(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Glossarium mediæ et infimæ latinitatis conditum a Carolo du Fresne, domino du Cange, auctum a monachis ordinis s. Benedicti, cum supplementis integris D. P. Carpenterii, Adelungii, aliorum"

Google 



This is a digita] copy ofa hook inai was preserved l'or general ions ori library sIil'Ivl-s before il was carelli! ly scanncd by Google as pari ol'a project 

to make the world's books discovcrable online. 

Il has survived long enough l'or the copyright lo expire and the hook to enter the public domain. A public domain hook is one thai was never subjecl 

lo copy righi or whose legai copyright lenii has expired. Whether a book is in the public domain may vary country lo country. Public domain books 

are our gateways to the past. representing a wealth ol'history. culture and knowledge that's ol'ten dilììcult to discover. 

Marks. notaiions and other marginalia present in the originai volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 

publisher lo a library and linally lo you. 

Usage guidelines 

Google is proud lo partner wilh libraries lo digiti/e public domain malerials and make ihem widely accessible. Public domain books belong lo ihc 
public and wc are merely their cuslodians. Neverlheless. this work is expensive. so in order lo keep providing ibis resource. we bave taken steps to 
prevenl abuse by commercial parlics. mcliidiiig placmg Icclmical reslriclions on aulomaled uuerying. 
We alsoask that you: 

+ Make non -commercial use of the fi Ics Wc designed Google Book Search for use by individuai, and we recjuesl that you use these filcs for 
personal, non-commerci al purposes. 

+ Refrain from mttoinatcd querying Dono! send aulomaled uueries ol'any sorl to Google's system: II' you are conducting research on machine 
translation. optical characler recognilion or olher areas where access to a large amounl of lext is helpl'ul. please contaci us. We cncourage the 
use of public domain malerials l'or illese purposes and may bc able to help. 

+ Maintain attribution The Google "walermark" you see on each lìle is essenlial l'or informing people aboul ibis project and hclping them linci 
additional malerials ihrough Google Book Search. Please do noi remove it. 

+ Keep it legai Whatever your use, remember that you are responsive for ensuring ihat whal you are doing is legai. Do noi assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the Uniied Staics. thai the work is also in ihc public domain for users in other 

counlries. Whelhcr a book is siili in copyright varics from country lo country, and we can'l ol'l'cr guidancc on whelher any spccilìc use of 
any spccilic book is allowed. Please do noi assume thai a book's appearance in Google Book Search means il can bc used in any manner 
anywhere in the world. Copyright iiifriiigcmcnl liabilily can bc quite severe. 

AIhuiì Google Book Search 

Google 's mission is lo organize the world's information and to make it uni versai ly accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discovcr ihc world's books while liclpmg aulliors ami publishcrs rcach new audicnecs. You cari scardi ihrough the full lexl ol'lhis book un the web 
at |http : //books . qooqle . com/| 






>*••;*>.• 



■-s& 



, ^ 



-Qv 






AA'^ 



From the Ewald Flugel Library 



^.^A. 



O'Vv 



a/s 



AV 






CV\ : - 






^V>\ 



'^\ 



■'*/V~ 






'*K/* 






^S ^ /"> >~N 






^•^/^ 



/-\ /~ 



<<. 







UELAffl) -SlftHEOHD vPVNTO^l^TWERSI^ 



r\ A 



^ 



/£s\& 



r* ,- 






vA> 



^AAAAAaa 



^^A 



■„ V \ 



A^ 



/^ ^ 



■Oc/Vy 



/O/Tn 



-v - 



'~\ 



'A.A/* 



ir. 



