est : 

Phoronis, Boeotica, Asopis; Deucalionia, Thes- 
salica; Argolica , Sacerdofes Junonis Argivae ; 
Atlantis, De Arcadia; Atthis, Cratiaica. — Hi- 
storiae, De Gentibus, De Gentium Nominibus, De 
Gentiiim et Urbiiim originibus,De Chii origine, 
^olica, Lesbica, (Carneonicae), De rebus Ly- 
diae, Troica, Cypriaca, ^Egyptiaca, Iter ad tem- 
plum Jovis Ammonis, Persica, Scythica, Insti- 
tuta Barbarica. 

Jain quid de singulis statuam paucis exponam, 
quod quidem eo magis necessarium est, quia, re 
iterum perpensa, in multis ab ordine modo pro- 
posito discedendiim puto. 

Primum commemoro illud opus, quod Barba- 
rorum historiam, quatenus Hellanici aetate per- 
specta erat, complectebatur, atque ante illa 
conditum esse videtur quibus tractavit res Grae- 
corum. Inscriptum erat Persica, neque tamen 
Persarum tantum, (jui proprie dicuntur, histo- 
riam, sed etiam Assyriorum atque Medorum inde 
a Nini temporibus usque ad aequalem auctori 
aetatem in eo expositam fuisse, tum ex fragmen- 
tis coliigi potest, tum disertis verbis testatur lo- 
cus Cephalionis apud Syncell. p 3i5ed.Dindorf.: 
"Af/oixa.i Ypa^siv, inquit, acp' a)v aXXoi t£ i[i\r\[i6- 
veuaav xoA xa Trpwra 'EXXavixoi; te 6 AeaSio; xa\ 
KTTiaiai; 6 KviSto?, eTreixa 'HpoSoxo? 6 AXixapvaa- 
ffeu?. To TuaXaiov rrfi Acia^; iSadtXeuaav 'Aaaupioi, 
Ttov 8k b BviXou Ntvo?. Libri ejus operis laudantur 
duo, neque plures, opinor, fuerunt. In secundo 
enim bella Medica narrataesse indicat, nisi fal- 
lor, Strepsae et Tyredizae, quae Thraciae sunt 
urbes, commemoratio (fr. i6i, 162), quarumque 
Tyredizae meminit Herodotus(VII, a5), ubi agit 
de Xerxis copiarum trajectu. Itaque libro primo 
res Assyriorum et Medorum breviter recensuisse 
videtur, altero vero diductius exposuisse regnum 
Persarum. 

Accedo ad opera, quibus res Graecas tum my- 
thicae tum historicae aetatis memoriae prodidit. 

Phoronis continebat fabulas Argolicas inde 
a Phoroneo , TraTept 6vriTtov txvGpwTrtov , Ogygis 
aequali, usque ad reditum, puto, Heraclidarum. 
Libri ejus fuisse creduntur minimum decem. 
Nam apud Harpocrationem (fr. 4) citatur Hella- 
nicus ev SexdtTw <I)opt»vtSo?, ubi Stephanephorum 
Herculis ex una Tlit^stiadum conimemorassedi- 
citur. Verum aut egregie fallor, aut pro ev SexdtTO) 
scribendum est ev SeuTe^po). Etenim ex fragmento 
tertio patet jam secundo libro de Hercule scr- 
monem fuisse, atque res ibi narrata ex vulgari 
rerum ab Hercule gestaruui ordine accidit longe 



post commercium cum Thestiadibus. Dcindc 
vero ex primo fragmento intelligitur tantopere 
abfuisse Hellanicum a prolixa fabularum enar- 
ratione, ut nihil fere nisi genealogias videatur 
condidisse , quibus paucis verbis rerum gesta- 
rum comn)emorationem immiscuerit. Sic pri- 
mo statim libro eum Thebanas fabulas tractasse 
videmus. Inde ultro sese offert operis divisio : 
nimirum primo iibro complexus est antiquissi- 
mas Argolidis fabulas atque stirpem Agenoris, 
alteroad Beli progeniem sese convertit. Ad pri- 
mum librum Phoronidis pertinent ea quae de 
Cadmi historia ex Boeoticis citantur. Ex utro- 
que ejus libro desumta sunt Jrgolica. 

Quod Argolidi Phoroneus, idem Thessaliae 
post diluvium fuitDeucalion, cujus prosapia, a|>- 
prime numerosa stirps MoW, exposita erat in 
DEucALiONiA, sicuti Phorouis duos libros com- 
plectente. Ex hoc opere Dieuchidas Megaricus 
initium suae historiae mutuatus est,auctore Clem. 
Alex. (Stroin. VI , p. 629, A). Ad Deucalioniam 
referendum est fragm. ex Tliessalicis Hellanici 
excitatum , quamquam res memorata (tetrades 
Thessaliae) primo oculorum adspectu huic sen- 
tentiae videtur refragari. Sed ne dicam, non 
esse aliud opus, quod Thessalica nominare pos- 
sis,evanescithaecqu3evidetur difficultas, si repu- 
tes solere Hellanicum in fabularum expositione 
quam maxime respicere ad rationes geographi- 
cas. Appendix Deucalioniae fuisse videtur Jso- 
pis , in quastirpem .(Eaci, Jovis ex ^Egina Asopi 
filia, plane uli Pherecydes ad Miltiadem usque 
deduxit. 

Tertia radix quasi gentium multarumque 
raater fabiilarum est progenies Allantis , duobus 
libris ab Hellanicoin atlantide ita, puto, exposi- 
ta, ut ceterarum Atlantiadum stirpem breviter 
tantum enumeraret , in Electrae vero posteritate 
subsistens Trojanas fabulas uberius persequere- 
tur. Nam satis multum in rebus Troicis fuisse 
Hellanicum, praesertim in recensione coloniarum 
quae II ii excidium secutae sunt, ac nova multa et 
inaudita de Trojano bello in medium protulisse, 
ex fiagmentis augurari licet et probabile est 
propteiea, quod Lesbius homo non vulgareni 
Trojanarum fabularum cognitionem facili nego- 
tio sibi comparare potuerit, Itaque tota Atlantis, 
quum maximam partem in rebus Troicis versa- 
retur, etiam Troica (quorum item duo laudantur 
libri) nominata esse videtur, Eidem operi tribu- 
enda erunt fragmenta ex Hellanico Trept 'Apxa- 
Sta? et TOpi AuSia? excitata. 

Jam ut omiiem mythicam Graeciae historiam 
Hellanicus scriptis suis complexus sit, nihil restat 



DE HELLANICO. 



xxvii 



nisi Atticarum fabularum enarratio. Has expo- 
suit peculiari opere quattuor librorum, quod a 
Thucydide (I, 97) -^ 'AxTixri (TUYYpacp>i nominatur, 
in fragmentis autem ad similitudinem seriorum 
librorum, qui in eodem versabantur argumento, 
Atthidis vel Atthidum nomine designatum , et 
fragm. 20 a Phoronide disertis verbis distinctum 
videmus. Verum in hoc opere Hellanicus non 
substitit in fabulosis temporibus, neque data 
solummodo occasione ad seriorem aetatem de- 
scendit , sed continuam contexuit Atticae histo- 
riam inde ab Ogyge vel Cecrope usque ad finem 
belii Peloponnesiaci. Saepius eum in rebus Athe- 
niensium ad res Lacedaemoniorum aliorumque 
fortasse populorum Graecorum respexisse et per 
se probabile est et indicatur fragmento 67, ubi de 
Helotis citatur 'EXXavixoi; Iv x^ 7rpo')Tr,. Putaveris 
hoc ex Sacerdotum libro primo desumtum esse, 
quum operis notitia non sit adjecta. Sed ut ex 
Atthide petitum credam movetme tum id, quod 
fragmentum hocin Harpocrationis Lexico rerura 
Atticarum legitur, tum quod alia erat in Sacer- 
dotibus librorum divisio. Quum itaque de Helo 
urbe a Doriensibus in servitutem redacta iii 
Atthide sermo institueretur , fortasse etiam quae 
de Spartanorum dixit republica, cujus constitu- 
tionem, nulla facta mentione Lycurgi, ad Proclem 
et Eurystheneni retulit (v. Ephor. fr. 18, 19), in 
Atthide legebantur. Nil decerno; apparet vero ex 
fragm. 67 primum nostri operis Ubrum ad mini- 
mum pertinuisse usque ad tempora post reditum 
Heraclidarum , atque verisimiliter usque ad mi- 
grationeui lonicam. Altero Ubro Hellanicum 
egisse videmusdetribubus aCalUsthene instittitis 
ac de sacerdotibus eorumque famiUis. Ex tertio 
Ubro nihil servalum habemus. Ad quartum , qub 
probabiUter res inde aPersicis bellis usque ad fi- 
nem belli Peloponnesiaci gestas exposuit, refe- 
rendum puto fr. 78 de Andocide a Mercurio 
genus deducente; quod sine dubio comme- 
moravit ubi egit de caussa Hermocopidarum. 
Fragmenti 80 ad rem a. 406 gestam spectan- 
tis jam supra mcntionem feci (i). Facile ex 
his coUigitur Hellanicum summa tantum re- 
rtim caj)ita narrasse, quod de rebus inter Me- 
dica et Peloponuesiacum beUum gestis e\ 
presse testatur Thucydides 1. 1. breviter has 
dicens tactas esse et temporum ratioue minus 
diligenter observata. 

Quattuor haec quae hucusque de rebus Graecis 

(1) Non prorsns recle igilur nougainvilio in Mcm. de 
VAcad. lom. XXIX, p. 124 (li\it : //ouvrage de Thucij- 
dide etait en meme temps une continuntion et un sup- 
pUment de VAtthis de Hellanicus. 



opera recensui, in unum corpus, ut mihi quidem 
persuasum est, conjuncta erant, atque simul in 
publicum edita sunt. Distinctiones et divisiones 
opeium Ubrorumque, ut in omnibus ferehujus 
aetatis scriptis, a seriore quodam homiiie factae 
esse videntur. Itaque quum totum volumen 
decem libros contineret, quod Harpocration 
Stephanephori mentionem factam esse dicit 
Phoronidis libro decimo, id ita explicaripossit, 
ut eum postremiim Phoronidis librum , cum 
postremo libro totius operis , cujus prima pars 
erat Phoronis, confudisse statuamus. 

Ab his vero sejuiigenda puto Lesbiaca vel 
jEolica, quae duos ad minimum libros complexa 
auvTaY[ji.a eTriyo^piov fuerunt, quale Charonem, 
Ephorum et alios multos scripsisse constat. 

Sequimtur sacerdotes junonis ARoiViE, quod 
opus synopsin chronologicam continebat tum 
earum rerum, quas in praecedentibus operibus 
secundum stirpes atque terras distributas jam 
tractaverat, tum earum quae in illis propter nar- 
rationis modum et tenorem haud commode po- 
tuerant commemorari, aut ad populos specta- 
bant, quorum in prioribus nullam rationem 
habuerat. Etenim inter plures veterum Graeco- 
rum tempora rerum notandi rationes una fuit 
illa, qua res gestae referebantur ad seriem sacer- 
dotum Junonis Argivae, quae proprio nomine 
'Hp£(jiSis vocabantur (2). Asservabantur sine 
dubio in templo Junonis earum catalogi, illo 
tempore, ut videtur, confecti, quo primum ho- 
minum animi adducebantur, ut hunc in modum 
vetustissimorum temporum memoriam quasi 
stabilirent, et in ordinem quendam redigeren^ 
Neque enim sola nomina sacerdotum in iis con- 
signata fuisse videntur , sed etiam rerum gesta- 
rum memorabiliores, eae maxime quae ad cultum 
deorum, ad festa, ludos, alia hoc genus specta- 
rent. His igitur (xvaYpacpai? Hellanicus tamquam 
fundamento usus est , cui superstrueret opus 
historicum res sub singulis sacerdotibus gestas 
breviter exponens. Sic Thucydides quoque poti- 
ora belli Peloponnesiaci TrapaTrV|'[xaTa Sacerdo- 
tum nominibus notavit (II, 2; IV, i33), eodem- 

(2) Nomiiia Saceidofuni apud vett. sciiptores obvia 
\ifcc &mt : Callithyia s. Callithoe, Piranti filia, Argi 
neplis (sive lo) prima saceidos. V. Euseb. Cliron. p. 24 
et 105 ed. Scaiiger. — Hypermnestra, Danai lilia. Eii- 
seb. p. 115, n. 582. — Alcyone s. Alcinoe, teitia a-late 
ante bellum Trojanum. V. fr. 53. — Admete, Herciilis 
temporibus. Maimor Farnes. V. infia. — Callisfo , fem- 
pore excidii Troia^. V. fr. 144. — Cydippe, Cvwsi a^tate. 
V. Fisclier. ad jEschin. Dialog. III, 10, p. 130, sq. — 
Chrysis, initio belli Peloponn. Tliucyd. II, 2. — Phaen- 
nis, Tluic. IV, 133. 



XXVIII 

que rnodo Heraclidem ev T^i ffuvaYWYr) twv Iv 
p.ou(Tix^ (Plutarch.De Musica, tom. II, p. 1181) 
tempora distinxissescimus. Sed quamvis genea- 
logiarum et fabularum et aliorum fortasse cata- 
logorum comparatioue multa ad sacerdotum 
annos revocaverit, alia multa ne his quidem sub- 
sidiis accurate constitui potuerunt. Quare vul- 
garem illum secundum generationes numerandi 
morem non prorsus reliquit (v. e. g. fr. 83) ; quid 
quod interdum utramque com])Ulandi rationem 
conjunxit (fr. 53). Mireris igitur quomodo 
Hellanicus (fr. 62) ad annum exputaverit spati- 
um inter Ogygem atque primam Olympiadem 
elapsum ; verum tales computationes jam ante 
Hellanici aetatem factas esse intelligitur ex Hero- 
doto(II, i45); atque satis facili negotio hunc 
numerum ponere potuit, quippe qui, quamvis 
nobis accuratissimus esse videatur, nonnisi nia- 
jorem quandam epocham involvat, ideoque pro 
rotundo, ut aiunt, habendus sit; id quod fortasse 
alio loco demonstrabo. 

Sacerdotum opus intelligendum esse censeo in 
duobus illisfragmentis (3, 96), quibus Hellanicus 
ev 'laTopiai? citatur. Alterum eorum ex Herculis 
historia petitum, ad eandemque spectat alterum 
de Hyperboreis. Herculis res narratae erant in 
Phoronide ; haec vero ab Historiis expresse dis- 
tinguitur. In Atthide porro Herculis historia 
tractari non potuit; in Sacerdotibus autem ejus 
facinora secundum ordinem chronologicum 
exposita esse pro certo affirmaverim. Quo acce- 
dit quod hocce opus, quippequodnonsolum res 
Graeciae, sed etiam quae in Asia minori, Italia, 
Sicilia memoratu digna evenerant, complectere- 
tur, prae ceteris generaliori Historiarum titulo 
designari potuit, eodemque certe jure quo Cha- 
ronis HpuTavei; AaxeSaip.ovttov appellatos vidimus 
'EXXirjvixa. — Verbo denique commemoro Stur- 
zii opinionem, qui propterea quod Callithoe 
sacerdos fuit e Phoronei posteris, suspicatur 
opus illud Sacerdotum fuisse partem Phoronidis. 

Libri Sacerdotum laudantur tres, neque plures 
desidero. Libro primo res deductae erant usque 
ad regnum Thesei et Herculis apotheosin , quae 
magna erat veteribus chronographis temporum 
distinctio, quamque Marmor Farnesianum refert 
ad annum quinquagesimum octavum Admet£B : 
HPA2 APrEIAZ lEPEIA AAMATA EYPY- 
SeEQD KAI AAMATA2 TAi: AM*IAAMAN- 
T02 ETH NH. HaecveroHerculisconsecratio in 
eundem fereannumcadit, quo Theseus in Cretam 
profectus est (v. Freret in Mem. de VAcad. XIV, 
p. 273). Jam Nisaea a Niso, fratre ^gei, qui 
pater erat Thesei , nominata esse narratur ex 



DE HELLANICO. 



libro primo (fr. 47), verum Minoem (nam de hoe 
sermo esse debet) Nisaeam cepisse et Wisuxn, 
Pandionis, affertur ex secundo. Unde patet illud 
in fine libri primi narratum esse, hoc initio libri 
secundi. Cum hac re quadrat, quod Hellanicus 
Theseum,non, sicuti Philochorus, una cum Her- 
cule, sed, ut Pherecydes et Herodorus, solum 
post Herculem contra Amazonas expeditionem 
suscepisse dicit. Igitur liber secundus prseter 
regnum Thesei persequi debuit res Troicas, 
prsecipue colonias Graecorum et Trojanorum post 
Ilii excidium in Italiam deductas (inter quas etiam 
Romae mentionem injectam videmus fr. 53). 
Quare huc refero etfragm. 74, ubi Theseus quin- 
quaginta annos natus Helenam septem annorum 
puellam rapuisse dicitur, et fragm. i44 de die 
quo capta sit Troja. Quousque hic liber perti- 
nuerit , accurate dici nequit ; sed quum ex eo 
Chalcidensium etNaxiorum coloniae circa a. 736 
a. Chr. in Siciliam deductae commemorentur, 
probabiliter usque ad bella Medica descendit (a). 
Liber tertius reliquum tempus complexus est. 
Unum quod superest ex eo fragmentum (Sa) ad 
bellum Peloponnesiacum retulerim. 

Quodsi igitur haec recte disputavi, Sacerdotes 
erant peculiare opus et ab Atthide diversum, 
quamquam, ne quid dissimulem, sunt quae in 
alteram sententiam possis adducere. Etenim 
frag. 144 Tzetzes ait Trojam captam esse quo 
tempore KaXXicrTW le^peia xXetvai? r,v ev ^AOvivat?. 
Porro Hesychius (v. 'Iw) lonem , quae prima fuit 
sacerdos Junonis Argivae, sacerdotemdicitMiner- 
vae. Utrumque, nisi fallor, ex Atthide Hellanici 
petitum est, qui quum simpliciter diceret rem 
aliquam accidisse sub hac vel illa sacerdote, facile 
estintellectu, quomodo minus attenti Junonem 
cum deaAtheniensiumconfuderint. Nequetamen 
haec suf&ciunt, ut Atthidem et Sacerdotes unura 
idemque opus fuisse credamus. Urbs Troja capta 
est eodem anno, quo Demophon rex Athenien- 
sium imperium suscepit (v. fr. i43), ac propter- 
ea apte potuit haec res memorari in Atthide, in 

(2) In fragni. 49 verba mutila 'A6yivaTot ... eUov non 
sunt Hellanici, ut docet O. Miiller. in libro de Minyis 
p. 416, ubi simul hunc in modum emendata sunt : 'A8n- 
vatot xal 0! (xeT' auTwv eut xo\)c, 'OpxofJtevti^ovTa? twv Botw- 
Twv £9op[j.w[jL£vot Xatpwvetav el/.ov iroXtv 'Opxo[jL£vtwv. Re- 
ferenda enim ad Tolmidem Tohnaei f. cum baud exigua 
manu Atheniensium profectum conlra Boeotorum optima- 
tes, qui Orcliomenum, Clia^roneam, inque alias bisce 
vicinas urbes sese receperant. Procul dubio iia;c petita 
sunt ex Hellentcis Theopompi, quae apud eundem Ste- 
piianum v. 'QptoTto? in Hellanici nomen abierunt. Quo 
commisso errore, quum Hellanicus jam antea laudatus 
esset, verba quibus Qtmo^moc, 'EXXrjvixoT; citatus erat, 
ab alio omissa esse videntur. 



DE HELLANICO. 



XXIX 



qua ad rationes chronologicas Hellanicum atten- 
disse docent fragm. 62 et 82. Magis vero obstat 
quod diversa fuit horum operum divisip. Qua 
in re si quis me errasse demonstraverit, ad eam, 
quam modo innui, senlentiam lubenter accedam. 

Simile Sacerdotibus opus ac cum illis fortasse 
conjunctum fuisse debent Carneonicce , i. e. ca- 
talogus eorum , qui in Carneis ludis inde ab 
Olymp, 26, ut videtur, in ApoIIinis honorem 
celebratis victoriam deportaverant. Neque euim 
probo Sturzium , qui Carneonicas ad Lesbiaca 
pertinere putavit. Nititur haec opinio interprela- 
tione fragmenti 122, ex qua Hellanicus diceret: 
Terpandrum omnium primum in Carneis ludis 
vicisse eo quod Carneonicas et carminibus et 
orationibus ornasset. Quod ineptum plane foret. 
Equidem verba : oj? 'EXXavixot; ev xe toii; l[ji[X£Tpoti; 
Kapveovixai? xav toi; xaTaXoYaSyjv ita explicanda 
esse credo, ut Hellanicus victorum catalogum, qua- 
Us Lacedaemone servabatur, hexametris versibus 
conceptum apposueritetdeindepedestrioratione 
illustraverit et in usus suos converterit (7). Ita 
si statuamus , minime ex historico evadit poeta. 
Hoc tamen in cau^sa fuisse videtur, cur Hellani- 
cus etiam ligata oratione scripsisse dicatur. Quid 
in hoc opere tractaverit non constat. Nudam 
victorum enumerationem dare vix voluerit; res 
ad politicam Grgecarum civitatum historiam per- 
tinentesjam recensuerat in Sacerdotibus. Nescio 
an verum tetigerim , si Hellanicum in Carneonicis 
tempora rerum quae ad poetaset musicos eorum- 
que inventa et instituta spectant,eorum nomini- 
bus notasse putem,qui ApoIIinis,ducis Musarum, 
auguriisvictoriaerant ornati. Favet huic senten- 
tiae, quod HellanicusinCarneonicisdixissefertur, 
Arionem Methymnaeum primum cyclicos choros 
instituisse (fr. 85). Legitur nunc quidem id nar- 
ratum esse Iv Kapvaixoi?, quaeSturzius Atthidis 
partem fuisse censet; sedverissimam habeo viri 
docli (in Ephemer. Gcetting 1828, p. 7) a Sturzio 
laudati conjecturam, cui Dahlmannus quoque 
album calculum adjecit, scilicet Kapvatxoi? vocem 
corruptam esse ex KapveovtxaK;. 

Devenimusad titulos : Ilepi e6vwv, 'EOvwv 
6voiJt.a(7iai, KTt<jei(;(KTTiffeii; apudStephan., 
fr. log, pro quo Berkelius voluit KXTiaet?). Qui- 
bus nominibus idem opus significari recte ob- 
servavit Sturz., quamvis rcspuenda sit alia ejus- 
dem conjectura: nempe videri librum De Nomi- 
nibus Gentium ad literarum ordinem fuisse coni- 
positum, quia apud Slephanum v. AY^aTava 

(7) Eadem ratione in Sacerdotibus egisse putari pos?et 
propter illudTzetzae : 6 AeaSioi; 'EXXdvtxo:; dEtSst fr. 144. 
Verum non magni hoc faciendum esse bene scio. 



laudaretur 'EXXaSto? ev tw a (JTOij^ettj). Quod si ad 
Hellanicum , uti Berkelius conjecit , referendum 
est, sine dubio pertinet ad librum primum Per- 
sicorum , atque illud CTOt/^etw librarii stupori 
acceptum retuleris. 

Ex libro De Gentibus brevis mcntio fit duo- 
rum populorum Scythiae ; cum his igitur conjun- 
genda sunt, quae citantur ex Scythicis (fr. 170 
sqq.). Ex Nominibus Gentium fragmentum habe- 
mus de moribus Libyorum; his adjungas ^Egy- 
ptiaca atque Iter ad templum Jovis Ammonis. Ita- 
que quum quae ex his libris afferuntur omnia 
spe<;tent ad barbaras nationes, atque ex fra- 
gmentis reliquorum operum vel obiter inspectis 
intelligatur quantopere in rebus Graecis Hellani- 
cus ad populorum urbiumque origines animun. 
attenderit , ut in iis hunc maxime scopum ante 
oculos habuisse videri debeat; persuasum mihi 
est opus De Gentibus nonnisi ad barbaros popu- 
los pertincre ; quorum quum historia Graecis non 
satis cognita esset, ut ad genealogicum vel chro- 
nologicum ordinem revocaretur, satis hatjuit 
auctor nomina eorum, urbes, terrarum naturam, 
incolarum mores et instituta ad morem fere 
Geographorum recensuisse. Quaesi mihi largie- 
ris, alius exstat titulus, qui toti operi bene con- 
venit : Instituta Barbarica, qualia scripserunt 
Aristoteles, Nymphodorus , Theodectes. Obstare 
quidem mihi videtur fragm. 112, ubi Hellanictis 
citatur Trepi Xtou XTiaetoc, sed illud ipsum quod 
expresse diciturTr. Xtou xt. , neque simpliciter 
XTiffet? laudantur, docet posse hoc ex quovis 
aiio opere, ubi Chii mentionem faciendi occasio 
erat,essedesumtum; atque resmemorata indicat 
relegandum id esse ad Troica. Accedit quod ne 
illud quidem satis exploratum habemus, utrum 
omnino XTicet? an xXriffet? titulus vcrior sit. 

Jam vero alia oritur difficultas. Porphyrius 
enim (apud Euseb. P. E. IX, 89, p. 466, B) 
dicit : Tot BapSaptxa No'p.tjji.a 'EXXavtxou ex twv 
'HpoSoTOu xai Aajjtdtffou (sic) auvy;xTat. Hellanicum 
cognovisse opus Herodoti ipso junioris et summa 
demum senectute historias suas in vulgusedentis 
ab omni verisimilitudine abhorret, neque inde 
quod cum Herodoto Damastes (sic enim legen- 
dum) componitur, homo aequalis quidem Hella- 
nici, sed qui ejus discipulus dicitur, Porphyrii 
testimonium ad majorem probabiiitatem addu- 
citur. Repugnat denique Dionysii locus (Epist. 
ad Cn. Pompej. p. 129) , ex quo Hellanici opera 
anteHerodoti historias in publicum prodierunt. 
Nam 'Hpo'SoTO(;, ait, twv Trpo auTou auyYpacpeojv ve- 
voae^viov , 'EXXavtxou Te xa t Xapojvoc , t-^v auTTjv 
&7uo6e<Ttv 7rpoexSeSo)xo'Twv oux aireTpaTreTO , aXX' eTri- 



DE HELLANICO. 



XXX 

ffTeuaev auTwv xpeiffffov ti l^oiffetv.Itaque maledicen- 
tiae incusarem Porphyrium, quippe cui tota fere 
literatorum respublica infamis sit turba furum 
et moechorum ; nisi ea quae Suidas de Zalmoxi 
ex Hellanico (fr. 173) affert, tantopere in rebus 
et verbis concinerent cum iis, quae apud Hero- 
dotum (IV, 95) leguntur, iit alterum alterius 
opus ante oculos habuisse nemo unquam ncga- 
verit. Jam quum Herodotus dicat se ipsum hoc 
accepisse a Graecis ad Pontum habitantibus, at- 
que omnino nil Herodotum Heilanico debere 
pluribus demonstraverit Dahlmannus (1. 1. p. 127, 
599), nihil relictum videri possit, quam cum 
Sturzio, cui suffragatur Creuzerus (ad Herodot. 
i. 1. ed. Baehr.),Hellauicum repraesentare compi- 
latorem Herodoti. At tertium datur quod unice 
verum puto. Nimirum Nomima Barbarica Hella- 
nici eandem sortem experta sunt quam M^y- 
ptiaca Hecataei, quam Xanthi Lydiaca. Quae res 
sit paucis explicare studebo. 

Zalmoxis Getis monstravit initia. Dixit iis 
neqtie se neque convivas suos umquam moritu- 
ros, sed in locum quendam venturos, ubi cum 
vitai pcrpetuitate omnium fruituri essentbono- 
rum abundantia. Deinde tribus annis in loco 
subterraneo commoratus, quarto demum in 
lucem denuo ascendit. Quae omnia ad doctrinam 
de animi immortalitate spectare monet Bsehr., 
Zalmoxin apte comparans cum Sileno, Bacchi- 
corum sacrorum interprete , auctore immortali- 
tatis. Igitur propter argumentum praeclarus fuit 
hic Herodoti locus, quem excerperet iste Hella- 
nicus , qui Orphicam theologiam scripsit. Com- 
memoratur hoc opus a Damascio (Trepi ap^^wv in 
J. Chr. Wolfii Anecd. Gr. tom. III, p. 2 53) ita : 
'H ol xaTa Tov 'lepcovufxov (pepo[ji.£vyi (sc. 'Op'^ixri 
OeoXoyia) xal 'EXXavixov, eiTrep ]j.y\ 8 aCiTOi; IffTiv. 
Hieronymus, quem Damascius eundem cum 
Hellanico esse suspicatur, a Josepho (Archaeol. 
I, 4 extr.) dicitur iEgyptius , quod non impedit 
quominus recte fortasse statuerit Tiedmannus 
[Griechenlands erste Philosophen p. 61 ) eum 
esse notum illum Rhodium Peripateticum. Idem 
vero non solum Orphica , sed etiam historica 
scripsit , quoniam Josephus I. 1. laudat ejus 
Phoenicica. Haec ipsa autem Phoenicica sine dubio 
iuerunt pars BapSapixwv Nojxtfxwv, quae sub Hella- 
nici nomine venderet. Num Orphicam quoque 
theologiam tamquam vetus Hellanici opus (3) 

(7) Mirandtim sane Sturzium revera putare Hellanicum 
Lesbium in jEgyptiacis de Orphica theologia in modum 
Hieronymi exposuisse. Ad verba Damascii supra allata 
dicit : « Quaj sic interpretor : nisi quidem alter ex al- 
tero sua hausit , ita ut ambo non nisi unius auctoris 
loco habendi sint. Uter autem alterum secutus , nos 



ediderit, an haec in No[Jitu.oi? Bap6apixoi<;/Egypti- 
acis inserta fuerit, an denique ab aliis Hellanico 
vindicata sit, qui utrumque opus ab eodem au- 
ctore profectum es.se viderunt, hoc, inquam, in 
medio relinquo. Utut sit, optime cum his qua- 
drat quod Clem. Alex. Stromm. VI , p. 629. di- 
cit: Tot MeX£<7aYo'pou exXe^^ev 'EXXavixo<;.Nam hujus 
quae ferebantur scripta referta erant talibus ha- 
riolationibus atque Orphicis historiunculis. Sed 
videamus singula. 

Pars Institutorum Barbaricorum, ut modo dixi, 
fuerunt ^gyptiaca. Jam vero Photius Sopatri 
exXoYot; compositas dicit Ix twv AtXiou Aiou Tcept 
'AXe^avSpeia? xat Ix twv AiYUTmaxtov 'KXXavtxou, 
8t' u)v jxuOtxa xal TtXadjxaTtxa 7uoXX3t cuXXe^ai; etc. 
Nonne suspicionem raovet Hellanicus Lesbius 
cum ^lio compositus? Multo magis certe ad ^lii 
Severi commentarios accedere debuerunt vEgy- 
ptiaca Hellanici iEgyptii, quae sine dubio copio- 
sas exposjtiones de jEgyptiorum theologia, atque 
mythicam de hujus terrae miraculis farraginem 
praebebant. Ac profecto non abfuisse disputatio- 
nes philosophicas ex illis apparet quae ex Hella- 
nici jEgyptiacis leguntur apud Arrianum in 
Dissertat. Epict. II, 19 et inde apud GelUum in 
N. A. I, 2 : Twv ovTtov, intjuit, Tot [xe'v IdTtv cxYaGi, 
xk 8b xaxot, Tot S'dSidtcpopa. AYaQot [jtev ouv at dpeTai 
xat Ti [xeTej^ovTa auTWv • xaxJt S^xaxiatxai t4 ixtxi- 
)(^ovTa xaxia?" dStdtpopa Se toc [xeTa^u toutcov , ttXou- 
TO?, uYteia, ^oi^, OdvaToi;, •^Sov^ , ttovoi;. Ad quae 
Sturzius : « Potest profecto hic locus desiderium 
omnium Hellanici librorum vehementer augere 
etiani in eorum animis, quiin cognoscenda philo- 
sophiae historia id sibi agendum esse putant, ut 

hodie ignoramus. » Ut ipse lector judicare possit, locum 
a Damascio ex theologia allatum apponam : "rSwp ^v, 

cpYiaiv , e? dpxrj? xat <Jlr\ , e? :o? ^niyzi ^ y^ , Suo TauTa; 
dpxdi; {)7toTi9£[jLevoc TtpwTOi; , liStop xat yriv • TaOnqv jxev dx; 
(pu(T£i (TxeSaCTTiriv • exeivo Se , w? Tautrji; xoXXriTtxov t£ xai 
ffuv£XTtx6v • TTjv Se jitav 7ip6 twv Suoiv a.pprim^^ dytrjatv • 
auTo ydp t6 (xriSI (pdvat nepi auT^? IvSeixvuTat auTJ^c tyjv 
dTCOp^riTov q3U(Ttv • tyiv Se TpirrjV dp^riv [itTT, Tdc Suo Yevvri- 
e^vat ex TOUTiov , uSaTOi; <pyi[jit xai Y>i? ' SpdxovTa Elvai , 
Y.z^falac, £xovTa Trpodite^uxuia; Taupou xai )iovTOc , iv [xectw 
Ss Seou itp6(7(oTcov • 5j(£tv Sl xai em Ttov (o[a(ov TCTepd ■ ojvo- 
[xd(Teai Se xQovov (xp6vov Jablonski Pantliei ^flgyptior. P. I, 
p. 19!) dYYipaTov ^uatv ou^rav Tyjv auTYiv xai 'A6pd(TT£tav , 
d(Tto[ji,aTov , 6iopYco[i£vyiv , ev TtavTi t(o x6(T[tto tcov TcepdTtov 
auTou e^aTTToixevriv • TauTriv ol[jLai Xiyzfjbcni Trjv TpiTriv dpxi^.v 
xaTd Trjv ouatav I^TTwcrav • ttX^^iv oti dpa£v66riXov auTriv uTte- 
avfidcno , Ttpoi; 2vS£t$tv ttjc TtdvTtov ■\'£vvr)TtX7ii; aiTta; . Kai 
u7to)va[<.6dvto TT^v ev TaT? ^aiJ^tpStai; OeoXoY'*^ d^Etaav Td; 
Suo TtpcoTai; dpxd? , [jteTd Trji; [uaQ 7rp6 Ttov Suotv Trj; iv myri 
n:apa6o6£i(Tri(; : dTto Trj? TptTT)? [isxa. Td? 6uo , TauTrjc; £v (ttiq- 
aaffOat ttPiv dpxr]v , (o? TtpfOTri? priTOv Tt lxo\i<Tr]i xai (ru(i[i£' 
Tpov itpo? dvOptoTttov dxo(x;. Outoi; ^dp ^v 6 7:oXuTi[JLriTO? iv 
£X£tv:;) xpovo; d-yi^paoi;, xat alQepoi; xai xdoui; TtXT^p. ... Kai 
fj6r, ^ 6£oXoYta TtptoT^Yovov dvu(jivet xai Ata xaXet , TcdvTtov 
StaTdxTopa xai 8Xou tou x6a[iou. 



DE HELLANICO. 



3L\Xl 



quo cx fonte dogma quodque haustum sit, intel- 
ligant. Idem ille Hellanicus, qui h. 1. praeclarum 
edidit eruditionis et sapientiae specimen, non 
dedecere putavitsuam personam, si aliis in locis, 
ubi mer£e historiaenarrandae essent, rem quamqiie 
ita, ut fando vel aliis modis accepisset, narrando 
redderet. Unde necessario debuit nonnulla, vel 
si mavis multa, scriptis suis immiscere, quae vel 
sana ratio demonstraret vana essenecullomodo 
fide digna. Fortasse hic locus desumtus est ex 
iEgyptiacorum praefatione, in qua multis modis 
potuit sapientiam suam et judicandi facultatem 
declarare, quo magis perspicerent lectores, ubi 
narrasset res omnem fidem humanam siiperan- 
tes, id ab ipso factum esse non judicii infirmitate, 
sed religiosa quadam in narrando diligentia. » 
Noli a me impetrare ut haec refutare studeam. 
Deleveram in fragmentis locum modo laudatum, 
quippe quem animi caussa Arrianus Hellanico 
tribuisset; sed jam vides non esse ciir levitatis 
crimine Arrianum oneremus, quum vel haec ipsa 
vel similia saltem in jEgyptiacis, quae Hellanici 
nomine circumferebantur , reperiri potuerint, 
nec auctore ^gyptio sint indigna. 

Deinde quae ex Gentium Nominibus (fr. 98) 
de moribus Libyorum leguntur, eadem fere 
apud Herodotum exstant, ut jam Valckenarius 
Hellanicum suspicaretur Herodotum exscripsisse. 
Igitur haec quoque Hieronymo tribuenda sunt, 
sicuti etiam Iter ad templum Jovis Ammonis, 
quem librum non vere Hellanici esse Athenaeiis 
indigitat verbis : ei Yvviaiov to auyYP^I^f^*- 

Restat aliud Hellanici opus Aio; TroXuxuj^ia 
inscriptum. Quod utrum metricum opus fuerit 
necne, dijudicari vixpotest. Namne illudquidem 
satis scimus, quid titulus sibi velit. Vossius (De 
histor. Gr. p. 45o) legendum putavit TroXuToxta 
vel TToXuTExvia. «Sed non video, Sturzius ait, cur 
non TToXuTu^ia ad analogiam nominis zuTuyia. et 
siinilium, recte dici potueritde varia et multiplici 
fortuna, ita ut hoc raro et exquisito vocabulo 
indicaretur historia sive carmen de Jove, ratione 
iniprimis habita variarum fortunse vicissitudi- 
num, quibus obnoxius fuit. Quse quidem res 
anipliorem fingendi scribeudique materiam 
suppeditaverit necesse esf, quam sola liberorum 
multitudo. Sin autem haec ratio cuipiam displi- 
cet, videat ille an magis probanda videatur TtoXu- 
â– KTyjyja., utmultiplex et tortuosum Jovisingenium 
dicatur ab Hellanico descriptum fuisse. » Perpla- 
cet mihi haec conjectura, quamvis de sensu vocis 
Tzoku-KiMyioi paullo aliter statuendum putem. Ante 
omnia vero monendum erat hoc scriptum histo- 
riograplio nostro omnino abjudicandum esse. 



Non fugit hoc nec fugere potuit Welckeri saga- 
citatem (de Cycl. Hom. p. 49)- Attamen non ad 
grammaticum Hellanicum hoc scriptum retule- 
rim , quae est Welckeri sententia , sed ad eundem 
qui iEgyptiaca atque Iter ad templum Jovis 
Ammonis composuit; quid, non improbabile 
est Aib; TroXu7tTU)(^{av , sicuti theogoniam Orphi- 
cam, partem fuisse ^gyptiacorum. Nam non 
dubito, quin argumentum ejus libri fuerit de 
doctrina cosmogonica. Jupiter Orphicis his philo- 
sophis est, ut ipsius Hieronymi verbis rem elo- 
quar , 6 Tzok\j-zi[i.r\-:oq . . . xpo'vo<; ayT^pao? , xai atOepo? ' 
xai yjiouc; TraTv^p . , . xai ^^Siq ^ OeoXoYta TrpcoTOYovov 
dvujxveT xai Ata xaXei , TtavTcov StaTaxTOpa xai oXou 
Tou xo'(j[ji.ou. Apte igitur Jovis nomen poni poluit 
in fronte operis theogonici. Tum in TroXuTu/^ia 
latere putaverim 7roXu[xu)(^ia, qui titulus similis 
esset illi Pherecydei operis 'ETTTajjtu/^oc mscripti. 
Sed praeferendum fortasse est quod Sturzius 
suspicatus est, TroXuTrru;(t'a Quod quid sibi velit 
explicandumest ex allegoricaOrphicorum dicen- 
di ratione, atque significari potest hisce verbis 
Pherecydis Syrii (ap. Clem. Alex. Stromm. VI, 
p. 62 1 , A) : Za; Troiei cpdtpo; fJtsya t£ xai xaXov xa\ Iv 
auTW TTOixtXXet y^v xat 'QyvJvov xal t^ 'Qfri^^oxj Sw.u,a- 
Ta , et aliis II., quibus-universum cum pallio com- 
parat. 

Ex simili allegoria locus Fulgentii(p. 174) 
desumtus esse videtur. Incerta haec, quod bene 
scio ; meliora et certiora doceant alii. 

Igitur, ut quae in antecedentibus disserui , 
paucis comprehendam , multi illi librorum tituli 
ita distinendi atque conjungendi sunt , ut inde 
quinque vel sex opera constituantur , quibus 
totius orbis terrarum historia, quantum ejus tum 
temporis fieri poterat, contineretur. Barbaris 
populis destinata erant Persica et Instituta Bar- 
barica, quorum haec postea denuo edidit, ut ita 
dicam, Hieronymus, i. e, hoc opere ejusque 
adornatione atque vetere Hellanici nomine 
usus est , ut historiarum farragini ex Amelesa- 
gora, Herodoto, Damaste, aliis corrasae atque 
philosophicis suis doctrinis iu iEgyptiacorum 
libro expositis fidem et auctoritatem concilia- 
ret, Res Graecas ita tradidit Hellanicus ut pri- 
mum opusculum scriberet de rebus patriae; 
deinde in majori opere totius Graeciae historiam 
eum in modum adornaret, ut in rebus mylhicis 
quattuor fabularum atque genlium quasi familias 
discerneret , quarum auctores Phoroneus, Deu- 
calion, Atlas, Cecrops, quarumque primitivae 
et primariae sedes fuerunt Argolis, Thessalia, 
Arcadia, Attica. In his uberiorem fabularum 
enarrationem plerumque repudiavit, maxiraam 



xxxn 



DE HELLANICO. 



in eo curara ponens, ut genealogica fila sine in- 
terruptione texeret iisque insereret quaecunque 
spectant ad origines gentium et urbium et si 
quse sunt horum similia. In Atthide denique a 
mythicis in historica tempora descendit, Athe- 
narumque fata ad suam usque ipsius aetatem 
narrando devolvit. Omnes denique res memora- 
biliores a Graece loquentibus gestas et mythicae 
et historicae aetatis , tum ad respubhcas tum ad 
artes deorumque cultum spectantes, synchroni- 
stica et compendiaria ratione notavit in Sacerdo- 
' tibus Junonis et in Carneonicis (i). 

Quae omnia si sub unum oculorura conspectum 
subjicias, nondifticile est pronuntiare quemnam 
locura Hellanicus inter antiquiores historicos 
occupaverit. Nimirum vetus hoc historiae scri- 
bendae genus ad summum pro ilHs temporibus 
perfectionis gradum adduxit. Etenim quae una 
cum prosa historiographia emersit statim ab 
inilio duplicem viam ingressa est,quarum al- 
tera fuit logographorum arctiori vocabuli 
sensu, altera geographorum. Prior tota in eo 
versabatur, ut deorum hominumque historiam 
genealogiarum ope in ordinem quemdam redige- 
ret. Quod quamquam propter traditionum poe- 
ticarum, quae tunc erat, multitudinem earum- 
que discrepantiam non sine delectu quodam et 
judicio fieri potuit, tamen, quum penitior rerum 
raythicarum intelligentia huic aetati sicuti se- 
quentibus omnibus deesset et deesse deberet, his 
auctoribus in plurimis nihil relictum erat nisi 
vel horum vel illorum poetarum, quos fide 
dignissimos haberent , reddere narrationem. 
Unde factum est, ut ii, qui ex rerura superficie 
naturara earura definire solent , hoc ipsura lo- 
gographorura consiliura fuisse dicant , ut hexa- 
metros versus in prosam orationera dissolve- 
rent. Quo sane nihil ineptius excogitari potest. 
Ea vero in quibus antiquissimura hoc historico- 
rum geuus a poetaium narratione jure sibi rece- 
dendum esse, et quae laraquam vera 7rXaa(ji.a(Ji 
poeticis opponenda putare debebant, ea conti- 
nebantur traditionibus quas dicunt imyoi^ioK;. 
Initio hsec pauca fuerunt , nimirum ea quae 
patria scriptoris posset suppeditare; atque haec 
pauca plerumque criterio fuerunt, ctirvel his vel 
illis mythis, prout cura patriis fabulis plus mi- 
nus conciliari poterant , majorcm vel minorem 
fidem tribuerent. Haec ratio mox manu duxit 
ad eas historias , quibus auctor solas res patrias 

(7) Ex his igitur facienda erit fragmentorum dispositio, 
quae in plurimis quidem facillima , in multis tamen sem- 
per erit dubia, quum easdem res Hellanicus in diversis 
operibus attingere soleat. Lector ipse videat. 



tractavit, angustiorem quidem materiam , sed in 
qua ubique ad veritatem attingere posse sibi vi- 
derettir. Ut vero ulterius hac via progrederetur 
historia, maximi momeuti fuerunt studia et iti- 
nera geographorum. A quibus quum in ipsis locis 
et ex rerura monumentis permagua traditionum 
copia de urbium originibus, gentium migrationi- 
bus, deorum cultu etc, collecta esset,fieri po- 
tuit, ut quae a singulis in singularum civitatum hi- 
storia praestita erant, eadem jam in totius fere 
orbis terrarum historia praestarentur. Atque hoc 
est, quod efficere studuisse videtur Hellanicus. 
Is logographiam cum geographi studiis ita con- 
junxit, ut possis dubitare, utrum genealogias an 
potius geographiam scripserit. Quaelibrorum in- 
doles optime colligitur ex paucis verbis Agathe- 
raeri I, 2 , ubi postquara Anaximandri de geo- 
graphia raerila laudans hunc priraura dixerat 
orbem terrarum in tabula pinxisse , deinde 
vero Hecataeum, avSfa TroXuTrXav^ , eandem rem 
diligeutius et ad admirationem usque tractasse , 
pergit : 'EXXavtxo? yap AsaSto?, av:^p TcoXuiaxwp , 
aTuXaano? Tcapeooixe xrjv iGTopiav. Ut ex verbo 
laxoptav apparet Hellanicum non scripsisse opera 
mere geographica (quod ne de Barbaricis quidem 
lustitutis valere videtur), sic elucet historiam 
ejus , cura Anaximandri et Hecataei operibus 
compositam, ad librorum geographicorura natu- 
ram proxime accessisse, vertim aTrXaaxov exhi- 
bere geographiam , i. e. non ita ex terrarum ef- 
formatione regionumque situ adornatam , ut 
lector ab uno loco ad alterum subsequentcm du- 
ctus plasticam quasi regiontim imaginem animo 
concipere posset. Ex eadem re intelligitur cur 
eadem opera raodo raythicis modo geographicis 
nominibus citentur, cur deinde magnum illudde 
rebus Graecis opus in tot particularia opera di- 
stinctum videamus. Pherecydes quoque heroico- 
rum temporum historiam secundum stirpes dis- 
tributam tractavit,attamen libri hujus operis ubi- 
que continua serie laudantur, quia narrationes 
ejus praemissa deorum historia atque uberiore 
fabularum expositione magis inter se conjunctae, 
sicuti quae sequebantur carmina epica, unum 
quoddara efficiebant et simplex; in Hellanico 
autem xaTot to^ttou? omnia magis distinebantur. 

Saluberrimum ftiisse hunc historiam scribendi 
modum , quo a poetarum carminibus res ad mo- 
numenta fabulasquelocorum revocarentur,nerao 
negabit. Neque vero tum temporis Graeci horai- 
nes diu in eo potuerunt perseverare. Eo ipso 
tempore, quo Hellanicus sua opera scripsit , no- 
vum atque diversum plane historiae genus vigere 
coepit, breve teraporis spatium praesentis aetatis 



DE HELLANICO. 



XXXIII 



complectens, in interior<^ rerum caussas inqui- 
rens , civili et morali prudentia plenum , lumi- 
nibus ornatum eloquentiae. Itaque fieri non po- 
tuit, ut qui post Hellanicum ad universalem 
Graeciae historiam condendam denuo sese ac- 
cinxerunt, hujus scriptoris vestigia premerent; 
sed, quamvis multa sine dubio ei accepta refer- 
lent , in plurimis tamen alia prorsus via incede- 
bant. 

Fides et auctoritas Hellanico a veteribus 
ssepe denegata est. Ac quum in tot partes se 
couverterit ejus ingenium , haud semel eum er- 
rasse lubenter largiemur (v. fr. iii, 172, 108). 
Quod vero Ephorus (ap. Phot. cod. 72, p. 64, 
18) eum £v TtXeiffToii; <|/£uSo[jl£vov dicit , atque 
Strabo (XIII, p. 612, A) eum in Iractandis re- 
bus antiquissimis ita se neghgentem praebuisse, 
ut facihus hoc in genere credi posset Hesiodo, 
et Homero, et Tragicis, hoc videndum est ut 
recte intelUgamus. Neque enim aUud fere esse 
videtur ac si dixissent : Hellauicus mendaciis 
squalet, quia in multis poetarum narrationi, cui 
univeisa Graecia rehgiosam fidem habet, obscu- 
ras quasdam locorum fabulas substituere co- 
natus est, atque in ahis monumenta sequi ma- 
luit quam incertam quidem, attamen vulgarem 
opinionem. Sic Strabo (fr. i45) ei crirami vertit, 
quod secundum ipsorum Trojanorum narratio- 
nem, Trojam a Graecis nunquam funditus ever- 
sam atque t^ «ut^Jjv £ivai toXiv t^v viiv t9) tote 
contenderit. Plura ejusmodi, apprime in Troicis, 
ubi multa lirij^wpia proferre potuit, apud eum 
obvia fuisse, significant verba Strabonis modo 
laudatis subjecta : oTo; 6 Ixsivou jjluOo; (noH 
cum^ylandro scribere Oufxo'?). Ephorus (fr. 91) 
eum reprehendit , quod Lacedaemoniorum 
reipublicae constitutionem ad Proclem et Eu- 
rysthenem referens his tribuisset, quae essent 
Lycurgi, cujus ne mentionem quidem injecisset. 
Sed primum reputes Hellanicum haec, quum in 
Atthide narrata videantur,nonnisi obiter comme- 
morasse; deinde vero quod Lycurgum non no- 
minavit , documento esse potest eum quae de 
Spartanorum civitate tradidit ex veteribus hau- 
sisse Lacedaemoniorum avaypacpat^; , in quibus 
Lycui'go locum non fuisse statuit O. Miiller. 
Dor. 1, p. i32. Ao revera pleraque quae vuigo 
Lycurgo tribuuntur eo multum antiquiora esse 
hodie nemo nescit. 

Quod fuerit Hellanici genus dicendi ex reUqua 
operum indole hcet conjicere. Si in antiquissimis 
logographis, ut in Hecataeo, oratio habuit dulce- 
dinem quandam, quae posteris iUam commenda- 
ret; hanc eodem modo diminutam esse patet, 

PROLEGOMENA 1N HISTORICOS. 



quo magis sciiptores a poetarum narratione 
accederent ad solam nominum, rerum gestarum, 
locorum, monumentorum enumerationem. Hel- 
lanici igitur seimo non potuit valde placere ne- 
que imitalione dignus haberi.Testis est Hermo- 
genes ( TOpl ISswv 2, p. 614 ed. Colon. ), qui , 
de Theopompo, Ephoro, Hellanico et Philisto 
agens , ^tiXou xai u.i[ji7ia£0)c, inquit, t^ eTSy) twv 
Xdyojv auTwv ou uavu toi, [i.aXkow 8k ouS'oXw<;, 
^JiwTai Trapa toIi; "EXkr^m , xaOaTusp Tot twv oXXojv, 
olov ©ouxuSiSou, 'HpoSo'Tou, 'ExaTatou , EEvocpwvTOi;, 
Ttov XotTTwv. Cum Philisto etiam a Photio (cod. 
176, p. 204) componitur. Dialecto usus est, 
ut plerique istius temporis historici, lonica, co- 
lorata sine dubio formis ^olicis. Quod Sturzius 
eumDorice veljEoIice scripsisse suspicatur, ejus 
rei indicia protulit parum idonea. V. supra. 

In fiue hujus commentationis appouere liceat 
locum Dionysii (Jud. de Thuc. p. i38, 36) , qui 
tum celerorum logographorum tum maxime 
Hellanici operum formam et indolcm oj)time de- 
pingit. OuTOt, inquit, TrpoatpEc^t t£ Sptota Ij^pT^aavTO 
TOpl tV IxXoyviv T(ov u7ro6£C7£0)v, xai SuvaijLcts ou 
TToXu Tt StacpEpouaa? zcjoy dXXvjXoiv 01 [X£v, t^c 
'EXXrivixa; dvayptxcpovT£? laTopia?- ot 5= , roL<; papSa- 
pixd?* xai auTa? Bl Tauxai; ou (Juvd7rT0VT£(; dXXyiXai<;, 
dXXa xaT' eOvv) xai xaToc tto^X^k; 8tatpouvT£i; (8) xat 
j(0)pti; dXXTiXo)v £xcp£povT£i;, £va xat tov auTOV cpuXaT- 
TOVT^^; ffxoTrbv, &ai Stsaoj^ovTO irapoc TOt<; lutyojpiot; 
(xv^fxat xaTot £0V7] te xat xaTot 7To'X£t<;, £it' Iv upoic, 
£tT' Iv p£6T^Xot(; dTtox£t[j,£vat Ypa^ott , TauTa<; £i<; tv)v 
xotvV aTrdvTwv yvSaiv I^£V£YX£iv , oi'a; TtapiXaSov 
(xr)T£ 7:poaTt6£VT£; auTaii; Tt, [ir^-ct dcpaipouvT£<;- Iv al? 
xai [jtuOoi Ttv£i; IvTJaav aTrb tou ttoXXou Tr£7rtaT£U[jt£vot 
j(po'vou, xai 0£aTptxai Ttv£<; 7r£pt7r£T£iat, ttoXu to 
f)Xt0tov ex^iv Tot<; vuv Soxouaat. Ae^tv T£ fb; £7rt to 
7roXu t-^v auT7)V d7ravT£<; l7r£TTf)5£uaav , ^aoi toui; au- 
Toui; 7rpo£iXovTO Ttov StaX£XT<j)v yapaxT9)pa<;, t7)v aacp^ 
xat xotvr,v xai xaOapav xat auvTO[jLOv xat toTi; 7rpd- 
Y^Ji-aat 7rpoacpu^, xai [ji.rjS£iji.iav ax£uo)ptav iTrt^atvou- 
aav T£yvtx7)v. 'E7rtTp£;jf£t [j.£VTOt Tt<; oipa TOt? £pYOt<; 
auTwv , xat ydpti; toii; [jlev ttX^iwv , toii; S' IXaTTwv 
81 ^v ETt [jLEvouatv auTwv at Ypatp*' (9) 

(8) Hoc quam maxime de Hellanico valere ex supra 
disputatis vidimus , et ab eodem Dionysio nominalim ei 
tribuitur p. 139, 10 : 0ouxu5iSr]? ovx £9' hbz i6o\)Xrfin to- 
TTOU xaOtSpOaai ttiv i(7T0piav , (b? oi Ttspi t6v 'EXXdvtxov 
£7ro{r,CTav etp. 140, 13 : 0ouxuSi67i(; ov toTi; TOTtoi; , ev oi? 
al Ttpdlsi; £iT£T£Xea9rj(7av , dxoXou6(5v £|jLepta£ ra; oiriyriaeir,, 
Cni 'HpoSoTO? Ts xai 'EXXdvtxo;. 

(9) Fragmentis Hellanici addas : Stephan. Byz. : B£[ji- 
Stva, x(o[j.Yi T^s N£!J.£a(;. 'EXXdvtxo? Se B£!J.6tvov xai TioXtv 
9Yl(Ttv. Ad fr. 6 omissus est locus in Certamine Hesiodi 
et Homcii : 'EXXdvixo; jj.£v yap xai KXedvSri; Matova (vujgo 
Bicova) XeYoufftv (Homeri patrem fuisse). Fragm. 102 for- 
mam 'OiA^aXt? defendit Unger. jn Tliebanis Paradoxis 1, 



KXXIV 



DE PHERECYDE. 



PHERECYDES. 



Pherecydes fuerunt duo, alter philosophus ex 
Syro, alter historicus Atheniensis (*). Prior etsi 

p. 360. In Lex. inedito Paris. (apud Wyttenbacli. Plutarcli. 
tom. I, p. XLIII ) legimtur haec : Ilapa^XiqXoij; (aev fJtoyi; 
X6Y0(J.£v xai dtvSpa? TtapaXXT^Xou; , ouxexi Ss xaTa &lai^ Trrw- 
uei? olov Ptwv itapaXXriXwv, ?i ev toTi; 7tapa)>XyiXoii; pioi? • 
Iti 6e ^^'"ov >,£XT£0v dvtxwi;, uapaXXriXov piov. Ou5b yap £(7ti 
d)i>o • |xa).Xov Ss )exT£0v, (oti) ev toT; Pioi; toT? irap' aXXri- 
Xow? Teeewpr,[j.£voii; , ?l twv avSpwv twv Ttap' aXXyiXou<; e^r)- 
Ta<T(Jievwv 'EXXdviico; touto 'KTTopeT ev toT; xaT' dXXriXa , oux 
^v ToT? xaT' dXXriXou;. In quibus Hellanici nomen exempli 
cau.sa fictum essevidetur, nisi (orte locus ita intelligen- 
dusest, ut hsec deprompta sint ex scripto graramatico 
Uellanici chorizontis. 

Haec quum typis jam excusa essent, nactus sum de Hel- 
lanico commentationem a Preliero conscriptam ( Dorpati 
Livanorum 1840) , in qua vir doctissimus, quod magno- 
pere gaudeo, in plnrimis mecum consentit; in nonnuliis, 
niinoris plerumque momenti, aliter statuit. /tgyptiaca , 
Nomima Barbarica , 'EOvwv ovojAaaiai, Ikpt eOvwv, Scy- 
tliiaca , Cypriaca a personato aliquo Hellanico composita 
esse demonstrat ; geniiina opera ad tres classes revocat : 
I, genealogica (Dcucalionia, Plioronis, Atlantias, Troica) ; 
2 chorographica ( Atthis, j;olica , Lesbiaca, Persica), 
3, chronologica (Sacerdotes, Carueonicae). In genealogi- 
cis igitur alium atque ego ordinem statuit ; atque Attlii- 
dem ab iis sejungit. Quod minus recte factum esse ex iis 
quae supra de Phoronide , cujus decem libri citantur a 
Steph. Byz. ,exposuimus, patebit. Sumit enim Prellerus 
Hellanicum res eotlem modo adornassc quo postea Apol- 
lodorum. Sed quamquam nemo negabit Apollodorum 
Hdlanici opus saepius consuluisse, tamen dispositio re- 
rum in Bibliotheca ninlto artificiosior est , quam ut eam 
Hellanico tribuamus ; deorum historiae in Hellanico nulla 
sunt vestigia ; inde vero quod secundum stirpes res divi- 
sit Apollodorus, nihil colligi potest ; eadem apud veteres 
logographos divisio erat, uti v. c. ap. Pherecydem , cujus 
Terum tractatio propius jam ad Apollodoream accedit. 
Sed spatium huic notulae vix concessum non patitur diu- 
tius his me immorari. Quare missis ceteris , satis habebo 
nonnulla a Prellero allata subjunxisse. — De Hellanico 
grummatico laudat Grauertum in Mus. Rhen. 1, 2, p. 204 
sqq. — Pamjthilac anctoritatem nuper Kriigerus quoque im- 
pugnavit in libello : Epicritischer Beitrag zu den Unter- 
siichungen ii. d. Leb. d. Thucyd. Berlin 1839. — Pro cor- 
rupto illo ; Aioi; iToXuTvxta Creuzerus {Symb. I, p. 30 ed . ter- 
tiae)lcgi vult TtoXuirTuytav.HTwxa', ait, sind Olympische 
Rollen von der Haut der Ziege Amalthea (?l) — Was 
diese Rollen in ihren vielen Falten enthalten,dasGesetz 
derNatur und des Geistes,das ist At6? itoXuTtTuxia, M«d 
irunderbaren, oft ra^thselhaften Inhalts.Quas interpre- 
tatio non longe abest ab ea,quam ego tentavi ; modo caveas 
capram istam. — Fr. 3 Preller. scribendum suspicatur ev 
TaTc tffToptat;. — Fr. 4 Preller. scribit : ev SeuTepw <I>opwvt- 
So?, uti nos. — Fragmentis Deucalioniae addendus est locus 
ex Epimerism. Hom. ap. Cram. Anecd. Gr.vol. I,p. 344: 
'EXXdvtxoi; Se • <( Kat HeXtav wvojjiaaOev auTOv, eTtel £7t£Xtw6ri 
a-jTtJj i?i ot]/tc Xa-/CTt(T8£VTt U7t6 tou titTtou.» Cf. ApoUodor. 7, 
1,6,8. 

(*) Suidas : <I>£pexuSri;, Bd6uo;, lupto?. 'Eort Se v/iffo? 
(i,ta Twv KuxXd3(ov ri lupa , TtXr;CTtov AriXou. rEyove Se xaTd 
TOV Twv Auoiov pa^jiXea 'AXudTrriv • d); avyxp'^"'^^^ '^^i? ^T^d 
(jO(pot?, xai TeTdxOat Ttepi t^iv [a' 'OXu[ji7ttd6a • St^axQrjvai 
64 uTt' auTOu nuSaYopav Xoyoi; • auT6v 5i oux rjcrxriXEvat xa- 



ad nos non pertinet, tamen, quia a Suida aliisque 
cum altero saepenumero confunditur, de utroque 
nobis dicendum est. 

Pherecydes philosophus, Babyos filius, patriam 
habuit Syrum sive Syram sive Syriam, unam e.x 
Cycladibus insulis. Hoc patriae nomen si conjun- 
gas cimi iis , quae de doctrina Pherecydis et qua 
eam adeptus sit ratione traduntur, nec non ciim 
ambitioso quodam seriorum scriptorum studio, 
facile intelligitur, qui factum sit, ut apud multos 
scriptores, quos diligenter recenset Sturz. p. 2, 
natale Nostri solum in Syriam , Asiae regionem, 
vel Assyriam translatum sit. 

Vixit Phcrecydes secundum Suidam , Alyattis 
temporibus, secundnm Diogen. Laertium (I, lai) 
Ol. 5g. Qiiam testimoniorum discrepantiam 
(nam Alyattes secundum Eiiseb. jam 01. 54 mori- 
lur) Clintonus (F. H. p.9 Kriig.) ex more vulgari 
ita conciliare vult, ut Yeyovsv apud Suidam sit, 
natus est. Falso; differentia illaad eandem chro- 
nologiarum confusionem referenda est, de qua 
ad Xanthum monui. Videtiir Suidas Pherecydem 
seplem Olympiadibus priorem posuisse (Ol. Cti) 
quiim Diogenes, cujus vero rationes veriores esse 
tum ex aliis testimoniis constat, tum ex Cicerone 
(Tusc. I, i6),qui eum aequalem facit Servio 
Tullio. 

Hic igitur Pherecydes a serioris aevi scriptori- 
bus, quorum nomina exscribere taedet, uno fere 
orePythagorse magister fuisse dicitur. Ipse vero, 
aiunt, nullius magisterio usus sapientiam suam 
hausit ex arcanis libris Phcenicum. Sic praeter 
Suidam referunt Clemens Alexandrinus, Philo 
Byblius, Hesychius Milesius et Eustathius. Dio- 
genes Laert. (1. l.et II , 46) eum Pittacum audiisse 
dicit, atque Thaletis gloriam aemulatum esse. 
Cf. Suidam. Josepho (c(mtra Apion. I, p. io34, 
E) , siciiti Thales et Pythagoras, ^Egyptiorum et 
Chalda^orum fuit*discipulus, atque in .(Egyptum 
iter ab eo susceptum esse disertis verbis tradunt 

OrjfriTrlv , dXX' dauTov d^rx^aat , XTricrdiievov Ta ^otvtxwv 
dTtoxpu^a PtSXta. npdJTOv 6£ (TUYypa^riv £$£V£YX£Tv ^tEi^tS 
\6yu) Ttve; lcrTopouCTtv , ^Tepwv touto eI? Kd8|JL0v tov MtXri<Ttov 
qjEpovTwv. Kat TtpwTov tov 7t£pi Trj? (i£T£(j.<}AJXW(Tew; Xoyov 
£l(7riYri(jaa9at. 'EJ^riXoTUTtet 6e Triv ©dXriTo; So^av. K«t te- 
XeutS UTto 7tXri9ou? <p9£tp(5v. "Ecrt Ss dTtavTa , & (jwiypix<\)E, 
TauTa^ 'E7tTd[JLuxoi; , viToi 0eoxpa(Tta ?, ©eoYovta (scribend. 
videtur ©eoXoYta). 'EaTt 6e ©eoXoyta (scr. ©eoyovta) bt 
Pt6Xiot? 6£xa , £xou(7a 9e(J5v Y£V£(7tv xai 6ta66xou;. 

«tEpExu^ri!; 'A9rivaTo? , 7tp£ff6uT£po; toO Suptou , ov XoYOi; 
Td 'OpOEWi; ijuvaYaYETv " EYpatj^Ev AuTox^ova? • lcrTt 6^ TtEpt 
T^; 'Arttx^; dpxatoXoYtot; ev pt6Xtot<; 6£xa. napatve^reii; 5t' 
£7cwv. Hop^upto; 6£ tou 7tpoT£pou ou6£va 6£'x£Tat 7tp£(76uTe- 
pov , dXX' exeTvov [lovov ■f,Y^''^°" dpxriYOv (juYYpacprii;. 

<t>£pexu6rii; Aeptoi; , t(jT0ptx6i; , -(B-^o-^wi Ttpo oXtYOU Trii; oe' 
'OXu(i.7ttd8o; • eYpatJ^e Ttepi Aepou , Ttepi 'I^tYeveia; , 7t£pi Tuiv 
Atovuaou iopTtov , xai dXXa. 



DE PHEREGYDE. 



XXXV 



Georg. Cedreniis (in Synopsi hist. I, p. 94, B.) 
et Theodoriis Meliteniota (prooem. in Astron. c. 
12). Sed haec omnia magis ad probabilitatis spc- 
ciem inventa sunt quara ex fontibus hausta dignis 
fide. Et omnino nuilus fere inter antiquos philo- 
sophos reperitur, quem tot fabulis exornaverint, 
quot de Pherecyde protulerunt mendacia et 
mirabiUa. Huc pertinent quae de vaticiniis ejus 
deque mortis genere fabulantur.a Sturzio sumnia 
cum dihgentia congesta. 

Opus, quo dogmata sua de cosmogonia deque 
deorum natura posteritati mandavit, pedestri 
oratione conscriptumerat, quam primus ille in 
rerum philosophicarum expositione adhibuisse 
dicitur (i). Titukis hujus operis fuit '[L'KTdii.u-/o<;. 
Sic ipse Pherecydes ut videtur librum suum in- 
scripsit; aliis magis dihicide appellabatur Oeoxpa- 
cia, quippe qui de deorum sive elementorum 



sive Tempus) et quattuor elementa (ignem, 
terram, aerem, a(jiiam) , ex quibus omnia quae 
exsistunt nata sunt et nascuntur, hunc maxime 
titulum auctor selegisse putandus sit. Ac ne eum 
mutare velis, jam illud, opinor, vetat, quod septe- 
narius numerus omnino sacer habebatur et prae 
ceteris consecratus erat ApoIIini, cum cujus dei 
cultu arcto vinculo conjuncta erat tota illa Pytha- 
goreorum , cum quibus Pherecydes componi 
solet, philosophia; atque quae de ipso Pherecyde 
miraculosa circumferebantur, vatis potius Apol- 
linei ei speciem praebent quam philosophi. Quam- 
quam autem titulus 'ETrrafxuj^^o? ab omni muta- 
tione temeraria tuendus est, neque de librorum 
hujus operis numero certuis aliquid statui po- 
test , propterea non minus persuasum habeo 
verba illa , de quibus agitur , a Suida (non est 
enim cur alium accusemus) niale adjecta esse. 



cominixtioneexponeret. Quae vero Suidas habct: j quippe quae ad Pherecydis Atheniensis Theogo 



'ETTTafxu/o? YjTOt ©Eoxpaaia ^ ©soyovta* iaii Sz 0£O- 
Xoyta £v pt6Xtot<; Sexa, t/oucx Gewv -(iwtaiy xai 
Sta8o'-/ou<; , in iis diversa confusa sunt. Sturzio 
haec a Suida non profecta esse videutur. «Sapiunt 
enim, inquit, hominem qiii non satis perspicua 
putaret noinina ©eoxpairia et ©joyovta, etqui inter 
hanc de Syrio et sequentem de Atheniensi Phe- 
recyde relationem vellet similitudinem quandam 
effingere. I)einde vel Asxa^xuyo? legendum puto, 
vel si illa verba, quae an genuina sint dubitari 
posse dixi, Suidam vere auctorem habent, Iv 
PtSXiotc sTTTa. » IVeutrum probandum. INam quam- 
vis sit verisimile Heptamychum in septem libros 
divisiim fuisse, tamen minime est necessarium, 
quum haic inscriptio non externam operis ador- 



niam pertineant, qiiam ipse paullo post 'ATTtxriv 
ap/aioXoyiav vocat, quamque decem libris com- 
positam fuisse scimus. Tum vero pro GsoXoYiav 
scribendum puto OeoYoviav, quaevox sequentibus 
i/oucix GeSv Yevecriv xat StaSo'/ou; postulari quo- 
dammodo videtur. Contra quod antecedit apud 
Suidam Geoyoviav mutandum in QeoXoYiav. 

