(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Generalis collectionis, omnium operum illustrissimi ac reverendissimi domini Jacobi Thomae Josephi Wellens, episcopi Antverpiensis = Der algemeyne verzaemelinge, van de werken van syne doorlugtigste hoogweerdigheyd, Jacobus Thomas Josephus, bisschop van Antwerpen"



■ ■ !\ 



?**-!*» 

■■-V. 



'O 



^ 



V-'«^ 







# .. 4^- - 






m. 



* » 



>^;#r^ 




/:^^éH 



W 




.W:. 



in 



p5*^iJ 



i^ .A' 



■^^ab. 



'"iiï^ 







>%*, 



m 



-^ - 



T^' 






'i(, 



m 



m 



SRI 



^* 



[<« Ti. 



*:.A 




(♦•-Si 







,v-> 



^ 






J. L. Beijtrs 






yV.--^ C'r^a>*. 




.p:ns . 



Priino! i'.w /..ii'.v; Jen l^. No.wmti-r ly^s . JPro/c/Sor ui ikn Va//i^ a/daer jS. Mcy tpSil.i.'ai/i.ui m 
óct/^K- Je /icqhfi </l <ic II CoJ'OclcaJhci/a 3i /a/if t-Ô2 .P'TJi'Jail laii S'.Atutatpt^fyiL'HriuH/ l-^S-t . , 






iilïiÉiiiiiiiiaiBiiiiiiiialiii^ 



\mim .^ 



^MMi^MM^Êk 




Syffen vinà /u/ /f /zoop M ontwerpen .by CI^l€^yf^anoa/u- l>ccK^i}nifi)u'r iii vcrHocpcr opc>c<^/iii/h'cn-{wc. 



GENERALIS C O L L E CT I O N I S , 

OMNIUM OPERUM 

ILLVSTRISSIMF AC REFERENDISSIMl DOMINI , 
DOMINI JACOBI THOM^ JOSEPHI 

WELLENS; 

EPISCOPI ANTVERPIENSIS. 



PARS PRIMA. 



i^ 



DER ALGEMEYNE VERZAEMELIN GE , 

VAN DE WERKEN 

VAN 

SYNE DOORLVGTIGSTE HOOGTFEERDIGHEYD , 
JACOBÜS THOMAS JOSEPFIUS 

WELLENS; 



BISSCHOP VAN ANTV^ERPEN 

HET EERSTE DEEL. 




JHen y'ind-re te koop ^ 
t' Antwerpen , by C. M. SPANOGHE , Boek - druldver op de Suyker - ruye. 



NAEMËN DEk HEEkEN INSCHRYVERS 

Op de Algemeyne Verzaemelinge der Werken van wylen Syn Hoogweerdigheycï 



Di 



Jacobus Thomas Josephus Wellens. 
By C. M. Spanoghb, Boek-drukker op de Suyker-raye zyn Ingefchrevcn. 



'En wel-edelen heer J. van den Cruyce , buytea 

borger-meefter dezer üad antwerpen , bril-ftraet 
De heer J. de Schieter, corte-nieuw-ftraet, obüt. 
De heer Eykens , droguift , fuyker-ruye 
De heer Gilles, lange gafthuys-ftraet 
Den wel-edelen heer Borrekens , fchepenen dezer ftad 

vier exemplaers 
De heer G. Prooft, in de borze-ftraet 
De heer J. Kerlèmakers , Clapdorp 
Den eerweerden heer Bruynincx , archidiaken alhier 
JoLiffr. maria J B. de Smet , weduwe J.B. Mertens 
JoufFr. maria chriftina Numan , agter-ftraet. 
De heer dominicus jofephus Nagels, mark-grave-ftraet 
De heer carolns jofephus Nagels, huydevecters ftraet 
De heer C. H. F. van der Borcht , st. jacobs-merkt 
De heer Cuylits, hoogzetters-ftraet 
Den eerweerden heer Lunde , priefter op de meir 
Den eerweerden heer Ie Beggue , koor-deken van 't 

Capittel van st. Jacobs 
Den eerweerden heer Vofllus, priefter kipdorp 
Den eerweerden heer Claeiïens, priefter fchip-ftraet 
Jonffr. Botermans, keyzer -ftraet 
De heer jofephus Ballieu , wiege-ftraet 
De heer franf B. de Bridt, keyzer-ftraet 
Jouffr. van der Borcht , keyzer-ftraet 
Jouffr. maria therefia mechtildis Moretus , devotjire. 
Joulfr. anna carolina jofepha Moretus , devotaire 
Jouffr. catharina maria Moretus, devotaire keyzer-ftraet 
De heer C. van Merlen , aen de borze 
Den wel-edelen heer baron J. C. J. Borrekens , 3 exemp. 
De heer van der Straeten , woonachtig tot haiTelt 
Den eerweerden heer P. J. Buys, deken van het dif- 

triit van huift , en paftor tot st. gilis lande van 

■waes. 3 exemp. 
Den eer. heer J. A. Tielemans , onder-paftor ibidem 
De heer H. J. Botermans , huydevetters-ftraet 
Jouffr, Biflchop , beggyntje alhier 
Jouffr. "Wellens , beggyntje alhier 
De heer Goetsbloets, kipdorp 
De heer A. Kremp , kipdorp 
De heer Laduyns , Boek ftée 
Den eer weerden pater T*** capucien 
De heer P. Pont, blinde ftraet 
De heer J. B. van Lippeloy, aen bakkers-thoren 



Den weï-edelen heer J B.J. Geelhand, meir. 2. exemp. 
Den eerweerden heer Engelgraeve , choor-deken vaa 

het kapittel van onze lieve vrouwe. 
Sieur Werfiers , bedde-ftraet. 
Den wel-edelen heer L. A.J. W. 6. exemp. 
De heer J. B. van den Broecfc, kroonenburg- ftraet. 
Den eerweerden heer francifcus J. P. Herry , priefter. 
Den eerweerden heer francifcus Mafquar. 
Den eerweerden heer jacobus J. de Smet, priefter ende 

licentiaet der beyde regten tot aelft. 
Den eervv. heer F. A. Geerts , priefter in 't fèminaria. 
De heer G. B. van Celft. 
De heer A. E. Kannekens , dyk-grave van den polder 

van auftruweel. 
Den eerweerden heer Andréas van parys , paftor tot 

anderlecht. 
De heer Verbruggen, paftor tot herenthout. 
Den eerweerden pater Albert van Gils, capellaen in 

't hôtel van vrank ryk in den haeg. 
Den eerweerden heer Chriftianus Befleleers , priefter 

in 't feminarie. 
Den eerweerden heer D. C*** tot rhety 3 exemph 
Den eerweerden heerLudovicus Stordeur, meye-ftraet. 
De heer P. J. D. L*** 
De heer J. C. van Heurck. 
De heer Varendonck, tot beveren 
De heer joannes Ie Grelle , eyer-merkt 
Jouffr. J. Staes, melk-merkt 
Den eerweerden pater F. G. Bours, prior der beg- 

gaerden tot zepperen twee exemplaers 
Den eerweerden heer J. Staffort, roomfch priefter en 

paftor van 't begyn-hof tot Haerlem 
Den eerweerden heer Henricus Kok , roomfch prief^ 

ter en capellaen van 't beggyn-hof tot Haerleui. 
Den eerweerden heer G. Hegeman , roomfch priefter 

en paftor tot Flaerlem 
Den eer weerden heer joannes Kok, priefter tot Loven- 
De heer Petrus S. Kok , licentiaet in de medicynen. 
De heer C. A. Geerts, in de korte gafthuys-ftraet 
Den eerw.heerCraen, lange nieuw-ftraet, 2 exempl. 
De heer Franc, van Veldriel , kloofter-ftraet 3 exemp. 
Den eerweerden heer J. E. Mechielflens S. T. L, ea 

ledlor in malderi collegie tot loven 
De heer Crul, land-deken tot oofterhout 6 exempL 



Den eerweerden heer F. Noël , paftor tot boom. 

Pater joannes Andries, minderbroeder alhier. 

Pater Michaël Clerens , minderbroeder alhier. 

Pater Petrus van Donghen , minderbroeder alhier. 

De heer Redein , hnydevetters-ftraet. 

D'heer Cels , priefter in de breede-ftraet. 

D'heer J. M. Bertels, cappellaen van S.Jacobs. 

De heer Montens, paftor tot etten. 

Pater Weckauff, minderbroeder S. S. L. alhier. 

Pater P. J. van Leeuwen, minderbr. tot Lichtenberg. 

Pater Phiüppus van Nocken , tot hoboken. 

De heer Coget , priefter in de venus-ftraet 3 exempl. 

De heer F. JVl. Beflems , paftor in klyn zundert. 

den wel-ed. heer van Paeffenrode rende-ftraet 2 exempl. 

De heer J. J. A. Colins in de pruym-ftraet. 

De heer J. B. J. Stevens, capellaen van S. Andries 

De heer van den Neft, paftor tot poeder! é 

De heer T. J. S. J. Cambier, priefter 2 exemplaers 

De heer Janlfens, op de meir 

De heer J. J. Theyflens , boekhandelaer tot Jeyden 

De heer Gerardus Smits, priefter in 't feminarie 

De heer Mortelmans , paftor tot heymiflèn 2 exempl. 

Pater Ruyter, minderbroeder tot aelft 

Dheer A. van Hecke,in d'abdye van afflighem 

De heer N. van Luffen , koopman tot antwerpen 

De heer van Biezen , boekhandelaer tot s. nicolaes 

De heer Vcrbraeken , notarius tot cruybeek. 

Den wel-edelen heer baron de Roeft , d'alckemade , 
de dort &c. 

De heer van Eyndhoven , brouwer in d'oude leeu- 
wen alhier 3 exemplaers 

De heer H. Crul , in 't feminarie 

De heer van Tilborg , kipdorp 

De heer Barbou, tot riiremonde 

Den wel-edelen heer Geêlhand de merxem 

De heer *** paftor tot blaesveld 

De heer Raeymaekers , paftor tot baelen 

De heer D. J. Crofier, cappellaen van onze L. V. 
kerke alhier 

pater de Doncker augiiyftyn tot loven 

De heer Oliva paftor in enlchot 

De heer Geldolf, paftor in den doel 

De heer Segers , paftor tot kieldrecht > 

De heer Cardon, onder-paftor van st. bavo totgend 

Ds heer Lanckfweert onder-paftor ibidem 

De heer "Vleefcbouwer defervitor tot beveren 

De heer Gerardus Hegeman , roomfch priefter en paf- 
tor tot haerlem 

De heer Cop , priefter in't ièminarie tot gend 2 exempl. 

De heer Joannes Kok , priefter tot loven 

De beer J. Frou , in 't feminarie 



De heer J. C. van Sinay , paftor tot lokeren 

De heer J. B. Martens, onder-paftor ibidem 

De heer G. C. RoUier onder-paftor ibidem 

De heer Colins, apotheker in de korte nieuw-ftraet 

De heer Knaepen, priefter in't feminarie 

De heer ***, procurator der abdye van baudeloo 

tot Gend 
iEgidius van Waraelen , in de valk-ftraet 

By J. Sayens , Boek-drukker op de Schoen-merkt 
alkier , zyn Ingefc/ireven : 

Pater Eggers , by de eerw pp. beggarden alhier 
Pater Compeers , Leâ. jubilatus by de eerw. pp. beg- 
garden tot maeftricht 
Pater Bogaerts, by de miniemen alhier 
Den eerweerden heer van Beveren , canonik der Ca- 
thédrale van doornik, vicaris generael &c. 
Den eerweerden heer van haefendonck , canonik theo- 

logael &c. van doornick 
Den eerweerden heer P. J.Heyns, cappellaen der ca» 

thedrale van st. jacobs alhier 
R. A. D. Henr. jof van Hoven, vie. decanus cap. 

st. jacobi alhier 
Den eerweerden heer Jof de Columba , cappellaen 

van st. jacob alhier 
Mejouffr. de weduwe de Baltin , geboôre van HafTelt 
Den wel-edelen heer van de Werve , keyzer-ftraet 
Den wel-edelen heerGafparUllens,aen de vier winden 
Jouffr. Maria Anna van den Bogaert , groote merkt 
De heer Ferdinandus Rummers , borgerhout 
jouffr. M. van Wamel, fteenhouwers veft 
De heer Quertenmont , fchoen merkt 
De heer norbertus amandus Boex, eyer-merkt 
De heer petrus jofephus Hoomans, ifraëliet-ftract 
De heer Parys , zoon , ko) poort-ftraet 
De heer »** 

By d''heer Ie Thelller , Boek-drukker tot Lier, 

De heer G. de Kinder, borgermeefter der ftad lier 
De heer A. F. Vertommen , canonik capituli St. Gum» 

mari , ende paftor van den gafthuyfe tot lier 
De heer Gene, paftor tot emblehem 
De heer C. F. de Kinder , priefter tot lier 
De heer j. F. F. van Zinnicq , oud borgermeefter ende 

dienende prefident, fchepenen der ftad lier 
De heer P van Steenacker, tot lier 
De heer P de Wys , priefter tot lier 
De heer Brabans, onder-paftor tot berlaer 
De heer j H Stappers , olim paftor amftelodamï 
De heer A Snoekx, paftor in fchrieck 
De heer G Willems, paftor in beerfe 



De heer G. Verbuecken , onder-paftor in beêrfe 

De heet jj de Neuf, canonik capituli SGummaritotlier 

■de heer F A Verellen , vice paftor tot lier 

de heer M Warin , oud paftor tot lier 

jouffr petronella jacoba de Lorge , tot lier 

jouffr M T Heylen , tot lier 

de heer Bauwen , tot herenthal s 

j II le Tellier , boek-drukker tot lier 

By d'heer De Moor, Boek-drukker tot Bruggt 

De heer S. F- J. Cardoen , paftor O. L. V. 

De heer van de W'aele , greffier van Weefen s'lands 

van den vrye. 
De heer C. A. de Gheldere, pbr. 
De heer Andréas van de Voorde , prior sti. andrec 
De heer de Meulenaere , can. O. L. V. K. 
De heer D. B. Pruuoft, cap. st. œgidii 
Fr. C. J. Maertens , aug 
De heer J. J. Bettens, can. st. donatiani 
De heer J. Verftraete , presb. brugenfis 
De heer C. J. de Winter , paftor in uyt-kerke 
De heer L. Arents, can. st. donatiani. 
Pater thomas Aquinas à sto. carolo carm. difcalC 
De heer P. J. de Pauw , can. st donatiani 
De heer A. J. Melaert , rector der abdye st. trudi 
De heer guido Arents , advocaet. 
De heer G. Kinjet , paftor hofpital st. jan. 
De heer J. B. Sunaert, cap vanO. L. V. tot brugge 
De heer F. A. van Maldeghem , cap. st. œgidi brugis 
De heer F. de Gryfe , can. fecret. lib. cenf. 
De heer le Bègue , can. fecret. 
De heer de Molo , can. st. donatiani. 
De heer van Overloope , pbr. 
De heer J. B. Pulinx , L. I. R. 
De heer de Vos, paftor in clemens-kerke. 
De heer P. Romelaere , cap. st. walbnrgis 
Fr. de Deurwaerder , aug. 
De heer ph. van de Walle. 
De heer M. L. Gheftjuiere , paftor en cantor van 

middelburg in vlaenderen. 
De heer P. L- J. van Parys, penit. 
De heer T. Hopton. 

De heer Maes , onder-paftor in breninge. 
De heer M. van Colen , onder-paftor in beernem. 
De heer A. van Thienevelt, can. Arch. 
Fr. Arnoldus , à st. therefia difcalf 
P. petrus Damianus , à st. therefia difcall! 
De heer leonardus Joris , paftor van st jacobs in brugge 
De heer philippus van Wymelbeke , coadjutor van 

st. jacobs in brugge. 
Mevrçuw therefia de Bouvere, 



V 

De Iieer van de Waele, priefter. 

De heer J. C. Stochove. 

De heer F. de Later , can B. M. V. brugenf. 

De heer francifcus de Saedelaer. 

De heer andreas Reniers , onder-paft. st. jacobs 

De heer carolus van Hoogheweyke , pbr. 

De heer jacobus Compacque , paftor in vaflènaere 

F. g. bernardus de San , prior aug. 

De heer M. N. Vleys, j. U. L. cap. st. bafilii brugis 

De heer J. J. Vermerfch , paftor de nieuwmunfter 

De heer A. P. Ocket 

De heer bernardus Jooris 

De heer B. D. Vernieerfch , paftor st. anna 

De heer P. Beirens , paftor de fnaeskerke 

De heer J. J. Verbrugge , vice paftor in rumbeke 

De heer F. N. Gilles, can. st. donatiani 

De heer iVI. J. Gaillard , paftor st. gillis 

JoufFrouw van der Vermeefch 

De heer F. F. de Witte; can 

De heer P. F. Valcke , paftor de rumbeke 

De heer van Huerne, de fchiervelde 

Jouffrouw van Huerne 

De heer F. van de Poêle, can. 

De heer franf Janffens , vice p. de pittém 

De heer P. Dumon , paftor in mannekenfvere 

Jouffrouw anna de Vooght 

De heer J. Wielmaeker , vice p. in eeghera 

De heer P' F. Ampe , paftor de lilTewege 

De heer C. Beerenbroek , can. en cant 

De heer de Suttere, paftor op't begynhof 

De heer Afleman , paftor in zande 

De heer van Heule, capelaen st. walburgis- 

Jouffrouw Haegens 

De heerj.de Cuyper, paftor in'maria-kerke 2 exempL 

Deheer C.de Moor,boek-drukkertot brugge 8 exempl. 

By d'heer Du Caju , Boek-drukker tot Dendermonde, 

F. C. Schietcat conv. aug. teneramund. 

J. B. Standaert, vice -paftor in appels. 

C. A. J. PlafTchaert, paftor in appels. 

C. F. van de Perie , onder-paftor in oudegem. 

F. Meeus, M. L. in zèle. 

F. Vrebofch , paftor in gyfegem. 

Van der Poorten, fcholafter, tot dendermonde. 

De Winter , paftor van marie-kerke. 

J. Ringoot, onder-paftor tot dendermonde. 

J. B. van de Wiele, onder-paftor in Grembergen. 

J. J. van Duyze , onder-paftor in moefcke. 

Paulus van Bogaert, priefter tot moefeke. 

Joannes Windey , capellaen tot moefeke. 

Mauius Goeminne , confeflbr in d'abdye ten roofen. 



y 



Moens, coadjutor în Baefrode 
H. Wagemans M. L. in calcken 

By d'hcer F'an dcr Haert , Bock-druîcker tot Loven. 
de heer"Wouters,prefid. in't coll. de 3 tongen tot loven 
de heer de RorifF, fiibregens in't nieuw coll. tot loven 
de heer Loeyaerts van Thienen 
Fr. albricus de Nayre , religiofus S. bernardi 
Stalins, confeflbr in't kloofter onder de borgt tot loven 
j. B. van elewyck , prior van 't kloofter van bethleëm 
j. A. Walravens, fub-priorvan't kloofter van bethleëm 
de heer petrus van den Schrieck, paftortot dormael 
de heer de Buck , paftor tot goidfenhovea 
de heer Crabbé 

de heer van Wyejenberghe , coadjutor tot heren r 
Pater , exprovinciael van de cellebroeders tot loven 
de heer van Erps , theologant in 't groot coll. tot loven 
de heer van Rooft , paftor van corbeeck overloo 
de heer van den Eflche, prior der fcbolieren van 

foutleeuw 
de heer d' Kerften , priefter in 't coll. van dael tot loven 
de heer Bungeners , theolog. in 't coll. van dael tot loven 
de heer van den Schrieck,kanonik regulier tot bethleëm 
de heer Naulaerts, delèrvitor tot herent 
de heer Geedts 

de heer Smets , kanonik regulier tot bethleëm 
By dVieer de Bel , boek-drukker tot bruJJ'cl. 
de heer petrus Stoefs , can. en vice-plebaen der coll. 

en Paroch. kerke der HH. IMichaël en Gudula 
de heer F. Willems , priefter en fuprior van 't oratorio 
de heer Francifcus Sternaelfteen , priefter van't oratorie 
de heer judocus Claret 
de heer joannes baptifta Marchant , priefter en cap- 

pellaen der coll. en paroch. kerke van de HH. 

Michaël en Gudula. V. S. P 
de heer ludovicus , jofephus , joannes de Swert, raed 

van fyne Majefteyt en aflefièur der oiTicien van den 

heere provoft generael van den hove, ende van 

den heere droflaerd van braband 
de heer j. B. de Bel, licentiaat in de medicynen 
de heer F. G. Moftinck , S.F. B.F. can. en vice-plebaen 

der collegiale en parochiale kerke van de HH. Mi- 
chaël en Gudula 
de heer jacobus Clafens , greffier van ^t fchipvaert 
de heer j. \^'outers, advoc. van den fouv. raede van brab. 
de heer jacobus Goyers-, canonik tot anderlecht 
de heer iVJertens , priefter 

de heer daniël Sirejacobs, cappellaen en redorvan't 
«veelen-huys der parochie van de H. michaël en gudula 
de heer petrus Steenen , deken van 't cappittel der coll 

en paroch. kerke van 4e HH. Michaël en Gudula 
jouflr. M, B. j. G. de Man , de Ipeckhoven , &c. 



de heer joaowes Parys , priefter 

de heer carolus, jolèphus LeynierS, caiîoniîc van de 

eerfte fundatie , &c der coll. en paroch. kerke vaa 

de HH. Michaël en Gudula 

By d'heer d''Hen, boek-drukker tot aeïft. 
de heer Reftelen , onder-paftor tot idegem 
de heer van den Boflche , exjefuit , tot aelft 
de heer van de Voorden, tot gyfegem 
de heer de Klippel , tot aelft 
de heer de Mol , onder paftor tot nieuwekerke 
de heer A. üauwens, paftor tot overbolaere 
de heer oifclyn , in d'abdye van affligeni 
de beer janflèns, paftor van alardingen 
de heer Berlangier , paftor in nieuwekerke 
de heer j. L. d' Herdt , boek-drukker tot aelft 3 exempl, 

By d' heer Caleivaen , boek-drukker tot cortryk- 
de heer P. Veys , priefter tot cortryk 
de heer Opftal , paftor in hulfte 
de heer F. X. Waldack, priefterencappell. tot cortryk 
de heer de jonge , onder-paftor tot cachten 
de heer joannes Trooft, tot cortryk 
de heer j. B. Minne , fchilder tot waeken 
de heer P. j. de Borchgrave , tot waeken 

By d'heer Gambar , boek-verkooper tot cortryk 
de heer la Folly, canonik tot cortryk 
de heer E. F. Gautier , paftor tot deerlyk 
de heer van der Beken , paftor tPt bellegem 
de heer Ouraedt , onder-paftor tot meene 
de heer j. B. Malingreau , priefter tot harlebeke 
de heer van maerke , tot cortryk 
de heer j. F. Vyneke , priefter tot ifèghem 
de heer joannes Salen , tot cortryk 
de lieer R. Gambar, boek-verkooper 4 exemplaers 

By d''heer van Poppel , boek-verkooper tot turnhout 
de heer Naets , canonik tot turnhout 
de heer van Gorkom, advocat van den raede vaa 

mechelen tot turnhout 
jbuffr. j' de Werdt, beggyntje tot turnhout 
de heer van den Bruggen , paftor tot oofterwyk 
By d'heer Deckere, boek-verkooper tot dlejl 
de heer van Zurpele , ]. ü. L. tot dieft 
de heer F. van Rillaert , paftor in cortenaecken 
de heer Morou , confeftbr in de abdye mariënrode 
De heer Hanicq, boekdrukker tot mechelen, heeft ia 

Infchryvingcn genomen y waer van den nacmlyji niet 

is overgezonden. 
De heer Stroykens , tot loven boek-verkooper , heeft 6 

infchryvln^en genomen waer van de naemlyji niet is 

overgezonden 
De heer Begyn boek-diukker tot gend heeft §6 infcryviri' 
gen genomen zonder den naemlyji over te zenden 



D, 



GOED KEURING E. 




E Algtmtym l^eriaemellnge , van de JVerktn van Syne Doorlugttgjie HoogwecTdigheyd ^l. T. J. WELLENS , ^/jTITiöp ' 
van Antwerpen , zal zeer profytelyk mogen Gedrukt worden ; om de GedagteniCe , van zoo eenen Grooten , Wyzea 
ende weêrgaloozen Map , te vereeuwigen : en opdat hy nog naer fyne dood, zoude dienen tot Leeringe ende Voorbeeld. 
Men ziet hier hoe veel Lof-digten hem op verfcheyde tyden zyn opgedraegen ,• zelfs naer fyne dood, allwanneer de 
vleyerey geene plaets kan hebben : deze zyn zoo menigvuldig , dat ik niet geloove , dat'cr oyt aen iemand zoo veel 
zyn opgedraegen ; waer uyt blykt , wat Hy geweeft is ; hoe zeer hy altyd , met reden , geprezen is ; jae hy en konde 
niet genoegzaem geprezen worden. 

In fyne Werken, fchynt uyt fynen Geeft, Wetenfchap en lever : zoo in fyne Aenwakkeùngen ofte Sermoonen en 
Vaflen-buUin , als in fyne Ilerdcrlyke Brieven. Hier ziet men , hoe hy den Catechifmui heeft ingeftelt voor de Aroie 
bejaerde menfchen ; waer door fy , die van Godt of fyn Gebod niet wieftten , onderwezen worden ; van ongeleerde , 
geleerde ; van onredelyke , en om zoo te zeggen onmenfchelyke , nu redelyke en menfchelyke ; van onwetende en 
zonder religie, nu goede catholyke worden. Een werk zoo heylig voor de Religie, zoo voordeelig voer den Raet , 
zoo heylzaem voor de zeden , zoo noodzaekelyk voor de zaligheyd van den even-menfch , zoo prufjtig voor ziel 
en lighaem van de Arme. 

Dit is een teeken, van eenen waeren Herder , ende naervolger van Chrifius, den Herder der Herderen. Den Propheet 
Ifaïas ( cap. 6i tJ'. I- )iielt voor een kenteeken van den toekomenden Meilias : Evangeli^arc paupcnbus , mi fit me. Hy heeft 
my ge\onden , om. de arme het Evangelie te verkondigen ; het gene Chrillus Van zig-zelven heeft uytgeleyt , Luc. cap. 4. 
i/. 18. en wederom Luc cap. 7. if. 11. aen de difcipelen van Joannes : yaupcres EvungeHianiur Aen de arme word hu 
iVoord Gods verkondigt : dat op zekeren zin aen onzen liifTchop kan toegevoegt worden : EvangeH\are pauperihus mifit 
me. Het is dezen tyd ook , dat dit gefchied , met veel vrugt ; want de arme zyn veel beter , redelykcr ende gefligti- 
ger ; en hope , dat fy met'er tyd , nog veel redelyker zullen worden : jae , al hadde den Bifi'chop maer dit alleen ge- 
daan , het was genoeg om fynen naem onfterftelyk te maeken , zoo veel te meer, om dat hy deze Inllellinge , met 
die fynen erfgenaera te maeken , vereeuwigt heeti: Zekerlyk hy zal hier voor eeuwig geloont worden ; mits hy deel- 
agtig is van alle het goed, dat daer door word uytgewerkt , en nog zal uytgewerkt worden: gelyk ook deelagtig zyn 
van alle de verdienilen , die de zelve onderwyzen ; ofte aelmoeffen geven , om de arme daer toe aen te lokken. 

Wat zal ik zeggen , van fyne andere Werken en Deugden.' van deze kan men lezen eenige ftaekjens (want alle konnen fy niet 
befchreven worden) in den latynfchen Dood-brief, in het waeragtig en hertroerende Lyk-fermoon , door C. M. Spanoghe , en in 
de alderkragtigfte Lyk-Oratie door den Eerweerden Ilecr \'an Eupen,die men alle in deze Verzaemelinge begrepen vind : Wat 
zal ik zeggen van fyn ftandvallig betrouwen en onderworpentheyd ,aen de voorfchikkinge Gods , als hy lyncn ouden Vader 
aenmoedigde wanneer hy voor hem ging fterven .■ het was eenen harden flag voor dien Vader ; dum lurbato munaLitatit 
ordim , filius ante Patrem decedit. Gelyk Papinianus zegt ; alfwanneer, het order der fierHykheyd onderbroken ende verandert \ynde . 
den loon voor den f^adcrjierft ; en ZOO eencn Zoon, voor zoo eenen Vader! ncgtans hy heeft hem, met zoo een kloek- 
moedigheyd , en bedaertheyd des geeft, den wille Gods voor oogen geftelt ende aengemoedigt ; op dat hy , deze Offer- 
hande , aen Godt zoude opdraegen ; zoo dat het my dunkt, dat ik den vader al even ftandvaftig , met de zelve on- 
derworpentheyd , als eenen anderen Abraham , fynen welbeminden zone , aen de Goddelyke fchikkinge zien opofteren. 
Het is waer ; /y /x onj- w vroegiydig onttrokken ^ maer hy was ryp van deugden: Immaturas cbit , fed jam maturus olympo, 
Hy vas wei onryp van jaeren maer ryp voor den hemel, Zoo dat ik htm mag toevoegen ; Confummatus in brevi , explevit 
t empore mulia : placita enim erat Deo anima illius : propter hoc properavit educere illum de medio iniquitatum : Sap. cap. 4, 
■3^. 13 & 14 Volmaekt geworden \ynde in weynig tyds ; heeft hy veel ty ds volbragi : waru fyne licle was Godt aenaenaem : 
daerom heeft hy ^ig geliaejï , om hem weg te nemen uyt het midden de^er boosheyd. Zoo is hy ons ontnomen , tot ont 
cngeluk , en fyn geluk : want hy wenfhte te f erven uyt liefde tot een beter leven , en om by Godt te {yn. Optabatqae mort 
vitce melioris amore : Zoo is hy gefiorven .y met volle gerujiheydthyfheen maer in een \aek ongeri/Jl, cm dat hy foo geruft 
was. Maer dat is fîerven de dood der regtveerdigen : morte Jujlorum : Zoo fierven de goddelcoien niet. Non fic impii, non Jii:, 
Pfalm. I. )^. 4. 

Dabam 22 Julü 1784. J. B. FJGHÉ, S. T. O J. V. L. Pafior Begg. Aatv. Lib. Cenfor. 

APPROBATIO. 

A Ttentione débita perlêgi Exhortadones ab Eximio Welle.xo prœclarè elaboratas , atque in Collegio Divce Pul- 
■^■^■cheriœ Lovanii habitas ad Alumnos INliliionis Batavce , quious etiaranum prœlidet. Ilias reperi Aurhore Suo unde- 
quaque dignas & unöione plenas , aptas egregios efFormare in Vinea Domini Operarios. Faveat ALTI6S1MUS ftudiis 
Vin Hujus IllullriOimi, nunc ad Cahedram Aiitverpienfem ab AUGVSTISSIMA IMPERATRICE REGINA pro 
mentis nomir^ti , detque omnibus , in illis ferio & devote meditantibus , illum lieligionis & fervoris fpiritum , quu & 
iseae prïeiint Presbyter! , ac Mundi Lux vera , Terrœque Sal optimum évadant. Antverpiie 24. Juiùi 177Ó. 

A. DE yRlES S. T. L. Cm. Grad. ù Pceait Liirorum Cenfor. 

ALIA APPROBAT'IO. 

fm^ùml fotejl. ^iiîuta Bfuxdlis hau 4. Juaii J7.7Ó. G. J. DE UMP.E^'S Confiliarius if JProcurator CeaeraJis, 




o P D R A G T, 

AEN DEN WEL-EDELEN HEERE, MYNHEER THEODOR.US WELLilNSL 

Wel-edelen en hoog-agtbaeren heer, 

^ jr IRRHUS , Koning der Epiroten , oorlog voerende tegen de Romeynen , ende niet kennende door kragt fyn'er 
llevr-legers vermeefteren Ibmmige fterke plaetlen , gebruykte hy den trefl'elyken en welfprekenden redenaer Cineai , 
( eertyds' leerling van Demojlhenes) om de Hoofd-maunen en Oorlogs- volkeren, verdedigende de voorzeyde plaetlen, te 
bewegen door cÏe rykheyd en den invloed fyn'er redenen ; op dat fy de zelve veilingen otte fterkten , zonder vegten 
oftwederltand, zouden opleveren ; en ziet hec gebeurde , dat dezen lofweerden W'ellprekert, zulkx behendiglyk te wege 
bragt ,• zoo dat Pyrrhus; door de redenrykheyd van woorden, verkreeg door Cintas ^ "t gene hy nimmer door de kragt 
Van wapenen bekomen zoude hebben. 

My dunkt dan , Wel-Edelen Heer , dat men niet kwalyk in den Perfoon van Pïrrhus by vergelykenilTe ftelt onze luyf- 
terlyke Had Antwerpen, die nu langen tyd geoogmerkt hebbende, om de bedelreyen uyt te roeyen , ende de arme 
behoeftige dan op eene andere manier den kolt te bezorgen , in deze groote oiiderneminge niet voortging , uyt 
de "evaers 't wille van oneenigheden, oproeren en diergelyke ; voor al-eer Sy haernen welfprekenden Cmcas hadde aen 
het°IIoofd haer'er Kerke ftaen , ik zegge, dien noyt volprezen Billchop , die onder Uwe waekzaeraheyd , als Ctncat 
cnder die van den wyzen Dimoftkdnes , de tugt Syner Jonkheyd , in oeft'eninge van alle Deugd>:n heeft overgebrogt i tot 
dat U-L. Hem eyndelyk , tot groote voldoening'e , hier van hebt alle de gewenfchte en verdiende vrugten zien plukken .• 
dezen Cimas , heeft door Syne Ilertroerende ende nojt volprezen Ilerderlyke Brieven , riufdaniglyk dan w eten de 
•emoedereuder arme en behoeftige, der Borgers en Ryken totzigte trekken; dat men waerelyk mag zeggen, dat Ily 
als eenen anderen Cineas , door Syne welfpreekentheyd de gemoederen wilt te winnen, ende hun zoo verre brogt ; dat 
fy hun hert en hun gemoed , als de Romeynen hunne Sterkten ende Steden, geheelyk aen hem overgaeve^ ; immer» 
al had hy niets anders verrigt, Synen naera zoude novt in de vergetenifie komen ; maer hoe menige andere zaeken 
zyn 'er nog niet , die men hier voor by gaet , om diefw ille dat men die genoegzaem in deze verzaemelinge zal opmer- 
ken , die Synen Naem , benevens deze , zullen vereeuwigen , ende doCD rond den aerdbodem van tong op tong glip- 
pen , zoo lang de wereld ftaet. 

Ueze hebben ray dan faemen opgewakkert en aengeport , om een algemeyne A'erzaemelinge , van alle het gene, dat 
zoo van den weerden IMan was eygenhandig gefchreven, als dat tot fynen Lof was in het licht gegeven, op de Perde 
te brengen ; het welke ik dan op het fpoedigfte hebbe in 't werk geleyt ; zonder lang te verzinnen, aen wie men zoo 
agtbaere VVerk zoude voordraegen ; aengezicn ik hier toe niemand, nog weerdiger, nog geregtiger , en vond; 
dan als het wederkeerde tot dien, van wie naefl Godt , den Authelr fynen oorfprong hadde genomen ; zoo is het 
aen U-L. , Wel-Edelen ende Agtbaeren Heer, dat ik de vnigten van fynen «rbeyd voordraege ; ik hope, dat U-L. 
myne onkundige werkzaemheyd «al in 't goede flaen , ende dat U-L. zal aengenaem zyn deze eenvoudige Opdragt y 
die niet uyt de bezaedigde herflenen van een welfprekende Tolk, maer uyt de ongeoefende bryn van eenen Boek- 
drukker voortkomt , dog in de welke ik niet als andere hebbe uyt geweeft , om usven Lof te melden ende met 
vleyeryen om te gaen ; wel wetende, dat deze by U-L. geene plaetfe hebben : ik wenfch dan allcenelyk, dat dit 
Werk onder uwe befcherminge mas vereeuwigt 'worden ; dat het mag ftrekken tot voorbeeld , ftigtlnge en zielen^ 
profyt , aen alle de gene die het zelve zullen doorblaederen ; eyndelyk , dat tien Almogenden U-L. nog vele verge- 
noeg'ende Jaeren verleene ; op dat Gy-L., naer eenen goeden ouderdom, inden Heere ontdaepen zynde , met U-L. 
welbeminden Zone ( onzen noyt-volprezen Biifchop , die van ons , eylaes ! zoo ontydig is afgerukt ) nioógt eeuwiglyk 
U-L. verdienden loon in üodes Hemel-zaelen ontfangen. 



w 



EL-EDELEN ENDE AGTBAEREN HEER 



U-L. Oodmoedigflen , toegenegen 
en dienft-bereydenden Dienaer 

C. M. Spanoghh. 



Pranobin, Ornatljfîmo Domjjîmoque Domino, Domino J^COBO THOMM JOSEPHO WELLENS, ^ntver- 
pienjî , florentljjlmi Pxdagogii FALCONIS PhÜofopho emerito , in foknini quatuor Padagogloruni concurfà 
Omnium Sujfragüs PRIMO in yinibm Rmuntiato 14 Novmbris 1745. 



W E L L E K s 



eXsUperat Magnos parVUs DoCtUsqUe. 



j^ Emper amat parvo Natura includere magnum » 

Semper amat magnis munera parva dare. 
Quid vobis pretii eft, ferientes fidera montes? 

Qiiid vobis. Grandes, humida Turba, lacus? 
Quamvis exiguo nihil eft preiiofins Auro , 

Exfuperat merito cunda métallo fuo. 
Mittitur Eois lapis exiguiffimus Indis : 

Quid tarnen hoc melius nobiliufve pûtes? 
Quid minus in toto eft, at quid fapientius orbe? (i). 

Stellio, formicx , piéta locufta, lepus. 
Dignior eft rauco fuavis Philomela Cuculo, 

Sit licet hic major, fit Heet illa minor. 
Nee rarum eft homines magnis prscellere parvos » 

Viribus hoc plures ingenioque probant. 
Nee mihi Battiacum pra^fume opponere verfum : 

AIÛ roiç ixDcpoïç fiixpJl SiSoCiTi 6so\ (2). 
Vult tenues opibus la;tari munere parvo ; 

Non tarnen ut parvus corpore , parva ferat. C3). 
Ingentes animi régnant in corde pufiUo , (4). 

At contra in vafto mens folet eflè levis. 
Grandia non réferam qua: noftra hxc protulit stas 

Corpora : namque horum copia nota fatis. 
Efle quidem fateor magnos , quos a;quus amavit 

Juppiter , & vires ingeniumque dedit : 
Hoc difcunt onims ante Alpha & Bèta pucllie : (5). 

Quin aliquid demas , régula nulla datur. 
Die mihi, quid valeas longurio , peftoris expers.' 

Nulla in tam magno corpore mica falis. (ö_). 
Rlagnus erat terrx, Polyphemus, inutile pondus; 

Dejeâiufque Gyges kjove, Magnus erat. 
Magnus erat timidus Pifander, mente pufillus; 
Rœtus , iners proprio pondère , Magnus erat. 
Parvus erat Macedo , cui non fuiTecit hic orbis ; 

Qui tulit Alcides fidera, Parvus erat. 
Parvus erat Troum decoris vaftator Ulyjfes', 

Xantippus, Sparta: gloria, Parvus erat. 
Parvus erat Phryx , ille avibus dans verba , ferilque ; 

Doftus Arlftotdcs , Corpore Parvus erat. 
Quid memorem plures , quos eft mirata vetuftas , 

Quofque Poëtarum Carmina prifca fonant ? 
Hoc etiam noftris licet afped:are diebus : 

Tu bis idem modico tempore, Falco , probas. 
Ingenio Socios vicit Sylvcjïrulas omnes 
Inde canebatur quod raeniiniire potes ; 



Ingens eXILI VIGOR eft In Corpore petri 
SiSpIUs In parf^a pyXIDe Magna Latent. 
Jamque alios rurfus vincit Wellenius omnes 
Sicque minor reliquis corpore , rurfus ovat. 
Si cupias annum noftri meminifle triumphi ; 

Signatum hoc gemino carminé , tempus habe v 
Insignis rUtlLat f^Igor In te parF'e JaCobe : 

s<£pIUs In parF'a pyXIDe Magna Latent. 
Parvus es : at Magnum tua te Sapientia reddit ; 

Parvus es : at Magnum Te tua vita facit. 
Nee Magni , talem qui Te genuere Parentes ; 

Nee Magnus Patruus , Conful, & urbis honos. 
Nee Magnus , Frater , Fraterno more triumphans , 

Qui bene Te fequitur , Teque fcquatur adhuc. 
Nee magna eft , focias fuperans germana Puellas , 

Dodtrinx referens prxmia prima facraj. 
Terni eftis, Terni infignes , Ternique pufiUi, 

Ternos viiStores prxmia magna manent. 
'Quid recolam generis reliquos, qui corpore parvi 

Non tarnen Ingenio Judiciove brèves? 
Quid repetam innatas contraéto in corpore dotes , 

Quas gravis eft cuniftas enumerare labor? 
Cantabimt alii laudandx gefta juventx, 

Jam folita; dodis nedere ferta comis 
Hoc folum Grudiis carmen celebrabit Athenis 

Parta Tibi Sophica: prxmia prima Scholx. 
Hic dantur longâ Iblvendi indagine nodi ; 

Non vetus ambages tot Labyrinthus habet.. 
Dxdaleos facilis didicifti evolvere nexus .• 

Tradiiur hinc dextrœ débita palma Tua;. 
Ante tarnen dubii fubeunda pericula Martis , 

Ante boni pugilis more probandus eras. 
Nota loquor : ftupuêre graves refponfa Magiftri , 

Qüx noras pulfo prompta timore dare : 
Poftquam igitur dodx celTit viiloria luéla;, - 

Unanimi ex voto lauréa ferta rapis. 
Quod necdum eft faftu, & fieri quod poffe negabant (7). 

Plures -, hoc fadtum per Tua fadta vident. 
Magnus honos Socios geminâ fuperare palxftrâ ; 

Nee parva; tales vincere mentis opus. 
Magnus -honos omnes longo pra^cedere tradu y 

Ingenioque fibi non reperire parem. 
At major Tibi relaat honos : felicibus aufis 

Perge ; ad magna Tibi gloria fternit iter. 



Algemeyne Ver\armling der Werken 



NentSuperi longos (quid enim Tibi gratins optem?) 
Lxtitiâ plenos dentque videre dies. 



(l). Prov. XXX. 24 & feq (2). Dant femper Parvis mutera parva Dii 
(5). Juvenal. (6,. Catul. (7) Ex quo Defealio ita numeratur. 



Hacc merito Viftor pangit Tibi Carmina Falco ; 
Sed fruftra meritis par cupit efle Tuis. 

(3). Ita Junius (4). Pliu. lib, xi. cap 37. 



CHRONICON 
py LUs DeXtre , 



G E M I N U M. 

VIVe AnnIs pyLIIs DeXtre , MI parVULe WeLLens ; 
anVersje, et nostrUM LUXqUe DeCUsqUe VaLe. 
yfpplaudunt Philofophi Fakonenfes Interni. Faciebat J.B. FIGIIÉ. 

CANTILENA FALCONIS 



I, 

C Ors Falconls 

^ Nixa IJonis , 
Rurfùin fuper cxtera 
Altiïis per œtliera ; 
Quam continuis coronis 
Hteret inter Sidera ! 

Non defljftet , 

Plures Neftec, 
Pietas & Studia 
Donec tereut prœ.nia 
V. 

QUàra eleöus 
Sk , afpeftus 
Jpse cuivis indicat 
(^ui viiiutera ju. icat : 
Suis oculis re;leftus 
Orane votum vin.licat. 
Palchtr forma 
Morum norma : 
Pives C'! Aniverpia 
Tanta ingénia ? 
IX 

IMperatcr 
Restaurator 



II. 



T) Oitfum ama , 
J-^ Boetfum clama 
Fulco , tulit g.iudia 
Primus rumpens tïcdia : 
'l'um Sauvagii tert l'ama 
Lauros receutillima : 
Hoc par unus 
ImpoitUDus 
Cur fcjun.xit , WelLIUS 
Nee feit AuRUM Tercius? 
VI. 

RIdens egit , 
Ludens fregit 
Arflas tricas ut micas 
Omnes Philofophicas : 
Altiores jam clegit 
Audio Juridicas : 

Sic vult Mater , 

Probat Pater : 
Vivant ! multiplicia 
Curie ferent prtemia. 

Fulgeas Imperii T 

Söla Vox Lovanii. 

Si vult Bellum faç Bellator 



III. 
/~* Aufa clara , 
^-^ Non amara , 
Boe.'fus tribus valuit y 
Neiuini co.iluit : 
Duo Capita funt cara 
Qute Ibrsjungi maluit : 

Quod dirteriur 

Non aufertur ; 
Fer nunc F<iLu Lauream, 
Ut polt annum Auream. 

VII. 
■^ Ujic laudandi 
■'■^ Et cantandi 
Per F^itconis Studium 
Qui vexeruntWELLlL'M: 
Turn Regentüm gubernandi 
Celebrandum geniura : 

Quifquis Refter 

Aut Profeifor 
Nunc vel nuper praj!uit , 
Laudi numquam defuit. 

Tuti fimus Filii ! 
At ne dura 
Sed fecura 



IV. 
"n\E prxfenti 

^-^ Sed contcnii 
Canimus ut inclytus 
lllucefcat Welhi.s, 
Omni dute excellenti 
Quàm lit J.autum meritùs: 

Inüer mille 

Primus ille 
Parvulus DulcifTïmus 
Placeat Primiiiirous. 

VIII 
T^ ifciplinam 
■■-' Et Doftrinam 
Solïim non cantabimiis , 
Amplius quid dabimu,^ ; 
Utloquanturhi ReginaM 
Viri , celebrabiraus ; 

Falco mecum , 

Sed non tecum 
Qamyt : per te ThrESIA 
Omnes viiicat Au^TRlA. 

Pacem pofcunt Grudia , 
Pacem , pacem Stadia. 



■iiiùifSS??»^^ 



Pranobill, Ornatljjïmo DomjJImoque Domino, Domino J^iCOBO THOM.E JOSEPHO fFELLENS , ^ntver- 
plenfi , celeberrünl P^Jagngn Falconcnfis alumno , in academica quatuor padagogiorum concurfu PRJMAM 
PtiilifopkiiÇ Palmam Omnibus Su^'ragiis Refirenti 18 Kalendas Decembris 1745. 



F 



£XCIp£ qUeIs gaUDet 
Is WeLLens SoCIos 



VICtrIX antVerpIa poMpas. 
nEXU DeVInXIt aMorIs. 



Aufta Cleantheo quoties, Antverpia, nati 
Pulvere certarûnt ? Quoties poft bella perada , 
- Poftque triumphatos felici marte fodales , 
Viïtores rediere tui , fpolia ampla ferentes ? 
Quid memorem natflos tantum loca proxima Primis; 
Pr omeritos meliora tamen , quos forte novercâ. 
È Primis cecidilTi locis ploravimus olim ? 
O.Tines egregios, dignos & frondibus omnes; 
Hos aliis linquam ; paucis tarnen ordine Primos 



Mufa mihi memora , fjcias queis Patria vindt 
Una omnes, urbefque alias fupereminet una ? 
Ecqux tot Primos potuit dare? Nomine verfo , (i). 
Par F'eniat , meritó , Vidtrix Antvapia , clamas. 
Ergo ut procédât didudlum ab origine Carmen ; 
Majiiis hoc Primus tantum decus attulit urbi ; (2_). 
Hoc inliaurariint Dodus F'ligerius, omnes (:^). 
Arte fupervolitans, Egmondanusque triumphis: (4). 
Nee fine parte fuse Stockmannus laudis abibit; {§). 



van fyne Hoogweerdlgheyd J. T. J. JVdkns. 



Gloria qui Patrix, Grudii qui gloria juris. 

Quis tacitüjO^ue/cenuiauttej/^eermanneirelinquetPCó). 

Proxima quemScaldi quondam laudavit alumnum (7). 
Norbertina Domus ; vel quis duo lumina noftrac 
Ojicndanum urbis , SnellaertanumquQ tacebit? (8). 
Quantum exornafti, Themidos probe cultor,-^A-ene(9). 
Mechlinienfe forum? Qux non iDfignia]audum,(^°)- 
Muneraque & titulos, Vidtor Cambire, tulifti, (ii)- 
Dum Patrix & Caftro reftauraturus honores, 
Ereptos f^ojfo nolebas linquere inultos. 
Nee mihi ( nam Porcum tune defenforts egentem 
Defenlbr reparavit ovans ) indiftus abibis , 
Ultime Primorum , felix Eerfek, fuperftes- (12)- 
Ultime, quid dico ? Non ampliùs ultime, Primus 
Alter adeft, tibi quera laudari fxpiùs audis. 
O Patria , ô felix , ô torque quaterque beata ; 
Ilic ille eft IFelkns , juvenem quem dixerit xtas. 
Mens grandxva fenem , quem vult Natura minorem 
Majorem matura fuis induftria curis : 
Ipfa tarnen Natura nihil , neglexit in illo ; 
At folerti opera formates Corporis Artus 
Magnx animx dignum holpitium , fedefque paravit. 
Alpicis, ut geminos accendat, luminis orbes 
Gratia ; candentem depingant lilia frontem ; 
His rofa mixta genas; puris infculpta labellis, 
Purpureos référant fuperentque corallia flores ? 
Spirat ubique Venus, (verbis audacia detur) 
Haud timeam dulces rapti Ganymedis honores 
Tam blandis fpondere genis. Non fidere tanto 
Ledxi micuere ambo ; nee Nlreus ore. 
Quod veteres dicunt , rara eft concorJia forma 
^tqut p-ddic'uix , monftras falfum eflTe , Jacobe. 
Quàm bene conveniant , & in una fede morentur 
Et forma & virtus , Studiumque & quidquid honefti eft ; 
Externifque interna quadrent , Antverpia teftjs. 
Vix genitum virtus Proavum , pietafque Parentum , 
Materno cum lade , bonas animavit ad Artes. 
Sic pietas in te primis effulfit ab annis ; 
Et radios doitrina olim fparfura reluxit , 
Aurelii tibi quùm latix dofta oftia linguac 
Expandêre Patres, Hannonia, confcia teftis, 
Hic te ParnafTi fublimes fcandere colles 
Loïolidûm docuit fubtilis turba Magiftriira : 
Hic oratoris partes agis; & tua laudem 

(I). Anagiamma (2> I525. (3). I57i- (4> I577- Cö)- 

(U,. I7I7. (I,). J734. 



Tentamenta probant ; fuperatus ubique fodalis 
Ingenium ftupet , & palmcc gratatur honores, 
In decus immenfum , majufque in nomen iiuro. 
Hoc quoque (quod magiseft) Grudix teftentur Athenœ; 
(Teflari & meminiflè queunt ; namque inde reportas 
Prxmia qux canimus) te quondam gaudet alumno 
Sacra Domus Triadi ; cundtis in amore Magiftris 
Moribus , ingenio , ftudio , pietate reluces , 
Progenies noftro non inficianda Licxo ; 
Quara certis celebrem indiciis, majoribus aptas 
Exuviis Volucris; quantos hinc "Vidor honores 
Quos titulos felix , qux cantas Falco , trophxa , 
Uni cundorum dum vox dedit una bravium ? 
Tu quoque , tu noftros imitans Antverpia plaufus , 
Lxtitix da figna novx , reboetque triumphi 
Argumentum ingens , celfas campana per arces , 
Mxniaque & turres; & feftis ignibus xther 
Splendeat , & Ixtx refonent totà urbe camœnx : 
Vos quoque Scaldigenx, repetentibus undique ripis , 
Feftivos inter plaufus , hilarefque choreas , 
Ingeminate melos, fternentes fioribus urbera. 
Ipfe Pater Scaldis redimitus arundine frontem 
Urbi gratatur focix, tantoque triumphans, 
Lxtior effe ftudet, quanto eft vicinior ipfi. 
Et quanto eft Primi vicinior xdibus hujus. 
Jam non, ad placitum variantis cornua Lunx 
Unde fluit, refluit; fed iter, curfumque perofus 
Dividuis geftit percurrere compila rivis, 
Mxniaque ampledtens, atque humida bafia figens, 
Hos fonitus dedit : O utinam convertere curflis 
Fata darent ! utinam Grudias allambere Athenas ? 
Te cupiam veftare libens , plus virgine gratum 
Pondus Agenoreâ. Qux Te vehat aurea navis 
Navibus anteferam mihi quas Hollandia nuper 
Mifit in auxilium , quxque augent mercibus xquor , 
Et qux faticidis fabricaca eft quercibus Argo 
Palladis auxilio ; quin ipfius Amphitrites 
Neptunique rati : nee gazas Gangis & Indi 
Permutare velim. Venias, gratiflirae Yidor. 
Tantus amor Scaldis , tanta eft te cura vehendi , 
. Cernendique tuos digcos vel Apolline vultus , 
O Patrix Decus, ô Cœtus, lux optima Noftri , 
Vive, vigeque diu , pylüs xquabilis annis; 
Virtutefque novis partas virtutibus auge. 

1626. (6;. 1629. (:). i6j3. (S). 1667. (9). i66fi, (ic). 1699. 



JaCobUs VIVat soCII LaUs InCLyta CœtUs 
IngenIo V Incens neC pIetate MInUs. 



Pangebat Arnica Congregatio Piiilofophorum Antverpienfium. 



Faciebat J. B. FIGHÉ. 



Algemeyne Ver\amelinge. der Werken 



•^^ 



,^^. 



Pranobili, Ornatijfmo DoSUffimoquc Domino, Domino J^COBO THOMJE JOSEPHO f^ELLENS, ^nt- 
verpienfi, cekberrimi Piedagogn F^LCONIS Philnfopho emerito , in Gymnafio SS.Trlnitatls nuper alumno in 
folemni quatuor Ptedagogiorum concursù. Omnium Sujf'ra^üs PRIMO in Anibus Rcnuntiato 14 Novembris 17 45» 



A> 



.Lnia Trias , Sophicos Primus Wellenus honores 
Dum Geminare tuos vênit , tua gaudia crefcant, 
Et cantus refonent , plaufufque per atria longa : 
Jamque tui Juvenes Ixti , totamque per Urbem 
Diffufi , duplices pra^claro Carminé Laurus 
Décantent, memores quod vix tranfiverit annus, 
Ex quo Sauvaglum redimitum tempora Lauro , 
Egregium Hcroem, magnumque in nomen iturum, 
Duxere ad Triados feftivis cantibus ^dem. 
Perge volans, Falco, Palma; quoque fcrta fequente 
Anno prima tibi rapias, triplicemque Coronam! 
Gaudebitque Trias, quo te decorabit honore. 
Aft animum ante diem quid fpe ladamus inani ? 
La;temur; triplici Nos ornavere Corona 
BoETsus, Satjvagius, quarto & Wellenius anno. 
Fronde carens médius quamvis intervenit annus, 
Carior exfurgens compenfat damna ruina; , 
Cundis Socratico votis certamine Primus. 
Talia doitrina: tu prima exordia ponis 
fhilipam , tuam perges ornare Palaftram , 
Auguror , ( eft vati mens non ignara futuri ) 
Et repetet, quam olim cecinitZ)/a/t'c7/ca vocem , 
Qliando tribus luftris Sophicâ vix fronde carebat: 
soLa ego Do prlMos : non hlc ca gLorfa rara ejl. 
Credo , tot Lauris te ornavit doda Minerva , 
Alma Trias , formatio in pr.tmia clara Juvents. 
Sunt tua Belgiacis habitata Palatia Mufis : 
Afliduè hic Studiis Mufarum operata juventus 
Dodtrinam puris auiftorum ex fontibus haurit, 
Ingenium exercens : & ni tua cura refiftat , 
jam gï'xçx & Latix pereat facundia Ungucc. 
Quid memorem , at Burgundiac.e primordia nuper 
Addideris lingux , juvenes ut volvere claros 
Audtores poflint , Mufis & yJpolUne dignos ? 
Jamque brevi noftris mirabitur advena terris, 
Ad Trjadem Francx linguiï veniile Lepôres. 
Quin Juvenes Sacrx Hiftorix , & Monumenta profanœ 
Scrutantes, difcunt mores, jï^vique prioris 
Dulces Relliquias. Hic de Yirtute filebo : 
Pro me namque trias Primorum clara loquetur. 
Pergere tentabam, & Triadis defcribere primos 
Quavis Arte Viros. Sed me objurgavit yJpolh : 
Tune , inquit , rsrum yates ignare tuar urn , 



LafTabis toties repetitis cantibus aures , 

Effundens male-natum , & vix tolerabile Carmen ? 

Laus eft nota fatis Triadis. Prccconia primj 

Te pudeat reticêre : petit Vidoria Laudes. 

Infignis Prirai,quo fortè ab origine prima 

Non majore Trias fefe jadtavit Alumno. 

Incipe vircutes animi, Studiique labores, 

Yirefque ingenii primo defcribere ab orta. 

Dicam , fi nefcis : natalibus affuit ejus 

Ipfa Minerva, Comes quoque virtus affuit ipfa. 

Sufeepere fimul puerum ; mentemqye fagacem , 

Irgeniumqne capax indunt , & ad omnia vivum » 

Horrida pellentes pravx contagia mentis. 

Infufa hinc legitur placido Sapientia vultu , 

Et fefe illius Virtus depinxit in ore. 

Quid memorem, ut dodtx illum. deduxere camœn» 

Per ludos omnes Socios longè ante volantem, 

Donec tranfmifi, jam pubefcentibus annis, 

Ad Triados Ixtus , Mufifque faventibus , JEàem. 

Die age (fcis etenim, & poteris raemorare canendo ) 

Quam gratus fuerit Triadi , ut fuperaverit omnes 

Ingenio Socios , nulli Virtute fecundus. 

Cingere Viélorem Palma jamjamque parabapi » 

Gum forte adverfa , prima de fede relapfus , 

Decidit ad nonam , & Socios Dominofque fefellit. 

Flebant Mufc omnes, & mœrens ipfe dolebara 

Delufum Juvenem. Mox illum blandiùs ipfe 

Hortari, atque animum verbis accendere amicis: 

Majores alias fcjret fuperefle Coronas , 

Atque alias longè Virtutis pr-xmia Lauros : 

Has fimul oftendit celfo de vertice Pallai. 

Nee mora, certamen Sophicum Falconis in ^de 

Fortius aggrediens , virefque animofque refumpfit ; 

Fortior ut vidus repetit nova Prœlia miles. 

Ipfe fibi hic femper fimilis , vultuque ferenus , 

Cum nitido pures fervavit corpore mores. 

Non illam iUecebrx , non prava exempla malorum t 

Non anni teneri, aut cseCic mala gaudia mentis 

Luiere. At ftudiis femper melioribus aélus. 

Per pulchrum virtutis iter , perque afpera bella, 

Ad Sophicas reCto tendebat tramite Lauros : 

Donec fcx Voti.s exivit Viftor Arena. 

Sic plim Circi certamine magnus Achilks , 

Ad 



van fyne Hoogweerdigheyd ƒ. T. J. Wdkns, 



Ad metam antevolans, fertur rapuifle Bravium , 
Dum Stadii in medio turbatn cernebat hiantem. 



Hcec dum diélavit Mufarum Prxfès ^poUo i 
An vates alias aiifim fuperaddere Laudes ? 



CHRONO-DISTICON. 

8eX VotIs aDIIt CarUs WeLLenUs honore M : 
qUarto anno ponIt ter na trop h ^a trIas. 

yïpplaudit Gymnafium SS. Trinitatis. 



=*!^^ 



Ud« 



^pplaufas triumphalh PranobiU, DoSiJpmo, OrnatiJJtmoque Domino, Domino f^COBO THOMJE JOSEPHO 
WELLENS, anti Gymnafil yfuguftino-y^tntverplenfis, dunde PadagogU FyJLCONENSfS Candldato, omnium 
f^otls declarato Unlverjitatis Lovanlenjïs PRIMO , liberalium minium Llccntlato &c. Exhiblxui à jladiofa JiL" 
ventute Gymnafil Magai Patrls AUGUSTINL 

Pr^noblli, DoSilJJhno Ornadffimoque , Domino , Domino J^COBO THOMAS JOSE P HO WELLENS, Ant~ 
vcrplenfi in Athin<so Lovanknfi PRIMO fub Jafone MyJUco. WELLENS, yinagr anima. EN FELLUS. 



O Urgite Lovanldes , parnaiïi lumina , mu/h , 
Surgite, vel fi vos deleftant culmina pindi , 
Immutate domos : fatis eft in montibus akis 
Cantatum : Laribus dignas perquirite valles 
Veltris, qua Scaldls grato cum murmure muros 
yïnverfce lambit; fedes bic figite firmas, 
Figite manfuras ; hic veftri gloria montis 
Subfedit : glomerate manum ; paflumque citata; 
Ad Scaidhn conferte gradus : ubi martia turres 
Tollit, & Albanâ flat fbrmidabilis arce 
Andovdrpa potens. Gmdlorum fola trophacum 
Ipfa rapitque, locatque fuis urbs inclyta remplis, 
Quafque reportavit ( populis invifa propinquis^ 
Continuât pulchras fapcrâm leniraine lauros , 
Lauros continuât ; rarique exempla laboris 
Dat , quai venturi ftupeant ad fa;cla nepotes 
In Giiato , vix qui primis exceffit ephebis. 

Ilerculeas celïet mirari Gracia vires , 
Invidtamque viri dextram , geminofque vigores : 
Eft potis herculeos hic exa^quare lacertos. 

Littora T/iîjJallte defiftant Jasonis a6ta 
Prodere de fcenis, omnique expromere genti ; 
Kdkra rapta dabit , pedibus nam Colchlcu prelTit , 
Ignivomofque boves, praiduri & terga Draconls , 
Me.di(C auxilium , mox confiliumque fecutus 
Stravit, & auratum decerpfit ab arbore vdlus. 

Rumpe omnes, mea Mufa moras , Si pande volenti; 
Quis, qui promeruit tantos in marte triumphos , 
f^ilUris & prœdam? Valide qui Jasonis ada 
.dSquat , nee metuit fa;vum lalTare Draconem? 
Fabor in ancipiti , nee enim fum talia fando. 
En Vellus ; iallor; mucata ell: litera; Wellens 



Eft heros Wellens , Devictor Velleris , inquam , 
Matrls tot grudlls hoc adfpedantibus almte. 
Inftituit greiTum , ad Colchos Wellenus Jason : 
Non timuit Icopulos, prfctentatofque labores. 
Jasona Wellenum maneat fùperanda fophorum 
Tota Cohors , eadem pariter certamina tentans : 
Non uUi cedit, placet objeûare periclis 
Ingenuum caput , & reliquos arcêre trophxo, 
Tantus amor palmai , & rapiendi Velleris ardor ! 

Arma gerit ; fed non Mavortia ; & altera furgunt 
Bella , nee arma parat Jafon : non hafta , nee enfis 
Yulnera dant. Heros Sophicà Wellenius arte 
Stipatus , non dura timet , non afpera terrent. 

Medice auxilium nee fprevit , ab ore loquentûm 
Didta raagiftrorum ( velut alter Thefeus artem 
Fert Ariadnxara firmans veftigia filo) 
Servans : lioc tutus tentât muni mine pugnam. 

Ignivomi tauri , cunftorum & luda Sopliorum 
lugenio, Weelene, tuo luccumbere gaudent. 
Mirantur genium, folis, cœlique mettus 
Defcribit radio, Sifurgentia fidera dicit; 
Cartcfiüfquz bibit mores ; non volvere libros 
Définit ; antiquis veftigat prodita fœclis ; 
Natura; rimatur opes, cxlumque, folumque 
Lance pari librans; Dlvùm fe cœtibus infert 

Vellere fic tanta: quod fuipexêre fuphorum 
Turba;, Wellenus potitur, totulque Palxftra; 
Lovanides parili confentit voce S^natus. 

Vicifti tandem! Druonun: fis gloria gentis, 
Gloria Wellenum , dandorum norma Nepotum , 
Norma fecuturi Fratrls , quoque pafllbus infi;at 
Qui, vcmrandi, tuis, carx tu norma /orons, 
B 



Algeme^ne Vtr\amdinge da' Werken 



Yincere q\i£C didicit : tollunt tres prxmia Primi. 

Vicifti tandem , tuaque expedata Parentl 
Vellera diripuit tot ciiftodita periclis 
Virtus , Wellenam qiiêis ftirpem Victor adornas. 

Sic equidem ducebam animo , rebarq.ue futurum , 
Tempora dinumerans , nee me mea cura fefellit. 
Afpice ut infignis fpolïis Wellenus opimis 
Ingreditur , Victorque fophos fupereminet omnes 

Quas ^nverfa dabit tanto pro munere laudes ? 
Quo feror ? Ecftaticam reddunt nova gaudia mentem, 
Ut faxo fimüem ; nee enim. te promere digna 
Quis poterit ; fpolii captabo Velleris umbram. 

Quid facimus ? Pia vota damus. Vos plaudite ErimO' 
Primi Jnjlruciores : ^u^uftinique Lycaum. 



Plaude parens tanti rurfum fscunda decorh : 
Plaude Magiftratus :■ tu ftirps Wellenia plaude': 
Plaudat ovans Falco , felix Antvcrpia , Scaldls. 
Nos tibi gratamur pariter, votisque tuorum 
Ingerimus quoque noflra Tuo fubfciibit honori 
^ugufllniadum (prima hic fundamina Jason 
Haufit) quam Laurus tua ditat , Prime, Palxftra. 
Te Vincente , fcholas niveis Victoria pennis 
Elegit noftras. Meritis pro talibus scquas 
Non canimus laudes : tarnen accipe vota tuorum : 
tU D£CUs,I,nostrUM;.WeLLen.I sangUInIS eflo- 
NON perItUrUs honos. Patrice tu gloria gentis , 
Corda tibi deyinfta vide ; funt vota tuorum ; 
Gxleftis lias aternüm Velleris ha;re& 



E N 



G H R O N I e O N. 
W E L L E N s , V E L L U s A- s s Ü M s: 

E X s U D GR E T U o. 

PrtsmUli 1 Domjfimo Ornatlfimoque Domino, Domino JyJGOBO THOMJE JOSEPHO fVELLENSy 

CARMEN MUSICUM. 



L 



IL 



ni. 



VI, 



CAmliilati convolate , 't^VJkeDaphne,'aeQ.z Flora TTOc meretur ufque ViCT0RT7"Ia twba muficorutn 

Fprrp rives '^audium: Jl-^ Serta PRIMO Laurea ; -t^ A juve.ita ftrenuus : -•-' Duplicemus gaudia; 



'Ferte Civcs gaudium : 
Ecce Wellens , jubilate 
Primus eii Lovanidum, 



Hiice verticem décora 
Jasoni iint aurea 

G H R O N I C O N. 



Ariium prxclarus HECTOR Primus hic , ut normamoruni,; 
Primus eft Wellenius- Vivat ac in fœcula.- 



J A Co bUs THolVrAS WeLLens Deo pIetate,. 
UrbIqUe antVerpIensI Voto pergratUs. 

^pplaufus Embkmatlcus ^lludens ad ^rma gmtHltla Docîijjîmiac OrtiatlJJîmlDomlnlrDomlnlJylCOBJ THOMM' 

JOSEPHI If^ELLENS, In ^nibus PRJML 

HOC SUB GHRONICO ARITHMETICO: 

A R M A' Dant ConCreta eX aLto Vota.. 



EMBLEMA P R I M U M.. 

Orkmr ftdïa. Nam. cap. 24. f. 17. 

L-EMMA. C/arior inde mica:. 

INcipit ut nigro Phœbus velamine vultum 
Condere , confeftim Candida Stella Mlcau- 
Et quantö gravius, tantó fit Clarlor Indè 

Emitiens radios, nox velut atra foret. 
Sic, JACOBE, licet quxrant obfcura Maglftrï ,■ 
Luces ingénie clarlor Indè. tuo. 

G H R O N I C O N. 

fUö graVIor LUCta , HÖC CLarIor ILLUXIx 

THoM^ WeLLenI s^teLLa. 



EMBLEMA SECUNDUM. 

^lajï ficlla matutlna in- medio nebuia. Eccl. c. S 'f. 6.- 

LEMMA. Supereminet una. 

FUlgef ad auroram caclum , quàcumque /ère/jum ,• 
Multiplici Stella ; non tarnen igne pari. 
Omnibus ex aliis oculo fupereminet una 

( Lucifer eft) tamquam folis ami ca foret. 
Sint Socii ingenio c/aW , Superemlnet unus , 
Qui PRIMUS WELLENS , auxiliante DEO. 
C H R' O N 1 G O N. 

qUasI steLLa Ma^UtIna WeLLens eXUrgI®' 
VERâ DeI gr at Ia, 



van fyne Hoogweeràigheyd J. T. J. TFelkns. 7 



EMBLEMA TER-TIUM. 

Sidla manenus in Ordine , & curfu fuo.Jud. c. 5. f. 20. 
LEMMA. Stat fixiz fiT axim. 

/^Ui c£Il cnrUim fbkrti indagine nôrunt, 
\} Sunt vaga, fiint; dicunt ; Sldera- fixa polo. 
î>îon Vagus , àt fixus WELLENS , qui fingulaprima. 

Prœinia turn Studii , turn pietatis habet. 
Quid miri , femper gradiens virtutis imago , 

Piœmia LOVANIDUM PRIMUS honore ferat? 

C H R O N I C O N. 

Véra WeLLenI steLLa ÜsqÜe ManebTt 
F I X A In o r D I n e s U o. 

EMBLEMA QUINTUM. 

Vidmiis autcm ftcHani, gavlfi funt. Matth. 2. f. 10, 

LEMMA. Difcriminu tollit. 

ESft nodu denfis adbpertus nubibus yEther', 
Nauta timet, pereat ne fua cara ratis. 
Hefperus àt remicet, fubitö difcrimlna tollit,- 

Omnibus & gignit gaudia multa viris. 
Sit timer in tenebris, WELLENS, difcrimina tollés, 
Luce tua rudibus gaudia fumma ferens; 

C tt R O N I G O Ni 

fiitUentes fteLLaM WeLLenI , gaVIsI sÜnf 
gaUDIo , ne obrUantUr. 



EMBLEMA Q U A R T U M. 

In luce Jlellaruni per no&cm. Sap. cap. 10. f. 17.-. 

L E M M A. EruMt , Ù fcnat. 

CArpit ut in tenebris qüis iter , fe' mille periclis" 
Credit, nunc fofllc, nunc cava terret aqua. 
Aft' ubi jleZ/arum /u/gor fe prodit eunti ,- 

Erudit , & fervat , ne quid obefTe queat. 
Erudies cxcos, WELLENS, fcrvabis & Omnes 
i&Vere doârinaî, ne ruditate cadant. 

CHRONICON. 

fULgore sapIentI^ sVje WeLLens erUDIet 
oMnes , atqUe saLVabIt 'Ç'Iatores; 

EMBLEMA SEXTUM. 

Ejïis hodie ficüt ftcllie dsli. Deui. cap. I. f. lo.- 

t IvM M A. Qùot funt , tot lumiiia Ttiittunl-. 

QUot fulgent flell£, tot funt ., qux luniina mittunt ; 
Tres. una plures lümina plura vibrant. 
Conipicimus Nato zriplici ga\idôre PARENTES : 

Nonne triplex Proies jïdus mrique triplum ? 
Et verè : MINOR, hïc Studiis huc-ufque Bravia 

PRIMA tulit folers, & pietate mican^. , 

FïLlA non ceffit : Pietatis adorea , nee non 

A Paucis illi facra Corona datur. 
Hl duo funt ca:li fulgentia fidcra ; Jïdus 

At Majus SENIOR PRIMUS in arte nitensi- 



Caufa patef; natos tenero fub termine texit 

Et PATER & MATER , Candor ut ufque foret. 

Gratamur vobis & pèdóre & ore PARENTES :■ 
Det Deus, ut rutilent fidcra veiü Poli. 



C H R O N I C O N.- 
G aUDIUMparIt UtrIqUe varentI 

T R I P L E X W E L L E N A P R O L E S. 



M= 



C Q R N I S. 



Enfuram tanti , nee fallor, nominis impies,- 
Et properas VICTOR pukhras per VELLERA lauros.' 
Quid volo.? Vela meai, fie julTus, contraho navis; 
Nam, quia te cantare fugit condigna Camecnasy 
Tantis fub titulis tenuis mea Mufa fatifcit. 
Öa veniam fefla:, VICTOR, fi buccina laudis 
Q,ualia-cumque kgis, VICTOR! carmiaa PRIMO; 



Ahüty f^ulcano. Votis concède rogatus' 
Pei- te , per , qui te talem genuêre , PARENTES'^ 
Exiguam 7lf«yàm, tremulâ qua: voce profani 
Vix laudum ca;pit prsconia prima tuarum , 
Quando, ca^ca tarnen, verâ fub imagine verum' 
JASONA te ludens , aurati VELLERIS ante 
Cunétos, fic merito tribuit tibi, STRENUE, palmSffiy 
Sufcipe-, non artem , fed pedtoris intima noftri- 
Affeitu Ipeétare licet turgentia grato. 

C H R O N r C O I^. 

FRlMo süoJaCobo Wellens DonaïT'? 

JÜVenES AÜGÜSTlNO-ANTVEB.PlEN-SSy 



©, © 




Algemeym Ver\amdinge der Werken 



Franobili, Rzverendo AJmodum Do^Jpmoque Domino , Domino JACOBOTROM/EJOSEPHO fFELLENS, 
ylntverphnfi Infignis Eed. Coll S. Jacobi ^ntverp. Canonico S, R. E. Diacono , S. Tlieol. Bacc. formata in 
celeberrimo Ptsda^ogia FALOONJS ^ Profcjjbri Dignijjimo Rcccm deSto , die. 18 Maü 175t. 



^-^Uis mihi magnorum penetralia pandere vatum 
Audeat , & Sacro perculfum pedus ab œftro 
In numéros Thymbrxus agat, quis torrida dudura 
Labra caballino rurfum det mergere fonte , 
Atque interraiflas referat mihi pegafus undas? 
Queis cantu celebrare queam , vel Apolline digne 
"WELLENUM, & meriios , ut par, deducere honores. 
Talia dum memoro , furdas Deus obftruit aures : 
Pegafus , invifo veniente , recalcitrat horrens : 
JLt nullos (Grudiis vates nam deefle queruntur) 
Invenias , dignis defcribere verfibus aptos 
WELLENUM. Periit noftrorura gloria vatum 
^erckerus, latios inter diftinftus Homeros; 
Quo pereunte, fimul Mufa; periiilè videntur; 
Atque Aganippeas, quas olim fa;pe biberunt, 
SubtraxifTe undas , Griidiis iratus Apollo. 
Quale-tamen-cumque eft, liceat cantare coatSto. 
Hoc ego, fi precibus cedens, & plura merenti 
WELLENO faciam, mihi fone ignofcet Apollo. 
Ignofce Ô ! WELLENS, vofqae ô ! ignofcite Amici , 
Efte boni , placidafque meis date cantibus aures. 
Ergo ut procédât deduftum ab origine carmen , 
Quum primùm nato dedit incunabula gaudens 
^Jndoverpa fuo, Pallas la:tifllma partu, 
Accélérante gradu cunas petit , altera nutrix 
Afflatura animos, rebus fablimibus aptans 
Jngenium, lateri manet indefelTa clientis. 
Crefce puer, dixit, crefcent dum crefcis honores. 
Crevit, St in quantos puer hic fuccrevit lionores! 
Succrefcetque ! utin^m fuperi niea vota fecundent! 
Cunarum lans eft Sociis prxcellere cunétis. 
Yincere liidus erat puero , juvenique Sodales. 
O quoties dodx rapientem dona pala^lba; 
Obftupuit Pallas! quoties corda œmula vicitl 
î^îon lècus ac Circi certamine viclor Achilles 
Antevokt cundtos , redimitus tempora lauris 
perpetuum florens. Tantum cecidillè videtur , 
(Si tarnen hoc cecidifiè fuit) dum forte novercâ, 
Nefcio quo fato, nonus Dialecticus audit. 
Cum Duminis flebantSocii, indoluitque IWinerva ; 
(Indoluit tantums neque enim cxleftia tingi 
üra licet lacrymis) mox illum blandiùs ipfa 
Jiortari, atque animum verbis accendere amicis: 
Tu nè cede malis , fed contra audentior ito , 



Majorefque fcjas alias fupereflè coronas , 
Atque alias multas, virtutum pra;mia, lauros : 
(Has fimul oftendit, manibus nam forte tenebat > 
Alacte animis , aderit non deplorabile tempus , 
Quo réfères illas , pompa viftrice , coronas. 
Nee mora ; certamen Sophicum Falconis in arce 
Fortiüs aggrediens, virefque animofque refumfit, 
Aufus & afflidis meliùs confidere rebus ; 
Fortior ut vitStus repetit nova pra:lia miles 
Ingenio hic famulante , atque afpirante Mînervâ , 
Quicquid Ariftoteles gradiendo, Zeno canendo, 
Quicquid Pythagoras potuit docuillè filendo , 
Flendo Heraclitus , quicquid contrarias ipfi 
Democritüs ridendo, unumque nihilque fciendo 
A6ta;us, quœrçndo hominem cum luce Sinopëus, 
Quicquid Cartefius dubitando , denique quicquid 
Vifibus humanis natura noverca negavit, 
Mente polos adiens , oculis hoc pedtoris haufit, 
Nee fatis eft haulWe, palam fed cumaatueri, 
Et conferre pedem , varioqtie examinis a;ftu 
Tentari, liaud trepido titubantem hxrere palato; 
Hoc opus hic labor eft .- paucis ea gloria ceflit. 
At te lolventem nexus , nodofque fecantem 
Implicites , Sophicâ viiftorem exire palocftrâ 
Obftupuêre omnes : fcjres à Pallade dodum. 
Sic equjdem ducebam animo , rebarque futurum , 
Tempora dinumerans , nee me mea cura fefellit. 
Omnibus ex votis ptigil optimus acclamatur. 
Quis plaufum illius lucis , quis gaudia fando 
Explicet, aut polfit calamis xquare triumphos!? 
Patna! fpedatrix & ncti confcia plaufus , 
( Et meminiffe potes , nobis namque ipfa dedifti , 
Qtiam canimus pompam ) qua: non infignia laudura 
Muneraque & titulos Vidor tulit ! lUe pénates 
Intraf, & altifo-.à teftatur turre boando 
Gaudia Carùlus fPatrio fic nomine dicunt) 
Magna triumphales dant tintinnabula, teftes 
LcCtitioc , Sonitus. EgrelTi mainibus adfunt 
Fuigentes in equis pugiles , Pa:ana canentes, 
Quos data fcuta notant , laurofque & dona ferentes. 
Aureliana Cohors didta: Dux proxima turma; , 
Laurigeros hortatur equos , defudat , & inftans 
Impenis, equiti mores & munia ponit. 
Ipiè triumphator, Sophicâ comitante catervâ, 

Prove- 



van Jyne Hoogweerdigheyd J. T. J. Wellens. 



Provehitur , Viâ:orque Sophos fupereminet omnes. 
Non tarnen ( ut quidam ) prophi jadtator honoris 
Afpeftandus adeft, generofa modeftia laudem 
Dillimulat , tumidofque domat bis Victor honores. 
Quis Populi ftudium raemoret ? cum Plebe Senator 
Excitus inftinélu focio, puerique fenefque 
Concurrêre, tuis non faéla indebita fadtis. 
Omnibus in tedlis matrum chorus, omnis honoren» 
Afpedtare oculis , pedibufque attingere certat 
Viótorera : nequeunt expleri corda videndo. 
Dixifles rediifle dies , quibus aha fubaétos 
Viitor agens Gallos , fcandat Capitolia Caclar. 
Ipfe Magiltratus nato felè obvias offert , 
Viftricem Primi gaudens contingere dextram ; 
Munera concedit, manibus data munera largis , 
Hefperidas donaflè pûtes. Quid perfequar omnes 
Rhedaique ftrudtofque ignes.' Me copia vincit. 

C H R O N I CA 

FaLCokeM JaCobe aDea 
•faLConIs CatheDraai, 



Quid recolam œquales in Sacro Pulvere curas « 

Et felTos Dodtorum ajftus refponfa ftupentum ? 

HocaIiis( nee enimSophicumeft)memorarerelinqu<>. 

Quid referara quanto ftudio , quantoque favore » 

In majore Domo major Te Pra;fes amarit ; 

A quo non modicac laus eft virtutis amari. 

Nee Prœfes, nee Te abfentem Ixtantur Alumni : • 

Tantus amor cundtis ! Solus Ixtabitur Aies. 

Hinc exorato (nam nuper abire pararat) 

Lœta Tibi donat fubfellia fcandere Falco. 

Ergo ag'e ; quod Grudiis gratus Smllartus Athenis , 

Quodque Mager mannas Grudiis Vir Fafcibus aptus t 

Et Prxdecaflbr Brunincxius ante docebant , 

^nverfani omnes, decorati pellibus omnes 

.5ïde Cathedrali; titulo decorandus eodera 

(Ni majora vocent) doceas Dodliffime WELLENS, 

Coufimilefque Tibi formes Falconis Alumnos. 

(QUATUOR. 

s, 'asCenDe reLICtaM 
•DoCte DoCenüa poli. 



CarMIna fuLCo Dab at. 



Tr'^ 



.1 



PranobÜi, Rcverendo ^dmoJum ac Dicüjfmo Domino, Domino JACOBOTHOMJE JO SEP HO ÏVELLENS, 
ylntverpicnfi Sacrte Romans Ecdeflce Diacono Infignis Eccl. Coll S. Jacobl Antverpi£ Canonico S. Theolo°i<e 
Baccal formata in cekberrimo Piedagoglo FALCONIS , Profejfori DlgniJJimo Rccens ekclo , die. 17 Maii I75I' 



M, 



Ulta mihi dubiam traxit Jententia mentem, 
Unde prius cœpti currat mihi carminis ordo , 
Materia: nimis ampla Seges dum lè obvia prxbet. 
Vos mihi Piérides promptas in Carmina vires 
Sufficite, atque animura folitis date cantibus aptum, 
Dum mihi ff^dknus Mufarum nobile Pedtus 
Decantandus erit , faveat mihi Pra;fes Apollo , 
Turba Novena fave noftris non invida Metris. 
Eft animus nobis veftrum cantate Clientem 
Welknum , atque illum meritis attollere ad Aftra 
Laudibus; afpirate , precor, cœptifque favete! 
Non mihi fi centum Lingua; fint oraque centura 
Ac totidem Charités, compledtar fingula verbis 
Wdkniqai queam dignas comprêndere laudes , 
Aut qua; Magnorum meruit faftigia honorum. 
Integer eft vita:, claris virtutibus audtus , 
Artibus excellens , dodloque exercitus ufu , 
Exhibet ingenua: decus inviolabile mentis. 
Urbs Anverfa Parens tanti incunabula Nati 
Gavifa obftupuit, primis quem vidit ab annis 
^urdios inter Juvenes fubfellia Prima 
Scandere , & ^ionidum vidtricia figna tuliflè. 



Hannoniaï ad Montes dein illum fèrvor anhelus 
Abripit, hic junxit Latiali Idiomata Lingua; 
Gallica, Mufarumque fimul Penetralia Primus 
Summa tenet , femperqiie illi fuit a:quus Apollo. 
Inde petit Grudium folito fervore Lycxum , 
Inque Domo Triados Dialedlicus impiger audit 
Tf^dknoque iterùm vifa eft fpes prima favere; 
Aft tantos fruftrata fuit fortuna labores 
Invida , qua; magnis rarö conatibus a;qua. 
Mox Falconenfis gratilTimus incola Tedi 
Et Sophia; laus magna Scholx Wdknz refulges. 
Hic tibi fpem primi fpolii vidtricibus Alis 
Falco parat , tibi pandit iter , priaiamque Coronam 
Offert , magnanimus , nulloque pavore vacillans 
Perftiteras vidtor , Sors qua; vix contigit ulli , 
Blanda tibi favit , res eft ea digna relatu , 
Cundtorum ex votis Primus J-Tdkne ftetifti. 
Nee mora : Majoris Prxfes te Sylvlus a;dis 
Sufcipit Exim:us, rairabile mentis acumen 
Confpicit, erudiitque ingentibus ufibus aptum. 
Prx'tereà quid qua;fo tuo quid Prime Decori 
Quid laudi' JFelkne canam ? quoye Ordine pergam ? 



lO 



Algemeyne Ver^amdinge, der JFerken 



Ambigo , nam dubium quovis in tramite vatem 
Diftrahit , atque inopem, meritorum copia reddit. 
Si pietas , fi cana fides, fi cognita Virtus, 
Candor & ingenium, dodtrina, modeftia, morum 
Gratia,& integritas, nee non conftantia Cordis 
Confedifle unquatn potuerunt peetere in uno . 
In te uno refident, fedemque locàfle videniur. 
Svh'lus obftiipuit , demirabantur Alumni, 
("Majorana Domus quot habet) pulcherrima Dona, 
Doftorum facrâ fimul admirante Corona. 
In Majore Domo vifa eft induftria Major , ' 
Majus & ingenium viguit fub Prxfide Magno 
Entheaque à Cunis celfo vis infita Cordi 
Clarior eminuit ftudiifque incenfa cupido. 
Eveftus Sacrx vix Baccalaureus Artis 
rit Prior Hallarum, magnum & laudabile munus 
Ingenti cum laude gerens, Atlantis adinftar 
Molem immenfara humeris & vix fuperabile pondus 
Exantlare potens. Meritis ftudiifque probatis 
Praïfidis Exïmil fibi conciliavit amorem, 
Cunftorumque animes ac devinftiflïma magna; 

C H R O 



Corda Domus ; cun6tis exemplav nobile , & ingcns 
Delicium , cu'us candorem in fronte legebant. 
Cujus & eximii Refponfa diferta Magiftri 
Laudàrunt. Théfmm , quas Sacra Licentia pofcit, 
Solventem nodos & Dogmata vera tuentem ; 
Illum omnes grudiipariter mirantur Alumni, 
Jadantque unanimes ad grandia munia natum. 
Ergo Profeflbris jam fede vacante vocaris 
Promeritam adCathedram dignusfuccedere5ra_ynJncx, 
Te licet invitum Falco fVdkne vocavit , 
Sxpè recusafti , tandem ob Falconis honorem 
Sufcipis oblatum generolb peiStore pondus 
Natus ad egregios ufus curafque docendi. 
Invita invitum te Majorana relinquit 
Tota Domus, noftris difcedis ab xdibus a;grè, 
Quilibet amiffum dolet & fine fine dolebit, 
Quanquàm la:ta favet fauftis gratiffima cœptis 
Grataturque tibi magnis fucceffibus a;qua : 
Hoc habet in votis, vivas Venerande ProfefTor, 
Pergito Falconem Primis decorare Triumphis , 
Et Majoranos magis illuftrare Pénates. 

N I C O N. 



faLConeM DeCorare pergIto. 
Magna (cDzs hxC Lieta Canft. 



itiU.. 



Pr^nobill, Reverendo admodum ac Domjfimo Domino, Domino J^COBO THOM.li JOSEPHO TTELLENSy 
u4ntverpienfî , Sacrée Romanx EcckJiiC Diacono, Infignis Eccl. Coll. S. Jacobi ylntvzrpite Canonico S. Theologia 
Baccalaureo formata, in cekberrimo Padagogio F^LCONJS , quondam in minibus PRIMO Omnium votis Re- 
nuntlato nunc ejufdem Pxdagogii Profejfori Dignijfimo, Recens ehSlo die 11 Maii i'lS'i- 



J^ Alco Profcfiores (quos clara Antverpia Mater 

Protulit) in faftis Nomina trina legit. 
Inclyta Magnorum funt Nomina trina Virorum 

Ündiqu'i funt Meritis concelebrata fuis. 
Afpice felices felix Antverpia Natos! 

Olim ( hi pofteritas quos veneretur) erunt. 
Hos inter auondam cekbris Sncllarilus unus 

Extiterat, cujus fplendida far^ia viget. 
Gratia fit Superis : in vivis bina fuperfiint 

Nomina , de Publico qusc meruêre Bono. 
Nota manet probitas 8i Magermannica Virtus, 

Falconenfis amor teirpus in omne manet.^ 
Magnifici Re&uris onus dùm fa;pè gerebat , 

üeftiit Alma parens hoc modérante Viro. 
Ivonifque Do nus geftit fub Prx'fide tanto , 

Lxta Mjgermanni Nomen in ore gerit. 
Tertius ornavit Falconis teita Profcflbr 



Bruynincx : Falconi femper amanda Trias. 
Mœfi:a licèt luxit , Bruynincx abeunte , f^olucris, 

ylnverfique fimul condoluôre Sophi. 
Nunc hilares animos iterùm vultufque refumunt, 

Feftaque jam folito Carmina more canunt. 
Ecce Profeflbrum Wellenus quarta refulget 

Gloria Falconi, gloria Prima Sophis. 
Nubila poft rerum quos la:tior aura Serenat, 

Quce Cathedram dofta; la:tificabit ylvls. 
Welleno redeunte , novos canit inclytus Aies 

Plaufus nam viétrix hoc Duce Palma viret. 
Illius fecunda Parens Antverpia plaude, 

'Lt&.s. velut Sophix plaudit ubiquè Cohors. 
lUe Profefibr adeft, quo non eft dignior alter.? 

Doétrina: clarus Lu mine quartus adeft. 
In folo Qj^iarto Trlnorum dona relucent 

Omnia & hinc Wellens omnibus unus amor. 



î 



^an fyne Hoogweerdlgheyd J. T. J. Wellens. 



it 



Te Quanum Wellene cano , perque oœnia Primutn 

Vota Decus Sophia,- , quem modo Falco colit. 
Quem fibi Falco petit per fingula vota Magillrum , 
. Qiiid fublime magis nobiliulve canam? 
Patria l.na tuos olim expertura labores , 

Exultât tantum fe genuiffe Virum. 
nie es , cuî Dotes Natura benigna ftupendas 

Et dociles animos Diva Mincrva dédit, 
Quantushonor , quantufque decor tibi , quantus & inftat 

Fervor , & in quanta luce beandus eris. 
ylurellana animi ClaflTis pncfaga futuri 

Inter Difcipulos te venerata llios. 
Quodque rei Caput efl: ; fmceri candor honefti 

Haftenus ex oculis cum pietate roicat. 
Te morum integritas, te vera raodeftia frontis, 

Undiquè Nativus concomitatur honos. 
Dî tibi tot Dotes & tanta talenta dederunt, 

Queîs Cœlo & mundo complacuifle potes. 
Sic pia te tenerum formavit cura Parentura 

Tramite ne cœpto degenerare queas. 
Occidit ('heu tantes refugit memorare dolores 

Mens ) Genitrix meritis non moritura luis. 
In vivis Genitor meritorum Lumine clarus 

In te virtutura crefcere dona videt. 
H.i-c Patruus Conful gratanti pedtore & ore 

C H R O NM C 

sCAnDere faLConeM per 

CONFERRE ET PRIMaS A 



Cernit, te proprii more Parentis amat. 
Urbs Anverfa tuo lub Pâtre , ac Confule gaudens 

Stat Patruo , Natum te colet ufque fuura. 
In te Virtutes Patruique Patrifque ftupefcit 

Ac innata animo candida Dona tuo. 
Nec minus Aima Parens onus exantlafle Prioris 

Hallarum , & Dodti te Stupuêre Senes , 
Sacrarum Thefuim quoties te folvere nodos 

Audiërant , quarum débita Palma tibi eft. 
Carmina noftra tuas nequeunt a^quare canendo 

Laudes, lunt Donis illa minora tuis. 
In magnis voluilTe tamen fatis eflè fateris, 

Perficere hic nobis & quoquè velle datur. 
Qualia cantârunt afflati Numine Vates, 

Eft animus nobis talia ferre tibi. 
Sed tibi , quod ferimus parvum & rude Carmen honoris , 

Teflera fmceri pedtoris illud erit. 
Tu multùm nobis & femper amande ProfelTor 

Tu geris Anverfos Summo in amore Sophos 
Nos te diligimus parili pietatis amore , 

Sic noftrum Cœtum muruus urget amor. 
Hoc fat monftrîlfti vel in ipfo Limine nobis , 

Quando Profeflbris munus adiré paras. 
Sic faveas , dudumque Tuis nobifque valeto , 

Hxc tibi de primis proxima vota damus. 
N TRIPLEX. 

sIDera, DoCte, DoCebIs, 
paLLaDe posse Corona s. 

CarMen Dat L^ta Congregatlo. 



Pr^nohlli , Reverendo admodum, ac ConfuhlJJJmo Domino , Domino J.4C0B0 IHOMM JOSEPHO JFELLENSy 
^ntvcrpienfî , Sacrte Romams Ecckfiis Frcsbytero , infignis Ecclejîte Collegiat£ S. Jacobl ^ntverp'ne Canoniio , 
fiorentlffimi Pœdagogii F^LCONIS , Profejfori meritljjimo in aima Univerfitatc Lovanienfi, Sacra Theolo^ia 
& Juris utriufque Liantice Gvadum , eodem die fummo cum honore confequenti die 31 JuUi 175a. 



Vi 



Iftrices duplicat Lauros, & bina triumphi 
Serta fimul fibi Falco parât, ftridore fecundo 
Omnia pervolitat latè loca docta Volucris 
Sacratamque rapit Palmam pariterque Togatam , 
Atquè Profeflbrem geminatâ fronde decorum 
Well-Ienum , fc;rt Aftra luper , mirabile vilu ! 
Quem primum dixêre Sophum fuffragia qucque, 
Qua: förtuna favet rariffima , faufta favebat 
Welleno, illius nunquam fruftrata labores. 
Laurea fie viruit Sophia; , Vidoria tanta 
Falconi inviao , reJiit, perque inclyta teda 
Palma triuxnphalis Sophix exiiilaravU Alumnos, 



Attollitque Animos omnes 'nova gloria Primi. 
Nec mora ; Sacrato ftudio infiammata voluntas 
Altiùs exfurgit. Sacras contendit ad Anes 
Impigra, mens, Magnamque Domum, moderamine miti 
Sylvujs eximius quam dirigit , ardor anhelus 
Appétit , ingentefque haurit fijb Pra;fide frudas 
Eximio Wellenus; erat gratiffiraus JEdis 
Incola Majoris, Grudia; laus magna Palsftrœ 
Extitit , ac ftudio Magis inclarefcere pergit. 
Jamquè Prioratûs onus exantlavit acuti 
Viribus ingenii , quo non animofior alter 
Hoc pondus fubliœe gerens difceptat in Hallis; 



Î2 



Algemeyne Ver\amelinge der Werken 



Ac laudum ftudiofa feges , magniqiie laboris 
CoUigitur merces , qux pra;mia digna repenlat. 
Te modo difficiles , quos Sacra Licentia pofcit , 
Propugnàfle Thefes fummo confpexic honore 
Aima parens, cœptifque tuis gratatur, & affert 
Débita dona tibi; verum nequè fift:itur ardor 
Difcendique animus nequè ferto explebilis uno, 
Qui mérita; geminata rapit fibi prœmia Palmsc. 
Fervet opus, Procerefque inter fpeftanda Togatos 
Teéla fubit Themidos mens indefeiTa ftudendo ; 
Atque examinibus jam tune inclaruit illis , 
Clarus & invidus redit è certamine quovis, 
DoiStorefque omnes dofta ad refponfa ftupebant, 
DefendilTe Thefes qui Doftoraliter uno 
Wellenum ore ferunt , & laudes laudibus addunt; 
Scilicet eft tanti ftudiis junxiflè Sacratis 
Juris utrumque Genus , quo major adorea laudum 
Surgat , & unanimi reddantur prxmia voto 
Scribuntur laudum tituli, tibi buçcina mugit 
Tegafidum, plauduntque hilari tibi carminé vates, 
Nec dubitant plaufum tantis conferre triumphis 
Laurigerique ornare caput Pulchro ordine Mufa:. 
Conveniunt , gratâque omnes te voce falutant 
Concordes Dodtorum Animi,Juvenumque Senumque 
Vota volant , & corda favent. Geminata Corona 
Laurigerum ad majora vocat , qui fidere faufto 
Ad Doétorales quondam pertinget honores , 
Qui modo pra;fulget Dodtoris acumine clarus , 

CHRONO- 



Sic ovat , U fummis animos nunc plaufibus explet. 
Quidquid id eft , Superi juftiffima vota fecundent ! 
Nil verbis opus eft,dum frons atque ora loquuntur, 
Facundumque Virum referunt, quem gratia morum 
Commendat , fedet in vultu depidta venuftas , 
Omnis in inceflu reverentia , peétore candor 
Et Suadda gravis, prompta; facundia linguai 
Et nivei mores ex omni parte relucent. 
Adde, quod & ftudio pietas eft junéta fidefque, 
Quod pietate carens malefano pectora faftu 
Sxpè inflare folet. Speftata modeftia laudem 
Contemnit, titulofque fibi mens candida démit. 
Hxc Cœlo mundoque placet tua femita vita; , 
Norma modeftorum es, tua converfatio cuncSös 
Allicit, exemplarque nites veneralibe Morum. 
Omnibus es gratus , teque ambit quilibet , omnes 
Et pietate trahis mira & dulcedine mentes ; 
Dotibus his ornas Falconis teéta Profèflbr , 
His divinóta tibi Dominorum & cunita Sophoruia 
Corda tenes , Thefea fides virtufque refuJget 
Ex animo Wellene tuo , fie intùs & extra 
Mens tua cana placet , generi qux propria veftro 
Enthea laus, nativus honos & nobile pe(Stus , 
Uno in Welleno quai fingula dona notantur. 
Ergo magnorum Mater fœcunda Virorum , 
Plaude Triumphanti felix Antverpia Nato î 
Plaudere dum cernis Isctos Falconis Alumnos, 
Undfquè vox feftis feriat complaufibus Aftra. 

D I S T I C N. 



WeLLenUs sertIs theMIDos par.Iter.qUe saCratIs 
eXornatUs oVans bIna braVIa gerIt. 

^pplaudunt Pliilofophi Falconenfes /nternl- 



liLi'. 



PranobiU, Reverendo admodum , erudUlJJJmo ac confulnjjfimo Domino, Domino J^COBO THOMM JOSEPHO 
IVELLENS , yîntverpicnfi , Sacr£ Romande Ecchfite Presbytero, injîgnls Êcclejîa CoUegiat£ S. Jacobi u4nt- 
verpi£ Canonico, fiorendjjimi P<edagogü FytLCONENSIS, Profuffori DigniJJlmo in yllma Univerjitatc Lova- 
nienfi, in Sacra facultaii 'fhcologica S 'i uiroquejur^ Licentia Gradum > codent die funma cum laude confi- 
quenti 31 JuHi 1752. 

D 



Efine Mirari noftros ^ntverpia plaufus 

Sed gaudens noftris plaufibus adde tuos. 
Et gavifa alias Caput inter çlarior Urbes 

Erige , da laudes La;titia;que funos. 
Pergito nobiicum Lrtas eflundere voces 

Et fauftum canito , quo decet ore , melos. 
Afpice pana redit duplex tibi caufa Triumphi, 

Magnanimx Prolis refpice Dona tu 0. 
Alpiïe Wellenum cund:as clarere per Artes, 



Cédera cuî Virtus nefcia, viilor ovat. 
W'ellenum cantare lubet , quem bina coronat 

P^lma Triumphalis, quam dédit una dies. 
Una eademque dies Sacras dédit omine faufto 

Lauros, & Themidos débita ferta tuiit. 
Viftor Sacrât -e Wellenus fjliit Aren.u , 

Laurea Sacratus pr.^mia donat honor. 
Turidicifque fimul juvat infadare PaLvftris, 

Quodque fuit durutn ferre, tulifle juvat. 



Sic 



van fyne Hoogweeràgheyd J. T. J. Wellens. 



n 



Sic palm-ç ftimulus, qui qaaevis ardua vincit , 

Ingentes Animos impavidofqae facit. 
Magnanimo Pugili laurus non fufficit ana, 

Bina datur, qui non pluribus impar erat. 
Magnorum à Puero quem taedia nulla laboratn 

Cœpére , ex quavis Arte Trophaea gerit. 
Ingenio fuperans facili vigilique labore , 

Praemia dum tulerat plurima , plura rapit. 
Semper caï Primos decrevit Pallas honores, 

Prima fede fedens confpiciendus erat. 
Nobile facundae cor deliciumque Mlnervx 
Atqué Anverfan<e Nobilis Urbis honor. 
Contendit Patrios magis exornare pénates, 

Major apud Grudios furgit honora feges. 
Jamque biennales invifto Marte labores 
Sufcepit Sophici gloria prima Gregis. 
fngenti in numero Sophicis dexterrima pagnis 

Hic iterüm viétrix mens generofa ftetit. 
Quodque rei Caput eft, hic vota per omnia Primas 

Atria Falconis laetificavit ovans. 
Andoverpa Parens laetis compleftitur ulnis 

Wellenum, & Prolem jactat amaique fuara. 
Wellenus eqjitur clarorum faéta Virorum , 

Et verae relegit nobile laudis iter , 
Illuftrefque Viros imitatus amore ftudendi 

Volvit & Authorum perlegit omne Genus. 
Fit Prior HjUaruin , quo non illuftrior alter , 

Summo cam plaufu lufcipit illud onus. 
Dilputat audaiter , fubtili voce modoque 

Divitis ingenii dat documenta fui. 
Exercens animum ftudüs rebufque decoris 



Otia fic vitae defidioft fugit, 
Dum late illius divulgat gloria Famam , 

Doârinaeque Decus celfius ire parat. 
Ecce Profeflbrem Falco petit , illud honorla 

Culmen adit , fummo dignus honore coli. 
Subtilis Sophiae itudet illultrare Palaeftras , 

Per Primum hunc Primus multiplicandus honos^ 
Adjungit Studium Studio, rebufque Sacratis 

Dogmata Juridici litigiofa fori. 
Progreditur vitSlor , ftudioque excellit in omai y 

Difficiles tricas enucleare potens. 
Viiftrici fronti jam débita fèrta parantur , 

Exornat meritum bina Corona Caput. 
Moribus & ftudüs Wzllene ubicunqiiè nitefcis, 

Exemplifque bonis & Pietate praeis. 
Per Sacrum contendis iter, per compita Re<£^ 

Pergis inoflènfo (quo decet ire ) pede. 
Indolis es praeftans magni patienfque laboris^ 

Cuï mens in tenero corpore magna latet. 
Nota tua eft probitas fpeiàataque tempus in omn© 

Et pariter Virtus non probitate minor. 
Sic viguit candor , viguit fic entheus ardor > 

Ne careat frudtu mens animofa fuo. 
Laurea bina tibi fpondet Doéloris honores. 

Te majora manent praemia , vota favent. 
Omnia corda favent noftri tibi dedita Coetas , 

Junftaque funt votis haec pia vota tuis. 
Singula quae tulimus manifelïi figna favoris, 

Peétoribus rémanent non abitura piis. 
"Vive diu Sofpes per Neftoris integer aevum. 

Mira Profeflbrum gloria vive diu. 



C II R O N I C A. 

bIna faLConeM DeCorare pergIt 
MerCes ConDIgna Labo r Is. 

.Applaudit Tnclyta Congregatlo Philofophorum .Antvzrplenjïum. 



.iùi». 



3^^^' 



PrtenoblU, Reverendo admodum , eruditijjlmo conjultijjimoque Flro Domino, Domino JACOBO THOM-'EJOSEPHO 
f-f^ELLENS , yïntverpienfi , Sacr£ Romans Ecclefi^ Presbytero, injïgnis Ecchfice CoUegiatie S. Jacobi ^nt- 
verpi£ Canonico, florentijfimi Pisdagogii FALCONIS Profejfori Dignijjlmo, in Alma Univerfitate Lovanienji , 
•Sacrte Theologie & Juris utriufque Licenti<c Gradiim , fumma cam laudi confcendend. Die 31 Julii ilS^- 



XLla ego, dives opum, refluo finiuma Schaldi 
Andoverfa meas inter regina Sorores , 
Rurfàm inter reliquas caput exero pulchrior urbes. 
Et meritü .• namque inumeris celeberrima pompis 
Turgeo, confpiciens Primorum Serta meorum : 
Et feriem longam , & virides quas neéto Coronas 
Admirans, incedo omnes elatior inter 



Una urbes. Mihi tot dederant , quos nutrio , faftus. 
Nee fatis eft fophici pertingere culmen Honoris; 
Sacra etiam & Themidos referunt mihi Laurea nati 
Dona , & maturo rénovant mea gaudia fructu.' 
Sicprimamfüphia;(memorem quid fingula?)frondem , 
Et duplicem nuper retulifti Erfdle Coronam. 
Harum VVellenus ftimulatus imagine rerura 
D 



14 



AJgemeyne Vtr^canelinge der Werken 



Hoc qiioque pergit iter : fophico certamine longé 
Antevolans , f^olucrem , Patriamque ornaverat Urbcm. 
Nee mora : dum Fidei Myfteria Sacra profundè. 
Scrutatiir Sylvi aufpicüs , non barba tenello 
Creverat, & modo fcandentem fublèllia, Patrum. 
Rubra cohors ftupet : erumpit faciindia magni 
Ingenii .- Doiïtrinam omnes state latere 
In tenera tantam mirantur ;. turba videtur 
Ipla ftupens omni refponfo applaudere*la;tav 
Jamque aderat finis : totamque it Fama per urbenti; 
Majora acclamant Juvenem ouod munia pofcant. 
Audiit & f^olucris, prxdanique, ait, ungue tenebo'; 
Hic meus eft : dabit illa brevi mihi prxda Triumphos: 
Scilicet agnovit monftrare futura ftupendum 
Mentis acumen. Ilabes toto- quod. corde petifti; 
Nam memores , f^olacris, quod tantum effluxerit annus 
Ex quo Wellenüm noftrx cecinêre camœnai 
Qui te focraticas doftor vigil imbuat artes : 
Ecce nova rurfùs, tua gloria, noftraque Falco- 
Fronde tibi redimitus adeft. Applaude decoro: 
Falco Prnfijfori , venienti applaude Corona; : 
Nam qui Serta, gerit, te carpere Serta docebitw- 
Plande mihi paritei", Lauru exornata. ^o/ucrà,. 
Gui , dum tot grudias ad Athenas provida natos 
Mitto, iterum à tali venit ha;c mihi Laurea proie,, 
Qualem ego nutrivi, qualem à puerilibus annis 
In ftudiis fbvi affiduis : domus inclyta teftis 
u^urcüi, latiai juveni primordia lingua) 
Qua; dedit : hinc primis femper rediilTe bra^iisi 
Vidimus, & primum ingenii oftendifTe nitorera. 
Hxc modo- cantandi vaftam tibi Mufa parabaat. 
Materiem : namque ex illo jucunda futura;. 
Yaticinata rei décora, exultare videbar. 
Gratamur Wellene tibi,,,dum Lauriger impies ■ 
Spemmodo conceptam. Eveheris, r^ediniite, probafqua 
Veracem vatem dum candida tempora Laurus 
Sacrata exornat. Sed quid ? Num Laurea tantum 
Creditur ifta F'iruiiL dotes omare, tot inter 

c ri R O w 



Egregias? Majora mihi funt gaudia , qnandb» 
Ad geminx Themidos video properare bilancem. 
Die mihi Mufa , f^irum quanto perfufa ftupore 
Viderit haud pridemThamidosfchola, jura tuentem?' 
Quantaque fpedtatum (quid miri ? ) turba v^niret^ . 
Applaullira cohors , non fpeftatura fedebat. 
Interea ftabat facilis,- nee territa telo 
Quantùmeumq.ue gravi mens asquL confcia juris 
Hxrebat, fed dodta omnes facundia nodos 
Solvere, fublimes Juris pulchri hauferat artes. 
Dixerat : & totidem mirati verba loquentis , 
Ire iterum in plaufus , iterum ter faull;a precari 
Cernere erat : quin ttirba /Tlrùm eiarijjlma plauditt,, 
Sed tacite; nam fruftra inftans fe opponere, fudat. 
Ipfe inter reliques Grudia; qui prxfidet Aulai 
Annuit , &; pendet nutu dicentis ab ore 
Magnifjcus, Tliemidofque exclamât munere dignura- 
Quid plura? Evadis Victor , Jurifque fecutus 
Pra;mia, maturos fers ConfulriJJlme fruftus. 
Et duplici Weelene redis redi mite. Corona. 
Plaudite nunc focii , nune Urbi plaudite lœta: : 
Nexi iterum Lauros duplices. Sic, impigra virtus 
Dum Pal mas CU mul are ftudet, mea Gloria crefcit.- 
Ergo etiam ut reliquas, fic hanc infcribere lucera-i 
Mufa decet ; nam li qua dies memorata vetuftis 
Extat adhuc raodulis, cei-tè ha:c dignilTima fallis- 
Et eondigna- metris : led pergito:.dignior illa 
Exlmium quaï te , faveant fi fata, videbit. 
Interea Weelene mei celeberrime cœtûs,. 
Et meus urbis honos , dum. dotes volvimus aiiiplas>> 
Et duplices iterum Priniie connedtere frondi 
Nitiraur, in Plaufus juvat ire, & gaudia noftra. 
Gum fefto duplicare die. Tua Laurea crefcat , 
Noftraque cum viridi concfefcent gaudia fronde; 
Si modo te meritum circumdet Laurea duplex >, 
Laïtior exurgara fuerit dum Gloria triplex. 
I-, ne fifte gradum : Exlmium eonfcende cacumen ,, 
Et partos itenun cumulabit Mufa Triumphos. 
I C O N 



Sl s .\ C R. A TE L A U R U's P U L G HR O Q U E E X J U R E Co R O N A' 

CIngIt: MaJores antVsrpIa ConCIpe fastUs. 

applaudit Congregatlo RR. DD. Thzologorum ylntvcrphnjium. 



Pranoblll , R'everendo adiaodum' arudltiJJImo ac cnnfuhljjlmo T-^'lro Domino ■, Domino JylCOBO THOM^'K 
JOSEPHO WELLETSIS^ ^ntverplcnji. Sacra: Romana Ecckfite Prcsbytero Sacrée 'I'inologlie & Juris utrl~- 
afque Llcentiato la jlorentljjimo P'iedagnglo FvlLCONIS Plillüfophia Profejfori ermrito , Colkgll San&a uinrns yj 
prtefidl Dlgnijjimo, Reccns ekcio die ii. Junil 1754. 



Q> 



Uantus honor, quantumque jubar cœlefte fupernis 
Eniicac aulpiciis ? Quïc fpIenJe: in Kdibus uinna 



Gloria , perpetuis non interitura diebus !' 
Evocat Exiniiiim düïQ Mitra Pedumq^ue Caïmo?: 



van fyno, Hoogvi'eerdlgheyd J. T. J. TFellens. 



Auftrïacique favor Sceptri, Romanaque concors 
Curia cui meritam gaudent conferre Tiaram. 
Sic vifum Superis. Nunc IlluJiriJJlmus Heros 
Prxful abit Brugas , quem virtus provida cundlis 
Efficit ilUultrem terris , qui Numine plenus. 
Qui Sacra virtnte potens & lumine Divùm, 
Pra;riduir, Regimenque manu fapiente capelTit 
Ilkim omnis Populus, Clerufque affectât, & ambu 
Brugdruni communis amor. Jam munia quamq.uam 
Pro meritis majora gerit; d'ivellitur œgrè 
A nobis, illo vel muti atjeunte Pénates, 
Atque novai ftruétura Domus, vicinaquè late 
Tecta cïolent ,gemit Alma Parens, triftantur Alumr^i 
Amiffum ob columen ; licèt ha:c folatia reftent, 
Illiu.s ut foveac nos gratia nota , favorque , 
Qui nunquam minuendus erit, tam en occupât ingens» 
Pe.ftora noftra dolor , vix & fanabile vulnus , 
Pra.'fidio quoniam Eximio vultuque caremus. 
Commutât fortuna vices : poft nubila Phœbus 
Jam novus exfurgit , Lux & gratifTiraa vita; 
Phœmonœ fperata- redit. Wf.llenius ^lnn^ 
Cunvllorum optatus votrs dileftus ad a;des- 
Sufficitur Pra:fès, qui per veftigia tanti 
Inced'it pergitque Vlri ; neque junior acta» 
Ingenil obftablt Donis gnavoque' labori , 
Se fimill virtute probans. Verùm Entheus ardor 
Inflammat generolum animum , ad fublima natura 
Munia , &; egregias facundo in peftore vires 
Exagitat , turpiq,ue nequit torpore teneri 
Defidiamque fugit magnis mens édita rebus.- 
Quippe tibi à teneris, Pra;fes Digniflime , prxftans 
Ingenium Natura Parens infudit , & ingens 
Crevit fertilitas, & parta fcientia crefcena 
In Falcone fibi prim.os- raptavit honores :- 
Turba virüm ftupuit , poftquam videre TriumpRum 
Infulitum , magnumque Decus', de millibus ulli 
Quod'vix contingit : nam per Hitfragia quxque 
Vidor eras, quantam tulit ha:c Victoria laudem !- 
Tendifti ad Sacrum paflü non difpare campum ,, 
ïtividum in q^uovis vidit certamine pectus 
Majorana Domus, fic conteftabitur ipfe 
Sylvil's Eximius, vox Publica teftis, & Hallam 
Obftupuêre fuum pra^ftaiiti corde PHörcm^ 
Ju/co Proteflbrem revocat ,. Sopiiica:que Palxftrai 

CHRONO- 

ïaUstIs aUspICIIs prje 
_ - N o B I s z X V o T o Q U 



15 

Admovet, ingentefque haurit Schola clara Sophorunj 
Fruótus; multiplices lue frucT:us iruftibus addit 
Wellenics , doctamqiie facit clarere Vokicrem;, 
Qualia Pytagoras & Sucrâtes alta docebant 
Dogmata , vel caufas abftrufa vel abdita reruni f 
Quas celebres fcripsére viri & docuêre Magiftri, 
Talibus exercebat Avera docilemque Juventam. 
Intereà tarnen hic Sacrx pariterque Togata; 
Eripuit Palmcc Decus immortale , nee una 
Contentus lauro , fimul aufert viétor utramcjne' 
Falconi fpolia ampla ferens , geminataque iérta 
Connedteus, frontem decorat duplicata Corona. 
Andoverpa Parens- dotes ftudiumque ftupefcens 
Affectât reducew , quem norat ad omnia natum , 
Illum optat prodeffe fibi, grudiumque Lyca;um 
Deferere , at fruftra ; verùm nativa docendi 
Cura illum hic retinet ,. Dodrina; fydera pergit 
Spafgere Lovanii ; noftrafque difertus Atheuas- 
Illuftrare magis , quaefita fcientia gaudet 
Utilis efle aliis, mundoque Pdoque referre 
iJtilitatis opus; pra^faga Acadèmia voti" 
Inde fui compos; led quid de moribus addam ? 
Nam mofum i-ntegritas, & gratia cognita cundis! 
Et Ipedta^a diu eft, velut è meliore métallo 
Exfculptl mores quavis de parte relucent 
Und'iquè,- concilianique animos ; ut Imgula paucïS 
Expediam ; qualis fuit Illuflrljjlmus Heros 
Brugarum ^ntljjtes venerandâ Dote CaÏmo> 
Sefe Wellenils talem virtute probabit, 
Inclytus iügenio , dignus fuccelTor ad illartr 
Provehitur , fedem , lacrum velut ante CaÏmov 
Continuabit opus ^ cuvilque incumbet, eodem 
Tramite progrediens. Spes illa refulget in ylnn^ 
yEJtbus. Exoptate venis Digniffjme Prac^fes ! 
Jamque Domus nofcai laitis moderamen habeni» 
Sufcipis , & nobis fèlicia tempora Ipondet 
Cura tua & ftudium, quo' ml fublimius, ifto^ 
Nosgaudere decet. Tu Doctoral ia tandem 
Serta triumphiali praccindtus tempora lauro.- 
(Ut fert fama) feres, velut auguror, illa diiertaim 
Ornabunt ventura Caput. Te pedore & ore 
Laïtanti excipiunt omnes, plaufuqpe decent! 
Hunc cCrtant celebrare diem. Pia vota fuperfliniy 
Prolpera te ferum nobis ut- feta refervent» 

D I S T I C O N, 

SES WeLLenIUs Intrat^ 
I MoDerator erIt. 




Algemeyne Periamellnge der TFerken 



o^ùu^îj^^. 



^^i^- 



Fr^nobili, Reverendoque admodum ac exlmio Domino, Domino J^COBO THOM^ JOSE P HO fTELLENS , 
u-intverpienfi , juris utriufquz Licentiato Colleg.ü San&iS yïnnx, Pnefidi meritijjimo in Sacra facultate Theolo- 
gica uilmte Univerfitatis Lovanicnfis Gradum Magijhrii fumma cum laude confcqucnti , die 3. j4ugafti 175$ • 



)^ I Cun^lorum animos , & publies vota rogemus , 
Qucc non mufa tuas Celebret Lxtiffima dotes, 
Ingenii mirata decus , ftudiique triumphos , 
Atque immortales, quos olim pallas honores 
Attribuit Wellene tibi ? Quis carminé digno 
Commemoret , Laudefque ftylo non fcribat inerti. 
At mihi, cûi tantum non concefcêre camœnx , 
Sufficeret dotes mirari , & mentis acumen 
Cernere, qui veró taceam ; dum vincit amoris 
Tis immenla metura ? Ergo mihi celebrabere verfu 
Quantumcumque rudi , cunifque exordiar ipfis , 
Sic decet, & ftudii titulos laudare vetuftos 
Mos jubet. Atque quidem veniunt anteomnia Lauri 
Palladicc; quarum quondam millena paravit 
Serta fibi juvénile caput, quando omnia viiflor 
Prima tulit: teftes focii , teftifque laborum 
Urbs ylnvcrfa fuit ; Poft prœftita munera phœbo , 
Nulli tam unanimi, tam la;to murmure plaufum eft 
Suetus lemper eras altis incumbere Curis , 
XJtilibus mentem igniculis accendere , dodtos 
Exhaurire libros : quid commentaria JuU , 
Quid Titus & Florus , M.aro vel congedit Hoipgrus , 
Quid Tacitus , Sencca , & Lipsi documenta recundunt. 
Nee ftitit hïc animus , fed te ad magis aha parâfti , 
Quidquid y/rijïotdes magno cum Socrate pandit , 
Et dOiSi docuêre Senes , in flore juventas 
Callebas , poteraique fenum coniulta morari. 
Refponfis perfa;pè tuis. Suflragia cuncta 
Primum te tandem declaravêre fophorum. 
Summus eras falconis honos, & fumma voluptas 
Ante decem brumas , atque inviétilFimus heros 
Magnanimorum inter pugnantia caftra fophorum : 
Ingenio & ftudio , & promptâ virtnte labores 
Exantlare potens , fociam longo ordine gentem 
Vincere, & ingentes modù Laudibus addere iaudes. 
Quid referam fublime decus, partofque triumphos, 
Et cumulum meritorum ? Urbs y/nvcrfana manebit 
ïUorum fin-^ Sne m.emor , grudiurnque lycxum 
Inlerct a;ternis merito dona inclyta faftis. 
ObftupuC-re viri , ccetufque academicus omnis 
Welleno nuper dccto in falcone docente , 
Pra:elaras plenè florefcere protinus artes. 
Nee fatis hxc illi funt: indagare quid a;quuin 
Pt re<itum fit , fert animus. Neque ipe minor illi 



Contigit eventus : meritiffima namque paravit 
Serta fibi , haud una qui vidlor fronde decorus : 
Sieque togatorum lucefcit in ordine patrum. 
Jam novus eximiâ refplendet in xdibus Ann^: 
Luce decor , volitat vox undique la;ta per urbes 
Belgarura, eximium dum fert Wellenc^s honorem. 
Brugarum poftquam Pr<eful digniffimus, Ann^e 
Liquit fra;na domus , tune ille reliéta capeffit. 
Optatus fucceflbr adeft, greffufque beatos 
Praifidis eximii legit , & veftigia facra 
Infequitur virtute païi, fimilique labore 
SuUicitum orditur regimen, la;tifque vocatus 
Omnibus , votifque dies hoc praefide fulfit. 
Dum peperit nobis tuus illuftriffime Pnsful 
DifceiTus luftum , Sacra dignifl'ime mitrâ 
Prieful abis , invitus abis ex aedibus Annj: 
Ingens nofter amor , nos & tua chara relinquis 
Atria , brugarum populo , cleroque vocante 
Te decus ad mitrae. Te Pr<efuk bellua turbet 
Nulla gregem tutum. Haecque tuae praeconia laudis 
Fama loquax montes alpinos detulit ultra, 
Nee fanè fuit antiftes te dignior alter ; 
Haec vox una probat populi. Tu mira refulges 
Gloria paftorum, & rerum tutela Sacrarum. 
Es praelens animo, licèt abfens corpore, nobis 
Ufque favens. Sacro regnantem in culmine rerura 
Demiflb colimus vultu , femperque colemus. 
Gratia Cœlitibus , pro tanto Praefide Prxfes 
Wellenus datus eft; , veftigia clara prioris 
Pone fequens , ANN^tque domum cum pace gubernans, 
Atquè magifterii nune jnfignitus honore. 
Quis non hic ftupeat ? Paucis labentibus annis , 
Cum vix depofitâ lanugine , rarjor albas 
Hinc ac inde genas veftiret barba , corufcis 
Dodrinae canct radiis , fcanditque fupremos 
Ufque gradus (nee onus, nee junior obftitit aetas:) 
Quos alii longum non confcendêre per aevum. 
Quidquid id eft:hodierna dies, & praelia monftrant, 
Qu6d quandoque queat fuperare juventa feneâam. 
Nobis vera fenum funt mille oracula teftes, 
"Wellenüm conftare fibi , primumque fophorum 
Succeflu fimili facras clarere per artes. 
Ex quibus hoc nobis tutó concludere fas eft 
Difficiles nullas, artes, fed fic tibi reddi 

Confue- 



van fyne IToogweerdigheyd J. T. J, Wellens. 

Confuetas, quafi congé ni tas ; i ta es omnibus aptus 
In^enii hxc documenta tui frudlufque laborum 
Faicundi multà te fanè laude coronant. 
Sed virtutis amor ver» , morefque modefti 
Illis coUati , meritö de pignore certant , 
Utrùin, qua; ia taótis, juvenilique infidet ori 

C H R o N 
L;eta DoMU 



A N N iE 



O 
S 



ir 

Sit miranda minus gravitas , quàm qua: prxit annos 
Dodrina , & quaj condecorat folertia mentera. 
Quis fat te ergo canat? Pietas, & gratia morum 
Addita doftrincc talem fecêre magiftrura , 
Qualem cum yînverjls plaudens academia jaitat , 
Atque fecuturura domus ha:c celebrabit in 3cvum. 
X A M E T R A. 



pr.5:sIDe te gaUDet 



H E 

C L A R O 

T A N T O 



fLorebIt 

C L A R E R E 



HONORE, 
D E C O R E. 



applaudit Collegium SanSa Anns 



UU4^ 



Revzrendo admodum Pranoblli, acEximio viro Domino , Domino JACOBO 7 HO MAL JOSE P HO fTELLENS, 
Antverpicnfi , Collcgü S. Anme , Pnefldi DlgniJJlmo , Do&orahm S, Theologie Launam 'm alma Univer^ 
fitats Lovanlenfi Sokmnlur Adipifcend die 3. Au^ujli 1756. 



L 



' Ovanienfis amor mea , gaudïa , vefter Athena 
Splendor , ad Eximium vifus lè tollere culmen, 
Eximii fanè nobis eft caufa triumphi. 
Sic ego continuis Antverpla fulgeo lanris. 
Jam raihi tot gnati fulgent ; fed lumine differt 
Stella fuo. Sic clari omnes. Sic pluriraus Heros. 
At mihi prai reliquis Wellenüs clarior extat ; 
Gnavufque Erfdides , urbis duo lumina noftrœ , 
Primus uterque meus ; cur non & Doftor uterque ? 
O utinam raediis nunquam fplendoribus Apro 
Invida Ganda virum rapuiffet ! Crédite, redo 
Ad Dodtorales teudebat tramite Lauros : 
Binaque fulgerent raihi ferta, meumque fuiifet 
Lumen apud Grudios, quo Gaudet lumine Pneful , 
Ganda, tuus. Sed fifte tuos, Antverpla, quxftus. 
Ganda virum , velut Eximium , fuper xthera tollit. 
WELLENUsqv^i tuus majorum exempla fecutus , 
Ut folet, affiduos tibi, lauriger auget honores. 
Ergo agite , ô Socii ! Laurus Neftenda ! Sed unde 
Dum toties cecinére, dabunt exordia Mufai? 
Mittite, qua: toties ceciniftis clara tropha:a; 
Dicite, jam major toties qua: pra;dicat xdes; 
IIic prima imberbis fidei rayfteria Sacrae 
Aufpiciis Sylvi penetrabat. Quantus in illum 
Volvitur omnium amor ! Trahit in ft lumina folum 
Prajidls, bic juvenem fummo feilatur amorç, 
Noftis Sylvladam ? Qua dexteritate lagaci 
Evehit egregios, & tolli curat alumnos ! 
Quot modo Doétores ad Dodorale cacumen 
Nutriit? Et qualem tegitinfula? Nempe pénétrât 
Augurium Si'lvï firmum : quid , nefcio , magnum 
Praifagit charo de pignore ! Noftis amorem 
Sylvï incredibilera, doótos quo diligic, unura 



Hunc in deliciis retinet fibi. Maxime SvLvt, 
Qua: tibi mens? Quis amor? WELLENUMincIuderecurae 
Ufque tuae, juvenemque adeó foviflè fub alis? 
Nempè tibi virtus, pietafque innata patebat, 
Ingeniique acies , ftudiumque & Nobilis ardor; 
Quàm morum gravitas, quàm candor amabilis ornât! 
Sed quïd ego haec toties verfu jam dida revolvo ? 
Dum nova Welleni laudura argumenta miniftrant 
Materiam ingentem , Mufis & Apolline dignam? 
Vix Falco afcitum poterat retinere , Brugenfia 
Dum Cathedra ornatur Roberto Prxsule : lugent 
Annce iEdes , quis digna premat veftigia tanti 1 
Carpe pedum, Roberte, caput fubmitte tiarae, 
Dilectaeque domus dimitte audafler habenas : 
Ipfe probas abiens Wellenlm : dignior ergo 
Judicc te, cuni.T:ifque tuara , Illustrissime, votis 
Prxfidis Eximii jam Prjesulis occupât aulam. 
Ut memini , primus vix .effluit annus & alter , 
Fit Dodtor ( quis credat. ) Adhuc juvenilibus annis. 
Dum veri pra^faga rubris mea Mufa canebat 
Ornandum Braccis , fuerat vox pluribus illa : 
Saltcm expecfabit , doncc vel barba , llquorva 
^e£iareus , formam vel pr£Jidls aula vlrilem 
Ampllet, ut DoSor fiat. Mora nulla, tiagrabat 
Sacris adfcribi Doéloribus. Unde probaret. 
Veracem vatem. Nee obeft maturior a:tas ; 
Gelait enim refidens formofo in corpore Pallas, 
Ipfa ftudet juvenilem aniraum formare virilem .• 
Mememque egregiam ftimulat. Patet impigra virtusj 
Inviétufque labor : quid enim ? Nifi laurea duplex 
Maturâ nimiùm delata ex melTe, moneret 
Palladis auxilio petiturum protinùs axes, 
Quis putet, ante diem virides fuccrefcere lauros? 



Algamyne Ver^amelinge. der Werken 



i8 

Doaorem nerî ? Sed opes in pulvere facro Tiique Urbs, tolle capiit, & dignos concipe /aftus. 

Excutit, & Patres, & Pontificalia jura, Bruxdla heroum praeclara palatia condat,' 

Angelico Duce. Dumque trahit ilia quemquevoluptas, Nobiliiimque aedes , titulofque & ftemmata jaftet, 

TT — „i,:v „V n.,.„^;;c n^o^,,.. innr^r,.. ^v^i^ur ../fA^^.v ^^ j.y (jiygg opum, non tantum ^ntverpla nummos, 



Ilunc trahit ut Grudiis Decus ingens crelcat ^'Jthenls. 
Scire cupis, quanto doftrina; incenfus amore 
Linguam, Galk, tuam , & torvo fundamina vultu 
Teutonicx didicit lingux? ( Quippe illa procorum , 
"Bxc eft rixantûm. ) Nihil eft : fed funditùs ardet 
Argolicam laiia;, facramque adjungere lingusc. 
Defperate , viri , nifi vos ïlelennica ducat , 
Inluper antiques Hebrxa exponere patres, 
llis dedit obfcuris lucem , mirante lycaeo , 
Ditftifque attonitos his reddidit ipfe Magiftros; 
Quid plura ? His Ducibis Icandit fubfellia Doflor. 
Plaudite SchalJigente Grudio Dodere fuperbi , 
■Buccina vos , plaufufque vocant ; accurrite laeti , 
Et rurfùm folitö majores pandite fauces. 
Cernitis, ut Braccas humeris? Ut pilea pulchro 
Yertice rubra gerat ? Doclori applaudite veftro. 

C H R 
'' CORONET 



I N 



O N 

F U L A 



Sed jadta ingenium , totiefque erepta fecunndis 
Praemia primorum : non urbi contigit ulli 
Quot tibi , tot raptas conferri à Pallade pal'mas ; 
Jamque novum jaéta Doétorem. Tu quoque gaude 
^ilma parens, totum late famofa per orbem : 
Nempe tuo laurus adolefcunt fonte rigatae , 
Hac lauru Decus immortale (fit augur Apollo) 
Crede, feres : nam fi Eximium fex luftra triumphum 
Nondum elapfa viro dediderint, quid grandior aetas 
( Det Deus ! ) ^Ima parens? Fama acclamante,CoRONET 
InfULa DoCtoreM. Pro Pr;escle praefidet ? Ergo 
Augurium felix : fiet de praefide Pr;esul. 
Nee finis decori , nam famam extendere fâStls 
Hoc virtutis opus.-genui tibi provida natura 
u^lma tuam parens tamam qui terminet aftris. 
ICON. 



DoCtoreM. 



applaudit Congrcgatio RR. DD. Theologorum ^ntverpknjlum. 



.Jiiiiii 



PnenobiU , Reverendo admndum atque Eximlo f^iro Domino ac Maglftro noflro JACOBO THOMAi JOSEPHO 
IF ELLENS yïntverpienjï, Sacr<e Theolog'ne Doclori & ProfeJJbri Ordinario, Jnris utriu/ljuc Llcentiato , Ec- 
clefiiS Cnllcgiat£ Divi Petri Lovanii Canonico , nee non Collega DiviC Pulcherice ceu HoUandici Prtefidi 
DlgniJJiino fumnio omnium applaufu eleHo \^. Januarii 17Ó5. 



E: 



[ Xoptata dies ! Luitris ter pene novenis , 
A quibus in Grudio Domus hxc fundata Lycœoeft, 
Ea^tior Eois nunquam furrexit ab undis 
Phœbus huic domui, quam nunc,\ibi, maxime Wellens, 
Te valet anibabus felix ampledicr ulnis. 
Ergo venis , Pra;fes , tuaque expeitata tueri 
Ora datur ? Nobis ô qux Pra:fentia ! vera 
La:ti experimur , qux credere quifque timebat, 
Gaudia. Vix capiunt (ità nos natura paravit) 
Spe meliora fidem. Leuvêlti funera flentûra 
Primus ubi ad noftras rumor percrebuit aures , 
Wellenium Batavis pra^feftum hic fedibus efle , 
Incerti ftetimus plaufufne dolorne deceret 
Pene parentantes : vicerunt gaudia Luftum 
Tanta tamen,lachrymafque oculis abiterfimus omnes. 
Et meritó ; nam quœ noftri jaftura doloris 
Caufa fuit, plus quam reparata eft, maximus alter 
Pro Patre dum Prxles conceditur. Invidet Anna 
fuklieria , charumi^ue Patrem fine fine réclamât. 



Clamet , at incaiTum ! nos tanta forte beatî 
Inftar adinventx fervabimus amodó gemmai 
Wellenium, fummis xjuem furamo jure deinceps 
J^.quiparamus Avis , quos ha;c Academia jaitat. 
Si quis Eos inter folidœ Pietatis acumen 
Do>5trinxve gradus ftudio fuperaverit omnes, 
Non equidem prima fecum ftatione locari , 
"Wellenium, culmen meriti utriufque tenentem 
(Juridicaefacraeque Scholae Sophicaeque loquuntur) 
Invideat. Sed quis praeter te, maxime Wellens, 
Utile fie dulci conjungere novit , amaenis 
Moribus aufterum Doiftrinae ut vinceret ? Unus 
Praeftitit hoc mundo Ipecimen memorabile Wellens, 
Quam bene conveniant & in una fede morentur 
Comis amabilitas Dodrinarumque feverum 
ExtoUant alii calamo Linguâque potentes, 
Qui dodtis peperere fibi per faecula nomen 
Immortale Libris; fed Nemo, vel Ecquis Eorum 
Tam bQnè, tam tersè tanto cum poudere fcripfit. 



van fym Hoogweerdlgheyd J. T. ƒ. TFellens, 



Aut ità concinnis demulfit peiftora verbis , 
Jiirave défendit fucceflu Academica tanto ? 
Quis,dum fortè ftylum vehementem caufTa popofcit, 
. Acriùs infiirgit, cohibet, premit, objicit, inllat ? 
Si contra Ilx-reticos calamum quis ftrinxerit olim, 
Contnderitve novos Errores v indice pennâ, 
Contra Pfeudofophos quid non Wellenics egit? 
Dicite materix prxcones , dicite vos vos , 
•Entia corporeâ mentem capientia mente, 
Quam valide fua tela vibret Wellenius hoflis. 
Quis contra tantos & tam generaliter unquara , 
Quantos Wellenius, fibi conciliavit Amores, 
Ut vel eum Livor, nequicquam invitus, amare 
Debeat, & vulgi concorditer audiat ore, 
Flos i5? amor Patrie. Si noftra camœna profufis 
Exfpatietur Equis, pro certo , Prccfes , Araoris 
Indicio noftri hxc habeas ; namque illud amantûm 
Eft proprium , nunquam conceptus verbaque certo 
"Ordine vel nexu , componere , prxpete linguâ 
Judicium pra; vel pra^ter-currente moratum. 
Atque utinam, ficut vultus, ita pedtora pofTes 
Luminibus penetrare tuis ! in quolibet horum 
Infculptam faciemque tuam nomenque videres. 
Tam noftrûm te quifque luis in corde, medullis, 
Vifceribufque gerit, nullis ut poiïit Amoris 
Vocibus a:quari violentia PeiTtore toto 
Wellenii toti fumus ! o Patre charior omni , 
Compellare finas nos hoc te nomine Gnatos ! 
Ut Pater & Mater bene nobis ejfe dederunt. 
Tu dabis injïltui bene : plus utroque Parente 
Ergo dabis, Praifes ; nam fi fit fumma bonorum,. 
Quaï quis in hâc mundi queat expedare lacuna, 
Injïltui bene. Si quantum deftrudtile Corpus 
Spiritus excellit imllo deftrudtilis a;vo, 
Jnjlitui bene fic etiam fuperet bene nafcl , 
Plus, Pra:fes, Tibi, quam Patri , debebimus omnes. 
Nam Pharos & pleno reiplendens orbe, polare 
Sidus eris Nobis, 8i eodem tempore prudens 

C H R O 
tU S5:CLo De 



19 

Doitrina: morumque vagis PaUnurut \n undis. 
Prxfide te, domus hxc per faecula ca;tera porrö» 
Si quid habent veri vox & prxfagia Vatum , 
Alter erit, Graiis adeó jaftatus Olympi 
Fauftus Apex ; quem nee tonitru nee fulmina terrent, 
Nullaque confpurcat vel nix vel fquallida bruma. 
Non illic lolium vel noxia gignitur Jierba ; 
Sed blandis femper Zephyris cœlique ferenâ 
Temperie felix & ama;no rore rigatus 
La;tus apex flores & mollia gramina fnndit. 
Sic domus haec primo, te Praefide, reddita flori , 
Non lolium fentefve fèret, nee inutile gramen; 
Exemplo fed duda tuo , flimulata paternis 
Vocibus & blando Pietatis rore rigata, 
Proferet Keroas , nullo frangenda Labore 
Pedora, qua; Ventos Tempeftatelque lacefTant, 
Munus Apöflolicum dum poftulat. Ardua quantum 
Mijfio proficies hoc Praefide! plurima vobis 
Debemus , Batavis duo maxima fidera terris, 
Qiiae Patrem hunc nobis voto concorde dedlüis. 
Et méritas grates Ampliffime pendimus Œmi 
Et Paftor Demoye tibi. Terswaekius inter 
Vos , tamquam totidem Curios , donate , locetur. 
Stantibus his, numquid nullo unquam tempore nobis 
Laetior Eois Titan furrexit ab undis ? . 
Aft ut in hoc mundo nihil omni ex parte beatumeft. 
Tam meritcj Laetos res una medullitas angit , 
Ne mitra furripiat te pauco tempore nobis. 
Praefulibus vivis fucceflbr faepe fuifti , 
Detuntflis neu fis quandoque , perinde timemus. 
Quae reliquos ornant fparfim praeftancque Beatos , 
Junftaque tu glomeras, noftri funt caufa timoris. 
Quidlibet eveniat, dum fors afiaefcere duris 
Nos jubet , & modulos Patientia cantat eofdem , 
Sicut honos nomenque tuum Laudefque.manebunt , 
Donec apud Grudios figec Sapientia Sedem , 
Sic & apad Bacavos renovabit Fama Nepotes 
Quanta tibi debet gens Integra , maxime Wellens. 
N I C O N. 
CUs oMne tUo.... 

-/Ipplaudlt Collegium Dlvai Pulcherla. 



f^Jüi 



In felici & Lato introitu Pi\enobllis Eximiique Domini ac Magiflrl noftri JyJCOBI THOMjE fVELLEKS 
ad Collegium fuum D. Pulcher'ne ceu Hollandicum 5. Februadi l'jó.^. 



I. 

T EliveLti fiito mxRos 

-■-' Et jam fat fuperque ijueftos 

Quxnam res folabitur ? 

Ciijus diiflus 

Sirtet fluftus 

Tam acerbi jure Infuus ? 

Pelle pelle nubila 

Domus hœc & jubila. 



IL 

NAm reparaturus duram 
Largis fontibus jafturam , 
Jamjam Pricles uderit , 
Luce plenus 
Sul l'erenus , 

Doftor maximus WeLLEXUS ) 
Decus in hac Pairia , 
Imtat intrat atria ! 



III. 

1^ Et benignum nobis fatum 
■'--' Hunc iiigreirum aulpicatmn j 
Et cur elFet alius ? 
Sophe plauiie , 
Riyfta gaude.. 
Quantum potes orna laude 
Lingiram per non delidem 
Tam prœclarura Prxlidem, 



20 



Algeimym Ver\aimlmge der Werken 



IV. 



SPecnlum pracluftre morura 
Margaritaque DoSoruin 
Et eft amor omnium 
Ore hlandus 
Et amandus 

Hoftis pennâ formidandus 
Omnia fert prtemia 
In hac Academia. 



V. 

COnfolator tante flentüm 
. Annis vive vive centura » 
Et , ü lubet amplius. 
Vive genti 
Jamjam flenti 

At nunc frontem renideiiti. 
Plena tuis duöibus 
Mfjl/io ftet fruftibus. 

C H R O N I C O 



VI. 

Cl quis adhuc fentis duras, 
^ In lyïco merge curas ; 
Dies hœc non patitur 
Triftem vultum 
A ut lingukum , 
Plaulum contra pofcit multuoi 
In tam lœta feria 
Refonet PuUheria 



N. 



KXSTOivIs «tateM, hIC pr;eses, WeLLene reteXe; est nostra , est fatrIjb 

VoX qUoqUe : VIVE DIU I 

Canebant alumni dlStl Colhgu. 



Pra:nohill , Reverendo admodum emditijjïmo ac confuhijjïmo Domino , Domino JACOBO THOMyE JOSEPHO 
Jf^ELLENS, Antverpienfi Sacr<e Romana Ecclefite Presbytero infignis EccUfia Collegiat<£ SanSi Jacobi Am- 
verpia Canonica in ftorendjftmo Ptcdagoglo Fakomnfi Philofopliits Profejfori meriti^lmo in Alma Univerjï- 
tate Lovanienfi in Sacra Facultate Theologica S* in utroque Jure eadem dis Licentits ^radum fammo cum hor 
nore adipifcenti hac ^i, Julii 1752. 



M 



Ajoranac itérant titulos laudefque Camoengc, 
Wellenumque fuum meritis fuper œthera clarura 
ExtoUunt, gratumque melos & carmina pangunt 
Laurigero , quo non ftudiis infignior alter. 
Sacra , Togata fimul dum cernit ferta gerentem 
Majorana Domus , la;tis quem fovit in ulnis , 
Majori celebrare Sono grandique Cothurno 
Geftit, & id quamvis non fit pro more recepto , 
Hoc tarnen ex votis permittit , & approbat uUrq 
Sylvius, Eximiis qui dirigit omnia curis. 
Quem genuit tenerum felix Antverpia natum 
Scandentem Primx femper fubfellia Sedis 
Palladios inter Juvenes, Grudiique Lycaci 
Immortale. decus, qui mira laude refulfit. 
Prima fibi Sophia) concordi prœmia voto 
Dum tulerat , clarofque inter Falconis Alumnos 
Talis ovat Primus, qualis yix ante repertus. 
In Majore Domo Majores carpere fruïtus 
^ftuat Eximii cor deliciumque Magiflri. 
Commenfaiis erat facundo aftabilis ore , 
Omnibus ex aequo charidlmus incola , Si ipH 
Exlmio Domino non charior çxtitit ullus 
Moribus S; ftudiis. Etenim fi gratia formae 
Arpicitur , fulget major Reverentia morum 
Et vitae nativus honos, fi candida laudi eft 
Integritas animi , longè prudentia vincit 
Mira Senes , placidae generofa modeftia mentis 
Eloquiique lepos , nee non prorrptiffima fandi 
Suada tibi Welline, placent fic congrua vitae 
Omnia dona tuae , tibi nil Natura negavit 



È largo profufa finu , te grandibus aptum 
Ulibus effecit , meritique ad culmen honoris 
Provexit, Patriifque facit clarefcere terris. 
Eligeris Doftis Prior admirandus in Hallis , 
Sulcipis illud onus, miroque nitefcis honore. 
Hoc opus , hoc ftudium eft ; magni documenta dediftî 
Ingenii, mentis fpirans fubtilis acumen 
Omnibus in Thefibus Sacra pro fronde reluxit ; 
Et fimul Humani colleda Scientia Juris 
Divinique patet , ftudioque adjunda Sacrato 
Utraque lèrta virent, meritae quae débita fronti 
Praemia redduntur. Sacras exculta per Artes 
Mens tua, Juridicifque fimul cultiffima caufis: 
Nil ftudium tardare Sacrum, tardare Togatum 
Nil potuit , quamquàm diftentum cura docendi 
Te tenuit , Sophicas pergis decorare Paleftras 
Admotus Cathedrae, Te Falconenfia dignum 
È Majore Domo concordia vota vocèrunt. 
Venifti , qui cunéla facis f^enerande Profejfor 
Temporibus diftindta fuis , Te nobilis ardor 
Excitât, & Superas animus contendit in Auras. 
Ars Sacrata , Themifque fimul fe prodit apertis 
Indiciis, gaudet cunjulare Trophaea Trophaeis 
Utraque, promeritofque Tibi decernere honores. 
Ac velut Eximii memor eft Academia gaudens 
Petri Welleni , grudiis qui Dodor Athenis 
Fulfit DoMiNici Lux optatilTima Cœtus, 
Wellenique decus generis, Provincia fummo 
Belgica quo viguit fimul & Germanica Patre 
Quattuor, ut memini, Luftris. Hunc tempora nunquàm 

Exiffiiuffli 



van fyne Hoogweerdlgheyd J. T. J. ÏFelkns. 



21 



Eximium magnumque Virum ventiira filebunt. 
In te defundi vivax refplendet imago 
Eximiique Parris praeftantia dona notantur, 
Illiiis décora alta refers , vivique colorem 
Exprimis , ingenio excellens raethodoque docendi. 
Ingenium optandum multis , imitabile paucis 
Prae Te fers , in Te certus latitare videtur 
Eximii Doétoris honos (quis nefcit?) aciito 
Ingenio monftrante viam. Non degener Haeres 
Ingenitae virtutis ovas , fequerifque Parentum 
Quo-fers-cunque.pedes, veftigia fida tuorura , 
Et pariter Patrui Praecepta falubria Cordi 
Sunt infixa tuo , grati quo Confule Cives 
Haiitenùs exultant, Anverfô quotquot in Urbe 



Invenieg , cujus virtus & candida Re(^i 
Fama per omnigenas Belgarum inclaruit oras. 
Sic tua nota tides, fic laudatiflima virius 
Crevit , & ut Crelcat virtutibus haeret in illis. 
Ergone Laurigerum tot frondea ferta ferentem 
Urbs tua jam veluii gaudens, canit, omnia plaudattt 
Majorana Tibi fic devinétiffima Corda 
Wellenumque piis animis votifque fequuntur , 
Et vovet unanimis , majorum ad culmen honoruni 
Pertingas, Tibi laeta Cohors; modo reipice mentes 
Ufque Tui memores. Solito nos fèmper amore 
Atque ( ut cœpilti ) affedu nos fèmper eodem 
Profèquere, aeternas ferimus Tibi carminé grates. 
Qui magis augebis quondam majoris honores. 



C II R o N I C A. 
LICentI«CoronaMDonant, 
theMIDIs CoroN^ fLoresCant, 

SaCRA SERTa m AG kas LiETlFiCANT ^DES. 

applaudit Collegium Majus S. Spiritus. 
NB. Poüma illud, cum nimis fero pervenerit in manus noftras, Legendum eft poft Poema- Pag. lu 







%^S %iS %.s 



© a© ©a @m © 
<i^S^ -^^ ^$^ ^3^ 

Ê® Pa 



e 



23 

JACOBI TIIOM^ JOSEPHI 

WELLENS, 

jtJ ACADEMIA LOVA-NIENSI DOCTORJS THEOLOGJ ET PRO FE,S SORISf 

EXHORTATIONES FAMILIARES 

De Vocatione facrörum Miniftrorum & variis eorum Officiis , 
didïe ad Alumnos Colegii Pulcheriani ( vulgo ) Hollandici. 



DILECTISSIMIS FILIIS, 

COLLEGII PULCHERIANI 

A L U M N I S. 

Um primùm fufciperem Collegü Pulcheriani Regimen { Menfe J anuarlo 17^5.) 
DILECTISSIMI FILII, tacitus mecum revolvebam , quanti momenti negotium ag- 
grederer : agebatur eniin de efformanda ad Sacerdotium Juventute , quïe ad gerendam 
Animarum Curam apud Catholicos , praepotentibus Fœderati Belgii Ordinibus fubditos , 
dcftinatur : atque ideo perfuafum habens , à Veftra Inflitutione pendêre & meam & 
Veftram , & tot milium Fidelium , Vobis pofle-A committendorum Salutem , follicitus 
femper fui eam Vobis difciplinam praefcribere , qua formare poffem Alumnos , qui ali- 
tjuando futuri effent fidèles ( I. Cor. 4. ) difpenfatores myjlerïorum Dei , . . . ( II. Tim. x. ) 
Operarii inconfufibiles , reclè tractantes verbum verïtati s , . . . ( Ibid. 3 . ) Bomines Dei ad 
emne opus honum injlrucli. 

In ter varia porro media , quœ turn publicè , turn privatira adhibui , ut hunc fcopum 
mihi prceftitutuni affequerer , non infimum ( meo judicio ) locum tenent Exhortaciones 
DomelHcas , quas ftatutis anni temporibus ad Vos in unum coUeftos liabere confue- 
veram , & quas* elapfo quadriennii fpatio ( quo Theologicum apud Vos concludi folet 
curriculum ) novos Auditores naclus , eodem iterum ordine , quo ante di»5t8s erant , 
jefumebam. ^ _ 

Suaviffimos harum Exhortationum Fru6lus plus femel deguftavi , DILECTISSIMI 
FILII : & quoniani utilia me Vobis annuntiâffe exiftimo , dare o/^^r^^m volui, //-^^«^/z/^r 
habere vos poft difceffum meum , ut horum memoriam faciatis. ( II. Pet. i . ) Cùm igitur 
nunc aliö mihi properandum fit , & ultimum Vale Vobis dicendum , eafdem typis éditas 
Vobis Dico Confecroque ; talefque offero , quales eas audiviflis , ( II. Cor. 6.^ { dum 
os noftrum patebat ad voi 6 CliARISSlMI ; ut , eafdem fubinde relegentes , fuftineatis 



:> 

me taraquam adhnc Vobifcum colloquentem , & docentem (acfi prœfens forem ) ^uo- 

modo oporteat vos in domo Dei converfarï. ( I. Tim. 3.) 

Neqae opus efl: , multis commendare Vobis materiam , quam hlc tra6l:o ; agitur enira 
vel maxime quomodo Junior Clericus examinare debeat Vocationem fuam , eafque fibi 
comparare dotes , quibus poffic , in Minifterio Sacro pofitus , fingulas Officii fui partes 
egregiè adimplere ; quod fanè principale efl: negotiuni , in quod omnes conatus , omnia 
ftudia Veftra tendant necefle eft , quandiu in hoc Seminario degitis : fed nee pofteà , 
dum manum pofueritis ad aratrum , inutile Vobis erit hccc identidem recolligere : ut 
fcilicet , cum Regulis Sacerdotii vitara Veftram conferendo , ( II. Tim. i . ) refufciuus 
gradam Dei , qux ejl in vobis , & nutriatis Ignem illum , quem Chriflus venit mitterû 
'ut terram ^ ( Luc. ix. ) & quem vult à -Vobis in Fidelium cordibus accendi. 

Invenietis quidem , fateor , apud plurimos Scriptores ea ipfa , quse hic legitis ; aft 
non ideo fpernendum à Vobis reor hoc manufculum : ( I. Cor. 4. ) nam fi dece/n millia 
pczdagogorum habeatis in Chrijlo : fed non multos Patres. Nam. in Chrijlo Jefu ad Minifle- 
rium Sacrum ego vos genui. Paternam igitur hic audietis vocem , quse in Filiorum 
animos efficaciùs penetrare folet , quam vox cujufcumque alterius. 

His itkque utimini , fed utimini cum frudu , CHARISSIMI , ( Phil. x. ) & Verhum. 
vit<z continentes ad gloriam meam in die Chrifli , quia non 'in vacuüm cucurri , neque 
in vacuüm lahoravi , . . . ( Ibid. 4. ) Qu^e 6* didicijlis , 6* accepijlis , & audijlis , . • . ^tsC 
agite , fcientes , quia majorem horum non habeo gratiam , quam ut audiam fdios meos 

in veritate ambulare ( III. Joan. ). 

Et nunc commendo vos Deo , ( A(5l. xo. ) 5" verbo gratie ipjlus , qui potens ejl adijï- 
care , & dare hereditatem in fanclijicatis omnibus : Vos autem Prasfidis Veftri , qui , ad 
San6liraoniam Vos exhortando , iEdificium illud promovere defiderat , memores eftote 
apud Dominum. Valete. 

^ddimjTtnms rbbls 

J. T. J. Wellens S. T. D. R. 
EleStus Eplfcopas ^ntverpicnfis. 

Lovanii 27. Maii I77<j. 

MONITUM AD LECTOREM. 

r\ Pufculum hoc fortè ad plurimum raanus perveniet , qui in eo defiderabunt cukioris flyli ornamenta , aut exquifitum 
^-^ illum verborum apparatum , fub quo in publicum prodire folet Eloquentia Si hacc quœras, Amice Leftor , futeor 
libens , non hxc à Te repenum iri : de hifce quippè ornamentis nequidem cogitavi cum leriberem ; neque tune tem- 
poris poteram fuipicari , hoc conlilü à me demum ineundum , ut id quod merè ad iiiftruftionem Alumnorum inter 
privatos parietes promovendam elaboratum erat , typis edi paterer ; eo magis quod nullus requè ac ego cenfuram pu- 
blicam revereatur. Si porró metum iftum devicerit meis in Alumnos amor , Tu non xgrè id feras : iJlis folis , 
in quorum gratiam confcriptum fuerat , hoc Opufculum dedicavi ; dumque illud nianibus tuis occurrer , memineris ve- 
lim, meras hic elfe Exhortationes Familiares , in quibus non verhorum lenocinio ftudui, fed eas inculcare conatus fum 
▼eritates , quas Filiis meis utiles fore exilümabam. Hunc fcopum meum prïe oculis habeas rogo , duoi le^es , ul be- 
aignè de Ofuiculo judices 



^4 

EXIIORTATIO PRIMA IN FESTO EPIPHANIE. 

De Vocatione ad Statum Clericalem , de fignis ejufdem & caracleribus prcecipuis. 



M, 



Vidimus Stdlam Ejus in Oriente £f venimus adorate Eum. Matth. 2. -f. 2. 



Ag N A eft , Dileftiinmi , prrofens Feffivitas , in qua 
lœtamur de primidis gentium ad veram fidem pcrduflis ; 
in qua confpicimus Magos Salvatoris iufantuli cunas ho- 
norantes , Eique, ut omnium Regi ac Domino , lincero Ie 
corde fubmitteiites. 

Quàm mira & diverfa funt media , quibus Deus Chriflo 
fuo eftbrmavit fidelem populum , ac ex omni natione , tribu 
& lingua in unam congrcgavitEccleliam 1 Paftores per An- 
gelos inftruxit , INIagos per Stellwm vocavit ; Judtcos per 
Legem ac Prophetas ad Meliitc adventum iinentos eife jullit ; 
iplis deinde , ac reliquis gentibus per Chrifti & Apofto- 
lorum prœdicatione ac miracula viam oflenilit veritatis : 
fic nempe Divina Providentia miingit . . . à fine ufquc ad 

finem fortlter , C< difpon'n omnia fumitcr. ( i>ap. I.) 

Sed inter hïcc media, Dileftiilimi, alia funt magis , alia 
minus gcneralia : nam Lex verbi gratiâ & oracula 'Prophe- 
tarum data erant populo judaico ; prœdicatio autem Apofto- 
lorum , per univerlum refonans orbem, ad omnes gentcs 
fuit dircfta. Verùra quos ad magna deltinabat Deus", ülos 
fpeciali llcpe vocatione dignatus eft : & ita voce propriâ 
Chriltus ex pifcatoribus Apoftolos lecit ,• perfeciitorem Sau- 
lum in Paulum Doftorem Ecclelia; convertit , & ita quo- 
que JVJagos, primitias gentium^ per Stellam, plirenomen fingu- 
Jpre , duxit ad pntfepe ; atquc in illorum perlbna exemplum 
fpecialis ac fanöilJimx vocationis omnibus proponere voluit. 

Sic &: hodie fit , Diledliliimi ; generali vocatione Deus 
in primis homines omnes ad fidem vocat ; fed magis fpe- 
ciali illos , quos per gratiam fuam in Ecclefiam introducit : 
iterum inter hos fidèles unumquemque ad certura aliquod 
ac determinatum vitte genus deflinat, gratiasque pnrparat 
iHi vocatioiii conformes. Verùm vocatio à vocatione dif- 
fert, atque inter illas omnes nulla efi fublimior , nulla magis 
honoranda quàm vocatio ad Sacerdotium: quos cnim tali elec- 
tione dignarur AUiliimus , illos amicos ac minillros fuos 
conitituit ,• illis Sponfam fuam Ecclefiam regendam com- 
mittit ; ad illorum nutum defcendit de cœlis, & Seipfum 
ac Sanguiiiem Iiium eorum manibus credit. 

Cernitis porro , Dikfliiiimi , quàra tremendum fit in tam 
fllta miailteria line Vocatione Divina fe ingerere , & in- 
vite , ut ita dicam , Numine in intima Safluarii penetrare ; 
ac proinde inlcliciliinii funt qui temerario aufu , line 
Divina Vocatione , htcc onera aflumunt : feliciilimi econ- 
trà qui tante minifierio , tam fanöo operi iplius Dei 
manibus admovcntur : itaque fateri necelTe efi, illis, qui ad 
hunc Itatum afpirant, hoc in primis curandum elle, ut de 
vocatione fua fecuri fint ; ex hoc quippe punfto iplbium 
riependet œterna félicitas, & falus tot animarum , quas ha- 
bebunt curit fuœ concreditas. 

Ne igitur diuùùs Vos mortr exordio ; cCim omnes , quot- 
quot hic eRis , ad Sacerdotium ufpiretis , hodie brcviter 
Vobis propoiiam i.o hujus fpecialis vocationis neceüita- 
tem : 2. o meilia quibus eam potcftis dillin-uere : 3 o ad 
quid vocatio illa \'os altringat : ut his omnibus dili^enter 
perpcn!is,non humana deiideria pro voce Dei accipiatis , 
non Sutanan habeatis pro Angclo lucis, led ab ipfa Stella , 
ideli, à Diviii-^ volumate Vgbis prœluceute , perciucamini 



ad Altare Dei, ut ibi cum Magis verè adoretis DominuiM, 
Iplique dona placentia in fimplicitate ac fanöitate cordis 
otferatis , atque ita holocaulta veftra fiant in oJvrcm Jhavi- 
tatis ( Eph. 5 ) 

( Qi^ifi"' fuam tenetur fequi vocatiomm. ) Sola implctas 
eflhigcre poteft Divinitatem , qute hominem, ad imagi- 
nem fuam creatum voluntati propritc ac paiiionibus relin- 
quat , parCim follicita quomodo vitam fuam inftituat, & 
quas iibi pr-xfcribat régulas. 

IMeliora edofti , Dileftiiiimi , fcimus , Divinam Provi- 
dentiam nos omnes ad falutem ivternam veile dirigere , ita 
tamen ut pro fno beneplacito varia in hunc fcopum diliri- 
buat dona ; adeo ut Deus hunc ad illum, hunc ad alium 
deltinet ftatum , eumque in finem unicuique pneparet gra- 
cias ad fcopum illum confequendum , quein Deus lingulis 
prx'fixit , necelfarias 

Et profeftè nihil juftum magis aut rationabile, quàm ut 
creatura à Creatore fuo , cui vivit , in omnibus dependcat , 
ac lubjeöa fit ordinationi Ejus , line cujus nutu nee fo- 
liura tadit. Si hoc autem in omnibus locum habeat , quantö 
magis in liatu Sacerdotii , in quo homo minuter Dei fit , 
locum ejus occupât , ex. autoritate Iplius leges diflat , ac 
Kegnum Chriiti in terris moderatur. 

t^uid , quitlb , diceretis de homine , qui ipfo Principe in- 
vito miniiterium Regium occupare vcllet , provincias ejus 
dirigere , ad intima iplius conliiia admitti , ac nomine Ip- 
lius thefauros regips dilpenfare .' 

An hoc fercndum putarctis.? an Rex ille pafTurus eft fibi 
fic illudi.' An tali intrufo daturus eft, aut dare tenebitur 
tituios , caraflerem, authoritatcm , aliaque media nccelfaria , 
quibus ufurpatam illam dignitatem tueatur ? iS'equaquara 
profcfló ; fed Rex infanum iUum loco fuo dcturbabit , & 
iniiignabundus in carccrem conjiciet. 

( iij'eciidis re^uiritur ad f^cmm Minijhrium.') Si Rex fic ra- 
tionabiliter ageret, numquid &: Deus illos , qui line Ejus vo- 
catione miniiterium Sacrum Iibi vindicarit , jufté privât gra- 
tiis iftis ac mediis , quibus, ad iilud débité Cs: fanflè obcun- 
dum, opus habcnt? Si porrn gratiis his carcat Sucerdos, 
quid qu'xlb , boni de illo fperari potefi ? quomoilo ilie dignè 
tradabit Sanfla , quod Singulis , ut ita dicam , momentis 
ipli incumbitV quomodo ahis prxlucebit exemple, niii abun- 
danti gratià à Domino doi.aius fucrit ? qua fronte alios ad 
virtutcm exhortabitur , qui ipfe eam non colit ? quàm 
frigide conlblabitur julios, terrebit peccatores , ad churi- 
tatcm inrlanimabit fideks , li ipfe in linu fuo non foveat 
liicrum illum igiiem , quem incendere in aliis debet ? . . 
Verbo ; li ni terribili hoc miniitcrio tremat Paulus ipfe , & 
Vir ilte tut donij diviiiis inlignitus vcreatur m ^cum alm }>rœ~ 
duavcrii , iyfc rcprjms eJ/iciaiur ; ( I. Cor. 9 ) quid , nili cer- 
tain reprobationcm , expcüet ilie , qui line vocatione , & 
cunfequeiuer fine gratiis verte vocatioiii annexis, Apollo- 
licuin Munus fafcipere prx'fumi: ? 

(^hLec n^iijji.as ncmin.ni d<:tiTrcat.~) Sed dicCtis forfitan : 
fi Ita Ie rcs habeat, li exprcifà vocatione, tantisque gra- 
tiis , opus lit pro miniilcrio eccleiiaitico , prœilat rcverti 
ad fiç.-uluin, (Sc jbidjm ieïutiùs faluteinnoltrain opcrabi» 



Exhortado Prima in Fejîo Epîphania, 



Riuï. . . procul à Vobis , (îileailîimi , lîmilis cogitatio. Au- 
ilite ruriiis Apoftolum, qui, licèt in minirterio luo con- 
tremilcat , tanicn aperte confitetur , hoc libi fub pœnâ re- 
probationis obeundum elle. NeceJJitas , inquit , mihi incum- 

iii : va inim mihi eji , _/; non ev<tngtli\aveTO. ( 1. Cor. p. ) 

In (jmni ftatu penculis piena funt ommii : quoniam omne , 

quod ell in mundo ^ ccncupifccnùa airnis eji y ù concupijlen- 
tiu oculoTum K.' fuperbla yita. C I- Joan. 2. ) Si lint milld 
qui le damnant in Statu eccleliallico , eo quöd une voca- 
tione eumdcm amplexi funt ; multi quoque i\ini qui le dam- 
nant in itcculo , &; cedunt tentationibus , in illo Statu occur- 
rentibus , eoquxjd obturaverint aures fuas , Deo iplos ad 
lanctiorem vitam votante , & quôd repulcrint prtedilefliü- 
nem illam divinam , abundantel'que illas gratias , quas jarn 
iplis prx'paraverat benignus Salvator , li pro Ejus amore 
Sacrum iMinillerium lulcepillent. . . Verbo ; unulquilquc in 
eu. ï-taiu Salvari debet , ad qutm à Deo vocatus eit ; quôd 
fi VGL-atus lit ad Minilterium , illudquc fubire recufet , /''« 
lût ejl , Ji non eviuigeliidt , &: in fîcculo , quod elegit , peri- 
bit ac damnabitur. 

Hoc igitur unicè concludendura , unicuique fedulô exh- 
minandum elle quid ab ipfo Deus exigat , atque idto ex- 
pendendam Icriô vocationem , à qua félicitas noltra in tem- 
pore lue in xternitate dependet. 