/Os -/"N ,0 



/-V^ 



£\/^ 



/•*> 



SS 



^AAÀAAa 1 



O, /Av 



■<\ -^ 






V 






'^V\^^ 



N -r> 






-./^N-', 

^"S^ 



7S 













<"*V 






^ A .• ^ 













^^■Rv5**3fiW"ll*ki. ìì >-*»%-'••**-.*•,-" '•-T^.tt:-5.v/«. < ^tJ'vVi^v-Y'* •^V-s* Tiravi* ■- #ae? »i»L » 



T . '..-• ^~- V* -V. '" \ K I < ' . . ,»- 











^^■éwtó» 



GLOSSARIUM 



MEDILE ET INFIMA LATINITATIS 



TOMUS VII. 



filGL* BBNEDICTINORUM : 






1 Prseponltur vocabulis fl e novo addilla. 
SUff" Prseponitur explicationibus quìbus aut apertius Cangi! sententia eiplanatur, aut emendatur optalo. 
[ ] Includuntur qua) in ipsum textum Gangli inserta sunt. 



• Additamenta Carpenterii separatim posila. 

[*] Ad ci ita menta Carpenterii Cangiano textui inserta, 
oo voces novee quse in bac editi ime accesserunt. 
[**] Additamene Editoris suis locis inserta. 

Iis qute sunt Adelungil subjectum adel. 

SIGLj: NOSTRS EDITIOXIS : 

* Additamenta Editoria suis locis Inserta. 

Iis qua» sunt Diefenbachi subjectum dief. 

Ila qua sunt Aloisii Fiuti, Eq. Biblfoth. municip. Bonon. Prmf., subjectum Fr. 



GLOSSARIUM 

MEDILE ET INFIMA LATINITATIS 

Cokditum A CAROLO DU FRESNE 

DOMINO DU CANGE 

AUCTOM 

A MONACHIS ORDINIS S. BENEDICTI 

CUM SUPPLEMENTO INTEGRIS 

D. P. CARPENTERII 

ADELUNG1I, ALIORUM, SUISQUE 



G. A L. HENSCHEL 

SEQUUNTUR 

GLOSSARIUM GALLICUM, TABULE, DiDICES AUCTORUM ET RERUM, DISSERTATIONES 

EDITIO NOVA aucta pluribus verbis aliorum scriptorum 

A 

Léopold FAVRE 

Membro de la Sodété de l'Histoire de France et correspondant de la Société des Antiqiuires de Frante. 



TOMUS SEPTIMUS 
R-S 




NIORT 
L. FAVRE, IMPRIMEUR-ÉDITEUR 



1886 
TOU3 DROITS RÉSERVÉS 




217221 



»• 






• " • 



GLOSSARIUM 



_" • • 



AD SCRIPTORES 



* • • • 



• •• 



m a • 



• •• 



MEDILE ET INFIMA LATINITATIS 







RAB 

R. Litteba numeralis, qua 80. deno- 
tati unde versus : 

OcloginU dabll Ubi R. fi quii aam mmMrabtft. 

Seu ut habet Ugutio : 

OetoginU feeit numerum, qua dicitur lise R. 

Eidem lltera si linea recta superadda- 
tur, 80. millia significai 

R. in superscriptione cantilena, recti- 
tudinem vii rasuram non abolitionis, sed 
crispationis rogitat. Notkerus Balbulus 
Opusc. Quid singulm literm significent in 
superscriptione cantilena. Vide A. 

* R, prò S. et vicissim, sapius apud 
Scriptores, tum Latinos tum Gallicos, 
medli sbvì. Qusssere, prò Qumrere. Rasi' 
tas, prò Raritas. Apua nostra tes vero id 
maxime obtinuit sub Ludovico XI. Me- 
sire et Mesirier, prò Merise et Merisier. 
Vide supra Mesin. Charuble, prò Cha- 
suòle ; Fuseur prò Fureur. in Lit. 
remiss. ann. 1481. ex Reg. 209. Char- 
topb. reg. eh. 151. 