Post Syrum Suidas alios duos Pherecydes 
distinguit, Atheniensem ipso philosopho anti- 
quiorem, atque l.erium quem paullo ante Ol. 7 5 
floruisse dicit. At unus uterque est et idem, ut 
jam Vossius ( de Hist. Gr. p. /(45) dociiit. Acci- 
dit enim Pherecydi, quod est de aliis multis ob- 
servatum, scilicet iit duas haberent patrias, unam 
naturae, ut Cicero ait, alteram civitatis. Natus 



nationem respexisse videatur, sed propter tria, \ fuerit sine dubio in Lero insula, Atheniensis vero 



quae Pherecydes statuit rerum principia (Jovera 
sive jEtherem , Chthona sive Chaos , et Cronum 

(I) Siiidas l.I. et v. 'IdToprjaat et SuyYpa?'", Plin. H. N. 
VII, 56, Strabo 1, p. 18, A,alii. Cf. Theopomp. ap.Diog. 
Laert. I, 116, ubi Plierecydes Trpwtoi; Trept ^ucrewg xal 
Gewv ypa^/at traditur. Quod veio prosae orationis inventor 
liabetur, in eo saepius ciim Pberecyde bistorico confundi- 
tur. De lioc aperte cogitavit Stiabo 1. 1. : elTa ixstvyiv 
(TcotY|Ttxy]v xaTa(7X£ur]v) (jLi(;.ouiJ.£vot , XutravTE; t6 (j-ETpov, 
TaXXa 5£ (puXa$avT£? Ta TioiriTtxa , (7uv£Ypaij/av ol mpl Kd- 
Sjxov xal <I>£p£xu5riv xat 'ExaTatov. Simili errore tenetur 
Freculpbus (Chron. I, 3, 17), qui Piierecydem Syrium 
historiarum inventorem dicit. De liistorico etiam Suidas 
cogitasse videtur v. 'ExaTato?, ubi : 'ExaTaio; ... upwTo? 
IffTopiav 7t£?(5(; £?riv£YX£, auYYpacpriv 6£ *I>£p£xu5ri; ' fa yap 
'AxoufftXdou vo8£u£Tat. Legit, ut puto, Pberecydem Sy- 
rium primum fuisse ouYYpa^Ea,!. e. primum solutaora- 
tione scripsisse (nam quae vulgo datur vocis ffUYYpa^eui; 
explicatio : qui narrat res sucb wtatis, plane inepta est); 
quod cum ad historicum referrel atque simul videret 
Hecataeum primum prosa oratione scripsisse, distinctio- 
nem fecit, qua3 est nulla. 



nominabatur, quod apud hos degeret vitam 
Argumento est, quod Eratosthenes (ap. Diog. 
L. I, 119; cf. Dionys. H. p. 35 ed. R.) diios 
tantum Pherecydes agnoscit, alterum Syrium 
philosophum, alterum Atheniensem genealogum. 
Eodem facit Strabo X, p. 487 B : 'E$ ^? (2upou) 
4>ep£XuSv)(; 6 BotSuo? :^v, vetoTepoi; Se ecTTtv 6 'AGr)vatO(; 
Ixctvou. Atque omnino unus tantum Pherecydcs 
historicus apud veteres laudatur. 

Simili confusione laborant de aetate Nostri 
testimonia. Falsa sunt et ad philosophiim 
referenda quae habent Eu.sebius Arm. adOI. 
60, I p. 334 ed. Mai : Pherecydes historicus 
PytJwgorce magister cognoscebatar ; Chroni- 
cum Paschale p. i44,A., ad 01, 5^, anno Cyri 
majoris vicesimo primo : 4>£p£XuSr)i; laTopto- 
TTOicx; eYvtopt^eTO xai nu6aYo'pai; • GeorgiusSyncell. 
p. 238, B Paris. (p. 45 1 Dindorf.) : ©eoYvti; 5 iroi- 
V|Tr,? eY^wpii^eTo. IleKiiffTpaTOi; 'AGrjvatojv to SeuTepov 

c. 



XXXVI 



DE ACUSILAO. 



l6'a(JtXeuffe. «I^epexuSyi? iyvoypiil^txo TIuOaYdpou oioa- 
miakoq. 

Ad Atheniensem historicuni pertineut haec : 
Eusebius ad Ol. 8i p. SSg : Plierecjdes alter 
historicus agnoscebatur. Chronic.Paschal. p. i63, 
B, ubi Pherecydes secandus historicus ponitur 
Olymp. 8i anno imperii Artaxerxis Longimani 
decimo quinto. IsidorusOrigg. I, 4 1 , Pherecydem 
claruisse dicit post Herodotum, quibus tempori- 
bus Esdras legem conscripserit (post 01. 80 , 3). 

Jam si Suidae Pherecydes ysYovwc; Trpo ^Xiyou 
Trpb Tyjc oe' 'OXujjLTriaSo; , ideoque septem Olym- 
piadibus antiquior dicitur quam apud ceteros 
auctores, vides eandem hic nos reperire discre- 
pantiam , quam supra statuimus de aetate Phere- 
cydis Syrii, ac procul dubio utriusque scriptoris 
tempora Suidas ex iisdem cataiogis chronologi- 
cis sumsit, qui orania septem Olympiadibuspone- 
bant justo priora. Nam cur yeYovto*; hic pro natus 
accipiendum sit, ut Kriigerus vult,causam ido- 
iieam non video; quamquam negari nequit Phere- 
cydem, si Ol. 81, qua floruisse dicitur, annum 
egerit circa tricesimum, hoc ipso fere tempore, 
quod posuit Suidas, in hicem editum esse debere. 
Itaque si recte Lucianus (2) Pherecydem annos 
nonaginta quinque vixisse refert, diem supremum 
obiit circa 01. 96. 

De scriptis Pherecydis quae comperta habea- 
mus perpaucasunt. Quod Suidas eum Ta^Opcpeo)? 
coUegisse dicit, ad philosophum spectat; irapai- 
veaeii; Si' euwv iteni a nostro aliena sunt. Exlibris 
De Lero insula, De Iphigenia, et De festis Bac- 
chicis,nihil tulit aetatem. Omnia enim quae apud 
vett. exstant fragmenta ad opus pertinent mytho- 
logicum decem librorum, quod modo Theogo- 
niam, modo Genealogias, modo Autochthones (3), 
modo Archaeologiam Atticam vocant, prout 
quisque respexit aut ad primam maxime operis 

(2) De Macrob. tom. III, p. 224,93 ed. Reitz. « Hunc 
enim locum non de Pherecyde philosopho, sed dehistorico 
accipiendum esse, ex eo luculenter cognosci potest, quod 
primum dicit se expositiirum esse de historicis, deinde 
vero Hellauicum affert et statim post hunc aetatem Phere- 
cydis indicat. Facile igitur Joh. Henr. Maio assentirer, 
qui pro <J'£p£xu57i? 6 Supo; in loco Luciani legi posse con- 
jicit 4>. 6 Aepio?, nisi a (Pseudo-) Lnciano ipso, non a 
librariis peccatum fuisse probabile esset. » Sturz. 

(3) Autochtljones quum praeter Suidam solus Etymo 
logici Magni auctor (quem vide ad calcem fragmm.) exci- 
tet, Sylburg. et Heyn. \>vo Pherecydes scribere voluerunt 
Pherecrates, Autochthonum nomine fabulam scenicam 
designari putantes. Verum quum de fabula sic inscripla 
nihil constet, pro AutoxOovei; reponi jusserunt AutojaoXoi. 
At profecto liac longius peiita , eoque minus probanda, 
quura titulus ille Pherecydei operis nihil habeat quod 
offendat, nequeid, quod duobus tantuni locis laudalur, 
ut falsitatis suspicio moveatur sufficiat. 



partem de deorum origine et successionibus 
agentem, aut ad illum veterum historicorum mo- 
rem genealogias condendi atque has secundum 
autochthones, stirpiura auctores, dislinendi, aut 
denique ad studium , quo in patriis rebus narran- 
dis etillustrandis praeceteris elaborare solebant. 
Plurimis vero locis simpliciter laudatur Phere- 
cydes in Historiis. — Operis adornationem et 
dispositionem quum ad ipsa fragmenta indicave- 
rim,hocloco iterum de iis non dissero. 



ACUSILAIJS. 

De Acusilao spissa caligine circumfusa sunt 
omnia. Clemens Alexandrinus (Strom. I, p. ayy, 
D.) eura septem sapientibus annumeratum esse 
dicit. A DionysioHal. (De Thuc. p. i38, 3i) 
una cum Eugeone Samio, Deiocho Proconnesio 
Eudemo Pario, Democle Phigaleense et Hecataeo 
ante bellum Peloponnesiacum vixisse traditur. 
Cum his si conjungimus locum Josephi(C. Apion. 
I, p. io34 et ex eo Euseb. P. E. X, 7, p. 478, 
A, B), ubi sic : Ot xkc, to-TOpia; eTrtyetpViffavTei; cuy- 
Ypacpetv Trap' auTOt? ( rot; "EXXyiai), XeYco Ss tou; Trepi 
K(x5[jL0v Te Tov MtXi^atov xai tov ApYeiov 'AxouaCXaov, 
xa: tjLeTa toutcov ei Ttve? oXXoi XeYOVTat Y£vea6ai, 
^p^yy T^g Twv Ilepawv eTri Trjv 'EXXaSa StaaTpaTeta^; 
Tw xpo"^^ TrpouXaSov, cum specie quadam verisi- 
militudinis statui potest floruisse Acusilaum inter 
Olympiadem septuagesimam et octogesimam. — 
Reliqua quae de hoc scriptore innotuerunt legun- 
tur apud Suidam. 'AxouaiXao?, inquit, Ka6a (KaSa 
•^ S/.aSpa Diog. Laert. I, 41) uib?, 'ApYeto? cxTro 
KepxaSo? (KexaSoi; Eudoc.) 7ro'Xe(o? , ouar]? AuXiSo? 
7rX-/)atov laTopixb? irpeaSuTaTOi;. "EYpa^e Se FeveaXo- 
Yta? ex Se'XTwv ^(^aXxwv, &? Xo^yo? eupeiv Tbv TraTepa 
auTOu , opu^avTdt Tiva to'itov t9)i; otxtai; auTou. 

Miraris fortasse Argivura illum ex urbe prope 
Aulidem sita, novo acrisiae crimine Grammati- 
cum oneraturus. Verum cavendum est , ne citius 
quam cogitatius pronuntiemus. Nam quum Ste- 
phanus praeter celeberrimum Argos Peloponnesi 
alias decem ejusdem nominis urbes enumeret, 
atque sic omnem fere planitiem ad mare sitam 
nominatam esse dicat, fieri potuit, ut Boeotia 
quoque Argos suum haberet. A.c reveraitafuisse 
nuperrime probavit Ungerus (Theban. Paradox. 
p. 3oi sq.) tura ex Strabone (IX, p. 4o4), ubi 
ait r^EaTt Se tS ex ©yjSwv eti; "ApYOi; a7rio'vTt ev api- 
aTepa Yj TavaYpa- h Se^ta Se xeiTat ^ 'Ypia* tum 
ex glossa Hesychii : 'ApYo? TavTtov (iii 'ApYoStav- 
Tov tlepravatum) , BotojTta? , auxilio denique ad- 
vocat auctorem Vitae Pindari (in cod. Vratisl. 



DE ACUSILAO. 



xxxvn 



p. lo) el Eustathiura (Prooem. in Pindar. p. 16), 
qui poetam, quem plures apud Thebas mortuum 
esse dicunt, Argis diem obiisse narrant. 

Quemadmodum hoc regionis nomen jam in 
antiquitate obscuratum esse debet, sic etiam 
Cercas urbs vetustae admodum memoriae fuisse 
videtur. « Quod nomen tamen, Unger. 1. 1. dicit, 
fortasse judicabor in lucem protraxisse mentione 
facta Dianae Celcaeae, de qua Boeckhius ad Corp. 
Insc. Graec. nr. 1947, p. 47, haec disseruit : «'Ap- 
TSfjiiSi KeXxaia • quo firmatur optimorum libro- 
rum lectio apud Arrhianum VII, 19, ubi memo- 
ratur antiquum Athenis Tri? 'ApTEjxiSo!; Tyi? KeX- 
xaiaijeSoi;. Hoc vidit jam Paciaudus, sed ignorant 
Arrhiani interpretes. » Et de eadem dea ante 
Boeckhium loquutum videoVilloissonum Anecd. 
T. II, p. 162 sq. not. I. Nec dubito accommodare 
in hanc rem vocabuhim Celcaeae, Epiroticae ur- 
bis , literis mandatum ab Eustathio in Hom. 
Odyss. XI, 120, p, 1675, 37 : Bouvi(jLav Ttvi rj 
KeXxeav ... tottix^ 6vo'[xaTa. » His igitur indiciis, 
quum Suidae testimonium accedat, non dubitan- 
dum est exstitisse Boeotiae urbem Cercadem, 
quod nomen postea in Celcadem abierit. Etsi 
enim id quod Diana Kepxaia memoratur, per se 
nihil probare videtur, quum voce xepxata (a 
xepxo?) deae radiosae vel splendidae (4) natura si- 
gnificetur, ideoque nihil cogat ut ejusdem nomi- 
nis urbem statuamus : non minimum tamen Suidae 
auctoritas augetur eo quod hoc ipsum nomen 
ducit nos in Boeotiam Apollinis et Dianae 
cultu insignem. Obvium fit in fabuHs nomen 
Cercyonis, fihi Agamedis, qui cum Trophonio 
Augeae, lobis filio, et Hyrieo thesauros exaedi- 
ficavit. Uti vero Augeae et Hyriei nomina 
aperte spectant ad ApolUneam naturam, sic 
etiam illud Cercyonis ex eadem radice natuiM ex 
qua xepxato?. Alia hujus vocabuli forma est Kep- 
xacpo?, qui apud Schol. Pind. Ol. VII, i32, Solis 
e Rhode filius dicitur, atque in fabulis Minyaruni 
pater est Ormeni, a quo Ormenium prope lol- 
cum condita. 

Quod deinde patris nomen apud Suidam atti- 
net, hoc alibi, quantum sciam , nusquam reperi- 
tur. AVelckerus in dissertatione,quam inXanthi 
Vita laudavi, Cabam patrem a seriore quodam 
fictum esse suspicatur, qui quum novum opus 
sub Acusilai nomine ederet, exquisito hoc patris 
nomine auctori sui auctoritatem addere voluis- 
set. Nescio quamnam signilicationem huic voca- 
bulo tribuerit vir doctus, quum meram id fictio- 
nem esse ab omni sensu destitutam ab more an- 

(4) Neque alia significatio est nominisKepxYil; ap. Hesiod. 
Theoa. 355. 



tiquitatis abhorreat. Ut proferam meam qualem- 
cunque sententiam, puto equidem quemadmo- 
dum Cercadem urbem Dianae et probabiliter 
etiam Apollini sacram fuisse vidimus, sic fortasse 
patris quoque nomen ad Apollinis cognomen 
spectare, quod in Acusilai familia sacerdotali 
reperiebatur. Ex sacerdotum enim familiis plu- 
res vetustissimorum historicorum , qui genealo^ 
gias scripserunt, profectos esse jam propterea 
suspicari licet, quod hi prae ceteris antiquorum 
temporum memoriam colere debuerunt et in 
templorum publicis catalogis consignare. Atque 
in familia Acusilai talia studia viguisse fama illa 
subindigitare videtur, quae Acusilaum narrat 
genealogias ex aeneis tabulis descripsisse a patre 
in domo sua repertis. Huc accedit quod Hecataei 
quoque ( Hegesandri filii), nec non Xanthi, 
Candauli, ut puto,fiIii, nomina aptissime referri 
possunt ad gentesApollinis sacerdotio fungentes. 
Nomen KaSa? igitur, nisi fallor, decurtatum est 
ex IxaSa; (5) i. q. exaTo; (nam de compositione 
cum paivw in his vocibus non cogitandum), ad 
similitudinem vocura AuxaSa?, 'loSa? etc. Pri- 
raam syllabam £' agnosco Jitera 2) in forma 2xa- 
6pa; a Diogene allata , ubi praeterea literam p 
interpositam videmus. Verum haec fortasse orta 
est ex antiqua forma ixa6ap , quam quidem in 
voce to6a? (6) obtinuisse statuo propter latinum 
jiibar. Incerta haec sunt ct conjecturis nituntur. 
Itaque si quis meliora scit, doceat. 

Genealogiarum , quas Acusilaus condidit, libri 
laudantur tres. In his eum Hesiodi maxime car- 
mina, quorura patria Boeotia, secutura esse in- 
telligitur ex Clem, Alex. Strora. VI, p. 629, A, 
ubi haec : Ti 'HfTto'Sou [xeTv^XXa^av ei? Tre^ov Xo^yov 
xal wi; iSia liiiveYxav EufxriXdi; Te xai 'AxouatXao? ot 
laToptoYpacpot. Neque vero totum ex iis pependisse 
apparet ex loco Josephi (contr. Apion.I,p. io34, 
et ex eo Euseb. 1. I.). IlepiepYO? av eiviv 1^(0, ait, 
Tou; lijLOu [xoEXXov e7rt(iTa[xevou<; StSacxcov , oaa [/.Iv 
'EXXavtxoi; 'AxoufftXaw Trept twv YevsaXoYiwv otaite- 
<ptov7)xev , oaaSs SttopOouTO tov 'HaioSov 'Axou(Jt7.ao?4 
Nec tamen hos testes afferrem, nisi res per se 
probabile esset. Nam quod seriore atate circum- 
ferebatur Acusilai opus adulterinum fuit et sup- 
positum,ut pluribus locis repetit Suidas (v. 'Exw- 
Talo? MtXT](7to<;,'I(7Topri(7at,2uYYpa?w : i^a 'AxouffiXatoo 
voOeusTat). Hae Pseudo-Acusilai genealogiae sine 

(5) Cogitari possit etiam de Apolline Kagatt^) apud 
jflschyl. fr. 411. Sed ibi ra6aTo<; scribendum esse extra 
dubitalionis aleam positum. 

(C) Apud Apollodorum II, 7, 8, in Herculis ex The- 
spiadibus filiorum catalogo legitur : KepeY)? (vel KepTY)?) 
'I66rii;, pro quo scribendum puto : KepxYii; 'logri?. 



DE APOLLODORO. 



iXXVllI 

dubio eonfeclae sunt iisdem Alexandrinorum 
temporibus, quibus eandem sortem etiam alii 
iidemque juniores scriptores experti sunt. Sed 
vel Hadriani «tate fraudem non admodiim notam 
fuisse colligi potest ex Suida (v. SaSivo?) ubi 
Sabinum et in Thucydidem et in Acusilaum 
commentarios scripsisse dicit(7). 

APOLLODORUS. 

ApoUodorus, Atheniensis grammaticus, patrem 

habuit Asclepiadem, philosophiae magistrum Pa- 

najtium Rhodium, grammaticae Aristarchum Sic 

Suidas(8), qui certe «on voUiit Asclepiadem 

magistrum Apollodori,ut Galeus putat (de vita 

Apoll. p. 19), sed patrem dicere. Fieri tamen 

potuit ut Suidas erraverit. Tum cogitandum 

foret de Asclepiade Myrleano (9), grammatico, 

qui Attali primi Eumenisque temporibus floruit. 

â– Uti hoc modo Apollodorus duos artis gramma- 

ticae praeceptores nancisceretur, sic etiam in 

philosophia non solum Pansetii magisterio usus 

esset, sed Diogenis quoque Babylonii, alterius 

sectseStoicseprincipis,qui (01. i56,2; i55a.Chr.) 

una cum Carneade et Critolao ab Atheniensibus 

legatus missus est Romam. Ac de hoc quidem 

Nostri auctoris praeceptore dubitari nequit, quum 

is nominetur a Scymno Chio (v. 19), ApoUodori 

fere cosevo, ejusque admiratore. Contra facile 

aliquis adduci posset , ut a Suida ApoUodorum 

nostrum confu&um crederet cum altero Apollo- 

doro Atheniensi, cui Ephilli et Cepotyranni co- 

gnomen erat, cujusque libros philosophicos me- 

morat Diogenes Laertius (v. Galeum p. 1 1 et 2 1). 

(7) Fragmentis Acusilai addas: Schol. Victor. ad Iliad. 

XXIII , 296 : 'AxouCTiXao? Iv xpiTw reveaXoyiwv xupiov ^xoy- 
at t6 'EyjTCioKoc, , ovxtai; ' « KXswvOfxoy 6' Ayxtar)? , toO Bk 
'Exe7iw)>oi;. » 

(8) Suidas : 'AttoXXoSmpo; , 'ACTxXyimaSoy , ypafXfAaTtxoi; • 
eT; Twv IlavaiTtou tou 'PoStoy ^tXoao^ou xal 'AptaTapj(oy 
Tou •{^a[L\ia'zt.KO\) [jLaOriTwv , 'AOifivato? t6 yevo; • ■^ple 8e Ttpoi- 
Tov TtSv TpaytafxSwv. Scymn. Chius v. 22 : SuveaxoXaxw; 
8e TtoXuv 'AptaTapxw xpovov. V. Apollodori fragm. p. 435. 
Cf. Tettius in commentat. editioni ^gianse preemissa; 
Johnsius Hist. phil. 17; Voss. de Hist. Gr. I, 21 ; Meur- 
sius in Fabric. B. Gr. tom. II, p. 669 ( nunc tom. IV, 
p. 299) ; Galeus in dissertat. De Scriptorr. Ilistor. poeticae ; 
Heyn. tom. I, p. 385 ; Clavier. in praefat. ad Apoll. 

(9) Asclepiades liic genere fuit Nicaenus, ut Suidas ait 
V. 'AffxXriTttdS.ric. Cf. Steph. Byz. v.'Nixata : 'E^auTYj? 'lo-t- 
yovoc xat 'AaxXriTctdSYi!; xai nap9evtoc xal A7roXX65wpo<; 
xat 'E7ti9ep(rrii; ypa[j.[xaTtx6i;. Si quidem Galei sententia 
vera est, proclivis est suspicio, Apollodorum hunc Ni- 
cajnum euiidem esse cum Atheniensi, quum propter 
Chronica Pergami regi dedicata verisimile sit eum diutius 
Nicaeae in Bithynia degisse. Itaque Nicsenus eodem jure 
appellaretur, quo Asclepiades dicitur Myrleanus. 



Ex his igitur, sicuti ex eo, quod Chronica sua 
Attalo Philadelpho inscripta usque ad Olymp. 
iSg, I deduxit, colligi potest floruisse Apollodo- 
rum inter Olymp. i5o et 160. 

In recensu operum, quae ApoUodorus, vir Trepi 
Tcaaav iffTopiav Seivdi; (Auctor libelli de Allegor. 
Hom. : V. fr. 7} posteritati mandavit, primo loco 
ponimus libros tres Bibliothecce. Qui titulusquam- 
quam dubitare licet num ab ipso Apollodoro 
profectus sit, reperitur tamen et in omnibus 
libris manu scriptis et apud Schol. ad Sophocl. 
Antig. v. 992. Librorum distinctio, quae iu iis, 
quos nunc habemns, codicibus est nuUa, ab /Egio, 
primo ApoUodori editore, ex argumenti et 
scholiorum(io) indiciis videtur restaurata. 

De rebus in hoc opere tractatis exstat locus 
memorabilis apud Photium (Cod. 186) : 'Ev tui 
auTw TEu/ei (sc. quodCononis quinquaginta nar- 
rationes complectebatur) xal 'AiToXXoSt.jpou YP^H''" 
[xaTixou piSXiSapiov aveYvwff^Y) fjtoi. BtSXioOiqxY) auToi 
â– /) ETriypacpTi. Ilepiei/e Ta 7raXaio'TaTa twv ' EXXtivow, 
o(ja T£ Trepi Gewv xai y)po')wv 6 ypo^vo? auToi? So^a^eiv 
eSojxev ovofxacia? 7roTa[i,o)v xai /oipoiy xat lOviov xal 
TrdXewv o6ev xai Ta TzoXka. oaa elq to ap/aiov dva- 
-zpiyei, xa\ xaTeidi fJteypi twv Tponxcov xat dvSpoiv 
Tivojv Trpo? dXXif)Xoui; [xd/ai; xal epya STriTpe/^ov xai 
Toiv dTTO Tpoiai; TrXdva? xiva?, inxkiaia. S' 'OSuaffeoj?, 
£i<; Sv auTw xai r) apyjxioko^^ioL y.ixxaik-qfzu 2uvoi|/t? 
S' £(st\ toc -KoXkoL Tou piSXtou xai oux dypy^aTOi; toi? 
Ta TraXaia £7ri [^lvt^ixy)!; l/^eiv Xdyojv [X£Ta7rotou[A£voi(;. 
"E/ei Se xa\ eTciYpa[jL[ji.a to jBiSXioSdpiov oux dxo[xtj;ov 
ToSe' 

Atwvoq (77retpri[ia (alwva)v (jTtetpritiaT' Salmas.) d^uffcrd- 
(xevo; CLTz' i\i.tXo 
TtaiSetr)? [xuOou? yvio9t TtaXatyevea; • 
[xr|6' e; 'OixYipeiriv creXtS' e[x6XeTte , [xriS' eXeyeiriv, 

[xri Tpaytxrjv [xouaav, (;.r)6c [xeXoypa^trjv , 

[LYl xuxXtwv !;riT£t 7toXu9pouv cttixov ' el? i\ik S' dSpcov 

euprjaeii; ev £(xot 7rdv9' oua x6a(xoi; exet. 

Quae vero quum non ita sint exposita, ut ad- 
ornatio operis, uti quidem nunc est, possit intel- 
ligi, liceat mihi siugulorum librorum argumeu- 
tum verbis Heynii subjicere. « Primis capiti- 
bus (1, 1-6), ait vir doctissimus,continentur fere, 
paucis aliis interpositis, mythi e theogouiis et 
cosmogoniis profecti, qui diversae a ceteris indo- 
lis et naturaesunt, et physica nonnulla placita 
super rerum origine, elementorum pugna, eaque 
diremta, de rerum dispositione, per sumuiam 
narrata exhibent. Sequitur altera sectio ad hnem 
libri primi : mythi Hellenici , seu priscae narra- 
tiones a majoribus fando acceptae de auctorum 

(10) Schol. Hom. Il.A, 42 : iv p'. B, 103 : Iv TTJa'. B, 
494 : P16X. y', xe^. 6', ubi capitis numerum a seriorimanu 
additum suspicatur Heynius. 



DE APOLLODORO. 



XXXIX 



stirpis Hellenicae fatis rebusque gestis. Imprimis 
autem iEolica stirps heroum numero inclaruit : 
hanc ideo potissimum persequitur Apoliodorus 
inde a capite septimo. Incidunt in hanc partem 
praeter Aloidas, Marpessam raptam, Oeneum, 
Atliamantem cum Ino, Peliam et Neleum cum 
Nestore, Biantem et Melampodem vatem,Caly- 
doniae suis venatio et Argonautarum navigatio, 
multorum carminum argumenta. — Alter liber, 
ut nunc quidem libellus dispescitur, Inachi genus 
exponit, in quo Persei stirps succedit inde a 
capite quarto, et in hac Hercules, cujus res 
gestcB, vita et mors, tot carminibus decantatae 
res, disertius sunt in iis exposita;. Subjiciuntur 
(cap. 8) Heraclidarum fata, profectio in Pelo- 
ponnesum, sedes in ea occupatae, usque ad ^Epy- 
tum, Chresphontis filium. — Tertius liber Age- 
noris stirpem persequitur : primotjue loco (c. 
1-3) fabulas Creticas, tum (c. 4-7) Thebanas, 
interpositis Bacchi Thebanl fabulis, subjectaque 
brevi expositione belli adversus Thebas, belli 
Epigonorum fatorumque Alcmaeonis; quae et ipsa 
carminum argumenta praebuere. Tertio loco hic 
liber (c. 8-9) fabulas Arcadicas potiores exponit, 
inque his Atlantis septem filias recenset, inter 
quas Taygete (III, 10, 3) ad mythos Laconicos 
scriptorem deducit, Electra autem (c. 12) ad 
fabulas Trojanas. Paullo abruptius ad ^aci 
stirpem procedit narratio (III, 1 2, 6), nec niinus 
subito inde ad fabulas Atticas (c. i3), donec in 
Thesei rebus deficit libellus , qui deductus esse 
debuit usque ad bellum Trojanum et errores du- 
cum Troja capta redeuntium. (V. Phot. 1. 1. et 
Apollod. I, 3 , 4 , ubi : Trepi c&v Iv toi? Trepi 'OSua- 
aEwi; £pouu.£v.)» 

Verum non solum satis magna pars operis in- 
tercidit, sed ea ipsa quae nobis servata sunt,innu- 
meris corruptelis laborant multisque interpola- 
tionibus , quse partim in ipsis codicibus reperi- 
untur, partim debentur ^gio, primo Apollodori 
consarcinatori. Quid? multi tam inter antiquiores 
quam inter recentiores exstiterunt viri docti, qui 
omnino nou verum Apollodorum, sed nihil nisi 
majoris operis compendium nos habere conten- 
derint. Inter eos numerantur Vossius (in Melam 
I, 8,De hist. Gr. p. i^a), Barthius (ad Thebaid. 
I, 121, Animadv. III, i), Reinesius (Epistol. ad 
Hoffmann. et Rupert. I, 4iosq.), Burmannus 
(Catalog. Argonaut. v. Calais) , Faber, Clavierus 
(praefat.ad edit. Apollod.) etWelckerus(de Cyclo 
Hom. p. 88). Praj ceteris in hanc rem inquisivit 
Clavierus. Offendit eum Bibliothecam nostram 
a Photio demum et Scholiastis memorari, quum 
tamen reliqua Apollodori opera saepius a vett. 



scriptoribus excitentur. Sed hoc levioris esse 
momenti ipse bene perspexit. Aperta autem 
exccrptoris vestigia deprehendere sibi visus est 
in multorum locorum corruptelis. Qua in re ve- 
reor ne cupidius egerit quam cautius. Neque 
enim ullus eorum quos attulit (i) locorum ita 
est comparatus, ut non potius librariorum culpa 
aut interpolatorum additamentis depravatus 
esse videri debeat. Itaque non tam mendae loco- 
rum quorundam in testimonium vocandse forenf, 
quam totius narrationis tenor genusque oratio- 
nis. Nam res saepenumero nimia obscurantur 
brevitate ; oratio vero non niodo nulla jucunditate 
condita, sed etiam hiulcaplerumque et negligens 
quam maxime. Res denique in postrema operis 
parte ita se excipiunt, ut.cur hunc potissimimum 
Apollodorus ordinem secutus sit, non videas. 
At tamen ex multis locis apparet auctorem 
iiostrum, ubiad novam stirpem rerumque seriem 
transit, vel personae alicujus mentionem injicit, 
ad quam postea redeundum, vel de qua jam 
antea dictum erat, lectores monuisse atque hoc 
modo adumbrasse operis ceconomiam (2). Tales 



(1) Loci hi sunl : I, 6, 3, 3 : ex toutwv 8i ileXym ... 
<n;piY[j.6v uoXuv i^kacty. Quae ex Viscontii sententia veri- 
simiiiter putat ita transpoiienda : xa [Aev 01716 (xvipwv ... 
e^ieaav , dx toutwv Se i^dym etc. . — 1 , 9, 16, 8, ubi in 
Argonautis recensetur EupuaXo? MrixKTTeox; , qui idctu in 
Trojffi expugnatione fuit dux Argivoruni (I, 9, 13). Sinii- 
liter Peneleus et Leitus , porro Ascalaplius et lalmenus 
numerantur inler Argonautas atque duces Graecorum 
ante Trojam. — 1,9, 26, 4, ubi quse de Talao narranlur 
ex Apollonio Rhodio (IV, 1638, sq.) adscita sunt, sed ne- 
gligenter et inconcinne. V. Heyn. ad li. L — [I, 1, 5, 
13, de Nauplio locus misereconiiptus. — II, 5, 10, 10, de 
Hercule ex Italia in Siciliam tranatante. — II, 5, 11, 3, 
de Cycni, Martis ex Cyrene f., monomachia, quain ean- 
dem narrari dicit II, 7, 7, 5 (ubi vero Cycnus Martis et 
Pelopiaefilius). — II, 5, 11, 10 de Hercule in Rhodo bo- 
vem mactante. (Quae alienoloco inculcata sunt. V.Heyu.) 

— II, 7, 7, 11, locus corruptus. 

(2)'I, 3, 4 : letp^vei;, Ttept wv ev toT; Ttept 'OSuffffewj 
IpoufjLev. — I, 6, 3 : Tiept ouv AiQiJ.r;Tpo<; TauTa XcyeTat. — 
I, 6, 3, 13, post enanatam Gigantomachiam : oOlit. [aitjv 
Trept TouTwv [Liypi Seupo ^((jliv XeXex^'^- — ^ > "^t ^> ^> "^' ^^ 
Prometheo ab Hercule liberato : w<; cv toTi; xaTot 'Hpa- 
xXea Sr,Xw(70(ji.ev. — I, 9, 5:Sunt qui Perieren Cynortae 
filium dicunt : StoTiep Tot Tiept twv Hepti^pou exyovtov ev ti^ 
'ATXavTtxw Yevct SriX(i)(T0jjt.ev. — II , 1,1: circtSr] t6 tou Aeu- 
xaXttSvoi; 8ie|eXYiXu0a[jtcv yivoc, , exojji^vw; liybi\LS.v t6 'Iva- 
j^ou. — III, 1,1: eTTct 5c t6 'Ivaxetov Stepx6[Jievot ye^voi; , tou; 
0.1^6 ByiXou [Jiexpt twv 'HpaxXctSwv SeSriXwxa(ji.£v , dy_0[A£vw; 
XeYW[Ji.ev xat t(x 7:ept 'AYr,vopo?, — III, 1, 4, 5, in fabulis 
Creticis : Tdt (Jiev ouv uepl MtvoTaupou xat 'AvSpoYCdo xaJ 
<I>at8pa£ xat 'AptaSvr;; cv toT? Trepl &ri<Tiu>(; U(TTepov epou[i.ev. 

— III ,3, 23 : Ta (jlcv ouv Ttepl EupdOTinri!; (xtcoyovcov [liypi 
TouSe [Jiot XeXcyOw. — III, 8, 1, 1 : £7tav{itYW|xcv 8e vuv TtfxXtv 
eTtt t6v HeXa(7Yov. — III, 12, 5, 1 : [jicTa S^ t6 alpe9r)vat 
'IXtov U7t6 'HpaxXcouc , w<; [jitxpov TtpoaOcv i?][jtTv XeXexTat, 
iSaxiilvjaz HoS^xpxri;. 



XL 



DE APOLLODORO. 



admonitiones et transitus perniulti legnntur in 
libro primo et prima parte libri postremi; verum 
versusfinem eo magis desiderantur, quum rerum 
adornatio hic implicatior sit et artificiosior. 
Nam a Pelasgi stirpe sine uUo transitu progredi- 
tur ad progeniem Atlantis, hinc ad iEaci fami- 
liam , inde ad mythos Atticos, ita ut nonnisi 
conjectura auctoris consilium assetjui possis. 
Arguit haec tractationis insequabilitas scriptorem 
defessum, quae ad res minus spectare videbantur 
omiltentem, omni modo properantem ad finem. 
Quamvis igitur Apollodori librum in nonnullis 
decurtatum, orationemque a librariis deprava- 
tam statuam , ex his tamen omnibus non potest 
argumentum peti, ut a valde copioso Apollodori 
opere nobis nonnisi serioris hominis excerptum 
superesse credamus. Non nego equidem , immo 
admodum probabile mihi videtur, Apollodorum 
majus opus mythologicum composuisse, modo 
ne velis parvum nostrum libellum, iUius epito- 
men, Apollodoro abjudicare. 

Neque magis Claviero assentiri possum in eo, 
quod, quum apud Aj^oIIodorinn multae voces 
poeticae reperiantur (3), eas, tamquam disjecti 
membra poetae, ita explicari vult, ut auctor in 
genuino opere eodem fere modo quo Athen:eus 
et Stephanus Byzantinus ipsos poetarum Jocos 
adscripserit, quos deinde epitomator in pede- 
strem sermonem dissolvisset, sed non satis docte, 
utnon ubique poeticae orationis colorem agno- 
scere posses, sicuti in historiis de Melampo, 
Admeto, Minoe, aliis. Ad verum propius jam 
acceditSommeri (praifat. ad edit. ApoII.) senten- 
tia, ex qua orationis diversitas pendet ex diver- 
sis quibus auctor usus est fontibus modo poeti- 
cis, modo prosariis; quibus addas diversam natu- 
ram narrationis, quae modo nihil nisi genealogi- 
arum ordinem exhibet, modo singulas quasdam 
historias copiose et diHgenter exponit. Itaque 
Apollodorus, ut Sommer. monet , suo qui dicitur 
stylo usus esset nullo. Quod vero uti in prosae 
scriptore, neqiie ignobili illo, aegre ferendum 
videri debeat, sic aha relicta nobis est via, qua et 
haec dictionisdiversitasexcusaripossit, etejusin 
nostris exemplis jejunitas et qua interdum la- 
borat obscuritas. Etenim Epitome historiae my- 
thicae ab Apollodoro eodera modo quo Chronica 
versibus iambicis conscripta esse potuit, quos 
seriores in prosam dissolverint. Hanc rationem 
si ineamus, non offendit Apollodori orationem 

(3) V. c. pa«ret?, pedes ; olsi;, oculi, I, 9, 2!, 1 ; 
Acxgpov TrOp I, 9, 28 ; Xagpov xet[J.wva I, 9, 24; ttjv evav- 
tiav (xoOaav |j,eXf{)5(3v 1 , 9, 25, I ; wXtdOev el? tov pu96v 
j , 9, 1,4; wjyoi tou TcovToy I, 9, lo, 12. 



pro re modo poeticum ornatum et altitudinem 
spirare, modo ad vulgarem sermonem descen- 
dere , nec quidquam impedit, quin ubique 
magis compta fuerit quam in nostro prosario 
contextu, neque cogimur, ut excerptorem sta- 
tuamus, sed nonnisi hominem, qui poeticos nu- 
meros dissolvens hiulcam et inaequabilem prosam 
effecit, saepe obscuriorem, versus finem denique 
admodum negligentem. Ac profecto non difficile 
est in multis locis liberiores numeros iambicos 
agnoscere et refingere. 

Sed antequam cetera afferam, quae hanc sen- 
tentiam commendent, videamus cujusnam operis 
epitomen esse Bibliothecam viri docti opinati 
sint. ^gius quidem eam putavit eundem librum 
esse cum opere Ilepi ©ewv (4); contra Vossius, 
Reinesius, Burmaiuius, Faber ejusdem operis 
compendium habeie sese existimarunt. Non in- 
cidissent in tantum errorem, si vel obiter inspe- 
xissent, quae Photius de Ilepl 0ewv opere dicit, 
et quae ex ipsis fragmentis comperta habemus 
(cf. Galeum. 1. 1. p. 16). Aliam viam ingressus est 
Clavierus. Censet ille numquam Apollodorum 
composuisse librum, quem Bibliothecam inscri- 
psisset, sed eum ex diversis nostri auctoris ope- 
ribus De Diis, Navium Catalogo et Chronicis esse 
conflatum. Quam conjecturam probare studet 
loco Stephani v. Au[xri , ubi legitur : 'ATtoXXoSwpo? 

7) 5 Xa TOUTOU l)CT£[J1.0p.£V0? * « TtjV Bl /COpaV £/OUCTl 

Au[ji.aioi.)> Apparere inde dicit, Stephani tempo- 
ribus epitomen ApoIIodori exstitisse, cui nomen 
Bibliothecae ; locum ab ethnographo laudatum 
pertinuisse ad libri tertii partem postremam 
nunc deperditani. Photium enim dicere Biblio- 
thecam contiuuisse nomina fluviorum, regionumj 
populorum, urbium; quod quum in superstitem 
operis partem non caderet, illam maxime par- 
tem respici, ubi reditus Graecorum coloniaeque 
ab iis deductae recensitae fuissent. Verum de hac 
Clavieri conjectura idem fere mihi diceiidum esl 
quod de illa Vossii rehquorumque. Nam si vir 
doctus animo perpendisset, quae sit operum De 
Diis, De Navium Catalogo, nec non Chronico- 
rum natura et indoles, non fugisset eum, omnino 
non potuisse fieri, ut talis liber, qualis est, quam 
habemus, Bibliotheca, ex istis libris compone- 
retur. Ac si vel concederem, quod non concedo, 
materiam Bibliothecae omnem desumtam esse ex 

(4) .(Egius in Epistol. ad Ursinum , postquam de operis 
titulo » Jhbliotheca » lociitus erat, pergit : « Quod au- 
tem sive de Dcorum origine librt Ires adjecerimus, 
iiic, qui liujusce auctoris primi certe libri unam aut alte- 
ram pageiiam vel ]ippientil)us occllis legerit, in sentcn- 
tiam nosliam et manibus et pedibus eum iturum esse 
scio. » 



DE APOLLODORO. 



XLI 



diversis libris ab Apollodori manu profectis , ta- 
men qimm rerum digestio et adornatio, quae in 
ejusmodi opere non minima pars laboris est, alii 
deberetur; sane non excerptum hic liber esset, 
sed novum plane opus; neque Apollodori dici 
potuisset, nisi eatenus, qiiatenus auctor id sub 
Apollodori nomine venditasset. Plura ex hac 
parte contra Clavieri sententiam possunt dis- 
putari, quum simile quid in antiquitate, quan- 
tum sciam , non reperiatur. Sed mittamus haec , 
quoniam sumto praecipuo, quo haec opinio niti- 
tur, fulcro, Stephani locum dico, totum corruat 
necessarium est. Nam quum loci cum libri notitia 
a Stephano laudati plerique, uti par est, ex geo- 
graphicis vel historicis Apollodori libris petiti 
sint, atque revera horum exsliterit epitome, ut 
infra demonstrare studebo, temeritatis crimen 
non subterfugit, qui locum v. Au(ji.7) laudatum 
ad mythologicum opus referre veUt, praesertim 
quum ex fabuHs postrema parte libri tertii nar- 
randis vix possis huic sententiae verisimilitudinis 
speciem conciliare. 

Ceterum Bibliothecae titulum non ab ipso 
Apollodoro operi nostro inscriptum fuisse supra 
jam indicavi. Idem censet Welckerus (de Cyclo, 
p. 89), qui eum bene quidem quadrare dicit 
cum iis quae in epigrammate initio commenta- 
tionis nostrae apposito leguntur, sed hoc ipsum 
suspicatur non epitomae, quam Photius legit, 
sed majori Nostri operi mythologico propositum, 
ex eoque Bibliothecae titulum effictum esse. Li- 
ceat mihi ab hoc viri summi judicio meam sen- 
tentiam sejungere. Nam prseterea quod, ut modo 
dixi, nihil eorum, quae viri docti protulerunt , 
impediat, quominus ApoIIodorus librum scri- 
pserit ejusdem fere ambitus, vel etiam minoris, 
quam is, quem nunc habemus; alia sunt quae 
aliam hujus tituli significationem suadeant. Ut 
paucis eloquar quid sentiam, Bibliothecae titulus 
pertinet non solum ad libros illos tres rerum 
mythicanuTi, sed etiam ad Chronica, quae cum 
illis in unum corpus conjuncta , universalem et 
compendiariam historiam exhibuerunt, quae, 
ut in Anaximenis opere, a theogonia exorsa ad 
aequalem usque auctoris aetatem fuit perducta. 
Ac quemadmodum hocce opus cum libris Dio- 
dori comparandum est, sic etiam eandem habuit 
inscriptionem. Ut ita statuam movet me locus 
Photii supra excitatus. Quam enim ibi legimus 
Bibliothecae descriptio tam confusa est, ut quo- 
modo eam exiis, quae ipse ante oculos habuit, 
eruere potuerit, ut ipse Welckerus fatetur, non 
assequaris. Neque quisquam Photium hominem 
tam levem dixerit, ut fingendi libidini indulgons 



haec omnia ex epigrammatis verbis elicere co- 
natus esset. Contra satis commode hujus loci 
confusio explicatur, si statuanuis Photium non 
solum epigramma illud in fronte operis legisse, 
sed etiam aliam brevem quandam notitiam, (pise 
ad Bibliothecam, qualem modo dixi , spectabat; 
deinde vero, quum haec omnia referret ad eam 
Bibliothecae partem, quam in suo volumine re- 
perit,eum diversa in unum conglutinasse. Ita- 
que si dicit Bibliothecam continuisse ovojjiaffia? 
TTOTafxwv xai x.^^pwv xal eOvwv xal Tro^Xewv , auctor, 
ex quo haec petita, procul dubio ad Chronica, 
i. e. ad posteriorem Bibliothecaepartem respexit. 
Ad eadem fortasse referenda sunt haec : Haa. xt 
TOpl 6ewv xat -fipoiwv 6 xpo^^o? auxot? So;aCetv eSwxe, 
ita ut sint : « Quse temporum ratione habita, 
de diis et heroibus statuerint, vel : Quae de Deo- 
rum heroumque aetate opinati sunt. » Obscurius 
haec a Photio expressa, quoniam quid sibi vel- 
lent, ipse non potuit perspicere. Ad eandem 
Bibliothecam referendum videtur epigramma. 
Primum ejus versum : alwvwv (sic lego cum Sal- 
masio et Heynio pro atwvo?) (7TOipY)(jLa dcpu(j(7a(ji.evo? 
(xtc' Ejjteio IlatSeir)? recte, puto, reddidit vetus 
interpres: « Saeculorum seriem nostra si legeris 
arte. » Heynius vertit : « Hauriens orbem vel 
cyclum eruditionis antiquitatis. >â–  Eodem modo 
Welckerus 1. 1. jungit (y7reipv]fjta 7ratSeia<;, i. e. xu- 
xXov TratSeuTixbv vel xuxXov tdTopia? itatSeuTix^^;, 
sicuti Dionysius Samius decem libros tcTToptai; 
TcatSeuTtx^? scripsit. Certius aliquid pronun- 
tiare liceret, si quidem compertum haberemus 
quid sibi vellent illa : [k^ xuxXiwv C^Tct TuoXuOpouv 
(jziyov. De cycli Homerici auctoribus cogitari 
nequit,ut recte monet Welckerus contra Casau- 
bonum, Bentlejum, Heynium. Ipse dithyrambos 
intelligi vult, quippe qui plus rerum mythica- 
rum conlinerent quam carmina lyrica et elegiaca. 
Vereor ut auctor epigrammatis ita distinxerit. 
Equidem verbis xuxXiwv iroXuGpouv cxi/ov desi- 
gnari suspicor xuxXov t(7Topixbv, i. e. opus histo- 
rico -geographicum , quale fuerunt Chronica 
Apollodori, Hellanici, Charonis. Ac si quidem 
recte Polemo vocatur xuxXixb?, opusejus, quod 
cyclum nominabant, non aliud esse potuit ac 
â– Ks.piriyr\(7i(; xoffjjttxTq. Neque verba 7roXuGpou<; (j-Ttyo? 
in poemate refragantur, quominus de prosariis 
scriptis intelligamus. Accedit quod sic demum 
illud : eupi^(7et(; Iv i[io\ Tr(xv0' oax xo'(7(xoi; iyti non ad 
solos mythos poetarumque figmenta restringen- 
dum est. Neque tamen haec premo, quum bene 
sciam quam vaga sint et incerta. 

Ut vero seriores mythologicum Apollodori 
opus cum Chronicis in unum conjungerent , 



XLII 

sponte adduci debuerunt, si quidem utruiiique 
versibus fuit conscriptum atque illud substitit 
in Troicis leiriporibus, a quibus iisdem alterum, 
teste Scymno Chio, cepit initium. Neque prae- 
termittendum est Apollodorum in ordinandis 
fabulis quam maxime respicere ad temporum 
ordinem ipsisque narrationibus multa immiscere 
chronologica (5). In Deucalionis et Inachi pro- 
genie ordo est simplicissimus. Major rerum im- 
plicatio reperitur in stirpibus Atlantis, ^aci, 
Cecropis. Etenim postquam in posteritate Atlan- 
tis prae ceteris Taygetae prosapiam usque ad 
Helcnam exposuerat, ab Electra transit ad Tro- 
janas fabulas, atque Ilii reges breviter recenset. 
Tum subito convertit se ad jEaci stirpem eam- 
que deducit usque ad Achillem cuntra Trojam 
proficiscentcm. Deinde ad Cecropcm se conver- 
tit, ejusque stirpem procul dubio usque ad Tliesei 
filios enumeravit. Itaque vides omnia tendere ad 
bellumTrojanum, magnumilludin mythologiaet 
chronologia 7rapa7ryiY[xa ; et quae primo oculorum 
obtuitu arbitrarie posita esse videntur, ex certo 
animi consilio et decreto adornata apparent (6). 
Quod vero a Thesei filiis ad celebratissimum illud 
bellum progreditur, eo Atheniensem auctorem 
agnoscis, qui eos, ut Welckerus monet, in libello 
suo, eodem modo, quo in Lesche Athenarum 
Polygnotns , insigniter extulisse videtur. Iderr 
patriae gloriam augendi studium in aliis quoque 
Apollodoreis deprehenditur (7). 

(5) II, 5, 11, 1, priores decem labores Hercules absol- 
vit b)\ |jLy)vi xai gxsaiv oxtw. — II, 4, 9, 5, Hercules octo- 
decim annos natus leonemnecat. — III, 13, 8, 1 , Acliil- 

les novem annos natus Lycomedae in custodiam datus. 

I[ ,5, 11, 7, pestis novem annorum. — III, 5, 5, 4, Ly- 
cus viginti annos regnat. — 1,9, 26, 6, Argonautai tov 
TrdvTa TtXoOv £v teTTapo-i [XTial TeXeiwaavcEi;. — 1,9, 28, 2, 

lason et Medea decem annos degunt Corintiii II , 6, 

3, 5 : xa6' ov os xpovov eXd-rpeue (Hercules) Ttap' 'OjjiipdXv) , 
XeycTat t6v eTci KoXxou; ttXouv YevecrOai , xai ttjv tou KaXu- 
Swviou xdirpoy Oi^pav , xai 0ri(7£a Tiapayevofxevov ex Tpoi^rj- 
vo? Tov 'IdeiAov xa6apai. — III ,4,2,1, Cadmus cvtayTiv 
servit, ^v 6c cviauTo? totc oxtw eTTi.— II, 1,3, l,laudan- 
tur tastoris Ciironica. Paullo audacius Scaliger in Elenclio 
Orat. Ciironol. dicit : « eam (Apollod. Bibliotliecam) to- 
tam, si velimus, possumus xaTd yEved? in Clironicum 
conjicere. » 

(6) Cf. Welclier. \X. Delenda igitur in argumento libri 
primi Plierecydis verba : Eojdem Apollodorus tractavit 
... resecta esse. 

(7) Galeusl.l.p. t9:«Primum Attica; regem cliroiiologi 
aliarum gentium aftirmant fuisse Ogygem. Hoc Philocho- 
rus in Attliide pro figmenlo liabuit. Philocliorum sequi- 
turApollodorusHI, 13. ArgivihistoricideCererisadventu 
quid senserint docet Pausan. lib. I; docet idem qua3 de 
ea re diversa scripserint ol 'AOrivatoi xai oaa Ttapd toutoi;. 
Cuni his eadem prorsus tradidit Apollodor. 1,5.» Alia 
aljcrt Welclierus : HI, 14,|16, l Amphictyon, auctor con- 
ciln Ampliictyonum , unus idemque est cuin rege Atlie- 



DE APOLLODORO. 



Ducit hoc ad fontes, ex quibus Apollodorus 
mythologiam suam consarcinaverit. Qua in re 
ita agere potuit, ut ipsa caimina epica duces 
sibi seligeret. Ex hacWelckeri sententia carmina 
se exciperent hunc in modum : libro primo : 
Theogonia, Titanomachia, Gigautomachia, He- 
roogonia (postquam Prometheum tamquam ge- 
neris humani post diluvium reparatorem inter- 
posuerat ) , Thebais , Corinthiaca ( Phrixus , 
Sisyphus), Melampodia, Argonautae (Corinthum 
veniunt; quare Eumelum secutus esse videtur). — 
Libro secundo : Phoronis (Phoroneus, Argo, lo), 
Danais, Heraclea Pisandri, Minyas (i. e. Theba- 
norum bellum contra Erginum , Minyarum re- 
geni. V. A])oll. II, 4, 11), Ol/aliaq aXwat?, iEgi- 
mius (cf. Welcker. p. 2G6). — Libro tertio : Europa, 
CEdipodia, Epigoni, Hymnus in Mercuiium, 
Cypria, bellum Trojanum usque ad Odysseam , 
Telegonia. 

Sed quae est operis sui indoles, non id egit 
Apollodorus ut ad antiquissimorum horum mo- 
numentorum (8) auctoritatem totum se accom- 
rnodaret, sed quaecumque e lyricis et tragicis 
poematis (9) consilio suo inservire poterant, in 
usus suos convertit. Atque plurima horum 
omnium non tam ipse volumina illorum poeta- 
rum pervolutando collegisse videtur, quam in 
sua transtulisse ex logographorum et gramniati- 
corum operibus, qui easdem res eadem, qua ipse 
fecit, ratione tractaverant. Inter eos prae celeris 
ante oculos habuit Pherecydem, Hellanicum 
(quamquam is nusquam expresse laudatur) ct in 
Herculis historia Herodorum (10). 

narum. — Medea ^geo nubente Argonautarum fabulse 

in Atticam historiam exeunt (lib. II, (in.) Helena pri- 

mum rapitur a Tlieseo , ut liic virginitatis llorem decer- 
pat. OEdipus Colonum fugit, ut apud Sophoclem et Euri- 
pidem. — Adrastus Atlienas fugit ad aiamMisericordiaj, 
a Tlieseo petiturus caesos sepeliendi facultatem. 

(8) Nominantur : Thebais 1 , 8, 4 ; Alcmaeonis 1 , 8, 5, 
8; Homerusl, 3, 5; H, 2, 1, 3; 11,3, 1, 6; III, 1, 1, 5; 
111,5, 6, 2; NodTot II, 1, 4, 14; Hesiodus 1 , 8, 4 ; 1,9, 
21,7; II, 1, 1, 7;in,8, 1, 1; H , 1, 3, I; H, 2, 2, 2; H, 

3, 1,6; H,4, 2,7;HI, 5, 6, 2;IH, 6, 7, 5; 111,8,2,2; 
111,9, 1,8;IH, 14,4, 2; Eumelus IH, 8, 2, 2; 111 ,9, 1, 
1 ; III, 11,1,1; Asius III, 8, 2, 2; Cercops II , 1, 33 ; 

II, 1, 4, 14 (utroque loco Cercopem Jlgimii auctoiem 
intelligi censet Welcker. I.l. p. 266); Pisander 1 , 8, 5, 2 ; 
Panyasis 1,5, 2; IH, 10, 3, 17; HI, 14, 4, 2; Naupactica 

III, 10, 3, 12; ApoIloniusRhodiusl, 9,21, 8. 

(9) Citantur : Stesichorus 111, 10, 3, 12 ; Pindarus II, 

4, 2,7;TragiciH, 1,3, 1; H, 1,4, 14 ; H , 2, l,3;Euri- 
pidesll, 1,4, 4;IH,6, 8, 2; 1H,7, 7, 2;HI,9, 2,8. 

(10) Pherecydes : I, 5,2; 1,8, 5, 3; 1, 9, 19,6; H, 1, 
3, 3;H,4, 8, 5;H, 5, 7, 2;Hl, 1, 1, 7;1H, 4, 1, 6. 
IH,4, 2,3;III,6, 7, 3; IH, 8, 2, 2; IH, 12, 6, 8; Hero- 
dorus : 1 , 9, 19, 3 ; III , 6, 2. V. O. Miiller. Dor. H, p. 
464 sqq. Praeter hos laudantur : Acusilaus H, 1, 1, 7; 
IH, 8, 1;H, 1, t,3;H, 2, 2,2; H,5, 7, 1; IH,4, 4, 2; 



DE APOLLODORO. 



XLIII 



Ceterum non est, cur de virtutibus vel potius 
vitiis hujus operis verba faciamus atque perstrin- 
gamus perniciosum illud studium ex euhemeri- 
slica de rebus mythicis statuendi ratione profe- 
ctum , quo , neglecta inter fabularum naturam, 
originem, aetatem distinctione , tnrbulenter et 
temerarie omnia permiscentur. Tantum enim 
abest ut cum Barthio medullam omnium mytho- 
logiarum in Apollodori libello reperiamus, ut 
nihil nobis praebere videatur nisi miseram fabu- 
larum hiuc illinc corrasarum farraginem. Eo ma- 
gis dolenda est fati iniquitas , quae effecit, ut 
nemo hodie harum rerum studiosus Apollodori 
opusculo carere possit. 

Accedo ad alterum Apollodori opus, quod 
Xpovixi vel Xpovtx'^ cruvTa^iC inscribitur. De eo 
notitiam dat Scymnus Chius (V. fr. p. 435), qui 
ad ejus imitalionem suam orbis terrarum de- 
scriptionem composuit. Docet ille Apollodo- 
rnm, narrationis initio facto a Trojae tempori- 
bus, ordine chronologico tradidisse qnae per 
annorum lo/jo decursum scitu digna accidissent. 
Jam quum ex Apollodori calculo Troja capta sit 
io83a. Chr., substitisse debet 01. iSg, i vel i/t4 
a. Chr. , anno secundo Ptolemaei Euergetae II, 
anno decimo Attali II Philadelphi, cui opus 
simm auctor inscripsit. Legebantur in eo quae 
spectant ad populorum migrationes , urbium 
origines et excidia, Graecoruni barbarorumque 
expeditiones, res terra marique gestas, pugnas, 
fcedera, regum imperia, tyrannorum fata, vitas 
virorum illustrium (i). Quae omnia breviter et 
compendiose erant exposita, et, ut memoria fa- 
cilius possent retineri, versibus iarabicis, libe- 
rioribus illis, concepta (2). 

Libri hujus operis laudantur quattuor, neque 
plures, puto, fuerunt. Quorum primus perti- 
nuisse videtur usque ad tempora belli Persici. 
Id c6lhgo tum ex mentione Helori urbis, ad 
quam a. 491 notissimum proelium commissum , 
tum ex commemoratione Miuntis , quae spectat 

III, 11, 1;III, 15, 6, 5;m, 15, 22; Amelesagoras 111 , 
10, 3, 12; Philocrates 111 , 13, 8, 5; Dionysius (Scytobra- 
chion, Mytilenaeus. V. Welcker. 1.1. p. 85) I, 9, 19, 7; 
Demaratus et Asclepiades I, 9, 19, 7; 11, 1, 3, 3; III, 
1, 2,6; Castorll, 1, 3, 1. 

(1) Cf. Cic. ad Atticum XII, 23 : « Quibus consulibus 
Carneades et ea legatio Romam venerit , scriptum est in 
tuo Annali. Haec nunc qua;ro, quae causa fuerit, ... qui 
eo tempore nobilis Epicureus fuerit Athenis, qui praefue- 
rit liortis , qui eliam Athenis TioXmxol fuerint illustres : 
quod te etiam ex Apollodori puto posse invenire. « 

(2) Idem, puto, significare voiuit Suidas 1.1., ubi Apol- 
lodorum tragiambos invenisse dicit, quamvis non satis 
intelligam quomodo liberiores illos versus iambicos ^ra- 
giambos appellare potuerit. 



aut ad bellum Idnicum, aut ad historiam Themi- 
stocHs. Libro secundo notata erant tempora belli 
Peloponnesiaci et quae sequuntur usque ad regna 
Philippi et Alexandri. Quod arguunt, nisi fallor, 
urbes ex eo memoratae : Menae (01. 81, 4. V. Dio- 
dor. XI, 78), Noae(Ol. 82,2. Diodor. XI, 91), 
Hyccara a Nicia capta, Chaeronea (Ol. iio,3). 
Qui restant duo libri reliquum temporis spatium 
usque ad auctoris aetatem complectebantur. 

Verura dinicultas quaedam oritur, quaj, si quid 
video, ita est amovenda, ut Apollodorum non 
solum metricam hancce chronologiam quattuor 
libris scripsisse statuamus, sed etiam majus 
quoddam opus, prosaria sine dubio oiatione 
compositum, cujus illud, quodScymnussibiimi- 
tandum sumsit , epitome fuerit vel compendium. 
Nam quum Scymnus, cujus auctoritas in dubium 
vocari nequit, Nostrum initium posuisse dicata 
Trojae excidio , non liquet quomodo etiam res 
antetrojanas commemoraverit. Sic v. c. eum 
egisse videmus de setate Dionysi, Herculis, 
jEsculapii, Dioscurorum (V. fr. 72). Sed haec, 
dicas, perpauca fuerunt, quse tamquam minus 
certa in procemio praemiserit. Quomodo autem 
Apollodorus in opusculo, quale Scymnus descri- 
bit , agere potuit, sicuti Alexander Polyhistor et 
Berosus, de regibus Chaldaeorum, qui ante dilu- 
vium regnarunt, deque illis JEgyptiorum, quo- 
rum plus nonaginta enumeravit (V. fr. 70) ? Ar- 
guunt haec epitomen, nefjue alia desunt, quae huic 
nostrae sententise faveant. Etenim ipse ille Scy- 
mnus Apollodori Chronica metrica dicit iravTtov 
eTriTO(ji.:?)v twv yy^r;^ £tpv]a£va)v. Quod jam non ita 
explicandum ut sit : Epitome omnium quae ab aliis 
fusius enarrata sunt, quemadmodum geographus 
de suo opusculo dicit : Ixtwv cTiopaSYiv l<TTopY)iji.£vtov 
£v ETriTotxy; cot Ysypacpa : sed significant verba : 
« Epitomen eorum, quae ipse Apollodorus inajori 
opere prolixius exposuit. » Quocum optime qua- 
drat illud Stephani (v. Au[ji.ti fr. 45) : 'ATToXXo^Scopoc 
Ti 6 TQt TouTou £7nT£[xo'[ji.£vo(;. Verisimile est Stepha- 
num epitomen intellexisse qua usus est Scyranus, 
atque dubitasse utrum ea ipsius Apollodori esset 
an alius. 

Chronicorum fragmentis, relicto ordine ab 
Heynio adoptato, subjecimus reliquias ex opere 
Tri^ TOptoSo; vel IlEpl y^? vel IlEpirjviatsinscripto, 
a veteribus, iniprimisa Stephano, servatas. Hunc 
librum Apollodoro tribuit jam Vossius (De hist. 
Gr. lib. III, p. 161). Movit eum locus Tzetzae 
(Hist. III, 100, V. 8o5), ubi postquam Herculem 
dixerat una navi ad Amazonas navigantem, ut 
Hippolytaecingulum Admetae reportaret, Bebry- 
ciam depopulatum esse, eaque donasse Lycum, 



XLIV 

qui deinde Thracicam civitatem in Herculis 
honorem Heracleam nominasset, subjicit haec : 

'O 'ATCoXXoSwpOi; qjiqffiv tauTriv Tirjv lcTTOptav, 
T(j) TTEpi viQffwv, TioXewv xai Sykjlwv Se piSXtw 
STEqjavo; 6 Bui^avTio; oO ypacpei Trepi TauTrii;, 
nepi 6e 'HpaxXeiai; Se Ypdipet 1:7)1; Iv Tto llovxw. 

Verum in aprico est verba Ttept vvitiov etc. non 
pertinere ad Apollodorum, sed titulum esse xoiv 
levixwv Stephani a Tzetza versus causa effictum, 
antecedentia autem petita esse ex Apollodori 
Bibliotheca. Quod sentiens Galeus (I. I. p. 5 1 ) opus 
hocce certum esse et indubitatum Apollodori 
foetum negavit, et in Stephani loco (v. 'OpSiTai 
fr. 116), ubi 'ATToXXoSwpoi; Trepi 'AXeEavSpeiai; lau- 
datur, Atheniensi nostro substituendum censuit 
Apollonium Aphrodisiensem. «Atqui, Heynius 
objicit, est locus Strabonis (XIV, p. ggS, B, fin.), 
ubi de Apollodoro dicit : 6 Bk xal -/wpoYpacptav 
l^eSwxev Iv xtojxtxw (JtsTpto, r^; TrepioSov e7rtYpa'|a<;. 
Habemus hic expressis verbis laudatum ApoUo- 
dori nostri opus chorographlcum r^i; TrepioSov 
inscrij)tum, quod metro comico, pariter ac 
chroribgraphiam ediderat. » Huic Strabonis loco 
addere licet alios viginti fere exStephano, ubi 
libri index est modo Trepl yr[(; , modo 7rept7iYy;at<;. 

Quae omnia quamvis suadere videantur genui- 
num esse hoc opus Apollodori, et a Chronicis 
diversum , accuratius tamen rem perpendenti 
plura sese offerunt, quae quominus usquequaque 
in Heynii sententia acquiescamus impediant. 
Primum enim quaeras, qui factum sit, ut Scy- 
mnus periegesin conditurus ChronicaApoIlodori 
imitanda sibi proposuerit, neque illud opus, 
quod in eodem versabatur argumento, in quo 
ipse elaborare decreverat. Deinde vero quum in 
TreptYiYTiffei vel in y^? 7repto'Sto ante omnia res geo- 
graphicae ordine quodam secundum situm terra- 
rum describendarum memorari debeant, plane 
non assequor quomodo hoc geographi officio 
functus sit ApoIIodorus. Nam in eodem libro 
secundo, cui fere omnia fragmenta libri nota in- 
structa assignantur, et Indiae urbes recensentur 
et Libyae et Thracise et Italiae nec non Iberige. 
Itaque quum uno libro secundo omnis fere orbis 
terrarum ab Indo ad Herculis usque columnas 
perlustretur, nescio quid inesse potuerit libro 
primo, quid relictum sit sequentibus, praesertim 
si cum Heynio septem ad minimum hujus operis 
libros fuisse existimaveris (3). Quae quum ita 
sint, non vereor contendere, opus hoc geogra- 

(3) Heynius enim fragm. 164 (ex Stephano. V. AiTat), 
quamvis concederet posse id ad opus Ttepi vewv pertinere, 
nialuit tamen ad periegesin reierre. 



DE APOLLODORO. 



phicum idem esse cum Chronicis. Nomina illa 
urbium populorumque ex secundo Pcriegeseos 
libro laudata majorem partem spectant ad ex- 
peditiones Alexandri Magni, quae, ut paullo ante 
posui, librosecundo Chronicorum erant narratae. 
Sic memorantur Gaugamela (fr. io6);antea me- 
morandae erant urbes ad Jjlgyptum et Libyam 
pertinentes (Abyllae fr. 106, Ausesfr. io9,Nubae 
fr. 11/4); posterius Indiae aliarumque Asiae remo- 
tioris terrarum populi oppidaque, ut Mardi in 
Hyrcania , Orbitae tSi? 'ATroXXoco^po; SeuTe'pto 7rep\ 
'AXe^avSpeta; , i. e. ubi de Alexandria agit ab 
Alexandro condita (fr. 116), Oritae et Gedrosii 
(fr. laa), Paropamisus (fr. 118). Fragm. iig de 
HylHs et fragm. ii3 de Nasto urbe ad Philippi 
historiam refero. Laus urbs (fr. 1 12) apte memo- 
rari potuit ubi de Thuriis conditis agebatur. Ex 
libro primo laudatur urbs Celtica, Massiliae colo- 
nia,scilicet ex illa operis parte, ubi de Massilise 
originibus auctor exposuit, sicuti ex altero libro 
Fabia urbs Gallica a Fabio condita excitatur. — 
Oportet igitur ApoIIodorum in Chronicis, quem- 
admodum in Historiis fecit Hellanicus, quara 
maxime respexisse ad res geographicas , ita ut 
liber inscribi posset TrepioSo? yr^q, atque Scymnus 
eum tamquam exemplum suum sibi seligeret. 
Tum igitur Stephanus eundem librum modosub 
hoc.modosubillo titulo laudasset.Quod siminus 
placet, nihil refragor, quin statuas Chronica ex- 
cerptorem nactum esse rerum geographicarum, 
atque hunc indicare voluisse Stephanum verbis 
supra allatis, ita ut ethnographus modo Chroni- 
corum opus modo ejus epitonien laudet, pariter 
ac Eustathius modo ipsum Stephanum excitat 
modo ejus excerptorem (v. Westermann. praefat. 
ad Stephan. p. XV). 