( DuniuT med'ui vocationem cognofcendi. ) Aft prœfentio jam 

quul hic litis objedturi : reponetis fcilicet ; Deus non am- 
pliùs mittit Angelos qui de Voluntate Ejus nos inüruant : 
non ampliùs exoriri facit Stellam qu-x ad Altare nos per- 
ducat , uec ampliùs proprio Ore nos vocat , prout Chrif- 
tus vocavit Apoltolos : qiiomodo igitur in tantis tcnebris 
& inter tot human-x mentis illulîones , Placita Ejus cognof- 
cere dabitur ? . . . Ita ell , Dileûiiiimi ; Deus non utitur 
mcdiis illis extraordinariis , fed tarnen femper dat mautn- 
libus fc figniflcatiomm , u: fugiani à f.icie arcùs : ( Pfalm. 59.) 

loco ^iDgeli , loco Stelltc, loco ipiius Chrifii vocis, ha- 
betis fuperiores veftros ac direftores ; habetis libros pios 
in huuc tinem confcriptos ; habetis fanftas infpirationcs , 
quibus Vobis Deus Voluntatem fuam manif-Hat ; & quod 
Chriltus olim di .it de fratribus divitis epulonis ; ( Luc. ïó. ) 

hdOeni Mojfen & l'roj h^ics ; audiant iÎLos, . . Si Mcyfen €•' 
Pro} huas non cudiunt , ntque Ji çais ex mortuis refumxerit , 

credinr. ]ta & Vos , fi no!i audiatis vocem Domini per hccc 
media 'S'obis loquentis , neque lllum .audictis , etfi Ange- 
lum Vobis aut Stellam mitteret ; fed idem Vobis accidet 
quod übüiaatis jud-xis , qui Stellam videntes , eamdem 
tarnen non fueruiii fecuti. 

Verùm. quoniam htec generalia funt , defcendamus tan- 
tifper ad mcdia ilia in purticulari , per quas voluntatem Dei 
«lebetisexquirere. Attendite ,quia magni momenti rem traöo. 

{Si.i/irdf ad hoc vira chr'Jiiunc injiiiuaida cji.^ Ac in pri- 

mis , li Divini Nurninis opem ac conlilium in re tv.nta no- 
bii velimus procurare , neceil'e eft ante oninia , u chriftia- 
nam ac fanttam vitam cucaraus Telle enim ipfo Spiritu 
banûo in m.ilcvoiam animani non in.roibii fiipieniia , v.tc ha- 
biiatit in corford Jubdiw jCtCüiis. (Sap. I.) Quo jurc pe- 
temus ut nobis ïoquutur Deus , li cor ab eo habeamus 
averfura , & tamquam infenliiümi cjtis inimici , tailix JMa- 
jeSati, limus reDclles ? Qui fronte liatum ainpköemur , qui 
totus lindtus elt, li peccatorum cœno involuti limus & ftc- 
dati .'' ÏNcio , fanctitaiem non fmuil ac l'emel :.cquifi , atque 
eam elfe humanx conditioiiis infirmitatem , ut humo, quan- 
turacun:que bonus elle ftatuat , aliquando tamen , etiam levi 
teiitutioiui iiacu , dejiciatur é. fuccumbat ; Sic ik Petrus , 



25 

çui puratus crat CUm Chrifto in carcerem C' in mortem irs , 

( Luc. 22. )paucis poilea horis cecidit, ac Magiftrum fuum 
negavic ; nec tamen propterea ( ad folatium noitrum ) à 
Surarao Sacerdotio in Ecclcfia gerende repulfus fuit. • . Sed ~ 
nihilomiaùs hoc verum eft , illos , qui ad Sacerdotium afpi- 
rant , fanftitatem amare debere , ad eam acquirendan ner- 
vos omncs intcndere, ac perpétua chriftianà vigilantià ita 
providere confcieniix , ut nihil in le retineant , quod pu- 
rillimis Dei ocuhs difplicere polfit. . . Si cum Petro laban- 
tur , mox cum Petro noxas deHeant & amaris lacrymis di- 
luant. Nihil auiem eft quod magis ad hoc juvet, quàm 
trequens Euchariftici Panis digna fufceptio ; illud quippe 
Sacramentum homines confortât, robuftos facit; ac , uc 
dicit Chryfoftomus, tamqunmhonts dctmoni arribUes rcddit. 

Et quid , quxfo , magis necefiariuni Sacerdoti , quem in 
Cxleiti hoc Pane delicias fuas quxrere oportet.? Quomodo 
per quadraginta forte «S: ampliùs annos peregrinabitur in 
dcferto hujus mundi , li jam ab initio naufeat fuper Cibo 
illo Cxlelîi .' . . . Si quis igitur necdum eô pervénit, ut 
Sacrum hoc Epulum diligat ; ut (quantum infirmitas pa- 
ti;ur)faltem conetur animum fuum à gravi quo vis pec- 
cato cuftodire; fciat le necdum habere Vocationis lignum, nec 
audeat in limili Itatu ad gradum afcendere, quem non con- 
fert Ecclelia , niii eà lege , ut fanftè in illo vivatur. 

-• ° ( Deus frequenter urandus. ) Cum fanOâ vitâ conjungî 

debet frequens ad Deum oratio, ut nobis manifefet quid 
fit Ejus de nobis beneplacirum. Donum quippe maximum 
eft , li Deus vocationem Suam nobis dignetur indicare : 
fciinus aytera Eum dona fua non nifi orantibus concedere, 
& ideo frequenti prece ad Deum recurrendum, Iplique cum 
Samuële dicendum eft : ( L Rcg. 3.) Loquere Domine , quia 
audit fervas tuus : item cum Davide ; ( Pfalm. 141. ) \'otam 
fac mihi viam in qaà iimbiiiem. . . l'ias tuas Domine denionllra 
mihi , & fcmitas tuas edoce me. ( Pfalm 24. ) ^ 

Hoc au:em petere neceife eft cum faafta quadam indif- 
ferentia ; ut fcilicet animo parati fimus illud folura amplefti , 
quod Deus à nobis exegerit ; illaque deprecatio tune prx- 
cipuè facienda eft, dum , Sacro Epulo refefti , Deum in 
nobis prœfentem podideraus : tune pixcipuè loquitur ad cor 
noftrum ; tune nobifcum familiariter converfatur ; & , ft 
coram illo lincere eftiindamus animam noRram & cum per- 
feverantia poftulemus , procul dubiô ptr fanflas aliquas • 
infpirationcs nos inftruct , & Voluntatem Saam manifef- 
tabit 

3. o ( Sui ipjîus habendus examen ) Cognofcendx Divinae 
^ oluntutis medium eft rigorofum fui ipilus ac inclinatio- 
num fuarum examen : fcrutari debemus Jerufr.iem in luccmis , 
( Soph I.) ac diligeiner inquirere quid in animo noltro 
& in intimis ejus recellibus lateat. . . Examinandum ante 
omnia an habeamus Talenta illa,vcl faltcm an cum fun- 
damento fperare liccat , ea nos aliquando habituios, qute 
ad digne obeundum Sacrum Miniiterium rtquiruntur : Si 
enim nuUa de eo fpes lit,llgnuni eft, nos a Dec ad mi- 
niftenum non vocari : nam li tinem voluilfet , proculdubio 
tribuilTet nobis dona illa , quibus , tamquam mediis ad illum 

alièquendum neceiiariis, opus habemus Examinand;e 

quoque funt incf.nationes cordis noftri , an revcrà placcaut 
nobis fuiîûioncs illx ardu-x/qux in Sacro Minifterio oc- 
currunt ; an verè parati limus aliquando pro Ovibus ani- 
jnam ponere , nullilque diilicuhatibus parcere , ut altitiimo 
illo munere rite detungam.ur. . . At vel maxime fcrutaiidum 
eit, quis lit verus fcopus, quis nn;s , quo ad ampleèfen- 
du.!! hune Jtatum iuducimur, . . Si euiœ hic alius lit fr.cter 



26 



Exhortatio Prima 



Gloriam Dei 'as nnitn» nofirse falutem, longè profeftö à 
via redla aberramus. Itaque ii ob humanas perfuafiones , 
ob praïtenfa vitce commoda , vel ob aliud motivum tem- 
porale Sacerdocio initiari defideres , fcito , non elFe hanc 
veram ac Divinam Vocationem ; nee eniin ad talem finem 
Miniilerium Saeium à Deo inftitutum ac urdinatum tuic : 
fed vocatio hxc eil carnis & fanguinis ; &, cùm in_ carne 
femines , de came, metes corruptionem ( Gal. 6. ) & lliteri- 
tum. Nee poffuni motiva talia, mutabilitati ac corruptioni 
obnoxia , animum tuum in tot Minifterii Sacri difficulta- 
tibus ludinere , aut illam tribuere fortitudinem , quam ha- 
bent felices ilte animoe , qua: foli Deo intenta; , foluni 
ipfura in Minifterio quœrunt ; ac proinde , quidcumque 
ipiis advcrfi accidat , femper Deo fuo pleni , abundautif- 
limam in eodem Deo reperiunt confolationeoi. 

Hxc inquam omnia diligenter perfcrutanda funt : nee 
eo tempore capiendum conlilium , dum animus variis paf- 
lionibus agitatus, quafi navis tempellatibus qualTata, nunc 
hïic nunc illùc dejicitur ; fed hsec fedatà penfanda mente, 
iifque temporum momentis , quibus animus à paflionibus 
liber , atque ab omni externo objefto remotus , lecuriiis 
ac refliùs poteft deliberare , magisque tangitur rebus ceter- 
nis , quam caducis ac perituris. 

( Adh'ibendum. corifdium. ) 4 ° Tandem memores fitis 
oportet illius quod dicit Scriptura Eccli. cap 32 FiU Jine 

eonjUio nihil facias , & poft /aclum non poenitehis 

C Eccl. 32. ) Videtis de re agi maximi momenti , in qua 

experientiâ & prudentià opus fit ; Icimus autem omnes , 

quotquot fumus , quam fœpe in propriis rebus cœcutia- 

inus, & quam fxpe privatus amor <1epravet cor hominis, 

ac variis modis ipli illudat. Igitur juxta Scripturs moni- 

tura ne inniiaris prudentia tuce . . . . ( Prov. 3. ) fed cum 

fapientibus &■ prudentibus tracia . ■ • ( Eccli 9. ) Scilicct 

Divina Providentia conititutum voluit hunc ordinem , ut 

" homo hominem inllruat ; ut unus alteri ducatum prïcftet. ... 

Chrillus ipfe Saulum per Se inflruere roterat ; & tarnen 

milit illum ad Ananiam , ut ab eo intelligeret qu-d ipfum 

facere oporieret : ( AÛ. 9. ) atque hoc exemplo omnes nos 

docere voluit , Se , polîquàm prxfentiam fuam corpora» 

lem fubtraxit , viros prudentes ac fanftos loco Suo con- 

liituifle , ut ab iis homines conlilia ac voluntatem Ejus 

exquiront , Itaque , Dileöilfimi , in Vocationis Veilrx 

conlilium adhibete prudentera animarum direftorèm , aut 

virum aliquem , qui fiducii veftrà dignus lit : illi fincerè 

exponite atteöiones animi ; coram illo pandite cordis Veftri 

arcana : ipfe difcernet an fpiritus Velter ex Deo fit ,■ ille 

media "fuggcrct , quibus vocationem Vellram firmare va- 

leatis ; ille dubia Veftra relblvet , ac Luce ccclcfti animos 

Veltros recreabit . . . Quod fi omnes hoc facerent , prq- 

fei\o non tam mulci torent , qui octernos de Vpcatione 

fua angores ac cruciatus patiuntyr. 

Ut igitur jam diûa Vocationis Divinx figna fummariè 
repetam . . . Vita fanftè inlliiuenda eft ; orandus fiequen- 
ter Deus ; examinandus ftatus animi , &; prudens adhibeu- 
dum conlilium .... Si porro his mediis uli , coram Deo 
judicarq potlitis , nihii elle quod Vos ab Akari removeat , 
magno animo pergite , habecis quod Vobis «ratulemini : 
hxc enim ligna totidem Stellsc lünt , qux Vobis ad Mi- 
niilerium Sacrum iter oftendunt. 

C P'ocarioni J'emel cogniia rtfpondindwr . ) Sed parum eft 
Stellam videre , nifi Steljam (equamini ; hoc elt : parum 
eft Vocationem Divinam cognofccre , nifi ipli correfpon- 
dere fatagatis , omneraquç adliibcre coaatum , ut perieCiatn 



Vocationem Veflrara faciatis , fînemque conrequammi » 

quein in hâc Deus Sibi prxflituit Herodes à Magis 

audivit , Stellam ortam elfe ; & nihil hxc notitia ipii con- 
tulit , nili quod turbatus fucrit , Cr omnis Jcrofolyma cum 
iUo.^ ( Matth. 2. ) 

Scnbx & Legisperiti de Stella inquifiverunt ; quinimo 
de loco nativitatis Chrifti inftruxerunt Magos , fed ipfimec 
fegnes hxferunt ; non fe accin.erunt operi ; Stellam fecuti 
non funt , & üc notitia illa Signi Divini in fumura apuii 
iplos abiit . . . . Econtra exemplum Magorum attendite : 
lUi feduld cocli faciem fuerunt cooteoiplati , & mox ubi 
Stellam obfervarunt , ftatim iter aggrelii funt ; nee frigus , 
nee yix difficultates , nee metus Herodis ipfos continuit : 
fed Stellam fequentes , & Jerofolymara dedufti , publiée 
ibidem profelli funt quem quxrerent ; nee à cœpto delti- 
tére , donec ipfum Infantulum Jefura invenerint & pro- 
cidentes Eum adoraverint. 

Sic fcilicet ad terminura fuum pervenerunt Magi ; fic 
& Vos non debetis defii'tere aut uUis laboribus parcere , 
donec perfeftara fecoritis Vocationem veftrara , dk opere 
compleveritis illud , quod per Stellam Deus à Vobis exi- 
git , ne alias Ejus Vocatio Vobis aliquando fit in turba- 
tionem confcientix , licut Herodi fuit ,■ vel ne forte vana 
labore , iicut fecerunt Scribx & Legisperiti , aliis viain 
oftendutis ; ipfi autem ad optatum terminura non perve- 
niatis. 

( Ideo imbibendus fpiritus vocationi cujufque proprius, ) Ad 

hoc autem , Diledliiiimi , opus eft , fxpe Vobifcum mente 
revolvere pnecipuas animi dotes, quas à Vobis Miniile- 
rium Sacrum exigit ; opus eft alté imbibere fpiritum illum 
qui in hunc finem à vobis feftandus eft , & cujus hic 
caraöeres primarios' breviter proponam. 

( Quis hic Ju rdacnï ad Minifltrium. ) Primo quideni 

fpiritus Minifterii Sacri feparare nos debet ab omni quo«l 
imraundum eft ac profanura. Omnia in Sacerdote fandta 

elfe d:^*~.ent : illud Petri , fi quis loqaitur , quajl firmones 

Dei , ( I. Pet. 4. ) in ipfo locum habeat necelTe eft, & 
lingua ejus ab omni profano fermone longè debet elle re- 
nr.üta ; nuga «/ï/ct, inquit Bernardus, in ore facularis nugte 
funt , in ore Sacerdoiis blafphem.i<x. Manus ejUS , ad olfe- 
rendum Sacriticiiim deftinatx , mundx lint oportet , & ab 
omni inquiuamento alienx : oculi ejus non nifi in Tem- 
pla , Alt aria , Myfteria Sacra intenti fint, fi velit in inte- 
riora Tabernaculi refpicere & Deum Majeftatis intueri : 
verbo , Sacerdos debet elle fpeflaculum quoddam Reügio- 
nis , in quo reluccat morum decentia , gravitas , fanüi- 
tas ; ita quidem , ut eas virtutes reliquis folo obtucu infpi- 
ret. Hunc in linem Ecclefia Seminaria inftituit , tamquain 
loca quxdam Sacra , ubi \ mundanis omnibus feparati , 
ad Minilterium aptentur Clerici ; ideo eftis in hac domo , 
ut fpiritus ille in Vobis firmetur .... Cogitate , vafa 
confecrata Domino line facrilegio non profanari , & noli- 
te , cum Ifraëlitis fulpiiare ad ollas camiam ( Exod. 16.) 
/Egypti » dum Coçleltis- Vobis oftertur Cibiis . . . Quo- 
modo autem hxc fervant illi , qui fxcularibus uugis 
deleftari quxrunt , &: fpiritum illum folitudinis &s fepa- 
rationis in fe ac in aliis extinguunt ? 

2 ^ Spiritus Minjlterii nolïri elt Spiritus orationis . . 
Hxc ornamentum eft Sacerdotii ; hxc omnium funftio- 
num noltrarum anima fit oportet. Oratio confolari nos debet 
in laboribus , firmos reddere in adveriis , animum adjicere 
in ditiicilioribus. Sine oratione Sacerdos feminare quidem 
poielt doftrinam Evaugeiii; ied Deus non dubu incrementum ; 



in Fefto Epiphanie. 



(I. Cor. 3.) prœdicare poteft moralem fanöam ; fed non 
Cric uili as Jonans aut <ymbalum linniens. (1 Cor 13 ) 

Hit; aiuem orationis fpiritus qualis erit , Dileftiiiimi , fi 
Sacerdos nimiùm le in externa tk inutilia etfundat ? mille 
pailiones, mille tentationes , mille periculofx impreliiones 
paccm animtp ejus periurhabunt ; inter ipfa tremenda IVlylte- 
ria memem ejus in feculum transfèrent , cui cor liium 

atiixit... Quid nobis tk niundo ; Mundus. . giudtb'u: vos auiem 

tonrrijiaùimini , ( Joan. 16. ) iiKjuit Chriiius Apoftülis ; quia 
fcilicet mundus nugis deleftatur , mundus fxcularibus de- 
lideriis le occupât ; Sacerdotum autem eft orare Dominum , 
plorure inter veflibuLum C' aitart , ( Joël. 2. ) & inter tôt 
fcandala gementes dicere : / ari<; Domine ., farce populo tuo; 
&., ne tradas hefliis animas confitentes tibi. ( Plalm. 73 ) 

3. ° Alter Sacerdütalis fpiritûs caraûer , labor ef: & lol- 
licitudo continua .... Sacerdotum dignitas eft laboriofa : 
Ecclefia Dei Vinea e!t , Campus elt , Mellis ell , in qua 
üperarii Sacri fruûus debent procurare. . . Et quidem hoc 
prxlertim locum habet in Ecclefiis Veftris , in quibus nulli 
Junt Sacerdotes , niii qui fub mandatis Patrisfaniilias labo- 
rant in Vinea Domini , & ibidem ferunt pondus diei &■ a-flùs ; 
(^Matt. 20. ) qu!E conftitutio limiliores Vos reddit primitive 
Clero Ecclelue , ac temporibus Apoflolicis Vos approxi- 
mat ; fed vel ideo , Dileftiiiimi , etiam e6 magis Vobis ia- 
cumbit Apoftolorum fortitudinera & zelum imitari. 

Poft confecrationem itaque Veftram ftatim in Miniftros 
Publicos evaditis , populique in Vos jus acquirunt , & in 
lïbores Veltros : Ecclelia Vos in partem iVlinifterii fulci- 
pit , Vobis committit pretiofas animas Chrifti Sanguine re- 
demtas , ut omni foUicitudine eas foveatis : totum igitur 
tempus quod nunc inutiliter confumitis , quod nugis & 
ditlipationibus immodicis conceditis , tempus illud à Vobis 
repetetur coram tribunali Chrifti , qui fanguinem Ovium îua- ■ 
ïum de manu Veftra requiret. 

Refpicite, quœfo , exemplura Nehemiœ , Efd. 2. c. 6. , qui 
cùm xdificaret Templura Domini, rogabutur fub fiûu pne- 
texiu ab iniraicis gentis Judaica:, ut ad ipfos veuiret , & 
fccdus cum eis percuteret ,• fed quid refpondit Nehemias ? 
Opus grande ego facio i & non poffum defcendere : ne forte 
liegligatur cùm venero , &■ difcenderj ad vos. ( 2. Efd. 6. ) Et 
quàmvis per quatuor vices inftarent , eumdem fempsr re- 
tulerunt fermonem. . . Sic & Vos , Charilfimi , prxparatis 
hic materialia , ut aliquundo x.liticetis Deo templa viva in 
quibus Spiritus Sandtus inhabitet. . . Igitur cum N'ehemia 
pro inimicis veftris habete eos , qui Vos cupiunt à labore 
. jfto divertere , & nolite ad eos defcendere , ne negligatur 
opus grande quod facitis. • . Veniet tempus aliquando , in 
quo. deliebitis peccatores convertere ,■ ignorantes iniiruere ; 
infirraos in fide fuftinere ; impios & incredulos confundere; 
quanto , quaîfo , labore opus eft , ut ad hjec omnia iitis pa- 
rati ? Profeflo magis veium eft jam,quàmin Antiqua Lege;- 

Labia . . . Sacerdoiis cnjiodient Jàentiam , & legem requirent 

ex ore ejus... ( Malach 2.)Pietatem tk fidera populorum 
tiebebi'-is fovere, tenebras eorum depellcre ; interprètes eritis 
î.egis, oracula fidelium : ad Vos, tamquam ad Videntcs & 
Prophetas récurrent, ut in dubiis viam tutam monilretis, 
& voluntatem Domi:ii à Vobis exquirent. . . H;ec autem 
omnia ( nolite Vobis illudeie ) une labore , fine zelo & 
fcientia rt&è fieri non poflunt. . . Si porro in hâc fandla 
domo, qua; tota pietatem & laborem i.iftituta e;t,Libros 
Sacros faitidiatis ; fi ftudium , fi labor Vobis gravis lit ; 
multô minus rebus feriis Vos applicabitis poftea : fed con- 
f^^latioiieai ijullam inveuisiues in libris veliris, eani «jux:- 



27 

retis foris Interim Muneris Sacri pondus Vos opprimet, 
&: tune incipietis animo cadere, paulatimque extinguentei. 
reclamantera confcientiam , carebitis omni ztlo , & procul 
à Vobis avolabit tenera illa pietas, qute Miniftros Dei noftri 
tantopere honorât , ipfolque ad Minifterium Sacrum cum 
fruûu obeundum inflammat. 

Hi funt , DileftiÜimi , carafleres illi, qui Vos ab alliis ho- 
minibus debent diliinguere ; htcc funt charifmata, quK fec- 
tari , qux nsraulari Vos oportet. . JMulta quidam adhuc 
de iingulis dicenda forent ; multa addenda de fanfliiate , de 
fortitudine facerdotali ; fed , Deo aufpice , adhuc fubinde 
de fpiritu illo iVlinifterii Sacri , quem Vobis ini'pirare cu- 
pio , verba faciam , ut ad Vos dicere jure poilini , quod 
Paulus dicebat ad Majores natuEcclefiîc Ephehnx ; Sciûs. .. 

euomodo nihil Jubtraitrim uiilium , quominus annuntiarem vo- 
bis. . . ( Aft. 20. ) TsuDC autem hodie mihi fufticiat hœc fe- 
mina projicere, fperanti fore ut cadant in terram bonam 
& fruftum centefimum afterant. 

{Epilogus.) Agite igitur, Dileûiifimi; videtis qu6 Vos 
ducat Stella ; videtis quid à Vobis Deus exigat. INIagna 
funt ( fateor ) ea ad quie tenditis ; fed Deus ipfe erit merces 
Veftra magna nimis.\Gsü. 15. ) Sed & Magi , per Stellam 
vocati , dithcultates omnes , eafque raaximas fuperâruut : 
poteftis igitur confidere , Vos idem cum Dei gratia faCtu- 
ros ; & ii cum Magis Stellam fecuti itineri" Vos accinga- 
tis, ad felicem terminum cum iplis proculdubîo pervenie- 
tis. . . Omni tempore Sanûum fuit iMinifterium Ecclefire ; 
fed omni tempore etiam fuit tremendum : porro iicut alii 
in eo operati funt fuam &- populorum fuorum falutem , ita 
& Vos idem poteftis exequi, Uiifdem veftigiis infiftatis : fed 
ad hoc magno animo, magno conatu opus eft. 

Contremifco & ego , Dileftillimi , dum mente revolvo 
humeris meis hoc onus incumbere , ut ad tantum Minifte- 
rium Vos adaptem : contremifco , inquam , plus quàm Vos 
îpfi , &: jure contremifco , etenira in Vobis unufquij'que (lat 
pro anima fua tantum ; Mihi autem de omnibus (Se hngulis 
in tremendo Judicio refpondendum , erit , & Deus San- 
guinem Veftrum de manu mea requiret. . . . Vx autem 
mihi , fi negligentiâ meâ , aut aliâ quàvis culpâ , vel refpeftu 
huraano, indignura aliquem in Ecclcfiam intrufcrim... Igitur 
pro anima mea hodie Vos depncor ; parcite illi , quxfo , 
& ita facite, ut de nullo ex Vobis coram Chrifto Judice 
erubefcere debeam. 

Sincère & ex corde alloqui Vos poflum cum Apoftolo ; Os 
nojlrum paiet adP'os. . ccr ncjirum dilatatum ejl. (II Cor. 6.) Non 
Angufiiaminiin nobis.... i^lhid. cap. 7. ") Incordibus noflris ejîis 
ad commoriendum ù ad convivendum... Non., qucero qu<t vejira 
funt 1 fed y os , ( Ibid. c. 13.} &: hoc unum deiidero Mi formel ur 

Chriftus in vobis. . . ( Gai. ^. ) Huic , quvefo , correl'pondete 
aftcdlui , ut nos mutuô confolemur ; digne fentite de Vobis 
ipiis , Charilfimi, & dignos Vocatioiie Veftra fpiritûs fu- 
mite. Spes nunc eftis Ëcclefix Batavx, cujus aliquando, 
iit confido , decus eritis & gloria. Paulus in Macedoniam 
vocatus fuit per vifura , in quo ftabat vir Macedo . .. dt- 
precans eum , G" dicens : tranjiens in Macedoniam adjuva nos : 
(Aft 16. ) idem Vobis à fidelibus Batavis diftum putute, 
Chariiiimi ; extendunt &: illi ad Vos manus ; ante oculos 
ponunt Ecclefiarum necellitates ; deprecantur pro animabus 
fuis Chrifti Sanguine redemtis, ut tempus , quod in hac domo 
Vobis conceditur ,ita impendatis , ut aliquando ipfos poilitis 
adjuvare , & per Evangelii tramitem ad Cœlum deducere. 
Hoc contribuiium Veftrorum fpeftaculum continuo ante 
oculos veftros obverfetur , & brevi , mihi crédite , «0 



28 



Exhortado Prima 



quo decet zelo , ei qua decet alacritate ad Minifterium 
Sacrum Vos aptabitis. 

Lïcaat autera & atl Vos fpecialiter fermonem convertere, 
IVovella Germina ; ad Vos , inquam , qui [am inde per 
Sacram Ordinationem fafti eftis iicut novellx olivarum 

p'.antatCC in domu Domiiii , in izrriis domus D zi nojlri. ( Pfal pi . ) 

Divinâ pr.ciuceiite Stella , ùt licet confidere , inter I\Ii- 
niftros Ecclciix iuütis adfcripti , & Unâio Sacra , tam- 
quam ros cœleflis, in caput Vei'irum defcendit.. . Videte 
igitur Fratres , videte Vocationem \'eilram , & diligenter 
attenditc , quo honore dignata Vos fuerit IMater Ecclelia. 
Plantavit Vos taiiiquam ligna florida favis dzcurfus aguu- 

Tum ut fruclum... dais in temyo'c. ( Pialm. I.) Fruitus 
iilos, ùt fpero, uberrimè dabitis aliquando , dum, admoti 
ad Minilterium Paftorale , Oves \''el:ras ad falutaria pafcui 
deducetis.... Sed & hoc attendite,ex nunc fpeciales truftus 
à Vobis exlpectare Fccleliam , idqae e\igere Caraflerem 
Sacrum , quo eltia iuligniii.... Sicuti enira Socios Veitros 



anteceditis gradu & dignitnte , ita & ipfis prntîre debetU 
Sandtitate , morum modelliâ , fervore charitatis.,. Quod 
necdum poteftis autoritate , hoc potelHs exemple, & iic 
faciendo jam inde aliquas incipictis Apoftolici Muneris 
partes implere. 

Quod autem Vobis dico , hoc , fcrvatâ proportione , 
omnibus dico ; fi eniin ( Chrifto telle ) in noviliimis tem- 

poribus , quoniam abund^vit initjuitas , rîfrigefcet cliarilas 

mulcorun , ( Matth. 34. ) quantum putatis econtra inflam- 
niandam charitatem , ii lanclitas & bona exempla in hâc domo 
abundaverint. . . Adhortamini itaque Vos mutuô, Dileftilli- 
mi ; exulent ex hâc cungregatione , ad fanftiiatem compoiï- 
tà , exulent tepor, negligeniia , ignavia ; G- omnibus fèntia, ùt 
loquuntur Leges CoUegii , omnibus illud ingredentibus quem- 
d.im fcnfam pietatis ir.j'pirtc : verbo , fitvs Vobis invicem tam- 
quam totidcm Stellx, monltantes viam virtutis ; &licfiet, 
ut aliquando poft hanc vitam in Sanflorum cœtu congre- 
gati tulgeatis quafi S:dlx in, perpetnas aterr.itutes, (Dan 12.) 
Amen. 



■^4î 



EXHOR-TATIO SECUNDA DOMINICA PRIMA QUADRAGESIMA. 

De Prœparatione necciïkria ad Minifte 

/cfus duSus efl In defertum 



O 



;M NT E s infelici experienti à cognofcimus , ita peccato 
Adami corruptam eliehumanum naturam, ut internum lemper 
inimicum fecum homo gerat ; carnem Icilicet qux ludatur 
cum fpiritu , & in eamdem fecum corruprionem trahere co- 
natur animum illum , qui ad Cccleftia iSj incorrupta fuit 
procreatus. . . l'^t quafi hoc necdum humanre infirmuati de- 
jiciendx fufficeret , accedit & invidia dajnionis , qui , telle 

ucripturâ , tam quam Uo rugiens circuit 1 quatrens quem dâvoreti 
( I. Pet. 5. ) adeo ut non tantum lit nobis coliuclatio ndver- 
fàs carntm (.•' funguinem : J'td iidverj'ùs principes C' potejlates , 
adurfùs mund': rcclons tenebrarum harum. ( Eph. 6. ) 

In tanta miliiia dimicantibus Duce nobis & armis opus 
eft , Diieftiliimi ; ac proindè nihil magls ad fidelium con- 
folationem conferre potelt,quàm hodierni Evangelii coii- 
lideratio, in quo Du.x Nofter Chriftus cum dxmone in are- 
nam defcendit , hoilem illum profteruit , ik exemplo fuo 
nos animans , limul modum tradit ac arma , quibus ipfum , 
jam Chrifti virtute debilitatum , faciliùs fuperemus. 

Ssd li Evangelica hxc hütoria apud ullos in prxtio elfe 
debeat, certù pretiolilfima Vobis lit oportet , DileftilGrai ; 
Vobis , inquam , qui ad Minilterium Evangelicum Vos ac- 
cingitis. 

Videiîs in illa , quomodo Chriftus Dominus , poftquam 
jam per triginta annos crevitlet tctate & fapientià coram L'ieo 
& honiinibus necdum tamen his contentus, in folitudinem 
lecetierit , atque ibidem oratione , jejunio , verbique Dei 
meditatione l'efe prxpuravcrit ad inchoandum millionis fuœ 
exercitium ; non profeftô quod hâc prxparatione indigeret 
Homo Deus, fed quod hoc fuo e-.elmpo doccre vellet , 
& Vos, & omnes alios , quanià & quali ad Minifterium 
Sacrum pra;p;;ratione egeatis. 

Voluit itaque Vos docere Chriftus , orationi ac carnis 
moniiicaiioni inlifteudum elfe, li velitis illo fpiritu viverc, 



rium , & fpeciatini de araore fecelTus. 

à Spiritâ. Mattli. 4. f. i. 

qucm debctis aliis incukare , ac utiles reddere Evangeli- 
cos Veftros Labores. 

Voluit Vos docere, etiam inter illa findillima exercitia 
non deelFe daimonem , qui Vos conetur â fanftis illis ope-, 
ribus retrahere, & ad carnis delicias , vanitatemque fa^culi 
excitare animos Veftros. . , Ita ut omni tempore verifican- 
dum fit illud ScripturCC : Fili accedens ad fervitutem Dei ^ 
pricpanz animant luam ad lentaùonem .... ( Eccll. 2. ) 

Quinimo folet majori impetu dxmon illos aggredi , quos 
ad fervitium Divinum alacriores videt , & à quorum fer- 
vore magis libi timet ; fecurus nempe de aliis , quos aut 
vitiis irretitos novit , vel quos tepidos ac négligentes 
cognofcens , probe fcit , numquam fuam aut aliorum Salu- 
tcm in ÎNlinilterio Sacro opcraturos. 

Nec de ineundo certanfine Vos prxmonere Salvatori 
fatis fuit , fed & modum docuit, quo in eodem vincatis, 
atque ideô infukantem fibi inimicum Verbo Dei profliga- 
vic ; ut cognofcatis , quàm neceffiirium fit Scripturas me- 
ditari , in quibus omnis genoris invenitis arma , quibuS 
poliitis contra infultus dxmonum ftare fecuri. 

Videtis itaque , quanta hic fefe ofterat inftruâionura 
fege.s . . . Poltem fcilicet hujus occafione Evangelii \'obis 
ollcndere orationis ac mortilicationis necellitatem ; polfem 
de prx'cipuis tentationibus verba facere , contra quas ani- 
mum veftrum prxmunire debeatis : polfem Vos accendere 
ad Sacrx Scripturx ftudium , quam Patres vocant Librum 
SacsrdotaUm , & cujus meditationçm comniendat Paulus ad 
Tiniùtheum ut ptrftîlus fit homo Dei , ad oinm opus bonurn 
injiruclus. ( II. Tim. 3 ) 

Sed quoniam animus eft de fingulis Minïftri Evangelici 
Ofliciis ac qualitatibus ordine Vos inftruerç , hoec punda 
coniiderationi ac medita'ioni Veftrce taiitifper relinquam ; 

fingula deinceps ( fi Deui dederit ) tïaftaturus Atque 

uc 



'Dominica prima Quadragefima. 



ut à generalîoribus exordiar, fufficiat hodie ex hoc Chrilii 
faöo colligere , quam necelVarium lit omnibus , Sacerdo- 
tiuni & Miiiifterium Sacrum appetentibus , fedulâ ac dili- 
genti prxparatione ad tanta munia fe aptare. 2. ° in So- 
litudine ac SecelFu prxparationem illam elFe taciendam , ac 
fpiritum illum Solitudinis i'edulô à Miniftris Sacris culio- 
diendum. Quod dum aggredior , animos Vcllros erigite , 
ut femen verbi , quod auribus percipitis , radices in Vo- 
bis agat , & cadens in terram bonam , fruftum centuplum 
i'aciat. 

( NiceJJltas prteparationis nMruitur. ) In Minifterio Saci'O 
duo prtecipuè Ipeftanda veniunt ; nempe ipfa Sacerdotalis 
Ordinis dignitas , & animarum regimen , quod Saceudoti 
committitur. ( Ex ipfa natura Sacerdotii. ) Quanta porrö in 
Sacerdotio excellentia ac fublimitas ! quanta in animarum 
regimiue virtute & fcientià opus eft ! ac proindè quis non 
videt , nuUi labori , nuUi curas parcendum , ut ad tanta 
munia dignè animus prasparetur ? 

NuUa rts magrm , inquit Gregorius Nazianzenus , pro' 
tarionis &■ exploration} s ejl expers .... Idipfum in rebus 
protanis contin-ua probant exempla. Nullus adminiftrando 
kegno prxficitur , nili qui fidelitate in Regem , diuturnâ 
in rebus agendis folertiâ , vigilantiâ , prudentiâ , cseterifque 
dotibus , quas hujulmodi fublimis locus requirit , dignum 
fe probaverit , ac Principis iui benevolcntiam lit prome- 
ritus. NuUi tutó committitur ducendus exercitus , nili ei 
qui jam per plures annos militaribus laboribus lit tVaöus 
.& exercitatus. Quinimo , ut ad minora defcendamus , quis 
ïedificium dirigendum committet nili arcliiteSo in regulis 
artis perito ? Quis vel in minimis opifice aliquo utetur , 
niii illum fatis inftruûum Ik capacem noverit , ut proe- 
icriptum fibi opus débité exequatur ? . . . Ita fcilicet filii 

hujus l'ttLuti prudentiores filiis lucis in generatione jua funr.,.. 

( Luc 16. ) Nullis laboribus parcitur, ut in arte fua quis 
excellât... Nee difiicultates , nee vigilias , nee fudorem, 
nee fanguinem curant filii hominum , dum de acquirenda 
dignitate aut honoris titulo , brevi in iumum abituro , res 
.agitur ; & nos putabimus , artem artium , curam anima- 
Tum, dignitntem illam Sacerdotii, qua major aut fublimior 
non datur in terris , & quam Angeli ipli nobis ( ut ita 
loquar ) invident , hanc , inquam , dignitatem putamus line 
labore , fine probatione , line ditticultatibus poüe acquiri ! 
; Sacerdotium vocatur à SS. Patribus opus Dei excelkn- 
tijjïmum. Omnium rerum c<tlejiium potejias .... OmnipotenriiC 
Divintt organum.... Nec mirum , ciim introïtus Regni 
Gœlorum , imô Deus iple , Chriftus .Tefus , Sacerdotis nu- 
tui fubjiciatur ... . Atque ideo dum de Sacerdotio loqu un- 
tur Viri illi Sanftitiimi , nulla inveniunt vocabula , qui- 
bus excellentiam ejus potlint exprimere ; & non nili cum 
facro quodam horrore ac tremore de tam excella digni- 
•taie verba fiiciunt Numquid adhuc nunc idem eft Sa- 
cerdotium Chrifti quod fuit temporibus Patrum ? Num- 
quid eamdem meretur reverentiam , eumdemque hono- 
rem ? Et licèt , proh dolor ! temerarii & indigni aliquan- 
_do illud ufurpent , an propterea de fublimitate fua facer 
ille gradus quidquam depcrdit . ? 

( Ex conj'icratione Leviiarum ) Attendite , quantas Cxre- 
nioiiias , quuntas prtoparationes Deus exignt in libro Le- 
vitici , ut Aaron & filii ejus in Sacerdoces confecrentur.. . 
Jubct illos Deus feparari à medio fratrum fuorum , ac 
variis purgationibus mundatos, verdmentis pretloüs illos 
_vult indui : manus eorum confecrantur , oleum unftionis 
in caput eHunditur i diverli generis iramolantur vitlimïc, 



29 

( Lev. 8. ) & earum fanguine afperguntur ip{ï & vefiimenta 
eorum , atque hocc omnia per fepiem dies continues re- 
petuntur ,■ imó toto illo tempore , fub pœna mortis , die 
ac nofte manere debent in '1 abernaculo , obfervantes cuf- 
todias Domini, nec alio cibo vefci polTunt, nifi de hof- 
tiis & panibus in Altari oblatis & fanflificatis 

Quorsùm , quccfo , omnes illi Ritus & Cxremoniae ? 
quid totus ille apparatus lignificat, nifi difpofitiones illas , 
quas aliquando ad Sacerdotium Novx Legis dignè fufci- 
piendum requirercntur , cujus non nifi figura tk umbra in 
Aaronico delignabatur ? 

Si ità prœparari neceiïe erat filios Levi , qui folumrao- 
dt) fanguinem animalium in Altari offerebant ; qualem , 
quKfo , prxparationem exiget Sacerdotium Evangelicum , 
Sacerdotium illud augufliliimum ? In quo deputamur , ut 
fimus difpenfatores Myfteriorum Dei ; ut confecremus ip- 
fum Corpus & Sanguinem Chrifti : ut à populo fideli 
iram Dei avertamus ; non quidem fundendo fanguinem hir- 
cortim aut vitulorum , fed raanibus noftris tradando & 
immolando Agnum illum immaculaium , qui abltulit pec- 
cata mundi : ut ignem accendamus in Altari ; non ignem 
materialem , quem in Altari ligneo nutriebant Levit^e , 
fed facrum illum Divini amoris ignem , quo accendere 
debemus corda fidelium : in quo denique Sacerdotio non 
agitur de intrando fubindè Sanüuario , manibus. hominum 
fabrefaéto ; fed in quo nos ipli confecramur in Templum 
Dei , in Sanûuaria Viventia , in quibus Deus Majellatis 
inhabitat , ut & nos ipibs fanftificet & per JVlinilteriun» 
nodrum oracula fua fidelibus manifeltet .^ . Si itaque fub 
pœna mortis tanta pra-paratio prtefcripta fuerit Filiis Levi , 
quanta à nobis requiritur , Diledlillimi ! Nam , ut inquit 
Apofiolus (Heb. 10.) irriiam quis fic'uns legem Moyfi^ 
fine alla mtfcrationt . . . moritur ; quanta magts putatis dete~ 
riora mercri fupplicia , qui Filium Dei conculcaverit ,. Cr San- 
guinem Tejla menti pollutum duxerit , in quo fancHficatus tfl i 
C' J'piritui graii<e coniumeliam fccerit ? Et profeftó Filium 
Dei ejufque Sanguinem conculcat , ac fummam Spiritui 
Sanöo infert contumeliam , qui indigné lufcipit augufium 
illud Ordinis Sacramentum., quod Chriftus eo fine inllituit» 
ut in eo largiiiiir.as conférât gratias , quibus & fe & fidè- 
les curie fux mandandos Sacerdos fandlificare valeat. 

( Ex prizparatione Catechumenorum. ) Si aliud quceritis 
exemplum , ex quo patefcat , quanta ad fufcipiendos Or- 
dines prasparatione opus fit , attendite , quid à Catechu- 
menis antiqua Eccleüas difciplina. pro fufcipiendo Baptif- 
mate exegerit. 

. Anni integri non videbantur nimis longi Ecclefia; , ut 
ad tantam gratiam Catechumenos fuos formaret. Qui. eo- 
rum numero adfcripti erant , longo tempore cœtus .îide- 
lium & Ecclelias frequentabant. Funditiis inilruebantur de 
principiis Chriltianitmi , & de excellentia Religionis illius , 
cui volebant nomen dare. Ad opera Pietatis exerceban- 
tur per orationes continuas , jejunia , ablliuentias. Subji- 
ciebantur variLs fcrutiniis ; purgabantur exorcifmis. Nulli 
parcebatur labori , ut à mundo ejufque vanitatibus avo- 
careiitur Catechumenorum animi , ut ita polTent in Chrilto 
fpiritualiter renafci, &: gratiam Baptifmi dignè fufcipere. .. 
Neque ad eam , etiam poft tam longas & multiplices pro- 
batioues admittebantur , nifi , expetitis multoties fidelium 
furtragiis , apparcret , hoc eos benelicio dignos ede. • 

ka aureis illis fcciilis curabat Ecclelia , ne in fipum 
fuura admitteret mcnibrum aliquod putridum aut Chrilto 
JLapite Suo minus dignum. . . Atque indi; colligite quuuto 



3° 



ExhonatLO Secundo. 



labore , quàm anxiâ follicitudine prœparaverit & cxami- 
naverit illos , quos ad Sacerdocii gradum volebat evehe- 
re... Nam profeöó li fanftitas à quolibet Chrilliano exi ■ 
gitur , loiigè magis hœc neceiraria el\ IVlinillro Eccleliïc. 
Si lacrilegiurn fit indigné Waptifmum fulcipere , longé dé- 
tenus crimen eft Ordinationcm facram profanare. . . . Si 
Catechumeni vita Vocationi fux non refpondeat ,. vulnus 
ijuidem Eccleiix infligitur , fed qiiod foli ilti animîc in 

pnmis nocet . . . ( A'x Je<}uelis indigna: Ordiiuitionis. ) Alt 

ab indigné ordinato longé majus exitium , longé majus vul- 
nus fentit pia Mater , quod non in unius i'olùm anima 
bccret , fed quod mukos alios inficit , gregique Chriftiano 
rocumentum aft'ert fanguineis lacrymis dcplorandum Malis 
cnim praspofuorum exemplis plebs chriltiana eorrurapicur; 
infirmi in l'ii'e vacillant ; htcretici eorum crimina in erro- 
ris patrocinium trahunt ; eorum ignorantia Religionis in- 
fciyum in fubditis procréât , fegniticm parit incuria , ad 
peccatum facilitatem tiibuit negligeiuia ; atque hinc Rcli- 
gioi^is irrilio , difciplinœ jaftura , ürdinis Clericalis con- 
temtus : ita ut non tantCim fufcipiens , led Ecclelia ipla 
■reprobà cujullibet Ordinatione t'œdetur. Ilinc taclum eft, 
ut ob has indignx Ordinationis iequelas , adeô iiitenti & 
rigidi eli'ent in IVlinillrorum ekftione primiciv;e Eccleliœ 
Pontifices : & hs profeftè Icquelx tiraorem & tremorem 
incuiere debent illis qui ordinant , mi & illis qui ad Sa- 
eros Ordines afpirant. Ut autem harc altiùs mentibus 
VcHris imprimantur, confiderate diligenter utrumque ; quan- 
tum fcilicet peccatum fit indigna Ùrdinum fulceptio , & 
quanta exindè mala in Eccleiiam reilundent. 

( T<im pro ipfo Saccrdote ) Peccatum illud eô graviorera 
continct in primis reatum , quod fpontaneâ & delibera- 
filiimâ voluntate committatur ; .. . In aliis peccatis aliquando 
ignorantia , infirmitas luimana , vehemens pailio , delicata 
qua^dam occafio hominem quafi fubito impetu & vix de- 
liberantcm in crimen pertrahunt ;.. . Verùm Sacri Ordinis 
profanatio liberrimâ ekftione & quafi prtemeditato animo 
committîtur , licque purcc malititc adfcribi débet , &: ex- 
prcliiiiimum gratiit contemtum involvit.,.. Spiritui Sanûo 
contumeliam intert , ejufque dona ex profefi'o conculcat , 
idque eo iplo momento , quo paratus eit ea abundantiùs 
communicare ; eo ipfo momento , quo illis ampliùs indi- 
»ere incipit ordinandus. ('Juàm funeltn: autem hinc oriun- 
tur fequelcc ! Caraderem quidem Sacerdotalem talis reci- 
pit , fed non fpititum ftatûs Sacerdotalis : l'ortiori vinculo 
Divii.o Servitio fe aliringit , fed non nili iit illud auda- 
•ciùs contemaat : Ad vitam fpiritualem & Cœleftem fe ob- 
ligat , & tamen non \vS\ terrtnam ac fpurcitiis maculatam 
diicct.... Et quod magis dolendum , hujufmodi j'roia- 
natio inducit damnum irreparabile : Sacra quippe Ordina- 
tio , femcl collata , reiterari non poteit, nullumque datur 
medium , in quo hauriat Grati:.m illam Sacramentalem , 
quâ fe facrilegè privavit ; & tamen ex akerâ parte Sacrum 
Caraöerem nequit deponerc , ratione cujus ad vitam pu- 
xiorera obligatur. . . . Scd dices : reliât adhuc infclici illi 
Clcrico pcenitentia . . Imô reltat pœnitentia ; fed , cum 

Chryfollomo loquor, ijuis vidii CUricum diô y(ïnitcnti<im 

ingénie m ? Ptcniteinia illa miraculum eft Gratioc : fed & 
quàmvis illam agat , an ideô habiturus eft talenta , ad 
funûlones fuas obeundas neceflaria ? An ideo gratiiita illa 
doua ipîi diltrihuei Deus , quiu obliinato animo tam indigné 
contcm.it? Imo luiufniodi indigni ordinarié magis ac magis 
obduruntur , & frequens rerum Sanâarum cuntreftatio in- 
feulibikm rtddit iplbrum aiiiir.um ; atque hinc teutbrola 



illa ac terribilis obcxcatio feqnitiir , qax ipfos ad impœ- 
nitentiam finalem ac mortem teternam deducit. 

( Quùm pro EccUfia.') Nec Sacerdoti tantum, verùm 
Ecclelin; ipfimet funella eft indigni Ordinatio ; & in Mi- 
nilterio Sacro , in quo couperator Chrilii elle deberet , 
potiùs fit couperator & minifier fatante, ut animas perdat 
& maûet. Audite Aoc .S./ivn/o/^j , inqiiit ad hujufmodi Pro- 
pheta Olée , . , . laqueus fdçli ejlis fpeculmioni , C' rete. ex- 
panfum fuper Tluibor. ( Ofée 5. ) Sacerdos , qui fine voca- 
tione , fine doftrina , fine puritate monim , fine motivo 
fanftitate Status lui digno , Minifterium fulcipit , îllud 

idem fine difcretione , fine zelo , fine charitate obibit 

Hinc fiet , ut pcccatores in criminibus fuis fecuri vivant ; 
ut abufus undique pr;evaleant ; ut negligantur Sacramen- 
ta ; ut lides , pietas , fpiritus Chriltianifmi extinguantur 
in populis ! ut generalis oriaiur morum perverlio ; licque 
impietas laté dominabitur , ac deformem reddet Ecckli-C 
faciem ! . . . • 

Nec putetis hfec gratis à me fingi ; percurrite Eccclelitc 
ftccula & videbitis hicrcfes omnes & fchifmaca à Sucer- 
dotibus initium habuilfe ; & ut prxteream antiquitatis 
exempta , numqnid etiamnum fuperfunt ante oculos Vef^ 
tros trifiia ni mis documenta , qu;c probes: , quàm funef- 
tos efleftus habeat Sacerdotiim impietas & corruptio. Quod 
enim ficculo XVI. tot Régna , tot Provincife ab unitate 
Ecclefiîc fe fcparaverint , pro maxima parte Sacerdotibus 
imputandum etl. . . Si fantti fuillcnt Cleri mores , profefto 
tamquam calumniatores explofi fuilfent Lutherus & Cal- 
vinus , qui fub prietextu rcformationis Ecclelitc , tot fe- 
cerunt errorum fuorum fequaces.... Sed , proh dolor ! 
nimis evidens erat , vera crimina ab han'eiiarchis illis Clero 
objici ; nam fpiritus mundi , fpiritus luxuria;: Ecclclialti- 
cum Ordinem longé latéqtie invaferat. Sub talibus duci- 
bus populus vix fciebat Religionis fu;e principia : juxtà 
Sacerdotum exempUim peccatis fuis immerfi vivebant fub» 
diti , &au'.horitas Eccleiiœ in contemtum venerat , eoquôd 
vidèrent fanflas cjus régulas ab ipfo Clero impudenter 

viûlari atque contemni Contra indigno* illos Sacerdo- 

tes furgent in judicio tot gentes fedutla: , & exprobra- 
bunt , juftà Dci vindiftâ everfa fuilfe ab hxrefî Altaria , 
qua.' priùs ipfi Padores facrilegiis fuis loties fiedaverant. 
Exprobrabunt iniquis illis ftliis Hcli , propter ipfos in cap- 
tivitatem duflam fuifie Arcam l'œderis : propter fcelera 
velira , inquient , ô miferi Sacerdotes 1 gloria & praclentia 
Domini Templa nofira dercliquit , & Religioni Patrurn 
noftrorum fubltitutus eit cultus alienus , qui & nos iSc pof- 
teros noitros ccternùm reddet iniélices. ^ 

Quod f;cculo decimo fexto eftecit Sacerdotum luxuria 
& ignorantia , hoc idem aliis Eccleiiœ temporibus fccic 
fuperbia , ambitio , pervicacia , avaritia , invidia aut quac- 
vis alia naturx corruptx paliio . . . Percurrite Ann.iies 
Ecclcliie & videbuis liinâos fuiife populos , diim faniti 
erant Sacerdotes , nidiunique in Ecclelia fuifie malum , 
quin illud fuicitaverint , aut faltem f ropagaverint Sacer- 
dotes perverli &: itnmorigeri. Quinimo unius aut alterius 
quandoque fulTicit perverlitas , ut milieux pereant animrc, 
& in abylfum inferni detrudiintur ; quod clarè videbitis 
probatiun , fi hxrefes iingulas , fi fchilinata , quîc Eccleiiam 
dilaceràrum , eorumque originem attenté coniiderare vo- 
lueritis. 

( yVt-c mali tan: ù m fed & teptdi plurimùm nocent.) Ylvct 
Vobis propono , Dileflidimi , ut ex iis colligatis , quan- 
tum inaium Sacerdotes operari poliint iu Ecclelia , & 



Dominica prima Quadragefinue. 



qiiantiim ipfius ïnterfit non nifi dignos & probatos ad tan- 
tum «radiim afTumi. Ablit autem ut de Vobis timeam , ali- 
quenTinter Vos elTe, qui vellet contaminatam conlcientiam 
«erens, Ordines Sacros iufcipere, aut indigna & criminofâ 
?ità Minideriura Evangelicum inhonorare. Tam acerbum, 
ÙC cohfido , vulnus numquam Eccleficc numquam cordi mso 
iiifligetis. Sed unum eft, à quo magis Ibllicitè Vobis ca- 
vendum ; fcillicer ne in negligentiam Oflicii Veftri,aut in 
tepurem Ipriritùs incidatis : ha;c enira vitia , cùm non ità 
maniteftè fcandalola lint,mini;s curantur , & tarnen infinita 
ex iis mala quotidiè in Ecclefiim pullulant. Enimveró Mi- 
nirtri, ifto tepore laborantes, nee Üratione , nee mortifi- 
catione fenluum , vitKque interioris exercitiis animum rc- 
coUigunt , nee gratiam Vocationis Sua? identidem curant 
reluleitare ; ignorantes feientiam Saiiftoi urn , ac Spiritu Dei 
vaeui , vix de rebus Divinis loqui nôrunt. Hi, li in Tri- 
bunali Pituitentice inftruere , corrigere , reprehendere de- 
beant , hoc line unûione, fine zelo , line benediöione fa- 
ciunt ; Deeft enim iplis Ipiritus Pietatis , qui Iblus intima 
cordis vilcera pervadit : nee nôruïît débité ut gladio Verbi 

L'ei , qui pertingat uffUd ad dhtjloncm anim.<e ac fyirilus , 
comva'^um qaoque ac medullarum. ( Hebr 4. ) Hinc fit Ut 

peccatores ab iplis recédant trigidi & iueompunfti ; quinimo 
illa Miniltrorum tepitlitas feeuros quodammodo ipfos facit , 
cumque videant vulnera fua tam negligenter à Paftoribus 
curari , minas fentiunt eorum fccditatem, &: paulatim in- 
cipiunt negligere , ac demum contemnere terrores illos , 
quüs prinuim illis incutiebat contaminata peccatis eonfcientia. 
Deinde dum tepidi hujusmodi Sacerdotes Cathedram afcen- 
dunt Evangelieam, ex corde fuo llerili nihil eruflant quod 
inidionem Ipiritus habeat , aut ad Pietatem commoveat ; 
fed vanâ, ftcrili, ae puerili eloquentià Doftrinx Sacrx gra- 
vitatem deturpant, & ipfa Prscdicatio Evangelii, qux Fons 
Salutis deberet elTe fideli populo , iiné fruftu , line utili- 
tate peragitur , ficque tepidi ilii Pafiores cataraâas Cœli 
claudunt ovibus fuis , quœ in terra deferta &: inaquofa con- 
ftitutx, languida; fiunt ae emarcida;, & finaliter animx fuie 
curam abjiciemes , miferè depereunt. 

Adhortatio ad preeparationdtn. ) Videte igitur ,DileflilIinn , 

qiiam fedulo torpor ille excutiendus lit ,& quanta Pictate, 
quanto fervore Vobis opus lit, ut aliquandó cum frudu 
in ^'in;a üomini laboretis Ablit porro à me procul , ut 
per hxe à Minillerio Sacro Vos detcrrere intendam , quin 
econtra ad Statum tam fublimem , tam meritorium exhortari 
Vos cupio : fed limul excitare volo animos Veltros , ut 
negligentiam omnem excutientes , acquiratis feientiam Sanc- 
tprum , & in fervore fpiritûs ambuletis. 

Conilantiâquidem & fortitudine Vobis opus eft ; ncc enim 
fins ditlieultatibus tanta Dei dona acquiruntur ; Sed vincite 
Vosmetlpfos ; carnem mortificate ; Orationi inflantes efte ; 
Libros Sacros amate ; Chrilium imitamini , & eamdem cum 
Ipfo prLcdicaturi Doörinam , tendite cum Chrifto in De- 
lertum ; (Hunc in finem eundum cum Chrijlo in Solirudinem. ) 
id eft in lilentio , in folitudirle , à' rebus omnibus inutili- 
bus & mundanis avocate animum , & ità pirate Vos ad 
annuntiandum Evangelium pacis. 

■ ' Sic audietis Vocem Domini ; lic notas Vobis faciet Vo- 
luntates Suas. Ducam eam in folirudinem ,inq\m de Sponfa 
Sua Spiritus Sanftus , & /oquar ad cor ejus. ( Ofée 2. ) Ite &: 
Vos in folitudinem , & ex hoc facro deferto , ad exemplum 
cjufdem Sponlx, afcendetis cffluenus delicits , &■ inninjU- 

per DiUclum Vejlrum. 

Jacüb in folitudine erat dum viam Cccli cognovit , & 



31 

Scalam illam mirabilem , qupc ad Deum ducehat , confpexit* 
( Gen. :8. ) TMoyfes erat in deferto , dum à Deo Millionem 
Suam accepit ad populum Ifrael. ( Exod. 3. ) Rurfus eum- 
dem populum non in A^gypto , quK utique figura mundi 
erat , fed in deferto facrificare Sibi voluit Dominus : ihi 
aqux , natura fua amarœ, iplis dulces faöae funt ; ibi de 
Petra fpirituali biberunt ; ibi Manna , cibum illum de Cœlo 
millum , collegcrunt.(Exod. 5 15. 16, 17. ) Ah ! qukm felix 
populus, ii line murmure, line querela tamum donorum cœ- 
lelUum cumulum percepilfet. . . In eodem quoque deferto 
Moyfes afcendit montem , & ibidem , à creaturis omnibus 
feparatus , cum Deo locutus eft, Ipfum vidit facie ad facieni , 
Legem accepit; (Exod. 19 & feq. ) atque inde divino 
plenus igne , rediens ad populum , Sanfto Zelo incenfus 
vitulum aureum deltruxit, & in adoratores eius vindiftam 
juftam exercuit. . . ( Matth. 3. ) In deferto, in folitudine , 
per triginta fcrè annos aptatus fuit Prtccurfor Domini, ut 
prxdicaret pocnitentiam , & viam Chrifto pararet. Hic haufit 
fortitudinem illam , qus deinde Reges ipfos conterruit , & 
Herodi crimina fua exprobravit , fine dillimulatione Regi di- 

cens : ( Mare. 6. ) Non licet tihi haberc uxorem fratris tui. 

Verbo,hic eam acquifivit fanaitatem , ut major Ipfo non 
furrexerit inter natos inulierum. 

Et ut redeam ad prxcipuum hujus exhortationis argu- 
mentum ; Iplimet Chrilto fatis non fuit , in occulta triginta 
annorum vita latuifle, antequam annuntiaret Evangelium; 
fedubijam in procinftu erat ad Miflionera Suam inchoan- 
dam , per quadraj;inca dies in defertum fecellit, atque ibidem 
abftinentià , jejunio , filentio , oratione , ac Verbi Dei medi- 
tatione ad certamen Ie confortavit ; ut , hoc inftrudli exeir'- 
plo , veftigia ejus fequamur. . . Et profefto , li pervolvatis 
Sanftorum vitas , qui poft Chriftum Apoftolico Munere 
funfti funt, videbitis"; Illos eâdem prorfus methode ani- 
mum fibi paràlfe tanto muneri fubeundo parem. Noviftis 
quoque , Illos , qui novillimis hifee temporibus fpiritura 
Ecclefiafticum in Clero refufcitârunt , hanc prajcipuè meüio- 
dum inculcâfle , illique methodo adferibendos fruöus illos , 
quos ex mutata Cleri fui facie jam late deguftat Mater Ec- 
clefia. 

Hinc poft Tridenrinam Synodum tot ubique erefla funt 
Seminaria, ut in illis, tamquam in Civitatibus Refugii', 
habitarent Filii Levi à reliquo populo fegregati , abftrac- 
tique ?. mundanis omnibus, folis Divinis" rebus vacarent 
& Status fui Odlciis mcditandis toti incumberent. At quo- 
niam de hifee domibus earumque inftitucioneac fcopo hodie 
latius traftare tempus non patitur, futliciet Vos exhortari 
ad fpiritum illum Seceflus & Solitudinis , adeó Vobis ne- 
ceflarium. 

( Necejjltas iflius fan&.e foluiidinis. ) Neceftarius ille Vo- 
bis eft , ut in quiete & filentio Vosipfos examinetis, & intima 
cordis Vcftri fcrutemini ; ut feiatis quo fpiritu agamini... 
Nihil enim magis abltrufum eft , qukm cor hominis , ik fiepè 
fîtîpiùs , dum putamus nos agere opus Dei , inveniemus non 
elle nili motivum aliquod temporale , amorem proprium , 
latentcm aliquam pailionem , qux nos animet, & qux à 
Deo elle non potcft. 

Abftraftione itaque opus eft à rebus omnibus , qux oculos 
noftros fafcinare polfent : in faniio autem Seceftii difpel- 
lentur tenebr.c illx , diiiipabuntur nubes , qux afpedlum Solis 
Juftidx impediunt ; & ficuti lucente fole etiam minimas 
atomos in aëre pendulas advertimus, ita &: tune oft'erent 
fcfc mentis noftrx oeulis inlidelitates illce , levés quidem 
aliquandü , fed qux tarnen abundantem gratiarum intiuvum 

G X 



32 Exhonatio Secunda Dominica prima Quadragefima, 



à nobis avertunt , & femper aliquam cordis nofiri partem 
à fervitio Divino fubducunt. 

In fiicntio & frequenti animi difcullïone obfervamus ma- 
culas illas , quas continuo diluere oportet. Obfervamus 
pulveren! illum terrenum pcdibus noftris adhoerentem, quem 
oportet excutere. Audimus vocem Domini ad nos loquen- 
tis , & in fanöa vocatione animum obfirmantis ; tantöque 
potentiores , & fuaviores conlblationes invenimus , quo 
magis nos à creaturarum Iblatio lubtrahimus .... Non nili 
hac via concipere poteftis i^nem illum Divinura , qui & 
in corde Veftro arderc debet , & quo alios incendere de- 
bcbitis ; line quofervore, ut jam vidimus , numquàm cum 
fruiSu arduas tunftiones paftorales obibitis , numquàm dig- 
nos Evangelii Miniltros Vos exhibebitis. 

IKic via Tcientiam debetis acquirere Pallori necefTariam, 
ne alias cwcus cïcco ducatum pncftet ik ambo in foveam 
cadant. Videte quanto labore , quantis vigiliis fcientia ac- 
«julratur Reipublicx regenda- neceiraria. Non fine fudore , 
fine languine , iine fanitatis difpendio ars militaris edifci- 
tur : imo nullum eit opihcium vel tantiiper difficile , quod 
non plurimos exigat annos , ut in illo expertus quis eva- 
dat. An ergo putatis , curam animarum , qua; meritó vo- 
catur ars artium , qua nulla datur diflicilior , nuUa majo- 
ris pretii aut momenti , an inquam putatis , illam fine la- 
bore & frequenti meditatione acquilitum iri ? Et licitum 
Vo.bis elfe tempus illud pretiofum , & numquàm revoca- 
bile , quod ad illam edifcendam Vobis conceditur , nugis 
& dillipationibus confumere ? Et frigido , ut aiunt , fan- 
guine llirtinebitis propter hujufmodi nugas & res nihili 
perire aliquando animas , Chrifti Sanguine redemtas , & 
VoS'ipfos in xternam ruinam properare ? .... Refpicite 
quomodo boni patresfamilias fxpè à fummo mane ufque 
ad ferara noftcm alacriter laboient , & ab omnibus de- 
leftaniemis ac dillipationibus fe ubltineant , ut familix fuœ 
vjftum comparent : quid ergo Vobis agendum eit , ut nu- 
triraentum comparetis, non corpori , led animabus tilio- 
rum Vellrorura fpiritualium , familiœ ipfius Chrifti , cujus 
loi;um tenebitis , & cujus oves ad fahnaria pafcua dedu- 
'■-cere Vobis incumbet ? 

Denique in Solitudine , in Seceffu exiiere debetis illutn 
Ipiritum mundi , illam inclinationem ad res lenlibiles , fi- 
liis Adic innatam : fpiritum illum, qui ardiia quœque ac 
carni dirticüia réfugie, & non nifi ad placentia , ad mol- 
lia , ad vanitat'es & diliipationes inclinatur : mundo & 
concupifcemiis ejus debetis bcllum indiccre , imperium 
ejus ac pompas verbo it exemplo deftruere : quomodo 
autem h:cc operabimini , li adhuc in \'obis vivat fpiritus 
e\us ? Si adhuc rebus illis' deleftemini , quas adoratores 
ejus 'leiSantur ? 

( EpilügcS ) Gratias itaque agite, Dileûiinmi , giatias 
agite Deo & Patri mifericordiarum , qui Vos è tot mil- 
ieiiis hominibus elegit , non tantum ut ad lidem adduce- 
ret , led qui Vos pofuit ut fitis Coüperatores Chrifti lui , 
& lub Iplo , ii ità loqui licet , ipüus mundi falvatores. 

Conliderate lorió tami Minilkrii dignitatera , & pcrfiia- 
fum habetc inter omnes mundi tituJos nullum eüe , qui 
ilio lit lublirnior , nullum itaium adcö e.xcellcntem ; & ex- 
ciaraate pleno corde cum Prophcta Regio; ( /'>/«. S3 ). 
Melior ejt , Uoiliir.e , (lies una in ^itriis tuis fuper miliui. 
l'.le^ï nhjeclus ejje in Domo Dei mei : magis quâm /labtian 
in lahcmaiulis pcccuurum, 

Atteiidite igiiur lerio , Vos ab iplb Spiritu Dei deduc- 



tos in hunc locum , tamquam in Sacram quamdam Soli-. 
tudinem , ubi , procul remoti à Patria \'ellra , ab ami- 
cis , ab objcftis omnibus qux diliipare ^■os pollent , hoc 
unicum habetis agendum, ut Deo Soli ac Vobis- ipfis in-' 
te. ui , oradone , Scripturarum meilitatione , omnigeno vir- 
tutum exercitio animos Veltros inltauretis , &. ad exem- 
plum Chrilli Vos prxparetis ad annuniiamlum Viam Salu- 
tis , Evaiigelium pacis. 

Omnibus proindè nuiitiura mittite , & in hunc fcopuni 
unicè intenti mundate animas Vellras ; offerte Vosipfos 
hoftias fpirituales Deo ; fxcularia defideria evellite ; car- 
nem fubigite ut ferviat fpiritui ; leparate Vos ab omnibus , 
& afcendite cura Moyfe in Montera Uomini , ibiilemque 
converfemini cum Deo Veliro , ut dum rcdibitis ad po- 
pulum , legem ipfi annuntiaturi , refpkndeat facies , re- 
l'ilendeant opera \'eftra , ut bonos poiiitis in Viis Domini 
confortare , & vitulum aureum , iil ell , idola , quic ado- 
rât niundus , foititudine ccclefti confringere. 

Fateor , difficilis eft ad Montera afcenfus ; non enim fi- 
ne labore ad culmen eju^. pertingitur. ... Remurraurabit 
caro.... Obliflet cccptis Veiiris aiitiquus ferpens , qui nee 

ipfum Chriftum intentatum reliquit Sed & ideó piis 

cogitationibus continuo fullinete & refumite animum. Per- 
pendite res magnas fine diliicultate non acquiri. Oculos 
intenJite ad tot Viros Apollolicos, qui in eodem Mune- 
re Vos gloriosè prxcellerunt . . . . Homines utique erant , 
iifdem infirmitatibus fubjeûi ùt Vos ,• idera certamen cer- 
taverunt , eamdemque palmam , quam ipfi reportârunt , & 
Vos reportabitis , ii fortes in bello (ietcritis , & ad exem- 
plum ipforum prxliati fueritis praclia Domini. 

^Vttendite , iterum dico , Dileflilfimi , attendite ipfum 
Spiritum Sanftum Vos in hunc locum , quafi in Sacrum 
Defertum duxilfe , ut cum Chriflo Vos aptetis ad Munus 
Apoftolicum ; ut cum Ipfo , Oratione & Meditatione Scrip- 
turarum animum inftauretis : Eum fequiiüini , nianete cum 
Ulo, & nihil eli quod in ejus confortio ab iniraicis Vef- 
tris timeatis. 

Exhortamur itaque Vos cum Apoftolo , cujus Verba 
horiiè Fidelibus proponit ICccleiia ; ( //. Cor. 6. ) exhorra- 
mur, inquam, ne in vacuüm gratiam Dei reciyialis . . . erce 
rtunc tempus acceptnbile , ecce nunc dies jaluiis .... exb}be- 
amus nosmetipfos jicut Dei Mmijiros ... in cujiitaie , in 
fLientia , in longanimitate , in Juaviiate , iti Spiritu Sanclo j 
in chariïate non ficia , in verbo veritatis , in viriute Dei , 
per arma jujtitio! à ilextris ^ ù' à Jinijtris 

Proponite ftcpè Vobisipfis id , quod alibi de Athletis 
idem Paulus enarrat. (j.Cor. 2.) Omnis , inqu!t , ijui ia 

agone i:ontendit , ab omnibus Je abjiinet , & ///; quidem ut 
corruptibilem coronam accipiant : nas autem imxrruptam . Si 

igitur Athlettc in certamen defccnfuri, viftiis temperan- 
tiâ , ac frequentibus exercitiis fe préparant , omniaque 
fibi interdicunt , quiï vel minimum vires corporis emol- 
lire valeant , idque ut vanam ex arena reportent laure- 
am , agite & Vos pro viribus , Dilcfliilimi , ac loiigè me- 
liori fpe allefti , pncparate Vos ad pugnanda bella Domi- 
ni , in hoc uinim eftote inienti : abliinete ab omnibus , 
qucc vel minimum , vires animi , fpiritum Status Veftri 
poflent debilitare ; examinate , quifque in particulari , & 
cavete ab illis , qutc remoram aTiquam huc ufque Vobis 
ft.cerunt ; & h;ec agentes non caducam , fcd xternam re- 
cipietis l.iuream , quam Deus Julius Judex laboribus Vef- 
uis rétribuée. Am tu. 



É^Öü^sa*- 



s^sse 



33 



EXHORTATIO TERTIA, IN FESTO PASCHATIS. 



N, 



De vera & fanâa in Deum fiJucia habenda. 

Noliu expavefcere : Jefum quxritis Nazarenum crucifixum. Marci lö.'f . 6. 



Uper deMinïfterio Sacro ad Vos verba faciens, Di- 
ledtillimi , oltendi , nerainem libi hiinc honorem fumere, 
( Heb. 5 ; feJ qui vocatur à Dio lam^uam Aaron. ; adeöque 
rem periculi plenam elie hunc Siatum ampleöi, nifi fedulö 
quis examinaverit, an I>ivin;c \'ocationis iigna in ie ipfo. 
ajinolcat , ne aliis in portu , iniem quxrebat , patiatur nau- 
fragium , «Sc eo iplb loco invtniat raortem , ubi Ie vitam 
inventurum exilümabai. 

Ulteriùs ^"obis ob oculos pofui , quanta prscparatione 
opus lit , ut in eo Statu , in qiio ( II. Cor. 5. ) pro Chrijio Uga- 
tione h\ï\g\rmm ,f>deUs litis (I. Cor. 4. ) difpeiifator^s myjierio- 

Tum Ddi. V\m , nihil fublimius efle Suceriiotio ; at nihil quö- 
que, majores ac fublimiores requirat virtutes. Scientia quip- 
pe, zelus , piiricas vitx , l'anititas , in Deum ac proximum 
cliaritas, totidem dotes funt, in ÏNliniliro Chrifti neceflaria? ; 
imö homo divinus ac calcflis lit oportctjqui cum fruöu 
Cirlefte hoc Minillerium obire deliderat. 

Unufquifque veftriim , ut confido , jam fedulô vocationi 
fux examinandx' incubuit . . Mente concepiftis fublimiia- 
tem Status , ad quem afpiraiis ; nee dubito , quin continuo 
animis Veltris obverfentur rane illx qualitates , ac dotes 
e.xcélfic ad quas acquirendas omni ftudio , omni conatu 
allaborandum Vobis elFe cognofcitis. 

Ablit porre à me , Dikftiiiirai , ut quidquaffl de ideis 
illis hoiiie diminuam. \'critatem enim Vobis locutus fum, 
& cum Apoftolo dicere pofiiim ; (II. Cor. 12.) Deus . . fit 
iuùii non mtntior. . . Imó , itcrum dico : nili fitis in virtute 
fundati ; nili litis lanfti ; nifi fitis ( 1 Tim. ó. ) homines Vti, 
ficut Paulus Miniltros Sacros vocat , numquam ad eam per- 
venietis coronam, quam Deus Miniftris Suis fidelibus pric- 
paravit. 

At boe unum vereer, ne aliqui , qui tarnen à Deo vocati 
lunt , difiicukatibus illis plus xquo deterriti refpiciant re- 
tro, animumque dcfpondentes, iirailes fiant exploratoiibus 
illis, quos ex populo Ifraêl milerat jVloyles , ad confide- 
randam Terram Promiiiionis. 

liü fcilicét cum IruSibus terrcepromiffiœ ad cœiam filiorum 
Ifraël rcverli, ( Num 13.) venimus in /«frram , inquiuiit , arf 
quam mijijii nos , qu^t rivera jiuit latld C' mei/e , ut ex his 
fruclibus cognofci potejl : fed cuiiores forlijjimos habet , L' urbes 
grandes alloue niuratas. Srirpem Enac vidimus ibi.i, NeL^ua- 
^aam ad hunc populum valemus afcendere , quia fortior nobis 
tfi... Terra , quam tujiravi/nus , dci orat habitatores fuos . . Ibi 
yidimus monjlra qu.tdam fiiiorum Enac de genere gigunteo : 
fuibus comparaii cuafi lo.uji.e videbamur, IIoc auditO , niur- 
Eurare ctrperunt filii ïfraël, (Kum, 14. )& dl^ccmnt alter 
ad ulterum ; conjUiu.imus nobis dacem , C' revertamur in JEgyp- 
tum Ita hanc hiftoriam enarrat Sacer TeXtus. 

Eâdcm prorfus fraude decipere polFet animas ^'cfiras ge-* 
neris humuni inimicus. Pofietis fcilicet intra Vcfmctipibs 
dicere ; Miniiterium Sacrum terra quidem bona eft & opti- 
ma , in qua abundantia fpiritualium fruftuum Coiligi v;iieat : 
fed fortiiiiniis cultoribus opus eft ,• fed coiujiiuö pujjnandum 



cum naturx coriuptoc paffionibus , . . . Sed certandum cum 
gigantibus, cum dxmonc & mundo : . . infirmitatis autem 
propria; confcii nobis lumus ; non valemus afjendere ad 
prxlium , nee pugnare adverlus monftra illa , quibus com- 
parât! , quali loculix vidcmur. Igitur revertamur potius in 
.ii^gyptum ; revertamur ad mundi delicias , vitamque carni 
ac iauguiiii magis conformem ampledtamur. 

Contra hujufmodi tentationem Vos prccmunire hodie eft 
animus Vic enim Vobis eit , ii non audientes vocem Domini , 
corda Vellra obduretis. Va- vobis ell , fi ad pralium vo- 
cati , prx ignavia & pulillanimitate abjiciatis arma , & ad 
vitam mollem ac carnalem revertamini. 

Intuemini enim quid de omnibus iftis murmuratoribus 
fadlum fic Iratus eIt in ipfos Dominus , &■ quia detraxe-^ 
rant terrx, ad quam illos vocaverat , errare f'ecit totam illarn 
muldtudinem per quadraginta aimos in deferto , ( Num. 14. ) 

in foliiudine jacuerum cadavera eorum , nullulque ex tanta 

hominum copia introduöus eft in terram promiflam nili lolus 
Jofuë & Caleb , qui Deo obedientes populum his verbis 
exhortati luerant : Terra quam circuivimut vatde bona ejl. Si 
propiiius fuerit Dominus , inducet nes in eam. . . Noiiie re- 
belles ejje . . . neque limeaiis populum terra hujus , quia Jïcut 
panem ita eos pojfumus devorare, , ■ Dominus nobij'cum ejt , 
noliii meiuerci 

Ne igitur , Dileülffimi , feprobemini propter inertiam 
Veftram , ne moriamini in delerto , led ut cum Jofue &c 
Caleb prorailTam terram pollideatis , iifdem Vos verbis ad- 
hortor ; INlinillerium Sacrum , ad quod Vos Dominus vo- 
cat , terra valde bona ejl. Prtclia.ndum quidem crit , fed 
Jicui panem devorabiiis hoftes Veftros : difiicultates occurrenc 

plurimx , fed Dominus vobifcum erit , nolite metucre. 

Quoniam autem fiepiùs in decurfu de difficultatibus illis 
agendum erit , idco , ne illœ animos Veltros dejiciant , 
feltinandum duco , ut ad Sanöam Fiduciam V'os tempefti- 
vé excitem ; atque ob hanc caufam inter tot IMyfteria , 
quce nobis reprrefentat Pafchale Evangelium , hanc vocetn 
conlblatoriam elegi , quam Angelus ad ^lulieres protulit ; 

( Mare. l'. ) Nolite expavefcere : Jefum qu,Tri/is... crucifix- 
urn ; breviter Vobis oltenfurus , quomodo illi , qui Vo- 
cationi fus refpondere ftudent , qui in ea verè & uncerè 
.lefum quperunt , etiam de ICjus adjutorio debeant confi- 
dere , nihilque libi metuere , led contra fperare in Nomi- 
ne Jefu , lub cujus vexillis militant , aliquandè fimul cum 
Ipfo de morte &: inferno œternùm triumphaiuii. 

( Ad vincendas Minijlerii diylcultates in Deo cportet ccnfi- 

dere ) Tanttc funt in Minifterio Sacro diificultates , tanta 
requiritur fanftitas , tantus zelus , tanta fcicntia , tot vic- 
toriœ reportand'x funt, ut fanè nemo fperare poliit,,fe. 
humanis viribus ac naturali coMiïlio fuo féliciter hiec om- 
nia perafturum Vertim li attendamus ( Heb. \i ") in Auc- 

torem fidei nolirïe i' confum'nctorem Jefum ; Si Cogitemus , 
( Luc. \, ) nihil eJJe impoJjikiU apud Deum , Eumdcmque 
Illum ; ( Phil. 1. ) 5«( '•'V'' "» livtis oj'Hs bonum , illud 



34 



Exhortatio Ténia 



polie ptrp.ar: , fiatim metum oranem deponemus , & fanc- 
tâ quidam fiduciâ animati exclamabimus cum Propheta 
Kcio : ( PJalm. 30. ) In Te üomim Jperuyi non confundar 
in atcrr.um. 

Protl-aô , fi ad fimiles difllcultates atter.diflent Paffchalis 
Evangelii Mulieres , numquani ad Monumentum Chrifti 
arripuiHent iter. TimuilFent publiée declarare , fe Dilci- 
pulus elTe Hominis Illius,.quem taraquam feduftoiem Sy- 
nagoga damna verat. Imprudens videbatur revereutiam lu- 
ain teftari vdle erga Virum , quera tamquam opprobrium 
hominum ac geiitis fus peftem perfecud fuerant Sacerdo- 
les ; periciilofum erat honoribus profequi cadaver homi- 
nis , publicé infami Crucis patibulo appenfi.._. Forcitudi- 
iiem muliebrem excedebat in illis circumliantiis fe prode- 
re , ubi Apoftoli iplimet , fidèles quondam ChrilU comi- 
tés , fugù iibi conluluerant & propter metuin Judccorum 
in locis abfconditis latitabant. Et prseter hxc omnia impof- 
tibile cenferi debebat Unûionem Corporis Domiiiici per- 
ficere , cùm olUum monumenti magno lapide , quem ipfaj 
dimovêre non poterant , claufum ellet , & aliunde milice 
circumdatum ac follicité cuftoditum. 

Verùm hxc omnia nihil remorantur magnanimas illas 
Matronas ; generosè arripiunt iter Divino confidentes aux- 
ilio : & ecce fugatos inveniuiit milites , apertum monu- 
menti oHium , ac Angelum vident , qui omnem ab iplis 
timorem excutit , blandè ipfas alloquentem ; ( Marc. 1 6. ) 
notite expavefcere : Jefum qu.tritis ,. ■ crucifixum : furrexit , 
nçn e/{ hic. Et fie merentur primx omnium refurreftionem 
Domini cognofcere, eamque Apoftolis annuntiare. 

IIxc Angeli verba Vobisiplis applicate,Dile(ailiimi,(5: ex 
illis colligite, propter nullas diflicultates expsvefcelidum illis 
^<i, qui Jefum quterunt Crucifixum. 

( .Quinam fint , qui hîc dd'canc eifayefcere.^ Timeant itaque 

& expavefcant , qui in Minifterio Sacre fe potiùs quxrunt , 
quàm Jefum : Qui non alio coniilio Sacris Ecclejix Callris 
adfcribuntur, nili ut opulenti fiant in Sion,& de annonà 
Chrilti fplendidiùs pafcantur. . . Timeant illi, qui fine kgi- 
tima Vocatione honorem Sacerdotii ulurpant , &: in No- 
niine Chrifti prophetare volunt , cùm tamen non mifcrit ipfos 
Dominus. Timeant illi , qui Chrillum quidem volunt fequi 
ad montem Thabor &; ibidem figere Tabernacula, utglorix 
Tplius fiant participes; fed diliicultates, led virtutes , fed 
libores, fed cruces réfugiant; non intelligentes , inter ten- 
tationes hujqs vjtx , priùs nobis g-ufiandam elTe tôlerantiam 
quàm glori^m , & tempora patiendi prxcedere felicitatem 
regn :ndi. Hji funt, qui minime recogitanc , quanta (Luc. 24.) 

oportuit pati Chnflum , C' ita intrjre. in Gloriizm Suam. Hi 

Innt , qui de fufcipiendx crucis afperitate trépidantes, non 
focii Patieptis , fed folùm confortes eifo volunt Refurgentis. 
Qu;ierunt ilU non Jefum , fcil ea qux fua funt ; non qute- 
runt Crucifixum , cum labores ac crucem Ipiius reformident. 
■ His plané omnibus nequaquam dixiifet Angelus : nolite 
expiivejcere'i multum enim timendum illis eft,quia nec Je- 
fum quxrunt , nec Jefum invenient. 

( Kx quitus motivis ccncipienJa fiduciiZ.^lglint , Dileftillimi, 

ne femper timidi , ne fempcr pavidi elfe cogamini, purift- 
çate ante omnia intentioncm cordis Vellri , & pofthabito 
o'nHii huraauo affeélu , in Statu , ad quem afpiratis , qux- 
nte folum Jefum , quxrite Ipfura Crucifixum. Totus nga- 
tur in corde, qui pio nobis totus fixus fuit in Cruce. ISo- 
lite moliia ac fuavia Vobis proponcre ; feJ exuentes oranem 
torporem, ftrenué allaborate ad virtutem & fcientiam ac- 
(juirendani , illofque labore-i, corruptce hominis naturs gra- 



ves , tamquam crucem fuam tollat unufcuifque quotîdiè & 
fie Chrilluni fequatur Cum Duftore populi IfraëicHebr 1 1 ). 

majores divitias xitimate Thefauro JEgypiiorum. improperium 

Chrijli , & hxc fit Vobis confolatio , cum Chrifto vivere, 
cum Chrifto in Cruce mori ( II. Tim. 2. ) N<im fi commonui 
fumus , ù convivemus : fi fujUneUmus, C' ccnregnsiimus ; ztqüC 
unà cum Mulieribus Évangelicis quxrentes Jefum, & hune 
Crucifi.xum , de fanûà ejus «S: admirabili Refurreftione Ix- 
tabimur 

Scrutamini itaque intima cordis Veftri penetralia, & fi 
in illo fanüum hoc inveniatis propofitum , cum Mulieri- 
bus iter arripite, ad miniftrandum Chrifto , & (Marc. 16.)' 
no/iid (xpavej'cere. Afcendite ad Terram Promilfam , ad quani 
vocat Vos Deus,& ne deterreat Vos multitude hoftiura , 
( Nlim. l^.) Dominus enim. vobifcum erit , nolite mctuere. Et 
quid-ni hanc fanöam concipiatis Fiduciam? Numquid enim 
111e, ( Phll I.) qui cœpit in vobis opus bonum , perfuiet? . . , 
Numquid Chriftus ipfe de eleiSisfuis ovibus dicitrfjoan. 10) 
Non rapiet eas quijquam de manu. mcJI Numquid Apofto- 
lus exclamât : ( Phil. 4. ) Omnia poJJ'um in eo , qui me con' 
foriai ? Et quàravis infirmitatis fux probe confcius foret , 
audet tamen afferere , fe à nulla creatura feducendum , ut 
Chriftum déférât. ( Rom. 8. ) Quis , inquit , nos feparahii 

à charitate Chrrfii "! tribalatio? an angujlia? an famés t an. 
riuditas 1 an pericutum ? an perfecutio ? an ^ladius ? . . . In 
/lis omnibus fuperamus propter eum, qui dilexit nos 

( iMatth. S. ) Ouid igitur timidi ejlis , nodicée fdei 7 Ille , 
cui fervitis , lUe , quem fequimini , Deus eft , ( Jerem. 23. ) 
qui Cœlum Cf lerram implet : Cojus voci obediunt creaturte 

omnes . . . ( Matth. 8. ) qui imperat vends C' mari , & tacit , 
Ut fi:it tr.2nqui//itas magna. {Pïs.\m. 120.) Ecce non dormitabic 
neque dormiet , qui cufiodit IfracL : Pater Veller eft ; fcit quo- 

niam auxilio Ejus indigetis. . . Cui , quxfô , iecuriùs po- 
leftis confidere ? In quo firmiùs iperare , 

(Jerem 17.) Ma/ediûus ,' inquit Sznpmtdi , qui confidit 
in liomim ,• homines enim vani funt , mendaces , & fxpè 
ùt luna mutautur ; attamen fi amicus aliquis ad ipfos re- 
currat , 11 miferias fuas exponat , fi in finum eorum aiiixe- 
tatem fuam &: indigentiam curti lacrymis eftundat ; nullas 
cor adeo obduratum , habet , quin auxilium ferat amico . 
fi illud facile queat prxftare. . . Imô hxc ipfa fiducia , qui 
cor fuum amicus ifteaperiet, intimé vifcera hominis illius 
commovebit , & faciet, ut amici patiencis miferias jam tam- 
quam fuas habeat, & commiferationis oculis e'um refpiciat... 
Si ita agaut homines , qui natura mali funt , quid putatis 
aSurum Deum , li cum fiducia ad Ipfum rcfugiatis .' Si ipfi 
cor Veltrum & necelfitates Veftras pandatis ? 

Deus ipfe, uc ad hanc Fiduciam homines alliciat, Seip- 
fum Mûri comparât apud Ifaïam. (Ifai. 49.) Numquid, in- 
quit, ob/iiîfii poiejl muLier infiintem fuum, ut non mlfereatur ■ 

p'iit ut e ri fui 7 Et quafi hxc comparatio nimis infirma fore::, 

addit : Et fi illa obJiia fuerit , ego tamen non oblivifar lui, 

Profeftô plenx funt Sacrx Scnpturœ prorailConihus illis , 
quibus Deus confugiçntes ad fe fecuros facit : (>laith. 7.) 
Petite , ù dabitur yobts , inquit Magilter nofter Chriftus ; pul- 
fate &■ aperietur vobis Et Pfalmus 90 laté defcribit modum , 
quo Deus protegit illos,qui ( Pfalm 93. ) /n /ro/cffio/ji Suà 

commoramur : fcap ifii s fui s , inquit Pfalmifta , ohumbrabit tibi : 
ù fub pennis e)us fperabis, Scuio circumdabit te veritas ejus. . . 
Codent à latere tuo mille , & decem millia à dextris tuis : ad 
te autem non appropinquabit . , Non accedet ad te malum : Ç' 
r'ageliut-. Jion appropinquabit tahernaculo tuo, Imo A'!g< lis Jtiii 
nanduvit dt te : ut cujiodiant te in om.-^ibiis v'tis tu:s. 



in Fejîo Pafchatis. 



35 



llxc ftck Deus ,- hxc in Se confitlentibus promittit : fic 
tcnerum luum in homines amorem expriniit ; & quo- 
niam icimu.s , Eum meiitiri non poU'c , aut Seipium ne- 
gare , an alià cautione aut piijnore nobis opus eli , ut fe- 
curi cutn Plalmilta exclamemus ; (Pluim. 2Ó. ) Si conftjiant 
iidverfùm. mi cajlra , non timeb'u cor meum Si exurgat ^idver- 
J'ttm me pr.tlium in hoc ego fperabo. . , ( Pfalm. 4. ) In f ace 
in idtffum Jormiam C< re^ui.-fcam ; quonium CU Domine Jin- 
gulariter in fpe conjiiiuijli me. 

( Exem}ia ilüus rei. ) Quod fi exemplis confirmare vellem , 
jquantus iit hujus in Deum l'iduciic tffedtus , üatim occur- 
*ent milleni iiiter Saiiftos , quorum vita hoc ipium luce 
ciariiis probat. 

Abrahamum intuemini. Hic , dum ipfi jam feni filius pro- 
iniuitur , credit Deo, A; Ifaacum ex Sara Sulcipit. Poiteà 
dum mandat ipii Deus, ut hunc eumdem unigenitum filium 
iibi iminolct , proteftö alteri cuicumque jam vili» fuilient 
defperata oinnia ; jam pLitAllet , evacuatam elle ac line 
eticdu manluram promuiionem Divuiam : Verùm non 
ita Abrahamus, led ( Rom. 4 ) comrafpem infpem credens , 
in tilium t'erium parat , fciens , (Hebr \\.) quia C' à monuis 
fufciiitre poiens eji ücus Et eccc iiducia hxc adeö grata tuit 
Deo , ut di verlis vicihus juravcrit , tafturum Se ipfum 
magnum in tenu & mukiplicacurum Semen ejus tficut Stetlas 
Crcli ; ac re ipfi, reddito patri llaacü , in illo eodem Filio 
promili'a lua complevit. 

Tota vita Patriarchce Jacob .continuüm fuit hujus fidu- 
ci'.e exempkir. l'ugicns tratrem fuum Elau , patri ac matri, 
à quibus tenerè dil gebatur, valedicit. Regionem petit lon- 
ginquam , Iblo nomine vix iibi notani , & terram deferit, 
Iibi in avo tuo promillV.m. Solum Deum viic Tua; comi- 
tem habet ; in iplo confidit Jacobus , & hrcc fiducia , quam 
veluti Sucram llereditatem à Patribus acceperat , ipfum 
wbique luftinet ; hâc duce pericula quicvis evadit , ac 
<i emum in tcnam fuam reverfus , profperè agit in omnibus > 
& à Deo fuo iiügularibus benediöionibus cumulatur. 

Novillis quid Jolepho acciderit. Ille , fratrum invidia 
vcniiiuis , in ^l'^gypium deducitur : Ibi à muliere impu- 
dicà ad erimen allcöus , falsö accufatur , & nnnis pluri- 
bus dctineiur in carcere. Sed fidebat in Deo Joleph ; & 
ccce { iplb Spiriiu S. tete ) (Sap. 10.) Defcendit cum Ulo 

in fovjam Divina Providentia ù in vinculis non ddreüfüit 
illum , donec offirret il/i,.,, Scepirun Regni , &■ mendaces 
ojlei dit , </«;■ maculaverunt tlluni, 

(^uid de Davide adjiciam ? Ille , cum adhuc parvulus 
elllt & inermis , gigantem Goliath aggrelTus eft , quiex- 
probrabat agniinibiis Ifraël ( Reg. i. c. 17. ) Tu venu' ad 
me , inquit David , Divino fretus auxil'.o ; tu venir ud me 

ium gludo , <^^ luijti , C' clypeo \ ego autem venio ad ie in 
nomine Doniini cXcrciiuum , Dei agminum Ifraël , qu'bus 
exprohrdjii Quo diöo iii funda & la] ide adversùs Phi- 
lift.cum pra.'valuit , & Ifriiëlem à jugo incircumciforura 
liberavit. \\\\<: ti.iuciû inlidins Saulis evalit ; filii rebellio- 
nem patienter fuitinuit ,■ de inimicis fuis perpctuos egit 
truunphos : atque ideo in Pfalmis fuis continuo Deum 
lamquam refu^ium ac proteftorem liium interpellât , & 
landtam illam fiduciam inigulis fcrè verlicuiis extoUit , eara- 
demque omnibus inculcare futagit. 

])eficerct me tempus enarrantem de Daniüle , de Sufizn- 
nd , ócJiidi./,, de Tol'ia , de Heroë ülo 71/-.»/i<;ri^-, qui 
cum filus luis zelatus eft Legem , & Sacra lua , gentem- 
quc Judaicara à gcntilium opprellione pulchris viftoriis 
vjcdicavit : Verbo , hâc in Dcura üducia incitati illuftria 



quxque facinora perfccerunt Sanfti , & ad exitum felicem 
perduxerunt ea , qua; humanx prudentitc impoliibilia vide- 
bantur. 

Si exinde ad Evangelicre Legis tempora defcendamus ■, 
magis adhuc in illis elucet hujus virtutis eflicacia. Oculos 
conjicite in ApoHolos, qui priùs timidi, idiotas, imbecilles, ad 
vocem ancillx trepidabant , fiducia tarnen in Deum eri- 
genres animos , orbem univerfum Magillro fuo lucrifece- 
runt & veritatis teltimonium fanguine fuo ligillârunt. 

Conliderate rot , qui ipfos fecuii funt , Martyres , Pon- 
tifices , Evangelii Prxcones , Confeli'ores , l'enèllas Virgi- 
nes ; qui omnes virtutes exercuerunt hadlenùs mundo in- 
auilitas : intrepidi fteterunt ante Reges & Prxlides , ac 
pro Chrifto fanguinem fundere gaudentes , blanditias & 
tormenta tyrannorum , carnificum f cvitiam , ac docmonum 
vim debellàrunt Optimè quidem confcii crant, hccc, qua? 
aggrediebantur , humanx natunc elfe impoliibilia ; fciebanc 
ha.c vires fuas fuperare : fed in Domino confidebant ; 
qua.>rebant Jefum , Eumque Crucifixum , & in virtute Cru- 
cis Ejus acerba quicque perpelli funt , & hoftiura fuorurn 
viftores extirerunt. 

[Adhortuiio ad fiduciam.) Ilâc eâdem virtutc inftruQi 
trjumphabitis & Vos, Dileftiliimi, fi verè ad eorum exem- 
plum Jefum qua^ratis Crucifixum. Ilabetis inter Prasde- 
ceflores Vellros , homines Vobis limiles , qui fanguine fuo 
Patriam Veftram irrigârunt , & pro Sandtà Religione plan- 
tandâ aut confervandâ animam fuam pofuerunt An puta- 

tlS abhrcviaiam ejje manum Domini ? Numquid & ^'obis 

aderir idem ipfe Deus , li in eo refugium ^'eftrum coUû- 
cetis ? 

Et fanè multö facilior Vobis erit viôoria ; minora eniin 
"Vos manent certamina Expetitur quidem à 'V'obis fanfti- 
tas , zelus , fcientia , qua? virtutes JMiiiilierio Sacro indivulsè 
annexte funt ; led non debebitis ufque aii fanguinem relifte- 
re.. . In pacatiora tempora incidiftis.... Legitiniis Superiori- 
bus \'eRris fubjefti, Religionem Sanûam quietè &: tranquille 
exercebitis : non cum tyranno , non cum carnifice dimican- 
dum erit ; fed foli ignavifc , fed foli torpori bellum indicen* 
durn ; & in hoc iplb certamine leviori quantum animos 
Veftros incitabunt rot alii egregii commilitones , quos ante 
oculos Vellros videbiiis nullis laboribus , nullis fudori- 
bus parcentes , ut lupos arceant , gregem Chriiti cufto- 
diant , & ad cœleftes caulas fecurc perducant : iterum 
dico , li quietiris Jefum Crucifixum , idem poteritis quoil 
ipii , idem I>eus , qui ipfos confortât , etiam \'obis ani- 
mum ac robur adjiciet. 

(A'ow ad j.ilfim , qualem h..bent multi.^ Sed opuS eft 
Vos prscmonére , ne hàc fiducia , quam infpirare Vobis 
fitago , abutamini , & falfara confidcntiam loco verx & 
genuincc virtutis aliiiraatis. Virtutes enim affines funt 
vitiis , & talli nominis fiducia in tentaiionem Dei dé- 
générât. Multi liquidera funt , Dilefliliimi , qui glorian- 
tur fe in Deo confidere , qui continuo in ore habent, fe 
in Akiiiimo ponere fpem fuam, & tarnen non nili vanum 
ilüus virtutis nomen ufurpant , qiiia lub hoc inani pr;t- 
textu tranquilli manent ac otioli , & quali Deus iplis ic- 
curiis & negligentibus largiri deberet pictatem, fcientiaiA , 
alinque dona , quibus indigent , nulla adhibent media , 
quibus hxc acquirant & Divinx Ciratix collaborent. Ita 
Satanas fe transfigurât in Angdum Uuis , ( II. Cor. 11. ") 
& quemadmodum aliquando in deferto ad prxfumptionem 
perducerc Chriltum tenravit , allcgando Ipii hunc tcxtum : 
iti manibuj ^'onabunl u : ne foni ojjendas ad laj'iiiem 'jt^ 



36 

dim mum : ( Pfalm. 50. ) Ita mukis hominibus perfuadet , 
ut , confidentes in auxilio Divino , vel res aggrediantur 
Voluntati Divinas contrarias , vel , de hoc auxilio fecuri , 
otioü ipfi maneant , Deo totura relinquentes , atque hâc 
methodo in prjelumptionem ac tentationera Dei dxmon 
perducit incautos. 

Hos diaboli laijueos , Dileöiffimi , vitate ; Deus enira 
auxilium quidçm (uum confidentibus in fe promittit , fcd 
eodem tempore voluntas Ejus eft , uc & ipii faciant quod 
poirunt , & media adhibeant , qux zclus , quœ prudentia 
in hunc finem diftant adliibenda ; nam , ut inquit Aug. , 
cui creavit te. Jltf te , non fjivuhit te /'«£ te, 

^ Sed ad veram , cujus caraclens defcribuntur Cf in txtmplis 

ojlenduniur,') Fruftra igitur quis exfpeöat à Deo fanöita- 
tem , niü continuo virtutis ac pictatis lludio bonis operi- 
bus inlillat , carnem murtificet , orationem trequentet , at- 
que ea removeat obftacula , qux in corde iplius tenerum 
jllutn pietatis ienium fuftbcare valcant. Fruftra à Deo ex- 
pedat Icientiam , qui molli ac otiosà vità alleflus labo- 
rem 9c Ihjdiura refugit. Fruftus numquàm feret terra , 
quam agricola non excoluit ,• fic & frultra INlinifterio fuo 
beuedicendum confidit Saccrdos , ii non iple agrum Do- 
niinicum excolat , & infatigato zelp omnes tunftionum fua- 
rum partes iatagat adimplere. 

Patriarch.c in Deo habebant fiduciam ; imö Deus ipfe , 
ïnterpofito plus femel juramento , auxilium luum ipiis pro- 
milerat ; & uiliilominùs variis eventibus , varüs laboribus 
illos exercuit , nihilque ex parte fua iieglexerunt Sanfli 
illi Viri , ut bumana adhiberent media in fincm jibi çon- 
ftitutura utilia. 

De proteftione Divina fecuri erant Moyfes & Jofue ,• 
fciebant quoque , Deura deftruflur\ira inimicos llraël , & 
in manus luas tradendos Chananxos ; fummâ tarnen vi- 
gilantià , fummà prudentia commill'um iibi exercitum de-r 
duxerunt ; iis ufi lunt artibus , quas militaris induftria fug- 
gerit ,■ ea adlübuerynt media , quibus Divinam mifericor- 
iiiam flefti noverant ; & quando fubinde manum ad ppiis 
jieglexerant apponere , etiani benediftjone Divina ^ eftec- 
tu promilfionum ejus , pro tempore fuerunt prlvati. Sic 
iCxodi c. 17. pugnante contra Amalecitas Jofue , Moyfes 
jn montem oraturus afcenderat , cümque. Uvarct Moyfes 

fnrznus , vincebtzt Ifrutl : Jln annm paululùm remifijfei , fu- 

perahat AmaUc. Volebat nempè per hoc Deus oliendere , 
pb Iplb quidem exlpeftaiidam viftoriam , fed & hanc non 
'jiifi continua oratione impetrandam Sic & Jofue cuni Prin- 
cipibus populi à Gabaünitis decepti funt , eoquód , antCT 
quam paÖum illud inirent , Os Vomirn non inurrogdffent. 

Deus , fcilicet , femper quidem auxilium prccltat fperanr 
tibus in Se ; vult tamcn , ut in manuiii fuam prote^ricem 
continuo inteiiti lint homines ; vult ut illain exorent , & 
ad promereiidum Supremi Numinis adjutorium , ea medi^ 
adhibeant , quie ratio cSc Religio fuggerunt ; alias , etiam 
in fanais iplis , negligentiam illam intelici rerum fuccelVy 
fiepiùs punit 

Qüis umqunm de Divino auxilio fecurus magis tuit 
quam Paulus , perpetuys ille Divin-.e Gratis prx'co ■' elec- 
tus ille Apollulus , qui etiam in trrûum Cœlum r:.ptus 
tuit , ubi audivic arcana , qux non licet homini loqui ? 
Ilie, inquam , ( Rom. 8 ) Paulijs , qui tanta cum fiducia 
provocabat creuturas omncs ; certus , quia nulla ex_ illis 
ipfum à charitate Dei feparare polfet ? Ettamen fuitne 
yllus uraquam, qui ex parce fua magis ajlaboraverit , ut 



Exhortatlo Tertia 



nullum negligeret medium , quo & falutem propriam , & 
prœdicationis fux fruftum alfequeretur ? 

Immédiate vocatus à Deo ad Apoftolatura , & ab ipfo 
Chrillo Evangelium edoftus , nihilominus tarnen , iit ipfe 
enarrat ad Gal 2. afcendit Jerofolymam , & ibidem cum 

primis Apoftoljs contuHt. . . . Evangelium. , çuod prtrdrcnhat 
in genlihus •,. , ne forte in vacuurr. curreret aut cucurrijfet : 

( Gal, 2. ) Hoc fcilicèt exigebat ccdificatio fidelium ; hoc 
pofcebat gentilium , quibus prxdicabat , fecuritas ; hoc 
diflabat prudentia , à qua virtutes omnes regendx funt. 
Licet enim Paulus , ut in eadem dicit Epiftola , Evange- 
lium. . . neque , . ab homine accepiffet. . . neque didicijfet , 
fed per rcvelationem Jefu Chrijli ; (Gal, I,) voluit tamen 

exponere Petro & Apoftolis dodrinam fuam , ut hcc hu- 
mant prudentix diftamine calumnias falforum fratrura à 
fe averteret , qui afierebant , Paulum non idem cum aliis 
Apoftolis prxdicare Evangglium ; & hoc faflo jam in an- 
tcceffum condemnavit illos , qui hoc tempore doftrinam 
fuam fubjicere nolunt judicio Ecclefire , fed eamdem folo 
privati fpiritùs judicio regunt- 

Paulus raptus fiierat in tertium Coclum , &: tamen ccf- 
tigat corpus fuum | Ç< in fervitutem redigit : ne. . . cùm aliis 
pr^rdii averil , ipfe reprobus efficiarur. ( I. Cor. 9. ) Idem Pau- 

lus , tot charifmatibus exornatus , oratione aiiiduâ opus 
Jiabet conil2 f imulufn carnis... angelum Jatantt , ^ai ipfum 
lolaphi'^at. {^\\. Cor. IS".) Idem ille, ut Minilterium fuum 
impleat , virgas , lapidatiçnes , naufragia , cujufcumque 

geiierJS pericula patitvr, in labore C- trrumna, in vigiUis 
mullis , /■/; fnme C' f.ti , in jejuniis mullis , in frigore ir 
nudiiate ( II. Cor, II.) Verbum prxdicat , ita tit in Do- 
mino audeat Gloriari , fe abundatiùs omnibus aliis Apof- 
tolis /<?/^o/-^<;. (I Cor. 15. ) 

Hi funt tituli , Dileailiimi , in quibus fundabatur fingu- 
laris illa Pauli in Deum fiducia ; his innixus creaturas 
omnes ad certamen audafler provocabat , & repoiitara iibi 
afTerebat apud Juftum Judicem Coronam Juftitix..., Si 
itaque & Vos vglitis fiducialiter in Domino agere, ope- 
ribus probate, non vanam ede confidentiam \'eftram. Agite 
igitur , (S: purà in primis intentione exquirite volunta- 
tem Domini ; deinde nulli parcite l.aborj , ut acquiratis 
fcientiam , in Minifterio Saçro neçeflariam : tum operibus 
bonis fanâificate Vos & lludia Veftra ; çarnem mortifi- 
cate ; orationi infiftite ; ad perfeöionem contçudite. . , . 
Quôd fi ita Jefum quxritis Crucifixum, noZ/fd expavefcerex 
{ IMarc. 16. ) Deijs ipfe obllacula quxcumque removebit « 
& quod reliquum erit Ipfe perficiet : Virtute Suâ induet 
Vos ex alto Omnipotens : hoc Sibi , hoc Nominis Sui 
honori debet , &, experiemini illud in Vobis quod dicit 
Ifaias : Çjiui... fp^ranl in Domino, muiuhunt foniiudinem , affa- 
ment pennas Jiçut aquita., ambulabunt & non déficient: ( Ifa. 40,) 

Id eft , licét natura ignavi , infirmi .• & ad tanta opera 
incapaccs litis, vires Vobis adjicienter , infirmitatem- illam 
Ibrtitudine iplius Dei commutabitis ; pennœ dabuntur Vo' 
bis , quibus , à terra elevati , direfte ad Deum curfum 
dirigetis , iicut aquilx ad fokm , & in curfu illo ad tcr» 
minum ufque féliciter perfeverabitis. 

Ç; EpiLOGUS ) Itaque, Dileftiifimi , non in VobisipCs, 
fçd in Domino confidentes , cum Mulieribus Evangelicis 
alacr-iter \'os ad iter accingite , ut quxrutis Jefum Cru- 
çifixum. In hoc autem exemplo attenditc in primis fefti- 
nam Mulierum folerciam , qux valdè diluculô , fummo 
manè iter aggrellx funt Sic & Vos nullura temporis mo- 
■ mentum perdjte , fed î\ priujo diluculu laboribus Sacris 



in Fejlo Pafchatis, 



Vos aptats , raemores illius , quod de fe teftatur Divina 

Sapientia ; Qui mani vlgiUnt nd me ,invement me, (Prov. 8; 
Ddiuie Mulieres cum aromatibus procedebant ad Jefum : 
Parate edam Vos aromata Veftra ; hoc eft pietatis ac vir- 
luris opera, quibus , tamquam grato ac fuavi odore , & 
Chriftum & Ecclefiara poHitis reficere : Quod fi tecerids , 
•nee obtlacula , nee lapides timete ; ficut enim M.ijilterio 
Aiigeli lapis ille , maguus valdè , à mouumento revolutus 
fuit ; ita & ante faciem Vcftrzm omnis mom ù coilis hu- 

miliabitur : &■ iraiU yravii in dirdcïa : &• afpcra in vias Jila- 

n^;-. . . ( Luc.3. ) IVIjgnus quidem lapis videtur filiis hu- 
jus txeuli blandientem vohiptatem forti animo delpicere , 
terrenos afteftus eompefeere, huniau.e conditioni iunatam 
coneupifeentiam abitiiientite ftudio rsformare : Magiius vi- 
detur lapis , folis cccleftibus & inviühilibus intendere ; pro 
aliorum lalute curas continuas , labores ac vigilias allümere ; 
fudorera ae fanguinein , imè & vitam ipfam pro Chrilli 
amore peiiumdare JVlagiii profeöo ac graves videiuur hi 
lapides , & ociilos , carnis illeeebris aiT^ietos , multùm de- 



37 

terrent. . . Verùra ut facile revolvantur , fatls eft refpicere 
ad moiiumentum , oculos coiijieere in Auclorem fidü O- con- 

fummatonm Jefum , qui proyofuo fibi gaudio fujlinuit Crucem , 

(Heb. 12.) & pro nobis in corpore fuo longè majora per- 
tulit , quàm nos tiinenda habeamus. 

Animos itaque fumite , Diledlillimi ; Jefum quctrins Cru- 
cipxum , ncitie expavefctre , & illud idem quod An^'elus 
dixit ÏMulieribuS : ht . . . pracedet vos in GaliLtam, ibi euni 
yiddbiris ,{M:irQ. ló.) hoc ipfum Vobis diüum exiftiraate; 
pergite per iter virtutum , Chriftus pnccedet Vos ad loca 
illa , in quibus Evangelicâ legatione ftiiigemini ; ibi eum 
vidcbitis , Spiritu Sanéto Vos docentem , labores Veitros 
fublevantem , in IMinilterii Sacri difficultatibus aniraos Vef- 
tros, confortantem ,• & poilquam cum ipfo converfati fue- 
ritis in fide & fanûitate brevillimo hujus vitoe curriculo , 
tune ad aliam longè teliciorem Vos alfuHiet , & ibi cum 
vidcbitis facie ad faciem , ut cum Ipfo Ixtemini in perpé- 
tuas îeternitates. Amen. 



ii4i,. 



EXHORTATIO QUARTA IN FESTO PENTECOSTES. 

De Seminariis Clericomm. 

-^ 'Sedéte 'in Civltate, quoadufqm induamini P^irtute ex aho. 'Luc. 24. f. 49, 



yjy ClEBAT optimè Chrifius Dominus , quanta pro prre- 
dicatione Kvangelii palTuri eiTent Apolioli, qiiantas in ip- 
fos perfecutiones fulcitatura Synagoga , principes mundi, 
ipfxque diabolicse poteftates ; atque idco fxpius iplis addi- 
derat animos promittendo aiium Conlblatorem , Spiritum 
fcilicct SanftBm , qui illos indueret fortitudine , vircfque 
fuppeditaret , quibus fuifulti , hroc omnia poifent féliciter 
fuperare. Hanc promiliioneni ipfo ferè momento , quo in 
Cœlos jam aicenlurus erat , repetüt ; Accipietis , iiiquit , 
vinutert fupervenieniis Spiritus Sancli in vos , O eritis mihi 
tijics in Jiruf.iUm , O in omni J ud.ca , ù Samariiz , C- uf- 
qut ad tdiimum rerr.-e , ( Aö. I ) fimulque ipfos jullit federe 
ia civiratd , ^uoadufqut illduerentur Virtutt ex cilto ,• ( Luc. 24.) 
id eft ( prout Lucas explicat ) pr.fapit eis ab Jerofdymis 
m nijced^rcnt , fcd expdclar.-nt promijjlontm Piitris , quam iiu- 
dijïis {infuii per os meum. (^ Aü. I. ) 

Sublato polt lv£c in Ccelos Domino , reverfi funt Jero- 
folymam Apoüoli , ïi: afjendcutes cœnaculum manl'erunc 
omnes in eodera Joco orationi intenti, tandemque ipfo die 

Pentecoilcs t:pparuerunt iUis dif-pertit^t: lingtl.! tamquam ignis , 

( Aft. 2. ) & rcpleti Spiritu Sanfto, homines illi, antea idiotœ, 
■timidi , imbelles , ignavi , fubito mutati in alio> viros cx- 

ptrunt loqtti \ ariis linguis mngnalia Dei ; atqUC hoC Sacro Igne 

incenli duodecim ilU Pifcatores , inter tormenta , rotas & 
■cruces univerfum terrarum orbemChriüi jugo fubmiferunt. 
Optatum illum diem colimus , quo Spirirus Sandtus in 
Apoftolos defcendit ; dicm illura , de quo diflum erat : 
De Sion extbic lex , C' verbum Domini de J:rufai:m (Ifa. 2. ) 

Fertivitatem celebramus Nafceiins Eeclelia; , omnibus qui- 
• -dem fidelibus ccmmunem , fcd Vobis in primis propriam , 
DilediJmü ; Vobis, inquam , qui ad jMunus Apoltolicum 
dettinati , infiftetis uliquando Apoltolorum veftigiis , & eo- 
xiem , ut fpero , repleti Spiritu , Evangciicie Pnedicationi 
operam dabitii. 



Quanta igitur inde nafci Vobis debet laïtitis caufa , dura' 
fruftum ilüus tlefcenfus attenta mente perpenditis .' dum 
fuccelfum Pncdicantium conliileratis ; & quantum inde exo- 
ritur inltruftionis argumentum, dura feduló examinatis qui 
vii , quibus mediis ad Spiritum Sanftum aecipiendum fe 
prïcparaverint Apoftoli ; qua fortitudinc , poll iJlum accep- 
tum , Evangelicx Legis pra;cones effedi lint. 

IMyfterüs profefto hic plena funt omnia ,• led Myfteriis ; 
talibiis , quorum copia dicentem opprimit. . . Ünum igitui' 
è raultis mihi feligendum erit , reliquis in aliud tempus , 
fi Deus concelFerit , rejeftis. 

Ut autem à primo omnium exordiar ; hodie mêditationi 
VeltrïE proponam , Dileftiiiimi , quomodo juHii Chrifti in 
.unum locum feceiferint Apolloli , & ibidem morati lint , 
donec venerit hora, qua Spiritum Sanftum acceperunt , 
atque hoc ipfum adaptabo \'"obis ; nam à; hic expeftatis 
horam , qua Spiritus Sanftus Vos affumet in partem 3ïi- 
nillerii, ad prxdicandum Evangelium, ad regendam Eccle- 
fiam Dei. 

Igitur , DileftiiFimi , hoc ipfum eflimate Vobis à Chrifto 

diftum ; Sedete hic , quoadufqiie induamini Virtuti ex aho. 

( Lue. 24. ) Atque ideo attendus conlidcrare Vos velim 
naturam & finem loei hujus , in quo inoramini ; ut ex his 
feriö perpenlis colligatis, quomodo Vos üi'orteat in eodem 
conveifari , li velitis aliquando accipere virrutem Spiritus 
Sanfti fupervenientis in \'os , .l- ad obeundum JMunus Apof- 
tolicum djgnos Vos exhibere ^Miniliros. 

{Seminaria Ciericoruni comparari pojjiint cum Ccenaculo Apof- 

tolorum ) Nihil profeöo magis fimile elt Cœnaeulo Apolto- 
lorum, quam Domus illx , in quibus Ecclefia ad gioriam 
Sponii Sui dignos parit Sacerdotes ac P.,!iores. In Cœna- 
eulo Hicrofolymitano piœparabantur Apofroli ad annun- 
tiandura Evangelium Pacis ;in domibus illis , qux- Semi- 
naria nuncupamus auk Cuiic^ia , prxparantur Jnniorcs Cle- 
H 



38 



Exhortatio Quarta 



rici , ut IMinilïerio SacrO, quod aliqiiando obituri funt , 
defuilgantur ad confummationem fanrforum ,— . iri adificmio- 
'ntm Lorporis Chnfli. ( Eph. 4 ) Qiiod igitur Cœnaculum Hie— 
rolblymitanum tuit tod Ecclelix , hoc idem ell Ecclefix 
Batavce Domus hxc feu Seminarium , in quo habitatis , 
Kkaillimi. Unicuique igitur Vellrùm dici pptefl : intra in 
hunc Sacrum Seccfl'um eo , quo decet , fpiritu ; vive hic à 
curis fteculi liber, feparatus à mundanis omnibus, non cor- 
pore tantum, led & animo; crefce hic tetate & fapientia 
uoram Deo & hominibus , nihil fcftare prxter pietatera 
& fcientiara , ut aliquando egrediaris inde Spiritu Sanfto 
repletus ; iingnla temporis momeiita fic diiïribue , ut omnia 
teinlant ad tormandum in te perfeftum Clericum , Sanftum 
Sacerdotem ; commorare hic, donec fat virtiitis ac forti- 
tudinis habeas-, ut in meilio mundi perverli incurruptum 
exhibere te poüis-, populofque tibi demandandos à corrup- 
tione ejuldem praefervare ; verbo : Sednu in dvitau , m 

domo hac quoadufque induamini viriute ex a/:o. ( Luc. 24, ) 
Jam, ut puto , videtis Dilectiliimi , qualem Vobisetior- 
mare debeatis de hoc Seminario ideam ; oportet nimirum. 
Ut refpiciatis illud tamquam Sacrum aliquod Afylura, ad 
quod confiigiltis , ut , depofito omni pondère peccaü , S: 
induti novum hominem , hauriatis plenitudinem Spiritus 
Sanöi , & facram illara fortituiïinem , quie reliquo vitte 
tempore in tumftionibus Y\poilolicis Vos debet comitari. 

( Scminariorum hijiona d^duàiur. ) Interim Ut magis com- 

jirehendatis, quanti facere debeatis hanc domura , opera». 
pretium erit paulifper ex hiftoriis demonKrare_, qukm foili- 
cita lemper fijeri: IMater Ecclelia,ut pro iniiituendis Cle- 
rxcis formarenrur ejus generis domus , in quibus & Doc- 
trinam & Pietaiem Sacerdotalem à teneris annis, quaii cum 
lade, biberent. Licèt enim novum fit Seminarii nomen, 
res ipfa tajnen antiqua ell, iS: à prifcis EccleHs; fcccuÜs 
cognita. 

Atque inprimis feraper in votis habuit Ecclefia erigere 
afyla quxdam , in quibus Miniftros fuos fanftificaret ; fed 
obltabat prioribus ftcculis tyrannorum criidelitas , qui & 
has Domos diruiiient, & fpem nafcentis Cleri quantociùs 
deltruxillent. Accedit , quód rariores effent iMiniitri , ple- 
rique Martyrii Corona digni ; imö ipfi Êdeles , inter quos 
verlabantur, tamquam aurum in fornace purgati , SanCti- 
erant , nee illibati ïpforam moixs quidquam de corruptions 
fxculi adferre poterant Miniftris in medio eorum commo- 
rantibus. 

Verùm ubi , pace per Confiantinum concefsâ Ecclefia: , 
à perfecuiionibus celiatum fuit , tranquilüores quidam af- 
fulferunt dies ; led fatendum elt , potentes hujus mundi , 
ad fidem converfos , fecum in Eccleüam induxilfe delica- 
tam illam ac molhm vivendi rationem , una cum tota illa 
vitiorum farragine , qux ex vita , deliciis fcculi addida , 
profluere conluevit. Populi quoque , à perfecutorum metu 
liberati , magis cœperunt terrenis cor addicere , & lie fen- 
fim à primitivo Chriftianifmi rigore morumque puritate ac 
ianocentia deflexerunt. Clerici itaque non amplius in me- 
dio Chriiiiun-.e Plebis fatis tuti , innocentix lux afylum in 
Domibus Epdcopornm quxlièrunt ; atque hic prima Semi- 
narioruiu epocha Itatuenda e!l. Nam brevi poll tempore 
Oriens , Occidens , Italia, Africa , Gallia furgere viderunt 
Commu'iitates illas EccleliiRicas , in quibus , lub Epifco- 
porum fuorum oculis , à l\eculü feparati vivebant Clerici , 
ad jMinilleria Sacra aNPaPtore prin:ipali inftituendi. In illis 
Communi atibus, adinftar Chriiii & Apoftolorum , liraul vi- 
vebat üpifcopus cuiu Minillris ia-êiioribus , opufque taiu 



infigne maxime proiroverant Frarfuks illi , qui prs rèliquïs 

Sanilitatis laude florucrunt 

Eufebitis Vercellenfis primus fuiffe dicitur , qui in Occi- 
dente vicam communera , quam jam raonallicam dicimu:? , 
quia ad fola monafteria redaâa ell -, una cum clericali con- 
junxit. . . Viro illi celeberrimo nihil videbatur ad fanftifi- 
candum populum fuum magis idoneum ,. quam fub oculis- 
fuis juni ores Clericos inltituere , quorum doftrina , inno- ' 
centia ac pietas ipli forent perfp.cftœ , ut deinde in ïMini- 
ftcrio Sacro congruum unicuique locum aliignaret : quod 
adeo féliciter fucceiiit Eufebio , ut & reliqufo Ecclelice , 
hujus fcholœ celebritate permotce , difcipulos ex ea pcte- 
rent , quos in Epifcoposconfecrarem , in magnum fune l'i- 
deiCatholicaïcommodum, qure , furente tune temporis Aria- 
iiilmo , talium defenforum opera indigcbat. 

Quod fecit Eufebius, hoc idem iu Monafterio fuo fccit 
in Occidente Mar-tinus , ïn Oriente- IJalilius Domum fuain 
in Communitatem Clericorum mutavit Medioluni Ambro- 
lius , & à fimili opere Epicopatum fuum aufpicatus ell iu 
Atrica Auguliinus , item Romte Sar.ftus Gregonus IMagnus. 

Cogitate, Dilefliilimi , quam pleni eii'eni Eceleliaflico fpi- ' 
ritu dilcipuii fub talUius edofli Magiihis , quitus nihil fanc- 
tius , nihil illullnus umquam tulit Ecclelia. Sub hac Sanfta 
Dïfciplina inllituti , eamdem viciliim in fuis refpedlivé diœ- 
celibus promovebant , atque ita per univerlum Chrillianum 
orbem dili'sminata- fucrunt Clericorum 'Seminaria. 

Si deuide pervolvatis quinque vel fex fequtntium faïcu-' 
lorum Concilia & Canones , patebit , quam iblliciti fuerint 
tot egregii PiKlules-, ut SeminariiSMllis , five Epifcopiis 
(ut tune vocabantur') fanftas leges prxfcribcrent , &: fer- 
vorem Difciplinre Eccleiiafiicoe- in iifdem confervarent. 

Sed , proh dolor 1 quod in humanis folet accidere , fen- 
fHu frigefcere cœpit primitivus fervor , labefaüiiri difciplina ; 
& fanfta ha:c inlütuta , paulatim negleïla , tandem in rui- 
nam totalem deciderunt . . Numquam autem magis patuit , 
quam uberes ex illis domibus Ec<-lelia fruftus perciperet , 
nili tune , quando exiftere delierant. Quanta enim hinc , 
/leus bone , profluxerunt" mala ! quam funelü efFcftiis exin- 
de in Eccleliam redundârunt Î' 

( Mala tx eoTum. negUciu. ) Piofanari' quippe paffim cccpit 
Sacra Ordinatio, aut line frufl-u fufcipi , quiamanus impö- 
nebantur illis , qui ad tantum gradum line ulla prépara- 
tione accedebant Ufurpabatur Sacerdotium Chrilti ab ho- 
minibus , qui line vocatione , fine feientia , line pietate , 
'acrilege intrabant Sanöuarium , &: ipfam Religionem rcd- 
debant populorum oculis contemtibilem. . Noviltis quam 
deturpata fuerit circa 'f ridentini tempora Cleri fucies ; quan- 
tis fcateret fcandalis Sacer Ordo : iifque pnecipuè aAÜcribi 
debere Lutheranœ & Calvinian-x feSie progrellus , nee non 
generalam morum corruptionem , qux longè latèque inva- 
luerat , ingenuè confiteri necelTe elt. 

( R.'Jlaurata per Tridciuuium. ) Tanto malo mederi cupicn- 
tes ïridentini Concilii Patres nulium efiicaciu> invenére me- 
dium , quam , fub noraine Semiriariorum , reftituere Saiic- 
tas illas Domos, in quibus Clerici, à corruptione mundi 
leparati , in virtutes ac feientiasincumberent llatui fuo pro- 
pnas , & non nili pleni Ecleliaitico Spiritu Munia Sacra 
capefcerent. In hoc opere proinovendo immortale fibi no- 
men pcperit SandtUi-CarolusBorromxus , Scminariorum Pa- 
ter ac P-atronus ,• uti & celebei rimus ille ]ïatholoma?us de 
IMartj ribus , Bragenlis in Lulitania Archiepifcopus. Eidem 
operi manum admoverunt Patrias nofirre Antiltites ; nam j 
ia iiiquit Ciimeracenlis Synodus , anno 6j fœcuJi dccirai fe.'iti 



m Feflo Pintecoft€s. 



â$- 



Cèlefirata , //<? hitnfes txtirpanStf C' reiidendum EaUJix Dei 

fr'rliinum fuun nuorem , ù CUro Sacerdoiioqui prijUnurnXuum 
ddcus... nthil dici aui cog':t.iri fo:ejl exijuiji'ius C-c. ( 'fit. de 

Sem.) Eorfem animati Ipiritu Vicarii i\poflolici l'œderati" 
Bt\%\i , ubi quietis aliquid nafti erant , hanc Domum nof- 
trai'n erexeriiiu , ut irrilJa digne inftituereturSpes Cleri Ba- 
ravi , &-novelia illa germina, deinde ad natale tranilàta 

Solum , ac plantata tamquam lignum Jkcus decurfus aquarum 
fruûum Jurent in umporefuo. ( Plalm. i.) Ad normam î»'c- 
minariorum corigregationes fuas inftituerunt in GalliisSanc- 
tus Vincentius de Paulcr, BuHius, Eord'ofius , aliiqué ce- 
lebeirirai Viri , in qurbus Domibus etiamnum viget fervor 
dilcipliniE , Icientia pietati jungitur , omr.ifque generis vir- 
tutum relucent exempla ,■ adeô , ut Seminaria iîla vivaiti Cc?- 
naculi Apofioüci imaginem- exhibeant. 

Horum porró omnium fundaraents' jecit faluberrimura 
Coiicilii Tiidentiiii decretum ; adeô, ut non immeritô dici 
poilit , Synûd;un iilam inimensùm protuilie Ecclelia; , licct 
vel in hoc Iclo purnSo Dilciplinara retormâflet. 

( lUtus njLiuraiiüttis efilclus. ) Comparate cniraverô prns- 
fentem Cleri t'àcicm cum illa , quam ante Tridentinum , 
ante ereûa S'eminaria habebat : tune fcilicet late regnàbat 
ignorantia : dilibluti mores & Icandala publica inhonorabant 
SaniSuarium Dei : nunc autem ( laus !;C Altiiiimo ) fides 
puiior , mores caltigati , vitœ ratio modefta magis ac lanc- 
tior Si nunc Paftores ad inltruendos populos magis at- 
tenti fint , li in Parochiis fuis relideant , fi majori cum Re- 
ligione celebrentur Divina IMyfteria ; fi maxima pars Cleri ' 
liccleiiam acdificet ; tatendum e(l , pretiolbs illos ac telices 
fruftus deberi Seminariis , in quibus à terM:ris fpiritum Status 
fui hauriunt Clerici , neque ad Akare accedunt nisi priù? 
lint iMuneris fui officia edoiSi. 

ILcc paulô laciùs proponenda Vobis duxi , DileSiflmii , • 
\U Inftituti VeUri dignitatem ac utilitatem Vobis commen- 
dem. . . Videtis quales authcres habeat ; Sanöiiiinios fcilicet 
Epifcopos- ; Viros è Clero maxime ilhiUres ; imôEcckliam 
jpium a Spirita Sanflo in Generali Synoilo infpiratam. W- 
detis, quanta ex Seminariorum negleftu pullulaverint main ; 
quanti écontra ex iis bene inftiiuiis Religionifruûus accef- 
ferint. Ex êo autem facile pctefiis colligere , quantum in- 
terlit Ecclefiaî Batavœ , ut in hac Domo difcipiina ferve- 
'lur accurata &: fanûa. Vie igiturmihi eft , fi labeiaftitur 
culpà meâ-, vas Vobis ell ,ü deiidià Vefirâ tantam neglexe- 
ritis falutem, tempufque , ad fanftincationem Vefifam im- 
Tiendcndura , inutilicer confumMis , ex quo deinde & Vobis 
& Ovibus \'eitris xterna ruina fuperveniet. 
Confdimus autem de P'^obis , DUecl:j]imi , meliora-, & vici- 
nior.i fa/ii'i ; -( Heb. 6. ) ac proinde ut fanftum deiideri- 
um Veftrum magis adjuvem , breviter difcutiemus mtdia 
illa , quibus hic certam Veilram Vocationem facere potef- 
tis , limul iSc motiva , quœ aninios Veftros debent irapel- 
lere ut ad hoc totis viribus allaboretis. 

( Idea Seminarii , C' qui.! in illo ag-n'wn juiiicri CUrico. ) 

Seminarium igitur Pietatis ac Religionis Schola eft ; hic 
Juniores Clerici purificare animuni iiium a peccaiis debent ; 
vocationem fuiim difcutere ; Chriftianis & Ecclefiafticis vir- 
tuiibus fê ornare , & ad Sacros Ordines eorumque func- 
ticnes aptos le reddïre. Atque hccc funt motiva , quibus 
raota Trideinina Synodns Sanftas hœc Damos erigi voluit : 

Càm ^doUnfceniium ittas , ùt inquit Concilium , nifi. recti 
infij>ua:ur, prona fit ad mundi voluptates fequdtidas j ty nifi 
è teneris annis ud pieiatem ù religionem informetur. . . num- 
^M,T, ferfeclî,,: iti difcipiina EixUfiuJUca perfinrei, ( Trid. 



feir. :. de reform. ) Ad hos autem finé^ confegcendos om-' 
nia in Seminariis confpirant. 

Efenim in hoc Sacro RecefTu fepafatus à mundi conta- 
giô Clericus , &: ab omiii terrena cura liber , foii Deo ac' 
confcientix fuîe djicutienda;- vacare potelt. Ilic Divino 
lumine illuftratus, in cordis fui arcana penetrans, mille-' 
nas in eo inveniet maculas , quas aui amor proprius ,' 
aut dillipatio exterior oculis ejus fubduxerant. llinc per- 
fcflionis amore accenlus iinceram de prxreri''s dolorem 
excitabit , futuris lapiibus profpiciet ai teternura Deo fide- 
litatem deinceps ftatuet fervare. Ab hoc Sacro Afylo pro- 
ciil arcentur objedlaumnia , qunc animum polient feducerc. 
Non hic audiuinur impii aut lafcivi difcurlus , qui laqueos 
Itruuiu innocentiie aut Religionem in contemtum adducum. 
Caret hic aculeo fuo rcfpeâus humanus , qui in fteculo 
tanta ponit excrcitio virtutis obftacula .- nihil enini hic ti-' 
mendum eft , li virtuiem colas , li ad perfcftionem con- 
tendas. Acceùit frequentior Sacramentcrûm ufus & quoti- 
diaiT.e meditationes , ex quibus , fi délité ftr.nt , fruflus uber- 
rimus colligitur; acceduntConfodalium exempla, qutccom- 
munitatem a:dificant , & tepidiores acri ftimulo ad pieta- 
tem excitant. Denique omnes diei afliones débité &: fecun- 
dùm ordinem diftribuuntur ; ita ut ab una tranleatur ad 
aliam , omnefque ad Dei gloriam &: anima: fuliltem œqua-' 
liter tendant. 

Ecce , DileRilfimi , quàni f3cilis in Séminario bene or-' 
diriato ad virtutêm fit vîa ; quot in eo owurraiu adJHtoria j^ 
fi régulas , ùt oportet , obfervetis. 

Deinde onis lucus aptior Sem.inario , ut Clericus voca- 
tiohcm fuam exâminet ? Hic quietè interrogare poteft cor' 
fuum ; expendere ad pondus SanÛuarii fuMimitatem Status' 
ad quem afpriat , uti & motiva , qijx ad illum fufcipien- 
dum , animum fuum impellant , vcl ab eo fufcipiendo re- 
moveant. . . Quod olim 'refpeilu ÎNloyfis fuit nions Sinaî , 
quod Chrifîo- Defertum ,quod tot Sanöis ab initie Eccle- 
li 22 fuit Solitude, hoc Clericis eft Seminarium... Ibi non 
juxta carnem & fanguinera, auccorrupti fxculi leges , vo- 
cationis fux figna ptinderare debet ; fed juxta Evangelii 
placita , fed juxta fpiritum Ecclejiic , quae Seminaria inlti- 
tuit , ut in ÏNliniiîris fuis fervoiem ac fanûitatem renovct , 
née, nifr bene probatos ad EuniTtiones S-a'cras admittat. 

Parum tamen foret pietàtera fovere,nifi etiam fciemi;v , 
r»Hnifiris Sacris necef]'ari?e , cura haberetur. Aft iterum in 
hoc punGo abundanter provifnm eft : etenim Sacrae Scrip- 
turœ ac 'l'radidonis noritiam ncquirere ; Theologia;, prœ-'' 
feriiin pcfiiivx ac moralis , principia cognolcere, & fecun- 
dùm illa occurrentes confcientix cafus refolvere ; Eccle- 
fiafiicœ LuurgiîE Ritus, modum adrainiltrandi Sacramenta , ' 
methodum quoque digne pnodicandi Verbum Bei ; hrec 
omnia difcere polfunt in Seminariis Clerici , fi exercitiif in 
hnnc finem inftitutis débité incumbant. Q)uàd li nngis, confa- 
bulationibus aut hujufniodi quifquiliis tempus terere prxfe^ 
rant , non Scminario , fed fibiiplis ignûrantiam ac imperi- 
tiam fuam imputeiTt oportet. 

( Xctantur difiolt. > Sed quid dicam 7 Natura corrupta , 
jugi impatiens, »gré fert' falfam fuam libenatem' reltring^.• 
Difplicer difcipiina paulô rigidior ; puériles ac futiles vidcn- 
tur Eeges illa;, quibus tamen opùs eR , fi velis in Com- 
munitate fcrvcrera ac S}ùritum Ecclefiafticum promevere..., 
IMurmurant forte contra hicc, qui (ibi perfuident, linediHi- 
cultate fcicntiam ac pictatem acquiri , extcrnumque potins 
corticem illius dil'ciplinie , quam Spiritum ejus, ac fru'iîns 
ex ea refultautes auer.dunt Taies , heu ! caruis fragilitarç » 



40 



Exhortmio Qama 



quK femper ad ra«lUa inclinât , feduöi , fimiles fiunt explo- 
ratoribus illis carnalibus , qui detrahentes Terrx Chanaan , 
quam lullraverant, cücebant ad populum Ifiaël : ( Num, 13.) 

Tdrra hxc ddvoral hnhitores fuos. 

Aft qui lic judicaiit, falluntur quàmplurimùm : Semina- 
rium euiin , in quo viget difciplina , in quo relucet pietas , 
floret Icientia ( qusc omnia line vita duriore , iïatui noliro 
conformi , nequeunt obçineri ) Semi-naçium inquam taie , 
veré Terra Promilia eft, fluens laûe ac melle , terra ben-e- 
difta , (erf.i t'œcunda , abundans omni genere fruftuum fpiri- 
tualium , quos polFunt colligere , quotquot ad laborera manus 
«xtendere fatagunt. 

( Di obligaiione firvandi Ordinem ac Régulas Domus , &• 
frucltius qui indi rcfuliant. ) Itaque , DeleftiHimi , nolite 
loqui aut lapere licut parvuli ; led , nugis relidlis , agite 
iicut Viri pertl'ûi , ac lerio confiderate , quales fint frudlus , 
quos exatta difcLplinx obfervantia V^obis aft'eret , &: qukm 
falutaria iint motiva , quce ad illam fideliter .oblervandam 
Vos adftringunt. Fidelitatem fcilicet illam à Vobis inpri- 
niis exigit ipfe.Dens : deinde provocat exemplo fuo Chriftus, 
.qui & gratiam dabit , qua labores Veliros luWevec : con- 
folabitur Vos teiümonium bonœ confcientix, nee non bene- 
dit^io temporalis & xterna, quam.fupremus animarum Paftor 
abundantillimè retribuet. 

Ad lingula, quxfo , attendite.. . . Exigit hoc inprimis à 
Vobis Deus & Itriûillimè prxcipit ; (i enim ideö hic fitis , 
-Ut fpiritum Status Vellri comparetis & ad Vunftiones Sacras 
Vus reddatis idoneos ; utique Deus exigit , ut régulas tirie- 
liter lervctis in hunc finem Vobis pnefcriptas. Qrdinem 
I>eus in omnibus rcquirit , & confequejiter eumdem regnare 
vult in Domibus ifti^, quarum ereûionem , pro debito €leri 
Ordine , Ipiemet Ecclelix Suce inipiravit. Sine hdeli regu- 
larum oblervantia fubliftere hic ordo nequit ; Qui iUas 
violât, allaborat ruinx totius corporis , quod floi'ere num- 
quam potell , nili adlit pulcherrnnus ille ac uniibrmis con- 
tentus lingulorum peinbrorum ad commune bonum conlpi- 
rantium Traufgrelibrcs itaque Jegnm , legein ipfam ccter- 

nam violant , quat , ut inquit Auguliinus , ordmem J\-rvar-i 
juhct , perturbari vctat ; & üc ill l-)ewn Iplum , legis ilÜUS 

autorem , rebelles tiunc , ac vindiftam Ejus in fe provo- 
cant. 

ProFedô fi Chrifiianis omnibus dixerit.Paulus : ( i. Thef 4 ) 

fi^tc ejl ... f-'olunias l)ci , fancï'tficaiio Vejlra , ma.\imè id 

Vobis efl proprium. Ad illam porro fandificationem nihil 
vos magis conducet , qusm fi régulas Domus fervetis, in 
qua Divuia ProvidentiaA'os collocavit. lilis applicari po- 
telt , quod olim de Lege dixit IVloyfes : ( Deut. 30.) Min- 

daium hoc , quod ego yrirclyio tibi liodte , non fupra te ejï , 

neque procul yojhum ; nec enim tantam habent diriicultatem , 
nihil in illis eft , quod cnm feveritate vitx , quam milleni 
amplcduntur Reügioli , valear comparari. Non hic diu- 
turnx vigiliic , auitentates continua; , graves mortificajio- 
nes , cicca illa obedieniia & abnegatio totaüs proprias vo- 
iuntatis , quïu totum hominem , omnesque ejus ienfus , modo 
quodam fpintuali deltruit. Nihil a \'obis exigitur niü Chrü- 
tiana peïtciSio ,• nihil prohibetur , nili quod Sacris Cano- 
jübus lit vetiiu;n; nihii laboris imponitur, quin centies plus 
faciant innu.neri Patreb-tamilias , ut rerum fuarum curam 
iiabeant : adeè , ut Jugum , quod humens Vefiris imponit 

Chriftus , VZXC fuiive lit , & onUs Ejus /dve. ( I\Iath. u. j 

Imo quamvis iniponerentur Vobis alia multó graviora, 
jiumquid abundè dilücultates illas compenfaret teÜimonium 
.ÖOUlC conlcientiœ , & pax lUa , .jUit txj'u^iral omnemfen- 



fum , (Phil. 4 ) cum omnibus IfKs confolationibus , quïbus 
Deus pertundit animam, qux Creatori fuo placcre, Ipliqueü- 
deliiatem inviolatara fervare contendit? Nam, ut inquit ApoT- 
tolus , ( Heb 12.) umnls . . difiiplina in yrtejenü qutdem videlur 
non efje gaudii , Jed moeroris : pojlea autem jruclum pacniijji- 
mum exeriitatis per tam , reddct jujiitiiz ; fruöufque illos 

fuaves cito metetis , ubi fem-el lerio manum operari admö- 
veritis 

Chriftum ipfum intuemini , quomodo fub difciplina Jofe- 
phi .& ÏNIarix vixerit , illifque fubditus fuerit : paritbrml- 
ter Legem Moyfis , & ipfa imperatorum ediöa lervavit , 
ut adimpleret omnem jultitiam , ac Legibus illis obediendo , 
fubjiceret Se Legi ac Voluntati .Patris , qui hœc ab Ipfo 
exigebat. Eodem planè raotivo etiam Vos fubditi eliote , 
& exercitia Vobis prtefcripta diligenter adimplete , non ut 
placeatis hominibus , fed Deo Icrutatori cordium , qui his 
'omnibus aeternam mercedem prxparav.it. 

Clericus, qui ha;c ita confiderat , Regul.am fibi in Semi- 
nario prccfcriptam pluris facit • quam mUiui auri &■ fii-genri , 
(Pfalm. !i8.) &-accuratam ejus oblcrvantiam majoris sefti- 
rnat , quam opera quxvis pietatis , etiam maxime fubliniia. 
Quid enim ad fauftificationem .requirit Deus ? Njhil pror- 
fus , nili ijt faciamus-Voluntatem Ejus : atqui hanc Volun- 
tatem facitis , fi fanûè converfantes in hac Domo, Régulas 
ejus ad amuilim fervetis : hoc magis pretiofum , hoc magis 
herolcum CQram oculis Domini , quam ii ageretis alia, qua 
univerlum orbem in admirationcm A'eftram râpèrent 

Quid, quxlb , magni fecerat fcrvus ille, quera Chrifius 
caflonizar apud Mmhxum , ( Ma:ih. 2^.) & cui regiiura 
Cœlorum retribuit? An forte miraculajjatraverat .' An mar- 
tyrium fubicrat .■' An graves perpelfus erat affiûiones? Ne- 
quaquam : fed ftatns fui officia , etiam minima quxque ad- 
impleverat, & ideo gloriam confecutus eft: Quiajuper pauca 
fu'rjli fidelis ,Wc\mt Pater-fainilias , fuper multa te ionjliiuam , 
intra in gaudium. Domini tut. .Tudicate hinc , quam amplain 
meritorum meliem , minima quxque exequendo , coUigeje 
poliitis , & efficere , ut dies omnes pleni in Vobis inveniaj?.- 
tur. ( Pfam. 72. ) 

Mis omnibus luperaddite folidam illam tranquillitatem 
animi , in qua vera félicitas lita eft ,■ pacem illam inter- 
nam , quam creatura nuUa turbare valeat , & qux quibuf- 
vis mundi thefauri< longè eft fuperior. Quam dnlce eft , fi 
quis dicere poliït iibiipli : facio Voluntatem Dei , eamqne 
ad amuilim in omnibus adimpleo. Sic autem , Dileftitiimi , 
lic loqui poieft omnis & folus ille , qui ex una parte vitam 
fuam perpendens , ex altera vero Leges à Superioribus lib* 
politas , perfjflam intcr utrafque concordiam reperit. 

De cxtero , non foKira futurx vitx pr-omillionem habet 
pietas , fed & illius , qujt nunc ejl , ut inquit Apoliolus ad 
'l'imoth. ; ( i. Tim. 4. ) nam proteftö , huraaniiùs tantiinj 
res conliderando , quid dulcius , quid felicius, quam vitam 
' ducere tranquillam , bene ordinatam , &: ab agitationibus 
mundanis vacuam ; in qua quis nnllunr habeat commercium 
nisi cum Deo ; nihil agat nisi quod ad i'^jus gloriam ten- 
dat; & omnes conatus, omne deliderium fuum eo dirigat , 
ut Creatori fuo acccptabilem fe valeat exhibere. Talis vita 
pacem habet, quam nuindus dare non potell ; delicias habet , 
qux omjiem fenfum cxfuperant , & quibus comparatx fxcu- 
lares voluptatcs, amaritudine cSt abfynthio plente funt. Hanc 
porro pacem , has delicias degullat Clericus femper regulis 
luis inhxrens ; ille cum Prophcta Regio Ixtus exclamât : 
( Pfalm. 83. ) Metier ejl , Domine dies una in atriis tuis fuper 
miUiu, Etegi übjeéïus efje in domo Dei mei : magis quam /tnhi- 

tare 



in Feflo Pemecojles. 



41 



titrê in lahernaeultt pteeatorum. Hrcc obfcrvantia iplum à 
cI«monum impetu defciuiit , pallioiics refrœiiat , à via iiii- 
quitatis abducit, ad virtutem animât, Ik in femkis Julti- 
tix ftabilem reddit 

( InfiLiatas negligentün ) Quid contrà illis accidit, qui vix 
Régulas curant, euique tamquam puériles munitias, nequa- 
quam ad perftftionem necell'arias, habcnt contennui ? Illis 
llilicet gravia fiunt orani.i & iniokrabilia. Exercitia qux- 
vis taihdium iplis pariurt , &c nunc fub hoc , nunc lub 
illo jjrxtextu , eadcm ret'ugiunt. Si cogantur illis «tilftere, 
corpore quidem hoc iaciunt , refpeétu humano induöi ; 
led fmè irtilitatc , line aj^aficaticnc ; quia ipiritus e-orum , 
vanitatibus addiöus , non lapit ea qua: Dei lunu Dicite, 
quxfo , an cum tuli dil'poiïtione pacem aliquam deguftare 
valeant? «Sc qua ratione cum Deo aut conlcicntia lua habe- 
bunt pacem , quandoquidem continuo Divin.e reliilant \o- 
luntati ? Qua fiduciâ gratias iiecefl'arias à Deo requirent , 
quandoquidem coniiancer reculent iUa , qua; ab ipiis Deus 
cxpoltulat ? In hoc milero ftatu exterius portait Jugum 
Doraini, totumque ejus obus fcntiunt ; led nequaquam unc- 
tionem illam ac dulcedinem interna ra , qu;c onus illud fuave 
reddit ac leve. Imo , iJile-Stiilimi , omnes vix Clerici iniide- 
lis plen?? funt fpinis , pleuic contradiftionibus 6: tcntationi- 
bus , quœ ipfum femper «nagis ac magis reum ac iirfeli- 
cem etiiciunt'. 

QCon:,2gioj<: eorum lues.') Nec in folis illis niembris infe- 
licibus h;t;ret contagium ; Itd brevi per totum corpus pro- 
pagatur : quamdudum enim omnia membra pari ardore, pari 
zejo Leges tiblervant , florent Communitates iV xdificant 
liccleliam ; quöd li femel tepefcat -dilciplina , brcvi in r-uinam 
decidunt , li Eccleiiam itvliunorant. Ac primo quidem à 
minimis incipitur , deinde paulatim aü'urgitur »d majora, 
& finaliter omnes Regulx peirumdantur Ilinc furgit igno- 
rantia , hinc tepiditas &: incur'ia auimos juntorum Clcrico- 
rum inficiunt , qui , ubi lemel excullum elt Jugum , vitsc 
immodeiiïc ac irregulari aliuelcunt , &: viiioli irruunt in 
Sandluarioim Dei , jMinilierii ^acri partes ignorantes, eaf- 
que pra; incuria adiinplere contemnentcs-; verbo , fiunt ficut 
jilii Heli , /</.■/' Helial , nefcienres Dominam. , ne^^i^e Otfuium. 

S^cerdoium ad Poyulun. ( 1. lieg. 2. ) Et quoniam ncglexe- 
runt gratiam Dei , cempufque ad lanflificatiGuera libi con- 
cellüm , ideo quöque Deus ipfos negligit , fcmpcrque magis 
ac magis peiverii, finaliter impœnitentes moriuntur ; atque 
ita in talibus vcrificatur illud Ifaiœ : In terra Sanüorum ini~ 
qua gejfit , Cf non videbit gloriam Domin'i. (lia. 26. ) 

( EriLUCiLS. ) Sed fatis' jam Aiperque ^'obis ob oculos 
polui , Dikaiiiimi , tuneltidimos eHeüus , quos igna\ia & 
Ecgligentia , live in membra lingula, live in ijifas Commu- 
r.itares Ecclelialticat inducuBt , fai,s inquam fuperque, ut 
à vitiis iftis animos Veliros aîLcrnùm deterream. Ad lietiora 
itaque revertamur objefta , &: ex ante/.iiftis mccum recol- 
ligite , Locum Ilunc iniütutum cllé ut Doftrina ac Rcli- 
gionis Schula fit , hancque eire Divini Numinis A'olunta- 
tem , ut in eo fanûificationem Veftram opcreniini ; non tan- 
tum vulgarem iilum , qua; à Cbriftianis omnibus exigitur , 
fed Ipecialern illam & egregiam Sandliiatem , qu-.e decet Vi- 
ros i.cclelialticos , in Ibrrem Domini vocatos , & aliquando 
■duccs Fidelis Populi futuros. 

yuàm pretiolum \'obis eilè debeat Hujus Infticuti genus , 



colligitis ex magnis nominibus illorum , qui primi ejus au- 
tores extiterunt. Vidillis illud proraotum ab Eulcbiis , 
Harvliis, 3Iurtinis , Augultinis, Çre^oriis , Carolis , Vin- 
centiis , imo ab lyfamet üniverlali Ecclelia in Spiritu 
Sanfto congregata. 

Percepiltis quanti fniflus ex illis Domibus bene Ordinatis 
in EccJeiiam Dei redundànnt ; quanta porro mala,iis ne- 
gleftis, in Clero pullulaverint. INlagno igiiur animo con- 
tendite, Diicdliirimi , ut attingatis Icopum , quein in Ilac 
erigenda Domo Superiores Veliri fibi conftituerunt. Pietati 
SC lludiis i;idelinenter incumbice , ut fanflitatis ac fcieiuise 
laude fiorcaT , ut ornamentum ac decus lit Ecclelia; Bata- 
yx , gaudiumque attcrat Patriir; Veltra; I'ideiibus , dura ex 
ea Paltorc» accipieut, qui verbo & exemplo Gregi fuo prsc- 
lucebunt. 

Fatendum quidem , labore ac tbrtitudiae op«s efTe , ut 
eâ , qua decet , vigilantiâ üfiiciis Veftris detung'amini ; fed 
quiil , qua:fo , qniii elt modieus quadriennalis lal>yr , (i hunc 
coniparcris cum dulciilimis fruilibus, qui exinde \'ob!spro- 
vefiient ? pendet à tantiilo labore confcientite ^'eflrae tran- 
quillitas ; pendet, xterna omnium Veftrüm , & tot anima- 
rum lalus. Igitur ad exeniplum Apoftolorura parate \'os 
ad Minifterium Eccicfiaïlicum in hoc Sacro Cœnaculo, ut, 
cum illud deferetis , inde cxtatis huia;} vinure ex alio , ( Luc. 
34. ) & rcpleti Spiritu Sani^o ; qui dabit Vobis , (icut dcdit 

Apoltolis , ut incipiatis loqui.... ma^r.alia ZJii. ( Aft. 2.) 

Te verö , Domine, cum Prophcta Regio deprecor , 

(ffalm. 79 ) Reffut di ccelo , C-^ viA'e , ù vijita vineam ijlam , 
C' perfce cam , quam planla^it dextera lua. Vinea hcec , Do- 
mine, hereditas eftDilef^it;Illius Ecclelia;, quam inter médias 
hceresùm & fchifmutum procellas ab omni tempeftatum vi 
cufcodire -dignatus es, & dextera; Tux virtute féliciter pro- 
pugnatara in fpecialem herediiacem Tibi fervàlU. In hac 
noitra Domo concluditur fpes iftius Ecclcli-x ; &: vides hic 
novella germina , qu-:e Ipfemet tranltulilii ad locum , &: in 
eo plantàfti. Excole igitur illa , Domine ; refeca in illis 
totum, quod noxium eft , aut utile ; & tac, ut plantoe illa: 
caput furlum efterant, & excrelcant in arbores perfeöas & 
P.oridas , qua: uberrimis fruftibus hereditatem ïuam au- 
geant & Ixcificent 

ÏMunda Domine hos fdios Le^'i ., &■ cola illos quafi aurum. 

C- qu.ifi argjnium , ( IMal. 3. ) ut tamquam gemma: in Domo 
Tua rel'ptendeant. Da cis primitias Spiritus , conlecra eos 
L'nftione Sanûà , ure prx'cori-ia iplbrum igne novo, ut 
eodem accenli flammas tua-s undequaque circumlerant, ac 
in populos multos diftundant ignem illum , quem venilli 
mittere in terram , & quem Spiritus Sandus hodicma die 

i'i filios adopticrnis effiiJir. 

Ét quoniara , Domine , me poluifti Duftorcm Populi 
IIujus, noli, qua;fo,indignitatcm i5c infirmitates meas atten- 
dere-; fed indue me tbrtitudine ac virtute , ut digné coram 

iplis ingrddiar Ù egrediar , (II. Paral. l.) neC quemquam 

perdam ex iis tjiios d.'dijü mihi , ( Joan. iC.) ut in diltriito 
.ludicio Tuo dé animfibus eorum iine conPuiiune valeara 
rcfpondere. \'erbo , da nobis omnibus cor unum ac ani- 
mam unnm ; rcgnet hic Charitas , Pas & gaudium Spiri- 
tus Tui ; fac ut ad mutuam lanftificationem allaboremus 
omnes, & hujus fanüificaiionis frui^tum aliquanùo dcgufie- 
mus limul in Cœlis. Amen. 






42 



EXHORTATIO QUINTA IN FESTO ASSUMTIONIS. 

De Patrocinio Beatce Marice Virginis & reStk Eam invocandi ac colendi methodo-, 

CuJloiUes.... Sohmnitatem. . . . in exltu anni.... Exod. 23. 



XNter Ferias Doniini &: Fefta, qiix ex prxccpto Legis 
celebranda crant Filiis Ifraël , tria iiiveniuinur priinaria , 
in quibus omne mafculinum iiftere ie dcbebat in Jcrufalem 
cor:;m Domino ; neinpe, ut dicit Lex : ( Exod. 23. ) Sokm- 

liuaum A\ymorum cujtodies. . . SvUmn'uaiem mejjis primiti- 
vorum operis tui..., SoUmmtatem quöqui 'm exitu anni , 
^u.inJo congrcgaveris omnes frugt's tuas dd tigro. 

Cum hac Solemnitate , quani in Exitu anni celebrabant 
Ifraclitcc , non male quadrat hodierna Feltivita<;, Dileflji- 
fimi , in qua , exeunte anno icholaltico , & tiniiâ ütudio- 
rum melle, atcediti^ ad Sanfluarium Dei Veltri, ut omnium 
bonoium Lar.uitori , pro colleûis frudtibus graiias agatis, 
& ut \'os ac Vefira omnia Ipli ofl'erendo in holocL.uftum 
acceptabile , caieftium gratiarnm rorem ac benediflionem 
exuberantem laboribus Vcftris impetretis. Atque utinam , 
qutmadmodura pricfcrij^tum erat curiiali Ifraëli , nullus Vef- 

tliim hodiè appareat r.nte Dominati racuus. ( Deut. 1 6. ) 

Antequam igitur accedatis ad Tlironum Grati-.x;, in memo- 
rinm revocate innumera illa beneficia , quibus Deus hoc 
anno Vos mifericorditer cumulavit. Attendite ad auxilia 
jlla mukiplicata, quibas animos Veftros contra dncjronis , 
mundi & caniis inlidia» comnninivit , vocationifque Suiï , 
nc prKdileöionis fpecialis arrbam fcepiùs Vobis impertitus 
elh Cogitate, qiikra ra;pè alleviaverit labores Vefiros, quam 
bcnigne afiuerit Pudiis ^'eliris , quam fri.quei.ter crelefli\'os 
Uimine colluilraverit , idque ut pararet Sihi populum accep- 

tabilem , Jicla.'orem bonorum opcrum , ( 'l'it. I. ) & aliquaudo 
collocaret 'V'os in domo Sua , ut ibidem , pofiti luper can- 
«ielabrum , luceatis ante Sanftuarium Ejus omnibus diebus 
■\'eltris Horum , inquam , recorden.iiii , & eflundentes in 
confpeflu Ejus animas \'eftras , tantis beneficiis icquas grates 
rependite ; ac frudlus , quos fecifiis , Nomini Ipiius con- 
feci ate. 

Si contra fint aliqui , qui defidià fuâ aut nullam aut exi- 
gaam melFem collegcrunt , atque ita manus Jiias truftibus 
vacuas reperiunt , non recédant iHi ab hoc loco hodie , 
quin laltem obtulerint Domino cor contritum & inimilia- 
tum , & recogitantcs in araaritudine animx fuK , quantit 
ft privaverint bonis , ftatuant firmiter deinceps duplicato 
labore redimere tempus, quod recupcrare non valent. 

Oranes dtnique novis gratiis indigttis , novo robore ad 
prœliandum prœlia Domini, & ad Vos, inter tot ac tanta 
hujüs vitre pericula, immaculatos culiodiendos ab lioc Ix'- 
culo. iS'ovis auxiliis opus ell , ut & Icientiam nectH'ariani , 
& excellas illas acquiratis virtutes , quibus in iVliniltcrio 
S'.icro fulgere Vos oportet. Ac proiiidè , quorquot eliis , 
rogate Dominuni ierventi corde , pus votis ac lufpijüs opem 
Ejus expofcite, ut & gr-.itia l-^jus in futurum Cœlelii rore 
Vos irri:4Cï , Vobifcum laboret , ac dignes dcmùin Sucri 
Aitaris Minillros efliciat. 

Sacrificium itaque , Dilcftiillmi , quod hodij pro Vobis 
& Vobifjum otlenmus Luih.irijiicum erit pro donis liùc 
anno collatis ; Projiii.zi.jnum pro dclidlis & infidelitatibus 
commilljs ; Jmpttratoriurti pro bentücüs iinpoficrum coufa- 
yciulis. 



■ff 
lem 



Et quà rqurcfo , anni die meliùs hoc aut efficaciùs prxter 
poffiimus, quàm in hac Sucra Feltivitate, in qua Virginer.. 
Mariara aliumtam in Cœlos veneramur ,• Virginem , inquam ,• 
lilam, qux Refugium ell Peccatorum , & Chriftianoruin om- 
nium auxiiium : & qua; infuper fpeciali hôc titulo IMater 
>«'ollra ell ac Patrona , quod Ejus Nomini Collegium Nol- 
trum dedicatum lit ac confecratum. Elfenius profeôù in- 
gratitudinis rei, fi non Ejus Intcrceirioiii ac Patrocinio ad- 
icrilreremus lotum illud , quod benè reftèque geftu;!! ell. 
Si devotio accreverit : li quis exarfeiit in ftudia fervor;!!: 
quas acceflerit laboribus noftiis bened.iStio ; fateamur liben- 
ter , totum hoc deberi iMaiite P.itrocinio , quce vita e(t , 
fpes ac dulcedo noftra , quœque filios , fpecialiter Sibi dica- 
tos , materna cura fovit ac protexit. Aderit ; imo jam 
adelt piiilima ]lla Mater , & nobifcum hoc Sacrificium ofte- 
ret Filio Suo j li Ipfam lincera ac eiVufo corde invocetis: 
& quid , quft-'fo , non impetrabit hac triumphi Suidie,in 
quâ per Angelos in Ccclos alfumta ell, & prope Divinum fo- 
lium collocata , ut ^ evefla fuper ipfos Aiigclorum Choros , 
Divir.aium gratiarum difpenl'atrix conftitucretur , & fruiSus- 
Ulius Sanguinis , quem olim ex purillima Sua fubflantia In- 
carnate Verbo fubminillravit , in geiius humaniim libera- 
liter eft'uiidi impctraret. 

l'rendeat incafsùm dremonum invidia ; cultum Marias 
rodut hxreticus furor ; Nos , Dikfciiumi , tanrâ Matre glo- 
riemur, fub cujus alas confugimus , fub cujus Patrocinio 
tuti funuis. Et numquid Cukum Beatitiima: Virginis ma- 
terno cum l-jfte fuxiitis, illumque inter medios Ejus holles 
fervàltis illibaium ' Sed li umquam , Dileftimi , in ICjus amo- 
rem accendi &: inflammari Vos convenit , id potiliimùm re- 
quirit hccc dies, quâ & Ipe^iaùm recolitur memoria fauf- 
tiliimi illius Patrocinii , quod huic Domui \'irgo impcn- 
du , & quà , ùt jam diftuni fuit , Veflrum efi Omnipotenti 
confecrare totius anni frtiftus , quos, Ipfa \'irgine prote- 
gente , collegiltis. In hoc itaque unimos Veftros paucis ac- 
cendere propofui ; atque utinam Deus det vou mictvocem 
v'nuiis , ( Plaira. 6j. ) ut deinceps dulciiiimum Marix No- 
men non recédât à corde Veltro , non recédât ab ore > 
non recédât ab opère. 

( A-uiqititas Cuhûs qui P.. M V. exhibetur ) Nihil ma- 
gis fundatum in antiquitate eft , nihil magis rationi confen- 
t.ineura , quàm cultus ille , quo Eccltfia Matrem Dei pro- 
llquiiur & honorât. Si colligamus aniiquorum Patrum tef- 
timonia , omnia Maria: laudibus & interceilionis ICjus cn- 
coii iis replcta funt : luio ore oranes fubiiniia de hic Vir- 
giiie pra;dicant , tellauturque libi verba delicere , quibus 
vulcant , ùt par ell , exprimera ÎMatris Dci e.xccllentiam 
ac dignitatem. Si Iliftoriam Ecclefiafiicam pervolvamus , vi- 
debimus à primis fœciilis ereöa in Ejus honorera Templa , 
inltitutas deinde varias Fellivitates , & antiquiliiinas horum 
Feltorum Liturgias ; jmù quoties oppngnatus fuit iVJarix 
Cultus , toties Fidcliura zelus fuit airpliùs excitatus , ut 
Suam in Virginem hanc devotionem folemniùs tcllarentur ; 
adeo ut hxrefes ipfcc , Mariam oppugnando , Mariam ex- 
altaveriiit. Etenim li hilloriis fides , Cultus ille muximà 



in Fejio Jffiimdonis. 



Stlauöus- elï èc undequnque propagatus ftatim poft EpheH- 
num Concilium , in quo damnationem fubiit Nellorius , qui 
gloriofo IMatiis Dei titulo \'irgiiiem haiic l'poliare tenrave- 
rat Tiinc enim Ectlefia magis ac magis attenta ad confe- 
quentias , qux ex hac ejus dccifione fequebantur , incepit 
explicatiùs evolvere altiilimam Ulius \'irgii]is digniiatem &i 
I^Jyiieria omnia , ad Eam pertinemia ; nihilque fe putavit 
facere polTe excelliim fatis ad honorandam Crcaturara Ulam 
purilliraam , quam ad tantum Glorix culmen evexerat Om- 
nipütcns Similiter (x-culo decimo iexto , cv.m Calviniance' 
feda; tiiror iindequaqiiè Cultum Beatx \'irgif>.is &: Sanc- 
torum elimiiiaret , ac Sacras iMari-x' Imagines ferro & igne 
perlequeretur , exarlit iterum Catholicorum zelus , & ad re- 
paranda^ injurias , ab hxneil illatas , omns fludium contu- 
ierunt l'idclcs, ut & JNlariam , & Imagines Ejus multó hono- 
rificentiùs , quàrr; ante teccrant , colcrent ac venerarentur. 
Nihil porró in his omnibus facit Eccleüa , quod non fit 
antiquitati confonum, & in ipfa refta ratione tundatum. ^i/d 
Ti ril urn mus , ó Htiudicia i exclamabat Origenes. Inter- 
cède liera ù' Doniina , Iti'gtna &■ Mater Dei , ora pro nob'ts ; 
ita ïplam invocabat Alhanaüus. ytdvotvcr genihus Tuis, ó 
Dori:ina rnea , riicebat S. Ejhiem. ^'Ifpice nos de Ccelo oculo 
yropiiio , inquiebat lïafiüus. Supyiua Deo , ut animas noflras 
fiilvtt : Sic orabat Chryfoiïomus. Sattcfa Maria , fuceurre m'- 
Jeris iScc. antiquiii^ma eft <i communis Eccleüa: oratio , qua; 
Aïb Auguliini noiiiinc circumferrur 

An igiiur illi , qiii hodiè fuiè Patrona ac intercefTbre ao- 
cedere ad Ipfum Peum immédiate volunt , ac SanSorum 
rejiciunt P^trocinia ; an, inquam, ilii fanftiores Ie putant 
magins illis Vins, qui , juxta ipfos adverlarios , vivcbant 
purioribus Ikcleiise fteculis , & qui, ùt jam vidimus , Vir- 
gineni iiivtcnbant ?. . ■ Quod fi ad poftcriora defcendamus 
l'œcula , eumdem inveniemus in Ecclelia fervorem , eam- 
«lem de Yirgine xltim.uionem Imo vel folus Bcrnardus 
intégra volumina de laudibus- Ej-us ac Intercellione con- 
fcripiit 

( SoTtdJfirta efl hac devetio , quod m ibis adfruitur argu- 
auniis ) Si igitur omnium ficculorum &r nationum tidcles 
Mariam celebraverint , IVIariam invocaverint ; prof.flü ïo- 
lidiliimè iiiHdata eli lin^ularis illa veneratio , quara crga 
Keatam Virgiuem filiis luis infpirat Eïckfia , & qua Ulam 
pra; omnibus aliis creaturis fuperexaitat. ]3einde )i Catho- 
ïici cultum incongruum rcddant iMariïc , proùt contcndunt 
Hxrctici; f; .ig Ipfam transférant honorem Soli Deo dtbitum; 
quomodo Deus cultum ilaim approbare potuit tot ac tan-- 
tis niiraculis in ejus fàvorem patraiis ? Qucmodo patitur 
Chriltus , ut Spoiila Sua Ecclefia , quam Spiritus Sanöus 
dirigit, in honorem îMariîc non tam cncoiria quam blai- 
phiraias contet ? Quomodo perminit, ut & pnrteritorum 
üt'culorum Sanfti , & nofiri temporis Vi;i Piiifimi com- 
mun! errore obruantur ? Hxc f.inè combina: i non pofTum ; 
fed , li cultus Marix erroneus fi: & reprobandus , jam à 
terào ü quarto Ixculo defecerunt promiÜa Chriili , erra- 
vu Eijcle.ia , êi Deus ipfe per miraciila , quibus cultum 
illum hrraavit , erioris au£lor fuit. lias blafj'hemias de- 
vorare cogiunur qui cuhum Marianum impugiiunt. 