Igitur, si antecedentia recte disputavi , res 
conformanda erit hunc fere in modum : Scripsit 
ApoIIodorus pedestri oratione majus Chronico- 
rum opus, quod in exteriore adornatione non 
multum differebat ab illo Castoris , Apollodori 
paullo antiquioris. In eo non tantum Grsecorum, 
sed etiam barbarorum historiam inde ab anti- 
quissimis et vel antediluvianis temporibus ex 
ordine chronologico exposuit. Ut vero Castor 
atque alii chronographi majorum suorum ope- 
rum fecerunt summaria (v. A. Mai ad Euseb. Ar- 
men. p. 36),similiter Apollodorus quoque Chro- 
nicorum suorum compendium scripsit metro 
comico. Ineo, in juventutis, ut videtur, usum 
composito, a Trojanis temporibus narrationis 
initium posuit, quum antiquiora in barbarorum 
historia aut minus cerla viderentur aut miaus 
scitu digna; in rebus Graecis vero simili ratione 



DE PHILISTO. 



compendiaria jam exposita essent in metrico isto 
compendio rerum mythicarum, quod nos in 
prosam orationem solutum habeniussuperstitem. 
Reliqua Apollodori opera satis habebo paucis 
verbis recensuisse. Scripsit enim praeter ea, quae 
jam attulimus : i) Opus Ilepi 6£aiv ad minimum 
viginti quattuor librorum , iu quo deorum et 
heroum naturam et qui de iis circumferebantur 
mythos ex Stoicorum placitis modo allegoriarum 
modo etymologiarum ope explicare conatus est. 
Multa in eo legebantur de sacrorum etfestorum 
originibus, de deorum epithetisquaeque huc spe- 

ctant alia 2} Ilepi veSiv vel -Trepi veo).* xaTaXo- 

You, i. e. commentarium duodecim librorum in 
partem Ubri secundi Iliadis, ubi Graecorum Troja- 
norumque copiae recensentur(4). In quo opere 
plurima sua Noster hausisse dicitur ex Demetrio 
Scepsio (Strabo YIII, p. 622, A : v. fr 169) et 
Eratosthene (Strabo VII, p. 457, B: v. fr. iSy). 
— 3) IIspl SwcppovoCji. e. commentarium in mimos 
Sophronis. Quod opus divisum erat in to et<; av- 
Spetoui; xal xb el? TOtji; Yuvatxeiou? (jtijji,ou?. — 4) Ilepi 

' ETziyioipjj.ou Hbros decem (5) 5) Ilepi izu[i.oko- 

ytwv. — 6) Ilepi Toiv 'AGvivyjctv eTaipwv. Laudatur 
denique Apoliodorus Ilepi xpaT^po; fragm. 243, 
ubi tamen nonnisi pars Etymologiarum in- 
dicari videtur (6). 

ANTIOCHUS. 

Anliochus,Xenophanis fiHus, Syracusanus (7), 
ffUYYpaipe^? TTavu ap/aioi; , ut Dionysius dicit ( A. 
R. p. 10), neque tcov eTriTUy(^o'vTwv Tt? ouSe ve'wv, 
ThucydidepauUoantiquiorfloruitcircaOl. 90(8). 
Miro errore tenetur Strabo (X, c. 1), qui 
eum Aristotele annis prope ducentis superio- 
rem facit. 

(^ondidit Antiochus tum ItaHae historiam 

(4) Eustath. ad princip. lib. II lliad. : Aeyei Se xai (sc. 
Porpliyrius) 6ti Tipoi; aXXou; xal 'ATioXXoSwpoi; 6 'A9?ivaro? 
litpaY[j.aT£U(TaTO Ta Tiepl tou xaTaXoyou dptffTa ev SwSexa 
PiSXioti;, MrivoYevyii; 6e ev Tpidi xatEixoat. 

(.5) Porphyr. in Vita Plotini c. 24 : Mi[jir5ad(ji£vo? Sh 
'AnoXXoowpov tov 'A6rivatov ... wv 6 (xev 'ETctyapjJiov tov 
xa)[jLa)5oYpd<pov Eti; Sexa t6[jloui; (pepwv auv^yayev 

(6) Ad fragm. 74 adde : Hieronym. Chron. p. loc : 
« Agrippa apud Lathios regnante, Homerus in Grsecia 
floruit , ut testatur Apollodorus grammaticus et Euphor- 
bus (Ephorus?) historicus; ante urbem conditam annis 
CXXII, et, utCornelius Nepos ait, ante Olymp. annis C." 
Hieronymns in numeris errasse videtur. 

(7) Ceterorum Antiocliorum recensum dat Fabric. Bibl. 
Gr. T.IF, p. 354, et X, p. 504 sqq. Cf. Voss. de Hist. 
Gr., ubi V. Indicem. 

(8) V. Heyn. De fontib. Diodor. p. 85. Ukert Geogr. 
Gr. etRom. vol. I, part; I, p. 84; Niebuhr. H. R. I, p. 
27 ; Ga"ller. Prowmium de Scriplor. rerum Sicul. p. ViJI. 



XLV 

(TTaXta? oixta(ji.o'v Dionys. H. 1. I. Ilepi Trj? TTaXia? 
auYYpafJ^H^a Strabo VI, p. 3gi) , tum SiciHae 
(SixeXiwTiSa auYYpaip^lv Strabo X, c. 11). 
Posterior novem libris comprehensa a CocaH 
temporibus usque ad primum annum Darii No- 
thi (01. 89, 1), adeoque ad medium Dionysii se- 
nioris regnum desceudit (9), 

Quemadmodum Antiochus eorum qui res Si- 
culas scripserunt fuit antiquissimus, sic etiara 
facile priuceps liaberi poterit. Opera ejus a 
Thucydide atque ab Aristotele in rebus Sicu- 
Hs cousulta esse pro certo fere affirmare Hcet 
(V. Niebuhr. H. R. I,p. 27,406^41, i3i).Diodo- 
rum haud paucaexeo mutuatum esse satisHquet, 
etsi quaenara illa fuerint, quum Philistura quo- 
que et Timaeura ante oculos haberet, plerumque 
non potest dijudicari (10). 



PHILISTUS. 

PhiHstus Syracusanus, Archimenidae fiHus. Sic 
Pausan. X, 23 et Plutarch. Nic. 19. Apud Sui- 
dam legitur <[>tXtaTO? NauxpaTiTY); ^ iupaxouato?, 
'Ap)(^wviSou uto?. Sed quum omnia, quae de Phi- 
Hsto ille tradit, valde turbata sint, non dubitan- 
dum est, etiara patris nomen vel auctoris culpa 
vel librariorum negHgentia depravatum esse. 
^gyptus patria eidera errori deberi videlur, 
quo AtYuirTtaxwv xal Trepi NauxpaTei»? Hbri ad no- 
strum historiciim referuntur. — Natus est 01. 86 
vel 87. Plutarchus enim I. 1. Philistum rerum a 
Gylippo in Siciiia gestarum SpaTrjv fuisse dicit. 
Itaque 01, 91, 3, quo anno Gylippus Syracusas 
venit, sive pugnando sive spectando noster rebiis 

(9) Diodor. XII, 71 : Twv Se (juYYpa^^wv 'Avtioxo; 6 
Supaxoucrto? Trjv TtiSv StxeXtxwv taTopiav eii; toutov tov dvt- 
auTov (Isarchi annum,Ol.- 89, 1) xaxeffTpE^^ev , dp?d(i£\0(; 
dTto KtoxdXou Tou Stxavwv paatXew; , ev piSXioti; Ivvea. 

(10) Fragmentis adde: Syncell. p. 364 ed. Dindorf.: 'Av- 
Tioxo; OE 6 Supaxoato? xat 7ip6 Tptoixwv ^yjat Ty]v 'Pto[xriv 
EXTiaOat , paatXEuovTo; MopyYiTOi; 'iTaXtac omo TdpavTO? d)(pt 
IIoaei5ci)vta<; [ietoc tov TrpwTov Xeyo^iEvov 'iTaXov (iaatXEa xa- 
TayEyyipaxoTa. Pra?terea Antiochus Syracusanus laudatur 
apud Theodoretin Cur. Gr. afiect. p. 115, quem locum, 
quum liber ad manus non sit , exscribere nequeo. Antio- 
chi denique nomen Vossius De hist. Gr. 1.1. restituendum 
putat apud Feslum p. 266, 23 ed. Odofr. Miiller., ubi sic : 
« Antigonus , ItaUcce historice scriptor, ait , Rhmnum 
quendam nomine, Jove conceptum , urbem condidisse 
in Palatio Romce eique dedisse nomen. » Ad haec 
O. Miiller.: « Antigonus , idem qui a Dionys.Hal. I, 8 et 
Plutarch. Romul. 17 laudatur, sed alius, puto, ac Cary- 
stius. » Cf. Niebuhr. H. R. T. I, p. 142, not. 77. — An- 
tlochus ille in Plierecydis fr. 101 citatus sine dul)io non 
est Syracusanus noster, sed Ttepi twv xaTd uoXtv [jtu9tx(Sv 
auctor, cujus mentio fit apud Ptolem. Hephaest. V, 9 et 
Pliot. Bibl. cod. 190 



DE PHILISTO. 



XLVI 

interfuerit, ad adultam fere aetatem jam perve- 
nisse pulandus est. Clarius hoc elucet ex narra- 
tione Diodori XIII, 91. Etenim quum post 
Agrigentum a Hamilcare eversum Dionysius, 
Hermocratis filius, duces res Carthaginiensibus 
prodidisse dictitaret, et populum ad supplicium 
de illis sumendum instigans ne praestitutum a 
lege tempus exspectarent, sed continuo pcenas 
infligerent, exhortaretur, magistratus eum tam- 
quam pacis turbatorem secundum leges multa- 
runt. Verum Philistus , vir opibus maxime pol- 
lens, multam pro eo exsolvit, quaeque anirao 
concepisset, edisserere jussit, addens se, licet 
per tolum illidiem multam irrogaturi essent, ar- 
gentum pro ipso expensurum. Haec incidunt in 
01. g'i, 3. Tum igitur Philistum, ut re familiari 
ad libitum uli et coram populo loqui posset, 
plus viginti annis natum fuisse omnino est ne- 
Gessarium. 

Quem magistrum habuerit non constat. Sevi- 
nus quidem [Mem. dc 1'Jcad. des belles-lettres), 
tom. XIII, p. 2) eum Isocratis discipulum fuisse 
intelligi vult ex Cic. de Orat. II, aa, ubi * Ecce 
tibi, inquit, exortus est Isocrates magister isto- 
rum omnium, cujus e ludo tamquam ex equo 
Trojano innumeri principes exierunt, sed eorum 
partim in pompa, partim in acie illustres esse 
voluerunt. Itaque et illi, Theopompus, Ephorus, 
Philistus, Naucrates, multique alii naturis diffe- 
runt, voluntate autem sunt similes inter sese, et 
niagistri. » Sed ne dicam quam parum hoc ve- 
rimile sit propter Isocratis aetatem paucis dum- 
taxat annis Philisto majoris, et propter id quod 
de tempore quo ludum aperuerit ex Pseudo- 
Plutarcho (Vit. X orat. p. 672) compertum ha- 
bemus;alius exstat apud Ciceronem (deOrat. 
II, i3)Iocus, ubi diserte Philistus ab Isocratis 
discipulis discernitur. « Hunc, inquit, consecutus 
est Syracusius Philistus, qui, quum Dionysii ty- 
ranni familiarissiinus esset, otium suum con- 
sumsit in historia scribenda , maximeque Thu- 
cydidem est, sicut mihi videtur, imitatus. Postea 
vero, ex clarissima quasi rhetoris officina, duo 
|)raestantes ingenio, Theopompus et Ephorus, 
ab Isocrate magistro impulsi se ad historiam 
contulerunt : caussas omnino nunquam attige- 
runt. » Quse res Gcellerum commovit, ut in priori 
loco pro Philistus restituendum censeret Phili- 
sriis. Idque verum esse eo libentius largieris , 
quo frequentior est apud veteres horum nomi- 
num confusio. Intelligendus est autem Philiscus 
aiilesius, Isocratis auditor, Timaei historici prae- 
ceptor (Suidas Tt;j.aio<;\ qui praetervitam Lysiae, 
etiam T£xvy,v ^r,xopixYiv composuit ab eodem 



Suida per errorem historico nostro tributam. 
— Alius Philisto magister a Suida datur Evenus, 
poeta elegiacus. Quod jam per se non admoduni 
probabile, temporum computatione labefacta- 
tur. Nam quum duo sint Eveni Parii, elegiaci 
poetae (Eratosthen. ap. Harp. s. v. Eurjvo?), quo- 
runi alter 01. i38 vixit, alter vero, si fides ha- 
benda Maximo Tyrio (Dissertat. 38, p, 449 ed. 
sec. Davis. ), Socratem artem poeticam docuit , 
neuter Philisti magister esse potuit. Diversa Sui- 
das confudisse videtur. 

Itaque quum de juvenilibus Philisti studiis 
certius omniuonihil compertum habeamus, pri- 
mum quod indubitata antiquitatis fide pronun- 
tiare licet, illud est quod supra ex Diodoro 
a|)posuimus, nempe fuisse Philistum Dionysii 
senioris fautorcm , eumque opibus suis et consi- 
liis ad adipiscendam tyrannidem haud minimum 
adjuvisse. Nec minus is ne in adversis rebus ty- 
rannus de salute sua desperaret , constantia 
animi et firmitate effecit. Nam ubi vix firmato 
imperio Syracusani arma in tyrannum conver- 
terunt ac in tantas eum angustias redegerunt, 
ut, omni spe tuendi principatus abjecta, ex 
amicis qusereret, quo pacto non prorsus inglo- 
riosam tyrannidis abdicatiouem faceret, Heloris 
respondit : pulcrum sepulturae ornatum esse ty- 
rannidem , Polyxenus consuluit , ut velocissimo 
equo conscenso intra Carthaginiensium fines se 
auferret; at Philistus, Te decet, inquit, non ci- 
tato equo ex dominatu avolare, sed vel cruribus 
tractum reniti. Atque hanc sententiam tyrannus 
amplexus est. Sic Diodor. XIV, 8 ex Timaeo; 
idem vero responsum alio loco (XX, 78), ex 
ipsius, ut videtur, Philisti historia Megacli datur. 
Cf. Plutarch. Dion. 35. Utcunque sit, auctorem 
nostrum tyrannicorum morum amicum fuisse 
tum aliunde constat, tum intelligitur ex loco 
Plutarchi (Dion. c. 11), quem, quum simul se- 
quentia Philisti fata narret, liceat adscribere. 
'O Y^p Sri ^iXkjtoc, ait, i\ oi^-/r^<; te Trj TupavviSi 
xa8t<7Ta[X£vri xpo6u|jLOTaTOV lauTov TrapiV/e, xat t-)iv 
axpav St£cpuXa^£, cppoupapycov Itti ttoXuv /povov. 'Hv 
Se Xoyo;, 0)? xai -zr^ [X7]Tpi TrXrjCria^oi tou 7rp£a6uT£- 
pou Aiovuaiou, tou Tupavvou [x^ TtavTaTraatv ayvoouv- 
TO?. 'EiTEi §£ A£TtTivr|i; EX yuvatxo?, •^v StacpGEtpac; 
IxEpw ffuvotxouaav £CT"^£, Y£VO[Jt£vwv auTW Suotv Gu- 
YaT£po)v, Triv £T£pav eSojxe Ot)^t(7TCj), jJLV)S£ cppaca^; 
TTpot; Atovufftov • opYK^GsU £X£tvoi; tviv jjlev •■(u^oux.oi. 
Tou Aetctivou Siqaa; Iv TTESati; xaGEtp^E, tov 8z ^t- 
XiaTov £^YiXa(T£ 2;iX£Xta(;(Ol. 98,4), ^uYo'vTa Trapit 
^Evoui; Ttva? £t? tov 'ASptav • otcou xai Sox£i t^ TrXeiffTa 
cuvGEivat Tr)? iffTopia? (7yoXa!^o)v (cf. Plut. De exil. 
p. 637 Steph., p. 6o5 Wechel.). Ou Yap £Travr,XQ£, 



DE PHILISTO. 



XLVH 



Tou Trpeofiuxepou ^wvxoi;, aXXi (jLeTotTJiv exeivou Te- 
XeuTVj waTrep etpriTai, xaTTiYayEv auTOV 6 Trpo? 
Aiojva Twv oXXtov cp0o'vo?, ux; auToii; Te (xaXXov im- 
TT^Setov ovTa xat tyj TupavviSt peSatoTepov. 

Plutarcho assentitur Cornelius Nep. in Dion. 
c. 3, ubi « Quumque Dion, ait, non desineret 
obsecrare Dionysium, ut Platonem Athenis ar- 
cesseret et ejus consiHis uteretur, ille, qui in 
ahqua re vellet patrem imitari, morem ei gessit, 
eodemque tempore (Ol. io3, 2) Philistum hi- 
storicum Syracusas reduxit, hominem amicum 
non magis tyranno quam tyrannidi. Sed de hoc 
in meo libro plura sunt exposita, qui de histo- 
ricis conscriptus est. » Cf. Plutarch. De exilio, 
p. 637. Aliter rem efformavit Diodor. XV, 7. Is 
enim ad 01. io3, i, Dionysium dicit propter 
poemalum suorum desptctum et exsibilationem 
in summum incidisse mcerorem , et ad extremum 
eo moestitise et insaniae processisse, ut necessa- 
riorum multos falsis criminibus oneratos necas- 
set, nec paucos misisset in exilium. Inter hos 
fuisse Leptinen fratrem et Philistum, qui prae- 
clara saepenumero tyranno in bellis commoda 
praestitisset : eos in Italiam fugisse Thurios , 
magnumque favorem adeptos cum tyfanno de- 
inceps id ipsum rogante in gratiam rediisse , et 
non modo in civitatem Syracusarum, sed etiani 
in prislinum benevolentiae et dignitatis locum 
restitutos esse, Ne tamen in hac narrationum 
diversitate Diodoriim Plutarcho veriora tradere 
putes, id praecipue obstat, quod Plutarchus 
omnia sua hausisse sese fatetur ex Timonide, 
qui Dionem in Siciliam secutus rebus, quas nar- 
ravit, oculatus testis interfuerat. Quam impa- 
tienter vero Philistus exilium tulerit, quemad- 
modum ad reditum efiiciendum vilem Dionysii 
adulatorem se praebuerit, patct ex Plutarcho (1) 
et Pausania (2). In patriam tandem reversus 
Dioni et Platoni, quorum consiliis Dionysium 
regi videbat, acerrimus exstitit adversarius, ac 
fracta horum virorum auctoritate priorem rerimi 
conditionem reducere studuit. Nec criminationes 
caruerunt eventu. Nam Dio patria pulsus, Plato 
Athenas reversus est (V. Platon. Epistol. III, 
p. 67 1 , ubi pro uTTo *I)iXt(7Tt5ou cum Sevino re- 

(1) Plutaich. Timol. 15 : "Qctte [lot crujxgdXXovTt TouTOt; 
Toti: <I'tXi(TTOU (pwvd? , fi; d<p(r,(Tt Ttepl twv AETrxtvou Ouyoftepwv 
oXo^upOfj evoc , WQ ex [xeydXwv dyaOwv twv Tr,!; rupavviSo; eti; 
TaTceivriv diptYtJievwv SiatTav, ipatveffOat 6pr,vouc yuvaixi? 
dXa6d<TTpouc xal uop^upai; xai xpuata ttoOouctyic. 

(2) Pausan. 1 , c. 13, § B ; 'AvSpt ydp paatXet ouvovTa 
dviYXY) TTdfTo ec x^^P'^ cruYYpd^eiv • et Ss xal 4>tXtcrT0<; atxiav 
Stxaiav etVriopsv , ir.tlni^oiv Tr)v ev Supaxoutrat? xd9o6ov , 
dTioxpu^jaaOat twv Aiovuctiou tA dvofftwTaTa , ^ttou uoXXr, 
Ye 'lepwvujjia) ffUYYvwari. 



stituendura est utco <[>tXt(iT0u). Sed 01. io5, 4, 
Dion cum exigua manu ad restituendam patriae 
libertatem in Siciiiam appellit, urbes ad eura 
ultro deficiunt, ipsae Syracusae denique ab eo 
occupantur. Dionysius, qui sub id tempus ad 
Cauloniam in Italia morabatur, PhilisUim, exer- 
citus ducem, circa Adriam tum versantem, cum 
classe arcessit, utque recto cursu Syracusas petat 
injungit (Diodor. XYI, 9-11; Plutarch. Dion, 
c. 25, 35). Philistus igitur accurrit, et primum 
quidem Leontinos, qui desciverant a Dionysio, 
invadit. Noctu furtim moenia ingressus partem 
urbis occupat, sed a Syracusanis suppetias fe- 
rentibns Leontinorum oppido exturbatur. In- 
terim Heraclides a Dione et Syracusanis classi 
praefectus e Poloponneso rediit. Contra hunc 
Philistus , summus classis praetor a Dionysio 
creatus, triremibus sexaginta pugnam navalem 
cum Syracusanis, navium numero haud inferio- 
ribus, suscepit. Acre tum proelium conseritur; 
in quo sua primum virtute Philistus praevalebat. 
Sed ab hostibus tandem circumventus, quum 
Syracusani id summo studio agerent ut impe- 
ratorem vivum caperent, ille, ut vitaret quae in 
captivos committi solent probra et cruciatus, 
mortem sibi conscivit, postqiiam maximum sui 
usum tyrannis praebuisset, fideiissimumque eo- 
rum amicum se declarasset. Syracusani victores 
dilaniatum Philisti corpus per totam urbem 
traxerunt et insepultum denique abjecerunt. 
Sic Diodorus ; ubi vero postrema magis in 
honorem Philisti, quara ex veritate adornata 
esse patet ex Timonide apud Plutarch. (Dion. 35), 
qui vivum dicit Philistum in manus hostium in- 
cidisse iisque fuisse ludibrio. Cum Timonide 
facit etiara Tzetzes (Hist. X, 83o sq.). Contra 
turpiter lapsus est Suidas, qui eum in pugna 
contra Poenos cecidisse refert. Incidunt haec in 
Ol. 106, I. Jam igitur, si Philistum, quo tempore 
Gylippus in Siciliam venit, viginti circiter annos 
habuisse statuamus, efficitur eum septuagena- 
riura , Ye'povTa y)5y) , ut Plutarchus dicit 1. 1. , diera 
obiisse supremum, 

His subjicio locos nonnullos vett. scriptorum, 
quibus indolis morumque nostri auctoris imago 
potest quisque sibi adumbrare. Dionysius Hal. 
Tom. II, p. i3i, 21, Philistum ostendere dicit 
•;^6o'; Te xoXaxtxbv xai [j.txpoXdYOv. Ideni p. 70, 8 
(tom V, p. 427, Reiske), OtXtaTo;, .lit , (ji.i[ji.r,Tii<; 
euTt ©ouxuSioou e^oi tou 7)0ou?* to [xev yap IXcuGepov 
xai cppov7)[xaTOi; [/.eaTo'v • touto Se GepaTOUTtxbv t^c 
Tupavviov xat aXXoiv TtXeove^ta?. Quare Timaeus, ut 
Plutarchus (Dion. 36) ait,oux aSixov XaSwv Trpo- 
cpafftv Ty)v uTrip t5)<; TupavvtSo? tou OiXiotou (jTTOuS-Jiv 



XLViu DE PHILISTO. 

jca\ iriffTiv, e[XTri7rXaTai xwv xax' auTOu pXaffcpy,[xiwv , 
& Tou? (JI.EV dSixri^svTa? tote <7UYYVt«)aTo'v ewTiv taw? 
(^^pi TTJc Ei? dvatffOriTOv 6pYr)i; yaXsuo^? y^^^''^^°"' 
Tob? S' u(7T£pov ffUYYpotf ovTa? Tot TrETrpaYfJtEva xat tw 
(xiv pioi [jf^ XuTtriOevTai; auTOU , tco 8k loyM XP''^!^^'~ 
vou?, •^ oo^a TrapaiTEtTat p.'^ [xe6' uSpew?, [i.r5S£ [jteTa 
pWf/.oXo)(ia(; oveiSt^etv Tot? au[jL<popdi;' Jjv ouSev oLiziyei 
xat Tov (xptffTOv dvSpwv Ix vr/Tfi [i.eTaff^£iv. Deinde 
vero Ephorum reprehendit, quod Philistum 
laudaverit , ti; , xaiTrep wv SetvoTaToc; dStxoi; 7rp(x- 
Y[Jtaffi xai TcovYipoK ^Gefftv euffyr^[ji.ova; aiTta^; Trept- 
6aXeiv , xai X^syou; eyovTa^; xo'ff[jiov e^eupetv , auTOi; 
auTOV ou SuvaTat TrtxvTa [jiri)(^avo)[ji.evoi; e^eXeffGat Trji; 
Ypaiy^^;, &<; ou cptXoTupavvo'TaTo; dvGpojTctov y^voito, 
xai [jL(xXtffTa TrdvTtov del ^riXwffa? xai Gau[ji.dffai; Tpu- 
©rjv xat Suva[jtiv xat TrXouTOu? xai Ya^toui; tou? twv 
Tupdvvojv. 'AXX^ Y^'? ^tXtffTOU 6 [x7]T£ Tic 7rpd^£t(; 
£7ratvwv , [JLV^Te Td? ■zdya.ci oveiSiCojv e[jLiji.£XeffTaTO(;. 

De scriptis Philisti Suidas : 4>tXtffxo?, y\ <I>i- 

XiffTo; 2upaxouffto(; •... eYpa^jiie StxeXtxd • IffTi 0£ Td 
7rpb(; "EXXriva; auTOiq Trpa)(_6£VTa Stacpo'pw(;. Kai Fe- 
veaXoYiav • Tcept ^otvixr];, xal dXXa Tivd 7r£pi tt^c, 
vT^ffou StxeXtai;. Deinde : <I>tXiffTO(; NauxpaTiTrj^; ^ 
2upaxouffiO(; • ... ffuveTa^e Se iv/yr^y 'PrjToptxriv, Ai- 
YUTTTiaxot £V StSXioti; i6', 2tx£Xtxd ev ptSXiote ta', 
Trpb; Tbv Tptxdpavov X()yov, 7r£pi NauxpdTew?, Trepi 
Atovuffiou Tou Tupdvvou j3t€Xia c;' , 7repi Trj^; AtYu- 
TTTiwv GeoXoYta^; piQta y'» Ari[ji.riYopta(; • xat dXXa 
Tivd- 7r£pi AiSuri^; xai Dupta^;. Diversorum scripla 
a Suida commixta esse exlra dubitationem posi- 
tum est. A veteribus Sicihae tantum et Dionysii 
historia, ac praeterea nihil PhiUsto assignatur. De 
arte oratoria Hber, ut supra vidimus, ad Phili- 
scum Milesium pertinet; ad eundem aucto- 
rem, quod jam Ruhnkenius (Histor. orat. Gr. 
p. LXXXIII) perspexit, Conciones refeiendae 
sunt. Opus 7r£pl f^otvi'xr,<; tribuendum videtur 
Phihno Agrigentino, qui primi belli Punici hi- 
storiam scripsit atque faciUime cum PhiUsto con- 
fundi potuit. Quod ad reliqua Phihsti opera, 
quum nonnisi Suidae testimonio tot nominibus 
suspecto in notitiam nostram venerint, supinam 
potius lexicographi negligentiam accusemus, 
quam temporis, quod nuUi eorum pepercerit, 
injuriam. 

Historiae Siculae in duas partes erant divisae, 
quarum akera septem Ubris plus quam octin- 
gentos annos complexa, exordio facto inde ab 
antiquissimis SiciUae temporibus, ad 01. 98, 3 ad 
captumque Agrigenlum deducta est ; aUera, ubi 
prior substiterat incipiens, Ubris quattuor res a 
Dionysio seniore gestas usque ad mortem ejus 
(01. io3, 2) enarravit. Diodor. XIII, io3. His 
tamquam tertiampartem addere licet opus, in quo 



duobus libris res Dionysii junioris per quintjue 
annosusquead 01. io4, 2,persecutuse8t.Diodor. 
XV, 89. Etenim tredecim hos libros unum tantum 
quodanimodo corpus effecisse inde apparet, quod 
Stephan. Byz. vocc. 'ApSE^Xr; et KpaffTo'(; librum 
tredecimum laudat. Potuisse tamen etiam singu- 
las partes tamquam singularia opera discernido- 
cemur a Cic. II. Ep. ad Quintum fratr. 1 3. « Utros 
ejus (Philisti) habuerisIibros(duo enimsuntcor- 
pora), an utrosque, nescio. Me magis de Diony- 
sio delectat. « Cf. Dionys. Hal. t. II, p. 131,17: 
At7]prix£ historiam suam £i(; £7rtYpacpd(; ouo, 7repi 
HtxeXta^; [jl^v t^v 7rpoTepav e7rtYpd(f wv , 7rept Aiovu- 
ffiou oe TTjv iTepav , effTt Bk [Jtfa â–  xat touto yvoi/i^; av 
dTrb Tou TeXoui; t^? 2itx£Xtx%. Neuter libros de 
Dionysio juniori memorat , quos neque Diodor. 
XV, 94 in computum suum refert. Quare haec 
pars, omnino minus cognita, serius tandem raa- 
jori illi operi adjuncta esse videtur. Ex his vero 
facile inteIIigiturSuidam,ubiresSicuIas undecim 
libris conscriplas esse dicit, primam et secundam 
totius operis partem, ubi Dionysii historiae sex 
libros assigiiat, secundam et tertiam partem in 
unum collegisse. 

Ralionem, qua res narratae in singulos li- 
bros dispertitae fuerint, ex fragmentis quot su- 
persunt Goellerus constituit hanc : « Res Cocali, 
ait, Philistus narravit primo libro SicuIoi'um. 
Ibidem recensum egit populorum, qui antiquitus 
in Sicilia consederunt. V. Diodor. V, 2-6. Se- 
cundo libro de coloniis Graecanicis dixit, quae 
in Sicilia conditae sunt. Cf. Thuc. VI, 2-6; Strabo 
VI, p. 409 Am. Tertio libro, ut mihi quidem 
videtur, progressus est ad regnum Gelonis; ra- 
tionem exposuit, qua imperium sibi paravit; 
reliquas res a rege clarissimo per septem annos 
gestas tractavit. V. Diodor. IX. Haec ad spatium 
temporis pertinent inde ab Ol. 72, 2 ad Ol. 
75, 3. Quartus liber fortasse comprehendit regna 
Hieronis Thrasybulique. Diodor. XI, 38-68. 01. 
75, 3; 78, 3. Tum quinto libro aggressus est 
tempora Siciliae florenlissima post libertatem Sy- 
racusis vindicatam expulsosque tyrannos. Ine- 
rant, puto, etiam bella cum Siculis et Ducetio 
gesta; excidium Agrigenti. Diodor. XI, 67, 68; 
XII, 82. 01. 78,3; 91, I. Sextus deinde liber, 
quo Thucydidis vestigia legit (teste Theone Pro- 
gymn. p. 9 Heins.: Tbv 'ATTtxbv oXov 7r()X£(jL0v ev toii; 
^txeXtxoTi; ex tou ©ouxuStoou ^eTevrivo/^e , et Plutar 
cho Nic. c. 1 : *Ai; youv ©ouxuSiSrii; l^viveYxe xai fl>i- 
XiffToi; ^rpdEeii; , It^^i TrapeXGelv oux effTt , fjtdXtffTd ^f 
§■)) Tbv Tp()7rov xat Tr,v StdOeffiv tou dvSpb(; (Niciae sc.) 
U7tb 7roXXwv xai (j.£YdXwv TraQtov xaXuTrTO^JLEvrjv 7re- 
pt£/ouffa<;, e7riSpa(xwv ^paj^ew^;, xai Std twv dvaY- 



DE TIMtEO. 



XLIX 



xaiojv .... Tr£ir£ipa[xai auvaYaY^iv) continebat hi- 
storiam belli Attici. Diod. XII, 82 ; XIII, 33. 01. 
91, i;9i, A. Septimus denique liber tempora 
Dioclis Syracusanorum legislatoris continere 
poterat cum parte belli Punici ab Hamilcare 
gesti. Diodor. XIII, 34-96. 01. 92 , i ; 93, 3. — 
Hinc incipiunt res Dionysii senioris, quattuor 
libris exposilae. Quorum primo, ni fallor, inde 
a capto Agrigento caussas et initia regni Dio- 
nysii, maximeque apparatum bcllicum contia 
Carthaginienses exposuit. Diod. XIII, 91-108. 
01. 93, 3; 93, 4. Hinc ad pacem cum Carthagi- 
niensibus initam , et firmatuni a Dionysio prin- 
cipatum naturalis fransitus fuit libro secundo. 
Diodor. XIII, 108; XIV, 10. 01. ^3, 4; 9/n 2. 
Tertio libro videtur enarrasse bellum Punicum 
secundum. Diod. XIV, 14-76- O'- 94, *; 9^, i- 
Qiuirto libro bello Punico tertio et Rhegino, 
Dionysii obitu et pompa funebri descriptis les 
tyranni ad exitum perduxit. Diodor. XIV, 76; 
XV, 74. 01. 96, i; io3, I.» 

Sequuntur libri duo Dionysii junioris histo- 
riam inde ab 01. io3, 1, quo anno regnum susce- 
pit, ad 01. 104, 2 complexi. Retractavit eam et 
ad fiiiem perduxit Athanas Syracusanus. Diod. 
XV, 94. Quam ne ipse Philistus ulterius piose- 
queretur, nec fortasse illis ipsis, quae jam coni- 
posuerat, summam manum admoveret, morte 
impeditus est. Quod ei ridicule sane crimini 
vertit Dionys. Hal. tom. V, p. 4^7 ed. Reisk. 

In scribendi genere Philistum ad Thucydidis 
maxime exemplum sese conformasse unanimis 
est veterum scriptorum cousensus. Itaque aj)ud 
Ciceronem (II Ep. ad Quint. fratr. i3) audit: 
« Siculus ille capitalis, creber, acutus, brevis, 
paene pusillus Thucydides. « (Cf. Rrut. c. 85; de 
Orat II, i3), etapudQuinctil. Institut.orat.X, 1: 
« Imitator Thucydidis, et ut multo infirmior, ita 
aliquatenus lucidior. » Quod uberius exponit 
Dionys. Hal. tom. V, p. 4^7 et VI, p. 779 sqq. 
ed. Reisk. Philistus, ait, ad Thucydidem niagis 
accessisse videtur et ejus exemplo formam ora- 
tionis ornasse. Neque enim argumentum sumsit 
nimis vagum, verum unum , idque uni loco ad- 
strictum. Ordine vero optimo historiam non ad- 
ornavit, sed obscuro, et quem summa cum diffi- 
cultate animo conse(|ui possis , ac sane longe 
pejore quam Thucydides. Res etiam alienas hi- 
storiae suae inserere noluit, sed in uno argumento 
permanet (cf. Theon. Progymnast. p. 44 Heins.). 
Dictione utitur inusitata quidem, sed minus 
obscura et affectata quam illa Thucydidis, atque 
rotunda, densa, acri, contentiosa. Non tamen 
eandem elegantiam et majestatem, nec eadem 

PROLEGOHENA IN HISTORICOS. 



pondera, affectus et figuras habet. (Interdum 
vero orationera Philisti grandem et sublimem 
esse testatur Longin. c. 40.) Nimis gravis saepe 
et uniformis est, nec ulla periodi ejus jucundi- 
tate conditae (cujus rei praeclarum sane exem- 
plum proponit fragm. 8). In describendis locis, 
navalibus pugnis et constitutionibus urbium 
perexilis est atque depressus, nec oratio rei am- 
plitudini respondet, Idem de ejus concionibus 
valet. At naturali quadam oris suavitate prseditus 
est, et prudens et ad veras et serias caussaruni 
actiones Thucydide magis idoneus. Idem Diony- 
sius VI, p. 767, Philistum cum Herodoto, Thu- 
cydide, Xenophonte et Tlieopompo componens 
dicit : TOUTOu; Ixxpivto tou? avSpaq £11; [xi[xyi<7iv im- 
TTjSEtoTaTOui;. Ceterum Philistus iu Alexandrinum 
historicorum canonem non est receptus. Atque 
jam raultum ante Ciceronis aetatera non placuisse 
obscuram illam Philisti orationem declarat Cic. 
Brut. c. 17 : « Jam vero Origines Catonis quem 
florem, aut quod lumen eloquentiae non habent? 
Amatores huic desunt, sicuti multis jam ante 
saeculis et Philisto Syracusio et ipsi Thucydidi. 
Nara ut horura concisis sententiis, inlerdum 
etiam non satis apertis [cum brevitate tum nimio 
acumine], officit Theopompus elatione atque al- 
titudine orationis suae : quod idem Lysiae Demo- 
sthenes : sic Catonis luminibus obstruxit baec 
posteriorum quasi exaggerata altius oratio. « — 
Iniquum Timaei de historico nostro judicium, 
cpopTtxov xat t§io)T7]v eum dicentis, nec non tTjV 
<[>t)itaTou StaXsxTOV euOuveiv aggressi perstiingit 
Plutarch. Nic. c. i. Nil curabis Timaei raaledi- 
centiam, quum legas apud Plutarch. Alex. c. 8, 
in tanto apud veteres Nostri historias honore 
fuisse, ut eas una cum Euripide, Sophocle, 
iEschylo Harpalus Alexandro suo raitteret in 
Persiara. 



TIM^US. 

Tiraaeus Tauromenita (1 ) patre usus est Andro- 

(1) Suidas : Tt[xaioc, 'AvSpojxaxo^J » TaupojAevCxYii; • 8v 
'A6ir)vatoi 'ETTiTifAatov wvofjLaaav • <I>iXtcrxou [xa6r|T)^i; tou Mi« 
XiQfftou* •itapa)v©(i,a(TTO 6s touto, Sia t6 TtoXXa £iiiTi[jiav' xal 
rpaofTuXXsxTpta §£, Stde to ta TU)(6vTa avaypdygiv. 'Eypaij/Ev 
'jTaXtxdt xal StxsXtxdev piSXtoi? ri'. 'EXXy)vixd xal ZtxeXixd. 
SuXXoyyiV ^yjTopixwv d9opjj,a)v PigXta $y). 'OXu[ji,7ttovtxa; , >^ 

Xpovtxd 7tpa|i6ta Reliqua exscripta sunt e Diodor. 

Exc. Vales. tom. IX, p. 279 etPolyb. XII, 23. — Idenj : 
Ttixato? 6 lCTToptx6c ... eypail/e uept Supta? xal twv auTrj; 
7t6Xeti)v xat pao-tXewv, pv6Xia y'. 

Prffiter Tauromenitara apud vett. scriptt. memorantur: 
I. Timceus Locrus, de quo ceitius nihil compertiim 

d 



DE TIM^O. 



macho illo, qui opibus animique nobilitate ex- 
cellens Naxios urbe a Dionysio excisa deturba- 
tos congregavit, iisque in Tauromenio oppido 
recens condito (Ol. 96, i) novas sedes constituit 
(01. io5, 3. Diodor.XVI, 7 coll. XIV, 59). Qno 
anno Timaeus in lucem editus sit, disertis verbis 
indicat nemo. Quiim vero annosnatus nonaginta 
sex ( Lucian. Macrob. cap. 22, p. 127 Bip. ) 
diem obiisse dicatur, ac historiae ejus usque ad 
01. 129, 1 a. Chr. 264 perductae fuerint (2), fato 
defunctus videtur circa 01. 1 3 1 , vel paullo post 
a. Chr. 256, ideoque natales ejus referendae 
sunt ad 01. 107 ; a. Chr. 352. Magistrum habuit, 
ut Suidas testatur, Philiscum Milesium, disci- 
pulum Isocratis. Ceterum de vita ejus nihil fere 
compertum habemus, nisi illud, eum ab Aga- 
thocle patria pulsum migrasse Athenas. Quod 
equidem retulerim ad 01. 117, 3, a. Chr. 3 10, 
quo tempore Agathocles post cladem ad Hime- 

habemus. Qui ei tribuitur liber Tcepl Trj; xou xofffAoy 
•^yriQ nihil est nisi Platonis dialogi , qui Timajus inscri- 
bitur, compendium (v. Tennemann. Syst. d. Plat. Philos. 
vol. I, p. 93 sq.). Idem â– Vitam Pythagora; scripsisse dici- 
tur. Cujus rei fides quum in uno Suidse testimonio posita 
sit, nec usquam Locrus auctor diseite memoretur, veri- 
simile est fragmenta , qu£B de Pytiiagora ex Tima^o lau- 
dantur, referenda esse ad Timaeum Siculum , qui in rebus 
Italicis de Pythagora non potuit non disserere. — 2. Ti- 
mceus Crotontata et Timceus Parius , Pytliagorei (v. 
lambiich. V. Pythag. cap. extr. ; Clemens Alex. Strom. 
p. 604; Tlieodoret. II Tlierapeut. p. 36. Cf. Fabric. 
Bibl. tom. VI.p. 544.) — 3. Timceus Cyzicenus,V\&- 
tonis discipulus. Sic Demochares ap. Athenaeum (XI, 15, 
p. 509, A Casaub.). Verum Diogen. Laerl. III, 46, Ti- 
molaum, non Timajum Cyzicenum inter Platonis disci- 
pulos enumerat. Itaque alterutrum nomen depravatum 
videtur. Aliunde de Tima;oquodam Cyziceno nil constat, 
nisi forte Neanthes Cyzicenus , sicuti Tima;us Philisci 
discipulus, qui 'EXXr,vixa scripsit el Ttept twv xaxi TtoXiv 
(jL'j9txdiv , nec non itcpi IlTjOayoptxwv (in quo opere quem- 
admodum Timseus ineptam illam de Empedoclis XoyoxXo- 
7r£ta fabulam narravit :v. Karsten. de Empedocle); et 
quem, siculi Timaeum, propter levitatem Polemo avtt- 
ypaipai!; suis peistrinxit , ob ingenii et rerum tractatarum 
cum Timaio ejusque historiis similitudinem appellatus 
est Tima;us Cyzicenus , quod nomen deinde cum illo Ti- 
molai facillime potuit confundi. Eodem plane modo 
Ruhnkenius ad Rutil. Lup. I , p. 26, Hegesiam oratorem 
propter suum ineptiarum studium cum Timaeo confu- 
sumesse dicit. — 4. Timceus, junior quidam, sophista, 
quiadGentianumscripsitLexicon Platonicum (v. Ruhnk. 
praefat. ad Timsei Lex. p. XII, sqq.). Ad eundem Ruhn- 
kenius peitinere censet ouXXoyv^v ^nxoptxwv a^opfAwv, 
quam Suidas historico Siculo attribuit. — 5. Timceus 
mathematicus memoratur a Plinio H. N. V, 9; XVI, 
22; II, 8. Ad hunc Goeller. referendum suspicatur fr. 
25 de Hyadibus. — 6. Tima;us historicus , qui de me- 
dicina metallica scripsit in Plin. Ind. lib. XXXIII et 
cap. 3 ejusdem libri, nemo aiius quam Siculus noster 
esse videtur. V. fragm. 22. 

(2) Polyb. ) , 5, 1 : 'r7ro6iri<T6[j.£ea xa.\iTfic, apxrlv tv)? ^i- 



ram exercitum in Africam transducturus, ne per 
absentiam suam res novas molirentur Syracu- 
sani, nec ipse pecuniae inopia laboraret, opulen- 
tiorum opes sub variis praetextibus confiscavit, 
atque urbem ab omnibus, quos a se alienos vi- 
deret, caedibus et exiliis expurgare studuit (Dio- 
dor. XX, 4). In horum numero fuisse videtur 
etiam Timaeus , qui itaque aetatis anno quadra- 
gesimo secundo, relictis Syracusis, in literatissi- 
mam Athenarum urbem sese contulit, ubi, sicut 
ipse dicit (3), quinquaginta continenter annos 
hospes versatus est. Prseciaro hoc otio gaudens 
totum se dedit studiis historicis, ac postquam 
ingentem materiam undique congesserat, pro- 
vectiore jam aetate ad operum suorum composi- 
tionem se accinxit (4). Jam si vera sunt, quae de 
exilii tempore dixi, necessario inde sequitur 01. 
i3o, i,a. Chr. 260, Timaeum Athenas paullo ante 
ab Antigono caplas reliquisse. Igitur Taurome- 
niumvel, quodmalim,Syracusasredierit. Testem 
rei affero locum ipsius Timaei modo laudatum (3), 
unde clare elucet scripta haec esse post reditum 
ex exilio. Atque quum verba Polybius petita 
dicat ex libro trigesimo quarto, ubi, ut infra de- 
monstrare studebo, Agathoclis historiam expo- 
suit, haud temere statuam majorem historiarum 
partem usque ad postremas res Agathoclis Athe- 
nis, verum Pyrrhi historiam, quam seorsum edi- 
tam scimus, in Sicilia post reditum ex exilio esse 
conscriptam. 

De scriptis Timcei. — Siciliae historia , quam 
Timaeus memoriae prodidit, initio facto inde ab 
antiquissimis temporibus deducta est usque ad 
01. 129, ubi Polybius suorum comnientariorum 
posuit exordium(5). Quot libros continuerit ac- 
curatius definiri nequit , ampliorem tamen fuisse 
opere Polybiano pro certo licet affirmare (6). 
Neque minus asserere potes, ut Philisti, sic etiam 
Timaei historias in plures partes fuisse divisas, 
quas tamquam singularia opera consideraveris. 
Hinc explicandus est Suidas, qui Timaeum scri- 



6X0U TYlv TrpwTT.v 5ia6x(7iv i\ 'iTaXta? 'Pwtiaiwv aurif) 6' 
EffTt (nivex^i!; [j.£v toT? acp' wv Ttjiatoi; a7i£Xnr£ , ittTrret 5i 
xaTa TYjv EvdTYiv xat elxoffT^iv Ttpoi; TaT; IxaTov 'OXu(X7tta5a. 

(3) Polyb. XII , 25, i : n£VTr,xovTa (tuvexw? ett] 5taTpi- 
«j/a; 'A8Tivri(rt ?£vtT£u(j)v xat 7t(i(7r)? 6(j.oXoyou|i£va); a^tetpoc 
EyEvoiAriv 7toX£[xtx-^; XP^^«?- Contra Polyb. ibid. 25, d : 
a^toxaetffa; yiip 'A6r;vri<Ttv (tx£56v etti 7t£VTT;xovTa. Cf. 
XII, 28,6. 

(4) In exilio Timaeum bistoriam suam condidisse dicit 
etiam Plutarch. De Exil. p. 605 Wechel. 

(5) Polyb. I, 5, 1, verbis paulo ante exscriptis. 

(6) Quod vero minime concludi potest , sicut Gfeller. 
fecit, exPoIyb. III, 32, ubi omuino non sermo est de 
Timffii historiis. 



DE TIMiEO. 



LI 



psisse ait Italica et Sicula libris octo, deinde 
Hellenica et Siciila. Hae partium sunt inscriptio- 
nes, quarum complures sine dubio fuerunt hodie 
ignoratae. Nam praeter id, quod quinque libri 
postremi Agathoclis res gestas comprehenderint, 
de ceconomia libri certioris quidquam non tradi- 
tur. Verum si fragrnenta perhistraveris, quibus 
libri notitia addita est , facih negotio eruere 
hcet : magnum iUud Siculoium opus in duas 
partes fuisse divisum, quarum utraque in plura 
capita distincta erat; atque titulos a Suida ser- 
vatos primis duarum illarum partium capitibus 
fuisse inscriptos. Itaque primum caput prioris 
partis inscriptum erat 'iTaXixa xal SixaXixa, octo 
libris antiquiorem Siciliae historiam exhibens 
cum rebus Italicis arctissimo vinculo conjun- 
ctam. Primumcaputalterius partis in fronte ha- 
bebattitulum StxeXix^ixai^EXXrivixa, atque illud 
tempus complectebatur, quo Atheniensium in 
Siciliam expeditiones factae sunt. Igitur Timaei 
operi idem prorsus accidit quod Periegesi Heca- 
taei, In utroque prima tantum majorum partium 
capita nominatim laudantur, de ceteris altum 
silentium. Facile quidem capitum denominatio- 
nes excogitari possent, sed quum haec omnia 
fingendi arbitrio relicta sint, nolo in iis morari. 
Ne tamen citius qiiam cogitatius meam de 
Timaei operis adornatione sententiam deprom- 
psisse videar, ipsorum fragmentorum praesidio 
utar, unde pateat, aptam rerum ex Timaei histo- 
riis traditarum dispositionem omnino nullam 
inveniri posse , nisi phires earum partes statiias 
a veteribiis esse distinctas. Igitur ex libro secundo 
citatur fragmentum de Gelonis tutoribus((r. 83). 
Quod initio fere historiarum positum jam per se 
offendit , multo magis vero quod aliunde elucet 
de Gelone sernionem fuisse libro decimo, ex quo 
(fr. 85) pugiia ad Helorum commemoratur. Ita- 
que quum sciamus primam historiae partem vel 
caput octo libris constitisse, facile estintelligere, 
qui factum sit, ut de eodem Gelone Timaeus dis- 
seruisse dicatur libro secundo et decinio. Nimi- 
rum inde ab nono libro nonnulli novam libro- 
rum seriem statiieriint, ideoque librum secundiim 
dixerunt, qui aliis erat liber decimus. Quae quuni 
ita sint, eliam quod de Empedocle senatum mille 
virorum Agrigenti antiquante affertur ex libro 
primo vel secundo (nam parum accurate Dio- 
genes loqiiitur), haud credideris ex primo totius 
operis, sed ex nono (ubi fr. 8i Enipedoclis ciim 
Pythagora compositi mentio fit) vel ex decimo 
repetitum esse. Eodem modo de morte Empedo- 
clis laudatur liber quartus (fr. 98). Porro ex lihro 
decimo tertio citatur fragmenlum (io5) deLaide 



Hyccaris capta bello Peloponnesiaco. Vides hoc 
ad alteram totius operis partem pertinere. Poly- 
bius denique(XIF, i5, o) Hermocratis orationem 
in conventu Siciilorum habitam legi dicit libro 
vicesimo primo , idemque (XII, 16) ad eundem 
librum refert Timoleontis ad milites exhortatio- 
nem. Quas res tanto temporis spatio sejunctas 
ex diversis operum partibus memorari, vix est 
quod moneam. — His adjungam alium Polybii 
locuin (XII, 26, e), ubi postquam de ostentatione 
Timaei in coloniarum et urbium conditarum de- 
scriptione locutus erat, pergit ita : Ou p.riv aXX' 

3t irXEtOJ XpOVOV ffUVTpaCp£VT£<; TOlt; TOUTOU TCpOJTOt? 

u7rop.«v][ji.aatv, £V ol? at twv 7rpo£tprj[jt.£vo)v eiat auvTa- 
^et?, OTav a7ra<7av auvTa^a[ji.£vto TrjV uTTEpSoXV tti? 
£7raYY£Xt'a<; airoTrttJTEuaojat, xaTOiTdt ti<; auToic aiToStt- 
XVU7] Tov Tt[ji.atov, ev oT? 7rtxpo'TaTo'<; iaTt xaTot twv 
TzikoLq , auTOV £vo)(^ov ovTa , xa6a7r£p ■?i[i.£ti; (xpTiox; £7r\ 
Tojv Aoxpwv xai Twv £^vi<; Trapa^raiovTa <7uv£iTT'ir](ia[ji.7iv, 
Sua£piO£<;YtvovTat... Aonrov Bsio ^rpay^jiaTtxov «utou 
[jt£po<; T^? tffTopt'a<;, Ix TravTOJV c7UYX£iijt.£vov t(ov (X[7.ap- 
Tri[jt.(XT<«)v.. — Ex quibus satis intelligitur Polybium 
duas operis partes distinguere , nequetamen , ut 
Siiidas fecisse videri potest, octo tantum libros 
priori parti tribuisse, quum c]uae deLocris Timaeus 
contra Aristotelem disputavit, ad nonum librum 
pertineant. Quot fuerinthujuspartis libri, accu- 
ratius quidem dici nequit, sed quoniam liber de- 
cimus octavus expresse laudatur (fr. 94), si vi- 
ginti fuisse statuas, a vero non multum aberis. 
Altera pars multo longior erat. A Suida citatur 
liber tricesimus octavus. Itaque quadraginta 
numeraveris usque ad res Agathoclis quinque 
libris compreheusas. His accedit Pyrrhi historia, 
cujus ambitum ignoramus. Audacior aliquis for- 
tasse dicat Suidae verba : "EYpa-jiE 7r£pi 2uptai; xal 
Twv auTr,<; â– KokzM^ xat paatXiojv ^tSXta y' misere 
corrupta esse in iisque latere Pyrrhi Epirotarum 
regis bellum. Nam neque ullum fragmentum 
occurrit, quod ad hos de Syria libros referri 
possit, nec omnino intelligitur quomodo Siciliae 
historiae quamvis multis a re proposita alienis 
refert* tam prolixam hujus regionis descriptio- 
nem inserere potuerit, nec denique alius Timaeus, 
cui tale scriptum tribuamus, in notitiam nostrain 
pervenit. Jam si calculos subducas, totum Timaei 
opus compositum foret libris sexaginta octo. To- 
tidem vero libris, eodem Suida auclore, Timasus 
scripsisse dicitur auXXoYviv ^riTOpixwv a'.pop[jLO)v. 
Quas Nostro abjudicandas esse videns Ruhnke- 
niiis, easreferendascensetadTimaeumSophistain. 
Mirum tamen tantae molis librum nusquam alias 
memorari. Quare sententia mea eo inclinat, ut 
Suidae verba de historico Timaei opere intelli- 

d. 



UT 

genda putein, quod propter indolem suam seve- 

rior quidam Tauromenitae censor auXXoY^Jiv ^v)to- 

pixwv dcpop[ji.wv appellavcrit. Conjecturis haec ni- 

tuntur, quas tamen rei natnra videtur excusare. 

Redeo ad operis divisionem. Quse utruni ab 

ipso auctore, an a serioris aevi horainibus facta 

sit diflicile est dijudicatu. Singulas quidem partes 

non separatim a Timaeo editas esse, sed, exce- 

ptisjlibris qui de Pyrrho egerunt,unum corpus 

effecisse «irgumento est locus Ciceronis in Epist. 

V, 12, ubi «Deesse mihi nolui, inquit, quin te 

(Luccejum historicum) admonerem, ut cogitares, 

conjunctene malles cum reliquis rebus nostra 

contexere, an, ut multi Graeci fecerunt, Calli- 

sthenos Trojanum bellum , Timaeus Pyrrhi , Po- 

lybiiis Nuixuintinum , qui omnes a perpetuis suis 

historiis ea, quae dixi, bella separaverunt : tu 

quoque item civilemconjurationem ab hostilibus 

externisque bellis sejungeres. » Adde Dionys. 

Hal. Ant. Rom. p. 5, 26 : IIpwTOv [xiv, ^iaa xol^iI 

ciSevai, T^v 'PwijLaix^^v dpyaioXoyiav eTTiopaijLOVToi; 

'IcpojvufjLOu Tou KapSiavou auYYpa=p£wi; , ev ty) Trepi 

Twv iTTiYOVtov TrpaY[Ji.(iTeia* eTreiTa TtjJi.aiou tou 2ixe- 

XiwTOU, Tot (xev ap'/ouoL twv tCTopiwv Iv Taie xoivat? 

tffTopiai? dcpTjYTQfrajJLevou , tou? Se Trpb<; IIup^ov tov 

'HTretpwT7]V TtoXefxou? •£?(; tSiav xaTaj^^ojpiaavTO? Troa- 

YfxaTetav x. t. X. Itaque probabile est Timaeum 

librosSiculorum continua serie numerasse, post- 

ea vero partes ingentis hujus operis sejuncte 

editas esse, ideoque exstitisse plures hbrorum 

ordlnes. Dubitari adeo potest, num ab omnibus 

eadem operis divisio observata sit. Etenim Poly- 

bius Hermocratis orationem laudat ex libro vi- 

cesimo primo, qni ex nostra adornatione perti- 

net ad primos libros partis secundae. Putari igitur 

posset Polybius non interrupto ordine libros 

numcrare. Sed hoc quominus statuamus, vetat 

illud, -quod Timseum libro vicesimo primo de 

Timoleonte egisse dicit inter duas operis partes 

distinguens. Restat ut contendas priori loco Po- 

lybium libros continua serie numerasse, altero 

minus. Sed quae deTimoIeonte ex libro vicesimo 

primo traduntur, omnino non quadrant cum ea 

librorum indicatione, quam ab aliis auctoribus 

acceptam habemus (v. ad fr. i34). Horum ratio- 

nes si sequimur, quae Polybius libro XXI assi- 

gnat, multo post commemorari debebant. Nec 

probabiliter suspicari licet libri notam deprava- 

tam esse, quod eandem reperimus duobus locis 

longe separatis (XII, 12 et 26). Quaenumeri con- 

stantia non redolet errorem librarii. Non video 

igitur quomodo hanc difficultatem solvas, nisi 

Polybium statuas secundae partisexordium fecisse 

non a prima, sed a secunda Atheniensium in 



DE TIM^O. 



Siciliam expeditione. Quae quum ex nostro calcnlo 
inde a libro decimo usque ad decimum quartum 
enarrata videatur, sequitur Polybii librum vice- 
simum primum respondere nostro libro Irigesimo 
primo, quilibri numerus aptissimus. Eadem igitur 
ratione fragm. i34 secundum Polybium ex libro 
trigesimo quarto depromtum apud nos pertinet 
ad librum quadragesimum quartum, ubi Sicula 
Timaei ad finem vergebant. Atque huic loco 
optime convenit argumentum. Nempe excusare 
sese Tiniieus studet, quod, quum eundem locum 
per quintjuaginta annos continenter habitaverit, 
usus bellici non admodum peritus sit. 

His proemissis, res quas in singulis libris Ti- 
maeus tractaverit, quantum ejus propter frag- 
mentorum raritatem fieripotest, paullo accura- 
tius adumbremus. Liber primus , ut res ipsa mo- 
net, de Siciliae natura et forma (fr. 1) egit, de 
Sicanis, indigenis ut Timaeus contendit, de Sicu- 
lis denique ex Italia advenis. Quorum historiam 
altius repetens antiquissimas res Italicas uberius 
exponendi sponte sese obtulit occasio. His prae- 
missa et intexta erant mythica de Cerere et 
Daphni, prae ceteris vero quae ad geographicas 
rationes fabulae spectant, Argonautarum dico et 
Herculis expeditiones,nec non Diomedis in Ita- 
liam adventum. Cum hoc cohaerent de Dauniis 
narrationes (fr. 14, i^j). De Etruscis libro primo 
sermonem fuisse expressis verbis dicit Athenaeus 
(fr. 18). Quibuscum conjuncta sunt quae de Tro- 
jana Romanorum origine deque Romae urbis in- 
cunabulis afferuntur (fr. 21). Subjeci deLibyaet 
Carthagine, eodem quoRomaanno condita, frag- 
menta; jure dubitaveris ha?c in primo libro tra- 
ctata esse, sed certiore librorum indicio prorsus 
caremus. — Secundus liber item versabatur in 
rebus geographicis et maxime (juidem in descri- 
bendis Ligurum, Celtorum Iberorumque terris, 
in quorum populorum mores et instituta multum 
se inquisivisse ipse Timaeus ait prooemio libri 
sexti. Jam quum de his populis non nisi in pri- 
mis historiae libris sermo institui potuerit, ac 
fragmentum de Corsica insula (fr. 2B) nominatim 
libro secundo adscribatur, cetera quoque quae 
ad has regiones spectant eidem libro licet vindi- 
care. Nec in illis quidem Timaeus se continuisse 
videtur, sed omnino hoc libro eadem et eodem 
fere ordine narravit quae Diodorus libro quinto, 
quem totum paene ex Timaeo expressum puto, 
quamquam fontem auctor plerumque non indi- 
cat, imo, primo capite male artificiosus celare 
studet. Itaque huc retuli quae pertinent ad Corsi- 
cam (26), Sardiniam (fr. 27-29), Baleares (fr. 3o, 
3i), Miclim et Basileam insulas (fr. 32-34) , Ibe- 



DE TIM^O. 



LIII 



riam et Galiiam {35-4o),Eridanum (fr. 4 1), Cher- 
sonesum Hyllicam (fr. /»2), Argyrinos in Epiro 
(fr. 43, quod vero etiam in libris de Pyrrho legi 
potuit), Cretatn (fr. 44-46). 

Postquam sic magnam Timaeus orbis terrarum 
partem perhistraverat, ad rem propositani, Sici- 
h?e et Syracusarum historiam, propius accessisse 
videtur. Etenim quum de Corinthiis libro tertio 
verba facta esse videamus (fr. 48), probabile est 
Timaeum in eodem narrasse Syracusas subArchia 
deductas. Quare hic posui quae de Arethusa et 
Alpheo fabulae exstant, atque quae tempopum 
ordine huc referre licet de fundatione Corcyrae 
(53-54). — Liber quartus et quintus , qui praeter 
Syracusarum urbis primordia de ceteris Graeco- 
rum in Italia et Sicilia coloniis exponere debe- 
bant, penitus interierunt. Ac plura sine dubio 
de coloniis ItaUcis servata haberemus, nisi etiani 
Diodori libri, ubi de his prae ceteris sermo erat, 
maximam partem intercidissent. Nam vel pauca 
illa, quae Excerptis Vaticanis ad cognitionem 
nostram pervenere , satis luculenter ostendunt 
Diodorum in his ad Timaei maxime auctoritatem 
sese accommodasse. — E libro sexto unum frag- 
mentum perduravit de Callicyriis : hoc igitur ad 
illud tempus spectat , quo servi isti et clientes 
Geomoros expeilere et ochlocraticam civitatis 
formam constituere moliebantur. — Liber septi- 
rnus multa habebat de Sybari, quse urbs tum in 
divitiarum fastigio summa gaudebat potentia 
(58-63). Etiam Graeclae conditionem belloMedico 
commotae attigisse saltem debet (S^). — Liber 
octams nusquam memoratur. 

Inde a libro nono nova pars incipit fortasse 
simpliciter inscripta SixeXixa, quia, quum in 
antecedentibus Timaeus omuium fere populorum 
historiasperscripsisset, jam coarctata scena totus 
versatus esse videtur in rebus Siculis, quae inde 
a Gelonis et Theronis regnis largam praebebant 
scribendi materiam. Nihilominus quae ex libro 
nono fragmenta citantur, omnia spectantad ori- 
gines Locrorum, ita ut alia potius omniahistori- 
cus noster egisse videatur quam id quod modo 
proposuimus. Verum si reputaveris omnem tunc 
temporis Syracusarum historiam positam esse in 
motibus illis, quibus servi atque plebs summum 
sibi imperium vindicare studebant; ac totam de 
Locrorum originibiis qiiaestionem inde profectam 
videri , quod Aristoteles hanc civitatem ex servis 
et fugitivis conflatam fuisse asseveraverat, facile 
est intellectu.quomodo a Syracusarum historia ex 
more suo Timaeus ad Locros evagari potuerit. 
Igitur huc pertinent fragmenta de Locrorum 
primordiis (66-69), de Aristotele insulse traducto 



(70-76), de Pythagora qusque sectatoribus (77- 
81), quae postrema si non omnia, nonnulla certe 
in hoc excursu legebautur. — Sequentes libri 
Hippocratis, Gelonis et Theronis tyrannorum 
historiam complectebantur; et libro decimo qui- 
dem narratio perducta erat minimum usque ad 
pugnam qua ad Helorura Hippocrates vicit Sy- 
racusanos (circa OI. 7*, i, fr. 85). Libro unde- 
cimo haud dubie traditum erat quomodo Gelo 
patriae tyrannidem adeptus esset; libro duodecimo 
quemadmodum, reductis Geomoris, Syracusarum 
urbe potitus eam munire et augere studeret. 
Libro decimo tertio agebatur de Graecorum ad 
Gelonem legatione (01. 74, 4> f''. 87), quam mul- 
tis Timaeum persecutum scimus. — Libro decimo 
quarto Gelonis et Theronis ad Himeram victoria 
celebrata est (OI. 7^,1, fr. 89). Ex reliquis hujus 
partis libris, qui Siciliae historiam usque ad 01. 
88 complectebantur, quum duo tantum de Em- 
pedocle fragmenta cuin librorum notitia nobis 
servata sint, rerum distributionem ne conjectura 
quidem assequaris. 

Altera operis pars , Sicula et Hellenica inscri- 
pta, exorsavidetur a Syracusanorum bellocontra 
Leontinos, qui (Ol. 88, 2) Gorgiam oratoreni ad 
implorandum auxilium miserunt Athenas. Qua 
occasione ut Diodorus (XII, 53) hujus eloquen- 
tiaeindolem describit, sic Timaeum {(uoque ube- 
rius de hac re disseruisse fragmento ^5 indicatur. 
Ceterum si unum locum praeclarum sane excepe- 
ris (fr. 96), omnia fere, quae ad hoc bellum per- 
tinent,periere.Secundam expeditionem Athenien- 
sium in Siciliam (01. 91, 2) narrasse videtur a 
libro decimo usque ad XIV. Sequiturbellum Car- 
thaginiense (OI. 92, 3), quod ex Tiraaeo in sua 
transtulit Diodorus (XIII,54 sqq.). Atque priraa 
belli pars , Selinuntis oppugnatio et excidium 
(cujus infortunii descriptio colore rhetorico apud 
Diodorura distincta quararaaxime prodit Timae- 
um), deinde Himerae devastatio (01.92,4) con- 
tinebantur libro decimo quarto (fr. 108 sq.). Liber 
decimus quintus enarrabat Hermocratis ex exilio 
reversi in Carthaginiensium agros excursiones 
ac novara expeditionem Hamilcaris et Himilconis 
(01. 93, 3, fr. 110). Totara vira Carthaginienses 
in Agrigentura converterunt. Qua data occasione 
raultura fuisse Tiraaeura in describendis Agrigen- 
tinorum urbe et agris eoruraque divitiis et lu- 
xuria, patet ex Diodoro (XIII, 81-84 ; v. fr. 111- 
II 4). Urbs capta et a Poenis eversa. In praeda 
Carthaginem missa insignis fuit taurusPhalaridis, 
de quo vide Timaei sententiam fr. 116-118. — 
Haec Siculorum clades viam ad tyrannidera pate- 
fecit Dionysio seniori; cujus historiam sicuti 



nv 

Philistus quattuor libris , inde a decimo sexto us- 
que ad vicesimnm comprehendisse videtur (01. 
3, 3-io3, I ; V. fr. 1 16-120). De Dionysio juni- 
ori unum fragraentum (127) exstat iibro vicesimo 
secundo disertis verbis adscriptum. Quse sequun- 
tur res a Dione et Timoleonfe gestas admodum 
prolixe a Timaeo ( qucm prater Theopompum 
etiam Plutarchus ante oculos habuit) expo- 
sitas esse ex Polybio licet augurari; verum 
parca tantum fragmina quaedam ad nos transna- 
tarunt, ita ut de relingenda Hbrorum dispositione 
prorsus sit desperandum. Hoc tamen mihi jure 
quodam sumere videor, Timoleontis de Poenis vi- 
ctoriam(Ol. iio, i;v. fr. i3Zi)narratamesse libro 
tricesimo primo. In sequentibus sermoneminsti- 
tuit auctor de ceteris ejus rebus gestis, de novis 
quas Syracusanis scripsit legibus deque floren- 
tissima quae inde subsecuta est Siciliae condi- 
tione. His absolutis, Siciliae tranquillitas otium 
fecit Timaeo ad res alienas aberrandi. Accura- 
tiora quidem afferri non possunt, sed si ex reli- 
quiis conclusionem facere licet, multa in hac 
opeiis parte narravit de rebus Graecorum et 
Alexandri ; deque horum temporum scriptoribus 
qua solet acerbitate tulit judicium (fr. i36-i43). 
— Quinque libri postremi Agathoclis historiam 
tradiderunt (fr. i[\[\-i^^). 

Quae de Pyrrhi in Italia et Sicilia bello Timaeus 
conscripserat , uno fragmento (i5i) excepto, 
perdita sunt omnia. 

PraeterSiculaNostercomposuissedicitur'OXy[jL- 
iriovixai; , quos Suidas appellat ^(^povix^ â– Trpa- 
^iSia. Argumentum hujus operis, quod fortasse 
historiis intextum erat, docet Polybius (*). 
Nempe Spartanorum ephoros a prima institu- 
tione cum eorundem regibus, archontes Atticos 
et sacerdotes Junonis Argivae cum Olympiorum 
victoribus contulit. 

Jam quae Timaei fides et auctoritas sit inqui- 
renti amplam disputandi materiam praebent ea, 
quae de auctore nostro dicit Polybius, acerrimus 
ejus adversarius. Plura adhuc de hac re comperta 
haberemus, si aetatem tulissentlstri etPolemonis 
irpo? Tiixaiov avTtypacpat. Nos vero pro consilio 
nostro et instituti ratione satis habebimus summa 
rerum capita contra Timaeum prolatarum paucis 
verbis indicasse. Igitur quibusnam praesidiis in- 
structus Timaeus ad historiam conscribendam 

(*) Polyb. XII , 1 1 : 'O yap xa; auyxptffeti; 7rotoO[X£vo? 
otvexaOev twv eipopwv Tipo; tou; paatXeti; -zohc, hi Aaxeoat- 
(Jtovt, xal xoxic, (JpxovTai; tou; 'AOrivYifjt xat xdts tepeiai; Ta; 
£v 'ApYct TtapagdXXtov upi; tou; 'OXufXTttovixa; , xat Tot; 
aiJtapTtai; twv TtoXecov Ttept Tot; avaYpaya? Ta; toOtwv e^e- 
/.iyxwv, Tiap» Tpt|i,Yivov dxoOtra; t6 Sta^epov, outo; eaTi. 