Quinimö Ibla naturalis ratio ad everterda hrereticorum 
placita prorfus luükiat. Ceriiiinus quotidie, ita agi intsr 
homines , ut dum aliquis cum Rege conciliari , aut quof- 
dam ab ipfo favores reportare cupit , huiic in finem accé- 
dât illos, quos novit ab eodem Rege intima benevolentiâ 
honorari , Regio folio aiiiftere , iplique Principi conviSu 
familiari propriores elle, ac mag'ts conjunftos ;uiide ijuiun- 



43 

vis fciamus , illud quod expofcimus à folo Rege donari , 
nullus tamen in culpam vertet , fi viros ab Eo honoratös 
adbibeamus in patrociuium ; quinimö majorera per hoc tefia- 
mur in Regem reverentiam, dum adhibiris perlbnis iiïis, 
inter nos & Principem mediis , taciti contitemur, longè 
iiimis nos à Rege diftare , & quafi tantum é longinquo ad 
Ejus jMajeftaicm audère oculos attoUere. 

Qua fronte igitur in liobis carpuin hxretici , fi Maria; , 
aut'^aliorum Sandorura utamur Patrociniü ■' Novimus , fo- 
lum Deum eife omnis gratix fontem , &: ab Ulo Solo be- 
neficia ccclertia impetrari ; fed ut facilius voii fianuis com- 
potes , amicos Ejus ac familiares invocannis ,■ üt Iptorum 
favore delatx ad Divinam INIajc'tatem preces nollrx magis 
gratx liiK , & muiiiplicatis Intcrctübnbus , iucccUüm fe- 
curiùs acquirant. 

Ntc défunt in Sacris Paginis exempla, qux- hujuslnter- 
celiionis eflicaciam ftabiliant. ( Job 43. ) Ir.i.its eji Jurormeus 
in te, £> in duos amiios mos, i.iquit Dominas ad Eliphaz 
Themanitem, jumire ergo vobis feptem lauros , C' fiptem arie~ 
tes , &■ /»£ ad fervum. meum Job , & ojferie hcl->c<uif.um pro- 
vobis : Job aui'em jervus meus orabit pro vobis : fitciem ejus 
fufcipiam ut non vobis imputetur fluliitia. ICcce , qUOd Dcus 

precibus ac faciificiis corum non annuiflet, id in gratiam 
IMediatoris Jobi concedit, 

Quid dicam de Moyfe , qui populum Ifra-eliticum plus 
femel à totali internecione liberavit ; adeo quidem , 
ut his verbis ipfum alloquatur Deus Di.-niue me , ut 
iraf.atur /uror meus. . . . O deleam eos. ( Exod. 3-:. ) 

Preces itaque Sanftorum violentiam quamdam inferunt Deo, 
Ejufque ultricem manum avertunt. ( II. Mach. 15.) Num- 
quid & Jüdx Machabxü apparuerunt in fomnis .teremi.is 
Propheta ,• & Summus Saceidos Onias pro Popoulo Dei 
exrendentes manus & orantes.' Imo fcatent locis Paulin-je 
Epiftolx innumeris, in qiibus Apoftolus ille fie'elium pre- 
ces efflagitat ; & tarnen hodié homuncioncs , pecca-iis onuf- 
ti , audent omnem Si'.nftorum interceliionem repudiare , 
quafi nullos , inter ipfos &; Supremam IMajeila.c.u , media- 
tores cffj li:eret. 

Si itaque Sanöi , de fua felici^ate fecuri , adhuc fint liff 
noftra falute foUicifi , atque hoc titulo eos tamquam In- 
tercefibres invocemus, qnöd & velint &: pollint Auxili.n- 
trices nobis manus porrigtre ; quantam , DilectUlimi , fpern 
nobis addere debet Marix '.nvocatio , qux> creaiuras omnes 
fauditate prxcellens , ip:is omnibus Deo gratiur ell ac pro- 
pinquior , ac proinde plus omnibus poteil: ii Angjü , teHc 
Scfipturâ , preces noSras ante Thronuin Dei oiicr-uUt , cur 
quxfo id non faceret Ipfa Angclorum Regina ? an forte 
dicent h-xredci , hoc Offioium Mari-âindignum .■' ( i..Joan, 
2.) Attendant, Filium Ipfum, Hominem Deum , Advo- 
cati partes , Joanne telte , pro nobis apud Patrem fu.li- 
nere .. An forte ign-jtas diceut Virgini neceiiiiates nofiras ? 
& cur, quxfo , Deus ceiabit Matrem Suam id quod ma- 
nif>jftat Aiigelis, quos in culïodiam noiiram deputavit , & 
qui in Ctdo gaudium agunt depeccatori pitnitcntiam agente ? 
An forte prxtendent , Mariam fuper An^elaium Choros 
cxaltatam rcs noftras parvi pendcre ? fed qua fronte dk'i 
poteft , Virginem illam , qux forcitudine plena morienti 
altitit rilio , Illumqueyro humano genere prias inimoluvit 
in corde antequam expiraret in Cruce ; qua konte , inquam , 
dici poieit , illam jam in Cœlos fublafam , honmium lalu- 
tem non curare ? 31ater hx'c ex purilfima lua fubftantia 
miniftravit Sanguinem Illum, qui pi o nobis ell'ufus eft ; 
an er^o Ipfi iudiücreas eiic » utium Sang-ais 111e fruüiacet ^ 



44 



Exhortatio Quinta 



utrùm pedibus concuketur ; utràra tanta, qux Filius fuf- 
tinuit tormeiita , erteüuni fiium habeaiu ? Jilafphemabunt 
deniq'.ie , cukum illlum , quo Mari-.im prolcquiiiiur , Soli 
Deo liebitum ede &: honori Divino dcroijare. Sed mcn- 
dacia illa jam dudum deftruöa Punt , uec impoiierfe poiFuiic 
rili ignaris. Non enim invocamus IMariam , quall IpUi me- 
rids luis concederct gvaciam , vitx-que tbret ac necis ar- 
bitra : led Uiarn invocamus ut pro nobis apud Fihum in- 
tercédât ; ut per mérita Salvatoris gratias illas nobis obti- 
neat , 'S: Suuijuinis Cjus t'rudtura nobis applicari exovet. 
Acccdimus ?.d Filium per Virginem , quia iide docemur , 
Filium ex Ipla ad no< veniil'e. Ipfam tamquam unicum 
ï\Iediatorem iuter Dcum & homines agiiofcimus ; Mariam 
verù tamquam primam &: prœcipuara inter omues Inter- 
cefibres nollros veneramur. 

"Quis i^itur non mirabitur , eóufque procederctfcominum 
quorumdam inlaniam , ut Cultum illum , utilem adeo , to- 
tis viribus éliminent ? Quis contra non exuitabit , dum tan- 
lam libi à Deo datam Patronam contiderac , qu;e & apud 
Filium oninia po?e!i , «Sc, c urn iMater lit Salvatoris , omnia 
nobis bona irapei'tiri dcliderat ? 

( ^ldlwrta:io ad Cultum Murut prop/tganâism. ) Maöè igi- 
tur animo , Dileftiliimi , IMariam ex intimis prKCordiis in- 
vocate , ac Cukum Ejus , ubi tempus aderit , commendate . 
Fidelibus , vcrboque.& exemplo eumdcm omnibus inct'l- 
catç. Speciali autem jure in " Ejus Patrocinio 'N'os conii- 
«iitis ; prcüterquam enim quód Hanc iMatrem cum reliquis 
l'kcleii.e filiis communem habeatis , pcculiari ulteriùs titulo 
Ttlater \^cRra eft , cum pridem in Honorem Ejus erefla lit 
Ilifcc Domus, in qua ve'famini , & omnes , quotquot ef- 
ris, Ipfi fpccialiter iitis dedicati. ^1 immenllis eli jMariœ 
in omnes homines amcr , quâncus ille inVos erit ? lii 
^'os , inquam , quos adhocnovit deltinatos , ut in medio 
errantium co-niütuii , Cultum Divinum ferveiis illibntuni , 
>latrirque-ac FilüEjus honerem viriliterpropugnetis.'Si nóii 
«icicrat iMaria animam , lincero corde Iplam invocantem , 
ijuaiuara omnium Vellrùm hubcbit curam ? Quo -fervore 
gratias arniKS Vobis necelllirias impetrabit ,- cimi noverit 
ex vita & moribus Veltris pendére tot niillium animanim 
ftlutem , pondère felicitatem Eccletitc Batavx , qux in 
Vobis fpem fuam habet repolitam ? 

( S.-d raiitiuilniis hic effd del'zt. ) Verüm dum ad ^''irgi- 
nis. Cultum Yos adhortor , Dileitiliimi , cogitate rationa- 
bilem iplum elle 'debère , & Tivangelicis Eegibus fontbr- 
ni'em : nolite itaque , in alterum dclabi extremum in quod, 
proh .dolor I multi concidunt Chiiltiani , qui tallam luijus 
Cultus ideara (ibi efibrmantes , niniiù pr^lumptione , qual- 
cumque gratias', qu-.rcumque zuxilia, à Virgine expeflant , 
acque ita faïuds remedium in venenum libi vertentes' •, 
Jriuriam , quam colère prtetendunt , turpiter inhünorant. 

( Qn't'nam in hoc j'urulo gr,h'iur c.tcuiiiinr. ) InteUigitis , 
■DiJehiiiinn , quid velim. Plurimi fcilicet Mariarii invocant , 
Kjufque PatroCinium extollentes , lalutcm ab Ipfa expec- 
tciat : led virtutis excrcitium , led convériionem vitx* , 
io..l media omnia ad iVJutem acquirendam neceliiiria ne- 
gligunt , in tuto collocatos fe putantes , ubi Ibrtem fuum 
«criü quidam oratione 3Iaria; comniendârunt , & ctccà 
^bft IvAc confidentiù omne abjiciiint virtutis & emenda- 
43oais Itudium ; quali -Virgo illa Iclicitatem œternam iplis 
^rocurare aut debcret , aut polTet ,, line vitx mutaiione , 
jfné fruöibus panitentiic , fiiiè' mortilicatione lenfuum : 
(jtiali («b Iplius P.itiojinio viftoriam line pugna , coroiiam 
ïiiiè meritis , merka iinè, labore acquilitjiri lint. Mariam 



invocant , fed temeritate, numqnam fatis deploraiK^l ; por- 
tum prxltolantur poft tot naufragia voluntuiu , niortem 
fanSam , poft vitam impiam ; & poU fcelera toties mul- 
tiplicata , à quibus iiolr.nt recedere , blandiuntur libi de 
fine feiici £.c lalutari , falfo perluali , hujus ^''irginiï in- 
tercellione dandas libi gratias tales , quales pro libitu libi 
fabricant Quali verö oir.nià proptereà poffet apud Filium 
Illa Cœli Regina , ut lub Ejus aulpiciis fecuri vivamus in 
peccatis , ac Filii Iplius Sar^uinera , iiné timore vindiftx, 
aiiitluè conculcemus. 

Olim gentilibus improperabat AuguRinus , q'uöd maje- 
ftatem Deorum Cuorura proPanarent , eoquod tales cole- 
reiit , quos Iceletum omnium complices -ac proteftores 
venditabant. Eofdera pro-cûo ahulus , eadem impropcria 
in Ciiriftiaiiifmum conjiciunt homines illi , qui in peccatis 
-luis voluntarió perœanentes , Virginis Patrocinio . fecuros 
elFe Ie jacHtant Sic olim Judx-i gieriabantur , fe, pcllidere 
l'cmplum Domini , illudque libi in afylum ac relugium 
fure Iperabant , licèt auguüam Ejus JNiajeliattan idolola- 
trico cultu , ac variis crirainib.us msculilVent. Sic ik po- 
pulus ifte certam libi de hollibus pollicebatur viöoriara, 
ubi in caftris luis habebat Arcam Domiui ; non attendens, 
parùrr. libi profuturam Arcam Fœderis , ubi ftcdus iplum , 
quod cum Deo pepigerat , infidelirer difrupiiret. 

Profeclà non agnofcit IMaria cultoras, ejufmodi , qui 
proan.int Venerandum Ejus Nomen, illudque iniquitati-, 
bj^s luis lervire fa dunt : fed beüiim indicant-;paliiqnil'US ; 
recédant à via iniquitatis ; cord.c oontfito revertantur ad 
'Domüium ; accenilantur in liudium . virtutis ; rogcnt IMa- 
riam , ut fiM necellarias in hos fines polUilet gratias, & 
tune demCim Auxiliatricem Virginis manum femire jnci- 
pient ; tune ipibs fovcbit , animabit , confulahitur , ca-lef- 
tefque impetrabit favores , quibus ,& piè pollint vivere , 
&■ féliciter mori. 

( Opinet M'iriam imUari.) Si .igitUT , Dile-î\ilîimi , veri 
ve'litis elTe 3Iarix cultores y fi Feftivitatem Ejus cum frudu 
deliderctis ^cclebrare .; oporiet hodié povos animos fumc- 
re , iSc in imitationem SanSitatis Ejus noyo Zïlo accen- 
di. Hâc enim prxcipue de causa Sanfturum Feitivitates 
cclebramus , nt eoruraexcmpla , qux recolimus , nova lint 
incitamenta ad virtutem , novi ftimuli , qui nos ad funfti- 
tatem promoveant. Si , Augultino tel|e , SoUmn'uatis Mur- 
tyntm . cxhar^ationcs funt Marynorum,, magnam profeâô 
exhortationera ^"obis luggerit hodiernus IMarirc Triura- 
phus ; taüs enim fuit ba;c Virgo , ut Ejus unius vim om- 
nium j'.t 'difciylina , & cumulatiiüma Ejufdem glorificatio ad 
vivum exprimât illud gloria; pondus , quo Deus fervos Suos 
fidcles 'xternïim fupercxultat. 

Verum quidefii elt , Dileoillimi , nee tsntus fanöitatis -, 
nee tautus glorix gradus nobis umqu-^m obtinget ; imo blaf- 
phemum foret , ac fuperbias diabolicx proximum , il'pera- 
re "privilégia illa fpecialia , quibus (ut par erat ) folam 
Matrcm Deiparam illultratam voluit Omnipotens. Sed , 
quemailmodum Chriltus difcipulis Suis Patrem propoluit, 
dLccns : (; Matth, 5. ) Ejiou f'erfdat , Jlcut Pater yejier cte- 
Ujiis^ pcrjecius ejl ; ita & nobibipfis pryponcre poifumus 
IMariam , ut ad Ejus exeinpium vitam inl:ituamus, & \ir- 
tutes IIjus , (i non attingere , fakem de .ionginquo valea- 
inus imitari. PolJiimus igiiur , confiderando IMarix in Deum 
pjetatem , & lingularem gharitatis fervorem , excutere s 
iiobis languorcm illum ac tepiditatem , quibus in ordina- 
riis Rriigionis exereitiis laboramus : polVumus nobisiplis 
exprobrare indüicreiitiam illam, qui fervimus Domino , 



in Fejlo J.ffimuwnis. 



45 



©Jïfequiis nonrii actoto cordis affciVu di^niffimo , &: novns 
«leiiiceps air.oris flanimas concipere Polfurrms, co-nlidcran- 
do Mariir animum , Uei rcrumque Divinaruir. conten)pla- 
rioni continuo affixum , doloretn excitare de diliipationihois 
illis voluiitariis &i trequeiuilliinij , quibus cor nolmum , tcr- 
renis inhxrens delidetüs , vix novit ad Deiira aHiirgere , 
& orationi , prout opaiTct , vacure. follüiTiiis , intueiido 
INIariie zelura , fortiaidiucm, patientiam , humilitatem , caf- 
tkatem , reliquafque virtvues , corairi Deo pudore fiittuiidi 
propter imbecillitatem , fuperbiam , ac rcliqua , quibus ma- 
culati fumus , peccata ; uc deinceps vitiis ac concupifcen- 
tiis noliris indicamus bellum , ac , IpiA juvaute Virgiiic , 
de illis féliciter triumphemus. 

{_ In quibus , Cr quomodo hoc facfre fpecialiter pojjliit Sa- 

cerdoies.') Et lias quidem virtutes in Maria confiderare pof- 
funt & imitari cujufcumqios ItatCis fidèles ; v-erùm propjùs 
vkam Ejus contemplari , propiùs "S'irjineis veHij^iis inlilkre 
debent illi , qui aut. Sacerdotes fuBt , aut ad Hluni liipfe- 
mum dignitatis gradum aiprain. Sacer enim ille carafter 
Divinam INIarisc JMaternitatem cum hominibus quodanimodo 
conimunicat , ipfofque, ut ita dicam , Deiparos tacit : idem 
enim Verbum , quoii Maria in iinu fuo concepit, ac in gene- 
ris huma'ni laloiem m:undo elRulit ; idem , inquam , illud 
Verbum Sacerdotes divini virtuce in Altaribus noftris pro- 
ducunt , & in hominum falutem ofl'erunt. Maria natum 
Chrifium ulnis fuis portavit ;, ilnu fuo ibvit , matern-A cura 
cuilodivit ; portant & Chrilfum in manibus fuis Sacerdo- 
tes , Eunidem inti-mc iibi conjungunt , & quotidié cum 
Ij'io converCantur. Quinimo , ii liceat hic comparadouem 
iiiliituere , dignitas illa tremenda Sacerdotii habet prtcro- 
gsitivas aliquas , quas non habuit INlariro Maternitas. Ete- 
uim IMaria non nisi fcme) l''ilium peperit ; at Sacerdotes 
quotidié novo & inelVabili modo Chtiitum(li ita loqui fas 
lit ) Nutivitate donant. IMaria Clirillum peperit , iiumanis 
fubjeflum inlirraicatibus, paliibilem ac moixalem ; Sacerdo- 
tes veró immortilem pr<jducunt ac imyallibilem , nullis mi- 
feriis fubditum , fed talem , qualem Ipfum de novo genuit 
Pater Jiternus , dum lUum à mortuis •Gloriofum fufcita- 
vit. Maria Redemtorem protulit, fed omnibus hominibus 
communem ; Sacerdotes autem non tantùjii pro omnibus 
producunt Chriilum , fed Sanguinem Ejus unicuique par- 
ticulatim applicant, ik univerialeRedemtiouJs beneficium lin- 
gulis quodanunodo proprium faciunt. iMeritó igitur cum 
AugultillO hlc exclamandum ; O I^imraiuti Sacerdo/um dig- 
jiilas ! in quorum manihus Dei Fdius veJut in utero l^irg;nis 
^uoiidiè incjrn.uur .' Veuorauda dignitas , Dileftiiiimi ; fed 
limul tremeada nimis , dum mente pcrvolvinius , nos ratione 
Carafteris Sacri tam propè accedere ,ad Virginis Diguita- 
tem ,• dum interim , carne fragili cii'cumdati , proprioque 
f eccatorum pondère ad ima xispreiii , iam longè à virtuü- 
bus Ejus di;tamus. 

_ Cernitis igicur , Dileûiifimi (atque utinam hoc ipfum meii- 
tibus Veltris akè iiifculptum permaneat ! ) ccruitis , ijiquam, 
nihil elfe adeö juüum (Sc necetlarium, quàm ut illi , qui 
dignkate fiunt Majue pares ctiam Vità ik moribns exillant 
pi te reiiquis fidelibus Marix- limiks. Atq.ue ideo per vifccra 
]yus ÏMaterna Vos obteltor , juimquam recédât ab oculis 
Veltris lublime iliud exemplir : fed atteutiùs perpenditc , & 
quumodo ad Mafernkatem illam fe pr-xparaverit jVlaria , & 
•quoinodo iionorem iilum ■excellentii]inium üabili morum in- 
nocentià ac l'anititate foilicitè cufiodivcrk illibatum. 

Mariam itaque intuemiui , .&: à prim;eva Ejus «tate ad 
Àikimura vitie diem inycüietis ubique perfeûiilimam uur- 



man , fecundùm quam & greffus Veftros dirigere, & mor- 
talis Inijus vitK curfum féliciter potfitis confummare. 
Attendit? , q-uomodo , vix triennalis puella , fcfe in Tcm- 
plo , l-Hvino Nuniini confccraveric , Ck exegerit juventu- 
tem femota à cuiifortio hominum, ac folis rebus Divinis 
intenta , ut pnrani lervaret aiiimara ,& Seipfam à teneris m 
holorauftum gratillim-um oHcrrct : atque ita in lilentio acqui- 
fivit virtutes illas , quales iiulla creatura in tam fubtimi 
umquain gradu polfedi:. Difcke ab hoc exemplo , Dilcc- 
tiiiimi , \'osipfos immaculatos cuftodire ab hoc fxculo , & 
&: nolite in hominum conlbrtio, in nugis & fabiilis fïc- 
cularibus dclicias Veltras quxrere ; fed in filentio cordis , 
& fuga rerum externarum qu.critc Dominum , atque in Ilac 
Domo . folis ftudiis Veftris ac pietatis exercitiis occupati , 
aptate ^'os adinllar INIaria; ad fublimem illum itatum , quo 
aliquando elüs iniigniendL 

Vix crat è ïemplo egrelTa Maria , ut Divino Conrdio 
JofeplK) defpontaretuf , cùci üatim ab Omnipotente in Ma- 
trem Suara eligitur tS: ab Angclo falutatur Stupet primïim 
"\'irgo ; miratur ; luvret ^ittonita , Suamque vilitatem , ac 
indignitatem prulitetur luimillimè : all_ demùm , cducta Di- 
vuiam ^■oluntatem line hxlitutione fefe fubraittit; c£cc, in- 
quit , AiuflLt Domini ,/!ur milii fecundUni verhum tuurr. (LuC.!-) 

llic kerum docemini, JHlcitilfimi, quomodo & Vos Mi- 
nilterium Sacrum dcbcatis fufcipcre Contrcmifcite , per me 
licet , &: obllupefckc , dura ex unj parte cellitudinem Sa- 
crarum Eunflionum nc virtutes è Vobis rcquilitas , ex al- 
ter-\ veró iiifirmkatcm ac imbecillitatem humanam perpen- 
dkis. .. Sed ii cognoveritis ad hunc ftatum à Domino Vos 
v.ocari, nolke obdurarc cor \'eltrura , verùmci>m plena lub- 
miiiione conientite in beneplacitum Divinum , O HU , ut in- 

q.uitSanöUS Leo , ■/./^i' vobis virLutem, qui contulit dignitalem. 
Denique ubi Minifteriiim fii-erilis aggrelli, fervate in corde 
Veftro , ad excmplum IMarix , Myfteria quM traftabitis ,• 
iKeditamini in Lege Domini die ac ïiofte,-ClK-iltum fumma 
cum follicituiüne eultodite , primo in Vobis , deinde in 
menibris lyus , cura; Vellne demandandis. Nolite à via 
defleSere , live in profperis , live in adverfis ,• llate cum 
iNIaria fortes fub Cruce , nullxque ditiicultates Vos terreant , 
ïabores nulli , ubi agetur de fanflificaudis peccatoribus, ac 
Muneris Veftri partibus adiniplendis. Sic imitâmes Mariam , 
ibcuri litis de potentilfimo Virgiisis Patrocinio • adcrit Ipfa 
^'.obls , Ïabores \'eltros iliriget , vota \'eltra complebit , ac 
demum , quejnadmodum Ipl'a in amoris extall ad Caios 
rapta eft , ita &: vos, Divinis flammis exultos , ad gaudia 
a:terna faciet evolare. 

(EpiLügus ) ÏIkc quidem linguln , quœ in Marias vitn 

imitationi Veftrtf proponuntur , longiùs profcqui tempus 

Hon paiitur , Dilefliilimi ; fed hœc per fyiioplini di£ta lint , 

Ut ex eo colügntis , nullum argumentism nieditutione "N'eltra 

elle dignius , nullum fx'cundum magis , nullum cxemplum 

efficacius. Ilabete igitur i\lariara continue in corde ; fin- 

cero atlcflu Ulam colite; tgantur in veltigia Ejus oculi 

Veitj-i ; atque inprimis hóe feriarum tempore , nolite obli- 

vifci fanftic Ejus converfationis ac modefti-x virginctc ; 

ut, quemad;nodum Ipfa fanfîiticavit Vifitatione Suâ Joan- 

nem , & gaudio fpirituali replevit l'^liflibeth , ac totam Ejus 

Domum , ita & Vos modeliià ^'eftrà ac illibatis moribus 

edificetis domos illas , ad quas divertetis .. & ubique fa£li 

Bonus Odor Chrilti , fpirituali exukatione recreetis-fideies , 

fed vel maxime Parentes Vellros, quibus liane debetis con- 

folationem , cum nee laboribus nee fudoribus parcant,ut 

felicititi Veftric , tam temporali quàm œternœ profpiciaut. 

K 



4^ 



Exhonado Qidnta 



Interim ad Te confiisinnis , Mater Z^lifericonlliv , Vi- 
ra, Dukedo & Spes noRra ; Diem triumphakin hodiè 
iii honorem Tuuai agimus , atqUw- in mcniüriam levo- 
cantes beneficia iniuimera , quic hujus aiiiii decurlu nobis 
iuerunt collata , Ivxc Tuo deberi Patrocinio, Tutc debcri 
Intei-cclfioiii , libenter profitemur. Tuum iginir eit , li quis 
ladus lit in pictace protedus ; fi quic ex lludiis coUefta 
mellis ; fi qiiic acereverit laboribus noftris benediuio : ü 
holles anim-.e devicimus , Tu bellantes adjuvilii ; ii infir- 
mitate humani lapli iumus,Te manuin porri^jcnte farrexi- 
nuis ; li ïtetimus in virtiuis propolito , Tu Virgo animos 
noltros iirmafti. Prccter Ivxc autem quà'.n multi l'unç tavo- 
res , qui oculos nollrüs eii'ugiunt , live dam iiiiiDineniia 
avenis pericula , live duni diemonum iiiipetus cohibes , 



five dum gratias plnres nobis, ctiam nefcientihus , impe- 
tras. Pro liis igicur ümnibus , Virgo Piillima , immenlas 
grates rependimus : Tu autem lufcipe huc t^acrificium lau- 
dis, & fruUus omnes , quos , te adjuvante ,. collegimus , 
accipe hodiè in graii animi , ac amons pcrpctuam tciieram. 
Perge nos , Maria , habere pro fiiiis J'oiiicilium , cuju*^ 
Prorcftrix es, propitio vultu rel'pice , & iinpeira , ut ejus 
incolïe , dum in Vineain lilii Tui mittendi lunt , tales in- 
veniantur, quales eos & pro diguitate- loei lui , & pro ani- 
marum laluie elle cportst. Ilunc in Gnem elirige omnes 
tam iplorum quàm mtas operationes , & fac ut omnes cor- 
dis noltri afttdus eó tendant , ut fic aliquando potiimus 
laborum nollrorum meliem pcrcipere , non tranlitoriam uli- 
quam in tenis, fed perpétua manluram in Ca-Üs Amen. 



EXHORTATIO SEXTA IN FESTO OMNIUM SANCTORUM. 

De Sanclitate requifita in Sacerdotibus , ut propriam ftilutem operentur. 



Loquen ad SacerJotcs Fillos ylaron.... San&i erunt D 

Domlai , & pams Dd 

J_J.CCLESIA Dei, faluü fidelium & honori Sanöorum fem- 
per intenta, lolet vencr.tioni tiliorum luorum proponeie 
lUulires raukos Heroes , qui Ipeciaii Sanflitatis claritate 
tuUerunt , quorum gloriam miraeulis aut aliis lignis telia- 
tam voluit üeus , & qui hac ratiune in Saniturum cata- 
logum nuniinatim adlcripti lunt.- 

Scd quoniam inter Beatos CœleRis Putri;\; Cives inve- 



jiiuntur quamplurim 



1 , 41 



glorinm SdUis Deus cognol- 
cit , quorum vita abUondita in Chrillo , nullos_ in hov: 
niundo Sanètiiatis telles habuit ; imo quorum^ nequidem no- 
mina hominibus nota lunt , ideö Ecclelia unito intuitu ho- 

vlie nobis- objicit ( Apoe. 7. ). lurban illam m.i^nam , qriam 
dinum&rart tiemo yotemt ex omnibus gentibus , Cf trihubus , 
t' populis , G- linguis ; tum , Ut ipiis debitus deferatur ho- 
rjor,tum,ut, muliiplioatis IntereelForibus, abundantiores 
in nos graticc profluant ; tum etiam , ut horuni exemplis 
animaii intitenuir ad vinutes , & feientes eum.hm mbis 
njojii^m Jfim ,. Y-MÏ. cum ipiis Ibrtitudine , pari alacritate 
curTiimus ad propojhum ncbis anarmn. (Heb. i;.) 

Et qunle, quicib , fpedacuium , Dilettilümi , ad excitan- 
«Ics fidelium animos, inveniri potelt magis idoneum .' Habent 
hïc omnium nationum , habent cujulvis ionis lideles- uuod 
honovei:t, & quod iiniteiitur. Honoramus enimverö in im- 
inenla illa multitudine Sanetos illos Pontüiees , & Sacerdo- 
tes , qui Chriltum leeiiti , pro ovibus luis potuerunt aniir.am, 
& iiuni; tamquam vidores , fpoliis ojnmis ditatl , ante thro- 
num glorix triumplnnn agunt cum omnibus illis , quos ad 
ïKtcinain iliam coronani perduxerunt.... Honorair.us lièges 
illos ac Principes qui in loco periculis pleno , in medio deli- 
ciariun, qu'.c Solium R egium cii'cumdant, conltituti, ( Jac i . ) 
iiamiuul.iivs Je cultodicrunt (v/' Aof /r. t/u ncquum , iS; Scep- 
tnun Rcguim , quod Soli Deo luhnilernac , nunc iongj 
iLlici~is tcnent , immquâin eorum manibus erijnendinn. 

llüiioramus Divites illos, qui non l'edudti carnis i,lecc- 
bris , nee mundi ponip\ , nee lionoribus uut divitiis tal- 
cniaiij pro commod.i vita duriore:.i clegerunc , & prohilis 
in pauperes thelauris , nunc ultra modum ditati , tbderunt 
li..'i alios , reternùra duraiuros , (Luc, \i.) ^uofuriionu^- 



CO fuo , S* nnn polluent Nomen cjus : incenfum enln: 
fui ojferunt. Lev. 21. 

Honoramus tot Teneilas Virgines , tot alios Ileroè's 
Chriiti , qui in obfcura vita, tot mortificationibus plena , 
in Delertis , in Clauliris , in Locis abjedis Soli Deo ny- 
litarunt , muiulo incogniti , & nunc ab Agonotheta Suo 
cc roPiâ immarce.libili laureati , vittoria; pr'.emiura repor- 
tarunt. 

Honoramus firaplices illos Artifices , Rufticos , Paupe- 
res , aliolque iaiin-.a; conditionis honiines , qui in iudore 
vultùs lui comederunt panera , eumque cum gratiaiura ac- 
tione recipientes , ibrte lua contenti , labores fuos Deo 
ontulerunt, ac innocenter coram Iplb converfati , animam 
ab omni labe puram in manus Ejus repcfuerunt. 

Honoranuis denique Conlanguineos , Amicos , Confra-- 
tres , Contribules noltros , qui contra eafdem paliiones , eaf- 
dem diificukates , eaJeni obftacula , qtr.c nos terrent , luc- 
îati luot ; qui mediis plunè iifdem , qiioe nobis concedun- 
tur , iaUitem fuam lunt a-iepti ; qui lub eodem inltituto > 
fub eadem régula nobifcum vixerunt, & è meoio nolïri'im 
erepti , perpétua jam pace lanantur... (luid igitur excufare 
no.s potent, li jpiis vinceniibus, nos turpiier cedamus hoUi.' 
Si Ipiis aternam accjp.i.vibus mercedem , nos contra tara- 
quam lervi nequara cjiciamur in tenebras exteriores .' 

Et profeitó quis non terrebitur , li attenta mente rcco- 
gitat hanc libi mr.nere alteruativam , ut aut xtcrnùra ai'.'o- 
cictur Sandtorum ccmlbrtio in C\clis, aut cum dainnatis 
in inferno crucietur ! imo ,-DileÛiiiimi , akerutrum eligen- 
diim ek, aut gloria fempiterna , aut pœnx' ccternùm dura- 
tiircc : hns nobis minatur l'eus , li defleitamus à \iis , quas 
pr-.L-fcribit ; hanc verö nobis conccdet , li vitam lanftè tran- 
ünamus ( I. Thtir. 4. ) Htuc eji enïm , inquit iVpokolus , 

l'uluntas Dei , Si:nci'!Jicaito P^ejira ; hailC ab omnibus exigït » 

ad hanc creavit hominem , ad ilbiii obtinendum gratias lar- 
gitur, quas Chrilhib nobis, prolulb Sanguine, proraeruit. 
Sed , Deleciiilimi , li omnes , quoiquot lunt Ilomines j 
faiicti elle ilcbeant ; attendue , quielb , quàm Ipccialiter hoc 
Vobis incumbat ; Vobis , inquam , qui ad Sacerdotiuin al- 
piraiis , & inter timicos ac iMinillros Chriki locuni occu- 
pare contenditis. IS'uUus enimverö kutus lublimior ; ak nul- 
lus Ljuoquc , qui majorem rcquirac Sanititatem \ priraù q^ui- 



in FefiO Oirmiiim Sanciorum, 



47 



iTcin ut fiiaiiT , (ïeiii ut & aiiorum r.ilatem oporetur Succr- 
doi . . . Hóe igitur inotivo , quod Vü.s omncs prupiùs <k 
fpccialitcr ipeflat, ad imitaiuios Saniftos , quos cohmus , 
uiiimos Ve'troj inceiidcreaggreiiior.. Sv.'d quuniam ma:eria 
tam ampla pjr partes traftaiida ell , idco rcjeftis in aliad 
tempus , li Deus dedt-rit , argumcniis illis , quie probant Sa^ 
cerJüti necellariam elie Sanditatcm , ut aliis prolit ; nunc 
tantum de illis agam , qux aiiimie Iulc debet, atque ex ipfa 
Sacerdotii Dignitate , it Sacrifijandi IMunerc eidem annexu , 
probare conabor , quanto virtutis culmine , quanta Sanc- 
titate opus i;t , ut quis Sacerdoris' nomen dignè lullineat. 
Tu interim , Deus , omnis Sandicatis Fons & Üi iyo , ada- 
perias cor nofiruni , &. hos Famulos Tuos , ad. Minifterium 
Tuum deftiiiatos, iïjne ccckTti inflarama , ut aUqua.ido digiié 
Altari Tuo deferviant , & in landa coiivei-fatiüne plaeeu- 
tes , tanro muneri adaptentur. 

( C/iriJiia.ii no'r'inis Dignitas a!> omnibus exigit Snnclitaiem. }, 

Qiiando Miniilri Evangelici ad Sanflitarem cxhortantur po- 
pulos , non tantum proponunt iplls icternam felicitateni, quœ 
SanCtitatis nierces elt & eorona , uti & tcternum intortu- 
nium » qucKi inipos & peccatores cxpeCtat , fed etiam ante 
oeulüs ipiis objiciunt, quanta iit animX' chriftiante dignitas , 
quantus ipli debeatur honor , quantumque lit iacrilegium 
ijl.im peccato defœdare , & Sanguinem Clirilti , quo lota 
ell ac redcmta , pedibus profanis conculcare .. Deus ( ii> 
quiunt fidelibus ) non alia de eaula Vus creavit , niii ut 
&nûi litis ; ideô pro Vobis Filium dctiit ; idee Sanguine 
Hominis Dei eliisredemti. Rkmbra Iplius fafti in Baptifmo, 
Solemni \'oto renuntiâfiis dx'moni , miuido & pompis ejus ; 
atque hac de caufa terrenum nihil à Vobis amandum elt; 
fed fola ctrleilia feftanda. Sequaces iaûi Capitis , Spinis 
Coronati , ad Ejus exemplum mortificatam debetis vitam 
ducere ; Te-mplum l'afti eft.s Spiiitiis Siintti , membra Chril- 
ti ; undli eftis iinclione lanfta ,■ cibavit Vos Chriilus Corpore 
Suo & Sanguine potawit , ut lUe in Vobis vivat , & Vos in 

lUo ; ( I. Pet. 2. ) Genus ellis dcBum , ri-gnU S,icerdüiium , 
gens fincl.i , poj'ulus lU-qirjhionis ,■ agnofce igitur , Ut S. Leo- 
niS verbis lltar , agnofce , à ClirijUane ! digniiaiem tuam , Cf 
ttivina coiifurs fuclus naturel , nuli in veterem vitiiaiem ikge- 
ncri convdrfaiione TeAire. KeniinifccTi , quia ermus de potejlait 
ttnehrarurn , tr.znflattis es in Dei lumen Ù regnum. 

II»c , inquam, & limilia fidelibus incukantur, ut dig- 
nitatem fiiam agnofcant , & ccnfof miter ad cara üerem fuum 

vitam' iufiit liant... ( MuL.ù m.igis ad eam adflringii honor Sa- 
cerdotii. ) Verùin ii Chriüiani nominis Dignitas ad tantam 
vitx innocentiam adfiringat Fidèles univerfes, quid erit de 
Saccrdotibus , Dikftiiiimi ? De Sacerdotibus , inquam , qiii- 
bus nou rantiim ojunes hi bonorum tituli competunt , fed qui 
alios iifdem inligniunt ; qui iMiniftri funt ik amici Chrilii , 
Mylleriorum Ejus difpcnlatores , & canales quidam ac in- 
ftrumenta , quibus Deus gratias fuas ditfniulit , & Paradilïim 
Ecclclite Sutc rigat ac iruailerum reddit ? Organa funt , & 
os , li ita loqui liceat , Ipiius Dei ; ( II Cor. 5. )Prn Chrif- 
to.^ /egiiiione fun^jmur , tumquam Deo eo:hcr'<inte per nos ^ 
inquit Apoitülus ad Corinthios Chiiüi itaque perfbnam g;- 
runt , dum populo mandata Divina annuntiant , duin nlios 
fpirituaks Chri io générant , dum pei;catores Deo réconci- 
liant , diim thcluurosGratiieCœleiiisejcpcndunt , dum Ver- 
bi Divini eificacià Deum ipfum in Alt-iri pioducunt. 

\ crùm ,. Dilcöiliimi , tot ac tanti houorum tituli, qui 
Sacerdotes fuper omnem terrenam dignitatem efleruiit ; qui 
ipfos Ca'kftibus adsequant Spiritibus , quinimo majores tis 
fub certo relpedu elïiciunt ; tut inq.ium , hpnüium tituli 



non animum intlnre , fed potiïis terrorem fncutere debcnt 
illis , qui ad tantum gradum afj)irant ,- nam, ut inquit Gre- 

gorius , .i/?i aug^ntur djna, rationes eti.im crefcunt donoruin ,■ 

Kxcclfum profeûà elt Sacerdotiutn Chrifti ; fed tcrribile- 
propter- fanititatem , quam poftulat ; propter onera , qusE' 
imponit ; propter pericula , quibus circunulatur ; propter 
punitiones , quibus eft expolitura : adeo ut vel Sanctos fa- 
ciat in terris, & Angelos in corpore mortali , vel iiionftra' 
ingratitudinis & dxraones in abyllis infcrni. Si eiiiin Chriflr 
IWiniltri fimus , oportet , ut Ipiius exemplar in pcrfonis & 
adtionibus nofiris reprrefentemus ; Ilorao Dei eflc debec 
Saccrdos , & , ut loquitur Cyriilus Akxandrinus , Chrifii 

tot'prcjja ferma. 

{ Hoc tifferunt uno ore Patres.') Atque hinc fluunt , Di^ 
leöillimi , tot ac tam multiplicatx Sandorum Patrum fen- 
tentiit', quibus denionftrant iieceüe elfe , ut taiito purior lic 
Sacerdotis vita , quantö magis prre reliquis fidelibus enii- 
net , & in gradu excelliori collocatur 

Notum ell illud lïernnrdi .- A'u^.c hti ore f.rcularis nn^ar 
fimt , in ore Sacerdoiurn btafphemiit. Grave j ondus <"_/?, inquit: 
idem Pater , grave pondus , grave ejl periiulum ijtius lioiio-^ 
ris i gradus ijuippe ejl , gradus ccfualis , gradus judiciaiis ejl y 
niji meriiis illujlre.ur dignitas uncïionis , nobiliraie morun ,. 
exercitatione rinutum , O inf.antid bovorum operum. 

IVotum eft illud S. Leonis ad Analtaluim : Tam excellens 

ejl Stzcerdotum eUclio , ut qUit in aliis EcclcfuC memkris non 
vocantur ad culpam , in illis tarnen habeantur illicita. Cui ad- 

ftipulatur Gregorius in E-pillola ad Sabimim : Cùmplerùm^ 
t-ue , inquit , quod in laicis culpa non ejl , hoc crimcn fit in 
Sacro Ordiue coitjlitutis , quanta in eis dijïriflione puniendûm 
fit piaculare pagiiium , qui {elo reclitudinis uriur, non ignorât. 

Eodem ferè modo loquitur Ambrofius dé dignitate lacer-- 

dotali verba faciens : Magna , Wquit , fublimitas mugnam 
debet habtre cawelam ; hvnor grandis grandiori debet jûir:ci~ 
tudine circiimvallari. Enitendum omni coiiatU , U! dignè nof-- 
canius quid fumus ; Cf quod fiimus profefilone , aclione poiiùr 
qiui.-n nomine demonfiremus : ut nomen congruin aciioni yUcliiy- 
rcfpondeat nomini ; ne fin nomen inane , <> cri men immane. 

Audite Ilidorum : Tantum , iïiquit , inter Sucerdoiem Cf 
quemlibet lirum probum interejfc debet , quantum intcr ccelur.r 
C'' terram. 

Sic , Dilcflülimi , fic de Sanftitate Sacerdotali loqtiuntur 
Patres , atque ex cjufdem celfitudine colligunt onera ipü 
annexa, concludentes, hominem ad tam fubïime munus vo- 
catum, non iiisi divina fpirare debere , nullanique ipli par- 
tem in f.cculi nugis ac voluptatibus elfe polie. Et fane vide- 
mus quotidie , homint^s illos , qui celfo loco in Republica 
collojantur, animum gerere loco fao parem , nec vilibus 
rebus, quas contemni ab iplis decet , conquirendis fludia. 
fua impendere. Ut cxempltmi adferam ; de Themiftoclr 
narrât Plutarchus , Ducem hune , cùm obambukns intue- 
retur_ fpolia holiibus , quos deviccrat , crepta , sd amicunt 
dixifle : ILec coHige ; tu enlm non es ThetriJ^ocles ; qualî di» 
ceret .- raeum eft holiss vincere ; fed fpoliis eorum occu- 
pari, ac vile lucruni ex iis qutcrere , hcjc mec noniine iii- 
dignum reputo. 'Pari prorsùs jure Clericus, dum iru 'da- 
nas dellcias in tranfitu animadvertit , làico dic^re poteft; 
his utcre, bas deliba ; tu enim Clericus non es ; neque enim 
Ckiicum decet vcf tantillùm illis deleiftari , & nefas El- 
foret iisdem immergi. 

( ƒƒ<)(• inclamant Scriptura: ) Sed quid proftnum huc ad- 
duco hominem .* Exemplum ^'obis luppeditabunt Sacriu I.it-- 
terœ in iplis Sacerdoiibui Veteris Le^is , ^ai taraen- cca- 



4^ 



Exhortado Sexta 



nililevis umhra, & fijirfa erant noRrorum. Legimus Exod. 
24. quomoJo Moyfcs cum Sacerdotibus alcciuieric in mou- 
tem ; jubente interim Doiniuo,.ut pop,ulus deorium ftarec , 

ÇK qiubllS .hlCC .iulerc Ambrolius ; Seiamtit i^iiur ^,icerJo- 
Us a populo, ù pojle,) i/fum Hjloyfin introirc in nuhem prct- 
Cepii. f^idis diyijioms ? niliU in Sjcerdotibus pUhejum. requis- 
ri , niliil fOfuLjn, nihil commune cnas. Jiudio atqut ufu , Ù 
moribus mtiliitudinis Sobriam à ifirhis gnivilatem , firiam 
vitnm , JinguLtrc pondus d'gnitas fihi vindtcal Sjcerdatalis. 

Sacerdoces \'c:eris I.e;;is ( prout nos docet Liber Lev.i- 
ticus ) dçbebaiu cilb iiiie macula ; n<jn potcraiit in morti- 
bus civium fuorum contaminuri , nee ea^iut aut barbam ra- 
dere , nee in luiftu veliinicnta feindere , nee vilem perfo- 
iiam in .uxorera ducere. l-'anem quuque faiidüticatum Ibli 
ipli comedebant ; vigilabant in SaniTtuarioa &: certis tem- 
poribus jubebantur ai uxoribus abfhnere. Quorlum avuem 
hxc omuia , nili quod vellet X3eus , hominem Ulos , Sibi 
dedicatos , à niultis , qux' reliquo populo ÜQCbajit , coa- 
|;inere,, iSt yita; rutionem profiteri fpeeialem ? unde tuües 
iplis inculcac , ut, qui maculara habetj non .accédât ad 
Altare j nee Sandluarium contuniinet. Si autem jiicc omjiia 
à Filiis Aaron requirebat ipjbrum Cuiifccratio , quic non 
nisi .figura erat ae umbra , infinnum ac egcnum elemen- 
tuin , quid uon requirit à uobis Confecratio jNovx Legis, 
?n ,qua, cum unöione ilicra, plenitudu Spiritus >5an<2i in 
jios difiunditur, ,& gratia conceditur , quam mens humana 
nee capere puteft nee alfcqui. 

Eodera xurûis in libro Deus de Sacerdotibus dicit : 

jf Ley. 21.) Suiicli erunt Deo fuo C' non polluent nomen Ejus : 
incenfum enim Domine , &■ panes Dei lui ejf'erunt. J^ûrrô li 
Incenlum , fi panes , li talis naturre Sacrificia fpeci;üem in 
ftliniltris exigaut Saiiftitatcm , quantum qux'lb puiitJtem 
(Exigent à Sacerdotibu5 Novre Legis tremendum illud Sa- 
.crilicjuraj in quo Ipiemet Fiüus Dei in viüimam aeterno 
Patri oftertur 'i 

{lloc pojl'jlat SM-rificium quod ojjeruntc) Ilujus profeftö 
tipcriticii oblutio iandillima res eft , & fuuftio primaria 
>5?cerdptis, Jionore Ine gamiet , qui Angelis ipfis denega- 
jur ; nee excelieiitiam hujus ailionis coram Vobis extollere 
necefiiirium judico , otnnes enim Fide CathqÜca cognofci- 
i\s , in eadeai panem & vinum Sacerdotis opera in Cor- 
yus & Sanguinem Chrifti converti , iulumque Sacerdotem 
jn Altari oll'errp Dominuni Deumque iuum , ac manibus 
i^oritreftare. 

vSed ex eo fimuj colliglte, quanta lauftitate fulgere de- 
ïieat Sucerdos , ut ivoc mun:re , pr.out decet , iungatur. 
J<cgimus Danielis i. , quoniodo prrcpolitus eunuchorum Re- 
egis Jkbylonis eligere deberet puerof , in quibüs nulla ef/ct 
mneula , daoros jormd , \.< trudiios omni fapientid , aiuios 
J'cicntid , ejcflos dij'ciplind , qui poffxnt flare in piita:io Regis. 
4^ualis igitur & quanta reuuiritur puritas , qualis fcientia , 
,qualis dilcipliaa in S.icerdüLe,.gui quoiiuie non palatium ter- 
ireiii li.e^;iS l'requcntat , fed ram tamiliariter ipluni liegeni 
Uegum cpntreàat Si Levitis diilum tuedt : ( l.fa. 5: ) 

Muiiiamini qui fenls Vüfi Domini ,• quid putamys Sacer- 
4ot,;l\us j\'. 1, .dié^um , ^ui non vafa quïcdam ierunt , liir- 
forum ajit vituiorum Sacrifieiis deitinata , fed ipfum C.or- 
j)^us Clirilii llrr.nt ma.nibus ,■ imè intra feiijetiplbs , lamquam 
jü Sacro yule cofllervant ? 

Attendue «S: Iiqc, quo zdo , qua pietatc ad Sacramcn- 
iiiim.nccedantSi.-eJts laici. ExuifÜus conleientiam dil'cuti.unt , 
jjreres ,i,pag.'s fgrvidas ad ctdum jnittunt, libiiplis Iblito at- 
/entiiis ijHvigilant , nijjilijue oraittuijt, ut diguè peragant 



hanc aftionem , fcientes fe non homini , fed jpfi Deo 'ha- 
bitationcm prœparare. An forfan mir.ori Ibllicitudine opus 
clt Sacerdoti , ut cor fuum continuo paratum & lanftifi- 
catum habeat ; iJle,,qui non tranlitoriâ quidam vice Chiif- 
tara excipit holpitio , led huiic quaii perpetuó corpori luo 
i,«habitaiit-em poUidet ? 

( Kl aliaram Sacnimentorum contreclalio. ) Adjicite jam ad 

hxc omnia aliorum Sacramaiitorum mkiiltratioiiera , quam 
lingulis momenti-s peragere inciiinbit Paltoribus. Nunc enim 
conlerendus BaptÜ'mus , nunc deferenda ad tcgrotos Eu- 
charillia , nunc recoaeiliandi pccnitentes , nunc moribunui 
in extremo agone ju.vandi Qais autem V£lirùm non videt, 
quantum k lingulis illis aiSibus dependeat ? Quam conltan- 
tem (Sc continuam iii requirant Sanditatem ? Quanta iit ne- 
celiitas , ut animo cœlellibus aflixo prxditus iit Homo Dei , 
qui in Divinis femper verfatur ? 

Qukm lelices , Düeftiliimi , quam ielices funt Sacerdotes 
illi , qui eà , qnâ deeet , Sani-'Htate bis omnibus perfun- 
guntur I opera nulla excGgitari poll'unt lublimia mugis aut 
mentoiia .sontLuuô populor^im laluti allaborantes Ciiriftum 
iplum imitactur lEjul'que imaginera vivam in lemetiplis ex- 
lubent , & d.um aliLs Panem vitx porrig.unt , dum eorum 
animos purifieant , ac piis exhorratioribus aceedunt , ilU 
interim mérita libiiplis accumulant, ac Divinum illum ignem 
in pr-xcordiiï luis vehementiùs leniper imhammant. 

( Injdicitas Sactrdoüs peccato fuldi.-i ) Contra , Dilcflilii- 

mi , Si'Togo ut hoc attente ferpen-daüs ) nuUi inter pec- 
catores inieliciores funt, nullorum emendatlo magis ,defpe- 
rata,quàm S^cerdotum qui Oflieiiiin fuum fanftè uoji ob- 
eunt : talium eum vix fperari potelt relipifcentia. Quid enim 
non violabit ?.Qu6 non yrorum.pet temeraria e|.us avducia , 
(Heb. JO. ) qui . . . f jaiiguinem iefiamenti pvlluium duierit , 

in quo fanélificatus eji ? Qui nee libi intamiam ; nee populo 
fcandalum,, nee Orctni Divinillimo ignominiam , nee Cre- 
leftibus Sacramentis , quorum IMiuifter eli , inferre inju- 
riam metuk ? Qui nee Chrido fidem fervat , nee adimplet 
quod Ecclejix fpopondit ? Nihil profeftö tam fanftum , 
nihil tam religioium elle de rœtero potelt , quod ejus pee» 
candi libidinera valeat eompelcere, qui fan^iilunam digni- 
tatem contemnit , Sanftiiiinium Otlicium dehoneftat , An- 
geüeum Minifterium coniaminat , iuhabitantem in fe Spiri» 
tum Sanftam ejicit , Ejufque Templuta fa^dc profanât ac 
poll.git. 

Experientia infelix uiiais fccpè probat , totum in feelers 
ruere Sacerdotem , qui fiatùs fui \'iolat Sanftitatem , atque 
ideo xedle exelamavit Chryfollomus : Quis aliquando vidit 

Cleritum ciia pa-niten,iam tioenitm ? iS.ec mixum , Dileftiliimi ; 

ajiorum enim peccatorum .vor compungitur aliquando , dura 
Pivina iplis propcnuntur Oracula ; dum ini'crni pœniu iSi 
fcelcratorum fupplicia ipforum cbjiciur.tur aaiiniis ; dum 
Sacramentorum , quic toties violirunt , Sanititas ipfis in^ 
culcat.ur; aj hxe non rarö exhorrent , ik coiitremàfcunt. 
Veriun uihil horum omnium malura commovet Sacenlo- 
tem. AHiietus iegemlis tSi auiÜeadis Divinis (traculis , nul- 
lam animi commotionenj ex illis percipiet ; imó frigido , ui 
ajunt , fanguint hicc ipfa populis enarrabit ; longus enim 
Sacramcni.oruin ufus , ac iterata ïct-its facrilega illorum 
coutretiatio iijltnlibilem ipfum eflieiunt ; atque hinc fit ; 
ut iaxcum ac imp*.cnitcns cor libi iabricet , & in hnaÜ im- 
pœnitentia gbduratus p.erfeveret. 

Hic ordinarius el't nialorum Sacerdotum exitus : nempd 
ubi Saeerdos Deum deleruit , iia folei à Deo dcferi , ut 
ad nieljoiem ftugera vjx redeat ^<^ec pt/teft tanta ingruti- 

rudo 



in Fejîo Omnium Sandtomm. 



49 



■tudo hominis , tot beneficiis affefli , non elle Deo maxime 
execrabilis , juftéque acei'biùs punit illos , quos prie reliquis 
abundantiùs gradurum donis tuerat prol'eciuus. 

Hiiic etiam cerniinus , turorem diviniim iulere in faci- 

■ norolbs Clencos le totum ettundere , & in iplbs tam in 

■ hac , quàm in altera vita , Uivinam vindiiSam copiofiùs 
■grallari. Vidite , quàm leverum fe pricllicefit Deus erga 

Nadab & Abia , ( Lev. lo. ) quos hamma cœlitùs dimillii 

-conlumplit, eoquod alieno igné in lacriÊcando uli client. 

'Quàm inopina morte punicus Oza Lévites , ( II. Reg. 6. ) 

-€oquôd Arcam Domini non funiflificatis manibus attigiilct. 

•■■Quam terribiliter prœ reliijuis perierint Core , Dathun & 

Abiron , ( Num. lu. ) quos terra dehiCcens vives deglutivit. 

'■Quàm graviter ira Dci in Heli ac Plios ejus animadverte- 

-nc , ( J. Reg. 2. ) eoquud lii peccamincsè vivereut , . & turpi 

■qux'tui intcnii , populo in lacrifiùando mo.'eiti client; ille 

verô , nimià in tiiios indulgeutiâ ulus , cos 'k vitii.s non re- 

-vocàliet. Ec-quantu Imit in hiltoriis.exempla , qux idiplura 

confirmare polient , li illas pervolveremus I quàm multos 

■•►foitè nos ipii vidinius eafus , in qirib us Clerici, minus larnSè 

"Viventes , inopinâ ac inlaultà morte ex hac vita ercpti funt ! 

{ Recapuul.iiic.^ JamJatis probatum exillimo , Dileûif- 

-fimi , omnibus illis , qui ad Sacerdotiem al'pirant , SarnSti- 

''-taii incurabenduni elle: atque , -ut corapendio , quœ dida 

-funt , in memoriam revocem ; exigit hociple ritulus ac 

-digniias .Sacerdotii, ipfa Sacra. Munia , quibus defunguntur 

& vel prsecipué Immaculatum ac San6tum illud Sacrificiuni , 

• ■quod contreîlar.t Hoc etiam inculcat Sanftitas illa , quam 

• Le.x Vêtus in Sacerdotibts iuis r.equirebat ; hoc clamant 
■terribiles punitiones , quibiis Sacerdotum criniiiia curtigat 
■Deus , inter quas longe prima ell dnri'ies illa & inipœni- 
■tentia , in quam delabi permittit Miniftros Suos peccatis 

. inquinatos. 

( Sotlti'uudo EccUJîxC in eUgcndis ti'niiJ'.riSc ) ^lir.um igitur 
■videri non débet, il tot ac tantis dotibus tulgere eos de- 
Jid«ret Eccleiia , quos in Minilirorum numerum admittit ; 
,ii in hune linem probaiiones rauitas nb ürdinandis exigat .; 
li Divino Judicio terrent tam illcs , qui indignis manus ira- 
ponunt .. Eccleliam in l']pirtolis luis ad Titum à 'l'imo- 
theum docere voluit P.uilus , qualeselF^ debeant Diaconi 
& ICpifcopi. .Puulinis Prseceptis conlbnant tet lucceiiivé 
-freculorum .Caiiones in Conciliis cunditi : Imo lecundùm 
primitivœ Eccieiiîe praxim vix ullus admitteba.tur , qui poli 
Baptifmum imioctntiam perdiderat ; quod li uliquando aliud 
poliularet neceliitas , lonijà fultem pœiîitentià pnoris vitœ 
-errata oportebat diluere. In perpetuum à Clero arcebantur 
'illi , qui pj-cniteutiic publics; ftierant lubjedli : li autem poft 
-Oi.inationem (quod rarum erat ) in gravius aliquod cri- 

■ ,iiien quis lubeietur ^ is gradu privatus extra Clerutn redi- 
- igebatur ad.laicoruin ordinem , vel in monaïkrium pœni- 

.tendi causa detrudebatur : Cauonc hac fuper re proterre 
nimis longum fovet ; iinum illud afteram , quod Truicnti- 
rum non a Saceruotibus tantum , fcd & à lingulis Cleri- 

• . cis requirit SuU. 22. cap. i. ubi ita loquitur : Sic dccdi om- 
• nino CUricos m J'orUm Domini voc/jios , viiam, monfjue 

-fu3S omne-s componere , ut habita , gijiu , inajju , fcrmone., 
aliij'que omnibus reùus., nil iiifi _gnive , modenitum., ac rdi- 
gione plenum pr.z fe ferani ,■ Levia eiiani litLcl.i , qua: in ip- 
.Jis m.iximu .ejjene., cfftigianL., ut ecrum acliones cunclis ,;{fd- 
rarit veiierationem. Et alibi mandat nuUoï ad Majores Or- 
dines promoveri , nijl dignos durntuxat^ O' quorum probaid 
yiia J'cncclus Jl-, ( SlU. 23. cap 12. ■) 

{^Qucd ex pi\zdiHis concludendum.) Quifquis i^itur ds Sa- 



cerdotio fufcipienilo cogitas , propone ne tilii de Cïetero 
vivendum,ut ne vcl minimum reperiat in te Deus, quod 
animadvcriione lit dignum. Agnofce , tibi deinceps non 
licere aut rifu diifolvi, aut pucriliter exultare , aut nugis 
& ludis elle deditum , aut mœrore turbari , aut inanirer 
eft'erri , aut humana & inundafia quœrere , aut tepidiùs 
orare, aut proximi falutem negligere , aut duriùs & inci- 
viliùs aliquem alloqui, vel contra adulatione palpare. Con- 
iidera, te deinceps in exemplum cîcteris luturum ,(i. Cor. 4.) 

Speclncuium .... mundo , O AngcUs , O honùnibus qui & 

majora quotidiè à Deo benefici'a recepturus es , fi in vir- 
"tute proteceris ; & contra Jniitite Diviiicc gravem cxpe^r- 
turus ultionem, li à priftina charitate vel tantillùm excide- 
■ris imprimeudus enim animx turc charaûer majorem à ce 
Sanititatem quotidiè expofcet , & live ad dexteram llve 
ad liuiltram cecideris , idem ille charafter aut glorice ma- 
joris aut majoris ignominix fiet lignaculum. 

Porrù nequaquam hsec dico, Dileftiiiimi , ut qucmquant 
à Sacerdotio-deterream; fed paterne Vos moneo , ut ncmo 
incautus vel inconiultus ad iiunc diguitatis apiccm accé- 
dât. Eo line ha!c dico , ut unufquifque Velirùm ledulô Voca- 
tionem fuam exaniinet , & ledens computet , utrum fumptus 
habeat ad perfîciendum Kiditicium illud liiblime, quod ja;n 
animo concepit. Quid enim boni ab iis Iperari poliit,qui 
■ad hune Divinum -Statura temerè convolant , -non timentes 
pcriculum, non reverentes dignitatem, inepti ad onus, quod 
lubeunt ; otiiciorum , qux lulcipiunt, imperiti. 

ICa igitur Vobis propono , ut , penlatis , utrimque Sa- 
cerdotii pertedione ejufque pericuhs ,prudenter delibecare 
poiiitis ac eligere : & fatiùs prytiao elt , aliquos ab Eccle- 
lialiico Statu lolida ratione ilcterreri, quàm plures incoii- 
lultö eum alTumere , quos pultea, gerendx rei difiicultata 
.perterritos, defperatio invadat, vel iufcepii oiiicii pertx- 
-Ibs , negligentia damnet. 

Verùm , Dilefiiliimi , nequaquam timeo, aliquem ab hoc 
fiatu deterrendum , qui unicâ Deo fcrviendi Ibllicitudine 
duétus.ingenmm ac mores fuos conliderat , & Pitrem Lu- 
minum ardenter exorat^ut eum libi otlendat viam,inquj 
& magis lit ipii phiciturus , & ad xternara falutem libi è?c 
aliis magis protuturus ; talis enim coiiliderabit quidem onus 
quod Üilcipit, 'ÎZ'X li Deum vocantem audiat , omni quô- 
que lludio conabitur idoncum le eilicere, ut onus illud 
digne lulteiitet. Sunt in Statu Eccleliallico .pericula & dirii- 
iulrates ,-f.iteor ; led etiam lolaii.i lunt & auxilia, qiiibiis 
Deus fidèles Minlltros Suos profequitur & l'ublevat ; & 
omnino malè deliberaret , qui utrumque nou perpenderet. 

{■Pârpendumur utrimque omra Sacen/oiii e/ufque pr.rrog.i- 

tiy.t. ) Si enim es una parte. obligationes , Clericutui annexa , 
ab illo iulcipiendo lieterreiit ex altera palte peifcûio ejus 
atqtic fublimitas ad illum ampledendum accendent ; li ab 
iilo revoctt curarum raagnituilo , llatùs l'ublimitas, faluàs 
amittendx' metus ; Ted Chrilti dileûio , & Divina erga 
proximum charitas ex altera parte urgebunt. 

Fateor, majora & ftriûiora .funt vincula, quibus Cle- 
rieiis prœ laico ligatur ; fed amanti Deiun grata iunt.hiec 
vincula, quibus ad majorem obligatur Saiiftitatem , Deo 
arâiùs unitur , tic à pecccnde continetur. . . Grata lervi- 
tus elt, qu?? propter Dciim lul'npitur. . . Gfatx curie, qui- 
bus prociiratur animarum liilus , pto quibus Chrilius iiii- 
.penili ,& fuperinipendi voluit... Grata Minilleria , quœ ad 
Divina; Religionis tutelam &, oruaraenttim collocantur. Et 
quis non eligat cura »Davide (-Pialm. 83.) ahjeftus ejjt in. 
Domo Dei Su) , magis quàm /laéiiare in labernacutii pecca- 



50 



Exhortatio Sexta &c. 



toTum ? Quis non cum ipfo exclamet :. ÇuJct diuaa Tabtr- 
n^cuU tui , Domine -.inutuni : conctipijcii C^ deficit anima 
mea i^i Atria. Domini. 

EIto igiiur , obligentur ad majorem perfêöionem pro: 
Jaicis Clerici , ad arftiorem regulam,ad ferventiorem cha- 
ritatem \ prudeiiti tarnen cuivis videbitur utilius , aröiori 
rt'gulà le obllringeie , quàm totum fe mancipare rttculari- 
bus curis , protanis negotiis , mundanis niiiuiinationibus , 
quœ plus laboris habeiit , plus tKdii ; linccrïc autem de- 
Icftationis, & defcccaf.c voluptatis minus, Optabilius certo 
eft fervire Deo , quàm mammonte : rebus invigilare Di- 
vinis , quàm humûnis nugis : vovere pertc'fïiuncm , quiun 
dtferere ; & muhù jucuiidius pr.xniiorum fperare ampli- 
t'udinem quirn^ viam latam ingredi, & fuppliciorum tim'ere 
gravitatem. Ecquis enim nelciut, arftam elle viam quK du- 
cit ad Vitam ,• & quis timeat aulteram vivendi rationem 
fibi iinponere , qui arduo ad Ciclum kinere libi ailniten- 
dum elle iiovit, ac meminit omnibus à Chrifto diiSum elle : 
( M;. uil. II.) Regnum CuLorun vim patiiur , c> viokiui ra- 
jHuiit illud '. 

Swnt enarn luicis ftia mala,funt & pericula quampluri- 
ma , jc facililïs lervatur Sanititas à Clericis, quibus mun- 
dana interdicuntur conlbrtia , quàm ab illis ,. qui ad muii- 
danos conventus propemodum adftriöi funt , atque ita in 
vaga quudam ac periculola peccandi licencia verfantur. Sanè 

fi 6 Leoril CredimuS , in S.aiu Ltico jUna fum omnia pt- 
ricuiis , pUna Uquas ,• injlunt cupiditntds , infd/amur ilUie- 
brx ^ blandiuntur lu.ru , damna da inent , amarx [uat oblo- 
^Udmiiim ürgu.r, 

Ponite Vobis ob oculos laicorum vitam, & videbitis, 
quor eis undique obRrepaiic mundans negotia, quot piiefiô 
iint peccandi occaliones & illicebne ; qu?.m ftepè ipfos pom- 
parum vr.nitas rapit , lu.\U3 diirolvit /libido Ibllicitat , ira- 
pcllit ami itio , cupiditas infl.,mmat , lucra irancipant , cu- 
rarum multuui'o mentem miferé dilncerat, & negotionim 
tumultus animuni à J'iviiiis avocat 1 . . . Laicis itaque pau- 
ciora obfcrvanda lunr,. quominus peccent ; fed plura o:- 
cuirunt, quic ad peccundum alliciunt ; Clerici contra mul- 
tis lupra laicos obügi-iitur oliiciis , led Irxc ipfa ad per- 
feflionem contlrunt, retrahuiit â vitiis , idonea funt adju:- 
menta r.d \irtutem, & adverlus corruptionem remédia utir 
lillinin. 

(Juid autem ex bis omnibus concludendum , nis) ftatura 
qu-.nicuuique pericula fua habere , & niliil effe in hac vita 
tutum , nihil omni ex parte beatum ,• fpeciatim verö & 
relative ad unumquemque nolirùm , Periculoliorem elï'e fta- 
t .m illum , quetn vel inepti eligimus , vd inviti , vel à 
Deo minimè invitati. 

( EpiLOGUS. ) Agl-e igitur , Düeftiillmi , &: ferventer 
aiïiduis precibus rogate Patrem Lurainum , ut Voluntatem 
S'jxTi Vobis notam faciac ; nee hoc, mihi crédite , dene- 
gabit, fi innocentii vitte ac fandia relignatione influxu gra- 
tis Ipiius dignos Vos exbibeatis ; nulite doaa Ipfius-con- 



temnere , & negligere opportunitatcm illam , quie in Hac 
ro;no Vobis cccütus oft'ertur , ut ad Minilieiium Sacrum 
aptos Vos reddatis ac idoneos IndefelJb zelo ftudiis in- 
cumbite,- acquirite fcientiam in Paftorali Munere necefla- 
riani : & Sandlitatem , quam e.xigit Sacerdotium , continue 
méditantes , totis- viribus ad illam conteudite ; e6 dirigan- 
tur onines curx, omnes labores Velki ; ad hajic verbis 
& exemplis Vos mutuo accendite... Cogitute prsemii magni- 
tudinem , quo jam in perpetuum beati funt illi, quorum 
hodiè Felhim colimus , & laufta remulatione excitati , di- 
ciie. Vobismetiplis cum Augul'ano : Numquid pouro , quod 
ifie Ù ijli? Inter illos tot funt Sancli Sacerdotes, qui idem 
certamea certàrunt , quod Vobis proponiiur ; iifdem pe- 
riculis fuernnt e.\politi , iifdem pallionibus ac infinuitatibus- 
fubjefti, Eadem Vobis parantur auxilia : idem ergo pote- 
ritis, quoi.1 Ipii , 11- Div-inai gratite fidèles, duiSum ejus toto- 
corde fequamitii,- 

■^'os autem gericr-aù Milites Chrifti,-qui jam eflis de fe- 
licitate Vellra fecuri , fed adhuc de noltra fulüciti, refpi— 
cite ab excelfo Coclorum habitaculo ad hunc Ca-cum nof- 
trum , votis ardentibus Interceilionem Veliram er.petentem»- 
Succurrite illi , Vos prtecipué, qui olim iligoiliimi Sacer- 
dotes ac Paftor-cs Ecdelix- Batavce, pro Wa nwi fudorem 
tantum, fed & fanguinem profuriiftis : adfunt hic novella 
germina , oure, Vobi,s interceder tibus, rere cccleiti irrigari 
pofcimus,'ut in ligna ftuâifera excrefcant, & hortum Eccle- 
lia; Ixtificent ac exornenc. 

CoUeftam hic videtis juveatutem , quœ tyrocinium aggre— 
ditur illius vitic ,. in qua Magiitros Vos ac Patronos ha- 
here deliderat : eodem loco aliquandö fedebunt , quo Vos 
confediftis ; ealilem regent Ecclelias ; in labores Veftros 
introibunt ; contra eof.lem pugnabunt errores , veftigia pre- 
ment adhuc futlore Vtftro ac fanguine raadida. Si igitur 
Vos tangat populorum cura^.quos adeo tentré adamalüs; 
li quid apud Vos valeat Eccleliirum honor , quas vir- 
tutibus Vei'lris exarnâlîis ; fi quid contribulium l'alus, pro 
quibus in 3de confirmandis to: ac tantos labores fubiviltisi 
fi quid Hujus Coile^ü félicitas, -in quo ad Milidam Sacram 
mulii ex Vobis tueiunt initiiuti ; fi quid , inquam , hsec 
omnia Vos afliciant , dignum hic habetis Patrocinio Veltio 
objeûum .. Patres nofiri eftis , Patres nofiri , ( IV. Reg. c. 2.) 

airrus IJraüt , ù- aurig^r ejus , eft'undite hodie ( quod olim 

difcipulo fuo donavit Elias) elfiindite fuper nos Spiritum 
Veitrum , dk hoc apud JJeum precibus impetrate, ut quot- 
quot hic funt alumni , totidem aliquandö fiant Paltores , 
ApoÜolico zelü fcrvenEss ; impetrate precibus Veftris,ut 
fanftitate vitœ Eccleliam tedificent , ut i'cientiâ populis prse- 
luceant, ut omnes ftdelis ÏViiniltri partes adimpleant , atque 
ita vefligia ^'ellra fecuti in terris , aliquandö Vobifcum con-- 
vivant in Cœlis , ibidemque adfcripii Sanftorura Ccctui Ire- 
te itur de hboribus Suis, ac vice Suà Vobifcum intercé- 
dant pro aliis iu Minilterio Sacro- fuccelltirii, Amen. 



%iUJ.. 



EXHORTATIO SEPTIMA SECUNDA IN FESTO EPIPHANIE 

Pro Voca^ioiie cognofcenda, & Minillerio Sacro obeunda, neceflarius ell fpiricu* 

Orationis ac Medirationis. 

TPV Stdla , quant viderant in oriente , anteczdebat cos. Matth. 2. f. 9. 

A-/L M prœcedenti anno in hic ipfa , quam hodiè cdebra- catione ad Statum Ecclcfiafiicum , fermoncm inditui ; qute 

MUS, iüleraaiuie verba ad Vus facjebam, Dikaillimij de Vo- Vocâùa aEtLümè fi-uratur ger Stellam iliara , ^u» .Viagis , 



Exhonado feptima , fecunda in Fefio Epiphanlce. ^i 



à Deo fpecialiter excitatis , Dux t'iit 'uineiis , Eolque féli- 
citer ad Chiilü nati pedes perduxit. Sicuii eniin iiiigiila- 
ris erat jVlagoruni Vocatio , qui non ab alio nisi à Deo 
Solo de nativitate Meiiiiç tiierunt inltrudi, ac ipfo Ccclefti 
Sitiiio piiceunte , psi'dufti ad pra.'lepe Salvatoris ; iià p- or- 
fiis benelicium eft liiiyulare Vocatio ad Sacrum Minilleriura , 
Gœlelîique Siijno opus eft, ut quis fj vocatuni cognolcat ; 
Dullufque, nisi ab Ipfo Deo ducatur, féliciter ad Munus 
hoc capelcendum fe accinget. 

Cum igitur ideo verfemini in hac domo-, ut Faciem Ca?U 
hac in re dijudicare dirc.itis,& Divinam de Vobis difpo- 
fitio lem eÀuminure , nihil utiiius me fuflunim arbitratuj 
fum, quim ii iterum atque iteium de hoc punfto ad Vos 
habeam lermonem , & de mediis illis Vos inllruam, qui- 
bus poliitis Stellam Cœleftem cognofcere, eamque cogni- 
tam tidclittr fequi. 

Et quidem prcecedenti' vice Vobis ob oculos pofui-(quot1 
& nunc in memoriam Veftram revocandum ell , ac nullo 
uinquum tempore obliterandum ) media ifta prœcipué con- 
fiJtcre in fanâa vita , in frequenti ad Deum oratione , in' 
riijoiofo fuœ aptitudinis ac inclinationum fuarura exami- 
ne , maximèque in dilculfione motivi feu finis , quô quis 
ad iMinilterium illud faüftillimum adeundum provocacur; 
quibus omnibus jungi debet prudentis ac probati viri con- 
ülium , qui tamquam aker Ananias Voluntatem Dei Vo- 
bis manileftam faciat , prout alia vice diximus. 

Verùm quoinam ha;c lingula pro rei momento luiicü ora- 
tione , ca , qua decet , exttnlione , compleöi non potui , 
ï\cb animus ell unum hodiè ex ill'. eligere & ligillatini 
Vobis exponere.- Unum, inquam , à quo reliqua omnia pro- 
pemodum dépendent, Oratioi. is fciiicet ac Meditationis ne- 
ceilltatem, line quibus nee Vocationem Veftram cognofceiis 
umquam , nee in il.a , pro eà dignitate, quara Status tam 
fandus requirit , umquam vivere poteritis. 

Dixi ab hoc unico reliqua omnia propemodura dependére. 

Si enim ( Augultino telte j Ç)//i novii btnè omrc, no^it bene 
vntrd, imiubiè vita Veiira l'anfta erit , dum piè ac devote 
orare didiceiiiis; Si animum, talenta, inclinationes ac finem 
Vobis propolitum dilcutere necelFe fit , Cœlefte prufeöó 
Vobis ad hœc omnia aderJt Lumen, modo illud (Jac. i.) 

à Patrc luminum , à quo elt omm da:am optimum , con- 
tinuis fufpiriis ex-pctatis Si demum Ananiâ quôilam opus 
(it , indicabit & illum Vobis Deus, li cum Saulo , parati' 
ad duftui Divino obfequendum , linceré exclametis : Do- 
mine , quid me vis facert ? ( Aft. p ) 

Ifodié itaqpe inculcare Vobis adnitar , fine Oratione ac 
Meditatione continua ntimquam futurum ut Divinam Vc- 
caiionemcognofcatis. 2" Eafdem quoque necelfarias elle ut 
in Minifterio Sacro eâ qua requiritur fandlitate verl'emini 
Aitendite , quxfo-, & quce audieritis , fedulè in praxim de- 
ducite, 

( Gnitite bene mulia non nifi oratione acijuiruntUT. ) Juxta 
Augultini principia dantur gratife quiedam , quas Deus om- 
nirió pro beneplacito Suo dift'undit , & etiam non peten- 
tibus concedit ; alias verö non nisi orantibi>s : & iïlas effla- 
gitantibus elargitur. Primi generis funt Fides, quam quotidiè 
tot parvulis , nihil de illa cogitantibus , infundit , uti & pri- 
m.egratite ill*;, quibus aliquando pricvenit peccatores vi- 
tiorum cœno immerlbs , iplumque cœlelle donum aut nihil- 
curantes , aut etiam vilipendentes. 

Sed funt & aliiB gratix, quœ precibus & fufpiriis peti 
à Deo debent , li quis velit eas impetrare ; nam , ut inquit 
ülem Aug.uliinus , nulium endi/niu adfaiutim^.nisiDio m- 



viianie , venire ,• nullum invitaium. falutem fuam , nisi Deo' 
auxHianie opcr.-.ri : nullum , nisi orantem , auxitiun ftonereri.- 
Si porrö auxilia quxvis , quibus ad virtutem provehimut 
&: cüi-nis corruptx vitialuperamus , oratione promereri ne^ 
celfe lit , quantô magis Deus Ipeciale illud auxilium, à quo' 
l'alus noltra dependet , lumen , inquam , quo Divinam Vo-- 
cationem difcernimus , non nisi orantibus tribuet .' 

Sic eft , Dileftilümi , fola ülud lumen impe-rare poted- 
Oratio. Scio equidem , Deum , qui ad beneplacitum Suum' 
movet corda mortalium , aliquando ad Apoltolatum vocâlfe' 
homines , nihil quidquam tale cogitantes Sic vocavic Mat-' 
thteum è teloiiio ; fic alios aliiimut pifcatione occuoatos ;^ 
lic in medio perfecuiionis œftu Saulum , adhuc furesKcm iiv 
difcipulos Domini , convertit in Prasconem Evangelii : fect 
hicc iiint Divinte Gratis; miracula , qux in exemplum trahi^ 
non pulli'nt ; ita nempe inino nafcentis Ecclelice agere de-- 
cebat Chrilhim, ut in omnibus, etiam in ipsâ Apollolo-»- 
ruin Vocatioiie , manifeliè reluceret virtus Dei (Si^ma^ni-- 
tudo trachü Excelfi. Aft nunc ordinarià via inveftiganda- 
ell Vocatio , & limile quiddam hic accidit , quod in rerum 
natura conlïitutum fuilie confpicimus. 

Deus fciiicet llruifluram mundi incipiens , unico verho 
frumentum , herbas & quidqiiid ad hominum vjtam fuften- 
tandam conducit, ex nihilo creavit ; polteà autem , non 
nisi poft mulEam cukuram , poft labores ac fudores , fruc-- 
tus fuos terra pro.iuxit ; na uariforrai racione muko labore- 
ae fudore animœ iioftrtie ager nunc eft excolendus , flttibus- 
irrigandus ac lacr^ mis ; oratione agendura eft, cui , tam- 
quam v'yx: ordinari-.e , bcnediftionem cœleftem Deus annexuit.- 

Orationem porrö viam illam effe , qua Deus ad bsneficia'- 
fua aditum patere voluit , & ad, ea impetranda violcntiam-' 
qiiamdam fanftam Sibi inferri , cum A^iguliino inclaraant- 
quotquot fuerunt Eecleftre Doftores : inclamat ipfa natu-- 
r.ilis ratio , qu.» diflat , nihil elle magis tcquum , quàm uc» 
borno fuam à Deo dtpendentiam agaiofcat , coram Ulo fe-' 
humiliet , & continuo intentos habeat oculos in manum il-- 
lam, à qua fe novit cuncta bona data recipere. Agnove-- 
runt hanc veiicatem ipli ethnici , tpi in mediis errorum fuo-- 
r'jm tenebris (iftos deos fuos invoeabant , ac multà prece-' 
ante aras pro.'irati , implorabant eorum auxilium, ubi-be-^ 
neficia qu^dam-ottinere , ubi ar<tuiun quid aggredi medi.-^ 
tabantur. 

{Orc:!:o commtnd.ilur in Scnpiuris > Sed qilid his egermiS' 

teftimoniis, cum in Utriufque Teftamenti pagina Deus Jpfe; 
teftatillimam faciat hanc v-critatem ? Cur , quxfo , olim iip 
niedio populi Sui Tabernacultim ere«t Deus , nisi ut ad^ 
illum iocum , tamquam ad Thronum (iraii-OD , in ntcelli-- 
tatibus luis conlu^eret ? Hùc accedebat Summus Pontifex ^ 
ut 111 rebus duhiis Divini üraculi f^riret refponfum : hiic 
Cüiifugiebat AloyfeS, quando vel novum aliquod bcniticiiuff 
populo impetrare , vel ab eodem peccante iram Supremi' 
iS'uminis vulebat avertere. Et quaiitx eflicacite fit oratio ,- 
probat hoc ipfum Moylis exemplum ; cù.m Deus , quali de 
violemia conuuerens , ipli diceret ; Dimiiu me , ui irufcutur 
furor meus co/,!ra eos. ( Exod. 32. ). 

Daviiis elugium frequentiliimè Scriptu-ra depTnsdicat ^ 
_Eumqi>€ nommât yirum fecundüm cor Dei : quis autem prce 
ipfo orationi addiftus magis ex iitit? Teftantur boc-Pfalmi^ 
iüi , animam humiütatem ac Deum corainuó efflagitanteni 
exhibentes , quibus etiamnum hodiè utitur Ecclelia , ut irt- 
filiis fuis facrum illum accendat ignem , quô cor Prophct» 
Regii in meditationibus ejus exardefcebat. Numquid ora-- 
tione- Elias Cœlum averuit ? Numquid oratigiie Ezc&tiia» 



^mpetravit dierum fuorum prolongationem , & ManatTes , 
aliique plures , maxiinoium icelcrum veniain ? Numquiii iii 
^oracion; populus Ifraël , contrito corde ad Deum contu- 
,gieiis , indiitus eft liepiùs ibrtitiuliiie iila , quâ liolles ver- 
tici !uo imminentes profligavit , & ad internecionera ufqiie 
Idelevit ? Demùm namquid Ueus Iple haiic illis viam monl- 
travic , promitteiis eis , cCun de Domo Habitationis Sux 
.•loquere^ur : Oculi... mei trant npcrti , Ù aurcs mdts trtclx ad 
\oraiiomm. ejus , ijui in ioco ijlo or.tverir. (II. Par. 7.) 

Infinitus forem , fi qx Vetpri Teltamento lingula addu- 
„cere vellem , quîc in hanc rem faciunt , Per^amus ad no- 
Ivum , iibi Oratioiiis iiecellitas & elficacia non miijori itu- 
,'dio inculcantur. Audiamus Chriftum Iplum Macth. 20. di- 
centem : VigiLne , C-f orate ; ,&i riirsùs I-ucœ lö. Oportet 
' Jemper orare O' non d<:fuere. Imo ,, Ut ad hoc magis accen- 

'ideret .fidelium animes, magnificas promiiiiones adjungit : 

V( Luc. II.) Petite, &■ datiiur l^ol'is... (Marc II.) Quct- 

j:umque omntes petitis , (redite ^ia acàpletis : & iterum ; 
I ( Joan. 14.) Si auid petieritis me in nomine meo , hocfaciam. 

'■-Vita isitiir Cliriltiuni .homiiiis debet elle continua oratio. 
/Örare debemus , li quid velimus à Deo impetrare.^ Et cur_, 
„ qu-x fo , difficile hoc aut inoleltum videbitur , cùm , Iplo 
^■Chrilto Sponlbre , tanta efilcacia orationi annexa fit? >Ju!- 
jîus prpfefto in fe teni.porali petere detreftaret id , quod 
^defiderat, fi 'prxviè certiis foret , pet'tione tantum opùs 
^eiïe , ut ici quod pollulat , çonlequatur. 

(^ jyecej]ariri e/l ve/ ma^i/nè ad cqgtiojcendam,P''ucat:one/n ad 

M:nliUrium.) Si porrô , Dilefliilimi , Dona Dei oratiooe 
Jimpetraridebeant ,,fpontè iequitur , fjrventiori ac fxpiùs 
repetitâ opùs elle pro donisiUis çomparandis , quœ reliquis 
.excellentiora lunt & prieftamiora ; igitur vel maxime pro 
^cognitionè ^tatùs, ad quem à Deo vocamur- ( quodcertè 
jUnum eft cï punaisjro iulute noilra maxinie mpmçntolis ) 
continua prece Deus eli elHagitandus. 

Nec mirura , in hoc prxcipuè negotio ad Deum recur- 

. rendum elle, cùm natura, .iîcqualitatts illius eiedtionis vi- 

jCieaiuur liane neccliit?.tera ultro diibre. Etenim, an vo- 

^ati limps nec né ad IVJiniilerium Sacrum, id unicè neji- 

^det à Beneplacito I-'ivino ,\& ah tctemis Ejus xonfiliis , 

.^ecundùm quic de nobis difpofuit : fi autem ( I. Cor. 2.) 

^um Dei Junt , itemo cognoyitf nisi Spirims Dei, qu.S lllud 

tïiobis maniteliabit , nisi Deùs iplemet Crelefti I.umine re- 

ileat intelieftum, ut in jjbyfium illam .proiundilfimam pene- 

^are vale,"mus ? Numquid hic cum pioüege JoUiphat ex- 

^^cjamandum ell ; ( II. Par. 20.} Cùm igncremus quid agere 

çlebeamus , hoc jelum habemus.rejidui , ut ucu/os rwjlros driga- 

jnus ad te Dornine. Id porrp , Dilefiillimi , egregiè priciiat 

jpy'atio , in quà cum Deo converlanies ,.ii ad intimam l'ijus 

jîamiliaritatem ndmiiü 1 iaciliùs intentioncm Ejus Icrutamur, 

^ gO.nliliorum Ejus iimui: participes : quemadmodiijn ami- 

jC'iS cum aniicp çolloquens voluntatem ipiius a.c lenia ta- 

jRÏliùs detcgit. Neque intelk'îlum dumtaxut il!uHJ"at orado , 

'|iC<î.& inluper piis niotibus ipfam excitât voluntatem , uc 

jOjacrius ea lequatur , qua; novit à Suprême Nuiniue lïbi 

iinppni. • " • 

i'tindè, lit ante difflum eft, in hoc negotio fcrutari quil- 
' ^(juedchet animum fuura ; talenta , quibus in ordme ad iiunc 
'^tâtum cft pra?ditu3 ; moiivum , quô ad illum capefcendum 
jjcrmovetur. (luantis autera , DeiiS bone ! hic fumus tx- 
jfuafiti tent^Jris iS: illulionibiis , nisi Tu ipic dileretionis lu- 
'.?n*i>é aninium nolïriun illultres , & in via tam periculofa 
'^emitas nù.itras dirigere digneris ! 

'^speridntia «uotidiana docet , hic , fi ufpiam , locum ha- 



Exhortatio feptlma 



bere didlum Gregorii ; Sapé Jîiiipjî rmns ipfa de 'fe menCi^ 
tur, fiiigitque .de bono opère amare quod non ^mat ; amor 

.fcilicei propnus cor homiiiis feducit ; femper in rebus pro- 
piiis, talcnûs luis çxuminandis , fibi ipfiraet abblanditur. : 
Dumque ieputat, purâ intentione Dei gloriam unicé quœ- 
rere, .-notivum fïppe humanum intùs lacet , quod pafi'us ejus 
Oijines dirigit, ac , animojejus d.,onnnatur : verbo : ( II. Cor. 
Il) ipje.... fatanas fepiiiimé transfigurai fe in Aiigclum lu- 
cis, Quomodo autem unum ab altero .hic difcernere dabi- 
tur , nisi Ille noljis adfic , qui lucera à tenebris unico verbo 

.divifit ? 

Adde jam , ^quôd in t3nto negotio confiliarius aliquis « 
.pius ac prudens, quœrendus fit ; hune autem quis indica- 
bit nobis inter tot duces cœcos , nisi Deus Conlilii ; mil 
Jdem \\\e , qui Saulo nioi.ftr.avit Ananiam ? 

Orandum itaque elt, Diieitiiiimi, & orandum continue; 
idque magls in hocquàm in ujlo alio negotio locum ha- 
bet. .Verùm , ut. oratio eft'eftum fuam confequatur , qua- 

..licates qual'dara ( ùt nôitis ) habeat oportet. ( Quomodo hic 
orandu:!i. ) Ac; primo quidem ■Sulutana petenda funt ; Içd 
de hoc nullum hic dubium ; cùm euim à Deo pofcitis , 
ut Vocationem Vsl'iram .'X'obis maniteliet , rem ceitô peti- 
tis , quœ ad falutein Veltram & gloriam Dei ma.xiiné con- 

..ducit. Ad id duintaxat niagis allaborandum eft , ut curn 

.corde puro , indiil'erenti ad qu.œvis , a.c plené dilpolitioni 
Divinx' rubjiao,ad orationem accedatis ; li.quis enim jain 

,in aniir.c liio firraiter contiituit hune vçl illum ftatum am- 
plefti , ille nec dilpolitioni laviara le l^bmittit , nec Deum 
rogat , ut voluntatepi ac conlilium.fuum œternum maniief- 
,tet ; led potiùs , ut voluntati humanœ fe conforniet Deus» 
.& viam lilam ratam habeat, quam c.xcus homo , à carne 
& fanguine forlitun feduitas, retlam puiat ; imô quam jam 
prtevie , antequam audiverit conlilium Divinum , ingredi 
libi prxfixit. Igitur puro corde ac cum fumSla ilia indif- 
ferentia ad orationeni , in iinem pra:fxtuni , accedite ; & 
tune folum hoc fuperefl , ut petatis perleveranter , qux ci- 
tera eft ex conditioaibus , .à Chrilio Domino prtefciiptis ; 

(Luc. lu.) Oportet femper orare ù non deficcre. 

Hxc li faciatjs , confidite promiliis Xhiifti , qui dixit : 
( Matth. 2' ) Petite, O daiiiur robis : Quarite , Cr invenie- 

tis i Et ceni eftote ,Deum Vobis manifeliaturum eue vo- 
luntatem Suam , unoque aut alio modo nàlTurum Vobis 
Stellam , qu;e anteccdwt Vos , .& redtâ 'via ad terminum 
ducat Vobis conliicutym. 

(^ Sacerdotibus nece£aria etiam efl , ut fecundùm Vocationem. 
vivant _^ ùf quare ! ) Si oratio, ùt jam vidimus , Dileftif- 
iinii., onininô neceilaria lit , ut ^'ogationem Vefiram .id î>a- 
crum jVlinilterium cognofcatis , fiiperelt & hoc demonftran- 
dum , eam non n:inùs eiié nectflariam , ut in lUa \'ocatiüne 
licut decct vivatis. Enuçleatiùs itaque expendamus id quod 
prxcedeiiti anno, fi memioiliis, pauci.s \'oi>is inlinuaveram ; 
neinpè ipiciunn oraùonis ac niçditaùoiiis caiaftereni elfe 
Ipecialefii , qui IVliiiiftrum Chriiii inlignjre debeat 

Atque ut ab jpiis incipi.imus Apoltolis , qui proculdublo 
noverant, quaies elfe debcant I\îiniitrorum Evangeiii occu- 
pationes ; legimus Aft. 6. Quomodo conltiuierint 1 iaconos 
fcptcm.ad opera inferiora peragcnda , Ipii Vero duo libi rcfer'- 

VZVerint : J\os , inquinnt , oraiicni , C- minijierio verbi irjtan:es 

erimus. In eadem clallè .itaque Orationem & .Prxdicaiionem 
collocant, .(J»: hùc fuo exemple i'atis oItenJunt, in illis duo- 
bus pundiis priecipuura verlan Paitorum Ü;iic^üm..• Prse- 
dicarc Icilicet debet Pallor , ut populum inliruat , eumque 
ad virtiuis üudiuraaccendat ; ürare .aut.em , ut ipfemet âliis 



feciinda in Feflo Ëpiphanla. 



53 



ïii via vîrtutîs prœcedat exemplo, & inter tot pericula miin- 
dura fe ac faiiöuin coiifervct ; orare dehet , ut pneiiicatio 
ejus, ccciefti rore irrigata , fruftum afterat , &: ut populo 
fibi fubjefto Dei mifericordiam ac benignum Ejus obiu- 
tum impecret. 

Piimo itaque orare debet Sacerdos , ut ipfe fandlus fit. 
Neque putetis furt:cere Vobis , ut virtutem co.mmunem 
quaaidam acquiratis , led ad eam oportet Sanftitatem con- 
teiulére , qua; Vos à relique populo deftinguat , & refpon- 
deat Miniflcrü digiiitati, qua pru: reliquo populo in Eccle- 
fia ful^ebicis. 

Porro taliï fanftita'; donum efl fpeciale, auxiliutn extraor- 
diiiarium ; adeoque , juxta jam didia , fpeciali ac terven- 
tiori oratioue à Deo expttendum. Deinde htec faniSiias 
multis periculis exponitur ; atque hinc nova rurfus exurgit 
orandi niceii;:as. Pallor fciücet, in medio mundi perverli con- 
ftuu:us, circumcirca fc omiiia videt abulibus plena , pleua 
laqueis , pleaa fci-.udtionibus ,• fingulis diebus ad aures ejus 
decantantur iltne pfeudo-apologiœ, quibus mundani hoiiii- 
nes vanita:es fuas , diiupationes no.\ias & alias voluptatis 
illecebras non exculare cancJm, led ut amabiles ac prope- 
modum neceliarias tueri voluut. . . In ipfo Sacrie Contef- 
fionis Miuifteno oculis ejus panefiunt paliiones & infirmi- 
tates fecretœ pocuiteiitiun, cec iiné proprio periculo in tce- 
tidos illos unimx morbos debet inquirere , vulneribus iftis 
purulentis mederi , & falutirem illis manum apponere- Sauc- 
tus quifque in fimilibus circumftantiis vaciiiare potelt &: 
feduci ; quid igiiur de Sacerdoce fiet , fi ad illud Miiiifte- 
riura accédât infirmitatibus circumdatus, & propria; fragi- 
litati propemodum fuccumbeus-' Talis proieftö brevi tem- 
pore lal fiet lutatuaium , & potiùs quàm alios à corruptio- 
ue prselervec , ipfe iu corruptionem ac putredinem dela- 
betur. • 

Oportet itaque Paftorcm folidè in pietate ac fanûitate 
fundatum elie , li in tantis peiiculis firmus veiit conliltere. 
Et quoraodo titillantes illas afpernabitur carnis illecebras.? 
Quomodo cordis proprii corruptionem, ad terreua Temper 
incl-nantem, fuperabit ac vincet , nisi continua oratione 
Divinum promereatur auxilium.? nisi continua Divinie Le- 
gis meditaiione altè ai:imo luo infculpta habeat Mandata 
Altillmi , & ad vivum prixfeiites iibi ob oculos üliat œter- 
nas Religionis Chriitianas veritates ? 

Sx-pè igitur eafilem meditando ad cor redire debet Mi- 
nifter Evangelic.us ,■ faspiùs in oratione cum Deo colloqui , 
atque ibidem nutrire Sacrum ilJum Ignem , qui Itipulas illas 
confumat , & omnem alieni ignis aflivitatem fuperet Quod 
fi hsc media à Deo indituta negligat , brevi fimilis fiet 
arbori è terra excife , qux ficcatur &: arefcit, nee flores 
profère nee fruâus , & cum Regio \'ate exclamabit .-(Pf. loi) 

^ruit cor mcum : quia obl'uus fum comtdtre panen meum 

( Confirma:ur hoc ex PP, ) Nihil fané SS. PP. magis incul- 
cant animarum Curatoribus, quara ut inter negotiorum fuo- 
rum ac funöionum Itrepitus licpiùs feiplbs recolligant , &, 
œternas veritates conlideranco feu meditando , propriam 
animam nutnant , iplique de fonte illo bibant primi , quem 
fubditis fuis propiiiant ïiine Bernardus quatuor libros in- 
tégras ad Eugeiiium Pùpam, quondara Dileipulum fuum , 
COniCripiit , in qui'.us inquit .- QuiJjl: [Uias queeris? ya- 

cart conjidtriiionl ,• hortaturque eumdem Pontificera , ut in 
folitudinem interiorem fepias cendat , ibique , iblus cum 
Deo, propria tractet negjria, & in animœ fure neceliita- 
tes inquir«t , iifqu'- pro:;-iciat : alias futurum elfe, ut cor 
ejus iudurefeat , frigijumque evadat ac iiuUis Divini Amo- 



ris ttlis fiat penetrabile. lixc funt Bernardi ad Eugenium 
monita. 

His quoque quoad fubRaniiam verbis Paftores alloqui- 
tur Ambrolius : vœ ^''ûbis , fi ica N'os occupent Funftio- 
nes Eccleliœ , ut nullum Vobisipns detis otii tempus , quo 
^'osipfos conliderare , converfari cum Deo , Ipfi neceliitates 
Veftras exponere, atque Divina Ejus auxilia impetrare va- 
leatis. Q>uid proderit Vobis dies iniegros aliis fanftificaa- 
dis inipendere, fi acquirendis inediis , quibus Vosipfos fau:- 
tificetis , tempus congruum denegatis.' Et qualem , qux-fo, 
ex prcedicationibus Vefhis reportabi.is fruöum , nisi ex 
Pulpito Sacro in Oratorium tranfmigretis , ut ibidem Vo- 
bisipfis prccdicetis Ji^vangelium , & monitis Cccleftibus, im- 
puliibus grati», ac Spiritus Sanili ir.fpirationibus aurem 
cordis prebeatis .>' 

Tellabatur Joannes Chryfoftomus , fe plurimi facere ho- 
minem orationi deditum , eunique dicebat in via effe,qui 
raukara virtutem & gloriam fibi acquirat ; ubi autem Cle- 
ricum videbat , orationem faltidientem , juftè arbitrabatur , 
hunc longè abelfe à virtutis fiudio , quin contra iu vitia 
& morum ditfolutionem brevi demerfum iri metuebat. 

Nee mirum , Dileftiiiimi , hoc timeri à Chryfoftorao ,• fic 
enim natura hominis comparata eft , ut fine amore , fins 
deleftatione aliqua vivere non polGt. Si deleclationem illara 
in rebus fpiritualibus non inveniat, qusret eam in cerre- 
nis ac mundanis : Si Deus ipli non fuificiat , fi cum Illo 
colloqui ac converfari faftidiat , quitret deleftari in crea- 
turis , illis placere fataget ; venenum , quod fub fucata dul- 
cedine propinat mundus, paulatim bibet , & fic homo ilie, 
qui totus Divinus elfe deberet , totus erit addiflus & im- 
merfus terrênis deliciis ; ( Zacli. ii.) Pajlor tm <j ickluni, 
id efi, merum Paftoris phantafma ; à FunÖionibus Sacris 
abhorrebit ; totum quod fpirituale e(i, grave onus vide- 
bitur ; finaliter fe fuofque damnabit, atque ex folo ora- 
tionis ac meditationis negleilu ha;c omnia ortam habebunt 
infortunia. 

( Ojiend'Hir el effcclu, quem in Sacerdote product t oralio.) 

Econtra Paftor , exercitiis illis fpiritualibus addiflus , de- 
licias fuas in colloquiis ac meditationibus facris invenict , 
hafque femel deguftare folitus , mundana quxvis facile con- 
temnet , qux occupare quidem aninuim hominis polfunt , 
fed frivola nimis funt & amara , ut illum verà dulcetilut; 
perfundant , &i cordis defiderium fatient. Talis itaque iii 
fanfto illo cum Deo commercio fpirituale bibet vinum, quod 
cor ejus Ixtificabit .■ pacem acquiret , quam mundus dare 
non potell : tranquilicatem anirai fentiet , ( Phil. 4. ) qu.t 
exfuperac omnem fenjum : Verbo , delicias guitabit , quas 
folus ille novit, qui eas aliquando expertas efi. 

Deinde nihil magis obvium occurrlt , quàm Pofiores il- 
los , quos zelus animarum inflammat , multis advenitatibus , 
multis perfecutionibus fatlgari : femper enim in magna homi- 
num multitudine erunt indociles aliqui & maligni , quibus 
iitetur dxmon , ut fidèles Chriiti IVüni.lros exagltet , & , fi 
fierj poliit , zelum ipforum ac fortitui'incm retundendo , ho- 
nuni illud , qnod facere contendunt ,impediat. Illi malevoli 
pro benediftionibus maledifta reddent , pro beneficiis inju- 
rias , odia (i perfecutlones fufcicabunt , adeô ut Paftor facpè 
cum Pfalmiita dicere debeat : ( Pfalm 68. ) Opprobrin expro- 
bramium libi ceciddruni fuper me... ( Plalm. Io8. ) Pjfucrunt 
advcrfiim me mata pro bonis : L-' odtum pro dileclione mea. 

In illis autem circumltantiis quo recurret Paftor , ut con- 
folationem inveniat , & fortitudinem Partoralem cóiifervet ? 
Quó recurret , inquara , nisi ad orationem ac mcditatio- 
M 



54 



Exkortatio Septima 



nera , ut in Viilneribus Chriüi fui requiefcat , Illumqne re- 
cogitet INlagiftrura , qui tot ac tama à peccatoribus lullinuit ? 
Quàm fepé legimus, IMoj'fen ad Tabeniaclum Domini con- 
fiigüTe, atque ibidem qusîlîviOe folaiium , dum ingratus po- 
pulus Ifraël contra Duftorem fuum murmurabat ? Exemplo 
in hoc Paftoribus fuit Woyies , iit & ipli in tribiilationibus 
& adverlitatibus ad Dei colloquium coniugiaiit , & ibidem 
rénovent fortitudiuem , qua poilint iiifringere iniquitatem , 

& loqui cum Apoilolo : ( I. Cor. 4. ) ^InUd'àmur , ù henedi- 
cinius : pcrfcculioncvi yatimur ^ O- fujlinemus .. ( II. Cor. 7. ) 
RipUtus fum confolatione , fuperabundo gaudio in omni tr'ibu- 
tione nojlra. 

( Aisi Jït in oratione excercilatus , Oyihus fii's non proderit. ) 
Intelligitisitaque, üileftiliinii, quam necefiarium lit, ut Paf- 
tor orationis ac meduationis fpiritum habeat , fi velit ipfe 
fnnflus effe ; ea dona , quibus opus habet , acquirere , tran- 
quillitatem confcientia? poliidere : verbo , ii vclit falutem 
propriam operari. Superell nunc & hoc advertere , eundem 
ipiritum nccefiarium eiïe, ut polfit funfiioncs illas peragere , 
ad quas refpcûu populi obligatur , & quibus lalutem Ovium 
fuaruni procurare debet, 

( Quia ea/ionuri non poterit.) Scitis , Paftori inter Oves 
fuas übtingere omnis generis homines ; alii enim jufti funt 
& fandi , alii tepidi , alii vitiorum crcno toti imracrli ; 

omnibus autem , live JapienObus , live infipicmibus dcbitor 

clt. ( Rom. I ) Primos in lanflitate confirmare debet ; aft 
quomodó cum illis de Divino amore dilleret , de deliciis 
fpivitualibus , quibus gaudent perfeöx ilue animx ? Quo- 
modó ad virtutis cuhnen ipfos perducet .? Mutus profedö , 
ipió pilce mutior fit oportct , nisi in oratione ac medita- 
tione perfedionem Chiiftianamipfe didicerit. Quomodó te- 
pidos e periculolb illo ftatu educet , & in ipfi^-Uivini amo- 
ris excitabit ttammas , nisi ipfemet habeat cor ardens , ut 
Sacrum illuin Ignem in alios transférât ? Ille autem Divinus 
ignis , teftePropheta Regio , ( Pliilm. 33. ) in mcdiiatione... 
exardejcit ; ibi acuit tela illa iSc jacula , quibus Chrifto fu- 
bigat corda , & felici vulnere traiisfigat. 

Quomodó demùm peccaiores futurœ vita; pccnis tcrrcbit 
Sacerdos ? Quomodó conlcientiam eorum falutari timore 
percutiet & horrendam peccati depinget imaginent , nisi prias 
veritates illas fLtpiiis mediiando , Cifdem animo iuo altè 
habeat infculpras ! 

Antiqua quidem , fed verilfima régula eft : ut n-.ovtas 
alios ., primo moviaris oporiet : n;que e/iim aliorum animis 
imprimere potes id , quod tuo prœviè impreiiiim non fue- 
rit ; aliorum corda non muvebis Religionis nollrns IMyfte- 
iiis_, li primus ipfe illis non fueris comniotus. Si igitur , 
poltquam in oratione penetraveris ad interiora mjiterio- 
rum nodrornm arcana ; poliquam ad moitis contemplatio- 
iiem impallelcens , Deum Judicem & crimiinim Vindicera 
timere ilidiceris ; poliquam pccnas inferni & delicias Para- 
dilj continuo fueris meditatus ; poliquam ad pedes Cruci- 
/ixi Chriltum paiientem , Chrifium morientcm fœpiùs reco- 
gitaveris , tune dcmàra veritates omnes illas reddere poteris 
pulpabiles , tune faciii negotio terrebis inipios , conlblabe- 
r;s jultos ; illos ail correctionem morum , hos autem ad per- 
fcverantiam incitabis. 

(_ Qui^ fermo^ ejus fndfruclu.) Fingitcjam Paftorem ora- 
tionis ac nieditationis exercitio deftitutura ; quas ille da- 
bit infiruitiones ? 'Et quis , quœib , ex iis fperari }iotelt fuc- 
celfus , ünon oratio benediöionsm Divinam in illas attia- 
hat , &: fanftam illam unftionem . quœ Ibla utiles eas au- 
dicütibus potefi cfiifere ? . . . Auribus forlitua audiioruia 



fuorum loquetur PaHor ille ; fed Spiritus Sanflus , qnera 
non habet intùs latentem , nullam verbis ejus vim , nuUam 
eflicaciam fuperaddet ; & totus fermo , cordi ejus /imilis 
eft'fCtus , inlipidus erit , aridus , ini'œcundus. Fiet quidem 

fuajl aërem verbcrans , ( I. Cor. 9. J led Ovium fuarum COrda 

nequaquam commovebit , aut pervadct ; impollibile quippe 
elt , ut dicipulos verè Chriftianos forniet , hoc eft , homines 
fpiritualibus ac internis rebus deditos , fi Magifter ipfemet; 
terrenis ac fenfibilibus occupetur ; fi vix aut raró rediens 
ad cor , nequidem proprium fpiritum coram Deo difcutiat. 

Ex illis autem qu-xiiam fponte fequi nata fuut ? brevl 
fcilicet IMinillerium Verbi talis falUdiet ; grave omis vide- 
buntur ipii Sacrx Funftiones , in qnibus faporem nullum , 
dulcedinem luillam reperiet ; atque ïta , Minilterii lui offi- 
cia ncgligcns , in profundum peccatorum , in fpiritualem 
lethargiam demergetur. 

( Quia mediator apud Deum effe debet. ) Sed & aÜud ) 
Dilettiilimi , Paltoris officium attendice : IVIediatoris fcilicet 
inter Deum & homines partes agit : TntercetTur publicus 
ert , ut iram Supremi Numinis , per Ovium fuarum crimina 
provocatam , ab earum avertat capitibus, & Hagella ac ca- 
lamitates publicas , ipfis imminentes , deprecetur . . Miiri- 
fterium noftrum in hujufmodi occalionibus implorant po- 
puli , quia exiftimant , muliùm apud Deum valere Sacerdo- 
tum preces. Sed qualem , quwfo , ad Ipfum habebimus ac- 
celliim , nisi ufum orationis familiarem nobis fecerimus' i 
Quomodó pro aliis intercedemus , qui vix umquam inter- 
celfimus pro nobisipfis .' Quomodó rcconciliatores erimus 
inter Deum & populum , li Deus nos non cognofcat , nee 
fanftam illam familiaritatem cum Ipfo contraxerimus , quta 
nos autorizetjUt, cum fiducia, populi necctiitates exponamirs, 
iramqueavertamus criminum vindicem ; & , quod fecit olim 
Duftor Ifraëlis Moyles , brachium Ejus , jam in oves uof- 
tras extentum^, fanftâ quâdam violentià retineamus , dicen- 
tes cum Propheta Joël : ( Joël 2.) Parce Domine, parce 
populo Tuo : Cr ne des hereditatem Tuam. in opprobrlum ut do- 
minent ur eis nariones ? 

Aà hoc itaque Muneris fuioflicitim 1 Dileöilfimi , inep- 
tus eft Paftor , qui non fit in oratione exercitatus : nec re- 
putate minoris momenti elfe punflum illud ; ctenim juxta 
ordinaria.-: Divin-x Providentiin leges, multùm à Pafiorum 
precibus dependet populi falus. liocipfum in INloyle prœ- 

figuratam elt , ( Exod. 17,) qui cùm Lvaret .. manus , vin- 
cebat IJra'el : fin aitiem paultilùm remifijfet ., fuperabat Amalec ^ 

&cedebat populus cui Moyl'es prKerat. 

Si igitur Paftor velit , ut Sacramenta ab Ovibus fuis , 
cum iis , quibus oportet , fanilis difpolitionibus frequen- 
tentur , has iplas dilpolitiones prœvie, à Largitore gratia- 
rum omnium , populo fuo impetrare fatagat : Si peccatores 
in tribunali Picniteniitc Deo reconciliet, in fecreto cordis 
fui de illis exceilibus gemat , & multiplicatis oratiotiibus 
ftabiltm ipiis ac durabilem converlionem expofcat : Si vic- 
timam propitiaticnis in Akari ofterat , uniat fe Sanguini 
Illi , qui mifericordiam clamât ufque in Cœlum , & petat 
ut populura Suum fandificet : Si denique morlcntibus ul- 
tima tribuat Ecclefi;i; Remédia , fecretis precibus feveri- 
tatcm Judicis , ante quem brevi anima illa liltetur , flec- 
tere debet , ut mifericordise fuie recordeiur Deus , & in 
aterna 'i'abernacula eam benignus fufpiciat Ità lingulas 
IV'iiniiierii Sacri partes percurrite,& brcvi perfuafum Vo- 
bis erit, longé aliura fruflum prof.rre Salutis nofti te Re- 
média , fi traftentur à iVliiiillris , qui continua prece be- 
iKdjüionem Djviuani iu Oves fuas atirahuut , ^uam ab illis , 



fecunda in Fcjîo 'Epiphani^^. 



qui orationis fpiritu deftituti funt. Verè Puftoris ac Pa- 
tris nomine in.lignus eft, imc potiiis extraneus eft ac mer- 
cenuiius , quifcumqae pro Ovibus luis Deu:n continuo non 
exorat, ncc movetur necellitatibus eorum , quos tamquara 
filios in vifceribus Chrifli debcret diligere. 

( Adhor.iZiio cd orandum continuo. ) Qiiid igitur CX his con- 

cludendum , DiledlilBiiii , nisi illud, quod inculeatum Vo- 
bis velim, indilpenlabilis neceliitatis elFe , ut fpiritum ora- 
tionis Vobis acquiratis. Ac primo quidem ueceflarius hic 
Voris elt , ut dunuin illud fpeciale notitiam Icilicet Vo- 
cationis L)ivinïe habeatis , de qua re lüc & nunc pro Vobis 
agitur, cùm in hoc verfeniini rerum aiticulo , in quo liiper 
- hoc punfto delibcrandum eft , & mon;eiitora iita refolutio 
üatutr.du. 

Deinde idem fpiriuis non minus , ut vidimus , Vobis eft 
neceliarius , ii po.unodum in ^'i^ea Domini utiles \'os (J]-e- 
rarios vclitis exhiberc , <!k cum fruüu animas regere di- 
redïioni Velirx committcndas. 

Ab hic itnque hora , ab hoc momento fpiritum illum 
fe^tamini , tV orationis ufui tam vocalis quàm mentalis ac- 
quirendo conaium omnem adhibete , arbitrantes , hoc Vobis 
Ipecialiter à Chrilto diflum ; (Luc. i8. ) Ofortet fdm^ir 
oran ù non deficere. 

( Suggir'uur tmthodus hoc eXiquendi. ) Quod non ita illtel- 
ligendum elt , quali fanflum illud orationis exercitium maxi- 
niam diei partem abfumere debcat; habetis eiiim iludiaVelira, 
quibus obligati eftis tempus impendere ; imè hxc ipfa virtu- 
tem orationis habebunt, dummodó eadem, prout oportet, pe- 
ragentes , omnes labores Vellros ad Dei gloriam refcratis , 
& quod in illis laboriolum elt , hoc ipfum infpiritu ptcniten- 
tiK; ncceptetis. Similiter polteà in Miniilerio Sacro occur- 
rent funftiones pluriniœ , qux ante omnia peragenda; erunt , 
& qute Vos Ik-pè â colloquio Divino necetlario avelleut 
Quomodó igitur orandum continuo? Hoc icilicet leniu , 
qiiüd oratio funfliones omnes prxcedere debeat & fanfti- 
ficare ; quód Spiritus ille orationis, qui cor Ccclelübus afli- 
git, Vos ubique debcat comitari ; quod in aftionibus omni- 
bus elucere debeat lecretum illud Deum inter & animam 
Veftram commcrcium , quod pief.item quamdam ac Reli- 
gionis fciifuin infpiret , & Miiiilterium Veltrura Ovibus 
Veftris vencrandura reddat. 

Sed & numquam , live nunc fludiis , five pofieà opera- 
tionibus Minifterii ita debetis elle aOixi, quin fccpius re- 
ferveiis Vobis tempus aliquod , quo poliitis coram Altiiïi- 
mo cor Vcilrum aperire t, per orationem "V'osipfos robo- 
rare , & piâ meditatione animum prxmunire. 

( Maxinid comtmndiitur quoiidiana med'latio. ) Nulla igitur 

methodus magis Vobis commendari poteft, aut utiiior effe, 
qiiàm li quotiiliè fummo manè , dum aniraus magis coUeftus 
elt, & ad raeditandum promptior, niediara circiterimpendatis 
horam , vel ad minus hont quadrantem , ut vel Sacrum 
aliquod ReligionisMyfterium , velaliam quamdam Evange- 
licam veritatem attentiiis perpendatis .. Sicut enim in V. L. 
prselcripferat Deus Sacerdotibus : ( Levit. 6 ) Ignh in Aliari 

Jcmpcr ardcbit, quem nuiriel S.tcerdos fubjicidns ligna manè 
F'^ Mgn^os dies , ita & Vos in Akari cordis Vellii manè 
iiutrite Divini amoris ignem , & Vos ac omnia Veftra in 
hulocaultum acceptabile Supremie j>Iajeftati ccnfccrate. 

Nee putetis tantillum temporis Itudiis lubtraoura pro- 
•reflui Vettro nociturum : etenim oratione lumcn acquire- 
tis ia dubiis, in diilicilibus tbrtitudinem , in iaboribus con- 
folationem- Numquid enim Donum Dei eiL Scieniia & In- 
tcileiSus ? ^'umliuid bonus oniius luccslfas ab Jpfo exipcc- 



55 

tandus eft ? Et cui , quxfo , Deus diüribuit bona Sua , nisl 
animte immaculat-X' , à paüionibus liberté fanao amore cuin 
Creatore l'uo Conjundtx? Undé de l'eiplb teüatur Doftor 
Angelicus, Ie plus oiando quàm Itudendo proteciire , quod 
idem teltari polient &: alii milleni , qui ad normani Tho- 
mtc orationem cum ftudio conjunxerunt. 

JNolite autem talso Vobis imaginari-, •Tcnturum polîeà 
tempus , quo lacrum hoc exercitium amplefteir.ini. Si enim 
gratiam Dei hic & flunc Vobis oblatam negligitis, an puta- 
tis , eam polteà conccdendam ? Quis adeo temerarius eft , 
ut metas audeat ponere Divince lionitati ? Quis audebit 
exigera , ut ad beueplacitum honiiiiis, dona Sua refpuen- 
tis, eadem in ahud tempus refervet ? Nihil laaè Chiilliano 
homine magis indignum. Si nunc refpuatis & faftiJiatis 
Orationis exerciiium , dum zelus Velter in priraitivo liio 
ilore elt , dum primus pietatis ignis adhuc fervet ; quid 
demum pofteà futiiium elt, quando & occupationes ma- 
jores, & tepidiias invetcrata illud Vobis. loiigè diBicilius 
reddent. 

Propterea ferio attendite , Dlleftiinmi , exigere à 'N'.obis 
Minilterium Sacrum, ut ad illud apti ac parati accedatis : 
non ignayi aut deftdes , led ferventes & fanfti. Si enim 
dirticiles lint hujus oneris funftiones, & ipus Angeljcis hu- 
nieris lormidandx , ccrtè id in primordiis ejus longé ma- 
gis quàm in decurfu locum habet. Quanta igitur erit Vo- 
bis conlblatio , li alüdui Meditatione famiiiarcs Vobis red- 
didcritis veritates ilhis , quibus dehebitis confolari juftos, 
terrere peccatores , inflammare univerfos ? Profcöo muti 
eritis , frigidi & vix, poft multum laboris , unum akerumve 
verbum cxhortationis, quod neque ad cor penen abit , dic- 
tuii , fi non aliidua Meditatio âd hxc omnia Vos exerci-r 
taverit : ubi contra li intus habueritis cor ardens ac con- 
tinuo cum Deo converfans , Conciones Veitras & exhor- 
tationes dimidio labore, multâ cum alacritate, & inefta- 
bili cum frudtu ac copiosà mereede féliciter peragetis. . . 
Prêter autem eftiaus illos, Minifterium , ad quod°a!iume- 
niini , propè adeo tangentes, allicere quùque Vos polfunt 
indulgentie plenarix , quas omnibus Chriiti fideübus, quo- 
tidiè ac minus per quadrantem horœ meditantibus, cou- 
ceiiit Beueditius XlV. quas indulgentias lingulis inenlibus, 
e j quem elegetit die, lucniri quifque potelt, prout notuui 
■\'obis exiftimo. Pontifex Icilicet ille perfpeftum habens, 
quanta lit IVieditationis utilitas, etiam Thelauros Eccleliaï ap- 
perire voluit, ut ad illam frequentandam fidèles animaret. 

Supercflèt nunc de Meditationis raethodo Vos inftruere, 
fed argumentum illud , li Deus dederit , aliâ vice trafta- 
bimus Duo hic monere fatis Ik ; i o Cum ]Medkatione 
Orationem ad Deum conjungendam effe , ut Iple intellec- 
tum lijrigat , & aftédum voluntatis infl.unraet.. 2 o Si ex 
Medkatione truftum velitis colligere, finem aliquem par- 
ti:ularem & prafticum Vobis debetis in lingub IMeditatione 
proponere , ne alias in vanam merè fpeculationem degeneret. 
Quod fi feceritis , hodiè hanc, cras aliam imperfettionetn 
in Vobisiplis detegetis , eamque deinde pro viribus corri- 
geado , brevi in landlos ac perfedlos viros evadetis. 

( EpiLügus. ) Ma&è igitur animo, Dilectiinmi, excutite 
teporera,& Orationi tam inentaii quàm vocaïi , cujus vi- 
diltis neceliitatcm , magno conatu inliitite. Nos incuiebant 

Apoftüli ,_ ( Aft. 6. ) orationi, ac minijidrio vcrbi "injlantes 

eriwus. Eorum loca occupare Vos debetis ; inliftite igitur 
Orationi, & hoc primum Ik , ut Apoftolica fequentes'v-ef- 
tigia, cum ipsà Oratione A'liuiltcrium Verbi djj-ae aii- 
quaudo cojijuiigatis. 



5^ 



Exhortatio Ocîava 



Redeumlo autem tantifper aJ Magos Evangelii , videte , 
quoinoilo ipii t'aciem Cœli indelineiuer conteniplati lint, ut 
momcntum illud ohfervarent , quô oriri debebat Stella ex 
Jacob , qux Dux ipforum eiTet lutura. Dicite , qiiicfo , fi 
contemplatioaem iUam neglexilll'nt , an umquam ad Chril- 
tum , au umquam ad terminum felicitatis lux perveniiTeiu ? 
Eodem prorlus modo & Vobis neçefle ell Cœlum ailiduè 
Contemplari , oculoi'que raeutis Veflnc in Deum continua 



Oratior.e ac Meditatione habere intentos ; &: fic fiet, tit 
Stellara videatis, hoc efi: Cœlefte aliquod Lumen , quô Deus 
coiiülia Sua A'obis laciet manifcfta. ]llud purró Lumen qh- 
tecedet Vos in omnibus operationibus Veüris ; in pere- 
grinatione hujus vitas Uux erit ; duSumque Ejus (equen- 
tes pervenieiis taiidcm ad locum , quem Deus Veller in- 
habitat , atque ibi cum Magis ad Psdes Chrilli proftrati 
adorabitis Ulum in perpétuas teiernitates. Ameu 



EXHORTATIO OCTAVA, SECUNDA IN DOMINICA 

PRIMA QUADRAGESIMyE. 



M 



S. Scripturco meditatio uecefTaria Paflor 

Non infolopane vlvlt homo , fed in oninl verbo, 



.IRUM profeftö fpeftaculum nobis .exhibet Chrifli ten- 
tatio , quam in hujus Doniinicie l'>angdicà Leûione fide- 
Jibus mcditandaiji proponit Eccleiia. Mirum elt , Dileftif- 
iimi,, hoc permjiifle Fihum Dei, pt Corpus Suum , dœ.no- 
nis poteltati lubditum quodammodo , tie loco jn locum ad 
ejus nutum trausferretur : mirum eft , iiiquam , Creatcrem 
omnium eöufque depofuide dignitatem ^uam , ut raaletiifti 
jllius fpirit.ûs patere voluerit ;rafulijbus , cum ipl'o luflari , 
&, adinftar hominis infirmj, pr.o vlftori.œ palmâ decerture. 
Verùm ille , qui tot ac tanta pro hominibus palilis elt , 
eöufque humiliavit Se, ut in hoc certamine habcremus exem- 
plum , quô animuti ac incejili fuRineremus boftis infernalis 
inlultus , & Chriili fequentes veiiigia , de iplb dct- moue , 
jam faucio ac d.evifto , laciliïis triumpharemus. 

Ad exemplum' itaqye & lolatiura lervprum fuorum hanc 
teJUationem Chriftus fuftinuit ; imó , aufim dicsre, ad Vef- 
tram potillimùm inllruflionem , Dileftiliimi , ciim illa Chrilti 
pugna in iilis vi-taa Ejus circumftantiis acciderit , in quibus 
CSc Vos hodicdum veriamini. 

In hac etenim Domo , tamquam in Sacro quodjm Sectffii 
conftituti , aniiiium ( quod de Vobis omnibus conf-dere li- 
ceat ) à rebus iœculaiibus &. de;ideriis hujus mundi avo- 
care latagitis , & orationi ac piis opcribus intcnti iludet;s 
Vos parare , ut aliquando jMinilterium Verbi eà, qua opor- 
tet , l'anititate traöetis Et tarnen , inter hxc oir.iiia pie- 
tatis exercitisj non dubjto quin fiepiiis contprbet \'os dx- 
mon ; non dubito , quin frequenter experiamini luöam il- 
lam , quam fuüinemus ad%'ersùs p^teftates tencbrarum ; non 
iriubito , quin fccpç ingemifcatis intrk Vpsmetipfos & mul- 
tùm miremini, eo quandoque tempore niagis Vos impcti , 
quo & magis itudetis approuinquare Deo , & ad fanftitatem 
3cquirendam majores labores confertis. 

Verùm ue hoc ipfum Vos dejiciat & conturbet , ideö 
Phriltus tune potiliimum tentari fe permifit , quando iji de- 
ferto conftiiutus , in oratione ac jejunio dies tranligebat , 
& quadragenariü illo iecelfu Eyangeiü prcedicationi Sele , 
Jj ita loqui licet, aptubat. Nempè in perfona Sua often- 
dit , tune pr.vcipuè dicmonem inlultare hominibus, quando 
Videt ipl'üs mohri aliquid magni , & rabiem fuam pra: cx- 
feriS e.xercere in :1;üs , à quorum labore ac fanditate libi 
pocumcntum allatum iri pertimefcit. 

J)e variis iilis tcntationum gcneribus , quibus inimicijs 
nplier ucitur multa quiilem attention! Veltraj pn^ponjre 
püllem , Lijlediilimi ; fcd i^uuuiam , quotquot fumui miferi 



ibus eft, & quomodó hsec facienda. 
quod proeedit Je ore Dei. Matth. IV. f. 4. 

mortales, varia ilIa bellorum genera fatis experimur, quam- 
dudum hoc eorruptibile corpus circumferimus ; ideó magis 
urgere arbitror , ut de mediis & armis, quibus in pugna 
utendufn elt, ad Vos haheam fermonem, ... Nee procul 
hxc jpfa quœrcnda funt ; Videmus enim Ghriiium , jN"agif- 
trum noltrum , triplici dxmonjs tentationi ion nisi Scnp- 
turas oppofuilfe , ut ita nos doceret , ai' hicc Sacra (Jra- 
cula rçcurrendum , ut Verbo Dei firmemus animiim , & om- 
nia iniquiiiimi tela repellamus ; imo verö ur nos vincere cri- 
m'ina , quemadinodum ajt Ambroiius , Sifipiurarum pr.tfidio 
d: filtre mus. In illii itaque Dei Eloquiis coUocemus iidu- 
ciam uollrara ; nam ut dicitur Prov. 30. Omnis j'er-no Dei 
igniius , rlypeuf ejl fperantibus in je- Et quot jn Libris Sa- 
cris pr<scepiri , tjuot txemyta Jujlorum , tot cii^m Junt ( teiie 
Gregorio ) fecloris nojhi munïmma ... Hic habemus arm.a- 
mentarium inflruâi^unum ; mille clypei pendent ex illo ; 
hic reperiuntur tela omnia, quibus Icliciter cum holie con- 
gredi .& de ipfo triumphare valeamus. Si enim alibi quïe- 
renda forent arma, ha;ç uiique fuggellifict nobis Chriltus, 
dum ad prxbendum nobis exemplar cum inimico decertavit. 

Hoc itaque me movet , ut hodié inculcare Vobis cu- 
piam , quanta lit Scripturarum dign.tas ac abundantia ; quam 
uece-lfarium Vobis iit continuüm Earum Hudium ac medi- 
tatio , & qua animi prxparatjone itudium illud fulcipere 
debeatis , li ex eo velitjs utiütatem ac fruclura folidum 
reportare. 

( .Str;/ turx dignitas. ) Ad concipiendam Scripturœ Sacrx 
dignitatem & excellentiam fuHicit profeöü yel fola originis 
Ejus ac na'urx coniidcratio. De Çœlo fcilicet ad nos al- 
latum eft ^'olumen iftud ut ilhul continua meditadone 
pervolv.entes , hoc fpirituali cibo animas noüras pafcamus 
& roboronïus.... Quanils olim elogiis exaltatum fuit Manna 
jllud , quod Ifraëlitis in deferto piuebat 1 Inter primaria Dei 
in popuhim beneficia numerabat iVloyfes hunc cibum : 

( Deut. 8 , DiJtt iibi , i .quit , cibum manna , quod ignora-* 
bas tu Ù patres tui : ift ojtendercc tibi quod non in folo pani 
viva' homo fcd in onini verbo quod egredi.ur de ore Dei. IJinC 

alüïi dicitui Panis Cœli, continens omnem faporeni &: fua- 
vitatcm ; hinc quöque vocatur Pa.ïis Angelorum , & varlis 
aliis celebiatui encomiis Scd quid hxc ad iManua iltud 
abiconditum , quod jn Sacra Scriptura colligunt Chriltiani ? 
Illud eni;n nun nisi corpus rcficieba: ; hoc auimum pafcic : 
illud Angeiorum maiiinus prxparabatur ; hoc Deum Ipfum 
Auto«cm habec : iliud corrapubiie erat , ik quidera e.\ono 

fok 



/ 



fcainda in Dominica prima Quadragejinm. 



£ble difllucbat ; hoc verö corrupdonem nullam patitur : Uliid 
ad tempus dumtaxat exiguum concedebatur ; hoc vero ad 
tiiiem i'.eculorum perdurabic. Et quid tandem du.'icacus ilte 
fapor , quo perl'undebatur pro niomciito IlV.iëlitarum pa- 
latum , Il conteratur cum illa dulcediiie ac dtliciis fpiiitua- 
libus , quibus , ope Sciipturarum , iatiantur ik iiiebriaatur 
fidelium corda ? 

Deficiebant Sanflis Patrlbus verba, ubi de Scriptura; dig- 
nitate loqiiebantur : nuiic Ulam horto comparant tiudibus 
«c deliciis pleno ; nunc tbnci limpidiilimo Ecclefiam Dei 
irriganti ; nunc munimento tbrtjilimo ac tuni inexpugnabili, 
ex qua pendent mille clypei , quibus utantur in pr^tlium 
fortes Ifraël; nunc menl£o,qu;un omni dapium genere re- 
fertam fiiiis luis Pater Cœleltis inftruxit ; nanc iterùm in- 
ftrumento ac diplomati publico , quod Ipfe llex Cœli & 
terne propriis digitis conlcriplit , & in quo voluntatcs Suas 
»c mandata ex.iravit. 

(^uantas porro Incc omnia nobis fuggerunt ideas ! Ex- 
fpatiemur in horto illo , JJilcCtiiiinu , 6c deliciis ejus ani- 
mas uültras recreënius Bibamus de limpiiüiiimo hoc iuntc , 
re fitiamus in x-ternum. Aiiideamus nienlie , ad quum nos 
invitare dignatur Holpes 111e Celliiiiraus. Aptemus ea no- 
bis arma , quœ in hàc arce facratiliimâ invcniemus. Litteras 
illus pervolvamus , meditemurin Lege Domini die ac node , 
ut voluntatem Jijus l'acientes, pryii iük in Sucris Oraculis 
prcemia confequamur. Iiritcmur Eccleinis Santtx' exemplum, 
quœ â Sponli Sui prcolentiâ vilibili ad tempus lejuntta , 
hilce litteris, amoris ejus teiübus , exiiii lui mtcrorem dil- 
fellit, fiduciam roborat , ac vüs Domini hoc lumine di- 
reifta inliliic. 

Narraiur de Sanûo Abbate Antonio, ipium , cùm quâ- 
«am die exultarent dilcipuii ejus ob receptas à iMagno Con- 
fiantino litteras , ita eos allocutum elle ; miramini , inquie- 
ba; , terrenum Imperatorem dignatum ad vos tpillulam dare, 
& non admirammi , eodem honore vos aiiici ab Imperu- 
tore Ccclclii , exhilarat vos Epillola Conllantini, & Epiftola 
]Jei animos veltros ncquaqujin movet : perverliim hunc 
animi fenfum deponite ; proprio ore hanc diitavit Deus , 
licét manu mortalis Icribx uius fuciit : Deus Ipie in Scrip- 
turis loquitur , vox Ejus Divina in iUis auditur , & quam- 
vis eamdem infirmitati nolirro aiteinpcret, dum eam coilo- 
cat in ore Prophetarum , lempei tainen Vox Dei elt , Vox 
plena Majellatis , Vox j'lena virtutis. Ita Ainonius. 

(^S'ylus ejus mirMlis. ) llxc porró majeftas , ha2c virtus 
ducent ubique in Sacris Eloquiis, & origiiiis Eoreni l'plen- 
dorem ac dignitatem ; rodunt. Stylus cnim Scripturarum 
fimplex eft , eoquod inllrucndis hüminibiis lint com- 
pOiitte : at lenfus lllarum altns ik fublimis, quia opus lunt 
Ipfuis Dei. Digna eft Autore fuo hxc Scripturce 1'ublnni- 
tas , nobis autem utilis eft apparens Ejus humilitas. Ac, 
five lub hoc , live lub illo conliderctur afpettu , mirabilis 
eft undequaque , adco ut cum Augullino de Sacris Litteris 
exclamandum lit : mirabiU alliiudim , mirabiii yrxditii: fuut 
humlUiate. 

Mirabilis efi humilitas , dum refpicis externum vcrborum 
eorticem , in quibus nihil fucatum , phaleraium nihil ; quin- 
imó totum ita eft ad limplicitatem compolitum , tit vanx 
eloqueniiœ lludiofis taltidium panant , quemadmodum idem 
ipfe Augurtinus in fe primiim ante coiiverlioncm exptrtus 
eitj & quotitliè cxperiuntur illi vaniloqui & plcudo-fapien- 
tes , qui , ambulantes in altis & mirabihbus luper Ie , Sacra- 
jum Litterarum humilitatem defpiciuut , «Sc iudibrio habent 
earum iiraplicitatera. 



57^ 

Verïim fi , detrafto rantifper externe cortke , attentius 
in Iciilum verborum penetres, tune demùm mirabilis alù- 
tudo Scriptur:c apparebit. Invenies cnim, non verba fo- 
lummodo, led & res ipfas fignificare , & myfterüs picna 
elie omiiia. Non ununi tantum , led multiplicera in Üs fen- 
l'um reperies , & quo profundiiis hunc thelaurum ettbdies, 
eu majores divitias.eö pretioliores deteges gemmas ; adeö 
ut vita horaiüis, etiam maxime longoeva , infurticieiis planè 
fit , ut ex hâc Sacra Fodina eruat lapides pretiolbs omnes 
in eà latitantes ; meritoque Scrlptura; ftudio ab Auguftino 

applicatur illud : (Eccli l8.) Cùm confummaverit homo , 

tune inciyiit. IS'ec mirum : tcccundus enim uimis ç t & 
abundans Supremi Numinis Sermo. ( Plalm. ii ) Eloqui-i 

Domini , tloquia cijla : arg^mum igne tx.tminalum , pny- 
baium terr^ , purgaium fiptuium Et quid mireris , quod tot 
ac tanta mylïcria integro vohimine compleflatur lUe , qui 
vel unico verbo Ccelum ac terram & omnia in els con- 
tenta Ibrmavit ? 

{S.ripiur.f iibunduntia.) Quantum igltur folatium fidclibüs 
prucuravit Deus, dum in uno \'ülumine thclauros fapienti.e 
& Icientix Sux voluit comprchendi ,idque modo tam admi- 
rabili, limplieitate Iciiicet ac altitudine mixto ! Facit nempe 
Scripturarum iimplicitas, ut in illis line magno labore de- 
tegamus, quidquid ad i'alutem clt necellarium : facit Earum 
akitudo , ut , poftquam lemel haulimus eiementa Fidei & 
quidquid ad viram chrilüanè inftituendam nccelie elt, deinde 
ad fublimcs illas perveniamus veritates , quic fidem nu- 
triunt , pietatem augent ac roborant , & quantumcumque 
ex hoc Sacro puteo hauriamus , Temper luperlint abylii 
aqaarum vivcntiura , ad quarum fundum nemiiii itatur per- 
tingere. Teftantur id millena vohimina , quic in Biblioruni 
explanationem fcriplerunt /\ntiqui & i^Ioderni, «S: tarnen 
adbuc liipereft meilis magna in iis colligenda ,• adeö icili- 
cet frugiler eft ager ille , qui , quô plu< colitur , eó magis 
truüiticat, eb magis rcccunditatis luiv; divitias prodit. 

Veré de Scriptura dici poteft , in iblo ilto volumine quam- 
dam icientiarum encyclopediam feu univerlalitatem conti- 
ncri. Si enim Philofophiam naturalem cognofccre (tudeas , 
docebunt te plus de mundi origine prima tjeneleos c.ipi- 
ta , quàm umquam fjivcrint conglobati limiil omnes anti- 
quitatis Philofophi. Si fiudium LcgiÜationis arrideat , in- 
venies in ISloyfe Legiftatorem , cui nee Solon, nee omnes 
Griv-corum Sapicntes comparari valent. Si J:^thic.;m feu mo- 
rakm fcientiam quicias ; lege Sapieniinles Libros , & in 
illis munita reperies morali vitx utilillima, iplbfque humi- 
num caractères , eorumque agendi modum graphicé vide- 
bis depiftos. Si Ililtoriam invefiigare libeat , eam ab ortii 
muncii deduftam tibi fuppeditabunt Sacra Vohimina. Si ia 
abfcondita Dei Coniilia & ;\lyiteria oblcura penetrare de- 
lideres , habes Propheias & jVpocalyplim. Si demùm , quod 
omiiium caput elt, de Altiiiima Sanclitate ik Puritate Vit;e 
lis follicitus , meditare Evangelium , Afta Apoftolorum & 
Epiltolas : hic reperies fanftiiiima Chrifti pnfcepta ; vide- 
bis exemplum ik doürinam IIominis-Dei ; cognofces prl- 
niorum Chriltianorum mores, audits monita falutis , (,/.>Le 
te ad omnem infurmabunt virtutem , atque in hàc ik fu- 
turà vitâ felicitatem libi procurabunt pcrpetuam. 

\{xc li ita lint, IHleftillnni , quis non ad Scripturarum 
fiudium ac meditationein incitabitur 1 eb magis, qucid hic 
Sacra quccJam lit Pharmacupica , in qua quibufvis ipiri- 
tualibus morbis proir.pta ac fecura invcniamus remedi.i.Si 
quis cnim in ignorantiro tenebris , ac inceriitudine verfe- 
tur confcientix' , conlulat hxc Uracula., ik ducem repe- 
N 



58 



Exhortado Octava 



riet quem fequatur , lumen qiiod tenebras difpdlat , Icctuf- 
que cum Propheta Regio exclamabit : (Pfalm. u8.) Lu- 

cerna ptdibus meis verl'um tuum , ù lumen femiiis meis. Si 

auimïc tuoe fpirituule aiiquod vulnus inflittum lit , cujuf- 
cumque Ut generis, remedium hic tibi conyruum oftercur ; 

nam, ut dicitur Sap. l6. Ntfue /terùa , ntque nudagma fa- 
navit eos , fed luus , Domine ,J,rmo , fulfanat omnia. Scrip- 
tura in prolperis moderatur animum, in adverlis confortât, 
in bello lultentat , in mileriis «S: afflidionibus confolaiur , 
qutniudmodum expeni lunc Juda?i Machabseorura tempore ; 

( 1 .Mach. 1 2.) liüben^es, iliquiunt, yb/..'/;o fhnclos l:bros, qui funt 

in wanibus nojiris. Prteiverat iplis David in Pfalmis dicens: 
( Plalni. I I U. ) Nijl quod Icx tua mcdi atio mca ejl : tune 
}urtè periijjem in humitiiaie mea Hinc ( tefie Anibrolio ) 
cui Ux Dii meditdtio ep , liuic pr^tjio funt mij'ericordix , ut 
vivat in ttternum. 

Porrö non verbis tantiim Corda ie^entium movent Scrip- 
tur;E,ied & exemplis ad vinutem ildandam animos tra- 
himt. . . Quid euim ad caRitatem eflicaciùs i.mpellit , quiira 
.Jolephi liiitoria? Quid ad pa ienter fercnda adverfa,quàm 
liber Job, & hcroica illa patuntia , qux iu iplb emicuit? 
Quid magis maniuetudinem clamât, quàm Moyiis &: Da- 
vidis tacla ? quàm mors Stephani pro inimicis luis depre- 
cantis ? Quid demïim in orani virtutum genere exci-U'um 
magis , quam Chtifti &: Apoltolorum exempla ? . . . liïcc 
omnia ante oculos proporunt Scriptuice , atque liis me- 
diantibus pailiones mortificant, adeó ut veriiiimé dixe- 

lit Chryloltomus ; Kulia ejl in humana natura vel corporis 
Vil A/iim^e pajj'io , qu<t med-.cinam Ine accipin nequcct. 

Nee vulnera tantum curat , led & arma fubminillrat , 
quibus contra inimicos falutis in arenam defcendat Cliril- 

tianus ; ( Prov. 30. ) Omnis j'irmo Lfei ign-ius , ctypius ejl 

fpcramibus in je. Sive igicur dsemon iiuiocentiam cordis 
impugnet ; üve myndus iallaci bonorum fuorum ollentu- 
tione fediictre cupiat ; live caro blanditiis luis ad pecca- 
lum alliciat , quilquis ad hanc niyiiicam Davidis 'l'urrim 
coniugiet tmus erit ; (Cant 4 ) iktHe clypei pendent ex eu , 
on:nis armmura jir ium. Hunc clypeum arripuit Chrilius , 
dum tentatus ad Scripturam recurrit,& Verbis lllius ini- 

liliCum dejccit , dicens : ( ÏMaith. 4. ) Aon in Joh pane vivit 
homo , j'ed in omni yerbo qucd prccedit de ore Dei. . . Pote- 

rat utiquCj cum Teus eflet , lupreraà l'uà poteltate mi -, 
poterat vel lolo obtutu internalem holtem profternere & 
longé à le in profundam abyirum relegare ; fed hic vin- 
ceudi modus nobis nullo fuidet documento ; atque ideö 
aliis utitur armis , qux- nubis cum Iplb iunt communia , &: 
ad quïE univerlis fidelibus patet accelüis; ut ita ad Ejus cxem- 
plum anima nofira Sar.dtorum Librorum cibo fe iiutria: , 
«X Illis %'ivat, & ex Illorura viriute faudlo vigore initau- 
ratia , omnia inimici tela repellat. 

( Minijiris Lyatigelii Maxime necejfarius ejl S. Scrip.'ur.t 

"•''-'■'.• ' ."'•"? P"-'^ lupei-que iütelligitis , Dilettiilimi , quàm 
utilis lit ScripturK mcditatio , ü velitis animi morbos cu- 
lare , vitam lanüè infiituere, pugnars fcüciter prxlia Uo- 
*iini , & de hofübus Veliris undequaque occurrentibus pul- 
chram referre vidloriam. Nunc & aliud conl.derare opor- 
tct motivum , quod Statui & Vocationi Vei'aX' cft pro- 
pnum ; Sacrum, inquam , Minillerium, quod numquam eà , 
qui oportJt , digiiuute obibitis , nisi in Divinis Lloquiis 
iiis verfati, & hccc tamquam aqua; vivae ex ore Veitro 
continué defiuant. 

Ad hoc Itabiliendum fufficit vel unicus Apoftoli textiis 
.( 2. ad Timoth 3. j . 16. ) v.r.rùs i<.«>;j«w dlyi.-iiiüi inj'pi^ 



rata utilis e/l ad doeeniiwn , ad arguendum , ad corripiendiim , 
ad eradiendum in jufliiia : ut peficlus fir homo Dei , adomne 
opus bonum injiruclus. Perpendite , qua.'fo , lingulas parti- 
culas , in quibus continentur prïccipua Pailoris Officia. Uti' 
lis ejl ad docendum ; fcilicet , Kehi,ionis Chrillianse Veri- 
tates. Ad arguendum , & refutandum errores ipiis oppoli- 
tOS. Ad ccrripiendum depravatOS mores. Ad erudiendum y 
feu inliituendum fidèles ad juiiam & fandlam vitx conver- 
fationera : ut undequaque perleftus fit /lomo Dei , id cft Pal'- 
tor , qui locum Dei occupât , Deum repra?fentat , Kjus vice 
fungitur , atque ideö /wmo Dei nuncupatur , quia Deum 
exhibei e in doftrina (k exemplo , totufque Divinus elfe de- 
bet ; ut, inquam , ille lic ad omr.e Oj.us bunum , ad omnes 
Oflicii fui partes injirucJus & aptatus. 

An breviàs & etlicaciùs commendari poflet Pafloribtis 
omnibus Scripeura; liudium , quàm iimili eioiyo , quod ab 
ipfü Spiritu Sanöo , ejufdcm Autore , per osPauli loquente 
em;inavit ? Abiit tarnen procul à nobis , L iliftdimi , ut en- 
coniium illud plus tequo extoikntes adfolas Scripturasto- 
tam Dcclelice Doftrinam reducamus ; fcimus enim multa 
elfe , qutc à traditione petenda funt , line qua nee iplius 
Scripturx haberemus noti'iam , nee verum Ejus fenfum cog- 
nofcimus. Hoc nobis fuiliciat , maximam elïé ad illa om- 
nia Sacrarum Litterarum utilitatem , quod Spiritus Sanftus 
hic docet ; fufficiat notis, m Illiscont.nen Chriltianse Doc- 
trinx' med.ullam ac pra;c)pu::s morum régulas ; aptari in eis 
hominem Dei ad omnia Evangelici Miu.llerii officia, ut 
ad Illarum contir:uam nieditationem omni ftudio feramur. 
Novimus quàm fublimis ik Status Paltoralis ; novimus 
necelie elle , ut in Cœletlibus lit converlaiio nofira , & ad 
illa , quce furfum funt omnes cogitationes noiirce dirigantur. 
Ad hxc autem adimplenda quid magis condycit quam Scrvp- 
turarum meditatio , in qua meditatione exardtfcit ignis Di- 
vinus lub facris illis ciiierlbus contcntus , qui corda nof- 
tra inflamrrjat , cadcm Deo replet , ac ab omni terrenarum 
cogitaiionura ï-xce expurgat. 

Novimus etiam , teneri nos verirates à Deo revclatas po- 
pulo proponere. Ilias ponö primaiio inveniemus in facris 
Oraculis , in quibus Deus Ipfe nobis loquitur ; in quibus 
reperimus abl'conditas illas margaritas ; in quibus ad exem- 
plum Mo-is cum Deo converfamur , Ipiius audimus prïC- 
cepta , & ex hàc fanilà converfatiouc toti lucentes &; glo- 
ria pleni revertimur ad populum , ut ipli ea , quse didi- 
cimus , nuntiemus. . Si abiqtie Divino lumiiie nequeamus 
vera à fallis difcernere , & , intcr tot humauas adinventio- 
nes j errorum fcopulos ac falfç philofophia: detegere fo- 
phifmata ; ad nihil profetlô fecuniis recurremus quàm ad 
iplum Dei \'erbum , quod Lucernam voluit eife femitis nof- 
tris ,• qiió méditante vcra fecernimus à falfis , folidâ doc- 
truiâ imbuimus animum ; in quo tbefaurum habemus , è 
quo prüferan;us nova &: vetera ; in quo etiam reperimus 
mulciplicis generis argumenta , quibus féliciter debeüamus 
vericatis adverfarios , qui, lub fallb Scripturarum nomine, 
perfuaiiones vanas & proprii fensüs proponunt deiiria. 

Novimus denique , in ptrfona 'limothei , Palloribus dic- 
tum e'ie : .( 11. Tim. 4.) Pnrdica verbum, injla ujpor:unè y 
imj ortuiiè : ursue , cbfccra , intn-pa in or:ii,i paiitnira L' doe- 

triiia. Novimus, uos ad exemplum Pauli ( Rom 1.) fa- 

picnübus , C' inftpientibus debiores tjfe. Ad hiec autem om- 
üia , ut decet , peragenda , quid excogitari potell; Scripturi 
utilius .? . . Hic continuus de Divinis occurrit fermo, ^uô 
nutrire poilimus perllclos. , Hic continentur futurx fehci- 
i«tis prorailüones, viitutisac lauilicatis prïccoma , <^u)bu$ 



Jecuncîa in Dominica prima Qiiadragefimce, 



pias animas jam benè currentes exhorati pofüimus, ut quô 
cœperiint itinere fecurè pergant, & carnis curam ac lle- 
eularia defideria conieimiences , ad cüronum hbi paratam 
oculos leiiiper hal tant iiiteiuos .. Si cum tepidis ageiuium 
fit , reperimus hic raonita falutis , quibus pt'iiculolbs hu- 
jus ftatùs demonltreinus fcopulos , torporcm excuiiamus , 

&; ignem iilum accendaniUS , que;il ChnilUS venu miudrein 
urnim , ( Luc. 12 ) quô accenii deinceps exultent ( Pfalra. 
il!. ) ùt gig:inres ad cumiuiiim viam virtutis , ik ( Ileb. 12.) 
f rof(>/l.'u m libi certamen alacri animo nggrcdiantur. . . Si cuiu 
peccatoribus traftandum , luggcrent nobis Sacrce Litterie 
horribil'js Dei commiiiaioiies & pœnas quas hujulmodi ho- 
minibus intentât. Per has dura iplbium pedüia commo- 
vebimus , oftendentes quàm (Heb. lo. ) horrcndum jU in- 

cidtr: in munus Dû vivdiins , quàm ternbUis iplbs maneat 
cxydclnno judicii ; quàm purùm pi'üteceriut ( Matth. lo. ) ji 
mundum unh crfum lucrentur ^ animât verô JUlS darimentiim. 

paùantur. Atque hil'ce exhortationibiis exempla jungemus , 
quorum in Si;ripturis ingens habetur copia , qu.c Ck pec- 
Catorcs concutere ,' & Jultos eontirmare 6l tepidos incen- 
.dere ,valeant. 

( No:antur l'radicmorcs , qui EJ non utuntur. ) Hxc porrô , 
quîe ex Saciis Litteris deproniuntur , longé aliani dignita- 
tem , aliam vim habent , quàm illa qux humano e cogitan- 
tiir ingenio Dieiie , quxlb , cur taro parvos ex concio- 
nibus fruitus colligi perlpicinius : non ahà protVdö de 
causa , nisi quia multi non Yerbum Dei , led verbum ho- 
minis prœdicant. Sunt leilicet plures , qui hilliioncs potiùs 
quam Dei Legatos agunt : nugas divendunt, tabulas nar- 
rant , ratiocinia proterunt , qu;e rifum movent & à quovis 
cordato homine debent explodi. Nihil in eorum dilcurlu 
lolidum , nuUa in verbis unflio , nulla in aélionc dignitas 
aut raajcltas : muneris fui nequidem ideam habent , & ta- 
rnen egrcgiè fe illo funflos eviüimaut , ubi linè ulla prœvia 
pra^paratione , ad temporis fpuium fibi prxfcriptum indi- 
gtlla quacdam eblateraverint. Hujuiniodi profefto nequidem 
Priedicatoris mcrentur nomen , & è Cathediis poiiàs de- 
turbandi funt , atque ad anernum redigendi lilentium. 

Eli & al:ud Prxdicatoruin genus» leviùs quidem quàm 
priores culpuridum ; illi f.iiicet , qui niulta concilié &: f'un- 
datè dicunt , led hun-ani^ ratiocinationibus niminm inni- 
tentes , vix aliquid è Scriptura , vis aliquid è SS. PP. pro- 
feiunt. Plerùmque etiam illi linè trudu aërem verbu'ant , 
funtque velut œs fonans & cimbalum tiiiniens , quodtan- 
tifper quidem Auditorum aures terit , led nullum in ipiis 
aft'eüum , nullani cordis mutationem geuerat ; nihil ingul- 
cat , nihil perfnadet , eoqliod verbum humanum Ipco Di- 
vini fubliituant 

Jlle igitur , ille folus verum Evangelii prx'conem agit , 
qui in Saera Scriptura ad omne opus bonum inltruftus , 
Verbo illo utitur tamquam (Ileb. 4.) gladlo anapUi : 0- 
per.ingcns ufqui ad div'ijwnem anima: ac fpiriûs , Cünipagum 

quo.;ue ac mcdullarum , dilcernit cogitationts & intentiones 
cordis. Ad illius vocem contremifcunt obdurati peccatores , 
commoventur , dejiciuntur , & Ibluti in lacrymus novani 
viire rationem ineunt. Nec mirura ; (Heb. 4.) l-'nui ,ji 
tnim Scrmo Dei quô Utitur ; initruniencum eli ]plius Onini- 
potentis ; Semen e(t cui Deus virtutem indidit truttus fpi- 
ntuales producendi , quâ prrerogutivâ non gaudet ferme 
quifcumque ab hominibus aoinventus. Verbi Dei prtcdica- 
tioneconverfus cft mundus , non humant eloquentite fuco. 
Itaque, Diledliilimi , ii cum fruftu pr;edicaie velitis doc- 
tnuam Cbnhi , oportec Vos Scripturte liudio totys dedere. 



59 

Hinc a Patnbus vocarifolet Liber S.:cerdotaH! ; hinc omnes 
quotquot de Clericah Itatu fcribunt , continuam Scriptur;è 
mcditationera Sacerdotibus ineulcant. 

C Quomodo pr^parundus animus ad Jludium Scripiurarum dé- 
bité peragenduni. ) ^'erùm enimverù non fufficit qnocumoue 
mono Scripturas legere & Earum volumen memori-e de- 
mandare. Sciebat & Scripturas dxmon , qui in tentations 
Lhnlti non nisi Sncns Litteris ufus eft, fed eo fine ut Chrif- 
tum ad lapfum & iinaliter ad idololatriam perduceret Hoc 
magiRri erroris exemplum fequuntur hœretici , qui & ipfi 
Iciuianrur Scrip'.uras : aft ut iis , proh dolor ! commenta 
hia , tallamque doûrinam Habillant , & diabolicâ fraude 
decei^ti , Ventatis Fonte inftliciter abutuntur. Multl quo- 
que inter Catholicos S.icra Volumina medltantnr, fed ia 
lis inhil quxrunt pia'ter curiofa qux-dam : multa de genea- 
logiis , de temporum ratione , de abllrulis quibufdam ditfi- 
cuhatibus norunt , & fœpè tota hn;c ipfornm fclentia ia 
lumum abit , ilifpuiationes quafdam & inanes altercationcs 
pant ; curiofrati liudent non irdificationi ; medullam altif- 
hms _ litius Doarinœ negligunt , & de unflione Spiritils 
Sanfli^ , quce in hoc Volumine difEuit , nihil quidquam 
participant. ^ ^ 

Non lie ad Sacras I.itteras accedere Vos volo ■ Î^A pro- 
pri.im Vcllram & pro.ximi tedificationem in illis qu-xrere de- 
betis ; & hoc Ipiniuall cibo animas Veitras enutrire • at- 
que ideo difpolitione quadam ac methodo opùs eft' de 
quibus hic pauca lubjicnira , ut folidum ex hoc Itudio IVuc- 
tuni releratis. Attendite , quxfo, & quod dicam in pra.xirn 
deducite. ' 

Atque in primîs non nisi magna cum reverentia BiWio- 
rum Volumen aliumite ; cogitate apud Vosmetirfos , noa 
lue accipere Vos ( I. Theif. 2. ) verbum hommur, IfedUicut 
'i\ ^^re) l^erl-um D.i Loquitur in his ad Vos Idem Ille 
Dais , qui oç I^Ioyh & Prophetis & Apo,:olis locutus eli. 
M Apouolus mter pnmanas Judicorum pncrogativas numc- 
ravent , quod credaa/uu itts elcquiu Dei , ( Rom. 3. ) hanc 
ùi V os prxrogativam eo majoris tacite , quod jam à Serin- 
tuas ablaium i:t_ velamen illud , quod in Veteri Lege Ea- 
rum knium Judcis ablcondebat. Narratur in multis Sanflo- 
rura Pfx-hilum & Dottorum vîtis , eos nuraquam nisi fiexis 
genibus Scripturas legilie : laudabilis quidem iu-ec pra.>iis 
elt ied hanc a ^'obls non exigo ; fufficit ( quod & ne- 
celle elt ) ut magna cura veneraiione , ac honore Sacris 
Litteris digno, ad Earum liudium Vos accinnatis. 

Hac itaqueammi ven^ratione fcmpcr pi.Tfuppofitâ, bfe- 
viter accipue lludendi meihodum , in, hoc Prophete Kegîi 

dlfto: (Plaira. 118.) Da m.hi inuUcaum , O fcru:abor L^ 
gem cuam: <.r cufiodiam illam in toto corde meo. Primo ita- 
que David ab Ipfo Deo lumen exigit : Da m.hi inulUrium. 
2 . Studium e.v parte fua ailjnngit indefelfum : Scru.alor 
Legem ,u.,m. 2,.° Deliderio iiugrat proficiendi ex eâ , & 
mores luos cuiam contbrmandi : Cujicdiam illam in tao corde 
m:o. la quibus profeftô fuccinde contlnetur quidquid ad 
laiuiare ac utile Sciipturarum Rudium conducit. Operœ 
pretium eft hœc lingula paucis evohere. 

{^Siudio junga.ur oratio.^ Ante omnia igitur à ferventi 
oratione incipiendum elt, &i Luminis Divini adjutorium 
e.xpeteildum. Da mihi imciLnum .^inquit Prophcta , & paulô 
aULC dixerat : Revda oculos m-j<, s , O conhderabo mircbUia di 

Legt tua. Si autem David, Spiritu Sandto plenus & vir 
lecundura cor Dei , fpeciali himine indiguerir , quid nos 
homunciones, ignor.intiie & peccati tenebVis involuti, pro- 
pnà iutelligentiâ iu Scripturas pentcrara fpcrabimus ? Abyf- 



6o 



Exhortatlo Ociava 



fus hic ert Scpientisc Dei , abyflus myflerlorum ejus , & 
tenebrœ fui;t fuyer ficUm nhyjjl , ( Gen. i ) quas Solus 111e 
diUipare potell , qui Verbo Suo lucem à cenebris , naf- 
cente mundo , Hivilit ... Uum Legem Suam Deus pro- 
fiiulgavit populo Itiaël , loquebatur illi de nube ; ( Exod. 
19. ) toius auttm motu Siiiui j'umabar, Dum delceiliiit iii 
Templum , quod llicrofolymis dedicabat Salomon ( III. 
Reg. 8. ) nfbula imyUv'u domum , & fub illa latebat Do- 
miiius. . . . Ità & iiuiic in Scripturis loquens , Sacris tene- 
hris circumdatus ell , latet in ncbiila ; nee dabitur facie 
ad faciem Iplum videre nili in Crelis. 

Oriumur autem hïc lenebrre , partim ex eo , quód oculi 
noitri débiles nifnis fint , quàm ut tantum \'eritatis fplen- 
dorem ferant'; partim quùque ex ipfa rerum natura; lub- 
limes enim fuut nimiùm Scrmones Dei , nimis alta IMy- 
fieria , nimis profundx cogitationes l'-^jus , quàm ut illa 
omiiia nnc Ejuslpeciali adjutorio capiaiiius. Prufanos ocu- 
los procul hiiic arcet , humiles autein & lincero corde Ip- 
funi qux'rentes ad illorum notiLiam admittit , eifiienique 
fecreta Sua révélât. Fidem quôque noftram exercere vo- 
luit, & intelleSum nofirum in obfequium ejus captivare. 
Suilt in Scripturis Sacris profumlii MyJlerUi ■, inquit Au- 
gulünus i-u<e ad hoc tcguntur m vil^fcant ; ad hoc quxrun- 
tur ut cxcrctant ,■ ad hoc aperiuntur ut pafcant. 

Nullus in h-xc féliciter pénétrât , nili Iplum Deum , nüi 
Ducem fequatur Ecclefiam , quam Mandatorum Suoriim 
iiiterpretem poluit Qui proprio hic inhïcrent l'enfui , mi- 
fcrabiliter lapli funt , & in ipiis verificatum elt , quod de 
Judfcis dicit Pfalmilla ; ( Pfalm 6j. ) Defeccrum Itrutantes 
fcru'inio. Tcrribilia hujus verltatis exempla fuppcditant hre- 
retici j qui fpiritu liiperbo elati, & in proprio fenfu abun- 
dantes , auturitatem excuflerunt , ac privato Aio fenfui 
Diviiia fubjeccrunt Oracula. Idemque eveniet omnibus , 
qui proprià virtute ad ]")eum accedere , & in altillimum 
illud iMajeltatis Ejus Sanftuarium volent intrare. 

Abfit hoc à "\"obis , Dileûillimi ; nolite proprio fenfui 
fidere , fcd petite à Pâtre Lumjnum , ut revelet oculos 
Veltros , ut det Vobis intclleQum ; &: quoniam Ipfc Spi- 
ritus Sanftus teftatur per os Petri Apolioli; (II. Pet. i. 

lioc pri:iium iniiliii^znles quod omnis Prophnia Scripturx 
proprid interprei aiione non ft , ) ideö autoritati Vos fub- 

mittite ; Interpreteni audite Ecclefiam ; Hanc lequimini , 
qux iMagillra elt ^k Columna Veritatis , ab ipfo Deo, ut 
Vos in Oracula Sua deducat , prxpollta , & in hunc fi- 
liem à Spiritu Sanfto dlreöa. 

( Labor.-ndum njjlduc. ) Sed & laborem ex parte Veftra 
adjicere debetis aliiduum : Scrutalwr , inquit David , le ge m 
tuini , quo fcrutandi verbo, quod fedulam & folliciiam 
perquilitionem dénotât , non fine myRerlo utuntur Agio- 
grapiii , ubi de iiudio Sacrrc Scripturce fit nicntio , ut 
ncmpè figr.ificent , non unius diei aut anni lilc opus cfTe ; 
féd frcqucntis , led longcc & profundx meditationis. Nibil 
magis elucet in Pfalmis , quàm diurna ac noûurna Davi- 
dis ad Ulam intelligcndara follicitudo. I.ex tua , inquit , 
( Pfalm. IIÜ. ) tota die meditutio mea efl. Meditabor in illa 
( Pfalm, I, ; die ac nocle... ( Pfalm. I IÙ'. ) Di/exi inandiia.iua , 
fupcr c.urum Ù tcpaiion. Eodem prorsiis niodo nee ab oculis 
nee il corde Veftro recedere dc-bet Sacrum \'ülumen , in 
quo ars artium , eura aniniarum difcitur, eaque fublimis 
fcicniia non nlsl excrcitio cüntliuio , attentione & leflione 
jndefefsa acquiiitur: condemnatus ell quippe homo , ut ;« 
j'udore vuliiis fui vefcutur /vî^t", ( Gen. 3.) quod non in corpo- 
rali cibo tantum fed vel maxime in Spirituali locum habct. 



Cogitate, quki ïlb facïatf?, qui aurum ac pretiofa me- 
talla in vifceribus terni3 quairere proponuut , omnia exa- 
minant , omnia krutaiitur ; nee fudicit , fi venas aliquas 
aut pauca auri grana detexerint , fed profundiùs continuo 
fodiunt , ut tandem auri abundantià potiantur. Idem pror- 
SÙS in Scripturis accidit , quas fodiiiiu funt , in quibus abfcon- 
duntur Divinœ Sapienti* thefauri , & quó magis in eas 
pénétras, eó majores divitias detegis : quidquiJ enim in Illis 
latet Divinum ell, excellens efl , & quo profundiùs fodies, 
eo plura reperies , qux non folùm ad perfeftionem tuam 
ac fanctitatem propriam conducent , fed & ad profaûum 
aliorum, quos curie tux habebis commiffos : atque hoc prre- 
cipuè intentum Veftrura elfe debet , ut ea in Scripturis qux- 
ratis , qux & Vos & alios poiiint xdificare. 