DE IIMMO. 



accessit? De his, Polybius respondet civilem 
suam ipsius prudentiam et itinera sua tacite 
commendans, de his sibi comparandis ne mini- 
mam quidem curam umquam habuit, sed velut 
ex professo propriae omni experientiae renunlia- 
vit. Etenim (quod multis locis Polybius recoquit) 
neque in rebus bellicis neque in rebus politicis 
ullam prudentiam rerum usu collegit, neque 
peregrinaudo ac loca quae describit suis oculis 
lustrando veram eorum cognitionem capere 
studuit, sed per quinquaginta annos Athenis de- 
gens nihil fecit , nisi in lectulo cubans vel in 
bibliothecis versatus priorum scriptorum coin- 
mentarios pervolutare, eorum inquisitione mate- 
riara coacervare, dicta inter se contendere, errata 
observare. Hac sola facultate praeditus quum 
historiam bene scribere confideret, similis est 
eorum qui spectatis antiquorum tabulis idcirco 
arbitrantur idoneos se pictores et in arte praeci- 
puos, vel medicorum illorum, qui magnam sui 
ostentationem facientes et poUicitationibus mul- 
titndinem allicientes, si ad experimentum per- 
trahuntur, apparent ineptissimi. Nec soluno 
propter hsec historici munere apte fungi non 
potuit, sed etiam ob infirmum et puerile judiri- 
um, ob degenerem suam et muliebrem super- 
stitionem, ita ut ne de iis quidem rebus, quas 
ipse oculis spectavit , neque de locis,quos ipse 
pede trivit, sanum quidquam narret, ut incptis 
fabulis (i) et antiquitus traditis opinionibus re- 
fertus sit, ut scitu digna omittat (2), vilissima 
quaeque in medium proferat. Itaque fieri non 
potest, quin in prima operls parte, ubi de colo- 
niis eturbibus conditis agit, geographiaeinscitia 
plerumque labatur, atque pragmatica ejus histo- 
ria ex omni sit errorum colluvie concreta. Inde 
errores isti de Africa et Corsica (XII, 3), de rebus 
Sardiniae et pracsertim Italiae (XII, 5), de Locro- 
rum origine (XII , 5 sq.) , de loeis circa Padum 
fluvium (II, 16), de Romanorum more equi antc 
urbem sacrificandi (XII, 4, 6), deArethusa fonte 
(XII, 4, d.), de tauro Phalaridis (XII, 25). 

Mitiorem fortasse praebuisset se Polybius, si 
errores illos ex sola rerum imperitiaet judicii in- 
firmitate profectos esse putaret; sed quoniam 
voluntate eum ac certo proposito a veritate 



(1) Propter fabularum et anilium commentorum mul- 
titudinem , ex qua sua congessit Pseudo-Aristoteles De 
mirab. auscult. , rpaofrvXXexTpta appeilatus esl : v. Sui- 
das s. V. Ti[Aatoc et AetfftSatjjLovta, ubi Polybium XII, 24 
exscripsit ; Hesycli. Mii. p. 54. 

(2) Mancas esse Timaei , simul vero etiam Polybii lii- 
storias suum opus laudans dicit Dionys. Hal. A. R. p. 6, 
2j. Cf. Niebuiir. Hist Rom. tom. I, p. 14e. 



DE TIM/EO. 



LV 



saepenumero aberrare persuasuni habet(i), capi- 
tali odio ab eo dissidendum censet, nec ullam 
castigationis severitatem modum posse excedere; 
idque eo magis, quod ipseTimaeus criminandi et 
maledicendi libidini , quae ei 'ETriTifjiaiou cogno- 
men peperit(4), mirumquantum indulgeat, quid, 
his ipsis aliorum scriptorum objurgationibus suo 
operi splendorem assumat atque fidem et aucto- 
toritatem apud nonnullos consecutus sit. Quam 
rixosam et impudentemTimaei naturam luculen- 
tis exemplis confirmant conviciailla quae in Ho- 
merum, Aristotelem, Philistum, Theopompnm, 
Ephorum, Theophrastum , Democharem, Calli- 
sthenem , allos profundit. Uti hos vel partium 
studio obcaecatus vel privato odio (ut contra 
Agathoclem) motus conviciis persequitur, sic Ti- 
moleontem snpra summos deos attoIIit(5). 

Quod denique formam orationis et dicendl 
genus attinet, conciones ejus vituperat, quippe 
quae nec temporibus nec hominibus satis accom- 
modatae, sed intempestive et in levissima quavis 
re depromtae inanem et prodigiosam verbosita- 
tem prae se ferant, magisque scholasticae et phme 
puerilis eloquentiae demonstrationem spectent 
quam veram rei narrationem. Nec immerito hoc 
a Polybio reprehensum esse Hermocratis oratio, 
cujus particula ad nos perduravit, praedarum 
est documentum. Num vero in ceteris eadem 
judicii veritate et sinceritate usus sit jure tuo 
dubites. Ac profecto viri docti, qui de Timaeo 
verba fecerunt, unanimi fere consensu Polybium 
invidia incitatum mala exaggerasse, bona dimi- 
nuisse asseverant. atque Timaeum ob iusitam 



(3) Ex Polyb. sua hausit Diodor. XIII, 90 extr. : IloXXa 

IffTopeT <\ie\)8ri 6 Ttfiaio; , xai SoxeT t6 TrapdcTtav oOx aTretpo; 
tbv ouSevo? Twv ToiouTwv • VTzb §£ vi)c, qjiXovetxta; im(7y.oio\t- 
(xevo; , fiTav aTia? ^ tj^Eyetv, ^ ToijvavTtov eyxwfjitdiletv Ttva 
TTpoO^Tat, TidvTwv l7ctXav8dv£Tai, xa tioXu ti tou xa9/ixovTo; 
7rap£x6aivet . 

(4) 'ETCtTt(iato? nominatiis est ab Istro Callimachio dv 
TaT? Ttpo; auTov avTtypaifaTi; , refeiente Atlienaeo VI, 
p. 272, B. Cf. Diodor. XXI, tom. IX , p. 279, et V, 1, ibi- 
que Wesseling.; Clem. Alex. Strom. I, p. 316 Oxon. 
(p. 269, A Potter. ); Flavius Joseph. p. 459 Haverk. 

(5) Cf. Cic. IV Epist. fam. 12, sect. 24, ubi ad Lucce- 
ium scribit: Atque prcestanlius mihi fuerit, et ad 
laititiamdnimiet admemorice dignitatem, si in tua 
scripta pervenero , quam si in ceterorum, quod non 
ingenium mihisolum suppeditatwn /uerit tuum, sic- 
uti Timoleonti a Timceo, aut ab Herodoto Themisto- 
cli , sed etiam auctoritas clarissimi et spectaiisslmi 
viri , etc. Causam laudis immodicae dicit Plutarch. Ti- 
mol. c. 10 sqq. Etenim Andromacbum Timsei patrem 
summis Timoleon beneficiis affecerat. Cf. Marceliin. V. 
Tbuc. § 42, p. 5 Duli. : Tt>ato? 6 Taupo[i.eviTyii; Tt^xoXeovTa 
UTtepi^viriffe tou (lETptou , xaOoTi 'AvSpo^xaxov tov auTou na- 
TEpa ou xaTeXuffe Tr;; (jtovapxiai;. 



animi acerbitatem et senilis aetatis morositatem 
si non purgatum, certe excusatum quodammodo 
esse volunt. Cavendum vero est, opinor, ne ni- 
mium tribuamus Timaei iuhrmitati et malignitati 
adversarii. Nam quamvis Timaeus ob criminandi 
studium, orationis vanitatem exiguamque expe- 
rientiam rerum usu comparatam longe absit ab 
historicoomnibusnumerisabsoIuto,negaritamen 
nequit magna ejus esse de historia merita, atque 
mnlta quae Polybius ei crimini vertit, ex diversis 
potius, quae uterquescriptor in historia scribenda 
sequebatur, consiliis explicanda sunt, quam im- 
putanda hujus invidiae, illius imbecillitati.Etenim 
quum Herodotus et Thucydides et Xenophon in 
asquali tantum suse aetatis memoria tradenda ehi- 
borarent et priscam antiquitatem eatenus tan- 
tum explicarent, quatenus praesens rerum con- 
ditio inde luce quadam posset eircumfundi, 
atque quum quod subsecutum est historicorum 
genus , Ephorum dico et Theopompum et si 
qui sunt horum similes, mythicam aetatem ab 
oblivione revocatam scriptis suis recolerent qui- 
dem, sed ex perverso quodam horum temporum 
more et disciplina fabtilas ubique ad historiae 
veritatem traducere studerent : inter primosex- 
stititTimaeus, qui, rejecta horum ratione,ex ipsis 
traditionibus locorum et monumentis antiqui- 
tatem describere institueret, ac fabularum sicut 
in veteribus scriptoribus legebantur nativam 
simplicitatem reddere mallet quam ex fallacibus 
philosophiae praeceptis explicationem iis adhibere 
sui aevi intelligentiae accommodatam. Itaque si 
prima Timaei operis pars integra nobis relicta 
esset, in multis plus inde utilitatis redundaret ad 
saniorem antiquitatis interpretationem quam ex 
pragmaticis illis Theopompi et Ephori historiis, 
quae eo facilius fraudem persuadent, quo majori 
conditae sunt orationis elegantia et suavitate. At- 
que ipse Timaeus (Polyb. XII, 28, a) tantam esse 
dicit differentiam historiae ab orationibus epidi- 
cticis,quanta esset inter vera aedificia et illa in sce- 
nis figmenta locorum et dispositionum ; vel solam 
materiae ad instruendam historiam conquisitio- 
nem majus esse opus, quam quidquid laboris in- 
sumeretur in epidicticis sermonibus componen- 
dis. Ipsum igitur tantas toleravisse impensas tan- 
tosque labores in colligendis de quibusdam ho- 
minibus rebusve commentariis, atque in percon- 
tando de Ligurum, Gallorum, Iberorum moribus, 
ut neque ipse id exspectavisset, neque aliis fidem 
esset habiturus idem sibi narrantibus. Nec Poly- 
bius (XII, 26, f.) negare potest in singulis eum 
practicam virtutem ostendere et curiosam sedu- 
litatem. Idem alio loco (XII , 26, d.), ubi repre- 



DE TIM^O. 



LVI 

hemUt eum qiiod maxime in urbium et colonia- 
rum originibus describendis se ostentaret, ita 
ut alii quidem scriptores rebus obdormivisse 
viderentur, ipse vero solus diligenti inquisitione 
usus peritusque judex et auctor historiarum ha- 
beri deberct; in his dicit, multa quidem men- 
dacia esse, sed ipsum detrectandi studium non 
potuit eum impcdire, quominus multa etiam sane 
dicta esse concedat. — Jam vero etsi Timaeus 
magnam doctrinae copiam ad annales suos com- 
ponendos attuUsse putandus est , tamen , quum 
ex sua historiam antiquiorem tractandi ratione 
summa rerum versari deberet in accuratissima 
singulorum omnium cognitione, ipse autem pri- 
mus fere hanc viam ingrederetur : facile intelli- 
gitur, quemadmodum apud posteriores earun- 
dem rerum scrutatores, Polemonem et Istrum, 
in variam reprehensionem incurrere debuerit; 
simulque elucet non potuisse Timsei historiam 
placere Polybio, qui contraria planesectans jam 
ignorantiae et superstitioni tribuit, quod magnam 
saltem partem ex legibus, quas Timaeus sibi 
scripserat, et explicandum et excusandum est. 
TJt vero in prima parte commentariorum, quos 
cum chronicis medii aevi conferre Hcet , saepenu- 
mero acrisiae accusandus erat, sic in altera operis 
parte, ubi fideliter referendo veritatem plerum- 
que attingere poterat, nisi partium studio impe- 
ditur, fide dignissimus habendus erit. Ac pro- 
fecto, ubi Diodorus (XIII, 54, 60, 80; XIV, 54) 
in copiarum recensu Ephorum cum Timaeo con- 
tendit, hunc ad verum propius accedere, nec, 
sicuti ilhim,immodice omnia augerevidemus(6). 
— Quanta porro in rebus geographicis Tim£ei 
auctoritas fuerit,patet exAgatharchide De mari 
Rubro p. 48, ubi dicit : Ta (jlev Trpo? laTOpav iltio- 
yaffTai Auxo? te xa\ Tifxatoi;, ra Bk Trpo; avaxoXa? 
'Kxaxaio? xat BafftXti; etc. (v. Ukert. Geogr. Gr. et 
Rom. vol, I, part. I,p. i33, i54).Quam pra?clare 
denique accuratiore temporum indagatione de 
historia meritus sit, scripto illo de Olympio- 
nicis declaratur, quo effecit, ut post eum histo- 
rici, relicta vaga illa ex generationum serietcm- 
pora computandi ratione, certioris canonis usum 
iutroducerent (7). — Toto coelo denioue a Polybii 

(6) Josepli. C. Apion. I, c. extrem., in Euseb. Praepar. 
Kvang. X, 7, p. 478, D Coloii.: "E^opo; 'EXXavixov ev toi; 
TiXeia-Toi!; 4^eu56(j.£vov imMxwat.v , "E^opov Se Ti|xaio<; , xai 
Ttfxaiov 01 (J.£x' Ixetvov YeyovoTei; , aXX' oOSe Trept TtSv Itxe- 
Xwv Tot? Ttcpt 'AvTioxov xai ^iXkjtov ^ KaXXtav Ti>atoi: 
dUjjL^wvetv rj^twaev. 

(7) Cf. Polyb. Xll, ll.Diodor. V, 1 : Tt[jLato? (j.£yt(7TYiv 
Ttpovotav 7te7rotri|X£'vo; Trj? twv xpovwv axptg^ta;... Ceteriim 
chronologia , qnam in antiquissimis temporibus Timaeus 



severitate distat judicium Ciceronis de Orat. II, 
14 : Timceus, ait, quantum jiidicare possum, longe 

secutus est , longe recedit ab illa Eratosthenis et ApoUo- 
doii. Id quod ex sequentibus patebit. 

Censorinus (v. fr. 152) ab Olympiade prima usque ad 
Troja; excidium a Sosibio numerari dicit annos CCCXCV, 
ab Eratosthene CCCCVH , a Timaso CCCCXVII , ab 
Arete DXIV. ( Hoc enim voluit Censorinus ; quare , ut 
sententia; recte procedant , statuendum est post verba : 
« arf Inachi regnum anni circiter CCCCv excidisse: 
inde ab hoc usque dd captam Trojam circiter DCCC) 
Itaque decem tantum annis Eralosthenes discreparet a 
Timaeo, quem , nt O. Miillenis (Dor. II, p. 502) putat, in 
historia sua sequitur Vellejus Paterculus. Sed quin Cen- 
sorini numerum pro vero habeam, plura impediunt. — 
Primum enim Clemens Alex. I, p. 337, A (fr. 153), Ti- 
ma^um et Clitarchum dicit ab Herachdarum reditu usque 
ad Euainetum arcliontem (334 a. Chr.), sub quo Alexan- 
der in Asiam trajecit, annos numerare octingentos et vi- 
ginti. Inde efficitnr annus 1154. Igitur ex liac compula- 
tione triginta tantum anni inter Trojae eversionem et 
reditum Doriensium essent interjecti. Quod nulio modo 
ferri potest. 

Deinde Schol. ApoU. Rhod. IV, 1216 (fr. 63), ex Timaeo 
narrat Corcyram condilam esse (AeTot eTYi lEaxoata twv 
Tpwtxwv, i. e. Oiymp. 46, 3, quum tamen communi vete- 
rum consensu affirmetur Corcyram eodem fere tempore 
conditam esse quo Syracusas (01. 11,4 s.733 a. Chr. sec- 
Euseb.;Ol. 5, 4s.758a.Chr. Marm.Par.Ep. 31 ex Boeclihii 
sententia). Atque Croton, quae urbs aut eodem tempore ac 
Syracusae aut viginti circiter annis post condita est , ab 
ipso Timaeo apud Dionys. Hal. Antiq. II, 59, p. 361 Reisk., 
deducta esse dicitur evtauTw TptTw tt,? JTrraxatSexdTTii; 'O- 
Xv[A7ttdSoi;, s. 710 a. Clir. 

Porro Tzet^es ad Lycophr. 1141 (v. fr. 66), ubi ex Ti- 
ma?o refert , Locros , ut Ajacis in Cassandram ilagitium 
expiarenl, oraculi jussu per mille annos binas virgines 
Trojam misi.«se, in finc historiae addit : XtXtwv 6' Itwv tzol- 
peXOovTwv (jteTa tov 4>wxtx6v 7c6Xe(xov eTvaijiTavTO Ty)? Totavnris 
Oufftai;. 

Satis inde intelligitur Trojam ex Timaei calcidis multo 
prius, quam vulgo statuitur, expugnatam esse, quamquam 
6x modo allatis certus rei annus exputari non potest. Redeo 
igitur ad locum Clementis (fr. 153), ubi liaec: 'Atio Tpota; 
dXtoff£W(; Itd Trjv 'HpaxXeiStov xdSoSov lTt\ IxaTov eixofft ij 
^xaTov oySorixovTa. Posteriorem numerum si Timaei fuisse 
putemus, Troja capta est 1334 (1 154x180) ; quod idem 
posuit Timaei aequalis, Duris Samius (Clem. Alex. 1. I. : w; 
Se 0oupt!; dTto Tpotai; dXtodew; eTTt Trjv 'AXe^dvSpou eii; 'Afftav 
StdSaatv [334] eTr) x'^'*)- J^n^ igitur Corcyra deducta est 
734, utio anno ante Syracusas, 24 annis ante Crotonem. 
Neque minus cum his calculis quadrat locns de Locrorum 
virginibus. 

Apud Censorinum itaque pro CCCCXVII scribendum 
foretDLVlII. Quae vero ratio propterea paruni se com- 
mendat , quod Censoi inus in afferendis numeris certum 
ordinem observat. Etenim a minoribus incipiens ad majo- 
res progreditur. Ideo Timaei numerus postremo loco po- 
nendus fuisset. Quare Censorinus in eo potius errasse vi- 
detur, quod a Chorcebi Olympiade numeravisset , quae 
numeranda erant ab Olympiade Iphiti. Sed ne tum quidem 
numerus accuratus est ; ita tamen emendari potest , ut et 
locum SHum tueatur, nec nimia sit mutatio. Pro CCCCXVII 
scrilwndum puto CCCCXLVII. 

Quoniam Timaeus inter aeram Trojanam et primam 
Oiympiadem tantum temporis spatium ponat, vides eliaro 



DE EPHORO. 



LTIl 



eniditissinnis , et rerum copia et sententiarum va- 
rietate ahundantissimus, et ipsa compositione ver- 
borum non impolitus , magnam eloquentiam ad 
scribendum attulit, sed nullum usum forensem. 
Accuratius de oratione Timsei agit in Brut. c. gS : 
Genera Asiaticce dictionis sunt duo : unum sentcn- 
tiosum et argutum, sentcntiis non tam gravihus et 
severis, quam concinnis et venustis; qualis in histo- 
ria Timceus, in dicendo autem,pueris nohis, Hie- 
rocles Alahandeus, magis etiam Menecles, frater 
ejus, fuit : quorum utriusque orationes sunt impri- 
mis, ut Asiatico in genere, laudahiles. Contra omni 
Asiaticje eloquentiae adipe dictionem ejus un- 
ctam dicit Plutarchus in IVicia cap. i. Verba 
haec sunt : *Oi;(Tiui.aiO(;) IXTriaat; tov [xev ©ouxuSiSrjV 
uTTspSaXETffOai SeivoTriTi , tov Ss OtXtffTOv dTroSei^etv 
itavTaTraai cpooTixbv xai ISiwtyjv, otot fxsacov wOetTai 
TTJ tOTOpta T(ov piaXtaTa xaT:wp6t»[jt.£vo)v Ixsivoti; dYW- 
vcov xat vauixaytwv xai Sv)[ji.Y)YOpia)v, ou [xa Ata 
Ilapa AuStov dp(ia ti£^6? otxveuwv, 

&C, cpr,(7i TlivSapo? • dXX' oXw? Tt; 6'|^tijta0ric xai [x£i- 
paxttoSrn; cpaivo'[x£voi; Iv TOUTOt? xal xaTot tov AicpiXov 

TloLyhz, a)v6uXeu(i£v05 (rreaTt StxeXtxcj). 

Seqwentia vid. fragm. io4. His adde Dionys. Hal. 
t. n, p. Ii5, 25 : Ot 8' 'IdoxpaTriv xal Tot 'Iffo- 

xpdcTOui; aTTOTUTTtoaaffOat OeXiQffavT^c , UTiTtot xai 
vl/u/_pot xal dvaXO^t? ( vulgo dvaXyiO^ii; ). OuTOt o' 
Eidlv 01 TOpt Tt[JLatov, xai Wdwva (vulgo nXdTO)va) 
xa\ ]So)t7tY£vr,v. Et Longin. De sublim. IV, i,p. 1 1 
(p. i3 sq. Weisk.) : 0aT£pou Ss d)v £t7co[ji.£v, Xeyo) ^\ 
Tou <|;u)(pou, Tzkf\^-f\ci 6 Ti[Jtaio?, dvrip Tot fx^v dXXa 
ixavcx; , xat Trpbi; Xcjywv Iviote (jteYEOo? oux dspopo?, 

TToXutCTTtOp, iTTlVOYjTtxbc, TtX-JjV dXXoTptO)V [xlv IX^YXTt- 

xwTaTO? d[xapTifi[/.dTtov , dv^TraiaOvjTOi; Ss tStojv • utuo 
Se £pa)T0<; tou ^£va; voTQC^ti; d£t xiv£iv , TroXXdxt? Ix- 
TrtTTTwv £1? Tb TTatSapiwSeaTaTOv. In sequentibus 
frigidae orationis affertexempla: v. fr. 149, io3. 



EPHORUS. 

Ephorus (1), Cumanus (2), secundum Suidam 

qul factumsit, ut duosLycurgos aetate diversos distinguat 
(p. 47, cf. Apoll. fr. 75). — De tempore quo Romam con- 
ditam esse dicat v. fr. 21. 

(1) Suidas : 'Eqjopo; , Ku(Aato?, vlhc, ATrKxo^iXou , o\ 3i 
'AvTioxou- 'lo-oxpdToui; dxoucTT^l? tou ^i^Topo?, tffTopixo?. 
'^(yyj. Ss ui6v AriaoipiXov tov loToptxov y^v 6^ im Tyj; evva- 
xoaTY)? TptTT,; 'OXu[X7Ttd5o? , Cdc, xat Ttpo Trj; «ttXiTnrou Pao-t- 
Xeiai; elvat tou MaxeSovo?. 'Eypa^/cv d7r6 tt); 'JXtou TTOpG^- 
ffeto; xai twv Tptotxwv jiexpt tcov auTou xpovwv pig/ta X', 
liept dyaOwv xat xaxwv [3t6Xta x5', IlapaSo^tov twv ^xacjTa- 
Xou PtSXia te', Eupri[).dTO)v wv exacrTo; eupe PtSXia p', xat 
dXXa. In his pro "E^opo? vitiose legebatur 'E^tTtiro? (Olyn- 



filius fuit autDemophili aut Antiochi. Quod prius 
posui nomen propterea est prceferendum quod 
idem apud Phitarchum (in Vit. Isocr., Moral. 
p. 389, A. )Iegimus, atque in fillo Ephori ex 
moreantiquitatis repetitura videmus. (Suidasl.l., 
Athen. VI, p. a32, D.). 

Ad aetatem Ephori constituendam disertum 
testimonium non exstat praeter illud Suidae I. 1. : 
'Hv Sl liri TYJi; IvvaxoaT^i; TpiTY)? 'OXu[i.7rtdSoi;, w; 
xai Trpb T^g (I>tXiTrTtou jBaatXeta; eTvat TOuMax^ScjVO?', 
et s. V. 0£O7ro[jL7roi; : F^yovwi; xa^d tou; j(^po'vou(; xr\^ 
dvap/ta? 'A0Y]vato)v ItcI ty); IvvaxocjT^? TpiTYi(;'OXu[x- 
7ridSo<;, 0T£ xat ''Ecpopo?. Ex his Marxius eruit 
Ephorum natum esse Olymp. 93, 4. Quamvis 
enim anarchia Athenarum vulgo ad 01. 94, i 
referatur, potuisse tamen censet Suidam ejus 
initium ponere 01. 93, 4. « Nam extrema fere 
anni quarti Olymp. ^3 parte, ait, quum Athe- 
nienses a Lysandro obsessiTheramenem ad illum 
niisissent, isque quarto demum post mense Athe- 

tliius historicus. Athen. III, p. 120, E; IV, p. 146, C, etc), 
quod Endocia quoque habet inViolar. p. 164Viliois. Prae- 
terea Epliori nomen corruptum reperitur in Euipopoi;, locis 
sexcentis ; in Euq/optMv ap. Schol. Apoil. Rh. II, 351 . Simili- 
ter inter se confundi videntur Euphorion Chalcidensis et 
Ephorijs junior, ignotus alias scriptor, (ie quo Suidas : 
'E^opo; Ku[Aato; , tcTTOptxo; , 6 veeoTcpo? • eypat^e 6e Td; Fa- 
Xti^vou ev piSXtoti; yXI, KoptvOtaxd, Trept twv 'AXeua5d)v, xai 
dXXa. Apud Clement. Alex. Strom. l,p. 389 Potter. ex 
Euphorione ev tc^ â– jrept 'AXeuaSwv Homerus dicitur xaTd 
ruyriv yeyovevat, 81; pafftXeuetv i^plaTO dTto tyji; oxTtoxaiSexd- 
TYii; 'OXu[j.7ttd5oi;. Verisimillimum est unum eundemque li- 
brum a Suida et Clemente laudari, cujus autem fuerit- 
utrum Euphoiionis an Ephori junioris, haud liquet. Ne de 
Nostro cogites impedire videtur Hieronym. Chron. p. 106, 
ubi Ephorus in eadem re cum Apollodoro componitur. 
Verba sunt : In latina historia ad verbum hcec scripta 
invenimus : Agrippa apud Latinos regnante Homerus 
in Grcecia claruit, ut testatur Apollodorus gramma- 
ticiis et Euphorbus historicus; ante urbem conditam 
annis CXXII,et, ut Cornelius Nepos ait, anteOlympiam 
primam annis C. , Ut enim numeri corrupti sunt, neque 
consentiunt cum Apollodori calculo aiiunde noto , sic etiam 
Euphorbumillum nonalium esse ac Ephorum probabiliter 
statuit Scaliger, Marxio suffragante. Idem Marxius apud 
Theon. Progymn. p. 17 ( T6 youv KuXtovetov dyoi; (AaXXov 
Tou 'HpoSoTou xat Eucppovo? e^eipydaOat 0ouxu5t6ij) pro 
Eu^povo; reponi jubet 'Eqjopou. Quod veroSiebelis in Schol. 
Aristoph. Av. 998 (ubi de Metone : Euypovto? 6£ (ipYicri) 8Tt 
Ttbv 5Yi[A0)v ^v ex Tou KoXcovou) Euphronio substituere vo- 
luit Ephorum, improbandum est, quum ille Euphronius 
grammaticus sit saepius apud eundem Schol. laudatus. 

(2) Strabo XIII, p. 924 Alm. :'Avr)p 6' d^to? [xvir)().Yi; exT^o- 
6£ Tri; TToXeco? dvavTtXexTco? effTtv 'Eipopoi; twv 'laoxpdToui; 
Yvcopt[jta)v Tou ^riTopoi; , 6 Trjv toroptav cruYYpdij^ai; xai Ta 
•jtepi Ttov eupn[).aTtov. ... lixcoTCTeTat 6£ xai 6 'Eipopoi;, 5t6Ti 
Tfji; TtaTptoo? oux lyn>y^ ^py'"' ^pd^etv ev ty) 6tapt6(xncTet twv 
&'k'X(i)V 7tpd?ecov, ou \i.i]V ou6' av d[j.vri[j.6veuTov auT^v eTvat 
GeXcov, ouTO); iTtt^covet' KaTd 5k tov xatpov KufjLaTot Tdi; 
T^iauyjai; riyov. Cf. XII, p.826,Steph. Byz. v. Ku[iri, Mo- 
schopul. atl Hes. Opp. et D. p. 142 Heins. 



iviii DE EPHORO. 

nas rediisset, futuraeque pacis spem fecisset, 
Lysander ipse adPyraeeum appellens, Athenas in 
ditioneni decima sexta Munychionis die accepit. 
Itaque mox ineunte anno primo 01. 94 triginta 
tyranni a Lysandro constituti sunt : ut hoc modo 
Atheniensium anarchia jam exeunte Ol. 93 ince- 
perit. » SubtiHter haec disputata sunt, sed con- 
cidunt omnia , quum VjV nullo modo sit natus est, 
sed vixit ,Jloruit , ut recte interpretatur Kusterus, 
sicuti Scaliger quoque ex eodem, nisi fallor, 
Suida in 'iTxopiwv auvayoiYTi ad 01. gB habet : 
0£OTCO[X7to? eYvwpi^exo, neque vero eYevvTiOr). Fal- 
sissimos autem lios calculos esse nemo non 
perspicit, quoniam Alexandri adhuc temporibus 
Ephorum in componendis historiis occupatum 
fuisse a Clemente docemur, qui (Strom. I, p. 
4o3) eum dicit ab Heraclidis ad Olymp. iii, 3, 
quo anno Alexander in Asiam trajecit , nume- 
rasse annos DCCXXXV. Itaque aut pessinus 
usus est Suidas fontibus, aut male eos intellexit. 
Ut posterius credam, adducunt me verba : wc 
xol Trpb rf^c, ^tXiTnrou pacriXeiac elvai. Quis enim 
tam ineptus, ut eum , qui versus finem belli 
Peloponnesiaci ad adullam jam aetatem perve- 
nerat, etiam anle regnum Philippi vixisse dicat? 
Quod ne tum quidem satis apte diclum foret,si 
cura Marxio :^v interpretareris : natus est. Con- 
tra quisque videt verba ita intellijjtenda es&e, 
ut maxima Ephori vitae pars in Philippi tempora 
et subsequentia cadat, sed initio regni Philippi 
(01. io5, 2) jam virilem is aetatem attigerit. 
Igitur si 01. io5, 2 vigesimum vel trigesiuuim 
annura egerit, natales ejus referendae erunt ad 
Olyrap. 98 — 100. Eodem plane modo opinio 
Suidam fefellit de ?etate Theopompi, ut infra 
videbimus. 

Quae quum ita sint, non difficile, puto, est 
quaenam caussa fuerit erroris demonstrare. 
Etenim patet pluriraa de historicorum aetatibus, 
qnae Suidas nobis servavit, excatalogis fluxisse 
Alexandrinorum temporibus confectis, in quibus 
rerum hominumque tempora rcferebantur ad 
soriem regum Macedonic(n'um. In tali igitur 
libro Suidas Ephorum et Theopompum vixisse 
reperit xax^ tou? /povou? tyj? dvxp/ia?, nori longe 
ante regnum Philippi. Quibus verbis significa- 
batur spatium inter Amyntae et Perdiccae III 
regna interjeclum, calamitosura illud tempus, 
quo Alexander post annum regui a Ptolomaeo 
Olorita interfectus est, atque hic, racechus Eu- 
rydices , qui neque regii generis, neque unquam 
rex fuit, per tres annos Macedoniara pro lubitu 
suo administravit, dum ipse Perdiccae insidiis 
inferemtus est. Evenerunt haec 01. io3, quinque 



vel sex anms antequam Philippus regno poti- 
retur. Inde orta est proclivi sane etcondonando 
fere errore ista anarchia Atheniensium , inde 
Olympiadi io3 substituta est 01. 93, quara 
Marxius ad veritatem pertrahere studuit. 

Magistrum Ephorus habuit Isocratem , qui 
tunc iu Chio insula scholam aperuerat (Plut 
Vit. Isocr., Morai. p. 83^, B), Verum , male, 
Seneca ait, respondent coacta ingenia ; relu- 
ctante natura irritus labor. Itaque factum est, 
ut Ephorus tardo et crassiore et Cumano in- 
genio praeditus, ubi post aliquantum temporis 
in patriam domum rediit, mininie tam erudi- 
tum atque practicis istis virtutibus instructum 
se ostenderet, ut orator in forum sine dedecore 
posset descendere. Fuisse tamen debet, cur non 
prorsus pater animum desponderet. Iterum 
Isocrati filiura commisit (3). Jam igitur Epho- 
rus, ne denuo spem patris falleret, majori nisu 
eloquentiae sese dedit; neque studium successu 
caruit. Mox enim cum Theopompo inter reli- 
quos magistri discipulos eminentem videmus 
et in ap.iXXai(; Xoywv corona ornatuni (Menander 
Rhetor Atatpeo:. dTroSeixT. p. 626 Ald.). Quid, si 
fides habenda est Senecae, in foro dicendi peri- 
culum fecit (4). Verum Isocrates bene perspexit 
non hanc esse arenam , in qua discipulus vires 
apte posset exercere et explicare : cujus naturam 
ad strepitum forensem parum accommodatam 
esse vidit, magis idoneam existin^avit ad con- 
dendas historias. Itaque ad haec studia Ephorum 
se convertere jussit. Idem fecit Theopompo , hoc 
tamen temperamento adhibito , utEphoro , ho- 
mini tranquilli et sedati anirai (5) , antiquiorem 

(3) Plutarcb. 1.1. p. 839A:Tou o£Ku[jLaiou 'Ecpopou dTcpa- 
XTOU T^; GyokriC, d?£).86vTO!; xai naXtv aiio tou TcaTpd; Ay)(i.o- 
cpiXou TtEjJL^OcVTOi; eTct SsuTEpw [AtCTOw, Ttatilwv Atqjopov auT6v 
exdXet. 'E<J7touSa(T£ [jtevTOi txavwi; Ttept tov dv6pa, xat tt^v 
uTcoOefftv Tvii; XP^'*? auTo; uTTEOi^xaTO. Cf. Hesych. v. At- 
^opoi;. 

(4) Seneca De tranquill. anim. c. 6 : Considerandum 
est utrum natura tua agendis rebiis, an otioso studio 
contemplaiioniqueaptior sit,et eo inclinandum, quo te 
vis ingenii defert. Isocrates Ephorum injecta manu a 
foro subduxit, utiUorem componendis monumentis hi- 
storiarum ratus. Marxius Senecam suspicatur Ephorum 
nominasse pro Tlieopompo, de quo Quintil. X, 1, 74 : 

Theopompus ... oratori inagis similis, ut qui ante 

quam ad hoc opus sollicitatus, diu fuerit orator. Sed 
illa injecta manu . . . subduxit vix possuut proprie accipi. 

(5) De ingeniorum Ephori et Theopompi diversitate 
Suidas : "Eipopoi; Kuiiatoi; xal ©eotcojxtoi; AaiiacrtfTTpdTou, 
Xto;, djjL^w 'I(7oypdTOUi; [AaSriTat " dit' evavTtwv S£ t6 1^60; 
xai Tou; Xoyou; 6p(AWiJ.£vot. 'O \xz'i ydp 'E^opo? f,v t6 ^00? 
dTcXou; , TYiv Ss £pjxrivetav Trji; IdTOptai; uTCTto; xat vwOpo; xai 
(j.yiS£(JLiav iyuiv ETCiTaatv • 6 Se 0£6TCO[i7CO(; t6 ^60; uixpo; 
xat xaxoTjOyi? , t^ S^ (ppderet tcoXu; xat cruveyj,; xat ^opd; 
[jLeCTTO?, <pt)iaXT^6y)i; 6' b) 01; Sypalev. 'O yow 'l^ToxpdTYic t6v 



DE EPHORO. 



Graeciae historiam enarrandam pi-oponeret; ve- 
lum Theopompum , alacritatis et fervoris ple- 
num , voluit recentiorem Graeciam depingere fa- 
ctionum dissensionibus dilaceratam et intestinis 
omne genus motibus perturbatam (6). 

Ne ulterius Ephori vitam narrando prose- 
quamur , testimoniorum penuria impediniur. 
Unum quod praeter modo memorata affertur, 
Plutarchus (7) habet, qui Ephorum ab Alexandro 
arcessitum convictum ejus repudiasse dicit- 
Longinqua denique ab eo itinera instituta esse 
ex more veterum historiographorum, probabilis 
quidem est Marxii conjectura, sed omni testi- 
moniorum praesidio destituta. 

Inter opera ab Ephoro composita Historiae 
ejus longe fuerunt celeberrimae. In his exordio 
posito ab redituHeraclidarum (8) res per septln- 
gentorum quinquaginta annorum decursum a 
Graecis et Barbaris gestas triginta libris , quorum 
singuli praefationem m fronle habebant, usquead 
obsidionem Perinthi ( 01. 109, 4) exposuit (9). 

{JL£V iipri j(aXivoy SeToOat , t6v 8k 'Eipopov uevTpovi. Cicero de 
Orator. III , 9 : Etenim videmus ex eodem quasi ludo 
s%immorum in suo cujusque genere artificum et magi- 
strorum cxiisse discipulos, dissimiles inter se, attamen 
laudandos, quum ad cujusque naturam institutio do- 
ctoris accormnodaretur . Cujus est vel maxime insigne 
illud exemplum (ut ceteras artes omittamus) quod 
dicebat Isocrates, doctor singularis, se calcaribtls in 
Ephoro, contra autem in Theopompo frenis uti solere. 

(6) Phot. cod. CLXXVI, p. 204 : Kat xa; ItTTopixai; 6^ 
uuo6s(T£t; t6v 6i5a(TxovTa auToT; (Ephoro et Theopompo) 
7rpo6aXeTv (^autv), Ta; (jl^v avw twv xpo^^wv 'E^opw, 0£o- 
TtojJLitw 02 TOt? [xeTa 0ouxy5i6yiv 'EXXy]vtxa? , Ttpo? Trjv ^xaTe- 
pou ^ijdiv x.at t6 Ipyov ap^xoaajAevov • 5t6 xai Toe irpoot(xia 
auToTc Twv loTOptwv T^ Te Stavoicf xal toT; aXXoi? eaTtv 
^jxotoTaTa, «b; dv cmb tyj? auTYJi; iqjeTripiai; ex6pa[jL6vTwv 
7rp6(; t6 (7Td5tov vf\c, tcrropta?. Cf. Cod. CCLX. 

(7) Plutarch. de Stoic. Repugn. c. 20 : KaXXKjOevet Ttv^i; 
eyxxXoufftv, oTt â– jrp6? 'AXe?av6pov eTiXeuoev, eXuil^wv dvaCTTi^- 
oetv "OXuvOov, d)? STdyetpa 'AptffTOTeXyi; • 'Eqpopov Se xal 
SevoxpaTYiv xat Mev^87i(j.ov eTiatvoucrt, 7rapatTTfi<raiJLevou? t6v 
'AXe?av5pov. 

(8) Diodor. rv, 1 : 'E^opo^ (jl^v ouv ... u7toTnriffd(xevoi; 
Ypdcpetv Td? xotvd? 7tpd?£ti;, Td? [jLev ^taXatd? (xu9oXoYtai; 
UTtepeSY), Ta 6' d7t6 ttji; 'HpaxXetSwv xa966ou Ttpaj^^evTa o^uv- 
Ta|d[j.£vo(; , TauTY]v k^y^v eTtotYiffaTo tyj; tffTopia;. Suidas : 
'Eypa^/ev dTto Trj!; 'IXiou 7top6Yiff£W!; xat twv Tpwtxoiv (Jtexpt 
Twv auTou xpovtov ptSXia X'. 

(9) Diodor. XVI, 26 : Twv Se ffuyypacpewv 'Ecpopoi; (xev 6 
Ku(jLaTo(; Ti^iv IffTopiav £v9d5£ xaT£ffTpo^£v £i; tyjv IlepivOou 
TtoXtopxiav 7tepteiXYi9e Se t^ Ypa?^ Ttpd^et; xic, xz twv 'EX- 
Xtovwv xat papSdpwv dp?d[jLevoi; d7t6 tyji; twv 'HpaxXet5wv 
xa965ou* xpo"'©^ Se 7t£pt£Xa6e ffxe56v Itwv STrraxoffiwv xat 
TtevTYixovTa, xai piSXoui; y^YP'^?^ TptdxovTa, 7tpoot(xtov ^xd- 
ffTY) 7tpoo9eic (cf. Phot. Bil.l. cod. 176, Polyb. IV, 3). AiuX- 
Xo; 5' 6 'A9Yivatoi; tyj; 6euTepa; ffuvTd^ewi; dp^riv 7te7toiYiTat 
TYj? 'E^opou IffTopia? Triv TeXeuTriv, xat Td; ejrji; 7tpd|et; 
ffuvaipet Td? Te twv â– EXXtqvwv xat twv pap6dpwv [xexpt Ti^; 
*iXt'7t7tou TeXeuT^c Cf. XVI, 14. Quod Clem. Alex. Strom. 



LIX 

Ubi Ephorus, vel potius Demophilus (nam hic 
opus a patre imperfectum relictum absolvit) 
historiam finivit , suorum commentariorum ini- 
tuim fecit Diyllus ad Philippi usque obitum res 
deducens. — In adornatione operis hoc maxime 
Ephorus spectavit, ut singuli libri certam quan- 
dam rerum complexionem genere et argumento 
dislinttam continerent (j). Quare si non omni- 
bus, pluribus saltem, sicuti quarto Europa in- 
scripto, peculiares tituli vel abipso, vel a se- 
rioribus prsefigi potuerunt. 

Quod uniuscujusque libri argumentum fuerit, 
accuratius dici plcrumque nequit. Pauca quae 
eruere mihi licuit, haec sunt : Historiarum exor- 
dium fecit ab reditu Heraclidarum , quae prae- 
cedunt eatenus tantum memoratis , quatenus 
huic recte intelligendo inservirent. Itaque prae- 
niissis nonnullis de Hercule, de rebus Troicis 
et de variis Heraclidarum patriam recuperandi 
conatibus, libro primo civitatum Peloponnesi 
inter duces dlstributionem , primasque earum 
constitutiones enarravit. Post expositam rerum 



I, p. 403 Pott. dicit : 'A7t6 toutou (sc ab Heraclidaram re- 
ditu) ^7tt EuaivETov (KTYiffixXYj Diod. XVII, 17), e^' ou ^afftv 
'AX£$av6pov eti; tyiv 'Affiav 5ta6rivai, w; (xiv <E>avetac Ity) 
d7tTax6ffta 5exa7tevTe, w; 6e 'E^opoi; £7tTax6ffta Tptd-,tovTa 
TtevTe, non turbare debebat MarxiUm p. 21 sqq., quum id 
Epborus initio statim operis memorare potuerit. At, di- 
cas , Clementis calculns omnino non quadrat cum calculo 
Diodori. Audio,neque tamen probo Marxium,qui Clemen- 
tem aut suo aut librariotum errore falsum esse statuit, 
neque Clintonem, qui (p. VI) aut Diodoruni ex Clemente 
vult aut Clementem ex Diodoro emendari. Etenim ex Dio- 
dori computu Heraclidarum reditus ( 750x341 vel 340 
contigit 1091 vel 1090;igiturtredecim vel quattuordecim 
annis posterius quam Apollodorus et Eratosthenes volunt. 
(Cf. annotat. ad ep. 24 Marm. Par.) Ex Clementis loco, 
calculis subductis, annus conficitur 1069. Quem si adipsum 
reditum Heraclidarum retuleris, magis adhuc dislat a vul- 
gari ratione, ila ut Diodori calculus verior esse videri possit; 
verum si repules hoc vel sequente anno (tam parva enim 
discrepantia in hac re nullius momenti est) mortem poni 
Codri, ideoque ab hoc ipso anno incipere catalogos archon- 
tum atque eodem fere tempore regum Lacedaemoniorum 
dvaYpa^d; , nullus dubito, quin Ciemens nobis tradiderit 
illud tempus a quo profectus Ephorus accuratiorem com- 
putationem instituerit, atque Clementis et Diodori dis- 
sensus ita explicandus esse videtur, ut hic annum nomi- 
nare voluerit, quo in Peloponnesum Heraclida? redierint , 
illeveroannum, quo regnum Agidarum inceperit; quajtem- 
pora eliam alias confusa esse videmus (cf. O. Miiller. Dor. 

II, p. 502). 

(1) Diodor. V, 1 : 'Ecpopoi; 6e Ta; xoivdi; 7tpd?£ti; dvaYpd- 
qjwv ou [x6vov xaTa tyiv Xe^tv, dXXd xat xaTa tyiv oixovo(xiav 
d7ttTeT£U}(£' Twv Y^p piSXwv exdoTYiv 7te7toirixe ueptej^etv 
xaTa YE^^o? '^^'^ Ttpd^et^. At67tep xat i^KxeTi; touto t6 "^ivo^ toO 
j^etptff [xou 7tpoxpivavT£<; , xaTd t6 6uvaT6v dvTe)(6[te9a TauTri; 
Tri; 7tpoatpeffewi; , xat TauTriv t^iv Pt6Xov d7ttYpd?ovTe? Nr}- 

fftWTtXl^V X. T. X. 



DE EPHORO. 



LX 

in Peloponneso conversionem , libro secundo ea 
tractavit, quae reliquae Graeciae faciem mutarunt. 
Qua ia re ita versatus esse videtur, ut a Nelidis 
iu Atticam se recipientibus aditum sibi pararet 
ad describendam louum tum temporis conditio- 
nem,deinde a Mclanthi cum Xantho certamine 
ad autiquiorem Boeotise historiam cum rebus 
^olicis et Thcssalicis arcte conjunctam trans- 
grederetur et prae ceteris animum attenderet 
ad motus illos et incursionesBceotorum, quibus 
septemtrionalis Graeciae pars eadem vi concussa 
est, quam in Peloponnesum exercuit adventus 
Doriensium. Quaj deiuceps subsecutae sunt Grae- 
corum in Asise litora emigrationes, iis dedicavit 
librum tertium, ex quo rara tantum fragmina ad 
nos pernatarunt. 

Postquam hac librorum trilogia vividissimum 
antiquioris Graeciae historiae drama depinxerat, 
atque egregium nactus erat fundamentum cui se- 
quentis res aetatis superstrueret, ad alia se con- 
vertit. Nimiruu) quum universalem historiam 
perscribere moliretur , ut scena rerum narran- 
darum lectoribus bene nota esset, duobus libris 
sequentibus geographicas orbis terrarum ratio- 
nes ita exposuit, ut libro quarto post brevem in- 
troductionem de totius lerrae forma et divisione, 
Europaeregiones adumbraret, libroquinto Asiam 
compiecteretur et Africam. In Europa ab Iberia 
exorsus per Siciliam , Italiam , Graeciam (2) de- 
scribeudo progressusest usque ad Scythiam(3). 
Neque in mera et sterili regionum locorumque 
enumeratione se continuit, sed uti historicus 
idemque ex rhetoruui schola profectus , quae- 
cunque ad terrarum naturam populorumque ori- 
gines, mores, instituta, inventa pertinent, nitide 
nec sine jucunditate explanavit (4). Inter aha 
libro quinto raulta disseruit de Nili incrementis 
eorumque caussis (5). Orbe terrarum hunc in 

(2) In Graecise descriptione Ephorum secutus est Scy- 
mnus Chius : v. fr. 55. 

(3) Strabo VII, p. 463 (fragm. 76) : IlepioSeutTai: -rilv 
Eupto7a)v [AEXP' 2x\j6wv. 

(4) Vide e. g. fr. 46 de Locris Epizepliyriis , fr. 67 de 
Boeotia, fr. 76 de Scythis. 

(5) Quae huc spectanl fragmenta Marxius propter lo- 
cum Theonis (fr. 109) hbro undecimo assignavit, de Nilo 
Ephorum disseiuisse pntans oblata occasione ^gyptiorum 
defectionis, qua? non multum post pugnam Marathoniam 
accidit. Quod per se parum probabile multo minus ab 
Ephoro factura crediderim , qui in .«gypti descriptione non 
potuit de Nilo non exponere, nec methodica Epliorei ope- 
ris dispositio admittit, ut duobus locis prohxam ejusdem 
rei narrationem insereret. Praeterea satis patet verba 
Theonis ev t?) ta' cormpta esse ex dv ty) a', quod in frag- 
niento 108 de ^Egypti natura exhibet Joh. Lydus. Hoc 
vero depravatum est ex sv t^ e', quae hterarum coiifusio 
etiam fragm. 9 deprehenditur. Neque tamen fragmento- 



modum perlustrato, ad Graeciam rediens interru- 
ptum filum resumit. Libro sexto res in Pelopon- 
nesoactas, Lacedaemoniorum cum vicinis civita- 
tibus, Arcadia, Argolide, Messenia (6), conten- 
tiones enarrasse videtur. Certiora dici nequeunt 
ob fragmentorum raritatem. Idem cadit in libruni 
septinium,ex quo unum tantum locumde Daedali 
ad Cocakmi adventu superstitem habemus, Igi- 
tur, quum jam deveniamus ad eam aetatem,qua 
Corinthiorum colonia in Siciliam deducta est, vi- 
detur Ephorus, ubi de Syracusarum primordiis 
egit, simul attigisse antiquissimas Siciliae niemo- 
rias.Nequevero miuus estprobabile fragmentum 
uostrumexnarrationedeMinoedesumptum esse. 
Scimus enim ex Polybio (7) Ephorum Lacedae- 
moniorum rempublicam comparasse cum illa 
Cretensium. Cujus comparationis instituendaR 
praeclaram praebuerunt opportunitatem muta- 
tiones istae, quas belU Messeniaci temporibus 
in Spartanorum republica fecit Theopompus. 
Quod si recte conjeci, plurima quae de Cre- 
tensium civitate Ephorus exposuit, a Marxio 
libris geograpliicis assignata , Hbro seplimo 
vindicaverinms (8). Libro octavo Asiae tuni tem- 
poris statum exponens Medorum et Persarum 
historiam usque ad Croesum Cyruraque narravit. 
Libro nono pervenit ad Dariura et quae primis 
regni annis ab eo res gestae sunt-descripsit. Ex- 
peditio ejus contra Scythas , ut Herodoto (IV, 
79) , sic Ephoro quoque ansam deiiit plura dis- 
serendi de Ama/.onibus. In sequentibus totus fere 
versatur in rebus Graecis (9). Fragmenta jam 
admodum parca sunt. Utinam Diodorus semper 
auctorem suum nominasset ! Bella Medica et Pe- 
loponnesiacum tum non amplius , puto, aDio- 
doro, sed ab Ephoro narrata haberemus. Libro 
decimo historiam deduxisse videtur usque ad Pa- 



rum ordinem, qualem Marxiusdedit, rautare volui, salis 
habens quid sentiam indicasse. 

(6) Huc refero fr. 53, quod Marxius ad hbrmn quartum 
retulit. 

(7) Fragm. 64 : 'Etpopo;... uTOp dxaTepa; Tvoioujj.evoi; t^? 
TioXiTeia? t9)v h\T{^t\(Si\. 

(8) Ilasi statuas, noneget manu emendatrice Strabonis 
locus (X, p. 730 ;v. fr. 63), quo de Minoe legum latore 
agens ait: KaGdTtep 'E^opog cv ttj EOptoTr/)? TtoXaeia mi- 
Ypaijicv (pro quo Marxius scribendum censet : ev t^ EOpw- 
•jt^ Ty)v TtoXiTetavdveYpa^'^^)» '• ®- slmti Ephorusnarrat, 
ubi de potiorum in Europa civitatum forma et instiiii- 
tionibtcs disserit, quod Ephoreo librorum xeipiffiAw optime 
convenit. 

(9) Tzetzes ad Lycophron. 140 (coll. Tzetz. Chil. XII, 
260,Diodor. I, 13):"Q(j7iep 'Ecpopo? olaTopixo; xat Atootopo; 
Tcoiei , dito Twv pap6aptxwv upwTov xaTd 7tepi5po[Ar)v dp$d- 
(Aevot ypdcpetv, dv 6e toT; 'EXXir)vtxot; uaTepov Tr)v t(rropi«.v 
TiXaTuvovTe;. 



DE EPHORO. 



ixi 



rum a Miltiade oppugnatam, Uhro undecimo, cu- 
jus nihil superest, usque ad pugnam Salami- 
niam. Hanc et quae eodem tempore in Sicilia ge- 
sta sunt , et sequentem Graecice historiam usque 
ad Ol. 87 , liber duodecimus et tredecimus com- 
plectebantur. Liher decimus quartus bellum Pe- 
loponnesiacum , liber decimus quintus et decimus 
sextus Hannibalis in Siciliam expeditiones atque 
regnum triginta tyrannorum ; liher decimus septi- 
mus summum Lacedaemoniorum terra marique 
imperium ac beilum Cyri contra A.rlaxerxem (in 
hoc quoque Diodorus Ephorum exscripsisse pu- 
tandiis est^, liher decimus octavus Thimbronis, 
Dercyllidae et Agesilai in Asia res gestas , liber 
decimus nonus beHum Corinthiacum usque ad pa- 
cem Antalcidae continiierunt. Reliqua usque ad 
bellum sacrum legebantur Ubris XX — XXIX. 
Hucusque ipse Ephorus opus suum composuit ; 
quominus ulterius produceret, morte, ut videtur, 
est prohibitus. Quod pater inceperat, finivit De- 
mophilus filius (i), uno libro tricesimo bellum 
sacrum exponens (01. 106,2 — 108, 3) et quae se- 
quuntur usque ad obsidionem Perinthi (Ol. 
110, i), quae quum novae Atheniensibus beilo- 
rum seriei initium esset , satis aptum operis 
finem praebere videri potuit. 

Praeter Historias Ephorus scripsisse dicitur 
Inventorum libros duos. (Suidas 1. 1., Athenaeus ; 
V, fr. i58. Strabo X, p. 924 Alm.: "Ecpopo? 6 ttjv 
iGTOpiav Ypa"!"^? >^ai "^^ "^^^^ twv EupY)[ji.aTtov.) Mul- 
tum attendisse Ephorum in institutorum , con- 
suetudinum , proverbiorum origines , rerumque 
utilium inventores, maxime apparet ex duobus 
historiarum libris geographicis, ubi harum re- 
rum commemorandarum apta sese obtulit occa- 
sio. Itaque cum Marxio statuendum foret Epho- 
rum, quum multa hoc genus cougessisset, quae 
non omnia commode in Historiarum libris dis- 



(1) Diodor. XVI, 14 : Ar,(i69t).o? 6 'Eipopoy xoij tcjTopto- 
ypd^ou ul6?T6v'napa>.£t(p6£VTa7r6X£[xovuTt6TOU7taTp6;, ovojAa- 
ffOevTaS^lepov, <TuvTeTaYiJ.£voi;, V. fr. 151,cf. 155. Jam quum 
Diodor. XVI, 77 dicat : 'Eipopo?... ttjv IffTopiav evOaSe 
xaT£«7Tpo9£v eti; t9iv Ileptveou TioXtopxtav, Marxius verba 
premens bellum sacrum quidem a Demophilo scriptum 
esse censet , verum postremam partem postremi libri res 
abol. 108,3-110, 1 complectentem ab ipso Ephoro addi- 
tam esse. «Singulares fortasse caussae, inquit, ex illorum 
temporum rerumque publicarum rationibus profectae per- 
raovere Ephorum poterant , quominus ipse hanc historia- 
rum partem absolveret, fdioque describendam relinque- 
ret.» Quae vix alicui persiiaserit. Verum probabiliter idem 
vir doctus suspicatur Demophilum nostrum eundem esse, 
quiteste Phavorino ap. Diogen. Laert. V, 5 et Athen. XV, 
p. 609, B, Aristotelem d(7£6etai; accusaverit. Notae enim 
sunt inimicitise qua; Aristoteli cum Isocrate ejusque se- 
ctatoribus intercedebant. 



ponere posset , eorum quasi appendicem et 
promptuarium Inventorum libros duos condi- 
disse. Sed videas an non postea aliquis haec iu- 
venta ex Historiarum libris excerpserit, eique 
compendio Ephori nomen praefixerit. 

A Plutarcho (fr. 164) laudatur Ephori Huv- 
TayiAa iTri/^topiov , quod vero non tam singulare 
opusculum fuisse videtur quam caput libriquinti. 
Certiori judicio sic statuerelicet delocoCedreni 
(Syuops. Histor. tom. I,p. ii,Paris.), ubi Epho- 
rus inter tou? t^ <l>otvtxi)ta auYYpaj/avTai; recense- 
tur, atque Stephani , qui Ephorum IlHpi j^ojpiwv 
laudat (v. fr. 161). Similiter Conies Natal. Epho- 
rum De Ponderibus excitat, in re apud Strabo- 
nem (fr. 60) ex Historiis memorata. Peculiare 
fortasseopus fuit quodTheon laudat Ilepi Xe^ew^;, 
quamquam de hac re Ephorum in prooemio ali- 
quo egisse non est absimile veri. 

Quae praeterea Suidas Cumano tribuit Ilepl 
ayaGwv xai xaxwv pi6Xta xS', et IlapaSo^wv twv 
ixfxa-zixjoZ ptSAia te', de his aliunde nihil constat; 
nec facile quisquam Suidae auctoritate fisus de 
jactura horum operum sortis iniquitatem accu- 
saverit. De utroque valet , quod de posteriore 
statuit Marxius. « Excerpsisse, ait, nescio quis ea 
sibi ex Ephori Historiis videtur, quae ad argu- 
mentum illud maxime facerent ; fortasse Ephori 
nomen collectionis titulus prae se tulit, unde in 
promptu erat error. Ejusmodi consilii plane 
fuit Nicolai Damasceni 7tapaoo'?(ov sGiov <juva- 
YWY">i , quem uti alibi , ita hic Ephori vestigia 
presse secutum esse, multis exemplis possum 
comprobare (2). » 

Reliquum est, ut de fide Ephori et auctori- 
tate dicam. Quam rera ad laudem scriptoris 
paucis possem absolvere, si sincera animi volun- 
tas sufiiceret ad historiam scribendam fide us- 
quequaque dignissimam , neque tam arcta es- 
set cujusvis auctoris cum setatis suae indole con- 
junctio, ut nolens vel nescius nou solum virtu- 
tibus ejus , sed vitiis quoque magnas in confor- 
raando operum suorum consilio partes conce- 
deret. Etenim negari non poterit Ephorum pro 
animi simplicitate et sinceritate omni studio 
enixum esse , ut vera traderet. Quapropter 
neglecta antiquissimae Graeciae memoria fabula- 



(2) Inter fragraenta Ephori omisimus locum Eustathii 
adHom. Od. Z, 149 : 'H 5e >t6piri (Nausicaa) auTov (Ulys- 
sem) £ux£Tat dvSpa <7X£'v. Ou xCd '08u<T<7£t Excpopov 6e(A£vifi 
t6v Xoyov, ouSe yap ^XP^'^» ^^* '^*'^ i^jXixitoTtdtv d(jL9t7r6- 
Xoii; T)p£tJia xa6' ^auTa? • touto Se eTcatvet, (pa<7lv, 'Eipopoi;, 
Xeytov eu^uoSi; irpo; dpeT^ifjv ^'yX'!? etvat ri\i TtatSa • xai Sta 
TouTo Tou naotou xaTaCTT0xd<7aa6at xat eu5aa6a. tuxeiv 
auTou. 



LXII 



DE EPHORO. 



rum caligine ubivis operta, ab ea demum aetate 
historiaesuaeinitium ponendum essecensuit,quae 
clariore jam liice circumfusa certius admitteret 
et verius de rebus gestis judicium. Neque tamen 
ita rem instituit, ut semper posset historiam tra- 
dere indubitatae fidei testimoniis confirmatam(3). 
Nam quamvis inde ab Heraclidarum reditu illa 
res gestas fabularum involucris obscurandi con- 
sueludo paullatim evanescat, hunc ipsum tamen 
ejusque caussas, ne dicam reliquae Graeciae tum 
temporis statum , omnino non potuit exponere 
quin ad mythica adscenderet. Jam quum ad hanc 
extremitatem se redactum videret, sponte intel- 
ligitur, pragmaticam Isocratei Nostri virtutem 
non in eo acquievisse, ut relata referret, sed,abs- 
tersis quae vulgi credulitati vel poetarum lu- 
dibriis deberi viderentur, mythos studuisse ad 
historiae veritatem revocare, vel, ut Plutarchi 
verbis rem eloqiiar , Trpo? tV aXiq6£iav dvaaco- 
^etv (4). Natura hoc studium nobis insitum est 
neque adeo improbandum. Verum si reputes 
quanto successu homo philosophorum et rheto- 
rum istius aetatis doctrinis formatus in hac re 
elaborare potueril , consultius Ephorum dices 
haec omnia reliquisse intacta (5). 

Cum arte critica, quam in fabulas exercuit, 
conjunctum est judicium de auctoribus, quos 
sibi sectandos esse putavit. Ilepi [/iv ^ap tSv xaG' 
:?l(xa<; Y£Y£VYi[i.£va)v , ait , tou; dxptSeaTaTa XeYOvxa? 
TriCTOTaTOix; i,youii.tQ(x , TOpi 8k twv TcaXaiwv tou? 
ouTto St£;tovTa<; dTTiOavtoTaTou; efvat vop.t!Jo[A£V, utto- 
Xa[x6dvovT£<; oute Ti<; 7rpd^£t<; aTrdca^; , out£ twv Xd- 
ywv TOu<; TcXetaTOUi; tlxoc; £tvat [AV7]txov£U£ff6ai 8ta 
TOffouTtov (fragm. 2). Videtur igitur in antiquis- 
sima historia non tam ex ipsis epicis carminibus 
(nam haec, puto, sunt quae facta et dicta expli- 
catissime et uberrime referunt) sua hausisse, 
quam ex logographis, ut ex Hecataeo, Pherecyde, 
aliis , qiii, quum ipsi pleraque ex poetis epicis 
mutuati essent, tamen res tractandi rationem se- 
quebantiir, quae multas Grsecorum fabulas tani- 
quam ridiculas et ineptas reprsesentans ad Epho- 
ream propius accederet. Hellanicum quidem in 
multis mendacii argiiit (6), sed hoc ipsum de- 
monstrat, Ephorum perpetuo ejus rationem ha- 
buisse. Quod vero saepenumero ab eo sibi rece- 



(3) Cf. Strabo IX , p. 646 (fr. 70) : Aoxet |xot (6 'E^opo;) 
TivavTia Tcotetv tub' Ste tv] TCpoaipSffei xal Tai; e$ apxr)<; bno- 

(4) V. Odofr. Miiller. iii Prolegom. in Mytholog. p. 76. 

(5) Exempla pueiilis raythorum interpretationis vid. fr. 
70,63, 64. 

(6) Joseph. Contr. Apion. 1,3. 



dendum putaret, hujus rei caussa in eo posita 
esse videtur, quod saepe ille tralaticias Graeco- 
rum narrationes reliquit , neque vero ut pra- 
gmaticam fabularum explicationem daret , sed 
aliis de caussis , quas supra indicavimus. Cete- 
rum non neglexisse Ephorum poetas rerumqiie 
monumenta ipsis fragmcntis docemur. Laudan- 
tur Homerus, Hesiodus, Choerilus, Alcman, Tyr- 
taeus, oracula, inscriptiones (apud Strabonem X, 
p. 711, ubi ; IlapaTtOet? [xapTupta ti^ £7rtYpd[jL[AaTa 
(v. fr. 3o) ... £7rtX£Y£t, OTt TauTa xai toc TotauTa Sta- 
xpiSouv ei(o6a[X£v, OTav V] tj twv 7rpaY[Ji.dTtov vj Trav- 
T£Xw<; d7ropou[jt£vov ^ ijy^uS-^ 5o'^av e}(ov). Non ubique 
vero scriptorem qua par est religione fontes 
adhibuisse, sed verba eorum, ut ad suam senten- 
tiam accommodaret, temerariis et violentis con- 
jecturis deformare ausum esse , luculento docu- 
mento est locus Strabonis XII, p. 826 (fr. 87). 

Igitur in prima operis parte auctoritatem 
Ephori valde suspectam esse quisque iargietur. 
Quid primo libro de Heraclidarum reditu sen- 
serit , et qui in hac parte fuerint ejus fontes, 
propter fragmentorum paucitatem nescimus, 
Uberiora libro secundo exstant de vicibus Bte- 
otise; sed ex his clare elucet omnino non intel- 
lexisse Ephorum , quae antiquarum fabularum 
natura sit et indoles, ita ut pleraque ab eo tra- 
dita si accuratius perpenderis, falsa esse reperi- 
antur, atque auctorem arguant miserrimis de- 
ditum etymologiis (v. fr. 26 et Miiller. de Mi- 
nyis p. 442). In eodem hbro , ubi de originibus 
Boeotiae agit (fr. 29) , a Strabone inconstantiae 
accusatur , quippe qui iEtoIiam d£t d7co'pOr,TOv 
dixerit , quum antea eam primum a Curetibus, 
postea ab jEtoIo, a Diomede denique occupatam 
narrasset. Leviora haec, sed scriptorem produnt 
accuratam rerum expositionem orationis post- 
habentem rotunditati. 

Majoris Ephorus faciendus erit m libris geo- 
graphicis, ubi vivida et dilucida regionum , uti 
Euboeae (fr. 63), descriptio tanto magis placere 
debuit , quanto jejuniores fuerunt priorum geo- 
graphorum commentarii. Quae in iis minus accu- 
rate dictasunt de terrae forma et distributione (ad 
Hecataei et Herodoti sententiam proxime acce- 
dente), de Celticarum regionum magnitudine (fr. 
39, 41, 43 , 44), de Cerne insula (fr. 96, a), de 
Nili incrementis, ea omnia non auctoris negligen- 
tiae, sed aetatis suae ignorantiae imputanda sunt. 
Satis habuit de his quae a majoribus acceperat 
vaga et incerta, uti erant, retulisse; contra in 
Graeciae et Asiae minoris descriptione, uti suo 
Marte pugnare poterat, apprime, ut videtur, 
ostcndit illam quae saepiiis in eo laudatur, dxpC- 



DE EPHORO. 



LXlli 



Setav xal eTTifxeXeiav (7). Verum quod aXv^Oeiav at- 
tinet , eam tum in historicis tum in geographicis 
a multis ei denegatam esse videmus, nec id, puto, 
sine caussa. Sic Diodorus I, 3g : Wlk yap oux av 
Ti? •jrap' 'Etpoptp t,r\Tfi<je.i&v ex Tcavroi; rpoVou xdxpt- 
Skq, 6pwv auTOV £v TToXXoi? wXtyoprjXOTa x^i; dXr]6£ta<;. 
Strabo V, p. 37.5 : Tauxa SeXeytii aacpwi; [xsv eiSw?, 
OTt xa\ o6to<; outs dXyiOedTaTa Xsyei Trepi TtdvTtov. 
Seneca Nat. Quaest. VII, 16 : Ephorus vero non 
religiosissimce Jldei , scepius decipitur, scepe deci- 
pit. Eandem sententiam prodit Schol. ad Hom. 
II. IX, 38i verbis , £t TricrTbi; "E^opo?; et Aristi- 
des tom. II, p. 353 : AoijxEv dXvjGvi Xeyeiv "Ecpopov. 
Quanta denique Timaeus Ephorum acerbitate 
persecutus sit vel levissima peccata conviciis suis 
notaiis, ex Siculorum fragmentis satis abunde 
constat. Nec praeter himc Ephorus adversariis et 
censoribus caruit. Nam contra eum scripsit Ale- 
xinus, Eubulidis discipulus, a criminandi libidine 
'EXey^Tvo? cognominatus (Diog. L. II, 106, iio); 
porro Strato Peripateticus, magister Ptolemaei 
Philopatoris , contra Ephori Eupv^jxaTa rAif^o^x; 
B60 edidit(Diogen.L.V, 59,IndexAuct.in Phn. H. 
N. lib. VII). His addere possis Heraclidem Pon- 
ticum, qui Ephorum reprehendit, quod Artemo- 
nis aetatem non recte constituisset (Plutarch. Pe- 
ricl. c. 27). 

Probabile est plerasque horum notas censorias 
ad res geographicas et antiquiorem historiam 
pertinuisse. Accuratiora igitur dederit ubi Hero- 
dotum et Thucydidem et Xenophontem, rebus ab 
ipsis traditis coaevos, duces sequi potuit; quod 
eum fecisse eo minus addubitandum esse videtur, 
quum ipse professus sit, eam fore prsestantissi- 
mam cognoscendi rationem si posset fieri, ut 
ipsi scriptores rebus gerendis intervenirent (Po- 
lyb. XII, 27). At si vel pauca quae adhuc habe- 
mus fragmenta cum illorum historiis compare- 
mus, tot obvia fiunt aliter atqne ab illis tradita, 
ut his prse ceteris quidem fidera suam non possit 
adjunxisse. Sic quae de Pari obsidione narrantur 
(fr. 107) recedunt ab narratione Herodoti (VI, 
3a sqq.); eodem niodo quae leguntur fragm. 1 1 1 
et 1 13 non concinunt cum Herodoto VII, i58 et 
VIH, 46. Quae deinde fragm. 119 dicit de caussis 
belli Peloponnesiaci , tain longe absunt a Thucy- 
dideis tantamque produnt levitatem, ut ea a 

(7) StrabolX, p. 646: 'Eqiopo?, t]) t6 TrXeTerrov xpwH-eOa 
5ia T^iv irepi Tauxa eTriiieXetav. Cf. Scymn. Ch. v. 130. Jo- 
sephus C. Apion, 1, 12, p. 444 Haverk. -. 01 SoxoOvte; axpt- 
6i<ncaoi a\)yypa.<foX(; , wv iart xai 'Eyopo?. Strabo X, p. 
465 : IloXuStoi; , <fr\<70iz , Trepi twv 'EXXyivtxwv xaXw? [xfev 
EuSo^ov, xaXXterra 3' 'E^opov eJriYetaeat Trepi xrtdewv, (tuy- 
Ycvctwv, [XETavatrrdffewv, apxviYeTwv. 



poeta comico potius quam ab historiarum scri- 
ptore mutuata esse credas, neque omnino Ephori 
integritatem tueri possis, nisi, ut Marxius fecit, 
plures dicas caiissas belliab Ephoro traditas esse, 
quarum Diodorus elegisset deteriorem. Sed ma- 
gis hajc vir doctus auctoris sui defendendi caussa 
scripsisse videtur quam ex vera animi sententia. 
Equidem acrisiae crimine non ita absolverim. 
Sine dubio quae de Pericle fabulautur ex opeie 
haustasunt, quale fuit illud Stesimbroti Thasii 
n£pl 0£(xiaTOxX£oui; xat ©ouxuSiSou xai IlepixXsou?, 
in quo,ut Plutarchus (Pericl. c. i3) testatur, Ioto- 
pia T^t (ji.£V c66o'voi<; xai Sua[ji.£V£iati;, Tot §£ yapt!^o[xevyj 
xai xoXaxEUOUffa, XutxatveTat xai SiaaTpscpei tV dXy^- 
6£iav. — In illorum denique temporum descri- 
ptione quae bellum Peloponnesiacum excipiunt, 
Xenophonlis auctoritatem in plerisque repudia- 
tam esse, ex pluribus licetaugurari. Confer quaeso 
copiarum numerum fr. 129 proditum cum longe 
ampliore illo apud Xenoph. Anab. I, 7, io(sed 
hic Ephorum, ex Ctesia, ut videtur, veriora ha- 
bere puto) , porro fragm. i38 cum Xenophontis 
Hell. V, 27, fragm. 144 cum Hell. VI, 4, 3i. 
Quare valde probabile esl quae de Leuctrica 
pugna narrat Diodorus (XV, 55) in multis a Xe- 
nophonteis dissidentia, sicuti alia ejusmodi, ex 
Ephoro desumta esse. Sed haec oinnia quum 
Ephorus aut ipse vidisse possit aut ab oculatis 
testibus accepisse, permagni facienda, et ubi a 
Xenophontis narratione recedunt dignissima 
sunt, quae accuratissime examinentur. Ut vero 
rite hoc negotio fungamur neque temere Xeno- 
phontem Ephoro postponendum censeamus, pri- 
mum tenendum est (juod de militari Nostri pru- 
dentia habet Polybius, judex harum rerum peri- 
tissiuius (XII, »5, g. ed.Paiis. ex Excerpt. Vati- 
can.). «Ephorus, ait, bellicorum operum quae 
quidem mari geruntur notitiam aliquam habere 
mihi videtur, verumtamen proeliorum terrestriuni 
plane est ignarus. Quare si qiiis Ephorum spe- 
ctet vcrba facientem de navalibus ad Cyprum 
Cnidumque proeliis, quae Persici regis duces tuiu 
contra Evagoram Salaminiiim, tum adversus La- 
cedaemonios commiserunt, mirabitur sane histo- 
rici facundiam atque peritiam, atque hinc mul- 
tam utilitatem ad similes casus colligere possu- 
mus. Quum autem pugnam ad Leuclra narrat 
Thebanorum et Lacedaemoniorum, aut illam qu.e 
ab iisdem ad urbem Mantineam conserta est , 
ubi vitam Epaminondas profudit , hujus inquam 
narrationis si quis partes consideret , et aciei 
instructiones ejusque varias mutatioues, qiiae 
fervente proelio acciderunt, ridiculus videbitur 
auctor et plane imperitus, ut qui numquam 



DE EPHORO. 



LXIV 

ejusmodi quidquam viderit. Leuctricum igitur 
prcelium quia simplex fuit et uno genere arti- 
licii militaris peractum, historici inscitiam uon 
admodum arguit : verum illud ad Mantineam 
quia variam et plenam arte imperatoria formam 
habuit, id ab historici ingenio neque ferri neque 
intelligi potest. Quae res prorsus patebit, si quis 
vera locorum facie sibi proposita, in his molus 
illos dimetietur quos Ephorus narrat. Atque id 
ipsum Theopompo quoque accidit , maxime au- 
tem Timseo. Nam quandocunque summatim id 
genus res narrant , latet eorum imperitia ; verum 
quando singillatim eas exponere et demonstrare 
aggrediuntur , omnino tales apparent qualis 
Ephorus. « Deinde vero ad illam Ephori eon- 
suetudinem in modum rhetorum copiarum nu- 
meros et quae sunt horum similia immodice ex- 
aggerandi quammaxime est attendendum (v. fr. 
II 3, ia3 tribuslocis, iSa). 

Restat ut mentionem faciam loci Porphyrii 
(ap. Euseb. P. E. p. 464 Colon.) , ubi hgec : Ti yap 
'Ecpopou iSiov, Ix Twv Aai[ji.a)(ou xai KaXXi(76£vou? 
xat 'Ava^t[Ji.evoui; auTai; Xs^efftv etjriv ote Tptdj^^tXiou? 
^fXou? [jLETaTtOEVTo; aTi/wi;; et p. 467 : Au.7t[j,ax^ou 

IffTt 8U0 TTfpi TY)? 'Ecpo'pOU xXoTTYi? ' 'AXxatOi; Ss 6 TWV 

XotSo'pojv 'Ia[x6iov xa\ 'E7utYpa[X[ji.aT0JV TroiYjTrji; ira- 
pwSyjxe T^? 'Etpo'pou xXoTui? E^eXeYywv.Callisthenem, 
cujus Hellenica usque ad bellum sacrum perti- 
nuerunt, et Anaximenem res Graecas usque ad 
pugnam ad Mantineam pertexentern , et Dai- 
machum (8) , qui Seleuci regis temporibus ludica 
sua composuit, hos, inquam , ab Ephoro exscri- 
ptos esse quam absurda sit sententia,non est cur 
pluribus demonstremus. Quid vero inducere 
potuerit seriores ut ita statuerint (minime enim 
hiec a Porphyrio inventa sunt), ex iis quae de 
Hecataeo, de Hellanico, nec non de Ephori 
scriptis diximus , satis, opinor , patebit. Refe- 
renda enim haec sunt ad Paradoxorum libros 
quindecim, ad libros viginti quattuor De bonis 
et malis , fortasse etiam ad Inventorum libros 
duos. quae ex Ephoro, CaUisthene, Anaximene, 
Daimacho conflata, nostri auctoris nomen in 
fronte habebant. 

Oratio Ephori , ex illa Isocratis magistri tam- 
quam imperfecta imago expressa , pura erat, 
vel in minimis diligenter elaborata , dilucida, 

(8) Operam perdidit Clinton. F. H. p. 381 ed. Kriiger., 
qui, ut scriptorem nancisceretur Ephoro antiquiorcm pro 
Aai|xaxou scribere voluit AriioyoM vel Ay]il6xo\). Ceterum 
Deiochum vel Deilochum Proconnesium , quem itept KuJ^i- 
xou scripsisse scimus , ab Ephoro lectitatum esse probalur 
fr. 104. Ex eodem fortasse petita sunt, quae libro nono de 
Amazonibus narravit. 



ornata, numerosa; simul vero dicitur diffusa, 
robore et nervis destituta, resupina languescens 
jejunitate (9). Dum in Herodoto, Thucydide et 
Xenophonte admiramur sermonem illum, qui 
sponte quasi profluere videtur, quo res ita nar- 
rantur, ut spectator iis interesse videaris;vim 
dramaticam et mimicam, qua ad ipsius vitae 
veritatem omnia exprimuntur, quae pro consi- 
liorum varietate et pro diversa personarum 
sentiendi judicandique ratione habet sublimi- 
tatem , gravitatem , urbanitatem ; ubi res maxi- 
mae simplicissime narrantur, et tamen omnem 
earum sentimus magnitudinem ; dum in his , 
aio, orationis dX7^6eta et 7rt6avo'Tyi(; et a7tXo'T7); 
praedicantur : in altero illo scriptorum genere 
ex Isocratis umbraculis profecto , semper fere 
reperiebatur fucatus orationis nitor, summa 
structurae et periodorum artificia , anxia circa 
verborum abundantiam trepidatio, omnia de- 
nique dictionis lenocinia , quae lectorem vel 
nolentem ad auctoris sententiam pelliciant et 
V) traducant. Omnia ibi explanata , argumentis 
demonstrata, nihil relinquitur, quo tuo ipse 
ingenio possis agitari ad verum invenienduni ; 
res obscuritatis plenae et antiquitatis canitie 
obductae ita praeparatae dantur, ut circumcisis 
omnibus ambagibus,Iectores quasi nucleofruan- 
tur, pulamina relinquantur aliis. Fieri non potiiit, 
quin haec res tractandi et eloquendi ratio per 
longum tempus a multis adamaretur. Neque 
meliorem Ephorus laudis suae praeconem nactus 
est quam Polybium (XII, 28 Exc. Vatic. j : 'O 
Y^p "Ecpopoi; , inquit, Trap' oXyiv ttjv 7cpaY[Ji.aT£iav 
Oauacitfftoi; wv xat xaToc t-^v ^pacrtv xat xaToc tov 
"/Etptff^Jtbv xa\ xaTot Tyjv l^rtvoiav t(ov Xr,(jt[/.aTwv 
Setvo^TaTO? laTtv Iv Tai? ^rapexSaaeai xal Taiq d^' 
auTou Yvw(j.oXoYiai<; , xat auXXvi6Sr)v orav ttou tov 
l7Tt[jt£TpouvTa XoYOV StaTt69iTat. KaTa Se Ttva auvTU- 
yioLy £u)(^aptaTaTa xat xi6avojTaTa 7r£pi Trj? auYXpi- 
aeoj? £ip?ixe ^rept twv laTopioYpdtcpwv xai XoYOYpdcpojv 
(cf. Timaei fr. 55). Contra alia plane sentit Her- 
mogenes De Formis orat. tom. III, p. SgS : 
n£pi 81 0£O7ro'[i.7rou xat 'E^o^pou xat 'EXXavixou xai 
(I)iXtaTOU xai Twv 6ijtoio)v TOUTOti; 7r£ptTTbv eSo^ev 
^Tvat [xot Ypa^psiv ... oti ^r,Xou xat fjLtijtvia^wi; toc eHSrj 
Twv XoYO)v auTtov ou Travu TOt, [aSXXov Se ouS' oXax;... 
ri^ioJTat 7rap^ Toii; EXXyjatv xa6d7r£p Tot twv dXXojv 

(9) V. Dionys. Decompos. verborum, p. 26; Cic. Orat. 
c. 51, 62 ; Demetrius ■kzoI dpjxyiv. § 68; Dio Chrysostom. 
Orat. XVIII, p. 256; Morell. Plutarch. Pericl. c. 28 : 'EtcI 

Se Twv 'Etpopou xat 0£O7r6[A7rou xai 'Ava$i(X£vou; pYiTopeiwv 
xai TreptoSwv, d; Tiepaivouatv i$07tXiaavTe; m aTpaTeu(i.aTa 
xal TtapaTdSavTei; ioriv eiTteTv * « OuSei; ffiSiQpou taura {w*- 
paivet TteXa?. « 



DE THEOPOMPO. 



oTov ©ouxuSiOvt», 'HpoSoTOu, 'Exaraiou , SsvocpSvTo;, 
Twv Xonrwv. Duris Samius apud Pliot. cod. 176, 
p, 2o5 : 'Ecpopo? Ss xat 0£O7ro[JL7To; twv TrpoyEvo- 
tjL£vci)V TrXeidTov aTC£X£tcpOr,cav* outs y^p [J-tp-r^cTECo? 
(ji.£T£Xa6ov ouSeata? , out£ ■^Sov^ji; ev Toi cppotcat , 
auTOu Se tou ypcitcp£tv (xcjvov £7r£[i,£XT]0yi(yav. Philo- 
stratus Vit. Soph. I, 17 , 4 : 'EXXoyifAonaTOi; 
(inter Isocratis discipulos) 'YTTEptSvi? 6 ^r^TOip. 
0£o'TroaTrov yip tov £x Xtou xai tov Kuaaiov "Ecpopov 
out' av Sta6aXot{/.£v, out' av Oau(/.a(7aiij(.£V. 



THEOPOMPUS. 

Theopompus (i), Chius, filius Damasistrati , 
frater Caucali rhetoris. De aetate ejus Suidam 
errasse intelligitur ex Photio, qui Theopompum 
narrat una cum patre propter Lacedaemoniorum 
studium civitate ejecto in exilium abiisse, atque 
quadragesimo quinto demum aetatis anno ])a- 
triam recuperasse, Alexandri rcgis gratia, qui 
per literas Chios exhortatus videtur, ut exules 
in civitatis jura rcstituerent. Hae vero epistolae 
ex Pflugkii sententia scriptae sunt aut post pu- 
gnam ad Granicum, quo tempore Alexander 
cum Mytilenaeis et Aspendiis, necnon , ut videtur, 
cum Chiis fecit fcedera, in quibus etiam exulum 
mentionem factam esse putandum sit; aut duo- 

(1) Suidas : ©soTrofATro; Xioi;, ^rixwp, uio? AaixadiaTpd- 
Tou (cf. Pausan. III, 10), yeyovw; xata tou; /povoui; rfj? 
avap;(£ia!; 'AOrivaiwv im xrj? £vv£vy)xo(Txri; xpiTTj; 'OXufjtTttd- 
5o; , 0T£ xat 'Eyopoi; ' 'IfTOxpdTOU^ dxoudT^i? d[jia 'E<p6p(.) • 
£Ypa(];£v lutT0[Ariv 'HpoSoTou to-Topiwv ev Pi6),(oi? P' " 4>i- 
XfrtTTixd ev piSXiotc; 06' ' 'EXXriVixdi; iaTopta!; , £7;ovTat 0£ tot? 
0ouxu5tSou xat EevocpwvTO? , xai eiTiv ev pigXtot? ta', tyo\)- 
crat td d7t6 IleXoTiovviQcrtaxou TioXefJiou XotTcd. "Eypail/e xai 
Sxepa TiXeTara. Reliqua qua; de vita Theopompi comperta 
iiabemus, omnia fere leguntur in Pliot. cod. 176, p. 203: 
'E(TTt 6e 0£67to[jL7ro; Xto; (Jiev xo yevo;, ulo? AajjtoaTpdxou 
(1. Aa[jiao-taTpdTOu). «J^uyelv ot Xeyexat t>i? 7taTpt6o<; d[Jta t(i) 
TtaTpl , inl Xax(«)vi(T[j.ti) tou TtaTpo; dXovTO; " dva(T(*)0^vat Sk 
T?) TtaTptSt, TeXeu-ri^ravTo; auTw tou 7:aTp6;, tyiv Se xdOo- 
5ov 'AXe^dvSpou tou MaxeSovcjv pa^TtXe^co; 6t' eTttcrToXtSv tiov 
Trpo; Tou; Xtou; xaxaTtpa^a^ievou • eTiov 6e eTvat TOTe t6v Qeo- 
7ro[X7rov 7tevTe xal T£(T(TapdxovTa. MeTa 5^ t6v 'AX£?dv6pou 
OdvaTov 7cavTa5(60ev dxTre^TOVTa dz AiyuTTTOv dqjixecrOat. 
HToX£[j.aTov oe, t6v TauTr,; jia^TiXea, ou 7tpo(Ti£a9at tov dv6pa , 
dXXd xai «b? 7roXu7tpdY[J.ova dveXeiv e0eXf,CTat, et iiri Ttve; twv 
9tX(i)v 7tapaiTri(Td[xevot 5te(Ta)(7avTo. Iuvax(j,d(Tat Se auTo; 
eauT6v Xeyet, etc. Vide fragm. 26, p. 282. 

Pra;ter'iiistoricumlaudantur: 1, Theopompus rex La- 
cedcemoniorum. — 2, Theopompus Thessalus, in ludis 
Olympicis victor Ol. 86. Diodor. XII, 23; Euseb. Arm. p. 
150 ed. Mai. — 3, Thcopompus archon 01. 92, 2. Diodor. 
XIII, 38;Plut.Moral. p. 833, D; Lys. p. 161,33; Philo- 
chor. ap. Schol. Euiip. Orest. 371 et771. — 4, Theopom- 
pus Athcniensis, poeta comicus, Aristophanis sequalis. De 
hocejusquefabulisvide Meineke Histor.Com. p. 236sqq. 
Ad liunc referendum est fragm. 299,propterIocum Pollu- 
cisX, 118,ubi haec: t6 5e oSeXtcrxoXu^^vtov (TTpattWTtxov [j,£V 

PROLEGOMENA I?i HlSTORICOS. 



L3rT 

bus annis post, ubi Chius insula, qua; denuo 
venerat in Persarum potcstatem, Alcxandri co- 
piis deliberata est (cf. Clinton F. H, p. 385). 
Utcun(|ue sit (nam ad annum res vix poterit ex- 
pendi), nataics Theopompi referendai erunt ad 
Olymp. 100. Difficilior est altera quaestio, quo- 
nam anno Noster una cum parente solum natale 
reHquerit. Pflugkius Damasistratum cum ahis 
optimatibus expulsum conjicit Olymp. 100, /j, 
quum Athenienses, Lacedaemoniis infensi, sub- 
jectas civitates, missis legatis, ad societatem 
belli contra communes omnium libertalis hostes 
gerendi concitassent , primique Chii in defectio- 
nem consensissent. Diodor. XV, 28. « Qnod si 
verum est, ait, ut est verisimillimum, Theo- 
pompum paterna^ calamitatis sociiim, tum ad- 
modiun tenera aetate fiiisse oportet. Quse res 
tantum abest ut officere nostrge sententiae pos- 
sit, ut eam etiam confirmare videatur. Nam si 
quis Photii verba, a quibus omnis hac disputa- 
tio profectaest, paullo diligentius considerave- 
rit, non dubito quin miraturus sit priino stulti- 
tiam hominis qui, quot annos Theopompus ab 
exilio rediens habuerit, commeuioret, quando 
natus sit reticeat. Sed postquam nostra dispu- 
tatione, ut speramus, ad liquidum pcrthictum 
est, Theopompum infantem atque in ipso vitae 

Tot xpr,tJ.a, £tpr,Tat Se U7t6 0£oir6[j.7tou tou x6)[j.txou ev EtpYJVT). 
— 5, Theopompiis Colophoni^is, ex ciijus poemate 'Ap[xd- 
Ttov inscripto fragmentum servavit Athena»us IV, p. 183,B; 
cf. Meineke I. 1. Eundem Wichers. intelligendum putat in 
Schol. ad Apoil. Rhod. IV, 57, ubi citatur 0. ev e^toTioiori;, 
Codex Paris. ev vocem omittit.Quare \ir doctus modo no- 
mhialus scribi vult e7ro7rot6?. Probabile hoc, sed non repu- 
gno si quis intellexerit Theopompum grammaticura, ita ut 
illud Iv e7ro7totoT? ad mythologicos commentarios in car- 
mina epica scriptos referendum sit. Eodem plane modo 
Thcopompum in Cypriano carmine cum Pseudo-Hcllani- 
co a Fulgenlio (1,2) compositum, grammaticum esse sta- 
tuit Welckerus de Cyclo Hom. p. 29. 6, Grammaticus ilie 
cst Theopompus Cnidius , familiaris Csesaiis ( Strabo 
XIV, p. 969; Cic. Ad Attic. XIII, 7, Philipp. XIII, 16), 6 
(TuvaYaycbv tou<; [xuOou; (Plutarch. Csesar. p. 730). Hunc 
Welckenis intelligi putat a Schol. Hom. 11. I, 38; II, 135; 
XXIV, 428 (cf. tamenfr. 339 ). Erotian. Glossar. Hippocr. 
p. 244: Ad<Ttov oOovtov, (b; 0e67to[/.7to? ev '06u(tct£i(x... 
Xtvouv {ifo; 6a(Tu eTvat ' iibi '05uCT(Teta titulus capitis fuisse 
videtur in opere, quod carminum epicorum fabulas ex- 
plicavit : V Welcker. 1. 1. Idem vir doctus ap. Schol. ad 11. 
XIX, 121 (in Cod. Leidensi ap. Valcken. Dissertat. ad 
Schol. Hom. Opusc. II, p. 12"), ubi vulgo legitur : •;) 
tcTTopta Ttapd 'H(Tt66w xai Oeo-^^^vw, reponijubet 7t. 'H. x. 
0£O7t6[X7ttp. — 7, Theopompus, nescio qui, memoratur 
ap. Cic. Ep. ad Quint. I, 3. — 8, Theopompits Sinopensis, 
qui Tvepi cTet(T[xwv scripsit. Phlegon. Trall. De rebus Mirab. 
c. 19. — 9, Theopnmpus philosophus Pijthagoreus, ad 
qnem scripsit Libanius I, 20 ed. lat. H. Stephani. — 10, 
Theopompus Medicus, ap. Aetium medicum p. 840. — 
11, Theopompus tibicen celeberrirmis, Polyb. XXX, 
13, 3. 



IX VI 

liminc patria privatiim csse : noii laudamus sane 
Photium, qui alterum nos celet, sed rationem 
tamen perspicimus, cur annum reditus potius 
quam natalem commemoraverit. Multorum nar- 
rantur exilia sine ejusmodi fletalis notatione : 
illud vero non prsetereundum erat, eum, qui a 
prima infantia patria caruisset, quadragesimo 
quinto demum anno in civium jura rediisse. » 
Speciose haec dicta sunt, sed quominus pro veris 
habeamus, plures impediunt difficultates; quae 
quidem Wichersium moverunt, iit non solum 
hancce Pflugkii sententiam respueret, sed etiam 
Photii locum corruptum putaret, et in Suidae 
testimonio mallet acquiescere. Obstat enim quod 
Plutarchus in Vita Isocratis (Vitt. decem oratt. 
p. 837, C.) et Photius (cod. 260,^.793) Theo- 
pompum in dicendi arte institutum aiunt ab 
Isocrate , quo tempore hic in Chio insula scho- 
lam a])eruerat. Igitur ad juvenilem saltem aeta- 
tem Theopompus pervenisse debet antequam 
patriam relinqueret. Contra Pflugkius pro suis 
calculis eo se redactum vidit, ut auctores raodo 
nominatos mendacii aut erroris argueret atque 
Athenis statucret Theopompum Isocratis magi- 
sterio usum cssc. Verum nura is, qui propter 
studium suum Lacedgemoniorum Atheniensibus 
quodammodo auctoribus civitate erat ejectus, 
Athenas se contulisse putandus erit? Quod certe 
aTub Tou TiriOavot; parum se commendat. Quare Da- 
masistratum serius quam vult Pflugkius in exi- 
lium abiisse censeo. Ac nisi omnia me fallunt, 
de illis cogitandum est temporibus, quibus The- 
bani, ut Diodorus (XV, 78, sq.) ait, ad impe- 
rium maris capessefidum ab Epaminonda addu- 
cti, Rhodios et Chios et Byzantios ad subsidiariam 
his inccptis operam navandam invitarunt, et 
Epaminondas cum manu ad has civitates missus 
Lachetem, Atheniensium ducem, classe valida 
instructum Thebanorumque conatus impedire 
jussum, ita perterruit, ut classcm abducere co- 
geretur, et urbes illas Thebanis adjunxit. Unde 
apparet fuisse tum in Chio factionem Thebauis 
faventem, et ab Atheniensibus propter crescen- 
tem Thebanorum potestatem Lacedaemoniis ad- 
dictis abalienatam. Illo igitur tempore , quo 
Chii sponte, ut videtur, ad Thebanos defecerant, 
quo Epaminondas Sparta; exercitum admovit, 
proeliumque ad Mantincam pugnatum, quo 
deinde pax inter Graecos convenit, cujns condi- 
tionibus soIiLacedaemoniisubscribere noluerunt 
(01. 104, 4; Diodor. XV, 89; Polyb. IV, 33; 
Plutarch. Ages. 35) : optime fieri potuit, ut 
Damasistratum Laceda?moniorum studio patriam 
turbnntem exilio plcctcndum cxistimarent. Ita- 



DE THEOPOMPO. 



que ad vigesimum fere aetatis annum Theopom- 
pus in patria degit, nec quidquam impedit, 
quin ibi Isocratis praeceptis imbutus sit. 

Quae vero Wichersius contra Photii calculos 
protulit hsec sunt : Primuni enini offendit eum , 
quod hac ratione Theopompus sexaginta fere 
annis junior Isocrate fuisset. « Vereor, ait, ut si 
tantum aetatis spatium iuter eos intercesserit, 
de se ipse scribere potuisset Theopompus , quem- 
admodum eum scripsisse testatur Photius, cuv- 
axaaaai lauTOV 'laoxpaxsi Toi 'AOrjvaiw. Dubito num 
accurate quis dixerit, se ejus, quo sexaginta 
annis junior sit, aequalem esse. » Sane si ad a^ta- 
tum annos respexisset, ne tum quidem, si Olym- 
piade 93, ut Wichersius vult, natus esset, ac- 
curate se dixisset magistri aequalem; verum si 
reputes praestantissimas Isocratis orationes in 
summademum senectutc conscriptas esse, atque 
Theopompum cum ipso in certamine publico de 
eloquentiae praemio contendisse, jactabundus 
Theopompus dicere potuit se eodem quo magi- 
strum tempore floruisse, i. e. , ut ipse ait, Sfxa 
auTO) Ta TTpojTSia Trji; Iv Xoyoti; â– KonBdac; ey(etv Iv Totc; 

"EXXiqcrtv (v. fr. a6) « Deinde , Wichersius 

pergit, si Theopompus Olymp. 100 natus fuisset, 
... de eo certe tempore parum valuit observatio 
Theopompi de Isocrate apud Photium, eum Si' 
a.7roptav Tou ptou orationes scripsisse; nam fuerit 
Isocrates antea parum locuples, quin etiam in- 
digens, elucet tamen e Pseudo-Plutarcho, Iso- 
cratem tantas divitias collegisse, quantas fere 
neminem ; unde sequitur Theopompi aetate, dum- 
modo 01. 100 natus sit, non magnam fuisse. » 
Quod inde sequi equidem nego. Eum pauperem 
fuisse, quo tempore Theopompus se in ejus 
disciplinam dedit, quisque largietur, quum pro- 
pterea maxime, ut rem familiarem sub triginta 
tyrannis, ut videtur, perditam restitueret, in 
Chio scholam aperuisse putetur. Tempus vero 
hujus rei nullo testimonio constat, ita ut ex iis 
potissimum, quae de Ephori ct Theopompi vita 
aliunde comperta habenms, sit constituendum. 
Jam si Theopompus 01. lo^in ejus disciplinam 
venit, usque ad 01. 110, 3 satis magnum spa- 
tium relictum est, quo magnas Isocrates divitias 
congerere potuerit. 

Quantum Theopompus Isocratis institutione 
profecerit, ex eo colligitur, quod etsi multi ex 
hoc ludo ac magni viri profecti sunt, ille tamen 
iTTtcfavEffTaTOi; TravTtov nominatur et ouSsvb? twv 
'IffOxpaTixwv ei? tou; Xoyouq aTtfjto^Tepoi; (Dionys. 
H. Ep. ad Cn. Pomp. p. i3i, Phot. p. 206). Vo- 
luit sine dubio publici quondam in foro causi- 
dici munerc fungi j veruni quum Isocratcs non id 



DE THEOPOMPO. 



LXVII 



solummodo ageret, iit oratores formaret atl ] sc. Isocrates, xai tov £7c\ MaucoJXo) TiOevTa vto 



caussas forenses dicendas idoneos, sed una cum 
eloquentia philosophiam et rerunj gerendarurn 
peritiam docere studeret, vides qui factum sit, 
ut eo3 maxime discipulos, qui vohmtate similes 
magistri inter ceteros eminebant , a fori strepitu 
averteret, et ad historiam scribendam, tamquam 
ad altius quiddam , ubi et eloquentiam et philo- 
sophiam et rerum gerendarum peritiam optime 
explicare possent, adduceret. Itaque caussas fo- 
rensesTheopompus, praeceptoris consiHo motus, 
nunquam attigit, teste Cicerone. Multum vcro 
se exercuit in illo eloquentiae genere quod epi- 
dicticum vocant. Ipse enim parum modestus te- 
statur nullam esse majorem Graeciae urbem , in 
qua aliquantum temporis moratus et pubiice 
perorans non adeptus sit magnam gloriam , 
virtutisque suae in dicendo monumentum reH- 
quisset; neque minus bis decem milHbus ver- 
suum ait se scriptis orationibus explevisse (2). 
Inter hnec eloquentige specimina omnium, ut vi- 
detur, celeberrimum fuit laudatio MausoH. Et- 
enim post mortem Mausoli « Artemisia (01. 107, 
1), ut Gellius (X, 18) narrat, aywva laudibus 
dicundis facit , ponitque prajmia pecuniae aha- 
rnmque rerum bonarum amplissima. Ad eas 
laudes decertandas venisse dicuntur viri nobiles 
ingenio atqiie Hngua prsestabili Theopompus, 
Theodectes, Naucrates. Sunt etiam qui Isocra- 
tem ipsum cum iis certavisse memoriae manda- 
verint. Sed eo certamine vicisse Theopompum 
judicatum est (3). » In his num delsocrate Athe- 
niense cogitandum sit, eo magis dubitare Hcet, 
quia Suidas (v. 'laoxpaTT); 'A^xuxXa et Qs.oMy.Tf\q) 
Isocratem ApoUoniatem, Atheniensis discipuhim, 
de praemio certasse dicit (4). Quam sententiam, 
Isocratis aetatem, mores et naturam reputans 
ambabus amplecterer, nisi haesitationem injice- 
ret Phitarch. Vit. Isocrat. p. 838, B, (riyo)^i.aa.-zo , 

(2) Cf. Quintil. Inst. Orat. X, 1 : Theopompiis ut in 
historia prcedictis (Herodoto et ThTicydide) minor, ita 
orafori magis similis, ut qui antequam od hoc opus 
sollicitatus, diufuerit orator. Cf. Dion. Hal. Ep. ad Cn. 
Pomp. p. 131. 

(3) Suidas quidem v. ©soSexrr,; "Aptardvopou dicit : 0£o- 
Sexxir)!; ^vixr,Te [AdXnrra euSoxifiiqaa; ev •^ eiire TpaYwoia ' 
dtXXoi Se (pa<n Qt6m\n:m ex^iv rd TtpfOTeTa. Verum si con- 
fera« Gellium, qui post verba modo laudata pergit: 
« Exstat nunc quoque Theodecti tragoedia, qua; inscribilur 
Mausolus, in qua eum magis quam in prosa placuisse, Hy- 
ginus in Exemplis refert. » res cum Clintone (p. 299) if a 
conformanda est, ut statuamus duo praemia proposita 
fuisse, alterum tragfledi.ne, alterum eloquentiae, quorum 
iUud Theodectae, lioc Theopompo datum sit. 

(4) De Isocrate Atheniense cogitant Ruhnken. Hist. 
Crit. Orat. Gr. p. 388 etChnton 1.1. p. 299; deApolloniate 
Taylor. "Vit. Isocr. p. 3 et Wichers. 



'ApTEfxicriai; aywva) et Porphyrius apud Euseb. P. 
E. X, 3, p. /,6/j, C, qui ipsius Theopompi te- 
stimonio utens ait, 'TTrepcppovsI 6 0£O7ro[A7To; tov 
IdOxpaTYiv xai vEv.x^aOai 6'.p' EauToii ^('(s.i xaToc tov 
ETTt Mau<70)Xw aywva tov SiSaaxaXov. 

VidemusigiturTheopompum 01. 107 in Asia 
minori commorantem,quo primum se cum patre 
convertisse videtur, si quidem vera habet Suidas 
(v.''E'.popo(;),qui eum relicta patriaDianae Ephesiae 
supplicem factum esse tradit. Quo deinceps se 
contulerit, ut eloquentiae suae gloriam augeret 
hu^gamque eruditionis copiam ad condendas hi- 
storias coHigeret, plane ignoramus. Verum mul- 
tas eum regiones peragrasse multasque urbes 
vidisse ab ipso habemus narratum. Qua in re 
egregie adjutus est lautissima re fanuHari,ita 
ut totum se dare posset tw cpiXo(7o^£iv xal cpiXoiji.a- 
Oeiv, neque, sicut Isocrates, vitse sustentandse 
caussa, ad humiliora tractanda cogeretur (v. fr. 
a6 et Dion. H. Ep. ad Cn. Pomp. p. i3i, Athe- 
najus III, p. 85, B). — Anno denique quadrage- 
simo quinto omnigena doctrina instructus Ale- 
xandri gratia in patriam reversus est. Neque 
vero quum tam diu fortunae iniquitate fuisset a 
rebus publicis remotus, diulius isto privati ho- 
minis otio gaudere voluit, scd qua pollebat ex- 
perientiam itineribus et principum sua^ setatis 
virorum consuetudine collectam et cum praeclara 
eloquentia conjunctam in civitatis commoda ex- 
promere decrevit. At non ea fuit in Chio insula 
tum reipublicae conditio, ut quam Theopompus 
profitebatur civilis prudentia a civibus suis ad- 
amaretur. Immo morum austeritas , quam cre- 
brae illae luxuriae, fastus et mollitiei castigationes 
produnt, animus vehemens et fervidus, lingua 
acerba, immodice Hbera, contemptus gratiae 
popularis, optimatium denique studium, quod 
a patre tamquam hereditate accepisse videtur, 
non potuerunt non efficere, ut multi exsisterent 
adversarii, qui, uti omnem nobilitatem exagi- 
tabant, sic prse ceteris Tlieopompum, eloquen- 
tissimum ejus instrumentum, inimicitiis suis 
persequebantur. Princeps eorum fiiit Theocri- 
tus (5), sophista, Isocratis discipulus, qui Ale- 
xandrum et Aristotelem dicteriis odii et invidiae 
bilerefertis perstringebat , quemque Theopom- 
pus in Epistolis ad Alexandrum tamquam homi- 
nem humili loco natum pravaeque luxuriae dedi- 
tum depingit. Neque autem animi vi et dicendo 

(,>) Strabo XIV, p. 955 : 'AvSps; Se Xtot yeyovaffiv Dloyf.- 
(xoi 'Iwv T£ 6 Tpaytxo; , v.cd 0e67to[j.7ro; 6 «tuyTP*?^^? > ""'■^ 
OsoxptTo; 6 (TO^tTTri;. OuTot S^ xat dvTETroXtTEUfravTO i.)l-i)- 
Xotc. Vid. Pflugk. p. 32, quem landat Wichers. 



Lxvni 

inimicos ab Nostro fatigatos esse , rerum docet 
eventus. Etenim dum Alexander viveret atque 
regia domus auctoritate adhuc poUeret, pejus 
aliquid in Theopompum statuere nnn videntur 
ausi; simulac vero his prajsidiis orbatus esset, 
quem putabant pacis perturbatorem et malcdi- 
cum omnium rerum contemptorem, denvio pa- 
tria expulerunt. Coiifugit in iEgyptum ad regem 
Ptolemaeum. Jam quum 01. ii8 , 4 sit primus 
annus regis Ptolemsei , si quidem Photius, quod 
addubito , accurate locutus est, in ^gyptum 
venit annos natus circa septuaginla quinque. 
Quemadmodum vero tum Theopompus propter 
maledicentiam suam etinimicorum, sicutiAna- 
ximenis, de quo postea , mala artificia a tota fere 
Graecia in odio habebatur, sic a Philadelpho 
quoqtie, cui tum Alexandri admirator non valde 
placere potuit, non solum malevole exceptus 
est, sed etiam e medio esset subhitus, nisi ab 
amicis quibusdam hujus consihi certior factus , 
fuga quaesivisset salutem. Haec sunt quae de vita 
Tlieopompi nobis innotuerunt. Quae postrema 
ejus fata fuerint et quo loco et quo tempore e 
vita discesserit, nescimus. Neque tanien diu 
post Ol. ii8, 3 eum vixisseex legibus humanas 
natura? sponte intelligitur. 

Inter opera a Theopompo conscripta a Suida 
primo loco hiudatur 'ETrtxo^jivi twv 'HpoSorou 
iffToptwv. Sed jam Vossius (De Hist. Gr. p. i6, 
3i) dubitavit, num vere Noster hujus opusculi 
auctor habendus sit; neque id sine caussa, 
quum res a Theopompi aetate et ingenio aliena 
esse videatur. Quare equidem suspicor a seriore 
homine talem Herodoti epitomen sub Theojiom- 
pi nomine in vulgus editam. Certiora ex paucis 
hujus hbri reliquiis erui vix possunt. Sed ne ve- 
terum testimonia susque deque habere censear, 
faciamus Theopompum hocce Musarum Hero- 
dotearum compendium, quum ad historias con- 
dendas se accingeret, periculi faciendi caussa 
composuisse, 

Igitur postquam hunc in modum vires suas 
pericUtatus esset, accessit ad tradendam eo- 
rum temporum memoriam , quae praeceptor 
discipulo selegerat tamquam aptissima , qui- 
bus describeudis ingenii sui virtutes ostende- 
ret (6). Scripsit itaque 'EXXvjvtxai; iGTopta; vel 
2uvTa^tv 'EXXr,vtxcov, quo opere abruptam Thu- 
cydidis historiam resumens (7), initio facto ab 

(6) Pliot. cod. 176: ^acri Se tov SiSa^TxovTa ... TTpoSaXeiv 
©£oit;6[j.iiw ... Ta; \i.zxa. ©ouxuotSriv 'EXXyjvtxa;. 

Quffi de hac Herodoti epitome Frommel. in Creuzeri 
Meletem. III , p. 135 disseruit, iis uti mihi non licuit. 

(7) Diodor. XIII, 42 : SEvoywv xal 0s6t:o[X7coi; a^' wv 
aTteXtTic 0o'jx'j5i5-o; t-?;v apx^v irsTtotYivTai. Kat Esvo^wv 



DE THEOPOMPO. 



01. 92, 2, Theopompi archontis anno, quo 
Mindarus ad Cynossema devictus est, septem- 
decim annorum spatium usque ad pugnam na- 
valem ad Cnidum commissam (Ol. 96, 3, Dio- 
phante archonte), (8)duodecim libris complexus 
est. Quae ex iis aetatem tulerunt, haud adn)odum 
multa sunt. Capita nonnulla recenset Anonym. 
in Vita Thucyd. § 5. Theopompum exposuisse 
dicit, quod quidem ultro intelligitur , aiteram 
pugnam ad Cynossema (9), proelium ad Cyzi- 
cum, ad Arginusas, ad jEgos flumen, atque 
accuratius narrasse infortunium Athenarum post 
muros urbis dejectos constitutamque tyranni- 
dem. Ha?c nisi omnia, plurima saltem libro pri- 
mo comprehensa fuisse , apparet ex fragmentis 
libri secundi , ubi egit de Harmostis a Lysandro 
ubique constitutis impositisque tributis. Itaque 

[/.kv TceptDvaSs j^povov It65v Teo-ffapaxovTa xat Sxtw, 0e6- 
7io[X7ro5 6e Ta? 'EXXiQvtxa? Tipd^Eti; Ste),6wv ctc' Iti\ §Trraxa{- 
Sexa, xaTaXr,yet Trjv t(7T0piav el; tyjv Ttept Kv{6ov vay[xaxtav 
bt pi6Xtot; SuoxatScxa. Idem XIV, 84 : (0e67to[i.7ro?) ttPjv 
Twv 'EXXrivtxwv o-yvTa^tv xaTcotpciJ^cv el? toutov tov evtauTov 
(Diopbantis arch.) xat ct? ttjv 7tcpt KvtSov vaufjiaytav, ypa- 
<|^ac pt6Xou; ScoSexa. 'O Sc oTJYYpacpeu; outo; •^pxtai [xev d7t6 
vf\c, TTCpt Kuvo; ayi[xa vauixayia? , ei? iiv ©ouxuStSr); xaTcXyi?e 
7tpaY[xaTetav. 'EYpa^l^c oc /povov dTwv SexacTtTa. Cf. Mar- 
cellin. Vit. Thucyd. 45, Anouym. Vit. Thucyd. § 5, ed. 
Poppo. Parum accurate Suidas: "E^tovTat 5s (al 'EXXrjVtxwv 
laTop{at) TaTc 0ouxu5{6ou xai Scvo^wvto? , nisi, ut Wicher- 
sius monet, scripserat : wa7tcp xat aX S. Idem undecim 
tantum libros ponit. Nimirnm Suidae aitate et multum 
antea undecim tantum Hellenicorum libri superstiles 
fuisse videntur. Nam quum Menophanes apud Pho- 
tium (cod. 176) duodecimum Philippicorum librum jnter- 
cidisse dicat, nihilominus vero Photius bunc excer- 
pserit atque res ex duodecimo Tbeopompi libro a vett. 
excitatae propter temporum raliones multo aptius in 
Philippicorum excursu quam in Hellenicis legi poUie- 
rint,neqne ullum ex postremo libro Hellenicorum fra- 
gmentum deprehendatur, inde colligitur aut Menophanem 
aut Photium Philippica cum Hellenicis confudisse, quod 
posterius facillime fieri potuit, si Menophanes simpiiciter 
laudaverat librum duodecimum laToptwv, quititulus quura 
plerumque ad majus Pbilippicorum opus referatur, tamen 
de Hellenicis quoque poterat usurpari. Cf. Wicbers. p. 20 
et Clinton F. H. p. 386. 

(8) Itaque ipsam pugnam ad Cnidum, quippe quae se- 
quente demum anno, sub Eubulide arcbonte, pugnata sit, 
Tbeopompus non narrasse videtur Clintoni 1. 1. Vereor ne 
haec justo accuratiora sint. 

(9) Verisimiliter primum quoque proelium cum altero 
arcte conjunctum, quod Tbucydides in extremis narrat, 
a Theopompo denuo expositum est, si quidem in bis 
Tbeopompnm sequutus sit Diodorus, in utriusque proelii 
descriptione a Thucydide et Xenopbonte recedens. Itaque 
quum Tbeopompus postrcma Tbucydidis denuo attigisse 
videatur, atque uno libro beilum Pelop. absolverit, ne- 
scio an lioc in caussa fuerit, cur nonnulli octavum Tbu- 
cydidis librum cum prinio Tiieopompi coiifundentes, il- 
lum, quem Thucydidi abjudicarunt, a Theopompo scri- 
ptum esse opinarentur. Quid , quod hoc fortasse suberat, 
cur Suidas undecim tantum Hellenicorum libros comme- 
moraret. 



DE THEOPOMPO. 



LXIX 



quam Peloponnesiaci belli partcm Thucydidos inscriptiim et xax' llo-/r[y appellatimi 'IcrTopiat, 

intactam reliquerat , summatim tantum perscri- 

psit, seqiientium vero undecim annoruiu memo- 

riam totidem libris uberrime tradidit. Quomodo 

autem res inter singulos libros distributae fue- 

rint, de hac re nihil fere scimus nisi iliud, 

quod Apollonius Grammaticus apud Euseb. P. 

E. p. 465 undecimo libro relatum ait Agesilai 

cum Pharnabazo congressi de feriendo foedere 

colloquium, quod ex libro quarto Hellenicorum 

Xenophontis in suos commentarios Noster trans- 

tulisset. 

Verum Theopompus , Polybius (VHI, i3) ait, 
quum res Graeciae inde ubi desinit Thucydides 
scribere esset aggressus, postquam ad Leuctrica 
tempora ac res Graeciae celeberrimas pervenit, 
ipsam quidem Graeciam cum suis factis valere 
jussit; commutato autem argumento Philippi 
gesta scribere constituit. Atqui longe praestan- 
tius erat ac justius in opere rerum Graecarum 
gesta Philippi , quam in gestis Philippires Grae- 
ciae comprehendere. « OuSs yap TupoxataXritpOeic 
UTTO paTiXtx^i; ouvacTTeia!; , xai luyiMV l^ouaia;, ouSek; 
av i7ci(sjt cuv xatpoS TCOtr^aatrOai [XETaSactv Itci to 
T^? 'EXXaooi; ovoua xai TrpoVwTTOv dTio Ss TauTrii; 
dp;a[ji.£vo(; , xat TupoSai; sTct TToabv , ouS' oXw? ouSsli; 
av rjXXd^aTO [jLOvdpyou 'Ki^6(r^\x.a. xat Ptov , dxepaiw 
j(^poj[jL£Vo; Yvt>')[xr). Kai Tt or^-rco-c' r^v to Ta? TrjXtxxuTa; 
evavTtojffsi; ptadd^jievov TcapiSEiv tov 0£OTro[j.Trov ; 
et [x-^ vr) Aia, OTt Ixeivr); [j.£v Trji; ut:o9£(7£W(; teXo; 
v^v TO xaXbv , T^t; §£ xaTot OiXtTTTrov Tb cu^xcpspov. Ou 
[xr,v dXXa Trpb? [/.ev TauTrjv Trjv d[xapTtav xa6b [/.£T£- 
6aX£v Triv u7ro'6£<7tv , laox; av £i/^£ ti Xey^iv, £i Ttc; 
auTbv r,p£To TTEpi TouTOu. » Theopompum gratiam 
aulae Macedonicas captare voluisse , nemo , qui 
legerit quae de Philippi charactere et moribus 
deque ejus amicis Theopompus scripsit , sibi 
persuadebit. Atque si ipse dicit (Polyb. VHI, 1 1 ) 
se hac maxime de caussa ad scribendum appul- 
sum esse quod Philippo nunquam antea Europa 
parem virum protulisset, apparet eum de im- 
peratoriis regis virtutibus cogitasse, deque vi 
. quam in suae aetatis homines et civitates exer- 
cuerit. Praeterea quum Theopompus ex oratore 
evasisset historicus et artis oratoriae praecepta 
ad historias transferret, facile intelligitur, cur 
unum Philippum tamquam scenae suae protago- 
nistam et cardincm rerum ponere, ad eumque 
Graeciae historiam, quae revera tota tum ex illo 
pendebat, referre maluerit, quam plurimarum 
Graecarum civitalum fata ex professo singillatim 
exponere ; quae res jure Theopompo videri po- 
terat non satis simplex ueque una. 

Tertium igitur Theopompi opus <I>tXt7nnxa 



Philippi, Amyntae fdii , res gestas inde ab iiiitio 
regni usque ad mortem regis continebat libris 
quinquaginta oclo (i). Ex his autem jam Diodo- 
ri aetate quinque deperditi erant (2), iidem pro- 
cul dubio quos saeculo nono Photius quoque 
desideravit, nempe sextus , septimus, nonus, 
vicesimus, tricesimus. Ad tantam molem opiis 
accreverat non tam prolixa enarratione omnium 
vel levissimorum, quae ad Philippi vitam et gesta 
pertinebant, quam longarum digressionum mul- 
titudine. Nam quum ab initio Theopompus res 
Graecorum perscribere sibi proposuissct, tantum 
abest utin Philippicis hoc consilium relincjueret, 
ut quavis data occasione, Macedone suo relicto, 
in Graecarum vel etiam barbararum civitatum 
historiam excurreret, eamcjue per plures saepe 
libros deinceps persequeretur , neque in his 
praesentis tantum astatis memoriam traderet , 
sed altiusinterdum ad mythicausque ascenderet, 
neque omnino (luidcjuam praetermitteret, cjuod 
posset vel per se scitu dignum videri , vel lecto- 
rum inservire delectationi. Hac rerum copia et 
varietate opus in immensum auctum est et 
multiforme exstitit (3) , ita ut Philippus III , 
resectis digressionibus, quae ad rem principem 
non spectabant, libros quinquaginta octo ad 
sedecim redigeret (4) : quod ipsum ne Theo- 

(1) Diodor. XVI, .3; Phot. 1. 1. Suidas, qui Phiiippicorum 
libros numerat septuaginta duo, cum Piiiiippicis con- 
junxitHellenicaet Epitomen Herodoti. Errorsimilis illius, 
de quo in Timaei "Vita monui. Omitlo Scliweighaeiiseri 
sentemiam (ad Athen. tom. VIII, p. 534) a Wichersio p. 
24 sq. et Clintone F. H. p. 385 jam lefutatam, Piiilippica 
cum Hellenicis conjuncta, ut ipse Tlicopompus gloiiatur 
(fr. 26) plus 150,000 versuum coiitinebant, ita ut unus- 
quisque iiber circiter 2140 versuum fuerit. 

(2) Diodor. XVI, 3 : e? wv tovte Siacptovoufftv. De hac 
vocis Staipwvetv significalione t. H. Steph. Tliesaur. — 
Pliotiuscod. 176, p. 390: 'Av£Yvto(jOr,(Tav 0£O7r6[X7cou Xoyoi 
i(TTopixoi' v' Se xal y' elffiv ol aw!;6[jLsv&t auTOu xwv iffxopi- 
xciiv \6-^ov 8ia7t£7rTWX£vat Se xal twv 7raXatwv mtc, S^yiffav 
n^v T£ exTYiv xat e6o6jxy,v xai Srj xat t)?]V evdT/iv xai. £txoffT:r,v 
xai TpiaxoffTTiv. 'AXXix TauTai; [Jtev oCiS' ifj(ieu; etSojxev, Mrjvo- 
ipdvvii; 6e Ti? Td 7tept 0eo7t6|j.7tou Ste^twv, (xpxaTo; oe xal oux 
e0xaTacpp6vy,To; 6 dvyip, xat ttiv 6w5exdTr,v ffuvStaTte^txwxevat 
Xeyef xatTOt auTi^v i\\i€iii (Tuv Tati; aXk(i\.c, ffuvaveyvwjjLev. 
Pauca ilia quae ex his deperditis libiis a serioribus gram- 
maticis laudantur, ex scriptis aliorum, qui Theoponipum 
adhuc integrum legerant, exscripta esse debent. 

(3) Dionys. H. Ep. ad Cn. Pomp. p. 131 : rvotr) 5' dv 
Tt? auTOu Tov Ttovov evOu[i.riO£i? to 7ioXu(xop90v Trji; ypaipvii;. 
Kat Ydp xai eOvwv etpY]xev oixtff[iou; , xai 7:6>,ewv xTtffet; 
e7teXir,XuQe , paffiXe'wv t£ piou; xai Tp67twv iSttofjLaTa oeo/iXw- 
xe, xai ei Tt OaufjLaffTov 9; TrapdSo^ov exdffTTq y^ xai OdXaffffa 
(pepei, ffU|jL7r£pt£tXri<pev ev t^ TrpayiJLaTeia. Kai [xriSei; u7roXd6^ 
i|/uxaYWYi'av TauT' elvat (j.6vov ou y^P ou'cw? eyei, dXXd 
Trfifftv, w? e^roi; ei^retv, wqseXetav 7rapexet. 

(4) Pliot. cod. 176 : IIXeiffTati; [jtev o5v 7rapex6dffeffi irav- 
ToSaTrri; iffTopia; tou? tffTopixou? auTou Xoyou; 0e67ro[Ji7ro; 



LXX 



DE THEOPOMPO. 



pompinam hypeibolam credas , totius opeiis 
dispositionem et argumenta , quautum ejus fieri 
poterit, paucis lineolis adumbrabo. 

PostcpiamTheopompus libro primo exposuerat 
cur PhiHppihistoriam tractandam sibi sumsisset, 
atque de liislorici officio, ut videtur, deque 
siiis ipsius virtulibus qua solet jactantia verba 
fecerat , iion continuo ad Philippum se conver- 
tit, sed anteriorem Macedoniae historiam, uti 
Trogus quoque Pompejus, Theopompi aemulator, 
levi, quod dicunt, brachio tangens, usque ad 
Amyntae filii tempora percurrit (fr. 3o, 3i). Phi- 
lippus custodia ehipsus regnum simul ab Argaeo 
(fr. 3») et Paiisania petitum occupat. Pausanias 
quum Cotyis, regis Thracum , auxilio imperio 
potiri conaretur, hac oblata occasione Theo- 
pompus prohxius disserit de Cotyis luxu et 
mollitie (fr. 33). Remotis denique et a consiHo 
depulsis aemulis, PhiHp|)us,bello Atheniensiuin 
liberatus , convertit se contra Paeones et lUy- 
rios, et capta Larissa (fr. 36) expugnare moHtur 
TliessaHam. — Liber secundus versabatur in 
iisdem bellis contra Paeones et Illyrios, quorum 
de moribus et institutis auctor admodum multus 
fuisse videtur. Ne cum Wichersio statuam, eum 
hoc libro de conspiratione egisse quam coutra 
Pinlippum inierunt reges Pteonum, Thracum et 
lllyriorum (v. Diodor. XVI, 22), obstat rerum 
ordo, quum quae libro sequenti insunt istam 
rebellionem antecedant. Nam libro tertio narra- 
tur bellum contra Amphipolitanos, qui quum 
antea bene habiti essent , jam multas Philippo 
pra;buerunt caussas beHi, quorum unam conti- 
nere videtur fragm. /47 (Diodor. XVI, 8). Am- 
phipoli expugnata, situ ejus opportuno adjutus 
alias multas urbes in potestatem suam redegit 
(Diodor. I. I., Dem. Phil. III, p. 68), quarum in 
numero fuit Datus (fr. 48). In eodem libro de 
Thessalise expugnatioue sermonem fuisse prodit 
fragm. 5o. Praiterea de Sesoslri et de Scythis 
(fr. 5i , 52) verba facta sunt. Yidetur igitur 
Theopompus, quum, nescio qua occasione , 
Thraciae populos a Sesostri olim subactos esse 
dixisset, vel stelas in Thracia ab^Egyptio positas 
commemorasset, totam hujus regis expeditio- 
nem per Asiam (fr. 53) usque ad Scythicas et 
Thracum regiones exposuisse diutiusque immo- 
ratum esse describendis moribus Scytharum. 
Quare, si recte, ut videtur, Heerenius (De fontib. 

TcapaTeivei. Ato xal OtXiTiTtoi; 6 Trpoi; 'Pw[ji,a{ov)i; Tro),E[jL^(Ta!; 
e^sXwv raijTa? , xal ta; <I>iXi7r7rou (TuvTa?ajjLevoc TrpaHei? , a'i 
«TXOTto? etffi 0£O7t6[i.7t()), eii; ixxaiosxa Pi6).oyi; (xovai; , [xy)8ev 
itap' ^auToO 7tpo(T6eU \ a.(fs.\ii)y,Tilriy, <b? eiprjTai, twv Ttapevc- 

TpOTlWV, T(X; 7ta(Ta; (i7t11pTl(T£V 



et auctor. Justini inCommentat. Goetting. XV,p. 
212) contendit ea quaeTrogus apud Justin. II, i-5 
de Scytharum originibus et antiquitate nec non 
de Amazonibus disputat ab Herodotea narratione 
longe recedentia,Theopomj)i ingenium redolere, 
non dubito quin haec ex eodem hoc libro de- 
sumta fuerint. Sequentes libri , quantum ex ur- 
bium nominibus concludi potest, Philippi res 
in Thracia et Thessalia gestas ulterius perse- 
quebantur. 

Libro octavo, quum de Byzantio sermo sit (fr. 
65) et de Amphictyonibus (fr. 80), agebatur de 
primis temporibus belli socialis (Ol. io5, 4) et 
de caussis belli sacri. Verum longe plurima 
fragmenta hujus Hbri sunt de rebus mirabilibus. 
Quarum enumerandarum ansam Theopompo 
dare potuit vel bellum sacrum , quod ApoIIinis 
numen sine dubio miraculis portendi fecit, vel 
etiam AJexander suus, eadem nocte natus (Ol. 
ic6, 1), qua templum Ephesiae Dianae defla- 
gravit. Itaque Imi^ijyiM t^ xaxa totioui; Oauuaaia 
(fr. 69) , narravit de miraculis Pherecydis Syri 
(fr. 66) , a quo in Pythagoreorum philosophiam 
excurrisse videtur ( fr. 67, 68); de Epimenide 
[62, 70) , ab coque transit ad magorum doctri- 
nam (70, 71), ad Zopyrum (73) , ad coHocjuium 
Mida3 et Sileni (75-78). Talia etsi aliis quoque 
locis interponi solebant, tamen liber octavus, 
quia majorem partem iis absumerettir , xax' 
e$o}(^r,v liber 6o(U[xa(7io)v appellatus esse videtur. 
Sic fragm. 66, 69, 70 simpliciter laudatus 0eo7t. 
Ev 0au[xa(Tioi? , quibus octavum Philippicorum 
innui prodit fr. 68. Porro Servius ad Virgil. Ecl. 
VI, 1 3 dicit : « Hsec autem omnia de Sileno a 
Theopompo in eo libro, qui Thaumasia appel- 
latur , conscripta sunt »; eandemque fabulam in 
octavo Philippicorum libro relatam esse dicit 
Theo sophist. Progyran. p. i5. Sed haec non re- 
fiagantur, quominus cumAVestermanno (praefat. 
ad scriptor. Rer. Mirab.) omnia mirabilia, quae 
passim apud Theopompum legebantur, a seriore 
quodam in unum corpus collecta esse statuamus. 

Libro nono Theopompum de Philippi , ab 
Aleuadis contra Alexandrum Pheraeum auxilio 
advocati, in Thessalia rebus gestis (01. 106, 1) 
egisse, tum temporum ordo suadet, tum Phar- 
cydonis urbis commemoratio a Philippo expu- 
gnatae (fr. 87) (5). Hac opportunitate usus geo- 
graphicas Thessaliae rationes exposuit (fr. 83), et 
urbes nobiliores deorumque cultu et oraculis in- 
sigues , ut Scotussam et Cranonem , et quae ibi 
visuntur mcmorabiliora enumeravit. Cum his 

(5) V. Wesseiing. ad Diodor. tom. VIII, p. 406 Bip. 
Ex Theoponipo sine diibio sua habet Polya;u. IV, 2, 18 



DE THEOPOMPO. 



LXXl 



fortasse conjuncta erant paradoxa illa de Bacide, 
vate BGeotio ((r. 8i). 

Dum baec in Thessalia geriintur, Athenienses 
omui studiu nitebantur, ut bebum contra rebelies 
socios pugna navali ad exitum perducerent. 
Chareti adjunguntur Iphicrates et Timotheus 
nova cum classe et aequato imperio ; verum mox 
Chares, homo turbulentus, proditionis incusat 
collegas, quos « populus acer, suspicax, mobiiis, 
adversarius invidus etiam potentiae « (sic Nepos 
Theopompino orationem colore induens) donuim 
revocat, ab munere removet et argento multat. 
Deinde ejusdem Charetis imprudentia Artaba- 
zum contra regem Persarum cum universis 
copiis juvantis, Athenienses adducuntur, ut , 
misso bello sociali, ignominiosam cum defecto- 
ribus pacem componant (01. io6, 2. Diodor. 
XVI, 21, 29). De his nihil quidem in Theo- 
pompi fragmentis legimus, sed inde intelligi 
potest, qui factum sit, ut liber decimus totus 
fere, ut videtur , versaretur in describendis 
moribus et indole virorura, qui inde a Medicis 
temporibus Atheniensium rempublicara adrai- 
nistraverunt. Intereos anliquiores illos, ut The- 
mistoclem et Cimonera , brevius recensuisse , 
fusius autem et sin€ dubio multa cum acerbitate 
cxposuisse videtur de demagogis Eubulo , Calli- 
strato, Cleone, Hyperbole, aliis; ita ut Schol. 
Luc. (fr, 102) hunc librum designare posset 
vei'bis : Iv tw Trepi SrifjLaYtoYwv. 

Libro undecimo mentio injicitur Amadoci, 
regis Thraciae. Redierit igitur Theopompus ad 
Philippum,conspirationem illam, ut puto, expo- 
nens, quam Diodorus (XVI, 22} statim post 
finem belli socialis posuit. Quousque liber perti- 
nuerit, ex ipsis fragraentis quidem cognosci non 
potest; verum quum libri sequentes, inde a 
duodecimo usque ad deciraura octavura , aliud 
plane arguraentum habeant, atque libro decimo 
nono, ubi ad Philippum revertitur, res nar- 
rentur ad Ol. 107, 2 sqq. pertinentes : ex his 
coUigo libro undecimo res Philippi narratas 
esse usque ad annum , quo per Thermopylas in 
Graeciam irrumpere voluit, sed quominus hoc 
ei successerit, ab Atheniensibus impeditus est 
(01. 107, i). Accedit, quod hac ratione intelli- 
gilur quomodo ad sequentium librorum argu- 
mentum Theopompus transierit. Etenim Ol. 
107, 2 renovatur bellum Persaruni in ^gyptios 
ob Phcenicige defectionera. Hac igitur occasione 
usus, libris XII-XVIII priora quoque bella 
Persarura contra Cyprura,Phcenices et /Egyptios 
narravit, 

Itaque lih-o duodecimo prinuun exponit bel- 



lura Evagorae, eoque loco in antiquiorem Cypri 
insulaehistoriam digreditur; deinde accedit ad 
bellum, quod Acoris, rex jEgyptiorum, Persis in- 
fert, cujus ducem fecit Chabriam Atheniensem 
(OI. 100, l\). Acoris quum Pisidas in belli socie- 
tatem advocaret, nova facta digressione, Theo- 
porapus non solum de horum regione , sed etiam 
de aliis multis, quae ad hanc AsiaeMinoris partem 
spectant , ad antiquissima saepe ascendens ser- 
monem instituit (v. fr. 111). Libro dccimo tertio 
belli Persarum contra Acorin narratio resumitur 
(01. loi, 3. Diodor. XV, 29, v. fr. 117 de Cha- 
bria, JLgyptiorum classi prsefectus; fr. 118 de 
Iphicrate, Persicarum copiarura duce). Eodem 
libro narratur alterum Artaxerxis bellum contra 
Tachum (01. io/|, 3. Diodor. XV, 90 sq. v., fr. 
119, 120 de Agesilao). — Libro decimo quarto 
sequitur Artaxerxis Ochi expeditio contra Phoe- 
nices (01. 107, 2), quam etiam libri decirai 
quinti partem absumsisse docet fr. 126, ubi de 
opulentia Stratonis, regis Sidoniorum. Eodera 
libro egit de bello, quod in Cypro contra regem 
Persarum conflatura est. (Diodor. XVI, 4*.) Quae 
de Sidoniorum luxu, rebellione, submissione 
dixit, ea, nisi fallit me conjectura, ansam prae- 
buerunt copiosae disputationi de aliis civitatibus 
mollitie et luxu deperditis. Sic Colophoniis (fr. 
129) luxuria exstitit caussa tyrannidis, seditio- 
num, patriae interitus, Ad sirailera rem pertinet 
unum quod ex libro decimo sexto habemus fra- 
gmentura de Hegesilocho Rhodio, homine libi- 
dinoso, qui cum sodalibus oligarchiam instituit. 
Huc denique referre licet fr. i34 ex libro decimo 
septirao , de servis Chiorum. — Libro decimo 
octavo bellum Artaxerxis Oclii contra rebelles 
-^gyptios (01. 107, 3) narratum esse indicatur 
fr. i35 de Nicostrato, quem exercitus ducem 
rex ab Argivis sibi expetierat. 

Libro decimo nono redit ad res Philippi. Unum 
quod ex eo fragmentum servatum est , ad illud 
tempus spectat, quo Philippus, postquara per 
Thermopylas in Graeciam penetrare tentaverat, 
male habuit Thessalos et hostiliter tractavit. — 
«Inde (a Thessalia) in Chalcidicen trajicit, ubi 
bellopari perfidia gesto, captisque per dolum et 
occisis finitimis regibus, universara provinciam 
imperio Macedoniae adjungit. » Justin. VIII, 3. 
Haec libro vicesimo narrata esse declaratur fr. 
139 et i38, ubi Sirrha urbs raemoratur, eadem 
procul dubio, quam Fstpav nominans Diodorns 
(XVI, 52) a Philippo (01. 107, 4) captam esse 
dicit. 

Libro vicesimo primo e Thracia repente trans- 
fretamur in Italiam. Res, nisi fallor, ita confor- 



L,XXII 



DE THEOPOMPO. 



manda est , ut Theopompum putemus Philip- 
pum, quod ad vivcndi rationemet regni augendi 
studium, ciim Dionysio Siciliae tyranno compa- 
ravisse (cf. fr. i/i6, de Dionysii indole, cutn fr. 
i36 de Philippi charactere). Narravit igiturquo- 
modo Dionysius regni fines quavis ratione pro- 
ferre studuerit, « quomodo, postquam Graecos, 
qui proxima Italici maris litora tenehant, devi- 
cerat, finitimos quosque aggressus sit, omnes- 
que Grseci nominis Italiam possidentes hostes 
sibi destinaverit : qua? gentes non partem, sed 
universam fere Italiam ea tempestate occupave- 
rant. » Postquam hunc in modum paucis verbis 
Justinus(XX, i) Dionysii consilia significaverat, 
ad origines urbium Itahcarum et populoi um se 
convertit. Qua in re Trogum Theopom])um se- 
cutum esse, atque totum illiuscaput de Italiaex 
Nostro fluxisse nullus dubito, 

Libris vicesiiiio scciindo et viccsimo tertio ad 
Philippum revcrsus ejus res in Chalcidice et 
Thracia gestas ulterius prosecutus est. — Libro 
vigcsiino quarto bellum , quod dum Philippus 
Olynthios debellabat (01. 107, 4; v. Kriiger. in 
Clinton. F. H. p. i44) Athenienses in Euboea 
gessisse videntur, ansam dcdit quae Pericles olim 
contra hanc insulam egerit diductius exponendi. 
— 01. 108, 1 Philippus Olyntho potitus ethujus 
urbis opibus locupletatus ceteras urbes sibi ad- 
versantes pcrterrefecit. Tum tandem Athenienses 
apertos se Philippi hostes professi sunt palam- 
que contra eum belligerarunt. MaXtata S' auTOu? 
Tcapco^uve 7upoffT9)vai t^? 'EXXaSo; AyiuocOsvr^i; 6 pv^- 
TO)p , oeivoVaTo; ojv twv xaV Ixetvoui; tou? ypo^voug 
'EXX-^vwv, Diodor. XVI, 54. Ab his Demosthe- 
nis exhortationibus, opinor, antiquae majorum 
gloriae et virtutum et avitae dignitatis memoria 
animos Atheniensium excitanlis profectus Theo- 
pompus libro vicesimo qiiinto demonstrare stu- 
duit vanas esse et fictas plerasque illarum opi- 
nionum, quibus gloriam suam illi jactabant.Quo 
loco quum inter alia etiam foedera, quae cum 
Persis pepigisse Athenienses gloriabantur, com- 
mentitia esse dixisset, idque ex literis ionicis, 
quibus pacis conditiones consignatae essent , 
demonstrasset, de literarum iouicarum origine 
plura disseruit. Ceterum post expositas res in 
Thracia gestas, hoc ipso, ut videtur, libro con- 
vertit se ad bellum sacrum, uti concludere licet 
ex Schol. Apoll. Rhod. IV, 97? (fr. 177). Itaque 
lihro vicesiino sexto Philippum videmus apud 
Thessalos , qui cum Boeotiis eum oraverant 
ut professum adversus Phocenses ducem ex- 
hiberet, Justin. VIII, 4. Hujus belli expositio- 
nera multis probabiliter digressionibus interru- 



ptam sequentibus hbris nunc perditis conli- 
nuavit usque ad libruin tricesimuin , ubi quum 
de Amphictyonibus sermo sit , illud tempus 
arguitur, quo Philippus in Amphictyonum con- 
silium adscitus, et quod Phocenses habuerant 
suffragii jus in eum delatum est (OI. 108, 3). 
Ex hac operis parte ea quoque petila esse de- 
bent quaj laudantur ex Theopompi (7UYYpa[ji.(xaTi 
TOpi Twv ex AsXcpwv auXri6£VTt>)v ypr,[ji.aTOJV (fr. 182, 
183). Quaedonaria recensendi aptam dare potue- 
runt occasionem pacis conditiones, quibus Pho- 
censes jussi sunt quotannisLX talentorum vecti- 
gal deopendere, donecsummam in tabulas sacri- 
legii tempore relatamexsolverent. Diod.XVI,6o. 
« Rebus Phocicis compositis legati Athenien- 
sium petentcs pacem ad Philippum venerunt. 
Quibus auditis et ipse legatos Athenas cum pacis 
conditionibus misit, ibique ex commodis utro- 
rumque pax facta est. » Justin. VIII, 4. Haec 
libro tricesimo primo narrari debuerunt, qua 
occasione bene potuit foedus illud Iv aTrop^T^Tw 
(quod ad Ol. io5, 3 pertinet) commemorari (fr. 
189). — Lihris tricesimo secunclo et tertio egit 
de contentionibus et motibus in Peloponneso, 
deque Philippo invasionem minitante (cf. De- 
mosth. Or, de pace p. 61, 8, Phil. II, p. 68 sq.). — 
Ex lihro trigesiino quarto nihil superest. Pauca 
illa ex libris trigcsiino quinto et trigesimo octaco 
ad regiones circa Pontum sitas spectant, in quas 
a Byzantio urbe a Philippo oppugnata excur- 
sus fecisse videtur Lihri triccsimus nonus, qua- 
clragesimus et quaclragcsimus priinus longam 
digressionem continebant de rebus Dionysio- 
rum. Huc referendus locus Diodori (XVI, 71. OI. 
109, 2) : 0£O7ro[ji.7ro<; 6 Xioi; Iv Trj twv ^>t)it7r7Tixwv 
tffTopta xaTETa^e Tpsi; ptSXou? 7C£pi£-/ouffa<; SixeXt- 
xot? 7rpa^£t(; ' dp^a[Ji£vo? Ss aTrb tyJi; Aiovuffiou tou 
7rp£ff€uT£pou TupavvtSoi; (01. gS, 3) St^XGe yj^ovo-^ 

ItSv 7r£VT71X0VTa, Xa\ XaT£'ffTp£'l/£V £ti; TrjV EXTTTCOfftV 

Atovufftou Toii ve(OT£pou (01. 106, I vel 109,2)" 
£?fft §£ at ^iSXot Tp£tc !X7rb Tvji; [Jta' (x/pi xrfi ^.y'. Di- 
cere debuit a7rb t-^; XO' a/pt t^<; [jta'. Simul in his 
alius Diodori error deprehenditur. Nam quum 
dicat Theopompum quinquaginta annorum spa- 
tium complexum esse, Dionysii £X7rT0jfftc perti- 
neret ad Olymp. 106, i , quo anno exul migra- 
vit in Italiam. Sed quum certissimum sit Theo- 
pompum etiam de altero Dionysii exilio (Ol. 
109, 2, v. fr. 216) egisse, apparet Diodorum an- 
norum numerum computantem haec duo exilia 
confudisse ; namvoluissecumvcrbis Atovuffiouex- 
7rT0)fftv secundum exilium designare, jam ex eo 
intelligitur, quod ipse paullo ante (c. 70) Diony- 
sium Corinthum abiisse dixerit. 