Patriarchx , dum in Palxllina puteos fodiebant , hoc eà 
faciebant iutuitu , ut &: ipfi & pecora eorum illorum aquis 
fuim extinguerent. Labor ille , quo in terrx vifcera pcne- 
trabant , difTicilis quidem erat ac moleftus , fed ubi venas 
invenerant aquarura viventium , gaudio perfundebantur , & 
laborem fuum abundantiliimè reputabant compenfatum. Ira 
& Vos, Dileftiiiimi , in Scripturis primo qnidem labora- 
bitis , fed dum perveneritis ad fontes illos aqux viviv fa- 
lientis in vitam xternam , (Joan. 4.) tune labçris obliti 
fuperabundabitis gau-'io , &, ut verbis utar Evanglii , pu- 

miiui de ventre Veftro fluent aquit vivcc . ( Joan. 7. ) qui- 

bus hortum Chrifli irrigabitis , & populoruni litim extin- 
guetis. Ad hoc autem in Scripturis , uc dicit Auguftinus , 

^■Jttius fodiendum ejl , dotiec perveniarnus ad param , Peira au- 
t:m erat Chrijlus , apud quem efi fons viur. Chrülus fciü- 

cet (Sc Veteris & Novi Teflamenti fcopus ac finis ell : in 
Vetcri lub figuris latet ; in Novo autem aperte Se mani- 
fefiat ; atque ideö , poftquam noviftis hiltorias & Veteris 
Legis ;Mylleris , Novum prxcipuè Tellaraentum meditan- 
dum ell , in quo deteöum rcperictis quidquid deliderârunc 
Patiiarchx , quidquid aniiuntiàrunt Prophctx , quiiiquid ad 
purificandamanimam, vitamque fanflillinic inllituendani con- 
ducit. 

( Cujlodienda Lex in corde ) Sed dum fic fcrutando Legem 
Dominioccupainini , meménrote illius , quod adjungit Da- 
vid : Ciifiodiain itlain in ro.o corde mco : pariim quippe tuif- 

fet Prophetx Regio mandata Domini cogiiofccre , nisl fimul 
ad eorum normam , vivendi libi régulas prxfcripfilfet. Pec- 
catum itaque omne deponite, puro corde ad h.uic medi- 
tionem accedite , li in Scripturx myllena penetrare , ac uti- 
litatem ex illis referre cupiatis. Nam Ipfo Spiritu SarnSo 

telle : In maltvolani aniniam non in loib'it Japicniia , nee lia- 
bitabii in corpore fuhditopeccaiis. ( Sap. I. ) ParvuHs & hu- 

milibus Se manifellat I^eus ; qui mundo corde funt Ipfum 
vident; à peccatoribus autem faciem Suam abfcondit. ( Pf 1 8.) 

Lex Domini immacalata converiens animai ; atqUC ideo pro-> 

prius ftudii Scripturarum fcopus & etieflus ell, ut Vos- 
mciipfos expurgetis , &; animas A'ellras , ab omni fpirituali 
inquinamento liberatas , fan>5lilicetis Domino , Eique Soii 
eafilcm confecretis. . . IIoc li feceritis , replebit Vos Do- 
niinus fapientià , & laboribus Vellris bencdicet : hoc fi ne- 
glexeriiis , ad niajorem damnationem inferviet Vobis no- 
tifia Legis, omninci llerilis & vacua, nee ullam .pfxdica- 
tio Vedra utilitaiem profcret : numquam cr.ira y\uditorum 
animis impriraeiis vcritatcs illas nisi priCis ipfx corda Vefira 
penetraverint ; nam cujus vita defpicitur, ejus prxdicatio 
necelfariô contemnetur ( I. Tim. 4 ) Attendue tibi,ù doc- 
trin<e : inquit Apoilolus , ad Tiniothcum, infia in iiUs- Hoe 
enim Jaciens y & te ipjum Jaltufii facies , G" eos y qui te au- 

. diunc. 



fecunda in Dominica prima Qiiadragefimce. 



6i 



diunf. Oportet igitur ut priùs & ante omnia fibiij'fi atten- 
tat Minifter Evaiyelicus , turn demum utiliter lioûrinn^ 
fcfi applicaturus ; undè & Hieronyraus dicit ; In ore ejus 
Scriptunx fuavis ^ji ad loquctidum ■f cui prins imfTdJfa ad bcni 

vivcndum j'uerit. Apiuin fcilicct fequenda exempla , qu;e 
priùs fucco iiorum fe ipfas nucriuiu 6»: ex reiiquo mei iuum 
componunt. Ita & Yof. ante omnia cori-li Ve!iro imprimite 
■yericaces in Sacris Liitcris coiuenras , iifcue repkte a:nm3ï 
VeÜras, ac deinde ex illis mella fabricabitis, ouibus fubc5i- 
tos Vefiros in virtute nutriatis ac roboretis. 

( Efilogus.) Liceat itaque, Dileaiiümijllceat Vos allocui 
iifdem verbis, quibus Deus Ipi'e ufus cft dum Prophet.m 
JEzechielem ad pr^i.iicandum inilit : ( Ezsch. 3. ) Comedc, in- 

quit , volumen 'rjlud, C' vadens loqutTi ad filios I/r^i:I. Comedite 

& Vos Scripturarum Volumen antequàm ad ÏNIinifterium 
Sa:rura properetis. Replète & con:brtate ^'os illo Cibo , 
&. brevi experiemini illud , quod in textu hujus Sermonis 

aliiimp.i ; fcilicet : ( 31atth. 4.) non 'u: Jblo par.e. v'iv'u hom.0, fed 
in omni vcrbo , qw' prcc:d:l de ore Dei.^ DifRcultates OCCUr- 

rent , fateor, exq non levés; fed reco^iute hic agi de 
altiiiima Icientia , v.e a:i;e -.rTium acquiren^'a : & experiemini 
in ^'obis, quod in ie tuCum te'.tatur Ezecliiel : Ccmèdi 
illud : o faclwn efl in ore meojici i mcl dulce. .Ita &: VOS Scrip- 
turarum duicedinem deguftabiti.i - &: "ex meD.e , quô dc- 
liuunt, Vosipfys (Sï Oves Veftras nufietis. Tantum hic 



de priniis diflicultatibus fuperandis agitnr ; quô enim plus 
projjrei'iemini eo ma^is arridcbit Scripturx ftudium ; nam 
telte Gregorio : Scripiura Stura uj'u fajüdium tüliiL C* tciilö 
ampliüs ditigiiur , quamo amplnis mednaiur, 

Apium laborem imitaniini. . . lUx' non quxvis f.bi oc- 
currentia colligunt , fed cum felectu fuccum puriifimum è 
fiuribus educuni , eumque quidem foium , qui ad mella fua 
fabricauda utiiitatem habeat. Vos eorum exeirplo illis in- 
cumbite, quibus & Vosiplbs xdificare, animumque in virtute 
firmare vûleatis, ac deinde in alveario Ecclefix fruftum facere. 
Quieriie in ifto ^'olumine notitiam Legis Domini, Illique 
mores Veltros conformate. Cum magua reverentia^ cum 
corde puro, cum intentione pcrfeöi accedite ad perfcru- 
tanda Divina Oracula ; interpretera audite Eccleliara ; Lu- 
men Divinum , line quo hic nihil pûUiimus , fupplicitcr 
invocate ; &: Deus, ( Pfalm. 9j. ) qui docct homintm fcun- 
ti.tm cciptis \'e{tris aderit , ac dignos ^'os eftbrmabit. \'erbi 
Sui IMiniftros. Ab oratioiie auiem , de cujus necetfitste 
prxcedenti vice ^'os monui, numquam cefl'ate , fed illam 
cum liudio, cum labore non inteirapto conjungite, & lic 

Ëet, ut tamquam homines Dei , ad omnt opus bonum inf.ru-Fv , 

( II. Tim. 3'. ) fublimi Evangelicx Praedicationis JMunere 
ahquandó feiüciter defuiigamini, & aTequanüni Coronam , 
quam Supremus Paftor Chriltus Vobis in Cu-iis pr.t'para- 
vit. Amen. 



^ -(jj 



EXHORTATÏO NONA, SECUNDA IN FESTO PASCiïATIS. 



nte difllcultates occurrunt in Minifterio Sacro , fed magim quoque admiiiiculaoirernntiir. 

Q^is revolvet nobls lapiJcm ab ofiio monurmnti ? Marci 16. f. 3. 



Mag 
1\T , 

X'-LULIERE s illa? , quas nobis exhibet Pafchale Evan- 
geliuTi , rauka emerant aromata . atque ad primuni dilucu- 
lum foh? , portantes ea qux paraverant , egrediuntur ad 
monumentum Chrifli , ut Corpori Ejus demortuo ukimos 
honores ixpendant, Ciim autem cognofcerent , lapidem 
magnum advclutum eilè ad o'lium monuraenti, ideö in via 
foUicitx eil'e incipiunt , & aiixiè inter fe difquirere, quis 
ip.'is lapidem iflum rcvolveret Sciebant nempé , illum cfle 
m-.:gnum vaidè ( ut jMarcus teftatur) Sciebant, vires fuas ad 
illud obftaculum tollendum nequaquam fufficere ; Etque ideö 
anxiantur , tiinentque ut forte optatum officium impendeije 
valeant Ciiriito , 6: lic Ibüicitudinis iuse Icopo fruftrcniur , 
ii nullus fuperveniat , qui , remoto Ulo lapide , viam ipiis 
in monumentum paiidat. 

Liceat Vobis applicsre, Dileftiiü ni, id quod de Mulieribus 
in Evangelie Icgiinus Cum ipiis, ut confido, fincero & reuo 
corde Jefum quteritis... Cum ipfis aromata paratis & unguenca, 
id eft, virtutis & pktatis odores, ut in Cnriiti Corpus myfiicum 
eos impendatis , & 3ïembra Ejus , qux funt fuper terram , 
à corruptione prielervetis. . Sed audire Vos videor , fol- 
licitè inter Vos conquirentes : ■' JMarci 16 ) Quis re-.-oh-et _ 
nobis lapidim ? Quis auferet obftacula ? Quis fuperare nos 
iaciet difficultates illas quoe in ;Mini(ïerio Sacro , quœ in 
Statu tam Saï.öo ad fuigulos feré paliüs occurrunt ? 

Fateor Vobifcuru , DileauFimi , lapides muki funt , & 
lapides magni valdè , quos natura corrupta ^Miniitris Evan- 
gelicis in curfu eorum folet objicere. Abfitàme,ut vanà 
& inani fpe Vos velim laûare , quin contra fclices Vos 



exiltimo , fi de illis removendis anxii fitis &: folliciti ; imo 
eo magis telices, qu6 magis obftacula illa conlideratis, & 
ad illa explananda animum intenditis. 

Sed cavere Vos volo , ne proptereà inceptum iter re- 
linquatis , & retro abeatis, poltquam femel audiveritis Vo- 
cem Domini. Videte , quid agant ?.Iulieres Evangeiicx,- 
non abeunr retro , non deuftunt à propofito ; veram , in 
auxilio Divino confidentes , fecurce per;;unt ; & ecce , ubi 
ad monumentum perveniunt, vident lapidem illum, de quo 
erant follicits; , AngelicLs manihus revolutum , & Ange- 
lura ipfum eas blande a'.loquentem audiunt : ( IMarci 16.) 

JVoUti expa^'efcerc : Jdfcm qu.-eri-is jVa^,ire7!um. 

Pari modo Vobifcum ai;etur, Dileûilfimi : pergite fortes 
anirnis , Jefnm lincerè quxrite, & Divinà Ejus ope eva- 
nefcent difficultates illx , quas timeiis ; aderit fervis Suis 
Deus, & ld Oftatum finem \'üs perducet , fi vocatioai 
Ejus permanieritL< fidèles. 

Ad hoc ipfum anno pr.eterito Yoi exhortatus fum: oftendi 
fcilicet, fanciâ in Deum fiduciâ ^'obis opus elfe ,■ fed fi- 
duciâ tali , qutc cum fediila coüperatione ex parte 'V'eitra 
conjuufla lit. Procter hanc fiduciam fundamentum aiiud 
nemo ponere poteft : Solus enim Deus eft , qui potens lit 

Vos confirmare , (Ja.C. I.) if im.-77acula^os...cujiod:re ab hoc 
fxculo. Solus Ipfe eft , qui poiiit mutare pra^'a in d. recta : 
Cr afper:'. in vias pLmas ( LuC. 3. ) 

Hanc Ljitur fiduciam, qua Aeratis in virtute Dex'crce 
Excelli , hic feinper prœfuppolitam cupio , & primo loco 
coUocatara. Sed e's; nuuc ^liud adjiciam incitanienium, quo 



03 



Exhortado Nona 



Vos exhorter, ne terreaminî à di/ficultatibus illis, qnx in 
Statu Veftro occurrunt ,• eumque in finem eas propiùs sxa- 
miiKiturus olîendam , magnam illarum partem reliquis fide- 
Iitus \'obilciim commuiicm eue ; aut , li que Vobis difli- 
dliora agenda üiu , majores quóque adefie gratias , majo- 
res opportuiiitates , ut eu faciliùs iuperetis , atque in hac 
vidoria felicitatem Veltram litam eue, nonccternara tan- 
tum, fed etiam temporalem. . Tu Domine , qui in manu Tuâ 
habes corda omnium, excita AuJitorum meorum animos, 
m hifce liicîtamentis allefti cum alacritate & gaudiodein- 
ceps currant Vias Tuas , & ad I\Ietam , quam illis poluilli . 
jierveniant. 

{Tres fu/u pr.M/'uè Ir.fLks fda dljj'icultaus , qu£ occurruiu 
S.:cris Min; fins.) Lapides illi, five ut clarè loquar, difli- 
cultates feu obltacula qua; terrere pollunt homines , qui 
in via Miniikrii Sacri ambulare cupiunt, atque ita ad J_e- 
fum pergere, ad triapotiilimîim capita meo quidem judicio 
pollunt reduci. 

Ac i.° non leviter terrere poteft Sanûitas Singularis, 
quam hic ftatus exigit ; novimu< cnim omnes , quàm fra- 
gilia lint vafa , in quibus thefaurum iiinocentia; circum- 
ftrimus ; novimus, viitutem levillimo halitu i'œdari, mini- 
noque tentationis flatu totam dejici tbrtitudinem nofiram. 

2. o Poliulant hujus Status fublimitas ac fanftitas ut à 
multjs abftineamus , quibus îaici iinè peccato utuntur. Hoc 
autem grave accidit naturoc corruptie , qv.x inclinatur ad fen- 
fibilia, & fuo fecum pondère ad illa hominem trabit : cui 
proiudé continua fcnfuum mortificatione reliltere, &: acre 
belium indicere neceliè eli. 

3. o Terrorera poteft injicere continuus ac infatigatus 
labor,qucm in animabus curandis adhibere debet Miniller 
Evangelii ; perpetuô cum delidia ludandum^ elt ; (tudiis 
üacris" fine imermiliione inflanduni ; importuné ac oppor- 
tune arguendi lunt , obiecrandi &; inciepandi hommes , 

( II. Tim. 4. ) in ornai patientia , c- doclrina. 

Sanctitas itaquc illibata , mortificatio feufuupi etiam in 
tobus licitis,ac dcmum continuus labor , tres lunt lapides 
magni valdè , quai viam >Iini(terii periculolam & diffici- 
km reddunt. IIxc fingiila tantilper difcutiamus , Diledilii- 
Bii ,ut videamus,an rêvera tania lint hicc obltacula, quanta 
yrimà tVonte oculis carneis corrupcx nature reprxfentantur. 

{Siiucliuis ad .ju.i!n obliguiuur : Jed /t.rc d'-lHcultas diiam 
tifjiài iaicos. ) Et primo quod attinet fanftitatem Statùj 
Veltrijablit à me ut in hac re lalfis blandimentis Vos de- 
cipiam. Imô , imö, fanfti litis opoitet, & cgregiè fanûi, 
£ vultis Vofmetipros & Oves ^'e^tras lalvare. Hoc jam 
iicpiùs Vobis inculcavi ; hoc femper inculoabo : hxc , Deo 
<lante, ufque ad ultimum halitum erit vox mea. 

5ed ii laiiftitas illa removere Vos debcat à Statu Eccle- 
3ialüco , pari ratione removeri debent i'ideles omnes ab 
opère futc falutis exequendo ,• terreri deben: quotquot lunt 
iomincs , ne Evangelies I.egis feveritatem ampleSantur... 
^'umquid cnim omnibus inciamat 1 ilius Dci ; (Matth 5.) 

Ejlo:e . ...pcrp.ai , ficut & Pater vejl.:r Caiejiis perfeclus ejl 

Jvumquid rcl'pedu omnium illud Pauli locum habet ; 

( I. Thtlî'. 4. , H.ec cjî . . . Vüluntas DA , Janciijicinio vcjira. 

■t^uis unquam line fanflitate Ctclum ingrellus elt? Quis mor- 
laliurn iinpune ab hac via dellexit ? Non enim duplex eli 
ÜvungeÜum , unum Sacerdotibus poüium , aliut! autem Jaicis; 
«tin duplex elt Itinita , qua teuditur ad liüutem, una fpa- 
stiofa Ik. facilis-, altera afpera & rudis. Univerlis utique 
4Ü.Vit Saivator : ( IMaitb. 7. ; Arâu via e/l , ^u<c dude ad vi- 
*art : c- paua funr , t^ui innnium eam , & iterùm ; (LüC. IJ.) 
ÜoaundLii iturari j>£r an^ujlam ^'ortaa. 



Poft Oracula tam aperta & clara quis dubitet , quin c!ifl5» 
cillimum fit liilutis negotium .' ld fatis etiam iniiuunt Evan- 
gelieve circa hoc punftum parabohe ; Vinea nempèe(t,in 
qua laborandum alliduè , ut trui5ius proférât. Ager eft, tant» 
ardore excolendus , ut ne per momentum retrù liceat ref- 
picere , ubi feme] ad aratrum manus funt poiitx. Thefau- 
rus abfconditus eft, multâ cum futigatione eruendus. Ne- 
gotiatio , in qua nuUum talentum relinqui poteft otiofum. 
Gemma pretiofa eft , quœ divenditis omnibus comparari 
debet ; Vn difficilis eft, Porta angufta , Regnum quod vim. 
patitur , & quod foli rapiunt violenti. His aliifque com- 
parationibus utitur Chriltus , Diletliilimi , ut viam del'cri- 
bat , ad quam perambulandam omnes eompellit ; ha;c non 
de Clericis tantum , fed de omnibus dicit hominibus ; ex 
quo patet , non in folo IMinillerio Sacro ditiicultates oc-. 
currere, fed i!\; ipfam Vocationein Chriftianam rem fublimera 
effe , multis oblitara moleliiis ac periculis , in qua obvil 
continuo funt lapides multi, iique magni vakiè, quos opor- 
test removere. 

Et profeftó quis haec cnumerabit ohftacnla .' Quis pug* 
nas , & inimicos quibufcum luftandum eft ? . . . Domare 
oporiet concupifcentiam , legem illam peccati, quse in mem- 
bra corrupti horainis tam acriter doniinatur & lievit ; Irx- 
num injiciendum paflionibus : fenliis omnes mortificandi ;- 
habitudiiies inveteratte vincenda; funt : fugicndum ab- 
objeilis , qux funeltâ duicedine fuâ alliciunt animum : 
occaliones omnes cvitandx , in quibus innocentia pe- 
riculum patitur Quanta autem fortitudine quanta ani- 
nii confiantià ad htec omnia opus eft ! caro , hof^ 
ftis ille domefticus , eo magis terribilis quo niiniàs ti- 
metur , perpétuas ftruit inlidias, Mundus mentis ocu- 
los promiiiis fuis excœcat , regulis fuis cor corrumpit , exem- 
plis multiplicibus atttahit. Dxmon , inimicus implacabilis, 
leo rugiens , ad devorandum & perdendum invigilat , nul- 
lamque non movet inachinam , ut hominem in eamdem fe- 
cum dejiciat abylïïim. . . Ecce , Dileftiihmi , quanti fint la- 
pides , qui in via falutis occurrunt, quanta pericula , quanta 
undique obftacula qua: fuperanda funt. Kt tarnen htec vin- 
cere debet , quifquis vitam Chrifüanam cupit ducere ; quif- 
quis ad .(Eternx Salutis portum féliciter pervenire defideratr. 

Nolite igitur , Dileöiliimi , noli'e in aninios Veliros hanc 
inducere cogitationem , quali in Ibla Clericali vita difiicile 
foret eam acquirere fanftitatem , quam Status ille fublirr.is 
exigit. Ditficultates ilhe, quas jam enumeravimus, commu- 
nes funt omnibus qui vitam Chrifii;;nà vocaLioue dignam 
volunt ducere , &: a:terna evadere fupplicia 

( Major fuidem re.pt'rilur in Sictrdoie. ) Aft opponenteS 
^'os audio V longè fublimiorem lan<5titatcm à Clericis exigi , 
quam à leliquis fidelibus , & SacerJorem damnari quoti- 
ciic cum iifdem virtutibus , qua; in fieculo fanftura effice- 
reu: laicum. Verum elt, fateor, quod opponitis Hoc iplum 
docet Scriptura , plus repctendum cfle ab illo cui plu's da- 
tum cll , iSc judicium duriihmum illis , qui prx'iimt , expec- 
tandum. Hoc ipfum refta ratio fuggerit ; Sacerdotibus enim 
non fuilicit feiplbs curare ; ( Ezech. 34. ) led inluper ipio- 
rum c!t officium iiiiirmum confolidare , segroium fanare , 
confruflum colligare , abjecium reducere, & quod pcrierat 
quxrerc. Duces fuut populi, atque ideó (I. Pet. 5 ) jlrma 
uebtnt elle gréais ex animo ; pnclucere vcrbo , adiione , 
exemplo ; & quantè magis appropinquanr Deo , quanto al- 
tiori loco fuper alios eminent , eo inagis etiam vita iplo- 
rum prœ reiiqiio populo virtutibus debet elucere. . . Do- 
num erit dcfcendens a Patre Lumiiium , ii hoc , prout opor- 
ut, f erpeaderjiis i multùffiiiuc profcciüc Vüs arbitraboii 



Jfeamda in Fcjio Pafchatis, 



63 



Ü hsec continuo ante oculos Veftros verfentur principia. 

(^Verùm habit ttiam plura pr<t laicis adjUtori,i ) Sed quiii 
inde? ... Ad confoktionem Velïram dico ; attentas, qua.'ro , 
prxbete aures. Longè facilius eft Sacerdoti ( iilum intel- 
liyo , qui Vocationi fu;c fitieliter refpoiidere conatur) lon- 
gè , inquani , tali facilius eft , lublimiorcni illam fanditatem 
in i«tatu fuo acquireré , quàin iic homini laico communem 
filii parare virtutem , eamque vitx innocentiam , qiiic ad 
Salutem oinnino eft neeeliaria. 

Ad hoc probandum confulerate tantifper circumftantias , 
in quibus utcrque verlatur , uti & media Salutis, quie utri- 
qiie prtcftó lunt ; nee dubito, quin brevi in eaindem me- 
cum eatis lenteotiam. 

( Enumtraniur mundl pericula & tcwpeflaics. ) In medio' 
immdo vivunt laici ; hoc eft in hollih terra , ubi unde- 
qiiùque oocurunt laquei & inlidi;e ; ubi nee aër ipfe , qiii 
rclpiratur , purus ell : ubi ex onini parte circumftant objefla, 
qux virtutem tentatiotii exponunt ; exempla, qux ad pec- 
catum traham. Mundus utique procellolum ac turbuleiitum 
mare eft , pal'.ionibus agitatura , repletum fcopulis , ubi & 
tempeltas & tranquillitas a-qualiter timendx funt , fequali 
exp onuin naufragio. 

Prolperitas temporalis fi adfit , mox hominis ani- 
sius cxtollitur fuperbiâ , emollitur voluptate , otio «Sc 
difidiâ enervatur. Si contra infortunia lu-ccedant intbr- 
tuniis , fuccumbit brevi patientia , itur in querelas & 
Biurmurationes , & utrimque quies aniracc ac Salus ^terna 
■vario exponitur difcrifliini Excella fortuna ( ad quam ta- 
rnen omnes afpirant ) contagionem iecinn portar ; lub rolis 
ac floribus nalcuntiir fpinœ ; quo altior locus eft, eo ma- 
gis p>itet ventorum turiis , & vita dilicÜs plena aperte ad 
prxcipitiuin ducit. Pauci in prolperitatibus moderantur 
animum : contra in adverfis pauci Chriftiuna humilifate ac 
relignatione Crucem ferunt , ac débita patientia Diviuic Vo- 
luntati ie fubmittirnt .. Quira facile aberratur in his omni- 
bus à via laUuis , nisi continuo in- Ctrlum ferantur oculi ! 
Scd & ab IIujus afpeûu impediunt laicos curie Ikculares , 
farailiit follicitudo , ambitio , voluptates , & rerum tem- 
poralium tumulcus , undequaque auribus iufonans : qnàm 
fii-pe inter htec accidic , ut nunc à Deo , nunc à mundo 
aiicfli , cum mullere dicant , de qua in famofo Salomonis Ju- 

llicio : ( UI. Reg. 3.) JVcc miki, ncc tihijli, fed dividaiur , atqiie 

ità medi.im partem cordis Deo, mediam alteram mundo tri- 
buant, licque lacrilegam faciant divilionem, quic nee Deo nee 
ruindo piaceat : iulis enim, Jicut & reliquii' omnibus, didlum 

eit : ( JMiitth. 6.) Nemo pouji duobus dominis jirvln:, cor totum 
ac integrum L'leus poftulat ; nuUa ipliuspars in creaturam linè 
fcelere poteft translerri. Hoc autem quam difficile lit homini- 
biis in ficculo viventibus, nemo non videt. Non enim line cau- 
fa ditit Scriptura ; ( 1. Joaii. 5. ) Mundus totus in maligno po- 
fi.tis ejl. Et alibi : ( I. Joan. 2. ) 0-nne , qaod efl in mundo ^ 
concupifanri.i airnis ejl , & ccncupifcemia oculorum Ù fuperbia 

yit.r. Atque ideó fugara mundi fuadet Religio ; nee aMa 
de caula eremus , antra , caveruas petierunt tot milliones 
hominum , quam ut peiicula, qme in ikculo llmebanc , 
evitarent. 

( Sors S.:cerdotis mui.o fecurior. ) Si tanto mundanus aër 
exponat contagio ; fi tanta occurrant obftacula iis , qui in 
feculo currere volunt viam virtutis, peri'picitis jam, ut 
puto, Dileaiilimi, longè fdiciorem eiïe hac in parte Cleri- 
corum conditionem , a.que in ipfis Status eorum circum- 
ftantiis quàmpiurima iüvcniri adminicula , qure virtutis ac 
f^naitatis exercitium iplis longé facilius ledduiit ijuàin lai- 
àij îk. miiiüii lubjcûuiu pexicülOi 



Quidquid enim agit Clericus, Vocationîs fun; rationem 
habens, totum hoc , inquam, animum ejus ad virtutem ex- 
citât. Continua Divinx- Legis meditatio jugiteripfi ob ocu-i 
los ponit Vias Domini , mentemqueipliusCcclo aiügenseam' 
à rebus perituris avocat , à fxculi vanitate abliorrere facit. 
INleditatioiii fuccedit oratio , qua: rore ceclelti irrigat ani- 
mam , & fuaviilirao chariratis igne cor inflammat. Ilifce 
conjiingitur IVequemiliimus Sacraraentorum ufus , qnie mor- 
bis ipiritualibus medcntur , virtutem titubantem firmant ^ 
uberrimos gratiarum fontes fuppeditant , perleverantiam 111 
bono operantur. Verbo , nunc fucc , nunc proxiinoruiiï 
laluti allaborans , lolis illis occupatur rebus , quie ad Dcum 
& res Divinas ordinem habeant : aique hoc modo in con- 
tinua Cu'leftium conctmplatione , li velit , verlari Cleri- 
cus potell. 

Iluic Sacerdütum forti cum facra quâdam zelotypîa pluri- 
mi inter laicos in vident. (Juàm mnlti lunt inter ipl'oa, qui ope- 
ribus pietatis iniiftcre, ac Divir.is vacare rebus toto exup- 
rant animo ; fed ibllicitudinibus fœculi , ac temporaliunt 
cura raiiltiplici obruuntur ; fpinas ac tiibulos fentiuiit , quaj 
in iplis lemen grati.v futï'ocant. Quam multi inter ipfos lunc- 
titati ie totos vellent addicere ! ï^id , adhuc in I'ide infiinii, 
hoininibus difplicere metuur^t : farcafmos timent & irrilio- 
Hes , li hicc & illa vitare inciperent confortia ; ii hos au£ 
illos fugerent Ibdales , atque a variis fxculi obleitamcniis 
izk retraherent : verbo , fatis fortes non lunt , ut ferunt 
perfecutiones- , quas mundus fufcitat Chriftianis omnibus , 

( JI. Tim. 3. ) ^ui piê volunt viven in Chrijlo : atque llic 

ollènlionis lapis mukos à ftncero virtutum exercitie remo- 
vet... Sed h:cc rursùs tentatio locum non habet inClericis. 
(Juantumcumque enim corruptus iit mundus , qaaiitumcum- 
que leges ejus Evangelio iint oppolitce , mundus tarnen ipfe 
fanflitatem , quam alias odio habet, in Saccrdote requirit , 
iiullumque ex Sacerdotibus pluris faciunt homines , etinni 
tmpii (& peccatorcs , quam ihum , qtiem vident înnocentiâ 
niorum ac lanflitatc maxime prieditum. Atque ideo refpec- 
tus humanus , qui laicis üepè llcpiùs impedimento eii ad vir- 
tutem , Ckricos potiiis ad eamdem exftimulat. 

( Aiodus yinc-endi e,is , <^u.e terrent , infirtmtares- ) Si igitUÏ 
ex una parte major à Vobis requiratur liiniluas , Dileitif- 
iimi , majora quùque e.v altera parte ( prout ex dièlis vi- 
detis ) in Stutu \'eftro occurrunt adjutoria, leviores ten- 
tationes , minora vinuiis obliacula. IMag'no itaque animo 
ad fanilitatis apicem contcndite : nee tentant Vos impej- 
feilioues aut iufirmitatcs nuikiplices , quibus adhuc forfan 
eitis llilijeai ; . . Terrebatur & olim populus Tfrav-l ob 
fortitudinem & mukitudinem gentium , quas vineere opor- 
tebat , antequam 'f erram libi Prorailfam pofiidere poterat : 
fed quid dicit ad iplbs Deus Deut. 6. &cj ? ^-ludi Ifrael.'. 
te elegit Dominus Deus tuus , ut Jis ei populus peculiaris de 
cunclis popuits , qui funt fuper terrtzm... & fcies qui.2 Dorr.i- 
nus Deus tuus , ipfe eft Deus forris ù fidelis , cufiodiens pac- 
tum &■ mifericonliam diligemiius fe... ^luferet Dominus à te 
omneni Lmguorem. . Deior,zbis omnes populos ., quos Dominus 
Deus tuus daturus eft til/i... h'on limebis eos , quia Dominus 
Deus tuus in medio 'tui eft, D^us magnus €r terriuUis j Jjfi , 
coujumet nationes h,is in confpeciu luo patJatim iitque per partes. 

Bfdcm verbis in ÏSomine Dei Vcftri Vos hodiè alloquor* 
Dileflillimi : li ^'ucauti Domino liiis fidèles , erit in nitiho 
Veltri Deus, Fortis Ilrael, & Iplius auxilio hoftes omnes 
fpirituales devincetis ; fed , attenuite , pauLitim hoc iitt ,.;- 
que per panes. Si enim féliciter velitis hanc pugnam iniii- 
tuere , examinate quifcjue confcientiam Veftram , & perfpi- 
cite i^uibus ^lociüjiimni vitiii lic ^niliiocibu» ütis fubje^u. 



64 



i^xhortano Nona 



Deindi unam ex illis rpecialiter oj-pugnandani alTuraite ; me- 
dia quxdaiii au luinc tinein ^'obis pritlcribite ; examen par- 
ticulare circa proteftum Vcftrum in hoc punöo quotidiè 
iniütuite ,• Deum ipeciali:.er pro viöoria exurate , & lic una 
liebellatà paliiuiie ad aliam pergite , brevique tiet , mihi cré- 
dite , ut univerlas fuperetis , & ad apicem fanflitatis lecuro 
t;radu afcendatis. Hoc conlilium , hiec methodus utilifliina 
elt omnibus , qui in vita fpirituali proficere , & in viros 
jicrf.'clos evadere couantur. 

Et quid eii , quod remorari Vos potîît ? Quw impedit , 
quielb , ciuominàs in Ilac Domo negotium Salutis opere- 
mini , o: ;ul luüftitatem ac perteâionem acquirendam omuia 
temporis momenta impendatis ? Cü;;itate, aliquando ven- 
turam liorani , qua tenipori iuccedec a;ternitas , eaque vel 
l'ciicillima , vel luprà quam cogitari poteft intaufh... Quid 
tune deliderabitis Vos tecili'e , ilum in horroribus mortis 
tuiiilituti , brevi fiftemini ante Tribunal , ubi teretur_ fen- 
teiitia nuraquam ampliùs revocanda ? Qualera ibi_ afleretis 
exculationera , ( Heb. £ ) /(" tamam , quïc nunc V'obis of- 
i'ertur, iic^Uxeruis filutim"} Dolor heul fed dclor fterilis 
Vos opprimet , quand o videbitis , paucorum anuorum la- 
bore , comparare Vos potuille Coronam ^Eternam , eaque 
{ led hoc avertat Ueus ) Vos privari ob nugas , eb res 
futiles ac puériles , quibus animum addixiftis , quem Deo 
Öoli debebatis confecrare. 

( Stcunda d'iljicidtas , mordfcalio fenftium in multis , alias 

da je. iiidiffirtniibus. ) ^ed tempus cft . Ut ad fecundam dil- 
ficuliatem Eccleliaftici Status pergamus , iii eo politam , 
quùd Sucerdos , quod Miniller Evangelii multis renuntiar.ç 
debeat temporaÜbus commodis , à multis abliiiiere rebus , 
i^^-x. in Ie indiflerentes lunt ; quod nihil in iplo elle poUit 
iiisi pertcÛum ; qucid in honeltis etiam obleâameniis_ mo- 
dum quemtium ac modeftiam fervare oporteat , atque ità in 
continua lenlliura mortiûcatione vuani agere opus lit, quod 
tamen exhorret iiatura , quod trille nimis ipli apparc't ac 
grave. . 

( Sl.'</ ne.c al> luie exemti faut laid. ) Vcrùm , Pllcailumi , 

nu iterùm putatis hoc ouus folis iniponi Clericis ? IMultùm 
rrotcclfj iùllunini. Kumquid rursîis hx:c Chriiti dottrina ad 
Xiniverlbs dirigitur : ( Luc 14.) Qui non rcnuntiat omnibus^ 
ijua. pojjldu , non po efl meus eJJ'c difcipulus... ( iMatth. lo.) 
Qui non accipit cruceni fuam, i- Jlguiiur me, non ejl me dig- 

nus ? IN'umquid ad omues clamât Paulus ; ( CololT. 3. ) Mor- 
fificate... mtmbra v élira. ^ qua. funt J'aper terram... (Gai. 5.) 
Ça/. • l'uni Chrijli , carnem fuam crucifixerunt. Numquid alibi 
tlicit : ( I. Cor 7 ) Qui hubent uxores , tamquiini non lutbea~ 
tes Jint , ... qui giiudent ., tamquan non gauiienies,... qui uiun- 
fur hoc mundo , tamqu.am non ulaniur ? 

Hic funt regulx, quoe omnibus pnclcribuntur veri no- 
nünis Chriftianis ; hœ l'unt reguhe , neceirarió obiervandœ, 
ii quis velit ialvari ; nec alla datur ad Crelum via. No- 
]itc igitiu' errare : une continua fenluum mortificatione 
cunlcrvuri nequit innocentia ; lenfus quippè noiiri cura 
inimicis Sâluiis perpetuum quodammodô ficdtis habent , 
perpétuas nobis itruunt inildias. Caro eulteritate lubigenda 
cil ; lei vus enim ell caro , quem li quis delicate enuiriat , 
(^Piov. 2Q. ) J'enüec eum coniumaceni. Licentiam oculuruin 
continua 'ùxiiare debet modellia , aliàs citô in animara 
tmnlibit venenum ; & nisi lollicite inv'iç,iles, à lenlibusad 
cor brevi p^ropagabitur circuiîiitans undequaque contugio. 
^\ paiiiones liibjeüas elle velis ration! , cavendum elt ab 
)^ne , qui, ealüeiTi fuccendit. 

i^iiiui' sic iph, qui in medio vivunt feculo j raortificarç 



fenfus fuos dcbent , H nnimam verint ferrare : hoc auteitt 
quàm diflicile lit,unü divitiurum exemplo Vobis ortendam, 
ex quû de reliquis p>oteritis judicare. 

Divitias poiiidere , res utique eil de le ad Salutem indif- 
ferens : quinimô ficpé donura Dei llinc & inltrumenta falu- 
tis. Audite tamen , quid de illis Chriflus Iple in Evange- 

]l0 doceat : ( Marc. 10. ) Quàm ditfiàlè , inquit, qui habent 
pecunias ., in regnum Dei iniroibunt ! ... faciiius ejl , camelwn 
per forcimsn acùs tranfire « quàm divitem intnire in regnum 

Dei. Ec iterùra alibi : ( Luc 6. ) P^x vobis diviùbus , quia 

hcibetis conjl'Uiionem vefiram. Non dicit Chriftus ; vœ ^'o- 

bis , quia eftis homicidre, aldulteri , impudici , rapaces , 

molles , injuili ; fed , Quia habeüs confoiationem. vejiram : 

atleô perniciolum efl , Diledtiliimi , in tleliciis vivere , con- 
folationem fuam hic in terris habere. 

Et quare , quœfo , tam terribilein pronuntiat IMitilfiraus 
Salvator fententiara .? Non ideô profeftü , quia damnabile 
elt poliidere pecunias , fed quia optimè noverat , quàm dif- 
ficile lit homiui iifdera cor non apponere , eamque in me- 
diis opibus ffrvare modeftiam , & niortjficationera fenfuutn , 
quie ad introitum Regni Ccclorum requiruntur. 

Hanc ditlicultatem graphicè nobis delcribit Ecclefiafticus : 

( Eccli. 31. ) beatus dires , inquit , qui inventus ejl fini ma- 
cula : cV qui pojl aurum. non abiit , nec fperaiit in pecunia , 
V" tkefauris. Quis ejl hic , Cf laudabimus eum ? Fecic enim 

mirabilia in yita fua. Pauci igitur tales funt , qui pecunias 
poliident, & tamen in illjs non fpcrant : eum admirations 
de talibus loquitur Sacer Te.xius : rem arduam illi ac mi- 

rabilem etliciunt. Fecit.... mirabilia in viia J'ua. 

yuod de divitiis dicitur , hoc idem locum habet in re- 
liqiiis dejiciis ac commodis hujus vittc ; imo & in iplis 
Ibllicitudinibus ac curis liominum Atcularium obtinet.in- 
ter quas cor fuum immaculatum cuftodjre , Deoque ac Sa- 
luti habere intentum , res ell ditlicultatibus plena , adeô ut 
longé fapilius lit , femel abfolutum illis omnibus nuntium 
mittere , & continua mortipcatione , ficut Clericorum Sta- 
tus poftulat , ab omnibus camera allicientibus abftinere , 
quam in medio illorum lie vivere, iicuti d:cet hominem 
vere Chritlianum^ Properaodum quippè inipotlUnle eil non 
ardere iilum , qui undiqu.e igné circumdatur. 

( In exemplum adducuniur Sancicrum pti^n.e & viclor/re ) 
Videte quid fecerint illi, quos Ecclelia veneratur , Sanfli, 
& quos nobis onuiibiis tamquam excmpla vitie proponit- 
Nullus inter iplbs eft , qui non mortifîcaverit fcnfiis , qui 
non fubegerit carnem , qui non duxerit vitam aullcram. Sunt 
inter iilus Reges , Principes, Divites ac potentes fœculi ; 
funt quèque üpilices , Ruftici & abjeöioris fortis homi- 
nes : fed hj oranes , ad unum ufque , crucifixerunt carnem 
fuam , moftificaveruiit fenfus , laboribus pœnitentite hûc 
corpus peccati domàrunt. Alii inter Lpfos ad horrida de- 
ferta , tamquam ad tuta innocentiic azyla confugerunt. Alii 
in inedio fœcido degere coatti , in perpétua vixerunt vigi- 
laniia , refpicientes fefe tamquam homines validis tempef- 
tatum procellis expolitos. Sanûte Illœ Animx puras fe pofle 
fervare liijè pœnitentia , fine mortificatione non putabant ; 
& nos pailionura noflrarum vilia mancipia , nos pecca- 
torum pondère onulli , credimus linè hoc fale incorruptos 
nos fiituros , nec iifdèm nobis opùs elfe remedijs ut à con- 
tagione fervcmi.r ! An forte lie nobis illudimus , ut pu- 
temus nos prudentiore^ illis , acin via iiilutis magis expertos ? 
Nequaquam ita fit , Dileöilliimi : eodem tramite , quo 
ipli piicjclierunt , nobis quùque eundum ell. Ne terreat ita- 
que Vys mortificatiouis via , quœ ad terrainura ducit adeù 

felicem. 



Jecunda in Fejîo Pafchatis. 



65 



felicetn. Ne» falso Vobis perfuadcte , vitam aufteram , quœ 
à Clericis exigitur , non nisl fpinas germinare ac tribulos, 
pcrpetuoque mœrori ac triftkiic exponi illius fequtces : 
fed contra certi eftote , nuUos , etiam in hac vita , magis 
contencos efle , nullos puriora ac folidiora gaudia poHjdere, 
quàm illos qui carnein raortificant. 

( Amor mundi crucial , funclitas dat Vfra cordi gaudia. ) 

Ut hujus rei capiatis experimentum , interrogate homines , 
qui in mundanis deliciis dies tranfiguut. Videte , utrùm 
non fepè inquieti fint , curis ac mccroribus pleni , & an 
non fœpiùs lub rofis illis , quie exteriàs apparent , fpinse 
Jateant animum profundè puiigen^ç. Dicent Vobis aulici , 
qui fublimiore collocati videntur loco , quantum pati de- 
beaut ab semulis ; quàm fœpè vitam , libertatera &z omuia 
fua confecreut inani gloriïe tumo , & non rarö , poft mag- 
nos labores , uno momento fortunam illam everfam vide- 
ant , quam nitebantur ultra lidera efferre. Qui vel uni de- 
fervit paüioni numquàm contentus aut quictus efie poteft ; 
cujus rei exemplum prœbet fuperbus Aman , qui poftquam 
cnarraverat honores omnes & favores , quibus erat à Rege 
cumulatu5, nihil tarnen Ie pucabat habere , quamdiu ante 
fores Reglas fedentem videret jVlardocha;um : & ecce eo- 
dem ferè monaento , quó Mardochïco parabat interitum , ex 
feoc honorum culmine deje£^us , pacibulo sppenfus ell Ab 
Aulicis ad Thronum ipfum accedite , & Regem audite 
Salomonem : ( Eccl 2. ) Mngnificavi , inquit , opera mea , 

ttdificavi mihi domos , & plantavi vineas pojfidi fervos 

Ù ancillas fupergnjfas fum opibus omnes , qui ante 

me fuerunt in Jerufalem . . . & omnia , i}u<t defiderarerunt 

ccuii mei , non ni-gai'i eis. Et putatiine hxc omnia Salomo- 
nem fatiâlFe ? Nequaouam : / 'idl , inquit , in omnibus va- 
nitaiem Cf affliclrncm animi Ità fub ipfo Diademate , iu- 

ter médias uelicias , latent angores , latent cruciatus , & 
cmnia vanitate plena funt. 

Si putetis homines illos , qui continuo rofis fe coronant , 
vitam ducere amccnitate pleiiam , audite ipfbrum teftimo- 
nium Sap. 5. Laffati fumus in vid. , . . perdiiionis . Cf am- 
buLivimus vias dijficiles 6t tranfuruni omnia illa tamquam 
umbra 

Sic loquuntur , Dileftillimi , omnes illi , qui rebus tran- 
fitoriis cor apponunt ; ubi contra , qui ex Dei &: Salutis 
fux' amore ab iftis abiHnent, & terrena contemnunt , per- 
petuam habent & in hoc , & in altero foculo la;;itiara : 
nee enim in altera tantum vita Deus cor Sandorum vo- 
luptate Domus Suœ inebriat , fed ex nunc gaudio replet 
& Ixtitiâ inenarrabili. 

( Pfalm. 72 ) Quàm bonus Ifra'èl Deus , exclamat PCil- 
milta , ( Pfalm. 18. ) his gui reclo funt corde .'.... Jujiiiict 
Domini reclx , larificantes corda. ( Pfalm. 32. ) Et alibi ; 
Exultate Jufli in Domino : rectos decet coLUudaito. Quafi 
exultatio & gaudium folis Juftis conveniret. 

Cruciantur quidem aliquanJó Jufti quoad exterlorem ho- 
minem , perfecutionem patiuntur ; conteruntur , aporian- 
tur ; fed interim , quotquot funt , cura Paulo exclamant : 
( II. Lor. 7. ) Superahundo gnudio in omni tribulatione nojlra. 

Et quid in hanc rem conquirimus teftimonia ? Cùm men- 
tiri nequeat Ipfa Veritas Chritlus , qui dicit ; (Matth. 11.) 

Jugum . . . meum fuave ejl , C' onus meum leve. 

_ Hoc expertus eft AuguHinus , qui , adhuc terrenis in- 
hians , credere non poterat , aut fe illis iinè dolore curi- 
turum ,_ aut in aufterirate vitx Chriliiànœ animum hominis 
pofle fatiari : fed brevi meliora doftus per gratiam , fic 
Deum in Confeiiionibus fuis alloquitur : q«Jct fuaye>-mM 



fubito faclum e/l carere faavitatihus ! & ^uas amittere metut 
fuerat , jam dimitiere gaudium erat. 

Idem experiemini , DileftilGmi , fi pro Servitio Divino 
humanas conculcetis delicias , perituras contemnaiis volup- 
tates. Initio quidem paulifper hac in re laborandum cft ,- 
at brevi jucundius Vobis erit illis omninö carere , quiin 
fit amatoribus mundi iifdem occupari. Sed ut ad hoc faciliù» 
pertingatis , necelfe ell , mihi crédite , certum Vobis in aüio- 
nibus omnibus vitte ordinem priefcribere : ordo enim ad 
Deum ducit , & ubi ferael flatà iege occupationes , prse- 
fcripta quâdam ac (iabili ferie , fibi fuceedunt , nullus da- 
tur otiü locus , nullum datur temporis fpatium, quó ani- 
mus alioqui vagus ex fe &: inconüans, ad nugas illas re- 
currat , aut in iis obleftamentum iibi quferat. Poftquam 
autem huic fueritis Regulœ aliueti in confuetudinem quod- 
ammodo vertentur ipfa virtutis ac pieiatis exercitia , lon- 
géque diflicilius Vobis fiet ab illis defleftere, quàm iifdem 
continuo inftare. Hanc igitur, qusfo Vos, tenete viam , 
& citö cum Divino adjutorio perfpicietis , revolutura elfe 
Secundum hunc Lapidem , ad quem in Statu Clericali offen- 
dere timebatis. 

( Tenia difficulras , ajjiduus Miniflerii labor.) Reflat ja'n 

Ut de Tertio Lapide breviter adhuc aliquid dicamus ; nempè 
de labore alliduo , quem Miniiterium Sacrum à Clericis ex- 
poftulat, Conliderate hic ante omnia , an à follicitudine , 
an à labore fuidetis immunes , fi in Ibculo permanfilfetis? 
Si tune in viöum & amiftum , in alendam familiam de- 
builfetis impendere dies integros ac noues, quid nunc con- 
querimini , li totum vita? tempus , feliciori fucCelfu , Di- 
vino Servitio confecrandum fit? An îequam putatis hanc 
aiiimi difpofitionem qua parati eifetis nullis vigüiis , nullis 
laboribus ac fudoribus parcere , ubi de rebus perituris cou- 
quirendis ageretur ; nunc autem recalcitrare & laborera 
fugere , ubi , ad comparandas ..^iternas , multö minora 3 
Vobis exiguntur ? Atque hxc fola animadvcifio pudorem 
deberet incutere delidios illis Clericis, qui ad cœtera quic- 
vis prompti , tune tantum inertes fiunt ac pigri, dum Sa- 
luti Animarum ac Fun^ionibus Sacris vacandum eli. . . . 

Sed elio ; demus tantifper , tam lauté in temporalibus 
Vobis provifura effe, ut moUem ac otiofam vitam in fx- 
culo ducere polTetis : an ideó juftum putabitis hanc Deo 
vicem reddere, ut ad Ejus torpeatis obfequium , quia abun, 
dantiùs in Vos temporalia Sua dona eft'udit ? Numquid e.x- 
perientia docet, & Scriptura teflatur : ( Eccl 33.) multan 
malitiam docuit otiofuas ? Numquid vita illa moUis, ac la- 
bore vacua, quam ducunt potentes freculi , periculofa eft , 
imó jam jiridem ab Evangelio anathemate perculfa ? Num- 
quid homo ( tefïe Scriptura [Job. 5]) nafdtur ad iaborem ^ 
O avis ad volaium ? 

( Duriorem Ubonmfapiùs fuflinent mundani. ) Promittit mun^ 
dus temporalia Cf parva, C' fervitur ei avidiiate magnd : Deus 
promiiiit fumma & leierna , Cf torpefcunt morlalium corda , 

inquit Liber de Imit. Chrifii Et verè profeftù : quantum 
enim infudant homines , ubi de re temporaii agitur ; & con- 
tra quàm parùm folliciti funt , ubi de forte fua reterna ? 
Quando manipulum pecuniarura lucrari fperat mercator , 
nee mare timet, nee fcopulos, nee naufragia ; fuperantur 
alacriter difiicukates & cujufvis gcneris pericula ; imo vita 
ipfa difcrimini objicitur : idemque obtinet in lingulis ref- 
pedivè mortalium Statibus. , . Ita fcilicet pro vili lucro 
agunt hominej. Aa folis ergo Sjceniotibus , qui de Sal- 
vandis Animabus .Chrilli Sanguine redemtis, certant , lice- 
bit fegnes elfe ac inertes ? 



66 



Exhonatio Nona &'C. 



( Liihor Saeer.'.o'um exccUcntius hiihet objcclum , & merce- 
Aim indubiam ) Coiifiderate igitur ieriö , Uilecliiiimi , Ne- 
gotiationis \'eltrœ digiiitaiem ; attsndite exctUeiuiam ejuf- 
rietn ; attendite lucrum , quod ex illa promittitur. Laboraii- 
diim ell Vobis , fateor ,■ led euradem liibkis laborem, prop- 
ter quem Chiiftus è Cœlo in terras vènit ; nempè ad quic- 
rend'as animas, & mundum-cum Deo reconciliaiidum : 
ha;c Vobis proponuiuur lucra.hic laborum Icopus. Non 
gemmas quxritis , non aurura nee corruptibiles thefauros ; 
led animas , quarum fi aü'equi velicis ajltimationein , men- 
furate , li potellis , quanti valeat Sanguis IIomiiiis-Dei , & 
tune pretium earumdem cognotcetis. Deinde pollquàm pro 
peritiiris rebus (ut quotidiè experimur ) immcnfas diHicul-. 
tates iubiérunt ac jam devicerunt mileri mortales , adhuc 
fpe fuâ iccpiùs i'ruftiantur ; imó in idlu ocuü perire vulenc 
nonnumquam eos omnes truitus , pro quibus raukorum 
annorum Ipatio deludaveranc. 

Non lic Vobilcum a^itur, Dileöiliimi ; fed promittitur 
Corona iL^terna , eaque certö obtinenda , ii.in Minillerio 
fidèles fueritis. Ad eamdera prcvterea j curis Veflris , per- 
venient miileni alii , quibulcum tulgebitis ( Dan. \2.^ .ju.ifi 
jieLls in perfeiuas ieterniuius Et pollhtei: adhuo reculabi- 
tis laborem adhibere , qui & multô levior ell, multóque 
nobilior illrj , quem lilii hujus iœculi cum gaudio fubeunt , 
ut vanitates & nugas fuas acquirant ; imó qui feraper 
fdici , li perleveritis , cornabitur fucceflu ? 

( LriLoGUS. ) Animos itaque fumite , Dileélillimi , & 
\'ocem Domini Itquentes nolite Intrere in via , ied iummô 
nianè,cum .NiulieribusJüvangelii, lincera mente Jefum quse- 
rite Crucifixum , & in ]lio querendo delicias Veliras re- 
ponite. (Jaxrite Iplum in Saoramento Altaris , tamquàm 
in monunv.'ntü quodam abiconditum , ac myftice fcpultum. 
Parate aromata Veftra , iinguenta ianftitatis, virtutis odo- 
res , ut Corpiis DominiLum nngatis ; non quidem mortale 
ii;ud , quori in terris circumtulit , & nunc in Ccclis ad 
Dexteram Patris collocavit ; ied ut ungatis Corpus Chrifti 
IVlylücum , Ecclefiam Dei , Fidèles cur.e Veilru; commi:- 
tendos , qui ïMembra iunt Chrilti , inlerti Corpori Ejus , 
tique tamquàm Capiti adunati. 

l''3teor,antequim perveniaris ad terminura , Lapides multi 
revolvendi erunt , à Lnpidej magni valdè ; nee impediy 



(ut jam prxmonui ) quominus de illis revolvfindis cirm 
mulieribus iitis iblliciti .• quo plus enim illorum conlidcra- 
bitis magnitudinera , quo plus pcrfpeclam habebitis eorum 
naturam,e6 magis paiati, eo nragis apti eritis ad htec ob- 
ftacula removenda. 

Hoc iblum volo , ne Vos à via VeRra impediant, aut 
ad retrocedendum compellant : ficutenim jam vidiltis, com- 
munia iunt hœc Chriftianis omnibus , & quod in Lapidi- 
bus VcÜris gravius eft , hoc taciliù< removebitis propter 
multiplicia Status Vellri auxilia. Tantum opus eft , ut 
lemtl certum quemdam vitœ ordinem Vobis prxfcribatis, 
eumderaque fideliter lervetis, & brevi ticcupationes Vellraï 
vertcntur Vobis in delicias, ac jugum Chrilti fuave fiet, 
& onus Ejus leve. Impiété Vos alacriter quod Veftruni 
eft , reliquura autem Deo committite , & Ipl'e Angelicis 
manibus Lapides illos revolvet , ut tutani Vobis ad Sanc- 
tuarium viam aperiat. 

Tu verô , Domine , refpice propitius fuper Hanc Fami- 
liam Tuam, & mitte Angelum Tuum de Coclis, qui La- 
pides illos auferat , ad quos polfeut hi pui;iles Tui pedem 
fuum oftendeie. Cupiunt quideni ( pro illis cum fiducia 
fpondeo ) cupiunt quidem. Vocem Tuam fequi , & fe to- 
ros laboribus Evangelicis coniecrare ; fed propriam infir- 
mitatem luam timent , Domine ; terrent eos holles fortilfi- 
ini j quos aggredi prxviè & quos vincere opus erit. 

Fac igitur pro illis. Domine, quod olim fccilii pro Po- 
pulo Ilïaël , quem per médias undas tranàre juililti in he- 
reditatera Ipfi promiUhm , & coram quo robuftos terrse , 
& adverfanos potentiUimos humiliafti. E\i ante hos pu- 
gWes ^u.ijl -'ir fugriator ; ( Exod. 1^.) magnifica Dexteram 
Tuam in fortitudine. Quis cmm JlmiUs tui in fonibus ^ D i- 

mine ? Quis fimitis lui , magnificus in f.mctitait , terrihdis 
atqui luadabilis , faciens mirabilia ? . . . S:s dui . . . in mi- 
fiiriLor.i-ii luu populo huic quem elegifti Porta eos ad h.a- 
bitacutum fancium tuum.., Irruat /Lpir hoClCS COTUm formi,io 
& pafor , in magniiudine brachii lui. Introduc eos & planta 
in monte hcrcditatis tux ■> firmljjimo habita^ ulo tuo'quod ept- 
ra:us iJ Duniiiie : Sanctu'irium tuum Domine, quod firmave- 
runt manus tuit. , in quo regnabis in aiernum Cf ultrù , atqug 
Ipü Tecum. Fiat. Fiat. 



EXHORTATIO DECIMA, SECUNDA IN FESTO PENTECOSTES. 

De prœcipuis Cara(5lenbus Spiritus lilias , quo Miniftri Sacri debent repleri : quomodö 

hic acquiratur & confervetur. 
Rcpkt'i funt omnes Spiritu Saniio. A(5ï. II. f. 4. 



c 



IIRi.«;tus Dominus , pol Refurreflionem Suain 
cum DiLipulisconverlans, iVepiiis prcedicerat Sc brevi a)l-i.n- 
furum adP.urem , ut in Regno Caicfti locum iplis prxj^a- 
raret. Vcrùm vix poterat de hoc dilceiru Suo verba fa- . 
cere , quiii triftitia impleret corda iplbrum , nee profefló 
line caula ; notum quijpè erat Apoftolis , fcle tamquàm 
OJti in mjdio luporum rclinquendos , atque in ipfos £x- 
citatum iri omnes interorum poteitates. Chrilto prxfente 
tutos Ie putabant Apottuli ; Ulo autem abfente , trepida- 
bant proi'rix Coulcii intirmitatis .- fciebant enini , quam 
débiles client eorum humeri , ac inipares fsreado Prtcdi- 



C;:tionis onerijipfis poft Jilagifiri fui difcefTum imponendo. 

Eos itaque animandi caufà fxptîis promiferat Chriftus , 
Se loco Sui mifluium à Patre Spi,itum Confulatorera, qui 
iplbs docerct omnem veritaiem ; Spiritum , qui iplbs diri- 
geret , &: fortitudine ac virtute ex Alto indueret ; atque 
hoc ipfum pronnUum in i'cfto Pentecoftes adimplevit , dmn , 
efi'ufâ in illos Spiritl^s Sanüi plenitudine , mutati Iunt in- 
nóvus homines , & pubiicè prxdicantes Chriltum ea fece- 
runt mir.ib!lia, qux A£loruni hiltoria commémorât. 

De.Jioc Religionis nolirx Myltcrio anno fuperiori fer- 
monera habens, Diieüillirai j propofui Vobis ob oculo* , 



Exhortatlo Décima fecunda in Fejlo Pentecojies. 6j 



Donium Hanc non abfimilem efTe Cœnaculo illi Hierofoly- 
mitano, in quo JuHu Chrilü, cummorari debebant üïri;ipuli, 
doncc iniluerentur virtute ex Alto ; atque hanc ideam incul- 
care Vobis conatus lum , ut conüderantesdignitatem & Ico- 
l-nun loei , in quo verlamini , illalque circumltantias , quas 
cum üircipulis Domini habetis communes , codem quoque 
modo , eodein iervore ac illi , ad accijnendum Spiritum 
Saiiftura Vosiplbs prœparstis. MuiJlenum quippè , quod 
Vobis obeundum erit , scqué di^num efl ac illud quod Apol- 
tolis luit coiicrediium. Idem Pncdicabitis Evangelium, eam- 
tiem docebitis doürinain ; & licèt Vobis non parentur nee 
rotie, ncc cruccs , nee alia tyrannorura tormenta ; continuo 
tarnen cum mundo ac dccmoiie ludandum erit ; dellruend.e 
iiiterorum poteliates ; e\pugiiandum re>jnuni latanas , quod 
longè latéque in filios hujus feeuli dominatur.' Pari igitur 
fanftitate , pari tbrtitudine Vobis opus e(l ; idem Vos Spi- 
ritus debet replere , li ad optatam metam velitis atiingere. 

Feliees elüs , li hx'c continua nieditatione pervolvcntes , 
eè dirigatis omne Itudium Veltrum , ut in Ilac Domo , ia 
Hoc myflico Cœnaculo Spiritu Sanfto repleaniini. Intelices 
autem , & nimîùm , proh dolor ! inlcliccs fi hxc monita 
négligentes refiftatis Spiritui Sanfto , & doiia Iplius coii- 
temnatis. 

Serio itaque examinate Vosmetipfos , Chariliimi , fcruta- 
mini intimos cordis Veftri recelius , & videte utrùm Spi- 
ritus Chrifti in Vobis lit : an dona Ejus acceperitis : au 
Ilüus pricfentice eti'eöus in operationibus Vcftns eluceant. 
Quod 11 ita ie res habeat > omiii lollieitudine cuftodite hunc 
thelaurum inxllimabilem, pergite de virtute in virtutein , ala- 
cres currite ad prseiia Domini , & nolite horreiidü ingrati- 
tudine è cordibus Veftiis hunc Conlblatorem ejicere. 

Quod li contra nuUa Spiritus Sandli in Vobis reperitatis 
veltigia , convertimiiii hodièad Dominum ; rediniite prxte- 
ritum tempus ; reparate annos , quos comêdit locuiia , & 
cum firmo demùm propolito ad Ótficium A'elirura lerio Vos 
aceingite : ad quod ut efficaciïis Vos inducam , breviter of- 
tendere eft animus , quàm necellarius Vobis lit Spiritus Ille 
Paracletus ; quiiiam Ejusliiit priecipui carafleres , & quanto 
Itudio Dona Ejus lervare oporteat Inlervient h.xc , ut 
/pero , non ad confufionem, led ad conTolationem Vcftram 
bene eiiim de Vobis auguror : fed etli forent allqui neciluin 
qui perfefto corde quaeiunc Dominum , oremus uiianimiter , 
Dilefliilimi, ut Deus det iplis hodiè cor novum & Spiri- 
tum novum , & fuper iingulos eflundat Sacrum iUum ]g- 
nem , qui oiim in Apoilolos diipertitus dignos Evangelii 
Prtecones Ipfos efi'ecit. 

( Deus , dam vocat hominem , dejiina: ipjl dona Sj'iritûs , 
yocationi congruiz ) Sicuti diverfte funt hominum conditio- 
nes , itâ qHÔque diverla lingulis ftatibus refpondent otlicia , 
& ex coull-qenti diverse gratiie , quas omnibus Unus atque 
Idem Spiritus diltribiiit. 

Dona liKe , line quibus non vi vitur dignè Deo , nullo jure 
expeftent illi, qui ineonfulto Suprcmo Numine, ex'cam- 
que fuam iequeiites voluntatera in hunc illumve Ihitum , 
& vel maxime in ÏNlinilierium Sacrum ie intrudunt : tales 
enim limiles funt Proplietis iliis , de quibus conqueritur Do- 
minus Jerem 22,. Non mitttbtm Prophdias , O" ifji curniiam : 
non loijuibar ad eos , G- ipfi prophctabani. 

Similiter Chriltus Matth. 7. Muld , inquit , dicttit m'M 

m illu dii : Domini , Domim , nonne in nomint luo prophe- 
tuvimus , (> in noniine tuo d.emonia ejecinius , O in nomint 
tuo viniiies mul-as fecimus ? Et tune confndior illis : quia num- 

quum. aQïL yos : difiid'M à me , j^i o^uamini i/iij^niiaiem. 



Atque hïcc terribilis repulla doeet nos, Dikailiimi , idipfum , 
quod jam l'x-pius Vobis inculcavi , nee latis inculcare va- 
leo ; nempè à légitima Voeatione ejufque ferio examine de- 
pendére priïcipuè ialutis negotium ; eolque , qui hâc ^'oca- 
tione carent, repelli à Domino, neeumquamin Pallorali 
ülfieio falutarem Iperare pofie luccell'um. 
_ Contra verù dum Deus Ipie ad illud fublime Minifte- 
riura hominem vocat , & propriis ( ut ita loquar ; iiianl- 
bus in Sanftuarium Suum deducit , tune quoque gratias pré- 
parât tanto Muneri relpondentes ; atque ità in Sacris P.igi- 
nis nemiuem legimus umquam à J.teo ad Rcgimen pupuli 
vocatura , nisi quoque in ipl'um de Spiritu Suo abundaiuer 
eli'nderit. 

Sic Ipecialem allirtenùam ac virtutem promilit & dcdit 
Moyli , ut educeret ex iEgypto innuinerabilem illam populi 
nuiliicudinem , cui exprelsà Voeatione eumdem prietoeerat. 

Et poliea Num XI. de Spiritu illo , quo Aloylen reple- 
verat , in leptuaginta Seniores portionem tranliii.it , ^u/k- 
rum , inquit , defpiriiu luo , traiUnuiut eis , utJuJUnuni ucuni 
Onus populi , t* non tu folus graveris. 

Et rursus dum ad ftrufturam'l'abernaculi elegit Fezeieël , 
priùs , Cu Seriptura teftatur , replevit ( Exod. ^^. ) eum Spi- 

ri:u Dei , Japuntid , Kr inicUiginiid , Ù fcientid in cmni opere. 

Qu;e quidem figura , in materiali ilio & manufafto Taber- 
naculo poiita, pnlchrè nos tkicet , quàm multipiices "ra- 
tias Deus coiiterat Legis Novx- Minillriü , ut omnes üllicii 
fui partes fidcliter adirapleant. 

Moyien jullu Del (ublecutus eft Jofue ; & ecce de eo 
nurratur Deut. 34. RepLtus efi fpiritufapiinùa , ^u:a Moy- 
fis ptijuit Juper eum m.inus fuas. Numquid de Othoniële 
Seriptura dicic : ( Jud. 3. ) Fuir... in eo Spiraus Domini 
c' judicavit Ifraël? ( Jud. II. ) Numquid idem Spiritus ƒ,!.■- 
eus eji... fuper Jephte ? ( Jud. 14. & 15. j Numquid & iu 
curalonem fopiùs irruiife legiiur ? 

peficerec me tempus , li de lingulis hujufmodi enarrare 
vellem. Percurnte Hillorias Sacras ; videte Vocationes Pro- 
phetarura, & reperietis , numquara deiiiiire Singularem Dei 
Virtutem illis , qui ab Ipib Domino ad aliquid ina-ni fue- 
runt elefti. ° 

Si nunc à Figuris properemus ad Viritatem , invcnie- 
mus, in Nova demum Lege hanc Spiritus Domini plenitu- 
dinem longé latèque undeqiiaque tuilie dittui'am , & ibe- 
cialcs lilas pra'rogutivas qiuc paueiliimis anteà perlbnis da- 
bantur , nunc ia omnes nationes & populos lafi ni-inu 
dilperlas. ° 

Joannçs Baptifh , deflinatus ad prtcparandas Mellia.' Vias, 
Spiritu Sanöo repletus fuit ab utero matris lux. ]Je Iplb 
Chniïo apud lluiam prsedixerat Pater iLkennis ; (Ifni. 42.) 
Dedi Spnitum meum fuper eum ,• &- ouando jam Minilierium 
Suum incepturus baptizabatur in Jordane , ( Matth. 3. ) 
apeni funr ei ca-li , inquit Evangelium , Ù vidit Spiri.um Dei 
dejcendentem fcui tolumbam ., ù venientem fuper fe. Non quod 

hijc delcen/u, aut hil'ee donis indigeret Filins Dei ,• led quia 
in Perlbna Sua volebat oficndere , Spiritum Sanaum Cœ- 
litùs illis duri , qui ad Minifterium Sacrum à Dto vucan- 
tur , nee illud à quuquam iulci2iiendum elle, nisi prius in 
illuin Spiritus Sandus deieenderit. 

( Dona Spiriiüs SancT, in A' L largijjlmè effufa fuut.') Eâ- 
dcm ratione Chriüus funduturus Eecleliam Suam in Apof- 
tolüs inlulflavit, tnbiicns iplis Spiritum ilhim vivifiean- 
tem , qui primùm iundificare debebat Apoltolos iplbs , ac 
deinde alios, qui ipforuni Miiiilierio ad amplcflendum lOvan- 
gelium adtluceremur; (Jyau. 30.} uui^'iu^ in<iuk , j^/ri- 



68 



Exhortatio Décima 



tum Sanclum : quorum remifirnis ptccat/i , reminuntur eis. 

Et quaii necdum futficeret aliquam illius Spiricûs acce- 
pifle pardculam, iedere ipfos in civitate voluit Chriltus , 
donec Ejufdem Spiritits plenitudiiie replerentur : unde il- 
lud , quod legimus A.&. 2. RejjUti func omîtes Spiriiu Sancïo , 
& ccxpcrunt ioqui , clariHimè profeUó nobis lignificat, tune 
demùm loquendum Miniftris Eccleliœ , tune demùm aptos 
illos effe ad inclioandum Miniiterium , poftquajB fueiint Spi- 
ritu Sanfto repleti & quodammodo inebriati. 

Quinimó non Apoftolicis tantum Viiis fed & reliquis fide- 
libus Spiritus Ille eft necellarius. Pugnare eniin contra ds- 
monera & carnem non polfunt, aut imniaculatos fe cufio- 
dire à deculi contagio (quod Lex Chrifti ab ipiis exigit) 
niil fpecialiter Divino adjutorio fuerint prxventi ; atque 
ideo de Novœ Legis Eccleliâ per Prcphetas prcedixerat 
Deus : ( Ezecll. 36 ) Dabo vobis cor novum , & Jpiritum no- 
vum, ponam in medio vejiri. Et iterùm : ( Joël. 2. ) Effun- 
dam Spiritum mtum fuper omnem. carnem. Quod quidem ab 
initio Ecckliïe ufque ad finem feculorum per Sacramenta, 
alialque grutias iu populura fidelem efFufas adimplebitur 

(Sacdrdotes plufqtuim rdiqui lis indigent. ) Cernitis igitur, 

Dileûiliimi , quàm necedàrium fit , ac femper fueiit , Spi- 
ritum Sanftum accipere i fed Hôc Spiritu prae reliquis ple- 
nos debere illos elle, qui ad Sacrum Miniflerium fe ac- 
cingunt. Menfura enim Donorum refpondere debet Officiis 
iliis , quibus lunt honorati ; media proportionata lint oper- 
tet ad finem ; Sacerdotes , qui in Evangelio vocantur Lux 
mundi , majori debent claritate fulgére , quàm alii fidèles , 
quos illuminant. Cum eodem vitte ordine, quo falvum fe 
facit laicus , ad internum defcendere poteft Sacerdos ; ne- 
cell'e eli enim ut ejus vica prœfulgeat in opère , qui alios ante- 
cellit in dignitate. Plus fcire tenetur Dux exercitùs quàm 
miles gregarius : plus ille qui docet , quàm qui docenti 
aures prœbet. 

( Enumerantur Caractères il/ius Spiritus quo debent effe re- 
pleii. ) Solet autem Deus in gratiarum Suarum dilpenfaiione 
qual'dam donis Suis qualitates anneftere , quœ lingulariter 
inlcrviunt, ut homo ad fpecialem illum finem perveniat , 
ad quem a Supremo Numine dellinatur. Et quoniam alite 
font virtutes , qu-.e conveniunt homiui in folitudine vi- 
venti ; alix qute in dlvite , alice quae in paupei e requirun- 
tur, & lie de lingulis hominum ftatibus ; hinc quùque dona 
illa , qux Miiiillris Sacris diltribuit , fpeciales quofdam ca- 
raderes habent , ipfonim Statui congruos , & Evangelico 
IVlinifterio accommodatos- 

(^luoniam autem niliil magis necelTarium e(l unicuique , 
quàm eas acquirere virtutes , e?mque fanftitatis formam , 
quam radone llatûs , in quo verfatur , Deus ab ipfo fpe- 
cialiter exigit , hinc operse pretium erit tantifper hic per- 
pen.iere , quinam lint prtecipui carafteres illius grati.e , quam 
Spiritus Sunflus INliniltris Evangelicis elargitur. 

Atque iuprimis fpiritus ille Palloralis Status , qui Sanc- 
tos iMiniftros animare debet , prorfus idem eft cum illo , 
quem Pater illternus in Filio Suo fulcitavit ; & quein 
Chrillus Ipfe Lucte 4. defcribit : Spiritus Dumini , inquit , 
j'uper me : propier quod unxit me, eyangeli^.ire pauperil'us mijlt 
me , funare contri:os cordi. Hic idem Spiritus , inquam , per 
Sacram Ordinationem digne fufceptam,in Sacerdotes eft'un- 
ditur. Si itaque proprietates Ejus velimus cognofcere, ac 
juftam Illius in nobis ideam ett'urmare , figamus paulilper 
oculüs in Exerapiar iftud fublime quod nobis datum eft, 
Ut videamus quibusnain Spiritus ille iu Chrifto ettuUeric 
Caraâsribus. 



Vix Salvator duodecimum œtatis annum atttjerat : & 
ecce ftatim , negleââ Parentum de Ipfo foUicitudine , fa- 
venitur in Templo, audiens & interrogans Doftores Le- 
gis , ac delicias Suas reponens in locis Patri Suo facratis 
verfari. Deindè in omnibus aûionibus non propriam , feJ" 
Illius unicè,àquo mifTus erat , gloriam quœlivit. Triennio 
illo , quo praidicavit Evangelium , diem inftruûioni & 
exemplo , noûem verô contemplationi ac orationi concef- 
fit. Ex una parte mifericordiâ plenus, malis proximi con- 
dolet , affliflos folatur , ac pertranlîens plateas & vicos re- 
linquit ubique benignitatis Suse veftigia : ex altera verô 
parte , zelo jufto incenfus , honorera Dei vindicat , & è 
Domo Patris Sui profanatores ejufdem cum gravi increpa- 
tione expellit ; ac denique pro ingratis moritur , & pro 
Ovibus Animam ponit. In his & aliis innumeris Chrifti 
faûis , quis elî qui non agnofcac Spiritura illum Evange- 
licum, qui animare debet IMiniftros Eccleliâ: ? Quis eft qui 
non agnofcat prcecipuos Illius Spiritus Carafteres ? 

Primus itaque Status Veftri Carafter eft , DileûiilimijUt 
amore tenerrimo Deum fuper omnia diligentes de fola EjtiS 
Gloria fitis folllciti. Atque ideo verus Chrifti Minifter nullis 
parcit laboribus, nullis difficultatibus deterretur ; nihil eft 
quod non fufcipere velit & exequi , ut Cultum Dei,Sa- 
lutemque Animarum promoveat. Totum fe confecrat lu- 
crandis illis , quos curte Sure habet concreditos ; folatur 
infirmes ; erigit Tapfos ; confirmât Juftos : linè ullo refpeCku 
humano infurgit in vitia ; importuné ac opportune arguit , 
obfecrat , increpat ; hoc folum prtc oculis habens , ut Mi- 
nifterium llium fideliter adimplcat. Nec quidquam contra- 
diftionibus movetur ; fed cum Paulo exclamât : ( II. Cor. 

12.) Ltbentiffimè impendam , Cf fuperimpendar ipfe pro tini- 
mahus l^ejiris : licèt pliis p"os diligens , minus diligar : nulla 
apud ipl'um diftinfkio Judiiei & Grteci , pauperis & divi- 
tis : novit enim , fe omnibus debitorem ; nec in homini- 
bus homines, fed Deum qutcrit , & Chriftum, Cujus San- 
guine omnes ad unum ufque redemti funt. 

Alter Paftoralis Spiritus Caradter in eo fitus eft , ut quîs 
înprimis in easincunibat virtutes, eas aniet prtc reliquis, qux 
Statui fuo funt proprix , &: quie Sacerdotalem gradum egre- 
giè colluftrant ; atque ideo hôc Spiritu prîcditus magnam 
ante omnia caftitatis ac puritatis curam habet : meditationi , 
ac orationi per quam bona quxvis impetrantur , fpeciali- 
ter addiftus eft ; Itudium ac labores facros delicias fuas re- 
putat ; & quoniam le in formam gregis ac raorum exem- 
plar conftitutum novit , lie dirigit omnes aûiones fuas , ut 
externo habitu, converfaiione , imô ipfo fuo filentio Illum 
annuntiet Deum , cujus Minifter eft , & Chrifti Bonum Odo- 
rem in omni loco difpergat ; adeo ut exemplo magis quàm 
verbo inclamet fidelibus , ( I. Cor. 4. ) Imitaiores mei eJio~ 

te , ficut Cf ego Chrifli 

Tertio, quem verus Sacerdotalis Spiritus animât ille Statum 
fuum maximo habet in pretio. Nec enim , ùt multi faciu nt , 
Clericatum refpicit adinftar vilis alicujus ariis mechanica; , 
quâ vidtum iibi & amiftum aut temporalia qiiscdam com- 
moda poiiit acquirere fed fubliniitatem Rlinifterii Sacri in- 
timé perpendens , dignitatem illam , ad quam vocatus eft , 
omnibus fxculi honoribus , imô Sceptris iplis Regiis longé 
anteponit. Difiîcilem quidem ac laboriofam novit elfe hanc 
dignitatem ; fed limul conliderat quàm illuftris lit , quàm 
excelfa : atque ideo numquam de Statu fuo nisi cum reve- 
rentia loquitùr ; Funftiones Sacerdotales amat ; eas , ùt 
decet , ftudet peregdre ; honori fibi ducit vel minimo Sa- 
crorum Ordinum OHicio dctuiigi ; Templorura ac Altrrium 

ornatuiu 



fecunâa in Fejlo PentecoJIes. 



69 



omati'.ra diligit , & quantum poteft procurât : fincerè cum 
Propheta Kegio clamât : ( Plulm. 83 ) Ehgi abjeclus ej)e 
in domo Dti mei : magis quhm habittire in tabôrnaculis pcc- 
catorun : ix iterum : M/lior ejl , Domine , dies atiJ. in 
airiis ruis fuper milUa. 

( Interrogée quifqut fe , an lllum h.ibeat. ) Hi funt , Di- 
leiàillimi , W funt primarii Caractères Illius Spiritus , qui 
Vos in Minilterio dîngere debet &; incitare ; feu potiùs 
hœj fuut dona , hi funt afteftus , hœ difpolitiones , quas 
Spiritus Sandus in iis operatur , quos iu dignos Evan- 
geln praccoues affumit. 

Inierrojate igitur Vofhietipfos , ficut Paulns olim Ephe- 

fios , ( Aft. 19. ) ƒ Sfiritum. Sanctum accepijlis ?.. . . Ipli 

Vos tentate , Ipii Vos probate. 

Si , diligenter fcrataïuei confcieiitiam Veftram , reverâ 
illarum virtutum in Vobis femina rcperitis , fecuri pergi- 
te , fi'uftum hiB>: dabunt in tempore fuo ; congratuler 
Vobis de thefmro quem poiiidetis , habetis Vobiscum 
Confolatorem Spiritum , qui vias Veftras liiriget , qui 'm 
laboribus Veftris Vos fufteaiabit. 

Si nuila prorsùs ( quod avertat Deus ) illor.um dono- 
rum in Vobis reperiati» veitigia , defiderium nulUim ; aut 
citô pœnitendum eft Se novus formandus animus , aut à 
Statu Eccleliafticü difi;edendum : ne aliàs lioé Vocatioue 
congrua , line débita difpofitione eumdem ingreiii , & Vos , 
& animas Vobis -demandandas ceternùm perdatis. 

Si porrô , necdura quidera Donu illa poiiidentes , Gnce- 
rum tameri fenciatis delider'ium eadem Vobis acquirendi , 
crate Dominuni, ut hoe defidcrium Vefrrum perticiat ; in- 
ftate perfeveranter ; luiHi parcite labori ; media alTumite 
quibus tenditur ad perfcftionem : &: D.eus , qui dat om- 
nibus afHuenter , confummabit in Vobis opus bonum , cu- 
jus jam nune fundamenr^nn incepit conftruere, 

Verùm audire Vos videor intrà \'ofmedpfos différen- 
tes , Dileôiliîmi ; hcec Dona quidem , dlcetis , perfefta funt 
& optima ; feJ illis tantum conveniunt , qui jam indé ple- 
nitudinem Spiritus Sanftî acceperunî , qui in ipfo ÎNlini- 
fierio Evangelico occupantur : nos adhuc in via Domini 
fumus novitii , necdum Sacris initiati fumus Ordinibus , 
in quibus abundantia Gratiarum infunditur ; necdum in 
Viiiea Domini laboxamus : dum -tempus illud advenerit : 
tune charifmata illa polî'eliuros nos confidiiaus , nunc au- 
tem prtematurum eft /iniitia à noKs exigera. 

Nec ego , Dilcftilnmi , pcrfeSlonis apieem à Vobis ex- 
igo , nee peto illarum virtutum. aftuale exercitium , quibus 
aliquando debebitis iMiniiterium Veft-rum illuftrare ; Jed hoc 
volo , ut ex nunc in Vobis iint illarum virtutum femina ; 
ut fumraum illarum habeatis deliderium ; ut , perpender.tes 
ad quid iitis vocati , fumptus prseparetis tam in pietate quàm 
ia fcientia , qui ad hoc œdificium eonfumtnandura erunt ne- 
ceilarii , aique in hune finem toto animi conatu tendatis. 

Nolite errare , aut \'osmetipfosdecipere • t-efte Scrip- 
tura : (Prov 22.) ^dolefcens juxia viam fuam ^ eiitim cùm 
finuerit , non recedei ah ej. '. (^ (puâtes nunc funt alumni taies 
irunc pojieà in Hlinifierio. ) quales hiC efli-S , taies quôque 
prcportione fervatâ eritis, quando in Minilterio verfabi- 
mini : & ex iis, qux nunc circa A'os agur.tur, eolligere 
poteftis, an aliquando fervemes & digni , an vcro tepîdi 
& négligentes fuis fucuri Sacerdotes. 

Si nunc adeô in Vobis flaecefcat Cliaritas Dei, ut nc- 
quidem purum cuftodire cor \'eitrum ftudeatis , ac Sanc- 
tjtatem illam acquirere , ad quam omnes vocati funt Chrif- 
tiaui,- an putatis , V-os uikco monieuto habuuros excellen- 



tiliîmam illam in l^eum Charitatem , qus Pafîoris anima 
efle debet , & quam fpeciuliter in Miniltris Suis exigit Sal- 
vator.? Numquid Chriltus , ut hujus inculcaret necetiitatem , 
ter à Petro pctiit : ( .loan. 21.] Si.T.on . . . diligis me plus /i/j, 
antequàm ipli Oves Suas p.ifcendas committeret? Hoc utl- 
que inlinu.ms , nulli committendum IMiaifterium , nisi illi , 
qui excellentiorem ac niajorem prs reliquis in Deum ha- 
bet Chariiatem. Dicite , qucefo , quomodo accendetis in 
aliis ignem illum,nisi priùs illo ipfo cor Veftrum totura , 
quantum eft , inardefcat ? Quomodo de Sola ICjus Gloria 
eritis foUicîti , nisi îllam in omnibus quccrere longo exer- 
citio fueritis affueti ? 

Si nunc tepidi & difToIuti ad Sacramenta acceditis ; (î 
faftidium \'obis pariât Euchariftieus Panis ; ii non defide- 
retis bibere de Foniibus Salvatoris eo temipore , quô in- 
timé eRis perfnali , muliis Vos egere gratiis , eufque Sacra- 
mentorum ufu elTe acquirendas ; quâ froute aliquando po- 
teritis in aliis hanc fanftam iitim excitare ? Quid demùm 
erit , poftquàm confuetudine quidam htcc ipfa Vobis vi- 
luerin't ? . . . ifraëliiffi, dum prima vice Manna iplis plue- 
bat de Cœlo , cura fumma adniiratione Se follicitudine Cc- 
leftem hune Panera colligebant : poftquàm autem mirabilia 
Dei per plures annos eram e.xperci , clamabant ad INloyfen : 
( Num. 21.) anima nujlr.i jam naufcat fuper ciho iflo lev'tjjlmo , 

&: paneni communem ab Ipfo expetentes fufpirabant ad ollas 
carnium Egj-pti. . Similiter Sacerdotes & Levitœ , ubi pri- 
mùm iraplebat gloria Doraini Tabernaculum , &: ex Arcu 
Fœderis Oracula Divina audiebantur, non nisi cura fanfto 
quodam tr-etnore ad funftiones fuas accedebant ,• vix au- 
tem Oraculis illis nec non fanûis traftandis erant aflueti , 
cùm ftatura fecutce fuerunt profanationes, & aliqui ex iUis , 
îgnem alienum in Tabernaculum inlerie aufi, flammis de 
Cœlo millîs confumti funt. Talis icilicet ell mii'erorum mor- 
talium conditio, ut res quantùmvis fublimes ( & hoc vel 
maxime in rebus fpi.itualibus & inviiibîlibus optinet ) ipfo 
ufu quodaramodo vilefcant hominibus, nisi continua folli- 
citudine animum flium novo quodam fervore excitare & 
inflammare ftudeant. Si igitur, Dileftiliimi , ex nunc nau- 
feat anima Vefira fuper Cibo Sanftiiiimo ; H ex nunc alieno 
igné ardeat cor Veltrum , dum ad Menfam Domini acce- 
ditis ; timendum profeftô, ne aliquando infeniibiles fafti, 
facrUegè Ofliciis Sacris iungamini : ex quo proindè cerni- 
tis, quàm iiecefTaria lit A'obis frcquens ex nunc Eucharif- 
tise perceptio ; fed fanûa , fed cum novo femper dtfide- 
rio ac feri'ore conjunfia. 

Pergamus nunc a<l alios Paftoris Boni caraiSeres : Forma 
Gregis elfe debet ; moribus caflus ; converfarione S: exem- 
plo confficuus ; Siatum fuura &laboresi]Ii anexos amans; 
continuo demùm pro Ovibus fuis defudans. An autem hrec 
omiiia f.tis implet.uii, ex iis, quo: nunc agitis , aiiquatenùs 
valetis eolligere. 

Et quidem quod attinet caftitatem , non dico opùs efle , 
ut omni cordis tentatione in hoc pundo fuis liberi ; no- 
viftis eiim hoc homini datum non elle; noviftis exemplum 
Pauli , qui ad confolationem noftram adeà amarè de hoc 
angelo iJatana; conqueritur. Sed nisi ex nunc ametis ülani 
virtutem : nisi multâ circumfpeftione in hàc materia aga- 
tis ; nisi cum Paulo iuRanter à Domino cor mundum pe- 
tatis ; nisi efficacirer eas vitetis occaliones , qute animum 
vel levi macula deturpare natce funt ; an putatis polici , 
quandô Vobis folis entîs relifti , quando occafione ipllus 
iSlinifterii muItipHcabuntur pericula ; an, inquam, putaiis, 
iitefos Vos permanfuros .? . . . Si autem ècontrr.rio pro vi- 



Exhortatio JDecima 



/^ 

"ilantifilma cordis cufïodia ex nunc fitis folliciti , confiai- 
té , non defuturam pofteâ Vohis gratiiira in Üs occaiioni- 
biis, ad quas neccflitas Ofticii Vcltri \'os inducet : Deus 
tnim , qui ad INIinilkrium Vos vocat , in jis quoque ju- 
vubit, quœ ex iplb Miniiterio confequuncur , & virtutem 
jn iiifirmitate perficiet. 

Similiter li gravitate Sacerdote diguà, & cxemplari con- 
verlatione poltea veluis elucere , exuite ex nunc ea quie 
funt parvuli ; nu^^as abjicite ; non pudc.it Vos publics exer- 
cerï virtutem , illi audiûo.s Vos profiter! , alios excmplo 
Veüro ad fanftitatem animare, & ouoreni Chrilü bonuni 
in ibcios dili'undere. 

Denique Miniiler Evangelicus vitam duccre debet labo- 
ribus plenam , debet Statum luum , tot moleliiis cu-eum- 
datuni , diligere ac fideliter ICjus adimplcre Otikia. An au- 
tem putatis,hoc ab illis pr^ftiiuni in , qui molli'ie ac de- 
iidià Ine llertunt , iludiuni refugiunt, ac regulaf.e vito; ordini » 
qui ad Deum ducit, ad:irlngere ie nolunt ? Quid , quxfo , 
cit diurnum aliquot horarum ftudium , quod_tiuietè peragi- 
tur , ii comp-retur cum laboribus Minilierii', qiJos impor- 
tuné & opportune, inter médias ixpe contrauiftiones & 
anguftius lubire necelïeeil?. . Si i;ie,qui lub oculis Su- 
periorura eft pofitus , & continuo calcuri prellus , tantillas 
refugit moleliias ; quomodó poltea , libi reiiüus , graviores 
J'ulcipiet ? . . . (^ui in modico infidelis ell , an in maiori 
fidelis erit ?. .. ]m6 qua fronte l'perare potcft, ie fidelera 
furunim, cum fcientiam acquirere coniemnat , line qua Offi- 
cio l'uo débité ncquic detungi ? . ■ . Ule prottfto convin- 
citur Statum luum non amare , qui exhorret. occupationes 
«idem iiidevulsè annexas,- multùque minus cas amabit polleà_, 
quandè opprimetur ab onere quotidiano , cui tercndo le 
lentiet ineapacem. 

Satis jam iiipcrque perfpicitis , DilsoilCmi , ex prxfenti 
Velira vivendi ratione colligl polîe , quales aliquando in 
Minifierjo Saero litis tuturi ; imô ü penitiùs haiic velitis 
pcrlcrutaii , ex niinc innotelcet Vobis , an habituri litis 
ispiritura illum , Statui Veliio propiium , Statui Vellro ne- 
ceifarium, 

( Adh rttitio ut acquirant Dona Spiriiûs fibi neaffaria. ) 

Itaque per Veliram Salutem , per Vileera IMifericordiu; Dei i 
per Ipfum Clirilli Sani;uineni, quo animœ Vobis commic- 
tendu.' redemtœ lunt , Vos rogo obtellorque, ut Divinâ ju- 
vame Gratia tempefiivè iii Vobis eSormetis Carufteres il- 
los , qnos jam audiltis ad Spiritum verè Sacerdotaiem le- 
quiri ; atque in hune finem exuite veterem liominem , ex- 
cutite j'cccati jugum , deponke qiddquid mundanum elt ac 
carnale : Spiiitus enim qui in Vobis habitare debet, Spiritus 
eft , teite Chrilio, ( Joan. 1 4. ) cu^m. mundus nonpouji acciperc. 
Santtitatem feöamini , fcientiam qurcrite, laborem alacres 
fuicipite , cuniSas Officii Vellri partes fideliter adimplete , Sx. 
his omnibus continuam jungte Divinx Legis meditationem, 
ac oratione perleveranti Ccdum pulfate. . . . Nec décrit 
Vobis Deus , qui Vos ad îMinilterium vocat , fed dabit 
(Luc. 11.) Spiritum bonum. pettnàbus je... Si quis enim... 
indigtt fipiiniid .t'wc^v. Scriptura , ( Jac I ) poJiuUt à D^o, 
fU! dat omnibus l'^uenier. 

Hxc fi fcceritis , del'cendet fuper Vos Spiritus Sanflus , 
Spiritus Sapieutia; & Intelleftùs, Spiritus Scientiïc & Pie- 
ratis ; lUe Vos reget , lUe Dona dabit Statui Vcltro pro- 
pria ; lUe paulatim eliormabit in Vobis Caraiteies Miniitro 
Chrilii dignos. Atque ità crelcetis in viros p.rfeftos , in 
hoiîiines Dei , ad omne opus bonum inltruftos. . Sic agen- 
xss vidcbitis t:umla;ciiia appropinc^uare dicm illum , in t^uo 



Plénitude Ejufdem Spiritiis in Vos efTunv^etur,- ^iem,îîç- 
quam , Ordinationis Sacrîc , quando Sacerdotio inllgniti y 
velut in akero Pentecoftes die, rtpleti Spiritu Sanfto in- 
cipietis loqui Magiialia Dti, 

( Compi^ruiio inter dit m Pintecojles & dicm Ordinationis, ) 
Nec miremini , Dileftillimi , quôd hic magnificam iltam cora- 
psrationem , dum de die Ordinationis ^'eltrxloquor , audeam 
inltiiuere Fateor quidem , olim Apollolis aliisque primitivie 
Eccleiiœ Miniftris , cum Sacro Carattere datum tuiile Donum 
l.inguarum , Donum ftliraculosum , Gratiam Curationum , 
iSc alia hujus-modi , qiix admiratiuncm pariunt , & Oinnl- 
potentis Virtutem fenfibilker atteliabantur ; verùm îit ani- 
madvertunt Sailfti Patres, H.ec Jigna iteccjj'aria in txordia 
Ecildju-e jeurunt : ut eiiim ad pdem cre'ceret multitudo credtn- 
tium , miraLulis fi.erat nutrUnda i fed Spiritualia , qu'.C t)r- 
dinatio Sacra coirisrî Dona , eadem nunc l'une ùt antè ; nec" 
minus excelkntia , nec minus i'alutaria. Licèt enim Miniltrl 
Saeri non ampliùs ioquantur variis linguis , fed tamcn lin- 
guam loquuntur Salutis ; fed Unâione Spiri-tûs condiunt fer- 
lîionem ; fed in fecreta cordis penetrant , & pertingunt ufque 
ad divilionem ipintùs , compagum quôque ac medullarum. ., 
]\on ampliùs Sacerdotes cœcis vifum , l'urdis auditiim clau- 
dis greO'um reltituunt ; fed cajcos fpirituales illuminant ^ 
corda duriiiima emoliiunt auribus inlbnare faciunt verita- 
lem , devios reducunt in viam falutis. Demain nec mor- 
tuos fufcitant , aee fenlibili modo aniniam cadaveribus re- 
ftituunt , fed animas gracia privatas ad vitam revocant fpiri- 
tualem ; fcA iœtentes peccatores sx iniquitacis cœno edu- 
cunt, & Stolam Primam iplbs induentes , Gtlo lucrifaciunt, 

Ili funt efteftus , Dileftiliimi , hwc funt Miraciila Gratia; , 
quœ Sacra Ordinacio in illis producit , qui digjié eamdem 
l'ufcipiunt ; ( Pfalm. 127. ) Sic benediaiur homo , qui timet 
Domuium fie ChrifiU5 exaltât coo}eratores Suos , ad hune 
Sacrum Gradum cum famSa difpolitione accedentes Taies 
illuminât Spiritu veritatis , qui ipfos doceai ac in Miniiterio 
dirigat. . . . Talibus infundit Spiritum Sanftitaiis , qui corda 
purificet , ac in novos homines illos mutet. ... Taies iii- 
ftenta; Sj îritu Fortitudinis in med.iis contradiitionibus 5t 

adverlis 'J'ales funt deriique , in quibus ajcendit igneni 

Suum , cujus deindè fcintillas ipli in omnes Eceleliic parte» 
djfpergunt ; qui enim Divmo Spiritu pkni funt y inquit Gre- 

gorius , Dei magmtiia tacere non pojjunt. 

Sed , proh dolor I quàm fxpè accidit iilud de quo conque- 

rUur IBernardus ; ccr.atur de digniian i.- non mra.ur ds 

fanclitate : quàm multi linè "Vocatione , linè difpolitione dé- 
bita, fine congruo motivo ad Sactriiotium Chriiii convolant, 
atque ideo fruftrantur Lumine Cielelti , gratiis abundantibus, 
ac talentis illis j quœ taiiien ad digne fubeundas Minifierii 
Funftiones quâmmaximé funt necellaria ; ex quo fit, ut tam- 
quam terra arida nnllos dent fruftus , nullos gignant filios 
Chriüo , nihil uniquam boni in Ecclefia faciant. 

Intelligite igitur , Dilcöiiümi quanta folertià cnrandum 
fit , ne tantx benediûionis Sacramentum negligcnter fuf- 
cipiatis. Cogitate , funimam rerum Veftrarum hinc pen- 
dere , & non aliud Vobis hic agendum elfe negotium , 
quàm ut Unitio iila Sacra fanftè ^'os inveniat difpolitoa 
& Plenitudinem Spirittis fuper Vos ellundat : certique eftote 
eô magis Vos de bac Pienitudine accepturos , qu6 magis 
parati ad Sanûam ordinationem acccdetis. 

(^ Non Jujficit ticcepij/e Jemel Spiritum S. fed dona Ejus dé- 
fient confervuri ) Quoniam autem diligo Vos in Veritate, 
nec ad prxfens tantùra tempus, quo in hac Domo verfa- 
tnini , mea crj^a Vos foUicitudo fe exteiidic 1 uiium liic 



a<îliuc fuperadnam monitum , quod , quK-lb , toto vitie teni- 
yore diiigciiter memoria; demaïuiate. 

Ncmpe nequaquam fufficit l'emel cura Sacre Ordine Spi- 
fitûs Saniti PÎenitudinem accepilie : fed thefuurus ille l'um- 
nia cum diiiîjeinia lervandus, conünuoque Itudio lynis ifte 
in Corde Ibvendus efl. 

l'-xeiiiplurn illius dabunt VobisSaul & David Reges Ifraël; 
uterque jullu Domiiii ad Re^num vocatus fuit , uterqus 
ab liodem Pro.hcta iimnfius ; led quam dilpari e:à[u ! 
Saul nempè , iiigratus & inobediens t'ailus , lemper raagls 
ac rnagis à jultitia déclinât , tandemque poli vitam , variis 
tra.;icis Iceiiis repletam « infelix moiicur . David ex adverlb 
undioni fux fidelis , Deumque ac Üriicium fuum femper 
pr.e oculis haben*» , Regum omnium exemplar evalit , & 
teteniam felicitatem obJuuit. Si aliud quasritis exemplum , 
in Salomonem refpicite ; Hic Dci jttlûi ni Throno Regio 
collocatus ; hic Dono Sapientix , ad gu'ieriwndam popu- 
lum (ibi fubjeftu.n , ad eam replctus fuit meufuram , ut, 
Ipfo Dec telle , ( III. Reg. 3. ) nuUus ante Iplum iimilis 
ei fuerit , nec polt ipfum alter lit furrefturus. Et tarnen 
idtm ille Saloinon in leneuute fua fubverlus , fubliinia , 
qux- acceperat dona,ità defœdavit , ut cenigmatis loco lit 
an ianfte, an verô impie uliimum diem finierit. 

Quid de Juda dicam '< Horrorem incutit infelix ille Apof- 
tolus. Ilic ipsà Domiai Xociî inter duodecim eleftus, ChrilU 
lateri adherens , Doitrinâ Ejus imbutus , e.vemplis confir- 
matus: hic tarnen , hic Judas cadit e gradu fuo <5c in mou- 
ftrum humani generis evadic. 

H;ec Vobis demonftrant , Diledliffiniî , continué iuvigi- 
landum , ne Spiritus Sanftus femel acceptus recédât, Ig- 
Demque Ejus Sacrum novo aliquo alimento quotidie foven- 
dum efiè. 

( Médiat f"'^ '« hune fimm adhibinda funt. ) Porrô iif- 
dem mediis , quibus nunc Vos ad Ordinatior>era difponi- 
tis , iifdem plane Spiritum Siatùs Veltri fervabiùs ; iildem , 
fi forcé culpa quîedam & IbcorLÜa furrepferit , eumdsm re- 
novabitis , poltquam in Miniftcrio Sacro eritis coilocati. 
Frequenter igitur tune temporis relulcitate in \'obis Gra- 
tiani Dei , quam pcr Impolitionem Manuum acceperitis. 
Attendite , qu-xnam Creatori Veltro corani tremendo Ejus 
Altari feceritis promiffa ; confiderate attenté Ordinem luf- 
Cepîum , & onus humeris Veitris impontum , non quidem. 
Ht illud Vos terreat , fed ut ad perpetuara auimos Veltios 
e >citet vigilantiam. 

Circumfpicite diligenter , quanti poiideris fit illud fideli- 
ter adjmplere ; quas exigat difpolitiones ; ad quantas ad- 
ftringat virtutes ; quxr.ain prxlemct obftacula ; quibus pe- 
nculis exponat ; quas aflerat pisrogativas ; quantam pro- 
mittat Coronam. 

Ha2c fingula fedalè perpendite ; htec continuo ante ocu- 
los Veltros verfentur. Diligite Funétiones Minifterii , ef- 
tote in illis adimplendis iideles atque in huoc finem iium- 
<;uam laborem refugke , nec Itudiis umquam renuntiute ; 
trequens quippé Itudium partem conftituet Officii Vellri, 
coque negköü fieret , ut fepiàs iin errores ac inextrica- 
biles incideretis difficultates 

Quoniam autem Spiritus Sacerdotalis , ùt diftum fuit , 
bpiriLUS dt oraiionisj ideô .©rationi, tam mentali quàm 



feciinda in Fejîo PemccoJIis. yi 

vocali,fitis infiantes,- per hanc sccipietis quidquid pctive- 
r.tis; pcr illam exardelcet in Vobis D;\inusl"ms & r-. 
novati ipiruu mentis Vdlrx facilius Cœleltia capietis " 



cajne 
fandtitatem animemini . 



Atque ut magis ad virtutem iX 
incitate Vos exemplis Sanftorum , qui Paltoraii "O'tiîcïo'âTi- 
quando addi.ti , Eccleiiam Dci virtutum fuarum odore rc- 
pierunt.... Taies funt Borromxi , Suidii , Xaveri, . Vin- 
cent.i taies lunt conterranei Veltri , quorum memôria in 
benediaione elt , 6i quorum Nomina fcripta ïmn in Ce- 

llSr C Ileb. 13. ) MiminioLe pr.tpofitorum v.Jircrum , ^«; yo'--- 
loeu.iju.it vcrhum Üet : ^juorani intucnus exuun conv^rfà. 

tioa^s,tm!taminipdem. Nunquid homines erant Vobis 1-nü 
ks ? Ati ergo non poteritis , quod & UU & iiü potuerum / 
Demum nolite obleétamemo fxculi, noïite nu" 



fed dum relaxandus erit animus 
doti ex üoöperatoribus Veftris 
Chrilti animatum. Hoc medio 



agas venari, 
jungite Vos alicui Sacer- 
, quem videritis Spiritu 
. ,. ,. . . . - I^lizeas conjunclus Elix 

duphcem ejus Ipiritum accepit. Sanfta hxc communicatie 
imer .M.m.ros Reh^ionis ad ipforum lauaiticationera mul- 
tuin pryhcit, popuiorum œdihcationi iiilervit , öc „lutuis 
colloquas inaruuntu-r ad virtutem , mutuis exeraplis ad 
eamdem trahuiKur. '-'"t"» au 

( Epiloüus. ) Sic agentes , Dileftiffimi , confervabitis 
fpuuum btatus Veltn , & plenitudinem illam grutia urn . 
qn-^ m Of^tinatwne bacra in Vos erit eiiufa. Sic fi.k^es 
er tis m Minilterio ulque ad finem .- lic numquàm feneliet 
zelus Velter led ( Piaim. ic. ) r.nouabuur .. wiXt! 
/^. Veltra , d^ quotidij c.piet incremeiuum. ^'"''"^'"^" 

Cultodite hxc monita , Dileftiiiijni , & concedite hoc 
amor, mco , qm atiis in Vus patet , quàm ut poüit brevf 
quo h..c moramini , quadaenmi Ipatio cuntinerKEt quam- 
vis in Mini teno poiin tune temporis non ampliùsfub ocuTis 
meis nec iub dUcip ina mea litisfutun , animo tarnen p"x! 
fens Vobis adevo, &z . quamvis longe diJiti . numguam tl 
men a corde meo recédées. Quxro Vos , quxro Sa utcm 
Vearam , emper luicere cum Joanne dktur^s .• ( mfZ) 




Relè 
toli , & 



felicitatem Jeternam. 
1 ohm totam_ dumura , ubi congregati erant Apof- 
kd.iti tamquam ignis fuprà iingulos eorum ; mhi] 



ihil 



quoque ht hodie in W^c Domo, quod donis Tuis , ouod 
muneribus luis ht vacuüm : f. qui.flit aridum . illud A"a 
; quid tngidum, illud tuve.-iiqmd f^ucium lilud faua -' 
il quid devium lit , lUud rege. ' 

i)efcende fuper luigulos , S^iHtus Alme , reple Tuo corda 
noltra _Lumine , ^ acccnde in nobis Divini Amoris flam- 

lin- 

Dona 

üio 




Amtn. 



^^ 



-*► 




EXHOR-TATIO UNDECIMA , SECUNDA IN FESTO ASSUMTIONIS B. M. V. 

Orationis Mcntalis necclTicas & prœrogativœ : iiiala quas ex ei negiefîtâ fequuntur ; 



N, 



methodus eam exercendi. 

Maria.... fedens fec.ùs pedcs Domini^ audkbat verbum ilUus. Luc. X. f. 39. 



Ori (ïnècaufa miranquispodet , Dileöilfimi , de vita 
Marix , Siilvaioris noftri GuiicLriuis , paucillima tantum in 
Hüioria Evangelica enarrari IMukis enim^ videri poli'et , 
plurimum inde t'riiöum , plurimam sedificationem obventu- 
ram luilïe Ecclelise , li Spiritus Samflus , qui hanc Purifii- 
mam Creaturam eitbrinaverat , Earaque onmi virtutum ge- 
nere , iupra quain mens humana valeat aiFcqui , abuiidan- 
-tiiiimé repleverat, fi , inquam idem ille Spiritus , calumo 
Evangeliitarum , pulcherrimam hanc Aniiiiam vivis colo- 
hbus delineàliet , stque interioreml^jus Sanftitatem ii) pro- 
patulo omnium oculis expolüilTet. 

Nunc autem , ü excipispaucillimasaöiones , quœ de Ma- 
ria enarrantur , pro reliquo vitte Tplius tempore , Eara me- 
jiiorise hominum luhducere voluit Spiritus S-inSus , quod 
utique non Jinè myllerio faftum eft i fed eo confilio , ut 
h-oc Puriilimx Virginis exeniplo commendaret nobis omni- 
bus vitam abfconditam , ab omni hominum remotam com- 
mci-cio , Solique Uccvacantem ëc intentara Si enim Virgo 
Jlla , ne vel Jcyilümo umquam macuJata peccato , mundo 
vixit ignota., lolis Divinis occupata rebus , quis deinceps 
dnbitahit, v.icam in Deo abfconditam, optimam efle par- 
-tem , ,quam eligere quis poliit. 

Axbitror aiitem , hanc Hiftorix Marianœ penuriam Eccle- 
fiam permo.viüe, ut in hodierno Fefto , quod pièperor- 
bem colitvr , exhiberet nobis inEvangelio aheram Alariam 
ad pedes üomini fedeniem , & in faiii^a contemplatione 
.{leiixam , ut ita l'"idelibus commendaret coutinuam illam , 
,quam Deipara exerc'.iit , eontemplationcra ; atque ad limi- 
•Icm vitam", quara Chriliuslpfe ( Luc. 10. ) optimam panem ., 
yocat filiorum l'uorura animos acceiideret. 

Felices üli protefto & nimiùni telices, qui ab ornni e:c- 
>ternorum cura roluti,Solo Deo occupantur , & expéri- 
menta difcunt , quiim iiiavis iit Domiuus : quàm plenè c^r 
hominis repleat ! 

Verura quoiüam .diverfœ funt in Ecclefia A'ocationes ., 
•jLdeó pro confol-.tione eorum , qui extemis -rebus ex officie 
dDccup,ui[Ui-j non male adjicitur iVlarthso exemplum , qux , 
licèt attivam vitam duceret , muitisque vexata etlec Ibllici- 
jiudinibus , ^inftitatem tamen adepta elf , & , rtquè ac Ma- 
jria;, animic lux Sulutem operata. 

Itaq«e -ex lioe Evangelio ditbere polTiimus , non obdare 
■follicitudines multas , quomiiiïis quis Vitam .ï^tern.im con- 
fequatur : led tamen tos elle feliciores , eos opnimam par- 
item , Ipib Chrilto telle, elegilTe , qui ledc-utes continuo le- 
c&s pedes üomini , de Iflb unice cogitant , & Euindem 
cordi l'uo loquentem audiunt , pioùt nos decet exempium 
JVIari'.e foi-o:is Luzari , in hoc fi ,uram gerentis alterius Ivja- 
;rix , Viiginis fcUicet Deiparœ , quie in continua contem- 
plaiione vitam duxit, eoque medio lummam Ulam lervavit 
.SanÖitatcm , ^>rupter quam non dedit Ipfam Deus videre 
£ürruptionem , l'ed , cum corpore & anima Eamdem aliu- 
^ners in Cucium iuper omnes Angelorum Choros cxalt.'.vic ; 
fjjjus triumphalis diei hodie celpbranius mgraorifim. 



Ex illis porrö vitx contemplativceprcerogativis , quas in 
hujus Felli Evangelio proponit Eccleüa , ulreriiis fequitur , 
hominibus illis , qui , Deo ita volente , externis ibllicitu- 
dinibus occupantur , hoc in primis curandum elTe , ut quan- 
tum fieri poteft , ad vitam eontemplativam & Cocleftium me- 
ditationem recuiTant , óc hoc medio reficiant fpirituales animi 
vir;es , ac eorum bonorum fiant participes , quœ in illos , 
qui fecùs pedcs Domini fedent , abundanti.iimè diftunduntur. 

ïv'ihil igitur alicnum fa^Siurum me arbitror à Icopo hujus 
■Evangelii , 11 inFeito Sanöilümte ^'irginis , cujus vita nihil 
aliud tuit , quàm continua Divinarum rerum contemplatio , 
ad ^eamdem quöque , %'os invitera. 

Dum enim poft-ea , DUecliiiimi , n Minillerio Sacro occu- 
pati eritis , follicitos T'os oportebit elle circa plurima ; & 
labores illos , follicitudines illas Deus Iple à Vobis exiget, 
qui ad curandas animas Vos vocavit. Sed codem tempore 
licut Martham Vos monebit, ( Luc. 10. ) unum ejje mctf- 
farium \ ac proindè inter médias curas hcoc prima fit cura 
^'ellra , ut identidem redeatis ad cor, & in lilentio ac me- 
ditationefedeatis ad Pedes Domini , ne alias per négligent 
tiam \'eilram optima hâc parte Iraudemini. 

Jam ftcpiùs ad hoc ipfum Vos fui ex-hortatus , Dileftif- 
fimi ; id autem pleniùs hodie exequi propofui , dum , poft- 
.quàm breviter in memoriam Vobis reduxero Meditationis 
Jieceliitatem , ulteriùs methodum meditandi adjiciam , & ré- 
gulas , ab optimis fpiritualis vitte MagiRtis petitas ( proiit 
alias promili ) Vobis exhibens, ad hoc fanflum exercitium 
m-anu Vos ducam. Faxit Deus per intereetlionem Contem'» 
pktivx \'irginis ut perfuadeam , ut inflammem 

{Oraiio menialis , feu medtat'io omnibus ejl necejfaric ^ Cf 
qurzrc ? ) Quotquot fcribunt Autores de Cbrifiiani hominis 
.ofliciis, uno ore inclainjint , neminem ad -reftiiiiraam vitx 
ChrilHanœ normam , fcclufo fpeciali Dei miraculo , atlin- 
gere polle , fi meditationis exercitium neb^ligat. 

Ad hoc plens probandum -fufliciat familiari hic uti exem- 
ple. Poiüte hominem quemdam , cui peragenda incurabat 
res aliqua maxirai moment-i , à qua tota iplius dependet fé- 
licitas. Ponite, rem illam plurimjs obfitam diflicultatibus , 
unricquaque contradiöionibiis expolitam , -fcopulis ac im- 
pedimentis circ-amdatam ; addite inimicos potentiilimos , qui 
diu noftuque iiivigilant , ut homini"; illiuj contranitantur 
cenatibus , <ïc propolitum fuccelfum impediant. 

Dicice , quESlb , an putatis , negotium illud felicem habi- 
turuni exit-um , HÏsi homo ille ex fua quóque parte conti- 
nuo vigilet ; nisi res illa ante oculos ejus indelinenter vcr- 
fetur : nisi fiupiùs attenta mcHte revolvat &: meditetur me- 
dia quibus eam promavere , in>petiimcnta qu^-oblilümt vin- 
ccre , & inimicurum tentamina poilit luperare. 

Si ita lit, -DiJedlillimi., jamplenè probatum eft, difficilli- 
mum & mame,:tofum S-jlutis negotium , tot expoCtum Ico- 
puli.s , tot hottium inlultibus patulum , numquum ceüliruni 
féliciter, nisi Chriftianus hoir.o continuo vigilet, acs re S:dmi 
promo veod-.t idoaeus ficpiùsjrevoXvat, ruminet, meditetur. 

J?.lcLÜta- 



feciinda in FeJIo Jffumnonis B, M. F. 



T^Teditatio qulppè necefTaria cft , ut Deum cui militât , 
•coi fe totum 6c umnia fua confecrare debet , rite cognof- 
cat. Neque ad Iioc fatis eit vana quardam & Itcrilis Dei 
cogiiitio , fcd praflica illa , qiuc ad Iptiim aiuaiidum , ad 
Ipii , proùt meretur , ferviendum inflammat. Metlitatio ne- 
ceffaria eU , ut feipCum coi^nofcat , in proprii cordis pe- 
nctret recefius , vitia fua , mifcrias , infirmicaces , &: lubre- 
■pentem ubique veteris homiuis corruptionem detegat & 
expurget. iVloditatio neceflaria eü , uc ici nt quœ fugere de- 
beat , quœ feciari ; ut i^tatûs fui Ofiicia &: obiigatioiies ha- 
beat perfpeftas ; ut Lumine Ctelefti uhique duöus , à vus 
Doraini neque à dextris neque à liniilris declinet. 

( Pnrfer.ia vero Sucerdoti- ) Si hxc Cliriltianis omni- 
bus locum habcant , Dileöiüimi , quid de Clericis_, 
quid de Saceniotibus dicendum , qui prtcter communia 
bxc omnium Chrilüanorum oHicia , ulteriCis in ipl'a Sta- 
tós fui natura rationes inveniunt fpecialcs cafque urguntif- 
limas , quœ ad Meditationem contiouam ipfos provocant? 

Illu enim Sacerdotaiis Status -Sanffitas & perfectie non 
unius tantum au: altenus , fed omnium viraitum requirit 
excellentiam ; Fidem exigit vivam in Sacerdote ; tencram 
in Deum fidnciam ; charitatem ardeutem ; zeluin pro Glo- 
ria Dei ine.\hauflum,mortificationem fenfuum in rebus etiam 
aliundc licitis continuam. Hœc omnia porrô quis libi fine 
meditatione comparaverit ? 

Nisl enim fspé feriö rccogites fubRmes illas Rcligieni» 
nolira; veritates , ptriculo exponitur fides ne flaccefcat. 
Kisi magnitudine pr-.ciiiiorum, quic conftanti promittuntur 
fidelitati , fpem fultineas , languida liœc fiet & lenlim de- 
ficiet : extinguetur qiièque charitatis ignis , nisi meditatie , 
adiniiar levis zephyri , ipfum infiamraet. ïnter tot diliicul- 
tates , quie occurrunt, quotidie , zelus pro Gloria Dei , iS: 
vigor aulmi in promovenda proximi ialute brevi iiueribuiit, 
nisi ob oculos perpetiiö verfetur , quantus fk iUe Deus, 
■cüi ferviiiius ; quanta Ipli tlcbeatur gloria ; quantum fit pre- 
tium anima; pro qua Dei Filius Sanguincm fudit. Nullus 
denique carnem mortificabit , aut à creaturis avocabit ani- 
niuiii , niji foKdé meditetur , altéque infigut men".i rerum 
omnium caducitatem , ac inanitatera r'alforum bonorum , qui- 
tus mundus allicit amatores fuos, & eorura oculos liifci- 
tiare ftudet. 

Fixum igitur majieat, in fola Medîtatîûne à Sacerdote 
-acquiri virtutes ilws , qui debet collucère. In fola Medi- 
-tatione accendere potelt ignem illura,qm cor ejus inflam- 
irijct , ac deinde etiam alios exui-at. In hoc uifcipliua: ge- 
nere , fedens in iilentio fecùs Pcdes Domini , Verbum Ejus 
audit -.de fua Vocatione , de OHiciis fuis Ipfiim interrogat , 
ac velut alter Moyfes, ex familiar.i cum Deo converfatione 
totus lucidus fit & refplendens , eaque difcit, qu;ç ad luam 
tk tratrum fuortim fanâificationem conducunt. Deum enim 
Ipfum Magilirum habet - &: quantos , quicfo, fub tali Ma- 
giliro progreillvs facietin feientia Sunftorum ! Nam, ut in- 
duit Leo IVlagnus ; Ubi Deus M'.-gf/Ur ejï, quàm ritu il[pi- 
ntr ijued do, uur ! 

Contra Sacerdos , qui falubre Iïoc Meditatioois exerci- 
tium negligit, paulacim ad teporem dilabitur : homo fit car- 
iialis & crallus ; curvatus ver-sus terram , quo tendunt co- 
gitationes ejus omncs , ivec ampliiis potelt ad Cœium le- 
vure caput ,& res Divinas degufiare. Sicut enim in na- 
turali Oidine pifcis non vivit extra aquam,& exliccatur , 
•quM diu l'uerit fuperno privata rore ; ità quüque in ordine 
gratix' exliccatur cor Sucerdotis , li rore mer.talis Or.itio- 
ais frullretur : hiec quippe elementum eft , in quo vivere 



73 

iplum_& refpirare oportcat. Totus tepidus, totus flacci- 
dus, in medio Sanéluarii in iplismet Sacris I'unflionibui 
nihil invenit , quod ejus animct pietatem 'nihil dufce, quod 
ejus palatum elliciat . itàque habitudinem contrahit coiifi- 
ciendi Sacramer.ta , peragendi Tunaiones fanflas & fubli- 
roesIMinillerii corde duro & arido , & cum Statu tam fu- 
blimi mores conjungit abjeöos omnino & profauos. Sic 
paulatim perit quidquid adhuc in ipfo fupererat virtutis 
& paliionum fuarum jaftatus imperio fit ( i\Iarc 9. )fal in- 

fulfum , quod C IMatth. 5 ) ad nihUuni vaUt ultra , nisi ut 
mïitatur foras , Ù conruLetur ab homir.ibus. 

( Idcù Reformatürcs CUri fpiritum Midiiationis inculcdrunt. ) 

Ui funt lunefti efledlus , Dileöiifimi , qui ex meditationis 
negledtu proficifci folent -. atquc ideo nequaquam rairandum , 
Viros illos , qui reformando Clero , novilïimis prcccipuè 
temporibus allaborârunt , hoc in primis curàiFc , ut iDum 
meditationis fpiritum reducerent , quales funt V'incentii , 
Borrornxi , Sulelii. 

Et quidem Carolus Eorrom^us in Statmis Synodalibus 
Conc. Prov. IMediol. V. pro Ordinandorum examine, ex- 
prefsé vult ipfos de fequentibus punftis interrogari : "An 
" in Orationis fanûit ftudio ufuque verfatus lit ? Quibus 
ivMeditatiouibus inftrudtus , Deum tacitus oret? Qui Ora- 
1' tionis modns ? Qui illius fruöus , qunsve utilitates ? Quot , 
•" quibufve panibus illa conftet ? Qux- Regul;e prxparatio- 
r. ms ad Orationem ? Et cxtera multa ejufdem generis 1. . .. 
inquit .Pra:ful Sanftillimus, ratus hanc fcientiain non mini. 
mam iiiter illa parrem occupare , qua; fciri ab Ordinando 
oporteat. 

Erancifcus itein Salefius , homo ille totus internus &: per 
contemplationem ailiduam Deo nnitus , docet maxima; ne- 
ceüitatis elfe Clericis omnibus, ut Orationi mentaii fe addi- 
cant , ipfofque indilpenfabiliter obligatos , ut quotidie hi;le 
exercitio tempus aliquod <ielignent. Ilanc legem inviolabi- 
km e.'fe volebat , & qux foK urgentiliimx cederct nece;ü- 
tuti , ne alias , inquiebat Homo Dei , infenlibilirer in hoc 
punfto relaxati , finaliier fànSo illi renuntient exercitio , 
■quod anims eii totius Sacri Minifterii , & liuè quo num- 
■quam <lcbjtè peragent , quœ Deo & fratribus fuis debenu 
ita de Meditaticne fentiebat Salefius. 

Idem fere in aureo fiio libello de Cura PaRorali dicit 
Gregorius. Ita loquuntur Auguilini, Ilieronymi , Ambro- 
lii , Bernardi. An Magilli os magis expertüs , an alios ad- 
huc telles producere oportet , ut lAIeditationis ncceliitatera 
Vobis inculcem.' 

( Adhon.uio ,id meditandum. ) Nolite igitur , Dileûiffimi , 
fanöam hoc negligere excrcitium : nolite delidià Veftrâ Vos 
çrivare omnibus illis auxiiiis , qux labores \'ertros fanfti- 
ficabunt , & operara Veftram utili;iimam r';ddent Ecclelice. 
Vincendus quidem erit tepor , vinceiidx difiicultates ali- 
qu'X ; fcd quantilla hœc funt , fi cum fru&bus comparen- 
tur,quos ex hac meditandi confuetudine coiligetis .? Cer- 
tum quippe eft Eccleliaüicos illos, qui ^lediiationi vacant, 
alacriter & fanfte in Vuiea Domin; laborare , alios autenj 
pa:iim à fervore decidere, &: ncgligentcr opus Domini pcra- 
gcre. Quid igitur refpondebiiis in diitriao l^ei Judicio , 
li tam exiguum reculaveritis laborem, à quo fciebatis fanc- 
tificationciii Veltram peniière 'f 

( Excufatioiifs , quas m:d.i pr,ttcxunt ^ infulantur.^ 0\ù^ 

multi jam malè Je habeiit in leternitate , coquod oculos 
fuos claudcntcs Invino Lumini , fub variis prcct^AÛbus , 
huic fa.-rx exercitiuioni rcnuntiavcrint : fed' quoiiiam pré- 
textas illi fapé aurlbus inlbnant , forJitan non erit inu- 
R 



74 



Exhonatlo Ündedma 



tile ordinarias horum excufationes hic paucis refutare. 

{Imycjjib,lit<zs ) Multi impriniis Mcditationem negligunr, 
eoqiiüd picctendant , illam libi efïe impolubilem, neque latis 
fecunda Ie habere talcnta , ut de penu fuo cruant maie- 
riam , eamque ruminaiido , intelkflum occupent. 

Sic illi nempè loquuntur , qui , dum de rebus tempo- 
ralibus agitur , latis tacundi fuiu & induftrii , ut in omnes 
partes vertant negoiium , omnia prxvideant , omnia tcru- 
tentur Ponamus enim iii exeinplo , unum elle ex talibus , 
qui üb amico infidcli & ingrato, veliementi injuria alieétus 
l'.t. Nuiiiquid üatim de hoc taéio iiuiignatur & e.xardelcit ? 
Numquid itatim bcnetada fua & hoininis illius ingratitu- 
dinem e.\pendic ? Numquid amor proprius varia Ibggerit 
viudiftx meilia ? Numquid illis mediis inter ie collaiis , 
hxc repro, at , ifta veró airuniit; firniumque, fe vindicandi , 
fonnans propoliuim oninia pra;videt , omnia cautè dilponit, 
ut iecurè ad optatum p-.rveniat viiuliftam? 

ilxc nórunt homines omnes quantùmvis hebetes & bardi : 
yerùm an furté plus ad meditandum requiritur ? Numquid 
in iimili ageiuli modu reperitur peccaminola quidcm , fed 
tarnen vera &; realis Meditatie? Nee opus eft, ut falutaris 
fiat iS: Chriliiana , nisi hoc unicum , ut nempé talis cogi- 
tatio alteri objedlo applicetur. 

Kuid odium , quod in frairem illum ingratum concipiunt, 
vertant hoc in peccatum , quod maximus eit hominis ini- 
minus. Expendant innumera Dt.i beneficia ; & Divitias i\li- 
fericordia; Divlnic, quam toties indigni experti l'unt, attente 
coniiderenc Exardelcant in propriara ingratitudinem. Media 
recogitent quibus, in fe vindicent injurias Supremte illatas 
Majeftati; ex iis niagis apta leligant , eaque firmo propolito 
execuiuri manum operi admoveant , & tota perudla erit 
Meditatio. Sic proprio quifque convincetur exemplo , me- 
ditandi impoiübiiitatem, quam inclamant , raerum elle de- 
fidi.e luce circa res Ipirituales argumentum. 

( Difir.iclior.t. ) Alü hoc utuntur pnetextu , quód ob men- 
tis evagationes & diltracliones continuas, corde arido & 
fine uUo irudu meditationi incumberent. . . . Sed quid in 
hoc niiri, li (inè ulla prxparatione iüi operi fe accingaat.' 
Animo accedunt, rebus ttrreuis adliuc intente , millcnifque 
trivolis ac vanis cogitationibus pleno ; nihil agunt , ut fe 
recoliigan: ;quiJ m:rum,iinullum quoque référant fruöum? 

De cLctero diltradtiones illx , quantxcumque lint, aut 
voluütaria.' funt involuntariœ. Si piius ; ipforura sil pr-.e- 
parare aniraam fuam , in caufas diàradionum inqui- 
rere , eafque pro virili removere Quod li negligant , 
non jam IMeditationis exercitium , fed propriam negligen- 
tiam incufent oportet. Si autem involuntanx lint,nequa- 
quum illic Ora!ionis impediunt fruftum , quin contra eum- 
dem adajgcnt. Pone enira duos Sacerdotes , quorum unus , 
■pknè afli..us meditationi , mille in ea confolationes expe- 
i'itur , & quali ad ïertium Ccclum in extalim rapitur : alter 
vero diilrailus continuo invaluntariè, de hac fpiiiti.s fui dil- 
fipacione ingemifcit , dk niliilominùs fortitcr in exercitio Ora- 
tioris perieverat. Si petas uter eorum m.'lius oret ? Di- 
cam, piimum majorem habere dulcedinem, fccumlum au- 
tcm majus acquircre meiitum. Quod fi Deus ob rationes 
Sibi notas confolari hunc dilierat , veniet aliquandu tem- 
pus , durn mcram illam , modo conlianrer ipfe pergat , abun- 
dantiliimè comper.fabit : talis enim conltantia apertiiiimè tcf- 
tatum facit , in ipiius Oratione nihil inveniri amoris pro- 
prii , fed hanc ex folo in Deuin amore proficifci , queni 
abfcoiidentem Sc . & fugieniem quodammoiio mfequiiur ; 
imö femper Kquc fervenier pergit djlijjere-, licét. Ipeciete- 



nàs ab Ulo duriùs trnifîari videatur. In his profcflo cir- 
cumftantiis magis difljeile eft , ac proindé niajoris menti 
üeum diligere , quam tnnc dum fpi ituali liulcetliae ani- 
mus abundat : certius quoque ngnum ell linceri , puri, ac 
teueri in Deum aftetliis Quïc con.deratio fuiiineie &; ani- 
mare debet illos , qui, quidcumvjuc agunt, quuntàmcum- 
que Ie ad Orationem & Meditationem pi séparent , arido 
tarnen corde, & involuntariis diitraftio.iious oirulcaii, iis- 
dem inliare pergunt. 

( D.f^clus oui. ) Nihil ferèeft quod refpondcam ad alium 
quorumdam piretextum , qui cauiantur , deeiie libi tempus , 
ut Méditation: indulgeant. Tales nenipè ten:pus iiiveniuut , 
ut de quibusvis aliis rebus dk nugi» tr.iflent , prceterquara 
de Salute fua, propter quam foiam tempus i^ lis conceditur. 
Indignum quidem elt , limiiia ab honiine Chriuiano allegare ; 
fed intolcrabile efl , fimilem excufationem atterri à Sacer- 
dotibus , quos oportet efie Homines Dei , iuftrudos ad omne 
opus bonura , Legatos Akiuinii & inter Ipfum & Irutres 
fuos Mediatores ; qui proindè Ixpius ciim Suprema lUa 
Majeftate de fua, Populoruraque SLdiite traflare ex OHicio 
tenentur. Videantilli, qui lic loquur.tur , quam mukas ho- 
ras infumant trivolis converfadonibus & l'icciilaribus ciuis ; 
& brevl invcnieiit tempus , quod deduccre de illis queant , 
ut illud l'anflificationi lusc impendant, 

Cteterùm nequaquam exigitur a Sacerdotibus , ut diem 
integram aut notabilem ejus partem Sacro illi Exercitio tri- 
buant i id enim non permitterent occupationes alite , quas 
ab iplis Deus requirit ; fed fuHicit quotidiè media hora , 
vel horie quarta pars bene impenfa , ntanimum coramDeo 
recolligant , ut novum hauriant fervorem ex Foutibus Sal- 
vatoris , pulveremque abllergant humanum , qui viris etiam 
juliillimis adhx'ret. Quis auteni eft, vel occupatiuimus qui- 
libet , qvi tan'-iilum temporis quotidiè invenire nequeat ? ... 
Quod li , rariiimio cafu , omne temporis Ipaiiuni verè ab- 
iumant illa , qux Sacerdos proximis debet , officia ; cor 
elevet ad Deumpiis idemidem aipirationibus & orationibus 
jaculato.iis, quie uno peragi polfunt momento , & lon- 
giorein conetur hoc pafto meriitationem fupplere. Caveat 
tarnen ne hâc methodo abutatur ; folique abfoiutse necef- 
litati refervet hoc iupplementiim , ne alia., iit l'upra Sa- 
leaus nos raonuit , in Meditationis exercitie paulaiim flac- 
cefcat. 

( Doceiur hujus exerc'uii meihodus. )'^,Jam , Ut puto , pcr- 
fuafum Vobis eft , Dileililiimi , IVIedif.itionem öuceri'otibus 
elle omninö necelfariam , nuUumque in hac re e.culationis 
pitctextum allegari polie : fupercltnunc , ut hujus e\ercitii 
nieihodum breviter Vos edoceam ; in qua tria poii.nraùm 
conlideranda funt ; nempe quid ante, quid in ipfa iMedita- 
tione , & quid poft ipfam agendum iit. 

( Pr.nparatio remot.i. ) Autc Meditationem prccparationc 
opus eit , juxta illud Eccleiialtici monitum ; ( Eccli. lü ) 
^nie orctiontm pntfara anim,im lujni : O noli ejje ^uujl homo 

^ui tentât Deum. f'ruftus enim Oratlonis non habebitur, nisi 
lemen illud in terram cadat bene prieparatam , ac pro inde 
Deum tentare agnofcitur , qui finem ilium expeftat , nc- 
gledis meviiis ad eumdem necelfariis. 

Quoniam autem , Jacobo tefte , ( Jac. 4 ) emundandpe 
funt manus , purificanda corda , dum ad Deum appropin- 
quamus ; atque , ut alibi Sciiptura dicit , ( Sap. 1. ) in ma.- 
Uvolum aiiimam non iiitroihit Jayieiitia , nee hal>itiibit in cor- 
pore fubdito peccatis ; idcô , li veliiiuis Ccclefte Lumen & 
gratias , quibus nobis opus eft , irapetrare , deponenduselt, 
ötabjiaciuiusiiuifcuiniiucergu pcecatuiualiettu» i fra;iiau4« 



feciinda in Feflo Jjfumtwnls B. M, F 



pa:Tiones ; objeSo externa removenila , quœ alias occuparent 
aniniun , & coliibenda , quantum fi'.Ti , po^ell, mentis eva- 
gatio ; atque hxc oninia a.i prxparationem iliam , quam rô- 
motam dicimus , pertinent. 

Hujus quoque pars elt ipfa objefti elcftio , quod medi- 
tandum proponitur. Ilknl porró femper lit vjritas aliquain 
Vu.c fuudita , qux ad iedifi:aiio;iem inlerviat. Talia ob- 
jecta luiit Üüiiuas Dii,, Omnipütenda , Ju iida , Miferi- 
ctirdia , Providea-.ia & reliqu-.c infinitx Ejus P>;rfeftioncs, 
Virtutes itemCliiitianx , in ordlie uteafd^^in ampleftamur ; 
vitia autem & peccata , ut horrorera de iliis concipiamus. 
Ampli;iima:Ti quoque maieriain prücbet quidquid in livau^c-lio 
de V'ita , Morte & iie "urredione Chrüti proponitur. 

Prfc;c-r has jCiura es ilcli^ionis nulira; vcrit-^tes , alias 
habet Vir Ecck-lialticus lioj propri.is , quibus animuTi oc- 
cupara valeat . ut V. G. dj S;atâs lai Excellentia & Sa- 
cerdotii Dijjnitate : de Vocationis Divi;iïe nece.litate ; de 
Sigiiis e;us & Cirafteribus ; de Fine quem libi in Eo am- 
pleilondo proponore d^-bcat ; de Sanditate ejufdem , de 
obliga.ionibus , de periculis : de vinu'ibus & vitiis ipecia- 
libus ; de incoiuineatia , de otio , de ambi:ione vuandis : 
de .^liiTe Sajrificio ; de SpiTitu Clericali, aliifque hujulmodi 
rebus, quns Si. numero ia varietate latiJimum medicationi 
adaperiunt campum. 

De'.ndè nequaquam fatis eft , ut quis fibi generale aliquod 
propoiiat objeüüin , fcd &: illud dilponi oportet ac pras- 
parari, Unde memoria; ju vandas causa in aliquot punfta 
illud dividat , ut fciat & rumiiüt , quid primo , quid lecuiido 
loco lit conli.'eraturus , ac limul prxvideat affcdius, quos 
in Ie velit excitare : atque inter hxc orania ( ad quod bene 
attendite ) masimi moraenti ell , ut proponat libi finem ali- 
qucm particularem , & meditauti proprium, idque eo in- 
tuitu ut ail fpecialcm quemdam eiieftum , ipium propiùs tan- 
gentem , tota Meditatio dingatur. 

Suadcnc porro Spiritualis VitK Magiftri , ut hccc reraota 
preparatio ad Meditationem matutinam vefperi prxcedente 
ïiat , quatenùs anima bis imbuta cogitutionious cuni Sponfo 
fuo obdormiat ■, & magis pr-xlenits libi habeat has veri- 
tates, dum Mei'itatjonem aggredietur. Incipientibus quo- 
que coni'ulendura , ut uno aherove verbulo divilionemii- 
lam fcribant , uti & finem parricuiarem , quem libi propo- 
nunt in IMeditatione aliequendum. 

Hkc omnia, fateor , noü iinè labore aliquo peraguntur , 
fed uberrinius quoque eft illius laboris truilus. Ürevil- 
fima via elt, ut quis modico tempore muitùm in Sanfli- 
tate proficiat ; ubi alias , negleciâ hâc prseparatione , in- 
co.iftans, vaga & di.iipata mens manet , multumque tem- 
poris hrè uilo frudu mfumitur ; adeo ut llcpè dies & anni 
prictereant abfque eo , quod magnum quis faciat in vii tule 
progrelium. 

( Pr.^paraüo proxim.i. ) Ubi vcro jam IVÏedita'ionis tem- 
pus adt'uerit , ante omnia coüocet feiplum in Dei prscleDtia , 
quafi tub Iplius oculis Mec.itatior.em iilam perageret , & cum 
Ulo pnefeiite loqueretur : neque hic multùm torquenda eit 
imaginatio ; Ibla enim fufficit Fides , ut cum Abraharao 
reverenter & eftsöuosè dicat : (Gen. i3. ) Lo.;a./r ad Do- 
minum m;um , cum fini pulv'ts O cinh 2 '^ lirevi Oratione 

( quie etiam foiâ mente concipi potefi ) de peccatis vtniam 
petat , amorem excitet & deliderium Deo placendi , expol- 
tuletque Luraen Ejus & Auxilium , ut beniguè ipium aipi- 
ciat , & voluntatem luam ia bono conSrmet. j '^ Recolac 
breviter pundla fingula quœ libi meui:anda propofuerat , 
sffe&us e.x jilis eliciendos , cSi prœcipue fiuem illum fpe- 



75 

cialem , quem pree reliquis intendit Illcqueprœparatione , 
quam proxl.nam vojumus , prxmil'sâ , opus ipfum alacritcr 
aggrediaiur. 

(^.iclus M^dit.idonls.) Tpfe ponö Meditationis aftus ni- 
hil e!l aliud , quam attenta menfts aftio, qua rem aliquam 
coniiderat , eanique libi imprimere , & iutelleöum de illa 
veritate convincere Itudet ; infuper cum hic hvereri non 
po. lit in vana aliqua & inutili Ipeculatione , opus eft , ut 
quilque libi illud qud meditatur applicet , tanûas inde af- 
f.ctiones in voluutate excitet , & reiolutiones deducat prac- 
ticas tk firmas , qux nd morum reformationem tendant. 

S;rià igitur attentione penetrandum eli in Medit.vionis 
objeftum ; ejus natura , proprietates, circumlbntia} , & :1- 
lorum oraiaium fequeiic perpendend;c ,• umiequaque verten- 
duin objcClum illud , & fi quid occurrit , quod menteni 
magis feriat , & aliiciat, illi prœcipue inhœrendum eft. 

Deinde animadverliones illas , quas fecit , libi ipli -appü- 
care debet meditans , ut V. G. quomodè virrutem iliain 
prafticet, cujus jam concipit pulchritudinem &: neceiiitatem ? 
Au tiigiat illud vitium , quod jam videt ob tot rationes vi- 
tandura ? Nam Iinè illa particulari applicatione fterilis ple- 
rùmque & lins liruiau manebit Meditatio , & in vacuam 
trannbit fpeculationeni. 

Ex his amem cogitationibus Tponte Tua varii in corde & 
voluntate formabuntur aftèfîus , hoc eli pü cordis motus 
qui ad ampledleadum bonum iugiendum à malo animum 
terant : illi aucem , pro diverlitate objefti, .liverli quoque 
oriuntur. Nunc enim in fidera excitaberis ; nunc in lingu- 
larem fiduciam ,• nunc in ardentem amorem. Nunc conti- 
deracio prop.iie iniquitatis contemtum tui producet : alias, 
perpenla Dei Judicia & pcenas ceternce terrorem incutient ; 
beneficia Divina ad teneram incitabunt gratitudinem , in- 
fiiiitas Supremi Numinis perfeûiones Ejufque promiira prœ- 
mia raentem in Deum rapient , ut , fpretis terrenis omni- 
bus , £E:ernam Ipii i'pondeas fidelitatem. Atque ita de re- 
liquis cordis atteflibus. Porrö aftiiftus ifti , ut jam didtum 
tuit , in prœvia ad Meditationem prxparatione aliquatenïis 
prtevidendi i'unt & dilponendi : nihilominùs tarnen duftus 
Divini Spiritus hic inprimis fequendus elt ; ideoque , li ali- 
quis ex illis peculiariter cor atiiciat , ipii inhrerendum , do- 
nec repletus eo tuerit animus & enutritus. Imitari e.iim 
in hoc oportet, ut inquit Francifcus Salefms , induâriam 
apis operam, quas tamdiu inhœret flori , donec omnem ex 
ea haulerit luccum , qui ad mella Tua conficienda aptus fit , 
& tune demum prion reliöo ad alium tranfit. 

Ita & nos quoque, quamdiu bonus aliquis afle£tus mo- 
tum imprimit cordi , imiltamus illi motui , quô in nobis 
orat ipl'e Spiritus Sanftus , & tune demum ad alium tran- 
feamus aft'etlum , ubi prior plene futrit evacuatus. 

( Rffoluiiones. ) Corde ith inter meditandum ii.flammato , 
ultima tandem Meditationis par< fupereft : nerapè tbrmandœ 
fuut refohitiones liabilcs & firirse, ut illud, quod jam con- 
cipimus &: amamus , in praxim deducatur ; ex hoc quippè 
punéto totus Orationis irudtus dependet. 

( ReguU pro lus. < Ut autem militer iftx formentur, fe- 
quentes iervandas l'mit regulœ. i" Non nimis muitx lint 
rcfolutiones illac , ne alias mens multitudine obruta nullam 
ex ipüs exequatur. Una igitur aut altera fufliciat ; mul- 
tùm enim brcvi proficiet qui fingull; diebus miam etibr- 
mat, eamque fideliter in praxim deducit. 

2 o Nequaquam fulTicit vagas illas elle & genenrales, pii- 
ta : fi quis intra fe dicat : no!o ampliàs Deum oftendere ; 
volo Iplura deinceps ex toto corde amare & fideliter Ei- 



76 



Exhortatio Undedma 



àew infcrvire : fimilis propofita plerùmque in fumum ab- 
eunt ói liiic truftu rcnir.nent. 

Aii pscuiiiia igicur defceiuiendura efl. Aliq«is V. G. 
fc in mfiÜLatiüiie e.vcitavit, ut in Status lui ofiiciis fidelem 
Vco fervitutem cxhibeat, Conclud.iit iu particiilari : ijjitur 
hanc & illam negligeiuiam , ciijus reum me video , non 
ampüus committam. Hunc ibcium, htuc conforüa derelin- 
quara , eoquod in hic re lapides mihi fueriut pllenlionis. 
ÏNon ampliüs aures prwbebo huie vel illi prxtextui., quö 
neijligenuam meam palliare haftenùs folui & excufare &c 

Verho ; unulquifque relblutioiies illas aptare debet loco , 
tempoii , circumlluiitiis , in quibus Ie reperit , ocealionei- 
quK & obltacula proividere , qux ipfuin ab exequendis pro- 
miliis retardare vakant. Atque ideö li aiicui vitio Ie videt 
obnuxium , quod cupi^t eïtir.pare, aut ii aliquâ indiget vir- 
tuce , coiilultum ett, ut hunc truftuni ipecJalem pr.c ocu- 
lis habcns, aüiimat iibi unam alteramve mcdjtationem ex- 
prcfsè üd hune Icopum tendcntem , eligendo V. G. textum 
aliqucm Scripturiu , aut quoddani Chrifti , vel Sanfli ali- 
cufus tadum , ex cuj.us meditatlone animum fuum acccn- 
dat : &; hac methodo brevi poterit , Deo adjuvante, ad 
magnum perfeftionis gradum afpirare. 

Itaqne , ut jam diöum eft , eHicaccs formandx funt re- 
iblutiones , eit- cue numero pancœ. 2 •^ Non vajjx lint opor- 
tet , led ad perionam meditantis .determinata: , & eircum- 
ftantiis , in quibus ie leperit, aptarte 3° Expedit .<jmni- 
jiü , ut rerohaiuucs illas & prxeipuos affcilus in charta 
tiêfcribat mediians , ait eas iibi Itniper prj.-fentes habeat : 
iiec umquam line utilitate rele^et id, quod in meditatianis 
icltu canceperic. J-ireviliima qnóque erit litcc via , ut cog- 
iiofcere vaieat , an iSc .quantum in perfedlione teceri: pro- 
J;re!l\nn { Jun^endu gratiiirum ticliu.') 4° Den:que Oratio 
jung:enda eit , qnâ l)co gratias ag,et de beneficiis •& piis 
iiiïpirationib.us , Euinque exoret , ut tanfla lua propolita 
ibniter exeqiii vaieat. 

( Qu d pojl nicdiimio.-tem curandam. ) Poft Weditationem 
autcm iià peraótam curaiidum eft , ne quis ftatim ad exte- 
rjoa prolapùi.s animum nimiis occupationiluis d)l]ipet,fcd 
identidera per diem , hoc quod raente conceperat, recogi- 
tet ; brcM oratione ad Deuin cor erigat.; & ., ii videat Ie 
in aÜquo à propoiito deflexifie , mox illud corrigat , &: 
ptL-nam qujmdam pro cominiilo delitto voluntarie Iibi 
imponat. 

r.cce, J3ile£tilfim-i , ISIeditandi tnechod^m , cajus utilita- 
jem Vubis commendare minime opiis eIt ; videtis enim Ipii- 
4iiet luc.e .ciarijs , quantain n.ata lit utiiitatem & Iruöum 
jproterre 

( AfpAciintur fu^c in exenpio. ) Ut tamen ea j quœ di£la 
funt, meliiis intelligatis, juvabit aiicui exempJo régulas jam 
*latas a^^plicare , quod vos dopebit eafdcm in praxim .de- 
xlucere. 

Punainys igitur , aliquem iibi pre msditatlone alTumCne 
.hujus pr'vClentis Exiiortationis te.xium : ( Ijjc. 10.) M.iria... 

J.dcns Jcciis pedes Vomini , auditb.it verhum illius. Primo 

.quivlem , ut jam doeuiœus , fcmotis omnibus externis, po- 
/let Ie in prxlencia Dei ; de peccatis ycniam poituiabit, & 
Linnen Cœlelte requiret., ut Ipi'um Dcum fibi ioquentem 
Audiat.. 

Deinde, ad .objcfturo Meditatiortis .procedcns , attente con- 
fidcrabi; in co, o: ruininabit lequentia. i ^ (^uanto Ie dig- 
patum honore exiltiiiiaret , li Rex aliquis ad aliuqulum fuum 
£Utn adiciueiet , prout hic facit Deus , lium ad ptdes J^jus 
jLtdfre, (Iji verba ji^jvs ,a,udire Jiomini coutin^it. p'^ Pcrptii- 



det , nihil tamen effc hiijufmodi Rcjem , fi cum Deo com- 
paretur ; & conl'equenter fcelus eli'e fumrao dignum fup- 
plicio tantatn bonitatem , tantum honorem contemnere. 3 o 
jVlirabiiur infinitum Supremrc iftius IMi.jeltatis amorem , quse 
lïon jnulto apparatu , nee ftatuto aliquo tempore , prout 
Keges Iblent , led omni momento parata e(t ad cor homi- 
nis loqui , modo ipfc loquente.Ti audire fuftineat. 4° Con- 
lidersbic , quantum aliquando laborent homines pro vana 
aliqua icienüa aut temporal! commodo afjequendo , ubi hic 
non de re .peritarâ .agitur , fed de inflruftione , qua; ad 
.A^ternam debeat perducerc Salutcm : cum Ulo enim in me- 
ditaduns loquimur , qui Verba Vitcc ^iternœ habet. 5 ° 
INIagni faciet iüorum Iblicitatcm , qui jugiter ledere polïunt 
ad pedes Domini ; qui optimam , Iplo Chrilto teliante , 
partem clegerunr , 6c jam quodammodè in terris eamdem 
-habcnt occupationem , qux; Sandtorum in Ctelis beatitudi- 
sem & felicitatem conlucuit 

I'^x his autem conli^ierationibus fequcntes elicere cona- 
bitur arictlus. i ° Amore exardelcet in Creatoremi faum , 
qui tam benignè cum hominibus agit , ut in eorum aiioquio 
Suas reponat delicias & omni momento zl\ ïplbs docen- 
duin paratus lit. ' 2 o Demilfo animo huniiliabit fe , & ia 
conipeitu tantK JVlijellatis ad nihilum fe rediget. 3 o Pro- 
priam incnlkbit negligentiara , & in feipllim fanfto exurget 
•odio, qUod uberrimos frudlus .ex hoc Sacro aiioquio naf- 
ccntes luicufqut parvi fccerit , .& danuiabili incuriâ debl- 
t,um in hunc hnem laborem adhibcre neglexeiit , ac pœni- 
.tentiix? lacrymis hanc .culpam dikiet. 4P J3ona mukiplicia 
conlideraus , qurc ex Mcditaiionc & contemplatione pro- 
:^'eniunt , ianiîâ qiiâdam tcmulatione fe incitabit ; Santlo- 
rum fcliciiatem & excmpla .perpendct ,.diccns cum AuguP 

.tino : KumquiJ po:ero qi:od ijle C' ijle , Ut ad eamdem glo- 

i'iam & coronam per.veniam ? 

His porrö aftlf'.ibus imbutus p-rafiicas has .conclufioncs 
.elicict , hxe firmjtcr liacnet propolita. 

1 ° Novo ardore Statum liium amabit Qericus & magni 
faciet , eoquöd tam felicem ipli ptocuret opportunitatem , 
ut pollit liuvfio illi exercitie vacaje. 

2 <-> Firmiter fibi pra'lcribct horan; aliquam quotid-è , qua 
/cdcat ad pedes l>omini , & in Panda mediiaiione Ipfum 
Iibi Joqucntem ;iudiat. 3 o Régulas iiaice.diligcnter fervare 
proponet , nullique , in hunc finem , labori parccre 4 ^ Prw- 
videbi: quelque iu particulari impedimenta , quie huic ejus 
fantto propoiito morani deinccps polTeut injicere , lic ita- 
tuet modum , quo illa removebit. 

( EriLOcuKs.') Kcce methodum , riledilhmi , qua brevi 
.tempore , fi veliiis , ad fummum pertbûionis apiccm con- 
fcendere vaJcLtis. Et quid , quaio , remoraxi ^'os potcft , 
.ut eam ambabus ulnis ampltdamini, cïun fanftitas vitx 
tantoperè Vobis lit n.eceflaria , & infupcr tanram h.ibearis 
illanj acquirendi opportunitatem. Nolite ergo fluihiare lient 
par.vuli , led niagno «Sc conftunti animo nd. exercitium illmd 
\us accingite. Noviiiis voluntatem Domini ; ad illam exe- 
qnendam via Vobi.': xjüenditur ; an negligcntià ^'eltrâlocum 
-dabitis , .ut non adfalutem, fed ad ruinam , ad condem- 
natioucra hicc ipfa , quam accepiràs , notitia aliquando ia- 
icrvi.tt .' 

Jl-odiè igitur, ii *''ocem Domini auuicritis, uolite ob- 
^durare corda \''ellra : nolite fiuiftura proc:altinare propoli- 
.tum ; iiel'cit e.nim tarda molunina Spiritus Sandi gratia , 
furts non ampliùs , ubi iemel negkda fuerii , reditura. 
Nolite refoluLioncm \'eltram , poli llriarum tempus , q.uod 
jani ijiltut , rejicere.: frau^ eaini iiicc fft &i illüiio dxnio- 

nis • 



fecunda in Feflo Affiimnonis B. M. V. 



17 



nïs, ut fervorem illum , quem jam in \'obis exortum con- 
fido , fruftu vacuüm reddat , & fi poliit , peiiRÙs extiii- 
guat Feriarum tempore niulta folcnt occurrere , que ad 
extecna Vos rapiunt , & inieriürem anirai quietem con- 
turhant ,■ plus igitur tune quàin alias reraedio aliquo \o- 
bis opus eil , ut ad cor redeatis , & lubindé colligentes 
auimum , Spiritum , qui in Vcbis eft , refufcitetis & uovo 
fervore aiiimetis 

Hàc igiiur hora , hoc memento inciplte , & manum 
ponite ad aratïum. Sedete quotidiè fecùs pedes Domini ; 
rogate ut Vobis loqui non dedignetur. Proteflriccm Hujus 
Domus , Deiparam Virgiiiem in hàc celeberrima Ejns 1' e- 
ftivitate ardeniibus votis exorate , ut ficut ipl'a iii con- 
tinua contemplaiione vitam duxit , ità Vos quoque faciat 
interlores homines , & cccleftibus rebus aflixos. Difficulta- 
tes omnes alacriter luperate ; iaboreni ad has vincendas 



nv'celTarium libenter fufcjpite ; & Tpfa , confidire i Vobis 
adcrit ; prncfentubit Vos 1 ilio fuo ; ad alloquiura Ejus in- 
troducet , (Sc uberrimam ab Eo benediöioiiem conatlbus 
Veftris impetrabit. 

Seniiftis Ibepè & etiamnïim feiititis hujus potentïlllm» 
Virginis auxilium ; nee enim dubito ego Virginis Patro- 
cinio adicribere , fi quid hic boni agitur. Mafte igitur 
animo , Dileöiilimi ; date hoe gaudium cordi meo- , ut 
qui nunc de l'plrituali Vellro proleilu in hâc facra die 
jubilo Vobifcum & cxulto , & ad pios Vos ukeriùs ex- 
iiortor labores , de liuftu adhortaiionum mearum aliquando 
Vobifcum exuitare valeam in Ccclis , poftquàm nempè, in 
Minilterio Sacro confunitis annis , Paltor Paltorum Chriftus 
Jêfus œternà & immarcefllbiii laureâ labores Veftros & 
meos coronaverit Amen. 



^lUiii. 



EXH01Î-TATI0 DUODECI 

OMNIUM SA 



MA, SECUNDA 
NCTORUM (*). 



IN FESTO 



De Adoratioiie SS. Sacramenti & Jimplevîtenda Confraternitatc Adorationis Perpétuée , 

Leodii recèns ere6la. 

yldoratc Dominum in atrio fjnSJo ejus. Pfalm. 28. f. 2. 



kJ/ a NCTORUM omnium Feftivicatem quotannis coli- 
mus , Dileftilümi , tum ut mukiplicatis Intercelibribus 
propitiationis Sua; abundaiitiam in nos etiundat Omnipo- 
tens , tum ut Eorum intuen^es vitara, & exitum , ac pro- 
polltà prtemii , quo donari lunt, magnitudine, Eorum quo- 
que imicemur fidem, inliitamus veiiigiis , atque ita ad eam- 
dem aliquando gloriam perducamur 

Et profeflo quis eft , qui non ad Sanfiitatem excitetur , 
fi horum militum Chrifti feücitatem attente coniideret? Te- 
licitatem , inquam,quam nee mente, nee cogitatione quis 
morralium aOequi valeat ; nam ocuius non viiür, me auris 

audivit , nee in cor horii'tnii nfcendit , ^U(t prtSfarav'u Deus 
lis , qui diügunt illum. ( I. Cor. 2. ) 

Sanöi fcilicet illi deviûis hoflibus jam triumphant ; ac 
omni labe purgati Agnum lequuntur quöcumque iërit ; de 
rcterna fua lecuri ibrte, Deura laudant in feculum fxculi; 
nullis expoliïi perieulis, nullis occupati diltraftionibus , Su- 
premam illam cor.templantur Majeltatem ; ante Thronum 
Ejus proftrati , & inebrijn ab ubertate Domus Dei, in hoc 
13eatitudinis lux fonte ineftabiles reperiunt delicias; & ado- 
rantes Dominum in Atrio Sanfto Ejus, à laudibus Iplius 
numquam celfunt , inio nee ceffare œcenaùm poflunt. (Juis 
hxc fide vivâ perpendens non exclamet cum Plalniilta : 

( 1 lalm. 83. ) Quàrji dilecïa tahernacuU tua Domine viriaium : 
cotuupijcn , & deficit anima mea in a.'ria Domini ! 

Vcrïira, Dileftilïimi , antequam ad hxc admittamur Atria, 
grandis nobis via fuperell', multiplex ineundum certamen ; 
hoftes pluriml conculcandi : virtutA muitr acquirendre , 
de quibus omnibus jam fieplus ad Vos diilum eit, & ad- 
hue pluries , Deo propitio, dicendum erit. Siftamus hodiè 



tantifper in hac perpétua Supremi Numinis adorationc , i« 
qua Felicitatis Sandorum fumma contineiur ; pertinet enim 
hxe Adoratio fpecialiter ad fcopum , de quo in hoc Ser- 
mone ad ^'os verba facere prupollii. 

Seio equidem , in noftra non elfe poteflate , ut adinflar 
Sanüorum , continuo cogitatu & perpétua contemplationc, 
in Deum ejufque perfeftiones intinitas figamus animum. 
Subjefti adhue fumus fafcinationi nugacitaiis , quœ obfcu- 
rat intclleftum. Variis curis fxculi , variis oecupa:ionibus 
diflinemur, qux mentem fine interruptione affixam efi'e pro- 
hibent Soli Deo, quem Sanfli facie ad faciem vident , nos 
verô tantum per fpeculum in œnigmate contemplamur , & 
invilibilera Deum tamquam videntes, per folam fidem ad- 
juti , fullinemus. 

Verum nihil nos prohibet in ifta Perpétua Adoratione , 
quantum in hac vita pollibile eit , Sanftorum focios ficri 
Ö; iniitatores. . . Hàc nempè prœrogativà gaudebitis , Di- 
leftillimi, fi in prtclentia Dei coniinere Vosipfos , &• quafi 
fub oculis ICjus omnia Veilra peragere fludeatis , atque iden- 
tidem in mediis occupationibus fursùm efteratls corda Veitra, 
Scd & Oificium Adorationis explere poteftis quotidiè ante 
SaniSiliimum Euchaiilticc Sacramcnaim , aeeedentes enim 
ad Altare, & ante hunc ]Mifcricordi;c Thronum proftrati, 
Eumdem prorsùs adorabitis Ik l.uidabitis Deum , quem Sanfti 
Ejus , immixti Angclorum Choris , in Cœlis adorare non 
delinunt. 

Qufc enim , dicite qux'fo , inter hanc Adorationem Vef- 
tram & illam Sanftorum invenictur difparitas ? nisi quód 
Vos induti corpore , Illi vero exuti ; Illi facie ad faciem, 
quem adorant , intueantur , Vos auteni facro teöum vela- 



C ) Ai'no 176^. Cum fcilicet CclUgium PuUiicnanuni nomen dediffel Confraiernitali Perpciu.t: Adoraiionis ., erccl.e Leodii 
< -^"gtifti '765. auioritaie Celfijjimi Principis - Epifiopi Caroli , O conformatce à SS.mo Domino Clémente PP. XIII. die 
^. Dicimbris ejujdem an.ii. 



78 



Exhortatio Duodedma 



mine 5c fonfibus abfconditum ? De cïciero idem oniinno eft 
& indiviiluum Adorationis objcauin ; iilem Deus, tjurdcm 
I\Ïajeiiatis, ejufdem dulcedinis , ejui'dem potelhcis , eâdein 
laude & honore di^nus. 

ïLinc , proh dolor 1 telicitatem , hoc folatium nniltis Chrif- 
ti;inoruui mülibus eripuit antiquus humani geiieris hollis, 
dum à duobus feculis iufjitavit hœreiicorum iedlas , quœ 
üueharifiiam & Adoradonem Ejus inter fuos fuüulerum. 
Verùin vel inde magis follicita tadta ert fantta Mater Eccle- 
fia ut filios fuos in fide hujus Mylterii conlïrmet, multif- 
que anteà inufitatis modis , Cultum & honorem Huic Sa- 
cramento debitum promovere inccpit.iit ità , quantum in 
fe elt , reparet injurias ab inferorum poteltatibus huic Sa- 
lutis noltrx pignori illatas. 

Inter hxc nova media , ad ampliandum hujus Sacramenfi 
Cultum idonea , meritö collocari potefl Confraternitas Ado- 
rationis Perpétua; , à bicnnio inltituta Leodii, quam Sum- 
mus Pontifex Clemens Xill. inligni profecutns elt eiogio , 
& ampliiiimis gratiis dotavit. . 

Cnjus inliitmi fcopus elt , ut Fidèles , àiQ.x congrega- 
tioni nomen dantes , liniul in unum coalefcant corpus, in 
quo lingulis momentis inveniantur membra aliqua , quie 
hac fancli Adoratione occupentur ; eoquo padto Homo- 
Deus , in hoc Sacramento abfcoiiditus , Pcrpetuos habeat 
Adoratores, Perpétues reparatores injuriarum , quibus lin- 
gulis quoque momentis aflicitur. . . Dignum eit hoc pro- 
fefîô Ecclelià Leodienli confilium ; quie ii:uti quondam 
prima fuit , à quâ Solemnis Feltivitas Corpons Clirüti in 
reliquum Orbem Catholicum dimanavit , ita & nuiic hu- 
jus quóque CultJS honorem libi vindicabit ; qui, li Deus 
dederit, brevi per univerfas propagari poteiit Ecclelias (•> 

Pietatem Veltrara ad hoc Inftitucutn ampledteiidum exci- 
tatam videns. Dilediiiimi , non dubicavi Collegium nollrura 
laudabili ilti Conl'raternitati infcribere. 

Spccialiter autem pro hoc exercitie elegi quotannis Fef- 
tum SauiSi Caroli Borremxi , ut lub aufpiciis & patro- 
cinio iltius Sanftiiqui Pallorali cura intignis fui: , qui in- 
dcfelfo ztlo Cleri mores reformavic , & Seminariorum Pa- 
ter eft ac Patronus , etiam Vos iaciliùs acquiratis illas vir- 
tutes , qux ipecialiter ÏMiniftros Eccklia; illuftrare debent, 
& quas in hac Adoratione per Ejus intercelfionem petetis. 

Cum igitur propediem Adorationis illius inchoaturi iitis 
exercitium ,nüii inutiliter afturum me judicavi , li breviter 
Vos ad illam débité faciendam e\hortcr ; oltenfurus hu:ic in 
fiiiem Adorationis Perpétuât dignitatem , fcopum quoque ac 
methodum , ik. fruftus uberrimos ex eadem refultantes. Quod 
dum aggreriior , auribus & auimis favete. 

( Adiiraiio pntcipuus eji Reli^ionis aclus. ) Sanfli in Ccclis , 
quod jam diximus, nullam aüam occupationem habent , quam 
ut Supremam Dei Majellatem adorent in fxculum fxculi , at- 
que hac Adoratione rcternum T elices funt & Jieati Ex quo 
}>atet , hunc aftum elit; homine dignillimum , eumque ad 
«jufmodi exercitium à Deo creaium elfe , & à Chrilto re- 
demtuin. 



Non mirum igitur , fi inter onines Religionis aflus pri- 
mum locum occupet Adoratio ; utpote qua; xternùm du- 
ratura ell ; & per quam creiitura agnofcit cxprelse , ac fuum 
laudat Creatorem , fuam ab Ulo dcpcndentiam profitetur , 
Illi fe totam fubjicit & omnia fua confecrat. N'eibo, nihil 
ell , quod magis direiSè tendat ad teitandam & laudandam 
Supreiiii Numinis excellentiam , qua: atteliatio fcopus ell 
& finis, in quem univerfus Rcligionionis cultus coilimat. 

Hinc nullus fuit umquam populus, etiam inter eos , qui ■ 
idololatri'.e tenebris erant otfufcati , quin adorandos cen- 
l'uerit illos , quos putabat Deos , & quemdam iniiituerit 
rKuin,quô debito hujus Adorationis oihcio defungi fe exilii- 
niabat. 

Hinc etiam , quod in Scripturis legimus , ab ipfo mun- 
di e.<ordio Patnarchœ aliique viri pii Ibiim in Ado- 
rationem profuiebant , uhi vel Dtum i.bi habcbant loquen- 
tem , vel ob accepta beneficia aut ex alio religiofo fine ipe- 
cialiter Ipfum laudaiidum & colen.ium cenfebanr. 

Hinc quóque Deus Ipfe , dura per Minlllerium Moyfis 
Legem Suam promulgabat Ifrueli , & primum principalcque 
pneceptum , quod Cukum Ejus refpicit , explicabat,- hxc 
verb i adjicic : ( Deut. ó ) Dominum Ddun luum. limcbis ( id 
elt , interprète Chriito Matth. 4 , adorubis ) ù UU foti Jcr- 

vids. 

Ex eodem fluxerunt principio Sacrificia illa ritufque mul- 
tiplices , quos ex fpeciali mandate Dei fervare dcbcb^t car- 
nalis Ifraël , ut Suprème ISumini, in mei ie populi iltius 
reiidenti , lubjeftionem fuam tetatam faccret , debitumque 
honorem exhiberet ; hinc ing.ns ille ViÜimarum & Liba- 
minum numerus , ex mandaio Legis prj fcriptus ; hiiic omne, 
quod erat mafculini fexùs , ftatis temperibus litière fe de- 
bebat quotannis ceram Domino, ut ïpfum in loco,quera 
elegerat , adorarec. Nollis etiam, quanto cum apparatu , 
quantàcum revercntiâ adorarent Arcam Fœderis Filii Ifraël, 
duin Hicc in confpedlum populi prodibat , quce tarnen Arca 
non erat nisi fcabellum peilum Dei , ex que fua l'uudere 
folcbat oracula. 

(^Spcciis qu^tdam perpeiure yldtrationu in populo Ifr.i'è!.") 

Necdum tarnen Glerix Suœ fatis profpeftum reputabat Do- 
niinus, quod fn:piùs reiiovarentur folemnes ihi Synagogse 
Ritus , fcd infuper coram Arca Sua perpétues elle voluit 
Adorationis aûus , fpecialiter injungeiis Levitico generi , 
ut eefdem totius populi vice pcrageret. 

Ad illam Adorationem pe tinebat ignis , qui ante Arcara 
continue alebatur , licut fcriptum eft Lev. ó. Ignis... in 
aliari fempcr ardebit , quem nuiritt Sacerdjs. .. Ignis efl ijte 
perpeiuus ., qui numquàm deficiet in ü/.«r; : pertinebant Panes 

lanûificati, qui in confpeflu Domini fuper merif;;m punlü- 
mam. à Sabbaiho ufque ad Sabbathum manebant coUecati: 
( Lev. 24. ) pertinebant luceinx fcptem , qua; jugiter ar- 
debant in 'labcri-.acule , fubmini.irante populo ad earum 
nutritionem oleum de elivis puriliiraum : ac demüm Juge 
illud Sacriticium,quüd mané & vefperi quotidié ofierendiim 
erat , juxta Kitum Exedi 29 expreli'ura 



(*) Et iia contigit : n,:m trevi temporis intervallo in multas Orbis Cinholici Dicfrefes penetni-.'it hitc Confraternitas. Eam 
anno i^óy in Suam invexit Excelkniijjlmus Dominus Joanncs lUnricus Comes de Frankenberg , Archiepifcopus MeJdnien- 
Jis , Primas lUlgii &c. C'c. mulioque cum fruclu , at que cum iniimo pietutis fenfu itifinguUs ArJudio;cefeos Parochiis celebran- 
lur Adur-aiionis dies per annum n'ijiributi , cujus rei lejies oculati juimus Lovanii. Eodem anno ij6^ jam in plures alias 
JLegiones etiam longè dijjiias .,puià Poloniam , Hungariam .^imh in ipfas Americanas orns propagaia erat h,Tc RelgioJaDevo- 
lio , cujus propaganonis primus poji Deum Autor efi Kevirendus Admoduni Dominus ALgidtus haro de Hubens Canonieus 
4id Dixuin Martinum Leodii., qui nuUi lahori nuUif^iti fumübus faicit ^ ut Sanclutn Hoc Eiircitium , quod ia urbi pairia 
jprotnoyit , etiam in exuras aativmt transféra:. 



feainda in Fejto Omnium Sanctonim, 






Adoratio igitur Perpétua non tantum aftus eft Deo gra- 
tiilimus, led ik ipfam ipecialuer ab IlVaëlitis corara Arca 
fsrvari prxcepit . Or.ni.i porro, h'ûi&^i&xm. ,in fi^um con- 
lingibiint iltis : Jlri/iia funt auum (Apoitolo telte [J. Cor. lo.] ) 
<.'</ torrupiionem nojïmm , in quos fims J.tcu'orum dcvemrunt. 

All non igicur meii:û Pcrpetuam à nobis exigit Adorationem 
Deus J' qui jam non Arcam, qu.c utique meruin lignu:n erat 
aureis lumiiiis conteftum , in medio nulti'i collocat ; led 
Ipfu n Filiuni Suum , ii quo Sibi ben3 complacuit , Deura 
verum de J)eo vero , Creatorein & Dorf.inura omnium, 
late, Item quidjin lub panis fpecie, & 3Iajeluceni Suam in- 
Éraiis ocuhs noftris rubducen'.em,feJ non ideö minus Deum , 
miii^is Omnipoientem , minus adorandum. 

Nu:nquid exardeleis, qui htec attenté recogitas, dura eer- 
nis quotidiè Sacrum hcc Salutis pignus fine ullo apparatu 
in viiibus rabernaculis coUoca um? ( c'/jriytoj /n nud'o noj- 

tràhi injinilas pati ur injurias ) aille u!lo CUltU , line ullO 

honore à Chrillianis dereliftum ? Numquid déficit animas, 
du;n ab incrcdulis , diabolici t'ruude feduilis , blalpheinari 
auiiis illuTi IIomiuem-Deum ? üum mente perpeiuiis i.iju- 
rias , quas patitur a ma.is Cliriltianis & ab indignis Eccie- 
iix Alitiiltris , qui judœis funt détériores, (Heb. ó. ) rur- 
sùni crucijîgenies... fiiium Dei , & cjicniui hab^ntes ? Illc ta- 
rn. >n , Hic Idem eit , quem introi'.ucens Pater TEternus in 
ort^em terrarum An^elu Suis adorandum propofuit , licut 
l'e.iptum eft : (Heb. I. ) Adorant tam omms angcli Dii : 
dumque lublimes illi Spiritus inviiibili modo circumdant 
Akaaa noitra, 'aciem fuam prtc revereniiâ obvelantes; nas 
elieu ! vennes terra; , ingrati homunciones , tantam con- 
temnimus iMajeaatem , amorcm Ejus vilipeudimus , & exe- 
crando fcelere blalphemamus : quinimö eodem moaiento, 
quo Sanguis Ejus mif;ricordiam Divinam pro nobis de terra 
inclamat , nos jpluin imraundis proculcamus pedibus , Ci: 
vindicantem Dei manum in capita noltra provoeamus. 
[Ad ilLis repa'andas injiiiuiiur h.-ec Confra.'erni,ûs.) Qa'is 

igirur nolirüm efi , qui r.on velit toto corde laltem aliquiJ 
conterre ad refarciendas injurias, & ad rcparandum , pro 
parte faltem , horribüera contemtum , quem tot maii ho- 
mines , & fortè nusipfi toties huic Sacramento iniulimus ? 
Si hoc vultis , DilcctiJimi , ecce medium Voois ott'ercur 
in hâc ipsâ Confraternitate , qux in hunc iinem iulti:u:a 
fuit , ut Chi-iftus Perpetuos habcat Adoratores , qui inju- 
rias illas reparent, nuiloque tempo. is momento line cul:u 
religiofo , line honoris eAhibitions Iplum in medio no;tri 
dereliiiquant 

Sic ad normani illius, quod in Veteri Lege prasfcriprum 
crat , femper ardebu ignis in Altari , quem hœc Contra- 
ternitas nutriet ; femper lucebunt himpades in confpettu 
Domini , quibus oltum fuppeditabit ; (Sc ab cjns membns 
per univerfum difperus oroem juge otieretur Sacrificium , 
Sacr:ficium hudis &: jubiia ionis Si porro Deo gratiiliinus 
fuerit ritus ille carnalis à populo Ifraël txhibius, quantó 
magis putatis , Illi placiiurum cultum hunc Ipiritualem, ex 
puro & fincero corde proftftum ? 

( H.inc devo.iond/n promoverd convinit y vel maxime Sjcer- 
dotibus. j Nihil igitur excogitari potelï magis religiofvim , 
uihil dignius Majeftate Chnlli in hoc Sacramento latentis. 
Ac proindè hujus gencris devotio l'idelibus omnibus fua- 
deri meretur & inculcari. , \'eràm quis non videat , de- 
cére quamplurimùm , ut prœ reliquo Fidelium Grege pri- 
mas partes in hoc landto exercitio libi vindicent Sacerdo- 
tes Domini.^ yui.:quid enim ad Perpetuam in Veteri Lege 
fpectabat Adürationem , id curs Sacerdotum Levitici ge- 



neris, ficuc jam vidimus, demandatum fuit Sed numquid 
& uo'tiis idem incumbit munus Otiicii .? Ipfi funt, quos à 
reliqLiis_ fegregravit Deus , ut quidquid ad cultum Ejus , 
quid.juid ad Religioncm pertinet non tantum verbo, led 
& exemplo promoveunt. Ipfi funt, qui , admilii ad in;imos 
Tabernjculi recelüis, S.icram Chrüti Carnem quo:i,iie con- 
treft-mt , eamdem p^pulis dillribuunt, honorifque , ta.uo Sa- 
cra neo-.o co.npetcntis, vindices conftituti fu.it ac patroni. 

Q El qui:tJi H'tlttidis ex rj'io.'n Jhêcir:/i. ) (^üód ii ad- 

hu: propiùs ad perf jnas VeRras intendatis oculos , Dilec- 
tiiiimi , cognofceâj, fpecialiiiimà raüone ad Vosipfos pcr- 
tinere hujafmodi generis exercitium. Cura enim conftuuti 
litis iiiter raed;as acatholicorum feftas , quce hoc Sacra- 
mentum impugnant & rejiciunt ; maxime decens eit , ut 
hâc Adoratioiie Perpétua iildem in locis reparetur Chriiti 
honor, in quibus tot injurias patitur, atque ità à Patria 
Veltia ave.iatis iram Dei, & Divmuai Ejus Numen lup- 
plici pre;e placetis. J':t quoniam in regionibus iüis Fidei 
\ eiirte undequaque concradicirur , convenit vel maxime 
eamdem fpeciaiiter exci-.are, & amorem Fidelium ergà hoc 
Sjcraraentum accendere. Medium autem hun; in fine'm ap- 
tiilimuu eltiila, de qua agimus , Adüra;io ; atque ideo hóe 
potimmam con dio motus fui , ut iii Confraternitati hoc 
S--rainanum inlcriberem , & \ os ad lanfrum iüud Exer- 
ci-ium adhortarer , fperans fore , ut poftqua.n Vosipii uti- 
lita:em ejufdera cognoveriris, illam aliquanJo Devoaoneni 
in Oves Vobis commit, en.'as propagetis. 

( Ou.r fini hujuj'c- Confra:ernn.itis Lgds ) Nihil porro ar- 

duum prx\'cribuat hujus Congregationis Leges , led facil- 
limum e!i unicuique , cujuicumque liatiis iit ac eondicio- 
nis , eafdem explere : hoc enim prxcipuum eft inter opera 
requilita , ut quilib-t hmc Contraternitati dans nomen ho- 
ram aliquam determinatam eligat, qua ante SS. Euchari.t;.e 
Sacramentum quotannis devote orabit : quód li interveni'at 
impedimcnium, multis ac variis modis fuopileri potell hu- 
jus Odieii d;;bitum , proat latijs docint iniirufliones Leo- 
dienfes , hoc fuper punfto publicatx. Quamvis autem pro 
IrOitu eliga;ur hxc hora, cxpedit ta.nen , ut linguiis P..rc- 
chuc peilbuis, diverllï allignenter , ut ità lub oculis Con- 
iratrum exhibeatur Perpétua & Succeliiva Adoratio, quum 
hujus Inihtuti promotores , taraquim pii iitius operis fjo-" 
pum , p.teeipue habuerunt intentam 

Quam modicum opus , Dikaiiiimi , quantceque facilita- 
tis , ut particeps quis tieri poJit omnium illarum Indulgen- 
tiarum, qux , ut noviltïs , huic Confra:eri.itati Apoüolica 
Autont..teconcellcefunt 1 Quis unam quotannis horam ne- 
gare po:erit Cultui hujus Sacramcnti dcdicatam , ubi tot 
dies , tot mtnfes fxcularibus nu^is , & perituris rebus con- 
cedimus ? 

( Imenum Surrm Pontifias eji Cuium Eucharifiicum augsn.) 
Sed nealiquis hic fortè objiciat , tantiilo operi nequaquam 
rcfponuere tanturum Gratiarum Thefaurum , quas Lullie 
Pontificix concedunt ; animarivertendum eit , alium avihuc 
f.nem , eumque graviiiimum Pontifici fuilTepitc oculis • vo- 
luit nempé hóe modo Euehariliicura Cultum inter Fidcits 
propagare & augere , ipfumque reddere Peipttuum • vo- 
luit iplbs , per indulgentias largi manu eiiufa^ ad fréquen- 
tera hujus Saciamenii ufum & peccatorum Confellionem in. 
ducere & exeitare. Pricterek peiluafum libi habuii Sai.itif- 
hmus Pater Clemens Xlll. eos , qui huic Adoiationi dam 
nomen , laudabilera fuum zelum etiam in aliis aitibus , qui 
ad Cultum Euch.;riliieura pertinent, oftei.furos ; ut V. G. 
iu frequent! Teraplorum vimaiione , ia Aluiiiun ornaiu , 



8o 



Exhortatio Uuodecima 



in comitando hoc Sacramentum , five dum ad scsrotos , 
live duin in publiais Suiiplicationibus circuniferiur , tSc ;iliis 
hujufmoói operibus ; na;ii cum fundamento , imö cum cerca 
quatiam fiducia fperare licet , IJeum , cui iummoperè pla- 
cet hxc Adoratiü , etiam fpecialiter remunuracurum Ado- 
ratores Suos, atque in iplis efledturum , ut à pecoatis muii- 
dati in amore creicaiit , delicias luas in hoc Sacratnento" 
inv«iiiant , & uberrimos ex Iplius ufu percipiaiit truftus. 
Atque hi fuut cft'eöus , qui ex iplius Adorationis exercitio , 
li débite illo t'uiigamur , l'püiue fuà in nos proHucnt. 

Quis enim elt, qui igni allidens , non vel modicum inde 
reponet calorem ? Quis Adorationi , eô quô oportet modo , 
dausoperam, r.oa bauriet exiudè dukcdinem anii;ite luse , 
& Ipincuali eam replebit vigore ? Nulla pi'ofcdó^ devotie 
magis lolida eft ; nullus in ea timeri poteit cxcellus ; nulla 
quóque magis plcna ell coiifolatione ; inter oniiiia quippè 
objfda , in quorum meditatione delicias luas quterenaiit 
Sanöi, lonse eminent ha.'c duo ; Paliiouis Icilicec Chnlii , 
Hujufque Sacrameiiii conteraplatio. 

( Orinhi Vii(C Chrijli Myjlcria j'otcjl quis in Eud1.2r1p.ia con- 

templan ) Nec mirum ha;c duo Temper à Sandis finiul tuille 
cónjunfla ; licét enim in Altari quoad e.xternam Ipecicm 
diverius appareat Chriftus à Seipio in terris adhuc vivcnte 
ac patiente , Jdcm tamen in Sc elt ; imö li vivà Fide pro- 
plùs hoc intuearis Sacramentum , reperies omnia Vitic Chri.ii 
Myftena in illo ad vivum repriefentata. 

Atque imprimis ipfeSacerdotis aflus, virtute Spiritus San- 
ftiCarnem Chrilti hic producentis , numquid illurtris' imago 
eft Incarnationis Ivuiliem- Chrilti , ICodem opérante Spiritu , 
aliquando in utero' Virginis pcraoœ ? Quinimó Ejus in nos 
amor ampliùs quodammodo Ie cxpandit in hoc Sacramento , 
in quo non femel tantum humanx Se unit natura; l'ilius Dei , 
prout in Incarnatioae faftum eft, {<n\ Unus quodammodo efli- 
citur cum omnibus & linguiis, qui nutrimentum l'uum ex Hac 
Carne nccipiunt. .. Numquid diceres , Iplum iterum naici 
in 13ethleëm & de}-;oni in Prcefepe , rium in Altaribus nof- 
tris quali recèns natus apparet , camüdis i'^eciebus veluti 
pannis invohuus ; agnitus quidem & adoratus à Cœlellibus 
Spiritibus , paucifque hominibus qui limplici ac red'to fiint 
corde , licut contigit in Bethleëra : led ab aliis omnibus par- 
tira rejeûus , partim iplis incognitus ? 

Eadera occurret coniparaiio , li esteras Chrilti aöiones 
pervoivas, Ejus erga Rlariam lY Jofephum obedienria hic , 
lit ita dicam , olVufcatur , dum obediens voci hominis à 
nutu creaturte face dcpendet , nec tantum iandtiliimis, fed 
ik indignjs Miuiltris Ic lubmittit. Vita Kjus, tota interna 
& abfconiiita , continuatur in EuchariHiu modo magis mi- 
rabiü , m.agisque pericûo , quàm dum olim in oblcura 
Parentum domo privatam egit vitam ,SüliDeo confecratam. 
Orationes lUas , quas toties , nunc in montanis , niinc in 
deferto tuilit , & in quibus Itepius ptrnodtabat ; illas , in- 
quam , Orationes ob publiai ftlinilterii l''unQ:iones aliquando 
abrumpere necelï'e habuit ; led hic line ulla interruptione 
perpétua interpellât pro uobis , perpetuó Sanguinem Suum 
pro hüminibus elFulumPutris cfl'ert conlpeftui. Elucct Pau- 
pertas Chnlii ni limplicitate Symbo'orum , quibus circum- 
datur. Ilumiliias Ejus in llippreliione Glotix Sufc ac IVia- 
jcliatis. Pacientia inellabilis in tot injuriis , quas Agnus ilte 
obrautefcens paii:ur. Et quid liicam de Chrilli IMileiicor- 
dia , qua commotus olim tot patravit Miracuja , live ut 
curarct infirmos , live nt nutriret elurientes , live ut ad Ve- 
ritutis agnitioni.m & converiionem cordis perJuceret pccca- 
torgs ? iS'umquid & hanc iii Eticharj/lia AVliTcricürdiani cx- 



haurit , dum Sacrum Hoc inHituit Convivium , nbi Ipfïe 
elt convivans i5c Cibus , ubi Caro Ejus menllc apponitur, 
& in infinitum reproducitur , ut lit remedium tegrotis , ib- 
lanicn infirmis , omnibus rel'eftio , ta nutrimentum confor- 
tans animas ? 

Quid deniquc fuperaddani de Myflcriis Mortis , Sepul- 
turtc & lielurreâionis Dominica^ ? Numquid etiamnum Se 
offert quotidiè in Altaribus noftris pro Salute mundi , cum 
eâdera erga Patrem reverentia , cum eâdem erga homines 
charitate, qua; Iplum tecerunt Crucis fubire lupplicmm ? , 
Quidquid palius elt in Monte Calvarise , id etiamnum in 
Altari lenovat , quantum hoc permiftit & ferre poteit Sta- 
tus Gloria:, in quo verfatur. Dolores Suos & lacrymas 
adhuc in memoriam revocat ; adhuc ofïentat clavorum pla- 
gas & Latus apertum ; adhuc ex Illis faliunt Fontes falu- 
berrimi ; adhuc Sanguine Ejus lavatur & mundantur Ec- 
clelia 

Denique illa Corporis Cbrifti immobilitas ; fitus ille ex- 
tenus ; in quo non tanciim orani vitali motu , fed & ipsâ 
humani Corporis ligurâ privatus apparet , numquid egregiè 
Sepulturam l'^jus exhibet , & in memoriam adducit .■' Sed 
Il poll hœc rccogitaiiins id , quod per Fidem funius edofli ; 
Chrilium fcilictt , iicèt hic mortuus appareat , non tarnen 
ampliùs niori ; fed refurrexide à mortuis , ut icternàm vi- 
vat , & RcfuriedionisSuie nos reddat participes ,■ tune de- 
nuim in Ipl'um tamquam in Deum vivum toto afiidu fe- 
riniur , & cum Sandta Fiducia ad illam Refurri-ftionem 
anheiantes , hanc ipfam Gloiiam & a:Lernam cum Chrilto 
unionem niediante hoc Cibo donari nobis fiagitam.us. 

\'idetis igitur , Dileûiilimi , quomodo in Venerabili Eu- 
cariliitr Saciamento compendiosè reprcefentetur quidquid 
jil Vita & Morte Chriiïi , occurit contemplaudum ; & licuti 
in Cruce Sacerdos faftus & ^'iftima, Oii'erens & Oblatio , 
in Semetiplb unire voluit qualitates planè diverfas ,■ ità 
qiiôquc in hoc Sacro Symbolo nnire dignatus eft quuiquid 
ad \'itam Siiam & INiorteiii , ad Sepulturam & Refurrec- 
tionem , ad Hurailiaiionem iS: Gloriam Suam pertinet. 

( Hiijus S.icramtnii coniemylatio J'cmper fecit S.ïiiciorum de- 
licias. ) Nihil proindè mirum e!l . in Adoracione (Sj con- 
templ.uione hiijus ÏMylterii thefaurum reperiri iiumquam 
exhauriendum. Nihil miri ell , Sandos omnes luas in 
hoc E cercitio delicas repoluille. Nullura enim objeftum 
ell fccundum magis ; nullura , quod amantem animam fa- 
tiare pleniùs po. Ik. l'icite enimveró , quanta fuifl'etis 
compunfti reverentia quanto amore fuccenli , li datum 
Vubis fiiinet Deum \'ellrum pro ^'obis in prxfepjo rc- 
clinatum adorare , Cruci atfixum cernere , in Scpulchto 
politum amplefti I felices Vos procul dubio putàlfctis, Di- 
lettiliimi , fi vel uliquod horum Vobis potuiil'et contingere. 
Sed ii ita : non procul quxrenJa e. t ilta félicitas. ICxci'ate 
Fidem "\'eltram , & procidcntes coram hoc S .nflillimo Sa- 
cramento , contemplaraini Mylteria qux continet ; adorate 
Eundem Salvatorem hic in medio Veltrûm cxiftentem , & 
quxcumque ditlalfet Vobis amor, 11 Iplum vidilfetis viven- 
tem in terris, hxc eadem Ipli in Altaribus noliris abfcon- 
dito impendite : tequali id fucietis cum fruuu ,_ quinimó 
majori cum merito 

Ha;: fola conlider.itio , ex Objedi , quod Vobis a'doran- 
dum proponitur , dignitate petita , fullicieiis prorsàs eft, 
ut , SanCtorum fequentes veiügla in hcc fando exercitio 
delicias Veliras qua'ratis , & Adoratoribus l'erpetuis Ilujus 
Sacrament! , fumnio cum ardore Vos jungatis , üilediilimi : 
non tuinen inutiiiter tudurum me arbitrer , ii prcCtereà pau- 
cis 



fecunda in Fejîo Omnium Sanctorum. 



8i 



ds expendamus, quanta; efiicacicc , qiiantct virmtisfuturte 
lint preces, quas hâc occafione , coram Tabernaculo Dei 
Vefiri fundetis. 

( Quàm efficaces futurie Jint pncds , quasfuidel Confraterni- 
^tas ) Scitis omnes , quid valeac apud Deum humi.is Ora- 
tio , & pafTim obvia luin in Sacris Litteris exenipla , quce 
virtutem ejufdem comprobeiit. Moyfes llxod. 32. depre- 
catus eit furorem Domiiii in liraëlem fucceiilum , ( Exodt 
52. ) placaiuf.:ue ejl , inquit Scriptura , Dominas ne fnctret 
malum quoA locutus fuerat cdversus pOj'ulumfuum. Alibi, (Exod. 

17. ) codera Moyfe manus in Ccelum levante , legiinus à 
Jofue fuperatos efle Amaleckas. ( Jon. 3. ) Ninivitarum 
huiniliutio (ut noiüs ) Civitatem eorum à fubverlionelibe- 
ravit. Deus Oratioue populi commotus falvam fecit Be- 
thuliarn , ac in manu Mulieris Holofernem proftravit. Pauca 
hxc è multis fufficiaut exempla : innumera enini Vetus Tef- 
tamentum iuppeditat. Sed in Novi Teftamenti tabulis ad- 
buc multn ciariiis Orationis dignitas commendatur. Ora- 
tionesSan>5torum Apoc. 8. comparantur incenfo cujus fu- 
ijius de thuribulo aureo afcendit coram Deo de manu An- 
geli. Multùm.„vaUt [ iuquit Apoftolus Jacobus ( Jac. 5.)] 
dcprecato jujii r.jjidua. Ec quod adhuc his omnibus majus 
eft , quid dubitemus de Oradonis nectifitate & eflicaciâ , 
poftquim ChrituS Ipfe dixit Luc. 18. Oponet fimper omre 
o non dejlcere. . . . Qui petit , tzccipit : LuC. II. Cf qui 
^utrri/ , invenit : ù pulfunii aperietur Et iterùra ; ( Joan. I4. ) 
(^ucdcùmqat peticriiis Pairem in. nomine meo , hoc facicm. 
Et iterùra : ( Matth. 18 ) VU . . . funt duo , rel tres con- 
gre^.iù 'in nomine meo , iH fum in medio corum. 

Quis igitur dubitet , Dileflillimi., quin Chriftus futurus 
fit in medio Veftriim, ut pulfaiitibus aperiat , 'S: idquod 
petet'.s concédât : Adunati cnim eritis tot miilibus homi- 
num , quorum preces non una tantum alterave hora, fed 
fine iinerruptione tamquam fuave inctnfum afcendunt co- 
lam Domino , iSc communi quodam impetu vim faciunt 
AltiiCmo.' 

Congiegati eritis in nomine Jefu ; ad Ejus enim gloriam 
& hoiio.ein erigitur hïec Conira'ternitas , neque aliâ de 
caula in unum Corpus coalefcunt tot millia Fidelium , 
risi ut Angelos & Sanftos , continuo fiantes coram Throno 
Agni , tcmulentur , & prxcipué imitentur Ariorationem 
illam Perpetuam , quara Chriltus Ipfe facit in hoc Sanc- 
tiliimo IMyfterio & ufque in finera fseculorum faciet. 

Accedue ij"ur , Eiiedlillimi , ad Thronum (ïratite cum 
fiducia j ut milericordiam confequamini , & gratiam inve- 
niatis in auxilio opportuno- PuKate & aperietur Vobis , 
petite & accipietis , atque ut rcftè petatis , Tplum invo- 
cate Spirinim Sanöum , ut poltulet pro Vobis gemitibus 
inenarrabilibus. 

( l'aria puncïa qu.-e poffunt alumni petere. ) Proftrati CO- 
ram Tabernaculo Aliiilimi evolvite ante Ejus oculos ne- 
cclD'aics Vcilras cujufcumque generis. Petite Vobis Spi- 
ritura Sapiintiïe &: Intelleftùs , & ut repleat Vos Spiritus 
Timoris Domini. Petite ut cojnofcatis Vocationem Ve- 
firam. Petite doftrina^ & faniSitatis dona , reüquafque Sa- 
cerdotales virtutes , ut aliquando digni litis Altarium JMi- 
nifiri , ut parare poiiuis Domino populum acceptabilem , 
feftatorem bunorum operum , plebem perfeöam , Imceros 
Adoratores in fpiritu & veritate. 

Com.mendate Chriito Sponlam fuam Ecclefiam , Navi- 
culam Petri undequaque agitatam ; orate pro Parentibus 
Veftris , pro Superioribus quoique, qui Vos in Chriito ge- 
nuerunt , & pro Vobis invigilaut tamquam de aniraabus 



Vefiris rationcm aliquando redditirri. Preces etiam fundite 
pro felici Reipublicx- liatavas ftatu , ut Deus moderatores 
ejus benignus relpiciat , & confilia eorum ad tranquillita- 
tem Eccielire & Êonum Patria; dirigat. 

Verbo : orate pro univerfo populo Chriftiano, pro con- 
verfione infidelium , pro deltruftione hasrefum , aliiique 
Ënibus, quos fibi propofuit Summus Pontife.x, dum indul- 
gentiarum Thefauros in gratiam hujus Confraternitatis ape- 
ruit ; inter quos hic certé unus ell ex pr;ecipuis , ut me- 
iliante hoc Adorautiura Cultu placetur ira Dei iuper tot 
injuriis , quas non tantiim ab infidelibus , fed &; ab iplis 
non raro Catholicis , fivè per malas Communiones , live 
per alias profanationes Saniluarii , quotidiè in EuchariRia 
patitnr Chriftus. 

(^Sed Or.ztiont cor purum oporlet jungere.') Verùm intCr 

h-ec oninia illud femper habete prx oculis , Dilcöillimi , 
fruftus iftos , tune demum ex Orationibus Veftris derivan- 
dos , fi oretis corde puro & ab omni peccati labe mun- 
dato. 

Cultus enim. quifcumque , fi externus tantum fit, & fu- 
perficiarius, indignus eft Supremo Numine, indignus Ma- 
jcftate lUius Dei , qui Deus eft cordium Et quis,quccfo, 
eft inter homines , qui magni faciat ligna externa , quan- 
tum vis multiplicr.ta fint, quibus alter monfirare fe velit ami- 
cum & bene afleftum erga ipfum^fi noverit externis illis 
interna minime refpondere An ergo putatis Deo , qui fcru- 
tatur corda & renes , qui intimé perfpicit cogitationes nof- 
tras , an putatis , inquara , Deo gratos futures Religionis 
aftus, meré in externis hœrentes, & interira omni fince- 
ritate , omni cordis amore vacuos ? 

(EPiLOGis. ) Ut igitur hanc Adoratlonem , Dilediffi- 
mi , bene peragatis, & optatos ex eâdeni colligatis fruc- 
tus , primo mundate corda , Veftra expurgate yetus fcr- 
inentum , deponite quidquid adhuc circumitat peccati ; in 
finceritate & puritare cordis ofterte Domino Sacnficium 
laudis, & tune demum preces Veftras , clamores Veftros 
exaudiet : tune percipietis effcflus omnes , quos Orationi 
Chriftus annexuit : tuuc Fide vivâ animati fuperabundabi- 
tis fpiriiuali Icciitiâ ; tune in contemplatione Myfteriorum, 
qute in hoc amoris INliraculo continentur , liquef.et anima 
Veftra , eal'demque fentietis afl'eftiones , acfi adhuc Ipfum 
prtefentem Vobis in terris & cum hominibus converfantera 
haberetis : tune cum Maria Magnificabit anima \'eftra Do- 
minum ; cum Joanne exultabitis prx gaudio ad afpeöura 
Ejus; cum Magis oli'eretis dona placentià ; cum Simeone 
accipietis Eum in ulnas ; infervietis Ei cum Angelis iii 
Defj.-rtü ; cum Petro & aliis Apoftolis Vocem Eju^feque- 
mini ; node venietis ad Ipfum cum Nicodemo ; petetis 
cum Samaritana aqaam vivam ; cum Sorore Lazari fede- 
bitis ad Pedes Ejus ; cum Mulieribus qu^retis Eum in 
Sepulchro ; verbo ; per veram & fincerara Adorationem 
exhibere poteritis Chrifto hic latenti Cultum omnem, quem 
in terris olim ab hominibus recepit ; & nunc admirationis , 
nunc grati admi , nunc alios , ad imitationem Saniïlorum 
excitantes afflflus , numquam ab Ejus laudibus , numquam 
ab Ejus Adoratione celiabitis. 

Sed ut htec débité fiant , Chrifie Jefu , difiblvi oportet 
cordis noftri giaciem , & illud amore Tuo accendi ! atque 
idco pone Tu Ipfe Domine in labiis noftris preces quïe 
Tibi gradï fint, vota & defideria , in quibus Tibl com- 
placeas. Eftbrma in nobis Iplemct condignos liJei, Spei, 
Amoris, & Adorationis aflus , dum coram Te pofiti me- 
ditabimur mirabilia Tua , beneficia &: miüiicordias infiiiitas. 



82 



Exhortado Duodedma &c. 



Impone filentîum paffiorîbus univerfis , ut majori cum 
Otteniione cor njitrum iufcipiat verba, quie egrcdientur è 
JSanftuario Tuo dum loquèris ad nos Domine ; tue , ut nul- 
lum ex ipfis fine trudtu pertranfeat ,• t'ac , ut anima noflra, 
■ Sacro hoc inccnfa li^ne , lieliciis illis iuiicata , Ujviiiii Tuis 
jiiotibus iii omnibus obl'equatur. 

Ibimus igitur Domine in Sacram Solitudinem ante Ta- 



bernaculum Tuum , ut ibidem cordi üoflro loquaris. Doce 
nos Voluntates Tuas ; inebria nos dulcedine Pr.xMeniiœ Tuœ; 
abundaiitiam Gratiarum Caliliiura nobis impertire ; uni cor 
nolhum Cordi Tuo , amantiiiimc Salvator ; uni illud vin- 
culo indiil'olubiii , quod nee mors , nee vita dii'rumpat , fed 
quüd in tempore & in iEteruita Unum nos Tecum efliciac» 
Amen. 



EXHORTATIO DECIMA TERTIA , TERTIA IN FESTO EPIPHANl/E. 

Qui non vident Scellam , non accédant ad Sanduïirium : qui vident , cum alacritate veniant* 

F'idimus... Stdlam Ejus.... gf vdnimus... Matth. 2. f. 3. 



vS 



V.-'Tella irta Prophetica , qua? , nato Salvatore , in- 
liriixit IMa^ds , eol'que , oux iiineris tafta , rcöa via ad )o- 
cuni , ubi Chriltus erat , perduxit ; ötella ilta , inquam , 
DilcOiilimj, & tota IVlayorum hilloria, quam in Evangelio 
lej^ijius, tam maiiitelte rcpraMentant Vocantem ex una parte 
l'eum, & ex altera animam fideiem Divinx Voei alaenter 
obfequentem , ut quoties de hoe Evangelio oeeurrit dieen- 
dum , toties de Voeatione Velira tiatlandum mihi perlua- 
lieam. 

Eece jam tertio in prrcfenti Fefto de hac re Sermonem 
ad "\'üs inftituo , nee tarnen piget , nee ttedet iterum at- 
que iterum in eodem verlari argumente , quod & amplilli- 
iiiam prtcUat dicendi materiam , tantique momenti ell ac 
ponderis , ut in eo rite perpendendo & tradtando prnjci- 
jjuas mei Veurique Ollicii partes arbitrer elle repoiita?. 

Meum quidem efi, ut Vobis ofteiulam , perluadeam , iu- 
culcem , quantre neccllitaris lit Divina ad i\Jiiii!ierium Sa- 
crum Vocatio ; quo ligno eam cugnofeere , quibus me- 
diis ejus notitiam promereri , ejufque duftum iiilequi de- 
beatis : atque in hune feopum omne fliuüum meum , ora- 
nis labor , quamdiu fpiritus hos reget artus , Deo dante , 
colliniabit. 

Veltrum autem eft , Dileöillimi, faciem Cccli eontemplari, 
& attente difcernere , an verè Stellam videatis , quLU ad 
Sanctuarium Domini Vos dedueat ; ne forte Vobis coii- 
tingat pro Stella ignem fatuum allumere , pro Voce Dei due- 
tum naturie fequi , aut prcepolteri aft'eûùs carnalis diftumen. 

Idcö quippe eliis in hac JJomo , ideó hoe probationis 
tempus Vobis coneeditur , ut digoé prœparetis Vos ad au- 
diendam Vocem Domini, ut aliquando cum Magis poiiitis 
dieere : (iVüatth. 2.) l'idimus... jhUam ejus ., Cf vemmus... 

IJrevis quidem eit hxc fententia , Dileftiliimi , led multa 
fub Ie continet, & teiix elt, imó ter ftiix qui hanc habec 
conlülationem , ut eam iibi conipetere verè &: lincere co- 
ram Deo dcprehendat. 

Etenim multi funt & bene multi , qui ad iVIinüïerium 
veniunt , abfque eo quod Stellam viderint : iterum multi 
funt alii , qui SteJlain vident , led venire renuunt , fcccu- 
larium a:nore ac nugaei vanitate fedufti li alledi. Demuni 
maximus quoque elt illorum num.erus,qui vident Stellam 
& veniunt ; led non veniunt eo quo oportet modo ; id 
elt , vcre funt ad Sacerdotuim à Domino vocati , led fiinôce 
Vocationi lu'.c non relpoiident prout oportet : atque hic 
duplex omiiino clai.is dillinguenda ell, multum dilpar. . . 
Alia illorum, qui non curantes eà vivere lanétitate , quam 
i^aerum Rlinilterium exigit, damnationem iibi aequirunt,& 
ckcti ac vocati (quemadmodura t'ucruut olira Judas à. Sm\ ) 



fi.ialiter tarnen inveniuntur indigni & œternùm reprobantur. 
Seeunda verè claiiis illorum eft, qui non difcedunt quidem 
à via virtutis ; fed diHicultatibus rerriti , tentatioiiibus fraöi , 
anxietatibus cedentes, varia libiipiis impedim.enia fabricant ; 
Stellam à longé tantum lequuntur ; htelitantes manent ac 
dubii, & multo minorem conficiunt viam, quam faeerent 
alias, ii gigantœis mcederer.t palfibus , &.eâ, qua decet ala- 
critate , ad Dominum eos dueentem ic invitantera accé- 
dèrent. 

Hos ultimos hodicrno Sermone folari & erigere efï ani- 
mus , Aliis verö tcrrorem incutere & Divina Judicia jpiis ob 
oculos ponere.... Tu Domine qui nôlli, quoniam in veritate 
diligo illüs quos dedilU mihi , da voci metc vocem virtutis , 
& ü forte lint inter auditores meos , qui vel à Te vocati non 
funt , vel quos pnevides Vocationi fuœ non refponfuros, e\- 
terre illos Domine , concute tremore fulutari vil'cera eorum, 
&: prohibe illos potenti manu ne accédant ad Sandtuarium 
Tuura... Pro anima mea , pro anima ipforum Te deprecor... 
Alios verö , qui à Te vocati , toto corne anhelant fequi Vo- 
cantem , fed humanà fragilitate territi,aut diabolieâ fraude 
deforta, timido hucufque incedunt grefl'u , illos Domine con- 
cepti , fülare , animum adde ; impera ventis , & mari ut 
fiat tranquillitas : aperi oculos eorum , ut Stellam Tuam 
clarè vitieant , & cum alacritate ad te veniant. 

( liiLulcaiur jam ier:iô ^U:i"ti momenti j'ir negotium yaia- 

tionis •) Nullum in tota vita occurrlt negotium , quod tanü 
momenti fit , tantafque pro temporali hac & œternâ deinde 
felieitate fequelas habeat , quam Vocationis examen, i!k Sta- 
tus alicujus Eleflio. 

In;èliciter aberrat , & irreparabili ruina; patct , qui in 
hoc ncgotio non Dei Vocem fequitur , led p rivatum affec- 
tum , quera amor proprius , quem arabitio, quera alia qu'je- 
vis paliiü ditlavit. Nam quemadmodam Deus pro hujus 
Univerli regimine lingulum qutmque hominem ab «terno 
ad huüc illunive locum deltinavit ; lic & eertam quaradam 
prteparavit gratiarum menfuram iiii loco conveuientem ; 
pruiiidè , li quis , tcternis EjUs fJecretis reludlans , ali6 ten- 
dit quam quü ducit Deus , & invito Numine Siatum aggre- 
ditur , ille utique à primo aberrans palfu , indignum fe red- 
dit Divinis auxiliis , tibiqiie ac viribus luis, in quibus con- 
fidebat , relidtus , tentationibus frangitur , oneri , eui im- 
par eft , luecnuibit ; in abyluim peecatorum demergitur , 
Ïplb , ut ita dicam , ridente ileo , eujus Vocem ftulto inani» 
que eonlilio , vel audirc neglexerat , vel auditam aufu te- 
inerario fpreverat. 

Ut magis hx'c pateat vcritas , ponamus "jominem , qui 
Sülunï Deum hic in re prte cculis habcns , iiiu nisi es 



Exhortado décima tertia, tertia in FeJIo Epiphanie, 83 



Kjus voluiitate ac beneplacico Statum fuum ele^it. Pona- 
ir.us & aiLerum , qui folâ cupiiiitate & proprio duöus in- 
Itinitu , fpreto Numiiie rem aggrelius elt... Quam difpur 
ent , Dileftiiiimi , utriuRiue ficus' ac conilitio ! 

Primus Deum habebit lateri fuo ailillentem ; Ipfü comité 
gradietur per viam , in quam Ipfo Duce perduilus tuit- In 
«iiüjcultatïbus , in periculis , in ani;uitiis Dlvinum jure re- 
quirct auxilium , eo-jae fuüuluis iuàar ^igantis currec viam 
i'jluùs , & In mediis tribulationibu-s , furtiUKlinisfpiriiure- 
j^letus, vincet obitacula , iiifficukatesfupsrabit , ik ft:llciter 
ad metam perveniet. Aker veró ambulaus vias difficiles in 
mediis tenebris palpabit , terribimr ocourri;ntibus monllris , 
inquietus & inconllans ducera inclamabit , led fru tra ; iic- 
que deficiciit ipli finaliter vires , cadet animo , & Divino 
iValtratus Lumine de pnccipitiu in prœcipitium raet. 

( Maximj pars homiiiwn id non .onjidcrat prouc oporcel, ) 

ilïec vcriiiima funt , Dileûiiiimi , & tarnen ipla mundi per- 
ver. itas latis probat , quam pauci fint, quihiec, ut opor- 
tet , conlideriint. Si euim nullus , nisi rite vocatus , Sta- 
tum ali'umeret quanta , Deus immortalis : quanta in Sacer- 
doiiü regnaret Sanflitas : In IMa^iltratibus JulUtiie ac Re- 
li^iunis amor ! In lamiliis I'idelitas conjugum , e.\enipla 
virtutuni , rcdla filiorum inliitutio ! Verbü , alia ibret Uni- 
verii tacies ; fubditus tbret muiidus Deo , li non tanta cli'et 
hoininum multitude , quœ Vocationem luam aut fpernit , 
aut ad eam non attendit. 

(^ Sdquei^c pejjimit exniiiè , m,7xlmè in Sacerdoiio. ) Sed 
fi lu orani Statu peiiimiC fint fpreta; Vocationis fequeltc , ob- 
tinet hoc pia; ctctcris in ipfo Sacerdoiio ; nam quo fub- 
limior efl gradus ille & Deo proximior , quù ianctiora an- 
ne.va hubet officia ; eö magls rcquiritur , ne quis iine fpe- 
ciall.iima Vocatione tanto fe ingerat iMuneri ; imö fummre 
temeritatis cft iinè graviiïïma ratione exiftimare , tanta iibi 
à Deo parari dona , quanta funt illa , quibus indiget 
Saccrdus 

Piü uuUo alio Statu Vocationis necellitatem adeö inculcat 
Sacra Pagina. Sufficiat id , quod dicit Apoftolus : ( Heb. 
5' } A'jt quifqua'n J'umh fibi honorcm ^ fed qui vocal ar à Dto-, 

tam^uum Aaron. Imo , quod mireris , Iplum ChriRum , Ilo- 
minem-Deum, non nisi e.x. fpeciali Vocatione Saceruotium 
fibi ali'umiiiie docet ; Sic ù' Chrijtus •, inquit , nunfimcipj'um 
é.L:r'ijicuvU , UI pontijex fterci : fdd ijui locuius eji ad eum. . . 
Tu (;s Jlji.cn/os in atcrnum , Jecundùm ordinem Mulclvftdccli. 

Si autem Chriftus Ipfe, non nisi prœviâ Vücatioac ad 
Sacerdo^ium alcenderiL , qtiid tu honuincio , peccatis gra- 
vuie , corruptione circunulate , quid tu arbitraris , pro li- 
bitu te polfe tam l'ubiimem gradum appetere , atqueiocot- 
ficiis , quse maxuuam undequaque Sauftitatem exigunt , te 
poii'e detungi line fpeciali Vocatione , fine ipeciali Divini 
^^|'umii;is nu.u? 

Intuere , quxfo , funeftas hujus tua; temeritatis fequelas. 
Si enim in Locum Sanftum teipfum iutruferis , & ex con- 
lequend tibi derelidfus gratiis careas in lioc Statu necef- 
lariis : quid, quxib , de te, quid de regimine luo fiet .' 
Dehcictmte ch^ritas , deficiet zelus , dcficict viitutis exem- 
plum. Propter pisevaricaiioncs tuas , incrimine tirmabuntcr 
pcccatorei ; vile reddetur Mini 'eriura ; exhortaf.ones , li 
quas forte facies , fruftu carebunt ; leges iacratiiiimie fine 
vigore jacebuat inutiles. Sub tab duce julli remanebunt linè 
confolatione , infirmi linè auxjlio, Eccleliie Preces linè eftica- 
cia , Sacranienia linè Sanftificaiiûnc : profunabitur Uiiftio 
Sacra qua; te in Mini. lerium confecravit ; & quoniam nlipfe, 
Ipirituaiis quld.im caaalis es , per quem iu Grci;cra tuura 



difpergi debtnt aqua; Sulutis , non nisi de turbido fonte 
bibent l^idcles , imö hos ipfos fentes tu PaÜor obturabis 
&: corrunipes. 

IliO funt fjquclas; , Diledilïïmi , qux illos omnes manent 
qui fine Vocatione Minillerium Sacrum afiumum. Sic ex 
uno crimine luillena alia pullulam. Scrutamuü , per me li- 
cet , hun: abylfum, lü; dicite , fi poteltis , an tamis malis 
medela aliqua , remedium quoddam aiferri valeat .' 

( Et .juidcn maU irrcpanibdia. ) In aflis peCCatis pof- 
funt quodammodo in integrum refiitui omnes eft'cüus mali , 
qui ex illis fecuti funt. Sic inju'litix, reltituiione faftà , 
reparantur : icandala per contraria virtutis e.^Lerapla evanef- 
cunt : cinere & cilicio domatur caro , qute voiuptate infecta 
fuit, & deinceps fubdita tieri potell fpiritui , led quamvis 
mare impicas lacrymis, quamvis in cjrpus tuum accumu- 
les quidquid umquam inltrumentorumiuggelüt pœnitentia , 
reparan non poterit quod ll-ciiii damnum , li ignoratiâ tuà , 
fi negligentià , li talentorum tuorura defeftu faitum ht , ut 
jam in ;eternum perierit anima , quara tibi dcmandaveric 
Chrillus, & pro qua Sanguinem luderat. 

PuUetquidcm , fateor , futurisfaltem profpicere malis Sa- 
cerdüs ille , qui videt fe ad Minilterium Sacrum fine vo- 
catione, linè Icientia, fine débita fanftitate accellifle ; nempè, 
fi generosè renuntiaret loco , cui repleiuio undequaque elt 
impar. Sed quotusquifque eft , Dileûiliiini, qui hoc faciat ? 
Scitis, mukos efle in l'.cclcfia iMinillros ineptos , & Carac- 
tère fuo indignos : fcd an hadtenus umquam vidiüis exem- 
plum , ubi iimiles difcedunt à MiniÜerio , ut prcctcritas 
culpas pœnitentià diluant , & animic fuie profpiciunt .' Ne- 
quaquam , heu I patientur tales , fe avelli ab Aliari ; hanc 
ignominiam numquam ferent ; hoc unicè curant cjufmodi , 
ut ducant in bonis dies fuos , ut de lade Gregis man- 
ducent , & de lana Oviumie vefliant, dum interim adinf- 
tar .furum &: latronuin dilaniant oves , maftant , perdunt , 
& claudentes oculos ne videant veritatem , obdurantur in 
fceleribus fuis, & facriiegia facrilegiis ad ul.imum uf- 
que halitum cumulant. 

Ctri/itis igitur , Dilefliilimi , non nisi funeflilfimos effec- 
tua e.\peflandos elle , & malum futurum abfque reincdio , 
fi ad Minillerium Sacrum linè Vocatione Divina accedaiis. 
Ad hauc igitur cognofcendam omnes animi nervos Vos 
oportet intendere. Sed qi.omodo , quxret à me aliquis , 
ad hanc perveniemus notitiam.? ( Quid j'aciendum , ut quis 
Dzum Vocanum aüA'<.i.?) Illud fiicite quod jam aliquoties liic- 
tum ell , Orationi inltate ; Ananiam quemdam confulite ; 
Sanctitate vit;e réduite Vos inftuxu Divino dignos... Scien- 
tiam necelTuriam acquiiite. . Examinate Vosmetipfos , an 
taienta habeatisad Miniilerium idonea , & feriö perpendite, 
quo fine , quo motivo ad S..cerdotium afpiretis. 

Orationis necelfitatem Vobis anno prKtenió iatiùs ob ocu- 
los poiui Donum enim Dei eft Vocatio ilh ; ejus notitia 
dtfcemiit à Patre Lumiiium ,• fcientia Salutis elt , quam 
Deus non dat nisi petentibus. .. . Prudenti quoque indige- 
tis conlilio , quia in propriis plerùmque cacutimus nego- 
tüs ; atque ideó Duce opus elt, qui moiiftret viam, qui 
probet Spiriium Vtlirum utrùm ex Deo lit ; qui Vobis 
exercitatior in re Salutis, dirigere , confolari, docere Vos 
valeat. ... 
Multó adhuc magls Sanftitati vitœ incumbendum : ( Sap. 

I. ) ijujniam in maUvolani animam non iniroibii Japieniia y 
nee habitabit in corpore fubdiio peicatis. \' rultra igitur quie- 

retis ipfam , li cor Veftium non lit redum çoram Domi- 
no , (ïcapeccutü labc mundatum... Saiida faniic tradanUs 



84 



Exhonado décima ténia 



funt. ... ( Lev. II.) fancli efiotc ^ quia ego finclus f uni , 
dicebat olim Deus Sacertlotibus V. L : quid "\'ubi.s dic- 
tum putabitis , DileâifTimi , qui non boves , non oves , 
non vitulûs , non vufa miniflLiii contreftabitis, fed Iplum 
Cliridum , Sternum Dei 1 iliuin ; fed Sacramenta illa dif- 
tribuetis populis, qux ipfam Spiritus Sanûi vinutera con- 
tinent , novum commifluri tacnlegium , quoties ea impu- 
ris attingetis manibus. 

Itfi-ùm li Sacerdotibus V. L. per Pprophetam inine- 
tUl' Deus ( Ofee 4. ) quia tu fdemiam reyulijii , r<pcl- 
lain te, ne faccrdoiio fungaris milii. Quanta ma»i5 ad Vos 

fpeflat hxc comminatio , à quorum fcientia pendebit tot 
millium animarum Salus?... Regere animas, fcientia dit-' 
ficillima eft, & meritô vocatur Ars Artium ; quid ergo de 
Sacerdotio cogitas , tu , qui Icientiam negligis ? Qui nugis 
potiùs amas teinpus terere , quàm ftudiis infudare ? Quid 
(ie Sacerdotio délibéras , tu , qui talenta nulla habes , ut 
poliis infirmes iblari , juftos firmare , laplbs érigera , pec- 
catoribus tcrrorem incutere? Cur, quïcfo, ( Luc. 14 ) non 
prias J'^dcas cowputas fuwj-tus ■, qui neceJTarii funt ,, Ji liateas 
ad perfniendum opus quod moliris ? Toti vitîorum furra- 
"iri , ip:!3 dxmonuni poteftatibus debes bellura indicere : 
cur ergô priùs non cogitas , ( Ibid. ) fi pojjls cum decem mil- 

iibus o.currere et , qt'i cum viginii rrillibas vctiii ad te ? 

Demùm perteflo & fnnfto niotivo opùs eft ; lola Dei 
'\''oluntas, lola Ejus Gloria, fola animée tu:« & proximi 
Salus inuoducere te debent in Sanftuarium Altüfinii. Chril- 
tus Ipfe Oftium eft, per quem intrare te opertet fi afcen- 
das aliundé fur es & latro , nec pafcesOves, fed perdes, 
fed maftabis. 

( Terrcr.tur inepti ne izciedani.) Examinate igitur \'oS!net- 
ipfus , Biledtilfjr.i, fcrutamini cordis Veftri receiïus ; & fi 
(quod abfit ) aliqui int^et ^"os inveniantur , qui ad Aji- 
iiiiteriuin accedere volunt humanis perfuafonibus allefti , 
niotivo temporali addufti , defiituti talentis ad digne Sa- 
cerdotio fungenilum necclTariis , aut non ea prœditi vitix; 
faiiûitate , quœ in IMinifîris Déi requiritur ; per meam , 
per Veftram Salutem , per Sanguinera Chrifti A'os obtef- 
tor , nolite accedere, revocate quantociùs giadum ; non 
Stella eft, quae Vos vocit, fed angelus fatana: , qui fe 
transfigurât in angclum lucis ; ut ^'osi] fos primo perdat , 
& deindè ope Veftrâ millenos alios in tOieinam pr;ecipitet 
damnationem. Timete furorem Domini , qui olim cuniiim- 
Ct ISadab &: Abiu , alieiium ignem ofîercntes. (Levit. 10.) 

Timete Manuîii lIJam , qure temerariura Ozam perculiit 

■(11. Reg. 6. ) Iterùm dico , fi diligîtis animas Vellras, dif- 
cedite à Taberuaculo ,■ nolite Arcam attingere : nolite afcen- 
çiere cum INloyfe ad IMontem , C Exod 19. ) fed fubiiftite 
cum populo ad i-adicem , ne morfe morianiini. 

Et hxc quidein in silos difta fint , qui illotis manibus , 
jmparato corde, inepti & indofti in Sar;£îa Sanctorum fe 
voluut intrudere ; atque utinam, faxit hoc Deus! utinam 
in nemine ex '^'obis hx minx , hase territamenta locura 
habeant 1 interim redeat quil'que ad cor inum , & il afpera 
hocc fibi appUcari poU'e exiilimet , non mihi imputct ama- 
ritudines illu'i, ( I, Tim. 2. ) vcTiumm enim dico , ncn nun- 
tior , & ità loqiii me cogit paternus animus, qui pro ani- 
jnabus Veftris anxium me reddit & follicitum. 

( ConfirrruHiur niii , u! aLnriter veniini/.) At nunc ad Vos 

me con\ crto , Vilioli chariflimi ; ad ^'os , inquam , qui 
toto- mentis comtu in hoc incümbitis , ut di'^ni aliquandù 
fuis Altavium ^Mujillri , digiii Apolioloruui in Evan^eiico 
jWunerc Succellyres, 



Puro fcilicet Sanfloquc raotivo ad îMinillerîum ^'osip- 
fos accingi.is ; talenta ad tantum Munus necefiaria vel jam 
habetis , vel faitem fiudetis acquirere ; oculi Veltri intenti 
funt ail Dominum, ut Voluntatem ipfius edoceamini ; Cce- 
lelte Ejus Lumen continua prece hune in finem flagitatis ; 
atque his omnibus conjungere fatagitis Sanftitatem vitte , 
quniittim faltem patltur humana fragilitas , qute numquàm 
levibus nxvis aut maculis caret. Sic occupati , ut cer- 
tam ^'eftram "\''ocationem faciatis , Chariflimi , Deum ali- 
quoties auditis cordibus Veftns loquentem , Stellam Ejus 
videtis , qux reoà ad Tabernaculum Vobis monftrat iter : 
fed, nefcio quâ de causa, timidi , inquieti , incerti fluc- 
tuantes, necQum audctis firmo pafiii , confiantique gradu 
Duâum prîeeuntis Stelltc fequi: Stellam videtis ; fed non- 
dîim cum Mngis eâ quà decet alacritate venitis.... Arbuf- 
culcc eltis , quas in hàc Domo Manus Ipfa Excelfî planta- 
vit , ut deindè crefcatis in arbores grandes ; fed adhuc 
tenellas habetis radiées , atque ii!eó flant-e tentationum vento 
2;;itaTiniT& nunc in hanc , flunc in illam partem fiec- 
timini. 

Os nof.rum paleî ad vos , ( II Cor. 6. ) Filiûli , Ut in Sanflo 
propolitü confirniemini. Non angufiiamini in ncbis : angujlia- 

mini autem in vifc:r'thi!s vejlris. Hoc efflagito , ad hoc exhor- 
ter, ut diicufsâ anguflià fumiitis animos , &: induentes arma- 
turam Fidei , tamquam viri fortes prœparetis Vos ad pra;lia 

Domini. ( Motiva in l:unc ftnem perpendenda,) Conliderate in 
hune finern, 'S'ocationem Veftram pignus efie amoris fpecialis, 
quô \''os profequitur Altiflimus ; donum prctiolillimuni, quud 
illis tanîtnn elargitur, quos intimes libi vult effe & familiares ; 
tantum demùm elfe in Sacerdotio dignitatem ,.ut altiiis ^'os 
elevare non poUii Omnipotens. . . Perpendite igitur, quam 
indignum foret & damnabile hanc Dei Iknevolentiam ref- 
puere , Iplique prtcfcrre caducum aliquod bonum, momen- 
taneam & tranfitoriam voluptatem. Perpeni'ite & fcrio per- 
pendite , quod fi exitjum illis immineat,qui in Sanduanum 
involant non vocati , ità quùque idem incurrant peiicu- 
lum, qui vocati venire detrcöant. Parendum itaque elî li 
Deus vocet , ohfequendum illico Vocanti : ncfiit enim turd.i 
moLimina Spiritus Sancli g-aii,i , & hreo , ubi femel neglefta 
fuerit, fœpillimè non ampliîis revertitur , fed ad aiios tianlic 
qui frudum taciant. Imbellis animi eft terreri difficultati- 
bus, quœ in omni occurrunt ftatu ; &, li Deus Ipfe ^'o- 
bifcum lit, quis contra A'os aliquid poteiit? An foitèllle, 
qui Vos.Vacat , fatis potens non eft, ut de his omnibus 
\'os eruere valeat ? 

Hœc & fimilia confiderando excitare Vosipfos debetis , 
Chariiliini; atque, ut hxc altiùs animo infculpta maneant , 
juvabit aliquantulùm expcndere fingula jam allata , & îMe- 
ditationi Veftrx fubjicere. 

Speciale inprimis Amoris Divini pignus eft, dum aliquem 
ad IMinifierium Evangelicum vocat. P^ulli funt , quibus 
Chriftus in terris degens tot ac tanta dileftionis ligna e.\- 
hibuit , lient fecit Apoftolis : cum Ipfo converfabantur ; 
laieri Ejus adhtierebant ; amicos Suos eos vocat ; fpecia- 
liter injtrusit , & INIyricriorum Regni Dei fecit participes : 
atque hxe omniu' amoris Sui monimenta coronavit deuium 
Apoliolico JMuncre , quô ipfos infignivit , promittens , Se 
illis attuturum , eofque confijtucns ut Secum aliquando 
fedeant Uriiverlum Orbcm judicaturi. 

Quod porrù Chrillus proirnlit , quod dédit Apoftolis , 
lioc illis cîiam largitur , quos fpecialiter \''ocat, ut Apof- 
toH.' in Ecclelia fuccedant. Quid autem fublimius , quid 
prielianiius cogitari potelt illo Munere , quod Chillus Ipfe 

peiiy- 



ténia in Fejîo Epiphaniie. 



8^ 



perfonaliter exercuît» & aeî quod exerceiidura, in mundo 
citm hoiviinibus converfatus dt ? Mmz Muiicri, huic Diï;ni- 
tati , nec SccptrumRegium , nec quidquid poteitatis hahet 
Terraruni Orbis , vcl à longé comparari potelt. ( Rom. lo. ) 
Ç«J/7î fpeciofi nfdis cvaiigdlijamtum fiiiem , evaiigetii-iiilium 
iona ! exclamât Iple in Sacra Pagina Spiritus Sandus ; undè 
& alibi Miiiiitros Ecclelite llcps Angelos nominut ; quin- 
imo Minilkriura illud , li iti loqui iicct , ad Angelorum 
invidiam exerctt homo mortalis. 

Quanta igitur foret tlementia , Dilei^ifOmi fi vocati à 
Chrillo ad Miinu-s Angelicum-; ad dignicatem , qui l'ubli- 
mior altera cogitari non poteit, Donum illud & üonau- 
^em fperneretis, ut c.x.nalirni aliquam voluptatem , utinana 
aliquod & periturum bcinuni captare valcatis ? Quid judi- 
caretis de viro , qui oblatum libi recularet Regium Scep- 
trum, eo merèfinè, quôd capiendis mufcis aut aCanearum telis 
everrendis potiùs le vellet occupare ?acqui tamen hxc inau- 
<lita hominis optio îongè tolerabilior tbrct & rr.ulio taci- 
■ciliùs excufanda. 

( Benè vocati non dcltnt ai pinctiLi Yeirogradi. ) Repone- 
tis ad hn?c forlitan : Dignitatem quidem fummam in ^acer- 
dotio agnolcimus ; ied Dignitatem Icimus eU£ periculis ple- 
■nam,atque lixc ipfa runt,qua; aos commoven: , qurc nos 
serrent. 

Scd jam aliàs Vobis expofui , -omni ftaïuifua înefle pe* 
ricula ; illï autem inter onines , relpeûivè ad unutr.quem- 
iqueiii particuhiii , ille inquam minus periculofus eit , qucm 
Ueo Duce, Deo \'ocante aggredimur. In Ibla igitur Vo- 
catione inquirendà totus rei cardo vertitur : undé ii ad 
Evangelizandum vocatus lis , & interim prtctextu periculi 
hoc munus réfugias , eo ipfoiuobei ientià tua majon te ex* 
^onis peiiculo , & longé faciliù-s ûiivabcris in iMuiilterio , 
quiu li ilatum in fécule amplcüans , licét hune iijûrmi- 
taii tuai niagis congruum exiliimes. 

Bene quidem &: refté times ; timebat ■& Paulus , ne, 
cùm aliis priedicâlTet , ipfe reprobus etficereiur, îSi tamen 
■prœdicandi nece!iit:.tem iibi i icit iiijumbere ; (I. Cer. 9 ) 

ViV enini iv'ihi tjt , inquit , }î non evYingcliiayero- 

Numquid trille iliius rei exempium prîcbet juvcnis ifle , 
qui Marci 10 accedens ad Jeium-, reâà , ut videtur , ab 
■]plb qua-Tcbat iiu^ntione : (Matth. 19. & Marc. 10.) Ma- 

g'rjier boni , ijuid boni faàam. , ui .h.ibeam viiam <tunian7 
kefpondet ipli Chriflus : 5j. .,. vis axî viuim ingredi , Jirva 
mcndiva Rcponit ille : Ihtc omnia ohfervari à jwenrute mea\ 

Bc tum ex iplius Jefu ore ^'ocationeni fuam audivst : nain , 

•ut narrât Evangelilla , Jejus . . ^in:uiius cum , diU:!:it eum , 
o diiit ei : unum tibi -ddi^jl : vade , qii.-caumqut luibes vende, 
^' f^'^J''^"f"''l"i-s ■ ■. G" vcni t fcquere me. Quo audito,"in- 
quit Sacer T eXins , contri/latus in veria', abat mcercns ; crut 
enini hiibcns muluis poJfdlUunes. 

Si juvenis ille generofè obteraperâfiTet Vocanti , forfitan 
à Chrillo, qui iplu m fpecialiter diligebat , ad Apollolatum 
tuillet ailiKii-'.s , faöulque columna KcclciiK ; inter rae- 
tlia Minilterii pericula aniinam fuam falvâlfet, &l Curonam 
immortalitatis fuillét adeptus : nunc autem veroàmile ell , 
ipfijm xternjm periillè,cùm ftatim Chriilus hâc occa.,one 
Dilcipulos <Suüs docsat , rem elfe fummx- dillicultatis , di- 
vicem intrare in Regnum Dei; inlinuans , id locum ha- 
bere in hoc juvenc, qui prœ niiiiio divitiarum amore 
Chriltum fequi recuiabat. 

( ^dhonnno , ut j'ergrint. ) Ail idem vultis agere,Dilec- 
tiliimi ? Petiti? à Chrillo , quid facienuum ^■obis lit , ut Vi- 
tara jEteniain habcuds .? ilie ^'o5 düi"ens«i5i amico vulcu 



intuitus lifomi : l-'eni , fequeri me. Et ^'os abibitis trif- 
its /" & Apoiiclatùs rellnquens gloriam ? & contemtà hâc 
occalione Sahitis , forte nùmquam reverfurà , fecuros Vos 
putabiiis ? y\.n limilcs vultis elle ifi juveni? An limilcs iu- 
fideli Jerufalem , cujus in'.brtunium ab eo inccpit , quôd 
non cognoverit (Luc. 19.) tempus vifiunionis Jh.t? 

Nequaquàm ità lit , Charidimi ; ( pfalm. 94 ) hodiè Jl vow 

lem Domini audieritis , nolite cbdurare cord.t veflr,i. Nolite 

procraliinare propolitum : (jl. Cor. 6. ) nolite in vitcuun 
g'.i:ij.ni Dci reciperc. Refpicite poiiùsin Apollolorum exem- 
pla, quorum delieils fequi velligia. Solum illud Chrilli ver- 
bum : (Matth. 4.) yenite pojt me., fuftecit Pecro & An- 
dre-.c, jacobo & Joanni , ut relidis retibus & pâtre ftauiu 
Vocintem fequerentur. Illud : (.Marc. 2 ) Se^ucre ne fuife» 
cit Ma'thKü, ut mox tclonium reliiiqueret & Jefu adh-.e- 
reret. Idem & alii fecerunt Apolioli ; Saulus, mox ut \'ü- 
cautem audivit Jefum, numquid llatim tefpoi'dit : ( Atl. 9. ) 
'Domine, qui:! me vis f.iccrc ? Et IMagi ipli, quorum Fellurti 
colimus , numquid fine more le accinxerunt itineri . 
dum Stellam confpcxcrant ? Quid , quîclb , de iplis fuilfct 
Vuftum , li traxilfent moram ; li viarum diflicukates , fi tem- 
peliatis rigorem aliamve limilem caulam prxtexuilfent , a:- 
que interim dilparuiflct Stella illa, que de Cœlo iplis illux-- 
erat ? . . . Porro quod Apolioli , quod IMagi fecerunt j hoc 
idem adhuc quotioic tot LIeroës Chrilliani laciunt , qui cal- 
•catis opibus , fpretis honoribus, contemtis voluptatibus , 
generolb peflore Vocantem Chrillum fequuntur. . . Num,- 

quid &■ Vos ycuriils , .^uod ifti ù ifii poiucrunt ? 

( Xon tamen i\-cco imperu.,fc.i poJJqu.im rite l^ocintem Dium. 

audiverint. ) Ablit tamen à nie , Dilcöiliimi , adhortari \q% , 
ut cîcco impetu , indelibcratà mente , fine coniilio , fine 
conliderationj , eàque maxime ferià , Statura Sacerdotaleiii 
alfumat-is. DeKberandum diu quod liatuendum elt feniel. 
In tanti moraenti negoiio prudentià, fi umquàm , opîis eft ; 
lioc ipfum Deus , hoc Eccleiia , hoc raLio nos docent. Illm.1 
lantùm volu , quôd fi polt feriam inquilitionem , débité 
perailain , Vocem Domini audiatis , non amplius fluöuan- 
dum elle, fed forti óc conltanti animo pergendum Pauca 
'in hanc rem exempla fubjiciam. 

iVloyfes ipfe, quando inttlligebat à Domino, fe mitteii- 
tlum ad liberandos Fiiios Ifraël , exculare itï^ voluit ; 

( Exod. 3. ; Q^ais fum ego , ait , tu vadtm ad Ph.truonem , 
O educam fiiios IjW.cl de Egyyto ? Deindè acceptis tribus 
fignis , & uecdum acquiefcens adjecit : ( Exod. 4. ) Oo- 
mine , non fum eloquens. . , Obfccro , inquit , Domine , miits 

quem miffurus es. Sic nempè loquebatur Moyfcs , imptri- 
tiam fuam cum operis magnitudine , ad quod mittebutur , 
com,paran-s. AU ubi demùm incellexit , ita velle abfulutè 
Deum, Ejufque libi atfuturam opem, forti animo perrexit, 
■& ea , quie nùfiis , Mirabilia patravit. 

Sic & Gedeon, cùm audiret fe miiti ad liberandum Ifraël 
de manu Madian , prudentilfimè inqitinvit , an verè Do- 
Tninus elfet qui ipli loquebatur. ( Jud. 6. ) Da mihi Jignum^ 
inquit , quùd tu Jis , qui loqueris ad me. Nec unum tan- 
tum , fed & tria diverfa ipli dédit Dominus ; quibus ac- 
ceptis , inox obfecutus ell Cicdeon, & jutia Dei cumplevit. 

Sic & Jereir.ias , quando eligebatur à Domino , ut eliet 
Propheta in gentibus , juventutem luam objecit : ( Jer. i.) 

Domine /)<;i/,v , iliQuit , eice nej'ào loqui., qiiia puer ego fum, 
Séd cîira Rel'ponderet ipli Deus : A'o// dicere : puer fum . 
quoniam ad omnia , qu.t miitam te , ibis : i.' univerfa, quie~ 
cumque mandavero libi , loqueris , non ainpliÙS rellilit Jtre- 



S6 



Exhortado dedma terda^ &c. 



ni 



ias, nee flufluav.i, fed in hoc unkè fuit inteiuus , ut 
Prophetfc Muneie fideliter fungerttur. 

Adillorum Exemphim licet «Sc Vobis agere, Bileftiliimi : 
examiiiate itaque diligenter , an veré Deus fit qui "\'obis 
loquitur , an autem paliio lit , illulio fpiritûs , huinanum 
pi-.cjudiciuin, quo ducimini. Timidi eltote propter impe- 
ntiam & infirmitatem Vcltram ,■ nee prias aquielcite , per 
me licet, nisi de Divina Vociiiione Vobis conftct ; led ubi 
illam nuveritis , nefas fit vacillare , Ivxrere dubios , omni 
vento circumagi. Hoc unicè tune ccnandum eft , ut ad 
JVIunus , ad quod Vocamini , aptos Vos reddatis , ik dii}- 
nos Akaribus Miniftros 

Fareor equidem , nee Dominus Ipfe , nee Angelus Ejiis , 
aut Propheta ad Vos veniet , ut d^ Vocatioiie eerlos Vos 
faciat : non ampliiis in fomniis aut Prophetis loquitur JJeus, 
pollquàm ( fleor. I.) locaius eji nobis /n /'(//o Suo ; audite 
trgo JJoftrinam Filii Ejus ; audite Evangelium ; audite Le- 
ges Eccleiix ,■ audite Spiriium diftufum in cordibus Vei- 
tris, & fcietis quia Dorninus locutus elt. 

( Puna.i quxd.im Ine fcrui.uida. ) Pcrfcrutamini motivum , 
quod Vos ad Mmifierium allicit , & Icire poteritis , an il- 
hul ex Deo lit, an meré humanum & earnaie. Perpenditè_, 
quœnam fint qualitates , quas in perlonu Titi & limothei 
à Miniftris Sacris exigat Spiritus Sanftus ; quid ab illis in 
Cunouibus luis reqmrat Ecelclia : atque his ptrpenlis, cogita- 
te lerio an confidere lieeat , Vos V. G. habituos fciemiam , 

ut poliitis ( Tit I. ) exhort^ri in doclrina fana , &■ eos , qui 

con.ruiiicunt , arguere : an futuri litis Jufti , Sundli, Conti- 
nentes , Sobrü , Ornati , Pudici , jModeui,zela Divino in- 

cenli , licut decet ( I. Cor. 4. ) nun'ijlros Chrijli : & difpen- 
fatons myihriorum Dei? Examinate, an ad has aequiren- 
das virtutes , ex nunc totis viribus injumbatis , an veró 
in lus ipiis , & in reliquis quœ oflieii Veftri lunt , négli- 
gentes litis & tcpidi ? 

Scrutamini ulterius perpenfiones & irclinationes animl : 
ne autem cupiditus , ne proprius amor Vos feducat , Vi- 
ros prudentes & in via Dei expertos eonfulite. Jungite 
ardentera & contiuuam orationem ; hcec enim iinè Divino 
Lumine perpendi non poliunt ; rogate ideö Patrem Lumi- 
num ; led poftulute ( Jaeobi. i . ) in JUU mhil hxfiumtes : ro- 
gate perleveranter , hoc Chriilus docuit , hoe ineulcavic , 
hoc tamquàm medium necelTarium prxlcriplit . . Aecedite 
ad Ipium Chriftum in Eucharidia latentem ; ell enim (lia 9.) 
Conj.larius, Deus , foriis. Bibite hic Vinum , quod ger- 
minat Virgines : comcdite de hoe Pjne,ut(iII Reg. 19. ) 
in fortiiudme cibi illius ambuletis : alliv^ete frequenter huic 
Sacr.v IVlenfaï , ut eum .Tounne merearaiiii proeumbere fu- 
pra Peclus Domini , & verba Sulutis ab Eo audire : ibi 
loquetur Vobis adeor,ibi conliliorura Suorum participes 
Vos faciet. 

Hxc in praxim dcdueite,Filioli Chariflimi , & brevl fcie- 
tis an Dorninus Vubis loeutus lit, an verô caro & fan- 
guis. Sic Chrilius docuit , lic promilit , & Promifia Ejus 
fallere nequeunt Wôc modo anima Velira Chrillo defpon- 
fata Voccm Sponii ipfam Voeantis , ipfam inviianti^ cog- 
nofcet 

Ubi porrô Vocem hanc audieritis , noiite ampliùs effe 

lient ( Eph. 4. ) ^arvuli f.ucluames , nee órcumfcramini omni 

yenfo. . . , fcd confiantes eftote in propoiito famSto ; firmum 
illud iervate & immobile. Pofl hxc autem nohte munduni 
confulere, nolite audire dxmonem, noiite curare inlurgen- 
tes palliones ut C Rom. 13 ) curnis cumm faciaiis , in d.jl- 
deriis : noiite txdio vinci , fed forci anin;o pergite, ad hoc 
unicè intejui, ut Miailterio Vos aptetis in oœai opère bo- 



no , & ea qux Officii Veftri fnnt ad amulEm impleatii», 
Fugite autem tamquafn pelles Ibeios illos, fi qui lint , qui 
aut fervorem fpintûs in Vobis cxiingucrent , aut ad ne- 
gligentjùs , vel in minimo , agendum \'os inducerent. 

( Ob ien:aliones non eji à jropi.J'i.o henè lonceyio receden- 

dum. ) Fateor non obilante hoc Vellro propolito , fubindè 
exurget tenipeflas ; generolbs quippè Chriui Miiites folec 
dxmon invadere : fed neque caro, holiis ille domelticus, 
patietur fe fine pugna vinci. Abiit tanien , ut tentationes 
Vos dejieiai.t , qûinimo utiles has Vobis facere poteftis , 
earumque utilitatera ( fi Deus derierit ) p roximo Sermons 
Vobis proponam. Et quàmvis nebulofo eo tempore fub- 
duceretur tantifper oculis Vefiris Stella ilia qua m vidiflis » 
hue fiet ad probationem Veltram : hxc enira poft breve 
tempus rursîis appare^ it , fi confiantes permanetis & firmi. 
^;umquld &. i\lagorum oculis Stella le fubtiaxit , dum 
appropinquahant Uitrufulymis .' Dicite , quxfo , an um- 
quam pcrvenillent ad Clinlium .î" an non totus , quem fub- 
ierant labor , faftus fuihet inutilis , fi propterea revo- 
câlfent gradum , & à eœpto itinere deliitiltent .? Scitis 
porrô, Stellam , ubi lucsùs arripuerunt iter versus Beth- 
léem , de novo fe manifeliâlle iplolque anteeeililie , ' Matth 2 ) 

ufi^ue dum vtniens Jiiiret fuprà ithi erai yuer ; eamque vi- 
dentes gnvijî J'um gaudio magno vtildè. . . Sic &: \ obis fict « 

Dileftimmi : Stella Divinx Gratix , quœ Vos ducit , fub- 
indè tentationum nubibus abfcondetur • fed pergite nihil- 
oininus ; noiite revocare graiPura i eliote confiantes i & 
iterum pot breve tempus apparebit Vobis, atque in Lu- 
mine ejus cum exultatione ambulabitis , donec perveniatii 
ad Habitaeulum Domini. 

( Epiloglîs ) Itaque , Dileflilfimi , clamate adDominum 
fient olim ad Ipfum clamabat populus .ludx : ( 1 1. Par 20 ) 
Cum ignoremus quid agere debcamus , hoc foium hahemus re- 
Jldui , ut oculos nojiros dirigamus ad te. Dicite quod dice- 

bant Apofioli ante eleâionem Mathise : ( Ad. i. ) Ta 

Domine , qui corda nôjli omnium , ojicnde , quem eUgeris ... 

\n deliberaiione Veltra fuper tanù momenti punöo, eftote 
unieè iinenti in Gloriam Dei &: in Salutem animx Veftrx ; 
hxc fola coniideratio , hic foins finis Vos moveat. Exa- 
minate Vocationem Veilram juxta principia , de quibus 
& hac vice & adhnc aliàs ad Vos Sermonem infiitui, 
Nohte antem, per Salutem Veftram Vos obtelior , noiite 
Mini.ierium alfumcre , nisi Stellam videritis , qux Vos an- 
tecedat , & ad SaniSuarium dedueat. 

Ubi porrô eam vidcritis , flatim fcquimiri ; mora quippè 
omnis plena fieret periculi ; nam Stella ifia iibfcondi for- 
litan pollet , numquam ampliùs apparitura. Noiite igitur 
tunetimcre, fluûuare, hxrére in via, fed fecuro & firmo 
gradu incedite ; ( Phil. 1. ) quia ^ui cœi>it in vobis opus 
bonum , perficiec .. Quinimô eo ipfo quo Vos Voeat Deus 
( notate hoc benè ) certi ellis ," ipfum & gracias Statui 
Veliro neeelfarias Vobis daturum , dummodô fidcliter Vo- 
catjoni refpondeatis . . Rcl'pondere igitur 'N'wjaiioni , hoc 
unum fit Vobis in votis , de hoc uno litis folliciti ; ni- 
hil enim Vobis profieiet Stellam videie, nisi, ipsa prce- 
eunte , ad iter Vos accingatis. Quàm multi funt , qui Stel- 
lam viderunt licut IVlagi, fed quia fterilis fuit èorum no- 
titi.i , tenebris involtti remanferunt , &" in infidelita'e funt 
mortui I IVlagi eontrà liatim eam fecuti funt , & alacriter 
exequentes onuiia , qux ad feopum illius appariiionis fpec- 
tabaiit , fadli funt Piimitix Gentium , & ad Immortalera 
Glo;iam pcrvenrunt. Ita & Vos faeitt , L.ikflinimi; exe- 
cutioni niaiulate .quidquid à Vobis expofeit Divina Voea» 
tio , (!k eamdem habcbuis cum IVIagis Felicitatcm. Fiat , Fiac 



87 



EXHORTATIO DECIMA QUARTA , TERTIA IN DOMINICA PRIMA 

QUADRAGESIMA. 

De Potentia & inüdiis dœmonis : de modo ipfum vincendi & utilitnte tentationum» 

Jefus du&us eft in defertum à Spirittt, ut tentaretur à diabolo. Matth. 4. t. i 



\J UÔD Jefus in Defertum à Spiritu duSus fit , & ibi- 
^ uem â diabolo tentatus , multiplicem hoc coniiikra- 
tioni Veiuse uliert doöiinam , licut adhuc alias Vobis pro- 
pol'ui , Uileétuiimi : jam iiidè eiiim ex eo coUegimus , ne- 
ceiiarium elfe Miniltris Eccleiite , ut in Secelfu i?>: Solitu- 
dine, à rebus omnibus muudanis feparati , ad Evangelii 
prasdicaiionem fe accingant ; quemadmodum Chrillus, mif- 
lionem luam incheaturus , feceliit in Defertum , ut Ora- 
tioni (Si JcjUiiio vacaret liberius. Vidimus quoque quït; arma 
wiumco oppol'uent in eo quod fulhnuit certamine ; Scrip- 
turas nempe , quibus i^iiita ejus tela velut clypeo contor- 
lit; atque hoc iptum occaiionem mihi praejuit Vobis demon- 
liraa.ü, qua.n utile, quam necelVarium iit Sacris IMinillris 
continuüm Scripturoe uudium & leduia Ejufdem Mcditatio. 

Hodiè igitur ad ipfam Chriltl teiitationem convertemus 
cculos , quse procui dubio profuudis non caret Myfteriis. 
^uis enim credat , Deum-llominem , dxmonis poteftati Se 
^uodammodo fubmiliffe , & infuliibus ejus Semetipfum pa- 
tére voluilie , nisi magnum in hac pugna lateret Myileriura, 
& falutaris pro populo fiueli inltruftio. 

Hic nempe lojum habct illud , quod de Chriflo afTerit 
Apollolus , ipl'um tentatum iuilie ( Heb. 4. ; per o-nni.i pro 
Jlmit't.udim abjquc pecc.tj : &i quemadmo.lum Auguftinus di- 
cit , Chrillum feduftons nomine appellari voluilie in fo/a~ 

lium Jirvorum jujrum quando vocan^ur fedutlores : ità etium 

ailmihr hominis infirmi , & illecebris concupifcentise lub- 
jedi , tenian Se à dœmone pallus e'l , in folaiium noltrum , 
quaudo experimur , teriibilis iltius inimici ailuttus , & cum 
eodem coiigrediendum nobis e(t ac dimicandum 

Dura etenira perpendimus , DileSidimi, quanta fit prin- 
cipis tenebrarum poteltas , & miil.iplex ad nocenJum in- 
dullria : quanta vero èconirario infirmitas noUra & a^l ma- 
lum propenlio ; ecquis non caderct animo '/ Ecquis inter 
multipliccs , quas quotiilie patimur tentationes non [U:aret , 
fefe jara inferm immerfum barathro , ik prasdam faftum leo- 
nis iltius rugientis , nisi cerncrtt ad folatium fuum eidera 
pugiix expo.itum luilfe l'iiium Dei .' 

Aliud itaque eft tentationes puti , aliud iifdem devinci. 
aliud e!l fuitinere hoiiis impetuai , aliud ab e oden Aiperari. 
Prms utique luiünui;. Chriuub ; poienus veró in Illuqi ca- 
deie non potuit... Sed quid min , ii no.-. peccatorcs & in- 
firmes tam taci.e, tam frequenter aggrediatur dx-mon , quan- 
doquidem uec ab ejus inluUibus liber i'uerit Homo-Deus , 
totius Sanftiiaiis !• ons «ü: Üngo ? ^jüo.■, 11 I^fe libilantcm 
jllum ferpentem pioiriverit , & pro nobis deviccrit , quidni 
& nos in liduci^m erigainur.^ CJuidni fperimus ho'.iera jam 
faucjuin & pene contruum ultenùs li;} erare, cum Idem lUe 
laurcaius Curiüus nobifcum pugnet , & fortitudinem ut vin- 
camus luppeditct ? 

Jiiteiim j;ün line caufa anx:os nos reddit &: foKicitos terri- 
bile noc cum dicmone certamen. Quaproptcr opei-.e prctiura 
du.ü 146 tentationum natura hodié dilkrere, &: ccmra inimici 



illius vires ac variam nocendi artem Vos , Dileftilfimf , 
priemunire ; quinimö quod plus eit , oftendam Vobis quain, 
vani lint antiqui illius ferpcntis conatus, quandoquidcm , 
frendente erebo,omnes ejus infultus , tentaciones omnes uti- 
les Vobis lint, eafdemquein prol'edum Salutis ïk augincn- 
tum gJoriœ convertere valeutis. 

{ Hojiis terribUis efl ddemon , cum quo congrfdiendum e fl no- 
bis. ) Dum Rex aliquis adversCis alterum commiiiurus bel- 
luni egreditur , hoc inprimis curare debet , uc vires hof- 
tium , eorumque fortitudinem , indullriam ac varios bel- 
landi modos iplis familiares cognofcat : qua fine fcientiâ 
nee vires opponere viritms nee fclicem expeftare poterie 
certaminis exitum. Eodem prorsùs fine , Dileûiiiinii , hic 
ante omnia exponara Vobis, quàm treraendus hollis fit, 
quocum Vobis congrediendum eIt , qiiantx lint ejus vires ; 
quàm multipliées nocen.li artes ; nihilque in hac matéria Vos 
celabo ; non quidem ut territi dejiciaiis animum led ut pro- 
vidi ac bene préparât! ad pugnam accedails. 

Quanta lit dcemonis potentia , quanta ad horainibus no- 
cendum rabies , demonltrant iiitinita Scriturccloca ; demonf- 
trat ipfa humani generis hilloi'ia. E multis pauca feligam. 
Nunc lerp;nti , nunc rugienti leoni ipfum comparant Sa- 
cr;e Littcrte ; quid autem ferpente callidius aut viruleiitius ? 
Quid leoue rugiente & furibundè prtedam quscrente fortius 
aut terribilius ? Si Paulum audias ad Eph^iios 6 Non eji 
nobis coLluclatio adversus carnem O fangiiincm .fed adversùs 
pricipes Cr poteflales , adversùs mundi reclores tenehrarum ha- 
rum , Cùn.rafpiritualia nequiii^e , in ccelcjiil'us. Si , inquam , 

hte,- audias, numquid diceres tradiiam efié dtcmoni hu-as 
Univeli poteftatem , & fievx ejus tyrannidi totara effe fub- 
jeâam morcalium progeiiiem ? 

El profeaó qiiis non contremifcat , fi miferandas ftrages 
ab iplü perpetratas attento revolvat animo ! Superbus iJle 
fpintus vix è raanibus Creatoris fui egreiius erat , ciim fo- 
lium fuum vellet œquare Altiilimo , atque idco ( JI. Pet. 
2.) rudin,ibus infcrni duraclus in tartarum , una CUm rebel- 

libus fuis alfeclis xterno in Deum odio acceiifus eft; cui cum 
nequeat nocere , implacabile bellum infert honiinibus , qui 
ad e.imdem pollidendani felicitatem , de qua ipfe dejefium 
fc videt , à Deo creati funt. Quanto autem hoc fecerit fuc- 
celfu quis non videt '/ Quis non dolet 'i 

Primum hominem altutus ilic ferpens innocentiâ fui pri- 
vavit , & cum peecato totam illam mulorum ex eo con- 
fequciitium feriem invexit ; univerfum hoirinum g^nus , à 
primo quö nunc exillunt imtanti , libi fabditum fecit , at- 
que in eamdem fecum detraheret pcrniciem , nisi hon-.ini 
Divinus datus fuifl'et Redemtor. 

Ubi verö femel fuit peecato corrupta natura , hac ipsâ 
corruptione uti non celfavit dscmon , ut magis ac magls 
in profundas fceleris ab^llbs mortales demergeret : adt.c) at 
temporibus Noë oflo tantum juiti ex omni carne falvati 
lint ab aquis Djluvii , qujbus Deus , pœnitcns fe feciiïe 



Exkortatio décima quofta , 



88 

hominem , profTiam fa£turam ijaanuum luarum in uliionem 
iniiiuuatis l'urtocavit. 

\ ix niuinlatus erat à fcelere fuo Tcrrarum Orbis, & ecce 
ju(ii Noë pro^jenies, multifilicata in geiites , t'temonera ip- 
Rim adorât in idolis ; atque hic abominanJus cukus natio- 
nen omnes inficit , &: ipfum humani gei. cris holtem Deum 
conftituit univerla: tcrrx. Frullia in progenie Abrahami 
quicrit Sibi Deus populum fidelem : i'rulha dat ipli Legem, 
Prorr.ilVa, Tellanicntum : populus ille ad reliquariim gea- 
tiuni Itultiüam ideotidem dilabitur ; .eôufque uc poil aliquut 
fxcula in iblü Rcgno Judœ verus Dei Cultus perfeveret ; 
& adhuL , proh dülor ! quim Ixpè hic abundavit iniqui- 
tas , qux tandem ccnfumraata tuit terribili Deicidio,dum 
gens illa miüum ad ie S:lvatorem intanii patibulo atJixit. 

VerCim quis non cr-edidiilet, celFaturum tune demùtn dia- 
bolum, poitquàm Chriftus Sanguine Suo deleverat, (Col. s.) 

^uod adi' ars Ù s nos erat chirografhun decreti. . . C' exfol'mns 
princiya us , C' yctcfliiut tniduxii coûfdinler , pàUni trium- 
phans iltcs in fcmei'q'jo-^ Ut ad CoIofTenles loquitur ApoitO- 
ius ? ... At protedö nihil minus : majorem in rubicm aftus 
dxmon pcrL-qui cœpu Eccleliam Chrifti , '& prcclia cum 
iüis ejus ijü.nmittere. Nóltis , quàm fxvas in lUam primis 
ftejulis e.\citaverit tempeltates : deinde quàm varios in ejus 
finu lulcitaveric errores , hxrefes , Ichifmata. . . . Levate 
oculos 'Vcflros , &; videbitis etiamnum , quam miferé di- 
laniata ï\a Veitis Chrifti ; quàm multi üoftrinam Ejus re- 
linquerinc : quàm multre fint gentes , qux adhuc diabolo in 
idulis thurificant : quàm ingens illorum lit numerus , qui Fi- 
tlem quidem Catliolieam protitentur, led eamdcm i'ailis ne- 
gant. Dxmonis fraude .& alhitiâ vigcnt adhuc in medio 
populi elefti adulteria , tbrnieationes ,• vigent liomicidia , 
iiijuUitix , dttraitiones , avaritia , gula , luperbia, & tota 
viiiorum farrago. (Juinimô inter illos, qui coram homiui- 
bus probi videntur & laudahiles , quanti funt , Deus irn- 
mortalis 1 qui coram Te ,pleni lunt Ipurcitii , mancipia 
Dxmonis in tempore & in xternum tutura ! 

Si tantam adhuc prxdam agât leo ilte rugieils , quis eft , 
Dileaitiimi , qui ejus non exhoireat potentiam ? (Juis mi- 
rabitur, iplüm ab Apoltolo vocari Frincipem ac Refto- 
rem mundi , tenebrarum harura '? Et quali non futiicerct ad 
JHteritum nollram' hollis ille tbrmidandus , jungit leeidem 
innndus cum illecebris iuis ac vanitatibus-; jungit ie caro 
roltrn , inimicus ille domeaicus , quem intri vifccra pro- 
pria tbvemus ; cujus corruptio , quali lege quadamxrei, 
ad peccatum .nos inclinât , cc in duram dxmonis icrvitu- 
tem redigete nos conatur. Ilic mundus , hxc caro inftru- 
inenta funt , ^uibus ille .utitur , ut in iuternam nos trahac 
veriiiciem, 

( MdU h,:bet r.oiàndi artes ') Ncc "Porro femper apcrta 
fronte nobilcum lerjiens illo congreditur : millenas nocendi 
artes habet : raillenis , diverhl'que modis hxc r,ovit inltru- 
menta ad intentum fuum cunvcrtere ; quod hic pnucis con- 
Jiderare juvabit , ut, ex uiigue cognotcenttD leonem , inli- 
dias ejus, bellandiquo methodum faciliùs habcatis perfpcftas. 
Atque inprimis plurimi funt inter homiiies , a.pertis cii- 
TTiinibus deuiti , partira curantes illa, qux ad Deum aut Sa- 
4utem fuam re, ei nam pertinent. Parvte diifi.cultutis i'.cgo- 
.tium cum (isiihbus habet diabolus ; vel enim quietos illos 
jreliiiquit , prxdx lux fecuru.'i ; vel fi ipibs in peccatum pro- 
.fundiiis velit d.emergere , ad manura femper h;ibet miücna 
(Objcfla , quibus animas iilas , carni & mundo addiftas , re- 
:tibus fuis intricet. , & ma^is ac ina^is in i^lis ag^r^ivec 
^r.vitutenw 



{S.ryos Dei pr.t reliquis imfUgn/ii.') Sed fi g^ÜCm vldeSf 

hominem Deo fervire cupientem , & lincero corde Salnti 
fu'.e allai- orantem , hujus infidiatur calcaneo, Imic ftruit iö- 
tidiasjin huncomnera fuam induftriain A: furorem convertie 
Nunc tamquam leo rugiens totam in ipfum fufcitat in- 
ferni potentiam^- nunc adinitar ferpentis fub venenata qua- 
dam herba fe tegit, ut fecuriùs incautuni feriat aculeo. (Juod 
fi deprehenfum fe videat vk illufum, aut li anima illa faii- 
ciata quidem iit , fed mox ad Fontes Salvatoris recurrens 
-Ptrnitentix Lavacro fe einundfet , t-unc novo furore inflam- 
maiur dxmon , tentationefque fufcitat fortes magis , magis« 
que fréquentes quàm ante., & innumeras objicit cifliculta- 
tes , ut illam à Via Virtutis deterreat. 

_( Modus quidam certandi familiaris dtemoni. ) Inter varioS 
autem tentandi modes, hic ipli inprimis familiaris eft, ut 
uuiufcnjufque inclinationes , & iiiaolem penitiùs perfcru- 
tetur. Si animo lis naturaliter hilari &: jucundo , ftnlibi- 
les tibi fuggerec deledlationes , uc ab illis ad crimen gra- 
.dum f^.cias ; li contra trifti ac melancholico , ad iram , ad 
difcordias , ad odium &feve.itatem in fratres adducere te 
ten-abi'. Si timidEm fortius lis indolera , terrebit te otieu- 
diculis , qux in via PerfeiSionis üiperanda funt ; monllra 
finget , & in defperationem , fi poliit , te pertrahet : quod 
li ex adverfo, mentcra habeas generofara aut elatani , tiiil- 
labit te glorix iSc lundis .air.ore , vX ipli in fuperbia limi- 
lii fias ; aduhuores excitabit., ut, illorum didiis fidem prx- 
bens , teipfum niagni facias , & exillimes adinftar pharilxi-, 

te non elle ILcuti .cccteri hominum I:à novit cujufque 

genio fe accommodare dx-nion ; petindè enim ipli ell , live. , 
hoc live, alio medio retibus ipliu.s implicetur anima, quam 
pcrfequitur. Ex quo patet , Dikftili-mi , quanti interiit 
Chriliiani homirvis , ut ante omnia nofcat feipfum & pro- 
prias infiriaitates , femjperque.cautè cor fuu.-n cullodiat, nc 
vt! rima pateat , qux fe.'-penti -illi alluto prxbeat aditum. . 
Kecelle ell igicur 4)alfiones omnes & inclinationes immo- 
deratas , quaniiim poliumus , deliruere ; quia hx in niani- 
bus dxmonis potentia fiunt ad nos vincendos inllrumenta. 
Mortificandi alfeftus animi ; fubjicicnda caro, ut ferviat 
fpiritui ; alliduà vigilantii luflrandi funt intimi cordis re- 
celiiis , quemadmodum nihil non luHratum , non niunituin 
relinquit generofus belli dux , .qui civitatem ab holle ob- 
feffam dei'éndere Iratuit & Regi fuo fervare. 

X Atiud ejus Jt-arugema.^ Aliud dxmonis firatagema eft, 
quod non iiatini à gravioribus incipiat , fed paulatim tan- 
tum , & per longas ambages pias animas ad lapfum per- 
ducere conetur. Novit qtiippè fe mox repulfam paliurum., 
fi apertâ fronte crinïen fuaderet, & ab iUa propolitione , 
tentationem fuam inchoaret. 

Quid igitur facit ? Uomini juflo , ut euindem finaliter iil 
grave crimen pertrahat., incipit proponere objettuni aliquod 
deltdtubile , & attentionem quamd,im circa ijlud excitare, 
quemadmov'um cum Eva fecit , cujus lapfus .ab hoc düxit 
initium, quod, ad voccm tentatoris hxiens, viderit j; Gen. 3.) 

quùd l'onum ejfet ligiium ad yefcendurn , Ù puljirum oeulis ^ 
affcclurtii dtuclahilt. Pcftqijwm lic per fcufus ïz^z induxit 
in animum , fulVicit ipli vel leviufculam .quanidam ca vice 
ab }pro extorquere deleüationcni , & objtfti illius appeti- 
tum. Redit deinde ad ali'ultum Irequentiï.s , t> animam il- 
lam , jam terrcnû dulcedine inefcatam , & tentatori prx- 
bentem aures , fortius invadit , ipl'que , dum hâc prima 
infidelitate debilior f.ifta eft , jam conatur fuadere non tantâ 
tiniidi:ate opus elTc , non agi hic iiisl de peiiculo tenuis 
cujulliara culpx j .& ab huinma iufirmitace infeparabjKs, 

quuci 



tertla in Dominica Prima Qiiadragefwi^. 



qnâm idee facile Oeuslpfe excufat. Varios deinde infiiiuat 
pretexcus, cur hic & uuiic juité fe exponac hujufraotii peri- 
culo ; puta , fic requirere ftatum ejus ac funftiones , nee 
vitari hujufmoiii poliè , nisl velit quis de hoc mundo exi- 
re Atque hinc fit , ut occafione 'illâ fccpiùs occurren- 
te , paulatiin expellatur iftius peccati hoiror, ö; laxato 
hoc animi frxno , tandem nautragium patiatur homo , & 
graviflimo crimine intelix inquinetur. Quod ubi taftum vi- 
dée tentator , tune iteruin feenam mutat, & pcccatum il- 
lud , quod antea adlcribebat infirmitati , quod ut !eve Ok 
nullius momenti reprxfentaverat, jani confummatce oilen- 
du ede malitice ; jam tamquam graviflimum crimen & ve- 
niâ indignum rcprehendi: ; jam lug^erit , tam gravia efle 
illa, qua: libicudit viiicula ut ab illis liLerari fit impolii- 
bile : tx. lic in delperationem propellit infelicem aniiiiam , 
eamque jugo diabolico fubditam retincre fatagit. 

Hx dtemonis iniidiœ docent nos, Dileftiilimi , quàm ne- 
cefle fi: juxta nionitum Chrifii continuo vigilare ; qu;im ne- 
Ceffe iit vel leviiiimis obftare initiis , nee mendaci illi fpi- 
ritui credere , aut.ejus rciggeftionibus vel in leviiiima re 
aures prwbere : undè & i>criptura beatum dicit hominem , 

( Prov. 2G ) qui feniper cjl pnvidiis. 

( Ali^uando iransfigurti! fe in AngHuni luris. ) Sed num- 
quàm periculofiof eft dïcmonis induliria , quàm dum ange- 
his ille latana} transôgurr.t le in Angelum lucis : nam & 
hanc formam nimis iVepc ailupiit , &; pr;eto:;tu pieir.tis, aut 
debiti cujufdam ofticii , innumeros proh dolor ; decipit, 
& à via virtutis iaeit deae.riere. 

Sic V. G, inculcabit Patrilamilias numerofam fibi à Deo 
eiTc conceflam prolem cui teneatnr prolpicere, ut ipfum ab 
êleëmofynis retrahat , iit ipfum pr.ulatim ad avaritiam de- 
ducat, imo ad varia deinde injulta media, quibus opes Ck 
ibnunam luam adangea:. 

Eàdem indultrià talfam Divina; Legis tcmulationem , ó: 
mendacem Keligionis zeium iliquando infpirat hominibus, 
eôulque ut m^ilefaftis fuis obiequium fe prasliare Deo, & 
Jilius honorem promuvere fe exiltinient , dum interim acer- 
rimè hunc ipfum impugnanc. Kâc fraude Saulum eoëgit 
. nafceutem Chiiiti Eccleliara perfequi. Hâc fraude Roma- 
taum Ùrbera in Chrülianos armavi: , quos fuggerebat elle 
Divinitatis ofores Hâc fraude acihac hodiè decipit iot er- 
Tantium railiia , qui lub prnctextu reformandic Ecclelite, & 
feftandi Doftrina; Evangeiic-.e puritatem aberrant à Via 
Veritatis , & ocalos claudunt Vera; Luci. 

Sed quid de errantibus hic loquor ; non raró hic fraude 

obfcurat aurura optimum Eccleiia; , ip!os Sacerdotes , ip- 

fos Dei Minifiros. Quàm mülios ex illis, prcctextu curan- 

dte vrdetudinis , aut necclfariam corporis curam gerendi , 

.avertit ab impendendo Ovibus fuis ardua quœ illis debent 

oblequia, fenlimque infleilit ad vitam molliorem & plenara 

delidià ? Quàm multoSj fallb lucfandi animas de.iderio ac- 

cenfos, in occaiiohes conjicit periculo plenas , in quibus 

animx propriœ jafturam faciunt x* Quàm multos exceilivo 

feveritatis zelo abripit ? adeö , ut duri fijnt & i;itraûabi- 

les ; & lub fpecie fervandi Canones & Difciplinam veteris 

Eccleiise , libi folis fuperbé fapiant, atque fuo ageudi modo 

•à Sacramentis avertant populos , «ü: Salutares Chiiiii lon- 

' tes peccatoribus obturent. Alios contra ,& quidem pjures 

prioribus fub benigaitatis ac commiferatioiüs fiternxfuco 

canes facit ijou valentes latrare ; medicos imperitos, qui 

vulnera non fonant ,fcd tegunt tantum inaJii cruftà , 0^ pœ- 

nitcntes fuos ad infernura fecuros tranfmittunt. Alios de- 

■ niquc fub colore üucera: ac ardcntis pietat-is- feducit eóuf- 



?9 



que dirmon, ut eos mille fcrupuüs involvat ; adeö üt, 
anxietatibus continuis obrutos , ad quodvis bonum perpe- 
trandum reddat inhabiles, & à via Virtutis alacriter iec- 
t'anda alienet. Quofdam verö in oppofitum detorquens, fcru- 
pulorum vitandoruni caula incurios facit, & in rebus etiaia 
gravibus Salutis lux négligentes. 

Et hos quidera d.ïmonis laqueos , qui fpecialiter Minif- 
tris EccleiiX' vitandi funt , anno proximo , li Deus dedc- 
rit , penitiùs conlidorabimus ; hodie hoc unum fufliciat an- 
notslfe, Diletiifiimi , confcientiâ reüa opus effe , qua; fo- 
lidâ pietate nitatur ac prudenti fcientià , ut an^elum fata- 
na; difcernere ab Angelo Lucis ; fpiritus' probaie utrüm. 
ex Deo>iint ; genuinam virtutem, qucc in medio inter duo 
extrema confiltit , fedari , &; viam aliis ad 'eamdem mon- 
lirare valeamus. 

( Sid tarnen ex una vel altera parte feiffum rmznifefiat. ) 

Quamvis autem iu his omnibus non parvœ occurrant difii- 
cultates ; li tarnen perfeverantes fimus , & ad ipfum Dei 
Verbum libremus illa quœ fuggerit inimicus , nondiufraus 
ejus latere poterit , fed ex una aut altera parte , apertl 
facie fe prodet Hoc docemur ex ipfa Chriiti tcntatione : 
primo enim occuhabat fe da:mouis aitutia , & Chrillo t'amê 
jam prelTo fuggerebat, ut extraordinario ahquo medio fuc- 
curreret prfcfenci necellitati ; aft ubi cernebat Chrilium Di- 
vine Providentiœ totaliter fe fubmitteutem , & in Eà folà 
collocantera fiduciam , tune hâc Eàdem Ejus virtute uti 
voluit , ut Ipfum in prœfumtionis dejiceret excellum : .ve- 
riira & hic repuifam pall'us , aperte demïtm fe prodidit , 
om.nia Mundi Regna Chriilo promittcns , li Divines ipfi 
impondere vellet honores. 

( f^i^iLandum continuo contra hunc hoflem. ) Jam fatis often- ' 
fum_ eli, Dileûillimi, quàm formidandus lit hoftis ille, qui 
uobifcura congreditur ; cuàm varitc lint , quas ftruit inli- 
dix ôc quàm inevirabiles ; quàm potentia moveat arma qui- 
bus nos obruat : ac proinde facile çolligitis , continua vi- 
gilantià opus elfe , contin-uà Legis Divinœ meditatione ; fer- 
van.îum quùque cor ab omni paiiione , ab omni peccati 
lube alienum ; ac demùm ferventi oratione implorandum 
alliduè Divini îsuminis auxilium , linè quo tAntos impetus , 
tantos afliiltus , non dico vincere , fed ne fuftinere quidem 
valemus. 

( Duobus prxcipud mediis utendum ) Porrô Chriliiani ho- 

iTi'.nis in hoc punfto induliria ad duo putiilimùm caoita re- 

vocari poteit Qi_iorum priraum eft, ut tentaàones', dum 

nondum exorta; funt , quantum poiiibile eit , conetur evi- 

tare. Secundum autera ut primo quô uriuntur momento , 

forti animo afiurgat , & viriliter hoftem propellat. 

^ Et inprimis vitandus elfe tentationes nemo non intelli- 

gît , qui pcrfpedtum habet , quanta lit ex una parte infir- 

•mitas noitra , qiunta natura^ in malum propenlio \ ex altera 

verô quanta iit potentia dicmonis , quàm fubtilis induJlria; 

quantus ad nocendum & maöandum furor. Chriltus Ipfe 

hoitem uoiirum vocat (Luc \\. &Lloin. \2.^j potentem ar- 

maiitm , & princij.em. hujus mundi : ï\tC linè caufa Apolto- 

lus ad Chrillianos omnes e.\clamat : ( Eph. 4. ) Noiite h- 

cum dan diabolo, 

Quàm incauti igitur funt , qui improvidè fe exponunc 
lapfui, a que ilhs liué julta caufa occafiones qiueruqt, in 
quibus pailioni naturali jinigiuitur dîcmonis inlidlx , & cor 
femi-faucium ac inibelle , innatoque corruptionis ponderi 
pene fuccumbens, tclis iniraici e.ponitur ! ( Eccli. 3. ) y^i 

umat penculum , telte Scripturâ , in illo perihir. Et quis eft , 

qui fuis audeat viribus contidere, dum videt Petrum ïd vocem 

w 



90 

ancillulx Dominum fuum abjurantem ? Dum videt Davidem 
Prophetatn Syndillimum , viriun recuinlùm Cor Dei , uiio 
iftu oculi mufjtnm tuiile in adulterura ik Loiniciilam ? 
Non V2L igitur , Dikailiimi , fed Juxta lapicutis moni- 

tXim ( Prov. 4. ) omni cuflodia fcn'ate cor vefruni ; janUUS l'ta- 

l\iHm claudice, ne per ilhs dxmon iiuret in animam ; car- 
r.em mortincate, ut adinftar lervi , Ipiiitui lubjedta lit i 
C IVIntth. 2Ó. ) yigilate , Ù orati ut non intntis 'm teniatic- 

mni. Veii'amur omiies , quorquot fumus,in terra hollili ; 
undique infuiisc , undique pericula ; undique Icopuli tiiiiendi 
fiiiic, & prxter hxc orania deiifillimis circumdamur teiie- 
bris... Qiiis inter hxc )e putabit tutumJ' Quis üiiè timore , 
fine circumfpedtione pafTus luos prxfuiTiet lirigeie/ Me- 
ritö iijitur oicit Sapiens: (Prov. 28.) B^aius homo, ^ui 
jcuifer ejl pcvidiis. Nolite tarnen hic- pavorein iatelligere , 
qui Icrupulofo quodam horrors conturbec auimum , & hài: 
Jfl'à turbatione periciilum adaugeat. Sedatâ meute; & lan- 
guine (ut aiunt ) Iriyido opïis eft , ut in tantis periculis 
conliiiuti , conflifium evitare, aut hoftem , fi pugnandum 
fit , propuUare valeamus. Prudens itaqne & Cliriltiaiius 
pavor exigitur, qui non turbet aiiimum , fed attentum ip- 
fum rcdiiat ad laqueos , <Sl pericula ; qui hxc eadem ho- 
mniera doceat eviiare ,• qui faciut , ut femper anuatus , 
tfeiiiper in pra^llum pi.ratu's incedat. Atque hàe imprimis 
mc'liodo inanern reddunus diaboli poteniiam , uuemadiKO- 
tfiiin jam multùm profecit Dux belli , qui hoftem ex ad- 
Vtifo habens , cujus viribus iacilè pollet opprimi , con- 
fiiitum tarnen evitare novit, inlidiarum loca tranlire , Ck 
fecuruiTi in ejus confpeöu traducere exercitum. 

Verùm nimis plenus e!i tentatioaibus ( 1. Joan 5. ) mundus , 
qui tvius (Joaiine telle) 'm maügno pojitus ejl , ut leniper 
valeamus evadere conflittum ; tkChrilliani homines, etiam 
vigilainiüimi , tentationibus niniis fœpè iiiipetuntur. 'l'tn- 
tati lïint olim in folituiline Antonii & liieroiiymi. Ten- 
tatu? eli: in deftrto ad Iblatium nollrum Chriltus Iple , & 
ad I'jus exemplum , fxpe in iliis locis , ad quic ub Ipf'o 
Pei Spiritu erim.us dedudti , accedet ad nos ttntator, & 
totis in unum collcöis viribus, immani furore nos aîlllict. 
Hoc itaque ii fiat, liatim coiifirmandus elt animus,&: im- 
perterrito corde certamen incundum. 

Ia hoc autem ceruimine prima régula fit , ut in ipfo ten- 
tationis limine rei.ftamus diemoni , neque pi.iiiim pedis ei 
"cedanms. Omi.is eiim tentatio levior eii in luis primordiis , 
& quando cor necdum inteeit ., faciùùs xepeiliiur ; li vero 
'«X negiigentià noitrâ femel egcrit raiices,jaiH roborata & 
eor.firmata magis fit pertinax , nee ui.vi niagna cum ditü- 
cultate debellaiur : diemon quoque , jam pro parte domlni.ns 
cordi.evadit audacior , animaiiiquc pjima ilià iniidtlitate 
'debilitatam , & confraftis jam pene vinbus eertantem , longè 
faciiiùs expugnat. Ditficilior quippe fit civitatis detcniio , li 
jam prima ejus munimenta ab holte fuennt intercepta 

(^ Pro ^ arietate icntuiionuni \aruinaus ejl modus fugn.e.) 
Deinde, quemadmodum experti gubernatoris eft, diverlb 
oppugnatioiiis modo d.vcrfum quùque dcjfeiJionis genus 
oppunere , iià &; nubis cum dxii:one agendum. Tentatio- 
'nes eiêiiim aliqux dirtflè oppugnuri poliuiit, aliœ verè 
indiredè tantiim &: obiiquc. Si ad fupeioiamju ad irain , 
fi ad gulain , li ad injuiiitiam tenteris , coiilidera audaüer 
jllorum aâuum inrrinfecara deformicatem ; examina illarum 
.^aiiiunura , uti &:objeiti quod prol'equeris , circumllanii-.is , 
wt lic p^.liio ipla tibi vilel'cat , & tu ub ea exhorreas. Si 
Verö te iavadat i!;emon luxuciic , noli cogitationeiii ud illos 
aûus , aut id objeftum eoruni applicarc , led iuiiin ad JJëuoi 



Exhortaüo dedma quarta^ 



recurre ,■ cogita de Palïïone Chrïüi , de Prem's Jetcrfifs , <Te 
Gloria Cœlelli , imo eiiani rei cuidam inditterenti animuri 
applica , neque enim linècaufa dixit Apoftolus (1. Cor. ó. ) 
Jitgite fornicctiiomm : eoquod in fula fuga quoirenda lit in 
hoc certamiiic falu.--. . . . Jofephi exemplum imitare , qui à 
domina fua ad crimen foUicitatus non htelit non altercatus 
ell ciim illa , fed cogitans intra fe .• ( (jen. 39. ; Çaon:odo . » 
pojjum hoc malum jacere ? llatim fugiendo , teiitationi fe 
fubripult. .. . ündè & illorum rejicienda ell methodus , 
qui pollquam in hàc materia fuerunt tentaii , curioliùs 
exarninan; volunt confcientiani , ut ftiant an & quoufque 
prxTtiterint confenfum : nam pneterquam quód inutile fit 
ejufraoi'i fcrupulofum examen , cum proprios fuos atiedlus 
exafte metiri homo nonvaleat, infuper refricando memo- 
riam , imaginationem de novo commovent , & hâc occa- 
(ïoiie i^epiiis in novas anxictates labuntnr & in teutatio- 
nes priori graviores. Si itaque de prxrtito confenfu du- 
bites, humiiiter te accufa , proiu: \ïtûA fronte vioebitur ; 
hoc didtat Chriftiana prudentia ; h.ec piorum praxis eit , 
nee plus ad reöam Confeliioneni Chriflus expofcit, 

( Kumquam vincil damon , nisi voUntes, ) L.eterùm , Di- 
leûiirimi , quantùmcumque importunum fit bellum , quoif 
in nos movet inimicus , quantùmcumque lit gravis tenta- 
tio , hoc femper habete prteoculis, aliud prorsùs elle fen- 
tire tentationein, aliud eidero cüul'entire. Nam , ut Au- 
guHinus dicit , dœmon non estor^uet à nobis cunjinfum ^ 
fed pttlt i & iX\\À : fuaddTt O follicitare yoiejl y cogère non 
poiejl. Et iterùm alio in loco caiii alligato da.'monem com-i' 
parât, qui latrare quidem poteft , mordere autem neminera, 
iiisl qui propiùs volueiit accedcre. Igitur ficuti Chrilto 
fiiallt quidem , ut Se ex pinnaculo l'empli ^rfecipitareï 
deoisum , fed non Ipfum prarcipicavit , iia quoque & no- 
bis praîcipltium fuudcre porelt , fed numquàm cademusin 
jllud , nisi libéra voluntate nofmetipfos pisecipitemus. Ex- 
agitare quidem corpus poteft ik potentias aniiiise , fed nihil 
valet in liberam noiiram voluntatem. (Juamdiu pugnamus , 
vincimus. Si varia armorum geneia habeat da:mon , nec 
nobis quôque ad viitoriam arma defur>t. i''idem habemus , 
Verbum L»ei , Piomifla I ivina , & fuper hccc omiiia hu- 
milem & aliiduam oraiioaem: h;ec initnimeuta funt , bîcc 
fcuta , in quibus poniiniUS ( Eph. 6.')o/nniu tela nequi^iml 
hujivs ignea extingucre. Tantum opùs efî pro felici eertami- 
nis exitu , ut velimus reuft^re ; nara juxta Apofioli .la- 
cobi monitum : ( Jac. 4. ) R Jlji'ue .. diubcio , CffL^iei à yciis. 

( .-Jdàortario ad fiduiiaw ) InfiTmï fumus , fateor , & in- 
terim cum hoftium multicuciine ingenti pugnandum eil .• 
fed li Deus aperiret oculos uolirus , quemadmodum feci 
miniltro Elifei Reg ]\. , videremus ( iV. Reg. 6.) plures 

iiobifcum ej/e , quàni cum illis Quiil valent , dic qucclo ^ 

rebeLis iilius creaturse arma , contra Omnipoteiitis Virtu- 
tem ? Numqiiid meritô vires ejus poUumus contemnere , 
& cum Paulo exclamare ; ( Rom 8. ) Si D^us yro ncbii ^ 
cuis conira nos ? Imó , DileSiUimi , Deus lîobifcum eft , 
quamdiu reliftimus diabolo ; nec deferet nos nisi prias à 
nobis deferatur. Pat quidem da;moni ten:<indt ticemiam y 

ut inquit Arrbrofius , Jid non cojinm fuiruindi.... Ad meit~ 
furam , ait Aug. yermiiiiiur tenture diabolus.. . Et qujd OpuS 

elt Ambrolii , quid Augufiini tellimoniis ? Numquid de 
hoc Divino adfutorio fponforem habemus Ipfum Sjiiritum 
Santium,dum per os Apoltoli ad Corinthios.;( I. Cor. 10.) 
fidelis .. Deus eji , qui non paiietur lOS lemari fuj ra idy 
ijuod porejlis , Jéd fiiàct eiiitti cum uniationt proy*ruum Ht 
pcj/itij Jujiincrt. 



tertia in Dominica Prima Qaadragefimce, 



( Ex teniarioné utilirus mutiiylex ) Non folùm jgitiir pro- 
öïJttieiir nobis vitto ia li jnignemus , feil eciam imil:iplex 
ex ipia pugna provemus ; atque ità , freiukiire lixinone , 
Ofpugnacioncs ipfic , quibus nos perJere volebat , in pro- 
piiain ejus vertuntur ruinam , & Coronam Gloriïe nobis 
atiaugent. 

ï^ünio itaque Deum incufet , quod tentaii pcrmittat Fi- 
delts Servos Sues ; plurima eni:n e.x hoc certamine in Ipibs 
derivatur utiiitas , plurimiim lucri fpiritualis ,• quod , aiue- 
^uani finein dictui i faciam , hic paucis juvabi: expendcre. 

'I'eiitatio iiiprimis probatam rcddit virtutem , quic num.- 
quatn magis quam tenipore teata:loins relpleiuiet. llliic Ma- 
th;jihias moruns , filioique fuos ad tbniter lereiulum tribu- 
lationcs exhortans , ilbrahanû adducit extiripliim- : ( J. 
Wach. 2. ) yJtr,:h.tn: , inquic ; nontid in lentai'tone inventus ejl 
fid^tis , O rei'utucum ej'. et ati jujii.ium ? Iliuc Allgelus ad 
Tobiam : ( 'l'ob. 12. ) (^.lia aca^tus eras Deo , /idccj/e /ui. ut 
temaiio frolarct ie, 

IJomo neiiipé , qui ia tentatione fidelis permanet , pro- 
bat Deo, hoc unicum iibi in votis efle Ipli adhxrere , 
tjulque aroorera omnibus rebes creads pr-Eterre. Probat 
leiplum iibi , &cünvinciturhoc experjmenco , Ie Deum dili- 
gere ; quod tehiiuouium , coulol.nione plenum , non ità 
lentiret , ii cunCta pro voiis fluereac , nihilquï huberec 
pro Chiifti amore ptrferendura. 

Deinde tematio occalionem prxbet aftus fublimiores in 
omui viitutum jjenere exerceni-i. Si non fuillet tentatus 
Abraham , dicite , qu;efo , au ad eum ) idei perveniilet gra- 
riura , quo promeriius ell vocari Pater Credtntium , & ]p- 
fum Dc-um , Ijliura Suum pro mundo duntem, in fi^jura 
prœfignare ? An Jofcph , an Sufanna tam iliuftria fuiliént 
Caltitatis exerrpla ; Job vcrö ik 'l'obias Patientiie , li non 
fuitFent tentuti i* li non in mediis tribulationibus Patrias Le- 
ges detcnciiilLnt Machabxi : li non inter tormenta expiràf- 
lent tot millia Martyrum : li non a niuuili illecebris op- 
pugnatx' iuiflènt tot Chrifti Virgiiies : fiuon pro Eccllia Dei 
ludores , vi^iüus , perfecutiones fullinuiirent tot egrcgii Con- 
Teli'ores , prufeftö nuraquam oranes ilJi ad tantum excel- 
kniiam Virtutis , ad tam lublimem Sanüi'.atis gradum per- 
venillent. 

Auget ergo virtutem tentatio ; fed illam prx relüpis^ 
quaicxnerarura eft lundameiitum , nempè HumiKatem Lhrif- 
tianam , atque ideó fatetur de feiplo Apoltoius : ( 11 Cor. 
12) ne niagniiuda re\ elationuin emllai me, datas ejl mUli 
fiimulus i::rnis me.x angelus fuiante , qui me celiiyh'iet .... 

Nimis prolefto inn;:ta ell homini luperbia , adeö ut raulii 
gloiiarcntur in benetadis liiis , & putarent Ie elie aliquid 
fupra id quod funt, licque meritorum l'uorum coronam pcr- 
derent , nisi per tcntarionem humiliati , infirm:ta;is lux con- 
tinuo fièrent conl'cii. Eft porre haec chrill.ana humiatas 
Sineuciiiimus fruélus , qui ex tentatione percipitur ; nihil 
quippe ir.agis coniund.t dseraunem & devincit , quàmlivi- 
deat hominem hâc occailone fe coram Deo huniiliantem ; 
tales enira hiptrare fe poltè aut luis laqueis irretire dcfperat. 

iacic igitur ttntatio , ut humilior fia homo ; facit quö- 
lus, ut infiriTriiatem luam agnofcat , atque ità dupiicet vi- 
gilantiam , timorem Do.iiim , prudentiam & circumipeflio- 
nem falutarera , qua: omnja i cpenrent , li in longa puce 
conliitutus pcriculeiara- fecutitawm- & Uu^uorera raortife- 



91 



rum contrahcret. Facit hxc eadem t«iHa«o , i» identidem 
levet ociilos luos in Cœlum , ut firmiùs adhxreat Deo , ut 
auxihum Iibi poftulet ab Jllo , cuius folius viribus debere 
fe agnolcit vidtoriam. Duplicat quöquc orarionis Itudiuni 
in quo oraiionis exercitio lumma pcrl'eaionis Chrittianie 

Conultlt : nam , AugultlUO telie, qui novii beni crarc, novit 
bcnè viverc. 

Patet ex his omnibus , tentationera .Tufiis afierre rraxi- 
mum meri:orum rncrementum , & ejus occalione immensùm 
augere Immortalitatis Coronam, quam iibi poit breve hoc 
certatnen in xternum repolitam nórunt. . . Atque hx ten- 
tationis utilitates , fic compendio relaite , futiiciant ; quarum , 
vel lingulte, li pro materix dignliaie tiauaudœ forent , juf- 
tam exigèrent orationis molem. 

(EriLuGUS ) Quid igifur ex prxdiftis concludendum , 
Dilectiilmii ? Hoc icilicet; vitam kuic continuam elie mi- 
liiiam ; luöandum nobi= cum inimico terribili , cujus poten- 
tiara , induftrias, furorem nimis proh dolor I experitur rai- 
ferummortalium genus : ciijus denique vdrultus propellers 
aut vincere , nequaquam ünè Divini Numiuis auxiüo va- 
lemiis. 

Itaque fummo inprimis (ludio caverdum , ut innnnitntis 
noftrx confcii, quantum poilimus , inimici evitemus oc- 
curlum neque line caufa animam noitram dubio certamini 

expoiuinus : ( Eccli, 3. ) Oui enira awal }erUUum, in Ulo 

fenbit \ nee iccautis aut imprudentibus , ftd vigilantibus 
& orandbus opem Suam promilit Omnipotttis. 

Cùin tarnen , eo non obliante , quotidiana occurrat cer- 
tarainis occalio , hinc nofirumelt armatos effe in prxliiim , 
& bene prxparatum peftus ferocienti telhix ohjicere. At 
proindejejuniis & vigilüs maceranda caro ; fpcrnendus mun- 
dus cum fuis illeceoris ; mortificandi corporis fenfus : nam 
hxctotidem inftrumenta funt, quibus in noltram perniciera 
dxmon abutitur Deinde iiidii"iria induflrix cpponenda eft : 
obliandum à primofcntationis momento, ne dxmon pedern 
figat : aüquando infultans inimicus direftè repellendus , ali- 
quando indiredè ab eo dtchnandura ; & hoc ultimum in 
matena luxurix , prout vidimus , pro firma régula fervari 
oportet. 

His moniris prarmunki , ( Ifai. 21. ) r''rgiie prinr-pes , cr~ 
ripite clyyeum : cum canc furibundo pugnabitis, fed ligato , 
qui numquam nisi volantes morJebit Reüliite latrstui ejus , 
iv iatis eft ; neminem enim vincet nisi qui priùs arma ab- 
jCCent. ( Eph. ó. ) Prop.ereu accipiie armiaur^ni Dei; .. . 
iümuefcu uni fidei i . . , grUeam Caluns ajiumi:e ; Cf aUdiunt 
Jpiriiüs ( quod ejl verl-um Dti. ) Hxc eft ( Cant. 4.) ar77:a- 

tura for.ium , qua induti , Dileftiffimi , nihil ell quod ab 
bofte metuatis. 

Supplici prece Divinum pofciteauxilium , ccnjicite oca- 
los_ in propugnatorem noftrum Chrifium Jefum : nam cum. 
Iplo ik pro Ipfo pugnabitis : 111e certaminis Veftri Fpeda- 
tor crit & Adjutor Revocate in memoriam fideliiatem , 
qiiam Jpli debetii , prxmia , qux promii.t vincentibus ; fup- 
piiaa , qux n-inatur turpiter hoiti csdentibus. Atque ità 
fiet , Diiedtillirei , ut non tantum ruinam nulbm pati'.niiiiï , 
led contra , teniationibiis in virtute hrmati meritorum Vef- 
trorum augeintis cumulum , & clariorem redixtis Coror.am 
blor.x, qua poll brevem hujus vitx luüam athletss SuvJ 
Lhriltus in a^cernura coronabu. Amca. 




.^;^ 



jjj. . 



EXHORTATIO DECIMA QUINTA , TERTIA IN,FESTO PASCHATIS. 

Ad norinam Chrifti Refurgentis vicam nos oportet innovare , exhorreiido deinceps 



omne peccatum 

Surrexh , noa eft hlc. Maici i5. 



f. 6. 



vJLORIOSA Salvatoris nortri Refurreûio, quam ho- 
dic recolimus, Dikftinimi, tam fublimem inter Chnltiaiiae 
Rcligionis IMylleria locum obtinet , ut in illa tctam Fiilem 
noftram lundari airerat Paulus in prima fua ad Corintlùos 

Eyiftola. (I. Cor. 15.) Si, inquit , Ckrijlus non rejur- 

Tcxi. t inaiiis eji ergo pntduaùo nojira , inanis ejl C- fides 
yelir.i : inienimur auem ù falji tejies Dei. Quis porro non 

videi , totam ReUogionem corruere , li teftimonium Apoi- 
tolorum taU'um iit , prxdicatio iiianis, itiams quoque & 
Fides, quam per univerfum Terrarum Orbem promulgârunt ? 
Ilinc lpeci;:liter Divina invigilavit: Providentia, ut Myi- 
teriura iilud tot ac tamis tefiimorüis .firmaretur., quœ omne 
fuper llefurreûione Uomiiiica dubium toilerent. 1'eltes riie- 
Tunt Angeli , qui hu-us Feliivitatis gaudia JMulieribus nun- 
tiâruut ; telles tadlx t'unt ]Mulieres iplœ ; teltes luerum Apof- 
toli univerli, quorum incredulitatem tainifper permilit Deus, 
ut.eómagis credibile fieret eorura teltiraonium , jlludquc ab 
omni praicipitationis aut collulîonis lufpicione purgaretur. 
"Patet quippe Apoftolovum linceritas & veritatis amor , dum 
<lubü-primLira & increduli rejecêre faétum , quod libi ta- 
nen , ac Magiltro luo "atleo erat honorificum , & à quo 
folo tota Spes iplbrum pendebat. ExcJuditur autem frau- 
«iis & coUulioiiis lufpicio., dum cernimus, varios e.x ipfis 
luccelüvè convinci -& non nisi evidecàâ'viaos credere. 
- Uemùm indubitanter afTeriturJ^efurredioràs verkas , dum 
attcndimus , eofdem illos homiaes , -priiis dubios ,& incre- 
•^ulos , pollea fanguine ae morte fuà inter mille tormento- 
lum genera t'aftura illud confirmàfle, cujus quidem praedi- 
catio nuUum ipjis addiicere poterai apud homines eom- 
.modiim ; i'ed contra cruces , rotas, ignés parabat ; quinimó 
& Divinam in iplbs iram accendere debebat , scceniumque 
ad.iucere liippïicium , iî fuifient hàc in re impoltcres. iJe- 
indè Refurredionis telles habemus iplbs etiam milites cul- 
todes Sepulchri , iplbs Principes Sacerdotum & Seniores 
jopuli , infenlifiimos-Ulus Inimicos Chrilti ; qui, diim pe- 
cunia militem cerrumpunt , veritatera &; evidendam Trium- 
jihi Salvatoris vcl in\id agnofcunt. 

Tota igi'.ur RdurreftLoriJs hiltoria multis ac variis argu- 
meniis Fidem' noKram confirmât ; Divinitatem ac Vinutera 
Chriiii'ponit in propatulo.; animos noitros in Spem.acli- 
^uciam erigit ; etenim Relurreöio ChrilU, qui (Rom. II.) 

jTimO£enitus cR in mulis /rairiJ'its ^ pignus dat nobis cer- 
iîllimum tutura; aliquando rcfurrectionis noftrx-, (l.Cor 15 ) 
jduUl CQrrapiibiU hoc indûct incorrupioncm , & mor tnU lie in- 
'duei inmoTialiiiitem \ .... Nam , .t-efte Apoftulo , ( Ibid. ) 
Ji mor:ui non refur^anl , neque Chrijîus rejurrcxit. Sub vivo 

trer.itpCapitc . abht ut raurtua manere poliint reliqua'Corpo- 
ris jMembra : igirur nova Vita & Gloria Returgen'is ChrilU 
jiignuscit,^ cxemphr ^■itct;,quâ tune donabuntur Eledi , 

«JUando corpus hoc , quod J'cmmatur in infirnjiiint , j'urglt 

in vinutc. : quod nunc animale eli furget Ipiriiale ; quan3o 
jamirum .aij'oroia erit morf in viHoria , .& lümulus •ejus 

fO^ltUi'HS. 



Sed antequam eô perveniamtis , Dileftilîimi , monifican- 
dum & deltruendum efl ( Rom. 6. ) corpus peccati , crrci- 
figendus ve:us homo nc.jier ,■ hoc femper habendum pra: ocu- 

lis , confeputcos nos elfe CUmChrilto per bapiifmum in mcr- 
tem : ut quomodo Iple furrexit à mortuis pîr gioriam Pti.ris , 
j'i £r nos in noviiate vita amhuUmus. Si proindè verOS 
Refurredtionis Dominicte fruûus velimus percipere ■ fi de 
iHa falutis arrhâ participes fieri ; fi cum Chrilto cupiamus 
relurgere , debet & in nobis verificari illud angelicum : 
{ ;Marc. n5. ) fumxit , non efl hic: deponendum eft ( Heb. 12.) 

omne pondus , G- circumjlans nos peccatum ; Ut induCHteS 
( Eph. 4.) novum hominem, çtii fecundiim Dcum creaius efl, 

•nova finuis creatura ; difruptifque vinculis tnorris, dein- 
ceps foli Chrilio vivamus 

Igitur li portavimus hucufque imaginem (I. Cor. I5O I^O- 
minis terreni , poriemus deinccps imaginem ccel'flis. . . . quta 
euro C-^ fin gui s regnum Dei pcîffideri non pojfunt : neqiU <or~ 
rupt'O incornipielc:m ppffldibii. 

■ Itaque, Dileftilfimi , ut verum Pafcha celebretis , ut re- , 
furgatis cum Chrifto ; exhortabor Xos hodiè ad expurgan- 
dum velus fermeni-um , peccatum fcilicet ; cujus malitiam & 
fatales fequelasponam ob oculos , quas eö magis Vos opor- 
tet exhorrere , quo ad a-!tiorem in populo Chrilliano gra- 
dum afpiratis ,■ ad Sacerdotium fcilicet, ad tremendam il- 
■lam Dignitatem , quam no.xœ quteris , etiam levilfimœ , 
inhonorant & contaminant : atque ità futurum fpero , 

■([ I. Cor, 5 } "' fi"' "ova confperfto , ficu'. eflis a-ymi ,' & 
inpollerum, in novitute vitx ambulantes, probetisVosmet- 
iplbs Deo, INlinilîrique fidèles invtniamini, & (II Tim. 2.) 

operarii inconf ujihil's 

( Incomvrdienfibilis efl pecc<t;i maliiia. ) Agnofce 6 Chrifliane 
■dignitatem tuam , C' divinte confors faclus nature noii in ve~ 
lerem vHitaiem dcgeneri comirfaiiont redire. Memento cujui 
-Crzpitis Cf ctijus -Corj oris fis membrum, His verbis olim Fi- 
dèles exhortabatur Sauöus Pontifex Leo ; eofque à peccato 
deterrere volebat , hàc lolà coniideratione , quôd nomen 
gérèrent hominis Chriftiani , & ISlembra faûi ellént Corpo- 
ris , quod Ciirilium habet pro Capite 

Ya profcfto , Dileftiiiimi , li attenderet ChrilHanus ho- 
mo , -quód Sanguiire Dei Sui redemtus fit , quc>d ereptus 
"fit ( Col. I. ) de po-e f a ie tenebrarum , &: in Regnum Filii 
Dei trarflirus ; quód in fratrem & cohfcredem Ejufdeiti 
adoptatus ; dicite , qu;i;fo, an non cai?e pcjus &; angue 
fugeret peccatum: imè ad fohim peccati nomen horreret 
& contrenilfceret ! Atque utir.am monfirum Ulud atris luis 
coloribus depingere Vobis policm , & omnem , q-ucm me- 
-retur , horrorem infpirare ; led nimis infirinum ell , nimis 
débile quidqïid hâc in re Vobis dixero ; . .. JVam li Detis 
hùc in medio Vcltrûm unum produccret ex animabus ilhs, 
.quas peccatum in inlerni abyfiura protrulit ; vox V ellra , 
animus. vita dcficeret, & nccdum comprehenderetis , quam 

■ •iikenfa iit, quam terribilis peccati turpitudü,cujus immen- 

lain 



Tenla 'm ï'ejlo Pafchads, 



fani malitlim Sofius Dei intellsöus metiri poteft & alTcqui. 

Ut t;imL-n de hoc mouftro aliquitl dic-jm , attemtite taiitif- 
per quanta fie injuria, quam Diviir.v: Majeliati intert pecca- 
tor ; quanta quôque fit turpituiio, quanta infeiicitas, qux ex 
peccato in animam ejus derivantur. 

Imaginanuni Vobis Priucipem aliquem, nisgnse terrarum 
orbis parti dorainanteni , qui mero benevolentix fuic placitü 
dudus , piirerrimum quemdam homuncionem é iubditis iuis 
eligat , queiii , aii intimam lamiiiaritatem adniid'um, divitiis 
ac houoribus in inimenfum au^^et. Imajjinamii)! ulteriîis , 
ingratum ilium rebellare iii Re<;em, parricidas manus in 
captjt ejus interre , & ad iniiriicos ipuus transfugerc , vile 
potiàs ibidem pra^fertns elTc maiicipiuin , quam in Regno 
benetaSoris fui prima poft iplum lede collocari. Adjicite 
ad hxc oiiinia , Regem ilium , mifericürdia motum , in locum 
illius rebellis coiicedere iniraicis filium i'uum unigenitum , 
qucm novat inhumaniter ab illis traftandum , & ultimo 
aRiciendum lupijjicio : quo tafto , ïndignum illuni hominem 
prilliirte reflituit nmicitJ» , priffinis houoribus , quibus & 
novos adjioit , Regnique lui eum conllituit hercdem. Talis 
protcflo infami dignidimus crit cruce , nisi deiaceps pro 
Regis falute coniilia & opes conférât , vitamque luara , ubi- 
cumque opus fuerit , libens exponat. 

Sed quid erit, i''ileûJ:limi , ii barbarus iïle , gratis iterura 
edio incenfus , ad dimiilum libi crimen revcrtatur? nee Ic- 
mel tantum , fed &: piuries doüatus veiiiâ , femper antiquo 
pergat tramite , & optimum defpiciens ]3ominiim , omrii , 
qua poteft , via ipfura dellruere Itudcat , & è Regno rietur- 
bare ? Auterte , dicetis , monitrum iilud : dchifcat terra , ne 
jndignum lultineat ; nuUum lit tormemi geiius , quo nou afli- 
ciatur immanis iile parricida. 

Sic proleuó loqucreniur , cafu qii-o in Principcm com- 
mitteretur jam memoratum fcelus , nuUaque foret vindifta 
fatis atroi: ad jllud condignè puniendum. . . Sed cur non 
eodem procedimus peile , ubi de ofienfa in Divinam JMa- 
jeiiatem commufà judicandum ell ? 
_ Quotielrumque peccato mortali Deum ofFendis , Chrif- 
riane , toties noncreaturam in vadis fimilem tui , fed in Jp- 
fura^ rebelias Creatorcm : ia Illuni , qui te ex uihilo pro- 
tiuxit ; qui tot iramenlis beneficiis , tam 'm anima quam 
in corpore , te ditavit ; qui eodem , quo in Ipiiim in- 
forgis , nionifinto vitam tibi conftrvat ac fpirJtum ,• qui , 
wt tu vivns , proprium l ilium acerbilümic morti tra- 
didit ; qui jam te piuries è tartari faucibus eripuit ; & to- 
ties in Serebellem, toties ingratum , etiamnura faccre cupit 
Crcleftis Regni Siü , Jùernse Felicitatis heredem. Hunc 
oft'endis tur, Ilunc ip^rnis , IJunc creatnrx , Hunc dccmoni 
poftponis ; Hujuspotenti.im , bonitafm , exillentiam ipfam , 
quantum in te eft , -deltruis & annihilas ; IIujus Filii San- 
guiiiem pro te eftufum couculcas ; imó , quod tremendum 
nimis elt , ( Heb. 6 ) rurfum crucitigis in temetipfo Filium 
Dei , eunique habcs ollentui. 

_ Et adhuc , Dilcaiilimi , non horfemus , non contrenrif- 
cimus ad peccad nomen ! Imè , quia bonus eft & patiens 
Dominus , graviiiima crimina habemus pro lulu ! ^ied & 
gloriantcs in peccatis , fecuri line metu vivimus '. Hkc at- 
tende , hxc ferio recogita quifquis es ; ex illis , Ii potes , 
metire quanta Jit injuria , quam Suprcnio Numini infert 
peccatnai , & die an monliri illius horroreni depiiigere ,im-o 
vel cogitatioue alfequi valeas ? 

( £J]iclus peccati harrjnm htcutlunt. ) Si porrà acerbiilima 
illa , qua; Deo à peccatoribus infertur injuria , neodum 
cor tuum laxo durLus movet, retrahat te l'altem tui iplius 



93 

amor; rctrahant te ludnofillïmi effhaus : quos in caput 
tuum ,4-peccatum operahitur. 

Anima ad Imagiiivüi Dei creata , Divinœ Ejus Natura! 
faöa particeps, Cx-lefti refplendens lumine , ornata vtlut 
fponfa, inœltimabilibus margaritis , deftinata ad Agni Nupti- 
as & ad jikerna Gaudia , qua; omnem fenfura exfupetanc ; 
illa eadcm anima , mox ut in peccatum prolabitur , omnibus 
illis fpoliatur prxrogativis : & quàmvis per centum^ annos 
in clnere & cilicio caliigàfîet corpus ; & quàmvis ad Gloriam 
Dei mirabilia patràllct , Uaiverlumque convertiliet Ürbem ; 
& quàmvis jam in Tertium Ctflum fuilï'et lliblata , omnia 
illa opera eo iplu niortificantur , nullam habitura merce- 
dem , atque anima ipfa vitam perdit , qua in Deo & cuin 
Deo fruebatur Tejnplum illud Spiritus Sanöi mutacur in 
fpeiuncam dx-monis ; adoptivus Filius Dei , & Regni Cœleftis 
heres mancipium fit diaboli , ejus luiguibus fubjicltur, S: 
jam deftinatus elt , ut cum ipfo crucietur flammis in xternum 
duraturis. 

Quis eheu ! DileöiiCmi , (Ifaix 33.) quis pourit habitert 

de. vohis cum igne illo divorame ? quis luibitabit ex vcbis cum 

ardonl'us fempUeniis ? Defcendite in infernum viventes , & 
refpicite ibidem infelices illaspivinœ Jullitix yidimas unde- 
quaque circumdatas igne , qui ipfas pcrvadit, corrodit , 
nequaquani tamen confumit. Quid foret Ii vel per horam 
ignem noltrum ufuakm deberetis fullinere ? Et tamen umbra 
tantum ille eft & ligura alterius. In hac ardenti fornace , 
quamfuror Domini accendit, jacebunt damnatorum corpo- 
ra, in medio ignis dcnliilimis tenebris involuta ; jacebunt 
coacervata & comprellii l'uper fc invicem ; terribilcm fpar- 
gent fœtorem? horrendà figura terrorem incutient undi- 
que audietur planftus , lamenta , ulnlatus ; undique in Deum 
blafphemiœ , in fe mirtuè execrationes. Accedet focietas 
dccmoniim, quorum numquam fatigabitur indultria , num- 
quamquiefcet furof, ut novo tormentorum genere miferos 
illos excrucitnt. 

( Prœfenim cüm fccruf illius aiernùm durent. ) Hxc , fl po- 
telüs, mente aiïequimini ,Sed qiiamdiu, quxfo hxc dura- 
b-unt ? In xternum , line line. O /Eternitas ! .Eternitas 1 breve 
vocabulum 4 fed quis ex nobis , vel levem de te ideam 
concipere valet? Omnem imaginatiouis uoftrx , omnem in- 
•telleitùs vim fuperas ! „. .- 

Si tamen vultis , ut aliquatenus eam adumbrem , Dileflif- 
r>mi , fingite , formicam qiiamdam lingulis tantum Ixculis 
temel comparere , ut terram obambukt ; fingite , tamdiu 
puniendos damnatos donec illa formica , per durillimas rupes 
& celliüimos montes tranfeundo , vtftigiis Juis eafdem rupes • 
ac montes cuntrivcrit foloque adxqaaverii. Fateor ftupet 
ad illam duratlonem animus , deficit imaginatio ; & tarnen 
ia illo fuppolito fpes adhuc aliqua liiperellet damnato ; 
nunc autem etli hoc faflum eli'et & femel , & bis , & centies» 
& millelies niJlües,non magis profecerint quam primo dam- 
nationis inlianti : & hoc ioeo quia in xternum, quia line 
fine debcnt ardere. Ite niuic &c dicite , an limilem dura- 
tionera pollibile Ik vel levirer adiunbrare. 

Hanc pœnartkm duiationem Fide credimus quotquot fumuï 
Ch.iliiani I'e hac veritate non magis dubitare poUumus 
quam de ipsâ Dei exiftentia ; & nihilominùs ( quis hoc 
capict 1 ) pro deleöatione momentanea ; pro levi lucro ; 
pro otio & ddidia pro re nihili , pœnas illus nmns fxpé 
incurrimus : pœnas illas , inquam qux probant evidenter, 
quam immenfa lit injuria, qux per peccatum mortale in- 
fertur Deo ; cum Deus , cujus infiiiitu elt nüiericordia , adeo 



94 



Exhortado décima quinta , 



feverè ptiniat creatursm fuam , ad Imaj;in:m Suam Lftam, 
prtciüfü i''ilii Su; S.iiiguinc rcdemtam. 

(Iportet profeao,ut in honibilem fuuum per p.ccatum 
morcale rediijatur anima, cum eamdem Deus taino odio 
prol'equatLir ; ac proiiidè jure admoiiuiL Chnliianus S. Leo , 
ut acendanl d:gn}:iitem fuam , nec ad vciercm viluaum, 
degeneri ionverJii:ione redeallt. 

( Summa ejl npiign.intta inter ptaalum O S.tccTdotlum. ) Sed 
fi hoc moniium in omucs cadac l'idehs , quaiuö magis in 
Cicricos & Sacerdoces ? qui non tantum generalia cum re- 
liquis accepére dona , led i'uprà grejcm con'.iituti , io.iaè 
majoribus beneikiis ditati l'untiqui nun tantum ChrilUani 
' nominis dignitaie retulsent , fed in Clirilliance Doürince 
vindices , in EccleÜix: Columnas , in IMiniliros & Coüpa- 
ratores Chrifti eledti funt. Si igitur monlirum iit Chriliia- 
iius homo peccato monall infeflus , quo noniine vocabo 
Saceniotem eâ labe coinquinatum ? 

Olim Ueus Moluïcis Sacerdoiibus hanc Legem prxfcrlp- 
Ut .■ ( Lev. 21. ) Oinnis qui hjbu-.ril maculam di ftmim Aaron 
iicardotis , non acecdu ojj^rre hojlins Domino , ilic panes Ddo 
fuo. . . nec acrcdai ad at;are , quia maculam habtt , ^ C' coii- 
t-inünars. non debet S mcluarium meum. Quid porro prtcfi- 
tiirabar corporalis hxc macula, quid ahud , quâm pecca- 
tum , propter quod vult Deus à Sacerdotio Novvc Legis 
eos remover! , qui illo intefti lunt ? 

Eodem plaiiè i'piritu Propheta Regius exclamât : (Pf. 25.) 
(Ju/'j cf.endet in n:on:tni Domini ? aut quis jiabit in loco 
r.inclo eus? Innocens manitus , inquit , & mundo corde. 

Et proteöo, quis non vident, nihil ede, quod adeo 
Statui, adeo Funttionibus Saccrdotii répugnât, lient ma- 
cula peccati? Kepugnat Statui : ram, ut inquit S Thomas, 
Sacerdülium ejl jtnms pcrjccTivnis acquifiice non acqurrendœ ; 
tc ideo hunc majorem perieftionem exigera docet quam 
fiatum monachatüs ; quod prorsùs coLforme elt Vetefi Ec- 
clelise Dü'ciplinx , juxta quam ianftiores tantum e mona- 
chis ad Clerica.um invehebantur , undè illud Ilieronymi : 

J:à age Ù vive in Monafuâo , ut CLricus cjfi tncrzarts ; iL> 
iidolcfcen i.m tuam nulla forde commaculis , ui ad Aliarc Chrijli 
quafi viri^o de ih. il tmo procédas. Répugnât quöque peccarum 
runâionibus S.icerdotis Etei.im iphus elt prsjdicare Le- 
gem L-omini & hjnc docere populos : led jiumquid jam 
tilim ( Pl'alm. 49. ) jeccaiori dixit Dius : quare tu enarras 
jvjiiiias meas , &■ aj/umis tejl.imentuni mcum. per os tuuni ? 

Sacerdotis e:t errantes reducere, coinquinatos mundare : 
fed numquid, ut cum Bcm^irdo Icquar, reclus ordo rcqui- 

rre , ut prias propriam , d.inceps aliénas curare Jiiideas con- 
Jci:n;ias ? N.cejje ejl, inquit Gregorius , ui e£e mundu ftu- 
iha: manus , qure diluere ul.orum fo.d.s curat , ne taCta qucc- 
tut deterius inqu'net, fi fmiida in fe mens lutum tenu. 

S-icerdoiis denique elt , tren-.eudum illud oftl-rre Sacri- 
ficium, de quo munere pulchrè in hunc modum racioci- 

liatur Chryfuüomus : lonjidera , quules manus hccc adniimj- 
tr.intes ejje oporteai : quulim l:nguam , qua verba illa ejjun- 
dat : quo non oporret igi.ar puriorein ejffe tali Jruuuem 
Jacrificio ? quo fol:ri radio non j'plend-diorem manum , carnem 
liane dividentem? os , quod igne J'pirituali replciurl linguam, 
^ua ■ tremendo nim's fanguins ruhcjcii ? 

(^ Soliicitud} E.cleliiT pro fuorum Minijirjrum innocenlia.) 
ILe & fimiies coniiderationes , Dilefli'.iimi , femper iblli- 
cita.ii re.-.diJeruat Eccle.iam , ut nullos ad jMinüicnum alTu- 
ineret , nisi eus tantum , qui vita; mornmque innocentià 
f.'ipfos comraendabiies reddidil'ent... Pri.num hujus Ibilici- 
ludiaii eiiimplura dederunt .\puItoli} ubi Cs eligendis l'ep- 



tcm Diacunis agebatur : (Aft. 6.) Conjïdcrate , inquiebant.-, 

jratres , viros ex vobis boni tejUmonii fcptem , plciios Spiritu 
Sanclo , & fapicniid , qtios conjiituan-us fupcr Iwc opus. Le- 

gi;c quantas qiialitutes ab Ordir.andi-; ad iVJinilierium requi- 
rat Paulus in l'ua ad Tiniothcum Epiltola , ubi inter alia , 
cnuineraiis lis, quas oportet Inacono iiielfe , virtutibus , 
finaliter concludlt : (L 'l'im. 3.) frobemur jrimiim : C< fic 
winijlrcnt, nullum crïmen hubt.n es. Ex qbibüS verbis hanc 
reguiara eruit liernardus : viros probater , non probandos 
0/orie: eiigere. ILec autcm probatio ad tantum in Primï- 
tiva Eccle ia afcendebat rigorem , ut vix a mittereniur alii , 
quirn de quibus lici.bat conödere , eos leniper innocenter 
vixid'e; hi;,c illud Hieroiymi commentantis ia verba Apof- 
to^.i ad Titum , ubi Paulus cxigii , ut ordinandi in Pres- 
byteros fint jmè cnmme : primum itaque Jinè crimine Ju , 
inquit S. Düftor , quod pu. o alio vjrbo ad Timotheum irre- 
preh:njihilcm nominaium : non, quod éo tantum tempore , quo 
otdinandus ejl , Jinè ul':o Jïi irlrnine , & pmteritas maculas 
nova converjaiione dtluerit j J'^d ex eo tempore, ijUO in ChriJlo 
renarus ejl , nulld peccaii conj'cienùd remordeatur. Quomodo 
enim poiejl Pmjes EccUfta: auferre maluni de medio ejus , 
qui in dcltclo Jimili coiruerit ? aut qua libeitate ccrripere pec- 
cantem , ci'im lacitus Jlbi ipfe rej'pondeul , eadem fe admijijft 
quit corripii ? 

Ilinc quèque (quod ex pluribus docemur Canoiiibus ) 
non admittebantur antiquitus ad Sacerdotuim , qui ali- 
quando publicte Ptcniteiitiœ tuerant fubjttti. 

l^uam diiiiniile , quam alliiium hoc e.i à moribus iioftris ! 
tune nempé illos recipere rcnuebat Eccleli.i , qui •nectlli- 
tatem habuerant pœnitendi ; hoiiiè veró niukùm fe jirofe- 
cille exiliiniat , li tales inveniat, qui vcram ac iiuceram 
Piciiitentiam egerint. 

Sed quidquid lu , femper contrarium eii Splritui Ec- 
cleite, li illi , qui in graviora peccata fueruat prolipli , 
levi brevique Pœniteniiâ fecuros fe arbitreiuur, a.que in 
Ordines Sacros involent , antequam fuam in viitute con- 
fl.iiitiam aliquatenus probaverir.t. Semper terrihiles erunt 
fuhitrc illtc nietamorpiiofts , in quas üiegorius Nazianze- 
nus invellitur ; Heri Jacrilcgi , hodtè Sacerdo.es : /leri pr^Jini , 
hodiè facrorum Amiji'tes : vcteres viiio , pietate rudes aique 

r.cntes Eüdemque fpiiitu loquitur Gregorius alter , Sanc- 
tillimus Urbis Roma; Vonn'icK: Ad J'.cros O; rf/^dj, inquit , 
Paulus N.ojhytum venire prohiber, . . inier ncopliyios depuia- 
mus , qui udhuc novus ejl in Jancla converfatione 

'\''idetis itaqne , 1 >ileâi;!nr,i , prcctcr generales rationes , 
propter quas Chriftianus omnis exhorrere debet peccatum 
nior;-le , fpecialidinius fupeiaudi refpeflu illorum , qui ad 
S-icerdotium afpirant ; adeo ut nequ.iquam ei.ï fuiüciat la- 
crymis diluilfe ]aiora crimina , fed ui infuper caveniium e t 
ipiis , ne ajceuant noii adliac infuncla convujatiom ; ail tunc 
dtmura , poHquam in pietate firmes fe expeni fuerint , & 
in virtute conüantes. . . Si autem ha.'c ab afpirantibus exi- 
5:auur,multó magis locum habent in illis, qui jam Sacer- 
dütiü iuligniïi funt & ad IMinilterium almilii ; qui prolcaö 
eó magis peccatum fugiant necefle eit , quod experientia 
qnoMdiana prohet , venliimum eiié illud , quod uno ore 
ciamant Patres, vix dari Sicerdotem Pccniteatem : & cur 
ita ? Quia icilicet media Salutis , Divina; V. G. Legis nie- 
diiatiü , exhortationes , Sacramentorum ufus , qua; laicos 
non raro commovent & ad cor redire ccgunt , frequenti 
ufu fuo nnllani in auimum Sacerdoti^ inipreiiionem iaciunt, 
fed durum relinquunt ac f igiduin. Spreta infuper Sacerilo- 
tii grutia majis ipluni odiüfuai reJdit Deo , ac ulteriori- 



tertia in Fejio Pafchaiis. 



95 



bus E'iis anxiiiis in.liànum. Atque hin.- rurfus faöumeïl, 
iiL ju.ua lever.oiem aiui-iufc Ejcleiiœ d fciplinam , Oiiicii & 
Diyti;ia;-,s lux gradu privareiitur Suceraocs, qui puit Ur- 
diiutiü.iem in «ravius aliquod crimeii nofcebantur proldpli ; 
Iic;np3 provii.a M. ter au: eurum delpei atam habebat Fce- 
iiitenc.am , aut licét eam condi^iiè egilicin, exiltimabac ta- 
lacii, ipiüs uu.nquam eà qua i.;ecet aatoritate prxtuturos 
Gregi, & l"üt cuiigruâ viüC forma IMinilterium o'oicuros. 

( £.i.jm v^iii,:l\! J'.aulo cavendu juni. ) Lt hxc quidem, 
qux hucufque dixiuius,de pecc^to mortuli, ut clarum ell, 
iiueiligeiida iunt. Veriim fi iucurius nimis fit lux Saluti.-. , 
&' in Ucum in^i-a:us, quicunique veniali:t negli^it , inul'.ó 
magis id utruni ubtinei in Clericis ,■ qui dum reïiquis loco 
prxjellur.t, edam ad majore;n obllriuguniur Saudtitatem, 
& ardtiorem ctim D:o cuajuiiiSionem. 

Co:iau.!uin itaque , DilciSilinii , ut , quantum luimana fra- 
gilitas patitur , enam ipfi veniulia fugiatis , juftumque de 
iJli.i conjipiaiis horrorcm. Ncc proleuo leve nnluin eft 
pieccatum hujufmodi , live iujurif.m cogites, quam Divino 
infert Numini , live fequelas ex codcm refultaiites 

{G.a.itas illorurn eipendiiur ) Injuriam illam a;quâ lance 
ponderab.s, fi comuiercs non t.n' quid facias , led quem 
od'cndas ; quam J3onus ille lit , quam Pius , quam Heuig- 
iKis. l^eura oftl'ndis , cui centies 1 id=litatem jurifti, tot 
tiiulis Ipli djbita;n. Patrem o3'jndis , qui milknis te bene- 
iiciis cumuhvit ; cui teneram & iuviolatam gratitu.liiiem 
debes. Fateor, quidem, non contemnis, non dil'rumpis ami- 
citiam ; fed quidquid dicas ) creaturani . pa.iionem tuam, 
aiiquo fultem mudo , Ipli prtcfers , & Spiritui Sanfto in- 
juriam flCiS. 

Die amabo te, li ità cum Patre , cum amico agercs , 
numquid in hanc jullam de te crumpcret quer^lara : cur ita 
à te traitari me, ui, fi.i mi? Ego te bonis meis cumulo ,■ 
ego tüium me tibi impjndo ; iX tu interim nv.üena agis, 
qute nólii mihi difplicere , & honori meo , ac reverentia; 
milii debitïc fcis elle contraria: quidquid Ivabes, lubens in 
gratiam mei lieberes profund>:re ; & interim pro levi in- 
commode , pro re nihili fri^idum te C\liibes , infidelem. , 
inconftanieuï Amiciàïm quidam non dillblvis , fed nauleam 
paris cordi meo , & ea fucis , qux ab inimico ferre pof- 
iem , fed qux gravia nimis funt , li ab intinio familiari , li 
ir Hlio prolicilcantur. 

Cogitate , Dikai.iirai , ejufmodi querel'.s juftè Vos im- 
peti , dum veniali peccato in Deum di:linquiti,s. Quam gra- 
vis autem lit cordi Ejus hx-c injuiia, ex eo colligite , 
quöd , licèt lit humani generis amantilümus, & pro eo Uni- 
genirum Suum diderit , non velic tanien , nee veile pollK, 
ut vel leve commutas veniale, etiarafi hoc medio omiies 
iquotquot funt homiiies falvos faceres ... CoHigite id quo- 
que ex pœuis , quibus hic &: in altero fa;.:ulu veniale pu- 
nit. ( Kura. 20. ; INlojfcs, ad inrimam cum leo familia- 
ritatera av.railfus , i^à ut facie ad faciem Jpii luqiii-ietur , 
bis tantum cum levi quidam diiiidentia Petram percutic, & 
ejce in Monte niori debuit extra l'erram Proniiiiam , pro 
qua acquiret:da tantos labores per tüC annos , Ijfoixoju- 
bence , iubierat. (1 Reg. 6. ) Uethfamita; , de rcdiiu Artu; 
Domini in gaudia efl'ufi , oculo minus revcrenti Ulam afpi- 
ciunt , iS: ilatim ingenti.iimus eo um numer..is morte plefti- 
tur. (II. Reg 24 ) Uavid , levi vanitate f.duflus , jubet 
popuhim libi fubj.ftura defcribi, & mox trium di.rum Ipa- 
lio fublequitur pel-.is , qute ex eodem populo Itptuaginta 
niillia hominum aufert. (Juid de Purgatorio dican: pro pu- 
nieudis vtnialibus e.'iprelsè inftituto, cujus paui tiatœ fuat, 



ut Auguftinüs dicerc nou dubïtet' : itk pufgatcnus i^nh 
(iurior efl , i^uàm i^uidquid in hoc J'.-ccuIü pienarum pojjlt 1 i~ 

d.-ri , l'-n-iri C- ^ cog'-rari.^ Multi cxiftimant , tormcnta infernalia 
nihil a'i ii.; difterie : quinimo li v.eniale iunclum mortali lit , 
non uisi unus &t idem inferni ignis utrumque atternùm punit, 
Addite nunc labem , qua peccata venialia animam dctur- 
pant , fplendorcm ejus otfufcant , fervorem obtundunt , for- 
tirudi'.iem énervant, camque in quamdam incuriam & fom- 
nolentiam dejiciunt : atque i:à fit, ut homo ex una parte , 
languore quodam & debilitate contradis, nee ità ad ora- 
tionem ferveat , ut ante ; nee tent,ition;5 prilüni vitet fol- 
licitudine , nee ad eafdem vincendas priftinis viri^us gnu- 
deat : Deus autem ex altera parte , quem inconfïans ille 
toties olf.ndit , fadlns (ut ita dijara ) frigidior , fubtrahic 
gratias iiias fpeciales & viftrices , atque iti tentatione ve- 
hemeiui puifatus in prte.-eps corruit homo ilie , labitur in 
morcale , & ifternarn damna. ionem libi co:pparat. Sic fa'pè 
à pejcato veniali incipit tota reprobati-jni-. llric-; , &: ve- 
rificacur illud Spiritus Santii Oraculum . O..;;' jpemit n.oJi~ 
ca, pauLuim djcldet. ( Eccli. 19. ) 

Abundè igitur patet , peccarum veniah ma'.um efie longè 
majus & gravius , quam plerique exiltimenc ; ac proindè 
Chrüüanis omnibus ab illo cavendum , f.d Sacerdotibus 
ma.ximé : direfté quippè oppcnitur fervori CharitatiM qute 
in iplis jugiter debet ardcrc , turn ut pro fanöitate Status 
fui vivant, & abundaaLÜiimas gratias, quibus egent , reci- 
piant ,■ turn ut pro munere fuo fanûum liunc ignem in 
tideli populo accendant Atquc hoc ipfura Chri.tus docuit , 
quando Apoftolorum pedes cccpit lavare, antequani eos in 
Sacerdotes ordinaret ,• imó hoc Itriftè adeö inculcare vo- 
luit , ut Petro minatus fit : Si non lavero te , non habebis 
pariem mecum ( Joan. 13. ) Quid autem illa lotio pcdum 
lignificat.^ nisi quèd mundatos oporterèt elle ApoftoJosab 
omni terreno pulvere , ab omni veniali quoque peccato . 
fic fcilicet Patres interpretantur lotionem pedum ; lic Chrif- 
tuslpfe , cum in eüd^m hac Sa;ra Cœremonia ,illi quï l'jius 
ejl , i':ii ab omni gravioti culpa mundatus , neceliitatem i:n- 
ponat lavandi pedes , ut ili lit ir.undus roius. 

( Adlioriaiio dd vi.andum pecca:um, ) jMaöè igitur animo, 
Dileftiilimi ; d,ttura Vobis putate quod olim Levitis prjc- 
dicabat Ifaias ; Mundjmir.i juifdriis vafc Domini. ( liai. 52 ) 
Neque à gravibus taiitùm cavete maculis , fed à minimis 
q.iibufcumque, ut iitis populus l'eo acceptabilis , Miniliri 
fidele^, Operarii iacoafuiibiles. Si hucufque mortui fucri- 
mtis per peccatum , ii inlirmi , fi deiides i3c foranolenti , 
hora ejl jam nos di Jo-nr.o furgere. ( Rom. Ij ) expurgcmus 
V^rus ftrmtnium.. etenim pajl/ia nojirum itnn.uUiUi ejl Chiif- 
tus. Cl- Cor. 5.) Crucifigamus veterem hominem, ut d.f- 
tnuaiur lor/.us peccaù ; (Rom. ó. ) & qucmadmodum Chrif- 
tus , deviftà morte , ipfoque peccato mo.tis aculeo , in 
novam \"itam refurrexit i.-è ù nos cum Ipib deinctps in 
i.viiiaie vUif ambuUnus. 

Nee porro pt-tandum eft , illam vitre r.ovitatem facilis 
cperte elle iiogotium , vel flnè labore peifeflura i;i • ne- 
quaquam certc , fed multà vigilaniià , mui-â oraticne , con- 
tinua attentione opus ell. 

( Media ad fwm: fincm adh'.l^nda. ) Dolendum ante om- 
ria de prïcieritis ; fed fincerè , led propttr Deum , f^d ex 
amore appretiativè fum.mo ; neque enim ulla jafiura eft , 
iiLum infoitunium, quod dignius fit lacrymis nofiris , aut 
quod hx fefiàiàs reparare pofiint , quam Divini Numinjs 
cii'^nfa. P'ox mr uris audiri dibn in urn nojira (Caut. 2.) 
lu^eiitjs , gemenus , fufp:ra,uii 



96 



Exhortado dedtna quinta, &c. 



Innovanda quoque funt ïntima cordis noftri ; nihil agis 
qu.inidiu piirttm tantum Deo tribuis ; tu/um a ex'igit, qui 
tooim te ffcit. Deus nolier , C E^^od. 20, ) Dtus^ . . . leloies 
eit ; neuiiiiem putitur Secum Reijiium paitln. Nullus igitur 
crcaturx , nuUus pailioni , nullus muiu'.aiiis aftertious in cü 
locus rclinquaiur Atque hitc incugra coidjs convenio non 
honiiiiis opus elt , led Iplius üei , qui ( Plalm. 50. ) Jpi- 
riiu.-n rcHum. innovât iit vijanbus noiirls Supplici proinde 
prece petenda eft , & multiplici oratione lauua quœdam 
violeutia interenda Ccclo. Nee una alterave oie ludandum 
eft , led omni vitx tempore , omni die , onini hora huic 
cordis converlloni allaboraiulum. Non und hxc da pcrfici- 
tur , inquit BernarduS, ulinam, vd in omni viu , gud de- 
gimus UI corporc , v^iUal conj'ummari : quod perfeftè Confo- 

nat illi Spiritus Sanfti Oracuio : ( Eceli. lU. ) Cum confum- 

tnavirit homo , lu/ic incipiet. 

Noliteitaque , Dileaiiiimi , pretiofum ullum temporis ino- 
mentum deperdere : nolite hicrére in vanis & inutilibus qui- 
bul'dam iJeiideriis , qui efleftu & rabore careant ; quos ideo 

AugultinUS comparât conatibus expdrgtici voUmlum ; qui tj- 
mcn , fuuirati Joporis altiiudim. , nmtrguniur. PlenUS elt in- 

feriius Jiujulmodi pœnitentibus , qui idciuidem , viiiculorura 
fuorum gravitate prelii , de illis dilVumpcndis cogitàrunt; 
qui , videntes turpitudinem jugi quod portabant , lul'pirâ- 
ruut ad libenatem Filiorura i'.ei ; imè &l ad hanc alfequen- 
dam adhlbuerunt couutus quosdam , led inanes iS: vacuos , 
eoquod à nimis debili & langucnti voluntate prolicilce- 

reuiur. 

Nolite Vobis illudere , Dileaiiümj ; momentanea lUa me- 
lioris vitic delideria volitiones inefiicaces liinc , qux tucuin 
faciunt animo ,'inanique converlionis Ipecie jlluni occu- 
pant , led numquaiii rem perticiur.t. Cum forti proindè Sc 
elücaci voluntate mnnus operi adraovcnda elt , nee umquam a 
labore celPandum : ubi enim de innovatione cordis agitur , 
lemper aliquid occurret quod emendandum lit , quod fa- 
randum , quod ad niajorcm p^rfeitioiiem adduccnduni. _ 

Ut igitur feliciiis , majorique cum iucceiVu huic operi in- 
cumbatls , Icrutamini hodiè penetralia cordis Vcltri , & di- 
ligenter peripicite qucenam lint veteris bominis leliquiiç, 
quas mortiËcare , quas deftruere oporteat. Atque utinam , 
faxit hoc Deus! non inveniatis ibidem horrendum aiiquod 
nionftrum , uuod illud Saniluarium ^Spiritus Sanüi in i'pe- 
luiicam dx'moiiis convertit : hoc cette omni vi cxpellendum 
foret , ii aliquam cum Refurgente Chiiito partem _ habere 
cupiatis. Sed quàm facile uivcnietjs quicdam zizania , quie 
terram iftam bonam occupant , & fruöibus , quos alias pro- 
ferret , non leve atfcruut nocunientum. Eradicauda erit qux- 



^ à 



..^.^ 



dam in officiis negligencia (quamvis & hic , fi ad certum 
al'cendat gradum , mortalis elle poliit ) invenietur quidam 
periculüiua in Ipiritualibus tepor ; quidam in vanitates inun- 
danas aHeftus ; quicdam in dckdationes fenlibiles propcn- 
iio ; quJE omnia non raio evidenti naufragio exponunt ani- 
mam. Forte iuperbia , vana gloiia, amor fui, magnam de- 
prehendentur occuparc partem , etiam iliorum operum , qua: 
reftè & laiidabiliter gelia fuut. His veteris hominis rcli- 
quiis expoliate Vosmetiplbs , DileiSiliimi , ut novum indua- 
tis. Ne autem magnitudo laboris Vos terreat , aut ziza- 
niorum multj:udo , curas Veltras dividite , nee omnia limul 
& iemel led unum poil aliud eradicate. Piirao ab illis 
quCE magis nociva funt incipite ; deinde lucceJivè ad alij 
defcendite : 6c iic brevi fi-jt , ut totus expurgetur ager, ut 
veterem hominem exuatis , «Si novum induti cum C^irillo 
refurgatis œternùm deinceps vitlurl. 