DE TBEOPOMPO. 



LXXIII 



Lihru quadragesitno tertio a Philippo exorsus, 
qui Ol. 109,2 perlllyriam et Epiruin in Grae- 
ciam penetrare studuit , digressionem fecit de 
Epiri regionibus earumque natura deque popu- 
lorum qui has terras incokmt originibus. Qiiae 
subseqiumLur res Philippi usque ad pugnam ad 
Cha;roneam gestae narratae fuerunt usque ad 
libriun ({iiinquagesimum primum. In digressio- 
nibus inter aha egit de Siciha (fr. a5o, 25 1), sine 
dubio de Timoleonte exponens Carthaginienses 
debellante. Liber quinquagesimus secundus erat 
de expeditione Archidami Tarentinis opem" fe- 
rente contra Lucanos. Qui quum in ItaUa ea- 
dem die occumberet, qua in Gra-cia ad Charo- 
neam pugnatum est (Diodor. XVII, 88), ab eo 
ad Philippum reversus llbro quinquagesimo ter- 
tio ipsam hancce pugnam descripsit, qiiae, ut 
Jiistinus ait, universae Graeciae et gloriam domi- 
nationis et vetustissimam libertatem fuiivit. Qui 
restant hbri rehquam Phihp[)i ac Graeciae histo- 
riam usque ad mortem regis continebant. Sin- 
gulorum argumenta certius constitui vix pos- 
sunl. 

Accedo ad minora quaedam scripta Theopom- 
pi. Nam non solum propter ea quae hucusque 
memoravi opera , sed etiam , ut Dionysius ait 
(Ep. ad Cn. Pomp. tom. VI, p. 782), tcoXXoui; [jlsv 
TTavy]yuf ixou; , xoXXou? tl aufiLSouXeuTixoui; cuvTa^a- 
[i.£vo; Xoyou!;, £7ri(jToX5c? Ss Ta; ap^yixa? Ypa:pO[ji.£va?, 
xai UTToOyjxa? aXXa? Xo^you a^iav laTopiav TCcTTpaYfjLa- 
T£U[jL£V0i;, aqto? £Tratv£iCT6at. 

Orationis panegyricaeexemplumvidimus Lau- 
dationem Mausoh. Laudationes Phihppi et Ale- 
xandri memorant Thcon Progymn. p. 19 et io3 
et Suidas v. 'Ecpopo; , qui etiam Vituperium 
Alexandri a Theopompo scriptum esse dicit. 
AHas multas hoc genus orationes a Theopompo 
compositas esse ipse testatur apud Photium 1. 1. 
Inter orationes suasorias citantur 2u[xSouXai 
TTpb; 'AXs^avSpov (Athen. VI, 23o, fr. 276) vel 
2u[ji.6ouX£UTixbv upbi; 'AXl^avSpov (Cic. ad Attic. 
XII, l\o), vel denique 'ETriCToXr) Trpb? 'AX£;avSpov 
(v. Ruhnken. Hist. crit. oratt. Gr. p. 162 R.). In 
hacepistoIaTheopompus egit de statu Chiorum 
civitatis, perstrinxitque hominum qui tunc rem- 
publicam administrabant perversitatem morum- 
que pravitalem (6). Princeps eorum fuit Theo- 
critus ille , supra jam laudatus , quem Noster 
tamquam hominem corruptis moribus et luxu- 
ria sua insignem cum Harpalo composuisse vi- 
detur fr. 277. De eodem Ilarpalo dixit Iv Tai<; 

(6) Theopompi adversns Chios crimiuationes respe- 
xit Suidas (v. 'E^opo;) : 'EuecrxeXXE 5s TtoXXa xaxa Xiwv 'AXe- 
5av6p()). 



TOpl Xiou iTrtcToXat? , ut vix dubium esse possit 

h. I. easdem literas respici quas antea dixerat 

irpo; 'AXfi^avSpov. Sed ne quid dissimulem , titu- 

lus modo appositus Schweighseuseri debetur 

conjecturae , quam equidem verissimam esse pu- 

to. Vulgo legitur Iv TOti; TTEpi Xtai; iTctcrToXrji;, quod 

Wichersius accipi vult pro : Iv toi? cuYYpa,u.[ji.a- 

crtv vel Iv toic; XoYOt? 7r£pt ir^c, Xia? iTriaToXrii; , ut 

commentarius vel scriptio intelligenda sit ad 

Alexandrum de Epistola quam ad Chios miserit. 

Verum haec graecis inesse vix possunt. Sylburg. 

ad Dionys. 1. 1. legit : Iv tt, TTpb? Xiou? iTrtaToXrj, 

qiiod ob rationes a Schweighaeusero allatas stare 

nequit. Casaubonus, cui adstipulatur Pflugk., 

scribi vult Iv Tat? apyaixat? iTTtaToXaii;. Verum 

sic ab incerto in incertius detrudimur. Nam ad- 

modum verisimile est ipsas illas epistolas t^i; 

ap^atxa? (ayatxai; var. lect.) Ypacpo[jL£va? apud Dio- 

nysium (7) ex crrore natas esse. Certe iiitervv. 

doctorum conjecturas nulla habet speciem veri- 

similitudinis. Vossius (I, 5, 7) de literis ad Achi- 

vos missis cogitat. Ruhnkenius cum Valckenario 

legit Itt. Tac; ap/atxo)? ypacpo^jiEvai;, i. e. antiquo 

stylo scriptas. Sylburgius ap)(^atxa; iTrtypacpo^AEva; 

legens, in iisTheopompum de prisci aevi virtuti- 

bus egisse credit. Ceterum recte , puto , Ridin- 

kenius, Wichersio suffragante, ex acerbitateora- 

tionis et vehementia, quam effert Dionysius, 

concludere mihi videtur , epistolam illam ad 

Alexaiidrum vel de Chio insula unam fuisse ex 

illis ap/atxai;. Quae quum ita sint, ne dau[y.6oXo<; 

discedam, equidem scribendum puto iTrtcToXi; 

Tai; 7r£p\ twv dpy^wv Xt'o)v ypa'-po[j(.£va<; vel Totc; «'Ap- 

yat Xiai » l7nYpacpo[ji.£va(; , ita ut literae intelligan- 

lur de inagistratibus Chiorum. 

PraetereaTheopompus citatur Iv TwxaTaUXa- 
Tcovo; StaTpiS^i; (fr. 279),quae digressio fnisse vi- 
detur in Philippicis. Idem cadere potest in lo- 
cum Schol. Aristophanis (fr. 282) , ubi Theo- 
pompus Iv Tw 7r£pt Eua^S^tai; laudatur. Neqije 
tamen certius quiddam de hac re statuerim. 
Quamvis enim persuasum fere mihi sit non 
scripsisse Theopompum singulare De Pietate 
opus , tamen historiae cjus, in quibus ubique 
vitiorum sincerum osorein sese praebet , multa 
procul dubio pietatis habuerunt aliarumque vir- 
tutum exempla(8), quae a serioribus in unum 

(7) L. 1. et p. 767, ubi, postquam dixerat diffene Tlieo- 
pompinam oralionem ab Isocratea orav ovetoiCxi TroXeotv rj 
(TTpaTYJYot!; TTovripa pouXeujjLaxa xai 7rpd?£ii; dStxouc , pergit : 
TToXij? ydp ev xou-roi; xal Tvi? Ar|]j.oa6£vou; oetvoTYixoi; ou5^ 
xa-rd [xtxpov Statpsp^t, d); dv Tt? t5ot h. twv dp)(a'txwv eTri- 
aToXwv, a; tw 7rv£U[xaTt eTrtrps^/ai; YEypa^ev. 

(8) Dionys. Hal. ad Cn. Pomp. p. 132, postquam alias Jii- 
storiarum Theop. virtutes laudibus ornaveiat, addil : 



LXXIV 



DE THEOPOMPO. 



collecta sub Theopompi noniine separatim edi 
potuerunt. Neque denique omittenduni quod 
Ruhnkenius (Hist. crit. Gr. or. p. 371) putat, 
scilicet Theopompi nonien cum illo Theophra- 
sti, uti alias (v. c. PUit. Ages. c. 36, Athen. 
XV, p. 676 et epitom. Athen. IV, p. 14/I, F), 
sic etiam hic confusum esse, praeserlim quum 
Theophrastus librum Trepl suaeSetai; scripsisse di- 
catur (Diogen. L. V, p. 116) atque rei argumen- 
lum philosopho magis conveniat quam histo- 
rico. 

Postremo loco monendum est de libro, qui 
Tptxocpavo? (Euseb. P. E. X , p. ligi; Syncell. 
Chron. vol. I, p. 121 ed. Dindf. ; Lucian. Pseu- 
dol. 29, tom. III, p. i85 Reitz.) (9) vel Tpnro- 
XiTixo? (Joseph. C Apion. I, 24» p. 4^9 ed. Ha- 
verk.)(i) iuscribitur. Quem titnlum inde nactus 
est, quod tres principes Graecise civitates, Athenaa 
et Sparta et Thebae , in eo traducebantur. Neque 
vero hoc opus Theopompi esse, ut nonnullicre- 
debant, tum Josephus 1. 1. testatur, tum Pausa- 
nias (VI, 18) , a quo quae res fuerit his docemur 
verbis : 'ii? oi ot ('Ava^tjjisvw) Siacpopi e? Qeotzoii- 
Ttov lyEYO^VEt Tov Aa[j(.afft(TTpaTOu , ypacpEi piSXtov 1; 
'AGvivaiouK; xa\ Im AaxeSaifAOvtou? 6[i.ou xai ©riSai- 

xal ETi Tcpo; TouTOi? , 6(7a ^iXoao^etv Ttap' oXriv ttjv Sixatoau- 
vrjv xal euffeSeiav, xai Trspl twv aXXtov apsTwv tcoXXou; ts xai 
xaXoui; SteHspxoiAEvo; Xoyou?. 

(9) Luciani verba sunt : Ti; outw; ev XoyoK; [xsyaXoToX- 
[LOZ , w<; £7tt (isv Tou; Tpei? \i.or/o\j(; avTt ?i?ou; Tptatvav al- 
T£tv, Tov S^ 0£67io(j.7iov ^711 Tw Tpixapdvti) xptvovTa (sc. Ti. 
marchum Antioclienum) ^dvat, TptYXa)xtvt Xoyw xa6i[ip7i- 
xevat auTov Ta? Tzpovyodca^ TvoXeti; , xat TtdXtv, exTptatvtoaat 
auTov r?iv 'EXXdSa xat elvat Kep^epov ev toT; Xoyoti;. 

In imitationem Tricarani Varro satiram suam contra 
triumviros, Caesarem, Pompeium,Crassuro,inscripsit rri- 
cipitinum. Tripoliticum scripsit etiam Dica^archus. Quo 
libro, ut Passovius (in/nd.Z/ec;^. Vratisl. 1829)putavit, 
Dicjearchus famosis Anaximenis calumniis apologiam 
trium illarum civitatum opposuit, quod ut externa statim 
libri conformatione significaret, eodem usus est litulo, 
suum scilicet Tripoliticum in alterius locum quodammodo 
suffecturus, turpemque ejus in perpetuum aboliturus 
memoriam. Verum banc Passovii sententiam refutavit 
Osann. {Beitrcege zur rcprn. u. gr. Literat. tom. II, p. 9, 
sqq.), qui Pliotii loco (Bibl. cod. 37) adjutus demonstrat 
in eo sermonem fuisse de optima forma civitatis. Ceterum 
de Theop. Tricarano v. O. Muller. Orchom. p. 107, 
Prolegg. p. 98, Diaria Gotting. 1825, p. 251. Commemoro 
denique quse Suidas habet : «tiXtaTo? NauxpaTiTvi? r) lupa- 
xoufftog... (Tuv£Ta?e... Tipo; tov Tptxdpavov Xoyov, Trept Nau- 
xpdnric;. Ne de Philisto Syracusano cogitemus, temporum 
ratio vetat. .«gyptius ille id quod Theopompus ad dimi- 
nuendam, qua se jactabant Athenienses, antiquitatis glo- 
riam, de Athenis .Â¥,gyptiorum colonia dixerat, magis adhuc 
videtur extulisse. Fortasse igitur verba Tvpo? t6v Tptxdpa- 
vov Xoyov Ttept NauxpdxYi; in unum conjungenda sunt, 
quippe quo scripto Philistus Naucratera urbem, sub Ama- 
sidis regno a Graecis conditam, Graecorumque deorum 
cultu cclebrem, malo artificio atlhibuerit, ut Alhenienses 
ab jtgyptiis oriundos dcmonstraret. 



ovq , ffUYYpacpyjV XotSopov, w? 8k •j^v Iq to (xxpifiecrTaxov 
auTto (j!,£fxi[Ji7i[x£va , eTriYpa-jiai; tou 0£O7ro'[/,iTOU to 
ovojjta TW piSXtto, St£'7r£[j(.7r£V £? Tot? TrcjXetc' xat au- 
TO? T£ (7UYypac&£u<; rjv , xat to £/0o(; to e? 0£o'7roiji4rov 
ava TCfltffav Trjv 'EXXotoa eTrrjU^aTo. Etsi vero liber 
suppositus fuit, res tameu quibus civitatum illa- 
rum gloriaj detraheret Anaximenes magnam sal- 
tem partem ex ipsis Theopompi operibus hau- 
sisse videtur. Quae autem fuerit libri adornatio 
ut intelligatur , maxime facere puto locum Ari- 
stidis in Encomio Romse, in universum ad Tri- 
carani exemplum, nisi egregiefallor, expressum. 
Quod enim Aristides ostendere nititur OTt ouTrto 
Trpo vuv 'Poj[jLa('o)v -^v to ' (xp)^£iv £iO£vat , idem de 
Alexandro praedicasse videtur Pseudo-Theo- 
pompus (2). 

Post operum Theopompi enumerationem, vi- 

(1) 0£67ro[j.7roi; [aev tt/V 'AOrivaitJDv (libro XXV), Tyjv Se 
Aaxe5at(jiovttov lIoXuxpdTyj; , 6 Se tov TptTroXtTtxov ypdrj/ai; 
(ou ydp St^ 0e67to[i7t6c ia-viv, tSi; Ttve; oiovTat) xat Tyjv ©y)- 
6attj)v TToXtv St£6aX£. 

(2) Aristides tom. 1, p. 338 sq. ed. Canter. (p. 208 sq. 
ed. Jebb.; p. 338 ed. Dindorf : 

AtEtjit Sri xai Td 'EXXrivtxd, d7t£t8i^7r£p EVTauOa £y£v6[i.riv 
Tou X6you, at(7Xuv6(ji£vo? (iev xai S^Sttbi; [xi^ 66|w [AtxpoXoy£t- 
ffOat. Tout' ouv £pwv lpyo\iixt, OTCta; exetvot xai TiriXtxoti; 
ou(Tt Toti; lauTtSv djr^pri^TavTO 7ipdy(xafff xdv ^avdiat ttoXu 
[jttxp6T£pa StafftoaairOat (Jt:^ SuvriOevTEi; , SrjXov t6 C7uv0r)ff6- 
[xevov et? ttjv <|>ri90v. "E^tpa^av (j-ev ydp 7rdv u^rep dpxr;? xai 
T?iy£[xovt'ai; 'AO-/ivatot xai Aax£Sai(x6vtot, xai -^v auTwv fj 6u- 
va[jit; 7rX£Tv ttiv OdXarrav xat twv KuxXdSt»)v dp^etv xai Td 
eTci 0pc£xri? ^X^'^ '^*' IluXa; xai 'EXXriaTrovTOv xai Kopu^d- 
ctov xai TauT* r;v ii Suva[j,t?. Kai e^raOov S';^ Ttapa^tXrjCTtov 
fi)a7rep dv ei Tt; crtoiJLaTO? £T:t0u(),c5v yEveaOat xupto; ovuj^d; 
Ttva; xai dxpa XdSot dvTi oXou tou a(i>\j.caoz xai TauTa E^tov lyj.i'^ 
otoiTO d7r£p eSouXeto" ux; Bk xdxEtvot f,y£[iovtac e7rtOu[jiyi(Tav- 
Te; vyjatSta xai dxpac C7ri OaXdTTy) xai Xt(ji£va; xai TOtauTa 
£?£xap7tfi)(TavT0 xai xaTETpt^Oyicjav 7r£pi Tyiv OdXarrav, ovet- 
po^roX.riffavTei; •^iye^xovtav [jidXXov ?) xnricraCTOat SuvriOEVTEi;. 
r£v6(X£voi Se o[xti); £7ri xaipdiv tSaTCEp £v xXripou 7rept66ti) e7rt- 
GTaTat Ttov "EXXr)vtov Ixdxepot ouS' cti; [xtav, d); ct^reTv, 
yevcdv SteatiaavTO rPiv Td|tv ouxouv d[X£(X7rTtJi)i; y£" dXXd 
TOUTO Sr; to X£y6(X£vov tt^v KaS(xctav vtxriv Evtxtov dXXriXoui; 
7t£pi Trj; :?iy£[xovia(;, toa7r£p oux d?touvT£(; tou? iT£'poui; [x6vou(; 
(xtacTaOat dct ot ^TEpot, dXX' auToi tou (xepou; [xeTaXa(x6dvetv. 
TouTO [xev ydp AaxeSai^xovitov £T; :?iye(X(bv (Pausanias : v. 
Thucydid. I, 94, 95) ouTto St^Orixe tou; "E>^rivai; toaT' 
d^raXXayevTai; d^r' auTtov lx6vTa<;, (x6vou; lauTot; iTEpou; 
dpxovra; ^t]ificsat.. A6vTe? S' eauTou? 'AOrjvatoi? , tog XP°^o? 
ou 7roXu; StyjXOe, (xcTcyvtoaav, oure twv '^^ptov ^epovTc; tt^jV 

d(X£TpiaV, OUT£ TOU; £7ri Tri TOUTtOV ^tpOqpdaEt XaTaxX£7tT0VT(Xi; 

auTou; , dvda7taaToi y£ y£v6[X£vot xaO' exa^rrov evtauTov 'AOi^- 
vr,at 7tepi T(ov 7tap' lauToT; u^c^ovtc; X6yov, xXrjpouxtov tc 
a^taiv CTti triv y^v 7te[t7to[x^vtov xai 7tapd tou; (fopovQ dpyu- 
poX6ytov, et Ttou XP^'* xaTdaxot CTCpa • 7tpoacTt Td; tc dxpo- 
7t6Xeti; eXeuOcpa; exetv ou 6uvd().£vot xai Eiti toT; 6yi[xaytoyoT(; 
ovTc; ToT; cxetvtov, e5 xai 5(eTpov qppovouatv 6(xoia); , oTpa- 
TEuaaaOat tc dvayxa^6[xevot orpaTeta; oux dvayxaia; ev 
t£po(xyivtat; xai iopTaT; ^toXXdxti; , to; 5' £t7tctv dTtXto;, ouSev 
TrjXtxouTOv Trji; 7rpoaTaata; d^roXauovTc; dvO' otou TauTa 
d^tov ^v u7ro[ieTvat. AuaxepatvovTE;; S' £x TouTtov tcu; 'AOrj- 
vatou; ol TroXXoi xai Ttpo; tou; Aaxc5at[xoviou; 7rdXtv [XCTa- 
(jTavTc; Tov auTov Tp67tov ovTtEp Ttporcpov d7c' iy.s.ivwy 7rp6; 



DE THEOPOMPO. 



L\X\ 



(leanuis cjuae de litle ejus et auctoritate veteres 
judicaverint. 

Si quidem reputes ingenii dotes, quibus No- 
ster gaudebat, praeclarum, quo usus est, Isocra- 
tis magisterium, itinera ejus et quam iis con- 
gesserat eruditionis copiam, clarorum virorum 
consuetudinem et familiaritatem, vitiorum quod 
ubique profitetur odium et admirationem vir- 
tutum , si denique consideres historias ejus non 
in obscuris summae antiquitatis temporibus, sed 
in suae ipsius maxime aetatis descriptione ver- 
sari ; profecto concedendum erit et potuisse 
eum et voluisse scribere vera, ncc injuria vide- 
bitur avSpbi; (piXaXviOoui; titulo ab Athen9eo(III, i8) 
et Suida (v. "Ecpopo?) ornari. Nihilominus si ve- 
terum testimonia collegeris, midta quidem re- 
peries in laudem ejus dicta, longe plurima au- 
tem in reprehensionem , ut in Theopompum 
omnino non cadat quod primum Cicero histo- 
rici ofiicium esse ait, sciUcet ne quid falsi di- 
cere audeat, deinde ne quid veri non audeat, ne 
qua suspicio gratiae sit in scribendo, ne qua si- 
multatis. Quae vero fuerint illa in Theopompi 
historiis vituperata, si rationem habeas eorum, 
quae de auctoris indole fatisque supra attulimus, 
facile possunt divinari. Vidimus Theopompum, 
vehementis et fervidi animi hominem, ea ipsa 
aitate qua fervor ille et vehementia quam maxi- 
me sese prodere solent , propter patris Laco- 

Toui; 'A9Yivatoyi; , \nt' exeivwv TtdXtv i^r\Tza.vfibri(73t.w. Ilpoei- 
TTOVTEi; ydtp Ouep Tfiz twv 'EXXi^vwv eXeyOeptai; TroXejiriCTetv 
'AOvivaiot; xat toutw 7vpo(jay6fjt,evoi tou; ttoXXou;, euetSy) 
xa9eTXov exetvot Ta -zziyri xat xuptot twv upaY[i.dTa>v xai toO 
TauTa Ttotetv eyevovTo, ToaoiJTOv uuepeSdXXovTo wore Tupav- 
vtSa? ev udaat; TaT; 'EXXrivtat noXeat xaTe^aTvjaav, a; Trpoa- 
eTnov eu^vQfAa)? Scxapxta;- xat [Jitav xaOeXovTe; tyIv 'A9r)vatMv 
GuvacTTeiav noXXd; Td; 7:ap' auTtov dvTetffviYov, dt oux 'A6^- 
vrjfftv ouS' ev IitdpTr] Std TeXou; xaxw; euotouv tou; dp^o- 
fievou; , dXX' ev auToTi; toT; a^e-epoti; dxdaTOu xwpiot; cruvexw; 
tSpufxevat xat olov (7U[X7ie7tXey[jLevaf wctt' el dpx6[xevoi tou 
7toXe'[AOU 7rpoeT7rov toT; "EXXriaiv oTt UTtep toutou 7toXe[i.rjO-ou- 
(Ttv 'A6r)vatot; , OTtw; (jLet^w xat 7iXctw cr^di; exctvwv xaxd 
epydaatvTO xai Sct^atcv eXeuOeptav auToT; SvTaTd d7v' excivwv, 
[j.9l dv auTou; d[xetvov pcgaiwcrat ttjv CTayycXtav. Kai ydp 
ouv i^,TTt5vT0 [xev euOew; Ivo? qjuydSoi; , xaTcXctTcovTO Se U7i6 
0rj6atwv, cjxktouvto 6c utco KoptvOiwv, e7tt[jt,7tXaTO Se ^ 9d- 
XaTTa Twv dp|iO(TT(]5v ex7tt7rT6vTwv, dTe dvap[x6ffTwv xai ou 
xatd Touvo[xa eyxaTaaTaOcvTwv tc xai cxovtwv Td? 7t6Xet; • 
iizEiOTi TC ToT; cxetvwv dStxr,[xa<rt xat tco jxtffci xu> Std TauTa 
eti; auToiji; Ttapd x&v 'EXXrivwv au?ri9cvTe? 0ri6aTot expdTriaav 
auT(5v x-r\y cv AcuxTpot; [Kxx^ri^, 6(xoO tc Aaxe8at(x6vtoi ex- 
7toS(bv ^(Tav xai 0ri6atou; ouSci; au 9e'pctv riSuvaTO (xtav 
[xdxriv cuTuxr,(7avTa;. "Alld Tot cydv9r, XufftTcXouv eTt TrjV 
KaS(xctav dvexc(j9at (xdXXov ^ xexpar/ixevat Aaxeoat[xovtwv, 
ouTw; e[xiar,6ri(Tav. Kai TauTa ou SrjTtou xaTriyopta; evexa 
xotvfj; Twv 'EXXrivwv auveaxcuaad[xriv, uxjTzzp 6 Oau^xaaro; 
£xcivo; 6 Tov Tptxdpavov ^toti^aa; , (;.ri7toTC dvdyxri ToaauTT] 
Y^votTo, dXX' ^xcTvo CTttSetxvuvat pouXoixat OTt ouTtw 7tp6 u[x(ov 
•?iv t6 dpxctv etS^vat. 



nismum, quem dicunt, a democi-atica faclione 
patria esse orbatum. Inde odium illud contra 
dcmagogorum factionumque turbas , quod in 
ipsa patria conceptum itineribus Nostri per 
Graecia; civitates hoc genus motibus tum ple- 
rumque agitatas non potuit non augeri, quod- 
que iis quae post reditum in patriam Theopom- 
pus expertus est, ad summum quasi fastigium 
adduci dcbuit. Inde severae istae castigationes 
perversitatis consiliorum (3), morumque depra- 
vationis cum isto rerum publicarum statu sem- 
per fere conjunctse. In quibus si jam natura fe- 
rebatur ad nimis indignationi suae indulgen- 
dum,quanto facilius modum excedere debuit 
historicus ex rhetorum scholis profectus, idem- 
que saejienuuiero non tam rei veritati consulens 
quam numero oratorio. Itaque fit, ut Theo-- 
porapi de viris eorumque rebus gestis judicia 
aut satirae esse videantur, aut, sed id rarissime, 
orationes panegyricae ; ut eundem hominem, 
Philippum aio, ubi imperatorias ejus virtutes 
respicit, ad coelum usque efferat, deinde, alio 
loco, morum ratione habita, nullis non oneret 
convitiis. Philippica igitur hyperbolis ubique 
referta iisdem fere cautionibus adhibenda sunt , 
quibus orationes Demosthenis (4), cum quo a 
Dionysio, ut supra vidimus , comj^aratur. Aliis 
locis ob maledicentiam cum Timaeo componi- 
tur, ut ajjud Cornel. Nej)otem in Yita Alcibiadis 
c. 1 1, et aj3ud Clement. Alex. (Stromm. I, ji. 3i6), 
qui Theopompum et Timaeum [jluOoui; xai ^Xaa- 
cpri[xiaq ffuvTaTxeiv dicit. Porro Josephus conlra 
Apiouem 1. 1. Theopompum et Timaeum pXatnpT]- 
[jLeiv dicit xal lOvwv tcov IvSo^oxtxTWv xai 7r()Xewv pu- 
Tratveiv -rriv euyeveiav xaiToti; TToXtxeta; XoiSopeiv.Cum 
his cf. Lucian. Quomodo histor. conscrib. c. Sg ; 
Kai TTjV auxrjV 0£OTro'[j(.Trt)) atxtav £^£t<;, <piXa7r£yOri[jio'- 
vu)? xaTrjyopouvTi twv TcXstaTtov xai StaTptSrjv mi- 
ou{X£vo) t6 7rpay[jLa, wi; xaTriYopEiv [jtaXXov r\ laTOpEiv 
T^ 7r£TTpay(jL£va. Plutarch. Lysand. c. 3o : Theo- 
pomj30 [/.aXXov iTraivouvTi 7ri(TT£ua£i£v (xv Tt; r) (j/£- 
yovTi • v|/£Y£t yap vjotov r\ £7caiv£i (cf. Plutarch. De 
malign. Herodot. p. 855, A). Polyb. VIII, 12: 
TauT7]v 81 T>]v T£ Trixpiav xai t^v cxOupoYXcoaaiav tou 

(3) V. Dionys. H. I. 1. : TeXcuTaT^v caTt twv cpywv auTou 
xai xapaxTriptxtoTaTov, 7tap' ouS' ivt twv dXXwv auyypa- 
9CWV ouTw; dxpt6(J6; c^etpyaaTat xai SuvaTat outc twv 7ipe- 
aSuTcpwv oure tcov vewTcpwv. Tt 5e touto eaTt ; t6 xaO' dxd- 
orriv 7tpd^tv (xr) (x6vov Td cpavepd toT; 7toXXoTi; opdv xai Xe'- 
yctv, dXX' e?CTd^ctv, xai Td? d^avcTi; alTta; twv Ttpd^ewv xai 
T(ov Ttpa^dvTwv a-jTd; xai Ta 7td6ri t^; (J^uxrji; , d [x^i pcxSta 
ToT? TtoXXoT; etSe'vaf xai TtdvTa exxaXu7tTetv Td [xuan^pta Ti^i; 
TC Soxouari; dpcTiji; xai Trji; dyvoou(xe'vr|i; xaxta;. 

(4) Aitle egregium Weiskii libellum Dc liyperbole in 
historia Pliilip()i. 



LXXVI 



DE THEOPOMPO. 



ffUYYP^fSOii; Ti? oujt av aTC000Xi|xaaei£v ; ou yap [xo- 
vov, oTt aaj(oiJi.£va XeY^' T^po? '^''1^ auTOU TrpoOEdiv 
a^to'? IdTtv £7rtTt[jt.7i(7£ca? , aXXi xat Sio'ti xaT£(|;£UCTTat 
Tou TE paaiXsco? xai twv cpiXoiv , xai p.aXtcrTa, Sioti 
TO tl/euSo; ataypwi; xat a7rp£7rco; otaTsOEiTai ('cf. fr. 
249). Athenaeo (VI, p. ^54, B) est ouay.EvsdTaTo;, 
Suidae (v. "Ecpopo?) Tctxpb? xai xaxor)6r,(;. Ipse Dio- 
nysius 1. 1., alias onini laude Theoponipum or- 
nans, multos ab eo supra modum objurgari di- 
cit, deinde pergit : Aib xat paaxavo? £3o;£v elvat, 
irpoXaf/Savojv Ttva toT; 6v£tSt(7[xot(; xat toc twv Iv- 
8o^o)v 7rpoc70)7TO)v oux avaYxata TupaYfJtaTa • o[jtoto'v 
Tt Trotoiv Toii; laTpot; , ot Te^xvouat xat xaiouai t^ 
St£cpOap[X£va tou cc()[ji.aT0?, w? st; pocOo; t^ xauT>ipia 
xat TOti; TO[ji.ai; cplpovTE; , ouok twv uYiaivo'vTO)V xal 
xaToc cpuaiv I/ovtmv aTO)^a^o'[ji.£vot. 

Pra;ter maledicentiam Theopompo crimini 
vertuntur innumerabiles quas narravit fabulae. 
Cic. De legg. I, 1. Quare ^liano (V. H. III, 18) 
dicitur S^ivb? [jtuOoXo'Yo<;. Spectant hsec praecipue 
ad Mirabilia illa , quorum pei-multa Historiis 
suis inseruit. Ad mythos historicos nonnisi ubi 
data occasione ad antiquissima tempora adscen- 
dit , potuit respicere. Quod vero ipse profite- 
tur se meliiis quam Herodotum , Ctesiam , Hel- 
lanicum rerumque Indicarum scriptores fabu- 
las narraturum esse (Strabo I, p. 116 ed. Sie- 
benk.) , hoc ad illud fabularum genus referen- 
dum est, quarum praeclarum specimen suppedi- 
tatdeMida et Sileno narratio (fr. 76). Etenim 
allegoricae sunt,ut moralia praecepta quaedam ex- 
primeret, ab ipso inventae vel ad usus suos accom- 
modatae,neque earum absimiles, quae in Platonis 
dialogis leguntur. Talis sine dubio fuit etiam 
[jtuOo; Tou â– KoXs^ou xat t^; uSp^ox; , quem libro vice- 
simo narrasse dicitur (v. fr. iSg). Uti vero apud 
Platonemfabulae illae optimo consilio adhibentur, 
sic in historico opere eos admodum superfluos 
esse apparet. Dionysius Hal. 1. 1. : "EaTt 8i S xai 
xaToc Tov TrpaY[Ji.aTtxbv Tpo'7rov a[jt.apTcxv£t , xai {jiaXi- 
CTa xaT^ Toc; TrapaSoXoci; (Trap^xSoXot; Valckenaer. 
perperam)* out£ Y^p avaYxaiat Ttv£; auTWV out' ev 
xatpw Ytvo'[jL£vat, TroXu Ss Tb TratSto)0£; £[j.cpat'vouat * 
Iv oli; laTt xat ir^pl 2£iXr,vou tou cpav£VTo; Iv Max£- 
Soviot xai T^ TTEpi Tou SpocxovTOi; Tou otavau[jta- 
â– /jTjaavTo; Trpb? ttiv Tpnqpr) xai cxXXa toutoi; oux 
oXiYa o[jt.ota. Neque sane erat cur ornatus et 
varietatis caussa Theopompus talibus operam 
daret , quum huic i'ei jam alio modo justo 
plus consuluisset, Quantopere enim excursi- 
bus et digressionibus opus suum non tam or- 
naverit quam oneraverit , supra affatim , puto, 
vidimus, neque semel id a veteribus vitupera- 
tum. Theon. Progymn. p. 44 : IlapatTyiTEov Ss 



xa\ TO 7rHp£x6aa£t; £7T£[x6aXX£aOai [ji.£Ta^u Sir\- 
Yv^a£0)i; [Jiaxpoti;* ou ^ap aTrXw; yp^ Traaav Trapai- 
T£taOat, xaOcx7r£p 6 <I>tXtaTOi; * (xva7rau£t Yap t-)jv otot- 
votav ToJv (xxpoaTtov • (xXXoc Tyjv Tr,XixauTr)V Tb u.TiXO^, 
rJTti; (XTraXXoTptot Tr,v Stotvotav twv ocxpoo)[ji.£vo)v, &axe 
SetaOat TrotXtv U7ro[jtv7]a£toi; tcov 7rpo£tor,[x£'vo)V , w? 
0£o'7ro[ji.7ro<; Iv Tat; <l>tXt7r7rtxaii;. Auo Y^p Trou xat 
Tp£ii; xat 7rX£t'ou; laTopiai; oXa; xxTot Trapsxfiaaiv eu- 
pr^ao[xev, Iv aii; ouj^ 07rto? *l>tXt'7r7rou , aXk' ouSe Ma- 
xeSovoi; Ttvb? ovo[JLOt laTtv, 

Orationis denique genus in Theopompo non 
illud est , quod Cicero in historico vult , fusum 
atque tractum et cum lenitate quadam aequabili 
profluens, sine hac judiciali asperitate et sine 
sententiarum forensium aculeis , sed numero- 
sum illud et elatum oratoris Isocratis disciplina 
formati. Quare in universum de Theopompo 
valent, quae supra diximus de Ephoro. De No- 
stro particulatim verba facit Dionysius (Hal. 
(Ep. ad. Cn, Pomp. p. iSa) : '0 Si X^xrtxbi; [yjx- 
paxTYjp), ait, 'laoxpocTEi (jtotXtaTa eotxe • xaOapoc Yotp 
r) Xe^t; xai xotv/) xat aacpr,;, b^-ql-q zt xai [jteYaXo- 
TcpeTrr,; xat Tb 7ro[^.7rtxbv e/ouaa 7roXu, auYX£t[jt£VY)T£ 
xarot Tr,v [JL£ar)v (xp[jtovt'av , -^oeo); xai [jtaXaxtoi; ^e'- 
ouaa. AiaXXaTT£t S£ Tr,<; 'IaoxpaT£tou xara Tr,v tzix.o6- 
T7)Ta xai Tov To'vov l7r' Ivitov , 6fTav l7rtTp£t]/-/) TOt? 
TrotOfiatv , [jt(xXtaTa ^Tav ov£iSt'Cr) ■koXs.sd/ ^ arpaTr)- 
YOti; 7rovr)pa ^ouX^u^jtaTa xai Trpot^Eti; (xStxoui;. IloXii? 
Yotp £v TouTOii; xat t^; Ay)[ji.oaO£'vou; S£tv()Tr,To; ouSl 
xaTa [jttxpbv Stacp£p£t, cbi; cxv T15 iSot Ix twv dpyai- 
xiov iTrtaToXtov , ai; tco 7rveu[jtaTt l7rtTp£'<]/ai; y^YP*" 
cpev. El S' u7r£p£tS£v Iv TOUTOti; , lcp' oI<; [jLotXtata av 
£a7rouSax£, ty)<; Te au[X7rXox7)i; Ttov cpo)vr,£VTO)v YP*K-" 
[jtotTcov (cf. Quintil. IX, 4» 35) xal tt); xuxXtxT)? eu- 
puO[jLtai; Toiv 7r£ptc)Stov xai Tr,<; 6[xo£tS£ia<; tcov (J'/j/]- 
[jtaTta[JLO)v , 7roXu (X[jL£t'vo)v av r,v auTb; iauTou xaroc 
Tr)v cpp(xatv. 

Verum ab hoc encomio longe absunt judicia 
aliorum. Longin. Il^pt ui|/ou<; 43 : A^tvr) S' ata/uvat 

TOC [JL£Y£07] Xal r) [JLtXpC)T7)? TCOV 6vO[JLaTO)V .... 0£o'7rO[JL- 

7ro; uTrepcpuo)? axEuocaai; Tr,v tou Oepaou xaTocSaaiv 
Itt' AtY*^''^'^°^ 6vo[jLaTt'ot<; Ttai toc o^Xa SteSaXev (v. fi'. 
125), Deinde : 'Ex Toiv u'|/r)XoT£po)v ETrt toc Ta7ret- 
vo'Tepa (X7roStSpdtax£t , Biow 7rot7^aaaOat ttjv au^r,atv 
e[jL7raXtv. Similiter Demetrius Phal. (IIep\ lp[jL7]v. 
§75) Theopompum dicit Setvot ou S^tvtoi; Xey^iv. 
ApolloniusGramniaticus,ubiTheopompumHel- 
lenicorum libro undecimo Pharnabazi cum Age- 
silao colloquium ex Xenophonte mutuasse mo- 
net, sinml animadvertit eum sua oratione to £(x- 
<]>u/^ov xat IvepYOv , quod apud Xenophontem est, 
corrupisse. Plutarch. IIoXtTtxoiv napaYY£X[j.otTOi)v 
cap. 6 , p. 8o3 , B : 'E^rl Ss twv 'Ecpo'pou 
xai 0eo7r(3[jL7rou xai 'Ava^t[jL£vou; ^7)Topeitov y.a\ 



DE PHYLARCHO. 



LXXVII 



TrspioSiov , Siq irepaivouffi £;0TrXt<javTe? tSc <TTpaT£u- 
[jiaTa TrapaTa^avTSi; IdTiv eiTC£iv * « OuSel? ctSiqpou 
TauTa (jLwpaivei Tztka.q.» Dio Chrysostom. p. 256 
Morell. : Ttov Se axpcov ©ouxuStorii; £[xol Soxei, xai 
Twv SeuTEptov 0£o'TTO[ji.iros * xai Y^p tCTopixdv Tt irepi 
T-rjV aTuaYYE^tav iyei , xa\ oux txouvaTOi; ouSe 6X1^01; 
x£pt TTjv ep[jtyiv£iav , xal tq ^aOuiJiov Trepi Ta? A£;£i? 
ouy^ ouTto (pauXov , wdTe ce XuTi;?iaat. Duris Samius 
apud Phot. cod. 176, p. 2o5 : "Ecpopoi; Se xatQeo'- 
Tto[/.7to? Ttov 7rpoY£VO[/,£V(»)v ttXeictov aTTeXetcpOriffav • 
ouT£ Yotp fAt[xiic£t»j<; [X£T£'XaSov ouS£[Jttaq, ouT£ ■fiSov^? 
£v Tw (ppadat • auTOu 8k tou Ypacp£iv (i.o'vov iTzz^zkri- 
6£(7av. Sed hoc judicium ut quantuin valeat in- 
telHgatur, tenendum est videri Duridem suam 
ipsius orationem, quae tragcedi potius quam hi- 
storici erat, tamquam exemplum proponere (*). 

(*) Fragm. 323 plenius exhihentlum erat ita : 4>op[ita)v. 

Ilepl TouTou xat 6 OeoTtofJLTvo? Iv 4>tXt7V7rtxot; cpiQtTtv. ^ll/ 5z 
KpoTtovtdTrjC xal ev ttj eitt J^aypa W^XTi eTpciGri • SucrtdTOU 
6' ovToi; ToO TpaujxaToi;, xpricr[j.6v eXaSev el; AaxeSatjAOva eX- 
6£Tv • TouTov yap auTou laTpov eaecrSat , 0; dv auTov TtpiSTo; 
xaXeffeiiV eTit Seravov. 'Q? ouv â– ^xev el; Trjv 27tdpTriv, xaTa- 
6dvTa auTov dTco tou oxriiJ-aTO!; exdXecev e7ti oeT^tvov veavi- 
trxo?. Aet^tv/itTavTa Se TipeTO esp' Tt yixot. 'O; Ss rixoude ^iept 
Tou xpria^Aou, d^io^ucra^; tou SopaTO? e^tiTtOrjCTtv. 'ii; 6e dveXu- 
(jav «710 Tou SeiTtvou, 6o-x(ov dvaSatvetv e7it t6 dp[j.a Tri; 6upa; 
auTou Tou otxou Tou ev KpoTcovt e7vtXa[x6dv£Tai. 'AXXd xal 
©eolevia auTou dyovToi;, dxdXeaav auTOv oi Atoaxoupot Ttooi; 
BdTTov e; Kup-/ivr]v , xal dve<7Tri Te lyu>y ctXytou xauXov. 
Ad liaec Meinekius in Fragra. Poetar. Com. Antiq. volum. 
II, P. II, p. 1231 : «ExTheopompi Piulippicishaecdesumpta 
esse ipse praesertim indicavit Suidas ; hinc prompta est 
conjectura , locum ex ea uberrimi multisque digr&ssloni- 
bus reierti operis parte excerptum esse , in qua Crotonia- 
tarum cladem ad Sagram fluvium a Locrensibus acceptam 
descripserat. Hanc luctificam enim potentissimae civitatis 
cladem,in tiua ornanda Theopompi ingenium vel maxime 
exuitare poterat , non indictara praetermisisse historicum 
mirabilium rerum aventissimum , ex Troji Pompeii epito- 
matore intelligitur, qui satis luculentam illius cladis de- 
scriptionem exhibuit lib. XX,c. 2 sq. [ex Theop. Philip- 
pic. libro XXI; v. supra]. Trogum Pompeium autem totum 
sese ad Theopompei operis imitationem composuisse ne- 
minem fugit. Non tamen auToXe^el Theopompi iocum a 
Suida redditum esse , docet tota compositionis ratio , in 
qua Theopompeara expositionis perspicuitatem et ora- 
lionis apte coagmentandae facultatem dcsideres. Quis enim 
credat, ut hoc unum commemorem, ab ipso Theopompo 
non dilucidius explicatum fuisse, quis fuerit ille, qui 
medelam Phormioni attulisse dicitur, Spartanus adoie- 
scens.^ Quamquara diligentius in rem inquirenti non du- 
bium videbitur, quin is unus fuerit Tyndaridarum. Ita ut 
statuam, facit imprimis simillima alterius,quo Crotoni- 
atae in praelio ilio usi sunt, imperatoris fortuna. Rem 
narrat Pausanias III , 19 : 'E; Tautriv ( insulam Leucen 
dicit ) 7tp(5To; eaTtXeuaat XeyeTat KpoTtovtdtri; Ae(ovu|j,o;. 
rioXefAOU ydp KpoTtovidTaii; (juveoTrixoTo; Ttpo; tou; ev 'ItaXta 
Aoxpou; , T(3v AoxptSv xaTd otxeiotriTa Ttpoi; tou; 'OTtouv- 
Ttou? AtavTa tov 'OixXeci); e; td; (Jidj^a; e7tixaXoujj.£'va)v, 6 
Aeoivu[j,o; KpOT(ovtdTat; (jTpaTTji-tov e7tf,et Tot; evavttot; 
xatd TOUTO, fi 7tpoT£Tdji^6at acptatv AtavTa rixouev. Tttp(oax£. 
Tat St?) t6 atepvov, xai (exajjtve ydp uTto tou Tpau[AaTO?) d^t- 
x£To l^ AeXcpou;. 'EX66vTa S^ f, TIu9ta Aetovujjiov dTte^ateXXev 



PHYLARCHUS. 



Suidas : ^)uXap^0(;, 'A6rivaio<; 7\ NauxpaTiTr,? • 
ot Sk 2ixut»'jvtov , (xXXot Se AtYuTtTiov eYpa^j/av laTO- 
pixo'?. TV eTti neXoTro^vvTjaov nuppou tou 'HTteipo')- 
Tou aTpaTetav ev ptSXioii; xri'* xaTocYet S£ xat (J^£X,p' 
nToX£[xai'ou , Tou Eu£pY£T0u xX7]6£'vTo; , xai Tr,(; Bepe- 
vtxr,; T£X£UT^<;, xai Eiw? tou 6avotTou KX£0)vu[jlou (sor. 
KX£0[X£voui;) Tou Aax£Sat[jt.ovtou, l7tiaTpaT£uaavT0? 
auTto AvTtYo'vou. Toc xaTot tov 'AvTt'o)i(ov xat tov H^p- 
Ya[ji.rivov Eu[jL£vr]. 'E7TtT0[jL-riv [xu6txriv. D^pt t^i; tou 
Aibi; £7ttcpav£tai;. H^pi £upYi[jt(XTtov. nap£[jL6otff£tov Si- 
6Xt'a 6'. 

Eudocia p. 422 : <i)uXap}(Oi; 'A67ivaio;, xaToc oe 
Ttva? NauxpaTtTYii;, 01 Se AtYUTtTiov eYpai|/av, laTO- 
pixo'? • £Ypa'|£ T^^jV £7tt Il£Xo7T()vvriaov IIuppou TOU 
'H^tEtptoTOu GTpaTetav Iv ^16X1011; xri'^ xaTotYei Se 
xal [Jteypt nToXe[ji.aiou tou EuepY^TOU xal t% Be- 

ii vrjaov t:^|V Aeux-^iv, £VTau6a et7touaa auTw <paviQaea9at t6v 
AlavTa xat dxeaea^at t6 Tpaufjta. Quibus similia tradit 
Conon apud Pliotiura cod. 186, p. 133 ed. Belik. Credi- 
tum igitur est Leonymum et vulneratum et sanatura esse 
ab Ajace Oilei filio. Jam Dioscuros in praelio .Sagrensi non 
Crotoniatis , sed Locrensibus favisse constat ex testimo- 
nio Justini lib. XX , 3 : Pugnantibus Locris aquila ab 
acie nunquam recessif, eosque tam diu circumvolavit 
quoad vincerent. In cornibus quoque duo juvenes 
diverso a ceteris armorum habitu , eximia magnitu- 
dine, et albis equis et coccineis paludamentis pugnare 
visi suntf.nec ullra apparuerunt quam pugnatum est. 
Pone igitur Phormionem vulneratum fuisse ab alterutro 
Tyndaridarum , et habebis plane gcmellam utriusque du- 
cis fortunam. Ambo ejusdera exercitus duces eo(lcm in 
prajlio grave et huraaua ope insanabile vuinns suscepe- 
runt, ambo ab oraculo medelae rationem expetunt,am- 
bobus vulneris sanandi spcs ostenditur ab iis qui vulnus 
ipsis inflixerant: Leonymusinsulam Leucen adire jube- 
tur, in qua versatur Ajacis Locrensis urabra, Phorniio 
Spartam commigrat, Castorum sedem sanctissimam ; 
ambo denique voti compotes facti patriae restituuntui-. 
PJane autem confirmat hanc fabulae redintegrandae ratlo- 
nera ipse Theopompeae narrationis tenor et continuitas. 
Nonne enim quae in fine de Phormionis evocatione ad 
Battum per Dioscuros adduntur, dXXd xai 0eo?evta auTou 
dyovTO? etc. , aperte demonstrant , praecessisse aliquid , 
in quo eorundem iieroum vis et potestas manifestata est ? 
Denique ne iliud quidem oraittendum est,ita deraum 
perfici et absolvi similitudinem Phorraioni cura Telephi 
sorte manifeste intercedentem. — Unum quod dubitatio- 
nem facere possit hoc est, quod alias Dioscuri non sin- 
guli et seorsim , sed ambo conjunctim mortalibus sese 
conspiciendos praebent. Sed taraen ne ilhid quideni sine 
exeraplis fuisse, docenl Gallieni, Postumi et Getae nummi , 
quorura in aversa parte adolescens dextra equum habenis 
tenens, sinistra hastam gestans conspicitur, cum epigra- 
phe Castor. Vide praiter Eckhelii Doctr. nura. Hemster- 
husium ad Polluc. II, p. 1027. Ac ne poterant quidem , si 
quid video, ambo simul Tyndaridae Phormioni iu conspe- 
ctum se dare. Nam quum non ambo, quippe iu diversis 
aciei cornibus diraicantes , Crotoniatarum ducem vulne- 
rasse videanlur, conseutanenm est hunc ab eo tautum , 
qui vulnus ei inflixisset , et hospitio exceptum et sanitati 
rcstitutum esse.» 



DE PHYLARCHO. 



LXXVIII 

pevixiT); TcXeuttJi; xai ew? tou OavaTOO KXeiovuijlou 
( scr. KXeojJLSvou? ) tou AaxeSa'u.oviou , eTriaTpa- 
TeucravTog auxto 'AvTiyovou * Ta xaTa tov 'Avt(o}(^ov 
xai Tov nepYaa-/)vov Eufxevy) • exiT0[ji.')iv [xuOix^^v Trepl 
TY); Tou Aibq eTricpaveiai; • xa\ euprjjjiaTCiJV TrapefJiSaffeoJV 
PiSXta 0' xa\ aXXa Tiva. 

Utordiamur a Phylarchi nomine, id apud Po- 
lybium, Athenaeum, Plutarchum et ahos inter- 
dum depravatum est in Philarchus. Sed apud 
Polybium et Athenaeum optimi codices tuentur 
Phylarchum (cf. Schweighaeuser. ad Polyb. II, 
56, adAthen. VI, p. 255, F; XIII, p. 6o6, D); 
apud Plutarchum quidem De Is. et Osir. 29 et 
Utr. bello an doctr, clar. fuerint Ath. init., sine 
ulla varietate exhibetur Philarchus, attamen 
quum et horum locorum ratio suadeat ut Phy- 
larchum intelligamus, et alias istud nomen vi- 
deamus depravatione in contextura invectum 
esse, non debemus cum Wyltenbachio facere, 
quiPhilarchum a Phylarcho distinguendum esse 
censet. Eusebium Praep. evang. p. i56 et 164, 
ubi scribit Philarchus, errasse apertum est ex 
Porphyr.De abst. c. 56, quem iste ducem habet. 
Quaenam sit Phylarchi patria, utrum Athenae, 
an Naucratis (eodem redit, quod J^lgyptius di- 
citur), an Sicyon, in dubio est, ut testantur Sui- 
das et Eudocia; paululum tamen haec dubitatio 
elevatur Athenaei auctoritate, qui 11, 5i, p. 58, 
C, dicit : 'I^uXap^oi; AOv^vaToi; yj NauxpaTiTY)?, ut 
nonnisi inter duas urbes, Athenas et Naucratin, 
optio relinquatur; quarenon assentimur Briick- 
nero, Phylarchum suspicanti ad eos referendum 
esse, quos consociata Sicyone cum Achaeorum 
foedere cessisse urbe sua credibile sit, sive quod 
Dorienses nollent iisdem cum Achaeis legibus uti 
sive alia quacunque de causa ; unde dici possit 
refugium qusesivisse Athenis et his quoque ad- 
junctis societati Achaeorum, Naucrati in ^Egypto. 
Videtur Phylarchus in altera illarum urbium 
natus esse, in altera maguam vilse suae egisse 
partem; est vero probabilius, eum Naucrati 
natum esse et Athenas poslea migrasse, quia 
vix tamlibere de ^Egypti regibus judicasset (cf. 
fragm. XLI), si in Ji^gypto hospes degisset, ut 
bene monet Luchtius. — Apud Plinium Hist. 
Nat. XXXV, II, 40, non de Phylarchi historici, 
sed de tribuum prcefecti imagine agi jam inter 
omnes convenit. Cf. Sillig. Catal. artif. s. n. 
Athenio et Glaucio. 

Tempus quo vixerit Phylarchus satis accurate 
definit Polybius II, 56 : 'EtoI Se twv xaTa tou? au- 
TOi)? xatpoui; ApaTco feypacpoTwv Trap' evioti; a7roSoyr,i; 
a^iouTat ^>u)^apyoi; etc. Eadem igitur fetate attjue 
Aratus vixit et scripsit. Aratus autem mortuus 



est 01. i4i, 2 (cf. Polyb. VIII, 14) et Commen- 
tarios suos deduxit usque ad Olymp. i4o (cf. 
Polyb. I, 3; IV, 2). 

Composuit Phylarchus secundum Suidam sex 
opera; Eudocia nonnisi quatuor nominat, con- 
jtmgens cjuae apud Suidam separata sunt; et 
alia qusedam esse dicit, quse non nominat. A 
scholiasta in jElii Aristidis Orationes p. io3 ed. 
rrommel. (fr. 79) opus laudatur, quod inscri- 
ptum est "AYpacpa. Priiicipem locum inter Phy- 
larchi opera obtinent ejus Historice libris 28 
comprehensae : esse hunc operis titulum testes 
sunt Athenaeus (fr. 1, 5, 8,9, 12 etc.)et Apollo- 
nius Dyscolus (fr. 16). Suidam et Eudociam istis 
verbis : T^JjV eiri neXoirovvTQaov IIuppou tou 'Htoi- 
ptoTOu CTTpaTeiav ev ptSXtoii; xv)' • xaTaY^i ^e xat u.e- 
}(^pi nroXeijLaiou etc. nonnisi initium et finem 
Historiarum indicare, jure affirmantLuchtius et 
Briicknerus. Etenim, quae ab Athenaeo ex libro 
vicesimo quinto afferuntur (fr. 44, 45) , ad Cleo- 
menem pertinent, et quae idem ex libro vicesi- 
mo octavo servavit de Apollophane , Antigoni 
adulatorc, memorata esse cogitanda sunt, ubi 
devictoria ad Sellasiam expositum est (fr. 46). 
luitium habuisse opus a Pyrrhi expeditione in 
Peloponnesum , ipsis fragmentis confirmari non 
potest, quum fragmentum, quod ad illam per- 
tinet (47), libri notam non habeat; imo ex libri 
tertii fragmento (i) , quo de Patrocli expeditione 
in Graeciam agitur, collegeris Phylarchum a 
prioribus temporibus exorsum esse, vel ab Ale- 
xandri M. regno (cf. fr. 42), ut statuit Sevinus 
(Mern. cle l'Jcad. tom. VIII, p. 121), vel ab 
Alexandri morte, quse est Schoellii sententia 
(Hist. Lit. Gr. tom. II, p. i33); sed ex fragmen- 
tis videmus, de rebus quse ante Pyrrhi expedi- 
tionem gestae sunt Phylarchum fecisse digres- 
siones in libris, in quibus tempora illam expe- 
ditionem subsequentia tractata esse certumest; 
sic de Demetrio Poliorcete libris decimo et 
decimo quarto (20, 29), de Alexandri amicis 
libro vicesimo tertio. Facile igitur concesseris 
etiam de Patroclo digressionem factam esse libro 
tertio. — De operis consiliojudicari nequit pro- 
pter fragmentorum quae relicta sunt paucitatem 
et rationem : sunt enim magna ex parte ita 
comparata,ut quae iis continentur xaTa TrapexSa- 
ffiv memorata esse videantur. Sed id satis ex iis 
intelligitur, non modo Graeciae et Macedoniae, 
sed etiam Syrise (7, 18, 23, 3o, 3i, 38), ^gypti 
(24, 27), Cyrenes (i4, i5), Galatarum (11) alia- 
rumque civitatum , quae tum temporis florebant 
(10, 19, 20, 32, 43) historiam expositam esse; 
in Graecise vcro historia magna cum cura Lacc- 



DE PHYLARCHO. 



LXXIX 



daenioniorum et imprimis Cleomenis res esse 
tractatas. Neqne de operis dispositione certi 
quidstatui potest; id tantum fere probatum est, 
libros XII-XIV (fr. 3o-34) comprehendisse 
Syriae et finitimarum civitatum historiam, libros 
XXV-XXVIII belli Cleoraenici enarrationera 
(fr. 5i,59). 

Secundum opus est, si Eudociam et Suidara 
seqnaraur, t^ xaxa xov 'Avxto/ov xai tov n£pYa[XY]- 
vov Eu|ji.£'vy]. Probanda vero nobis videtur Briick- 
neri sententia, de Eumene et Antiocho Phy- 
larchum non peculiari opere, sed in Historiis 
egisse; nam res, quae Eumeni I cum Antiocho 
Sotere intercesserant, non tanti fuerunt mo- 
inenti neque tantum habuerunt effectum, ut 
singulari scriptione dignae essent (vid. Strabon. 
XIII, p. 624» A); quominus autem statuamus, 
de rebus quae inter Eumenera II et Antiochura 
Magnum gestae sunt, Phylarchum exposuisse, 
impedit ejus aetas, quum eodem atque Aratus 
tempore scripsisse dicatur : neque licet Phy- 
larchi aelatem ad 01. 147, 3 proferre , quod 
ultimum est Luchtii refugiura. Atque apud Sui- 
dam et Eudociam nonnisi partem magni ope- 
ris significari eo magis verisimile est, quod 
etiam illa : T^ e^ti n£Xo7ro'vvr,(70v IIijp^ou tou 
'HireipwTou ffxpaTEiav etc. de toto quodam opere 
intelligenda esse videntur, revera autem non- 
nisi de parte majoris operis intelligenda sunt. 

Deinde Phylarchus scripsisse dicitur 'E7rtT0|ji.7)v 
jj.u9ix7)v TOpt TYi; Tou Aio? iTTtcpavEia;. Dubitari 
potest utrum his unum an duo opera significen- 
tur. Luchtius rem in medio reliquit ; Briicknerus 
suspicatur pro iztpi scribendura esse aTco , ita ut 
intelligenda sit Epitome mythica inde ab Jovis 
adventu. Atque recte quidem vir doctus verba 
grammatici de uno eodemque opere accipere 
mihi videtur, neque tamen propterea opus est 
illa, quam proposuit, mutatione. Sine dubio 
Suidas duos titulos laudavit, quorum alter est 
*E7riT0[ji.Yi (JiuOix'?) , alter nepi ttJi; tou Aibq iTrtcpavsia?, 
qui vero tituli ita sunt conjungendi , ut prior 
sit totius libelli, alter ad priraam ejus partem 
pertineat. Quae ratio librorum titulos laudandi, 
vel potius quae rerum confusio quam familiaris 
sit Lexicographo nostro aliisque grammaticis, ex 
iis quae supra de Hecataei, Hellanici, Timaei 
scriptis monita sunt, luculenter apparet. Narra- 
tio igitur hujus compendii mythologici exovsa 
esse videtur ab Jovis adventu,ac rautationibus 
illis qnae ejus adventu in deorum regno sunt 
effectae. Neque enim verba Trspt ... iTrtcpaveta? 
cum Luchtio interpretanda sunt : De Jovis prce- 
sentia : quoniam tum Phylarchus aut certam 



quandam Jovis iTrtcpavstav designare debebat 
(similiter nirairum ac Dionys. Hal. II, qS : Trdtvu 
8' a^tov xai T-Jjv iTrtcpavetav taTopvicjai Trj? Geai; (t^i; 
EffTiai;) , T,v iTreSei^aTO Tat? aStxat; lYxXr,6£tc7at<; 
TrapOEvot?) , aut plurali numero dicere 7r£pi ... iTri- 
^avEttov, uti V. c. Ister scripsit Tr£p\ twv 'Air()XXto- 
vo; l7ricpav£t(ov (v. Harpocr. v. 4>ap[jLax(>(;). 

n^pi £upr,[ji.aTU)v praeter Phylarchura raulti scri- 
pserunt, inter quos principes sunt Ephorus et 
Philochorus, Sed cura 7r£pt eupvi[xcicTOJV conjun- 
genda videntur quae sequuntur 7rap£[jL6(x(7£0)v pt- 
6Xia 0', cumBriicknero itaemendanda : TrapExSa-' 
fftv ptSXtw 0', nam vox 7rap£[jL6afft? nusquam re- 
peritur. Luchtius 7rap£[ji.6(xff£t(; statuitopus fuisse, 
quod quasi juxta Historias incederet et res in iis 
narratas illustraret. Quod non magis se commen- 
dat quara Sevini conjectura : ^rapsxScxffewv pi- 
6Xta 0'. 

'AYpacpa, a solo .scholiasta in JEAii Aristidis 
orationes (p. io3 ed. Fromrael.) memorata, vi- 
dentur mythologici fuisse argumenti; contine- 
bant fortasse, ut Luchtiusmonet, reconditiorem 
et abstrusiorem doctrinam de rebus sacris, quae 
scriptis nondum consignata erat : idera vero 
animadvertit intelligi etiara posse (XYpacpa vo'[jLt[jta, 
qualia memorentur apud Platon. De legg. VII, 

4, p. 793. 

Quodad virtutes historicasPhylarchi attinet, 
Plutarchus eum inter historicos secundi ordinis 
refert, quippe qui rebus gestis, quas narrat, 
non ipse interfuerit; dicit enim : S^vocpoiv \i.h 
Yotp auTOi; lauTOu ^2^°^^^ iffTopia ... , 01 S' aXXoi Trotv- 
T£<; iffToptxoi, KX^tTO^SYi^jtoi, AtuXXot , OiXo^j^opo?, 
<I>uXap)(^0(; (xXXoTptwv y^Y^'*'*'^' epYwv wffTrep Spa[jt(x- 
Twv uTTOXpiTat , tJk; twv orpaTifiYwv xal paffiXlojv 
7rp(x^£ti; StaTtOe^Jtevot xai Tat<; Ixeivojv u7roSuo'[xevoi 
ULV)i[Ji.ai<; , ?va (o; auY^S Tivoi; xa\ cpwTcx; u.eT(xff}(0)fftv« 
Sed propterea nemo auctorera nostrura accusa- 
bit. Majoris sine dubio momenti est illud , quod 
tura ex fragmentis colligi potest, tura disertis 
veterum scriptorum testimoniis affirmatur, nem- 
pe Phylarchum non in simplici accurataque re- 
rum expositione, neque in earura nexu et ne~ 
cessitate indagandis operara posuisse, sed 
cratorem egisse in historia scribenda, in eoque 
omni studio elaborasse, ut animos variis modis 
comraoveret, et, ubi graves affectus concitaro 
nonposset, permulceret ac leniret animos nar- 
randis jocose dictis et rebus miris. Quura talis 
sit Phylarchi historici indoles, sponte suboritur 
qufestio de ejus fide. Eam imminuere studet Po- 
lybius , qui , Achaeis et Arato maxime addictus 
et vehementi in Cleomenem odio ardens, acerbe 
invehitur in Phylarchum, ut qui Cleomeni toto 



LXXX 

animo faveat. Sedjam uon dubitatur quin Poly- 
bium partium studium averitatesaepe abduxerit, 
quare accuratius examinanda sunt, quae Phy- 
larcho objecerit. Incipit his vcibis (II, 56-63) : 
'Etoi Ss ToJv xairaTOu; auTOu? y.aipu(;'ApaTO) ysYpa- 
(pOTO)v Trap' Iviok; aTroSoy(?i<; a^iouxat <I>uXap'/_o?, Iv 
TzoXkoli; avTiSo^oiv xat TavavTia ypa^o^v auToi • X.piQ- 
CIJJ1.0V av eiv) , [ji.a);Xov S' dvaYxaiov -Jiixlv 'ApaTW Tupor,- 
p7ip.£voti; xaTaxoXouOeiv TTspi Toiv KX£op.£vtxwv, [x:^ 
irapaXtTrEtv acrx£TCT0v touto to jJt£po<; , tva [jlyi to i]/£uSoi; 
Iv Toti; YpafXjjtaGtv tcioSuvap.ouv d7roXt7TO)[X£v Trpbi; Tr,v 
dX7^0£iav. KaOoXou [Jtsv ouv 6 auyYpacf eu; o5toi; TroXXot 
Trap' oXrjV tyiv TrpaYJJi-aT^iav £tx^ xai w; £tu"/_£v £ip-^x£. 
QXr,v irEpi [JL£V Toiv dXXo)v taox; oux dvaYxaiov £TrtTi- 
[jtav xaTot TO uapbv ouS' l^axpiSouv oaa Bs auvext- 
SdXXei TOi<; ucp' :?j[ji.(ov vpacpo^jLEvoti; xatpoii; , TauTa S' 

IffTl Td Tr£pi Tbv KXEO^Jt^VtJcbv 7roX£[«.OV, U7r£p TOUTWV 

dvaYxaiov lartv -Ji^tiv St£uxptv£iv laTat Sc TrctvTWi; 
dpxouvTa Taura Trpbi; Tb xai tviv 6Xr,v auTOii Trpoatpe- 
ctv xai Suvajjttv Iv t^ 7rpaY[Ji.aT£ta xaTO![jLaO£tv. — 
Vitio autem vertit Phylarcho, quod alia effuixe- 
rit, alia omiserit, alia imminuerit aut auxerit : 
id quod quatuor exempUs probare studet (vid. 
frgg. 5i, 52, 53, 54). In fiagmento 5i Polybius 
dicit Phylarchum prolixe Achaeorum atrocitalem 
in Mantiuenses exposuisse, sed omisisse causas 
quae iilam reddiderint necessariam. Ut omiserit 
Phylarchus partem eorum, quae antea Mantiuen- 
sibus cum Achaeis intercesseratit (uam certe non 
omnia omisit), jure tamen de Achaeorum crude- 
litate questus est, quiuri Mantinenses, qui prae- 
sidium recipere et leges institutaque mutare 
coacti essent, non sine gravi causa ab Achseis 
defecissent. — In fragmento Sa reprchendit 
quod Phylarchus Aristomachum tyraunum mul- 
tis tormentis interfectum esse dicat, eaque tor- 
menta describat ut prodigia, quse omnium com- 
miserationem commoverint. Aristomachum ait 
Polybius non tormentis interfectum, sed mari 
submersum esse, meruisse vero hunc hominem 
crudelissima quaeque supplicia. Sed de tormen- 
tis istisPhylarchum vera tradidisse testatur Plu- 
tarchus in Arat. 44 j atque quod Aristomachus 
ab Achaeis defecit, id excusari potest ipsorum 
Achseorum dissidio et fcedere quod inierantcum 
Macedonibus. In fragmento 53 Polybius satis 
arroganter queritur quod Phylarchus Megalopoli- 
tanorum fidem et constantiam laudibus non or- 
naverit. In fragmento 54 jure Phylarchum levi- 
tatis insinuilat, quod tradat, Laceda?monios sex 
milUa talentorum e praedaMegalopolitana Uicratos 
esse. Ex liis vides Polybium saepe esse injustum. 
Phylarchus omisit nonnuUa, quae Cleomenis glo- 
riain imminuerepoterant vel Achaeis laudierant, 
et exaggeravit qua? (lleoniencs gloriose gesserat, 



DE PHYLARCHO. 



sed volens falsa non effinxit. Atque interdum 
Phylarchus veriora tradidit quam Polybius. 
Quod hic enim scribit (V, 37}, Archidamum, 
Agidis III fratrem, a Cleomene interfectum esse, 
id per se non probabile est, et a Plutarcho, qui 
et Phylarchi hac de re sententiam affert (fr. 55), 
refutatur. Cf. Manso Sparta III, 2, p. i33-i4o. 
Polybius porro non dixit Cleomenem bis pacem 
Achaeis obtulisse et petiisse ut in eorum societa- 
tem reciperetur; cf. Plutarchum in Cleom. 16, 
17, ig, in Arat. Sg, 4') ubi sequutus est Phylar- 
chum. 

Plutarchus ( in Arato c. 38 ) assentitur Poly- 
bio tam inique de Phylarcho judicanti , ita scri- 
bens : '0[ji.oioj; §£ xai <l'uXapy 0? i(7To'pr,x£ 7r£pt toutwv 
(cf. fragm. 59), w [i.r\ tou HoXuSiou [jiapTupouvTO? ou 
Trdvu Tt 7rt(7T£UEtv d^tov r,v • lvOou(7taYap OTav dijiyiTai 
Tou KX£0[i.£vou<; U7r' euvoia? , xa\ xa6tx7r£p Iv Stxr, Trj 
tCTopia TO) [jtsv (TO)'ApdTO)) dvTtStxwv StaT^XcT, tw Ss 
(juvaYop£uo)v. Similiter inThemistocle(c. ^^) judi- 
cat : Oepi Ss twv Xetvjjdvwv (t(/u 0£[ji.i(JtoxX£ou£;) out' 
'AvSoxtS')] 7rpo(7£yreiv d;tov Iv tS 7rpb? tou(; £ratpou<; 
X^YOVTt, (po)pd(75;vTa(; Ta X£t'|iava Stap^r];at tou<; 'AOy)- 
vaiou?* (|/£uo£Tat ^otp iTrt Tbv S^jjlov 7rapo^uvo)v Tob<; 
6XtYaQ-/ixouc" d T£ <l>uXap)(_o<; (5)(J7r£p Iv TpaYO)Si(x 11.6- 
vov ou [jLriy(^av7)v dpa? xai irpoaYaYwv N£OxX£a Ttv^ 
xai Aritji,()7roXtv, utou; 0£[jti(7TOxX£Ou;, dYwva pouXe- 
Tai xtv£iv xat TrdOo; , 8 oOS' dv 6 ■zuyoiv dvvor^^j^tev 
oTt 7r£7rXa(7Tat. Credibile est, Phylarchum non 
ipsum haec effinxisse , sed ea adoptasse ut suae 
narrandi rationi maximeconvenientia.Idem vero 
Plutarchus in Agidis et Cleomenis Vitis a Phylar- 
cho ferependet, utinconstantiaein judicando ac- 
cusari debeat; meUorem quidem ducem in his 
Vitis reperire potuit nuUum quam Phylarchum, 
qui eas accuratissime et vividis coloribus de- 
scripsisset, in eamque sententiam quae Plutar- 
cho accepta erat. Verum quidem est, in Agidis 
Vita nonnisiuno loco (fr. 34) Phylarchum lau- 
dari, sed bene Luchtius observavit animadverti 
quum in Agidis tum in Cleomenis Vita eundem 
ubique tenorem et sj^iritum, qui Phylarchum 
prodat ducem constantem, ut uno tantum loco 
in Agidis Vita (c. i5) Aratus et Bato consulti 
esse videantur; maxime vero Phylarchi indolem 
apparere in iis quae de exlrema Agidis vitae parte 
tradantur; in Cleomenis autemVita, quamvis 
ter tantum Phylarchus laudetur (fr. 55, 56, 5^), 
omnia fere eidem attribuenda esse , exceptis 
paucislocis, ubi Aratus, Polybius et Sphaerus 
Borysthenites adhibitisint (c. 16, 17, 19, aS, 27), 
Et in quibusdam quidem locis aliunde confirma- 
tur Plutarchum Phylarcho uti auctore, quamvis 
eum non nominet, ut c. 8,quod cum fragmento 
46 (de mothacibus) contendendum est , et c. 28^ 



DE ATTHIDUM SCRIPTORIBUS. 



LXAXl 



quotl compares ciim c. 8. — Eotlem Phylarclio 
Plutarchus in (ine vitae Pyrrhi inde a cap. 26 
medio utitur, ubi, ut Luchtius dicit , Phylarchi 
indoles apparet. 

PrjBter Pkitarchum Trogus Pompeius in iis 
temporibus, (|use Phylarchus tractat, hunc habet 
auctorem (Justin. 1. 25-38), utdemonstravit Hee- 
ren (de Trogi Pompeii fontibus et auctoritate in 
Comment. societ. Gotting. tom.XV, p. 1 85-245), 
eo usus argumento, quod pateat, Trogum se- 
quutum esse auctorem , qui Spartanis et Cleo- 
meni faveret et res Syriacas et Galaticas copiose 
exposuisset. Addit Luchtius ipsa Phylarchi ver- 
ba et apud Plutarchum et in Jiistini epitome 
extare, unde concludere possimus, et Plutar- 
chum Phylaichi verba omnino non aut leviter 
immutata siia fecisse et Trogum eadem ad ver- 
bum latine interpretatum esse; quos ut perspi- 
cias conferas Justin. XXVIII, 4 cnm Plutarch. 
Cleom. 29. Idem contendit quae Justiniis XIII, 
7 de originibus Cyrenarum urbis habeat et quae 
ibi XV, 4 de Sandrocotto legantur, e Phylarcho 
sumta esse (cf. fr. 14, i5, 38). 

Phylarchi dicendi genus fervidum haud diibie 
erat et oratorium, ut ipse ejus animus fervidus 
erat. Sed in compositione verborum elegantiam 
et castitatem non satis observavit et custodivit, 
quod notat Dionysius (De compos. verbor. p. 5, 
16 ed. Sylb.) : Toi? [jlsv oOv apyaioK oXtyou Seiv Traai 
TToXXy) £7ri5offi? y,v auTou (tou auvTiOsvai Ss^iw; Ta 
ovo't/.aTa) Trap' 8 xai xaXa Icttiv «utcov toc [Aexpa xai 
Ta [xsAr, xat 01 Xo'yof toI? Sc (jL£Tay£V£aT£poi; ouxeti, 
7tXr,v oXiyojv Xpo'vw Se uaTEpov TTavTaTraffiv y)u.eXv]Oy) 
xai ouSeti; coeto Seiv avayxatov auTO ^Tvai ouSe au[/.- 
SaXXEffOat Ti Tw xaXX£t twv Xdywv • TOiydpTOt TOtau- 
Ta? iTuvTd;£t(; xaTfiXtTrov , ota; ouoet? u7ro{ji.£V£t [X£}(pt 
xopioviSo? Si^XOeiv, <I)uXap}(^ov Xeyto xai Aouptv etc. 
Cf Phrynichi Eclog.p. 4^5 ed. Lobcck. (fr. 72) : 
KaOo');. rdio? Tt? 'ApeOoutrto? ypaix^jLaTtxo? EcpaaxE 
Sdxi[Jtov eivat Touvo[jLa • XEj^pviaOat yap auTW <l>uXap- 
yov • (0 Tou (jtdpTupo? , w? £otx£ , Tou £7rayo[Ji.£VOu , 8? 
ou5£ ©ouxuStSou y]xouff£ XEyovTo; « xaOd 0£i dq 2iX£- 
Xiav ttX^Tv. » 



DE ATTHIDUM SCRIP TORIBUS. 

Atthidum scriptores , qui proprie dicuntur, 
non eos appellamus omnes, qui Atthides (jua- 
Uscunque generis scripserint, sed distinguimus 
ab iis quum historicos antiquiores , qui Atthi- 
dum auctorcs esse perhibentur, Amelesagoram, 
Pherecydem , Hellanicum , tum Pausaniam , qui 
periegeseos suae librum , quo de rebus Atticis 
disputat , interdum tyjv 'ATOiSa cruyypacp-?iv vorat 

PnOI.F.OOMKNA IN IIISTOHICOS. 



(II, 21, 5; III, II, i), ne loquar de Hegesinoo 
et Alexide j^oetis, quoriim ille carmini, hic co- 
moediae Atthidis nomen dedit (vid. Pausan. IX, 
29 init., et Fabric. Bibl. Graec. II, p. 407). Phe- 
recydes enim el Hellanicus res Atticas non in 
peculiari opere, sed in aliqua majoris operis 
parte exposuerunt, et, quod gravissimiun est, 
in tractandis rebus a posterioribus Atthidum 
scriptoribus valde differunt. Hi enim critice 
omnia tractant , fabulas vel historice vel philo- 
sophice interpretantes, in rebiis historicis accu- 
ratissimis nitcntes investigationibus, et tcmpora 
exacte definientes; illi vero in rebus fabulosis 
nonnisi id agunt , ut poetarum narrationes re- 
ferant , res vero historicas nonnisi summatim 
et obiter perlustrant.Similiter statuenduin foret 
de Amclesagnm Athenicmi , qui apud Antigo- 
num Carystium Histor. niir. c. 12 Althidem scri- 
psisse dicitur, idem haud dubie ac Mclcsagoras^ 
ex quo Clemens Alex. Strom. VI, p. 629 Sylb. 
Philochorum et Androtionem , Atthidum scri- 
ptores, sua hausisse contendit : ex hoc autem 
Melesagora idem dicit jain Hellanicum, Heca- 
taeum, Anaximenem aliosque antiquos auctores 
furatos esse, id quod eo nos ducit , ut creda- 
mus, Amelesagoram Chalcedonium , quem Dio- 
nysius Halic. De Thucyd. char. c. 5 inter hi- 
storicos antiquos refert , eundem cum Amcle- 
sngora isto Atheniensi esse; et fortasse ab hoc 
non dislinguendus est Melesagoras Eleusiniiis^ 
quem Maximus Tyrius Dissert. XXXVIIl Athe- 
nis ait sedem habuisse et sapientem ac fatidi- 
cum fuisse, Nymphis afflatum. Verum nullus 
dubito opus illud Amelesagoraj , ex quibus tot 
tantique posterioris aetatis scriptores sua hau- 
sisse feruntur , ex his ipsis ALlexandrinorum 
aetate esse conflatum et sub antiquissimi illius 
et plane fabulosi auctoris nomine in vulgus di- 
venditum. 

Pausanias denique , qui primum periegeseos 
librum nonnunquam dicit Atthideui, omnino 
non agit historici partes : describit enim monu- 
nienta, et rerum gestarum enarrationem nonnisi 
in transcursu annectit. 

His auctoribus separatis , restant nobis octo 
Atthidum scriptores , proprie ita dicendi : Cli- 
dcmus, Phanodemus, Demo, Androtio^ Philocho- 
rus, Ister, Andro et Melanthius. De sex priori- 
bus , quorum fragmenta infra exhibita sunt , ac- 
curatius agemus : de Androne et Melanthio ni- 
hil fereconstat, sed eorum fragmenta hic po- 
nimus, ne quid omittatur, quod ad hoc scripto- 
rum genus pertincat. 

Andro, Halicarnassensis , qui a Strabone (IX, 

/ 



LXXXIl 

p. 392) inter nobiliorcs AtthicUim scriptores re- 
fertur, distingiiendus est ab Androne Ephesio, 
cujus opus, TpiTTOU!; inscriptiim, niemoratur a 
Suida V. 2a[xu.)v 6 STJaoc Ex eo sumpta suiit quse 
apud Suidam 1.1. legiintur, itemque quae Schol. 
Pind. Isllini. II, 17, deAristodemo tradit : pro- 
cul dubio etiam apud Aristid. vol. III , p. 617 
Steph. Andro pro Androtione reponendus est, 
quum quae ibi exhibentur ex Tripode deprom- 
pta esse videantur (V. Androt. fragm. Sg.}. 

Ad Andronis HaUcarnassensis Atthidem per- 
tinent hsec. 

Plut. Thcs. c. 25 : 'Eviot oi oaatv IttI Sxsipwvi 
•ta "IcOaia TsGr.vai , tou ©viaew? acpoatouasvou tov 
cpo'vov Sia Ty,v ffUYYeveiav. Sxeipwva y^p uiov eivai 
KavTjOou xai 'lhi6/j\q tyJi; IliTOe^w?. Oi Bl 2ivviv, 
ouvi ^xeiptova * xai tov aYoiva TeOrjvat Sia toutov 
uTto ©rjceoj?, ou ci' exeivov. 'Exaqev ouv xai Stojpi- 
ffaTO Trpo? Tou; KopivOtou? 'AOr|Vatwv toi? acpixvoufy.e- 
vot; Itui toc "laOfjita Ttape/etv TtpoeSptav or^o^ av to'- 
TTOv i-K\.(7-/r\ xaTaTteTacOev to Tr,i; OeojptSo? veojq laTtov, 
w; 'EXT^otvtxo; xa\ 'AvSpoiv 6 'AXtxapvaceu? laTopTi- 
xacrtv. 



DE ATTHIDUM SCRIPTORIBUS. 



Strabo IX, p. 601, quem locum videas in Phi- 
loch. fragm. 35. 

Schol. Aristoph. Ran. 1418 (1469) : ITpwTov 
p.ev oOv Ttepi 'AAxiStaSou] Ilept t^? SeuTspai; Xeyei 
auTOu dTro/wpT^ceox; , f v Ixwv ecp uye , xaTcXOo)v (xev 
eTTi 'AvTtyevou? TCpo evtauTOu twv BaTpa/_wv , Sta $s 
To TTtoTcucai 'AvTto'/w Toi xuSepvT^TTfi TO vauTtxov xal 
'^TTYiOrivat UTTO AucTcxvSpou Sua/epavOei; utto 'AO-/ivai- 
o)v. "Avopojv Se StacpepeTat Ttpoi; SevocpwvTa Ttept tt,? 
xa0()8ou. Hic adde locum Apolion. Dysc. Hist 
comm. c. 8 ; quem jam non bcet niihi exscriberc. 

Ex Melauthii Atthide haec afferuntur apud 
Harpocrat. v. rpuTtavtov : Ka\ MeXavOtoi; Iv SeuTspa 
'AtOiooi; etTTwv, « 2eic7[/.b; Y^Y^ve xat eYpuirev \ •fT\. » 

Ideni de mysteriis scripsisse videtur Hem- 
sterhusio ad Schoh Aristoph. Plut. 846, ubi haec : 
IlaiCet Ttapa tov 'EXeudtvtov vo[/.ov • eOo? y^^P "^t 
Iv oT; Tti; t[j(.aTiot(; (xu-/iOei'r), et? 6eou Tivbi; TauTa ava- 
TiOevat, woTTrep SrjXoi xai MeXcxvOtoi; Iv tw Ilepl (/.u- 
aTr|pio)v • « II(itTpi()v Igti Tai<; Oeaic; cxviepouv xai Ta? 
tjiohh.^ TOi? [xudTat? ev ai<; Tu/otev [xuyiOevTe?. » 

Dubitari tamen potest, num his pericularis 
de Mysteriis Uber significetur, an caput Atthidis. 



CLTDEMI, PHANODEMI, DEMONIS, ANDROTIONIS, PHILOCHORI 

ET ISTRI VITiE. 



CLIDEMUS. 

Clidemum non differre a Clitodemo, qui a Pau- 
sania (fr. i5),Hesychio (fr. 16, aS) Scholiasta 
Eurip. (fr. 10) laudatur, facile concedes, sireputa- 
veris, alioium nominum similiter variasexhiberi 
formas (sic CleandridasappellaturCleandrias et 
Cleandrus: vid. Plut. Vit. Nic. 28,Vit. Pericl. 23, 
Diod. XIII , 1 06 , Aristoph. Nubb. 858, Suidas s. 
V. Aeov),Clilodemoautem disertisverbis Atthidem 
tribui (fr. 1 6), quae alias Clidemo adscribitur (fr. 2, 
7); observes etiam Clitodemum a Pausauia anti- 
quissimum eorum dici qui Atthides scripserint,et 
Clidemum apud Plutarchum (De glor. Ath. t. II, 
p. 345) primum locum inter eos obtinere histo- 
ricos, qui rebus gerendis non ipsi interfueriut. 
Verba ejiis hsec sunt : Sevocpwv [xev ^ap auxo; exu- 
Toti Y^Y^ve ifjTopta, ... 01 Se aXXot KXeior,aoi, AtuX- 
Xot, <I>iX(^/opo?, <l>uXap/0(; citXXoTpiwv -(Z'{6woi.g\.-v ep- 
YO)v (SoffTtep Spa[X(XTWv uTroxpiTat, etc. — Non- 
nunquam legitur A^txo? pi'o KXeiS'/i[xo(; sive KXet- 
TC)Sr,txo(;, ut iu fragm. i, 9, 23, ubi xai et xat 6 ex 
KXet- et KXetTo- orta esse apparet. Apud Ste- 
phanum vero v. BtgXtvv) pro \y]ij.oq 6 AriXto; resti- 



tuendum esse 2ri[jL0(; 6 At^Xio^; evincitur ex Etym. 
M. V. Bt6Xtvo(; oTvo(; , ubi eadem de re ^itxo; addu- 
citur Iv Trj exTrj 'IXtixSo? , ubi quin Siebelis recte 
scripserit 2^[jto? Iv Trj ^xTr) Ar,Xt(xSo?, non dubi- 
tabis, si contuleris Harpocrat. v. 'Excxtv]; vyjcroi; , 
Athen. IV, 22, p. 173; VIII, i, p. 33 1; XIV, 9, 
p. 637; XV, 6, p. 676; atque nullo modo pro- 
babile est , ista fragmenta Demo Magnesio, 
polyhistori , cujus TrpaY[J'.aTet'av ?rep\ 6[jlo)vu[xwv 
Diouy.sius Halic. in Dinarcho p. 112 memorat, 
tribuenda esse. 

Ut jam videamus , quo tempore vixerit Cli- 
demHs , ex Pausaniae loco 1. (fr. i5), quo 
Atthiduin scriptorum vetustissimus dicitur, pa- 
tet, eum expeditionis , quam Athenienses in 
Siciliam fecerunt, exitum vidisse; et ex Photii 
loco de naucrariis (fr. 8) inteUigitur, eum ad- 
huc floruisse , quum symmoriae Nausinico ar- 
chonte (01. 100, 3) institutae essent. 

Clidemum fuisse Atheniensem ideo verisimile 
est , quod Plutarchus (De glor. Ath. 1. 1.) nounisi 
dehistoricis Atheniensibus loqui videtur, et quod 
Harpocralio Clidemum adducit, ubi vocem itvu; 
apud Atticos saepe occurrere dicit (fr. 18). 



DE ATTHIDUM SCRIPTORIBUS. 



Lxxxm 



PHANODEMUS. 

De aetate qiia Phanodemus vixerit, nihil certi 
statui potest, videtur tamen non multo post Cli- 
demum floruisse. Namquo Theopompum contra 
eum disputasse colligere possis ex Proclo, ubi 
haec : Toui; Bk 'A0vivaiotj; KaXXiaOevr]? (X£v xal <I)avd- 
SrifjLOi; 7raT£po(? twv Saixwv taTopouat YEVsaOai* ©sd- 
TzoixTzoq 8k dvaTiaXiv dTCoixou? auTwv etvat cpTiaiv 
(v fr. 7). Porro ubi de Areopagitis testis adhi- 
betur una cum Philochoro, huic anteponitur 
(v. fr. i5). 

Patria Phanodemi Hesychio (v. fr. a3) dici 
videtur Tarentum. Sed bene monet SiebeHs, eum, 
qui tanto studio Atticam celebret omnemcjue 
gloriam in eam conferre annitatur (cf. fr. 7, 8, 
9, 17, ao), pro Attico habendum esse, et in 
Hesychii loco editores recte scripsisse Tapevxivo;, 
ut solus Rhintho dicatur Tarentinus. Fortasse 
natus erat in Ico , una ex Cycladibus insulis ; 
quee suspicio subnascitur ex loco Steph. Byz : 
'Ixdi;, v^ao? twv KuxXdSojv 7rpoae)(_ri<; Tr, EuSoia • 6 
vriaitoTyi? "Ixto? ' eYpa'|£ Ss <I>avd57);xo(; 'Ixtaxd. 

DEMO. 

Demonem Atthidis scriptorem Siebelis bene 
distinxita Demone Sicyonio, philosopho Pytha- 
gorico (cui vindicanda nobis esse videntur, quae 
apud Schol. ad Lucian. Icaroraen. 19 leguntur), 
et ab aUis, quibus nomen est Damo. Inter hos 
Damo Atheniensis, ab Athenaeo XIV, 6, p. 628 
landatus, idem est cum eo, de quo PlutarchusDe 
musica p. 11 36 Frf., Pericl, c. 4 et Nepos in 
Epaminonda c. 1 loquuntur ; Damo autem Cyre- 
nseus, qui secundum Diogen. Laert. I, 40 de 
philosophis scripserat, idem esse putandus est 
cum eo, quem Plinius H. N. VII, 2 testem adhi- 
bet de Pliarnacibus in ^Ethiopia. Damo qui de 
Byzantio scripserit, memoratur ab Athenaeo X , 
12, p. 442, et ab iEliano V. H. XIII, 14. Quar- 
tus deniqueDamo Syracusius dicitur fuisse philo- 
sophus Pythagoricus (v. Fabr. Bibl. Gr. I, p. 84 1 ). 

Demonem nostrum vel eadem, qua Philo- 
chorus vixit, aetate, vel jam ante eum floruisse, 
inde efficitur, quod Philochorus Atthidem suam 
scripsit contra Demonem. Jam ante Philochoriim 
eum floruisse afiirniari posset, si Timoclis ver- 
sus apud Athenaeum (VIII, 5, p. 34 1), in quibus 
de oratore ab Harpalo pecunia corrupto agitur, 
ad Demonem historicum referre hceret. 

De patria Demonis nihil constat. 

ANDROTIO. 

Apdrolio Atthidis auctor neque cum rhetore 



hujus nominis neque cum Androtione, qui de 
agricuIturascripsit,confundendusest. DeAndro- 
tionerhetoreSuidashaechabet: AvSpoTtoiv^^Avopo)- 
vo?, AOrivaio;, ^r^Tojp xai SrjiJtayojyoc; , [xaOriT'^; "{(jo- 
xpdTouq. Schol. Hermogen. de eodem : Taoxpdxou; 
txaOr,Triv Xsyouatv eivai tov AvSpoTioJva , xai i^v w? 
(p?iatv 6 ^r^Tojp TE/vtTrji; tou ^vsyetv • in hi^a uTioOeaet 
Demosthenis orationis in Androtionem dicitur hic 
TrpoaTaTri? t^; fiouXrj^; ex 7TcVTaxoaio)v ffuvtaTaaevric. 
Vixit aetate Demosthenis, (jui orationem contra 
eum habuit Ol. 106, 2. Cf. Westermaiin. Hist. 
eloquent. Gr. § 54, 2 5. Hunc Androtionem Jon- 
sins De Scrip. Hist. Phil. II, 9 et Meursiiis in Bibl. 
Attic. ab Androtione historico non differre con- 
tendunt, nuUis illi nisi argumentis : contra quos 
Siebelis iiionuit, neque Atthidis ab Androtioue 
compositae fragmenta testari, neque scriptorum, 
qui ejus testimonio utantur, ullum signilicare, 
hujus operis auctorem illum oratorein , de- 
magogum , artificem dicendi , Isocratis disci- 
puUim et senatus quingentorum praesidem fuisse, 
contra quem Demostlienes dixerit. In his id qui- 
dem nullo modo urgeri debet, quod Androtionis 
fragmenla neque dicendi artificem neque dema- 
gogum prodant : sunt enim ea paucissima et 
brevissima, atque in niillo fere ipsa auctoris 
verba afferuntur ; immo ex fragm. 49 concludere 
possis , Androtionem res oratorie tractasse. Ma- 
joris momenti est, qiiod Tzetzes (fr. 3o) Andro- 
tionem nostruin appellat tov taToptxbv, quo eum 
a rhetore distinguere videtur. Sed gravissimum 
est, quod neque Suidasneque Schol. Hermogen., 
qui de Androtionis rhetoris vita aguntet qua in 
re excelluerit tradunt, eum historicum fuisse 
dicunt. 

Alter Androtio, qui de agricultura scripsit et 
ante Theophrastum (a quo laudatur in liistor. 
Plant. II , 8 , et De Caus. Plant. III , i5 ) vixit , 
quum ob diversam studiorum rationem ab hi- 
storico distinguendus est, tum vero quod Varro 
(De R. R. I, i) et Columella (I, i) declarant, eum 
ex iis esse, quorum quae patria fuerit, non acce- 
perint : Androtionem enim historicum fiiisse 
Atheniensem fere certum est et ignotum esse vix 
potuit. 

Ad tempus, quo vixerit Androtio historicus, 
quum nullum nobis subveniat certum testimo- 
nium , adhibeamus Plutarchi locum De Exil. 
(t. II, p. 6o5, C,) : Kat yap toi? TrtxXatot? (wi; 
eoixev) at [ji.ouaat Tot xdXXtaTa twv auvTayiJtdTwv xat 
i5oxt[/.t6TaTa ^uyriv XaSouaat auvepybv , eTueTeXeaav. 
©ouxuSiSr,? AOr,vaioi; auveypatj/e Tbv TudXeaov twv 
neXo7rovr,aiO)V xai AOrivato)v Iv ©pcxxri 7rept TrjV 
SxaTTtriv uXriv • Sevo-f wv Iv 2/.tXXouvTt Trjs TlXeta; • 



DE ATTHIDUM SCRIPTORIBUS. 



LXXXIV 

<tiXtcTO(; £V 'HTOiptp ■ Tiftaio? 5 TaupofAeveiTY)? Iv 
'A6v]vai<;' 'AvSpoxtwv 'Aerjvaioi; Iv MsyapoK;- Bax- 
YuXioTii; 6 Trotrjr})? Iv nsXoTTovviQao). Perizonius ad 
^lian. V. H. VIII, 6, et Siebelis nionent, hoc 
loco Androtionera historicum intelligendum 
esse, quod omnes scriptores, ante Androtionem 
commemorati, historici sint, etquod Plutarchus, 
si de rhetore loqui voluisset, eum probayjiliter 
ab historicis distinxisset aliqua appositione, ut 
Bacchylidis nomini apposuerit 6 TOiviTr^q. In enu- 
merandis autem histoiicis, qui exules 0})era sua 
composuerunt , Plutarchus ita temporum ordi- 
nem observat , ut pro cer.to habere liceat , An- 
drotionem vel post Tiraaeum floruisse vel ejus 
sequalem fuisse. Sed ne in incerto relinquamus 
Androtionis a^tatem , ut fecerunt Peri/onius et 
Siebelis , quorum ille clicit , eum ante Mummii 
Achaici tempora scripsisse, hic post Ol. 96, 3, 
eum adhuc in vivis fuisse affirraat ( propter 
fragm. de ^£vix.o) Iv KopivOw , quod vid. in Philoch. 
fragm. i5o}, id premendum esse mihi videtur, 
quod Androtio, ubi una cum Philochoro lauda- 
tur, huic ubique anteponitur, si ab uno loco dis- 
cesseris (v. Philoch. frag. i3o a., cf. 17, 5g, i33, 
i5o, i53). Atque in his locis Androtionem et 
Philochorum videmus plane inter se consen- 
tientes , ut jure sumanius Philochorum usum 
esse Androtionis opere, praesertim quum hic po- 
tissimiim de civium recensione IvTSAeaTaTa dis- 
putasse censendus sit (fr. i33). Itaque quum ex 
Plutarchi loco supra laudato demonstratum sit, 
Androtionem vel post Timseum vixisse vel ejus 
fuisse aequalem , Philochorus autem eadem ae 
Timseus aetate fioruerit (Ol. ii5-i3o), jam valde 
probabile est, eum Timaei et Philochori aeqna- 
lem fuisse , edidisse vero Atthidem antequam 
Philochorus suam absolvisset. 

Quod ad patriam Androtionis attinet, ex 
Plutarch. I. I. patet, eum Atheniensem fuisse , 
idque eo confirmatur, quod Atheniensium ca'j- 
sam agit contra Lacedaemonios fr. 3o. Ex eodem 
Pliitarchi loco coUigimus , Androtionem in 
Atheniensium republica aliquo modo conspi- 
cuum fuissc : in exilium enim actus est et opus 
suum Megarse in exilio conscripsit. 

PHILOCHORUS. 

De Philochori vita Suidas hsec refert : <I>tXo- 

/opoi;, K'jxvou , 'AGyivaio?, [/.dtvTt? xal tspocrxo'â„¢? , 
YUVT) Ss auTOu 'Ap/_eaTpaTrj- xaTot TOUi;^povou; yeyovev 
6 <I>tXo'/_opo? 'EpaioaOsvoui;, w; iTriSaXstv TrpeaSuTr) 
vc'ov ovTa 'EpaToaOevet. 'ETsXcUTvjae Bl IvtSpeuOet? 
U7C0 'AvTiyovou, ^Tt StaoXiqO-^ TrpoaxsxXtxevat Tr) Hto- 
).£p.a'!ou ^aaiXeta. Uocct igitur Suidas, Philocho- 



rum Cycni fdium, Atheniensem, vixisse tempo*- 
ribus Eratosthenis, quem senem juvenis attigerit, 
et occisum esse insidiis Antigoni, quod Ptolemsei 
rebus studeret. Sed Lenzius demonstravit, diversa 
a Suida confusa esse , quum Antigonus Doson , 
qui hoc loco inteiligi debeat , Olympiadis 
139 a. 4 mortuus sit, dum Eratosthenes , qui 
Olymj). 146 octogenarius vita excesserit, annos 
quinquaginta quatuor natus esset : Philochorum 
igitur, secundura Suidam , adhuc adolescentem 
Antigoni insidiis interemptum esse : id quod per 
niuneris , quo functus sit, gravitatem et libro- 
rum, quos scripserit, multitudinem, nuUo modo 
credi possit. Atque ipsum Philochorum claris- 
simo testimonio, quo tempore vixerit, docere, 
hsec de Olymp. 118, 3 scribentem (fr. 146): 
Kuii)v iiq Tov â– vTiq HoAiaSo; vewv EtaeXOouaa xai Suaa 
£t<; To navSpo'atov, l7r"t tov ^wjjlov avaSaaa tou 'Ep- 
xtou Aibi;, tov utco t^ IXaia, xxT£X£tTO, etc. 'Hjaeii; 
S' lp{»)Tr,0£VTc? uTTEp TE Tou arjU.£tou xal Tou cpavTa- 
ap.aT0<; £t<; 8 cpspei , cpuY</.i5o)v X(xOoSov £cpau,£v TrpoaT)- 
[ji.atv£tv cx{Acpo'T£pa , etc. Philochorum igitur jam 
01. 118, 3 in virili aetate constitutum fuisse, ut 
qui gravissimo vatis munere fungeretur ; itaque 
aut errasse Suidam aut ejus verba ita emendanda 
esse, ut scribatur : xaTot tou<; ypdvoui; â– ^zy. <I>iX. 'Ep., 
o)<; iTTtSaXEiv 7rp£a6uTr, '^ta^^ioL^ ( sive vsov ovTa ) 
'EpaToaOlvvj. Idem statuit admodum probabiliter, 
Philochori mortem non multo post Antiochi 
Dci regni initium (OI. 129, 3) ponendam esse, 
ad quod usque Atthidem ejus pertinere Suidas 
testetur. Quum enim Antigonus GonatasOI. 129, 
3 Athenas occupasset, qiiibus Ptolemaeus Phila- 
delphus opem tulisset, non ita multo post Pb.ilo- 
chorum, qui Philadelpho faveret, Antigoni in- 
sidiis occisiim esse videri. Itaque probatum est, 
Philochori vitam ab Ol.i 1 5 fere usque ad 01. i3o 
pertinuisse. 

Quaravis pauca sint, quae de Philochori vita 
cognita habemus, affirmare tamen licet, magna 
eum auctoritate fuisse ut vatem patriorumqne 
institutorum interpretera (fr. i83), et in geren- 
dam rempublicam vim exercuisse non minimam, 
quum vaticitiia ejus subactura de rebus publicis 
judicium proderent. Hoc ut ex sententia aper- 
tum fit, quam 01. 118, 3 protulit de prodigiis , 
quae post occupatas Athenas a Demetrio aj)pa- 
ruerant, ita inde maxime elucet, quod ut Pto- 
lemaei fautor ab Antigoiio interemptus est. In eo 
vero Philochorus elaboravit, ut civitas Athe- 
niensiura libera esset, neque tamen a plebe, sed 
a viris illustribus et raoderatis administraretur. 
Cf. fr. 146 • OuyaSo^v X(xOoSov £cpaw,£v Trpoavi[/.o(tV£tv 
cxijt^o'T£pa • xal TauTVjv oux Ix (ji.£Ta6oXr,(; TTpa- 



DE ATTHIDUM SCRIPTORIBUS. 



LXXXV 



Y[j(.dtTWV EffOfJieviriv, aXX' Iv Trj xaOe^TwcrTr) 

TroXtTsia. Vehementi odio persequutus est 

Demetrium Poliorceten , qui quamvis libertatern 

Atheniensibus redderet, id tamen specie tantum 

fecit, revera tyrannus fuit (fr. 148). Eodem animo 

fuit in Demetrii fdium , Antigonum Gonatam , 

ut qui libertatem Atheniensium opprimeret. 

Atque patriae libertatisque amore mortem sibi 

paravit. 

— «— »0 - — 

ISTER. 

Suidas de Istro sic scribit : "IffTpo?, Mevav- 
Spou, "IffTpou, Kuprivaio? r\ MaxeSwv, dUYYpa^euc; , 
KixWvj.oiyou SouXo? xai YviopiuLoi;. "EpiJ.iTnro? Ss auTo'v 
cpviat Ilaatov Iv tw SsuTEpw Toiv otaTrps^^avTOJV £v 
TratSettf SouXcov. "EYpa^e S^ iroXXiSt xa\ >taTaXoYa5v]v 
xal TtoirjTtxw?. 

Toupius Ep. crit. p. i/ji censet pro Msvav- 
Spou , "IcTTpou scribendum esse MEvavSpou icTopt- 
xou ; contra quem Siebelis recte monet , neque 
Menandmm Ephesium neque Menandrum Per - 
gamenum, quos Vossius inter historicos incerti 
aevi refert, cum aliqua probabilitate patrem 
tribui posse Istro Cyrenceo ; mavult vero ita 
emendari : "IcTpo?* MevavSpou \ "IdTpou, cui scri- 
pturae simillimum sit quod apud Suidam v. KaX- 
XtffOe^vYi; legatur. Idem ostendit, quse de Istri 
patria apud Suidam tradantur diversa , inter se 
conciliari posse; neque Istrum, qui a Plutarcho 
(Quaest. Gr., p. 3oi) dicatur Alexandrinus, a nostro 
differre : Cyrenen enim eum habuisse patriam, 
inde cum Callimacho Alexandriam migrasse, 
hinc Paphum, urbem Cypri insulae, qua; in Pto- 
lemaei potestate fuerit , transvectum esse ibique 
aliquantum temporis transegisse putandwm esse: 
hac ex causa eum modo Cyrenaeum , modo 
Alexandrinum, modo Paphium, modo Mace- 
donem (qtrippe iEgyptus Macedonibus subjecta 
erat) appellari potuTSSC. Haec omnia ut Sie- 
beli concedenda sunt, ita in eo quoque ei as- 
sentiri debemus , quod Istrum Calatianum, de 
quo Steph. Byz. sic scribit : KaXaTi;, ttoXi/viov 
ev t9) TrapaXta tou IIovtou, a<p' ou "IcTpo; KaXaTta- 
vb'q, TTepi TpaYwSta? Ypatjjai; xaXbv ^tgXiov, a Nostro 
distinguit. Sed quum Ister Calatianus de tra- 
gcedia scripserit , suspicamur ex hoc opere 
suuipta esse quse in Vita Sophoclis Istro tri- 
buuntur (fr. 5i), eundemque Istrum Calatianura 
auctorem esse operis quod inscriptum cst 
MeXoTTOioi (/(9, 4). 

Ister fuisse dicitur servus et amicus Calli- 
niachi; quod ita intelligendum est, ut cogite- 
mus, eum primum Callimachi servum fuisse, 
dcinde ab lioc eruditum esse in cjusque venisse 



familiaritatem; quare etiam Callimachius appel- 
latiu' (Athen. vi , 20 p. 272 ; ix , 9, p. 387). 

Hinc clarum est qua aetate Ister vixerit : 
eadem nimirum, qua Callimachus, qui maxime 
tloruit regnante Ptolemaeo Euergeta Ol. i33, 2 
— 1^^9> 4- Idem etiam inde colligitur, quod con- 
tra Istrum scripsit Polemo, qui floruit regnan- 
tibus Ptolemffio Philopatore et Epiphaue (01. 
»39,4 — i49> 4). Cf. PrellerPolem. fragm. p. 8. 

DE OPERIBUS HORUM SCRIPTORUM. 

Atthidum scriptores, quorum vitas enarravi- 
n)us, quamquam non eadem omnes aetafe eodem- 
qae ingenio scripserunt, in universa tamen stu- 
diorum ratione ita consentiunt, iit multa dici 
possint, quum ad Atthides tum ad reliqua eorum 
scripta pertinentia, quae in omnes seque cadant. 
Totum hoc scriptorum.genus in rebus antiquita- 
tibusque Graecis, imprimis vero Atticis, docto 
adhibitaque arte critica exponendis versatur , in 
eaque re maxime se applicat ad exquirendas res 
antiquissimas , ad mythos interpretandos et ad 
persequenda omnia, quae cum deorum cultu con- 
juncta sunt eaque quae ad artes et literas spe- 
ctant. 

Atthis est liber, in quo res Atticae exponuntur. 
Neque dubito quin jam ipsi Atthidum scriptores 
vocem 'AtOic pro 'AtOI? (TUYYpa'f ^l , nt dicit Pau- 
sauias VI, 7 ; X, 8, usurpaverint, quum antiquis- 
simi eorum, qui Atthides laudant, hoc nomine 
utantur, ut Strabo IX p. 601 (Philoch. fragm. 35), 
Dionysius Halic. tom. II, p. 122 Sylb. (Philoch. 
fr. i32l, tom. II, p, 123 (Phihich. fr. i35). In 
his Atthidibus res ita tractantur , ut potius colle- 
ctanea exhibeantur quam vera Atticaehistoria. Si 
enim haec opera comparamus cum iis quae vera 
arte historica composita sunt, id videmus discri- 
minis, quod in his interior rerum nexus maxima 
cum cura indagatur, temporum conditio homi- 
numque mores sollerter explicantur, virorum, 
qui aliquas partes in rebus gerendis agunt, vivida 
exhibetur imago, ipsae res gestae enucleate ac ele- 
ganter depinguntur omniaque haec ad unum cor- 
pus omnibus partibus absolutiim efficiendum 
coiijunguntur ; in illis vero Atthidibus nihil nisi 
annalcs deprehendes, quibus res variae sine ulla 
necessitate connexae secundum temporum seriem 
nude exponuntur. Nihilominus habent isti scri- 
ptores multa, quae magna laude digna sint. 

Historiam ab hominum ortu usque ad id tem- 
pus, quo ipsiflorent, deducunt, sed praeter ipsam 
historiam tradunt quse de deorum cultu, de 
fcstorum origine, de sacriliciis, de institutis pu- 



LXXXVI 



DE ATTaiDUM SCRIPTORIBUS. 



blicis, de literis comperta liabent et si quae sunt 
alia memoratu digua. Summo autem studio in 
temporibus mytliicis versantur, quae locum dant 
doctisdisputationjjaus de fabularum recondita si- 
gnificatione multorumque institutorum origine : 
quo factum est, ut fragmentorum , qua; super- 
sunt, maxima pars ad antiquissima haec tempora 
pertineat. De temporibus historicis rarius testes 
adhibentur, idque non modo ea ex causa quod in 
hac parte minus copiosi erant (etsi non omnes, 
certe plerique), sed quod clarissimi historici haec 
tractaverant : quibus si illi nonnunquam prsefe- 
runtur, hoc ideo fit, quod res obscuras atque 
reconditas magna diligentia pervestigaverant, et 
quod res minus graves et ab historicis praece- 
dentibus neglectas prolixe tractandas sibi sum- 
pserant. Observandum etiamest, Atthidum scri- 
ptores accuratiores fuisse in constituendis tem- 
poribus quam historicos superiores : et maxirao 
usui fiiisse Atthides scholiastis, grammaticis et 
lexicographis , quum in iis res commode secun- 
dum tcmporum seriem dispositas aliorumque 
auctorum de iis sententias collectas et exacte ex- 
aminatas reperirent. 

Res igitur Nostri et copiose exponunt et ad- 
liibita artecritica (xktoc 7cXaT0<; Philoch. 5^; iSa, 
IvTsXsjTaTa , Clitodem. 5 TrepiTTw?). Jam monui- 
mus quas res copiosissime tractare soleant. Ar- 
tem autem criticam in fabulis ita exercent, ut 
rejiciant omnia quae mere poetica et Hcta sunt 
(■KoXka. <|i£uSovTat aoiSoi Phil. i), eaque ex iis eruere 
studeant, quaeratio probare possit, vel facta hi- 
storica vel veritates philosophicas (Demo 3, An- 
drot. 28, 29, Philoch. 10, 18, 19,28, 38,89,46). 
In tractandis temporibus historicis arte critica 
ita utuntur, ut perquisitis accurate monumentis 
(Philochorus titulorum publicorum collectio- 
nem edidit, de qua infra dicetur), adhibitis docu- 
mentis aliorumque sententiis comparatis res 
enarrent. Per se vero patet, non pariter omnes 
aptos fuisse ad hanc rem rite peragendam : Ister 
quidem acquievisse videtur in colligendis vario- 
rum auctorum sententiis. 

Atthides similes fuisse annalium tum ex fra- 
gmentisPhilochorietAiidrotionisintelligitur, tum 
diserte testatur Dionysius (Archaeol. I, p. 7 ed. 
Sylb.) , ubi dicit : Tai<; ypovixai? TrapaTrXvjdiov, ola; 
l^eotoxav 01 Ta? 'AT6iSa; TrpaY[jLaT£U(7a[jL£voi • (/.ovosi- 
Bii<; yap Ixctvai Te xai Tayu 7rpo(7i(7Ta[jL£vai toi? 
axououtriv. Haec historiae tradendae ratio summam 
quidem utilitatem praebet, sed non admittit ta- 
lem rerum expositionem , quae non singulatim 
facta enumeret, sed omnia ut arcte cohaerentia 
et ad certum quendam finem pertinentia com- 



plectatur, Si Philochori et Androtionis ratio 
temporum definiendorum omnibus aeque Atthi- 
dum scrlptoribus attribuenda est, digesserunt 
secundum archontum seriem ea quae post con- 
stitutos archontes gesta sunt, in iis quae hoc tem- 
pus praecedunt vel bello Trojano, vel Olympia- 
d(nn initio vel etiam ipsis istis archontibus ad 
tempora describenda usi esse videntur. 

Dicendi genus horum scriptorum, teste Dio- 
nysio Halic. 1. 1., tenue ac simplex erat, id quod 
et fragmenta, in quibus ipsorum verba servata 
sunt, confirmant et rerum tractatio, quaeiispro- 
pria erat, credere nos jubet 

Praeter Atthides plura alia opera composue- 
runt, in quibus tractarunt quum aliarum civita- 
tum historiam tum vero maxime historiae Atticae 
j)artes prae caeteris graves vel obscuras. Egerunt 
in scriptis pecuharibus etiam de quibusdam 
grammaticae partibus^ iis imprimis, quae cum hi- 
storia conjunctae sunt vel ad eam exquirendam 
magnam vim habent. Huc pertinent scriptiones 
de proverbiis et de loquutionibus Atticis. In 
omiiibus his scriptis eadein indoles erat quam in 
Atthidibus : eadem doctrinae copia, eadem in 
colligendo diligentia, idem veri reperiendi stu^ 
dium idemque dicendi genus exile ac simplex. 

Fides et auctoritas non omnibus est eadem. 
Prae ceteris diligentia et judicii acumine excel- 
lunt Clitodemus et Philochorus ; Androtio eodem 
fere loco habendus est, quamquam jElianus (fr. 
36) ejus fidem paululum^ addubitare videtur. 
Phanodemus etsi in rebus excutiendis sollicitus 
erat, studio tamen patriae suae celebrandae inter- 
dum abreptus est, ut falsa traderet. Demo icleo 
nobis suspectus esse debet, quod contra ejus At- 
thidem scripsit Philochorus, auctor diligentissi- 
mus acerrimoque praeditus judicio. Ister non di- 
gnus est critici nomine et saepius reprchenditur. 

Expositis quae ad omnes aeque Atthidum scri- 
ptores pertinent, jam de singulis deinceps disse- 
remus. 



CLIDEMUS. 

Clidemum 'omnium qui Atthides scripserunt 

vetustissimus (fr. 16) multis laudibus celebran- 
dus est : nam copiose, exacte et acri judicio res 
narrat (iSiw; xat TreptTTw; fr. 5) ; nonnunquam ni- 
mia est ejus diligentia, ubi exquirerestudet, quae 
vel parvi momenti suntvel ad liquidum oranino 
perduci noti possunt (fr. 6 : l^axpiSouv Ta xaO' exa- 
GTa pouXofjLevo?). Ejus virtutes in quoque fere 
fragmento apparent. Quatuor ei tribuuntur 
opera : 



DE ATTHIDUM SCRIPTORIBUS. 



i) 'AtOi<; sive Xoyoi; 'Attixo'?, duodeciin 
ad minimiim librorum (v. fr. 9). Eadem cura 
tempora fabulosa ac tempora historica tractan- 
tur ; quod ut recte perspicias, legas quae narran- 
tur de Tliesei expeditione in Cretain (fr. 5), de 
Atheniensium pugna contra Amazones (6), de 
Themistocle ( 1 4). de prodigiis quae Atheniensium 
expeditionem in Siciham praecedunt (16) : in 
quarum rerumenarratione Clidenius minutissima 
quaeque consectatur. 

2) n pwTOYov la. Admodum probabile est, 
Protogoniam non pecuHare fuisse opus, sed pri- 
mum Atthidis hbrum : nam de coquorum tribu 
et in Protogoniae et in Atthidis libro primo agitur 
(fr. 17,2). Jam si Harpocration (fr. i8)tertium 
Protogeniae Hbrum laudat, in aprico est eum primi 
libri titulum pro totius operis iuscriptione ha- 
buisse. Nam res fragm. 18 memorata ad Chsthe- 
nis tempora spectat, de quibus iisdem hbro tertio 
Atthidis sermonem fuisse ex fr. 8 colMgitur. 

3) 'E^7iYyiTixo'v. De hoc opere Casaubonus 
adAthen. IX, p. 409, F, haec dicit : «Ex subjecto 
CUdemi loco duo colligimus : non vocum tantum 
antiquarum expositionem continuisse id Exege- 
ticon, sed etiam morum priscorum et instituto- 
rum ac rituum. Deinde autem, non sohita oratione 
id scriptum fuisse, verum numeris adstricta. « 
Sed hoc posterius recte improbavit Siebelis (v. 
fr. 20). 

4) NocTTOi. Huncce hbrum non fuisse car- 
men, sed prosa oratione conscriptum, atque At- 
tliidis partem, probare videtur fr. 24, in quo 
quum de Pisistrato sermo fiat, conjicere possis, 
hujus reversionesin NoffToii; tractatas esse. — Cete- 
rum vix credibile est, nostro Clidemo vindicanda 
esse fragmenta, quae ex hujus nominis auctore 
afferuntur ab Aristotele et Theophrasto (fr. 26 
sqq.) : pertinent enim adhistoriam naturalem et 
meteorologiam. 



PHANODEMUS. 

Phanodemus a Dionysio Halic. (fr. 8) italau- 
datur, ut ejus auctorifatem esse satis magnam 
significet. Ex fragmentis videmus,eum acriterde 
rebus judicasse multaque nova proposuisse (cf. 
21, 22, 10, 7, 8, 20); interdum vero patriae cele- 
brandffi studio a vero abduci, ut fr. 17, ubi navium 
Persicarum nunierum immodice auget. 

1 ) scripsit : Jtthidcm , novem ad minimum 
hbrorum. 

a) AvjXiaxa Phanodemi memorantur ab 
Harpocratione v. 'ExaTvi? v^cro? {{y. 26). Quo qui- 
dem locoVossius De histor. Gr. p. 399 Phano- 



LXXXVII 

dernum errore positum esse putat pro Phano- 
dico, Siebelis autem mutata interpunctjone ct 
addita particula S$ Deliaca isla Semo vindicanda 
suspicatur. Scd haec arbitraria sunt, nec quid- 
quam impedit quominus Noster Deliaca com- 
posuerit. 

3)'lxiaxa) ut testatur Steph. Byz. : Txo'?, 
vricroc twv KuxXaSojv, 7rpo(j£y_'^i; Trj EuSoia' 6 wiauo- 
Tri<; 'Ixto?. "Eypa^l/s II OavoSvifxo? Txiaxa. Nihil ex 
his servatum. 

DEMO. 

Demonem non magna fide oignum esse existi- 
mamvcs , non modo quod Philochorus conlra eum 
scripsit, sed etiam quod fragmenta 17 et 18 
probant, eum mendaciis fallere studuisse. Nam- 
(jiie Polemo (apud Steph. Byz. v. AwScovr)) , Ari- 
stides (apiid Suidam v. Awooivaiov yaXx£iov) et 
Strabo VII p. 32i in eo consentiunt, quod tra- 
diint, duas fuisse Dodonae coliimnas, in quarum 
altera lebes positus fuerit, in akera jnier manu 
tenens flagellum aeneis loris munitum, quae ven- 
tus agitaverit; omnino vero ignorant, quod 
Demo dicit, templum Jovis lebetibus circumda- 
tum fuisse, quorum si quis unum pulsaverit, so- 
num ad reliquos omnes propagatum perdurasse, 
upque dum primus denuo pulsandus sit. Paruni 
verisimile est, apparatum, quem Demo describit, 
Poleinonis tempore jam collapsum alteruinque 
simpliciorem in ejus locum substitutum fuisse, 
quod Welcker. statuit ad Philoslrat. p. 566 ; si 
vero collapsus fuisset, memoria prioris admo- 
dum sane memorabilis non interiisset et Polemo 
haud dubie ejus mentionera fccisset. Sed ipsum 
proverbiiim, in quo de uno tantum aheno agitur, 
clare demonstrat, ante Demonem eundem appa- 
ratum exstitisse, dequo Polemo aliiqueloquuntur. 

Tria Demonis opera memorantur: 

i) AtOii; quatuor minimum librorum (fr. i). 
Paucissima ex ea fragmenta relicta sunt, quod et 
ipsum nos credere jubet, Demonem fide non di- 
gnum habitumesse. Videmus eum operamposu- 
isse in explicandis rebus mythologicis et sacris 
(i, 2, 4), etin interpretandis fabulis (3). 

2) Ilepl 7rapoi[x twv. Nos confidentiusquam 
Siebelis hoc opus Demoni tribuimus ; proverbio- 
rum enim explicatio, quae ex historia hominum- 
que institutis ac moribus repetitur, est sane hi- 
storici : et Demonis proverbia quam maxime ita 
comparata sunt, ut historici operam requirant 
(cf. 5, 9, 10, II, 12, 14, i5, 20). Idem, utnui.c 
video, sentit Schneidewinus in Praefat. ad Pa- 
rcemiogr. p. X. Aristides quoque, qui de prover- 



LXXWIII 

biis opus edidit, erat historicus. Vide Schneide- 
win. 1. I. XII et quos laudat (*). 
3} Ilepl 0u(jic5v(fr. 22). 



ANDROTIO. 

Androtio a Phitarcho De Exilio (tom. II, p. 
6o5 , C) inter ilhistres refertur historicos, et ab 
Harpocratione evxsXscrTaTa de civium recensione 
disputasse dicitur (v. fr. Philoch. i33), Pausanias 
vero (fr. 49) et iEHanus (fr. 36) aUquid dubita- 
tionis expriraunt de Androtionis fide, idque eam 
obcausam, quod hic impugnaverat, quae fama 
eraiit sancita. 

ScvipsitJtt/iidem, duodecim saltem librorum 
(fr. 27), quam ad minimum usque ad Olymp. 96 
pertinuisse ex fragmento de ^evDcw Iv KoptvOw 
(Philoch. iSojvides. Fusius tractavit res mythi- 
cas inque fabulis interpretandis multum posuit 
operse (fr. 28-3o). Criticam ejus res tractandi ra- 
tionem cognoscere licet ex iis quae disputavit de 
Eumolpo (34), de Orpheo (36), de Solone (40), 
<le Dorico (49), de Cadmo et de Spartis (28, 29, 
3o). Eum res disposuisse secundum archontum 
seriem probabile fit ex fragm. 46 : 'AvSpoxioiv 
(pviaiv auTov (tov KXewva) ItzX 'AXxaiou TsOvavai ... 6 
(jLevTOi 'AvopoTiwv Itti 'AXxaiou, tou (xeTa 'Afxiviav 
Tov KAecova ... xeOvavai. 

PHILOCHORUS. 

Philochorns, inter Atthidum scriptores do- 
ctrinaetjudicioclarissimus, auctoritate sua (v. fr. 
35, i35, 144, 3i, 22) effecisse videtur, ut ex 
ejus Atthide fragmenta satis multa ad nos perve- 
nerint. 

Ejus opera haec sunt : 

i) 'AtOic, quaeappellatur etiam 'AtOiSe*; (3i), 
et 'laTopiai (i3i, i44), coniprehendit historiam 
Atticae inde ab hominum ortu usque ad Antio- 
chum Deum, libris constans septemdecim. Scho- 
bastesquidem ad Homerum (188), de Lino agens, 
Philochori librum undevicesimum laudat; sed 
quuui Philochorus de Lino in Ubro De inventis 
disputasse videatur, facile ad(Uicor ut credam, 
huucUbrum Atthidi additum esse utappendicem, 
nisi maUs cum BcEckhio pro ev tti tO' scribere ev 
'AtOiSi. — MuUusest in enarrandisrebus fiibiilosis, 
quae tractantur duobus Ubris primis, et sludiose 



(*) Fragmentis adde locumMacariip. 15 Walz. aSchnei- 
dewino 1. 1. excitatum : 

'Ayafxsavovo; Oyafa • im. TaivSvKTTCEtSwvxaiavuTroTaxTwv. 
Ariixwv yap lcTTOpeT, w; 'AYa[ji£(Avovo? Ouovto; dv Tpoia e^u 
Y£v 6 poOi; xai \i.6he^ XricpOeii; fiyj>r[. 

Eadem, auctoris notitia omissa, exhibet Zenob. I, 13 



DE ATTHIDUM SCRIPTORIBUS. 

ansain arripit de deorum cultu festorumque ori- 
gine disputandi. Res historicae exponuntur libris 
quindccim , quorum quatuor priores pertinent 
usque ad auctoris aetatem; hujus deinceps me- 
moria (01. ii5, 3-i29,3) undecim libris postre- 
mis enarratur. Verum etiam tractationis genere 
hae partes inter se differunt; quare probabilis 
est Boeckhii sententia, piiores sex libros separa- 
tim editos esse. 

Quod attinet ad tractandi res rationem, Phi- 
lochorus omnia magna sollicitudine examinat, et 
quum ab aliisauctoribus suam sententiam saepius 
sejungit, tum vero maxime a Demone. In fabu- 
losa historia rejicit quae mera sunt commenta : 
sic reges , quos inter Ogygem et Cecropem po- 
nunt, fictos esse statuit (8). In fabulis quid veri 
insit reperire studet , ut vides ex iis , quae habet 
de Bacchi nutricibus (19), de Orithyia Erechthei 
filia (3o), de Triptolemo (28), de Minotauro (38, 
39). Subinde etymologiam adhibet ad confirman- 
dam suam narrationem (6, 12). In rebus histori- 
cis accuratissimis inquisitionibus nititur, et ad 
minulissima quaeque descendit. Diiigentissimus 
est in temporum computatione. Inde ab eo tem- 
pore, quo archontes in regum locum substituti 
sunt, ita res ordinavit, ut archontis nomineprae- 
misso, enarraret quae eo anno evenerautmemora- 
tu digna. Eumin hac resoUicitum fuisse, persua- 
dere nobis debet etiam Scholiastes ad Aristopha- 
nem, qui saepissime et quidem confidenterex ejus 
Atthide temporum rationes explicat, atque sen- 
tentiam quam de Homeri aetate protulit auctori- 
tate valuisse, probant fragmenta 52, 53, 54. 
Scribendi genere usiis esttenui, simplici ac di- 
lucido, id quod ex fragmm. i32, i35, i44> '46 
aliis(iue , in quibus ipsius verba afferuntur, satis 
perspicitur. 

2) 'ETTiTOjjLri Tyjc loiai; 'AtOi 00?. Praeter 
ipsum Philochorum talem epitomen fecisse dici- 
tur Asinius PoHio Trallianus, qui Pompeji aetate 
vixit (Suid. s. v. IlojXtcov). Vossius DeHist. Gr. I, 
p. i34 statuit epitomen ab Asinio Pollione con- 
fectam , errore Philochoro attributam esse, quod 
nomenauctoris probabiliter expressum non fuis- 
set. Sed Asinium PolUonem epitomen fecisse in 
Komanorum usum , Philochorujn vero suam in 
usum Atheniensium cogilandum est. Hauc vero 
epitomen perdidisse magnum Philochori opus, 
ut putant A. MuUer. et Siebelis (Philoch. p. X), 
ideo parum nobis est probabile, quod plurima 
fragmenta ex copiosa rerum narratione sumpta 
esse censenda sunt : Dionysius enim Halicarn. 
Dinarchi vitam, de qua Philochorum accuratis- 
sime egisse dicit (146), certe non ex epitome 



DE ATTHIDUM SCRIPTORIBUS. 



LXXXIX 



hausit, itemque reliqua fragmenta quae idem 
servavit ex magno opere hausta esse credendum 
est. Alhenaeus ex Philochori Atthide refert di- 
grcssionem de Lysandro (66) , quae in epitome 
locum habere non poterat; et quae Plutarchus de 
Theseo (fr. 87 sqq.), iEUanus de canibus cum 
dominis Saiamina transvectis (90) , Scholiastes 
Aristoph. de Lacratide (83), de Phidia (97), 
SchoUastes Soph. de sacris abstemiis (3i), Har- 
pocratio de ^schrseo (i38), ex Philochoro affe- 
runt, ea omnia ita comparata sunt, ut nonnisi ex 
accuratissima et copiosissima rerum expositione 
sumpta esse possint. Quum vero istis auctoribus 
fragmenta longe plurima debeamus, jure nostro 
contendimus, Philochori epitomen non tam feU- 
cem habuisse sortem, quam Justini compendium, 
quod perdidit opus Trogi Pompeii. 

3) Hpb? T^v ATifxojvoi; 'ArOiSa sive -^ 
TTpb; A>i(ji.tova avTiYpacpTi (ii5). Qui aut 
aUus Atthidis titulus est, aut statuendum est 
Philochorum , quum Demo Atthidem suam edi- 
disset, pecuUari scriptione ejus errores persequu- 
tum esse , antequam magnum opus absolvisset, 
in quo et ipso non poterat, quin quae Demo sta- 
tuisset, memoraret et refutaret. 

4) Hepl Twv 'AOiivvifft ap^avTtov d-Jtb 2w- 
xpaT^Sou (jLe-/pi A TToXXoSojpou. Socratides 
archon fuit 01. 101, 3; archontes quibus nomen 
erat ApoUodorus, duo memorantur, alter 01. 
107, 3, alter 01. ii5, 2 ; posteriorem hic intelli- 
gendum esse cum Boeckhio existimamus, quia 
inde ab 01. ii5, 2 Philochorus suae memorise 
historiam narrare coepit in Atthide. Disputavit 
dehujus periodi archontibus eo probabilitercon- 
silio, ut difficultates removeret , quae accuratae 
temporum descriptioni obstarent, id maxime 
agens, ut archontum ordinem definiret, eos, qui 
confusi essent, distingueret (sunt autem inter 
archontes hujus periodi duo ejusdem nominis et 
multi, quorum nomina magnam inter se habent 
similitudinem), et enumeraret quae in singulorum 
archontum singulosannos inciderent, nulla tamen 
opera in enarratione posita. Praeparavit igitur 
hac scriptione magnum suum opus, neqiie ulla 
est ratio, cur sumamus cum Lenzio, hunc librum 
nonnisi partem Atthidis fuisse. 

5) 'OXutxiTiaSEi; Iv ^16X101«; ^'. Philochorus, qui 
in Atthide Olympiades non adhibuisset ad tem- 
pora describefida , serius demum sibi persuasisse 
videtur, prseeunte fortasse Timaeo, eas ad rerum 
in Grsecia gestarum tempora defmienda aptissi- 
nias esse, et quum esset hujus rei studiosissimus, 
OIympiad)im et Olympionicarum elenchum fe- 
cisse putandus est, ut quod certum novae tem- 



porum descriptionis esset fundamentum : for- 
tasse etiam res summas ad Olympiadum ordinem 
in hac scriptione enumeravit. 

6) Hepl T^; TeTpaTCoXsw?. De Tetrapoli, con- 
stante ex OEnoe, Marathone, Probalintho etTri- 
corytho oppidis, Philochorus ita disputasse vi- 
detur, ut fabulas maxime et deorum cultum ex- 
plicaret : multa enim in hac re illa oppida habe- 
bant memorabiha. Vid. fragmm. i54 - i58. 

7) 'ETriYpa[jt.(ji.aTa 'ATTixa. 'E7riYpa[A(ji.aTa sunt 
inscriptiones et versibus et oratione pedestri 
scriptae. Cf. Suid. v. 'E7r{Yp«(ji.(jLa. Ea quae Polemo 
collegit epigrammata xaToc TroXeti;, e(ji.(jt.eTpa fuisse 
videntur, maxima ex parte ad vitam privatam 
pertinentia, ut judicat PreUer. (Polem. fragm. 
p. 123), ipsis nisus fragmentis. Sed Philochorus, 
qui totus esset in illustranda Atticae historia oc- 
cupatus, ea imprimis epigrammata collegisse 
ceusendus est, ex quibus illi lux afferri pos- 
set, titulos puta publicos, pedestri plerosque 
scriptos oratione. Multum hoc opus conferrede- 
bet ad stabiliendam Philochori fidem. Cf. Boeckh. 
C. Lvol. 1, p. VIIL 

8) 'HTOtpo)Tixa. Hic liber a Suida omissus 
est in catalogo Philochori operum; sed ex ejus- 
dem loco v. BouyeTa evinci potest, Philochorum 
Epirotica scripsisse, quamvis in Harpocrat. ple- 
risque codd. h. v. exhibeatur OtXouTe^cpavo? ev toI? 
'HTretpoJTtxot;. Vid. not. ad fragm. 186. 

9) AiqXtaxa, ^tSXta p'. Non mirum est, quod 
ex hoc opere nihil reliquum sit, quum Semus 
Delius, auctor celeberrimus, Deli antiquitates 
accuratissime tractaverit : num enim Lenzius 
fragmm. 184 et i85 recte statuat ad Deliaca per- 
tinere, valde dubito. 

io)n£piTtov 'AOT^vyifft (XYWvoJV ptSXia t^. Multi 
scriptores idem argumentum tractarunt. Vid. 
Crause Olymp. p. XI sqq. Fragmm. 5^, 60. 

11) nepl lopTtov liber a Suida in catalogo omis. 
sus, sed laudatusab Harpocr. s. v. AXtoaet XuTpoi. 
Fragmm. 61-64. 

12) Uept t?iijL£p(ov, libera Suida omissus, quem 
laudat Proclus ad Hesiodi Op. 770. Exponitur 
quae dies smt sanctae habendae et unde dierum 
sanctitas repetenda sit. Vid. fragmm. 177-183. 

i3) Hept Ouaitov a'. Explicatur sacrificiorum 
origo et ratio qua peragenda sint. Vid. fragmm. 
I70-173. 

14) n^pi (jtavTtxri; S'. Philochorus hoc libro 
coUegit antiqua oracula vaticiuiaque, maximam 
partem versibus expressa, sed ex parte etiam 
oratione pedestri scripta (vid. fr. i^S) : explicuit 
diversas divinandi rationes (vid. frag. 197 sqq.). 
Svmbola quum nonnisi divinationis genussint, 







TIC 



DE ATTHIDUM SCRIPTORIBUS. 



Lenzius recte statuere videtur, de iis quoque in 
opere de divinatione expositum esse , atque er- 
rare Suidam, qui opus peculiare Ilepi a\j[f.&6km 
memorat. 

i5) Ilepl xaOapfxwv. Hicliber, ex quo fragm. 
aoo sumptum esse probabileest, continuisse vi- 
detur collectionem xaOapfxwv, Expiationam , qua- 
rum Musseus et Orpheus inventores esse puta- 
banlur. Cf. Platon. Derep. II, p. 221 Bip. 

16) Hepi [xuaTTvipiojv Twv 'AGviv/ifft. Nihil ex hoc 
opere servatum est. 

17) Hepi 'AXxjjlSvo?. Admodum verisimile est, 
fragmentum, quo de Stesichoro agitur (aoS), ad 
hunc librum pertinere. 

18) Ilept Twv ]SocpoxXeou<; [xuOwv ^iSXta e'. Plane 
perditus est hic liber. 

19) Hepl EuptTCiSou. Philochorus descripsisse 
videtur Euripidis vitam, poetamque a contu- 
meliis vindicasse (vid. frag. i65) : eum vero com- 
mentarium in Euripidis tragoedias fecisse, non 
recte Lenzius ex fragm. 167 coUegit, ex quo id 
tantum effici potest, Philochorum in universum 
de Euripidis arte in fabulis componendis , deque 
ejus genere dicendi disputasse. Vid. fragmm. 
i65-i6g. 

20) 2uvaYwy)) •^pwiowv , 7]Tot nuOaYopeiwv y^- 
vaixwv. In hoc opere vitae Pythagorearum illu- 
strium, quales fuerunt Theano, Melissa, narratae 
esse videntur. Fortasse in eo etiam Boeus, ut mu- 
lieris illustris, mentio facta est. Vid. fragm. 207. 

2i)'H7upo<; AXuTCov eTCtaToXT^. In hac epistola 
de rebus ad cultum pertinentibus disceptatum 
esse, probabile fit ex fragm. 204. 

22) 'ETCtTOixi?) T^q Atovuaiou 7rpaY(xaTetac Trepl 
^fpcov. De Dionysio, cujus opus Philochorus in 
compendium redegit, nihil habemus compertum. 

23) 2aXa[xTvo<; xTiat?. Nihil ex hoc libro restat. 



ISTER. 



Ister, grammaticus, poeta et historicus fuit, 
sed in scribenda historia non excelluit. In eo 
enim operam suam posuisse videtur, ut coacer- 
varet quae ab aliis scriptoribus tradita essent. 
Id saepius in ipsis fragmentis indicatum est, ut 
fragra. n : "laTpoi; ... Ti5t Trapi TOt? cuYYpafeuatv 
5vaXeYO[JLevo(; • cf. 12, 19, al. Eandem rem probant 
diversi Atthidis tituli , ut 2u[A(xtxTa , SuvaYtoYai, 
"ATaxTa. Neque Polemo magni fecit Istrum, quem 
in Istrum tlumen demergendum esse dixit, ut 
refert Athenaeus IX, 9, p. 887. Cf. Preller. Polem. 
fragmm. p. 96. Ister vero, qui quae de Phrynide in 
MeXoitoioi? scripsit, ayeStaaai dicitur a Scholiaste 



ad Aristoph. (69), non Callimachius, sed Cala- 
tianus nobis esse videtur. 

Istri opera haec sunt : 

i) 'ATTixa, sedecim ad minimum librorum : 
hoc quidem nomine Atthis saepissime laudatur 
(fr. I, 2, 12, i/(, 82). Alii hujus operis tituli 
sunt : 'ATOtSe; (3), •?) auvaYWY'^ ir\c, 'At6iSo<; siveTwv 
'AtGiSwv (19, 29), TocT^i; auvaYWY^<; (5 , 28), 'ATTt- 
xal ffuvaYWYai ("?) ? n\i-iw^{,ivr\ (20), aTaxTa (6, 8), 
7rep\ Twv (XTaxTOjv (21), aTaxTOV (3i), (JU[jt;ji.tXTa 
(22). Dubitari enim nequit quin omnibus his 
titulis idem liber significetur , quum «ruva- 
YtoY'^ "i'^'l aliud sit quam cuvaYoJY^^ twv 'AtGiSwv, 
idemque significent t3c t^? iTuvaYOJY^?. T3t dcTaxTa 
autem non diversa esse ab illa auvaYWY^, apparet 
ex fragmentoapudSchol.Soph.OEd.C. 1046(21) 
comparato cum Tzetz. ad Lycophr. i328 (20): 
ille enim ex 'ATdtxTot? affert quod hic ex 2uvaY0)Y^ 
habet. His titulis optime indicari putamus con- 
fusamrerumtractationem, quam Ister inAtthide 
adhibuit. 

2) 'A7ro'XXo)vo; iTTtcpavetai. Siebelis demonstrat, 
hoc libro res narratas esse, quibus ApoIIo suam 
potentiam declaravit : eTrtcpavT]? enim est mani- 
festus, i. e. praesens ferens auxilium (Wessel. ad 
Diodor II, 4) et praesentem sumens poenam; eTri- 
^avetaautem est praesentia dei. Errarunt Jons. De 
Scr. Hist. Ph. II, 6 et Maussacus ad Harpocr. v. 
<I)ap[jLaxo<;. Vid. fragmm. 33-37. 

3) 'ApYoXtxdc. Vid. fragmm. 43-44- 

4) 'HXiaxa. Vid. fragmm. 45-46. 

5) 'ATrotxiai tyi^; Aiyutttou sive AtYu- 
TTTiwv. In hoc opere Ister id raaxinie sequutus 
esse videtur, ut ad celebrandam iEgyptum ur- 
bes quam pluriraas, iraprimis Graecas, inde de- 
ductas esse demonstraret. Vid. fragmm. 3^ — 42. 

6) T7ro[j(.vii](xaTa erant probabiliter histo- 
riae ad omnem Graeciam pertinentes, non ad 
unam civitatem : ex iis praeterfr. 52 suraptum 
esse videtur fr. 54, de Alexandro Magno. 

7) Opcx; T([jt.atov dvTiYpacpai. In iis se- 
cundum Athenaeum VI, 20, p. ^72, Timaeus ab 
Istro 'E7TiTi[xato<; appellatus est, Cf. Preller. 
fr. Pol. p. 69. 

8) SuvaYWY^ twv Kpv|Tixiov Ouatwv. 

9) Hcpi tStOTr)TO<; a6Xo)v. 

10) Hepl 'HX(ou dywvo^v. Vid. fr. 60, b, et 
fortasse ex hoc libro sumptum est 60, a. 

11) nToXe(jLai<;. Verba, quae ex Ptolemaide 
in fr. 38 supersunt, poetica sunt : unde Siebelis 
recte collegit, hoc opus fuisse carmen. 

12) 'ATTtxa\ Xeieic Vid. fragmm. 53, 54, 
55. Natalis Comes V, 2, laudat Istri librum de 
coronis : sed quum hujus auctoris consiietudo 



DE ATTHIDUM 

sit libros fingendi , ex quibus sua se hausisse 
<licat , jure dubitat Siebelis , num Ister librum 
de coronis scripserit. Poterat Natali Comiti 
fraudis ansam praebere locus qualis est apud 
Schol. ad OEd. Col. v. 673 (fr. aS). 