(EpiLUGUS.) Sic , DiieitiiL'mi , tic fadi imitatores Chrifti , 
condignè celebrabitis Gloriofam tjus Refuireûionem , qute 
h.odie JJniverfam l'-eàticat Eccleiiam Dei. Monifiaue ergo 

mcmbra vcj!ra , qu.-c Juut fuper terram... (Col. 3.) tienor.i- 
mini... J'piruu mentis vejfr.t , O" induite novum liominem , qui 
fituundani Dewn rreatus < '« in jujiitia , C Jhnclttate veriia- 
tis. ^ Eph 4. ) In huuc iincm nee iabori , nee fudoribus par- 
citc ; & quulquid remurmuret caro , quidqiiju inimicus dtc- 
mon oblatret , forti animo pcrgite , ut propolitum Vobis 
braviuin rapiatis. Licii enim , ut inquit Apoltolus , ( 1 1. 
Cor. 4. ) ti<:èt is , ^ui forts eji , nojier liomo corrumpatur : ta- 
rnen is , qui inius ejlj) renoyaiur de die in diem.... Non con- 
templ.iniibus nobis quee videntur , fed qua non videntur. Ouec 
enim videntur , umporulia funt : qutc autem non videntur , 
eererna.... ( Luc 24. ) Aonne &i oporiuit pnti Chrijium , Cf 
iui intrare in glori^im faam ? Numquid (^ Heb. I-. ) propo- 
Jlto fihi gaudio fujiinuit criicem , lonjujione contemr.i? ... Quid 
ergo Vos conqueriir.ini li laborandum Vobjs iit , fi quid 
tbrté patieildum .'' ( Ibid. ) A'ürtt^u/n f/z//ra uj'que ad Jan gutnen 
rejiitiltis , advenus peaatum repucn<:nies. 

Generofo itaque animo , Dileitiiijmi, ( 1 1. Cor. 4. J /;;or- 

tificuiionem Jefu iti corpore nojiro circunjferamus , ui Ovitit 
JeJ'u manifejtetur in corpunbus nojlris.. ( Roin. 6. ) Si enim com- 
plantati jacli Jumus jimiUiudini mortis ejus : jiir.ul ù rcfur- 
reclionis erimus Mc morijui—percatc , viventes r.tttem Deo 

percipiemus jruaum Refurreüionis Dominica; fanclificano- 

nem. noltram , finem veró vitam (tternam ; \'itam Utique il- 
lam felicem , ubi mors dellruöa erit invitïloria, ubi nulU 
follicitudo , ubi nulius Labor , fed ^terna Béatitude , .(Eter- 
auni Gaudium , line fine , liné vicillitudine duraturum. 
Amen. 



^eu^. 



EXHORTATÏO DECIMA. SEXTA , TER-TIA IN 

Quando & quoniodo ex Plenitadine Spiritus San6li 

Replcti fuat omnes Spiritu Saii&o , & cœpcrunt loqui. 



FESTO PENTECOSTES. 

loqui debeaiit Patlores. 
Aü. II. f. 4. 



E 



A M u .s hodiè , Dileöiifimi , eamus \n fpiritu ad Cce- 
iiaculum illud, in quo Paraeletus , de Cccio in Apoftolos 
rniliys , .docuit eos omnem Veritatein , & eflufus fupcr 
yrinios ülos Evangchi Prx'cones nafceiitem Chrilli etlbi'- 
jnav'it Eccleiiam. Adcamus , inquam , Cienaculum illud ; 
ifid e.xpulüs priüs oipni cordiï frigore ac duritià , ut v.ehe- 



mens Ille , fed tamen fuavis ZephjTUS, qui replevît hanc 
üoinum, & Credentium corda commovit , nofra quèque 
concutere polüt peftora falutari impulfu , & benigno af- 
flatu ii^nem Divini amoris accendeie. 

Admircmur tantifper hujus Mylterii ttiagnitudincm , & 
atttntiùs coniideremus , qui ik quales lint , aut potiiis fue- 

riiit 



Exhortatîo décima fexta , ténia in feflo Pemecofles» 97 



fint Viri illi , quj hic repleti Spiritu SarnSo incipiunt 

hfui , ut Univerlb Terrarum Ürbi magnalici Dci annunticut. 

Ecce , Petrus ifte , qui nuiic ftans in nieiiio fratrum , 

altâ voce Judœis exprobrat , eos per raaaus iniquorum oc- 

ci^^ilFe Jefum , ( Aft. 2 & 3. ) •;uem Dtus fuJUtavit à mor- 

luis , Cujus &fe, & alius ApoRolos teftes eue ciicit ; ille 
idem el{ Petrus , qui paucis antea diebus , ad voccm an- 
cillulte trepidans , horrendo anathemate Dominum iuuni ab- 
juraverat. Ecce adliantes ei viri , qui jam Judxis , coii- 
grejatis in Jerufilem ex omni nizticne , qua fub cœlo ejï , 

Jelu nomen annuntiant , ncc liûorcs , nec carceres , nec 
tormenta , nec poteftatem ullam metuunt ; iidem illi luiit dil- 
cipuli , qui cum JMagiftro fuo nequidcm unâ horâ potue- 
rant vigilare , Iploque reliiSo , tOrpi fugà laluti fua; con- 
fulendum duxerant. 

Verbo Viri illi, qui, qusmvis triennio edofti in fcliola 
Chriiti, & illuliribus lilius Ilominis Dei excitati exemplis , 
adluic iiifirmi erant & irabellcs , tardi ad credendum , ter- 
renis aftetlibusimplicati , imperfedli &i. carnalss ; ecce modo 
nautati funt in novos horaines ; totum enim quod terreflre 
in iplis erat coiifumlit Divinus Ignis , t5c corda eorura pu- 
hficandu ità iiiflammavit , ut nihil nunc remaneat imper- 
feftura , nihil vacuüm ,• led npUti funt omms Spiritu S.mclo , 
loquumur miign.iliii Dci , Evanijelium annuntiant cnrn fiiiu- 
cia , & in prima fua Prxdicatione tria millia animarum ad 
Chrifti Fidem convertunr. 

Sic nempé inpletura eft , quod olim Dorainus per pro- 
phetam Joel prsjdixerat : ( Joël 2. & Aft. 2. ) In novijjl- 
mis diebus,. .. eff'uadiiin de Sfiriiu meo fuper omntm car- 
nem : Cf prophetahunt ftiii vejiri , C' filict vejî-a, . . ù duho 
prodigia in c^lo furfun , & J:gna in tertit dtorfum 

Contemplamini, Dileftiliimi , fubitam hanc (ü; fLiiciiJimnm 
metamorphofim , quam operata eft Spiritus Sanfti in Apof- 
tolos efl'ulio. Satiate animas Veftras tanti mediiatione IMyf- 
terii : led ne fru<ftu vacua lit , & in m era fpeculationc h-xc 
Veltrahi-creat meditatie, recogitate intra Vosnietipfos , ideô 
Vos in Hac Domo veriari , ut priretis \'os ad illum diem ; 
diem , inquam , (irdinationis Vedru; , que Spiritus Sanftus 
eamdem prorfus in Vobis operabitur catafiroplicn , li digne 
Vos invsniat pr<eparatüs , &. ad Dona Sua rc-cipienda ido- 
reos. Tune nempe Spiritus Ille Conlblator djcehii vos omnem 
veritatcm : ( Joan. 16. ,. illuminabit intelleflum ; voluntatem 
accendet ; purificabit & fauftificalnt corda \'ePira legregnbit 
Vos è medio populi l'irelis , & aflumet in Opus jNIini- 
fterii; atque, ut rite illud poliitis traftare, Jgnitam Vobis 
dabit Lingiiam ad loquendum MagnaliaDei, & annuiitian- 
dum Verbum Domini cum omni Hducia. ( Aft. ;8. ) 

Quemadmodum itàque dupLx Donorum genus acceperunt 
Apoltoli, unum quo interiùs relbrmati l'unt , aljud quo ad 
pr-JEdicationem fuerunt infîrufti , ità ûc in Vos duplicia 
Dona Idem Spiritus eilundet ; primo Icilicet à terrenis afteûi- 
bus expurgatos in novos mutabit homines , & griitiis illis 
ornabit , in quibus propria Ve.tra Sanûificatio conlliiit ; 
alia deindè luperaddet Dona , quibus digiia fiatis inliru- 
menta , ut haiic quôque Sanftilicationem per minifterium 
Veltrum in populo fideli Idem Spiritus oper-:tur. Faxit 
milericors Deus , ut , quandu ad î\Iunus Aportolicum ailu- 
Biemiiii, verificetur in Vobis iliud quod de Apollolis legimus 
RipLù Junt amnes Spiritu Sanclo , C" c.rperunc ioqui ! ( Att. 2.) 

Sed quoniam jam pluries lermo luit de rebus illis, quœ 
ad inteinam Veltram Siuitiincationem conducunt ; ideô, 
his hodiè prœterniiilis, eu tantum attentloiii Vefira; pro- 
ifonain , qucc ad Munus Ivliiiifterii publia , Vobis alii^uan- 



do imponendi, pertinent; hoc eft , docebo Vos , & quan- 
tum potero inculcabo , quid lit illud Loquendi Munus, quod 
poil acceptum Spiritum Sanftum obire debebitis ; quas ha- 
beat partes , & quomodô in illo verfari Vos oporteat.' Quod 
dum aggredior, Tu Ipfe , Spiritus Aime, linguara meam 
erudi ; du ignitum eloquium ; accende Auditorum meorum 
corda,, & ad tantum Minifteriura , eo quo decet ardore , 
adimplenilum eos inflamma. 

( In Injlruclione pofiium efi primarium Pafioris Officium ) Pu- 

blicum i.oquendi Âlunus , quod penés Paftores Eccleli» 
elle voluit Chrillus reduci quidem potelt ad Inftruftionis 
Officium ; fed hoc fub fe varias continet partes , multam- 
que req.uirit fcientiam , multum ardorem , magnam lanfti- 
tatem & chantatem , ut Paftores, qui (Rom. i. ) fapi^n- 
tibus O infifientHms debitores funt illo eodem Otficro fe- 
cundùm totam fuam latitudinera riti fungantur. 

( (^uod muhis adjiruiiur argumentis. ) Quod autem primaris; 
Paiioris partes in Inliruftione vcrfentur , planiliimé evin- 
cunt verba illa , quibus Chrillus in Evangelio ulus ell , 
dum folemnem iltam Apoftolorum Legationem indituit , 
eofque Otlicii, quod in illa peragenJum ellet , admonuit : 
( JVlatth 2Ö. ) Euntes. . . . inquit , doceie omnes génies : bap- 
ti\<inics eos in nomine Patris Cr Filii Cf Spiritus fancli : do- 
centes eos ferviire o.-nnia qu^ecumque mandavi vobis. Vel , ùt 
apud ÎMarcum legimus ; ( Marc. ló. ) Eûmes in mundum. 
univerfum priidicate Evangciium omni creatum. Docere i"itur 

Mylleria Fidei , Prxcepta raorum inculcare , exhortarl ad 
Evangelicas Virtutes , viam Salutis oftendere populo, at- 
que hoc modo par.ire Domino pUhem perficl.im, ( Luc. I. ) 

longe primum et Paiioris ^lunus , ad quod exercendum 
accepit P.liiiiitTi Sacri carafterem, & quaii legatus quidam , 
hominibus à Djo datus , per Uaftionem Spiritus Sanfti 
conliituitur 

Legimus Aftorum VI inprimitiva, qua: erat Jerofoly- 
mis , Ecclelia murmur exortum fiiille inter Fidèles , cui 
eleëmofymc , qua; inter illos quotidic folebant dillribui , 
occalionem d'jderant. Magni prorsùs momenti erat mur- 
mur illud compefcere , & communcm illam charitatem , 
qux lignum erat diiiinftivum Credentiura integram fervare 
& illccfam : & tamen , non obllante hujiis negotii momento , 

non efi tsquum , inquiunt iVpoUoli, nos ddrelinquere verbum 
Dit, & minifirare meiifis. Quid ergô ? l^iros . . . . fepiem ^ 
plenos Spiritu fanclo conftituunt fuper hoc opus. Nos vero , 
adjiciunt , omtioni , &■ minifierio verbi inflantes erimus. Hoc 

igitur reputahant primarium Apoltolatùs fui Otlicium,cui 
reliqua qua^vis deberent cedere ; Hoc libi prie cieteris om- 
nibus relërvabant : atque hôc e .eniplo fuo Paftoribus often- 
dunt , quodnam lit IMunus quod inprimis curandum iplis 
lit , & reliquis omnibus ar.teponendum. 

Paulum audite, dum in periona Timothei quofvis Eccle- 
fiarum Pncpolitos inltruit. ( II. Tim. 4.) Pnvdic^ verbum, 
ir^quit ad diieftum fuum Timotheum ; fed quomodô vuk 
Veroum illud pra;dicari Paulus ? Infla opportune, imporuTnè : 
iirgue , obfecra , increpa in omni putientin ù doclrina... Vigilu , 
in omnihus Liicr.i , opus fac Evangelifi,^ , minijUrium luun im- 
pie. Omni igitur tempore, omni occaiione, liveopportuna lit 
iive importiuia , pncdicandumPaltoribus euuntiat Paulus , & 
variis i!Us phraiibus inculcare voluit, unum femper idemque 
effe Officium , à quo numquam cellandum lit , "^taX quod pro 
variis circumltantiis varia quùque methodo traftare oporteat. 
Ilinc & alibi de llipfo dicit : (I. Cor 9. ) Si Evangdiiavero , 
non efi mihi gloria : necejjiirzs enim. mihï incumbii : va: enim 
mihi efi , Jî non evange/i^avero. 



98 



Exhortatlo décima Jexta , 



Quul antcm mîramur , tantam i-irœdicandi & exhortandi 
necellitatera PaRoribus Ecclefix^ Cliriltl iiicumbere , cùin 
ipümet Pi-ophetx & Sacerdoces Vcccris Le^is, qui umbrte 
tantum & tigurse deferviebaiu , hâc càdem iieceintate fub 
pœna anathemaiis eflent conliriai ? Quàm amarè Deus in 
variis Antiqui Tertamenti Scripturis invehitur i.i canes illos 
mutos , qui_ cullodiebant Domum Ilraël ! Quàm rerribili 
Voce commiuatur , le fanguineni pop uli requilîturum' de 
manu fp.eculatoris , qui vl^.rie gUdium '.enienen^ & non 
injorwcrU hucànit! ... Fili hominis , ( inquil ad Ezechiëlem 
[ Ezech 35. ] ) fpeculaconm. dedi te Domui Ifrail : audUns 
ergo ex un mco fcrmonem , annunc'iabts eis ex me. Si me 
fil cerne ad iinpium : impie., morte marierls : non fueris Iccu us 
ut Je cujlodiat imjius à via fua : ipfe impius in iniçu'tate 
Jua inurierur , fanguinem autem ejus de manu tua reciùram, 

■ Vel iola itàque l'altoris negligoiria , vel folum ejus filen- 
tium iufficit , ut eorum pcccatorum , quœ committit po- 
pulns, habeatur reus; iuiiicit hoc, inquam, ut inique iffi 
Ipeculatori imputetur animarura jaftura, quœ, ipfo fi- 
Jente , pereunt. 

Meritô igitur hanc infiruendî necdfitatem inclamant Ca- 
nones Ecclelia; : meritô hanc inculcant quotquot fucrunt 
Concilia : adeôque intelices prorsùs fuiit Paftores illi, qui, 
furdas tot clamoribus aures pribentes , ex hàc negligentia 
Jua in continuo verfantur peccuto mortali. Audite'Gre- 
e^crium in egregio Libello, qucm de cura Paftorali con- 
icripiit , ità de hujufmodi negligcntibus ratiocinuntem : Si 

yo^uios , inquit , James aitereret & occuLa [rumcnta ipfi fer- 
rèrent , autores procul duiio mortis exijlerent. Qud itàque 
pUîlindi fint pand confi.dircnt , aui ,, ciim famé Verhi aninut 
penant , ipfi panem perceptie grarite non minijlrant. Undi C' 
tenèper SaUmonem dititur Prov, 11. Oui aijiondic frumenra , 
maledicetur in popitlis. Ità Gregorius Papa. Et profcftô ii 
nalediccndi lint illi , qui frumenta abfcondunt deltinata nu- 
triendo corpori , quod utique leriùs aut citiùs periturum 
ell, &: in terram , undèdefumtum eu, reverfurura : quancô 
magis horribili ccrsm Deo & hominibus maledifto lubja- 
cebit, qui abfcondit frumentum Verbi Del , iibi eo fine 
concreditum , ut illud in populos diilribuat ; licque non 
corpora , fcd animas perdit , linè hàc fua negligentia tbrté 
îeternùm vicluras y jNeque talis immilericors tantum eft , 
led verus fur & latro ; inju^his in Deum , in Eccleiiam , 
in populos Iibi fuljeftos, quandoquidem vinculo juliitia; 
fe obligaverit ad frangeuiium Filiis fuis fpiritualem hune 
Panem, quando ad Piiiniftcriura aîTumtus fuit, & ad cu- 
ram Palioralem promotus. Quid boni de hujufmodi iperes 
homine,qui proprios filios crudeliter enecat, & qucm jam 
quodum fenfu meritô dixeris à l'ide apoftatam ,juxta illud 
Paullnum ; ( I. Tim. 5. ) Si fuis . . . fuoru.n . . . curam non 
halet , pdem negavii , Cf eji infiddi dcter-or. 

( Tiifilluntur jalfif juoru ndani excuja'ioms. ) Perpendite 

itàque, Piledinimi, hujus negl'gentix gravitatem ; l'umque 
in xUinilîerio Sacro verfabimini, femper habtte arte ocu- 
los , quanta lit in hoc criniine crudelita.s , quanta iipjuiU- 
tia , quantus horror. Xolite poirô înani fiduciâ Vosme:ip- 
fos decipere ( ùt quidam faciunt) qui txcufuiiones in pcc- 
catis quxrentes, dura variis prcctextibus tranquillos fj red- 
dere fatagunt , & confcientiam ohnabilare , non minus ideo 
ca.lunt foveam,&cum operariis iniquitatis in abylfum in- 
ferni detrudentur Ut autem \'ûbis lugi^eram, quàm varié 
fibi in hac par.e men'iatur i:iiquitas , videamus breviter 
quibulham palliis plerique , excuiàndi fui causa , hic fo- 
Icant nigiisentiam fuam obcegere. 



( Excufivio prima.) Sunt înprimîf, qui prîctendant, po» 
puium fuum non tam frcquenti indigere irfiruftione , eo- 
quôd fufticienter ea noverit , q\xx ad Rcligionem Chriftia- 
nam pertinent. Sed quantum hi aberrant Deus Bone I Quàm 
mulii quotidiè pereunt in medio no'iri , live quôd l'idei 
IMyfleria, five quôJ Régulas morum & Legis Divnue igno- 
rent prîecepta ; & quàm durum P^flori remanet judicium, 
fi vel una è gregè fuo anima , pro qua Chrillus Sungui- 
nem fudit, ejus culpâ, ejus neg)igcn:ià pcrdatur ! Deindè 
multi funt & benè multi , hebttes adeù & tardi ingenio , 
ut nisi continuo eadem ipfis inculces , ftatim ea , qu:e 
didicerint effluant. Sed , eito , noverint Fidcles tibi concre- 
diti prima Fidci rudimenta : an hic forte h.rrendum eft ? 
Numquid ulteriùs oportct cos cognofcere , quâ difpofitione 
ad Sacramenta debeant accedere ? nucnquid de ^'lrtutis ptil- 
chritudine, de peccati iniquitate , ae mediis hcc evitandi 
& illam acquirendi edoceri ipfos necefl'e ell ? &. poltquam 
hœc omp.ia fciverint , illuiîratus quidem eo cafu Veritatis 
lumine erit intelkdtus ; fpiritus promptus erit ad obedien- 
dum Fidei : fed numquid inter tantas carnis iufirmitates , 
inter tot undique teutationum proccllas , continua adhor- 
tatione voluntas in bono firmanda erit , & ad jihid no\'o 
ftimulo incitancia .' Certe Crudzlis foret pater, qui filiis nu- 
trientem quotidiè cibura fubminifirare denegaret , eoquôd 
jam vegetà elfent & florente corporis conltitutione Porro 
A'erbum Dei nutrimeutum eft a.iimx' quod tuis debes ; nee 

fine caufa fcriptum eft .- ( ApOC. 22. ) Qui . , . fancius , fanc- 

tificetur adhuc : udeóque , quantùmcumque profecerint , im- 
menfa , niihi crédite , Dileûiliimi, hic femper iupcrerit col- 
llgenda médis 

( Sjiunda.) Alii funt ècontrario j qui fuam in Prccdicando 
delidiam rejicere volunt in fubditorum fuovum duritiem ; 
eoquôd, ùt ipli exiltimant , aut nuUum , aut exiguura fruc- 
tum repctitre ipforura Prasdicationes atfeiant. Sed num- 
quid hi fciunt , Chrillum dixiffe Apoftoiis : (Luc. 21.) in 
patienria vejira p ffid biiis animas vejlras y Numquid hi au- 

dierunt docentem Paulum : ( IL Tim 4.) Infla opportune^ 

importuné : argue, obfeira increpa in omiii patientia ? Tsum- 
quid amarè conqueritur Ifaïas : ( Ifaice 5.3. ) Domine qu's 
credidit auditui nojïro? Nec tamen pro} terea ab implcndo 
iMunere fuo ceffavit Propheta : ficut nec ctiam celiavit .le- 
remias , quàmvis &: ipfe exclamet ; ( Jtrcm. 20 ) Fadas ejl 

m':h\ fermo Domini in oppro! r' um , ij' in d<irïjum tuta die. 

Quinimo Ipli Chrilto idem hoc accidit , nam ùt ttftatur 
Evangelifta Joannes cap. 12 Cùm . . . . tama j'gna f'ei:'fftt 
coram eis , non credèf'an'- in eum. 

Non igitur propter hœc ab exhortatione ceflandum eft , 
fed contra hase ip fa obftinatio & contradictio taaidem du- 
plicandi caufam pra:be!;t : nam , ùt inquit Chryfoüomus : 

Si n <n perpuiftris kodiè , cras perfuud^bis. Gutta: fœpè ca- 
dcndo laj>iiem cavant. Arbores rigandse funt imbre fre- 
quentiùs repetito , ante-^uam flores & fiuitus producant. 
Non unico jaûu omnes , quos delideras , capits pif^es ; 
fed, qui maiiè eliugcrint rete , fone ad vefperam eodem 
capientur. Et numquid Dominus apud Ifaïam dicit : ( Ifaise 
55. ) Verbum meum , ^uod eg-edi^'iur df ore meo , njn rever- 

teiur ad me vacuüm Frucium igitur femper aliquem habe- 
tit Pricdicaiio tua, fi prout oportet, DoÛriuam Sacram 
(I. 'i'hell'. 2 ) non ut verbum hominum , fed (^ ficut ejl verè) 

v:rbu.T. Dn ovibus tuis proponas. Hoc tot egregii Pafto- 
res expcrti fui.t, qui fxpè Communitates intégras , infeûas 
criminibus , iniquiiatibus in\olutas e diabuli fynagogis in 
Con^jre^atioucs Filiorum Del traufmutârunt. ]i,i (juainvii 



mtia in Fejîo Pentecofles. 



99 



c'ecem , qukmvis pauciores , quàmvis unicam tantum , 
mukorum annorum labore , lucrareris animara , adhuc 
magnum te habcre prx'iiiium reputabis , (i leliimare novc- 
ris pretium Sani;uinis , qiiem Chriflus pro hac anima re- 
dimenda eftuudcre dignatus alt 

Demus tarnen te nihil proficere. Quid turn? Tu INIunere 
tiio funüus eris ; non enim iiicceflum à te qucerit Deus ; 
fed luborem , fed ^linifterium. Piantare tu dcbes & riga- 
re ; Deus autem , ubi volueri: , incrcmentum dabit : iibi 
ve.ü noluerit, nihil libi de promifsà dee;it mercede. Nam 
& hoc iplum loco Ezechii'lis jam iuprà eitato aperte pro- 
m.ttit ; ubi po'tquam dixerat , ftfc , tacente fpeculatore , 
fanguinem animœ, quie periret , à manu ejus ede requili- 
turum , ilatim adjicit : ( Ézejh. 33. ) 5/ auttm annundante 
ti ad tmpium ut à vi'ss fuis LOnvtriiitur , non fuerll conver- 
Jus à viiz fua : ipft in int qui- aie f ua morieiur: porra tu ani- 
mam luam lUurajli. 

( Ttnia. ) Elt & altera Paftorum claffis , qui raro "\'er- 
bura Dei annantiant , eoquod caulentur , fe minus ap;os 
cliè ■MiiiirterJo , & talcntis iufficientibus deflitutos. Sed quàin 
iufulla elt h;ec excijfaiio ! De injuria libi illata fuilient con- 
qutlti , li hóe tiuilo pa,ii fuiffent repuUam , dam ad Curam 
animarum aipiiabanc... Si Pafiorali Muncre, ut oportet , 
fungi nequeas , tu, qui ità loqueris, renuntia -loco Pafto- 
ris ; depone nomen , quod tibi non convenit. Quid de Ad- 
vocate diceres , qui caiU'as non polTet defendere ? Quid de 
Meriico , qui artem mcdendi ignoraret ? Apage igitur, fi- 
niiles prxtextus. Què fxpiùs , quó citiCis Prïedicandi ÏMi- 
nilierium c.xercebis , tb feliciùs in hac arte , cujus necef- 
fitas jam tibi incumbit , facies progreflum. Quód ii Gre- 
gem tuum ames, li zelum Dei , fi charitatem Palioralem ha- 
beas , vix erit , quin cuai fruiflu Verbum Dei tradare pof- 
Jis ; amor enim eloqu^ns ell,rec deiunt amanti verba, ut 
id , quod intus ftntit, exteriiis producat. Adde , non ac- 
clamaciones tibi quxrendas efle, led fletus : non plaufus ; 
Iwd gcmiius, fed cordis converfionem , fed dignos Pœni- 
tcntitc fruflus. 

( Quarta. ) Sunt demiim & alii qui fecuros fe putant , 
fi in cooperatorem quemdam conjecerint Pitedicandi onus , 
dum interim ipfi aut aliis negotiis , aut ( quod pejus elt ) 
rug-.s tk oilo indulgent. At non ità fentiebant Apoftoli , 
qui ipfara eleëmo "ynarum dillribu:ionem , opus utique dig- 
niilimum , & ad difciplinam pacemque Ecclel'.a? Jerofoly- 
mitanœ multùm conducens, rejicieb-.int in alios, ut ipii .Aii- 
nifterio Verbiinftarent , prout jam fuprà vidimus. jNumquid 
■ tu in Pafiorem elettus es '^ Nuraquid tii prxfeftus populo 
Dei? Isumquid tibi concreditum eft IVlinillerium , ut Oses 
vooem tua.n audianc ; ut tu ante illas vaJas & ad pafcua 
eas deducas ? Numquid e\ eo capite fullentationem acci- 
pis ? Qua igitur fronte in alium , invito L'omino Gregis , 
illud audes Munus conjicere ? Profcfló gregalcm paftortm 
cito ejiceret paterfamilias, fi per feipl'um gregis curam fub- 
ire recufaret. Cum infamia Ducem txtreitCis repelleret , qui 
m alterum vices fuas in committcndo prœjio & rebus bel- 
licis curand.s transferret Numquid crudelis eft, & cul- 
panJa mater , qua i.ifjntnlo fuo lac denegat , &: alienie tra- 
dit nutriendum , ii ipfamet po.ik enutrire ? Ari.-e j;m, Paf- 
torem , 'qui inüruuionem populi negligit , autoritatem fuam 
feniim deperdere ac deftruere fiduciam. illam & smorcm mu- 
tuum, qui, dum inter Redtore^n & Populum fubfiftunt , 
niirabiles elfjctus ingentemque uiilitatem fuient producere. 
Locum, prxterea dat ichifmutibus illis , de quibus jam Pau- 
Iu5 conquerebatur i ncinpe dura u&us di*;it : (J Cor. i.) 



E^o. . . fum PauU : ego aut-mn ApoUo , & alter , ego. . . Ce- 
flt.t. Deniüm quam trilte eft Paftori , renuntiare.]iarti maximae 
mercedis, iibi alias prtcparatse , & negligentia fui eflicere, 
ut alter Coronam ejus accipiat. 

Htcc tarnen non ità difta iint , Dileoiilimi , quafi coad- 
jutoribus uti non poffent animarum Pultores : exigit certè 
hoc aliquando numerus populi f idelis ; exigit i.i valetudo 
& infiraiitas corporis : neque enim decet hominem , jam 
viribus debilitatum per labores IMinirterii, loco fuo Ilatim 
dcturbari SnA hoc volo, nihil hic negligentix dundura 
elTe ; volo, debere Paftorem , licèt coadjutores habeat , 
feipfum tamen primum in INIiniltrando , quantum potcft , 
exhibere, reliquofque zelo &; exemplo vincere : hoc volo, 
non ipli licere levi fub prxtextu in alios onus conjicere ; 
prxRat enim cum gloria in medio prcelio occumbere , quam 
deiidià aut turpi fuga arma abjicere , & lub fineni curiCts 
propofitum pcrdere bravium. 

Planc iraque inllruendi necelfitatem fempcr ante oculos 
habete , Dileftiilirai , quando ad Minifterium Sacrum fueri- 
ti*; provefti : nee profeftù deerunt Vobis exempla , quae 
poilliis iniitari ; id enim ad gloriam Cleri Batavi di.xero , 
populum ibidem pafiim meliùs quam alibi in Reüuiouis 
Ofiiciis inftruiSum elle , & Paftorum fuorum voci obtem- 
perantem. 

( Injirucïionis muitte funt par es.. ) Sed &: HUnC operoe 

pretium erit, Inftruûionem , quam hucufque in genere con- 
lideravimus , tantifper partiri , & de pnecipuis ejus Parti- 
bus brevicer diicurrere. 

Tres primariie hujus Minifterii Partes funt : nempè Ca- 
techifmus , Conciones , &: deinde Adhortationes privatte , 
quoc five in Tri'.ninali Pœuitentix , five aliâ data occa.ionfr 
occurrunt peragendx. 

( Catech}fmus maxime ejl neceffarius C- uttl-JJimus ) Infiruc- 
tio Catechiftica unum elt ex piimarÜs oificiis , quod inter 
omnes iiias Funftiones P.iftorem oporteat hahere cordi : 
oflicium eft, inquam , fummà dignum follicitudine, eoquod 
in popuii Fidells mores «ït lalutarem vivendi normam maxi- 
me foleat induere. Si enim verum fit illud Scripturx : ( Pro- 

verb. 22.) Adolefcens juxia -iiam fuam, ai^m cüm pnuf 
rit , non rzcedet ab ea : quis non videat , à Catechifmo to- 
tam pendére Parochix Salutem ? Quomodo enim reöé gra- 
dietur, qui viam Salutis ignorât, qux utique -via in no- 
titia Myfteriorum Fidei & Doilrinx Chriftianx confiftit ? 
Quam terribile , fi Paftoris culpi vel unica propter hanc 
ignorantiam pereat anima ! Quam tremendum , fi parvuli 
Panem petant , & ncmo fit qui illum frangat ! Quam cré- 
dule, fi iniereant tenelix ifix plantx, eoquod défit manus, 
qux illas falutari alpergat rere, & nutnmentum qu6 in- 
digent fubminiftret I 

Si juventutem inftruxeris , fi Timorem Domini ipfi in- 
culcaveris , crefcet hxc ( Pfalm. 127.) fum novzU<t oliva- 
rum , iu circuiiu tuo ; adolefccntes, ad Viitutem & SaniSti- 
tatem crebris inftruftionibus eftbrmati , furgent in altum 

(Pfalm. I.) tamqu,:ni llgnuti , quod planta-.wn eji ficus de- 
curjus aruarum , quod fruclum fuum dabit in tempore fuo. 

Coaeqiialibus fuis erunt ad incitaraentura , feiiuribus ad 
exeniphim ; granoiores fafti fuos edujabunt in Timore 
Domini , ficque labores tiri à generatione in generatonenf 
benedicentur : imè , quàmis Paiochiam haberes in proiundum 
fcelerum demerfam , hóe medio eam pauiatimimmutabis , & 
formabis Deo populum accepiabiLim ,fcctjtorem bonorum ope- 
raw. ( Tit. 2. ) L'bi contra, li Catechilmura neglexeiis , ju- 
vcmus, uefcicns Vium Si:lutis,ifl quicvii ciiaiina-prœce]^ 



lOO 



Exhortano décima fexta, 



ruet ; facrilegii curauhbit facrilegiis ; iinè remorfu con- 
Icientia: paliionibus fuis hxabit Ihcnum , 3c ingravefceiite 
iccatc , niaijis übfirmaca in raalo , Deique Prœcepta , île qui- 
bus numquam cogitavic , flocci faciens , mox dabu pro- 
geniem le nequiortm , & ad oinne malum c.\emplis paren- 
tuni i'uorum incitatara. 

Bonus itaque animarum Paftor , eâdem quâ Salvator be- 

nignitate , dicat : ( ïNiaic. lo. ) Sinlce junutos venin ad me y 
illos matris adinftar ibveat in linu ; lac eis ialutare , & te- 
nellic iitl œtati congruum propinet ,• nec uUum ex ipiis per- 
mittac curas Tuœ lubduci , uisi jam plenè adultum , atque 
in omnibus , quiï ad Salutem pertinent , probe inititutum. 
üiü momentolb illi Minillerii Paitoraiis Orticio fatisfaciet , 
& gaudium dabit Angelis Dci , parvulorem illorum culco- 
dibus. Pauperum aucem prie rcliquis omnibus in hac ma- 
leria curam habeat Pulior , eoquôd ipli prtc rel'-^uis magls 
dereliâi lint , & domi t'orisque majoribus tentationilus ex- 
ponantur. IMundus quideni lolet pauperes defpicere l'td ab- 
lit hoc à Sacerdoce, qui novit (Plalm.?!.) bonorab-L elle 
nomin toram corum Domino , eofque fpeciali titiilo Mem- 
bra elle Chrifti , qui & Iple pauper fuit , & paupertatera 
adamare Sucs edocuit. 

( LUindi Conciunds , quas rite peragerc oporut. ") Porrô quod 

relpeûu juniorum operatur Catecliifraus , id in provedio- 
ribus ( qui nimis licpe Catechilmum negligunt ) operari 
debent fréquentes Panoris Conciones. Oportet iyitur, ut 
& hie initrudionibus plenîc fint : atque iileo propouenda in 
illis identidera fidei noltne IMyfteria , inculcandœ morum 
Regulx & Veritates Eyangelicce , quas in Catechilmo fue- 
runt edodi ; ut ità retiicûtà fubindé eorum omnium me- 
morià , hœc lemper prx oculis habcre pergant Fidèles. 

Ablcedanc itàque procul illi , qui in Catîiedra Veritatis 
liBgâS & tabulas divendunt : qui leiplbs poiiiis pricdicant 
quam Chiiltum : qui egregiè le fecille putant , li per horam 
integram intlaio verborum apparatu multa dixcrint , é qui- 
bus nihil inilrudionis , nihil undionis , nihil utilitatis eli- 
cere valeas, quos merito cum Apoftolo vocaveris : (IL 

Cor. 2. ) AduLerantts verbum Dei. 

Hœc & limilia fugiant Padores ; fed fequantur ejufJem 
Pauli monita ; Iciant le pro Clmjlo... L-gatiom fungi , tam- 
^uam Dio per iplüs exhonintt , ( II. Cor. 5. ) ac propterea 

non egrediacur ex ore ipforum miWerbum fanwa , irrepre- 
kenJibiU. ( Tit. 2.) 'Ddvmaz profin.is vocum noviuiUi : (I. 

Tim. 6. ) non traitent Verbum illud , quaii elfet verbum ho- 

minum , fed : fuut ejl verc ) vertuni Dei. ( I. ThelT. 2 ) At- 
que ideô in Sacris Litteris , in Sandis Patribus , in Ca- 
nonibus Eccleli.e , aliilque venerandis documentis verfati 
fint , ut poiTin'. eriiftare verkum- uonum. ( Pialm. 44. ) 

Statum quoque Üvilis lui pcrfpedum habeant < uc Cibum 
diltnbuant variisejus necellitatibus acconimodatum. Nura- 
quid Chrilius Iple Dilcipulis Suis dixit Jean. 16. ..Mal- 
ta hiibeo vcbis dieere : fed non potefis portare riodô ( Joan 
16., Numquid Paulus Corinihiis Icripfit : iair vobis poiu-n 
. didi 5 non ejlani : t:ondùm enim poter.iiis ? ( I, Cor. 3. ) Olia- 
propter li aniiiiadyertac Paitor , multam elle V. G. in po- 
pulo luo ignorantiam , tune raukô frcquemiîis incuket Re- 
hgionis pruicipia , quam alias efiet t'adurus : li noverit , 
vitia quiudam in Grege fuo dominari ,'in illa acriùs & 
i'requentjùs invchatur , quàm in alia qux ibi minus lunt 
cogniia ,' cujus rej e;:emplura habebit in Chryloftomo con- 
tinuo inledaute jurundi conluetudinem , apud Antiochenos 
("110 tempore grallantcra. Pro ^-ualiiatc audiemium , inquit 
tirc^orius , formari diba ferma Doüorls. 



Verbo ; C rtôlè tradare velit verbum veritatis , ( II. Tim- 

2. ) utilia tantum dicat iSc vera , populique fui falutem unicè 
prcc oculis habeat. Docente te in Ecdefa , inquit Hierony- 
nius , non clumor populi , fed gemirus fulcitecur. Lucryma: 
audi arum , laudes luœ fini, , . . Nolo te déclamât ore m ejfe , 
Cf rabulam , gnrruliimque , fed myjîeriorum periium. Hos au- 

tem gemitus , has lacrymas excitabit Paftor , ii primus iple 
pradicet illa qux prcedicat , Gregique fuo raagis adhuc ex- 
emplo quàm verbo pr-jcluceat : li , plenus Spiritu Sando , 
cum pia quàdam induftria penetrare fciat in Auditorum fuo- 
rum corda, atque ibidem fandos illos motus excitare , qui 
faciunt , ut horrori.ra de peccato concipiant , ut virtute 
deledentur, ut ignito in Deum amore fursùm efterantur. 

( Tandem /'-iyauv adhonatiines. Cunfderationes circa ilLis 
hic vari,-c. ) Prxter hîcc Publica Minilteria , in quibus mag~ 
naita Dei loqui oportet Sucerdotem , reliant Privatx Ex- 
hortationes , quibus lingulos'ex fuis inftruere & ad virtu- 
tem animare debet , five in , live extra Confellionis Tribunal. 
liic juxtà Apoftoli monitum nunc argucndum , nunc in- 
crepandum , nunc obfecrandum , idque in omni paùentia , 
& doclrina ( IL Tim. 4 ) Inftandimi o^'/'or.'u/;è & /m/'onü.T<.' , 
fi velit -Sacerdos opus fucere EvangeliltK , li velit Mini- 
fterium fuura iraplere, Haju"; sutem Minifterii partes adeô 
funt variata;^ aileù dilUciles, ut, nisi prudentià multA pol- 
leat PaRor , & fcientiam Sandorum poliuieat , vix illud cum 
aliquo lu.'cell'u umquam lit adimpleturus. Nunc er.im opor- 
tet folari JuflùS , eofque dirigere in fubliraioribus iftis per- 
fedionis vus , quibus ad apiccm Sandltâiiî contendunt : 
nunc cum peccatoribus ugcndum , qui partim judiciis Di- 
vinis terrendi funt , ut à peccato deliftant : partim ad Fi- 
duciam animandi , ne in dcfperationem protrudanuir. Nunc 
excutiendi funt inquietre confcientiîc fcrupuli : nunc delides 
& tepidi ad Virtutem accendendi. In hoc homine frœnare 
dcbes ambitioneni ; comprimere invidiam ; avaritiara expel- 
lere ; fuperbum animura humiliare : in alio fiftere debebis 
lu.Kuriam ,■ dilVumpere infelicia , quibus ligatus eft , vincula ; 
pirtelcindere occaliones peccati ,• inveteratas habitudines in 
novam vitœ form.nn commutare. Verbo : fingulis animîc 
morbis convenieniia adhibere remédia Boni Paitoris ell Offi- 
cium. Quis autem non videat , OlDcio tam diificili ipfura , 
ùt par eit , defungi non polfe , nisi varia fit fcientiâ iiiftruc- 
tus , nisi Spiritu Sando fit plenus 7 Undé & Augultinus 
redè di.xit ; Sikil fie probat fpir.tualem virum quàm peccati 
alieni traclaiio. H;'ec autem tradatio eö majoris momenti 
elî , eo magis periculola , quôd ab illa non Ovium tantùra 
fed & ipfa Paitoris dependeat Salus : redè enim illis ap- 
plicatur , quod olira Judicibus à fe conftitutis priecipiebat 
kex Jofaphat ; ( IL Par. 19. ) p'idett. . . quid faciaus : non. 
enim hominis exercecis judicium ^ fed Domini : Ù qttodcumçue 
judicaveriiis , in vos redundabit , 

(^ïrlarum in arùculo mortis fumma neceffiins. ) In hlS omni- 
bus igitur foîertem oportet elle IViiuiitrum Ecclcliii; : ve- 
riim hxc folertia duplicanda eft , ubi de infirmis agitur jam 
brevi morituris Tune enim dejcendit duibolus ad illos, 

Uahcns iram magnam , fciens quôd modii um tempus habei ; 

( yVpoc 12. ) & lie ex una parte tenrationes magis viokntœ 
iiunt quàm umquàm , rium ex altera fn?pè folito infirmior 
ell xger , & ad reliftcndura holti dcbiiior. Fradis lirpè 
vinbus , fopitis feniibus , coiiftri6;o corde , feipfum juvare 
vix poteft ; çircumdatus quóquc ttrruribus mortis , pecca- 
torura fuorum confciemia premitur , & ad ïcternitatis in- 
tuitum exhorrct. Denique tune agitur de momento temporis 
à que pendet animie illius fempiterna fors ; de momento 

iuquam , 



tenla in Feflo Pentecofles. 



lor 



ïnqtiam , cujus jaflura reparan numquàm poterir. 
lias rationes attente perpeiuüte , Dikdtiilimi i5e numquàm 

excidat à memoria Veltra quantum foUicitucüneni moruuris 
debeat Paftor. Iileoque dum ad Minifterium perveneritis , 
obteltoT Vos per Viicera Chrifli , ne in hoc punfto opem 
Vellram deliderari permittatis. Prxlei.tia Sacerdotis ayoni- 

•zantem refocillat , crigit in fiduciam, dirpi.]lit tentatio- 
Bes , & à verbo , quod de ore ejus procedit , nnn raro 
pendec morituii Salus. Ciudele nimis eft luüantem cum 
dxmone animam , in hoc momentolb tempore , libi Ibü line 
adjutorio relinquere : ac proptereu nulias diflicultates , quan- 
tùmcumque etiam graves lint , in hoc pundto l'uyite : agite 
quod potellis , & cogitate , propriam Vellram Salutcm peri- 
clitaii ciira Deus hanc animam , li negligentià Veltra pereat , 
à Vobis fit requiiiturut. Perpendite , quid in illis circum- 
flantiis velle:is Vobisipfis fieri , & hàc cogitatione bene 
perpeiisa , diSicultates omnes levi negotie luperabitis ; nam , 

ut inquit Gregül'ius , j'acUi contenvüt omiiia qui fi iogitat 
moriturum. 

( Epilogus. ) SingiTla Jicec , qux pro gravitate materia; 

leviter tantum attingere potui , evidenter probant , Diledtif- 

fimi, quotidianas Vobis obventuras occaiiones , in quibns 

cum Apollolis , repleti Spiritu SanÛo , Loqul debebitis , 

&i. annuiuiare magnalta Dei. DoJendum prot'eflo nimis eft , 

tot reperiri inter Sacerdotes, qui dum de nugis Ijcculi iernio 

elt , &: de rebus tutilibus, per diem integrum verba poiiunt ta- 

cere ; ubi autem de Deo rebuique Divinis loquendum e(l , ubi 

verbum exhortatioitis aist .conlblationis proierendum , pil'ce 

fiunt mutiores ; aut tam trigidè , tam iiifulsé id agunt , ut 

âmpollibile lit ullum ex eo fruftum fperare. Uiidè autem 

< hoc raalüm? Unde quxlb, hoc fcandalum oritur ? Unicè 

fcilicet ex eo , quód Sdentiam & Sanititatem neglexerint 

acquirere ; quöd fiaè Vocationc & imparati ad iViinilteriuni 

accelTerint , nee umquam de Plenitudine Spiritus Satiöi 

quidquara acceperint. Quid igitur? Vos, Dileüitiimi, edofti 



meliora , totis viribus incumbite acquirendc»? Sdcntix, ac- 
quircndx SamSitati, ut quando in Urdinatione Sacra def- 
cendet l'uper Vos Spiritus Sanftus , peftus inveniat bene 
pntparatum , quod illuftret Lumine Suo , quod Igne Sacro 
accendat , in quod leptum Sua Dona largâ manu efl'uiidar. 
Porro nolite terreri diflicultatibus IMiniilerü : quidquid 
enim ad hujus ÏMunus OHicii l'peftat , ad Veftram & tot 
aliorum Salutem alacriter obibitis , ubi de Plenitudine Spi- 
ritus Sandli acceperitis. Refpicite iii Apoltolorum txem- 
plum : idiüi?: erant , homines infirmi erant , titubantes , tardii 
m fide , imperiefli ; at poltquara dercenderat l'uper eos idem 
]lle Spiritus , «Si juxta promiira ChrilU omnem eos docue- 
rat Veritatem , quales , qutcfo , faöi funt Viri ! Quui:to 
cum fruftu lleroës illi invincibiles , nee morte nee peri- 
culis territi , nee diflicultatibus ullis frafti , Evangelium 
toto Terrarum Orbe promulgârunt ! Ità qux impojTMlta. 

funt rif IJ.'! honiinss , poJlibUta Jatic npuJ Dtum. ( Luc. l8. ) 

Habete fiduciam , Dileftiflimi ; idem prorsùs fiet Vobif- 
cumji Spiritus Sandi iniiuxu dignos Vos prxbueritis. Et 
quidni hoc taciat Deus , qui novit quantum Ejus indi- 
geatis ope ? Abliulit oluii Dominu^ de Spiritu Moylis , 
& tranftulit in ieptuaginta Viros , ( I^'um. ii.) quos ele- 
gerat , ut lub Moyle regerent populum , & onus ejus fufien- 
tarent :an Vobis negare potLTit partem Spiritus Eilii Sui ? 
Vobis, inquam, qui fub Iplb Chriilo regecis Populum Elec- 
tiim Dei, & vice Ejus in terris iungemini ? Vobis, qui 
non l.egi carnali, ùt ^loyfes , ftd Legi Gratiœ defervietis? 
Mafte igitur animo , Dileaiilinà , pn parate corda Veftra 
in Saiiftitate & Jullitia ; labori inüllite, ut acquiratis Scien- 
tiam ; non vanam & inflantem , feJ Scientiam SamSlorum , 
ApoRolicis Funfliouibus congruam : continuis gemitibus 
hunc in finem flagitate Diviui Paracleti Dona ; & lic fiet , 
ut gratta Domini noflri JeJ'u Clirijii , &■ C/iarilas Dit , G- 
ccmmunuatio fancli Spiritus fit cum omnibus vobis , ( IL Cor. 
I' 



.j ) Amen. 



EXHORI'ATIO DECIMA SEPTIMA, 
FESTO ASSUMTIONIS B. M 



TERTI A 
V. 



IN 



J 



Vita Marice fpecialiter Sacris Miniftris imitanda efl. 
Eue. ancllla Domini, fiat mihi fccundùm verbum, mum. Luc. i. -f. 38. 



Ure merito , DileftilUmi , Univerfus Orbis Catholicus 
fummo hodié profunditur gaudio ; merito jubilât , & exul- 
tât , dura anniverlanam Triumphi Rlariani recolit diem; 
in qua carnis nolfne hunnlitas iupcr omnes Angelorum Cho- 
ros fuit exaltata , & Virgo Genicrix , Corpore aliumta in 
Cocluni , collocata tuit à lilio propè exceli'uin Livinïe Tria- 
dis Solium , ut ibidem perpétua exiflat humani generis !Vle- 
diatrix , & potentiflimum , quü valet , Patrocinium miltris 
mortalibus largiatur. 

Sed li tanra3 communis omnibus f:t caufa Ixtitix ; fi à 
laudi.ius Virginis ceTare nou debeat in hac Sacra Die quif- 
quis in Orbe reperitur I'i.elis,- quantó majori ratioiie ad 
Vos, Dik-aiüimi, hoc pertiuet gaudium, quantö ardentiori 
zclo Feitivitatem hanc cekbrare Vos convenit ? Vos, in- 
quam, qui in IJac ]3omo, Ddparse dicatâ , fub Spjciali 
Ejus Patrocinio vivitis ; Vos , qui Matutinîc hujus Stella; 
direfti aufpiciis , procellol'um muudi proficitis iter , & ad 



felicem aliquando Portum Vos adventuros duflu Virginis, 
non line caula confiditis. 

Plenis itaque prœcordiis erumpite in Marianas laudes , 
Dileftiifimi ; non recédât nomen Ejus ab ore , non recé- 
dât à corde ; tantum audete quantum potellis : nuraquara 
enim fatis Ulam laudabitis , qux major eft omni liomi;,um 
& Angelorum prxconlo. Scd fi (quod fpero ) veri cupia- 
tis efle Marix Cultores , hoc inprimis curate, in hoc to- 
tis incumbite viribus, ut Virtutes Virginis imitemiiii , liiiè 
quo conatu inanis foret Cultus Vefter , tS; nequaquam Maria 
dignus. 

\)uàm latus hic Vo'^is patet campus ! quàm fubllme ex- 
hibetur prototypon ! Quid tnim excogitari poteit, quod 
cum Hac Virgine valeat conferri ? Qi.xr.ain eft inter crea- 
turas , qux cum Ipfa de Sanftitatis palma audeat deccrtare ? 

l'.jus iniius vita, ut loquuntur Patres, omnium elt dil- 
ciplina : at li qui lint in Orbe Terrarum , quos hac difci- 



102 

plinâ imhutOS eiïe oporteat ,. certè Vos effis , Dile£liflîmL; 
Vos,inquam, qui ad exceliam Sacerdotii Dignitatem afpi- 
ratis. liiclytus quippé gradus iile Divinam Viigiiiis Mater- 
DÏtatem Vobis quodammodo cum Maria communein f'ac- 
turus eft. 
NôtUs , Chriftura in Evangelio dicere : (TVIatth. 12. ) Qui- 

cumque . . fecerit voliintaitm Pairis md , qui in ccelis ell : 
ijjfi meus fraur , O foror , ù- mater ejt. (^Sacerios M.ilri Dei 

^uoilzmmodo jimilis ejï. ) In queiii lucum commentans Gre- 
«jorius Papa , quxilioneni iibi propoiiit , quomodo , qui 
l'ide fuaus"""eft Filius Dei & Frater Chrifti, Ejiifdem ChriiU 
IWater dici valeat ? Sed audite Sanaum P.ontificem Scien- 

dum nobis. eji , inquit , quin qui Clirijli frater O foror cfl 
trjdsndo , mater efficitur fTctilicando. Quafi eniin parit Do- 
minum . quem cordi audfeiiiis infud:rit : & mater ejus ejjici- 
tur 1 [t per ejus vocem amor Domini iii yroximi corde geiure. ut. 
Cùm igitur aliquando Officium Veftrum futurum lit, Di- 
leftiliiiui, uE Jefum Ciucifixum, Ejulque. Sandam Doftri- 
nam priedicetis ; cùmque, illam iutiinoendo aniinis audien- 
tium , quali paritiwi ïitis Dominum , & amorem Ejus in 
cordibus l idelium accendeiido , in 3Iatrem Clirifti Ipiti- 
tuali modo evafuri ; cernitis plané, Mateinit-atem IMarice 
Voliifcum quodammodo coinmuniuandam ; _ ac propterea 
fpecialiter Vobis incumbere , ut eidein Deipar;^ Virjjini 
pras reiiquis Fidelibus evadatis limiliores. 

( Ideô flirtâtes Ejus fpeciali tituto imiiari ddiet. ) Ad Fins 

proindé exemplum Confscrati à teneris Domino, in onini 
Caùitate & Juititia ad tanti honoris graduin digne Vos 
pra.'paretis necefie elt : cum Iplafoculum t"ugere,-&; abi- 
eonditara in Chrifto vitam ducere-debetis : cum Ipfa in 
corde conferre augufta Religioi.is noltrxv Myfteria , & eo- 
rumdem iuaviiliuiâ contemplatione deleSari : cum Ipla uniri 
ChriRo , & iub Cruce Ejiiluem fortes ftare &, intrepidi ; 
verbo , quemadjnodum Maria , jam acceptura lingularcra 
illum Matris Dei honorera ,. fumma cum huinilitate ae animi 
lubjcitione Angelo refpoadii : (Luc. i.) Ecce anàlla Do- 
mini , fiai v.ihi fecundàm rcrhum tuuin ; ità & V'obiS , ubl 
cognoveritis Vocem /Mdliimi, ad fpiritualem illam Mater- 
nitatem Vos Vocautis , pari fubjeciione & niodelHà ref- 

ponJendum eft : Dorant, qiùd me vis jacere-7 • . .( Aft, ) 
'Va mHii intetliclum... (Plalni. I!8 ) Pii^atum cot meum Deus ,. 
panitum cor- tneum.. . . ( Pfalm. 56. ) Evce ego , mi/te me. . - 
( liaiiTC 6.) Domine . . . .'go fervus luus : ego ferfus tuas , Cf 
jilius andll^ tu.z.. (pfaim* II5. ) Fiat mihi fecundàm ver- 
bum tuujn. (Luc I.) 

Vocati igitur î-Dilcftiilimi^ adidignitatem tani excelfa-m,. 
ad p;x-rogutiva:n ! müem illi , quà eifuLlit Virgo Deipara , 
Gporcet profeftô , ut eamdem vii:os noimam teneatis , iLs- 
tkmque virtutibusinlüicndo, tanto Vos honore dignos red- 
dere iiudcatis. 

Indeiinenter itiaque hoc Exemplar iutuemini , & fanftiiil- 
inis ac ca'iiiiîrais Ejus Moribus mores Vellros conformât^. 
Atque utinam iublimes illàs Mariai Virtutes unico obtutu 
hic poÜ'em Vobis oh oculos pooere, ut ad lingulas earura , 
auimos Veftros accendam. ( Ex omnibus ilLs l^'inucibus !Uc 
1res elrgun-ur exfendend,^.) At quoniam. immenfus iiimis 
hic labor eft , paucas tantum , ex illis feligam hodiè , reii- 
quas pix Veftr;c Meditationi relifturus. Dicam igitnr de 
Callitate Ejus Virginea ;.. de Perpétua cuir. Deo Unions ; 
de Profundiiliaia Mariie Humilitate : atque ha; tres Virtu- 
Ees , in quibus , vclut in cardine quodam , reliqutc ver- 
fiiKur, qaàm ncceli'aritc Vobis Tint breviter oiiei'.dam. Im- 
gLaïaie. mecum Vir^iuis opem , ut iiiex^ilcabilem haruiii 



Exhortado décima feptlma , 



Virtutum thefaurum nobis detegat , 5.: ad îîhs feftanc^js 
inipetret nobis particulara Divins illius Gratia: , Cujus- 
PJenitudinem Ipla poiledit. 

( /. Cajtitas î'irginea. ) Quàm cxcellcns boiium fit Virgî^ 
nea Caltitas , quantùmque exerrplo fuo hanc Virtutem pro- 
moverit Maria, folus agnofcere reiiuit hxrcticus,. vel quifr 
quis •àHwii animalis ... .homo , (\vi\ luto camali iuhterens «oa 
percipit ea ,.qu<z fuat Spirittls Dei, (I. Cor. 2 j ied con^ 

cnpiicentiis fuis feducitur & excecatur. 

{ Ertcomia liujws Virtutis. ) Hxc.fcilicet Virtus de Cœlo 
delcendit , hominemque ipsà natura fuâ quodammodo eflicit 
majorera ; fpccialequôque Donum eit , quod non omnib'.>s 
elargitur Deus ,:fed iilis folis animabus , quas arftiùs Sibi 
vult devincirc. , &. prse reiiquis ad altio;era Sanftitatis 
gradum perducere 

Pervoive gentilium asmales , & invenies quidem, virtis- 
tes alias morales ipiis aliquatenus , licèt impeifcfte, tùilfe 
eognitas ; fed quod hanc attinet Virtutem, vix nomen ejuS- 
dem apud ipl'os reperies-. 

Examina quid fub Leg£ Mofaïcâ a<^um. fit : occurrent 
T-Lbinde in ^acris Litteris encomia \':rginitatis , ut V G.- 

dum Eccleliallici- 26. dicitur : Omnis . . . ponderatio non eft 
djgna contineniis animif : veriini li requiras exempla , pa'.>«- 
ciiiimifunt in tanra hominuni multitudme , qui \'irtutem.- 
hanc in praxim deduxère. Nempé carnalis Jfrael, popu»-' 
lus durœ ceivicis, necdum aptus erat, ut caperet verbum 
hoc ; necdum alliirgere poterat ad tam fublimem Perfej- 
tiouis gradiim.- 

Aft demùra ubi vcnit plonitudo temporis ; ('Gal. 4. ) po(}- 
quam Ipfe Dei Filius , ex Utero Virgiueo Cainem allii» 
mens, inter homii;es converfari dignatus eir : poüquam Di-- 
vinx Gratii:G abundantia ., quali ècataraftis quibufdara in- 
omnem terra-m uberiûs defluxit , tune deniùm Angelica hwc 
Virtus cekbraricœpit, (Se miilenos ac millenos habuit in omiii 
ffiLate & fexup, in omni hominum forte feftatores. 

Excellcns nihilominus opus ell Virginitas , opus arc!uum ^. 
v-erbum liitticilt ; quod , Iplb Ghrilto telle, ( Matth. 19. y. 
foli illi capiunt , qadms da:um efl : atque ideù nuiii indixit 
Chriitus Cortinentix Legem ; ïed fatis Ipii fuie mugnificis- 
encomvis , prapoiiiis pricmiis adeam Fixleles exliortari. 

BeatOS dixit illos qui mundo funt cjrde : jjuonijzm ipfi Deum 
videbuitt. ( Matth.' 5.) Promilit illos, qui cum mulierihur- 
nan funt coinqiiinaù ( ApOG. I4.) fp^ciaji lauFoâ donanJos ,- 

& fecuiuros ^^num quccumaue ieric. Quinimo Continentes- 
non obfcure comparât Angelis Dei ,. dum apud Matthxnm 
dicit : ( Matth 22, )•/« refurrecttone.^ ncquc nubent , nffue 
nubentur : fd erunt ficut Ar.geli Dei in Ccelo. 

Scitis quôque., quantum Spiritu-s San'-his per os Pauli^ 
Continenaara prajiuljrit nuptiis , caraque l'uaferit , eôquod 
Virgo , i muftis fxculj curis libéra , umcc vacare poiiit , 
ut placeat Dcunino , ut cogitet quœ Illius funt , m fu fanBa- 

corpore , C' Ipiriiu. ( T- Cor. 7. ), 

P.oft ChiLhira & Apoilolos Virginitatem deprœdicârunt 
quotquot fecuti funt Patres ; iraô i.ullus inter ipfos eft', 
qu.,î de Virginibus., tamquara deincarnaris quibufdam An- 
gelis loquatur. C:fiias , inquit Ambrolius , Angelos f*cit ^ 
qui eam Jen'a-.'it Angelus eji. Et rursîlS ; M.ijor if. vicloriA- 
l^irginum qu.ltn Angeloruni : Ang.'li enim fini carne vivunt ; 
l^irgines vira in aime ir'-.umj-duint Si:aili:er Auguitinus : /'Vr- 
ginitaiis integritas , angjlica porno ef , i> in carne corrtip- 
libili incorrupiionis perpeiuit imiiatio Audite P-atres GrXCOS ,. 
Baiiliura & Chrylbitomum : JM,.gnurT: ^uid yirgmi.as , inquit 
£l'ior , ^ua: /wminctti i/uorrti£iiiiü Deo fmiUimum fucii. ]iA 



Ténia in Fejîo Jjjumtionis B. M, V. 



Sftcr : Ansd'is fcmper cognata virghiilas : in i-arne prater air- 
nem vivere , non lerrsna vira efi , fdd caLjUs. Atque \\VX. 

Aifficiant ; infiniuis enim foreai , li fuigula Piitrum hjnc in 
Km ilida vcUein adducere. 

{j-lrprimù cttm S.i^erào.io convcnit.) Non mirum iî^itur , 
Dilcflüliini , fi excelleiitem hune "\'irtutcm à Sacenlotibiis 
exigat Ecclelia,, eoquod cellilliinx illi di-nitad , quii fiil- 
geiit , appriiné cunveniat. Quidni Vira,ines fint illi , qui 
Virgiiieam Ciiiilti Carncm contrcflant ? Ijuidni Angelis limt- 
ks , qui iViigelicum cüiificiunt Paiiem , & poteltatem ha- 
beric , quam ipli Ang.eli jnvid'.reiu hominibus , li qux iîi 
Cœlelks illos Spiritus caïk're poli'et iiividia?' Quidiii omni 
ex paite incorrupti iiiu,-qui à corrupiione fcrvare Fidelem 
Populufii debeiit ? Demùm cùm ièmper in Sacris vcrfari 
eos oporteat Funttionibus , Soii- Deo militare , à tkculari- 
bus cuns ac nei^utiis procul effe ; quis non videat , ad hpj-c 
oninia pcragenda apti,iiinuni elle Viiginalcm Statum , in quo 
& i'acuiùs & liberiùs ea fola cogitare pollunt quns Dei i'unt , 
& tam pro le quam pro populo line iinpedimeiito Domi- 
nuni obl'scrare,- 

( ^(/ Exemilum Maria foUiciii cajladtenifa efi. ) At quo- 
Diam liïec ardua Virtus diflicillima liabet certamina , & 
multà Iblliciriuiine , multà landitate opùs ell , ut Mos ille , 
SacL'rdütaiis Status honor , fervctur illibatus ; hinc fpecia- 
liter Dcipaiie Virgini devocufli oportet elle Saeerdotcm' , 
Ejus vitam perpétué contemplari , ut Eam iinitetur ; Ej-us 
quùque implorare Patrocinium , ut intanto-certamlne Dex- 
teram porrii^at luöanti,- 

Novillis ," Dileûiliimi , quanti haac VirtUtem fecerit Ma- 
ria ; noviiiis , quàm illultre hac in parte prœliiterit jiobis 
cxemplum; Dacabat uti'«[ue , Puriiiîmam ell Virginem liïam , 
in cujus fuiu Incarnandus erat iiomo-Dtius. Pecebat, Eam 
Puritate traidcendere Angelos ipfos , quos vincebat Djgni- 
tate , '& laper quos- aliquando erat in Cœlis exakamia No- 
viilis , quajito itudio , quanta anxietate huic thefauro ler- 
•vando incubuerit. Niliiî erat in geltu , nihil invultU', nihil 
in lermone , quod non fpiraret ahirimam Puritateui. Sola 
in penetralibus , orationi ac Cœlefiium contemplationi in- 
tenta , tugicbat omnem viri al'peftum , imô vcl ad ang,e- 
licum pavcbat & turbabatur alloquium. Ubi audit le in 
IVlatrem Dei eleiium iri , Ibllicita de modo , Virginitatis 
votum objicit, tamquam tantœ Dignitaris impedimentum ; 
Dec priùs acqulefcic Gabri-ëlis Sermons-, nisi poftquam au- 
diverat , iliscsà le Virginitate parituram. 

( Modus imicindc Mariant ) Habetis- h'ic', Dileftiilîmi , 
habetis quod imitemini : nihil, ad Ejus Exemplum , elle 
poteit in geftu , in incelTu , iii fermojie , in converfatione 
Vellra , quod vel in niiniiiio Virgincve Caliitaii adverletur. 
Payete ad normani Virginis & contremifcite , ubi vel leve 
quid occuvrit , qiujd Virtutis hujus fpkndorem diminuere 
valeat aut oii'ul'uare ; ha;c quippé Virtus gemmaelt & glo- 
lia Sacerdotum 

_ Attendite, quîcfo , Omaipotentem Deum fpecialilîimo prl- 
y4Iegio_ jMariam è latame imperio liberàde ; Eam ornavifîè 
inelfnbili Gratiarum euniulo ; imô in Partu Ejus Viigineo 
poiîtas a le niturie leges evertiil'e , lAlque , ut dignum clièt 
Habitaculum , in quo l'ilius Del per novem menfes morari 
liatucrat ; & videte jam ,.an minor'requiratur à Sacerdotibiis 
Uuritas , in quorum manibus , ùt ità dicam , quotidie re- 
aafcitur Idem Eilius Dei, quem in Sacrameuto âWeonditum 
gprtant, quem in linum fuum recipiunt & in eo t'ovent. 
Sané qui hase attenté conlîderat , non minorein in Sacer- 
doiibus, li poiiibile foret, quàm in Alaria requircret Pu- 
fitacem. Nu vit p/ofutftô SauOa Watcr Efdefia , quàm pu- 



105, 

rtis fuerit Virginalis Marix finns , & tamen , ubi Tncarna- 
tioncm \^erbi in eo laftam perpendit , cum admiraiione ex- 
clamât ad Chriltum ; Kon horruifli P^irginis titerwn : & ncs 
exiltinabimus ( olfiufejate ca-li fuper hoc ! [ Jerem, 2. ] ) 
Nos inquam , exiltimabimus , homines cauteriatam haben* 
tes confcientiam , homines tot fauciaros vulneribus , dignos 
elle-, ut organa fiant , quîe dsl'cendere faciant de Cœlis 
Dcuni Sanftitatis ? ut canales lint , per quos Puriifimus lila 
dctiuaî Ghrifti Sanguîs & dilpertiatur in populos. 

( Monjirum efi impunis Sacerdos , C-" fimul injelieijjlmus. ) 
Goncipite hoc feriô , Dileftiliimi , atque ex eo li potcRis 
colligite , qnantam Puritatem à Vobis reqiiirat auguihim , 
ad quod afpiratis , Sacerdotium ; colligite panter , quantiiA 
lit monllnnn Sacerdos , impuritatis vitio coiirquinatus. Pro- 
feiftô nihil tali Saterdote infelicius aut fceleltius poteit e;^- 
cogitari. Irretitus Itnlel hoc luto vifcolb , femper altiù's- 
immergitur , & miraculum e(î fi ex eo aliquando alFurgat. 
Quotidie Sacra traClanda funt ; q-Jod li lemel fiat impure- 
corde , Tacriiegia brevi luccedunt lacritegiis ; cùmque ni- 
hil lit adeo Sanûum , quin illud centies conculaare parx-» 
tus lit intauftus- talis IVlinifler , nihil quóque ell quod cor' 
ejus emollire valeaf, fed obduratus & exccecatus in finaii> 
inipcrnitentia moritur; 

Prxter hune thelaurum irœ , quem in' capitt fuum corf- 
gregat impudicus Sacerdos , quid , qu-:efo , boni in ?.]inif- 
tcrio fuo pwerit efficere , irbi- fèmcl fuerit vile impurita- 
tis taftus maocipium ? In ipliim cadit , quod de- adultero' 
dicit S'Criptura : Prov. 6. Propier tordis inopiam perdet anî- 
mam J'aam : turpitudinem C' ig.tomintam congrs^at fibi^Cf opprù~ 
briiim illius non delebilur : Imô, imô quantùmvis loquerfi-- 

tur ore- Ghrylbftimi , quantùmvis rcjentiam Thomte poiii- 
deret fine ullo praîdicabic ti inllruet fruflu. Quod plus 
ell , iplam Populi indignationem in le concitabit Sacerdos 
quicumque, li modo vel julîam aliquam l'iilpicionem prx- 
beat , qu-as ealtitatem ejus-dubiam reddat aut incenam. ... 
Hinc laflunl eft,ut, licèt pcrmilerit GhriÜus , contume- 
lias & calumnias varias in Iplum ab inimicis conjici , nun- 
quam tamen palFus lit Callitatem füam in dubium vocari ; 
atque ità Miniftris S-uis inculcare voluir , quanta? necsf- 
fitatis lit integram hàc in parte lervare famam , & vcl um- 
bram calumni-s raultà hk ledulitate neceiïariô elFe dtvi- 
tandan:: 

( Adhortatio. ) Ig'«ur qtioniam delicàta hœc Virtus efî-V 
fugite anxiè , fugite fcrupulosè , Dilediffimi , quidquid vel^ 
levi macula gloriam Veltram h-àc in materia potl'ct aflicere. 
Nec litis adinllar PliarifLCorum , qui tantiim mund-abant îd- 
quod deforis efi., ( Matth. 23. ) intiis aiîtem pleni crant Ipur- 
citiâ; fed recogitate Scrutatorem cordium Deum,- recogitate 
Muneiis Vellri Sanclitatem , & jufto perfequimini horrore, 
quidquid vel à loiigè Caltiiati Velirœ afl'erre poliet perlcu--- 
Imu. Seraper in corde Vellro , femper aiue oculos verl'é- 
tur IMaria: Vita ; q-ua: five in penetralibus domùs cfl";t râ- 
cluft,live prodiret in publicum , Virgineum hune florem" 
a.'quâ femper Ibllicitudine coiifervavit; 

( 2\ Unio Marine cum Dec Suo imiianda. ). AtqUÊ hœc ife 
INlariœ Callitate , -I^ufque hàc in' rê imitatione fatis fuit. 
Nunc ad aliud pergimus punClum , retnpè ad lingtrlaTem à 
Pcrnetuam Sanfl-re Illius Anims: cum- üf^a !'i3o Unionenr, 
quuin rurfus ad Ejus exempium comparare libi dibent , quot'-- 
quot M-inîlierio- S'acro digne , ùt ofartet', cupiunt dcfunsi. 
In illis enim veriiicari necelfe eft illud ;\po(îoli : ( Pliil. ^.) 
Nojlra... converfa^-o in cœlis efi. Quippè incumbit eis îu- 

vina meditari Mjlleria , ut eadem populis proponnnt ,- Iina. 
Diviao pjcnos clie, ut eumdeoi in aliis acceudaut, Caieliia 



Exhonado décima feptima , 



104 

fapere , CœleRia fcflari , de Cœleftibus loqui , fi pro Ofli - 
cio luo aJ Cœleftem \'itam Oves iibi cuncrjditas vt;lint per- 
ducere. Hmc autem quomodo piicllabunt , nisi , a^linlla^• 
Maiix' , iutiinè iemper cum Deu coiijunui lint , ]j;lique 
coiiftaiiti cordis impetu inhrereaiit allixi ? 

( Quomodo h<cc iu\juirutur ) Nihil porro eft , quoJ ad haiic 
ünioiiem procurandam iit utilius & necellarium niagis , 
quam perpetuum Orationis ac JVIeditationis (tudium ; fiiga 
item Ixcularium omnium rt;rum , quic ab hóe cordis noltri 
fcopo animum pollene abducere. Hàc via ad Sanaiiiimam 
ilLm Unioncra peivènit JMaria , nee aliam cognoverunt 
quotquot umquam fuerunt Sanûi : eidem igitur inliltendum 
eli nobis , li ad eumdem pervenire placeat terminum. 

(^Di ju'^a mund/ Jj!ddaiim.')\'e[àm quoniam de Oratione 
ac iMeditatione jam antea ad Vos verba liabui , & Ipe- 
ciali Scrmone ad utriufque fïudium animos ^'eftros iiici- 
tavi , idto paucis tantum liic dilibram , quàiii necellarium 
lit jMiniltris Sacris mundum proianum fugere , (i Caieltem 
Jgriem, conceptum corde, extingui nolint, Sacralljue ejus 
Flaminas nuUo fuffbcari fumo , nullo turbine difpergi 

Noviflis , DileÜiliimi , ipiritum mundi intenlillimum efTe 

Clirilti iniinicum , (I. Joan. 2.) c;uoniczn omne quod ejl in 
nund}^ concupifccm'm carnis tjl ■, C-f concupij'icniia ocuhrum , 

ù fupubïa v'tice Odjt mundus. l'ilcipulos Chriiti , nee mi- 
rum : Magillrum eorum prius odio habuit. ?<ulla con- 
ventio l.ucis ad tcnebras , neque Chrilii ad ]>elial Exire 
igitur & animo & corpore è Babylonc oportet Minilh-os 
Crucifixi , ne corruptioiiem contraliant illi ipii , qui iunt 
Sal Terrœ ; ne teneoris involvantur , qui conliituti fuut , 
ut Luceant JMundo. 

{Hitc miximi ne.ejfaria S,:ccrdoti.) Çuomodo Manna de 
Cœlo gtilîare poterit Sacerdos , qui adhuc defiderat come- 
dere de fruftibus terrœ ? Quomodo Funftionibus Cœlelii- 
bus totus inlillet , qui adhuc nugis feculi & vanitatibus 
sjus occupari non formidat ? In oratione, in gemitibus,in 
labore , in l'cientia , in pietatis operibus continuo veriari 
iplum nejelle eft ; at hcec omnia quomodo conjungere po- 
terit cum vita mundana , cum periculis huraanarum Ibcie- 
tatuin , cum dlfiipationibus fxcularibus ? 

Trillis prófciTtu docet experientia , Sacerdotes illos, in 
quorum coide necdum mundus eit mortuus , lamcntabile 
llepiiiimè pati nautVaugium , & lenlim in protundum ini- 
quitatis demergi. 

Relpice , quilquis es , in Sanftorum exempla Sacerdotum. 
Quam multi inter illos, qui licct in antris & defertis ab 
(jmni ellenf mundano coramercio feparati ; licèt in cinere 
& cilicio domarent copus, & iniinicum illum domefticum 
jugi ptcnitentiie exercitio Ipiritui fubjicerent ; ubi tarnen 
accedendum erat ad Altare & Salutis nolirce immolanda 
lloftia , tremebant toti , & intima eorum prxcordia Sacer 
quidam horror occupabat. Et tu , Sacerrios profane , au- 
ciebis è circo mundano tranlire ad Sanöuarium Akitiimi ? 
El tu Myfîeria Samfiiilima celebrabis , animum habens nu- 
gis fiecuii , & vanis imaginationibus repletura ? Et tu eo- 
dem üre,quo profana & Ixcularia , ne quid pejus dicam , 
erudlabas , audebis mox benedicere Oblatis , ik l'ïlium Dei 
è Cœlo in manus tuasevocare? Heu te inrelicem.' In loco 
jllo terribili , ubiCherublm & Seraphiin vêlant laciem fnum, 
& Prajlentem Majeltatem prolundillimo venerantur Cultu , 
tu mii'er homuncio verfaris, aiiiTuni habens ad indigna ob- 
jecta diltraftum, & etiamnun; inhajrentem mundano luto , 
cui totus artixus es Sa inunerfus 1 Cor tuum protedo longè 
elt il Deo , quera labiis tantum honoras. Lt dic , quxlb , 



quid es aliud quàm phantafma Sacerdotis , fine fpiritu , fine 
vita?hinc fit , ut quidquid agis in Altari , non tam tbrmam 
habeal Funûioriis Sacix , quàm motuum illorum , quos 
aliquando à machinis inanimatis e>:erccri cerniinus. 

( Adhonatio^ Fugite igitur mundum , Liltftiilimi ; fugite 
quidquid à Sacro Sacerdotis Munere animos Veltros dil- 
trahere potens eft : atque ex nunc eam \'obis prxfcribite 
regulam , ut in tota vitai \'eltrre ac converfationis ratione 
nihil onmino inveniatur, quod non lit gravitate Sacerdotali , 
sugultoque illo Caraftere dignum. Alias enim , mihi cré- 
dite , numquam traflabitis Sacra Rlyfteria cum debito len- 
fuum iilcntio, cum terrore illo, quem infpirat Religio ik 
DivinïE prxlentia Majefiatis ; cum animo ad Pietatem in- 
tento , ii Creatori luo intimé conjunâo ,• fed in media 
tiemtndorum Myliericrum traöatione obnubilabunt \oi 
tenebra' , conturbabunt Vos imagines vanœ' ia indécentes ; 
atque imaginaiio , lutilibus aflixa rebus ,' ablfrahet Vos ab 
Altari, reducetque ad m.umum, & ad vanas ejusnugas, 
in quibus cor Vellrum conquieicit. 

( Modus ill'ius jugct prcefcribiiur. ) Scio cquidem , Mini- 

fteiii Sacri l'unfliones à Vobis exigcre , ut inter homines 
converlemini : neque inculcare Vobis volo , ut exeatis de 
mundo óc antra petatis aut deferta. Exigit enim Sacer- 
dotii gratia , non mundum corporaliter relinquere led mun- 
dum vincere, led peccatorcs convertere , led proximi Salu- 
tem promovere. Chrillus Iple Sacerdotum Norma, inter 
homines verfatus elt , &; aa qua'rendos potiilimtim pecca- 
torcs Se veuille pronuntiavit. Abht a me , ut Sacrum hunc 
Zelum , qui lancliticare Vos debet, vel in minimo vtlim 
obtundere. 

Sed profeûo rarus erit in mundo , rarus in pro'anis 
converlationibus Sacerdos , qui noverit ideo Ie tantum cum 
fieculo polie cominunicare, ut ad Extmplum Chnlli animas 
Deo lucritaciat INequiquam himc inficiet nmndanus aër , 
in quo tantum coulque morabitur , donec OHicii lui ad- 
impleverit partes, 'l'alis nempé nianifeltabit Ie tantum ho- 
minibus , ut illis moni'.ret Salutis viam poliquam invene- 
rim , Itatim fubtrahet prœl'enuam fuam , ù; rurlus repetens 
fecellum , revolabit taniquam columba timida ad Pedes Cru- 
ciiixi , & in Foraminibus lüius Petra: iecuram requiem 
quaret. Similis erit Stella;, qua; IViagos ad Pralepe Chri- 
hi perduxit , qureque , co iplo momento , quo Chriltum 
cognoverant & adoraverant , expleto MiniÜerio luo dif- 
paruit & in aëra Ie l'ubduxit. Similis erit Raphaëli Ar- 
charigelo , qui ainbulavit cum Tobia quamdiu , conlilio ejus 
ac ope indigcbat pius juvtnis ; atque ubi jam omnia ad 
teliceni perduxerat e.utum , Itatim Ccclos repetiit,ut adilaret 
iterum ante Thronum Dei , Ejulque landes celebraret 

Ità quôque , DileÖillimi, agere oportet Sacerdotem Chri- 
fii. isumquam eo modo la'cularia quarat confortia, ut 
cum vanis vanè fe occupet , & internam animte diliipet 
quletem : fed allaboiet ibidem proximi Saluti ; non loquaiur 
nisi Sermones Dei , in verbo ac opere nihil agat,nisi quod 
tedificet , quod fpiret pietatem , quod ad Mrtutis & i>an- 
ûitaùs amorem allieiat. ^"erfeturiii mundo quau de mundo 
non ellet : led Ibla Cliaritas Dei ,fola proximi utilitas grelius 
ejus jn omnibus dirigant. 

( Exi^mylum. hujus rei in Maria. ) Pulcherrimum rurfus 
Ut ad Mariam redeam , in hac Virgine habetis J'^xemplum. 
Cur relifto fecellu & mcditationis exercitio tenoit in nion- 
tana Judaxi" Non uLique j ut apuii Elizabetham vanâ ah- 
quâ fj reficiat Vifitatione , i'it-^ ut Matrem illam cuii: Filio 
l'unûihcet, (Sc cum ipfa raaguitudmem Feaeticiorum Dei 

extülia. • 



tertîa in.FeJîo Jjfumdonls B. M. V. 



«tollat. Quid agit , nato Filio , inter medios PaRorum 
applaufus , iiisi hoc unicum, ut uovum illud aJoret ^j'yf- 
tcrium , (Se verba liœc in Corde Suo confervet ? Cur tugit 
è Judœa, niîi ut Filium fxvienti Hcrodis turori lubducut ? 
Cur afcendit in .Teruialem , nisi ut Religionis debito t'aciat 
fatis? Cur dcmuni adhuc aliàs produite in publicum Ip- 
fsm legimui , nisi ut fe conjungeret Filio fuo ; iraù Iplb 
IM-oriente , fub Intami Crucis Patibiilo ihret iiurepida ? 
Prîcter htec & alia Pietaiis officia ablconditain femper fer- 
vabat vitam ; & , foli iiueiua coiitemplatioDi , jam anirao 
-habitabat in Cœlis. 

Sic fummâ femper follicitudine fervavit îMaria intimam 
illam Anima; lua: cum Deo Unionem. Sic & Vos illam 
ifervabitis, Dileftilfimi , li cum INIaria Divinam Legem per- 
pétua meditatione revolventes , & corda l'urium élevan- 
tes , numquam mundana qureratis coulortia , nisi quaiido 
Dei Cultus aut proximi utilitus i. iplum à ^'obis exegerit. 

( j. De Hunrilii.'.u y'irgir.rs. ) Supereit nunc verbuio di- 
cendum de \'irginis Humilitate , qiue rara iila eft \ir:us , 
reliquarum omnium fundamentum ,- iinè qua dotes etiam 
lunimii; uihil ûn>ninô lunt in Oculis Dei , quinimó nee verœ 
Virtutis poliiint faabere ratioiiem. Atque ideo Chriilus vo- 
cans ad le homines , dijlite à me, inquit , ( Matth. ii. ) 
guia milis fum , C' liumiLs corde , quaii in hoc uno docu- 

/nento iota "^'itx Ejus iraitatio , tota Dottrinie Chriltianx 
«coiniiieretur medulla- 

(] ll.vc Vir-.us fundament um efl , C' anima rita verè Chrif- 

tian^f. ) Et fané qui verè eft humilis , pr.opriam femper 
indignitatem Jiabet prte oculis ; eam cum fumma Dei Per- 
feöione A: fupremx' iliius ^iajefiatis Excellentia continuo 
confert : hôc autem animi fenfu perfeveraute , quomodo 
&a\. umquam , ut aut feipfum , aut commodum aliquod 
temporale , aut momentaneam peccati jucunditatem Dco prx- 
ferat I Quomodo iion vitabic omnem Supremi Numinis of- 
fenfam , qui etiam hominibus C3;teris poaponi le l'ignura 
judicat , eil'que vel minimam inferre injuriam reforir.idat 7 
Hum.ilitss igitur ipfam rxfcindit peccad radicem , \'irtut£S 
omnes cuftodit , appropinquare libi i"ac4t Divinitateni , lar- 
gumquc Gratiarum imbrem promeretur. 

Contra radix omnium malorura eit fupcrbia"; hôc enira 
qui laborac vitio, raagnam lui œfumationem Jiabet , pro- 
priam tantum quarit oftentare excelltntiam ; parùm dû Dei 
Gloria , parùm de eo , quod proximo fuo debet , foUici- 
tus. Injultus quóq.us eft , qui laborat fuperbiâ ; nara quod 
ex Dono Dei habet , id libiipli atirlbuit. Infiiielis eft & 
îngratus . quia talenta fibi concredita in perniciem Bene- 
faöoris fui convertit , & jugum Domini excutiens , hu- 
miliare le fub potenti Dei ÎManu , pertinaci refpuit corde. 

( Deo maxime exofa efl fuperhia ) Atque ideù fpiciah 

odio fiiperbiam Deus profequitur , eamdemque foîec live- 
rilîimè punire. Attendire , quomodo fuperbiâ tot miUiones 
Angelorum è Cœlo in infernum detraxerit , & è Felicitate 
fummâ in miferiai-um demerferit barathrum^ Attendire, quo- 
modo proto-parentem noiirum , totamque pofteritutis ejus 
progeniem exuerit innoccniià , & calaraitatibus , quas ex- 
peùmur , fubjecerit. Iliftoriam humani generis p:rvo!vi:e, 
& reperietis Divinam Providentiam , quiC in rebus noftris 
fjlet ludere , quafi ipecialicer intentam in hoc fuiliè , ut 
fuperborum humiliet colla , varios eorum conatus irritos 
redûat , totamque ipforum poteatiani in derifura vertat. 

Nempi Deus humilia refpicit : C-- alla à longé cognojVa.. 
( Pfalm. 137. ) Suye-his refifiit , inquit Petrus , ( I, Pjt. 5. ) 
humilibus auiem dai gradam. : quod eôufque locum habet , 



ut Sancti Patres affererc non dubirent , peccatum cum hu- 
mihtatc, prxrcrendum efTe jfifiitix cum fuperhia ; hoc eft, 
ftatum hominis , qui peccatnrum etiam graviifimorum cœno 
immerfus eft , fed qui de ii'is fe humiliât , meliorem elle, 
& vinciniorem Saluti, qutm ftatura iliius, qui fuperbu* 
eft , licjt inreliquis juftitiam fervet : cujus hit?c eft rati* 
quôd fuperbiâ paulatim deftruat quidquid fupereft Pietatis, 
ubi contra Humiliras paulatim delebit peccatum , & peccato- 
rem per veram cordi» converlionem Sauilificabit. 

Demonftrat hoc evidenter PuMicani & Pharifxi Evan- 
geljci exemplum. Toia fcilicct Pharifsci vita laudabilis vi- 
debacur , multifque referta V'irtutum exercitiis ; Publicanus 
vero peccatorom farcinà onerarain habebat confcientiam ,■ 
fed Pharifa-'us fupcrbus erat , Publicanus humilis , & ideù , 
Ipfo Chrifto telle (Lue. 18.) defcendit hic juflificatus i.x 
dcmum J'uam ab illo, 

\ ^'^'^'^, ""'' '«'■0 aliarum vi-iutum vtrmis efl ) Atque hoc 
Phanltei exemplum meritô terrcre debe: Sacerdotes , qvi 
altiori in Ecclefia loco polîti plus aliquid quam cteteri à 
Domino acceperunt. Sicut enim temporalium divitiarum 
vermis- eft fuperbiâ , ità hicc eadem fuperbiâ non rarô ver- 
mis eft ^'irtutum , vermis Carafleris Sanfti : fcepè quippî 
fit hominum vitio , ut hacc ipfa , quâ prxfulgen: apud po- 
pulum, Sanftitas vitte, eos efterat in complaccntiam fui ; 
licque diabolus illos , quos vincere non poterat volupta- 
tibus & terrenis deiiciis , fiibtiliori hâc fuperbiœ tentatione 
profternit nonnumquàm , & in exitium tr.ihit. 

(^ Ç«/J mali efjlciat in Sacris Minifl.ris. ) Ilinc accidit non 

rarô, ut Angeli Pacis , ut Miniftri Agni IManfucti Oves 
fuas delpiciant , quas deberent fovere in linu , pro quibus 
deberent animam ponere : hinc fit , ut alto fupercillio , 
Pharilxorum inftar, à fe repcllant peccatores : ut non in 
Vitia (quod juftum efl receflarium ) (e.A in ipfos homines 
ira quâdam & furore , quem facrum ^elum vocant , de- 
baccbentur : at-que ità eificit fupeibia , ut linum fumigans 
extinguant . & animas illns, quas placido ac maiiJueto IIt- 
mone lucrifiicere Chrifto pctuillént, duro fuo ac fuperbo 
agendi modo in defperationem abîgant & ceternùm perdant; 
Non hx'c nos docuit Chriftus, qui feflatoribus Suis, 
iS; prOicipuè ^liniftris hanc prxfcripfit regiilam : Dijli.c à 
me, quia miiis fum , ù- humilis corde. (Matth. II.) Non 
hx-C docuit ille, qui non venit vocare juflos , fed peccatores ^ 

(."\Iatth 9.) ipfofque efficaciter quidera corrigere , fed be- 
nigniffiraé tarnen folebat traftare , nec peccatis blandiri no- 
verat, fed peccatorum mederi vulneribus. Non ha^c do- 
cuit Ille, qui Jacobum & .Toannem , volentes igné de Cœlo 
Samaritanos confumerc, acriter objurgavit dicens .• ( Luc g.) 

NefâiLS cujus fpiririjs eflis. Non hxc quôque docuit Puu- 
lus, qui Tim.otheo fuo hoc iuprimis prxfcribit mandatum : 
Tu autem û homo Del . . .fecfare manfuetudlnem : (L Tim. 6.) 
qui & alibi per manluetudinem , C- mcdefliam Chrifli ( II. Cor. 

10.) obfecrabat fuos, ne invitum cogèrent durius aliquod 
in ipfos dcccrnere. 

(_Mo;iv,e ad re'undendam fiperiiam.') Cùm igitur, Dilec- 
tiiîimi , Flumilitas , qux Manluetudinem & Beuignitatem 
ijidividuas comités habet , tantx lit neceliitatis , ad hanc ac- 
quirendam totis , quœfo , viribus incumbite ; atque eum 
in finem, tamquâm etlicaciiiimum remedium , fxpiùs revo- 
cate in memoriam , nihil prorsùs habere hominem , undè 
luperbiat pulvis & cinis Omiiiis enim jam infirmitatihus 
corporis , & reliquis raiferiis carnis hiijus , qux brevi in 
putredinera vertenda eft , efca vermibus tutura : quanta 
humiliationis abyffus fe offert in ipfa anima , nobiliore ho- 
Aa 



io6 



Exhortado décima fepdma , &c. 



ir.inis parte! Quanti crrores, quàm crafTa iynorantia in in- 
telleftu : Quanca in corde malitia ! Quanta in voluntate 
corruptio ! Inclinatus ad maliim totus homo efl,iiicon- 
ftans in bono, l'emper mutationi & errori obnoxiiis 

(Juod fi hicc generalia quifque transFcri: ad fs.r.etipfum , 
^" cuyitatiüiies, verba , aiStionefque l'uas fubjiciat examiui , 
jiejii iiiclin.uiones fuas vitiatas , peccata, tra|;ilit;ues , jiifi- 
dditates iiiiiumcras ; fi continiins Inpfus & rel..pius atteiiro 
pcrvolvat animo , habebit pi-otëiVj nimiam Ininiiliaiionis 
nateriam , & ad Dominum eNcl.imabit : ( Jub. -. ) Qu^J 
eji hoivo , qtiia miign'rfi. as eum ? 

Si porró uccdum iiifis in hi^ habens peccator, ut rctuii- 
d s liipcrbium , iüci'ct te IMari.c exeiriplum , qux taiitö IIu- 
miiior luit, qu.aitö erat Exjelüor , & prx omnibus crea- 
'tuijs , m.ijontus illultrata Prxrügativis. Admir.ibiiis tuit 
Ejus Viiginita-i ;yi,-.', inquit B^rnwnhn^finè humUuic (^,tu- 
ti'O liuerc ) nee virginiias Maria. pLicuifjet , . , , Cf ut pLiceret 
v'rglïi'nas , hnmilittis fiiiè dubio Jici:, Ecce lâlu'atur ab An- 
gclo , Gratia Plena nuncupatur , Benetiicta dicitur inter 
miilieres, & coucijit Jtfuin l'ilium Dei Al;i;,imi,- atque 
jia, ftupendo miraculo iVJaternitatcin cum Fœcunda Vir- 
ginitate corjun^ens , C'enitrix ficbat Crcatori< Sui , eoque 
ti'ulo Territ Ctdique Rej^iiia couliitucbatur. Ec tarnen to- 
tus hic iionorum cumulus nequaquam extollit Vir;^iii£m , 
led fi'iiphei ac domillo eerde mt.i/i.jrn Domini Ie noniinat , 
«quafi in hoc Iblo tit lo tota Di;^iiif.;ti'; Sure conlifteret liim- 
lua , eumque lolum Humilis ^'iryo ambiret. 

( EviLuf.t'S. ) Rcco^iteÉ-nus ha:c , luleftillim! , quotquot 
fuinus & iMari.:m imitantes , non alii nos dcleöent tituli , 
V.on aliam aii.biamus Dignitateui , quàm ut Servi Dti no- 
nnnemur & limus , atque ab Ejus peudeiites nutu , Vo- 
lu'itatem Akiliini in omnibus compleamus. Et quoniara , 
prout luprà dixiinus , in ip!b IVliniftcrii Sacri Caractère 
t]iiamdam poilidebi'is Matci-irtatis Mariante portionem , 
it'.rum a'que iterum pcrpendite , fpeeiali quùque larione 



imiïandam Vobis elTe Hurailitatetn Maria? , Caftitatem , 
Unionem cum Deo Perpetuara , ctuterafque Ejus Virtutes , 
de quibus hic dicere tempus non patitur ; vcrbo , fit Vita 
l-leiparsc Virginis norma Veftrœ ; verft tur in oculis , ver- 
fetur in corde , ut S.inift ifiraum Ejus Exampluni féliciter 
quoque elucelcat in opere. 

Sed liceat in hunc finem , fub Tuum PrccHdium confu- 
gcfj Mater Mifericor, ix , Gcnitrix Vivsi proniptos qui- 
liem , quo'quot hic fumus, sd obfequium 1 ilii Tui hube- 
iiuis animos , eafdcm Tecuni ftftari VutJtes, Vita; Tuie 
imi ari Sanöita.em totis defiderannis pr-:ccordii.s : lei) quani- 
vi.s fpiritus pro-r.ptus fit , car'. is tarnen experimur innrmi- 
tïtem ; öc in tau'is eonltituti pericuiis, tauto hofiium nu- 
mero undique cinÛi , ncq\'iquam poteriiinis fubliltere ^ aut 
cum i'elici pugnare exitu, nisi Caiclte nobis Auxilium fup- 
pctat , nisi l'ilium Ipfe Tuus docear m mus nofir.is ad j,r,e- 
liu-n , C' .//^i/.'OJ- noltros lid uUurn. ( Pfulm. 143.) 

Sis igitur npud Ipfum Advoeata noltra ; protège Do- 
mum , quaru 'libi fpecialiter gloriamur dedicatam ; impe- 
tra nobis Partem aliquam abunilunii l.ma; lUius Gratiw, 
qua te prx cxteris ounibus creaturis extulit Filius 'l'uus , 
ö: in \ irgineo finu Tuo dignum Sibi Hubitaculum pne- 
paravit. 

Nullus Te umquam invocavit in vanum ; nullu'; fince- 
rus Tui Cultor .ïitermim periit ; fe,i n que nos repellere 
Materna Te 'i'ua finent Vifccra', eo raagis qutid Juventii- 
tis Hu us ad omne bonum efturma'io , p; o qua rogamus, 
opus lit Te d'gnum , & ad Gloriam Filii Tui, ^anttteque 
Ejus Dodtriir.e honorem plurimùm conducens. 

NeceÜ'arias itaque Gtatias nobis cxora à J'ilio , apiul 
quem Genctricis juve omnia potes : extende Auxiliatriccm 
INIanum , p/otegc c'.ientes Tuos Virgo Purens ; & ti^c, ut 
Te, Vitamque Tuam imitantes. Te quô^_ue fequaraur in 
Cœlum , atque ibidem Sanftillimte 1'rini.atis (iloriam in^ 
tuences & Tuam , -xternùm de utraque colltctemur. Amen. 



ktUiL., 



EXHOltTATIO DECIMA OCTAVA, TERTIA 
F E S T O OMNIUM S A N C T O R U M. 




San6li fint Sacerdotes oportct propt 

Mijnentote pnepojïtorum vejlrorum . . . quorum iatucntes e 

■f BUOTIES de hac Sanflürum Feftivitate ad Vos di- 

^ cendum occurret , Dileftillimi , toties non pigebit in 
in.'raorir.m revoeare , hóe poiilliniiim fine ab Ecclelia cc- 
ichrar; Sanûos,ut, dura Eorum imp'oramus Patrociaium , 
iniiul etiam allaboremus, ut vitam nofiram ad Eoruiu con- 
Jüf'Tiemus Excinplum. 

Übtinet hic etenim , quod , de IMartyribus loqueas , ap- 
pofi'è ad rem no'tram dixit Chrytbiiomus. N^mo eji ^ui 
jffciar, M.irtyrim glo-ias ad hoc D'viiio CnnJii'O à Dji po- 
jiulis fr.ujuentari , ut & iilis dehiius hvnor d .etur , ù Jivhis 
virtuns eXinifla , faveiite ChrUio , mon^lrcntur . . , cuo j ojj'i- 
rr.us &i\am ipfi laliliis provocari cxeTiyits ^ virture party di- 
fO'io'ie cotij'.m'li tic fidc ; ut Chr'ijlo pr.tjlan'.e , diaiciire Cr v:ii- 
^fre Iwjldm pojjlmus ; ut , partd vïclorid , cum iifdtm Sunclïs 
in Rignis Ctvteji bus tr':ur7ipltenus. 

In hac porró materia , Dilcfliirimi , nullus ileliberationi 
.it'Ciil reliu^uitur , fola ciiim Sanititas ad Re^nura Chrilti 



cr Excmplum quod aliis debent. 

x'itum converfatinnis , imitamini fidem. Heb. l^^-l- 

intromittit , nee alia ad illud nobis patet via. Uudè, vel 
Sandios iinitundo ejufdem Gloriie aliquando participe? eri- 
mus , vel ab eorum deflettendo exemplis, neg'.igentiœ nof.rce 
ac de'idiie picnas dabinius fempiteri as. llxc Ibla relinoui- 
tur alteruativa omnibus , quotquot iumus inortales... Nulla 
hic e.xcufatio , nulla impotentie querela admittitur; quod 
ei'im ipii in iuo quifque Itatu potuerunt, idem &: nos pof- 
fumus in eo , fi/' nos cnnfonat. ( l-'hil. 4. ) Etedem quippè 
Gruti-je , eadeiiique auxilia nobis procul dubio conceden- 
tu ■ , li adinftur Sunttorum cum ftdciitate & peileverantia 
colJ;bürennis Gra.ite Dei, ejufque i.udum cum pari ar- 
dur: lequ;imur. 

\"erùm fi cujufvis gencris homines fandtam oporteat vï- 
tam ducere, li aliquando vt.liut in Vitam inuare , majori 
proledto rutione ad hoc tencntur Sacerdotes Chrilti , qui 
numquam digni erunt loco fuo.numquam diguè fungentur 
ûànilterii Sacri Üiiiciis , quibus reliquos fupcr eminent i'i- 



Exhortatlo décima oâîava , ténia in feflo Omnium Sanctorum, 1 07 



iûts , nisi ad majorem quoque prx reliquis pervenerint 

Sanftitatis gradum. • 

Nempé i'pscialiùs hoc ab ipfis exigitur, quia Sanfla con- 
trcft.indo indcfinenter occupaiitur ; quii tuliicni: aiiguRî 
illà Sacerdotii Dignitate, quâ major non datur in terris, 
& qiuc humanum omnem tranfcendit intellefiuni ; quia Vi- 
caili fun: & Cooperatores ChrilH , D:,penfa.on-s myjUnoru-n 
D.i ; (I. Cor. 4.) quia duccre debe.it alios Sanctitatem , 
CLifque ad Cœlui'i maiiuJucerc... Ouornodu autein monitra- 
bunt Viam S-duti?, li ipiimet illam ignorent? QHiomodo eruc- 

lubunt ver! uni iouum ? ( Plaiü). 44. ) (^)uümodo ttuniina di 
Vdiiire eoruiu Huent a.^ux v'n-ce , ( Josn. 7.) quibus iirigan- 
ilus eft hurtiis JCcclclive , fi cor ïpforiMi vacuüm lic, ari- 
<1um li: liccum , nec abundantidinio gratiaiu'Ti omnium- rore 
confperium ? Cogiuz iones quippè roóujii .. in al'un.linùa... , 
( Prov, 2 1 . ) &; m,i!iiis. . .forUum dUiiias par.u , ( Prov IC. ) 
non manus ignavorum. 

m igiuir liiiit tituli , l'ilediifirii , qui ad majorem Sanc- 
tit.item Sacerdotem adilringunt : at quouiam , adhuc aliàs 
ad Vos habens lernionL-m , jam pluribus oftendi , Sanflum 
oportere cde SaccrdL'rem , fi propriam vclit operari SalVi- 
teni & ;\iunia lua digne trafture , hinc ho<iiè alio ex ca- 
pite illud probandum liilcipio ; nempé e\ hoc uno,quàd 
iace:dos debeat Ovibus luis Sanftitatis Excmplum, magniis- 
que luinte caufa fiat , fi hoc in punûo Ollicio fuo Pal'- 
toraii délit:, 

Ncc mirjm hoc ulli videbitur, qtii perpenderît, à Chrüto 
Sucerdûtibus diftum elTe : ( Matth 5 ) l^os e fis f d ter- 
r :■,.,. vos efiis lux mund: ; ipsâqufi conftare expcrientiâ, 
vitam eorum Normam elle, quam Grex fibi plerùmque 
f(.<Sa::dani proponlt & imitandam. Quinimo Paulus ipl'e , 
dura Hcbrxorura animos ad Virtutem excitare contcnJit , 
eorum, qui iplbs prxcelierant , exemplis , in capiteponit 
îllos, qui lu er ipfos Paltorcs luerant & Reftores- ( Heb. 13.) 

Mdmtmotd , iuqiUt 5 frtej oj lorum vejlrorum , qui vchis ^ •cuti 

funi verbum Dut. Qnapropter , Dileftillimi , ut iSc Vos ali- 
■quando digni iitis , qui in excnipjum proponamini l'ideli- 
bus , hoc argumentu;ii hodierno Scrmone traftare Ita- 
ti;i : quod dum aggiedior attentas aures prx'bet-e i!k dociles 
animos. 

( O unes Chrijîianl teneniur fe mu:uo xdifieare. ) Qllemad- 
niodum non foli ^ucerdotes , fed omnes quotquot lunt Chrif- 
tiuni ad S.ii:iSiiatem afpirare debem , } uramque oc imma- 
culatam lervaie ajjimara luam , ità quùque ad omnes per- 
tinet bonx vita; e.\emplo aedilicare proximum , & ad V'ir- 
tutis excrci:ium iiicicare. Omnibus utique injunxit Paulus , 

ut proviilercat bona non ■.an:àm coram Dco ^fid ttiam coram 
ctruiihus homiiiiius. f Rom.. 12. ) Et iteruni : unufjuij'que vef- 
trùm froximo fuo placeac in bonum , ad eed}fuatijnem.{_ Rom. 
15. ) Lt rurfus aliO loco ^ Conjïdcremus invictm in prouo- 
ca.iomm i/iarita.is , if bonorum operum, ( Heb. 10 ) 

( H>c exfofeit Re/igionis bonor. ) HoC nemjîè ttibuium Fi- 
dci fux debet quilcumque Chriltiauus humo ; hoc débet 
Saiidlitati Rel-gioiüi quam protitetur : faflu^ Eccleliic Fi- 
lins , taftus Mcmbrum Iplius Cbrifîi , injuriam gravillimam 
infcrt Uirique, & propriam comraaculai Ligciitatem , ii Fi- 
dem , quam ore tenet , operibus abncget : li Legem , in qua 
«loriatur , inhonortt : ii , cùm ChrirLi.;'ius lit, gentiliier vi- 
vat , IJivinuiiiquc fuum iMagi.trum coram hominibus con- 
fit^ri luà Vivendi ratione erube'.'cat. "Nihil quippè eit , quod 
niagis contrillet Ecclcliam , quod majori contumeliâ afliciat 
■Ciirilann , quam detbrmati CiiriitianoruiTi mores ; hi cnim 
icaudulizainpuiillos , ad pcccatum pcrtr-dimit iiifii'uios , iin- 



piis autem & incrcdnlis amplam prxbcnt Religionem noU 
tram deridendi & contemnendi materiam , dum ipli Reli- 
gioni imputant & improperant crimina , qux ab cjus fec- 
tatoribus viJ.eiit committi , atque ità parvi taciunt Cv ludi- 
bj'io babent Chri'iianam l.egem, quam ab îplis Ejül'dera 
difjipulis fperni animadvcrtunt , eâque occafioiie , mafisac 
magis in fua confirman ur incrcdulitaie. 

Mac rationa Fidèles omnes obfi-crat Petrus , ut à car- 
nalibus abitiocant deiideriis : (I. Pet 2 ') cotu e- f,uion.ai vef~ 
tram inquit , inter Gdnies haben:es bonam : ui ta eo , .juod 
d.tnü^ni di vohis tamquam de nial:.f.iclcrilus , ex hvnis opt- 
Tibus vos conjlderantes , girificetii Deum in die iijituiioiùs,.. 
Quia Jic ejl ejl volunuis Dei ^ u. benef.icitnies obinutef^ere f.i~ 
ciatis imprudeniium hjininum ignoran.iam. Itàque \ uluilta.'î 
Tei efi , ut vitœ lux> innocentiâ impios & incredulos pu- 
dj;e lufl'undant Chriftiani , &: Religionem Sanflain ab iilo- 
rum dideriis vindicent. \'oluntas Dei eft, ut muribus fuis 
palam faciant , quod. Il in Ecclelia inveniantur impudici, 
vindiflic cupidi , avari , adulteri , homicidx-, aliiique vi- 
tils irretiti ; ab altera quoque parte non levis lit eorum nu- 
merus, qui ad Normam Evangelii vivunt ; qui Caliicate, 
Paîientiâ , INlileiicordià, jModeltiâ & reliquo Chriliianoruni 
\'irtutum agmine inligr.iti , Religionem comraendant quam 
profitentur : qui non curvani genua... anie Buâ/, {_ïllRc'^. 
19.; fed foli Deo in corilis linçeiState deler viunt. .. . At- 
que utinam huic Dei ^'ohmtaii oblequerentur noltri tem- 
poris 1 ideles ! L'tinam fervarent aniediâum Peiri moni- 
tiim , prout fecerunt piimorum f;cculorum Chrilliani , qui 
vitx fuœ Sandtitate in admirationem rapiebant nentiles ip- 
fos , eofque ad Fideni Chrifti ampleflendam foriibus hiice 
& fuavibns armis cogebant I adeó ut juxtS egregium quud 
de ipfis dat ttftiraonium Paulus, ( Phil. 2.) in med.o n.iuo- 
nis prav^e , &■ penerjk' luccrent Jieut luminaria in mundo. 

ÎSempè ferventes illi Chrilliani jugiter ante oculos fuos ha- 
bebant hoc Chrifti prKccptum :( Matth. ^.) Sle lu.eat Lux 
vejira eorum hominihus : ui videun: opera vejtra bona ^ if gly- 
njieent pu^rem vejirum , i/ui in ccelis ejl : nofl quou opéra 
bona facere dtbeant Chriliiani , eo fine , ut ab hominibus 
videantur ; fed hoc fcnfu , quùd , Gloriam Del huber.te* 
pro fcopo libi propofito, ea facere debeant opera , quibus 
edara reliqui ad glorilicandum Patrem excitentur. 

( Hoc ex.-git Cliar'itas proximi. ) Divina itaque Gloria , 
Dignitas Religionis , Ilonor Ecclcliic imponunt Chriftiano 
humini neceilitatem , ut bono exemple prailuceat : fed & 
alius adhuc lupcreft mulus, non minus quàm pri-ores ad 
hoc illum cunltringeus ; nempè Charitas Proximi , qi ae 
uuumque:nque obligat, ut non fuie tanrlim, fed i5c utl'ra- 
truin luorum, quantum poteit , alla.^-oret S..lufi Notî om- 
nes egentibus pollunt fuccurrere , captivos folari , nudoî 
vcuire, efuiieuîibus cibum , iitientibus potum pnebere ; fed 
omnes quotquot funt , polfuni ben j vivere, excmplo fuo odo- 
rem ianiuv viue oirpergt.re , &; ità l'ratrum fuorum animos 
fpîritualiter refocillare. Non omnes Paitores funt aut DoÛo- 
res; non oüines Scieniiam habent vel autoritatem, ut Dei cau- 
fam defendunt , R.ligionem fuüentent, increpent vîtia , vi\o 
fermone ad Viriutem feilandam exhortentur : fed quifquis 
hanes Zclum Dei , ha?c eadem Oiücia bono lupplebis exem- 
plo. Si cafius fis, fi mode '.us, li patie:.s, fi iu operibus 
Pictatis aliiduus , impios etiam tacens confundes , Pieta- 
tcm honurjre faciès, Jullos in \'irtute firmabis ; & fie 
Fidelis quifque, etiam quoad pun-fla priedifla , fuo modu 
potefl. fatisfacere Charitatis pr.ecepto , adimplere Oilicium 
^uyd lingulii jrapofuit Dcus , i^ui Spiritu S;:ufto :eil£ j 



io8 



Exliortaüo décima oâtava^ 



( Eccli. 17') mirni/afst. ,, unicu'tque di proiximo fuo. Ha;c 
perpendke , Diledliinmi, & pollmoiiura docete Tubditos Vel- 
tros excellentem hanc methodum , qua Charitatei» l'"rater- 
nani exercere quifque iii proximura potelt. 

( S.'d iinte omnes ulios exentfU yinuium debet Paflor. ) 
Sed ii ità fit , Uileaiiiimi , manifsftum eft , hoc del)itum 
eos iiipriiiiis afficere quibiis aliorum fpeciuliter demaiidata 
eli; Cura. Sic Pater filiis, Ma^uter difcipulis, Doininus ier- 
vis.aut alius quôvis modo Superior interiobus fuis Sanft.e 
Vitte debet exemplum. \'erùm lonj,'è ante omnes aiios arc- 
tior htc incumbit Paftoribus obli^atio , qui l'iHos debent 
Chrifto gignere, Oves fuas paicere , anie illas ire, ad ia- 
lutaria Palcua deducere , Virtutis iter verbo & exepplo 
nonllrare ; atque hxc ipfa e(t obligatio , quani vel fblum 
Paftoris nomen importât ; hœc ipfa elî obligL.tio , quam iii- 
culcare volens , cujufvis Chriltiani hominis Officium hàc 
in parte jamjam propofui , utexindè, quid prxftanflum (it 
\"obis, à fortiori concludatis. 

Aft inlillamus hic paulifper : operœ enim prctium eft hos 
Paitoralis debiti titulos enucleatiiis evolvere , & invefti- 
oare diligenter quanta; etiicacicc fit l^xemplum Palloris , five 
ad bonura five ad malum. Nee longè quœrenda funt argu- 
menta quicillud ftabjjjant Diftat hoc ipfa naturalis ratio, 
tlocet.experientia : nihil quoque eft quod niagis incujcet 
Scriptura , quod Patres uno ore fortiùs inclament. 

Vos ejlis f,d ur.r.i:, ( Matth. 5.) inquit Chriltus Paftori- 
bus in Apoftolorum peribna; ( Hoc damant Scrifiur.v. ) quüd 

ft Jul eranuerit , ... ad nihilum vaUt ultra , niji tit mittaiur 
foras , & conculcctur . . ■ Vos eJlis lux mundl. . . Neque. ac- 
ccndunt luccmam , & ponunt tam fub medio , fed fuper can- 
Jelabrum ut luceat omnibus. , . Kt rursùs , dum veri Pafto- 
ris defcribit imaginem ,• ( Joan. 10. )>•'''" proprias oves emi- 

ferit , inquit , ante eas vadit : &- oves itlum fequuniur. SallS 

igitur adinftar fubditos fuos à corruptione fervare debet 
i>acerdos , tis pnclucere , ante illos ire , exernploque fuo 
viam, quam tmö fequau'ur, o^ïendere. yuinim.ö magis ope- 
ribus fuis prxdicare debet Paftor quam verbis , quod in 
Ipfo Chrilto animadvertimus, qui cùm venilfet in' mundum 
ad annur.tiandam hominibus Vcritatem , tres tantum annos 
Prtudicationi dedit , & triginta propè infumfi: , ut Aftio- 
iiibus Suis foluiiimodp & Exemplis Sanöitatem edoceret : 
unde & Scriptuia de Ipfo dicit : C Aft i.) cœpit f.-.cere^ 

C' docere.... ( LuC. 24. ) Fuit potens in cpere , & fcrmone : 

Opus kjlicet ante Sermonem prœmittens. Sed & Chrilhis 
ipfemet ex Ojieribus potiùs quam e.s Pra:dicatione Sua de 
;je judicarj voluit : nam difcipulis Joannis refpondit : £«/2- 
tes renuniiate .... qu.t aud-Jiis , &- vidiflis , ( Luc 7. ) CS 

(deinde enumcrars opera , quibus pairandis occupatus erat. 

Kt rurfus alibi ; 0/vm , qua: ego facio , tefiimonium perhihent 

dt me ( Joan. 5.) Et iterum de Ju.dxis incredulis Icquens ; 

Si opera non fekiffem . . . peccalum non haherent. ( Joan. 15 ) 

II-.vc Chriiti Veiügia fideliter fecuti iunt Apofioa , de 
quibus atiirmare non dubitat Chryfoftoraus ; Mundum con- 
verierunt non propter miracula qu.v fccerunt , fed quia in ipjts 
verus erat glori<t pecuniitque lOniemtus , & quia nullam /d- 
cularium hnruni rerum. curam habeiar.t Neque dul itavit Pau- 

Jus , in Domino glorians, feipfum in Kïemplum proponere 

Corinthiis ; imiiatores mei ejio:e , inquit , ( L Cor. 4. ) fuut 
o ego Clirifii : & iterum ad eofdem : Chr/Jli bonus odorfumus. 
,(Il. Cor. 2.) Sed & illis, quos eiibrmabat ipfe , Paitori- 
iius , dilcftis fuis Tiniotheo & Tito , Exempli necelütatem 
jnculcure inprimis Itudiut : (I. Tim 4.) Exemplum ejlo fide- 
liitm in verbo , in converfationc , in diarhati ^ ijt fide , in eflj- 



t't^te... hitc meditare , in his ejfo : ut profecluS tuus mBn'ifcfiut 
fu omnibus. Aaendï libi , &■ doBrin£ f inquit in prima fus 

ad Timotheura Epiftola. Ad Titum verö fcribcns : ( Tit. 2. ) 

In omnibus ttipfum priebe exemplum honorum operum , in doc- 
tr':n.2 , in iniegri-ate , ingravi.-ate , in graiii^ite. Simillter 

& Petrus in prima Epiftola fua Catbolica Paftores obfecrat : 
( I. Pet. 5 ) pafcite qui in vobis eji gregem Dei , . . Forma 
jacli gregis ex animo. 

( Hoc affcrunt Patres Ecchfi.i: , ù Cinones. ) Si poft Scrip- 
turam Sacram Patres audire libeat , d Canones Ecclciix , 
millena adferri poftent teftimoi'ia, quie hanc Pallorum ob- 
ligationem inculcant , ex quibus pauca tantum feligimus. 

Lux grdgis , fammaeji Pajioris , inquit S- üregorius ; de.- 
cet cnim Pajiorem , decit Dominicum. Sarerdotem moribus O" 
ritd cLircfcere , quatenus in eo , tamquam in fpeculo vit œ fua. « 
plebs commijfa C' eligert quod fequuiur , C' videre pofjlt quod 
corrigat. Et itei'Lim ; Aullum ab aliis majus prajudicium , quam 
à Sacerdotibus tolerat 'fieus , quando qucs ad aliorum correc- 
tioncm pof uit , dare excmpla pravitaiis cernit ; quando ipfe pec~ 
camus , qui conpefc^re pe,:cata debuimus. 

Sacerdotis pr^tdicaiio , ait Ilidorus , operibus confirmanda. 
cfi , ità ut quod doelt yerbo , injiruat exemplo : vera ejl enim. 
illa dodrina , quam vivendi fequiiur forma ; tune enim pnfdi- 
catio uiiliier proj'eriur , quando effcaciter adimpletur. 

Chryfoftomus , Sacerdotes alloquens , vitam eorum vult 
efte pubiicam quandam Scholam Virtutura Sit communis 
omnium J'chola , inqujt, exemplar que viriucis viiit tua fplcndor^ 
omnibus propcfta jit ad irnitandum , velut primitiva quicdam 
imago omniu in fe habens , qux bona Ù hencjla funt. 

PuLherrimus prdo ejl , C' faluberrimus , ait liernardus , ue 
onus , quod portandum imponis , ttt portes prior , Ù cx te d:f- 
cas , qualiter oporteat alios moderari Et iterum alibi : Monf~ 
irofa res ejl gradus fummus ■) O- animus imus i f des prima Zf 
yiia infma ; lingua magniloqua Cr manus otiofa ; fermo muliut 
£' fruclus nullus ; vuhus gravis Ù aclus levis. 

Patres quotqqot funt pervolvite , & ad unum ufque au» 
dietis omnes ijmili modo loquentcs. Pervolvite Concilia , 
& videbitis , pixcipuani Ecciefia; curam femper fuilie , ut 
Sacerdotum more.'; ad normam Evangclii formarentur , & 
omnigenà fulgerent Virtutum fpecie ; idque non tantum ob 
JVIinilterii quod obeunt Sanftitatem , fed vel maxime prop- 
ter Exemplum , quod pricftare populis debent 

Unum pro omnibus hic lit Trident.inum , quod Ca Epif- 
copis ità loquitur : ( Self. 25. de Ret'. c. i . ) Nee enim dubi- 
tandum ejl, & fidèles reitquos ad Relis^ionem innocentiamqui 
faciliùs inftnmmandüs ,fi Pnrpofuos fuos viderint ncn ca qutZ 
mundi funt , fed animariim falutem , ac ct<tleflem patriam cO" 
gitantes. H,rc- càm ad re/iituendam Ecclcfiafiicam difciplinam 
prcEcipua efj'e Sancla Synodus animadyertiit ; admonet Ej'ifo- 
pos omnes , ut fecum ea Jl^pè méditantes , faclis etiani ipfis , 
ac vitie aclionibus , quod eJi velut perpetuum quoddam pr.f- 
dicandi genus , /S muneri fuo conformes ojlendant. Eadem tere 

jam prieviè dixcrat Sj'nodus , dum de Clcricis generatiin 
habuerat fermonem : ( Ibid. SelT. 22 cap. : ) Nihil ejl in- 
quit , quod alios magis ad pietatem L-r Dei Culium ajjidui 
injiruat, quam eorum viia & exemplum , qui fi Divino Mi- 
nifterio dcdicdrunt, Citm enim à rebus feculi in altiorem fub' 
lati locum confpicianiur \ in eos , tamquam in fpecu'.um, re- 
liqui oculos conjiciunt , ex iij'que Jumunt quod imi.entur. Qua- 
propter flc decet omiiino Clcricos in Jortem Dom'ini vocatos , 
vitam morefque fuos omnes componere , ut habita , g'^jlu , "i- 
ceffu , Jermone aliifque omnibus rebus nil , nisi grave , mo- 
den-ftuni ac Rcfigioite pletitum prat fe feriint : L&via ttiam de~ 

a tl a ^ 



ténia in Fejîo Omnium Sœictonwi. 



t-ila^ qum in ipjîs' maxima tjfent , eff'ugianc ^ ut eorum tzaio- 
ms cunclis affcrant Viticratïontm. LonglOres quidem hi T CX- 
tus funt fed pulclierrirni ; & medullam eoruni cundiient , 
quLe de hàj Clericorum obligatione jam centeqa ai)ce Tn- 
dentinum raonueraiu Concillia, 

Specialiùs autem ponderari merentur hcec duo Triden- 
tiui annotata : nempe i ° quod in Clericos •, tamquam infpe- 
tulum , relirai oculos conjictanC , ex iifijui fumant quod irri- 
ttniur. 2 ° Quod fanfta vita Paftorum lit perpetuum quodd.m 
prxdic.ind'i gdiim. 

Jam dudiim circa primum ex illis funfli.' dixerat Hie- 
ronytnus : Domus Epifiopi & con.'erfaiio , quaji in fpccido 
pojita 1 mjg'Jlra eji publiai diÇàpl'in.z ,■ quidquid fecerit , id 
fbi omnes f.iciendum putarit. Et rc ipsà fie fuilt COmparad 

homines , ut facile ecs feqiiaiitur quos fibi PrsepofiLOS vi- 
dent. Qualis pater , taies plerùmque funt Clii ; qualis ma- 
giller , taies diicipuli , qualis dorninus , taies fervi ; qiuUis 

Tcclor eji civitaiis ( Inquit Scripcura [ Eccli. lo. ]] ) talcs îjf 
inhahitantes in en. ( Pr<epojitoruni fuorum extmpla pnjjlm Ji~ 
quitur populus. ) Imô fccpè inregriO Nationiî mores au: per- 
vercere poiiun: au: in nieli'js fuo exeinplo immutare pauci , 
qui illi prœlunt Piinuites. Uitde non linè caufa vécus illud 
ebtinuit proverbium : R^^gis ad eramplum lotus romponirur 
er/'is. Si autcra htcc etiara in laids locum habeanc , quantô 
magis in Sacerdotibiis & Pafioribus, quorum IMuuus pro- 
prium eft %''erbura X'nx docere ; quorum Labia cuftodire 
^ebent Scitntiam & DifdpÜnara ; quos ad hoc fibi Prx- 
yofitos ucvit Grex, ut ab iis difcant Oves viam Saluas, 
ù. duûum eorum lequancur, 

Quàiii mul:i funt fimpliciores & rudes, qui non alium, 
ut ità dicam , librum habent , in quo Religionis legaut prae- 
■cepia , prrcter fui vicain Paftoris y Securos le elle putant, 
& reSâ via incedere , dum ea facium , qvis ab iplo vi- 
dent prafticiri Imagir.amini Vobis populum quemdam fim- 
plicera oc rudeni , (iznti plerùmque funt qui ruri degunt : 
Bbinam , quailb , populus ille Religionis fuîc , & eorum 
qux Hoec imponit Orticiorum , vel leve inreuiet veftigium, 
h unicus ille homo , qui ad hoc pofitus e(t ut Religionem 
snnuntiec , Virtuttm infpiret , ad Sanctitatem hortetur , fi , 
inquam , ille ipfi moribus fuis Cat promotor fed'jûionis 
& pecra fcandali ? Ignorantia & corruptio jam fatis heu ! 
excxcant niui:itud,nis animos , atque in peccatis excufa- 
tionum prœcextus luppeditanc. E .periuntur etiain quotidié 
Sanûi & Fidèles Miniiiri, non rar-ô curas omnes fuas , in- 
ftruSiones & exempla non fufficere, ut inolitam malè Vi- 
vendi licentiam debe.lent i quid igitur fupererit remcdii , 
fi proprià vivendi ratione hanc licentiam autorizac Paftor 
iple , exhibens in femetiplb vivani Ck pcrpetuam criminofa; 
vita2 apologiam ? 

Popului , fi vel levem Religionis fuM ideam habeat, 
expectat aPaftore fuo Exempla Charitatis, Modefiix , Tem- 
perantiœ , Sanftitaiis. Ipfum habet pro fevero criminum 
^ liiorum cenfore ; atque ideô iniqua fua faûa oculis ejus , 
quantum poteft , itudet fuhduc^re, ne juftam ejus in fe 
coucitet indignationem. Sed quo evadct pudor ille ? quo 
fâlutaris ille nietus, li in Paltore liio non tantum fpeitatorcm 
tranquillum , fed approbatorem publicum , & complicera 
criminum fuorum inveniai ? Nuniquid delebitur in tali po- 
pulo , quidquid Rc-ii^ionis, quidquid Virtutis reliquum 
erat? Crimen upertà fronte apud ipfos gradietur, & qui- 
uem niulti fine icrupulo illud committent, rati ie tutô ducem 
fequi , qui magis dodtus fit quàm ipii , mag^fque iuliruc- 
tus de illis, quic jubet aut prohibei Religio. 



Quod li forte aliqui inter ipfos nafutiores fint , qui 
appriTié cognofcant, non faita Paiioiis , ft:d Legem , i'ed 
Doörinam lùvangclii e(ié fcquLmdam ; illi tarnen iidem pro 
velamine 6c excufaiione peccarorum fuorum obcendent 
vitam Du-is fui, atque hoc mo.io vanam condenc ini- 
quitatis lux apologiam. . . Docet experieiitia , quàm cauti 
iii omni converfatione fua debèant eilé !Nîiniftri , EccleiiiB , 
& quam facile indifférences illorum aftiones , imô ipfas 
eti^m bonas , populus in malam parteni interpretetur. Quàm 
proni funt V. G. populi, ut notara fuperbis , avaritiae , 
incontiuentia; afpcrgant Paftoribus fuis ; vel vindiflsc zelo , 
fi forte ab ipfis acriùs fuerint correpti ; vel excufacioràs 
causa, fi in aliquo delifto deprehenlbs fe videantV quan- 
tum igitur fcandaluni, quanta obfirmatio in malo procrea- 
bitur fi crapulà (S: intemperantiâ laborct reipsâ Pallor , 
aut fi familiaritatibus addidus fit fufpeâis & criminolis ? 
Ecce , DileSiiffmi , quantum afficiat anim.os Pafioris E\em- 
plum ; quàm citù , attenta hominum perverfitate & cor- 
raptine naturœ, in malo confirmet fubditos, & quorum- 
cumque peccatorum Diluvio Parochiam fuam inundet. Ecce 
quam verum lit , in ;^Iiuiftros Sacros oir.nium oculos cou* 
jici , atque ex iis fumere populos quod imitentur , quod 
fequantur. 

( Bonn f^iia Paf.oris efi quoddam continuüm &■ efficax pr.t- 

dioindi gcnus. ) Examinemus nunc etiam , quomodo ,juxta ' 
aliud Tridentini principium ante pofitura , bona Paltori» 

vita pcrpeiiium quoddam (it prtcdic.tndi genus , SsL quide.Tl 

maioris eüicacia:, quàm vivi qualefcumque &: eloquencif- 
fimi de Virtute fermones. 

De SanClo Bafilio loquens Gregorius Nazianzcnus , /o/i/- 

iru inquic , erat ejus oratio , çui.z vita erat fulgur ; unius 
ntmpi fpUndor ^ alteriuS , incendium ejl : Quod autem de 

Balilio ille di.dt , hoc cuivis applicari poteft Paftori , ^'er-. 

bum Dei traüanti. ( Si défit exemplum , inanis ejl docentis 

ferma.') Ille etenim , qui Prœdicationi non jungit Exem- 
plum, arguée quidem peccatores , tonabit in vitia^ fed mur- 
mur tantum edet , vanumque & fine eftedlu excitabit fo- 
num : afi: tune demum auditores terrebit, tune demum 
audientium incendet corda , 'à fulgur vitœ acceiTeiit , & 
ad Doftrinam, quam excipiunt auribus , Exemplo Pr.edi- 
caucis inflammentur. 

Nec mirum ; nam ùt docet Gregorius Papa ; lUa vox U- 

benùùs Audiiorum corda pénétrât , quam diceniis vita com- 
menditt ; quia quod loquendo imperat, oftendendo adjuvat-, ut pat, 

Ecdem fundamento dicere non dubitat Leo jMagnus : ya- 

lidiora funt exempla quàm verba , Zf pUniàs opère doceiur 
quàm voce. Idem affirmât S. Chryfoftomus : Convincunt ma- 
gis opera vinutis quàm miracula. Et rurfus alibi : ma/.ô /?./<;- 
lior & certior ejl docîrina operum , quàm fermonum i nam qui 
taJis ejl , etiam flens , & cim non V!dd:ur , docere potcjl. 

Sed quid Pacrum tcftimonio coufîrmare opùs efi verita- 
tem , quam ipfa ratio ethnicos docuit : Ejl aliquid, inquic 

Seneca, quod ex magao viro vel lacent^ prjjicias. Et ïterum ." 
Liongum iter per prcecepta , breve per exempla, 

Longum. iter per pm^epta , ait hic Philolbphus , & ve- 
rillimè ; fupponamus enim tantilper , te multis & cloquen- 
tiifimis fermonibus coram auditorio tuo difierere de Caf- 
tltate , de Abllincntia , de Ilumiiitate , de Abnegaiione fui , 
C'Xterifque Virtutibus Clirillianis ; te proponere fub vivis 
imaginibus earum omnium pukhrituduiem ; te ollendcre « 
quàm bene cum ratione, quo; homini dux elfe debet , eon- 
veniant ; quàm dignx nnt Chriftiano ; quàm ftricte à Chrilio 
pr-.eceptx' lint : quanta quô-^ue iliis patata fit in futuro lie- 

Bb 



ÏIO 

culo merces. Longo iiiprîmîs fermoiie , mukifque verbis 
atl hoc opus habes , & poftquani Iv.ej oniiiia bcr.e dcduxe- 
ris , forté cieledaiioiieni quamduin in aiÜT.is audientium ex- 
citatU : Virtucem probabniit Auditores tui, ejus admira- 
buiitur pulchiituoinem , fatcbunuir nccc'iitatcm : led raox 
objicient tibi , infii mum niniis elTe homiiieiu & iruperteftum 
quàm ut Prxcepta tam fublimia fequatur : objicient , sf- 
tiuara & difficilem viam Virtutis impcrviam eii'e mortaii- 
bus , tot undique teniationibuâ oblitam : dicent , ipecuba- 
tivè qiiidem hiïc elFe pukherrima , fed impollibilia piac- 
ticè , imo , ii temetipfum contraria facientcm videant , pu- 
tabunt,te per modum peufi & pro Oflicio limilia dicere , 
l"ed de cœtero teipfum intimé efie conviftum , nequaquam 
hœc poiïe in praxim deduci. Igiiur cum tota tua eloquen- 
tia parum vix perteceris , & pars itineris adhuc fupeieil 
longè maxima, ut facias eos ad Virtutem tennere. 

Scd brevd per eremyla fiüt iter illud , ubi uempè cum Prx- 
«Jicatione tua Exemplum conjunxeris. Si enim Caltiiate, Ab- 
liintntiâ , Huiiiiüt^te , Abnegatione Tui tumttiple Julgeas , 
eoiplb cognolcent Audiiores te ludum non agere aiit fee- 
nam , fed de Virtutum illarum neceliitate ijitimè elle per- 
fuafum Severam & horridam non contendent elfe P.eta- 
tem , quam in te fuavem & amabilcra a!picient, Non po- 
terunt dicere, Moralem Chrilii Dodrinam in puldira qua- 
dam fpeculatioiie conüftere , fed qute praflice inanis elt & 
hunianis viribus iiiipoliibilis , ii ante oculos fuos illam vi- 
deant in praxim deduûara ; ii videant te , hominem infir- 
mum , ipiis fimilein , iil'demque tentatiunibus , pullatum , 
omnes Legis Evaugelicx partes adimplere : verbcExem- 
plura tuum evunefcere faciet objediones onines , quas ex- 
hortationi tux poiuilient opponere , & falutari pudore con- 
fundens delinquentes novum iplis adjicies aninium , ut vitara, 
fuam prxceptis tuis conforment : eis verö ," qui jam julU 
fu.it, idem exemplum ad perfeverandum novum calcar ad- 
det : ficque via conipendiosa & magis efticaci fcopum tuum 
afiequeris, & audientium te couverfionera faciliùs perficies , 
quùm ii longo clegantique fcrmone hunc in fuiem fuiiiés 
iifus. Itaque fi Vita tua non correipondeat PiXdicationi , 
aërem verberas , inanem fonum edh , qui cum llrepitu pes- 
traufit : fi vcrö jungas Ve.bis Extmplum , corda pénétras , 
& accendis Semenque terrce demandas , cujus FruSus in 
jliternum manebit. 

Isiec porre admirabilis ilïa Exempla efficacia folùm vira 
habct in iimplices cS: idiotas, fed & in oinnes aüos , etiara 
düftos &: perfpicacilfimos : quin & in hos eö fortiùs opera- 
bitur , quód c.tius &. fubtiliiis aniinadvertaat , an mores 
tui cum Morali Evangelica , quam inculcare cupis , con- 
veniant Sapientiliimus utique erat Sjlomon , & tarnen de 
feipfü fatetur , fefe ixe-uj^lo didicilfe difaptmam. ( Prov. 24 ) 

Addite & hoc , non ïn folo Prtcdicationis adin Sandti 
Palioris exemplum ad Virtutem exllimulare ; fed eiiam tune 
dura fuet , etiam dum ex Üvium fuarum oci.Iis fubdudus 
eft , mores ejus fandti fubditoruin anjmls priefentes funt , 
adeo ut tota vita fuâ & lingulis cjulliem momentis per- 
petuum quoddam Prxdicandi 3Iunus exerceat ; pruut aüe- 
rere non dutitavit 'l'ridentinum Concilium. 

C^uàm pukhrum igitur fpetlaculum eft Deo , Angelis &: 
Ecclüice , Sacerdos Sanflitate inlignis, fubditis fins in fcipl'o 
ixhibens Normam Vitie & flifcipüna; 1 nuUa quippé traniit 
dies, quin vel folo Exemplo fuo hunc aut illum peccato- 
rera ad prKcipitium ruentem retineat ; aheri deiiderium con- 
veriiouis inlpiret ,• huic falutarem vindidse Divinas incutiat 
timorem i akerum fccrcto pudore perfundat ; quöd ii (ut 



Exhonado dedma o&ava , 



in magna populi multitude fieri folet ) omncs vuiofos ds* 
qucat corngere , hoc faliem etficiet , ut latebras iili qux- 
rant , ut non feducant alios , ut in tenebiis deliiefcat cri» 
men, nequa in publicnm prodiens nuiltiplicare audeat fce- 
leratos. Nulla tali Paltori traniit dies, quin Exemplo fuo 
fuftiucat infirmes, titubantes confolidet, confoletur Julios , 
eorumque animet Pietatem ; imo illos iplbs , qui vivunc 
in criniine , iiivltos cogit Virtutem , quam fequi nolunt , 
honorare falteai , & debitum eidem laudis tributum ira- 
pendere. 

{AdÂor.-aiio ) Ecce , DilcStiffimi, quanta pollicis operari. 
bona , fi , Vocationi \'e(lr>e fafH fidèles , ftal iles & im- 
mobiles in Sanflitate maneatis ; & contra quàm terribilem 
SupiCmus Pallor à Vobis exadurus lit raiionem , Ii mo- 
res Veitri fruûum impediant , q^uema. Vobis requirit Do- 
minus , & quem in loco à Vobis oecupando SaniUis alter 
Sacerdos protuliflet, Ac proinde teriibilem han£ Verita- 
tein , poliquam ad IMinilleriura iueritis r.liumti , fœpè ob- 
oculos habece , & Vojmetipfos hoc mode iiiter. ogate : fi 
Sanûus aliquis Sacerdos Gregi , quein ego duco , foret 
pra:feûus, quantum jum produxiliet in moribus reforma- 
tionem , quantum in Pietate incrementum ! Quot animas- 
genuilîet Chrilto ! Çuot plagas invetcratas fanâlTet ! Quot 
crimina impedivifiet .' Quot confcientius emundaüet I Quot. 
gloriofos de principe tenebrarum retuiilfet triumphos I At- 
que iiàc interrogations ex.citate Vosmetipfos , nulliquc par- 
centes labori facia-tis & Vos q,uod takm putatis- fuille fac- 
turuin. 

Totis itaque viribus ad Sanflitatem contendite , nicc» 
tiliimi , ut in illa firmati , aliquando Ovibus Veftris Exem- 
plo pollitis prxlucere Pritdicandum Vobis, ut fcitis,eric 
Evangelium ; annuntianda Via Salutis ; atque hsec eft prx- 
cipua , Paltoralis Mnneri«, ad quod afpiratis , occupatio. 
Sed exiftimo, jam fuperabiindjnter denionliratum elfe nul- 
lura ex PrDedicationibus Veftris fperandum iruflum , nisl 
id , quod dücetis Ore , fimul etiam Opere compleatis ; nisi 
JN'orma litis Gregis , tk Exempiuin in omnibus operibus 
bonis. 

Nee tantum fine fruftu prœdîcat Sacerdos, qui moribus- 
fuis contradicit Evangtlio , fed , quod ampliùs eft , agic 
& deriforem : Dodiinam Chriüi in tabuUim veriit : Altare, 
quod profanât , contemtib:le reddit popiilis , omnenique 
in illis Reîigioiâs feni'um extingiiit. ( Zucb. \i.) I'ujïvr e[\ 
& idotum. Qui prophcsa eiïe debtbat ( Ofce 9. ) la. ucus ru'unt 
faclus cji : ■ . . atque in limiles Sa-cerdotes cadit mxxiniè illa 
Pauli exprobatio ; ( Rom. 2 ) Nomen . . . Dei per yos blaf- 
phematur iiiier in. er Rentes. Taks ( Jerem. 12. ) pajlores dc- 
moliuntur vineam Uominï ,■ ponUBt eam ia D Jjipa.ionem , 
& dcfolatione defolant terram , prout apud Jertmia-m Deus- 
conquerrtur. Taks iVIiniftros è Tbefauris ircc Suœ produ- 
cit , Domiiius, & in furore Suo pnuLcit populis , Jura 
eos pedimà plagâ vult ferire ; ( M.:lus P.tjlor plaga ejl nu:simi 
terribdis.' nuUum cnim eft, live peüis , five helium, live 
quodcumque aliud flagellum , quod cum hoc comparaii va- 
leat : & ideö plagam hanc , exhauiiis jam omnibus aliis » 
taaiquam fupremam vimiiftie Sua; metara apud Ifiïam Sc 
Jeremiam Populo Judœ comminatur Deus : & contra pro- 
miftit iplis Pultores bonos tamquam JJonum pretioliifimum , 
quod converfione fua mereri debebant : ( Jerem. 3. ) con- 

venimini , inquit , & dubo vubis pnjlures juxiu cor meum , Ù 
pj/,ent vos Jlienùd &" doclrind. 

( Mul' ùm pendel à Sacerdoiibus populorum Sanüitas vel ini- 

juuüf. ) Nic miruin , DikiSLiiiiii ; verè eteuim dici p*^- 



tertia in Fejio Omnium Sanciorum. 



iii 



teft , Saiiftitatïs omnis, iiti & inipietatis omnis icaturigi- 
iiein de iplb Saiiuuario proiiire. Prxpone er.im Sjcerdc- 
tesSanflos, & llnè dubio mox lanilificubitur Populus Dei : 
prccpone autem Saeerdotes iiu-lignos, & Itatim iiüquitas tcr- 
rjm inundabit univerlam. Si in Ccclos liceret pcnetraie , 
nullam ibi inveiiies ex Saiiftis iliis Animabus, qucc con- 
verlionis fuce ir.hium , teivorem Charitatis , perfeverannam 
iii bono , non debeat alicujus Sacerdocis opcrx & cxem- 
plo. Quüd li contra in abylfos infernales defcendas, vix 
unam quoque ibidem reperies , ad cujus infortunium ron 
Contribucrit Sacerdo.uni ii^norantia , néglige ncia, cepiditas, 
fcand.ilofa vita. Hxrelis , impietas , irreligio, Salutis in- 
curia , a:que omnia rdiqua ejufdem geneiis monftra, ab 
ipla Saccrdotum indigni ate, tamquam à futuli malorura om- 
nium fonte , plerùmqiie promanant 

Nempè li i. Sacerdotis fors e!l , propter eminentiam Pig- 
nltatis fuic , & fub.imem Sacerdotii Gr:;dum , quo prie 
reliquis tidelibus elc atus ell & exaltatus , ut aut fimilem 
ipi'ura elfe oporteat Seipenti ^i^neo, cujus atpcöu. fanetur 
populus ; aut finilem drjconi , cujus ( Apoc. 12. ) cau- 
da , i'X ;n Apocalypli legimiVS, tr^Jnbal ter. lam püTtcm jlel- 
Lirum Lceli , & miju eus in. terrant. Numquam enim folus 
falvatur Sacerdos , numquum etiam folus perit ; fed infi- 
ni'.am fccum nnih;tU(-i;iem , vel in Cœlum deducit, vel in 
abyifum fecum trahit, j^tque ideó quod de Chiijio dixit 

Simeon ; ( Luc. 1- ) E<.ce pojlus efi hic in ruinam , L' in rc- 
Jurrecliotiem muLoru-n in Ifra'él , hoC Sacerdotibus ap>plicari 
poteft ; hoc in lingulo ex Volais , Dileüiliimi , aliquando- 
habebit locum : fcilicet politi eiitis iti refurreûioiiem mul- 
torum, lijdignè vivenies ^^ocatione VeRrâ, proslulgeatis , 
Sanftiiatis exemplo .• poiiti eritis in ruinam , li, quod aver- 
tat Deus , hoc in piinfto deficiatis. 

(EriLuGüS. ) Jam far'is , ut cchifido , perfuafum Vobis 
eft , Uiltftillimi , magnum quid elfe & maxime momento- 
fum , ut non nisi Sanftis Sacerdotibus Ovium Chril'ti cura 
demaiidetur. Nee Vos- fugit , id adhuc magis requiri in 
Eccleiia Batava , quàn in aliis Regionibus in quibus Ca- 
tholica dominatur lieligio ; tum quod mak Sacerdotura 
exei];pla citiùs in PatrLa Vellra vergant in fcandalum , & 
in opprobrium Religionis ; rum quod Fidèles ibidem ma- 
gis pcndcant à folo , ut ità dicam , Paftoris duöu , neque 
ad alium Sacerdotera , li malus ipfe lit , facile poiiint ha- 
bere recurlum. 

Càm itaque in Hac Domo Seminarium fit Miifionis Pa- 
tavre : cùm Vos ipli ütis noveili furculi , aliquando tam- 



quam o'.iva: truflifjrx in Eeclefia ifïa plantnndi , coliinitis 
utique, Dilefliiiirai, quantum raihi & Vobiv incumbat onus 
quanta mihi & Vobis p.œlianda lint, ut fous ille , qui in 
Ilollandia irrigare debet Paradifum Dommi , in ipfa fca- 
tungine iua purus & falubris confervctur. 

Sinè parabolis loquar: vx mihi , li non ad omnem ^■'ir- 
ttitem ertbrmare ^'os contendam I vte mihi , li Vobis e^o 
ipfe iiin fcandalo ! v;e mihi , fi quemquam ex Vobis ad 
Miüilterium permittam afcendere, quem prxvidcre poflurri 
futurum in ruin.im mukorura ! Atque utinam , Domine, iii 
his omnibus habeam , quod pollim Tibi refpondere dura 
vencris ad judicandum ! 

Sed \'elhum quóque eR , DikdlilCmi, Zelum , fi qucra 
in hac parte habeam , probare ; paterna mor.ita mea fiiiali 
corde recipere ; verbo ( quod fcopus nolter communis eiï ) 
Scientix &. Sanftitati acquirendïu totis viribus indeliuen- 
ter alluborare. 

An porrô ego cura fruftu & fucceRli intcr Vos laborem , 
id non aliunde cogrofcere valco quàm ex operibus quoï 
facitis nunc , & qux pollea in INliiiilterio politi facietis ; 
date igitur mihi hanc grntiam , date hoc gauiüum cordi 
meo , ut videam nunc., & ( III Joan. } amlam polteà fii:ps 
meos in veriiate ambulare ^ arque irjdé colligam cum fumma 

mentis conlolatione , quod r I. Cor. 15.) Labor mcws non fit 

inanis in Domino. Sic vivite filioli , Ut odor vitas VefifïE 
fit meum, 'ài Ecclefiae deleftan^entum. Sic vivite, ut , quif- 
cumque Vos intuetur , cogatur exclamare : ( Aii. 16. ) Ifli 

homines Jervi Dei exccljl funt , ^ui annuntiant... 1 i<im f<:luris, 
Sed li tantam , ut jam vitlimus , virtutem & efficaciain 
haberit Exempla , qui.'ni oporteat ^Dilcoillimi , novos ani- 
mos in hnc I'elüvitate refumere, ubi tot SanSorum cele- 
bramus ^lemoriam? Quidni oporieat ncvo ardore ad IHos 
imitandos iuflammari ? Hoc itaque agite & perficite , ad- 
hortantes Vosmetipfos cum Auguftino : Numquid lotero quod 
ifli o- ifli fotuerunt? Eos autem pne rebquis Vobis in exem- 
pUir proponite , qui in ÏNIinilterio Sac o claruére ; Eos in- 
vocate frequentiùs ; Fratres enim Veliri funt , & de labo- 
ribus Veftris folliciti. (Heb. 13.) Mimemote pr^epcfiiorum 
veflrorum ., ^;ui vobis locuii funt verbum Dei , hoc cR , \'iro- 

rum Apollolicorum , qui Vos in jAIinillerio prxceiïerunr , 

( Ibid. ) quorum imu'.ntes exiiUm converfaiionis , imitamitii 

fidem. Atque ità Deo juvante fiet , ut cum illis , quorum 
Veltigia fecuti fuen is in terris, aliquando gaudeatis, immar- 
ceiübili Corona à Supremo Paftore donati in Ccclis. Ame». 



U£i^ 



EXHORTATIO DECIMA NONA , QUARTA IN FESTO EPIPHANIE. 

{aacnam fint Munera , quse ad Magorum imicat"onem Sacerdotes offerre debeant Domino. 



J 



Obiukrunt el munera, aurum , tlius , & myrrham. Matth. 2. f. 11. 



A M afipuoties , Dileflillimi , Vobis ante oculos pofui 
JMagorum ad P.œlepe Chijfti Vocationem , ut in iiia confpi- 
ceretis exemplar, fecun^lùm quod examin.uida & dirigenda 
Vobis fit ^'eiira ad MiniUerium Sacrum Vocario Sicuti 
enim gratuitum prorfus fui- hoc fummum Dei Peneficium , 
quod fülis Magis pi ce reliquis gentilibus cor.ceilit . & ad 
quod Cceleftis Lu.iiiris duûu perveneruiit ; ità & \'ocaiio 
ad Siccrdotium graruitum prorfus eli Dei~ Donum , honor 
fpecialis, liuem iilis tantum aunuit, quos à reliquo populo 



vult fejungere, ut abundantiori eos cumulet gratsâ ; ad 
quani prufedto nemo pervcniet légitimé, nisi illc , qui Cœ- 
litùs Sig::o dato, prxeuniem videat fibi Steilam , & Divi.,i 
LuMiinis duftum fequatur. 

Sicuti autem , nullâ interjccla morà , Magi fe accinxe- 
runt itineri , nee didteria timei tes hor.'.iiium , nee difiicul- 
tatem vix, nee Hcrodis iiam, nee negotii quod aggredie- 
b. ntur e.\itum ; ità & illi, qui ad Altaris >Iinirterium vo- 
cautur, alacres veniaat oponet , po.iiuam Vocem Domiai 



Exhortatio décima nona 



112 

auJiverint ; 5; nullis periculis, nullis diföcultatibus territi, 
i'jd in Solum , qui ipfos Vocat , isitenti Deum , cum fidii- 
cia falutarem fuum lequantur fcopum, ceitillimè confiden- 
tes, ipfus aliquaadoadiiiilar I\Iagorum ad telicem via; cer- 
niinura perventuros. 

Hœc , aliaque hujus generis argumenta jam in pr3:ceden- 
tibus Vobis propofui , Dilcftiiümi ; \'ocacionis iliius Na- 
turam , Signa ,Carafteres, dilculli : Media lUam allequendi 
docui ; ad Fiduciam &: Perfeverantiam excitavi ; aliis ad- 
didianimum , ut veniant ; alios , ne ad Sanfluarium ac- 
cédant , deterrui : quapropter propolitum mihi efl hodiè 
3\Iagos confulerare, jam in Termino Vocationis iuse con- 
llitutos ; ut ex iis , qux ibidem itlos egilFe confpicimus , 
utili colligatis exemplo , quid vicillim agenduni lit Vobis , 
quando , StcUâ pr-x-eunte , ad Sacrum JMiiiifterium , quod 
terminus ell & Icopus Vocationis Veflrœ , féliciter eriiis 
perdufti. 

Quid porró egerint Wagi , paucis enarrat Evangelium : 
nempó ( Mattli 2. ) proddintes ante Pucrum , qucm inve- 

nerant , adoraveraiu cum: &■ apenis thcfauris fuis oiiulerunt 
ei munera, aurum, thiis , C-r niyrrham. Atque his myfticis 
]\Iuneribus egrcgie deprœdicabant naturam Pueri : nempè 
Auro Regem , Thure Deum , Myrrhâ verô Hominem pro- 
fitebantur Mortalem. 

Secut! igitur funt Magi in lioc fafto morem apud om- 
nes Gentes in ufu politum ; fcilicet , ubi novum quemdam 
falutant Regem , Eique colla fubdunf, IMuneribus oblatis 
profequi folent fubditiNeo-Monarcham , ut hâc bonorum 
luorum parte , quam oflerunt , agnolcant Suprcmum Ejus 
ac kegium Dominium , & fimul promptos ie oftendaiit , 
ut in Ejus Servitium ac lionorem Sc & omnia Sua li- 
beini animo conlecrent. 

Oportet igitur & Vos, Dikaillimi, dum ad Deum ac- 
ceditis , non vacuis corani Iplb manlbus apparcre , fed no- 
V!S quotidie IMuneribus , Munificum Illum Regem profe- 
qui , qui novis \os quotidlè Heneüciis cumulât , Regnum- 
que Suum internum nova indies Benevolentiâ magis ac 
magis confirmât. 

At quoniam non terrena, fed Spiritualia h. Vobis pof- 
tulat Munera, examinemus tantifper myfteriuin , quod in 
Muneribus IMagorum latet ; forte cnim in eo rcperire ali- 
quid potcrimus , quod deiiguet naturam & quaÜtatcm Do- 
norum , quibus Rex Ule, cui niil'.tabitls ^ prx-cipuè delec- 
tatur ; neque enim ünè Divino Conf.lió faftum eft , ut 
Blagi , quorum lingulos pafTus dirigebat Deus , hujus po- 
tiùs quàm alterius generis Dona tulorint. 

Aurum itaque, cujus pretium , cujus fplendor, cujus fo- 
liditas primum ipfi inter metalla locum tribuunt, non obf- 
curè dclignat quarumvis Virtutura opera , quibus Vos opor- 
tet elucere ; fed vel maxime Charitatem , Reginam illam 
Virtutum , à qua reliuuK omnes fplcndorem fuum , foli- 
ditatem & pretium defumunt , & à qua folà vera; Chrif- 
tiancc Virtucis accipiunt formam. 

Deinde Tbus , quod Spli Deo crematur , atque in Sa- 
crifiais adhiberi folet , prxfigurat Rellgionis aâus , inter 
quos Sacrificium & Oratio eminent, qutc ( Pfalm 140.) 
ficut ir.ciij'uni afccndunt in conjpeclu Domini , & vidlimas 
acceptabiles cum odore fuavitatis ad Ipfum traiïfniittunt. 

Per iVlynliam denique , qua: acrem & aniarura faporem 
Iiabet , qua.-que condiendis moriuorum corporibus &; àcor- 
raptione fcrvandis jmpendituc , non incongrue iignificatur 
Wortilicatio carnis , omnefque ilH labores & angulnic , qua; 
live ab ipfa natura corrupta , live Ibris ab objetlis exter- 



nis fufcitantur in IMinidros Evangelii , qnse utique infa- 
tigatâ Paticntiâ ac conftanti Fortitudine fuiiineri ab ipiis 
dcbent ik vinci. 

De Charitate itaque , de Religionis aöibus , de operibus 
Mortificntionis, fermo mens ad Vos hodiè erit , Dileöif- 
fimi , ut videatis quxnam fuu Munera, quibus Vos opor- 
teat adorare Dominum , quKnam Vos oporteat in thtfau- 
ros Veltros reco;idcre , ut eadem proferre valeatis , dura 
venerit dies , quaudo ante conipedum Ejus apparere Vo- 
bis continget. 

( Per Aurum Magorum. defignatur aurum ignirum Cluirita- 
tis. ) Chaiitas , in qua Finis & fcopus totius I.egis conti- 
netur , lüblimis efl illa Virtus , quam tot cncomiis extoUit 
Apollülus , adeö ut pro nihilo rcputet opera qutevis : etiam 
aliundè maxima , quœ une Charitate peraguntur. Hkc illa 
eil virtus , qutc , pollquàm Fides & Spes evacuatie fuerint , 
fola perraanebit , &; in qua totum bonum & félicitas homi- 
nis , tam in hâc quàm in altera vita conllfiit. 

( Félicitas anima: amiintis Dtum. ) O felix cor hominis , 

O felix, quod fibi foli creavit Omnipotens Deus! Quod 
in tantlllo fpatio adeó immenfum eife voluit , ut Solo Deo 
fatiari _, Solo Iplb repleri potfit ! Ah ! quàm infani funt , 
quàm incon:iderati , qui fafcinati nugis fecularibus yEter- 
num Deum cum creatura corruptibili & citiifimc tranliturl 
permutant ! In hanc ftultitiam lapfus fu't aliquando Auguf- 
tinus ; verùm ubi errorem aguoverat , tempus deflens in- 

lipieutiœ ^^X'X.■.fe.^o Tc amavi ^ exclamabat , Bonitas tam- an- 
tiqiia C' tam no^'a \ Sera Ti cognovi ! Bonitas nempè anti- 
qua elt Deus, quia ab xEtcrno Bonus fuit ; Bonitas-autcra 
nova eft , quia , licèt xternuin Ipfum ames , novas femper 
Perfefliones , novas y\moris illecebras in illo reperies , ne- 
que umquàm immenfam hanc Bonitatis Abyduin quüvis men- 
tis cogitatione exhaurire : imè nee vel longè fequi vale- 
bis. Atque ideo , ut egregiè dicit S. Leo : Nullum habu 

terminum ch.irit.f , quia nullo potejï claudi f m Divinicas, 

Araor elt , qui femper ardet & numquam extinguitur ; qui 
femper urit & numquam tepefcit ; led in quo nova: , quœ 
libi continuo feccendunt flammx , novum fecum ferunt dul- 
cis incendii augmentum. 

Veniant nunc amatores fœculi , & dicant quid in amore 
creaturarum experti fint. Numqiiid um.bras ampleduntur & 
larvas ? Numquid ambulant vias difficiles ? Numquid anxii 
fuut, turbati inquieti ? Kumquid omnes exclamant finalitcr 
cum Salomone , qui nihil deiiderabilium cordi fuo nega- 

verat : ( Eccl. I. ) f^anitas vanitatum , ù omnia vanitas ! 

Dum interim anima Deum amans , in Ipfo vivit , in Ipfo 
quiefeit , ipfo Summo futiata Bono de reliquis fecuraelt, 
neque ahud aut in terra aut in Cœlo defiderat prxter Deum 

fuum; f Pfalm 83. ) Mdior e-aiva efl dies una in atrüs EjuS 

fupsr milLia. Quapropter meritó exclamât Augullinus , cum 
utrumque expertus eifet amorem : l-''iz animce audaci , quce 
Jperavii , Jl à Ti receJJ'i [j'et ,fi aliquid melius h.ihituram ' verfa 
O revdrja ; in tergum c in latira : dura funt omnia , ù Tit 
folus quiis. 

Si ità fit, DileiSiiïimi , fi hoc ratio doceat , fi experien- 
tia confinnet ; quis non niirabitur , fpeciali prcecepto fuiife 
opus, ut de amando Deo moncrentur mortalcs V Sed quis non 
nnrabitur ampliùs , hoc prceceptum peüumdari ab homini- 
bus & con emni ? Et quis, qu;cfo , indigiiatiouem fuam 
contincbit , ubi videt hoc ipfum fieri à Chriftianis , qui 
nofcunt quanti valcat an-or ille , & quantum propoiitum lit 
amantibus prœmium ; qui fciunt fe Filios efle & Hercdes 
Dei , atque ab Iplb , tamquam à foUicita quadam niatre , 

ia 



in (înu fe portari & tenerrimo foveri at^'eiSu : qui deoiùm 
Chriftum f^jiuiit pro ie Crucitixum , & llli Ho:iiini - I>eo , 
Cui languinem deberent pro Sanguiiie dare li polceret , amo- 
rem pro amore recufare non ibrmiiiant. 

( Siicerdos , qui Deum non amat , mo.ijlrum cjl in^rattlu- 
dinis ) Ü monltra ingratitudinis ! Sed quantus horror , Di- 
ledillimi , fi talia monitra invenian:ur inier iplbs Sacerdo- 
tes , qui prieter commune redamandi debiiura, quod iplis 
cum reliquo Chrütianorum ag;r,ine incuti:bic, tot aliis fui- 
rent titulis , qui eos ad amorem provociiit , urgent , ex- 
Ititirulant. 

UIos iiempè à relique populo felegit Deus , ut ad Thro- 
num Suum propiàs appropinquent , ut Legis Ejus fint in- 
terprètes ; diüributores Gratiarura ,• >h Ttenorum difpenlato- 
les Ad eorum vocera delcendit de'Caio l'ilius Dei. Nee 
amici tantum Ejus lunt aui tamiliares , led Spirituale Reg- 
oum Suum ipfis gubernandum reliquit , eofque loco Siij in 
terris conüiiuit. E: quid pluribus opus eft ? liumano pror- 
SÙS fit defntuais fenl'u , monftrum fit oportet , qui poit tot 
jedamandi tirulos non ardentiiiimam requirat in Sacerdoii- 
bus Charicatem 

Neque opus eft, DileailFimi , ut huic probandse veritati 
ïnlillam diutiùs , de qua periuufos Vos eil'e nullatenus dubito i 
•agite hoc taii:ùni , ut quam protitemini vericatem , eamdem 
aftu iS: opere compieatis. Nolite igitur umquam tepelcere , 
oe in Vos cadan: intortunia , -quae tepit^is Sacerdotibus 
Apoc. 3. in perlbna Epilcopi Laodicia: commiaaturS[:iri- 
^us Sanftus , led juxta co-.iiiiium ibi datum , emite à Do- 
mino aurum ignimm probaium ut locupletes fiatis. Pro- 

•curate yobis bene operundo Charitatera , led linceram & 
puram , fed in gradu ignito & ardenti , eamque recon- 
dite in Theiauris Veftris , ut tutilGnia& abundEnti:iima Dona 
oiTeratis Domino. 

( Charitas in Deum non fukjljiit Jlnè Charitate in proximum. ) 

VerCim DileûiiEmi , duo funt Charitatis membra ; amor 
icilicet Dei , de quo jan egimus , & aracr Proximi. Neu- 
ter ex iüis fine akero itare potell. Proximus quipqè Imago 

Dei ell , & ( I. Joan. 4. ) qui . .. non d:lig':t jrainm fuun 
qui-rn vidti , ut inquit Joannes , Dium , ^uim non v'uht , 
vucmodo pote.fi diltgdre ? Undè & idem Apoftolus aüercre 
non dubitat : < Ibid. ) Si ddlgamus mvicem , Deus in noiis 
na nee , C- Lharircs ejus in nobis perfecla efi \ & Paulus di- 

leûionem proximi Plenitudinem Legis appellat ■• Rora 13.) 

pUniiudo. . . hgis efi dile&io. 

Quod i\ hoc iterum in Chriftianis omnibus locum habeat , 
quantü magis in Sacerdocibus ? lUis utique applic;iri poteft 
<luod in Pfalmis de Angelis diftum docct Paulus; (Htb. i.) 

Facit. . .. ninifiros fuos fiarr.mam ignis. ( H.tc ardere debet in 

Paftcribus.^ Aöivi igit'ur fint oportet, «Sc adinitar ignis tu- 
cem fuam ac flammas circumquàque vibrantes ; param quippè 
prodelTet ipus habere Divins Charitatis ignem in cords iuo 
conclufum , atque ibidem quafi lub cineribus Ibpitum ; 
qutcru enim Chriftus , ut longé latèque accendatur ignis 
ille,qucrn venit ( Luc. 12.) m.aere in terram, & Sacras has 
flammas S.icerdotum Miiiiiterio propagari juliit : ideb fci- 
licet coiitulit iplls iacerdotium , qua Dignitate non in lui 
commo.him, feün populorum utilitatem liunati lunt Sinè 

Chari.aie in proximum , u.quit Pccrus Blefenlis, Sacerdos dui 
pote/l , ejje non poiefl. 

Et profedtö quid Sacerdotem à reHquis diftinguit Fide- 
libus nisi CaraScr ili^? , ratiore cujus locum Chrilii occu- 
pât , &: wcem ofait Supr.mi ;;.ius aii:marum Paioris .' Sed 
^id de hocSacroCaraÜereremanebitp.xLer larvara quara- 



qiiarta in Fejïo EplphanLe. . ug 

dam &: umbram vanitatis ? Quo ex capite vicem Chrifti di -e- 
tur aaimplere , ü non coniimiH Charitate dili^at Oyes fibi 
commiUas / Oves , inquam , quas ità teneré amat Chriltus 



quas portât in humens , pro quibus ultimam Sanc-uinis 
gu:tam ert'udit. ° 

( Prov. 3.) De/id^ me.-e efe cum filiis hominum , inquit 
-(Lterna Sapientu. ; . . Has fulas delicias uoverat Chriltus • 
has ut gulturet é Sinu Patris defcendit in mundura conl 
yerlatus elt inter mortales , Evangeiium pntdicavit humi- 




liberos, ita & Chanus Sponfœ Suœ Ecclefia; comraënd"av'it 
ipirituaiium Filiorum cu.am, quod Munus pia flater Sa- 
cerdotum îMinuterio ik opera exercet. 

ViJetis itàque, Diieftiumii , quanto ftudio , quanta te- 




, ;n ^; in quo gradu Chari-atem in Proximum exer- 
c.atis. iSam, ut venUimè docet S. Dam afus Papa Oyn/i/r 

negOgenter pcjc^ns dominicum gregem . jufremum conrinciiur 

non ^mare Pafiorem Neque euim vacare poteft dileaio- 
amor nequn elFe otiofus, fed ubi magnus eft , ibi & ma^na 

Mf.ncordiam , inquit Didacus ,fimper lydium lapidem pu.- 
tavi cujus taau nofcun-ur cœlefies animi. U te aliquid cœ- 
lejtc, dtvtnum ^liquid fi .zdfce , potentijjlmus erit mifericordi.t. 
ajfecïus^ qui ,e ob proxinorum miferias quatia:. { Adhor^ 
tctto. ) NüViius, Dilefti:iimi , de operibus IVIifericordiiE 
ju.:icandam elfe a Chrilio hunc mundum , quafi voluiilet 
Juitus Ille Judex^ in hoc unico punöo co:am Legis eiren- 
nam mcludi : led h tand v,Ieant opera xAlifericordix , ia 
corpusquod pent impenfa, quanto majoris preüi apud 
Deum eruut Ula Mifencordix- opera . quibus ab inten-u 
falvantur Ammce ? Nihil igitur timcudum Vobis ent'à 
ientenaa Judicis, fi aurea hœc Charitatis Fraternœ Mu- 
nera in manibus feratis ; & quamvis adliuc ità foret , ut 
haberens in prxteruà vitâ peccata. quœ Vos conturbant , 
lecuritutem \ obis dabit Charitas in proximum exercita 
31ileiicordia fuperexahabk judicium ; impoiiibile quiupe 
el: , ut Chrmus eum perdac Mini:irum, qui fincere coü- 
peratus lilio Dei, anin;arum agmlne , quas fedulo cura- 
vit , itipatus ad judicium venit. 

( I. Cor 14. ) Seciamini itaque , DüedtilBmi , chadiatem , 
amulamnn ijlam, led in gradu intenfo , ficut decet Mi- 
niitros Chrilti, pro Ovibus Suis Crucifixi. [, Imitanda fcr- 
yens Jpojlchrum Chantas. ) Quierite Vubis exempla , noa 
in tepidis ilhs mercenariis , qui cuftodire ie fimulant Oves 
Chriiti dum interim feipfus tantum pafcunt , & la^^inart. 
ac graviori fu* damnationi allaborant : ied quxritl Vobis 
exempla qua; imitemini , in ipfis Apoltolis, ahübue Sanfti'Ii- 
mis Pa tonbus, qui ie & omnia iua in Salutem Ovium fuarum 
impenderunt. \ i,;ete qua teneiitudine fuos dilexerit Pau- 
lus: optabat (Rom. 3.),//. amtj^ema eiïe... pro frairi- 
bus, luis. CU. Cor. JI. ) quts infirmatur, inquit; Zf 
ego non infirmor? Qu:s J.andaü;atur , O ego non erorl . . . 

\^ r, ^:,> ^.'^'°^\ ""'' ^""^ '«^"'" parturio, donec forrr.e- 
tur Clinfius in vobis... ( Phi] 4 \ Frare, m.' t ir ■ 
;■_ , ,. f .„. • . ^ ' 't') ^ra.res met clvj.nlTir::i , 

C< dejid,ra:,]]imi , gaud.um meum , O corona mea. . .{l TheiT. 
J. ; Qu^ efi enim nofira fpes , aut gatidium , aut corcn., ghri.r 7 
Nonne yos ante Dominum^ nofirum Jefum thnfium efi.is in 

ad.enm ejus ? Inhnuus torem , fi fin^ulüs hiic adducerem 
C c 



114 



textus , quîbus dikaionem fuam & tenerrimum in l'uos amo- 
rcm exprimit Apoftolus. Similis qucque aniiiii Jifpoiitio 
VuLis, Dik'ftiii,iiii , in Veitros acquirsnda eit : veràiii non 
hx-c m lolis verbis confilbt , itd jn upere & verita.e , 
quemadmodum tuit Charitus Puuli , quem noviitis ncc vi- 
f;iiii3 , nee luboribus , nee fudoribus nee -.eruninis nee fan- 
giimi luo peperciff; , uc ciieciionera in liios re ipsâ 
comprcburet. 

( f^cr.j Ch.iriuis etiarr. h^bet acuLos , cuibus fuhindz ut'nur. ) 
De hcc unico monitos Vos velim , non iiic Charitaris no- 
mme moliem^quenuiam inaliigi Hitcétum, quemadmodum 
aliquundo videaius in patribus lecundùra earnem , qui vir- 
gïü parcunt , ne filios , à via reda devios , ealtigatione con- 
tnlteiit. Non h-se Chaiitas eit, fed crudclitas ; vera qiiip- 
pe Charitas ; etiam acukos lijos haber , quibus aliquando 
pungit, ut fanec & Calvet. Undé varia Charitatis officia lic 
breviter compkaitur .Auguliinus lib. de catechizandis ru- 
dib'JS ; Quàmvis^ inquiî , eaddm orrnthus dibci.ur Charitas, non 
eji tarnen eadem. omnibus adh.bmda dïjciylina. I:fa fiqu-dim 
C!i<in;as allos parturit, cumaltis infirma: ur, ^d aliis fe inclinât, 
ad aiios fe erigii i r-ius bland;, aüis Jhcra, nutli inimica , 
omniL'us meur. Uanc variam Chariratis dilciplinam in iplis 
Pai:li.,is Epiftolis poteltii ctnlpicere, qui gloriatur Ie (I. 

Cor^ 9.) omnibus omnia ïaöum , ut oinids facertt f.dvos. 

Neque hoc adeo difficik eIt , ubi kmel lincera adeft Di- 
kfitio ; in hàc enim cor cordi loquitur , qua cordis lin- 
guâ nihil elt eloquentius Ingeniofus quóque eft amor, & 
facile :n omnem Ie veriit modum , ut Icopuin , quem ar- 
den:er infcquiiur , allequatur, 

Itàque , Dileaiiiimi ; Cololi'3. )induitevos... ficut decli Dd, 

f'tneii , Ù d.üai , > j/tcT.; mifsruordi^ , beri'gnita tm , humilira- 
um , rp.od^fiiam ,ra!ieniiam , ut Ovium Veftrarum live fp:ri- 
tuaks, live temporales lublevetis neceliitates. Affliftos eon- 
folamini , ignorantes inftruite ; errantes reducite in viam 
bonaü! ; puupertate gravatis luccurrite : cogitate "\'os elle 
omnuim maties , & lic colligetis Thelaurum Auri ii^niti , 
optimum & gratiiümum Donum , quud adinftar IMagorum 
Oiierre Domino vaieatis. 

C Per Thus Magorum ddfignantur Aïlus RdigioCi in D:um. ) 
Ku:ic de iècundo Magorum Dono, live de Thuris ligni- 
ficauone dicendum , quó prcecipué delignantur acius Î1I1 , 
qui immédiate ad Cuitum Dei lieligiolum pertinent 

( Ora io aiinia eji Sacerdoiis. ) Inter hoS Oratio &; Sa- 
crificium primariö vsiiiunt à Sacerdote exercentla. Et qui- 
dem de Öraiione five interna live vocali , prout ad pri- 
vatain Sacerdotis SanÖiticationem pertinet, jam aliquotics 
ad Vos habui fermonem: breviter ità*|ue hic lufficiat in 
memoriam revocare , Likailiïroi , liane Iblam effe , quie Pul- 
tori tranquiüitatem & lecuritatem animi adducere valeat ; 
hxc Ibla lublevat faftidium anxietates , imo ipla Funöio- 
iium Sacrarum perieula : l'ola quoque ipfa laboribus Evan- 
geiicis profperum impetrare potelt luccelium ; adcó ut Ora- 
tio vocari po.lit anima Sacerdoiii , & Ofticium S..cro JMi- 
ni.icrio intime unitum , ab eoque infcparabile. 

Nimis elieu ! experimur quotidie miierias nurtras , quce 
ftibliitunt in medio Sacrarum Funöionum exercitio. Ex 
una parte contreftamus tremenda IMylteria, qu.e Angeli- 
cam exigunt Sanûuatem , &: Angelos potiïis nos eUe'^ju- 
bent quàni homines ; ex altera vero parte infirmitatem noi- 
trair, lentiiiius,Llelidi.im , teporem , iiitidelitatem Quó viva- 
cior autem in nobis exiltit l'ides, eo citiCis , eó gra\ iùs hxc 
tumani eordis cornip:lo tcrrorcm nobis iixutit , ^ aiü- 
raum periurbare aau eli. 



Exhonado décima nona , 



Sola autem Oratio hic animare no5 potell, &, fedatis 
teii:peltat;bus , itrenum mentis itatum rcducere. Ad Pudes 
Crucifi'.i pruvoiuti curamus quotuiiana illa vulnera , qua: 
li negligerentur in luem degenerarent racr.iferam. Hic 1I0- 
cemur in dubiis , confirmamur in bonis Hic medirando 
Cfeleltia avocamur à tàfcinatione hujtis l'tcculi ; hic de- 
nique haurimus tbrtitudinem , ut & nosjpfos, &: externes, 
quce in Minilterio occuirunt diflicultates gtnerolb animo 
fuperemus. 

( Incumbit etiam S^crifi^.indi mcej/itas ) Sed praster hanc 
privatam Orationcm , adhuc alia publica luptrelt, quam 
nomine Eccleliie perfoive;e debet Sjcerdos : lupereft etiam 
Sanaitiima illa Obiatio tacienda , in qua Chri -us ,S.icerdüS 
fimul & Hültia, Semetiplum per manus Miniitrorum pro- 
peccatis totius IMundi quotidie ofterre dignatur. 

Nihil hoc Sacrificio eriicicius habet Eccleiia, nihil fanc- 
tius ; led nihil quoque terrihiiius. Ad hoc quide.11 coii- 
ftitutus eft Sacerdos , iit SacrificJum iilud pro Ie & populo 
oficrat , lacnficandi necetiitas viiMunens, vi loei iiii ip!t 
incumbit : led vic ! fi indigné hoc laciat ; jiuiicium en. m 
libi manducat & bibit ; polhât Sa!:auarium ; Sanguinem. 
Chrifti conculcat , horrendo Ie contaminât lacrilegio. 

( Quan:a rcquiratur ad hoc Sacrficium f'r,epar,2iio. ') Quanta 

igitur prxparatione , quanta Sanaitate opus elt, Dikaiiii- 
mi,ut eo quó decet Cuitu Aaior.em hanc grani!em pera- 
gat Sacerdos , atque omnem Salutarem ex ea hauriat r'ruc- 
tiira , quem abundanti^llmè iiii percipiunt , qui digne hoc 
traaant Sacruir.entum. Noftis Iiavidem , ubijam Itnex erac , 
& impenfas paraverat ad tedificjn -'am Domum l'^ominr, con- 
vocaü'e Popumm ,eique pn^dixilk, Sàlomonem filium luum 
ad hoc opus confuramandum à Domino ekanm eli'e. (I Par, 
-3-)0fUsnitmçud grande eji, inquiebat David, ne^jUe enim 
homini pr<e-'araiur habiiatio , fed Ddo. Nôltis quoque , plu- 
rimorum annorum fpatium impendifie Salomonem , neque 
auro , argento, aut quibuf\is altcrius generis inipenlis pe- 
perlilfe , ut FLbitaculum iilud d t;nim reJdi.ret Deo fuo i 
ac tandem Ritu Sükmniiiimo cei'.uràllé Dcdicat-onem Ejuf- 
dem, in qua delaplus de Cœlo iguis concremavii ^'lainias, 
&: J.ocum laiiaiiicavit. 

Verùni quid erat Templura iUud , comparatum cum Sa- 
cerdotis coidc, in quo non Arca coilocaiur ex materia 
corruptibili fabref'a.a , fed quod Ipfe Sanauatis Autor 
Deus cum rt ta Sua Mujeftate , obicuro qui em modo & in- 
comprehen^.biii , led vero ö: rc-li inhal iiat. Quantum porrö 
facrilegium , quanta protanatio , h cum Arca l-ei in hoc 
IVJyrico 'l'emplo i.iola collocentiir .' Si ignis, qui eo mo- 
mcnto de Cœlo celabitur / nihil inveniat quo nutriitur, 
fed cont:à deniiilimo & t'œtido oblcureiur fuir o, quem ignis 
alienus in eo ardens fufcitavit I 

{Nouin:ur Saccrdotes frcf.:'-anles hoc S.urum M n'flerium.) 

Et tarnen , Dikaiffimi, nimis eheu ' frcqueniia lunt htcc 
profanaiionura monltra, quam ut celari pouint vel abfconii. 
Quàm multi funt inter Sacerdotes qui iemper œquè tep idi , 
œque imperfcai, imo œquè iac ilegi permanent, qLOii pro- 
ftao non fieret, fi co, quó decet , moi o hunc Angelicum 
manducarent Piuiein. Quam mul.i invtijiuntur , qui Au- 
gu!tum hoc Sacriticium traaant, n( n tan.quam Keiigionis 
opus, fed üt quandam Status fui ferviiuteni , ïit aaionem 
ortiiiiariam , in qua nullam omninó prx- rtliquis aftionibus 
communibus diiferentiam ponunt , iüm quovl fxpe rrajori 
pitccipitanti-A , majori indecentià , rr.ajon tLudio eam pera- 
g;.nt. . Quoties enim accidit, eos Sacerdotes , quibus iem- 
per abuiuiaoter fuppctit tcm^-us, ubi de nu^^is aut coufa- 



quarta in FeJIo Epiphanie. 



II 



btilationibus ajitur , vix , ubi Sacnficaiidum eR , moram 
aliquam trahere püliè . vel ut Ie j'rreparen: , ve) ut débi- 
tas aijaiit J'co grates! Imo in Ipfa Adioiie Sacra , ciii non 
nisi tremenres aliiltunt Angelicx Poieit.,tes , in ea , inquain , 
vagi , incompoiiti , feftini (une , perfonam potiùs mimi , quam 
Sacerdoris exhibent , ipfuinque Sacratiiiimum Reiij;ionis 
i\lyiterium riliii & opprobriis injretlulorum exponunt. 

Tules protcdö non ad Sacerdutes Antiquir Le^is mit- 
tara, ut videant qua revcrentià intraveiint ipü Templuni, 
atque ibidem tauros & hircos immoLiverint ; led tranleant 
ad barbaros & Icytlias ; tranleaiit ad nationes, in quibus 
prxtcr figuram horainis vix uliquid humani repcrias , & 
videant an in falfo fuo cultu , quando ailor.ait dicmonia, 
cura tali negligentia , cum tali irrtvercntia compareant fa- 
ci'ificuii , qualem in Templis nuftris aliquando in Sacerdü- 
tibus Veri Dei eonfpicimus. Dicam iplïs,quod olim pjr 
os Jeremiie dixit Dominus , conquereiis de prcevaricaiio- 
uibus Pallorum li'raël : ( Jerem. 2. ) Tr^njhe adinfuUs Ce- 
ti'iim , Ù- vidd.i : Cr in Cd.lar miti'tie , tf cünfidcnue vdhdmen- 
ter : £•" videre Jï f.iclun ejl hujufcemcdi- 

{ Adftorfc] io.^ Sed noa fic de Vobis lit, PileiSillinn , & 
ideù quotiólcumque ad manducandum Angelicum Panem 
accedctis , cogitatc quid agatis ; parate funnno liudio ani- 
mas V'eftras ; in hoc Sacramento , quod Amor ad.invénit 
& continuât , amoris vicem reddue ; dilatate fpatia Chari- 
tatis ; liquéfiât cor Veltrura in conimemoratione Mortis Do- 
mini -, oltlrte Ipli bona, talenta , fcientiam, labores , omnes 
animi Veliri att'edhis ; verbo , Vormctipfos facnficate , & 
fic reddetis donum pro dono , languinem pro languine. 
Sic ibitis de \'iri;ute in \''irtutem ; lic guftabitis dolicias 
Cœle.'îiuin Spirituum , & tamquam leones , t'aüi terribiles 
dx-monibus , igiatas Ipiralitis amoris flumnias •, atque in 
foititudine illius Cibi aiubulabitis lecuri , donec perveniatis 
ad Montem Dei. 

( R.tijua Ecclefiif! C^rremonix farctn , fcrvatd pronortione , 
txigunt revireniiim.) Quod autem de Sac:ificio diftum eli , 
hoc, proportione lervatà, in reliquis etiam Si^cris Ca?re- 
moniis , in rtliqua Diviiii Cultus parte fervandum ; atque 
ideo Temper ibidem eluceat in Vobis Gravitas, Pietas , 
Reverentia iingularis Curate vehementer, ut & eadcm re- 
vcreniia fubilitos Vcïïros iu Locis Sacris comitetur. Eji- 
cite lie Domo Dei icaiidala quievis & indignas illas pro- 
fanaiiunes, quibus Sanclitas Te.nplorum noilrorum nimis 
f;cpè contamii a-ur. Accendatur hic zelus Vefter ad exem- 
plum Chriiii , qui tune tamùm iram in Se excitavit & fla- 
gellum ad cor.ipiendos homines arripuit , qua.'do ageba- 
tur de ejiciendis protanutoiibus ex dabitatione Patris Sui. 
Quod ut feliciùs faciatis , diligite Vosipli decorem Domus 
Dei. . . Non hoc voio , quuii neccliè foret , ut Ipleiulcai.t 
auro & argento Altaria : laudabile quidem hoc , li fuppc- 
tat temporalium abundamia , modo non fiat cum pau- 
perum detrimento , qui viva funt Divii,i:ati3 Tcnipla : led 
hoc jaltém ubique curari potelt, ut in Altaribus i^ Locis 
Sacris regnet nitor & mur.dities , qure Devutionem fpiret 
& Revere;uiam. Nolite protanos illos imitari paltores, quo- 
rtim menl'a & fuppdlex Iplendent , dum interim pro Di- 
vino Cultu peragendü rebus utuiitur vihbus, Ibrdidis & 
abjcclis , quas pro uiu communi abjiccrent. 

Itàque Dileiaillimi , Orationi inliantes litis , comedat Vos 
Zclus i'omus Dei; coiificite Iloltias placabiles, Sacrificia 
meduUata ,■ Religionis fenlum infpirate adionibus Veltris , 
& lic olleretis Domino Thus redoiei.'s , lucjiifum gratum, 
Thymiaraa luavita.is. 



( hl Myrrha Magorum defignaif.ur amarittidines Minijiris 
Sa. ris occurrenti's tam internœ ^iiaTi externte.^ Superelt ad- 
huc de Myrrha dicendum , l'eu de amaritudinibus illis ,.V 
acerbitatibus , qute non raró Minillris Sacris occurrui:t 
lubtundiE. Ac imprimis fubjicienda elicaro, fenfus morci- 
ficandi funt , abüinendum a deleclamenris ftcculi , exlpo- 
liandus vetus homo , cum inimico domellico ludàndum 
eit , quam luflara eó difficiliorem lokt reddere dccmon , 
quü magis fidelis ell jNliniiter : tales enim fpeciali furore 
perlcquitur. Sed de his internis anguliiis nihil hoiiiè di- 
cam , eoquüd jam aliquotiés de hoc argumento nominatim 
fuerit tra>aatiim , & rursCis proximâ vice , li Deus dede- 
rit , trattare propoluerim. 

Mukus etiara labor, multa difficultas oritur Pafloribus ex 
continua (ludii neceflitate , cui luie iniermiilione incumbere 
iplos oportct, li ad omne opus bonum initrudi elle ve- 
lint , & idonei , ut alios inliruant. .lam aiiquam illius la- 
boris partem lultinetis , DileftiHimi , docetque Vos expe- 
riciitia , non tam facile hoc eife negotium , quam multi exi.ii- 
ment ,li hâc in reÜiTicium fuum plenillimè ai'implere quis 
cupiat. Quidni autem hoc cupiat omnis ille,qui vel k'vi- 
tcr attendu, qu.inti momenti aggrediatur Minilterium; quanta 
Icire ipinm oporteat, ne ctecus ctcco ducatum prseltet, quam 
rigorola ab ipfo exigenda lit raiio , li vel Uiiicam animara ob 
ejus ignorantiam perire contingeret ( Stadia ruomidojancl.fi- 
caiida.) Hoc interim magnoperé cnrandum , ut lakuarT mudo 
peragatur hic labor , & rcflâ Sanöifijetur intcntione. Sunt 
enim qui fcire voluut , mere ut Iciant autfciantur ; & hoc 
vanitas ell ; led labores illos liuerarios Divino coiilecrare 
oportet Numini , atque ideo lufcjpieiidi funt , ut in Minif- 
tros dignos & iiloneos evadatis , Deoque cum ufiira red- 
dere poUids talenta, quie benigna Ejus Manus Vobis con- 
credidit. 

Accedet quoque follicitudo pro Grege Volis commiiïb, 
quie £0 major erit & inteiilior , quo magis paterne eiim- 
deni lüligttis. iViercenario non eft cura de Ovibus , vcrus 
Paltor eas l'ovet in linu , & diu uoûuque ipfarum Saluti 
iiivigilat, 

{^Sülliciiudj i'ro Grege varié exeneiid-i ) In Grege illo ha- 

bebitis jullos homines , lanöos & perfeftos , quibus foli- 
duni debctis gbum ; qui coifirmandi'erunt & ad pcrfeve- 
rantiam in omni opere bono adhortandi. Habebitis infir- 
mos & adhiic infantes in via Virtutis , & his lafte opus 
erit. Habebitis alios , relipifcentes quidem , k^X a-dhuc ti- 
tubantes, & levi quovis flatu faciiè dejiciendos : hos aià- 
mare oporteliit , fohiri , ab infuiiis diabuli & periculis pcc- 
cati cultodire, in fanflo propoüto cunfolidare. Habebitis 
etiam pcccatorcs , quorum cor ignito eloquio accendendutn 
ent ad Virtutem , quam alfecuturos Ie delj^erant , eamque, 
imnierli vitiorum cœno , velut hifpidam nimis & amaram 
refpiciiint. In his omnibus laborandum ent , vigilandum , 
opus faciendura Evangelifix , Minilterium adimplendura. 
Nlc l'udor , nee labor , nee vigiliïe , nee terummv , nee pau- 
pertas fubditorum , nee morbl teterrimi , nee pcricula evi- 
dontis mortis djttrrere Vos poterunt , quominùs omni mo- 
mento,ubi opas erit , impendatis eis Minillerium dcbitum , 
ut annuntietis eis utilia ad Salutem , & pro rratribus Vef- 
tris ponatis animas. 

Quis porro non vldeat , quam ftepè in his omnibus vin- 
cenda_ lit gcnerosè natura , & quidquid alperum eli & ama- 
rum forti animo fultinendum .? 

( Paiieniid opus efl in fcrendls contradiclionihus. ) Et qui- 

dem kbonim meminille duice elt, dum fucceü"u uiiquu tSê 



ii6 



Exhortatio décima nona^ &c. 



frudu , quem coïligas, coronantur : veriim & Ine non raro 
novis ob'.taculis tatigatur Paftoris paticntia. Erunt aiiquaiuio 
homiiies , i;à obdurati & perverli , ut , ciim iplis beiiete- 
ceritis , pejores fiant ; ut velut phrenitici infurgant in me- 
dicum , & tamqviam , rabidi canes ( Matth. 7.) converfi di- 
rumpant vos. Pro benediftione malcdida , prp cura con- 
tumelias, pro amore paterno injurias & periecutiones ré- 
tribuent Talibus inftrumentis utetur dœmon , ut animum 
Vobis frangat, ut tribuIatior.es, Vobis fuicitct : ut , fi fieri 
poflit , Vos dejiciat. Scd ncquaquam hxc miremini , Dilec- 
tiliimi ; Chriltus falvare venerat IMundum , & ab ipfis Fra- 
tribus Suis Judaeis, quos Beneficiis cumulaverat , Cruci- 
fixus aft. Joanires Baptifla Ilerodem de iniquitate fua mo- 
nuerat , & ideó conjeftus tuit in vincula & capite trun- 
cacus. Apofioli annuntiantes \'iam Salutis angultiati funt , 
dillcfti , occili. Idem accidit Prophetis , Martyribus , & tot 
al:is Confelibribus Chrifti ; limiks terumnas & cruces Dif- 
cipulis Suis prccdixit Chriftus : iixc nos docuit , hxc no- 
bis promifit. 

{.^(ilwnano.) Non itàque hffic omnia 'N^üs terreant,Di- 
It'ftillimi , fed ( ]. Cor. 15. ') Jh:biUs ejicu , C- immoiïLs: 
abnndantis in opcre Domïni jdmper , fcuntes quid luhor vcfler 
non eji inanis in Domino ; non ( ll'aite 49 ) in vacuüm la- 
borabitis , nee fine caufa & vanè fonitudintm confumetis. 
Si euiin ingrati fint hoinines , Deus ipie rétribuée Vobis 
abundiinter, & tempus veniet aliquando , dum ( Plaira. 127.) 
labonl inanuLL-n^tV.twMvn. fecuré manducabitis , Cf hem \o- 
bis erit : li dixeritis : ( IMatth 10.') pax huic domui , ipfa au- 
tem àomus non fuerit digna ^ Vos Oflicio Vellro fundi tri- 
tis , & pax vejlra rcvertetur ad vos , non caritura mercede... 
Videbat Paulus obftinatos contra Evangelium Ifraëlitas ; 

tri/liiia. . . . ( Rom. 9. ) magna lliuc ipli erat , Cf continuus 

dolüT cordi ejus ; nee tameu ideo ad ipfos lucrandos quid- 
quam de Apoftolico zelo remittebat. ( I. Cor. 15. ) Quo- 

tidiè morior per vejiram gloriam ,fratres , qujm habeo in Chrijlo 
Jefu , inquiebat reprehendens CorLnthios ; & rursùs : ( II. 
Cor. 12.) libenlijfimè impendiim , Cf fuperimpendar ipfe pro 
ani/nabus vejlris : licct plus vos dili^ens , minus ditigJr. 

Igitur & Vos, DileclilTimi, (I. Thcir. 5.) compile in- 
quiétas , confolamini pufdlunimes , fufcipite infirmas , patien- 
tes ejiote lid omnes , Icientes quia non eftis Veftri , fed Ejus, 



„^^aijt 



qui mifit Vos, & qui pro Fratribus Animampofuit. Quici- 
quid igitur acerbum occurret & moleftum , live intus , live 
ibris -, five ia lludio , five in Minifierio , five labor luc- 
ccliiim habeat , five careat eodem , colligire e.x omnibus 
illis tafciculum MyrrhiT; , quem ofteratis Sponfo Vefiro 
Chrifto Jefu ,• fufcipite htec omnia in fpiritu Prenitentias , 
qua, quotquüt fumus , indigemus peccatores Rccogitate 
mortificatam vitam Chriltiaiio homini propriam elTe , nee 
aliam ab Evangelio nobis priefcribi.... Sic proprias dele- 
bitis iniquitates , fic Veftram & aliorum Salutem operabi- 
mini ; imó lie aïpirare poteritis ad Aureolam IVlartyrii, fi 
tanta Gloria Vos deleüet Non enim unum eft Martyrii 
genus : habet unaqu;«que Virtus Martyres fuos. Porro tali 
modo patientes, & Vofmetipfos Animarura Saluti impen- 
dentes , IMartyres eritis Charitatis Fraternx , Chrillo , qui 
Primus Charitatis Martyr fuit , & Caput Martyrum , teter- 
nùm fociandi. Quàm raagniticum ell , quam expetendum , 
fic potfe pro Chrilto , etiam non efiulb fanguine , conti- 
nuüm pati Martyrium ! 

C Epilügus ) Vidiltis, Eileöilfimi , quccnam fintlMunera, 
qux à Vobis exigit ChriRus , qualcCt Aurum , quale Thus, 
qualis Myrrha , quibtis Vos oporteat Regem Vefirum , Ue- 
um ac Hominem adorare & colère. Felicilfimam utique re- 
putaretis fortem Veftram , li in Magorum conlbrtio licuilïet 
Vobis ad prœfepe Ciirifti adorare , & lincerum Puerolo 
Jefu cum ipfis déferre Hommagium. Sed ecce prjeltantius 
quid Vobis obtingit ; non enim femel tantum , fed quoudiè 
oculis Fidei Ipfum videtis Pannis Euchariiiicis involutum ; 
Illum taiigetis quotidiè, lUum portabitis iiimanibus, & in 
corda Fidelium , velut in myfticum quoddam prœfepe , 
reclinabitis adorandum Agnofcite igitur Vocationis VeftriE 
eminentiam , & facite quod fecerunt Magi : hoc efl , iter 
alacriier arripite, duÛum Stellce fequimini ; fed fimul ca- 
vete, ne vacuis manibus appareatis in confpeflu Domini : 
parate proptereà in ïhefauris Vefïris Aurum , Thus & 
Myrrham , co quo jam fupra diximus fenl'u , atque in his 
myllicis Muneribus Dona lerte , qua; fint digna Deo , pro 
quibus Ipfe Donum rétribue t excellentius ; ucmpè Sempi- 
ternam illam & immarceliibilem Gloriam , quam Adora- 
toribus Suis paravic in Cœlis. Amen. 



lÙU.. 



EXHORTATIO VIGESIMA, QUART A IN DOMINICA 

PRIMA QUADRAGESIMA. 

Jufii magis tentaiitur quàm alii : dsemon quöque fpeciales ftruit Sacerdotibus iiifidias , 

quarum praecipuae enumeiantur. 



II 



/e/ùî aüSu% eft !n defertum à Spiritu , ut tentaretur à diabolo. Matth. IV. f. i. 



. U M A N U M loiigè fuperant fenfum acerbilfimn illa 

tormcnta , qute pro Salute noftra Chriftus perpefTus eft , 
fed adhuc magis hoc tl-rit animum , magis raeioni apparet 
impcrvium , Filiuni Dei tantam dx'moni in Se tribuiife 
potelhtejn , ut ab illo tentari Se , & ad pcccatum allici 
permüerit. 

Vefùm celTabit hœc admiratio, Dileftiffimi , fi confide- 
remus , Chrifium voluilTc pro omnibus fpiritualis vita: cir- 
cuiullantüs E.\emplum nobis in Sciplo proponere , & rai- 



litibus Suis , adinftar egregii Ducis belli , ad quodcumque 
genus pugnïe prxire : ideo igitur fuit tentatus , quia, ut 

Auguftinus inquit , nisi Chnjlus teniurctur , iJbi leniando , 
miig jlcrium vinccnd'i non pr,tbere!. 

Et profeftö nihil magis neeeflarium erat , nihil magis 
utile, quàm hoc Chrifti Magifterium Hoc ad onines quot- 
quot fumus homincs Ipeftat ,• nuUa enim eft xtas , nulla con- 
diiio , nulla fandiitas , quce nos reddat à tentationibus im- 
menus. In medio mundi perverü pofiti, & intrà nosmet- 

ipfos 



Exhort. vigefima, quarta in Dominica Prima Quadrag. iij 



jpfos corruptionis & peccati fomitem portanres , undequa- 
•que illecebris expcniniur, ur.dequaque patemus iniidiis & 
jnfiil.ibus iiiimici, Nullum quippé e(l in hoc nuindo Umi- 
libili objeftum , quod non cvadcre polfit in laqueum anima; 
& in occafionem piccati 

Gloria, honores, divitix exctecant plerùmque hujus fc- 
culi potences , & xcernum iplïs adducunt interituin. Con- 
tra , comcemtus, mifL-rix , inopia non ra-o paiipcriores per- 
dunt , eofqnc bis jnileros etiiciunt. Regibus ipiis ruince cc- 
cafio fiuin i'joptri , quod moderaniur , autoritas & potentia : 
judijibus iblium ju!titi;c quod confcendunt ; iino Sacerdo- 
tibus Doraini illud iplum Divinvm , quô funguniur , INTi- 
lîifterium 

Et quidcm facile concipimus , illos tentari , qui carnem 
delicate t'ovent ; qui nihil Icniibus ne^ant , qui paaioncs Tuas 
alunt potiùs quàm expu^nant , atque in omne vitiiuii proni 
ruunt : Sed durum iiimis videiur , nimis acerbum , Deum 
periniuere , ut rabieni l'uam dxmon excrceat ctiam in viros 
i'andlos , qui ab omnibus fe ablünent , ut Coroiiam acci- 
piant ; qui ( Cololl'. 3. ) merrbra fua mortiiicanc ^«.r funt 
J'upcr terram , qui vigilantes & orantes ccntinenter ; proce- 
dunt de ^'irtute iuA'iitutem, & intimé Deo fuo conjamai 
iiint. iMirum eit , inquam , etiam daemoui datum elle , ut 
aüquid audeat , & poilit in ,hos , .quos Angeli cuftodiunt 
( Pialm. 90 ) /■/; omniOus viis eorum , & quorum latus , Chrif- 
tus Ipfe liipat ac tegit. 

Et tarnen-, 1 ileftiilimi , illi ipfi funt, quos acrius foleï 
«Ixmon invadere , atque bujus rei experimentum in Chrifti 
tentatione evideniilfimum cernimus. Rlagni aüquid de Ipfo 
■prxfagiebat dœinon. Viderat IpCum jam recéns à Joann-e 
baptizatum : audiverat Vocem de Cœlo delaplam : ( iMatth, 
2^ ) Hic ejl filius nuux diUclus , in quo m'th} comiHacui : in- 
veniehat Iplum in delerto , fu'tincntem quadragiuta dierum 
J.ejunium , Oratioiii & contemplationi vacantem ,• & nihil- 
oniinùs illud iplum tempus elegit dtemon , illas circumlian- 
tias , ut in Chrillum inliiiret & varils tentationibus , li pof- 
fet , Eum dejicerct 

Quis igiiur tiuum fe exiftimabit ab hac bellun ? quis lo- 
CU5 erit à te;itatione immunis.' Si Chriftus Ipfe , Sanöi- 
tatis Fons , in Solitudine, in Oratione, in Jejunio politus 
invadatur V Sic ell, Dücuiiimn , ideó in illis circumlian- 
tiis tentari voluit Chriitus , ut SanQos Suos confoletur ; 
ut hoc cKeinplc fuo inculcet , nequaquam ex hoc colligi 
pofie , dcreliflam elle à Deo animam , eoquod inlultibus 
fia-monis ie fentiat expoiitam.Quinimoeó ilcpius , eo acriùs 
hominem aggredi folet diabolus , qu6 ir.agis ipfum vi- 
det in Sanititite proficere. 

Cùm igitur , Dilcftiilimi, omr.es, ut fpero , ad Siinfti- 
tatem afpiretis , fcitote Vos quoque dicmonis infulrlbus ex- 
politos fore , & frequenter ab ipfo turbandos. Undè , ut 
alacriùs dimicetis (Sc fortes animo iicis , hodierno Sermone 
rationes Vobis exponam , quare piie ac fundlcc aoimse po- 
tiùs qukm peccatores & incurii tententur. Deinde ut cer- 
tetis iecuriùs & magis circumfpeöè , prcecipuos -detegam 
laqueos , à quibus caveinlum eli JMiniltris Ecciefuc , li in 
hoc bello à dtemone nolint fuperari. 

(^Plitres funi raiones cur jujli fitp'iàs tententur q.uàm allL') 
Mirum profeftonon elt(qujndo rem propiùs intucmur ) 
5i Sanfti & Jufti ftepius fe videant tentationibus expoli- 
tos , magifque de iliis intrà femetipfos ingemilcant , quàra 
alii, qui aut in peccatis jacent fepulti , aut minori cum 
fideli:ate Deo inferviunt : hujus quippe rei ra'.iones multse 
fuiit j quarum aliqux exurguuc ex paxte iplius bonnuis julti ; 



aliic ex parte dccmonis ipfum niajori cum furore aflilientis ; 
aÜK autem ex pacte Dei JuKum in hac lufta juvantis & 
coronantis. 

( Juflus n.igls aiiimaiii'ir.it pondus corruptit naiunz. ) At- 
que iiiprimis Jullus pleniliimè fentit onus illud, quô à na- 
tura corrupta continue deprimitur versus terram & ad ma- 
lum inclinatur. Experitur quotidiè Veritatem iilam Evan- 
gfclicam : ( iMatth. 26. ) Spiritus quiddm promptus ejl , cara 
autem infirnui. Videc (Rom. 7. ) aiiatn legem iit men-.hris 

fuis , repugnantem Lgi mentis fux .• & quàmvis Primitias Spi- 
ritus habeat , ingemilcit tarnen intra fe , & fœpiùs cum Apof- 
tolo exclamât : ( Rom. 7. ) Infitix ego homo , quis me Itbera- 
bit de corpore ra^-nis hujus ! 

Jam autem quo magis vivax cd ejus in Deum amor , co 
magis Eunidem timet oft'endere ; atque ideo feiuper duplicat 
vigilantiam , prx oculis habens pericuhi in quibus verfatur , 
&L in Legem l^ivinam cogitationes omnes intendit , ut ju.xta 
iliam grelfus fuos dirigat Hic autem peccati, horror, hxc 
attentio ad pericula , htcc Legis , crimen prohibentis , con- 
iideraiio , naturaiiter occalionem prxbent , ut fa-pias in 
femetipfo reluftantem lentiat concuplfcentiam , & uc fre- 
quentiùs contra luftx illius difiicultates nninire fe &; a;ii- 
mura erigere debeat ; nam ut inquit Paulus : ( Rom. 7. ) 

consupifceniiam nefcicbam , nisi Icx dictret : non concupifces. 

Alii contra , qui Legem Dei aut ignorant aut contem- 
niint , fecuri , fine anxietate , vivunt in crimine : paiiio ■.i- 
bus fuis cedunt fine luila i quod fuadet concupifcentia , 
hoc ipfos deleâat , in •hoc fpoiue fcruntur & l.bcnter : 
cTci funt qui per viam ambulant , cujus nee oHendicula 
nee prxcipitia vident , ideoque nuUo ab illis ailiciuntur ter- 
jore : regroti funt , quorum eó magis dcfperata eft faius , 
quod infetti latali morbo,vim ejus nuliatenùs fen.iant , 
fed integros fe puteiit ac fanos. Verbo , ij:fa Sanftitas Julti 
in caufii elt , quod vigilet , quod tremat , quod luftecur : 
peccatores autem falsà fecuriiate decepti (Job 21 ) ducum 
in bonis d:es fuos : fcd dum ille COronatUr , ipfl in punclo ad 
injerna defcendunt. 

( Mundus quoque , cui odiofus eJl , eum fspiits aJUrgii, ) 

Prfcter hanc tentationum caulam , quam in proprio corpoie 
J-udus circunüert , illa eudem Jufiitia mukiplici ipfum cum 
nnindo corrupte , in quo verfatur , e.xponit certamini. Mun- 
dus enim illos amat , qui pravas ejus fequun-ur régulas ; 
illis b-landitur & arritlet , illos ccronat ro.is ; diligit ncmpè 
(Joan 15.) quod fuwa ell. Juiti ex adverfo mundum fu- 
giunt ; régulas ejus detefiantur ; peccata hominum deflent ; 
mundum cumporopis fuis & vanitatibus condeninant : undè 
& mundus vice fua illos odio habct , deridet , affligit , 
perfequitur : atque hinc nova tentationum fegcs oritur .luf- 
tis , qui cum Paulo fspè coguntur dicere : ( Rom. Ö. ) Prop- 

tc-r te mortificiimur totd die : if/lim.ni furiius ficut oves occi~ 
Jlenis. Sed in hts omnibus Juperamus propter eum , qui di~ 
lexit nos. 

■{Datmon fcrveniiiis ipfum perfequitur ) Deinde quô juftior 

quifque eli, eó acriùs quoque in ipfnm inlurgunt infero- 
rum poteftates. Tepidos & peccatores fecuros rclinquit die- 
m-on , eoquod ipfos aut fervituti iu-.e jam fuditos tcnct, 
aut faltem levi ncgotio , toties quoties id fibi videbiiur , 
devincere potens e(l. At ubi julium hominem videt , f;en- 
det fibi prœdam eripi , ad quam eó plus anhelat , quo ma- 
gis opima elt & pretiofa. Vidor miles qui civitatem di- 
riplt ; fur qui domum invadit , non paleas aut vlies nu ;as 
pnedatur , fed id quod optimum elt, aunim argentum , 
m;irgaritas , Pcr/igil iÜe itntaior , inquil S. Leo 1 tos acri- 

Dd 



ii8 



Exhortatio vigefima ,.. 



orihus pul fat infuitis , quos maxime v'idct abjlinere à peccatis. 
Nee mirare li ail hoc certamen inardefcat : fuperbus enim 
ille Ipiritus quemdani de Irlb Deo triumphuin libi videtiir 
reporcare , quando air.icos l'^jus a: familiares opprimic , & 
Spiritum Sanöum è Domo Sua qiiam ir.liubicabat , ( ut ità. 
dicum ) e-.pellic 

Quifquis igkur Deo fcrvirc cuplt , ad acre cum dicmo- 
ne certamen ie praiparet iieccfTt; eft : unde & Scriptura per 
os Ecclelia'tici nos admoiict ■■ ( Lccli. 2. ) F^li acccüns ad. 
J'erviCuiem Dei ^ . . yr.tfur,; aiiimar:} luam ad uniationem ; 

imo quo fublimior ert homiiiis Virtus , eo terventius ab hoc 
holte oppugnatur. 

De Propheta Job Deus Ipfe dixerat , quód non effe!; 

(Job I. ) " Jlm'itis in terra, homo Jinijd:i , Ù rectus ac 
timens Deum. Atqui Küc ipfum Aifficiebat fatansc , ut in 
ej'us infiammatus iiueritum, tempcltates omnes illas , quas 
ex Sucris Litteris uovilus , excicarct. Niji pro Apolioiis 
rogàllet Chrifuis , quid eft , qiiod in iplbs non fuilFet molitus 
dicmon ? Nam , ut apud Lucara legiraua , CApeiiverat eos 
( l.UC. 22. ) fatanas. . . , ut rrliraret Jicut iriiiittm. Paulum 

audite , qui pofiquàm raptus fuerat in Tenium Cœlum , 
adhuc lameiitatur , & rogut , ut recédât ab ipfo ( II. Cor 1 2 ) 
angelus Jainnct , qui eum coiicinuo colaphizabat. Et quem- 
admodùm olim tentavit in eremo Aiuunios ïk Ilitronymos- 
dum induti cilicio, extenuati tame & liti , non nisi um- 
bram corporis cirjumferebant , ita & nunc omnes filios 
& Amices Dei perfequitur. 

Verbo : lufilcit vel l'olum Iplius. Ghrifti exemplum ad 
manil'jlhndam liane drraonis rabiera & audaciam. Eligit 
nempè ad tentandum tempus illud , quo jam videbatur Chnl- 
!U3 ad magnum aliquid Se accingere.- Recèns lotus erat in 
aqi:is Jurd-.nis, & Baprizatus à Joanne; je_unaverat & 
üfaverat in derer:o (Matth. 4 ) quadr.iginta dtebus , O- qu<z- 
dr,:gui:n nocl'.bus ; i^ï prx'ter liajc omnia noverat dasmon , 
Spiritum Sanftum ( Luc. 3. ) corporali fpecic JIlui columbam 
in iyj'um dtfceiidilïe, \'ocC;nque de ccelo delaplam: Tu es filitts 
mus d leclüs , il te conifUcui miîù. Hôc tamen tempore, 
in.his circuailtantiisnon veretur Chriflura aggreili , & lUum , 
c^i\ auteram & mor:in;atara vitam Temper egerac , ad gi.ilam 
■•iUdet provocare : Chiiftum , qui ità diligebai paupertatem , 
ut nequideni haberet ubi caput redinaret , Illum ad avaiiti- 
sm ullicit & gloriam mumlanam : derique Ipfum Filiam 
Dei, Patri ConiubPsntialem ( quis non horrtat I ) tentât 
ïd idololatri.im , ad ipfam dxiiioiiis adorationem , fcclus 
utique , omnium quK dantur , atrociliimum. . . Si ira cum 
Chrilto egent , quid non audebit in Jultos & Saaflos , in 
quibus ratione corrupr:'e narura; aditum invenit Taciliorem , 
& paratam iibi ad tenrandum viam ? Si taniani in T'iliuin 
Suum potellatem Deus d-.cmoni concetl'ei'it , quiil miramur 
li &: in nos concédât quos oportet airmiilan Filio Dei, 
& eâdem lemitâ , qua Iple pra-ivit, ad xa'rnam- Vitam 
pcrvenire ? 

( D;;ns atverr. jujïum ter.tari permittit frequeniius , ut au- 
ge.it pmmium.) Imö , Diledliiiimi , (Ileb. 12 ) Ouim ... . 

diligit Dominus ^ caJligTt : tingelLit orntiem fit'.um quem 

Ticlpit Tentât Santos , ut ir.venint ( Sap 3 j iHos dignos fe.. 
Neminem corona: ,( II. Tiiiu2.) nisi qui Ugiunè ccrtaverit : 
IJeöque quo majorem coronam alicui pncparat , eo majori 
Jiiâ.e ipliim exponit liivfuc hominem jullum , non ut luc- 
CU'Tlbaf , fed ut t'.iciat ( I. Cor. 10 ) cum tent.-tiom proven- 
iii-n. Nam , ut anno prxtento diximus , probat Mrrutera 
teni.i:io ; auget Sanöuatem ; purificat hominem, iicut au:um 
i^ne pur^atur ; duplicat Vi^ilantiiim & Orationis Studium 



prœfervat ab elatione , qusmadmodum Paulo ( IL Cor. î?.) 

datus fuit (liinulus carnis, . , . ne m.tgniiudo revelu ijniim ipfum 

extoUeret. Auget proiudè meritum jufti teniatio , eiornat 

Coronara ejus immortalem- Diabolus tentât hominem , in- 
Quit AmbroCins , urfiibluat f Dt^us ut coronec Ù protêt. Opor- 
tet igitur, ut illos acriùs tentari permittat , quos intendit 
illuftriori loco irir Gloria collocare. 

( .Tac. I^ ) Omne itàque gaudium eX'Jlimate fratres mei , cùrn 
in tentiuioiits varias incideritis. Cogitate , quÓd ( Rom. 8. ) 
diligentibus Deum omnia coüpetentur in lonum. . Si quai:do 
ttniaris , inquit Ambrofius , co^nojce ijUia paratur corona. 
(^ A'emo dibei larlari oh teniationes , - quas pati.ur ) Atque 
ideè^ nequaquam turbemim, li Deus permittat, lîcpiùs VoS' 
à dremone infelian Permifit hoc in Job , Tobia , Paulo , 
& in omnibus, qtîotquot ante Vos lutruiu Sanfti : quini- 
r.ió pcrmilit hoc ipfum in Proprio 1' ilio Suo , qutm p ro- 
pofint nobis Exemplum , cujus nas vult iequi veliigia. 

Nolite proindè Vobis perfuadere , tur.c totum elle de- 
p.erditum cum tsntamini.; .verilfimum enim e(i quod dicit 
JoannCS ClÏTnacuS ; Aullum certius argumen urn ejje , qtiod 
d.tmones licli Jlnt à- nubis, quàm Jl nos accrrimè oppugnant, 

Tentationes igitur fufcipite ut Uona Dei , qux amicis Suis 
impertic : iulcipite ut occaiiones , quibus valeatis Fidclv- 
tatem ^'eitram-probare, augere Virtutem , illulirare Co- 
ron am. 

( (Quidam fuut lai;'uei\ qiieS' dcemon fpecialiter flruit Sa- 

cerdoiibus.) &sd propterek. opùs eit : ut (ï;tis ibrtes in 
Fide , ut vigiletis , oretis, lU ad finem tdcjr.e immoti reli- 
liatis At quoniam ad Viöoriam plurimùm conducit prïe- 
videre &: cognofccre iniidi:is,.quas Vobis prïeparat ini- 
niicus , h:nj non inutiliter fafturum me arbiiror,!! paucis 
■\'os prSBiLuniara co;;tra prœcipuos diaboli laqueos , quos in 
Statu , ad quem afpi.ratis , Viris Ecclelialiicis ilruere foleU- 

(Lwadit Cxijli/aiem.') Atque iiiprimis duriilima funt Caf- 
tiratis certamina , quibus non rara invadit dtcmon homines , 
etiam Julios & Saiiftiliimos. Nee mirum , continuo hic 
eife luiSandum : nam. quam diu in hac vica mortali degi- 
mus , inira uol'metipfoü portsmius inimicum illum domelti- 
eum , camera peccati , quas femper rtliftit l'piritui ; quos 
licet fxpiùs debellata lit , novis identidcra initrgit vinbus , 
novoque quotiilié nos exponit p.ericulo. . 

No.tis , quàm amaré de hoc fiimulo cariùs,J 11 Cor. 12.) 
de hoc angclo Jinan.t conqueratur Paulus , cujus etiam— 
nuni diros lentiebat aculeos , quimvis jam raptus fuilict in 
Tercium Cœlum, ibique au tivilfet arcana.verh.z , qu.t ncn 
lieer h.:)mini lo.;tii. Nôltis quàm diuturnum ,-quàra te; ribile. 
bcllum in hac materia experta fuirit Cathurina Senenlis ; 
adco ut per horrendiüima phantafmata idsmone illufa Sacra 
Virgo, plus femel tota jacéret dtibl. ta, atque in profun- 
dum inferni barathruni demerfa )ibi videretnr : & tamen , 
in his circTiinliantiis pofitce, Chriilu-; ipl'e adit.;bat , artirma- 
hatque Virgini ,.fe ene in medio cordis ejits , ut ipiam fulti.!> 
ncret , & ad viöoriam confequendam juvaet. IVliilena alia 
poilem exempla jun2ei'e,fed ha^c pauca fufiiciant , ut Vos- 
in eodein sgone politos folentur , animent , confirment. 
( Ibid. ) Ttr Dominum rogaverat Paulus , ut ib ipfo dif- 
cederer hollis ille. Rogate. & Vos idem ad cjus exemplum : 
fi:d , li non ita vifum fueric Deo , fcitote & Vobis didtum 
effe ; Sujf'cit tihi gratia mea : nam virius in itfirmitale per- 
ficiiur. A-C proindè cum eodem Paulo dilcitc gloüan in 

inftrmitatibas Veftris , ut inliibitet in Vobis virtus Ckrifti. 
( In hac materia cavendum , ne rel le\'is de ur ai.fa tenta~ 

tori.} Sed ne f.iUa fit & vana h^c gloriatioj U€ iiUDiicus 



qiiarta m Dominica Prima QiiaJragefima. 119 



ipfe hoc in pu.ifto Vobis illudat , cavendiim eft fummâ 
folei'tià , ne tix'inonem, ne infirmitaies illas ^'osipli pro- 
vocetis, & ità locum taciuùs atlverfatio. îMagnoparè igi- 
tur & continuo vigilaniluni , ne aliquam ex parte Veltra- 
occiiiionem lietis, quic ignein iftum relufcitet , & dclica- 
tum Ciltitatis floreni in periculum adducat ; non enim in- 
cautis negliyentibus Gratiam Suam promitit Deus , fed vi- 
gilantibus & pugnantibus. 

Ncc exHamate leve hic quidquam elTe aut contemnen- 
dum : icitis enini iftum oculi luffeciiTe Davidi , ur Pro- 
phcta , ut Vir lecundùra cor Dei , adulter fieret tk ho- 
niicida. Si hoc eliecerit in homine S-andHliimo iflus oculi, 
quitl non poterit in nos infirmes alloquiuni, converlatio ? 
0;nnis itàque cuni muliere converlacio , quantum fieripo-- 
tell , à Saccrdotibus vitanda eft : ncc ab hac rcgula iub ullo 
umquam prœtCA'u recedendum. . Sin: pix licét, linc ve-- 
recui.d-.c , iint pudictc muliercs, qnas fréquentas, itla ipfa 
carnm virtus non rarô lubtiliiis allicit aniinura : quo fecu- 
riàs ageie te puias , ecr latentitus fcepe iufidiatur iniinicus ; 
& quod fpiriou cœptnm erat', nou raro carne conlurania-' 
tur. Ccro £' mulier , daphT ej' i> cumul.T.n infirm'itas , ut 

aiiqnando dixic SanÂus Hildebertus, ùt reftatur experien-- 
îia , ùt uno ore loquuntur Patres.- 

Prima :en:amenta £4ir'!Corum ,Âni{\X\l Sanftus Iliero'jy- 
nuis , fuin muiierum frcjuanies acceffas : & Auguftini..» de 
^aslibatu Clericorum loquens : Cre,ü mihi, dïcit , «^ Epif- 
copus loquor ù expert us , cedfos Libaiii , greaumque- arietes, 

ftib hac pefle cécid^Jfe reperi , de quorum vita non m.igîs J'uf~- 

ptcabar qu.:m HUr^nymi nue A:nbro[ii, ■ 

Si levis nnbecula tantam lempeftatem excitet in cedros- 
L'ibani , quid non facict in arbufculas teneras , qux nec- 
duni radicatfc iunt aiat firmatœ? Cavete itàque , Dileflilii- 
Và\ , ne lavis fcintilla magnum producat incendium, & eö • 
plus cavete, quèd ubj (emel qiiis lapfus fuerit in hac ma- 
teria , multô diîiiciiiùs djinceps poiiit illis lentationibus re- 
fiftere. Imô , li in aliis peceatis locum habcat irlud Am- 
broüi , quód rarum fit invenire Clericum Pœnitentera , 
rauliô magis id obtinet in luxuria, quâ fi femel ir.feflus- 
fuerit Clericus, d^fperata quodammodo- efl ejufdem con- 
veirho. eoquod nihil fr adeó vifcofum , nihil adeô rcpug- 
rans Sanûitati Sacerd-otis , nihil contrarium ma^is P-uri- 
tati lllius Agoi Immaculati, quem iudignis manibus con- 
treftat. 

( QuandO' C' çuomodo cum mulrer'-l'us converf.tndwn. ) Ali- 
qiiando tamen cogit nos morulis quctdam neceiiitas , ut 
cum mulieri^us convcrfaticnem aliquam habeamus ; led hoc 
ità rarum effe débet, ut & in nobis lociim habcut illud-, 
quod legimus dixiiie ^\pültoios, quando ChriiUim vide- 
bant cum S.imaritana Icouentem : M-ralamur , inquit Evan- 
geMa , ( .îoan 4 ') quia cum muliere lo.ucbaïur Rariiiirnum 
igiair erat Chrilto cum mulieribus folum collooui & fine 
SErbitris mifeere fermones : atque in hoc Clericis oranibu 
praebcre voluit exemplum. 

Ubi autera ad hoc urgct , aut necelfitas , aut Paloralis 
Otticii fohicitudo , l,t g-avis convei f.iiio^ nihil mifceatur, 
^uud vel in miiiimo Icvitatem redoleat ; nee ultra necfcHa- 
riam temporis morum protrah.tur : quas fi lerventur, pro- 
cul dubio hic ,- fi umqu;:m , aiil-ct Deus, & prsecavebit 
De ruinam incurras ex eo ,-quod Ipfo duce , Ipfo man- 
dante iufcepüli. Sic.& Chrillus, dum jcjunabut in deierto , 
tcntatus eli,- fed cum eo duQus effet à Spiritu Dei,etiam 
in Eudem Spiritu iuimicum debellavit & proltrivit. 

iiax, de, tcjuaüonibus contra Caftitatem iufficiaiu , luas. 



tremendx quidem fuut & periciilofœ, fed interim turpiru- 
dinem fuam iecutn ferunt , & maniteftè tcntatorem proiiunt.- 
Veiùm , Dileitillimi, funt & aiii laquei dxmonis , à qui- 
bus INliniflris ChriHi caveuilumell , eè magis periciiloli-,- 
quod lub variis pr-xtexti.nis palliari foleat ea , qure latet ,, 
niulitia ; nee , nisi poll longum tempus, fentiamr veneni 
virus ; poilquam f;ilicet jam cor ipfum tk inii.na prrccor- 
dia- corrofj ac ■ infecit. 

{D.emm a\'errere cona'ur Sacerdoles à regulato vitte ordim.) 

Talis inprimis efl illa tentatio, qua dxmon ferventem Chrifti 
Miniilrum , qui inter orarionem & occupationcs charitutis 
tempus luum dividens , certura libi prœlcriplîr vicx ordi- 
nem , eu m que ', quantîim fie^i poteft , quotiuiè fixum ob- 
fervat ; qua, inquam , talem conacur ab hoc oidint; ab- 
ducere , &: in l:-.siorem vivcndi ir.odum pertrahere. 

Novit fcilicet inimieus nofter , ordinem ifium ad Deum 
du<:ere ; nihilque ilià praxi ad acquireudam Perftftionem 
elfe etilcacius- Novit , hominem illius lenacem , Jiiiguiis 
temporum momentis de Orticio fuo admoneri iSc novo ad 
illud Itimulo urgeri : :rovit , vitari hoc medio otium,eva- 
gationes & diiiipationes inutiles ; iplius huniani genii \n~ 
con.lantiam vinci & teporem : novit , acquiri quotidiè 
novum fervorem , & deleflus , fi qui commiili funt, pvoti- 
ntis corrigi & eniendari Atque ideo , tantis bonis invi- 
dens, oninem movet lapidem ut à l'aniio ifio propo- 
fito Mini-Srum Chiilti- dejiciat, & variis- viis imp^diat ejus 
executionem. 

Nunc fuadebit , ut meditationem oraittas , eoquod hie 
& nunc tepore ac mentis evagatione opprimaris ; eoquod 
nimià fpiritùs intenlione fani.ati nocitiirus lis. Kunc 
infiigabit, ut fïudium aut alias occupadones ferias inter- 
rumpas , fub pra;rextu quód relaxandus iit animus ; quód 
in aliud tempus illa polfis rejicere ; ouöd nee opus Jit , 
nee conveniat ità adilringl &*l!gari cojiftitutis temporum 
momentis , atque iir vanura torqueri te conSunti illa &■ 
uniformi vitte methodo , cum line hac quidquid Officii tui'- 
cft commodiCis i5k' faciliùs impkre vuleas. Aridet pro con— 
firmatione exemplum aliorum : illi (St ilU , dieet , non itài 
vivunt , non ità fe coarïlant , & nihiltwiinus Minitèerü fui^ 
Officiis egregiè delunguniur. 

(^ I\1ït'-i tan'.en illo crdme utilius. ) Sed nolite , Dilcfliiïïmi ,. 
nolite his fiialionibus decipi. li"!. riunc cum omni folertia- 
Regulani fervate , quœ hic Xohii prcefcribitur : aliam de- 
luAè , ubi ad Curam Animarum vocati eritis , ^'obisi;. (13. 
fabriticate Fundlionibus Véfiris accommodatam ; nee ab or- 
dine illo , nisi neceilitaie cogente , difcedite. Non exigo 
ut mibi credatis ; fed crédite Putribus ; crédite , quotquut 
funt , Spirituaiis Vitte Mngillris. Regulatus vitx ordo tu- 
trflima e.'l & breviiiïma ad Saniliiatcm Via : ÏNlagiiira eft': 
Difciplinx Clericalis, admonens & exhortans continuo , ip- 
fique \'irtuti calcar addcns-. Sic fecerunt 'V^'iri Sjnüiliimj ,- 
qtïi prxftitutum fcmicl viix ordinem numquam inrerrumpe- 
bant , nisi Charitate in Deum aut proximum ità fuadente : 
li vos deleftent exempla , illos initamini ; ad perfeftionem- 
cum illis teiidite ; ( 1. Cor. 12. ) .'Emular.ini. .. ch,irij'"iara 
meliora : ^ïlmulamini , inquam ; nin.is enim frequenter pio- 
prio pondère ad iaia deprimimur, eiiam tune, cum ad liib- 
limlora aifequenda totâ ferimur intentione. 

{Scopus dcT/?!onis in hac tsniatione , C' yr.'grejfuj ejufdem.) 
Perpendite fémel ferio què tefndant hujufmodi doemonis in- 
fuUa; ; in eum Icilicet finem , ut hodié hoc, cras illud omit- 
t;itis Virtutis exercitium ; atque ità fenüm diminuatis vi- 
Silamiam &; fcrvoixm Chrifiianuni , qua methodo cpuatur" 



I20 



Exhortano vigejima 



debiliores & incautos Vos efücere , ut fic faciliùs Vos op- 
pugnet & animos VeCtros aHiciat. Teporem deinde & tx- 
duim quoddum circa fpiritualia nalci tacict , duniqiie eo 
Vos pcrduxerit , ut jam non smpliùs in oratione,iii Jnbo- 
ribus , in jnetatis operibus inveniatis conlblationera \''ef- 
tram , incitabit Vos , ut eam apud homincs in rebus exter- 
iiis qureratis. Attrahet ^'os hoc pssflo paulatim ad otium, 
ad vitara molieni & diliipatam , ad humanas & inutiles cos- 
vcrfationes , donec fimiles fiiis Ifraëlitis, de quibus Pro- 
p,h.eia Regius Icribit PfaJmo 105. CommijU fttnc Iner gen- 
tds ^ Ij' (iidiiCruni. opcrum eorum ; C-f fervierunt J'i-ulvtilil>ns eo- 
rum : &■ fuRum, ejl ilLis in fcandiilum. Sic inquam , & VoS 
à rerum Uivinarum continua rneditatione feniel abduftos, 
paulatim ad fcnlibilia , ad idola , id eft , ad pi^iinam & 
vsnitatis nmnJana; amorem inclinabit: &: lic tcpor ille , qui 
forte iniiium (uinlerat à negleftu operis ;,i!ciijus' merij fu- 
pererogatorii , univerfam dcmum vita; rationem invadet , 
jpfasque eii'entiales & Sacratillimas Minirterii Veftri l'une- 
tiones inliciec ; atque ità miierè incidetis in malediftum , 
quüd illis , qui opus Domini negligenter faciunt , commi- 
liatur Scriptura. 

( MuLos Sucûnioics perd'n per pigrhi-am C' ni:s,ligcntiam. ') 

Hkc autem pigritia , hcec negligentia , alter efl laqueus , 
quo dcemon nniltos è JMiniftiis Eccleliœ retibus luis impli- 
cat. Quàin muiti V. G. lub prxtextu tuendce llmitatis , aut 
alià fnvolà de caufa ce'lant ab opere , vel to! urn ejus onus in 
coadjutorem aliquem injiciunt , parum folliciti quód mer- 
cedem libi paratam p>crdant, multalque perire linant animas, 
quarum fanguinem de inanu ipforuni Ueus requiret. Quàm 
fcepè agop.izat Chrilhis in Membris Suis , dum interim Mi- 
niltri Ejus, cuni DiCcipulis , fumno gravati , non pofluni 
( Matth- 26. ) and hord cum Iplb vigilart Kec curant , an, 
ipli5 dormientibus , veniat ( IMatth. 13. ) imm'uvs homo^ & 
iu Agro Domir.i fuperfeminet jqania. Poiiti funt Sacerdo- 
tes tamquam Cuitodes fuper "Piluros Tfraël ; & interim illi 
ipfi .Cuitodes negligentia luâ diiipi & diliipari con raró per- 
mittunt Civitatem Dei. 

Jioc prote&ô nou fieret , fi in rebus Minlfterii fui pera- 
gendis prudentem quemdam & lanftum vitae ordinem llbi 
ptseftituerent , & aüiduè invigilantes libiipris , Divinam in 
Ie augerent Charitatcm , ex qua fpontè dimanat Charitas 
proximi , qu-x exccUere in Pulloribus debet : quàm enim 
necellaria ipiis ilt hxc Charitatis excellentia , latis ligniÜLra^ 
vitCiirifius Domiuus, quando 0\'es Suas non commilitpaf- 
cendas Pctro , nisi poilquam tribus rcpetitis vicibus iplum 
jnterrogafieilt : ( Joan. 21. ) Simon Joannis dUigis me plus kis? 
(^Di[:cnjioms inler S.uros Alinijlros fufc'n^i.^ Scd li Ovi- 
bus fuis Charitatem debeat Paficr , iifque amabilem fe ved- 
flere teneninr ; qunntó magis id debet Confratribus fuis & 
Coöperatoribus in Domino , qui ad earadem cum ipfo for- 
tem vocati , cum iplb vel fub ipfo in Vineâ Ctcleliis Pa- 
iKsfiimilias collaborant ? Sed proh dolor 1 Quàm fa-pè in 
Ji.ac inateria laqueos llruere , & fcandala fufcitare novit 
<liabolus , perpeiuuK Cliaritatis ofor 1 Quàm fxpè ft'linülri 
■ J-'acis fovciit odia , rixas , dilfenlioncs , invidiam 1 Detrac- 
tionibus qucquc ac dicleriis ie mutuo dilacerant ! Quàm 
i'njpè unus alteri prelüiras & perfecutiones finè caufa fa- 
liricat ! Quinimô in eadein domo , in qua Pailor & Coü- 
perator ejus cum-muni manu, communi corililio , Gregis lui 
^tluti allaboiare dcbcjxnt, fchifmata aliquando inveniuntur 
ixicandala , qux plerùmquc ex culpa utriufque pioveniunt. 
Nempè Paltor ex una parte, qui juniorem Sacerdotem 
iàitli^ere debcret ut f ratrera , ïit liliura, ut lulieuiaculupi 



fuura,ipfumque paternï follicitudine aptare ad Minifterïuffl,' 
hunc truüat aiiquando adinftar vilis nuuicipii, nee Carac- 
terera Sucerdotajem , quem in feiplb tanti facit , in alio vult 
revcrcri. Quem in laboribus aoimare , coniuluri , docere de- 
beret , illura non tantum line ulla inftruaioiie fibi foli relia- 
guit, fed quüd pejus eft , illius animum diiricili genio fuo 
fatigat , convellit , iiifringit ; inio & aiiquando fuccellibus 
ejus & talentis invidet 

Juniores ex advcrfo , gui Paftorem venerari deberent ut 
IMagillrura ; honorare & revercri ut Patrera ; ab eji:s ore 
pendére ; infirmitatibus ejus compati; i'uavi ac leni man- 
luetudine animum ej-us libi de\ iucire , hunc aiiquando aut 
iuperbé contcmnunt , aut negligentia fui ad iram provo- 
cant , aut malo & infr.unito animo Aliare opponunt Al- 
tari ; &, Parochianos libi Jucrari fmdentes, rixas & dif- 
cordias feminant. 

Quid autem ex Illis omnibus Miniflrorum dilTenfionibus 
procreari poteft , nisi perpetuum in Ecclcfiis fcandalum ? 
Kenovantur nempè fciflura; illtc, quas in Corinthiis gravif- 
iimè incrcpabat Paulus , eoquod inter fe dicerent : (I. Cor, 

I. ) Es.o ''uidcm fum Piiidi : ego uuiem Aiollo : ego vero Ce- 
/1//.E. \' eibi quöque Divini Prtedicatio iiianis & linè fruftu 
eflicitur. Charitas quippe omnium Mandatorum primum eli, 
& totius Chriliiauw J.egis Fundamentum : qua fronte au- 
tem , dicite quœfo , quô fucccfTu , qua auioritate Charita- 
tcm prxdicabunt Minillri, quos fcandalofis divifionibus po- 
pulus novit obnoxios ? Paftorum eli conjugatos ad mutuum 
amorem exhortari ; adducere ipfos ut niutuas portent in- 
ürmltates ; pacem , fi Iccfa fuerit , reducere ; concur^'iam 
in famiüis , charitatem inter omnes verbo ûc exemplo de- 
bent fovere Quomodo autem hâc Muneris fui parte de- 
fungentur tales , quibus utique dicent fubditi ; (Luc. 4.) 
J^hd.ce cura teipfum. . . ..Verbo: li Sacerdotcs ipfi inhono- 
rent , contcmnant , & odio habeant fe mutuo , eos certo 
ccrtiüs etiam inhonorabit, contemnet , & odio habeblt po- 
pulus ; atque h-ic contemtus , ab ipsà MinÜtrorum porlb- 
nâ , non raro traniibit ad ipfum Sanûa; Religionis , quam 
prtcdicant , defpeönm. IIos eftedus probè cognofcit dia- 
bolus ; & ideô , ubi potelt , difcordias i]las fcminat & fo- 
vet : & ideô nou line caufa de hoc ejus laqueo , hic ad 
Vos habeo fernionem , ut ab iUo caveatis. 

( Amor pecuni^-e mulios trahit ir. ruinnm. ) Eft & alter la- 
queus , quem diabolus Clericis fa^pè firuit , nempè amor pe- 
cunia: , ex quo oritur terri'.iile illud vi Jum avaritia , quam 
Aportolus vocat ( Eph, 5. ) idolorum fervitutem. Ecclefiaf- 
tici 10. legitUT : Àvaro , . . nihil ejl fceleflius : quod fatis eft , 
Ut ex eo colligatis , quantùni Sanflltatein Ckri dedeceat. 
Paftor , hóe vitio infeftus , non Gloriam Del, non anima; 
Salutem , fed pccuniam in Alinillerio qurcrit : mercedem 
hanc , adinilar Pi ophetM Balaam , accipit , nullam alium iii 
/Etcrnitate recepturus. 

Quoniam autem avarus Sacerdos non aliam prcetenfce fuœ 
.Charitatis menfuram novit prxter pccuniam , hinc perpétua 
eft apud iUum nefanda illa perlb'nayum acceptio , quam ju- 
dicium ( JaC 3. ) L-ogi:a!ionam inii^uartim VOCat ApoftoluS 

Jacobus , dum intendens in divites dicit ; Tu fedd hic hcnè : 

pauperi autem ... : Tu Jia illic ; aut fede fub fcabülo pedum 
nsccrum. Numquam talis increpabit divites , aut iplïs Apof- 
tolico zelo veritatem aununtiabit , etiamü , publicis onufti 
peccatis , fcandalo forent Ecclelio: Dei ; fed his novit blan- 
di;i , eorum demulcerc aures ; crimiua , etiam gravil'ima , 
fai'b pallio obduccre , & lic alieni peccati particeps faflus 
propnam Salutem vüipretio vendit : nee nurura ; nam (tefte 

Spiritu 



quarta in Dominica prima Quadragefwice. 



121 



Spiritu SanSo ) [ Eccli. lO ] IVi/iU efi ini^uius quàm amare 
pecuniam : /lic enim Cf animum fuam veuaUm luibet. 

L'bi porrö in leviiis aliquod crimen laplus tueii: pauper , 
cui forlitan mileria ejus 5c Paftoris avaritia occafionem prx- 
buerunt , hunc fine milericordia redarguit , rejicit tamquara 
indignura , removet ab obtutu fuo , & ad del'psrationem 
impellit. Nomen pauperum , quod ( Plalm. 71.) kononibiU 
eft corarr. Deo , odio habet : nihil iplis inftruftionis , nihil 
folatii , nihil temporalis lublidii debere fe reputat ; & dum 
verus Paftor , Chrifti fequens veftigia , pauperibus Evan- 
gelizat , illorum calamitates pro polie luo avertit , & tem- 
poralem eleëmofynatn ciim Ipirituali conjungens , animas 
eorum cum Lazaro portari curat ( Luc. 16. ) ab ^ngdis 
in finum Abrahx , crudelis avarus nofter eas nDternùm oc- 
cidit ; non homicida tantum faftus , fcd & fur & latro ; 
quoniam pecunias illas , quas negavit , in depoüto tantum 
acceperat ; non enim iplius funt , led Patrimonium Chriiti , 
fed Thefaurus , ad quem jus habebant iidem illi paupcres , 
quibus eas crudeliter eripuit. 

Ecce, Dileftiflimi, ecce ad quem malitioe gradum j\li- 
niftros Chriiti deducat dxmon , pollquam lemel avaritia: 
Tjtio tentati, huic idolo facrificant & ierviunt. 

( In bonos Minijiros iribui.iùoms &■ perjicutiones fufcirat. ) 
Vita , de quibus jam egimus , priccipui funt fcopuii , ad 
quüS multi ex Clericis patiuntur naufragium : quod fi vi- 
deat dïcmon, fruftrà illecebris mundi & carnis tcntari IVli- 
lites Chrifti , & cum Sanftis Sacerdotibus , qui bas Iper- 
Bunt & contemnunt , libi rem elle, tune ad aliud armo- 
rum genus convertitur , iufcitando Minillris Ecclelix cru- 
ces, tcedia, tribulationes , perlecutiones , ut ita dejiciat 
ipforum animum , zelum obtundat , vires frangatiüc à Paf- 
torali Iblücitudine déterrent. 

Quia porrô , Spiritu Sanûo tefle , ( IL Tim. 3.) omnes , 

çui fié volant viverd in Chrijto Jefu , pcrfecuiicmm patitntur ; 
Quid miramur , fi hoftis ille infernalis fpeciali furore per- 
fequatur Fortes Ifraël, qui alios incitant ad bellum, qui 
ad Pietatem Duces funt &: ^'eritatis jVIagiftri ? Perfecutio- 
nes illas Apoftolis Suis promifit Chriftus , & in eorum 
perfora omnibus Evangelii Prcoconibus. Ecce tantas ali- 
quando in ^liiiione fua expertus eft Paulus , ut ad Co- 
rinthios fcribat : ( IL Cor. i . ) fupra modum gravan J'u- 
mus fupra vinuiem , ità ut tdcJcrtt nos etiam. vivere. Paulo 

autem hac in parte aifimilabuntur , quotquoî erunt umquam 
Paftores ad animarum Salutem incenfi. Numquid enim abun- 
dantera fxdii , laboris , triftitix , perfecutionis materiam fub- 
minifirabunt quotidiè homines impii , obdurati peccatores, 
tepidi Chrifiiani , falfi fiatres , dœmon invidix , Religionis 
hoftes , neciion follicitudo continua pro Ovium fibi com- 
miffarum Sainte ? 

Sed in his omnibus fuperabitis , Deleûiffimi , fi adinfîar 
Pauli exhibèatis Vosmetipfos (IL Cor-ô.") fuut Dd mi- 
nijiros in mulia pntieniia , in trihulationibus , . . .in angujîiis. . 
in laboribus , in vigi/iis,.. in cajlita:e , in fitntia , . . . 



in fuavitate , . , . in verbo vcritaiis , in virtuu Dci ,per arma 
jufliiiit à dexiris G" à Jîniflris. 

( Vl:imus ejus lnqucus vana gloria , ) Poftquam autem. 

hcec omnia feceritis , necdum Vos tutos arbitremini : fu- 
pereft namque unum adhuc inimici telum , quod oportebiC 
propellere , fuperbia fcilicet & vana gloria, Saipè etenim 
liane arripit dîçmon , poftquam videt inanes fuiiiè univer- 
fos fuos conatus , & JMiniftros Ilumilis Dei , quos nec 
illecebris nec perfecutionibus fuperare potuerat , levi fla- 
tu dejicit , & vanx gloriœ fumo fuftbcat. Eo fubtilior elt 
hicc tentatio , quôd latenter fubrepat , nec mox apertuni 
fuadeat crimen , fed fub honefta quàdam de oflicio bene 
gefio deleöatione fe contegat. Atî non idée minus eft 
periculofa ; hominem enim privât mercede , meritis fuis 
parafa; in fuis eum facit conndere viribus , & fenlim in 
Aiperbum mutât pharificum , licquereddit odibilem Deo , 
qui ( Jac. ^.) fuperbis refiflii , humilibus autem dat gratiam. 

Hunc porrô laqueura cavebitis , fi continuo proprias in- 
firmitates & peccata ante oculos habentes , in Deo folo 
çollocetis Fiduciara, & non de Vobis , fed de Gloria Eju? 
in omnibus folliciti , eamdem pro unico aflionum Veftra- 
rum fcopo ftatuatis. Atque hœc de laqueo fupcrbiaj fatis lînt 
hodie, plura enim de eo dicerenon patitur temporis angullia. 

(Epilogus.) Igitur , Dileûiilimi , etiam in ipfo 5linil- 
teno Sacre , ùt vidiftis , iraù in ipfo Sanftitaiis culmine 
& fummâ Perfeftione fcopuli multi timendi funt ; cum tem- 
peftatibus & ventorum furiis continuo Inftandum : fed ha>c 
nequaquam aniraum Veftrum dejiciant ; quia Vobifcum eric 
Deus Fortis, Deus Salvator. 

In Evangelio legimus , non nisi jubente Domino afccn- 
dilfe Difcipulos in naviculam , ut irent (:\Iatth. 1 4 & ^Marci 6 ) 
trans frctum ; & hrec nihilominus in medio mari jaàabaïur 

puclibus , & cum ventis contrariis Difcipuli luûabantur. 
Stabat in littore Jefus ; ipfos videbatur reliquiflè folos : 
fed Spiritu prirfens erat : & ecce , ùt vidic eos /a'. 

borantcs in remigando , ftatim advolavit , & ambulans fu- 
pra mare venit ad naviculam ; habue , inquit ,fidudam : et'o 
fum, nolite timere. Petrum \^ivim , zi\myi.\-accepiffet mer d ., 
extensâ manu apprelundit . . , , afcendit ad illos in iiavim \ 
ù ceffavit ventus , rediit tranquilitas, falvique ad litus per- 
venerunt Là &_Vobifcum fiet, Diledilfimi. Vocante, jubente 
Domino , in Naviculam IVlinifterii afcendetis ; tempeftati- 
bus eritis expofiti ; in medio mari cum ventis tentationum 
luflandum erit ; fubinde in remigando laborabitis : fed coii- 
fidite,eflote Viri fortes , non pa^ietur Jefus Vos fubmerfi: 
fed ambulans fupra mare ad Vos veniet , & in maximo 
tempeftatis ceftu , manu \'os apprehcndcns , intrabit ad "\'os 
in Naviculam ; imperabit Ventis & :Mari , fiet Tranquil- 
litas : & tandem ex pcriculis , quœ Vobis inimicus fiifci- 
tat_, ereptos , féliciter deducet ad Littus , ad Portum Fe- 
licitatis iEternte , ubi fecuri cum Ipfo gadebitis , ubi la- 
borum Veftrorum Prœmia, numquam ullo tempeliatis peri- 
culo turbanda, iEternum polfidebitis. Amen. 



EXHORTAT 10 VIGESIMA PKIMA 
Oîlenditar quàm iioxius fie relapfus , & 

prascipuè 

: Chrlfius refurgens ex mortuls jam non moritur 

T^Um anno fuperiori in hnc ipfa Feftivitate Sermonem 
•■-'ad Vos habui , Dileaiilimi , llelurreaioDem Salvato 



, QUARTA IN FESTO PASCHATIS- 

quàm neceiïaria Pcifeverentia in liono , 
Sacerdotibus 

, mors un ultra non domlnabhur. Rom. VI. f. 9. 

l]?. P^:;^V ^'^^J:-^ propofui, taraquam norraam Spiritualis 
ilbus Refurreflionis , qui & nos opportet à peccatis r^- 
Ee 



122 



Exhortatlo' vlgefima prima ,, 



furijere, & vksm novam cum Chrifio inchoare : atque ideo 
Vos exhürt:itus fum, ut déponentes (Eph. 4. ) Munm ha- 
mincm , iadutretis novum . . . , qui J'ccundim Dium crtaias 
eji in jujl'uia, Cf /ancJi'iire vcriiuiis ' 

lit hx'c quidein horainis innovatio fingulare Pei Bene- 
ficium elt , opus Dexter-x lixcclli , pretiofa amoiis Ejus iii 
hominem peccatoveiu tellera : led paitim h;oc omnia iiobis 
prodellént, 11 poftquara lemel gullavimus ( Heb. 6. ) i/oku/^ 

cul^jle , <-■ fanicipes fucli lumus SyiriüsJ'n/icli, rurfum pro- 
labeiemur ad pn&ra &■ fanguincm tijlamenti follutum duceP.- 
tes , liovam (Ilcb. \o.) fpiri.ui gra i.e tontii.iuluim t' c remus, 

Unué & adhuc aliud luperelt in liefurreörione Dominica 
conliderandum ^ hoc neinpè : Chriltum tantum feniel Re- 
lurrexiife , non aippliùs muriturum ; &: hoc ipfum expj-eliit, 
Apoliolus in aiiunito textu : (Rom. 6 ) Chrifius rcJUrge/is 
ij.- niüTiuis jam nun moriiur , mors itli ul-rà non don:incibi,ur, 

Sufjitatos !e^ii:nus à Chiifto fuille tres raortuos : filiara 
Archi-lynag.i^i , lilium vidux- Naïm, & Laz-irum jam in 
le^'ulchio ta'tenrem ; nullibi tarnen eorum reJurreûioneni 
in i-xea plar nobis proponunt Scripturx, eoquod fcilicet , 
hicc ttmporaaea relufcif. do nequaquam ipfis dederit pcr- 
petuam Nitanijfed iterum vi.;.ri in^ielli uj-iverr.e carnis ,. 
p.feda moiüs lie novo tafti fuerinic. 

Sohun CiiriRi Rclurrcflionem pro excmplar; , quod fe- 
quamur, ante oculos noltros e.xpoiüt Spiritus Ssnflus, Sc 
ad Iliud injitani-'um exlitiftatur ; qi:ia iicuci hiBc Ibla per- 
feâa tuit, llila digna Deo, ira & refurredtio noltra , ut 
ptrt'.da lit , limilis eidem eüe debet , neque enim accep- 
tani Icniel jultiiiam licet cicfercre ^ il' animam , femd vitœ 
redilitam , rursiis per peccatum mortificare. 

i'ateor quidem , Chrilius poft Rel'urreüionem Suam na- 
tura taflus erat Immortaiis ; n.hil ampliùs in Eum valebat 
duriuinius mortis aculcus ; nos autem , quimvis à pec- 
cato fcmel mui:dati , adhuc circumferimus- corpus pec- 
•cati ; adhuc humanis infirn.i:atibus, & paiiionibus carna- 
libus fui^jicimur. ICt quis eiit, qui de Salute iua pollit con- 
iiJere , li , poliquajn Lniel fuimus à peccatomujidati, nul- 
lus aniphùs detur fecnndce refurreftioni lucus ? 

Ablit hoc, Dileftiiiimi ; docet quippe nos Fides, pecca.ta , 
qumtùmvis multiplicata ,.!ince: àcouverlione lemj er pcilFe 
dt.leri. I ücet expenentia , Deum , niij Dives eft in mile- 
ricordjis , peccatores inveceratos , & pluries relapfos , non 
raro Ipeciali Gratià prsc. eiire , & ad Pœnitcntiam aiidu- 
ccie. Sed hoc etiam veriim ell , converfionera eo dillici- 
liorem ficri, eó raiiorem, enque magis elle fulpeiâam, quü 
quis fepuis rehibitur , & ad priorcm vomitum redit. 

Obvi.e fui^t hujus afierti rationes : paulatini enim pec- 
candi conluttudine conltrinyuntur vincuhi., qu'.e intelicem 
animam bgar.t. Dxmon quóqtie majorera in pecLutorem 
yotdtatem accipit. Dcas , toites fpretus , Ok muiiip.icatù iii- 
grati^udiae akiàs o.^ienlus , lubirahit uburiures Giaiix Sqïu 
tontes JPcccaior magis obfirmatur & indu:eC;it in mala 
fua volunrare. Quiuiii.6 frc^^ututes rtlapfuSj meritô in du- 
bium revücant , an uirhjuam iincera tuerit, quam ainè egit , 
Rrnitentia. Ilœ,inquam, aü*que lequelcc , quic n'on raro 
finaicm inipœnitentiam prxnuiitiant , terrere \'us deben; à 
reiaplu, Dilediilinii ; atque idtö operx' pisctium duxi h.ec 
paulo latiiis enuclcire, ut ex lis concludanuis , quanta (it 
ne^eilitas pirleverare in boiio , fi veiimus de convtrlinne 
Aeiié fecuri ,• li veiimus ut relurrettio noftra lit in Chrilto 
7]eiu ;- ii veiimus cum Ipl'o in Deo vivere , & venücari 
in nobis illud Apouoli • ( Gal. 2. ) Fiio auum ^ jam. non 
t^o : ylyii nrij in mi Christus, 



( R.'cidiia in pecc.tiurr. ylurim^iim h'ahet pericul:.) ExperiiV.nrr 
quoiidiè, multo difliciliori morbo, magiique in omiiem cu- 
ruti'jnem rebclli laborare illos , qui po'iquam lemel fanati 
fucrir.t , iterató in eamdem decidufit infirmitatem. In promp- 
tu elt ratio; quoniam rebpl'us ille manitenum fyuum elt^ 
vitiatam & alteratam ede corpoiis temperiem, iplique etiam- 
num inhtcrere rat icem mali , qux cum vinci non potueiit 
omnibus ajtis- lemcdiis, qiuc doSa medici raanus achibuit ,. 
Hiultó minus jam cedet , ubi novo morbi impetu dtjbilitatïe 
magis lui.t & fraftïE corporis vires ; adeo ut timendum fit ^. 
ue xgrotus ille jam certam intra vilcera mortem gerat , Ck, 
ad indubitatmn vergat inieritum 

Eodem tere modo in l'piritualibus auimi morbis ratioci- 
nandum elt, Dikdtiiimi ,■ quó enim trequentiùs ia eofdcci 
quis relabitur, eó debilior , eo ii-firmior fit ad reüliendum , 
eo magls exitiali veneno icficitur anima ; atque ideo difii- 
cilior evi.dit iplius curatia ; neque ampliùs tundaia tpes 
in remediis cüUocari poielt , quorum to. a vis & eflicacia jam- 
iiepiùs delula tuit, & pertinacii morbi oevifta. Ex quo. 
jultus exoritur^ timer » ne incurabilis lit inlirmuas iUa , &. 
finaliter ad portas infiiri xgrotum deducat. 

( P'iX projunt tali rcmddia jyiriiuulïa.) JJlcite enim : qutefo >. 
qua artCj.quo meiüo ul'urus- lit animte medicus spiritualis- 
vel maxime expertus, ut cor hujuln.oii peccutofjs rao- 
ve;:t, ttneat, expugnet ? Propones forlitan peccati tur-- 
pitudinem & hcroiem illius inculcare fatages ? At quo- 
modo hoc ipii te perlualurum conlidis , quaiuioquidem Ln i- 
lianter cum peccato vivat , luas in eo reperiat oehcias , 
illüque inefoii'is amabile regutet peccatum , ac ejus con— 
lortio delefleiur / 

()bjic;es forlitan. ipfi ante. oculos e\ identilumuni animie 
periculum quod incurrit .' Sed jam tütiès peccavit , & luhiL; 
piitat abi trihe accidille : furdas igitur hic hubebis aures ; 
imo quàir.vis ai illud attenderet , t'al.sa Ipe ladtatus puta- 
bit , Ie jam fxpiùs illud evalilie , & rurl'um quando. vg= 
luerit , eval'uruin. 

Sed quid erit fi intones fevera Dei Judicia: iram Ejua 
pœnasœternas , Mandata quaïr pixteriri non poltunt ? Quid. 
li lumniam l.jus extollas Bonitatem , & IMiltricorûiam in 
peccatoris ii,S.:Htam ?- llxc quidera olim iplum ad Ptcai- 
tentiam aiiquoiiès excitâruî.t led poftquam ha:c centies 
mente revolverat, centits quoque illa contemlit. (,!uidni. 
& nuDc ea fpernat , ii: att'cdtum peccati in corde lüo da.-îii- 
nan.em requa;ur ? Ti^umquid li gravis quidam tonus l'xpiùs 
noltiii obitrtpat auri.'us , paulatini illi aliuetaüi ad cun;-- 
dem nequideni ampliùs attcndimus , & longe qv.6d irntet: 
EviL.itùs l'enlum aut vivaciorem reddat , contra obtundir 
iïlum , tardumq^iie ac gr..v-cra cfficit. hà quoque fit in pecca- 
tore Ixjiüs poit Pocr.iientiara fehpfo: ^itenue ilix- Vetita^ 
tes , q_u;e treir.orem primo incuiiebjiit , poliquam totiés per- 
cuJiLrui.t aures , ilh jam niurmuri ai.ucias nuUam ampliùs 
lenfationem producunt , nullam pok Ie relinquunt in^pief- 
lion(.m. Obtuli quippe l'unt animi lenlus , nee ampliùs ad. 
intima cordis peiietralia vox iila pcrvai.it Reluplus ille 
peccatur ïogroLO limilis ell , in quem niliii ampilius valent 
remédia, ciiam etücaciiLiva , eoquad niniià eorum lepeti— 
tion.i natur-.dem irritaudi vim toiaiiter amilerini. 

( Qui d de hoc jiiitu in Scr,j.iuns. ) iVitrkó igitur dixit Ber- 
llarUUS, rccidere i^uâm. incid.re deanus ej'. Nec^ue aliud hic 
docet, quam id quod prxvie ^pl^itu.s Sandtus per os Psiri. 
locutns Cit : agens cnim Apokulorum Princeps de ho.Ti- 
nil'iis illis , qui poliquam retugcrunt (11. Pet 2.) coin^ui' 
n,aionii mundi... hitrurjus i/n^7;ti;:i , Utültildum hauc jro» 



qiiüi'ta in Fejîo 



Vafchatïs 



fèrt fententi'am ; Melius. » . tr^i Ults nan cognoffen viam 
jtijtnitc , i^uàm poll cigiiltionem ^ri^rori'um co'ivdni ab eo quod 
illis iraditum .-ƒ? fanho !nandi:to. Conigit eiiim eis illuA veri 
proverbii ; can;s reierfus ad Jutiii \omi.um ; C' , fus tota in 
volu:c!bro luii. 

Audi:e igitur. Ciledl'ffimi , quàin terribilera formarn co- 
ram Ociilis Dei indi.aiu relnpii peccatores. Audite , quàm 
trtmeiKluni lit illud ; expeJire potiùs homini ; non cog- 
nofjere Viam .luititiïc , & coniequenter in abyfl'o pecca- 
torum rem:.nere, potiiis , irciiara , quàm ut in fiia Pcc- 
nir.ntia lit inconltuns , & rcirorsùm converfus ad vomi- 
tum redeut.' 

Si icire vclis, peccator , cur hoc itâ fit, rationem di- 
cam : vel enim falla tuit Pœr.;ttinia tua , & tunj peccata ,. 
in quibus lubitualiter verlabaris , novo cumula.ii lacriltgio ; 
vel vera fuit & iiiicera ; &: tune , in ea;iem reiabens , te- 
ftimonium dicis contra teipliim ; proprio ore te coadem- 
nas ; &- principium vitrc conveifum eit tibi in titulum re- 
probationis 5.- enim , ïit inquit Paulus ad Galatas , ( Gal, 2. ) 
çuce dejiruxi , i:eru.m h^vc<tdfco : pr.tvaricarcrtm n:t confliïuoi 
hoc eit, fi i'oliim peccati,.fi terapliim diaboli, quod de- 
fïruxcras irerùm xdific^s , numquid oliendis hoc tafto tuo 
te in hàc defiruftiune fuifiè pr.cvaricarum ? Numquid de pœ- 
BÏtsH'ia :ua vidéris pccnitere : &; lic apertam Donis Dei , 
apertam Spiritui Graiiie contunieliam nicis ? 

( Fiunt. noriljima yejora frioribus. ) Scd audiamus Ipfum' 
Dominum, rclsp.i ptccatoris miferum fiatum in Evangelio de- 
fcribentera lub typo hominis , ad quem immundus rei'it Ipi- 
ritus, qui prias de iplb exierat. ( Matth. 12.) l^tniens iv'\<- 
ritus ille , inquit Ciiriiius, /«v^«i< domuni, quam relique- 

taX. , fcopis ir.LH Ijltim , £•" ornatam Tune vadii^ù ajjurr.it 
fnpitm ci:cs Jpiri.'us £e<U!7t ne, uiores fe , & inirantes habi.ant 
ibi : Cr fiunt nov jjima homtnis iliius pejora prioribus Trilhs 
Kxc comparatio in peccatore relaplb loeum obtinet Do- 
mus ejus per Pœnitentiam , quam egerat , mundata erat , 
& multijüci Dono Dei e.xornata. Irendens auteiii deernen, 
qui ejerfus tucrat, Ivuic invir'et felicitsti ; tk idcó, fortiCis 
oppu^nuturus , leptLra aiios l'piritus leciun aliiimit. Cec it 
©ppugnantibus n.iler, perraiiiit iteriun holtem inirare : & 
ecce , loco ur.ius dvemonis jam leptera habet , qui , cor oj'us 
occupantes ,, ibidem figunt ledem , ik quidem l'eptem piiore 
Dequiorts. In tantum y Diledtiliimi, in tantum crel'cit unico 
relaplu intortunaia peccatoiis captivitas (^uid igitur mi- 
rum li noviiüma ejus pejora prioribus fiant ? 

Anteâ cam une tantum dxmone habebat pugnandum , & 
bic folus ipluni divicerat : quid eigo ftet jam, quand o la- 
peraddiii fi:ut fep:em alii fortes, ouos oportet alligare, & 
ex habiiaticne l'ua ejictre , li velit à rehpfu rel'urgere ? 
Aiueà faciliùs arir,k moveie pottrat , utpote vires habens 
Hiagis intégras , maimlque magis ad prxlium iultruâas : niiuc 
v«r6 nova clade dcbiluatus , tiifioiLtis manibus , remilfus 
animo , i^uomodö rclillcre poterit , ubi acrius priori iniiat 
belium , & \iétoTia iongè iiiri^ciiior faöa eit i' Conaiuj i'.li , 
quos anttà abhibuit , exculierur.t vincula quibus lenebaiur : 
ffcd nunc üdem illi conatus vani f^rtnt \- line efiedu , eo- 
qu6d peccandi confuetu ine compedes ejjs li: vincula ag- 
giavata fint ; multo arüius p. emant, ac multó dihiciliùs 
tumpautur. 

y,uàm raifetè bmentabatur olim Auguftinus de his , quïc 
fibi peccando fabricaverat , vincuiis. Siijpirabam , inquit , 
ligarus non f'erro alieno , fedmed ferred voiunta,e. y elle meum. 
lenebai inimicus , Cf inde mihi carenam fecerar. . . Tmebat 
nu. db^lricluni dura feryitus . ,- Certum kabebam , ejjc melius 



12^ 

T/z.r Chiriuiii me dede-e , qiuim me.t adert r-pidia i ; fid. 
xHui plaijebat Cf yin.eb.ir , hoc libthat C' vin^iebat 

Qiid pono, Dileaiiirai, quid miramur horum vincu- 
lorum gravicatem ? Si P-Uilus iple caltigaas ( I. Cor. 9. > 
corpus \'\i'im C' in fr-'iiurern redîgens,li Paulus , rapius licèt 
in Tenium Coclum , idhuc exclamet : (Kom. 7. ) Üideo. 

nliiim Icgxm in membris meis ,■ r:pugnan:em legi mentis mece 
C/ capiivanrem me in kge } eccau , quie ejl ia. rrembris meis, 
Infelix ego homo , quis m liberaliii de cor/ ore morris hujus ? 

Si , inquam , hcec vox fit Apoftoli ; fi hxc vox fit Sanc- 
torum omnium, in haclacrymarum valle r.iilitantium ; per- 
pendite , quiefo , quàm gravia dtbeant elie vincula, quàm 
incomprehenlibiles pugntc , quas l'uperare opo; tetillos , quv 
hanc peccati Icgem nutrierunt , novijque laplibus fitmàrunr. 
Scio quidem , non efl'e ( Luc i. ) impojjlb:U avud D;um 
omne verbum : potet, li velit, hxc vincubi , q'uantumvis- 
gravia , difrumpere :-fed & in hac parte iufelicior fi.fla ell 

lürS' relapfi ,■ ( Dtus , per ingraiiiudinem mugis irriiaius , tU" 

ncgat graiids. ) quia Deus , crimir.ibus ejus redupiicaris ir- 
n:aius , magis quàm ante in ipl'um iruus ell ,_ eoquód no- 
vis Eeneficiis Ie magis indignum reddideiit. Etcnim ]3e- 
nelLaorem fuum novo Icelere contemfit , promiliam fid:- 
litatcm violavit , Sanguinem Tefiamenri pollutum duxir 
poli juratam pacem relumfic arma , «k in Regem Cccli & 
Terne itcn,t6 rebellis f'aiSus eit. 

'l'okrabilis quidtm , ô peccator, error tuus erac , ubi- 
primiun peccàiii : leduci poteras & decipi alicujus bor.i 'i<i\\~ 
iibilis lpecie:at poliquam ipiemet errorem tuum a'^iioviiii • 
poltquam te reum Ixfc IMajcfiaris conflirus es ; poftquani. 
lacrv[:mis diluiiti crimen, iSc lub proteliaüone in animam tuain. 
de non ampiiùs peccando , milericorïüam es coofeaitus ;. 
fi , inquam , poll hiec redeas ad crimen , numquid Deuri 
irrides ^ IS'umqiiid idem eJt acfi diceres exprefse : promifli. 
mta revoco : Pœnitentiam , quam egi , detefior ■ habe Tibl 
Gratias Tuas , & ego aniiquas meas vias ingrciijor ? fcio 
quidem malas illas elle, hoc expertus lum , hoc fairus , 
dum antcà pocniiui ; led nihil hicc me raovent ; redire volo 
ad vomitum , & magis eJigo dx'moni inlervire quam Tibi^ 

Sic , Dileaiifimi , hc agit peccator ; tam atrocera inferr 
fupremo Ivumini contumeliam. Et nos mirabimur eti am- 
num , fi Deus taU homim , à quo tam indigné traftatur ,. 
omnera deineeps lubtruhat Graciam ? Nos miferi homun- 
ciones , nos vennes terri« , nos pulvis & cinis , fratres nof- 
tros mortales putaremusbenevolentlà noltra icternùm iiulii^- 
nos, li l'emel aut iterum beneficia noltra ingrato ■'\Xmo 
rclpuentes gravillimà nos alVcciii'eiit injuria ; & œ- ' l'.ri- 
mus , à Deo nobis retribui ju.xta^ meniuram , quâ coxqua» 
les noftros ipli mctfmur. 

Kuteor , Deus non tantum femel autbis , fed & centieS' 
& millies aliquan>'o ti.'em hoir/ini remittit peccata. Sed 'à. 
pro Eentplacuo in irü.s pcccatoribus ofien^iit IMilericor- 
diam Suara , quam nulii debet , Juiius quôque elt , illam- 
que Jultitiam etiam fcpèmulta cum feveritate exercuit..Num- 
quul ob unicam rebellionem ejeiti fuat è Crclo innumert 
Àngelorum miliiones , & in abyllum relegati ? Nun:quid 
unica culpa Adamum cxjiulit Pa'ranifo , & toram ejus pro- 
gcniem milerrimam reddmit i Et çLid de Ant;ocho , aliif- 
que ci ümilibus , dicam , qui ciamaverunt ad Dumi- 
num, nnmquam Miitricordiam obcentuti? 'Soi cur extra 
tempora noura progredi necelîè elt. Numquid irepè v-i.- 
diu-tis ante oculos uolîros , homir.es quofdam in icclera 
perftverare excpJcatos (5c obduratos ? Numquid vidimus plu- 
rei fi.urentfcs asiate, robuitos &. vejietüs , unicù momeu;» 



124 



Exhortado vigefima , 



improvisa morte è meilio tölli ? An non putatis in his ca- 
iibus implcri quanctoque Julta Dei Judicia , qui promilit 
quidem Pœnitentibus veniam , fed numquam promifit pec- 
cantibus craftinum ? 

(^FaUù fihi b landt I ur piccator.^ Falsâ itàque fiduciâ fibi 
bhndiuntur pcccntores , & quoniam j-^ pluries à ilatu pec- 
cati refurrexille Ie exilÜnwnt , ideo perperara fibi perfuadent , 
id femper in lua futurum poteftate ; & rurfus , ubi voluerint , 
fe Ù: ante evaluros. Perpendar.t illi exemplum , quod hac in 
materia fuppedeat nobis inFelix Satnlon^ Judex ilie Populi 
Ifraël , amore Dalilx feduftus , jam pluries illuferat inlidiaiiti 
mulieri , & evidentilfimum captivitatis periculum evaferat : 
led femper nihilominus inveteratre paliioni indulgens , & in 
priori perjens cxcicate, tandem aperit Fortitudiiiis fux Myf- 
terium : hac habita notitiâ caput ejus radit Dalila folitoque 
more ad eum clamât: ( Jud. i6. ) Philijlhiim fuper te Sam- 
fon. Sed quid ille ? Dcfomno confufgens , inquit Scriptura , 
iiixit in animo fao : egrtd'iar peut anti fzci , C' me excutiam , 
nejaens qucid recejjiffei ab eo Dominas : atque ità ilifelix ille , 
fœpiùs ad eamdem intericûs occafionera rediens, tandem ia- 
teritum luum invênit , & inimicorum ludibrium faflus elt. 

Eodem plaiiè modo agit peccator , fcepiùs in eadera rela- 
liens crimina. Spe inani fe laöat : Egrediar , dicit intra fe- 
metipfum , ficut amè fed , C- me excutiam. Sed heu mife- 
lum ' quia receffit ab eo Dominus , excutere nequit peccati 
TÏncula , impœnitens moritur , & prxda dxmonum evadit. 

(^ Reddivus fufpeclam facit priorem , quam egit , Preniien- 

tiam. ) Intercedit tarnen , Dilefliflimi , hta qucedam inter 
Sarafcnem & hunc peccatorem difparitas. Nempè non fine 
cauia videbatur dicere fortillimus ille Hebrx'us : Egrediar 
/icut ante feci , &■ me excutiam, quia realiter difruperat vin- 
cula quibus anteadlis vicibus ligatus fuerat : fed an eâdem 
liduciâ &: veritate dicere poteft peccator ? Egrediar ficut 
cntè feci ? Nihil enim eft , quód magis fufpeftam reddit 
jpfam Pœnitentiam prxviè aitam , quàm frequens illius ho- 
ITiinis relaplus. Irrifor ejl , non pcenitens , inquit Augufti- 
nus, ijui adliuc agit quod pcenituit. Et Cum Augulüno uno 
«re afrerunt Patres omnes , folam illam genuinam elle Pœ- 
nitentiam , dum fie perpetrata mata planguntur., ut plan gin da 
non perpttrcntur. Quidui igitur merite timeat relapfus,ne 
hucufque irrifor potiùs quam Pornitens fuerit , atque ideo 
fortè numquam antea è ftatu peccati egredus fit , fed contra 
novis facnlegiis fuam adauxerit damnationem. 

( Quibus recidivis /i.-ec fint potijjlmum applicanda, ) An- 
tequam de terribili hac veritate latiùs difcurrara , & ne 
fort:illis imprudenti zelo laqueum injiciam timoratis illis 
conlckntiis , quce faepè fine causa de prscteritis fuis con- 
iritionibus anguntur & vexnntur,- ante omnia prifnotandum 
«ft, Dileftiiiimi, non ftatim ex rehpfu , & quidem aliquo- 
ties repetito , inferri polle , falfam fuifle prxcedentera pec- 
catoris Ptrnitentiam. lidem. enim Pit/es , qui relapsùs gra- 
vitatem adeö vehementer inculcant , non ramen ideö de re- 
labente defperandum docent. Nemo pofi centuni peccaia , 
ntc pofi mille crimina , de Divina Mijericordia defperet , in- 
quit Auguftinus ; & iimiliter Chrifoliomus : peccdfii , inquit , 

pceniiere : mitlies peccdfii , millies pcenitere. Et pirofeflö poft 
pccnitentiam etiam maxime intenfam & finceram , hom.o fem- 
per manet pcccabilis , infirmus , concupifcentiâ radicali in- 
feflus , ac d.emonls fubjeftus infultibus. Nihil igitur eft 
quod miremur , li idem ille homo , qui femel peccatum fin- 
cerè detcicatus ell , poftca tarnen , non obftante quod fibi 
invigilct , quod aiTÏmum ( quanram poteft ) cuftodiat , re- 
pentinà fedudus occafione, vehemcnti pulfatus tentacione , 



propriœque concupifcentix prefTus acüleo , fuccumbat Itf- 
ratö , & priori fcelere , quod fieverat , coinquinetur. Re- 
labentes hujufmodi , qui lincerè adhibiiis mediis , evitanda 
peccato idoneis , nihilominus prx infirmitate aliquando re- 
cidunc, bene de fe fpcrare polfunt , dummodo in Adjutorio 
Divino confidentes , citó refurgant , quod fiepè ipiis con- 
cedit Deus humanx fragilitatis contbius , & Milericordiac 
Sua2 memor. 

Sed de illis prrecipuè peccatorihus hic ago , qui ftatinl 
poft aûam Pccnitentiam , ad leviilimam concupifcentiœ fug- 
geftionem cadunt iterum , & in priftino lut.o volutantur. 
De illis ago, qui aquè frequenter ac ante confcientiam com- 
maculant. De illis , qui non fatis xftlmaiites Donum Dei ,> 
nee media adhibent quibus illud cuftodiant , nee occafiones 
vitant ne illud deperdant : de illis jinquam, qui frequenti re- 
lapfu magis infenfibiles fiunt & audaciores , minores remor- 
fus fentiunt, & tranquilliùs in crimine perfeverant. 

Si qui fint, Dileftiliimi , quorum relapfum aliqux ex prse- 
diftis circuraltantiis comicantur, hi profeftô de anteada Pœ- 
nitentia fecuri elfe non poflunt : in illo5 enim cadit hoc Gre- 
gorii eft'atum : Qui fic peccata déplorât, ut alia tarnen com- 
mittat , adhuc pceniientiam agere aut ignorât aut difilmuLat, 
In illos cadit alterum hoc Auguftini : Pœnitentibus dico : 
quid prodifi quod humiliamini , Ji non mutamini ? 

Similis iiàque relapfus limulatœ falfxque pœnitentia; fig- 
num eft hand ïcquivocum. Etenim , ut nóftis , Pœnitentia 
involvit iincerum animi dolorera , eumque fummum & uni- 
verfalem , firmum item non ampliiis peccandi propolitum , 
adeö ut quxvis- potiùs mallet pœnitens perdere , qukm ite- 
rato Deum fuum otfendere ; ac proinde eflicacem volun- 
tatem habeat necellè eft ea omnia fummo ftudio devitandi , 
qucE iterum ipfum poffeut in priorem demergere abyüum. 
Verbo , ut Auguftinus ait : Pcenitentiam certam non facit ^ 
nisi odium peccati &• amor Dei. 

An porrô credi poteft, Deum diligi à tali homine , qui , 
vix accepto Reconciliationis Beneficio , atrociliimam inju- 
riam Eidem de novo inferre non formidat? An credi po- 
teft , odio ab illo haberi peccatum , idque fupra quodvis 
aliud malum , fi non omnem adhibeat curam , ut tantum 
malum à ie avertat ? vSi nequidem eam adferat diligentiam , 
quam nullatenus omitteret in aliis negotiis , ubi de minirao 
damno temporali evitando ageretur ? 

Dicite , quiefo , fi rebellis aliquis à Rege in gratiam plu- 
ries foret receptus , & ipfe nihilominus poft juratam fidem 
fingulis vicibus arma relumeret , & fub levi quovis prx- 
textu atrocicer in Regem infurgeret : quis umquam fibi in- 
ducet in annnum , promida illa , toties facta & toties vio- 
lata , umquam lincera fuifie , & profefla ex corde erga illum 
Principcm beuèafiefto? Quidni ergo idem feramus de pec- 
catore toties relabente judicium ? Et quô fundamentô fibi 
abblanditur homo ille , veram fuifTe , quam antea egii poe- 
uitentam ? 

Sed reponet forfitan : dolui de peccatis ; ad pedes Sacer- 
dotis me projeci ; Sacramenta identidem frequentavi. Sic 
iia : Sed relabi non timuifti ; nullis ad hoc cavendum ufus 
es mediis ; placuit tibi peccatum ficut ante. An terribilis 
ifta pccnitentis & relabentis alternativa fecnrum te poteft 
reduere? Illuuis profefto tibi ipl; : remorfus fedare voluifti, 
non mutare animum : Pœnitentiam fingere , non agere. Si 
per annos plures , quibus lie vixiiti , continuo remanfiftes 
in peccato, nee umquam de Deo cogitâlfes, horrorera tibi 
-incuteret ftatus ille ; nunc autem peccatis illis nova adje- 
cilü facrilegia , & ha'c ipfa ratio ( ô cœcitas ! ) hœc ip- 



quarta. in Fejlo Pa/chatis. 



125 



fï » inqiiam , qu« horforeffl tuum deberet augere , falfam 

iecuritatem tihi illlpirat. Pcxn'nentibus dico : ,juiii ^roJefi quùd 
humiUamtKi , ji non muiamini ? 

( Quid pceniuntibus circa lioc 'inculcandam. ) IIccc fatis fint , 

Diledliiiimi , ut Vobis oftendam , quantum fit in relaplu 
periculum., & quantopere hic ■ Pcenitentibus ik cavendus. 
Illum igicur exhorrete Vosmecipli ; tacite deinde , ut eum- 
dem exhorreant alii , quorum ahquando curabitis vulnera , 
iplisque inculcate diligenter adhibenda eiïe media tutandce 
innoceiuia; necedaria , i de Pœnitentia fua fccuros reddere 
fe veliat. Inculcate Pcenitentibus ; ut horrorem , quem de 
peccacoconceperunt jju'^iter in corde Aio nutriant ; ut con- 
tinua ante oculos habeant magnitudinem Bencficii , quö Deus 
ipfos è dtemonis potellate erfpuit ; ut LegeiTi Divinam per- 
pétua meditentur, Noviffima lua conlidtrent , toio animo 
ad Pietatem Ie exerceant ; ut recurrant frequenter ad Fon- 
tes Salviitoris, & Pane Fortiura Ie nutriant. Nam fi lim- 
plex ufualis panis tantam habuit in Elia etiicaciam , ut ( III. 
Keg 19 ) in fonitudinc cibi illius ambulaverit quadraginta 
diebus , i> quadraginta noclibits •, ufque ad montem Dei. , . , 
quindni falvos & incolumes fuftentet nos Caieftis ille Panis 
ut in ejus Virtute ad Supernam Patriam féliciter peregri- 
iiemur ? Denique inculcundum eli pnccipuè , ut quafcum- 
que occaliones , qux in peccatuni polfent inducere , omni 
fedulitate évitent , omni cura fngiaiu. 

llxc fi fervaverint, & nihilominus fuadente diabolo, 
aut Garnis infirniitateiedudli , im priera fubindè relabantur , 
adhortaiidi funt , ut novum refumant animum , & de Di- 
vina IMifericordia bene fperent Quantum vero ad timo- 
ratos illos homines . qui de omnibus cogitationibus fuis &c 
animi defideriis anxiantur , ficpè priefumendum eli , aut nul- 
"lura efTc relapfum , cujus fe putant reos , aut faltém non 
mortalem elfe commifla; culpx raaliiiam. 

_ Aliis contra, qui b;üc media neglexerint , Divina Judi- 
cia intonanda funt ; terrendi funt perriculo Salutis cui fe 
exponunt,- cùmque fufpefta merito lit eorum Pœnitentia, 
reconciliatio orJiiiariè tantifper difl'trenda eli ; ità tarnen, 
ut limul in fpem erigantur, & animo récogitent , quo- 
niam Mifericordiic Domini nou eit numerus , & Bonita- 
tis Ejus Iiifinitus eft Thefaurus. A'erbo , numquam adhi- 
beatur ignis curandis vulneribus , nisi iimul & vinum & 
oleum eifdera infundantur. 

( Pcenitentia cum iiovitaie vitx jungenda 'ef.. ) Interim , 
licèt inexhaulïa lit Dei in peccatores Benigiiitas , fecura 
tarnen & optima illa fula elt Pœnitentia qutt- cum Novi- 
tate Vitœ conjungitur , & qute lic deflet patrata, ut non 
amplius commi£ta"'t pïangenda. 

Hanc egerunt omnes illi , quos in exemplar Prenitenticc 
nobis proporiunt Sacrœ l.itter-.e. David in adulterium lap- 
fus eli :^ led pœnitens fuftus commillüm crimen die ac nofle 
lacrymis diluere Ituduit. Petrus Dominum fuuni abnega- 
verat ; fedad fe reverfus flevic amarè , nee ampliïis à 
netu celîàvit. INlulier illa , qux erat in civitate peccatrix , 
poiïquam femeltetigerat Pedes Domini , Caiiiinniani & Sanc- 
tiilimam vitara duxit. Saulus perfecutus eft Eccleliam ; fed 
ftatim ut agnovit fe Jefum perlequi , ex lupo in agnum 
ex perfccutore mutatus eft in Apoftolum. Nee opus eli 
hœc jongiîis enarrare ; plurimi quippe funt inter Sanflos , 
qui diu egerunt vitam in fcelere & iniquitatibus ; led quem- 
'nam ex illis reperire elt qui poll converlionem rediit ad vo- 
mitum, & eodem luto, de quo exiverat , iterum fe coin- 
quinavit ? 
Quis umquam magis benignè peccatores traüavit quam 



Chriftus ipfe , qui ad eos qua;r«ndos aflïrmabat fe venifle- 

omnefque laborantes & oncratos refeflurum fe Iponde- 
bat ? Et tanien jknigniliimus lUe Medicus, quotis hujuf- 
modi langueiites curabat , exprefsè de non relabendo eos 
volebat admonitos Sic mulierem dimittens in adulterio de- 
prehenfam : ( Joan. 8. ) f^ade , inquit , ù jam ampUùs noU 
f'cccare Sic homini ad Pifcinam probaticam fanato ; Ecce 
fanus faclus es: ■sàt , jam noli peccare , na détenus tibi aU~ 

quid contingar. Müerriniè profeflö jacuerat homo ilk, ab 
omnibus dereliöus , idque annis oÓo & triginta ; & ta- 
rnen , cafu quo relebatur , deterius adhuc aliquid ipli com- 
minatur Chriilus. Tam vehementer difplicet Cœlcfti aniraa- 
rum Medico relapfus ! Tam inlaullas parit vel una réci- 
diva fequelas ! Quin nee particularibus his exemplis opus 
eli, cum Chriflus in Evangelio generajiterpronuntiaverit ; 

( Luc. 9, ) TSlemo mittens manum J'uam, ad arairum , & rej'~ 
piciens retro , aptus eji regno Dei, 

( Sola Perfevcr.iniia curonatur. ) NoH mirum itàque , fî 

adeó feveré Gulatas increpet Apollolus, & in eorum per- 
fona omr.es illos , qui ab agnita femel Veritatis via de- 
fleûunt : (Gal. 2>- ^ '^ injenjati! inquit, quis vos fafcina- 
vit ... ^ Sic Jlulci eflis , ut cum /piritu cceperitis , nunc carne 
confummemini ? Tama pajjl ejUs fine caiija ? Sed cur line 

caufa, cur line fruflu ? Idco fcilicet, qiiia quam vis homo 
multorum annorura Pœnitentia diluillet pra:teritic vitM 
cuipas ; licèt etiam horribiüa qu;evis pro Chrillo fuftinuiflec 
tormenta ,• licèt immenfum meritorum cumulum congre- 
gàiret ; li tamen vel femel relabatur , abeunt in fumum hnsc 
omnia , inania fiunt & vacua mercede. Hoc quippe elt, 
quod per Ezechielem intonat Dominus :( Ezech. 18. ) Si..., 

averterit fi j'^fius à jujiitia fua , G" Jecerit iniquiiarem , om- 
nes jujiitiie ejus , quas fecerat ^ non recordabuniur.... ù in pec- 
caio J'uo , quod peccavit , . ... morietur. Juliitiam itaque 

& mercedem quam meruerat perdit inprimis, & ulte- 
riùs mortem libi adfcifcit & damnationem. Neque enini 
uUi "S'irtuti Coronam promifit Chriltus , nis foli Perfeve- 

rantia; : ( Matth. 10. ) qui .... perjiveraverk ufqut in finem , 

hic ( inquit ) falvus erit. Ecquis igitur non merito ' cum 
Paulo dieet , infenfatos , fafcinatos , itultos illos eue , qui 
à via Veritatis femel agflitû defleflunt , & , cum fpiritu 
cœpeiint , carne demum confummantur ? 

( Conjlans Perfiveraniia in bono , Sacerdoii. maxime necef- 

fana G- quare, ) Sed , Dilettiflimi , fi hccc omnia in quovis 
Chriftiano homiiie locum liabeant , multô magis obtihent in 
Sacerdotibus, quibus ex plurimis capitibus magis neceduria 
elt Perieverantia in bono , quàm reliquo Fidelium Ciregi. 
Sacerdotibus enim nec peccandi , ut ità dicam , neque 
pccnitendi relinquitur fpatium. PolTunt l.iici , fi in crimeii 
prolapli fint , tantifper à Sacra Menfa abilinere , multis fle- 
tibus , diutur no labore , repetitis Pœnitentix operibus tiignè 
fe parare , ut iterum mereantur cum filio prodige Primam 
Scolam à Pâtre Ciclelli recipere. Sedquoinudo hoc polli- 
bile elt Sacerdoti , qui omni die , omni horà tenetur fantia 
traftare , & in Sacris verfari Miniiterii fui Funöionibus .< 
Vel enim ab illis ceifabit ? Sed hoc vetat Officii libi im- 
politi Munus. Vel , ùt folebat antè , iliis perget incum- 
bere ? Sed tune impœnitens, imparatus , illocis manibus, 
impuro corde , adhuc famans à recenti fcelere involabit 
in Sanöuarium, accedetad Altare, &; Juuicium fibi nian- 
ducans ac bibens , novo facrilegio , quoii priori crimine 
gravius eft, fe obliringet , ^ aniinam fuam profumliùs in 
abyflum demerget. Imù , vtc ipfi , fi vel fcir.el hocfecciit; 
facrilegos enim hujufmodi fpeciali odjo iufequitur Deus , 
Ff 



126 



Exhortatio vigejîma prima, ùc. 



u ftoque Iplliis Juilicïo excsccaiitur pkrùnique» & in pec- 
catLs iia obduraiKur , ut vix fpes aliqua de talium reii- 
pifceiuia l'upérlit. Hiiic fluxit vetus illud ; Pa'niuiucm CU- 
r':^u/:i non invmUi. Q Inier mulos nuüi pejores Saccnioiibus. 

Hinc quotiiliana teitatur operienda, Saceriiotes , iibi le- 
mt-'l obliti Dignitails fux , peccati vinculis alligati func , de 
crimiiie in crinieii rucre , & rcÜquij peccatoribusüiiquio- 
ies eli'e , magilque in Icelerc obltinaios. 

"^^erillima funt & n;c.iioranda , qu;ü hâc de re ad Cle- 
lum & Seniores Ecclelv.c fu.t HippcHienlis dicic Aujufti- 

nus. Fatior 1 iuquit , caritati v.'Jlrj: <aram V>omino Deo 'injiro , 
qui lejiii ejijujer uni mam meum : ex quo Deo Jirvird icefi, quo- 
motlo dijJiLtti furn cxpertus nieliora •, quàm qui in monuJld~ 
rits pn'filcerunt i iià non fam exyertns pejons , quàm qui in, 
moniijidriis cedderuni, Ecce , provocat Saii£tus Pater ad ex- 
perientiam luara : imo Deum »illius quod Icribit teiiem jureju- 
rando adiiucit. Nee miremini : monachi & Sa:erdotJS qui in- 
ter Sanûa quotidLè verlantur, quibus tot quocidic fuppetunt 
pcccatorum reraedia & Sahuls arrluc , aüt t":.rami lint oppor- 
tet in Virtute , dam quo.kiitr proficiunt ; aut iummiiint in> 
fcelere & malitia-, liurn inter hsec caduot mnnimina , tb»: tüt 
vitte 'pignora in isoKtifeium venenum commutant. 

Ex his videtis , Düedtillimi, quam neceliarium , & plus 
quàm '.'.ici poteft neeefFarium \'obii lit cavere à rcLiplu 
in peccatum, Pcrleverare in Bono , in Virtute ac Sanfti- 
taie proficeie. Si pronide (quüd avtrtat Deus ) grave ali- 
qiiid lit, quod animum Veltrum commaculet ; quin & li 
verialc quoddam üt quod progrelTuin in S.möitate impe- 
diat ; expurgate vetus iermeuLum, &in hac Saiiöa Felli- 



ïitâùi 



vitate cum Chrifto refurgire ; féd refijrgïte non, amplîù s 
deinceps morituri. 

( EPILOOUS.), /r^^Ui F'ratres mei liilecli ^ verbis Apof- 
teli \'os aUüquor , ( I. Cor. l^.) JlabiLs eJIole,ù irrmcé>i- 
Us : abumiu-nies in opere Domini fempcr , Jiienies quüd tuhor 
vcper non eji inunis in Domino. . . ( ]I. TlieO". 3. ) Noliie de- 
fcere benefacientts. Nec fatis (it Vubis aliquü tempo ie bo— 
num cesïafié- aertamen , led curfus contumn.andus elt ; 
(II. Tim. 2-5 non enim coronutur nisl qui ufque in fincm 
légitimé cerfaverit. Nolite ad eam delabi Itultiiiain & in- 
laniani , ( Gul. 3 ), ut cum Jpiritu capemis , nunc poft tot 
exantlaios labores , curne canfummemini ; ncqus in Vobis- 
locum habeat , quod tunta pajjl fuis fini cuufa^ 

( PillL 4. ) l^que 1 ilioli me: churijjimi , . . . guudium meum , 
O corona mea : Jlc flats in fjomino , ch.inHlmi.-. . . In dijVi~ 
p'iina perfeverate. ^ » Hemijjas muJius y (jf jliu a ge/iita erigi— 
te , & grejj/us ncïos fuàte peJibus vejiris : ut non iluudicant 
quis errej , m-igis atuem fune:ur, . C'jn.empLiinies nequis dejlt 
gratirt Dei. ... ( II» J&an. ) l^iditi- . . ne perduiis qu^v opérait 
ejiis : fed ut mercedem pLnum uc<:ip':uiis Imprimiie mtmo- 

vx Veftrte promiffum illad , quod Apocalyplis 2 ° legi- 
tur : ( Apoc 2. ), Ejlo ftdetis uf^n^ ad'n oriem , L/ dubo tibi 10- 
ronum vi.\e Hanc Fidelitatem , hanc Corona m utinam dtt 
nobjs Omniporens Deus per met&a Relurgentis Shrifti ' ^ 
concédât propitius , ut q^ui- in hac lacrymarum valle, eo- 
dem loco , itudiis HlUem óc cx-rtamine juagimur , ità ali- 
quundo , neniinc derelifto è Noliro Cœtu , jungamur in 
Calis , & ibidem Triumpbantes , Patrem , Filium tk Spi- 
ritum Sanftum- una voce coLiaudemus Amen. 



iUd. 



EXHORTATIO VIGESIMA SECUNDA, QUARTA IN FESTQ PENTECOSTES> 

Th Necefllïate Zeli Paftcralis , Ejufque Cara»5teribus. 

^pparuerunt iUis- dlfpirtivs lingats tamquam l^is y fedUque fupra fingulos- eormu Ad. IT. f. 3.. 



D 



U M dim ( III. Reg. 8. ) Rex Salomon sovum Deo 
fuo dedicabat Templum in Jerufalem , dcfcenduDominus 
jn nshula , & Gloria Ejus totam Domum implevit , quem- 
admodum. in Sacris Litteri.»; legïiru^ ; at lon-iè t'eliciùs- in 
hoc, quod colimus , Pcntecolles Fefto , longè , inquam,. 
f-liciùs , Dileüitüni , Ipfe Spiritus SïïiSus replevit Sacrani 
ulam L'omum,ubi congregaii eiant Apoftoli , illofque ^ 
tamquara totidem viöiraas, lùvino Numini débitas, Ccc- 
IjIü confecravit igne ; corda eorum fuaviilimo Hagrare fe- 
ïit incenilio ; & üraioriam illud in piimum. Chiiltianx Ec- 
clefr.e ïcmplum dedicavit 

Sic nempè adimpletum elt, quod de ChriRo pnedixerat 

Joaiines : Mate. 3 ) l/Jé yos bapti\ubit ia Spiritu fujièïo ,. 

i.' igni. Sic tfclapfus eft è Cclo ignïs ille , quem Chrillus 

Vcnerat mittere in lerram , ( LUC»I2. > & qucm fummo llu- 

Ao deliderabat accendi. Sic enodatam ÏHiteUltjiraus Eze- 
«hiclis Viüonem , ( EzblIi i.) dum apparcbst ipli dijiur- 

Ttns in mztUo animulium , fpLndor iguis , Lr de igne futgur 
egrediens , ülucque gradiebantur Animalia uài erat impc- 
lus ipiritiis , . . &l ibunt , L/ rever.el'untur in fimiliiudinen 

fuiguris coriifiuniis. Atque utluAm Sac.o illo impetu rape- 

remur «Si nos ! Utinam hodié ad fiigida noftra pefturapei- 

. .««ouxüi iciaiülx iiii>^uo; vwiisoieaiisiiiius isuis^ ^uem ac- 



cendic Doraimis (iraiX3j. ) itrSionpCr i^uivs camihi/r 'm 

] erufuUm 1 

Sed mirum fortè quibutuara vii'ebitur, Spititum Quieti» 
& Pacis, lub turbine & Suno Vchementis vend ad Apof- 
tolos defcendifle u Spiritum Cunlblatorem ,. qui fuper met 
dulcis eltrafTumere formanr voluilFe voracis , feri , rapidi— 
que elemcnti. Verùm- omnis brevi celïiabit admi'ratio , 5 
peuitiùs intueamur , qux hic lateant My.fteria , & quanir 
puichrè hic adumbrentur efFcâas ^ quos produûura erat. 
Spirirùs Saniti diftulio. 

Ignis nempè arder, confumit , purificat , lacer , fervidus- 
eH & rapiduj , ac obftanti.i quravis magno impetu invadit 
& viiicit ; its quöoue, Dilfftiiiiir.r, eiFulio SpiiritiVs inflam- 
inare dcbebat Apoltolos, quidquid in. i Ui s teirenum erat». 
cpnlamere ; puriticare corda eorum » CBclcftiqus Suo Lu- 
mine Replere : debebat Sacrum in iplis Zelum &; tervoreim 
aecend^re , & »d magna qu;cvis pairanda Fortes ipfos ef5- 
cere ac confiantes , ■kz dei.-ïdè ipfis uti tamquam inltri'.men- 
tis, quibus per totum , q-uà late patet , Orlera eadem haccr 
mirabilia in gentibus & iiatiDuibus renovare: . . At qiio- 
niacn tanta immutatio , nee line rurbationibus , nee iinè 
pugiiis & perlecutionibus tacicnda erat, ideó cum turbine 
^ vcju.» vduuneiui» Uofuiu gnuüuip fricuuiuia> defcea* 



Exhortado vigefma feajnda , qüarta in Fejïo Pafchaüs. i tj 

Qiiorr.oilo cum unflionedicere , qui nihil de hoc Igne, ni" 
bil i)e hac uiiitione in'.eriùs in corde coniitrvat 7 



rf'ere Spiritus voluir. Atque ità ccrnitis, Dilcöi'.nmi, quanta 
Jiitcant iii hoc deicenlvi Myfteria, & quàm pulchri' figuren- 
üir dotes ilhB,quibus lultere oponet Miniitros l'.ccldins, 
qui ad Evanyelicum Munus poll Apolloios obcundum a 
Ueo quotiiliè vocantur. 

Sed quoniain jam aliquoties de Puritate , S.inftitate & 
Scientia Miniltrorum atiuin fuit , idee fpecialiter hotiié 
Scrmonern ad \'os fa;.bebo de grandi illo niagfioque ani- 
mo , quem , recepio coramuniter vocabulo , Zelum Apof- 
tolicum dicimus , quem omnium Funöionum Palioralium 
animatu elie oportet , ipibfque Miuiilros inter medios la- 
bores , iiKcr médias difllcultates fuitentare .... Oltendam 
igitur V'obis, quantre lic necenitatis Zelus ille,quem Lin- 
gu;e Ignitœ, luper Apuitolos iniïdeiites aptillimefigurârunt. 
Öltendiun , qukm urgentes lint ratiuiKis, u illum ftudeatis- 
acijuirere , & qualcs liin Carafteres , quibus ipfum iuiig- 
nituin elie opcrteat , ut Zelus lit iecundùm I'euni , Zclus 
fecundùm Svicntiam , Zelus denique , qui adSupremiNu- 
niiüis Gloriam & iAuHiiarum Salutem pollit conducere. 

( Numquam genainum Zelum habehit Pnjiur , (jui iplt Sunc- 

lus non Ju. ; Minuter Ecclelix , qui verus Zelator aiiima- 
rum elle defiderat , propriam inprimis , Virtucetn , pro- 
piiani Sunftitatem cordi habeat neceflé ell : rre alias limilis fiat 
honiinibus ilii.s , qui cum Nüe ad- Itrufturam Arcœ labo- 
rantes , alitas l'alvàrunt ab aquis Diluvii , quibus ipiimet 
liitiücati perierunt.. Et quoraodo , quietb , aliénas curubic- 
animas Paitor ,qui propriam negligit ? quttnam dabit monita 
Salutis , qui SaluL^m ipfam parvi pendet ? qiiera frudluni 
producet pra.iüc;'tio viri , qui , quod verbo docet , deiiruit 
exemplo ? Sacerdotera ,■ qui criminibus irrctitus jacct, tVi- 
gidum efle op.ertet , linè animo, line ibrtitudine , ubi alie- 
nis medc-ndum occurrrt vulneiibus, ia in proximi lui vi- 
tia inl'urgfcndnm. Quomodo eiiim alios atl Korrorem fce- 
ieris incitabit , quod iplemet pergit diiigere ••' quomodo pec- 
cantium milerias & intelicftatem deteget , fi , eidcm milerai. 
fofti fubditus , intortunium proprinm non agnofcat , aut ad 
yiud à ie averteniium , nuilum.prorfus- adhibeat conatum. 

( yeritas ba:c lati iünu njhaiur. ) Zelus Paftoris , quem noU 

comitatur irreprthcnEt-ias vitic converfctio , Zelus thea- 
traliseK, minvu- potiùs quàm Evaugelii Prœcone dignus-,- 
in Qiio nihil, ierii , uisl boe unum , quod Sacro abutatar 
Minilterio , & Ecclefiam Dei Icandalizet : dum etenim aliud 
facit & aliud prœdicac , numquid ipfe convincitur pro lulu 
habere Pie-atem &; quidquid in Religione ausjuftum ell ? 
Atque ideö iMuülter indignus plures iuciet elle iiicredu- 
los,quàm ïmpietas Homiuum per libellos & farcalinos um- 
qnam potuerii eflicere: quotidiana aiim docst expejientia , 
Paitorum cxempüs ie tuen hujufmodr genus hominum, ma- 
gifque ac mugis hac occailone in impia vi-vendi iicciitiâ ob- 
• iurari, cïBterolqus fecuriàs inficcre. 

Quàmvis autem hoc-prcccipué in JMiniihis illis habeat lo- 

•eum , quorum publicc nota lunt crimina ; non minus ta- 

snen & in aliis obtinet , qui., variis technis & artibus , ocu- 

hs hominum lubducere nórunt nequiriam fuam , & ako 

fecreto involvere» Die eniin qu;enam verba lubminiltrare 

füterii Verkai, Caltitati , Sanöitati & Icveritari Divina; 
,cgi_s cor impurum , corrupcum ^ &i- illiciti- pailionibus im- 
menlim? Si- ad versus fomicatores & facrilegos voccm ve- 
ut SaccK'os talis e.\tollere ; fi in alia qnœvis vitia into- 
aaie, nuraquid inieraè reclamabtt confcientiu ? Numquid 
fccrctus pudor obltruet fauces , & intolerabile ipü reddet , 
larvatam continuo perfonam sgtre , & propilo Ie ore dara- 
UlTc ? t^uoiiiodü JJivioi. Igais Iciatiüag vibrare ^ocerit^ 



Propriam igitur Virsutem , ut jam ficpiùs dj.\i'( nee fatis 
hoc potell repeti ) propriam \'irtvittm firmare latagat Paf.^ 
tor , antcquam de Ula in aliis firmanda cogket ; priiis ipfe 
fit Sanflus , antequ am ad SanCUtatem üvej libi comtr.iira* 
incipiat adhortari Exemplura Chrilli' imitetur , qui Joan, 

17.. lic Patrem alloquitur ; Pro ei} ego /hncJifico meijjum at, 
ut fint C' lyfi finclifiaiti in veritau^ Audiat Spilitum Sanc«- 
tum per os Pauli Prtepolitos Ecclefiie admonenrem ; ( Aft-^ 
20. ) Attvndtte volns , i> univerfo gregj. . , : f-'oris , fciljcef 
primum , ac deinde Gr.-gi , Guras Veilraj demandato. 

Zelus itaque- veri Puitoris à Iciplb incipiat neceiie eft r 
Sanflitate vitœ le prœbeat loco l'uo dignum ; ad Pedes 
Ghrilti- Cruciti\i hauriat Scientiam Sanftorum : in Oratione 
ac Meditationc Divinœ Legis concipiat ]gnem illum , iSï 
amoris flummas , quibus cor ejus oportet exardefcere. 

( Sjnclus efje Pafior ni>n poieji , nisi omni coiiatu O; iun 
S.iliui lillaborer. ) At po'iquam in hoc punfto jam Aîunerr 
i\jo plenè latisiecerit , nequaquam arbitre;ur Ie Paftoris dig- 
num nomiiie, nisi &l eodem Zelo , Poptdi libi commifli pro- 
curet Sanditatem. Et idtö , fi lubindé cum Aloyle afcen- 
itat in Montem Dei, ut ibidem Diviiiis fruatur Alloquiis , 
noverit, Ie ex eodèm ^ionte defcentïcre debere ad Pupu- 
lam , ut 1-egem iplum edoceat , & Ducatüs fui rtlumaï 

runftiontS. ijuàd Chrijliasii Juptus , propter nos ejl , inquiC 
Auguliinus ; ^uàJ uutem Pnrpufui , prop ut vos eji. 'l'otunv 

igitur fe debet Populo, cui fe novit Prsepofitum Pador , 
& li in hac parte talentum tibi concreditum relinquat inu- 
tile r cum fervo malo. & pigro , qui foderat ( iVIatth. 25.)^ 

talentum fuura in lerram , ejicienir in lenebtas exieriores. 

Fruilra in morum fuorum confidit puritate ; invanura pr?- 
v-atà fuà' SaniSit.ite contcntus fecurum fe arbitratur ; nihil' ■ 
quidquam iplum juvabit hsec regularitas vitx., quantùmcum- 
que magna fingatur,li tranquille perire finat animas, qua- 
rum fangui.s de manibus ejus requirerur Ni.'^i arguât , ob- 
lecret , increpet , nisi opportune inliet & importuné , uC 
icandala avertat à Domo Dei, ( Zach. ii.j Pnjior ell Cf 
idolum ; h;ecque pr;eteiifa ejus virtus, immobiüs & léthar- 
gies , crimen eft & abomioatio ante l)orai»um. Pr.ttenfcim 
vinucm nomiiiQ , üuia j\ unifier Eccleli.e , qui non fummo 
Saluiis anjiüarum Zclo üagrat , fpeciem tantiim Pietatis ha- 
bet non verum Pletacem ; & quantùmcumque externe lau- 
dabiliter vivat, vivens apparet quiriem in ociiiis hominum r 
fed mortuus eit corara Deo. Falsà tautifp-sr fruiiur quiete f 
ild quando iii Noviliima Tuba de fomno fuo evigilabit, 
(ixcitabi: iplum tot animarum clanior, quce per ejus pe- 
riére Ibcordiam ; & adinrtar pharifaeurum , qux fibi vide- 
bantur julli,fortem obtinebit cum fervis jnutilibus & hj- 
pocriti.s 

Numquid enim , DileQifliiT.i , numquid pro Chrifto. . . , 
iegaticne Jungir/iur'/ ( IL Cor. 5. ). Numquid Dei coopéra» 
tores fumus ? Numquid adimplemus ea , yu.r ^'^/un/ paj]io~ 

niim Chrijli-.. pru ccrpore ejus ^ quud efi E^\iefiai ( Gol 1.)= 

Piicvaricatores igitur fumus , & graviliimœ infidelitatis rei ^ 
li ipfcûatorts faiti tranquiLj & inutiles tot opprobriorum» 
q:.rx quotidié Divinit iofcruntur Majdtaii, permittimus ante. 
oculus nollros Grucitigi Ghriiium ,■ & , fdentio damnabili ^ 
tanto confentimus crimini , nefanduque conienfu alieni-lce- 
leris fimus participes. 

Sacerdos faöus es & Minifter Eccleflx : non igirur pn- 
vata jam tibi fuHicit Sanöitas ■ & noli teipium decipere ^ 
^uaaiùœcum^ue contem^biioiü vacu ia fi suvni , uikiL tiœai 



128 



tîbi proderunt , nisl Charitatem S: Zeium habeas erga tuos , 
corumque Saimem omnibus , quibus potes , mediis procu- 
res. Ideô nempè faftus es Dux & Cullos Domùs Ifrael : 
Super muros luos JeruJaUm conjlutü cup-odes , inquit Domi- 
nus apud Ifaïam , (Il'ai-X Ó2. ) wta dis. , L^ tout nocle. in per- 
petuum, non tacùbunt- Oui reminifcimini Dumini , m tacea- 
tis. Et iterum : C/ama , ne cejjes , quafi tuba exidia voum 
'tuam , Ù aanuntia populo mtu Jielera eorum , ù domui Ja- 
cob peccata corum. (Ifaiœ 5Ö- ) l^c rutlus apud eumdem Pro- 
phetam in Pallores Uraël invehitur : Cams mud , inquit , 
non valentes latrare , videnies vuna , dormiemes , C- amantes 
J'omnia. < Ilaiœ 56. ) ^ , . . „ n 

( Adhoriatio. ) Talibus nominîbus Deus dcpingitPaltores 
tîelides , pigros , Ibmnolentos : ac proinde , Uilsitiiiimi, dura 
in Minilierio Sacro laborabitis , femper habete anie oculos , 
iniervire Vos Domino , qui Deus , Xelotes ell , Deus , JE- 
muUitor ( Exod 34 ) quique banc Saiiaam œmuUitionem 
etiam in Alinillris Suis requirit. yEmulor... vos Dei œmu- 
latione , fcribebat Paulus ad Corinthios , ( 11. Cor. il. ) 
defpondi eriim vos uni viro virginem caflam exhibcre Clirijlo. 

Imitamini Zelatorem illum Apoftolura : & iicuti exaruelcit 
zelus viri , quando videt alienum quidquam moliri incon- 
orui in fponlam fuam ; ità & Vos exaidelcue , quando yi- 
debitis , aut dxmonem , aut mundum, aut camem , quid- 
quam moliri in Sponfam Vobis concreditam , ut adinftar 
Virgini-i Caiiîe & Integrfc earadem poliitis Sponfo Suo Chrilio 
exihibere. 

( IHurima funt motiva quec ad Apofiolïcum /.elum exfl:mu- 

lant. ) Nec proftfoô défunt motiva Miniltris Ecclefiw , quœ 
ad procurandam animarum Salurem promptos illos red- 
tlant & accenlbs , pulchrumque hune Zeluui in ipiis exiti- 

Agitur hic inprimis de Gloria Dei, quam fi quxrere 

ChriFüani omnes lummo Studio debeant , certè id ante re- 

liquos Saccrdotibus iplis incumbit. Si porro Deum dihgeve , 

fi "ratum Sacrificium Laudis Ipli perlblvcre dehderes ; cura 

vAmmas Fratrum , nihil gratins Ipfi , nihil perieftius potes 

Ofterre. Nullum Omnipounà Deo taLe tji Su^ri/i'cium , 'wquit 
Gregorius, i;ur.le efi {élus animarum. Lt alibi: ^juijinis y'ir- 
lutihus pollens Grcgem Dei pafcere renuit. Summum Pajloreni 
convincitur non amare. Unde cùm à Petro Chrillus ter pe- 
teret ; ( Joan, 21 ) Simon Joannis , amas me ? SiugUllS VI- 
Cibus ipli injunxit -: Pafce agnos meos . ... pajce evts meas : 

quafi dicere voluiilet ; nullum majus , nullum excellentius 
amoris tui prœllare potes monumentum : quàm li Oves 
Meas palcas , quàm ii Fratrum tuorum Saluti allabores. 
i:t proteftô quis dicere audcbit , fe Deum diligere , & Glo- 
riam Ejus habere cordi , li frigidus & iucurius perire linat , 
& prredum dxmonis fieri Animam , qux ad Imaginera Dei 
creata eft , pro qua Pater lihum dciiit , quam Filins San- 
guine Suo redemit , quam Spiritus SanSus elegit in Spon- 
fam , &ad Ilereditatem CcLieUem.conlequendam variis Cha- 
rifmatibus inlignivit? Ubi contra ii animam Ftatris lucre- 
ris , Imaginsm , & ( li ita loqui tas lit ) Particulam Divi- 
nitatis conlervas , exaltas opus pretiolillimura Dei , Laudes 
quoque Divincc Rlaiellati procuras A'^iernas , quas hœc ani- 
ma , labore tuo falvata , Ipn in perpetuum decantabit. 

Adde nunc ipeciales titulos , quibus ad hoc opus fanc- 
tillimum Palior adltrictus eit : II. Tim. 3. ) Homo Dei ell , 
Minifter Ljus & coüptrator ; difpcnlator IMyileriorum Al- 
tiiümi ; pro Chriiio l.eg.'tione t'ungitur ; neque alla kge 
prKceK-s his titulis (Sj prxiugativis infignitus fuit , nisi 
ut adinftar Chrifti, cu'iis vicem gerit, animam, C opùs 
eft , pro ovibus fuis pouere paratus fit. 



Exhortano vlgefima fecunda , 



( Incitât excmplum Chrijli Cf Apo/îoloram. ôr. ) Quantum 
porrô exlîimulare debet Pallorem hoc ipium Summi Paf- 
toris Chrifti exempium : îile, càm eiiet Unigeniius Filius 
Dei , é Sinu Patris , è Throno Gloriœ delcendit , ut iii- 
Ërmam fufciperet carnem : cum hominibus converfatus elt , 
ut illos doceret viam \'lrtutis ,■ atque ut adi:um ad Salu- 
tem aperiret , duriiimia l'ubire voluit tormenta , & Semet- 
ipfum exinanivit faôus obediens ufque ad Mortem Cru- 
cis. Hœc fecit pro hominibu» Deus : & nos fub Spinato 
Capite membra erimus delicata ? & nobis gravé nimis erit , 
Il muiimum quid laboris aut fudoris impendendum fit pro 
Sainte Fratrum , quse tanto pretio conllitit Filio Dei ? 

Sed ne forte uimis fublime videatur exempium Hominis- 
Dei , intueamur , quotquot nos prcocelferunt , egregios in 
Ecclelia Minittros , qui muita cum fortitudine , & inde- 
felfo zelo ha;c Chrifti veltigia funt fecuti. Taies fuerunc 
inprimis Apolioli , qui ad normam JMagiftri fui pro Salute 
Ovium animam fuam pofuére. Ego autem , inquiebat Pau- 
lus, ( II. Cor. 12.) ItbcnliJJlmè impendam ., ù fuperimpendar 
ipfe pro animabus vejiris. Et alibi de tribulatioaibus fuis 
loquens : ( Aft. 20. ; nitûL horum vereor : nec fado animam 
meam preticjîorem quàm me , dum-modà confummem curj'um 
meum , c- miniflorium verbi , quôd accepi à Domino /ej'u Per- 

volvite annales Eccleliœ , & lingulis fa;culis invenietis in- 
gentem Miniitrorum numeium , qui Apoftolos imitati funt ; 
invenietis Epifcopos , Pallores, Duftöres, aholque divini 
■\'erbi Prœcones, quos comédit Salutis animarum Zelus, 
& à quorum difcetis exemplis , qusmodà oponeut Vos in 

domo Dei lonvcrfcn. (I. Tim. 3 ) 

Quod fi hîcc omnia necdum exilimulent Pafloris animum, 

( Urgct quoque propria Pajloris Salut. ) moveat Saitèm ip- 

luni propria fuiiplius Salus ; moveat daranationis pericu- 
luni cuif; exponit ,• moveat prœmium quod acquiret... In 
eo enira confiitutus eft loco, ut aut îcternùm damn^ri de- 
beat , li in hoc piinflo fit négligeais ; aut in imiaenfura 
augere Gloriae fuse pondus, li pio viribus in Vinea Do- 
mini laboret. 

Nam , ùt Sacri nos docent Canones : Sacerdoies pro po~- 

pulorum ini,^uitaie damnantur , ft ignorâmes tion infruant y 
aut peccantes non arguant. Et quar.do ChiiHus ( Mutt. 25.) 
ad teneùras exteriorcs damnavit fervum inutilem , non r.llud 
hic commiferat deliftum , nisi hoc folum , quôd iniitilis 
fuilfet . . Pofui vos , inquit Salvator ad J 'ifcipulos Suos , 
( Joan. 15.) ut ealis , Ù frucluni aff/raiis. Et longé plus in 

Paltoribus , quàm in aliis quibufcumque obtinet illud Evan- 

gelicum : ( Match. ". ) A frucl-bus eorum cognofceiis eos. I^iale 

igitur de fe auguretur Paltor ; timeat &: exhorreat ad Ju- 

■ (iicium ultionis venturœ , nisi pro polie fuo Agrum Do- 

minicum excolat , & à zizaniis purget : laborat enim pro 

anima fuà,& ab hoc labore Salutis ejus fumma depeiidat. 

( Thejaari , quos fibi colligit vir jipojiolicm. ) Si porrÔ igna- 
vus jam propé daninationem fit, contra magnum thcfau- 
rura iibi coUigit fedulus & vigilans Paiior ; mm fulg^bum... 
qui ad juftitiam erudiunt mulros , quaji jidL-e in perpétuas teier- 

niuues. ( Dan. 12.) Suam inprimis Salutem promovet ze- 
lofus Palior, & continua , quas exercet, JMinifterii Func- 
tiones faciliorem ipli redd.unt Virtutis viam : dum enim alios 
Verbo Diiino palcit , & ad Sauciitatera inllammat ,numquul 
& p.-opnum iimul enutrit animum, & ai dere in feipfo îàcn Sa- 
crum igneni, quem in aliis accendit ? 'iJMm Ovibus fuishorro- 
rem exponit pcccati, & ub eo aliénas emundat confcientias , 
nuinquij' & ipfe animatur , ut h-^nc fugiat peftem , d' magis 
ac mugis munditiem cordis acquirat ? . .. Adde , lubsres 
Evangtiicos , dura in ipiritu Pœnitentiœ fufcipiiuitur , ef- 

ficaciliiir.» 



qiiarta in Fejîo Pentecojles. 



ficacillîm» fatisraöionis obdnere vicem ; &. fi quid fortè 
adhuc fuperfit diluendura , diliiet iftud fumma illa , quam 

exerce: in proximura C/iaritas qux cperit multitudimm pec- 

catorum. ( I. Pet. 4. 1 Denique quid à Diviiio Judicio ti- 
meat Zelator animarum , in quo Judicem habebit Chrifïuni 
Cujus pavit Oves , Cujus Gioriara multis adauxit ipoliis , 
multis illuftravic Triumplijs ? Dum in Jonathara parabatur 
mortis feiitentia , eoqiiod contra Regium Patris lui man- 
datum paululum meilis guIlàlFet ; ( 1 Reg. 14. ) Erg.mc 

Jonalluis morietur , qui fecit falutem liane magnam in Ifra'él? 
boe nefas efi , dicebat populus ad Saul Et nos putabimus , 
Chriflum addiûurum morti xternœ PaRorem , quem co- 
médit Zelus Domini ; qui pro Ovibus pofuit animam , qui 
fecit Salutem magnam in Populo Dei ? 

C Zelus iidhet ejj'e fecundùm Jlienti<im. ) Vididis jam , Di- 

leftillimi , quantce Vobis neceliitatis lit Zelo plenos efie , 
& Igne illo Sacro exardefcere : vidiftis quöque quanta ad 
hunc Zelum nutriendum undequaque Vos urgeant motiva 

Allquoniam multi trmulaiionem Dei habeni , Jed non fecun- 
dùm Jcientiam , { Rom. lo. ) facilèque in hoc negotio fibi 

illudit hominis animus , & fatanus Itcpè transfigurai je in 
angelum. lucis : ( ]I. Cor 11. ) ideô , ut probeiis potiora ,' 

( Phill. I. ) ut difcernere valeatis , an verè Vos moveat 
Spiritus Dei , opercc pretium erit hic de prxcipuis agere 
Caradleribus , quibus verum & genuinum Zelum inlignitum 
elle oporteat. Sicuti enim nihil magis conducit ad Gloriam 
. Dei quam Zelus lincerus pefeöulque , iià ex adverlb ial- 
fus & imprudens funeltillimos parère poteü effeflus , nee 
prodell Ecclelix , fed potiùs Eamdem conturbat. 

( Tres funi genuini Zeli Caracleres pr^cipui. ) Zelum illum , 

ejufdemque Carafteres breviter defcribit egregius Vitcc Spi- 
ritualis ftlagilter Bernardus : Quid ejt \elus , inquit , nisi 

intima queedam jiimulaiiü Chariiatis , piè nos foUicitanus cemu- 

lari j'ruternam. Salutem : Ac deinde ad qualitates ejulUem 
defcendens ; Zelum tuum , ait , infiammet Charitas , formel 
fcientia , firmet conflanüa. Has veri Zeli dotes continuó ob 
oculos habeat Paltor ; hic enim lapis eft lydjus , quo fer- 
■ vorem fuura probare debet & moderari. Sit itàque Zelus 
ejus Charitate fervidus , fit Prudentiâ circumfpeftus, lic 
Fortitudine inviftus ; live quod idem eft , ad Charitatem , 
ad Prudentiam , ad Fortitudinem reduci pofl'unt , qux in 
Padorali Zelo reperiri debenc qualitates. 

( i. Caracler ejl Charitas Proximi intenfa. ) Harum porro 

qualitatum prima eit Charitas ; ac proindè necelTe eli , ut 
verus Zelus Carafleribus illis lit prxditus , quos Charitate 

adfcribit Apoltolus : ( I. Cor. 13. ) Charilas paiiens ejl , be- 
nigna ejl : , , , non qutvrit qutt fua funt ^ . . • omnia fperat , 
cmnia fujUnet. ( Qu^nam Jint liujus Charitatis Officia. ) Multü 

igitur cum Patieiitia, multâ cum Benignitate , cum juftis 
&peccatoribus, cum lapientibus & infipientibus agere opor- 
tet Pallorem ; nee lacrymis , nee vigiliis , nee laboribus 
parcere , ut Charitatis fua; flammas in lingulos diftundat. 

Imitetur follicitudinem Paltoris Boni , quem Chrilius in 
Excmplum proponit , quxrentis Ovem perditam , eamque 
humerisSuis imponentis Neminem durèafe repellat ; nul- 
lius abjiciat curam , qukmvis maxime defperaca videatur 
correâio : quis enim novit Confilium Dei ? Quis Milericor- 
diis Ejus prœfcribet terminum .? Et fortè alter ille Saulus , 
qui hodiè perfecutorem agit rabidillimum , vas eUclionis elï 
ante Dominum , ( Aft. 9, ) & cras pro Nomine Ejus ac 
Gloria decertabit ? Fortè alter erit Augultinus, quem con- 
tinuatie raatris lacryraa; tandem Lccleliœ & Ccclo genue- 
ruiit i 



Î1Ç 

Nee fe, nee fua quserere debet Pafloris Charitas, qui 
animam pro Ovibus ponere obftriöus ell. Procul i^itur 
recédant indigni illi homincs , qui ficcis oculis perire°fuoï 
conlpiciunt , & fedufti vitx commodis , devifti iii^ritia 
ne vel pedem movent , ut ex inferni barathro pecca'torem 
eripiant. Recédant procul illi , qui turpi avaritii inhono- 
raut Minilicnum ; dumque levi quàdam eleëmofynâ & cor- 
pus & animam Ovium fuarum podent falvare , duri&in- 
humani , ad pauperum gemitus obturant aures ; & Sacras 
Pecunias aulu facrilego accumulantes , feipfos cum Simona 
mago perditionis œteriite conltituunt reos. Charitatem ità- 
que & Corporalem & Spiritualem exerceat Palior ; exer- 
ceat cum multa Patientia , exerceat cum multa Benig'nitate. 

( Damnabilis mcllities male cum Charitate confunduur. ) 

Verum , Dileftiflimi , nolite cum genuina Charitatis Benig- 
nitate confuiidere mollitiem illam damnabilem , qutc pecca- 
tores in falüi relinquit pace quiefcere , & fecuros ad infer- 
num delcendere Quot enim reperiuntur PaRores , iunoran- 
tes , timidi ,imbellfs & pufillanimes , qui dum perçantes 
deberent arguere , increpare , Divinis terrere Judiciis , & 
cnm Nathano dicere : ( II. Reg. 12 ) Tu es illi yir, interim 
alto iplbs rehnquunt Ibpore demerfos . & lethargicum eo- 
•rum Itatum incurabilem reddunt , eoquod aut lileant Paf- 
tores , aut dulcia & mellita loquantur , dum interim ore 
magno deberent intonare , & adinliar fulguris corulcantis 
conturbare peccatoris confcientiam , & intima ejus vifcera 
terrore concutere. . . 

Non hfcc eft ]}enignitas illa, quam Paulus deprœdicat, 
quam prtcfcnbit Religio. Paulus ipfe inceliuofum Corln- 
thium ab Ecclelia dejecit : ( I. Cor 5. ) Hymencinun & 
Alexandrum tradidit fatanx : ( I. Tim. i, ) aliquos vult 
dure increpari ; ( Tit. :. ) alios coram omnibus ar^ui. . . 
( I. Tim. 5. ) 

( Quomodo jujïa Zeli feveriias temperanda. ) Terrendi ità- 
que funt peccatores, ferro & igne fecanda aliquando vul- 
nera ; fervandus exafliï & falutaris Difciplince rigor : fed 
dum terret , dum detonat , dum minatur , dum pc'ccatorem 
oppnmere videtur Apoftolicus Zelus , hccc omnia ità mo- 
derari debet Paftoralis Charitas , ut eodem tempore , quo 
fecat vulnera, adhibeat oleum , conlblationem adjiciat , eri- 
gat in Spem veniic , ad emendationem vita; exftimulet , uc 
ità contriftetur peccator , fed ctjninilttm ad pcenitentiam ; 
( II. Cor. 7. ) ut difcat non btafphemare ; ( I. Tim. I . ) ut , 
dum affligitur in itcritum camis,... fpiritus falvus fuindia 
Domini nojlri Jefu Chrijli ( l . Cor 5. ) 

_ Charitas igitur varias has induit formas ; fed femper Cha- 
ritas eft , femper Patiens , femper Benigna : adeo ut dum 
tonat , dum increpat , dum duré loquitur , Divinio Cîloria; 
& Salutis Proximi incenfa Zelo , adhuc lub externo illo 
terroris apparatu videat peccator in Paftore benignum Pa- 
trem , qui in vifceribus mifericordia; ipfum recipere para- 
lus eft ; videat in Paftore Matrem , quœ fub acerrimis par- 
tùs doloribus gemit , horum non recordatura , dummodo 
Chrifto Filium gignere valeat. 

Hoc modp fiet , Dileftiliimi , ut peccator , licèt necduin 
feveritati Divinie Legis fubmittat humeros , amare tarnen 
pergat Miniftrum , qui eamdem proponit , atque ità longè 
citiùs , longè faciliùs ad cor revertetur , & falutari dolo're 
perculfus, vitam in meliùs emendabit. Übi contra, fi pha- 
rifjïcâ fuperbià peccatorem à te repellas ; li non nisi ama- 
ritudines in caput ejus conjicias ; fi duro ipfum aggredia- 
ris impetu., non te agit Zelus Domini , fed paliio humana , 
fed ira , fed diabolicus-furor , hominemque illiim line tiudla 



I30 

jncrepabis , qpinimo confirmabis in ciimiiie , in liefpera- 
tionem conjicies ; Religioiiem quóqiie ac Miniftros ejus , 
cenfur;e impiorum & odio exponis. Habet igitur ille ge- 
nuinum Zelum, qui novi: lucrari animas, non autem per- 
dere , nee Maftare. 

( MonUum fyeciate pro Hollandis. ) Eft & alius in hac me- 

tcria intolerabilis eorum error , qui putant Zelum Dei fe 
habere, quando in homines ab Oithudoxa Tide alienos 
egregium exercent odium , eosque diiis quibulVis devoveiu. 
Kon hœc docet Religio : Proxirai quippé noftri funt , & 
ex prœcepto Charitatis liiligendi. Odifiè debemus errores 
eorum , non perforas ; Fratres nortri funt , diabolicâ dcccpti 
fraude , commiferaiione IkpiCis quàm ira digni, Oremus 
potiùs pro ipiis . ut ad Chrifii Ovile revertantur ; & hoc 
ipliim fieret laciliùs , fi Catliolici Sanftitaiis Exemple iplis 
prx'fulgerent , & iinccrx- Charitatis OfficÜs, proùt facie- 
bant primi Chrilliani , eos ad Eccleliam Dei allicereiit 

Hoc monitum non inutile Vobis erit, Dile£liiiimi, qui 
in meiüo Regionis acatholictc ]Mii,irterio Sacro vacabitis. 
Charuatem fcrvute erga homines , qui ejufdem Reipublicx 
yobifcum funt memhra. IVec Charitatem tantum , fed & 
infuper Reverentiam & Obedientiam debetis illis'qui politi 
funt PatriiE Vefticc Moderatores ; prcecipit enim Divina Lex 

( Rom. 13.) ut omnis anima poteflatitus fublimioribus fub- 
dita Jlt . . . Ù f ü> rejljiit potL-Jiaii , Dei crd'niaiiont reliflit. 

Hoc docete, hoc inculcate Fidelihus. Facite , quemadmo- 
dum paulus pra.'fcribit Timocheo : ( I. Tim, 2. ) obfecra- 
tiones , orat'tones pro Üs qui in Jublimiuiie funt ; imö & 

gratiarum acliones reddite Deo , quoniam fub eorum Regi- 
mine quittam , ù nanquiUam viLum agere poteltis in oinni 
pieiate , <> cnflitate. 

Zelum itàque Veftrum , Dikûilîimi , comitetur Charitss 
univerfalis , talifque fa , ut operemini bonum ad omnes , 
maxime autem ad dcmejlicos fidei , (Gal 6. ) Specialiter 
Vobls concreditos ; his enim Vofmetipfos & omiiia Vellra 

debetis. . . . {^Adhonaiionibus jungenda ejï Oraiio ad Deuni') 

Nee fuHicit porro crebris eos adhortatiouibus ad Virtu- 
lèm excitare ; jungeudum efi; & aliud , quod à Vobis pof- 
tulat Charitas ; nempè ut eorum Mediatores litis apud Deum 
& continua Prece pro ipfis Dona Cccleftia flagitetis. Atten- 
dite , quomodo in hngulis Epiltolis fuis fcribat paulus it'ï^ 
fine intermiliione in omni Oratione fuorom memoriam i'a- 
cere. Attendite quàm inteiisa Charicate anathema optet effn 
à dirijlo pro fratrbus fuis ( Rom. 9. ) Nec minori aft'eftu 
pro Populo Suo deprecatus ell Moyfes ( Exod. 32. ) 
ylut dimiiti eis hanc noxam , inquiebat ad Dominum aut 
fi non facis deli me de Libro tuo quem fcripftjii. 

( 2. Caraïler ejl Prudentia quomodo hccc variis fit aptanaa 

cercumiiantiis, ) Pergamus nunc ad fecundam veri Zeli 
qualitatem , nempè ut fit fecundam fclemiam. Et fané pru- 
dentia mulca ad hoc opus eft ut fciat Minifter ubi quan- 
do &_ quomodo fervori fuo laxare debeat frena. Neque 
enim imponenda funt onera populo quaci nullus potell por- 
tare i neque ex altera parte molliend^e Veritates Evangdi- 
c«, & ad corruptionem Ibeculi ilectendœ : fed media qua- 
dam incedendum ert via. Prïeterea bene niulti variis intri- 
cantur difficultatibus , eoquod limul & femel omnia velint 
corrigere ; & quia praccipitanter nimis aggrediuntur opus , 
labores eorum , in fe quidem boni & lau^ abiles , omni ta- 
rnen fnilhantur efleau , & anfam prœbent adverfariis Cru- 
cis Chrilii , ut Palioris llii Zelum explodant, eumque ut 
imprudentem & vaniloquum apud plebem traducant. In- 
fuper Prudentia djftat , ui fin^uloruni indolera & lluuia 



Exkortatlo vigefima fecunda^ 



cognofcat Paftor ; aliter quippè procedendum ell CTim pee» 
catorihus, aliter cum timitüoris confcientix hominibus; 
firmandi funt qui liant ; erigendi qui jacent ; adliortandi & 
animand» qui vacillant , aliter admonendi funt fenes, ali« 
ter juvenes : aliter Dicati Deo ; aliter qui in medio fce- 
culo vitam agunt. Alius quoque tradandi modus eft cum 
timidiü & cum elatis animo ; cum triitibus & cum loïtis ; 
cum doflis & iiidoftis , cum plebejis & cum altioris for- 
tui œ lionànibus ; quœ omnia in Libro de Cura Puflorali 
egregiè explicat Sanflus Gregorius Papa. 

Singulorum itàque infiruiit:ites poitare fiudeat Paflor ; 
fingulorum iiuloli , quantum permittit Veritas , fcrvire co- 
netur ,■ aduiftur peiiti Ducis , civitatem impugnaturi , ex- 
ploret, qua parte faciliùs eam in Regis fui diiionem poliit 
redigere. Verbo , fequatur Apoitolum, ( I. Cor. 9. ) qui 

omnibus omnia faclus elt , uz omnes fact.ret /j/ro.-. Hiec omnia 

porro Chriiiiana docebit prudeflti.» , quoe ingeniufa eft ia 
lucrandis aniniabus , & ubi de Ciloiia Dei .-igitur , pro di- 
verlis temporum & perfonarum circunillaiitiis diverfus quo- 
que novit formas induere, diveriis armis corda expugnare. 
( UI Caracler efl Fortiiudo. ) Reliât (Si aliquid de tertio 
veri Zeli Caraflere, nempè de Fortitudine dicendum. Hac 
inprimis dotatum oportet eife INliniftrum Chrilii , ut pro- 
prium devincat animum , patiiones fncnet, tœdium fuperet 
& diflicultates , quas caro infirma objicere folet fpiritui. Sed 
deinde etiam cum exteris pugnandum eft inimicis. ( Co;j- 

tradiciiones non funt ptrperam JufciiandiC. ^ Non delunt ali- 

quando in Miuillerio , qui duro & incompolito agendi mo- 
do à fe aliénant animos , ac multas indifcreté & impru- 
denter iibi fufcitant contradiiliones , magnumque fui Mu- 
neris penfum Iibi videntur explélïe , ubi in ie multorura 
odia fludiosè quodammodo excitàrunt ; tum demùm repu- 
tantes , fe Viros Apoftollcos elfe, & deinceps poll'e cum 
Paulo in perfecutionibus >Si tribulaiionibus gloriari. Tales 
profedlü non admonendi funt , ut fortiter pergant, fed po- 
tiùs ut addifcant prudcntiam , & mcliora doiti non agant 
perperam , aut peccatis alienis pnebeant caufam. 

( Sed forfiier , dum id exigit veriias tolerand^t, ) Sed fi 

prutienter & reitè adimpleas Minilleriura tuum , atque hac 
occalione aut pervicacia populi , autdxmon, aut mundus 
anguilias , cruces , perfecutiones in te fulcitet ( quod non 
raro folet accidere ( confo-tare tune , ù ejïo robuftus : ( Jof. i .) 
duplica fortitudinem : alacris infurge in proclium : nihil IjC 
quod te terreat , nihil quod te dejiciat ; fonis enim efi ut 
mors dileclio. Dura , ficut infernus itmulaiio. . . ( Cant. 8. ) 
Audi Cyprianum : non idcino relinquenda efl nobis KccUfiajlica 
D'jLiplinj , aut Sacetdotalis foivenda cenj'ura , quoniam con- 
viitis infeclamur ; Sucerdos Dei Evangel{.um lencns , O- Chrifii 
fcripa ciiflodiens ^ occidi po'cfi ,, non vind Cogita , te ex 

officio teneri oppugnare mundum ; bellum in-ücere dce- 
raoni : quid igitur miri , fi fortes illi in, te infurgant , & 
dejicere te totis vlribus itudeant 7 Armis tuis fpiritualibus 
tete.nùm opponent fca carnali.i ; & adverlTis Puritateni 
Evangtlij perpetuum bellum gcret corruptio Ixculi Si Apof- 
lolicum geras Munus , ii Chrllhim prxdiecs Crueifixum , 
quid mirum li odio Vos habeat mundus , qui & Apofto- 
los & Chrirtum odio habuit & occidit ? Beati eftis , Di- 
leélillirai , li propter Evangelium quid patimini- . Gaudete 

tune , &• exuit.iie , quoniam merces vej.ra copioja efi 'm cceiis, 

( Matih. 5. ) Ha-e eft pars illorum , qui in Minilterio fidè- 
les funt ; hoc prœdixit Chriltus , hoc promilit ; non alia 
in terris praimia dileflis Apoftolis Suis diftrlbuit. Non ità- 
que Vos deterreaut carceres , non rotïe, noa fecures, non 



qjiarta in FefJo PentecoJIes, 



131 



«lia quœvîs anguflia, tribulado , irpfiones, contunielite : tej^idè & diirolute viventes , nee fruflum fn:imus ïn Po- 
Gaudete ii ligni iitis ^ro uomine Jeju hxc /\!C:. Q AÜ. $.) pulo , iiec ad perffdtam Virtutem , ciuuni i[ liii.et ignora- 
Dicite cum Paulo : {A&. 20.) Aihil horum. vereor : . . . . mus , eurndem perducimus. Accedit tteiiule carnjs intirrai- 



dummudo cünfumniem. cwfuiii rmum^ ■-' minijUrium verb' •, . . . 
& iiiiiiediis anguftiis, in mediis perftcutionibus conlolabi- 
'tur vos Deus, & cum eodcm Paido exultabiris, ckluperabun- 

dabitis gaudio in omni inbuUuond Veltra. ( H. Cor 7. ) 
Flacto miiii , inquiebat ille , ia infirmitaübas mcis , in con- 
tumeliis , in iiec:Jfuii.ibus , m perfd^uiionibus ^in angiijliis j'ro 
Chriflo (II. Cor. 12. ) 

Hi funt , Dikftillimi , hi funt Evangelici Zeli Carafle- 
res ; hóe Igne arltrunt ApoHoli , & eumdem in Vobis ac- 
cendet Spiritus Sanftus, li , quoruin aliquando occupabi- 
tis loca , torum vtLtis l'equi velligia. Ipii vicerunt tormenta 
tyran.-.crum , potcntiam Crefarum ; vanam philoiophorum 
iapicntiurn , & raundum ,fuper!tiùonibus ac paiüoniDus im- 
merfura, Crucis vcxillo fubmiferunt. Zelum eorum imita- 
mini , & limiles cum ipiis reportabitis tVuftuj'; nam ver- 

•bum Dei non efi atig.aum ; ( 11. Tim. 2. ) nec ef. abbrcviaiiz 
itianus Domini. . . ( Ilaice 59. ) 

( Dificlui veri Zeli adfcnbuntur Ecclefi.t mala Cf nojlm.) 