Ex fragmentis 61 et 62 conckidere possis, 
Tstrum fecisse commenlarium in Homerum j et 



SCRIPTORIBUS. xci 

ex Plutarcho De Pyth. orac. , tom. VII, p. 588 
Reisk. (Philoch. fr. igS) vides, eum oracula 
quum versibus concepta tum oratione pedestri 
scripta studiose collegisse : quod utrum in li- 
bris historicis an in opcre pecuHari fecerit ne- 
scimus. 



^(tbcfiff^f^oj^l.^^Qr^jrg^i^af^' 






HECATAEI 

FRAGMENTA. 



nEPI0A02 rH2. 

A. 
EYPQnH. 

1. 

Herodot. IV, 36 : FeXw 8s 8pEwv y^? TteptdSoui; 
Ypa'WvT«i; TToXXou? viSiq xai ouSeva vdov t/o^X(tc, l\-t\- 
Yriaap.evov ot 'Qxeavdv xe ^eovxa Ypa^ouai irepi^ , 
T^v xe Y^'^ loudav xuxXoTepea , w; aTub xdpvou , xa\ 
T?iv 'AffiTjV x5i EupioTTy) TToieuvTWv icrjv. Quibus 
Hecataeum respici admodum probabile est. 
2. 

Strab. VII, p. 4^9 : Ilap' 'Exaxaiw Se Ki[xjji,e- 
piSa TtdXiv. Recensentur exempla rerum fabulo- 
sarum, qnas tradiderint historici. 
3. 

Steph. Byz. : KaXaOy) , TrdXii; ou 7ro'p^a) twv 
'HpaxXeiwv ffTYjXwv, 'ExaTato; EuptoTnr) • "Etpopo? tl 
KaXa6ouaav auTi^v cpriaiv. 
4. 

Steph. Byz. : 'EXiSupYYi , TrdXi? TapTY](jaou. "Ex. 
Eup. Alia hujus urbis mentio non exstat. 

Tartesso adjacet Illiturgis (Liv. XXVIII, 19), 
quod si declarare voluif Hecataeus, 'EXtOupYiQ 
vel 'EXtSupYV) scripsisse videtur, cum apud Ste- 
phanum vocem inter 'EXeuTtoi et 'EXixvi ordine 
alphabetico positam inveniamus. 



5(?). 
Steph. Byz. : "l^uXXa, TrdXti; TapTYiaia;, t6 
e6vtxbv 'ISuXXivo?, Ttap' oTi; [xeTaXXa /^puaou xai dp- 
Yupou. Cumauctorem Stephanus omiserit, men- 
tionem urbis alioquin ignolae Hecataeo non 
inepte tribuas. 

6. 
Steph. Byz. : MaaTtyivoi , e6vo; Trpbi; Taii; 'Hpa- 
xXeiati; (jTTiXat? • 'Ex. Eup. EipviTat Se dicb MaaTiai; 
â– jtdXeinx;. 

7(?). 
Steph. B. 2uaXi<;, irdXt<; MaffTiyivSv. De auctore 
tacet. 

8. 
Steph. B. MaivdSwpa, ttoXk; MaaTiyjvwv , 'Ex. 
Eup. 

9. 
Steph. B. 2t'$o<;, iro^Xt? MaaTivivwv. 'ExaTaioi; • 
<c jxeTa ^l St^oq TrdXti;. » 

10. 
Steph. Byz. MoXuSSdva, TrdXi<; Maaririvwv. *Ex. 
Eup. 

11. 
Steph. B. EtSyjTe^;, e6vo? 'I6y)ptxdv. 'Ex. Eup, 
Nomen ignotum et mire positum inter vocabula 
'Epej(^6ta et 'Ea7rep(a. Sed ordo ibi in pluribus 
turbatus. 



TERR.E CIRCUITUS. 

A. 

EUR(^PA. 

1. 

Rideo multos videns descripsisse circuitus terrae , nul- 
lura habentes in exponendo sensum , qui Oceanum scri- 
bunt orbera terrarum circurafluere, et terram esse orbi- 
culatam tanquam a torno, atque Asiam faciunt Europa; 
parera. 

2. 
Apud Hecataeum Cimmeridem urbem . 

3. 
Calatha , oppidum non procul ab Herculis coluranis. 
Hec. Verura Epliorus illud Calathusam appellat. 
4. 
Elibyrga, urbs Tartessi, 

FRACMENTA HISTORICOKUM . 



Ibylla, urbs Tartesiae. Gentile Ibyllinus. Apud hos auri 
et argenti raetalla inveniuntur. 

6. 

Mastiani, gens prope coluranas Herculeas. liens autero 
a Mastia urbe sic dicta est. 

7. 
Syalis , urbs Mastienorura. 

8. 
Maenobora, urbs Mastienorum. 

9. 
Sixus, urbs Mastienorum. Hec. : « Deinde Sixus uibs.« 

10. 
Molybdana, urbs Mastienorum. 

11. 
Edetes , gens Iberica. 



HECAMI FRAGMENTA. 



12. 

Steph. B. MidYviTs?, eOvck; 'Kr^ptov • 'Ex. Eup. 
Women ignotum. 

13. 
Steph. B. KpaSaaia , TcoXti; 'ISi^pwv • 'Ex. Eup. 
To lOvtxov KpaSaaio;, xal KpaSaateui;, xat KpaSa- 
ffiaTY)?, xat KpaSaffiavbi; Bik Tr,v ^wpav. 
14. 
vSt. B. 'IXapauYtxTat , oi "ISYipe? • 'Ex. Eup. Kat 
'IXapauYaTYji; â– jroTau.o'?. 

15. 
St. B. 2ixavY) , toXi? 'ISi^pia? , w? 'Ex. Eup. 

16. 
St. B. To<|', T:o'Xt? Iv 'I6y)pta yep^ovv^uou. 'Ex. 
EupcoTtr) • « [jteTa Se To'ji ttoXii; , [lixa Se Aeffupbi; 
7roTa[Ji.o?. » 

17. 
St. B. Kpo[xuou(7a, v^ffo? 'ISvipiat;^ 'Ex. Euo. 

18. 
St. B. Mii)Xoua<Ta , vrjao? xaT^t "iSrjpai; • 'Ex. ECip. 

19. 
St. B. NapSojv , l[ji,TCoptov xai TroXt? KeXTtxi^. 'Ex. 
Eup. "EaTt xat Xi[xvri NapScoviTi? , xal TroTafJib? 
'ATaxdi;. 'ExaTatoi; 81 NapSatou? auTOui; cpTiat. 
20. 
St. B. 'EXiauxot, eOvo? AtYuoiv 'Ex. Eup. 

21. 
St. B. Nupa?, 7rdXi<; KeXTtxvi- 'Ex. Eup. Urbs 
\gnota. 



22. 

St. B. MaaaaXia , TrdXti; t^? AiYuaTiXYi? , xaT^i 
tV KeXTixriv, aTTOixo? «^toxaetov. 'Ex. Eup. 
23. 
St. B. Mdvotxo; , TidXti; AtYuaTixTi " 'Ex. Eup. 

24. 
St. B. "A^jtTrcXo;, TrdXK; t^? AtYuaTtx^s;" 'Ex. Eup. 
Oppidum ignotum. 

25. 
St. B. AtOaXT), vr^GOi Tupar,vtov. 'Ex. Eup. "Eotxe 
S^ xexX^aOat Sta to atS'/)pov e^etv, Tbv Iv AiOaXr, 
T"^v IpYaaiav e)(_ovTa. 

26. 
St.B.Kupvoi;,v^aoi;7rpda6op^O(;'Ia7ruYia<;.*Ex. Eup. 

27. 
St. B. KaTrua , irdXt? 'iTaXta; • 'Ex. Eup. 'Airb 
KaTcuoi; tou Tptoixou. 

28. 
St. B. NfoXa , TrdXt? Auadvcov • 'Ex. Eup. Suidas : 
NSiXa , TrdXt; Auadvtov Ttapa 'ExaTaito. IloXuStOi; Se 
No')XrjV auT7)v cpr,at. 

29. 
St. B. KaTrptv^vy) , v^ao; 'iTaXiai;. AeYOVTai xai 
KaTrpiai. 'Ex. Eup. Fortasse KaTrptv) scribendum, 
cum syllaba vv) facile ex vocabulo vrjaof; orta sit. 
30. 
St. B. 'ApivOr], TrdXK; OtvojTptov ev [jteao7roTa[Jtia" 
'Ex. Eup. 

31(?). 
St. B. BpuffTaxia , irdXt(; OivtoTptov. Sine aucto- 
ritatis mentione. 



Misgetes , gens Iberiae. 



12. 



13. 



Crabasia, urbs Iberorum. Hec. Gentile Crabasius , et 
Crabasieus, et Crabasiates, et Crabasianus, propter re- 
gionis consuetudinem. 

14. 
Ilaraugatae , Iberes , Ilec. Est et Ilaraugates fluvius. 

15. 
Sicane,urbs Iberiee. 

16. 
Hyops, urbs in Iberia Chersonesi. Hec. : « Post vero 
est Hyops urbs, post autem Lesyrus fluvius. » 
17. 
Cromyusa, insula Iberise. 

18. 
Melussa, Insula juxta Iberos. 
19. 
Narbon, emporium et urbs Celtica. Hec. Est etiam Nar- 
bonitis lacus et Atacus fluvius. Hecataeus vero Narbreos 
incolas dicit. 

20. 
Elisyci, gens Ligurum. 

21. 
Nyrax, urbs Celtica. 



22. 
Massalia, urbs Ligusticae, juxta Celticam, Phocen. 
sium colonia. 

23. 
Monoecus, urbs Liguriae. 

24. 
Ampelus , urbs Liguriaj. 

25. 
^thale, insula Tyrrhenorum. Hec. VitJetur vero sic vo 
cata fuisse eo quod ferrum habeat, quod in AiOaXij ( id 
est, in fuligine) conficiatur. 

26. 
Cyrnus , insula ad aquilonarem partem lapygiae. 

27. 
Capua , urbs Italiae , Hec. A Capye Trojano. 

28. 
Nola , urbs Ausonum. 

29. 
Capriene, insula Italiae. Dicuntur etiam Capriae. Ilec. 

30. 
Arintha , urbs CEnotrorum , inter duos fluvios sita. 

31. 
Brystacia, urbs (Enotrorum. 



HECAT.^I FRAGMENTA. 



32 

St. B. Apu?, ttoXk; BpaxYii;- 'Ex. Eup. "E<tti xai 
tzqKk; twv OivoJTptov. 

33. 

St. B. 'ApT£[Al(TtOV, TToXk; OlVWTpWV • £V (X£- 
ff0Y£t(O • 'Ex. Eup. ^l)kl7T0? Bl 'ApT£[XlTlOV aUTYlV Xa- 

X£i, icrw; Awpixwi;. Oppidum ignotum. 
34. 
St. B. 'Epifji.ov, TToXi; OtvcoTp(ov Iv \j.znoydo). 'Ex. 
Eup. 

35. 
St. B. T^i(x<;, -koXk; OtvwTpwv Iv [isao^e.ia.. 'Ex. 

EuptOTTY] • n £V §£ T^iai; T:o'Xti;, £V Ss M£V£XIV7] 1T0'Xl?. » 

St. B. M£V£xtv-/j, toXii; OivcoTptov sv [j.t(softia- 'Ex. 
Eup. 

36. 
St. B. KuTEptov, T:o'Xt; OlvtoTpwv Iv (/.e<ro*^£t'ot. 
'Ex. Eup. 

37. 
St. B. MaX(xvio<;, ttoXi? {jie^TOYetai; twv OivtoTpojv 
Ttov UTTO 'ExaTatou XaTaXE^^^O^KTWV Iv EuptoTTy]. 

38. 

St. B. Nivata , Tro'Xii; OivtoTpoJv Iv tti [X£(T0Y£t'(x * 
'Ex. Eup. 

39. 
St. B. Koa(Ta, Tro'Xii; Oivcorpwv Iv tw jji.£(T0Y£toj^ 
'Ex. Eup. 

40. 
St. B. Aa;i.r|Tivoi, â– Kokii; oltzo Aafxv^Tou Troxaixou 
Trpoi; Kp()T(ova. 'Ex. EuptoTrv) • « T^Lx Se Aocjxyjto? Tro- 
Tajjiou Aa[jt.r,Tivoi. » 



41. 

St. B. M£S[ji.Y) , TroXt(; TTaXta? xai xpvivY) 6[jLtovu- 
(xoi;. ""Ex. EuptoTryj^ « Atto MESjJtY]? xpv]vr]i; Tivo'?. » 
42. 
St. B. SxuXXatov , (xxpa , ttedI ^? 'Ex. Iv Eu- 
ptoTrv] cpricTtv. 

43. 
St. B. Zay>Ck-/\ , Tr(3Xi? SixeXia? • 'ExaTaToi; Eu^ 

ptOTTY] • 01 [X£V (XTTO Z(XYxXoU TOU rrjYEVOUi; ^ (XTTO Xp'l]- 

VTjc; Z(XYxXy]<;' oi §£ 8ia to lx£i Kp()vov to SpETravov 
(XTroxpu']jai , to Tot tou TraTpb; dtTr£'xo(|j£v aiSoia. Num 
haec omnia Hccataeo debeantur, incertum. 
44. 
St. B. KaTdtvy) , TrijXii: 2ix£Xt'a?. 'Ex. EupoiTnf] ' 

« [Jt£Ta Sl KaT(XVYl Tr<)Xt?, UTr£p §£ OpO<; AfTVYJ. » 

4.5. 

St. B. 2upaxou(Tai, tt^sXi? 2iX£Xi'a<; [ji.£yi(TTYi , w<; 
'Ex. Eup. 

46. 

St. B. AtXuSaiov, â– ^ Trpb<; Su(7iv (xxpa t^<; 2ixe- 
Xta? • 'Ey.. Eup. "EdTi xai Tro'Xi<;. 
47. 

St. B. MoTUY], Tro'Xi<; 2ix£Xi'ai; (xtto Motuyi<; Y"- 
vaixb<;, [j(.Yivu(7tx(T7]; TlpaxX^i toui; IXdtcTavTa? toI)? 
auTou j3ou?. 'Ex. Eup. <I)iXi(Tto<; Se ^pouptov auTT]v 
(pYi<Tt 2iX£Xia<; TTapaOaXdtTTiov. 
48. 

St. B. 2oXou<; , Tr()Xi<; SixeXia? , (5)(; 'Ex. Eup. 
« 'ExX7]0Y](Tav Ss (xTrb 2oXo'£vto<; xaxo^evou, 8v avet- 
Xev ■^HpaxXYJi;. » Pro ^ixsXtai; Mss. KtXixia;, errorc. 
Pro lxXv]6Yi(Tav sunt qui lxXv]6v] vel xexXviTai legerc 
malint. Videntur autcm lisec verba ipsius esse 
Hecatsei, qui de incolis antea dixerit. 



32. 
Drys , urbs Thracia;, Hec. Est etiam urbs OEnotrorum. 

33. 
Artemisium , urbs Oinotrorum in mediterranea parte. 
Hec. Philistus vero Artemltlum eam vocat, forsitan 
Dorice. 

34. 
Erimum , urbs CEnotrorura in mediterraneis. 

35. 
Txias, urbs ffinotrorum in mediterranea regione. Hec: 
« Inest vero Ixias urbs , inest Menecine urbs. » — Meiie- 
cine, urbs CEnotrorum in mediterraneis. Hec. 
36. 
Cyterium , urbs (Enotroram in mediterraneis. 

37. 
Malanius, urbs regionis mediterraneae (Enotrorum, ea- 
rum quae ab Hecataeo in Europa recensentur. 
38. 
Nina^a , urbs ffinotrorum in mediterraneis. 

39. 
Cossa , urbs CEnotrorum in mediterraneis. 

40. 
Lametini, urbs a Lameto fluvio ad Crotonem. Hec: 
« Ex Lamcte vero iluvio dicuntur Lamelini. » 



41. 

Medama, urbs Italia? et fons ejusdem nominis. Hec 
Europa : « a Medme fonte quodam. » 
Z,2. 
Scyllffium, promontorium, dequo Hec. 

43. 
Zancle, urbs SiciHai, Hec: ahi a Zanclo Terrigena, vel 
a fonte Zancle; alii autem, quod ilUc Saturnus falcem 
abscondiderit , qua patris pudenda abscidit. 
44. 
Catane, urbs Sicilia;. Hec : « Post vero Catane urbs , 
supra autem mons JStna. » 

45. 
Syracusae, urbs Siciliae maxima. 

46. 
Lilybaeum , Siciliae promontorium ad occideutem. Hec 
Est et urbs. 

47. 
Motya, urbs Siciliae a Motya femina, quae indicavit 
Hercuheos qui ipsius boves abegerant. Hec Philistus vero 
Siciliae castellum maritimum esse ait. 
48. 
Solus , urbs Siciliffi , ut Hec : « Nominati aulera sunt 
incolae a Soloente inhospitali, quem interfecit Hercules, » 

1, 



HECAT/EI FRAGMENTA. 



49. 

St. B. 'I[X£pa, TrdXii; ^ixsXiai; • 'Ex. Eop. "EdTi 
K«\ AiSii-/)?. 

Libyae urbs ignota; fortasse scribendum est 
AeaSou. Steph. : "laca, TrdXt? Iv AsaSto, xXy;- 

Oeiaa 'Iu,£pa. 

50. 

St. B. MuXai , TrdXii; StxsXia? • 'Ex. Eup. 

51. 
St. B. Aoxpol 'ETTi^ecpupioi , TtdXt? TxaXia;. 'Ex. 
Eup. 

52. 
St. B. KauXorna, irdXt? TfaXiai;, â– J)v AuXwviav 
'Exaxaio; xaXei oi3t to w.£(jriv auXoivo; sTvat. 
'53. 
St. B. KpdxaXXa, TrdXtq 'IraXta?, 'Ex. Euo. 
Urbs ignota. 

54. 
St. B. TaTTTUYia , Suo itdXeti; • (Jiia ev t^ TTaXtcjt, 
xai iTepa ev t^ 'IXXupiSt • wi; 'ExaTaio?. De urbi- 
bus nihil notum • probabile est , haec referenda 
esse ad regiones. 

55. 
St. B. 'EXeuTtot, eOvoq t-^<; 'lairuYiai;. 'Ex. Eup. 

56. 
St. B. XavSdtvri, TrdXti; 'laTruYtai;. 'Ex. EupoyTry) • 
« ev 81 XavSav/) TrdXt? , [xeTa os Ileuxaiot. » 
57. 
St. B. IleuxeTtavTei; , eOvo? TOiq Oivtorpot? Trpoae- 
jki;^ (5)<; 'Ex. Eup. 

58. 
St. B. 'ASpia, irdXt<; , xai Trap' auTTiv xdXiro? 
'ASpiii;, xai TroTafjtbt; biioiox;' m<; 'ExaTaioi;. « 'H /'"^P* 



TOt? po(7xvi[xaatv eartv aYaOy), w; Sic; tixtbiv 

Tov evtauTOv xat StSu[xoTOxetv , TroXXaxi; xa\ Tpeti; xat 
Teaaapa? eptcpoui; TixTetv • evtOTe Se xai TrevTe xal 
TrXetoui; • xat Ta<; dXexTopiSa? Si? TtXTetv Tot? yi[ji.epa?' 
Tw Se [jieYeOet TravTtov elvat [xixpoTepa? twv dpviOtov. >• 
Videntur hcec omnia verba Hecata?i. Post TtxTeiv 
nomen caprarum videtur excidisse. 
59. 
St. B. "IffTpoi, eOvoi; ev tw 'lovito xdXTrto • 'Ex. 
Eup. 

60. 
St. B. KauXtxot , eOvo? xaTa tov Idvtov xdXTrov • 
'Ex. Eup. Ke'xX7iTat Se aTrb opou;. 
61. 
St. B. AtSupvot, eOvo? irpoae/ei; xto evSoTe^pto (j.epei 
Tou 'ASptaTixou xdXirou • "Ex. Eup. 'iivojJiaciOriaav Sl 
aTrd Tivo? At6upvou , dip' ou eupyiTat Tot AtSupvtxi 
cxtx^yi xa\ AtSupvtx')) [jtavSuy), elSoe eaO^TOi;. Num 
haec omnia ex Hecataeo desumpta, incerlum. 

Pro dcp' ou codd. 'Attixou, quod ex Eustathii 
commentario in Dionysium optime correxit 
Bei^kelius. 

62. 
St. B. MevTope?, eOvo? Trpb<; toi; AtSupvot? • 'Ex. 
Eup. 

63. 
St. B. 'TO(ji.iTat, eOvo; Trpb; AiSupvoti; xai 2)ut»>- 
Trioti;, ojig cpyjaiv 'Ex. Eup. 
64. 
St. B. 2uto7rtot, eOvo; Trpoae^^^ei; toi<; Ai6upvot<;, 
(5)? 'Ex. Eup. 



49. 
Himeia, urbs SiciliK, Hec. Est et Libya?. — Issa , 
urbs in Lesbo , vocata Himera. 

50. 
Myla) , urbs Siciliae. 

51. 
Locri Epizcphyrii , urbs Italiai. 

52. 

Caulonia, urbs Italiaj, quam Auloniam Hec. vocat , 
quod in medio convallis sita sit. 

53. 
Crotalla, urbs Italia;. 

54. 
lapygia , dua; urbes , una in Italia , altera in Illyria. 

55. 

Eleutii, populus lapygia;. 

56. 

Cbandane, urbs lapygla). Hec. •• « Inest vero Cliandane 
urbs, post autem Pcucffii. » 

57. 

Pcuc«tiantes , gens ffinotris vicina. 



58. 
Adria, urbs et juxta urbem sinus maris Adriatici , nec- 
non lluvius, ut Hecata!us : « Rogio pecudibus optlma , 
adeo , ut bis quolaimis, ac geminos, saepe tres et quatuor 
baedos pariant, aliquando etiam quinque et plures : gal- 
lina3 vero bis quotidie ova pariant : sunt vero omnium 
minimse inter aves. « 

59. 
Istri, populus in lonico sinu. 

60. 
Caulici, gens juxta lonicum sinum, Hec. Sic vero vo 
cata fuit a monte. 

61. 
Liburni, gens ad interiorem partem sinus Adriaticu 
Hec. Sic vero vocati fuere a quodam Liburno, a qiio in- 
venlaj etiam Liburnica? naves , et Liburnica mandya , 
species vestimeuli. 

62. 
Mentores, gens prope Liburnos. 

63. 
Hythmita', , gens prope Liburnos et Syopios 

64. 
Syopii, populus Liburnis vicinus. 



HECAMI FRAGMENTA. 



65. 

St. B. 'laTTUYia ) Suo iro)iei<; , (xta Iv tyj 'IxaXta 
xai iTEpa ev tt) 'IXXupiSi, ojtr "^Ex. (cf. fr. 54). Quod 
haud dubie dictum est de lapodibus vel lapydi- 
bus, populo Gallicae simul et Illyricae originis, 
(juem ipse Hecataeus lapyges videtur dixisse. 
66. 
S. B. OtSavTiov , -Kokiq 'IXXupiwv • 0eo'7ro[XTCO<; 
<I>iXi7r7rtxwv TptaxoffTw oySow. To eOvtxov OiSavTe?, 
w? (p7](7tv 'Ex. Situs urbis ignotus. 
67. 
St. B, XeXtSo'vtot, eOvo? 'IXXupixo'v. 'Ex. EO- 
pwiry] • « 2e(japy)0to)v T^pb? popew otxeoudt XcXiSo'vioi. » 
68. 
St. B. 2e(japy]0o(;, TuoXt; TauXavTtwv , &(; cpyjijiv 
'Ex. 

69. 
St. B. "ASpoi , eOvo? Trpbi; tw 'ASpi(x TaXavTivwv 
â– Kpos&y^lq xoiq XeXtSovtot^;, w? 'ExaTatO(;. 
70. 
St. B. Aax[ji.oiv , (xxpa tou IltvSou ^pou?, e^ ^<; 6 
"Ivaj^o? xa\ Atai; ^ei T:oTay.6<; • m<; 'Ex. ev TrpwTO). 
71. 
Strab. VII, p. /,86 : Tbv S' "Aowv AiavTa xaXet 
ExaTaioi; xat (pvjaiv (xtto tou auTou lomu tou Tcepi 
Aaxfxov , (aSXXov S^ tou auTOu (xuj^ou t()v te "Iva/ov 
(beiv et? 'Apyoi; Trpb? vo'tov xat Tbv AtavTa Trpb<; 
edTrepav dq â– zov 'ASpiav. 

72. 
Strab. VI, p. 417 : 'ExaTaio'1; cprjai Tbv Iv toTi; 



j 'A(Jt.cptX())(_ot(; "Ivaj^^ov, ex tou Acitx(xou ^eovta, e; ou 
xat 6 Aiai; ^ei, eiepov eTvat tou 'ApYoXixou, o)vo(/.otaOai 
S' (XTrb \ii(fik6jo\> TOu xai t^Jjv Tr()Xtv "Apyoii .4[xi^i- 
Xoj^txov xaXe^aavTOi; • toutov (xev outo) cpYiatv eii; tov 
'Aj^eXwov ex6(xXXetv , tov Sk AtavTa eii; 'A7uoXXo)vtav 
Ttpb? TT)V Sufftv fieiv. 

73. 

St. B. Ae^apot, eOvoi; Xa()vo)v toii; ^Ey/zkionc, 
Trpotrej^ei;' 'Ex. Eup. 'TTcb "A^xyipov 6po<; otxouv. 
74. 
St. B. Xaovta, (jiscrr) Trj^; 'HTretpou — 'Ex. ¥^\jr 
pw7rr, • « 6 Se xcjXtuo? Kip^aioi; xai Tb TreSiov ev Tvi 
XaovtxT]. » 

75. 

St. B. 'Qpixo'<;, 7ro'Xi? ev Toi 'loviw xokTzoi. 'Exa- 

xcdoq Xt(jLeva xaXei t^<; 'H^reipou Tr;v 'Qptxbv, ev tt) 

Eupw7rr) • « (xeTa Si BouOpwTb^; 7ro'Xtc, [xcTa Se 'ilpi- 

xb(; Xt(ji7]v. » Eadem Hecataei verba affert Eusta- 

thius ad Dionys. Perieg. 3ii. 

76. 

St. B. Bat(xxr]" izokiq t^? Xaovia^; ' 'Ex. EOp. 

77. 

St. B. 'OpeffTai , MoXoffatxbv eOvO(; • 'Ex. Eup. 

78. 

St. B. Ao)Swvri, 7ro'Xt<; Tri<; MoXo(TaiSo? ev 'H^ret- 
pw • Ex. Eupw7rr] • « MoXo(7(7wv 7rpb? [jt.ecry((/.Spirii; ot- 
xe'ouai AwSwvatot. » 

79. 

St. B. 'ETTtXeuxctSiot , 7r()Xt(; (ji.eTa 'Axapvav^av • 
'Ex. Eup. 



65. 

lapygia, duse urbes , altera ia Italia, altera in Illyria. 

66. 
CEdantium , urbs Illyriorum. Theopomp. Pl)ilippicor. 
lib. .38. Gentile (Edantes, ut int]uit Hecatajus. 

67. 

Chelidonii, gens Illyrica. Hec. : « Ad septentrionalem 
partem Sesarethiorum habitant Chelidonii. » 
68 
Sesarethus, urbs Taulantiorum. ' 

69. 
Abri , populus Talantinorura prope Adriam , Chelido- 
niis vicinus. 

70. 
Lacmon, promontorium Pindi montis, ex quo Inachus 
et .«as fluvii defluunt. 

71. 

Hecata;us Aoum fluviumappellat^antem,et exeodem 
apud Lacmum loco, atque adeo ex iisdem pcnetrali- 
biis Inachum dicit ad Argos deferri versus meridiem , 
Pt .flantem ad occasum in mare Adriaticum. 
72. 

Ilecalaeus dicit Inachum Ainpliilochorum c Lacmo 



profluentem, undeet^as oritur, diversum esse ab Ar- 
golrco : eique hoc nomen ab Amphilocho impositum, 
qui urbem quoque Argos Amphilochicum nominarit : 
eumque in Acheloum incidere ait , iEantera vero versus 
occasura ad Apolloniam defluere. 

73. 
Dexari, gensChaonum, Encheleis finitima, Hec. Sub 
Araero monte habitat. 

74. 
Chaonia , in media Epiro. — Hec. : « Smus autem 
Cirrha3us et carapus in Chaonica. » 
75. 
Oricus, urbs in sinu lonio. Hecatseus portura Epiri 
vocat Oricum : « Post vero Buthrotus urbs, post au- 
tem Oricus portus. » 

76. 
Baeace , urbs Chaoniae. 

77. 
Oresta?, Molossica gens. 

78. 
Dodone, urbs Molossidis in Epiro. — Hec. : «MoIoSf 
sorum ad iiieridiem habitant Dodonaji. » 
79. 
Epileucadii, urbs post Acarnaniam. 



HECATiEI FRAGMEINTA. 



80. 

St. B. Au^eia , tcoXk; 'Axapvavia;- 'Ex. Eup. 'Atto 
Au^eoj? Tivo'?. Nomen hoc meflium positum est 
inter AuSiav et Auxaiav, itaque fortasse Au^zia 
scribendum. 

81. 

St. B. MoXuxpai, toXi? TOpi NauTraxTov. 'Ex. 
7r£piY]YTi(j£i EuptrtTTT,?. Oppiclum appellabatur MoXu- 
xpai, notum ex Thucydide (II, 84; III, 102) 
ubi MoXuxp£iov, Scylace et Strabone (X, p. 7o5) 
ubi MoXuxpEia dicitur. A Stephano scribitur 'OXu- 
xpai, locumque obtinet inter eas urbes, quae a 
lilera O incipiunt. Uubium non est quin depra- 
vato Hecataei codice, ubi litera M forte exstincta 
erat, usus sit Stephanus. 
82. 

St. B. OtavGv^, toXi? Aoxpwv • 'Ex. 'Aaia. 'EX- 
Xavixoi; Si OiavOeiav auxv^v (pridiv. Quod 'Affia pro 
Eupwirr) commeraoratur , videtur esse nihil nisi 
vitiuni Stephani. 

83. 

St. B. XaXaiov • TtoXti; Aoxpwv • 'Ex. EupcoTr^ • 
« ij.£Ta Se Aoxpoi, £V 81 XaXaiov toXi? , ev Se OiavOr) 
TroXtq. » Libri ev Se 01 'AvOvjuoXoi , quod facillime 
corrigitur. 

84. 

St. B <I)oixi<;, ywpa Ttepi tov Ilapvacdov • 'Ex. 
Eup. 'Atto ^^coxou Ttvo';. 

85. 

St. B. Kptcia, ttoXk; <I)ojxt8o(; • 'Ex. Eup. 'Atuo 
Kptffou $toxou uiou. 

86. 

Eustatli. U. B, 520 : KpTaa Se •jreSiov xat toXk; 
ev Aoxpoi? v\ ev AeXcpot; (XTrb Kptaou Ttvbq Tupavvou, 
rl, w; 'ExaTaio'? <pr,atv, iratSbi; tDcoxou. 



80. 
Lyxea, urbs Acarnaniae, Hec. Dicta a ciuodam Lyxeo. 

81. . 
Molycrse , urbs ciica Naupactum. 

82. 
(Eanthe, urbs Locrorum. Hoc. (Asia.) Ilellanicus vero 
OilaQlhiam eam vocat. 

83. 
Ciialseura , urbs Locrorum. Hec. : « Post vero Locri , 
jnest autcm Chalseum urbs , necnon CEanthe. » 

84. 
riiocis, regio circa Parnassum. Hec. Sic dicta a 
Plioco cjuodam. 

85. 
Crisa, uibs Pliocidis, Hec. ; a Criso Plioci lilio. 

86. 
Crisa, campus et uibs iu Locrorum aut Deli»horum 
lena, a Ciiso cpiodam lyianno, vel, ut Hecata-us di- 
cit, Phoci (ilio, nomen duccns. 



87. 
St. B. Xaipc/iveta , ttoXi? Trpb? Toti; ^potg 4>toxt- 
Boq. 'Ex. Eupojuvj • « £v Sc XatpcovEta TcoXt? . . . th 
wpwTov xexXviTai. . . aTrb Xatpojvo;. » Manifesto 
haec sunt mutilata, sententia autem inde restitui 
potest, quod postea dicit Stephanus, urbem 
prius Arnen vocatam fuisse et sic quidem apud 
Homerum (II. B, ^07), quod ex Hecatseo vide- 
tur repetivisse, qui ita scripserit : X. TrdXi<;, r^ to 
TTptoTOV X£xXr,Tai 'ApvY], ucJTEpov Si Xatpcov£ta aTrb 
Xaipojvo?. Chaeronem Hellanicus Apollinis et The- 
rus filium dixit (Steph. ib.). 

88. 
St. B. Kopo')veta, TrdXti; BottoTiai;^ 'Ex. Eup. 'Aitb 
Koptovou Tou ©epaavSpou. 

89. 
St. B. recpupa, irdXt? BotojTtaq • tou? auTOui; 8e 
cpaat xai TavaYpatoui; , &>(; STpdiStov xa\ 'ExaTato?. 
Locus Strabonis est IX, p. 619. 

90. 
St. B. KdptvOo?, TidXti; ecjto tou taOfxou tyJi; IleXo- 
TrovvTqcjou. 'Ex. Eup. 'H auT'}) IxaXfiiTO Ecpupa cxtto 
'Ecpupa; Tvi? Mupjjivixoi; t^? 'E7rt[jt.viO£to; yuvatxdi;. Cf. 
Schol. Apoilon. IV, laia. 

91. 
Strab. VIII, 5^4 : 'ExaTaio? Se 6 MiXtiitioi; Ite- 
pou? Xeyei Ttov 'HXetoJV tou? 'ETretou? • tw -^ouv 'Hpa- 
xX^T cucjTpaT^uaat tou? 'Etoioui; eitt Auyeiav xal 
(juvaveXeTv auTto Tdv Te Auyetav xai tyiv 'HXtv , cprjal 
§£ xai T^v Au[xriv 'E7r£tioa xai 'A/aiSa. Relitjua 
horum pertinent ad historias Hecataei (cf. fr. 348), 
quae vero de Dyme tradidit, vix omittere potuit 
in descriptione Achaiae. 



87. 
Cha^ronea , urbs ad fines Phocidis. Hec. : « Inest veio 
Chijeronea urbs , quaj prius vocata est Arne, postea vero 
Chseionea a ChiBrone. » 

88. 
Coronea , urbs Boeoliae , Hec. ; a Corouo Thersandri 
filio. 

89. 
Gephyra, urbs Boeotise; eosdem vocant etiam Tana- 
graeos, ut Strabo et Hec. 

90. 
Corinlhus, urbs intra Isthmum Peloponnesi , Hec. 
Eadem vocabatur Ephyra ab Ephyra filia Myrmecis , 
uxoris Epimethei. 

91. 
Porro IIecat<Teus Milesius Eleos ab Epeis diversos esse 
dicit; scribitcpie Epeos Ilerculi iu expeditione contra Au- 
geamadfuisse, cum eoque deslruxisse Elidem et Augeam : 
Dymen qiioque tam ad Epeos (luam ad Achaos perti- 
nuisse. 



HECATtEI fragmenta. 



92. 

St. B. MT^xiaTOv, ttoXk; TptcpuXta? â–  'Ex. Eup. 
"EtJTi xal oKkri T^<; "HXtSoi;. Prseterea haud dubie 
P.sophidem meuioravit, cujuS mentionem habuit 
in secundo libro Genealogiarum (fr. 344. Steph. v. 
Wwcpi?). Tegece meminit Hecataeus in narratione 
fabularum de Auge et Hercule (Paus. VIII , 4 , 
g, V. fr. 345), Tcenari in fabulis de Hercule et 
Cerbero (Paus. III, aS, 5; v. fr. 346). 
93. 

St. B. 'Ayafjteia — XsyeTai Ss MavTivr) xaTot 
ffuvaXot^^v Trap' ''ExaTaiw. Praeter has Peloponnesi 
urbes citantur ex Hecataeo etiam OEne Argolica, 
quam alii OEnoen dicunt, e primo Historiarum 
(fr. 343) libro, et Mycence{{r. 36o) cujus nomen 
inde derivaverit , quod Perseus ibi gladii [jlux^v 
amisisset. Univcrsam Peloponnesum ante Grae- 
cos Hellenes a barbaris habitatam fuisse dixit 
Hecataeus (fr. 356). 

94. 

St. B 0optxo<;, S^[jLOi; ty)? AxajjiavTiSo? cpuXvii;. 

'ExaTaio? Se ttoXiv auTi^v tpTifftv. Codd. tJ)v Tco'Xtv 

Praeterea Hymetti meminisse novimus Heeataeum 
in Historiis (Herod. VI, i^^). 
95. 

St. B, 'EXsvv) V7](jo; Trjc; ATTtxv];* 'Ex. Eup. 'Exei 
Yap dTTO^^vai cpaci Ty)v 'EX£vy]v [jteT^ Tyjv ocXwaiv 
'IXiou. 

96 (?). 

Prope Helenam sita erat insula Phacussa , de 
qua V. fr. 281. 

97. 

St. B. TSpsa, vrjffo; Trpbi; Trj Tpot^^vf 'Ex. Eup. 
Cimoli insulae raentionem vide apud Siclen , 
fr. 260. 



98. 

St. B. Ko'pffeai, v^co? Tf\q 'Iwviai;? dvTtxpb 2d- 
(Aou • 'Ex. Eup. 'HpwStavbi; Kopaia, St^ tou i. 
99. 
St. B. Xtoc, eTTtcpaveffTdTr) v^aoi; twv 'Iwvwv , 
e-/o\j(ja. xat ttoXiv 6p.wvu[ji.ov. 'Ex. Eupwxy) • « Xlot 
xaT^ 'EpuOpd;- ev 81 itoXt? Xto? aTrb Xiou tou 'Qxea- 
vou r) dirb t^? yio^voi; t^? exei yevo^JLevr)? ttoXX^?, r, 
dirb vu[xcpri!; t^; Xiovr)!;. » Codd. Xio^vo?. 
100. 
St. B. OivoucTffai, v^cTOi; t?) Xtw 7rpo<Ti)(ri<; • 'Ex. 
Eup. 

101. 
St. B. MuTtXr)vri, TOXt? ev Ae^aSw \izyi(STr\ • 'Ex. 
Eup. 'Arrb MuTtXrivr)? Trj? Mdxapo; OuYaTpb? ^ Ile^Xo- 
Tto?. Codd. Kaiaapoi; pro Mdxapoq. 
102. 
St. B. Ar)[ji.vo<;, vrjao; Trpbi; Trj 0pcjxr), 8uo tco- 
Xet? ijoijGix, 'HcpatdTiav xat Muptvav , w; 'Ex. Eup. 
'Aub Tr)? (xeYaXr)? XeYO[ji.e'vrj(; 6eou,r5v Ar)[JLVo'v cpaai. 
TauTTj Se xai 7rapOevou<; eOuov. 
103. 
St. B. 'HcpaiffTta, ttoXk; ev Atiijlvw • 'Ex, Eup. 

1.04- 
St. B. Muptva, Tzokiq Iv Ari[JLVto^ 'Ex. Eup. "EffTt 
xai Tr)<; AioXt'So<; dXXr), aTub MupivTji; d[jLcpo'Tepai r\ 
oLTzh Mupivou. Incertum est, quantum ex his He- 
cataeo debeatur. De urbe iEoIidis cf. fr. 211. 
105. 
St. B. XaXxi?, ttoXk; Eu6oia<;. 'Ex. EupwTir) • 
" XaXxtq TCoXt<; IffTiv, r) irpoTepov EuSoia Trpoffrjyo- 
peuOr)' lxXr)Or) $1 oltzo Kw[JLwr)? Trji; XaXxtSo; xaXou- 
(jLevv); OuyaTpbi; 'Affwjrou. » Nomen nymphge in- 
ccrtum, vel Comoe, vel Combe, ut Eust. II. 
B,537. 



92. 
Mecistum , urbs Tripliyliai, Hec. Est et alia Elidis. 

93. 
Agamia. Dicitur quoque Mantina per synaloophen aoud 



Hecataeum. 



94. 



Tlioricus, populus Acaraantidis tribus, Hec. vero ur- 
bem eam vocat. 

95. 
Helene , insula Atticae , Hec. IUic enim obiisse aiunt 
Heienam post Trojam captam. 
97. 
Hydrea, insula juxta Troczenem. 

98. 
Corseae , insula lonia;, e regione Sami. Hec. Herodia- 
11U8 Corsia per i scribit. 

99. 
(Jliius, celeberrima lonum insula, liabens etiam nibem 
i\jusdem uominis. Hec. : » Cliii ju\ta Erylhras. Est ibi 



j urbs Cliios , sic dicta a Chio, Oceani filio, vel a nivc 
(Xtovt), quse illic frequens est, vel a nymplia Cliione. « 
100. 
(EnussiC , insula Chio vicina. 

101. 
Mytilene, urbs in Lesbomaxima, Hec.;dicta aMytilene 
Macaris filia vel Pelopis. 

102. 
Lemnus, insula juxta Thraciam , duas liabens urbes , 
Hepiiaestiam et Myrinam, Hec. ; a magna dicta dea, quam 
Lemnum dicunt. Huic vero et virgines immolabant. 
103. 
Hephaestia, urbs in Lenmo. 
104. 
Myrina , urbs in Lemno , Hec. Est etiam .^olidis alla , 
utraque a Myrina, vel a Myrino. ^ 

105. 
Chalcis, urbs Euboeae. Hec. : « Chalcis est urbs , quae 
priusEubceaappellatafuit. Sicverovocatafuit a Comje, 
quae Chalcis dicebatur , fiiia Asopi. 



HECATyEI fragmenta. 



106. 
Pausan. IV, 2, 2 : 'Ex. Bt 6 MiXr'(jioi; ev 2xiw 
[xoipa T^; 'EpeTptxvi? iypa-i^tM elvai Or/_aXtav. Moipa 
Facius et Bekker.; codd. [xoipav. Scius regio ignota. 
Ne de libroquidem, ubi haec dixerit Hecataeus, 
constat. 

107. 
St. B. 'OpEdTYi , TrdXi? ECiSoiai; • 'Ex, EuptoTnf); 
TcepiyjYTlffEi. Cf. Hesych. 'OpeaTY] , ^'«'piov EuSota?. 
108. 
St. B. Ktjvo? , eTCiveiov 'OttoiIvto; , o)? <l)iXwv xai 
nauffavia?. 'ExaTaTo? Se TOXtv auTiQV cp-/)aiv. Ampha- 
nas, urbem Doridis , in Genealogiis memoravit 
Hecataeus, cf. fr. 335. 

109. 
St. B. Atywveta, tco^Xh; My]Xie(OV • Auxo'cppoiv xat 
'ExaTaio;. 'Piavbi; IxxaiSexaTV) Aiywvtjv auTr)v Xeysi. 
110. ' 
St. B. 'OXt!^(*)v, TrdXjs GcacaXiai; • 'Ex. Eup. 

111. 
St. B. Eupu|Jievai, TrdXii; ©sffaaXta; • *Ex. Eup. 

112. 

St. B. Kpavwv, TToXt? TY); 0e<7<7aXia? ty); He- 

X.acTYtwTtSoi; , iv toT? Te[X7refftv, dx; 'Ex. Eup. Meri- 

diem versus a Cranone sita est Itonia, cujus 

meminit Hecataeus in Historiis (fr. 338), et haud 

dubie etiam in Europa , quamquam apud Ste- 

phanum nonnisi Thraciae regio Itonia laudatur. 

113. 

St. B. OwTtvatov, TToXti; 0effffaXia<;, w? 'Ex. cv 

Trepnr)YTiff£t EupwTrv)?. Situs incerlus. Sed ibi Ile- 

cataeus etiam Phalannam videtur recensuisse. 



qu3e ad borealem Penei ripam sita erat , cujus 
meminit in Historiis (fr. 333) ut urbis Perrhae- 
borum. (Steph. <^aXavva • 'Ex. 'iTTTriav awV 

xaXeT). 

114. 
St. B. 'IjJtcp"^?, e6voi; Trpoaey^? toT? nep^atSoT?. 'Ex. 
EupwTrv) • « otxeoufftv 'Ifjtcfeei; xai Ilep^atSoC. » — 
Imphees ignoti. 

115. 
St. B. Ai^txri , 0paxy)<; [Jtepo?* 'Ex. Eup. 
1 116. 

j St. B. XaXdtffTpa , TrdXt? 0paxY)(; xaT^t tov ©ep- 
(jtaTov xdXTTOv. 'Ex. EuptoTrv) • « ev S' auTw 0£p[i.r, 
irdXti; 'EXXv^vtov 0pv)ix{t)v , ev tl XaXaffTpy) ttoOik; 
0pTr)ixoi)v. » 

117. 
St. B. 2tvSovaTot , 0paxtov eOvo? , w? 'Ex. Eup. 

118. 
St. B. 2[jLiXa, TrdXt? 0pax7)(; . *Ex. EuptoTrr) • 
« [JteTa S^ 2)[xtXa 7rdXi<;. » 

119. 
St. B. At7ra^o<; , TrdXti; 0paxv)i; • 'Ex. 

120." 
St. B. Mv)xu6cpva , TrdXti; naXX7]vri<; tvji; Iv 0pax'/) 
X£o^ovv)ffou • 'Ex. Eup. 

121. 
St. B. 2cp[jLuXia , TrdXtt; TOpt tov AGojv , w<; 'Ex. 

122. 
St, B.FaXynJ^di;, Tro^Xt? 0pax7)<; xal Haidvwv • 'Ex. 
Eup. 

123. 
Athen. X, 67, p. A47> ^]. : 'ExaTaTo? ht tv) 



106. 
AtMilesius Hecatseiis in Scio Eretrici agri parte 
CEchaliam esse scripsit. 

107. 
Oreste , urbs Euboeaj. 

108. 
Cynus , navale Opuntis , ut Philo et Pausanias. Hec. 
vero urbem eara vocat. 

109. 
iEgonea , urbs Meliensium , Lycophro et Hecatatus ; 
Rhianus libro decimo sexto Mgonen eam vocat. 
110. 
Olizon , urbs Tliessalia?. 

111. 
Eurymena;, urbs Tiiessaliae. 
112. 
Cranon , urbs Thessalise Pelasgiotidis in campis qui 
Tempe vocantur. 

113. 
Photinajum , urbs ThessaUaj. 
«14. 
Implies, gens I'errha;bis vicina, Ilec. : « Habilaut 
laiphecs cl rcrrhajbi. » 



JEiACA, Tliracia:! pars. 



115. 



116. 



Chalastra, urbs Tiiracia?, circa Tlierma^um sinuni. 
Hec. : « In eodem vero est Therme , urbs Grajcorum 
Thracum , nec non Ciialastra, urbs Thracum. » 
117. 
Sindonaei , Thraciaj poulus. 

118. 
Smila, urbs Thraciae. Hec. : « Post vero Smila urbs. » 

119. 
Lipaxus , urbs Thraciae. 

120. 
Mecyberna, urbs Pallenai, Chersonesi Thraciae. 

121. 
Sermylia , urbs circa Athon. 
122, 
Galepsus, urhs Thraciae et Paionum. 

123. 
Hecataeus Paionas ait brytum biberc ex hordeo et pa- 
rabiam ex milio ctconyza (vel inula). Unguntur vero, ail, 
oleo ex lacte. 



HECAT.EI FRAGMENTA. 



9 



TY)? Eupo)inri? TTepioSw Ilatova? cpyjui « Trivstv ppuxov 
aitb Twv xptGwv xal TrapaSiTiv oltzo XEyj^pou xat xo- 
vusYig ' aXetcpovTai 8e , cpvia\v , eXatw aTrb YaXaxTO?. » 
124. 
St. B. KpiqffTWV, ttoXk; 0paxYi<; — 6 7roXiT7]<; 
KpriaTOivatoi; Trapoc IlivSapw, 'Ptavb? 8k KpviaTOJVioui; 
auTOu? ^riaiv • 'Ex. Bl KpTidTwvai; auTou;, Iv EuptoTrvj. 
125. 
St. B. AiyiaXo'? — e<7Tt xat ©pcjXTiq AtYiaXbi; irap^ 
TO) ^Tpujjtovt , (5)? 'Ex. 

126. 
St. B. *^aypy\i;, TOXt; ©pcxxrn; • 'Ex. Eup. 

127. 
St. B. 'A6Sripa — Tou 'A6ovipiT7i<; [ji,e[i.vyiTai Eu- 
So^oi; ev TeTcxpTyi TcepioStov , xai Ilaucjavtai; TreptTiY^- 
crew? xai 'HpcjSoTOi; l6Sc)[xyi. xat TcoXXa^ou ''ExaTato'^; 
Te xa\ TuoXXoi. Dicit fortasse Abderitam Heca- 
taeum , certo vero urbem non praeteriit Milesius. 
128. 
St. B. SdtTpat , eOvoq 0paxyi(; , dx; 'Ex. Iv Eup. 
cpyiai. 

129. 
St. B. 2aTpoxevTat , eOvo; 0pcxxtov , 6)<; 'Ex. Iv 
Eup. Populus ignotus. 

130. 
St. B. Acxpatot, eOvoi; Opaxtov • 'Ex. Eup. 

13l'. 
St. B. Apu<;, T:6ki<; 0paxyi<; • 'Ex. Eup. 
132. 

St. B. ZwVT] , "KOkl^ KlX<)VOJV • 'Ex. Eup. 

133. 

St. B. Sxatot, ?0vo<; [xeTa^i» t^? TpwaSoi; xal ty!? 
0p(^xyi<; , oiQ 'Ex. Eup. 

134. 
St. B. SavOot , eOvo<; ©pcjxtov • 'Ex. Eup. 



135. 

St. B. Xep^o'vy]ao<; — eaTt SeuTepa iz6\iq Iv Ty) 
0pcixy] Xep^o'vy]ao<; , Trepl ^? 'Ex. Iv EupojTry] « ev S' 
auTOiat Trc)Xt<; Xepa()vy]ao<; ev toJ taO[xo) t^? XepaovV]- 
aou. » Ka\ Tbv TtoXtTTiV Xepaov7]atc)v cpy]atv. « AvLtv- 

Oiotatv Trpbi; [xeay][ji.§p{av 6[xoupeouat » « Xep- 

aovyjaiTat cxtto twv 7rupY0)v lay][jtT]vavTO TOiaiv 
AOyivaioiat Tb ytyow^;. \> Toutou? xai Xepaovviaioui; 
X^Yet. Patet haec pessime mutilata esse , neqiie a 
librariis solum, sed ab ipso epitomatore, qui usum 
vocabuliXepaovy^atoi; eo probaturuserat exemplo, 
quo nonnisi XepaovyiaiTat legebatur, quod cum 
vidisset, sese ipse correxit addito illo toutou; 
xai cett. Sunt vero duo loci confusi , prior enim 
hujus narrationis pars haud dubie ex Hecatseo 
petilus est, quem in illo forma XepaovT^atoi, quae 
e libris excidit, usum esse probabile est, po- 
steriorem vero exHerodoto Stephanusrepetivit, 
qui his ipsis verbis dicit (IX , x i8) : ox; Se :?i[jte'py) 
^YeveTO , « oi Xepaovy]aiTai cxTrb twv 7rupY0)v laT][i.r,vav 
Toiat AOrivatotai Tb yeyowq » xat t^i; TtuXa<; cxvot^av. 
136. 

St. B. KuTcaaii;, 7ro'Xti; Tuept 'EXXiiaTrovTOv • 'Ex. 
Eup. 

137. 

St. B. At[jtvat , 7co'Xt<; 'EAXy]a7To'vT0u Trepl 2yiaTo'v • 
'Ex. Eup. 

138. 

St. B. McitSuTO<;, 7t()Xti; ' EXXriaTrovTia • 'Ex. Eup. 
139. 

St. B. TeveSoi;, v^ao? twv 27ropdtSo)v , ox; 'Exa- 
Taio<; ev 'EXXy]a7ro'vTO) , txTrb Tevvou xai 'A[xcptOe'ai; y) 
'H;ji.tOe'ai; , twv Kuxvou 7ra-i5o)v, oTov Tevvou eSo?. 
Tenedi raentio est fr. 209. 



124. 

Cieston, urbs Thraciae.... Civis, Crestoneus apud Pin- 
daium; Rliianus vero Crestonios eos vocat, Hec. aulem, 
Ciestones. 

125. 
.^gialus... Est et Thraciae ^gialus juxta Strymonem. 

126. 
Phagres , urbs Thracije. 

127. 

Abdera Gentilis Abderitcs meminit Eudoxus 

lib. 4 Periodi, et Pausanias in Periegesi, et Herodotus Hi- 
storiarum \\h. 7, ac saipe Hecataeus, et alii mulli. 

128. 
Satrae, gens Tliracia;. 

129. 
Satrocenta; , gens Thraciae. 

180. 
Darsfl, gens Thracise. 

13i. 
Drys, urbs Thraciae. 

132., 
Zoiie, urbs Ciconum. 



133. 
Scaei, gens inter Troadem et Thraciam. 

134. 
Xanthi , populus Thraciae. 

135. 
Cherronesus.... Est secunda urbs in Tiiracia Clierio- 
nesus, de qua Hec. : « Apud eos cst urbs Cliersonesus, 
in Isthmo Cliersonesi. » Et civem Cliersonesium vocat. 
«Apsiutliiis admeridicm conterminisunt » .... «Cherso- 
nesitae ex turribus , quod fiebat, Atheniensibus significa- 
vere. » {Quce verba Herodoli sunt, non Hecatcei.) Hos 
etiam « Chersonesios » vocat. 
> 136. 
Cypasis , urbs circa Hellespontum. 

137. 
Limnae, urbs Hellesponti, circa Sestum. 

138. 

Madytus , urbs Hellespontia. 

139. 

Tenedus , una ex Sporadibus insulis, ut Hecatacus in 

IIellesponto,aTenne et Amphithea vel Hemithea, Cycnl li- 

beris appellata, ac si diceres Tevvou 'i^ot; , i. e. Tennce sedes. 



10 



HECAT^I FRAGMENTA. 



140. 

JEMus Hcrodian. Trspi ui.ovTip. Xe^sw; p. 3i : 
Ma^a — BopuJ^a TroXtc IlEpaixr] , w? 'Ejt. TOpiriYviaei 
EipwTrYj? • « [i.£Ta Ss BopuCa > TroXti; IlepaEWV • (j(.eTa 
8s ©uvta? TTapJt Bu^avTVji; KauxtovtSoc ttoXk;. » 
141. 
St. B. AeatXot , eOvo; ©paxtxov • 'Ex. Eup. Po- 
pulus ignotus , fortasse idem quem Plinius Den- 
seletas appellat. Ceterum AeatXoi apud Stepha- 
num coUatum est inter AeSixaaa et Aetirvia;, 
itaque fortasse legendum Ae^tXoi. Codd. Voss. 
AaatXoi. Utrumque facile mutabatur in Denselos 
vel Denseletas. 

142. 
St. B. AaTuXeTTTOt, eOvo; ©paxv)?- 'Ex. Eup. De 
Viis nihil notum. 

143. 
Bekker. Anecd. I , p. 362 : Ai[xov to opo? ouSe- 
Tspoj? 'Ex. Sia TravTo; xat AtovufftOi; xai 'EXXotvtxo? 
xai EuSo^o;. 

144. 
St. B. KaSaffffd; — ttoXk; Iv Kairiraooxta, Tua- 
TpU 'OOpuoveoj;. "Ojitripo? * Ka6ri(7o'0ev evSov eovTa 
(11. N, 363). 'ExaTaio; Si 6 MtXT^ato; KaSatrabv 
TcdXtv elvai (pr]ctv « uTrepSavTt to 0paxtov At[J!.ov • 
xai (ju[ji.cfojV£i xai -?i tou Yaijtou IXttU twv ©paxwv 
axoXaaia. » Stephani codd. tov 0paxtov Al[Jtov. 
145. 
St. B. At(jopai, eOvo; 0paxtov 'Ex. Eup. 

146.' 
St. B. BavTtot, eOvOi; ©paxr)? • 'Ex, 

147.' 
St. B. TpicitXai , eOvo; ©paxtov • 'Ex. Eup. 



148. 
St. B. 'EvTpiSai, eOvo? ©paxixdv • 'Ex. Eup. De 
his omnibus nihil notum. 
149. 
St. B KpdSuiJoi, eOvoi; Ttpbi; vdTOU avefJiou tou 
IdTpou • 'Ex. Eup. 

150. 
St. B. TpiCoi , eOvo; Tupb; votov tou "IcTpou • Ex. 
Eup. 

151. 
St. B. "Itojv , TtdXt; ©caaaXia?. — Ka\ Jm^ol 
TTOJvr) UTTO Tbv AT[Jlov , wi; 'Ex. Eup. 
152. 
St B. 'OpYaXri[jLa, TcdXti; eTut tw "IdTpo) • 'Ex. 
Eup. Etai xai 'OpY0[jtevai TrdXt;; 'IXXupta?. 
153. 
St. B. KapxiviTt?, Tco^Xt? 2xuOtxr] • 'Ex. Eup. 

154. 
St. B. MeXdcYX^aivot , eOvo; 2xuOixdv • 'Ex. Eup. 

155. 
St. B. MupYeTat, eOvoi; 2xuOtxdv 'Ex. Eup. "Ev 
Ttat Tcov 'HpwStavou â– ^poi^tTOii xaxwi;. Myrgetae 
praeterea nusquam commemorantur. Codd. Pa- 
latini : Ypaf E^at 8taYeT0)v xaxw? • ex quo vix 
quidquam extricari potest. Fortasse ipsius est 
error Stephani , neque diversi hi Myrgetae , mu- 
tatalitera M,a Tyrrhegetis Strabonis (VII, 471), 
Tyrangetis Ptolemaei (III, 10), Tyragetis PHnii 
(IV, 12, 26), qui Istro flumini et Bastarnis 
erant vicini. 

156. 
St. B. MaTuxeTai, eOvo? DxuOtxdv 'Ex. Eup. 



140. 

Maza Boryza urbs Persica, ut HecalBeus : « Post 

vero Boryza, urbs Persarum; post vero Thynias urbs 
juxta Byzanten Cauconidem. » 

141. 
Desili (Dezili ?), populus Thraciaj. 

142. 
Datylepti, populus Thraciie. 

143. 
Ai(xov(Haemum)mons, apud Hecatfieum semper neutro 
genere, sicut apudDionysium et Hellanicum etEudoxum. 

144. 

Cabassus, urbs in Cappadocia, patria Othryonei. Ho- 
mer. :« Ex Cabesso, qui aderat. » Hecatanis vero Milesius, 
Cabassum urbem esse inquit « ultraTliracium H.nemum, 
et concinit nuptiarum spes cum Tliracum iiicontinentia. » 

145. 
Disoraj , populus Thracii«. 

140. 
Banlii , i>opulus Tlnaciac. 

147. 
Trisplae, populus Thraciae. 



148. 
Entribaj , populus Thraciae. 

149. 
Crobyzi, gens ad meridiem Istri. , 

150. 
Trizi , gens ad meridiem Istri. 

151. 
Iton,urbs Thessaliae.... Est et regio Ilone sub Hiemo, 
ut Hec. 

152. 

OrgalSma, urbs ad Istrum. Hec. Sunt etiam Orgomena! 
uibs IUyria;. 

153. 

Carcinitis , urbs Scythica. 

154 
Melanchlffini , populus Scythicus. 

155. 

Myrgelse (?), gens Scytliica, Ilec. In aliquibus Hero- 
diani libris perpcram scribitur. 
156. 
Matycelaj , gens Scythica. 



HECATtEI fragmenta. 



<1 



157. 

St. B, KapS7]<J0(;, TToXii; DxuOta?- 'Ex. EOp. 
158. 

St. B. "Iffr^TTO?, eGvo? 2xuGixo'v 'Ex. Eup. 
159. 

St. B. 'HSol, iQ)fo<; 2xueixov • 'Ex. Eup. 
160. 

Plin. Hist. nat. IV, i3, 27: « Septeiitrionalis 
Oceanus : Jmalchium eiim Hecataeus appellat , 
a Paropamiso amne ea parte qua Scythiam al- 
luit, quod nomen ejus gentis lingua significat 
congelatum.» Eadem Solinus c. %% : Septentrio- 
nalem Oceanum ex ea parte, qua a Paropamiso 
amne Scythiae aHuitur , Hecataeiis Amalchium 
appellat, quod gentis illius lingua signiticat 
congelatum mare. » Possunt tamen haec ex Abde- 
rita Hecataeo esse repetita , qui de Hyperboreis 
librum confecit (Diod. II, 4? ? cf- Dindorf. 
not.), quem falso nonnulli Milesio tribuerunt. 
161. 

St. B. AavSaptot , eOvo? Tcepi tov Kauxaaov, wi; 
'Ex. Eup. 

162. 

St. B. TtTcaviffffat, eOvo? Trapi xov Kauxaffov • 'Ex. 
Eup. Populus ignotus. 

163. 

Ammian. Marcell. XXII, 8 : «Appositum est, 
ut existimo, tempus super Thraciarum extimis 
situquc Pontici siniis visa vel lecta quaedam per- 
spicua fide monstrare. ... Omnis autem ejus vel- 
ut insularis circuitus htorea navigatio viginti 
tribus dimensa millibus stadiorum, ut Erato- 
sthenes afiirmat, et Hecataeus et Ptolemaeus alii- 
quehujusmodicognitionum minutissimiscrvitato- 
res, in speciem Scythici arcus ner\>o coagmen- 
tati geographiae totius assensione formatur. » 



B. 

A5:iA. 

164. 

St. B. <I>avaYop£ta, ttoXk; hCo 4»avaYopou, &i; 
'Exaxaioi; 'Afftof « v) vrjffo; <l>avaYo'pv3 xat ^^avayo- 
p£ta. » 

165. 
St. B. AiraToupov, rb Trjt; AcppoStTTji; tepbv ev <I>a- 
vayopta. — 'ExaTatoi; Se xo^Xttov oTS£ Tbv ATiaToupov 
ev t9) Affta. 

166. 
St. B. T^iSaTat, eOvoi; 7rpb<; tw IIo^VTa) Trpoffeylf; 
Trj StvSixrj, 'Ex. Aff. Codd. TvSix^, errore apud 
Stephanum frequentissimo. Populus ignotus. 
167. 

St. B. Ta[xat, eOvoi; 2xuOtxo'v 'Ex. Aff. Et 

postea Tafxoi , 21xuOta? eOvo? w<; AXe^avSpoi; ev tw 
Trept Eu^etvou IIovtou p.u6oXoY£T. Praeterea sunt 
ignoti, nisi forte sunt iidem, quos Ptolemseus 
(V, 9) lamaxatas appellat. 
168. 
St. B. Tffffr)Sov£<;, eOvoi; 2xuOtxo'v 'Ex. Aff. 

169. 
St. B. KaTavvot, eOvo<; Trpb<; t^ Kaff7ti(x OaXdtffffy) . 
'Ex. Aff. Ignoti. 

170. 
St. B. Muxoi, eOvo<; Ttepi o& 'ExaTaio<; ev Affia* 
«Ix Muxwv et<; Apa^rjv TTOTafxov.» Codd. ex Muxwv 
et; Apa^tvov iroTe. Cum Myci mari Bubro fuerint 
vicini, probabile est, boreales et australes Asiae 
fines hoc loco esse designatos. Nam etiam Hero- 
doto Araxes Asiam et Europam dirimit (IV, 1 \]. 
171. 
St. B. MrjSta, X,''V* '^*''' KaffTCtati; Trapaxetjjtevr) 
■TCuXaK;^ 'Ex. Afftiz ' dTtb MrjSou uiou MriS£i'a<;. 



157. 



Cardcsus , urbs Scytiiiaj. 



Isepus, gens Scythica. 



158. 



151). 



I';di , gens Scythica. 

161. 
Dandarii, populus circa Caucasum. 

162. 
Tipanissae, gens juxta Caucasum. 



B. 

ASIA. 



164. 

Plianagoria, urbs sic dicta a Plianagoia, ul Hec. ; « lu- 
sula Phanagora , el Plianagoiia. >» 



165. 

Apaturum , Veneris templum in urbe Phanagoria 

Hecata3us sinum quendara Apaturum uovit in Asia. 
166. 
Ixii^atse, gens ad Pontum vicina Sindicae. 

167. 
lam», gens Scytliica. Hec. 

lami , Scythiae gens , ut Alexander in libro de Euxino 
Ponto fabulatur. 

168. 
Issedones, populus Scytliicus. 

169. 
Catanni , gens juxta mare Caspium. 

170. 
Myci, populus, de quo Hec. in Asia : « Ex Mycis in 
Araxen fluvium. » 

171. 
Media, regio Caspiis adjacens portis, Hec. A I>ledo .Me- 
dea) rdio. 



12 



HECATiEI FRAGMEINTA. 



172. 



Athen. II, p- 70 : 'Exaxaioi; S' 6 MiXvidio? Iv 
\ci(xc, TOpiYi-yioaei , d Yvvicriov tou auYYpacpsa); xb ^i- 
6X10V {KaKki}J.a-j(Oc, yocp aCiTO avaypacpsi NrjaiwTOu) 
^crTti; oCv Ictiv 6 Tcoiviaa?, 'kiyE.i outw «TOpl rJjv 
'YpKaviriv OaXacTffav xa);£0|j(.£V7]v oupea uijnriXaxai Sa- 
(Tea uXyici, Itti Ss TOiaiv oupediv axavOa xuvapa. » 
173. 

Athen. ibidem : Kai e^-^?- «IlapOcov Trpb? rjXiov 
dvt(i)(ovTa XopaajjLioi otxoutri y^v ej^^ovTei; xai TreSia 
xai oupea* Iv Bk Totatv oupetjt SevSpea evi aypia, 
axavOa xuvapa, tTea, [/.uptxri. » Idem St. B. Xopa- 
fffxtr), Tzokiq Trpb? eo> IlapOojv.^Ex. 'Acrta? TuepiriY7i<7et • 
«ev 8k auTOi? TCoXti; XopafffJtir]. » Autoi Oe Xopaa[J.tot, 
wi; auTO? cprjGf «IlapOwv Trpbi; rjXtov dvtc7)(^0VTa Xo- 
Taaf/.tot oixouat. » 

174. 

Athen. ibidem : Ka\ Trepi tov TvSbv Se cprjcit tto- 
â– z!X[xov YivecrOat tv)v xuvdpav. 
175. 

St. B. 'iiTTtat, eOvo? TvStxo'v. "Ex. 'Acita' «ev S' 
auTOii; otxeou(7tv dvOpioTtotTrapa TvSbv7roTaijLbv'i27:tat, 
Iv 3^ Teij^oi; pafftXT^tov, [xe/pt toutou TiTriat, dTub tou- 
Tou lpri[xta (Jt.£X,P'? TvSwv. » 
176. 

St. B. 'ApYavTrj, 7to'Xt<; 'IvSta?, w; 'ExaTaioi;. 
177. 

St. B. KaXaTiai, eOvo<; 'IvStxov. 'Ex. 'Acj. 
178. 

St. B. rdvSapat,'IvSwv eOvo?. 'Ex. 'Acr. Aiyovrai 
xai ravSdptot 7rap' auTW xat FavSaptxr) ri X.^)pa. 



Et ib. s. V. rdvSpot • eOvoi; 'IvSwv — '£x, 5e Tav- 

Sdpa<; auTOu<; xaXet. 

179. 
St. B. Ka(J7td7rupo<; 5 710X11; FavSaptxri, SxuOwv 

(5xTV^^ 'Ex. 'A(7. 

180. 
St. B. Ilaptxdvr), Tzokiq IlepaiXTi^ 'Ex. 'Aatcx' «Iv 
S' auTOicji T:6ki<i naptxdtv/) auvo[;.a. » 
181. 
St. B. XavSavdxr] , Tt^sXti; Ilepfftxvi^ "^Ex. Eup. 

182. 
St, B. Kupr), vr|C70i; Iv tw Ilepcrtxw xc^Xttw^ 'Ex. Iv 
7teptr]Yr)CTewi; SeuTepoj. lu editionibus Aldina et 
luntina legitur Iv tw IlepcTtxto 7to'vTW. 
183. 
St. B. Muxoi, eOvoi; Ttept ou 'Ex. Iv 'Acrtof «ex 
Muxwv ei<; 'Apd^r)v TtOTa(ji.(3v. » Cf.fr. 170. 
184. 
St. B. 2tTax7), 7toXt<; Ilepfftxr], w? 'Ex. 'Aaiot. 'O 
7toXiTr](; 2tTaxr)VC)<;, xai :?) yojpa 2tTaxrjV7]. 
185. 
St. B. Ko'pa^ot, eOvo; Ko'X)(^wv, 7tXr)C7iov KtoXwv 
'Ex. 'A<T. Kopa^txbv Teij^oi; xal Kopa^tx')) X'^^?'^' ^^- 
eundera in Xapt[ji.dTat : Kai 'EXXdvixo<; ev KTtaecriv 
lOvwv xai 7to'Xeojv KeoxeTatoJv S' cxvoj otxouat Moa^^^ot 
xat Xapt[xdTat, xdTW 0' 'Hvioycot, (xvoj Se Kopa^oi. 
Cercetas, Achseos et Heniochos Scylax (7 5) inter 
Sindicen et Coraxos collocat, neque Hecataeum 
hos prseterisse probabile est. 



l72. 

Hecalaju