Sed cur , quxfo , non ampliùs hicc ceriiimis miracula Gra- 
ïyx? Cur quotidiè crefcunt morum depravatio , mala Ec- 
cleliœ, & opprobrium IVlinifteril .? Dicara, Dilefliflimi ,• quia 
nimislxpé deficit in Minütris Sacris verus ReligionisZelus ; 
quia muiti feiplbs potiùs pal'cum quàm Gregem. Deeft nempè 
ïn nobis Charitas illa ardens in Deum , atque ideo frigidi 
& immobiles fpeûamus injurias , qux quotidiè Majeltati 
Ejus infcruntur, nequead Gloriam Ejuspropagandam exar- 
defcimus... Deelt quoque in Pro.ximum Charitas, nee latis 
a;ltimamus animarutn pretium , neque latis perpendiinus 
quantum ad earum Salutem procurandam limus ob.indti , & 
quàm leverè in hoc negotio aliquando dijudicabimur . .. 
Prceterea non latis fiudemus propria; Sanftitati ; atque ideó 



tas, quœ facit, ut ad pigritiam & commodam vitam in- 
clinemur , atque horreamus à labore, qui ad coUigcndos 
muJciplices huctus adhibendus foret. Adie, non raró hu- 
manum aliquem refpettum os noilruoi occludtre, ubi fo-, 
ret loquendum ; timidique lumus èi inconltantes, quando 
pro jSomine Chrilli jadturam aliquam puci , contumelias & 
angultias lubire opus efiet Hxc iunt Zeli nolfn obltacula , hi 
fontes ,è quibus innumera in EccleliamIJei Icaturiunt mala. 
( EPILOGUS. ) Tu igitur, Spiritus Alme , obtura hos fon- 
tes ; deilrue hoüè intelicia illa obUacula, quibus mundus, 
caro & languis frungere fatagunt Sacrorum Miniltroruni 
Zelum : ^ licuti olim Ignitam Linguam dediRi Apoltolii , 
da & illara hodiè Miniliris Ecclcfix Tux , ut dignos Ie 
exhibeant Apollolorum Succell'ores . . Sed &c hoc iiipri- 
niis à Te pollulamus , ut hos Alumnos Evang:Iico aptarç 
digneris jMuneri, & largà manu i,;nem Tuum & Septem- 
plicia Dona in ipfos eft'undere . . Fac ut ali,quando inftru- 
menta lint Mifericordix- Tuœ in populos. . . Da illis Cha- 
r.tacem , prudentiam , fortitudinem , ut Apoliolico inflam- 
mati Zeio , l'idei Puritatem & Sanftitatem Morum de gc- 
neratione in generationem tranfmittant. . . Effonna in Hâc 
Domo, Spiritus Almb, efibr.ma Tibi iMiiiiiuos , potentes 
Opere & Sermone , qiios nec carnis illecebra;, nec vitsa 
commoda feducant ; nec labores ulli aut angultia: contur- 
bent ; led qui , unicè intenti ad Gloriam Dei , Fratrum- 
qne fuorum Salutem promovendam, Pallorale Alunus, Ec- 
cleliarum follicitudinem magno fufcipiant corde , & flreuuà 
ufque ad ultimum halitum in eodem perfeverent ; ut ità 
aliquando féliciter requiefcant in Sinu Tuo à laboribus 
fuis, & poiiquaiTi hic dilexerunt Gloriam Domini lui, ia, 
eadem Uetentur in perpétuas xEternitates. Amen. 



A^â^iTi^iâ^ 



EXHORTATIO VIGESIMA TERTIA, QUARTA IN 
F E S T O A S S U M T I O N I S B. M. V. 



De Felici San6li Sacerdotis Morte , qn^s 

Am dcrelinques animam meam in Inferno : nec dabis 



A. 



-S s u M T I hujus textûs verba ( iplb Spiritu Sandlo 
interprète) neqnaquam de Davide ejufque fepulcura litte- 
raliter poli'unt inteUigi. Petrus quippè Adtorum IJ. capite 
hunc Pfalmi XV textum allegans,ità loquitur : ymfra- 

tres , itceat audmier dicere ad vos de pntriarJia David quo- 
niam defunclus iji , ùf fèpuhus : & fepulchrum ejus ejl npud 
nos ufque in hadiernum diem. Proj iieta igiiur cum ejjet . . . 
providtns locutus eji de refurriflione Chrijii , quia neque dere- 
liclus efl in inferno , neque caro ejus vidir corruptionem. 

In Chrifto, itàque verificata funt verba iila, quando Sanc- 
titüraam Caruem Suam ab omni corruptione fervavit libe- 
ram , eamque è fepulchro reaffumens , proprià virtute Sur- 
re.xit ex mortuis, monemque ac infernum gloriosè triura- 
phans proculcavit. 

At quoniam Chriflus frimidct dormientium , . . . . (I. 
Cor. i^.) primcgeni'us in muliis fratribus ( Rom. 8.) erat 
futurus, hinc i'.ives in mifericordiis Deus , quibufdum etiam 
inter Suiüos iiaitera aliquam e.\iœiœ hujus Glori* concei- 



\\\ n^ultis Dormitioni Marice efl fiaiilis. 

fan&um tuum videre corruptionem. Pfalm. 15. f. 10. 

fit ; volenfque ofiendere , quàm pretiofa fît in confpeêlu Do- 
mini mors Sanclorum ejus, corjora plurimorum ex iplis , 
quie initrumenta fuerant Divinie Gloria & fuperemineniis 
Sandlitatis iplbrum , aut intégra , aut pro parte fervavic 
incorrupta, quemadmodum prob.int tot illultres Sandtorum 
Exuvite , quœ eiiaranum apud nos exiftunt , & in quas nec 
horror fepulchri , nec tempus omnium rerum eda.x ali- 
quid potuit. 

Sed fi hac prxrogativa creaturam aliquam infignire Deus 
voluit , quantó magis eam decebat Dciparx Virgini con- 
cedi,quïe reliquos Sandlos omnes longillimo prœcellit trac- 
tu , atque inter illos , licut fol inter liellas emicuit. 

Mortem quidem INIaria guftavit ,• fed non adinftar aliorum 
hominura , qui natu-d nafcuntur /;7;i /r.r , ( Eph. 2. ) & 
quorum anima cum_ dolore ac violcntia relinquere cogitur 
corpus , & amarâ fcpanitione deferere objedlum illud , e.K 
cujus amore turn in Adami noxa , turn in muliis perfona- 
IJbus faftis Creatorcm fuum ficpc contemferat. . . . Noo 



132 

fie , non fie mortua eR Maria; fed Purilfima Ejus Anima, 
unita quidem Corpori , at Creatori Suo adhuc magis in- 
time conjunSa , Tabernaculum Saum , Deo ità volente , 
tantifper deferuit , dk in quodara amoris impetu , quem cor- 
jpus lequi non poterat , evolavic ad Deum , Corpufque Suum 
in Gloriam prtccucurri: ; adeô ut Mors Marias nihil pœnals 
habuerit , nihil arduum ; led potiùs ex vehementi placido- 
que amoris xlîu protefta lie. 

Aliorum homiiium corpora etiam poil raortem Juftus 
Deus perlequitur ; putrediiii & vermibus illa tradit ; in 
favillas & ciiieres redigit , ut fie , compléta iltà deftruftione 
quam patitur corpus peccati , reparetur Divinus Honor , 
ad quem ledendura inllrumentum fuit. At hxc omnia ia 
IVlanara cadere non poterant , indecens enim omninô fuif- 
fet corrumpi cor illud , Sanftillimœ Trinitatis Sacrarium ; 
Sinum illum Virgineum , qui pro Ilabkaculo fuerat Filio 
Dei ; Sanguinem Illum , é quo humanam tra.xerat fubftan- 
tiara , imè &: reliqua Corpons Ejus Membra , qux Divinx 
Gloricc ac puriliimo Ejuî Amori nullo non momento fue- 
rant conlècrata. Neque dignus erat mundus poiiidere Sa- 
cras illas Exuvias , quœ terrence fxcis nihil umquam habue- 
rant : Innoccntiilimum itàque Marix Corpus decebat elevari 
in Cœlum ; fuadetque ipl'a naturalis ratio , prout videtis 
Dileftiliimi , Gloriofam Virginis Affumtionem , quam , ex 
pia & antiquiilima traditione , tota hodierno die concélé- 
brât Ecclelia. 

Sed Quoniam , ùt anno prœterito diximus , IMaricc 
%'ita fpeciali ratione Sacerdotaiis vittc exemplar elt , 
fequitur , &. in Ejus Morte , qua: Vita; femper cor- 
refpondet , invenire quoque Sacerdotes quod imitentur. 
lit quidem ftultum foret ac intolerabile , fperare Pr ;eroga- 
tivas illas , qux foli 3Iaricc poli Chriftum fuerunt cenceli'x ; 
attamen in leliciliima hac jMorte pro ea parte, qux Ani- 
mam refpicît , Virgini aliquatenus aliimilari nihil nos pro- 
hibe! ; quinimô Sacerdotii Dignitas , in qua , Deo dame , 
moriemur quotquot hic fumus , idipfum à nobis. expoflulat. 

Sentiemus , iateor , in hora mortis peccati pœnam , du- 
ramque illam anima; à corpore feparationem , quam horret 
natura , experiemur ; ubi contra traniitus Marix ad Cœlum, 
dulcis quidam amoris impetus potiùs quàm mors vocari po- 
tuit : fed ad hoc lakèm prxparare nos polfumus , ut in Itatu 
Gratix &afluali amore momentofum illum tranlitum pera- 
gamus. Marix Corpus, à corruptione fervatum , gloiiosè 
liiit alïumtum in Ccclos ; iiollrum veró malfa erit putredinis 
& efca vermlum ; fed hoc fatis nobis lit , li in Noviliimo 
Die, induens Immortalitatem , partem habeat in Refurrec- 
tione Sanftorum , & in Marix conlbrtio ante Thronum 
Dei coUocetur. 

In his igitur punflis ]Mortem &■ AfTumtionem Mariœ 
imitari nobis conceditur ; quod ut feliciùs peragamus , ve- 
ram Sanftx iMortis ideam inculcare Vobis hoi;iè propo- 
fui , limulque Meditationi Veltrx fubjicere , quam lai's- 
lix fit malo Sacerdoti fatalis hie ad xternitatem tranii- 
tus ; quàra faultus contrà & exoptabilis illi , qui digne 
IVlinillenum fuum adimplevit. Attenilite, Dileftiliimi, rem 
enim tradto , ex qua Felicitutis noftrx fumma dependet. 

( Mors omnibus homimbus eji inevitaùitis. Heb. 9. ) Sm- 
futum eJi hominibus fimel mori , pojl hoc auitm judicium, in- 

quit ad Hxbreos Apoftolus ; atque hx dux veritatcs, qua- 
rum primam docet experientia , alterain Fides , maximi 
j.rofcdo momenti funt , nec fatis ab homiiie penfari valent. 
Morimur utique omiies , & live Jultus lis, live pecca- 
tor i iive Rc.\ , live fulxiitus ; tive dives , live pauper ; 



Exhoi'tatio vlgejima ténia ^ 



five ftultus , five fapiens » hanc femel fubibis liominibi» 
pofitara legera. Mors neraini parcit ; nec auro , nec argent» 
rçdimltur ; nec Potentiam raetuit , nec Majeftatem : fed 
Sceptra xquat ligonibus, & in iûu oculi dejicit illuflre;s 
illos humanx potentix coloifos , è quorum imperio paulô 
ante pendebat Orbis Terrarum , & ad quorum nutum coa- 
tremifcebat. 

Stemmatis claritas , honorum tituli , fublimitas fcientiaî ; 
quidquiddeliciarum & pulchritudiuis habent creaturœ,- quid- 
quid in divitiis aut aliis quibulVis rebus occurrit appe,- 
tibile , totum hoc périt morienti, nec ampliùs eorura ali- 
quid fupereft nisl fumus , umbra , vanitas. 

Sola , ibla fuperefi anima , corruptibilibus rebus iftis fu- 
perviftura ; fed hxc ipfa ante feverum Supremi ISuminis 
Tribunal eo momento liftitur , ubi rigorofo fubjeiSa exa- 
niini , Dco fuo , qui fcrucatur corda & renes , rationem 
exaftillimam reddcre cogitur de omnibus , quœ cogitavit 
umquam , qux dixit , qux opère peregit in corpore polita ; 
atque de lingulis dijudicata , pro meritis refert fententiam » 
aut felicem , aut infauftam. 

( Pojl mortem fequiluT lernbilis /Cùtcrnitas , qux expenditur ) 

Et hxc quidem homini cuivis , etiam jullilümo , horrorem 
incutere nata funt ; fed terribilius adhùc aliquii! conlide- 
randun hic venit , nempè iîlternitas , qux hoc ipfo tem- 
poris inftanti inchoatur ; id elt , duratio illa Une fins , quam. 
nemo noftrùm coiicipere , nemo vel imperfefte valet mente 
afTequi , aut imagine quàdara adumbrare. 

yÊternitatis illius idea , profcûo nil nisi dulce & jucun- 
dum animabus illis ofteret , qux jam de ibrt>; lua fecurx , 
fcient fefe xternùm cum Deo regnaturas , & ab ubtratc 
domâs Ejus inebriandas, ( Pfaim. 35 ) Quis enim non vei- 
le:: fine fine gaudere , iinè fine pacem iliam ^uit exuperat 
omntm fenfum deguftare ! ( Phil. 4. ) Scd eheu ! quàra ter- 
ribiliter c.oncutiet , quanto replebit horrorè infelices Illas 
animas, qux videbunt , fe in xternum addiftas Hammis il- 
lis devorantibus , atque in tremenda inferni abylîb xter- 
nùm , Iinè fine cruciandas fore. 

Animx ifix jam folutx ab omni pondère corporeo, jam libe- 
ratx à talcinatione nugacitaiis qux o/y; //r..-/ buu^, ( Sap. 4 ) pe- 
rlifl'e vident omnes cogiiationes iuas ,( Pfalm. J45O totumque 
illud abiilTe in fumum, quod fuperbia, quod umbitio , quod 
concupifjentia fuggerebat. Jam intimé conviôx funt , in fola 
Dci Poliellione totam coniineri hominis Felicitatem , at- 
que idée versus Creatorem fuum violento feruntur impetu^ 
quemadmodum in fcopum fertur fag.c a valida manu vi- 
brata. Sed eheu ! potentiorem fentiunt Dexteram , quas ip- 
fas repellit & in turbinem tenebrofum detrudjt , ubi hor^-- 
ror , ubi tormenta, ubi ignis inextinguibilis', ubi mala qux-^ 
vis ipfas xternùm obruent , xternùm cruciabunt. 

31ortem invocubunt animse illx , fed In vanum , quia 
mori non poterunt. Nil proderunt lacrymx , Imgulius , 
ejulatus ; quia prxteriit Mifericordiœ tempus, & projeftx 
funt in caminum ignis, quem accendit furor Domini , qui 

ardibit ufque ad inferni i.ovjjima. ( Deut, 32. ) Atque inter 

hxc omnia nulla fpes fulgebit , nulla conlolatio. Etenim fi 
prxtcritum refj-iiciant tempus , redibunt in memoriam cri- 
nnna , qux rodentem illum confcientix vermem incitabunt 
iSc acriorem efilcieiit. Si quod prxiens ell intueantur , quid 
eheu ! fe oft'ert undequaque , ni^i tormentorum horrenda 
congeries. Si de futuro cogitent , opprimet hic ipfos ^5:^ter- 
nicatis pondus , cujus imago femper verfabicur ante oculos , 
ôi lingulis raonienti» experiri quodammodo iplbs co»et to- 
tam 



quana in Fejlo Jffumtlonis. B, M. V, 



Xtn Ulam pœnarura feriem , quam per integram ^ï^ternita- 
teni fuftinebunt. 

Hcec ^Eternitatis recogitatio in furorem &: defperationera 
miferos illos convertet , atque in Deutn , cujus lentiunt 
Vindicem Dexteram , mille injurias , mille blalphemias fa- 
ciet evotnere... Et profedlö quis illud ^i^ternicatis pondus 
terre valet ? Quis vel levem ejurdeni limilitudinem adum- 
brare ? Varia in hanc rem adducunt SS Patres , fed nul- 
lam reperire eft ideam , qux aliquatenus pollit attini;ere im- 
menlam iïïternitatis durationem : undè reilè concludit Au- 

guftinus : Quidquii dids de iziernitati minus diets 

Non pigeat , üileftillirai , hic iterum eam audire com- 
parationem , quam adhuc alias Vobis propofui. l'ingite tam- 
diu puniendos damnatos , donec formica quxdam , quïe 
lingulis tantum mille annis lemsl compareat , greliibus fuis 
contriverit hujus Univerli montes , eoique œquaverit folo : 
jam quinies tanttini ab Orbe Condito comparuilll-t htee for- 
mica , & quid, qu;clb, perfecilFet ? Interim aliquis ialtèm 
hic pollet aliquando fperari finis. Sed ponite , jam mille- 
fies millies luijus formica: opera totum fuille complanatum 
Orbem , tune ao.huc eodem loco erunt damnaii , acli in 
primo ^.■Eternitiitis »c tormentorum fuorum momento ver- 
larentur. Ite jam , & dicite ii poteftis , quid lit iEternitas : 
concipite , quam immenfn in ipia conprehendatur duratio. 

Sed quod in vanum daranati recogitant , id Vos, Di- 
leöiiiimi , multo cum iruöu poteftis perpendere. Memorare 
novijjl/na tua, inquit Spiritus Sanftus , ( Eccli. 7. ) G- in 
aiernam non peecabis. l-)efcendite in iufernum viventes , 
fed defcendite cum Fide Viva, & animo ad tantum fpec- 
taculum bene prœparao : annos xtcrnos habeiein mente 
nullum pricfentius , nuUum etiicacius datur açiversùs pec- 
cata remedium ; nulla cogitatio , qute à tantó infortunio 
iecuriùs libérer. . . . 

Interim in omnes , quotquot fumus mortales , femel illa 
fuperveniet mortis hora, poil quam lequetur Judicium & 
.Artcrnitas , live felix , iive infclix. Fatulis hxc alternati- 
va , junfta cum inceriitudine Ibrtis iiolbx , in qua vivi- 
mus , ipfa concuiiit Sandorum oifa , & Juftiilimum quem- 
vis horrore percutera nata eft. Propheta Job vir jimyUx 

C' reclus , cui non erat fimiiis in Urra , ( Job 2. ) expavef- 

cebat Judicium. Ezechias Rex optimus, dum moriendum 
fibi audiebat , /?i;i';/.... Hetu magno. (iraias38. ) Contremuit 
Hieroiiymus lub cinere & cilicio , ad Vocem Tuboj , quse 
auribus ejus perpétué infonabat. Sed quid exemplis opus 
ell , cum res ipfa loquatur , terribililiimum quid elle Ju- 
dicium Dei, uti & irrevocabilera illam Vitte vel mortis 
Sterns Sententiam. 

( P'igitanduni femper , ne mors nos inveniat imparatos. ) 

Vigilandum itaque , Delcaiflimi , ne momentum ilhid , à 
quo pendet fumma Felicitatis noftrn: , imparatos nos in- 
veniat ; & eö magis vigilandum , quia Chriftus ipfe prajdixit , 
(Luc. 12.) fe venturum ^'ü.; hora non putamus, licut fur 
in nofte , folofque illos introducturum in Vitam quos. . ■ 

inventrit vigilantes, 

Qont jam exiftunt milliones hominum in inferno , qui 
amarimraé déplorant , hxc à ie negledla fuille monita ? Quot 
vidimus ipli, qui ceciderunt à dextris noilris &: à iinillris 
quorum hic fubitaneà morte periit , alter infortunio, ter- 
tius in ftatu aperte peccaminofo , quartus alia quàvis de 
caufa improvidus & imparatus Felices nos , li aliéna exem- 
placautos nos reddant ! Sic itaque vivamus femper , fi- 
cufi cupimus mori. Qualis vita, talis elt ejus exitus , & 
nimis prodigus elTet Salutis fuœ, qui miraculum hic ali- 
quod in favorem luum â Deo e.tpeaarec. Tota vita nolira 



133 

nihil aliud iit oportet , quam continua ad mortem prsepa- 
ratio. Si hoc egiiii.' reperiamur in momento iito fatali , fe- . 

cimus fatis ; li fectis eveniat , totum perdidimus 

Iterum igitur atque iterum , Diletliilimi , pra,parate Vos- 
metipibs tempeftivé ad mortem , &: ideo recogitate con-. 
tinuó quid à Vobis exigat Sacerdotalis Status , quomodo 
ad ipfum afcendere , quomodo in eo verfari , quomodo 
in illo debeatis mori , atque ad hujus Ofticii debitum uni- 
veriam vitas rationem dingite. 

(_RcpritJdntiitur mors Sacerdotis mail cum omnibus fuis cir- 
aimjlaniiis ,■ ) Sed Ut hoc altiùs inhtereat animo , & quo- 
niam exempla vivaciùs feriunt quam prtecepta , ideo in ima- 
gine Vobis exhibebo mortem boni & mali Sacerdotis , ut 
in hàc videatis , quid fugiendum Vobis fit ; in alia ex 
adverlb quid fequendum & imitandum. In hàc videbitis, 
mortem , qu;^e Ie terribilis nimis ell , terribiliorem tamen 
fieri Sacerdoti ^péccitis onullo , quam reliquis hominibus ; 
& contra boni Sacerdotis mortem fpeftaculum elfe fua- 
vitate &i confolatione plenum. 

Repriefentate itaque Vobis , Diledliilimi , Sacerdotem 
quempiam , qui line fanftitate , iinè zelo , line fruitu tranf- 
adtis in Sanftuario annis pluribus , jam in ledfulo doloris 
decumbit , & in faucibus mortis exillens prxteritara vi- 
tam in memoriam revocat. Quanta Deus lïone I huic fefe 
olferent horroris objefta ! 

Non jam loquar de deliftis & ignorantiis juventutis , 
qux ipli cum reliquis hominibus pollunt elle communia ; 
fed tantum de indebito ad Sanftuarium ingrellu ; de Mï- 
nillerio fterili & indigno ; de tot Gratiis, annexis Sacer-r 
dotio, negleöis ab illo & contemtis ; de tantis criminibus 
live ab ipfo live ab aliis comraillis, quorum fe reum auc 
participem agnofcet. 

Videbit fcilicet , fe à primo aberràlFe palTu , & fine Vo- 
catione fine débita pricparatione tamquam latronem intra- 
ville Ecclefiam , atque na contaminàlie fe Sacerdotii Dig- ■ 
nitatem , Sanftitatem Altarium , atque eo ipfo momento , 
quo Sacra illa in eum diffluebat Undlio- qux Pienitudineni 
Spiritus Sanfti in ipfum debuillet elfundere, videbit fe 
pruculeâlfe Dona Dei , & thefaurum irœ fibi congregâlTa. 
Veniet deinde Minifterii tempus fteriliter & indig- 
né tranfaiSum. Sciebat , totara Sacerdotis vitam Divi- 
nx Glorix & Proximorum Saluti confecrundam elle , ne- 
que nugis aut fxcularibus obleftamentis inquinandam. At 
ipfe mortiiicato vivendi generi &c labonbus yVpoftoIicis 
pleno , vitam fubftituit oiiofam & molleni Tempus , quod 
Itudio , quod orationi , quod Charitatis operibus debebat 
impendre , inutiliter confumlit ,• fua quxfivit , non qux 
Jelü Chrifti ; levi obleftamento , fugitïvx voluptati iEter- 
nam fuam facrificavit Salutem : non animas pifcari itu- 
duit , fed divitias & vitx commoda , atque ideó jam ante , 
oculos ejus verfantur omnes iftx animx , quas negligcntiâ 
& ignorantlâ fuà perdidit , qux ambulârunt viam perdi- 
tionis , & quas tam facile reduxiflet ad /emitara Virtuiis 
li pro IVlunere fuo auxiliatrieera eis dexteram porrexilfet. 
Harum aliqux , jam ante ipfum in iufernum detrulle , 
infelicem execrantur Paftorem ,quibus polleâ & alterx con- 
jungentur , novum fupplicium miiero Sacerdoti illaturœ, 
Harum voces jam infonunt auribus moribundi : harum exe- 
crationes fingultibus mixtx, ex nunc horrendo fpeûaculo 
aiiimum ejus concutiunt. 

Sed quid erit , DiledtiÜimi , quando ei redibunt in me- 
moriam tot profanationes & facrilegia ,• tot Qratiarum quas 
repulit , & rerum Sacrarum , quas indigné traftavit , per- 
ditiilimus abufus ? Tune cum impio Antiocho defperabun- 
Hh 



134 

tins exclamabit : (I. Mach 6 ) Nunc. . nm'mifcor rr.alo- 
rum , <ju<e fed in JemfuUm. An^uiit tk e.Nterreiit me tot 
^acramenta , qutc lînè difpolhione fufcepi , & fine débita 
pfasparatione aliis contuli : tot Sacrificia , qucc impiiris ob- 
tuli manibus : tot Abfolutioiics , in quibus Poteltate Cla- 
vium mihi concreditâ abulus l'um : tot denique omilliones , 
tot prtevaricationes in omni genere , quibus me intcliclter 
perdidi. Hîcc , inquiet , aiigunt me , hxc me torquent , 
nunc... reminifcor malorum , qux feci in JiruJitUm... O eue 
j-ereo trifliùd magnd, ( I. Mach. 6- ) 

Intereà temporis fuper infauflum illum Sacerdotem aggra- 
vabitur IManus Doiniui , & céleri gradu mors appropiii- 
quabit. Sed quid eiim putati.s in his angulliis aüurum ? 
l'orté ad Pœnitentiam le convertet , & lacrymis diluet prK- 
terita crimina ? Sed eheu ! Dileöiflimi , auuite Anibrolium ; 

^uis vidil Clcrlcum cil o ptcniieniiiim ngentem. ? ^^opulares qui- 
dam , iliquit , aliquando convertuntur ad, Diu'm , Sai'erdoies 
aurem impceniiibiUs iiumqur.m ddf.nunt pccca'C. Nec miriim 

rrofc'dô i fepè enim apud populares vivax interni reprie- 
lentatio , exhortatio falutaris ad Pœnitentiam , adminillratio 
Sacramentorum , qux , dum faiii erant , reciperc quidem 
neylexerunt , fcdtamen protanare timueriint ; hxc , inquam , 
fxpè fanftum queindam terrorem iplis ante mortem incu- 
tient ; fed quid hxc in mali Sacerdotis poterunt animum ? 
Ille jam dudum omnem Religionis fenl'um à. le excuirit : 
exhortationes , quas hypocrita ille fxpè per modum kuU 
& theatialis exibitionis aliis fecit , eodem nunc excipiec 
fpiritu Sacramenta jam pridem apud ipium viluerunt , & 
quemadmodum ea profjnare Iblitus erat , ità rursùs & nunc 
nd lliam damnationem illa rccipiet... Imo ipfa Chrifti Mo- 
rientis Imago , qua; tantum confolationis Chrilliano homini 
folet affeire , moribundum noftrum in defperatioiiem adi- 
get i in eà namque al'piciet Chrillum , ingratitudinis lummte 
ipfum accufantem , nec poterit adduci , ut confulat in San- 
guine è ^'ulneribus Ejus profluente , quem novit fe toties 
impietate fuà & facrilegiis conculcâliè. 

( Item Judicium quod ilLirn feque.'ur.'^ Quid igiturJlic eve- 
ïiiet ? liifelix ille & obduratus Sacerdos morietur impani- 
tens , & lie rapietur ad Divinum Tribunal , feveriilimum 
Judicium fubiturus Verùm quid aget mifer in hoc loco, 
in quo nec Juftus ipfe lecurus efl! Pro fejpfo nequidem 
habet quod relpondeat , & quomodo refponilebi: de tot 
animabus ipfi concreditis , ab ipfo perditis vel negleftis , 
t^noTum pjnguinem... de manu ejus Chriitiis requiret. ( Ezech. 
3. ) Judicium, durijjimum ei fUt , quia praeTuit. ( Sap. Ó. ) 

Jifulium 'iYfii da!um cji 1 & ideô muUum i.uareiur ab eo. ( Luc. 

12.) Talenta quœ tbdit in terram ; fcandala qute dédit; 
Winifierii Sanctitas* quara protanavit ; gratiœ quas repulit ; 
Autoritas Sacra quà abulus elt ; bona qu;e omilit ; peccata 
quœ non tantum ipfe fecit ,fed tlk iila , qnœ in aliis negligentiâ 
fuâ & tepiditate toleravit : hxcom;ia in judicium venient. 

Petet ab iplb Chrifius : Quimodo inirdjli in IVJinilterium ? 
Tu qui fcire poteras , Ipeciali Vocatione , fpecialibus Do- 
Tiis ad hoc opùs efle .' Quomcdù vixijli ? Tu qui debcbas elle 
Lux Mundi & Sal Terra; ? Quomodo rexijn ? Tu qui Palior 
cras , qui ad Exemplum meum Oves palcere , & pro iis 
debebas animam poncre. Ad hscc lingida obniutefcct mi- 
fer & ingemilcet , fed eheu leió nimis I Et ille , qui Ccc- 
]os aperjre potefut , in profundum infcrni detrudetur , 
cruciandus tormcmis , eó gravloribus quô altiori loco in 
terris politus fuerat. Prœda fiet & ludibrium dœmonum ; 
^bjeûum eMecrationis illorum qv.o^ pcrdi.îit , quorum liiigul- 
tus . i^uorum improperia auribus ipiius a:ternùm iufünabunt. 

l'"iniainus , Dikdtiiiimi , i^uis eoim cv oobisum horrea- 



Exhortado vigefïma terda^ 



dum fpeûaculum diutiùs fuftinere valeat ! Horrfta tamen 1 
per me licet , & contreniifcite dum adhuc tempus eit , ne 
tantunj Vobis fuperveniat inforturrium. 

Sed ad laîtiora tranfeamus tantifper , ut ponam Vobis ob 
oculos aliud quöque fpcftaculum , in quo videbiiis quanti 
preiii lit Vinus , quàm inteùimabilis thefaurus lit JMinifte- 
rium in Sanûitate vitas «Si innocentia morum tranfaflum. 

( Contra ojlenditur quàm dulce fpeclaculum fit mors Vii Sa~ 

cerdotis. ) Accedamus itàque ad lefiulum , in quo jacet Plus 
aliquis Sacerdos exhalaturus animam , quem thalamo fponli 
potiùs quàm doloris kttulo coiiiparavens. Mortem quideni 
appropinquantem ille cecnit , fed hanc ipfam deliderat Ju- 
dicii , quod fcquetur , feveritatem cognofcit ; fed tot repc- 
rit undequaque confolationis & fiduciœ caufas, ut fpe & 
contidentiâ plenus vtnturum Judicem expcilet. Eateor , 
ipli Viri SamSilTimi habent in hac iikima hora de quo con- 
tremifcant ; fed tamen , five prœfens , live pra.'teritum , iiVe 
futurum iiuueantur , inveniunt quo nioderentur timorem ; 
& pneterea rigores mortis & horrorem Judicii Deus , qui 
fervos Suos non deferit , Gratiâ Suâ alleviat , eolque fo- 
latur &: confortât. 

^'erum quidem efl, moribundo huic Sacerdoti in memo- 
riam redire dclida juventutis & alla fragiiitatis humanas pec- 
cata , qux etiam JuRis fubrepunt aliquando ; fed hxc ipfa 
pro.undum in illo excitant humilitaiis feiifum ; dolorem 
eliciunt & lacrymas , qux tencrum ejus in Deum aftedtum 
& gratitudinem cordis adaugent. Canta: iVlifericoriiias Do- 
raini , qui eripuit ipfum de orc leonis ; cum gruiiarum ac- 
tione recordatur Beneficiorum Ejus , iabores & fudores fuos 
in propitiationem deliûorum otiert , nec ampliùs \V. Judi- 
cem inexorabilem , fed ùt tenerum Patrem , qui IMifericor- 
dix Sinum pandit, Deum fuum p xllolatur. 

Jam videt , mox abltergendas lacrymas fuas , & infauflx, 
quam habebat , Deum otiendendi potentix brcvi per mor* 
tem finem impolitum iri. ^■idet,Jam inllare ten^pus.quo 
mala hujus vitse ^liternùm diiparitura funt ; ipfa verö mé- 
rita , qux longo & ditlicili Minilierio libi 'congregavit , 
Immortali mercede donanda. 

Imaginationi ejus offert ilfe prxteritx vitx fanons ordo, 
quam totam Divinx Glorix & Proximorum Saluti con- 
fecravit ; quam inter Oiiicia Charitatis , Studium &; üra- 
tionem partitus eft ; in qua jugi fenfuum mortilicatione in- 
vigilavit cordis fux cultodix , carnemque ac dciide; ia ejus 
domando , velut gencrofus athleta , ab omnibus ablünens, 
perpetuum concupifcentiis bellum indixit. 

Revocat iibi in memoriam fanfias illas exhortationes,, 
quibus tot Animas Chn'io lucratus efi .■ diverii generis me- 
dia & pias induflrias , quibus peccatoreà in Viam Virtu- 
tis reduxit : continuas fatigationes , labores item & fudo- 
res , quos in quxrcndis Ovi-bus perditis adhibuit .■ irriiio- 
nes , ludibria , perfecutiones , quas exercitium Pafloralis 
Zeli in ipfum excitavit ; pugnas, quas fuliinuit ; tenc*io- 
nes, quas vicit ; laqueos holiiles, quos vitavit. Atque ità 
viatori limilis , qui pon longam & periciilofam navigatio- 
nem féliciter appelht ad portum , applaudit jam libi , & 
periculorum ac tempeltatura , qux prxtenére , cum dulci 
confolatione reminifcicur. Verbo ,• ex; eritur , quàm jucun- 
dnm lit fcrviilfe Deo , Jpiumque- in Partem Heieditatis fute 
& Calicis fui elegilfe ; jamque inuis in corde fuo diceniem 
ad fe audit Dominum : (Maith. 25.) Eugd /erve bom, Cf fida- 
Jis , quia fuper fauia fuijii fidt'/is ^J'uj'er muU.i te confituarr» 

Ilanc porrù confühtionem animi,hanc confcientix pa- 
cem , nihil eft quod tolicre pollit aut perturbare. Non ipfa 
inprimis propiuiju» siönis cogitaiio ; hajic ejii» piisvi- 



quarta in Teflo Jffumtionis B. M. V. 



Î35 



tTit, liane defidèrat, adjliam toto vitx tempore fe paravit, 
ïila.Ti in omnibus operibus luis prte ocu'.is hubuit, perpé- 
tua mediratione eam libi reiWitii. famiiiirera , & quomoiio 
iBoricnilum fit fcliciter edoftus elt, 

Mortem amat, quia humiliter eam acceptando üivinae 
Juftid-.i; iütistacit , Chriftoque ad Nutum Putris IMorienti 
femetiplura cüiitbrmac. Mortem amat , quia finem ponit 
fcumuais niiferiis . qui iiberat à corporo peccati, & à quo- 
lidianis Deura ofiendendi periculis ; denique mortem amat, 
quia tranlicus elt ad meliorera vitam , atque unica via, qua 
perveniri poteft ad Regnum. 

Amara lint mortis Ipicula miferis illis mortalibus, qui re- 
bus tranlitorüs afiixi,non nisi violtncer abiildem poli'unt 
feparari : fed quid hxc valent in Pium SacerJotcin , qui 
jam dudum ab his omnibus propri?. voluntate hiit avulJus? 

ÏNhindum ccgi ur relinqueie ; led in illo vivebat quali 
lie niundo non etfet ; exultubat in illo , ficut in terra hof- 
tJli : de fcandalis tjas dolebat ; prxcepta & mores mundi 
jujiter tuit detellatus. 

AufL'ret mors ab ipfo poiïefliones omnes ac divitias ; 
fed nihil horum metuit ; nam vel illis caret , vel li quas 
habcat , cor numquam eis appofuit ; im6 jam magiiam illa» 
rum partem in Cccieltes Thelauros manus pauperum de- 
portavcjunt, calque in Sinu Dei lui cum ulura recupe- 
rabit , & Vctis L'ivitias , quas amavit, pollidere incipiet. 

Sed an forte movebunt iplum Dignitates & Tituli , qui- 
hns fulgebat in Eccleüa , & quibus jam brevl Ie fpolian- 
dum vuet? JMulto adliuc minus, üilcuiffimi ; hxc enim 
omnia tamquam onus alpexit , tamquam pondus aggravans , 
quo fe gaudet liberari. Nee etium dunor ipfi accidet fe- 
paratio co.pcris ; hoc quippè corpus carnale tamquam in- 
fen ;flimum inimicum traftavit ; quinimö e.sire cupic de hoc 
crgaliulo , in quo exul & capcivus dciinetur ; düVumpere 
anhelat terreitria vincula , quibus impatiens alligatur ; de 
eorpore mortis hujus liberari fe rogat , dejidtrium. habtns 
dijjolvl ^ L' effi cu-n Chnp { Phil. I. ) 

Si qu^d ipfum remorari foU'et, ibret id inique Paternus 
crga üi es fuas amor ; araor erga Filios , quos parturivit , 
& in Ckrifio Jefu genuit , (1. Cor. 4 ) & quos jam orpha- 
nos line patre relifturus elt. Pro illorum quidem Salute 
promovtnda cum Divo Manino nee laborem recufat , nee 
etiam diuturnius , fi opàs effet , fuiUnere exilium ; fed cum 
non ità Supremo Nu mini vifum lit , pro hereditate iplis 
relinquit fpirituales fuas inftruftiones, exenipla virtutum , 
benediftiones fuas & vota : ja;nque brevi ali'ociandus illis, 
quos ex Ovili fuo ante fe prreniilit in Ccelura , ad Exem- 
plum Chrilti-fuperlütes .<-Eterno Patri coramendat : (Joan. 17) 

P^!er J'nncle , f^rva eos in nom'ine tuo , quos deJ.Jli mih: , 

eamdem continuaturus poftulationera ante Thronum Dei, 
donec & ipü Pafïori fuo jungantur 

Ab omnibus iràque expeditus ad folam Supernam Pa- 
triam anhelat , intuens Mercedem , pro labcribus luis juxtà 
Chrifti promilTa brevi retnbuendam ; & interim Chriltianâ 
fiduciâ ac Divinâ confola'ione YÏeT\us, curfum conjummaTÎ , 

inquit , [ II. ïim. 4. ) fij^m fcrtavi. . . L.tra.us fiim In his , 
quiz dicla funt mihi : in domum Domini ibimus ; (Pf 121.) 

jamque impatiens morx extinöos pene oculos levât in Ccc- 
lum , & cum Siraeone exdamans ; ( Luc. 2. ) Nunc dirrn- 
tis J>rvum tuum Domine, in amplexu Judjcis fui ac Spon.i 
fiam animam efiundit. 

Tam pretiofx morti correfpondet Judicium. Chrifius 
Cooperatorem , Amicum , Mimltrum Suum benigno exci- 
pit vultu , de Mercede fecurum Veddit ,■ & li quid fortè 
iuperJit expiandum piacuiaribus flammis , illw brev» pur» 



gatum ad regnum fuum evocat , ik ALittûï Corona fer- 
vum fidelem condecorat. 

De hoc Glorix pon /ere , nihil hodiè dicam , Dileflilli- 

ml ; proxlmâ vice , li Deus dederit , latius de iilo habitu- 
rus Sermonem IIoc folum liceat hic addere : fcilicet, ficut 

olim Chrilius ( Col 3.) exjoUans princijnius , C- fotfJi.ites , ... 
( Eph. 4 ) Aj'cauüns in altum captivam duxit naytivtiaum , 

ità non abfimilem Triumphum agit Sanftus ille Sacerdos, 
cui in üccurlum veniunt omnes Animce , ejus curâ,tjus 
laboribus in Cœium dedudlce , congratulantes Paifori luo 
& gratias agei'tes, eal'dem cum ipfo contiuuaturx , &: Glo- 
riam ejus in ^-Eternum aufturie. 

Sic, Dileflufimi, (ie moriuntur Jufti & Sanöi Sacerdo- 
tes ; & lic möri lucrum elf ma.ximura ; nam poftquam in 
mortali hac vita dulcedinem degultàrunt , qux etiam in 
anguitiis & tentationibus acerrimis comitari folet Filios 
Dei , de gaudio in gaudium tranfeuiit , de pace in pacem. 
Fiant : faxit hoc IJeuS ! Fiant novijfima noltra horunt 
fimit-a. ( Num. 23 ) 

( JitcapituUiio, ) V'idifiis jam , Dileftilljmi , quàra terri- 
bili» lit mors , quàm terribile Judicium mali Sacerdotis : 
vididis, quö eum ducant ignorantia , focordia , vita indif» 
cip.inata , détenus Zeli <k Charitatis , ik quomouó nugne 
fxculi , deleftamenta qux moneiito tranfeunt , paululum 
meilis quüd guftat , in caput ejus inielix ^r.ternitatem con- 
gerant tormciuorum, atque in hujus habetis exemplo , quid 
vitundum Vübis fit, tSc omni co.iatu fugiendum. 

Vjdiftis ex adverfo in Boni Sacerdotis exemplo , quan- 
tam in extremis conlblationem afterant fanfta vita , &: Paf- 
toralis Otlicii partes ad amulfim adimpletx ; quàm amabi- 
lem faciant mortem , quantum allevieut Judicium , quàm 
gloriofum ad Cœlos tranlitum procurent. 

{ Similiiudo imer htinc morttm Cr Dormiùonem. Deiparx. ) NeC 

dubitavi hoc Vobis fpeftaculum proponere eo tempore ; 
quo Dormitionem Deiparx & Triumphalera Ejus AITum- 
tionem cum Ecclefia recolimus. Etenim, fi exceperis fpe- 
ciales Prxrogativas , qux Soli incomparabili \irgini con- 
ceüx funt , cum nullo altero mortaüum comraunicandie , 
quid reliquum eR in hac Sanöi Sacerdotis morte, quod 
non fit INlarix morti limilinium ? 

Maria raoriens , intimé femper fpiritu conjunÜa Deo 
fuo , anhelat ad Gloriam , nihil habens in terris , in quo 
animus fuus quie'.cere valeat. Sacerdos vero nolter , jam 
dudum corde fejunftus à lerrenis omnibus, ardenter dif- 
folvi deiiderat & elfe cum Chrilio. 

ÏMaria iiullam guRans mortis amaritudinem in excefiu 
Amoris in S:num Filii tranlVolat. Sacerdos nofter moitem 
quidem guftat, fed dulcem & fuavem, & Amore inflatn- 
matus in amplexu Salvatoris obdormit. 

Maria Triumphum agit comitantibus Angelis , propè So- 
lium SS. Trinitatis fupta creaiuras omnes collocaniia. Sa- 
cerdos nofter , occurrentibus &: gratulantibus Animabus , 
quas ante fe in Cœlos tranfmifit , Gloriofus excipitur, do- 
randus Corona fuper millenos alios Jufios excellentiori 

Marix Corpus Purilfimum, in quod nihil umquam pec- 
catum potuit, Animam lubfequi oportebat, & ab iijccT- 
r.ptione fervatum in Ciclos transf.rri. Sacerdotis noftri 
corpus experitur quidem peccati pœnam,(lin cineres ac 
favillas redigiiu;- ; fed & aliquando refurget incorruptum-, 
& tamquam Ueila inter reliquas lueidior , fulgebit in per- 
pétuas ^ternitates. 

Sic, Dileaiiiimi , fie decet mori Sacerdotem Chrilli , ad 
exemplum Mrginis ,• eademque hxc Vobis paratur Féli- 
citas , idem obtinget Honor , fi ( ut adhuc alias ^'os e^- 
bor[a:us fum) ad exwnplum Virgiois vivatUj 



136 



Exhortatio vigefma tertla, &c. 



Vfquegiw igitnr gravl corih f .... ( Pfalm. 4. ) Hora e/l 
jam . . . de fomr.o furgere , ^ Roti). 13. ) aique eas Vobis pa- 
rare Virtutes , quas Sacerdocalis Diguicas , quas Pallo- 
ralis OHicü debkum à Vobis requiret. 

RIomentaneus tantum exigitur labor : ut œcernùm gau- 
deatis ,• momentaneum certamen , ut in ïeternum triuniphe- 
tis : & atiliuc in hoc iplo labore, in hoc iplb certamine, 
qaietem experiemini & pacem , qutt èxupemt omnemjinjum; 
( Phil. 4. ) i'Ulcedinem degultabitis , <\\xx. fidèles Chrilti i^Ji- 
niftros Iblari folet , & in mediis Tui IVluneris difticultati- 
bus lullinere. 

( EpiluGUS ) Iteriim igitur atque iterùm Vos rogo , 
Dileflidimi , vitam Marix perpendite , ut tanto Exemplari 
& Veltram contbrmetis. Oriiate \'os Mrtutibus , quibus 
Ipfa fuliit ; accendite in corde Veftro Ignem illutn , qui 
i^Iariam conlumlit : lic dignè coletis Virginem , non ore 
tantum , led vitâ & moribus \'ertris : fic cum Virgine vi- 
vetis , lic cum Virgine moriemini. 

Quod ut teliciùs Vobis l'uccedat , filiali afFeflu confe- 
crate Vos ISlariïc , Iplam in Ipecialem Patronam & Pro- 
teftricem aflumite. Fons eft Milericordia;, DiltributrixGra- 
tiarum , Spes , Auxilium & Mater Chriilianorum omnium , 
fed pnccipué Sacerdocum , in quibus Filii lui amat Ima- 
ginem , reveretur Poceftatem. 

Patrocinium nullum pcteniius excogitari poteft , nuUum 
ad Salutem aiïequendam etlicacius. Quid enim Matri Suce 
negare poterit lilius ? Quis peribit , ii iVlaria pro ipfo in- 
tercédât ? l'reiideat intcrnus, oblatret hxrelis , rideant im- 
pii , fcandalizeniur male teriati Chriltiani , dum Maria; Cul- 



tus commendatur , dum Virginis Patrocinium extcUkur. 
Cultus ille cum Eccleiia natus eft & crevit : teftantur hoc 
tot ipfi dicata Templa , tot FelHvitates & Sodalitia Ejus 
in honoremin-^ituta. Nee nova hccc funt Maritc Encomia : 
nam li piimorum ücculorem conlulas Patres , Ii Athaiiafios, 
Balilios , Cfaiyrofiomos , AugulÜnos , fi deinde Anlelmos 
& Bernardos audias , uno ore , ubi de Virginis loquun- 
tur Patrocinio , fatentur Ie verba invenire non polie , qui- 
bus, ut parelt, PotentiamEjus extoUant , &Marlani Cul- 
tus utihtatem Fidehbus inculcent. Sinè Pietate in ^lariam 
uulla veva ei ac lincera Devotio, nee ullum invenies in- 
ter illulh-iores Sanftos , qui non tueri: inlignis MarixCul- 
tor, Ejulque honoris defenlbr acerrimus 

Audete igitur , Dileftuiimi , audetein hac materia quan- 
tum poteftis. Plena cum fiducia accurrite ad Virginem , ut 
lub Ejus Patrocinio tuti litis. Chriltiani eftis ; Sacerdotes 
aliquando eritis ; in Domo Virgini dicata hahitatis , & jam- 
forte miilena , Ipla intercedente , à Deo recepiltis Bene- 
ficia. Ecce quot tituli 'N'os devinciant , ut genuini litis 
Marias filii... Securi iiàque fub Patrocinium Virginis Ma- 
tris contugite, led lincerus lit Cultus Veller ; huc eft, lau- 
dandü & invocando IVJariam , prima cura Veftra lit JMa'^ 
ternâ Ejus Ibllicituciine dignos Vos reddere , quod pro- 
fefló non aliter fiet , nisl ad Sanditatem morum alpiretis, 
& Virtutes Marite toto conatu imitari ftudeatis. Tur.c de- 
miim vivetis , iicut vixit Maria; tune obdormietis in Do- 
mino lient obdormivit Maria ; tune ad eamdem aflumti Glo- 
riam , Feltivicatem ' quod Yobïs det Deus ) cum Ipla 
cel;brjbi:is in Ctclis Ecternùm duiaturam. Amen. 



lU^ 



EXHORTATIO V I G E S I M A Q U A ïc T A , Q U A R T A 

IN FESTO OMNIUM SANCTORUM. 

San6li , & quidem foli Saiicli , tam in hac quàm in altera vita Felices fuut. 
Bcaü immaculati in via : qui ambulant in lege Dominl. Pfalm 118 t l 



Xj Eatitudin'IS feu Felicitatis defiderium adeö intenfum 
homiiii indidit naturce Creator , ut , quotquot fumus inorta- 
les , nolle beatos elle non poiiimus. In hunc etenim finem ac- 
tiones omnes noltras dirigimus , ut ex iis, qu:e agunus , 
aliquid felicitaiis feu beatitudinis nobis accédât. Se^! proh 
dolor ! quam multi turpiter aberrant in hoc pun£lo 1 nam 
quamdiu vanitati & raiferiis huraanx conditionis lubjicimur, 
fiCpè ftifcinatio. . . nugaciiatis oij'curat hona , ( Sap. 4. ) & 
ab hac fafcinatione ieduüi , defleftimus à Vero Bono , 
nt umbras ampleitamur , ut fumo & vanitaie palcanius 
animum ; atque ità in iis rebus felicitatem quœiimus , qux>, 
brevi corrumpendx & periturx , nullam Verce Beatiiudi- 
nis portionem adferre poHünt animcc , xternïun his omni- 
bus fuperviftune. 

Tanta quippé , Diledlilümi , tanta eft humani cordis ca- 
facitas , ut Solus Deus , Immenfus , Ü^teriius , Incommu- 
tabilis , dtlideria ejus adimplere poiiït , illudque perteûâ 
Beatiiuduic latiare. Quod quidem pluribus argumentis Vo- 
bis iüculcare nequaquam necelfarium judico : docet enim 
hoc Fides noftra , docet ipla ratio : & dicite, quxlb , quo- 
modo poüibile lit , ut fpiritus numquàni moiiturus illurum 
rerum puüeliione beatu^ elTe valeat , quas videt longe in- 
fra Ie politas , & quibus , etfi per plura duràlTcnt l'oecvila , 
aliquando tarnen Ie novit deftituendum , dura interim ipfe 
immortalis öc incorruptibilis seternitati refervabitur ? 
Illi iguur foli Beati , illU foli Felices , qui Deo , propter 



quem poftidendum creati funt , conftanter adhaerentes ,io 
hoc unico objtito Fellcitatem fuam qucerunt & invtniunt. 
lidiiti itaque irnmacuL^ii in y'ia : ijui ambulant in iige Domini. 
(Pfalm. 118.) Beati heroës illi ex omni natione & iexu , 
qui per Jultitise traiiiiie'.u incedentes , ad Regnum uEter- 
uum pervenerunt , quorum Palmas & Triumphos feftivis 
plaufibus hodiè célébrât Mater Eccleiia, 

Ilorum fummam Felicitatem proMenti diöione tantifper 
e:\ponere aniuius eit , Diltftiliimi. Et quidein nullus inve- 
nitur iuter Chriltianos, qui de Sanflorum in Cœiis Feli- 
ciraie dubitet ; iniü qui non credat & agnolcat, hanc ip- 
forum lbrten> unicum elfe Boii urn, quod homini poft hanc 
vitam fperare liceat & defiderare : undé dum de Cœlorum 
gaudiis audunus , a<i h^c audiia ( ïit inquit Gregonus ) 
inarJeJ'dc animus ', jamqut illic cupit aj]tfiers , ubi fi fpzrat 
Jinè fine gaadcre. 

Verum non tam reöè fentiunt multi dé Felicitate Sanc- 
torum ; qua; iplis etiara in hac vita obtiugit ; dum expo- 
liti teniatiunibus , œrumnis , certaminibas , continuo cum 
dxmone & carnis corrnptione ludiantur , atque intrà fe 
ingemifcentes exclaman: cum Piopheta Regio : (Pfalm. 16. ) 

Prof ter verba tabicrun: tuorum ego cujiodivi vias duras : nihU 

aliud exoptances , quàm ut quantocius liberentur de cor- 

pore monis hu;us. ( Rom. 7. ) 

Has pugnas , h.ec certamina muTti exhorrent. Perpétua 
carais mortificatio , oratio aliidua , jeg'unia , fenfuum ciri^ô- 

dia 



quarta in Fejîo Omnium Sanctorum. 



137 



tfia, & quidquid ad perfeftœ Virtutis exercitium fpeflat, 
res multis vuletur intolerabilis. Sanöorum in hoc mundo 
vitam triftitià &l amaritudine plenam eflè exiflimant , Virtu- 
tifque imaginem lub mœlla & hil'pida facie fibi reprxfen- 
tantes , terra ifta , inquiunt ( Num. 13. ) dcvorat habuato- 
re.f fuos. . . . Ne^iiüijuam ad hunc populum valemus izl'cendd- 
re. Atque ità accidit , ut multi cum exploratoribus Moyfis 
loquentes , etiam cum ipfis iii deferto pereant,&: numquam 
perveniant ad Terram Promillam, cui tam fallaciterdetrahuiic. 

Has falfas ideas eradicare necelle e!t , &: contra iilas pra> 
niunitum elle oportet Chnftiani hominis animum : quaproter 
Dileuiliimi, breviter expendemus hodiè utramque Sanöorum 
Felicitatem ; & illam , quam experiuntur , dum hic certaiic 
in terris ; & illam , qua gaudent , dum yEternùm Triamphant 
in Ccclis ; ut ità pateat , Sandos Iblos elle , qui verè & 
conftanter Felices lint ac Beati , & nos , hujus Felicitatts 
Kniulatores l'aâi , ad Eorum inütationem provoceraur & 
accendamur. 

(^ Mundus promtttit fenfibilia bona ■, qax deleclant y^ Solet 
mundus hominum corda in partes fuas attrahere proponendo 
iplis ob oculós quidquid ad lenfuum deleftationem & vue 
hujus commoda pertinet. Carnales voluptates, honores, 
riivitios , totumque illud agmeu deliciarum , quibus immer- 
fos videmus homines jecundiim carncm viveütes , hxx prœ- 
niia , funt , quae amatoribus fuis promittit mundus ; hce 
rofte funt , quibus caput eorum cingere feltinat. 

( Chrijïus cruces Cf vexatioiics ) Chriltus autem feftatores 
Suos non aliâ lub conditione in Suaxn tutelam recipit , nisi 
renunticnt illis omnibus, quce corruptx natune blandiuntur 
neque alia iplis in hoc mundo promittit pra:mia,nisi cru- 
ces, tentationes, vexationes , perfecutiones : verbo , lieu: 

oporluii pati Chrijlum , & ità intrare in gioriam fuam ( Luc. 24 ) 

ità & Viam Crucis calcari vult à Difcipulis Suis , ut ad 
Kegnum iplis paratum perveniant. 

( Hinc opinio Difciputos Chrijli iitfelices ejjfe in hoc mundo. ) 

Dilparem hanc amatorum mundi & Difcipulorum Chrifti 
fortera fi quis inattente & fecundùm carnis placita conli- 
deret , facile libi imaginabitur, homines illos, qui carnis 
curam faciunt in dejideriis fuis , ( Rom. 13 ) faltem in hoc 
ficculo feliciorcs elle , magifque contentos ac quietos , quam 
Amatores i Hos Crucis Chnlti , qui jugiter contra iiaturam 
luilantur , qui mortificantes in femetipiis membra fua , & 
abnegantes quidquid arridet fenfibus , femetipfos vivos quo- 
dammodo affigunt Cruci , atque ità in continua malorum 
tolerantia , in patientia in cruciatibus, in triftitia dies fuos 
videniur tranfigere. 

Quis itkque non exiftimet , fervitutem mundi deliciis 
plenam elle ; Chrifti verö Jugum durum efle ac homini in- 
tolerabile ? Et tarnen , Diköillimi, Ipla Veritas in Evange- 
lie exclamât : ( Matth 1 1. ) Jugum mcnm fuave ejl ^C- ' 

onus mtum live. . , . Tollite jugum meum fuper vos , . . . C- 
invenieiis requiem animaUus vejiris. ( Et tarnen Chrifii Jugum, 
fuave ejl. ) Jgiiur aut Chriilus nos faUit ( quod vel cogitare 
iiefas_ eft ) aut mundus il>: caro fub falfa bonorum fpecie nos 
decipiunt ; & loco deliciarum , quas oltentant amatoribus 
fuis , gravilhmas jpfis prtcparant compedes , & in durilliraam 
fervitutem redigunt illos, quibus turpiter illudunt. 
_ At profcftó veriliimum elle hoc Chrilii efl'atum facile repe- 
fiet, quifqiiis perfpicaciori oculo fortem examinaverit il- 
lorum hominum, qui, terrenis inefcati deliciis , requiem 
fuam in iis repolitam judicant , atque in hllce perituris re- 
bus , negleftà Lege Domini, felicitatem quœrcre contcndunt. 

( Oflinditurfalfvas mundamt felicitatts in wlupiatibus.) Tota 

Etcflim muudana ftlicitas ud tria reduci potell objeila; 



fcilicit ad voluptates , divitias , & bonores. . . . Horum aa- 
tem live acquilitionem fpeftes , live poliellionem , reperies 
hxc omnia amaritudinibus multis elle circumdata. Nihil 
jam de illicitis illis voluptatibus dicam , qux hominem bel- 
luis aflimilant, & turpitudinem fuam ac multipliées an- 
gores lecum ferunt. Quam multi ob vile deleftamentum , 
quod momento tranlit , durillimis confcientix ttimulis toto 
vitcB tempore agitantur , & concupifcentiic fux mancipia 
etteûi , famam & fortunam inglorii perdunt , imù vitam 
ipfam inieliciter finiunt ! Sed nee minus fallaces funt alitö 
quxcumque mundi voluptates ; pneterquam enim , quod 
monientanea: & ipfic lint ac fugaces , quam Ixpe illufos li- 
mulatione , ac durillimis legibus fubjedlos fe vident earum 
feftatores 1 quam fœpè fallbs inter amicos verfantur ! quam 
frequenter in iis locis , ubi ad voluptatem omnia videntur 
compolita , ne vel minima veri gaudii mica invenitur ! Quam 
frequenter in mediis obleftanientis inius in corde latent tri- 
ftitia , gemitus , angores invidia aliceque palliones , quaï 
tyrunnidem fuam ibiJem exercent totumque itlum gaudiorum 
apparatura amaritudinibus replent ! Adeo, ut , li vera vellent 
loqui mundi amatores, faterentur ingenuè , fe nullam ex illis 
obleflamentis quietem fperare , fed in eorum tumuku hoc 
unicum quxrere , ut fauciato variis angoribus animo tantil- 
lam procurent difiraûionem ; & ideô numquam latiati , poil 
unam voluptatem ad aliam tranfeunt, rursùs llné frutti> , 
priori fucceliiiram. Atque hacc, milü crediti , genuina efl 
mundanorum gajjdiorum imago. 

Quid jam de divitiis dicam ? Spinas ( Luc. 8. ) eas vocat 
iEterna Veritas , & meritô ; pungunt enim potiùs quam 
delcöent Qauntœ pro iis coUigendis eurte, quanti labores , 
quantcc vigilite & anxietates prceeedunt ! quanta pro iis 
confervandis intervenlt follicitudo ! Nihil ejl iniquius , iii- 

quit Scriptura ( Eceli. 10.) quam amare pecuniam , quia 

qui thefauris fuis ferael cor appoluit , jam ad quxvis fce- 
lera pro iis augendis fit pronus : deinde poliéllorem divi- 
tiarum non raro diiilfimé torquet divitiarum vermis fuper- 
hia : imù plerïimque & avaritia ( quia nihil abjeftius aut 
infelicius ') hominem ilhim pecuniarum fuarum fervum facit 
& inipfo abundanticc finu , omnium mortalium raiferrimuni 
& verè pauperrimnm reddit. 

( In hononbus ) Si de divitüs ad honores properemus , 
eamdem , imó majorera hic reperimus vanitatis umbram : 
multiplex enim & difllcilis eft labor , quo ad honores coii- 
fcenditur ; periculolb vcrfatur loco , qui in fublimi eH 
politus ; eóque magh patet invidix ,patet inimicorum telis 
quo altiùs quis fupra alios eftertur. Crefeunt cum hono- 
ribus curx , crelcunt foUicitudines & angullix, qux ad 
ipfum etiam Regium Thronum penetrant, & Diadematis 
pondtis adaugent Et quid demüm honor ille eft , nisi fu- 
mus quidam , cui libertatem & quietem & commoda qux- 
vis non raro confecrat hominum ambitio? 

Quöcumque igitur modo hxc omnia conlideres , invenies 
ubique vanitatem & aliliftionem fpiritiis ; quod & ipfetella- 
tus eli Salomon , ( Eccle. 2. ) poltquam ea omnia , qux inï- 
menfx ejus opes , & magnilicentia Regia , & quidquid delec- 
tabile oilerre poteli voluptas ,per annosplurimos dcgufiàll'et. 
Nihil quippe in tranluoriis illis rebus invenitur , quod plenè 

pollit animum hominis faiiare. ( Omnis pajjio femper inquiéta 
efl. ) Et quid dico : fatiare ? hoc quippè Iblum ellicit terrena- 
rum rerum poll'ellio , ut cum ipia crefcat poliidendi delide- 
rium ; numquam enim dicit voluptas- Satis ejl ; numquaiii 
expletur avaiitia , numquam arobitio ; imè vel unicum alicu- 
jus rei , quam quis appétit , deliderium , excruciare poteli ani- 
mum ipiius , &; inlipidam redders totam ejus prxtenfam feli- 
li 



138 

cicatem ; quod utlque patuit in fuperbo Aman , qui cura in 
fupremo opum & honorum culmine eiïet politus , nihil ta- 
rnen iiabere fe putabat , quamJiu viJerec iiivilura fibi Mardo- 
eh.tum fedeniem ante fores palatii, ( iilih. J. ) 

( Omuia mundïbona tranfitoria. ) Demus tainCH , fi poffibile 

fit, aüqueni elle aniatorem fiïculi hujus , qui deiideria l'ua 
coinpelcat , <Scinillis, quxpodidet, conquielcere videatur. 
Kumquid & in hoc cafu ipla terrenarum rerum inftabilitas 
iufficit , ut in continuo metu &an.\ietate perdendi illa, qux 
adeo ardenter aniat , hic mifer verfetur ? Amau , de quo jam 
dixinius, ( Kfth. 7. ) eo ipfo momento , quo Ie exiltimabat 
ad lummam votorum periigill'e , fufpemus ell in patibulo , 
quod INIardochxo paruverat. Nabuchoilonolor , pollquam 
nagnificatus ellet veheraentcr ( Dan. 4. ) & Regiii lüi poien- 
tiam in altum lulhilifiec , ejc^ïlus tuit ab hominibus & cuin 
bciüis ferifque habitans , ficnum ut bos comederc compuHus. 
Paltaliiir eàdem noûè , ( L'an 5. ) quam tuinuleiuus Ok libidi- 
nol'us tranlegerat , llcyno & vità privatus eli. Doniiuatorera 
Orbis Alexaiidruin in iplbiuventutisHore mors redegit in ci- 
neres, & vifioiiis ejus ttrminum poluit Sed quid opus eft 
hi.oriis/' (^'uam multos nos ipü viilimus , qui in media opum 
& honorum abundantia , œtate & potcntià liorentes , longam 
iibi proniittebant felicitateni , Ok tarnen in iniUnti elca vermi- 
uin l'afti funt , & conculcati pedibus illorum , qui anteà co- 
ram jplis genu fle61:ebant. 

JHligunt itàque vauitatem ,quiErunt mendacium , qui in re- 
bus tranlitoriis bcatitudinem fuam conlHtuunt : ( Momentum 

mortis yrohat quand vttleant. ) quàmvis etenim omnia hujUS 

jTiuiidi bona in caput unius hominis luppouas congclta : 
quamvis , eiiam per longiiiimam annorum teriem , riiientem 
ubique habuilFet Ibrtunam , ac cujuvis generis dcliciis jugi- 
tert'uiliètinebriatus , illis tarnen omnibus aliquando fiuem ini- 
ponit mors , atque ad hoc momentum , tamquam ad juiiam 
It.iteram , revocandus eit illarum rerum valor , quibus ama- 
tores luos mundus deludit. 

Tune rola; vertuntur in fpinas , &: gaudia in nurrorem. 
Tune exclamare coguntur miferi: S'uc'uuie fep<jrai nmaru mors? 
( 1. lieg. 15, ) Tune tlicunt inira Ie gementes ; ( Sap. 5. ) Itf- 

JUii J'umus in via iniçuiiaiis & j'erdiiionis , & un^bulavimus vi^is 
d jJiciLs. Tune duplicantur angultia: , & terribiles illi con- 
Icientia; remorlus, qui leniibilibus rebus jam nequeunt obcun- 
di. Tune denique Auxmiünt jbn:num fuum : &■ «;/;(/ in veniunt 
yiri divitiarum in manibus fuis , ( Plaira. 75 ) /ed â Deo , 

quem contemlerunt , rejefii, viûimœ iinnt niterni , & pixda 
lïammarum , qua; iplbs anerniim cruciabunt. Ikce , Dile6tif- 
limi , ecce quo tcndat iraaginaria peecatorum félicitas. 

IXcant igitur illfaili beatum .. pofu/um , cui iutc funt : 
( Plalm. 143) nos, Dilefliliimi , nos dicciniis Beatum Po- 
puluin cujus Dominas Deus cjus Exclamabimus cum Pl'al- 
mifia : ( Pfalm, 39) Be<ztus vir imö verè üeatus & Felix , etiam 

in hâc vita , qui«o« refptxii in vanitaies <> infunias fufns. 
( Defribirur felix tranquiliiias J iifi in Li^: fir,t. ) Date enim 

mihi •. iri:m,coniianter in Lege Domini arabulantem,illimique 
taz tifper cum homioa pee'catore conl'erte ; &brevi apparebit , 
quaista lil inter verain unius, ik falfam alterius felicitatem 
difparitas. /w/ii , inquit Ifaias (Ifaixj/.) iju<jji mnre fer- 
vens , quod quicfcere non potefl. Nunc hüC, nunc illo tur- 
bine quutiuniur | & efi" :enatic palfiones , velut totidem fe- 
ra: belti.e,cor éorum crudeliter riilacerant. Ubi contra 
homo juftUS, tamquam /('r/fj- amiaius cujiodit atrium fuum 
(Luc. II.) beltias illas tenet alligatas, palliones rationi 
lubjicit , rationem Deo,- atque ità perpetuus in iplb rég- 
nât ordo , & in pare funt eaque pojjidct : fecuram mciiteni 
iubet , quse telle Scripturâ , (Trov. 15 ) eH ^uafi ju^e con- 



Exhonatio vigefima quarta, 



vivtum. Pacem degulïat ; fed pacem , quam dare non potéft 
mundus ; fed pacem, qutt exuperat o'mem fenfum , ( Phil. 4. ) 
&i qua; foiafutlicitiUt animus rationaiis veré felix iiiac beatus. 

Contra hanc animi tranquilliiatem nihi poteit inconlians 
fortuna , nihil hoiiiinum iniquitas aut potentia ; qnia res ter- 
renas,nec poilidere appétit Jullus , nee eas perdere metuit. 
Si honores , ii divitiïe,li alia hujus fasculi bona affluant .ludo, 
nequaquam illis cor apponit , led ir.quantum perniittit Lex 
Doiniui, utitur creaturis cum gratiarum aftione ; atque hœc 
ipfa caduca bona in manibus ejus inltrumenta fiunt , quibus 
>£terna Iibi comparât , ôc Creatoris lui Honorem ac Gloriam 
procurât. 

Si ex adverfo contingat , ipfum terrenis bonis detlitutum 
elfe aut privatum , fallaciam illorum conliderat , & quam pe- 
riculose poliideantur agnofcens , Divinam in omnibus adorât 
Providentiam, liique lubenti anim.o fefubmittit : atque ideö 
nee iiiflatur in profperis , nee dejicitur in adveriis. 

Nihil tali homini nocere poted invidia, nihil calumnia , 
nihil perfecutoris gladuis aut cujufvis generis ttrumnx : fuf- 

ficit enim ipli, h per arma jujiiti.t à dexlris, &• à Jinijlris , per 
g/oriam , & ignobiliia.em ,per iiifamiam , Ù bonam fa/nam ad 
Deum, (IL Cor 6) terminum cordis lui, perveniat, felicemque 
fe reputat,(i pro Gloria Ljusaliquid pati pollit.Tribulationein 
itaque paticur , led non an^u!tiatur ; aporiatur , fed non def- 
tituitur ; dejicitur , fed non perit ,• & iuèt is , qui furis eji , . , . 
homo corrumpatur : taniaii is , qui intus efl , renovatur de die in 

diem , ( IL Cor. 4) gaudeiifque ailimilari Filio Dei , monifica- 
twnem Jefu in curpore fuo Letus circumfert, exclaman . cum 

Paulo : ( Patior , Jid ito/i confundor Scio enim cui creddi , . . 
Ile/ bdUis Jum conJoLiiione ifuperubuado gaudio in omni tribulil- 
tione nfjira. 

Dicite jaiUj DiletllITimi, an nonfoliilliin hac vita Beati finf, 
qai JuiUtiam &: SmiiSitatem feöantur? An non illa animi 
tranquiilitas , qua; Sajiftitatem ubique comitatur , folum lit 
unicumque Bonum , quod honiinein in hac lacrymarum valle 
felicem reiidere valeat ? 

Agnoverunt hoc ipfimet ethnici philofophi ,licètin mediis 
gentillitatis tenebris conliituti, quorum pars longè maxima do- 
cuit, Felicitatem hominis in Virtutis exercitio elfe quxren- 
dam. Si porrö hoc eft'atum ab iplis extoiferit pulchritudo Vir- 
tutis,vel folo iiaturali lumine perpenla , quid i'emum dice- 
inui, nos Chriliiani? Nos qui ulteriùs eognofcimus duleedi- 
nem unûionuillius interna;, quam Supei-naturalis Gratia in 
cordibus Juftorum operatur. (^)ui ulteriàs cognofeimus , 
quanta lint Priemia,qu;e poll brevem hujus vitte cnrfiim Juf- 
tis hominibus paraiuur in Cœlis. 

Sit itàque verum hoc : acerbiiiïma tormenta , mortemqu€ 
duriümia patii funt Martyres, f aboribus , mortificationibus, 
fudüiibus , -x'rumnis, ptrfeeutionibus attenuati ik attriil fue- 
runt Coufellbres. Diflicillima Calütaiis certamina fubiverunt 
■\'irgines Inter ha-c tamen omnla , quiï natura exhorret , Fe- 
lices ipli erant ac Beati ; nam in mediis tribuhtionibusconfo- 
labatur ip;bs tranqaillitas conleienïiie : fufleiitabat ipfos Po- 
tins Graiia Chnlh, &, hauneutes aquas in guud o de fomibus 
Sal a,oris , ( llaixc 12 , pafcebantuf mclle & lafte in terra ari- 
da, & fub pungentibus fpinis fuaviliimas colligebant rofas. 
Fluebantquidem fubinde jacrymic led bcryraa; amoris,qua- 
rum dulc^dirjem folus expertus pcteft credere. Vcrbo ; alpi- 
cientes in Remuuerationem , jam in terris pr'Xguliabant futu- 
rorum gaudiorum deiieias, 

( Longè udliuc potior :Ji Félicitas ejus in altera ^ Hanc SanC- 
torum fortem , cujus 1 elicitatcm ignorât mui. dus, quis non 
amtt, Dil ftiliimi?'yuis ex Vobis, ad illam alfequendam non 
alpiret ?Seii quid demurauit ,li nuuc ad alteram lelicitatii 



quarta in Fejlo Omnium Sanciorim. 



139 



«orum partem longè poiiorem , convertamus oculos ; ubi, 
dcpullis omnibus , lub quibus natura latii;atur , miienis Co- 
rona ilonantur Immort; li , pertefloque truuntur gau.iio , nul- 
lis viciiiitutliiiibus turbando ? 

( ILec dsiiril'i non youji /uc cogitarl ) ^'erïini quando de hâc 

alterius vitscBeatituilint loqui incipio, 'Jupefcit aniiTius,vox 
hceret taucibus , neque % erba invenio quibus Seraionem exor- 

diar. Qutt enim lingua dicere , vel qu'a in eiUclus aiperefujficii , 
illa Supirn.t Cn'Hnis quan <i fini gaudui ? Angeloriim Chor.s in- 
^erdjj'e , cum Beaiijjlinis S/iri:i!us Gloriü Condiioris ajjijhre , 
pro'fenicm Dii l-^uUum. cernere , incircumfcripium lumen videre , 
nullo mor-is mfu ajjid , incorruprionis perpeiuce munere Ltiari ^ 
quis inortalium lia;c caperc, quis hcec valeat adumbrare ? 

Quàm magnifici» terminis utiiur Scriptura , ut aliquam lal- 
tem hujus Feiicifli;iiie \\tx nobis fubminilirst ideam 1 Nunc 
comp ratione utiiur Convivii Ra^ii ■ nuac Regni cujus non 
erit finis : (Matt. 13) nuiic [''ulgorem Juftorum Soli & Stellis 
adicquat , & Glonani eorum Diadeniati (peciolo pretiofi.imiis 
oniato margarifis (Sap. 5) Alibi exclamât Pfalmiîta : ( Pf. 35) 
Inebriabuniur al' ulier, aie domus lux : Cf tomme voluytatis lUi-e. 
poiabis eos. Alibi Gloriam hanc Ponderi comparât Paulus , 
(II. Cor. 4", quafi lub tanto honoris & gaudiorum acervo 
Sanfti ipli tatilcertint. Et numquid in Apocalypfi ,(Apoc. 11 ) 
quidquid ad magnificentiam conduceie potefl, in ununi conge- 

rit Jeanne*, ut hanc Cr ilaiem Jand.am J irufaUm ... Iiareniem 
<l:rita,em Dei defcnbatP ... Lumen ejus, inquit, fimile lapidi 
freliofo tamquam Ijpidi jafpidis^jicut cryjïallum, Sirucluni muri 
tjus ex lapide jafpiÂd • ipfa verù civitas aurum mundum, . Fun- 
damenia muri civitmis omni lapide i^eiivfo ornaia.. Civitas non. 
tgei Jole 1 neque iunj „nam clarii/is Dei d uminavit eam , C- la- 
terna ejus cjl agnus Ù porta ejus non cl.iud.'ntur per diem : nox 

tnim non tril iJlif. IIxc tarnen, Dilcftiuimi, & alia quctvis, qux 
fuggerere potell imaginatio , ne vel leviter adumbrare valent 
puichritudinem Cœleftis illius P.datïi, &: voluptai.es, quihus 
jn eo perfruuntur Sanfti ; nam , ipsâ Scriptura teüe , (Ilaia; 

64 iSc I. Cor 2. ) oculos non vidit , nee auris .ludivit , nee in ccr 
ho-nitiis cfcendit , qute pr^rparnvit Deus iis , qui d,I gum illum. 

Kempe Omnipotemix" Sure vires quafi in unum hoc in loco 
colligit Omnipotei.s, ut eas Beandis & laîtificandis iVmicis 
Suis impendat. 

Ilic Sele videndurn prxbet Facie ad Facïem ; & quis ex 
nob;s ment-e alTequi valeat, quid fit Videre Oeum? Immenlam 
illara Pulchritudinis & Amoris AbylFum.' Creatoris lui Pof- 
feOione hic iatiatur anima, atque ex hac PolTeliions , quali 
quodam delidarura oceano , inniindatur : hic jam non tam 
omnibus fruiiur bonis , led poriùs în ipfo omnium Bonorum 
Fofite femeiiplam quodammodo depertiit, & ip^i Dei Beati- 
tudine Beata , lemper plena & Temper avida , novas & inelfa- 
biles continuo degullat dulcedines. ' Si porro, Dileftilfimi, 
in hac lacryaiarum valle , vel unica Fivini Sjnntus coiifola- 
tio fufiiciat,ut xrumnas quafvis, cruces graviiiimas.iir.ó da- 
ri iima tormenta ( quud in ?ilart\'nbus patuit ) eura gaiidio 
fuftineamus , quid erit in Cœlo , ubi non gu:ta i.uxdam dul- 
ccdinis, fed integer deliciarum Torrens F'elices ilias .ibiiraas 
inuudat .' 

Omiiem itaque ferraonem atque omnem fenfum e-xceJit De- 
■cus illuii, il!a Pulchritudo, illa Gloria, illa Majeltas Fide 
non comprehcndïtur ,i)pem lupergrediiur, Chérira e non ea- 
pitur,deiid.er!a & v<jta tranfcendit ; ac. «■u-i po eit, iciiin ari 
non poteft Atque ideó dum 'de Ciclelli Gloria loquendum eft, 

fete^miir CUm Augultino : FudUus pojjumus dicere , qU'd Hh 
nonji! , quam quid ibi fu. Non eflibi, inquit ^mors^ non eji ibi 
iuclus j non eJi ibi laj'uudo, non ejl infirmiias , ,trii ejlfames^ 
itulLifuis , nulU ajius j nuUii corruptio , nulia iudi^nauo ; ntUla 



tri'lriia. Ibi infidia désmonum nullee, lerror gehenna procul , 
mors neque corporis neque anïmet ^iedimnior.aiit.itis manere viia 
jacunda. Ibi juvenius numquum fenefcii , ibi viia lerminum nef- 
cil , ubi de cor tiumquum pallefcii , ubi amor numquam tepejcit « 
ubi f.inilas numquam deirefcii. Ubi dolor num uamfeniitur , ubi 
gemitus nii'nquam uudi:ur, ubi trijie niUil vide.ur , ubi Ltiitia. 
J'emper hubeiur, ubi mulum nullum limeiur, quoniam ibi Sum- 
mum lionum pojjidetur ■) qu:d cjl femper videre facicm. Domira 
vin UI urn 

(^Ad tlLim deberemus con-inub fufpirare.) Atque utinam , 
Dileùiliimi , uiinam non ità efiemus terrenis aÖldtibus addifti 
Exaruelceret uiique 111 nobis cor nofirum dum de iumma illa 
F'elicitate cogitamus , iSc non nisi flentes leiieremus juper (lu- 
mina Kabjlonis , ( Pfalm. 13'''. ) recordantes Cxeleliis illius Ci- 
vitatis Sion Relponderemus interrogantibus nos : Ouomodo 
Ctin:abinius canticum Domini in terra aliénai Anhelantes ad 

CtElcltem illam Patriara , e.Kclaraaremus utique cum gemitu : 
( Plalm. l\()) H a milü , quia incoLnus meus prolongatus efl. . . 

( Phil. I . } Cupio dijj'olvi , C' eJJ'e cum Chrijlo ( Rcm. 7 ) 

Quis me ULerabii de curpore mortis hujus .' . . ( Rom. ". ) QuiiTt 
dii&cla tabeittacula iu.il Domine vir:uium: Concupijcit ù" deficit 
anima mea in atria Domini.. (Pfalm. 4I.) Quemadmodum 
defidtr,:t cervus ad fontes aquarum : ità dejiderat anima mea a4 
ie Deus ( Exotl 33. ) Ojlende mihi ficiem tu.im . . . Veni Do- 
mine & noli tardare : (Pfalm. 16. Satiabor enim tuuc ciim 

appaiuerit gloria tua, 

Talia erant ardentia Sanflorum vota , tales eorum geraitus. 
Sed cur & nos lic non ingeraifcimus 1 (^uia nempè iafci- 
nati nugacitate hujus fieculi pro nibHo habemus nrram di~ 
fiderabilem. Q Pfalm. 105. ) Quia non afpicimus in remum- 
raiionenu... ( Fleb. I5 ) In lurediiatem illam incorrup.ibilem j 
Ù incontaminatam , C' immarcefcibtlem ., qUK nobis confer- 
Vatur in cceJis... (I Pet, 2. ) Ufquequo igitur gravi cords 
fumus , ut quid diiigimus vanitaiem , &■ qULrrimUS menda- 

cium ? ( Pfalm. 4. ; Cur ad tanta torpefcimus Promilfa 7 Cur 
fortunam tam immenfam , Sorttm adeö felicem cum mo- 
mentaneo deleiVamento , cum fallis & fugacibus bonis com- 
mutamusJ' Si terrenx gloriœ amor cor tuum exagitet, homo 
Chrilüane, numquid hic habes objeftum ambitione tuà multô 
dignius ,■ Coronam nempè Immoitalem omni Diaderaate 
Regio excellent oremi" Si ad Divitias anheles , comparare 
hic potes Thefauros immenfos , nullis curis , nulli adver- 
fuari j nulli vicilCtudini obnoxios. Si demum voluptas ani- 
mum titillet , fruéris hic puris & ineflabjiibus Ueliciis , 
qua; femper nova? &: femper antiquœ,nec iinem habebunt, nee 
menfuram Quid ergo, caduca quarris bona , dum olferuntur 
ftabilia.'Qidd iranütoria vcnarisidum acquirere potes .■■Eierna.? 

( Arduum quidem ejt iier ad 'Ulam Felicitaum, ) Sed audio ( 
Dilefiiiiimi , aufilo obmurmurantem naturam , quœ "\'i-. ia 
Crucis, qua perveniïur ad Reguum , totis viribss reiu^itci 
exhorrefcit. 5<empè frxnand-.e funt palliouib ; mortiiic.inda 
caro ; renuntiandum omnibus ; odio habenda eftipfj ani.ma, 
ut loquitur EvaiigeJium, ( Joan- 12) & propter Chriilum pcï- 
cïenda in hac imndo , ut in aliofalva fiat ( Luc. 9. j quoi 
quidem impoiiibik libi reputaut plurimj , alii v-ero ditlicile 
nirnii & arduum exiliimant. 

Sctlabiitpi-ocul à iiobis , l"^ileftilfimi , abfit tem.eraria & ter- 
ribilis iih vox , qux- impoüibüe reputatid quod mand.:t Deusi 
ad quod adjuvat ; quod , Gratià Suà opérante, in tam im- 
raeijfo SanSorum numero perfeclt. ( Sed etiam Sanciis cenan- 
dumjuit. ) Numquid iii eadem Regione vivimus , in qua cre- 
verunt Pal. nee Martyrum , Lilia Virgiiium, CoroaX' Confel^ 
forum.' Eciam Sandis certandum fuit cum iifdem inimicis, qui 
BOS Iigdiè debeilaüt ; ealllïm pu^namus pugnas , iifdem adjU- 



140 Exhort. vigefimaquarta.qmrta in Feflo Omnium SanSîor urn. 



toriis, iifdem armis uti pofTumns ; eumdem currimiis curfum, 
quem Ipli tam féliciter confummârunt. Tamquam igitur ha- 

bdnics impofitam nuhim lejlium , ( Heb. 12 ) pofl'amus & nos 

Eorum equi veftigia , & qiiod Ipfi fecerunt , imitari. 

Difficilis quidem , fatcor , hœc lufta eft : arduum eft Vir- 
ttitis iter , iindique obfitum inimicis , undique fcopulis & pe- 
riculis plenum. Arduum eli homini , fub onere carnis cor- 
niptte & tragilis gementi , Sandlitatem afTequi , & CccleQium 
Spirituum Puritatem comparare. Sed & Sandti ejufdem no- 
bifcum fuerunt naturx , cor habuerunt uoftro fimile , hoc 

eft , in malum... ab adolefctniia fua pronum. ( Gen. 8. ) VLx- 

eruntinter horaines impios , inter feduiSores , inter irrifores 
Virtutis , ficut nos vivimus. Etedem erant mundi & carnis 
ïllecebrte , eccdem tentationes ; & tarnen , abnegantes femet- 
ïpfos , in mediis tenebris ut fdii laas ambulârunt , ( Eph. 5 ) 
& Viftores horum omnium eftefti funt. 

Arftam Viam ingrelii funt , fateor ; multa fudinuerunt , 
multa funt palii : fed fruftrà aliam ad Coclum Viam quïerimus : 
nam & Ipfe Chriftus , Fillus Dei , Caput noffrum , pati de- 
buit, 6- ità in:rare in gloriam fuam. ( Luc. 24 ) Et quid , 
qunafo , de laboribus, de difficultatibus conquerimur , qui- 
bus tantum refpondet Prtcmium , nempè Deus Ipfe , qui eft 
7nercesn0u.fi magntz nimis ? ( Gen. 15 ) Deus , inquam , qui 
non tantum Semetipfum donat in Ccclis , fed & Ine in terra 
in nobis habitat, nobifcum certat , alleviat labores , & mul- 
tiplici Gratiarum influxu, in mediis tribulationibus & anguf- 
tiis jugum Suum fuave reddit, C' onus Suum leve. ( iNlatth 1 1) 
Ps^on (ie profeftô cum amatoribus liujus fiEcuIi res agitur , 
qui &c ipfi difficultates immenfas , xrumnas <S: labores durif- 
fimos fuftinent , mundique jugum gravilïïmum portant , fed 
fine ullo levamine, fine ulla confolatione : adeó ut verilfimum 
fit , plus laboris fubiri à peccatoribus ut fe damnent , quàm 
fubeant Sanfli ut Crelum rapiant. _ 

InterrogateSanftos ipfos , & dicent Vobis , quàm dulcis 
fit Deus diligentibusfe.Quâmy^/i/vs ih jugum Domini.(Thren. 

3) Quàm bonum fit viro, cum portnvericWluà ab adoUfcent'ia fua. 
( Inierrogemus Eos , C- cticent çuid lucraei j!nr,')huexroç;2te l^- 
fos , &\licent, quàm vili pretio tantam fibi lucrati fuerint 
Coronam. Contemlimus , inquient , falfa ,caduca & peritura 
bona ; & ecce donata nobis funt Vera Stabilia & JEzerna. 
Senfus cohibuimus, carnem mortificavimus,& ideó corpus il- 
lud Fulgore & Claritate plenum \'itam induet Immortalem. 
iErumnas & tribubtiones momento temporis fuftinuimus; fed 
ea , quce pafll fumus , evanuerunt inilar umbrœ ; merces au- 
tera noftra in CEternum raanet , & pro tantillis lacrymis , pro 
tantillis mortificationibus , inundamur gaudiis ac deliciis fiuè 
fine durât uris. Verho ; A^on funt condigna: paffiones prœteriti 
tâmvoris ad immenfam illam gloriam ,(Roni. 8 ) qua in Crea- 
toris no!ki Poffenione periundimur. Et momemaneum &■ leve 

tribulatiotiTs nojlra: , . . • ccternum gloriiS pondus operatum eft in 
nob'is.'ê II Cor. 4. ) 

( Adhoriatio.) Quid ergo fupereft, DileöiiTimi j'poftquam fic 
oculis Fidei luUravimus Terram Sanftorum , nisi ut magno 

animo afcendamus & nos, quoniam poterimus obtinert eani. 
( Num 13 ) Eamus & nos ut videamus vifionem hanc magnam 
( Exod. 3) Atque ideö déponentes omne pondus ^ Hf circum- 
flans nos peccatum , per paticniiam ctirramus ad propofuum no- 
bis certnmen. ( Ileb. 12 ) Aggrediamur iter Vitce , & confi- 
deremus inclj-tam Cccleftis jllius Civitatis Felicitatem , in qua 
confcripti fumus , & Cives decreti : Non enim fumus hofpites , 
Ô- adysnce : fed... cives furMorum, &■ domejlici Dei, (Heb. 2) He- 



redes illius Regni,quod Chriftus Suo Sanguine nobis qusefivït- 

Efto itàque, tantifper nobis laborandum fit;numquid breve 
eft agonis tempus , & labor cito finem habiturus .' ubi contra. 
Corona & Prœmia meritorum nuUo durationis termino con- 
cludentur? Et numquid dignum foret pati omne quod trilte 
eft , ut tanti ÏBoni tantarque Gloria: fiamus participes ? 

Jam plenè , iit puto . perfuafura Vobis eft , Dileûilfimi ,, 
folam elfe Sanftitatem , quie hominem , non tantum in futura , 
fed & in hac vita felicem reddere valeat. Et hœc quidem Ve- 
ritas, quw obtinet refpeftu omnium hominum, fpeciali titulo 
habet iocum in Vobis , qui ad fublimem Sacerdotii Dignita- 
tem afpir.itis: abiit enim,ut Sacerdos Domiiii felicitatem fuam 
in alia quavis re qutcrere pnrfumat. Singulari quippè Sanfli- 
tate fulgere oportet Sacerdotem , ut tam pro fe quàm pro 
aliis digné obeat Rlinifterium , quô fungitur : atque his mo- 
tivis , qute fuperioribus anuis Vobis propofueram ; nunc 
& illud adjeci argumcntum , quod ex Sanftorum felicitate 
defumitur , ut horum Prxmiorum intuitu mentes Veftras 
potentiùs e ftimuiem : eó potentiiis, inquam, quod Sacer- 
dotis Caraöeri , quod Laboribus Paftoralibus , Merces am- 
plior , Corona quxdam prœftantior pr.Tparetur ; ac proindè 
eó magis Veftrâ intcrfit hoc totis viribus agere , ne ab illa 
e.xcidacis. Igitur , fratres chariiii.ni , libeuter ac prompte 
certemus in agone Juftitiie, ut qui jam fœculo i5c mundo 
majores elfe crepimus , curlum no'irum nullâ ftcculi aut mundi 
cupiditate tardemus. Quapropter mente intégra , fide firma , 
Virtute robuitâ , Charitate perfeûâ , parati limus ad omne 
opus bonum. Servemus Inuocentiam , IModefliara , Difci- 
plinam , Vigilantiam , in Virtute Conftautiam , feöemur in 
omnibus Sunftitatem , ne aliquid bonorum faöorum , five 
pro nolira , five pro aliorum Saiute in nobis delideretur. 

( I'a'iLOGUS. ) IIicc funt Veftigia, quic nobis reliquerunt 
Sanöi , ut lUorum femitis inhccrentes, Eos quöque feque- 
remur ad Gaudia. Magnus lUorum , quos hodie colimus , 
jam illic nos numerus expeftat : jam contribulium & pro- 
qinquorum frequens nos & copiofa turba defiderat. Ho- 
rum igitur cum fiducia imploremusPatrocinium , ut politi 
ante Thronum Dei , & ad intimam Ejus Amicitiam ad- 
miifi , eas nobis impetrent Gratias , quibus ad eumdem cum 
pfis Terminum féliciter perducamur. 

Tu autera Domine , Deus Virtutum , qui magnificus es in 

fanclitate , terribtlis atque laudabilis , Deus faciens mirabilia ! 

(Exod 15) Tu Lux, quïc femper luces ! ignis qui femper ardes 
& numquam extingueris ! Illumina mentes noftras , adure cor- 
da , ut videamus qua; rcfta funt coram Te, & eadem , Te do- 
nante , faciamus. Nihil terreni , nihil caduci à Tepetimus Do- 
mine, fed ut Sanfli limus & Immaculati , hoc eft , ut alfe- 
quamur finem propter quem Tu Ipfe creàfti nos , & Pre- 
tiofo Filii Tui Sanguine redemifti. Indigni fumus (&hoc 
ipfum fatemur cum lacrymis) indigni fumus tanto Ma- 
nere ; fed reminifere miferaiionum tuarum Domine , C' mi- 
fericordiarum tuarum, qua: à f -ec ulo funt. (Pfalm. 24) Re- 

cordare Eccleiire Sandia: Tuœ, & fac , ut in Filiis Suis 
lœtetur Fœcunda illa Parens , Sponfa Tua Puriiiima , Sponfa 
tenerrimè adamata Fac igitur nos Domine ,fac nos dignos 
Sacris Altaribus Tuis Miniftros ; fac Humiles , fac Fer- 
ventes & Spiritu tuo repletos : ut non erubefcamus Evange- 
lium ; ut in nobis appareat Virtus Tua ; ut Gloriam Tuam , 
tamquam Servi fidèles , propagemus in terris , & ità ali- 
quando , in Confortium Sanûorum aflurati, Laudes Tuas 
.dlternùm decantemus in Calii. Anieu. 



FINIS. 



GENERALIS COLLECTIONIS, 

OMNIUM O P E R U M 

ILLVSTRISSIMI AC REVERENDISSIMI DO MINI , 
DOMINI JACOBI THOMJ^ JOSEPHI 

WELLENS; 

EPISCOPI ANTVERPIENSIS. 



PARS SECUNDA. 



Ü^ 



DER ALGEMEYNE VERZAEMELIN GE , 

VAN DE WERKEN 

VAN 

SYNE DOORLVGTIGSTE EIOOGTFEERDIGHEYD , 
JACOBüS THOMAS JOSEPHUS 

WELLENS; 

BISSCHOP VAN ANTWERPEN. 

HET TWEEDE DEEL. 





T' A N T W E R P E N , 
By C. M. SPANOGHE , Boek - drukker op de Suyker - ruye. 1784. 



Algemeyne Veriamelinge der TFerken 



.jiiiLü 



iiU^. 



De VoLbraChte WensChIng Der staD antWerpen. /n Jym Doorlugügfte HoogipeerJigkeyd J^ICOBUS 
THOMAS JOSEPHUS TFELLENS, haer tot Bijfchop benoemd, door haeve. Majefteyt de Keyzerinne 
Douairière Koniitginne &c &c. &c. 



J-J En F'reugde-Galm van't Hof komt Loven op te wekken. 
Men meynt, 'f is vaJï-geJ}eld,Jat Weluens gaet vertrekken, 
't Orakel deé^er plaets, daer Pallas met Laurier 
Syn Hooft omringde, toen hy Primus was alhier. 
Hier heeft de wond're zorg der Koningin gcblcéken , 
Hder goedheyd over ons zig uytjlort ; hoort-ze fpreéken : 
}t^y willen , dat uyt kragt van onze Wet beroemd 
Heer Wellens Bijfchop van Antwerpen zy benoemd. 
Myn Zang-Goddin is niet gcnoegzaem om te zingen. 
De groote blydfchap,diehed hoven kwam doordringen. 
Het Poeder in de Lucht, het f^reugde-vuer , de Feeft, 
't Gezang der Mu^en , en blymoedighcyd om 't meeft. 
'tVermaerd Gebouw, alwaer de JVysheyd edelmoedig 
Dé J^etten uytlegt , daer verdienfte ii overvloedig , 
Op 't algemeyn geroep fyn weder-Galmen geeft , 
En door verzugting maer fyn tujfchen-poozing hééft. 
In dcéze juyging, die de Liefde ontroert, met eenen 
Men ziet "'t verlies van zoo een weêrdig Man beifeenen : 
De Mannen, in wiens hert Gods Wet is ingedrukt. 
Schoon onvernoegd , zyn dog dóór deézen Keus verrukt. 
'"'Wat groot Geluk hebt gy , Antwerpen fchoone Stede , 
'X ^egt een der JVyze ) onlangs men ons belofte dede , 
'Wiet meer r' ontblooten ons van eenig Lcdcmazt ; 
''V,\N Gameren /5 dood , en Wellens ons verlaet. 
"Een Man zoo teer bemind, den Jleun van ons gevoelen 
^'Den grootjïen leveraer van 'r Wit, daer wy naer doelen : 
"Een grooter Bifchdom was hy weêrdig 't is gewis , 
^'Maer ziet hoe onze Schaer, Eylaesf getroffen is- 
'"'Nu zal in Loven fyn' Welfpreékendheyd ontbreéken , 
"Die doóling fiutte , aie "t bedrog kwam uyt te fpreéken , 
"Nu fchuyh d'ontbiuüng vanfynfchrander Argument, 
"Dat van d''hooveêrdige is het kragt''loos fondament. 
'"'F'er zwakt men hier dus in de Wysheydt' onderfchoóren , 
'■Die in deéz' keylzaem plaets haer wooning hééft verkoren, 
^'Alwaer dóór Weétenfchap fy vormen het verfland ; 
""Op dat de waere deugd mag heêrfchen i' alle kant. 
O / gy getuygen van fyn Uffen zoo verheven ! 
Won deezen Man utv hert, en kwam u moed te geéven; 
Die fynen Naem by u , onfterjflyk heeft gemaekt , 
Moet hy zoo zyn by u , dat hy uns niet genaekt? 
Het is de Geeflykheyd , het volk van fyne Jlede 
Het is fyn f^ade, land bemind , het ivelk dóór bede 
Hem van den Hemel vroeg, hetragte en hem bekii'am, 
wiens wenfchêliy vervuld, zoo haejl m'hem daer vernam. 

Lang LeVe WeLLens aL 



3foet dan 't geleerde Folk zyn altyd by malkander , 
Moet vaft ftaen eene plaets , en wankelen een ander ? 
d''Apojlels , welkers Ampt Godt u bekleeden doet , 
Zyn wel gefcheyden , maer vereenigt met "'t gemoed, 
''t Is onzen Inboorling , die ons vervult met Glori , 
Wiens roem gy 't allen tyd zult houden in viemori'' : 
't Is onzen Inboorling die ons al lang behaegt : 
Niet zonder reden , dat hy word vereyfcln , gevraegt. 
Hy was voor ons bewaert : den Hemel hoort onz' bede , 
Terwyl naer hem verlangt nog menige andere ftede ; 
Want Yperen , Namen , Gend , hem koözen allen dry , 
Rur'monde wenfchte , dat hy haeren Herder zy. 
En Brugge welkers wenfch aen ons kwam tegenftreeven y 
yih haeren Herder nu den dood-fnik had gegeéven , 
Ras hem den eerften van de dry benoemen dorjt » 
Die worden opgezogt door zorg van Paus en F'orjl. 
O wyzen Leeraer , d''eer van onze Stad roemrugtig ƒ 
En noyt volpreéze Telg van eenen Stam doörlugüg ! 
Gy çiert deéz'' plaetfc, en u bewyfi een-ieder Eer, 
Gy^t BrabantfcliBloed op nieuw vereerlykt meer en meer. 
Den Myter en den Staf verwagt , dat gy zoud' koómen , 
Die door de wreede dood uw voor^aet zyn ontnomen. 
Dien weerden Herder door de Deugd metGoDT ver eer, t f 
Den welken Loven en Antwerpen heeft beweent. 
F'ervultfyn plaets,:n komtGoDs Wet Hw Kuddeonvouwen, 
Die 'r Huys van Oojlenryk aen u kwam toebetrouwen. 
Komt grooten Herder, komt, en uwe Schaepen hoed 
F'er heugt door goeden Keus ; gy ftae* in ons gemoed. 
Onz' Herten zyn vervoegt , en door de vreugd herleéven , 
Dat Staf en Myter word met regt aen u gegeven, 
^enhoort onz' Stem , en dat uw'' hert bewogen word : 
Dat ons verlangen door uw" komfte ^y verkori. 
C ! komt, aen onzen r'enfch de Vreugd en Blydfcbap voegen^ 
Uwe Inwyding alleen ten vollen kan vernccgen 
Het Wereldlyk getal en fchaer Godt toegewyd ; 
Want in onz' hert en wenfch gy verr' den eerjten zyt. 
En ik vol blydfchap van uw^ Deugden zien te kroonen, 
yervoeg myn wenfchen met die in den Hemel woonen : 
En iverifche , dat den Heer , indien het hem vernoegt , 
De helft myns Levens tyd by uwe dagen voegt : 
Op dat gy langen tyd uw' Kudde moègt bejlieren 
In alle voorfpoed , en met waere Deugden gieren , 
Dat volgens '5 Hecre woord , uw toebctrouwt Getal 
Eens eenen Herder zy en eenen Heders jlal. 

DerWeerDIosten herDer. 



-i. 



'X. 



van fyne Hoogweerdigheyd J. T. /. IFeUens, 



.i^L 



)Ud« 



Soupirs d'envers, à Monfdgmur J^ICQJJES THOMAS JOSEPH TTELLEKS^fon Illuftre Eviquc dénommé 

par fa MajejU i^Impératricc Douairière & Reine &c. &c. &c. 



J\. U fignal de la Cour Louvaln ouvre fa porte , 
On croit que c'eft la Loi , qui veut que Wellens forte , 
L'oracle de ces Lieux, où Pallas d'un Laurier 
Environna fon front , quand il y fut Premier. 
Nous admirons les foins de notre ylugujle Reine, 
Dont la Bonté pour nous s'épanche & fe déchaîne ; 
Elle dit : Nous voulons en vertu de Nos Loix , 
Que Wellens foit Evêque aux vœux des Anverfois. 
De détailler au point la joie inexprimable 
Qu'a t«nènti Louvaln ma Mufe eft incapable , 
La poudre dans les airs, les fêtes & les feux , 
Les Mufes, les plailirs ^ l'allégreflè &i les jeux. 
Le Bâtiment fameux que la fageffe y fonde , 
Où s'expliquent les Loix, où le Mérite abonde , 
Rétentidbit de cris pleins d'applaudilïemens , 
Qui font entrecoupés par des gémiiTemens. 
Dans l'acclamation l'Amour les déconcerte , 
Du plus digne Doclmr on regrette la perte , 
Des Hommes confommés dans un favoir divin 
Sont enchantés du choix, malgré tout leur chagrin. 
" Anvers eft trop heureux , trop fortuné fans ceiTe , 
"(Dit un de ces Savans) on nous fit la promefle 
" De ne plus nous ravir ce que nous poffédons , 
" f^an Gameren eft mort ; &; Wellens nous perdons 
" l'Homme le plus chéri \ foutien de nos Sentences ! 
" Le plus zélé DoFleur ! verfé dans nos Sciences ! 
"11 eft digne, c'eft vrai, du plus grand Evéciié , 
" Mais notre Corps hélas 1 en eft fi fort touché. 
" Louvaln n'ouira plus ces beaux traits d'Eloquence 
"Lancés fur les erreurs, que l'impofture avance, 
" Plus ces Solutions de ces fiers Argumens , 
•" Qui font des orgueilleux les foibles fondemens. 
" Affoiblit-on ainfi l'Appui de la SagelTe 
" Qui réfide en ces Lieax facrés par la Déefle , 
"Où nous formons l'efprit &l donnons le favoir, 
''Afin que la Vertu par-tout sût prévaloir? 
Oh ! vous favans lémoins de la Leçon fublime 
Qui fut gagner vos cœurs, encore qui vous anime, 
Cet Homme qui chez vous s'eft immortalifé , 
Ssuroit-il être à vous , être à nous divifé 



C'eft un Clergé fameux , un Peuple qui le prie , 
C'eft fa Patrie enfin C\ charmante & chérie, 

Qui le demande au Ciel , qui le veut , qui l'obtient , 
Dont il comble les vœux au moment qu'il y vient. 
Faut-il , que les Savans reftent toujours enfemb'e ? 
Qu'on affermilTe un lieu pendant qu'un autre tremble? 
Les Apôtres divins vos vrais PrédécelTeurs 
Étoient bien divifés , toujours unis de cœurs. 
C'eft notre Citoyen , qui nous comble de gloire , 
Dont vous conferverez la très-digne mémoire ; 
C'eft notre Citoyen , long-tems nous l'admirons , 
Ce n'eft pas fans raifon , que nous le prétendons. 
Il nous eft réfervé , les Cieux nous font propices; 
Un autre fe flattoit d'en faire fes délices : 
9pres , Namur & Gand choifirent ce Do&zur , 
Et Ruremonde auiïi le voulut pour Pafieur. 
Bruges, dont le défir à combattu le notre, 
Ofo'it après la mort de fon très-digne Apôtre, 
Le nommer fur le champ le premier de ces trois 
Qu'ont foin de réchercher le Saint Perc & les Rnls, 
Et vous Savant DoUeur , l'honneur de notre Ville, 
Très-digne rejetton d'une Illuftre Famille, 

Qui décorez nos lieux, & que nous révérons. 
Vous ornez de nouveau le fang des Brabançons. 
La Mitre vous attend & la pèfante Crofiè, 
Que la Parque arrachoit d'un air fier & féroce 
Au plus digne Pajîeur , l'exemple de vertu'. 
Que Louvaln regretta comme Anvers abattu. 
Venez le remplacer dans cette Bergerie 
Que VAugufte Maifm vous offre , vous confie ; 
Illuftre & Grand Pafieur viens paître tes Moutons 
Enchantés du bon choix, car nous vous chériflons. 
Nos cœurs font tous unis,joieuxpour Crofle & Mitre, 
Que vous. Savant Doc}mr\ avez à jufte titre; 
Ecoutez notre voix, laiflez vous attendrir. 
Et de nos vœux ardens abrégez le défir. 
Faites lui fuccéder le Plaifir & la Joie , 
L'^lnauguratlon, c'eft là l'unique Voie 

D'un Troupeau réjoui, du Prêtre & Séculier, 
Car dans nos cœurs & vœux vous êtes le Premier. 






A 



Algemcyne Ver\amelinge der Jferken 



liLL. 



JlluJïriJllmo Reverendijfimoque Domino JylCOBO THOM/E JOSEPEO WELLENS, in yilma Univcrfitan 
Lovanienji Sacrée Theol. Dociorl Revenu, ex Pnefidi Colkgii Dlv£ Pulchtria , yJntverp'unfmm Epifcopo XFIL , 
Confier ato die 8 Scptembris 177Ö. 



,E: 



(Pf i3.f. 7. ) JLiXultet Ô nunc Ifraël! Ifraël 
Exiiltet ! & vox ter leriat facros 

Feftiva (Pf 120. f. i.) montes, unde habemus 
Lactitiamque alacremque plaufum ! 
(Pf.96.t- ii.)Lux ortajuftoeft. Plallite, Virgines; 
Carmen fupremo Pfallite Numini: 
Sxclisque difcendos futuris 
■ In citharis iterate cantus. 
(Pfpó.t- II-) Lux orta jufto aft, ortaqne gaudia ! 
.Et (Pfi 1. 1- 3 ) ligna ficut, quai gelidos prope 
Plantata decurfus aquarum 

Dantque fuos reparantque frudtus : 
(PE 91.^-23.) Sicutque palmx, vel Libani cedrus, 
Intaoiinatis Juftus honoribus 

( Pf. 22. t- 2. ) In pafcLia floret virenti , 
Dux ovium pofitufque cuftos. 
O TE .( Pf 93. t- 12.) beatum , quem docuit lator 
• YiR MAGNE , legis , fcita Deus fua; ! 

Quem ( Pf 104. f. 19. ) Spiritus almo xviterni 
Eloquium penetravit igne ! 
O TE beatum, quo (Pf 44. f. 3.) ipeciofior 
Décore nullus fulget amabilil 
("Ibid. ) Affufa fcintillat difertis 
Gratia multa lepofque labris. 
Nam mella ( Cant. c. 4. t- 1 1 • ) ftillans labra favus tua ; 
(Ibid. Tî' 3.) TuuMque dulce eft eloquLum, velut 
Fragmenta mali fuavitatis 
Punicei redolentis auram. 
Divina quis te fandtiùs aurea 
Lingua fonan:em ? quisve difertiù» 
V'incat fugantem fxva Mundi 
Sxva Stygis mala , fxva Garnis ? 
Audire fanitos credidimus Patres , 
Quos grxca dodto terra tulit finu, 
Magno.s & inter quos Leones 
Roma parens veneranda cenfèt. 
Et ( Pf 44. f. 8.) TE perunxit propterea Deus, 
TuLs perunxit te fociis Deus 
Prx cxteris , feftivitatis 

Chnfnaie , Ixtitixque nardo. 
Domus, (Pf 103. t- 2.) amiétum luce velut toga, 
(Ff 104. f- 21.) Renunciavit te Dominum fux, 
YiR. MAGNE , (Pf 07.^.34.^ viriutisque vocem 
JEcce tujE dedit ille voci. 



Dixitque Ixvutn non femel intonans: 
Meos ( Pf 104. -jjr. 22. ) magiftrx vim fapientiae 
Senes docebis , principesque 
Confilio erudies amico. 
Jam ( Pf 22. V'. 5. ) delibutum tempora balfamo 
Te (Ibid. 1^. 4.) virga fulcit, te baculus regit 
■ Meus , pedumque in fxcla prxfens 

Auxilium feret & levamen. 
Nec(Pf 90. i'. io.)TEdolofum,quodnoceat,malunï, 
Nee teda clades atteret infolens. 

(Ibid. -ir. 16.) Annis replebo te, meamque 
Expediam tibi dein falutem. 
Et plura, qux vox per refonum aëra '/ 

Lxto, Angelorum murmure reddidit. 
(Pf 96. f. 8.) Audivit, & rupes Sionis 

Infolito ftrepuit triumpho. '■ 

Hoc audiifti tu, citiùs gregi 
Erepte Pailor! ( Pf 79. f. 15) Refpice de polo, 
Et (Ibid. i^. 16.) vineam cultore quondam 
Perfice te toties rigatam. 
Labetur (Pf 71. f. 7-) alto rurfus ab xthere 
Pax xquitatis filia, dividet 

Donec dies fol , & per umbras 
Luna fuos reparabit ignes. 
Nempe exerebant jam tumidum caput 
Turpesque fraudes ac dolus impiger, 
Orbisque mendaces parente 
Infidias ovibus ftruebant. 
Vix adfuifti, Prj:sul ô optime! 
Et (Pf 128. V'. ö ) fole te(5tis ceu fitientibus 
Natum ,priusquara falxrecidat, 
Aruit , interiitque fa'Dum : 
Sic conciderunt. Sic quoque concidant, 
Infernus hoftes quotquot alit tibi. 

Et ( Deut. c. 33. f. 25.) ut TVM dies juventx, 
Adveniens ita fit fenedlns. ;• 

Verum eft : revulfum te Batavùm fibi 
iEdes, & artes. Mater & artium. 

Luxere, (Pf 88. V^. 16.) felicemque gentenr. 
Jubila, qux cecinit , vocarunt. 
Aft ante partos mox fugit infulx 
Squalens honores mœror. O ( Pf 44. f S-) proiperè 
Procède ! Procède ô in xvum 
Major avis atavisque major. 



Applaudit Liwje Pulchehije , vulgo Hollandicüm Cullegium Lovanii. 



van fyne Hoogueerdlgheyd J. T. J. TFellens, 



niujîrljjîmo ac ReverendiJJimo riro Domino, Domino J^COBO THOM.E JOSEPHO WELLENS, Antvzr- 
plenfi in Alma Univerfitate Lovanienfi , Sacrx Facultaüs Theologie^ Duiïori Quondam Regenti ac Profejfori 
Ordinurio &c. &c. &c. Antvcrpienfium Epifcnpo Xf^II. Summo cum tuiius Fopuli applaufu Diœcefiin faam 
folemnitcr adeunti die 9 Scptcmbris 1776. 



H 



Oc qiioque Diledis GruJü Tibi, Pracfnl.aboris Tot tempora faccla Patres, ad per noftra Piique 



Carmen eac; tenerique Labor quifcumque Pocta; 
Inter honora locum mereatur vota tenere. 
ISic dum Magnificis quondam Penetralibus errans, 
Dona facris lufpenfa Tholis , veterumque Laborura 
Cundta recenfebis monimenta ; recurret Imago 
Noftri fortè etiam Cœtus parvique Senatus, 
Cujus Til tenues non indignatus honores, 
Inter inasquales focios Ixtiirimus olim 
Ad capiit exiguœ voluifti accumbere menfx : 
Turn Tibi nos Ibphicac gratari munera Palmac 
Prima fiiturariim fat erat prxfagia laudum , 
Incomptoque fequi crefcentem Carminé famam. 
Nunc , ubi Te fanfta moderari lege Fidèles 
Numina jufta vocant , titulifque infignibus aufkùm 
Chriftiadum gravibus decus ingens patribus addunt 
Conatu majore decet, melioreque pleitro 
Virtutes celebrare tuas , Vir Magne , facrumque 
Carminé venturis Nomen demittere fccclis : 
Tempus adeft ; favet ingcnuo Tibi Belgica plaufu , 
Feflivifque ftrepunt patria; clangoribus arces. 
Nos adeó, Wellene, foh tibi nomine junifti 
Communis, Dilia quos nunc remoratur ad undas 
Durum opus, & quorum pars ipfe décora fuifti 
Jam pridem ; unanimi demum Te voce Clientes 
Chari delicias populi , columenqiie canemus. 

Tu cœptis , îcterna Dei fapientia Patris, 
Si ftudia afpecSas hominum , paéloque redemptum 
Sanguine, Terrigenûm nutu genus omne gubernas 
Chrifte, fave : primus coelo Tu mifllis ab alto, 
Fuederis antiqui promiflb vincula cultu 
Mutafti; morefque viris prxceptaque diöans 
Magna lècuturis pofuifti exempla Miniftris. 
Sic citó mirantes oracula la;ta per urbes 
Iverunt, tua fama; Crucis fic alma remotis 
Terrarum micuére plagis Infignia : multam 
Prxmittente, Deus, ^erbi te lumen, opemque 
Sideream , fainitofque duces; tuus unde facratis 
Gaudet adhuc populus Redoribas , Unaque Petri 
Nixa Fide fcdes, illa aurea Roma, fiipernis 
Auxiliis nigro ftat formidabilis Orco. 
llxc Regni jus omne tui, coelique potita, 
Judice te, Claves i Dominacos ordioe longo 



Imperium numerat ; qui, te minor, orbe Fidèles 
Immenfo fufos hodie regit a:quus, & amplos 
Prxfulibus jufta partitur Lege Labores. 

Hujus relponfis Weelene, pia:que notatus 
Principis aufpiciis, meritó tibi débita jura 
Aggredere, & vacux regimen molire Cathedra. 
lUud erat querula quod dudum Antverpia voce 
Polcebat Superos fupplex , Gabrielis iniqua 
llac folabatur fpe fata, gravemque dolorem : 
Quippe, fuo natum gremio muliaque probatum 
Laude virum fore, qui juftam virtutibus urbem 
Ornaret , populofque bona fub pace bearet : 
Et jam vota valent . . . tibi Mitra pedumque verendis 
Pontificum manibus data, facri figna decoris ; 
SpirantiiquQ Dei profufus defuper Ignis, 
Munere multiplici locuples, praccordia fanöis 
Cafta fovet ftudiis, cœloque redonat avito 
Dodorem Verbo , & rigida pietate potentem. 
Paftori gratare tuo, G/ex omnis, amxnus 
Belgica qua; late Scaldis practerfluit arva , 
Gens fuperis diledta ; recens gratare recepto 
Sülemnes inter plaufus, Antverpla, Gnato ; 
Inftauraque iterum , pompa majore Triumphos ; 
Quos fuphico reduci quondam" è certamine lata 
Duxirti , pretiLim juveni ftimulumque Laboris. 
Quam tune Grata bonos recreârunt Gaudia Cives 
Quàm placidus furor excitam nullo Ordine turbam', 
Matres atque viros puerofque imbellibus egit 
Virginibus jundtos paffim ; cum tiirma Sophorum 
Exuhans in Equis atque hoc Vidore fuperba 
Conclamaret lo ; Ter lo circum omnia late 
Obftreperent urbs vafta propinqui & littora Scaldis , 
Ha;c tibi prima fuit juvenilis meta Laboris 
Prima quies operum , vir magne; hic omine certo 
Conatuque novo, tibi tot de millibus unum 
Lecturus ftudium , caute omnia circumfrexti , 
Laxaitique agilem laudanda per otia mentem 
Non ea longa tarnen; qaippe & mens ipfa bonorum 
More magiftrorum formata piifqiie parentum 
Exempüs fuccenfa diu , majore fuperna 
Impece regna petit : propriori Numiiie Divum 
Omnipotens Pater afpirat , Chriftique verendo 



Algemeym Periamelinge der Werken 



Rite minifterio fanftifque laboribus urget. 
Exhorrete , nigri nunc impia teéta Tyranni , 
( Ultor adeft ) ac vos , verbofa fuperbia fxdo 
Qaos partu tulit & baratro dimifit aperto , 
Perniciem populorum & noéli vota perenni 
Agmina ! Quin tenebris merfi & caligine cœca 
Antiquorum inter mendacia turpia vatum, 
Lucem ultro fugitis & cœli vindicis ignes ? 
Aft dabitis pœnas : & fi remorata Tonantis 
Hac vinditSa tenus , Icelerata reliquit inulta 
Crimina ; Welleni Curas aliquando fagaces 
Expertus fidumque animum , caftifque potentem 
Dottrinis , xterna viro Penetralia pandet 
Inque facras vibranda dabit fua fulmina turbas. 
Proli Horainum Sator, & raundi nafcentis origo, 
Qui gravia Aftrorum facili fub numine torques 
Pondera, circuitumque maris Terrafque patentes 
Imperio cohibes &; limite dividis œquo , 
Terrigenûm te fegne genus , manuumque tuarum 
Pauper opus , faftidit adhuc renuitque raagiftrum ! 
Quo ruimus miferi? Qua: nos in crimina cxcus 
Prx^cipites agitât furor ? Heu tua Dextera trifte 
Vibratura malum minitat , pendetque Nocentûm 
Colla fuper gladius, nee fpes fuper ulla falutis; 
Ni tibi juftorum repetita piacula cordi , 
Acceptœque preces ... at, te vel judice , cxtûs 
Sxpius exigui pietas opprobrja celat 
Urbium , & ex uno recipit gens tota falutem. 

Hunc quoque , li veri quidquam mens augurât , orai 
Dulce dehinc patrix fidus columenque futurum 
E^egium mittis , qui te duce & aufpice , tandem 
Diruat infidas lethali vulnere turmas. 



Peftiferofque bolos prxceptaqne protulit atra .* 

Audiit & multos Grudii Schola facra per annos ; 

Nee bibit attenta voces vigilantior aure , 

Quam fi Wellenus veterum monimenta virorura 

Panderet , aut ritus difciplinafque priores 

Moribus alllmulans hodiernis, ordine reiflo 

Infradtamque fidem , populique fidelis eafdem 

Temporibus cuniStis leges ac fenfa probaret; 

Doftus item nodos folvifle , ligareque nexu 

Duplice , Difcipuli quoties follertia vifque 

Ingenii fpedlanda novis foret argumentis. 

Haj tibi erant artes , dum te , Vir magne , tenebant 

Macnia Lovanii, venerandorumque Virorum 

^Ima Parcns, ftudio florentem nobilis otï .• 

O quam te memorem Doctor ! quo Prxfide , nuper 

Nelcio quid melius Grudüs fpirabat Atbcnïs 

Acceptumque magis : quin , ( ni fibi fomnia fingit , 

Quem defideriis folatia rapta fatigant) 

His Wellene, nihil liquifti optabile terris. 

Nos equidem , mediis ftudiorum in fluftibus , atqae 

Innumeros inter fcopulos, te lumine Pr^esul , 

Sollicito fedamur ab hinc, animoque flagrant! 

Te verfus trahimur ; medium provectus in xquor 

Qualis follicitis cynofurara Navita luftrat 

Intendens oculis , & aquis ac a;there feptus 

Omni parte, ratem ftella duce fleclit euntem. 

Sic quos ^nverpe procul bic à finibus, orbos 

Patre reliquifti, terram properamus avitam, 

Te firmas monftrante vias , te fofpite : fique 

Noftra fuit Grudio tecum fublata voluptas , 

Spe tarnen hac damna ac animum folabimur a^grum ; 

Quippe fore, in Patriis ut tu nos fedibus olim 

Accipias felix ; ubi curie in parte locati , 

Te fortunatos ducamus Prjesüle foles. 



Jam pridem folida quantum ratione valeret 
Eloquioque gravi , ienfit Temerarius , amplo 
Qui fermons ftrepens , oracula dulcia Plebi 

Congngatio ylntverplmjlum ^cadimlte Lovanienfis Theologorum. 



iMU 



Dkn zegenpraeL Van antWerpen VeeL geLUCks 
sewenfchtcn Herder , en zeer geagun Bijfchop , den. 
JACOBUS THOMAS JO SEP RVS WELLENS, 

- Intrede pullende doen den 9 September. 



A. 



.Xtwerfen zyt verheugt , g'hebt reden van verblyden 
JNlits ilat vóór u ontllaen Jis aengenaeme Tyden ; 

Weeft vreui^dig wakker Volk ,ziet hier den blyden ftond ; 

Erkent , wat u voor-at' den inilden Hemel jont : 
Gy wyd-vermaerde Stad , en Parel van de Steden , 
^00 ryk inlvüopmanfchap, dag ryker nog vóór heden. 

Bekent door uwe Konlt , en over-al betaemt , 

2^yo dat gy \ Pronkjuweel van Brubanc zyt genaemt : 



bIeDenDe aen haeren wei-beminden Inboorling , lang- 
Doorlugtlgflen en Hoogu'eerdigjïen Heere , Myn Heer 
met eenpaerige F'reugde-teekenen aldaer fynen Plegtigen. 



Gy fchoon' en flerkc Stad , vóór wiens verheve wallea 
De Steden altegaer knicbuygend' nedervallen , 
En tuygen in 't gemeyn , dog egter zonder nyd , 
Dat gy als Koningin' van all' de Steden zyt : 
Gy, die van Handen zyt bcnaemt , wilt heden tooncn , 
Dat gy die Handen wilt met groene palmen kroonen , 
Dat gy verlcheyde gunft aen 'f NeérUnd hebt gebaert , 
Vermits g' een k-.veekery' van alle Konden waert? 



van fyne Hoogweerdlgheyd J. T. J. TFelkns. 



Xiet ik de Poêjïe hier op wat voorder zwieren , 
Ik bragt in zegenprael , en kroonde met Lauwrieren 
Zoo menig kloek Verlland ; 'kdeéd fchectVcn dóór het oor 
Het negeultemmig lied van 't Zang-Goddinnen Choor , 
Ik bragt hier op'ttonneel zoo véél' bekwaeme Mannen, 
Die tot Podtens-ionjï zig hebben ingefpannen , 

ScholUrs , Gervaiius , Graihôtus met de Syn' 

Ik bragt daer nevens aen als in een woriielplyn 
En Sifséris , en Bofhius , met ander' Ihege brynen , 
Wiens Schril'ten heden nog zoo letterlyk verfchynen ; 
Den naem van fchcrp vernuft die blytt ten allen tyd, 
Schoon dat nog ftadig balt den redeloozen nyd. 
W'aer my den tyd gejont , ik dééd een-ieder merken 
Zoo menig Meelter-iluk , en vvel-doûrknede Werken ; 
\Jw Beeld en Schiliiir-konfi zyn tot getuygenis , 
Dat u van werpen niet, maer wel van Wi-rien is 
Gekomen eenen Naera , die alle Boeken melden ; 
(jetuygen zyn hier vaxi zoo veéle fchoone Belden , 
Zoo menig Tafereel, volgeeftig afgtmaek , 
Alwaer 't Penceel den prys ook van Natuer behaelt. 
Dat ik hier fpreken mogt, en voor den dag ging haelen 

De fojen en Teniers , met Syranger en V an-baeLen , 

D^Heem , Snellinks , en yan Oürc , Fraris-flons , Lange-jans , 

Schut , Zegers , en Jcrdaens, en honderd groote iVlans , 
Ik dééd Ii.dien hier zelfs de wimpel Itryken , 
IVlits geen' den aerd betreft van Rubens en l^an-Dycken ; 

Ik fprak nog van het puyk , en hier, en daer te zien, 

Gelyk f'ertruggen tOont met Wtlmfens en Quellteri. 

Iludd' ik hier myn gedagt op deézen zin genomen , 
Çniniinus Merfius moeft ook te voorfchyn komen ; 
Al 't gene , dat hy vrogt , ichoon anders maer een' Smit , 
Staet heden nog bekent voor 't alderfynfte pit 
Van uytgezogte Konft : myn penn' zou voorder dryven 
En van die groote Faem nog meerder blyken Ichryven , 
Hadd' ik tot myn beworp genomen een Belyd , 
Dat eertyils heeft gebloeyt , en bloeyt op deézen Tyd. 
Gelukkig zyt-ge Stad , nog by-genaemt van Handen , 
Gelukkig om den Geeft van alle die veriianden ! 
Koli ieder Meefter-ftuk veranderen in een tong' , 
Wet fprak, dat nimmermeer 't Vernuft zoo verre gong. 
Niet minder is geweéii in hoogverheve Bouwen , 
Gelyk op heden nog een-ieder kan belchouwen , 
\]w onvermoeyde zorg' , en iever noyt voUi^ien , 
Om dat g' in deéze konft zyt hooger opgegaen. 
Waer 't dat , ô Hande-ftad , en Handel-ftad te faraen ! , 
Hier Roomsn wyd-benigt en groot Cairj kwamen 
IMet all' dat Metfel-werk van Marmer en Kareel , 
Bouwkonfïig opgemaekt met bytel en trauweel , 
Sy moeften vóór uw Wal en fterke Mucren wyken; 
Uw Thorens , Gevels trotfch doen 't aen de Ryzers blyken ; 
Uw Kerken , Oofters-huys , dat zoo véél venliers heeft. 
Als 't Jaer naer fynen loop volkomen dagen geeft , 
Vv.' wandclryke Jiors , en Raeds-huys hoog-verheven , 
Die blyven u den nacm van fchoon' Gebouwen geven ; 
Den Tempel zoo vermaerd , van ieder-een beoogt , 
Daer alles is te zien dat konftig is gevrogt , 
Daer by die fiere Spits , Man.-z toegedraegen , 
Zoo hoog , zoo fterk gebouw t , als immer oogen zagen , 
Die blazen uwen Roem langs zoo veel' kanten uyt , 
Als iterren in het rond het pak van Ai/as Üuyt. 
Dit alles evenwel verwagt nog hooger' tyden 
Dat eenig ruymer Dicht , Icboon ander die benyden ; 



Het zal op fynen Tyd den Lezer ftaen ten toon , 
Want treiielyk Verftand dat eyfcht volkomen loon- 
Gaen ik op Godes-dienft myn' oogen laeteu daelen , 
Hier zien ik hem voor-af in luylter zegenpraelen , 
Geduerig onderfchraegt , blymoedig aengeleyd 
Doür Mannen na Gods hert en vol zorgvuldigheyd : 
Hier nemen d'eerlle Plaets die Geeftelyke Helden, 
Die zig voor hunne Kerk zoo kloek te pande Helden ; 
Waer onder dat men ziet Torren/lus gelield , 
Nog heden door fyn Penn' en Poëfie gemeld. 
MulJerus heéit alom den iever laeten blyken , 
Die een verftandig Man met glorie kan verryken. 
Minrus , wièns vernuft een-ieder was bekent , 
Hééft in de g'heugenifs' fyn' weirden Naem geprent. 
Cafe//o , naer genoeg fyn' vlytigheyd te toonen , 
Verdient nog boven dat 't çieraed van Lauwer-kroonen , 
Den Armen toegedaen. yan beughem zal altyd 
Nog leven in het hert door fyne minzaeroheyd. 
En noyt zal Carolus van iemand zyn vergeten , 
Die fyn geminde pligt ootmoedig heeft gekweten. 

D' HerjeUes heétt Verdient den roem van eenen Man, 
Dje memand oyt genoeg om Deugden prvzen kan. 
\ eel' ander' laet ik daer , die 't zelve deel beryken , 
Verr' boven allen lof en zonder haer 's gelyken ; 
Hun zal de fnelle Faem verheflen meer en meer , 
Zoo lang de zonne-koets zal nemen hacren keer. 
En ichoon dat A:ropos den draed heeft af»efneden 
Aen dat ( • ). Hoogweirdigft' Man , lieftallig in de zeden. 
Die nog by ieder leéft in een gezegent hert, 
Wiéns doot4 ons hééft gebaert aentreftélyke fmert , 
Dog hlytt gedagtenis van die verheve Daeden , 
Die met het ramlle deel den Ailas overlaeden ■ 
En , met een woord gezeyd , Deugd en Geleerdhèyd praelt . 
Zoo verr' de guide Zonn' met haeren wagen d«aelt • 
Ons IS een wakker Man do6r 't ftervens-lot ontnomen , ' 
\\ y hebben , Godt fy dank , een Diergclyk bekomen 
Ons lot dat IS verzoet, ons leed dat is gedaen • ' 
In vreugd en zegenprael veraiulert ons g'etraen •' 
Een' B,£Jwp, die met regt tot zulks is aengekomen . 
Met regt den zilv'ren Staf, den Myter gaet bekomen 
Een' BiJJLhop, vaftgeftelt van eeiie Keyzerinn' ' 

Die als gezegek ftaet in ieders hert en zin , 
Een' Bifchop, voor bekwaem tot Roomen zelfs "eprezen 
Die onzen Herder gaet en onzen toevlugt wezen, ' 

Is ons van Godt gejont, bekent door" kloek b'eraed , 
En zegenryk vernuft , en welgegronde Daed. 
Als iemand hééft getr?gt fyn' pligten naer-te-'-omen , 
In lever, in beleyd met vrugt hééft toegenomen. 
Als iemand heeft gedaen , dat rype zinnen voegt. 
Dat ieders heyl bezorgt , dat ieder vergenoegt ," 
En zal men dan niet wel hem glorie-ryk^benoemsn .? 
En zal men fynen Naem niet over-al gaen roemen ? 
En zal men niet beftaen , 't geen' ieder weirdig ai^t 
Te wezen naer den eyfch in vollen dag gcbra^n .?" . . , 
Is iemand in fyn Ampt op hooge plaets ^ezeien" 
En heeft daer welbezorgt fyn' nauwe Pligt gekweten, 
Dser is bekwaeme ftof tot vry' een' hooger' Naem ; 
Gelukkig noemt hem reeds de fnelgevlcrkte Faem. ' 
Beklimmen trap op trap , te gaen tot Weirdighedea 
Dóór Pullas onderftanil en deugdelyke Zeden" 
D.at is een groote zaek , die ik zoodani» an , 
Dat fy te boven gaet , en geld , en hoo|e lAfcst. 

(•) Henricui Gul'ncl Van Gamtrcu, 



Algemeyne Veriamelinge der Werken 



8 

Moeft ik altlier beHaen de Daeden te verheffen 
Van ons Nieuw Üpper-hootU , 'k en zou'er geen betreften ; 
Moeit ik de zaeK doen zien , gelyk het dient te zyn , 
•K en haddYe noyt volbragt ; t vermogen is te klyn , 
t)e Veêriren zyn te ligt : ik will' alleen veihaelen , 
Hoe Pdtlns fynen Geelt van jonks kwam al-te-raaelen , 
Een teeken , wat een Man hier te verwagten ftond ; 
Hiicr wooriien luyden dus , en s' opent haeren mond : 
O Kind van grooier hóóp ! wik in uw joiikhtyd Lieren. 
De Deugd en NeJrfiigheyJ , twee Titels , die vermeerea 
Een ireffelyk oëjlag. ; my.t jonjl is u bereyd , 
Gy \uU de vreugd eens \yn en lof van uwen tyd: 
Ik lal dun weg van Eer voor u gaen toebereyden. 
En met een' ily'ig hand tot hooge trappen leyden. . , 

'Tfcheén , dat het teerder Kind'die woorden hadd' verdaan. 
Want 't hééft ook in 't verloop naer deéze lefs' gedaen. 
Gelyk bet boom-gewas fyn overlaede takken 
Doür overvloed van vrugt doet na beneden zakken, 
Al of het zeggen wilt , dat ieder van het Fruyt 
Kan nemen fynen fmaek ; zoo dient ons tot beduyt , 
Dat Hy.die Vrugt op Vrugt met iever kwam vergaeren, 
üenoegzaem heétt getoont in kort verloop van .laeren , 
Dat hy een-ieders Heyl ten vollen heelt betragt , 
En nog verhoôpen doet het zelve naegedagt. 
Gelyk een Diamant blinkt in fyn guide randen , 
üf als het Elpenbeen , het gheen' , dóór Meellers handen 
In koitbaer' Ebben-hout of Schildpad iugeleyd , 
Een' wondcrlyken glans en luylter henen fpreyd , 
D'oog van een-ieder trekt, en d'agtbaerheyd doet groeyen ; 
Dus kan een gunftig hert , dat blyft in lever gloeycn 
Met hefd' en minzaemheyd , gelyk een diamant 
Geltadig ftaet en blinkt en voor de menfehen brand, 
Genegentheyd en lof met dobbel agting winnen : 
Niets is van meerder prys als zorgclyke zinnen , 
Als ernlt en vlytigheyd,- die liadig vóór 't gemeyn , 
Gelyk als onvermoeyt , met Vrugt bekommert zyn. 
Dit alles dient gezeyd , en wel te regt gefehreven 
Van die om fyne Deugd ten allen tyd zal leven , 

VViéns tegenwoórdigheyd voórlpocctig woid verwagt , 
Zoo langen tyd gewenfcht, en vuenglyk betragt: 
Den lof, die hy verdient , zal hem een-ieder bieden , 
ÜL-hoon dat men 't niet en hoort in dit gezang gefchieden ; 
Daer zullen ander zyn, wiens redenryker fchagt 
Zal melden i'ynen Lof ook by het Naergeflagt : 
Wat Hehcon vermag ons groot en deftig toonen , 
Dat is alleen bekwaem om hem het Hoofd te kroonen ; 
Was nu den Lauwerier veél fchoonder als hy plagt, 
Hem wierd met alle regt den zelven toegebrugi , 
Die zoo men hééft gezien, dóór Wysheyd hééft bekomen 
Een' glorïe-ryken ISaem, en dus htéll toegenomen 
In al dat iemand dient tot hooge Weirdigheyd , 
Zoo dat hier Lof met Loon om d eerile plaeife firyd. 
Mogt ik hier Phosbi jonft gevoegelyk gebruyken 
Om myn onkundig bryn in Cajiaüs te duykt:n , 

ik deed myn zwaene-veér al-hoog en hooger gaen , 
Want Deugd en fchoon Vernuft en agt ik noyt voldaen : 
Ik wenfch , dat Fegafus de waters doet opfpringen , 
Die hunnen zilv'ren douw tot aen de wolken dringen , 
En dat hy zoetjens daelt op deéze Lauwer-kroon , 
Die ik den VV innaer fchenk tot wei-verdienden loon : 

Jiy heeft liet al gedaen dat iemand kan verkloek.:n , ■ 

lly heejl het , at volbragt ^ dat iemand k<in ver\oeken , 

Hy heift , hit is genoeg , aen /yit: Pligi voldaen '. 



Den Trap van dit geluk moefi voor hem open fiaen , 
Zoo grooie Weird gheyd betaemt {oo rype leden , 
'T BlSSCHOrPELYK GEZAG aen {ulk' Hoedanigheden'.... 

Dat nu den Arend daelt van Jouis hoogen troon , 
Niet om 't Troyaenfche Kind den Gammedes fchoon , 
Maer om den Weirden Naem van Wellens te verheft'en. 
Die heden een Geluk zoo pkgtig komt bctreiFen ; 

Dat hy fyn vlerken fpreyd , en toont door bly gerugt , 
Dat nu gekomen zyn de Dagen van genugt , 
Den Tyd van Zegen-galm. . . Regt op uw Vréugde-vieren, 
En wilt de blyde Feelt met nieuwe zangen çieren 
O dankbaer Vrede-ftad ! toont ieder in 't gezicht , 
Dat gy , dieuyt uw' fchoot kwam een-inael in het licht j 
Met alle Jonll begroet , met alle Liefd' bejegent , 
Op dat hem s' Hemels Vorlt met alle gratie zegent , 
Met lange Jaeren kroont ; roept onder trorameiüag , 

Dat uw eendrag'ig yolk noyt biyder fond en \ag ! 

Gy Scheld , zco water-ryk , die met uw ebb' en vloeyerj 
Jae fchier met graen en melk ons Landen komt befproeyen. 
Die uwen milden ftroom fpoelt tegen onze wal , 
Maekt in uw ziltig nat een feeftelyk gelchal ; 
Laet u dóór geenen wind op deézen Tyd vervoeren ; 
Laet nu geen felle golf of wreede baeren roeren ; 

Toont dóór een' lullen loop , dog vlytig in den fchyn,. 
Dat gy van deéze Vreugd ook wilt deelagtig zyn. 
My dunkt , tcrwyl ik fpreék , den Stond die is gekomen , 
Een-ieder is met vlyt en Vreugden ingenomen ; 
Hy , die ontfangen hééft den Myter en den Staf, 
Komt tot fyn hoog Bezit met vollen Zegen af. 
Word praelend' iugeleyd : de ftraeten vol van Menfehen, 
Die naer het zoet btfchouw van hunnen Herder wenfchen , 
Weergalmen van geluyt ; een-ieder is bewuft , 
Dat hy regeêren mag, in voórfpped , liefd', en ruft; 
Dat Hy fyn eyge Stad als Vader mag bevryden ; 
Dat Hem des Heere gunft in alles mag geleyden ; 

Dat Hy , zoo lang de Scheld zal op en neder gaen , 
Mag eeuwig in het hert van fyne Borgers ftaen 
Daer zynder , die den Lof van fyne Jonkheyd zingen ; 
Daer zynder, die hun ftemm' tot aen de wolken dringen» 
En melden overluyd en midden in de Stad , 
Hoe Hy den Eerlien Prys wel eer bekomen hadd' 
In die vermaerde School dóór alle die ^'erllanden. 
Hierom zoo wyd berugt in alle d'ander Landen ; 
Het meeften-deel verheft fyn reden-ryk Verftand, 
En noemt Hem een çieraed van 't wyze Nederland. 
Gelukkig is de Stad, waer in Hy is geboren. 
Gelukkig , die Hy nu voor woonplaets hééft verkoren ! 
Gelukkig is het Volk , dat in fyn herte lééft , 
En dat Hem tcenemael fyn eygen overgeeft ! 
Gelukkig is den Stam , waer uyt Hy is gefproten , 
Riet 's Hemels Gunfte-bron mildaedig overgoten ! 

Gelukkig is het Huys,dat Hem hééft voortsgebragt !... 
Zoo lang'er Herren Itaen ten diende van den nagt , 
Zoo lang den Océaen ontfangt de zoete ftroomen , 
Zoo lang het Aerdryk bloeyt dóór kruyden, planten, boometi. 
Zal leven fynen Naem, en groeyen d'Agtbaerheyd, 
Die nimmer' (lyten zal dóór 't loopen van den tyd ; 
Jae eerder zal het Scheld tot op den grond verdroogen ; 
Die op zig nedertrekt zoo v\el het hert als d'oogen, 
Is weirdig ook te zyn van iedcr-cen bemind , 
Gelyk een' Vader word bejegent van fyn Kind. 
Ziet , hoe een-ieder juygt , en toont fyn Vrolykhcden , 
Tot glorie vau een' Man zoo treffelyk in Zeden ! • • • 

Hadd' 



van fyne Hoogweerdigheyd J. T. J. JFellms. 9 

Hada' ik hier Maro's dicht, het gen' de Goôn verheugd, Dat Wf.LLEVs langen tyd in fyu BeRier mag leven ; 
No>' kon ik, zoo het paft, niet inelJen air de Vreugd : En fchoon dat ieder-een het llervens-lot verwagt , 

Dit et^ter is den Wenfch, en 't dient vóór flot gelchrevcn , y Hy zal nacr fyne Dood nog leven in \ gedagt. 
MaeCkt \reUgD g'^^UCkIg an t Werpen. 



LViéroïfnte de la Sagejfi , Poéme en trois Chants , au fujet du Sacre de Monfeigneur JylQlJES THOMylS 

JOSEPH fFELLENS^ Evêque d'u^nvcrs&c.&c.&c. 1775. 

McUor eft fapkntia quàm arma Bellica Eccl. 9. cap. jr. 18. 

CHANT PREMIER. 



v^ Hantons ce grand Paflcur., chantons ce digne Maître, 
Ce Phénix de nos jours, que TEfcaut a vu naître 
Au bord le plus Célèbre & le plus Commerçant , 
Que jamais nos Aïeux aient dans le Brabant , 
Si la témérité doit craindre la critique , 
Faits fondre fur mes vers un accent Héroïque 

O Ciel! que, par vos foins, les Charmes de ce Bord 
S'étendent fur les Airs du Midi jufqu'au Nord. 
Mufe rédis-moi donc, fans trop fonder l'Hiftoire, 
De ces Lieux enchanteurs l'ancien Luftre &]a Gloire; 
Qu'eft devenu ce Port?... ce beau Port fi vanté 
Dans les Atlas du Monde, & dans l'Antiquité ! 
envers , à l'Occident où le Pilote aborde , 
Imite un Arc tendu , dont l'Elcaut fait la corde ; 
Là, dans un Siècle d'or, naquirent deux Rivaux,- 
Dont la Nature envie eft l'Art & le Pinceau ; 
Là Neptune & fa Cour en Pompe fè rendirent 
Suivis de leurs Appas, que les vagues tranfmirent; 
Là le Nord & le Sud, par mille Magafins , 
Fixèrent le beau Cours de nos heureux Deftins. 
Mais quil eft inconftant ce fortuné Préfage 
Avant-coureur léger du'n languifTant partage ; 
.. .0 Port! ô trifte Port ! où brilloient autrefois 
Et les Tréfors du Monde, & les Flottes des Rois! 
yînvers , fi de ces tems le Souvenir vous perce , 
Etalez vos Appas, vos doux fruits du Commerce, 
Vous éclatez encore; foit fans comparaifon, 
A ton Luftre Flétri par la divifion. 
...Mufe que dis-tu là?... flétri!... quelle arrogance ! 
Tandis qu'envers réluit par l'Aftre qui s'avance ; 
Ne célébrons-nous pas la fin de nos Défirs ! 
L'inauguration? l'Objet de nos Soupirs? 
Quoi ? fi la Soif de l'Or , fi le Métal enflamme , 
Faut-il quitter fa Foi ? perdre le Bien de l'Ame ? 
Arrête-toi ma Mufe, & reviens fjr tes pas, 
Voudroit-on pour tout l'Or fe trouver dans ce cas? 
Romains , eft plus heureux fous des ailes Sacrées , 
Nous rèjettons des Loix à jamais altérées; 

Depuis le Duc Pépia , jufqu'an tems que j'écris , 



Notre Culte eft le même, eft à Rome fournis. 
Sous le Pouvoir Sacré d'une Eglife infaillible , 
Nous révérons la voix d'un feul Pajleur vifible , 
Qui montre à l'Univers l'Apôtre du Seigneur 
Le Premier de ces Chefs , dont il eft SuccelTeur. 
Le vrai Culte divin ne change point de face, 
Des Apôtres toujours il conferve la trace, 
La Sainte Autorité, qui forme l'Union, 
En eft le fondement fans interruption. 
Ce Culte réjouit l'incomparable Reine 
De Pays Autrichiens l'Augufte Souv:raine\ 
Sa tendre Piété déconcerte ma voix ; 
Dieu tels font vos Bienfaits! fon Cœur eft dans vos Loix! 
De-là coulent la Paix, la Vertu, la Conftance, 
L'Augufte Majefté, l'Amour, la Bienfaifance, 
Pour la Religion le Refpeâ;, la Ferveur, 
Dont on voit pénétrés la Reine & l'Empereur. 
Déraciner l'abus d'un fombre fanatifme 
Grand ennemi du vrai, mais favori du fchifme, 
Afiermir le repos, nous rendre plus favans. 
Plus fortunés, plus furs , plus fains, plus florifians ; 
Répondre à nos fouhaits, récliercher nos demandes, 
Combler les vrais humains de grâces de Prébendes , 
Font les foins éclatans de notre Chef Romain , 
Des foins fucés du fond d'un très Augufte Sein. 
Charles ce grand Héros, pas moins doux que fincère» 
Joignant à fes Lauriers 1 Art de régner- en Père, 
Pour Gage de LeursSoins, commande en Gou Vv'rneur, 
Moins en Bronze tracé , qu'au fond de notre cœur. 
G Dieu , qui foutenez le plus haut Diadème ! ' 
Prolongez leurs deftins par Ta Bonté fuprème ; 
Leur fang eft pour vos Loix,leur penchant pour la Paix; 
Ils n'ont d'autres défixs qu'à foulager nos fraix. 
Tandis que leur Amour , & notre obéiflTance , ■ 
Font naître fous nos pas la Gloire & l'Abondance , 
Recevez, en ce jour! nos Chants divins pour Eux, 
Qui jufqu'au choix d''Evcque ont fécondé nos Vœux. 
Ils fixent avant nous l'Objet qui nous doit Paître, 
L'invitent, à le voir, afin de Le connoître. 

B 



10 



Algemeym Ver\amelinge der Werken 



Chériffetlt les Savans , tandis que nous chantons 
La Gloire de nos Lieux, l'Honneur des Brabançons. 
Mais quel eft, en ce jour, le plaifir qui m'entraîne, 
Vers les Champs à''^poUon? quoi Mufe! fans haleine, 
Sans force, fans appui, j'emboucherai la voix? 
Je chanterai l^vêgm? & fes brillants Exploits? 
•Qu'un Boikau , qu'un Racine , ou le fameux Corneille, 
Au bruit de mes accens , s'irrite & fe réveille , 
De ma fiere raifon embrafle le projet , 
Trop élevé pour moi , peu propre à mon fifflct. 
Et moi , fans m'é^arer , fans m'ignorer moi-même , 
Sans tourner mon tuïau vers l'Objet qui nous aime , 
J'admirerai le fon de leur fabUme Voix, 
Dont un feul tremblement me conduit aux abois. . . 
...Si leur filence encor' me permet de pourfuivre , 



Parmi l'Argent & l'Or tâchons d'offrir du cuivre, 
Si même fans fjeur, yîpoUoa, par fes tours, 
N'atteint pas l'Apogée de cet Aftre en fon cours. 
Et malgré les périls d'un projet téméraire, 
Aux yeux du vrai Savant que fauroit-il déplaire? 
Sans toucher le Soleil dans fon plus haut degré 
Souvent, ce qu'on en dit, n'efi; pas moins révéré. 
Mais Ciel ! daignez unir à la rime facile 
Les fons harmonieux d'un fentiment fertile ; 
Daignez de votre Trône, Augufte "Vérité, 
Lancer fur mes écrits ta force ta clarté; 
Dis comment no'ire Evêque a paiTé la Jeunefle, 
Joignez-y quelques traits de fa haute Sagefle , 

Viens , parle & s'il eft faux , qu' ylpolhn doit mentir , 
Ma Mufe à chanter vrai prétend avoir plaifir. 



L> 



CHANT SECOND. 



'E Ciel, par Salomon fon fidèle interprète, 
Renvoyé à l'univers l'écho que je répète ; 

" Vous bénilTez, grand Dieu! la Génération, 
'' Qui dans la chafteté luit fans contagion. 
*' Sa mémoire, ô Seigneur ! à jamais immortelle 
" Doit être des humains la Lumière éternelle, 
" Doit triompher toujours du calomniateur , 
" Qui dans fa vanité s'oppofe à la Grandetir ; „ 
Et nous voyons l'effet de la haute Alfurance ; 
Malgré l'impiété qui s'arme & qui s'avance, 
En vertu de fa voix, toute irréligion , 
Cède aux divins Appas d'un Noble Rejeton. 
...Mais Mufe élève-toi jufqu'aux attraits d'un Père 
Dunt la Noble Vertu que Ja raifon révère 

Eclate aux yeux d'^://2 ^-ers pas moins que le Soleil, 
Quand il donne à lazur la couleur du vermeil. 
O Très-digne Vieillard ! quel eft ton avantage ! 
Au déclin de vos jours le Ciel vous rend hommage. 
En vertu de vos foins votre terme arrangé , 
Par la main du Très -Haut , nous paroit prolongé ! 
Souvenez-vous encor' dans une fainte ivreiVe, 
Combien le cher Thomj\s vous combla d'allégrelfe.? 
... A fa NailTance, on vit, d'une épaiflè Lueur , 
Vous toucher un rayon", qui pénétra ton cœur. 
Et Mimrvi dès lors vous fit voir & connoître 
Le jour, auquel Thomas nous vient garder & paître; 
A fa Nailfance on vit la clarté de Pallas , 
Entourer le berceau de mille beaux appas.* 
De fes plus tendres jours parcourons la carrière , 
Quel exemple frappant ! quel Art ! quelle iManière , 
Quel Prodige enchanteur ! quelle Education 1 
Dont le Sang orgueilleux ne connoit que le nom. 
TxiOMAS crut fous les yeux du Mentor Relpedable , 



Et bientôt dans fon cœur la Candeur ineffable, 
La Prudence, la Crainte, & la Dévotion, 
Servirent de foutien à chaque impreiTion. 
Tâchez , lui dit Pallas , de diftinguer le Sage 
Parmi les infenfés ; rendez lui cet hommage. 
Qui fait appartenir la Gloire à la Vertu; 
Sans quoi tout Héroïfme eft faux , & abattu. 
Il s'attache aux leçons de fon Très-digne Père, 
Et d'un œil pénétrant voit tout fans fe diflraire, 
Embrafle la Sageffe , & renonçant aux jeux, 
A l'âge le plus tendre il choifit le férieux. 
Jamais du luxe ingrat, (que le Savant décrie, 
Qui tranfporte autre-part les biens de la Patrie ; ) 
Le Mentor éclairé n'aprouva le brillant. 
Quand Pallas même un jour v:ent dire à fon Enfant: 
" Le luxe, lui dit-elle, a de funeftes fuites, 
" Tyran de la Raifon il fouille tous mérites, 

" Enfle le cœur d'orgueil , & le fondant fur l'or , 
" Le forme lans Vertu, le perd dans le tréfor. 
" Tel devient mécontent du travail de fes Frères, 
'' Tel préfère aux Bijoux des fauflètés légères , 
" Aux dentelles des ffeurs vains charmes de Paris , 
" Tel .Tchete autre-part les meubles , fes habits. 
" Déteftez à jamais ce luxe redoutable, 
" Qui ronge le Public , & le rend méprifable , 
'' Qui porte ailleurs tout l'Or , & fait mille indigens, 
" Méprifè fa Patrie , accable les Enfans „. 
Elle dit : aufTi-tôt des beaux livres fans tache 
Forment fes Nobles Mœurs, l'inftruifent fans relâche, 
Des écrits purs & faints lui font aimer fon Dieu , 
Sa Bonté, fa Juftice, & le craindre en tout lieu. 
Pour cultiver Tclprit, en forme de remèdes, 
Les Babyloniens , les Pafis , & les Mades j 



van /yne HoogweerdigJieyd J. T. J. Wellens, 



II 



Les grands Cfl«agenoi5 , & les fameux Romains, 
Tracés fidèlement revivent dans lès mains. 
Ainfi la lainte Loi , l'Hiftoire de ce Monde , 
La douce Humanité , dont l'Evangile abonde , 
Les Savans , les Héros , les vertueux Mortels 
Ornèrent ion Efprit , par des foins Paternels; 
Ainfi l'Amour divin , la crainte , & la fcience 
Forment les doux Appas de la plus Noble Enfance, 
Sans le moindre fccours d'un Philolbphe cinglais, 
Ou d'un rêveur chéri parmi les vains Français. 
. . . Un Collège, enchanté par fon Livre autentique, 
Démontre fa valeur, par fa conilance antique, 
Compte parmi les liens, quel Honneur! quel Eclat! 
Des Eviquzs ■, des Chefs., des ConfeilUrs d'Etat. 
Et là, des kéligieux, gouvernés par le Pa^i 
Autrefois Profijjeur aulfi plaifant que fage , 
Au cher Fils de Pallas dictèrent le Latin , 
Sous la Protedio.i du grai-d Père yluguftin. 
Là fa tendre Vertu l'accompagne & l'anime , 
Dévoilant les Attraits de fon Efprit fublime; 
Là , cent Lauriers divers attachés aux exploits , 
Sont enlevés par lui , fans céder une fois. 
... Sa Force éft fans égale, &; fa Gloire eft confiante. 
Sa Piété Triomphe , &; rien ne l'épouvante , 
La douce Humanité l'élève, & le Ibutient, 
L'expofe, & le conduit, l'éprouve, & le prévient. 
Ainfi pour Accomplir les belles Deftinées , 
L'efprit & la Vertu devancent fes années, 

Quand Pfl/7ai, qui jamais n'abandonne fon cœur, 



Le tranfporte à Louvain pour tenter fa Valeur 
Là Thémis tout les ans fait voir , par fa balance » 
Le foible efprit des uns, des autres la confiance. 
Dans un Congrès fameux où chacun des fujets 
Veut expliquer au mieux les caufes , les effetsf. 
La Nature , & le Ciel , les Aftres & la Terre , 
Les Efprits & les Corps , le Criflal & le Verre , 
Les Ondes & les Vents , le Sentiment Moral , . 
Joints à d'autres Traités, font leur point Capital. 
Et Wellens , reprenant une Force nouvelle , 
Marche vers ces beaux Champs, où Minerve l'appelle', 
La crainte turbulante à fon Afpe6t s'enfuit , 
Et vers la Vérité la Raifon le conduit. 
Wellens feul réunit, par un rare aflèmblage, 
Et le calme d'efprit , & la force du Sage ; 
Lui feul, dans ce combat, incapable d'effroi, 
Se diftingue en Vainqueur , toujours Maître de foi 
Lorfque aulTi-tôt Pallas lui vient couvrir la Tête , 
D'un Laurier Glorieux , qui marque fa Conquête , 
Il Triompiie en ces Lieux, où le Bronze éternel 
Le préfente à jamais aux Savans immortels. 
Un amas de Lauriers compofent fon Enfance , 
Mais quels font les Succès de fon Adolefcence î 
Tel eft un Scipion, qui foumit ^fdrubal , 
Depuis Triomphateur du fameux ^nnibal. 
Tel ulchilk autrefois , trop vanté dans la fable , 
Eut, par les eaux du Styx, le front invulnérable. 
Semblable à l'Aquilon, qui, defcendant des airs. 
Vient repoufler les vents, vient confondre les Mers 



c 



CHANT TROISIEME. 



Hanterai-je la mort, les Vertus d'un Ei-cquc, 
plus fage qu'un Caton , plus profond qu'un Sénêque? 
Aigrirai-je les maux en traçant des malheurs ? 
Ouvrirai-je au Public la fource de fes pleurs ? 
...lUuftre Gabriel qui fit couler nos larmes. 
Mais goûte en ce moment les doux céleftes charmes', 
Puis je arrêter le coivrs de ces triftes récits, 
Ma Mule fanglotante ailarme les brebis; 
Et même à cet inftant l'air Ibmbre m'inquiète , 
Une voix dans mon cœur s'élève & me répète :' 
„ Le Souverain desCieux vous conduit du trépas 
„ Vers lUlullre Pajtcur, qui guidera vos pas,,. 
Et mes feris : (revenus d'un appareil Noéturne, 
Qui couvre les tombeaux dans un heu 'l'aciturne, 
Où repofent les os de nos Pajlmrs pafTés : ) 
Se tournent vers les Corps des Savans HérilTés 
. .Redoublons, s'il fe peut, l'ardeur qui nous anime, 
•Rélevons nos accens fur un ton plus fub'ime, 
Ofons d'un faint Savoir célébrer la Grandeur » 



Ofons d'un vrai Savant toucher la Profondeur. 
Je n'envifage plus un ProfeJJeur , un Maître , 
Un Héros Pliilopiphc , un Sage & digne Prêtre, 
UnilTant aux Honneurs de fes Doéles Exploits, 
Trois Lauriers dans un an recueillis dans les Loix. 
Plus haut que ces Dégrés il avance fans peine. 
Tandis qu'en peu de jours un feul goût , qui l'entraine. 
L'élève au Doctorat , dans ces Auguites lieux, 
Où la Sageffe enchante & la Terre & les Cieux. 
Il s'unit aux Héros, qui remplis de Lumière, 
Sondent les profondeurs de la Morale entière, 

Inflruifent les Savans, enfeignent les beaux Arts; 
Sur eux tout l'Univers vient porter fes regards. 
Ces Oracles du Ciel ont des routes diverfes , 
Toujours pieux, conlants, dans les triftes traverfes; 
A leurs yeux éclairés tout fier préfomptueux 
Se dévoile, & fe change en fimple glorieux. 
Ces Héros de Pallas font la Bafe admirable. 
Qui confond l'hérétique , 8i là fecle exécrable , 
Ba 



Î2 



Algemeyne Vcr\amelinge der Werken 



Ils montrent les erreurs , aux yeux de l'Univers , 
De nos fiers Ecrivains, qui font dans les travers. 
De ces Chefs aflemblés la fentence eft frappante ; 
Aux méchants redoutable, inftruâ;ive, &c prudente; 
Près de nos Souverains ce Corps eft refpedté. 
Autant qu'en ces nos jours par l'orgueil redouté. 
Et Wellens jeune encor', dans ce grand Affemblage, 
Montre depuis vingt ans fa force, & fon courage ; 
Il brille dans ces lieux comme un Aftre éclatant. 
Qui ralTurant l'Eglife en eft un Ornement. 
L'immenfe profondeur de la Tliéologie 
Les Arts, les Droits Humains, & la Philologie 
Enflamment le Savoir , & les beaux fentimens 
De ce Savant Héros, plein de Difcernemens. 
L'/ïé6reu , le beau Z>flrm,le Grec ,& d'autres Langues 
Répandent leurs beautés dans ces Doétes Harangues; 
Sa Gloire, & fes Vertus, pour toute éternité, . 
Exalteront fon Nom dans la Poftérité. 
Le redoutable bras du Très-haut le féconde, 
Son Zèle & fon Savoir font plus forts que le Monde, 
Inflexible aux revers, il prêche, fans terreur, 
La candeur de la Loi, la Gloire du Seigneur. 
Que fon Difcours eft prompt ! que fa Morale eft pure! 
Inftruit en grand Docteur dans la Sainte Ecriture , 
Il rend de vive voix des Juifs mêmes Chrétiens, 
Fait vivre en Jesus-Christ des plus Savans païens. 
Le Philofnphe épris fe décide à le croire. 
Devient plus éclairé dans la Très- Sainte H'iftoire , 
Les efprits les plus forts, par fa voix étonnés. 
De leurs égaremens vers Dieu font retournés. 
Inftruits par ce Duckur ils fentent l'impofture 
Du lier Hclveûus , de Bayle , & à.'Eplcure , 

De Frerèt , Bdlugbroke , & du fameux Roujfeiu , 
Efclaves de l'erreur , malgré qu'ils aient du beau. 
Nul ne fait comme Lui la manière d'inftruire, 
Kul fur les pallions n'exerça tant d'Empire; 

Qui plus que ce Héros doit régner fur les cœurs. 



Prodige de nos jours par fes talens Vainqueurs? 
La Grèce dans fon tems n'eut pareil en partage; 
Le feu du Saint-Efprit embrafe fon courage , 

Quand ylnven remué d'un tranfport violent. 

Semble vouloir palier & le jour & le vent. 
Le pur & tendre Amour , pour l'Objet de fa Gloire, 
Sait éblouir les yeux, l'Efprit, & la jMémoire; 

L'amour fait prévenir , fe troubler fans raifon , 

Craindre fans fondement pour quelque illufion. 
Mais telle eft la Bonté de notre Impératrice , 
Le Symbole éclatant de la Sainte Juftice, 

La Bafe des Conlèils, ou retentit la Voix, 

Qui confirme les Vœux après un digne Choix. 
Wellens revient à nous, en Grâce Anvers abonde! 
Malgré Gand , & Namur ; /pres & Ruremonde; 

Malgré que le Brugeois, d'un air tendre & pieux, 

Ofa le propofer , le demander aux Cieux. 
Entre-tems il approche & je le vois paraître , 
Dans l'Appareil Sacré d'un Pajieur qui doit paître ; 

Accourez cbers Moutons. . . ils viennent l'entourer; 

Jufques à fon Palais il ne fait pénétrer. 
Très-IJluftre Pajieur, c'eft ton Troupeau paifible, 
A votre avènement plus que jamais fenfible ; 
vers vous font tous nos cœurs;notre amour,notreeipoi'r 
Semblent raOafiés par le bien de te voir. 
envers vous a vu naître, & fon impatience 
Vous obtient à la fin pour prix de fa Confiance ; 

Ne craignez rien Pajieur, ce Troupeau vous chérit; 

Dans nos murs enchantés, l'amour vous introduit, 
envers Vous dit; ''c'eft vous„(ouij'aidroitde le croire,) 
„ Qui quatre fois déjà me rempliflèz de Gloire, 

„ LeCiel connoit pour moi taTenJrefTe & tesSoins> 

„ Il faura méfurer ta Vie à mes befoins,,. 
Dieu ! bénilTez fes jours dont les nôtres dépendent; 
AccomplilTez les Vœux qui vers le Ciel s'étendent; 

Retranchez de nos ans pour prolonger les Siens; 

Ce font les vrais Défirs de la Ville, & les miens. 



JEc/oga, five Carmen Paflorltium , emptato , Omnum F'ot s Paftori, lllufirijjimo Reverendijfimoque Domino ^ 
Domino JACOBO THOM/E JOSEPHO ff'ELLEJSS, ekcio , confirmât!), inau^urato, ac Pontificali infula 
exornato Xf^I/. yJntverpienjîum Epijcopo eX affeCtU CongratULantIs DonatUM. 

ç EPISTOLA GRATULATORIA. 

O/ Do&rina comparatur labore , fovetur Jîudio, dillgentlâ promovetur ; fi F'inus excolitur pletate , prudentiâ 
ftahihtur ,perficltur vl^ilantiâ ; necejfe ejî , ut , qui Saplentits confequenda fe cupldum profitctur , f^ircutisquè prtejian- 
Uam cordi liabct , & dcbita Piogrejfui prcemia , & consruas Prob'-tati laudes obiine.it. 

Quid enlin tam di^aum , aut pr^fentiuni , aut fuiurorum icmporuni encomils , quani in tantâ Populi multitudiM 



van fyne Hoogmerdigheyd J. T. /. Wellens. 1 3 

tKiJiere pfiS/ertlm tlnum , qui , quoJ fint magnis conatibus non comparatur , indcfijfâ alacritate aJeb perfcdt , ut 
de ejus laudlbus nulla lingua contic^ifcat ? 

Hahetnefcio quid fpkndoris & ^ftiniationis Scientia illa,qu<e velut i per gradus non-interrupto zelo ad fummum 
Dignitatis faftigium eniütur : Non caret pretio ac commendatione f^lta , qux ajjiduâ morum culturâ expoUtur > 
fiiâquè ReliquùS imagine ad parem imitationem exhortatur. 

^des igitur Beneficiintiffimum Sidus, & difufos aliquot annorum ferie clarioris Famts radios natjUtiis /edibns 
Hodie prafertim communicas : produ&x abfcntix moram fuavijjima- Pnefcntia compenfat : aJcJl Tecum rerum oni- 
nium Projpcritas , & quem animo compledlcbamur Antverpienfem , intuemur , & fabnamus Epifcopiira. 

Ilabcmàs enimverö , quod Deo Optimo Maximo refcramus in acceptis , Dignitatis veftrte prxftntem Eminentlam., 
felicitatis nnjïra: fummam, Civium omnium coroncta dcjideria ; quod tamdiu optavit,id demiim