1 RABA, prò Rapa. Processus de Vita 
S. Yvonis, tom. 4. Mail pag. 550 : Ali- 
quando comedebat Rabas coctas cum fa- 
rina. Raphanos intelligunt viri docti ; 
sed coqui non solent Raphanl : malim 
ergo pastinacas hortenses intelllgere, 
quas farina conspersas interdum coqui 
notum est. Cseterum occurrit eadem 

vn 



RAB 

vox Roba prò Rapa in Cbarta ann. 1891. 
apud Thomasserium in Consuetud. Bi- 
turic. pag. 245 : Habebunt decimarti bla- 
dorum et agniculorum, canapium, Roba- 
rum et aRarum rerum crescentium in 
dieta parochia. Alia ann. 1114. apud Ste- 
phanotium tom. 4. Fragm. MSS. pag. 
l8 : Decimarti de agnis, vitulis, Rabis, 
lino et omnibus leguminibus. Rursum 
occurrit apud Baluzium Hist. Tutelen- 
8is col. 485. 

° Napus, rapa species, Gali. Navet, 
alias Rade et Rabbe. Glossar. Provine. 
Lat. ex Ood. reg. 7657 : Roba, Prov. 
rapa, rapula ; vulgari idiomate, Rabo. 
Lit. remiss. ann. 1450. in Reg. 186. 
Chartoph. reg. eh. 71 : En laqueUe terre 
ilz semerent aes Rabes ; et quant ce vint 
à la saison de cueillir et amasser lesdittes 
Rabes, ilz arriverent avecques leurs beufz 
et deux charrettes. Ali» ann. 1468. in 
Reg. 197. eh. 22 : En icellui héritaae, qui 
estoit tout seme de Rabbes, etc. Vide in- 
fra Rabea. 

° Robe praterea nostratibus dieta, 
Pars tibia© crassior, sura, vulgo le Gras 
de lajambe : unde lisdem Rabache nun- 
cupatur Vestis, qua tibias et crura te- 
git. Glossar. Lat. Gali, ex God. reg. 
4120 : Rabache dicuntur sar aballa, quia 
crura et tibias tangunt (f. tegunt). Lit. 
remiss. ann. 1455. in Reg. 187. eh. 255 : 



RAB 

A l'oceasion duquel cop ledit Valete... en 
tumbant se va attaindre de la coianie, 
qu'il tenoit, en la Robe ou mol de lune 
de ses jambes, en lieu mortel, que Veti 
appello le bargault. 

* RABACIA, Rabascia, Occit. Rabasso, 
Luteola, pianta species. unde color 
flavus efficitur, Gali. Rotasse. Leuda 
major. Carcass. MSS. : Item prò senato- 
rio Rabacim,... if. den. Turon. Leud® 
minor. MSS : Item de Rabascia,... de 
sextqrio duos denarios. Ubi versio Gal- 
lica ann. 1544 : Item pour chacun cetier 
de Rabaese, etc. 

° Rabas3A, Eadem notione. Stat. ar- 
tis parator. pannor. Carcass. renovata 
ann. 1466. in Reg. 201. Chartoph. reg. 
eh. 121 : Item quoanullus possit... tingere 
seu tingi facere aliquos pannos, caput 
seusignum cotonis nabentes f ... cum vite 
seu Rabasso,... nec cum alio falso seu 
vili tinctu. 

° Rabace vero Instrumentum est pis- 
catorlum, in Stat. baillivi Senon. ann. 
1827. Inter Ordinat. reg. Frane, tom. 2. 
pag. 12. art. 9 : Nous aeffendone la Ra- 
bace à touzjourz. 

* RABAIM, Titulus libri inter illos 
memorati, qui in Charta fundat. mo- 
nast. Bonse-val. ann. 1242. dantur, ut 
fratres possint liberine sanctm contem- 
platimi vacare et studio, inter Instr. 



RÀB 



RAB 



RAB 



tom. 6. Gali. Gbrist. col. 488 : Burnus 
primam pattern et secundam Rabaim,*el 
librum Aurora, .% 

RÀBÀLÀ, Gali. RabaU, Instrumen- 
tum quoddam operarium nescic'cQiDd, f. 
Runcma, vulgo Robot. Lit.réqiiss. ann. 
1891. in Reg. 142. ChartODÌj>refr. eh. 57: 
Boy 8- Rome print un inssrumént, appella 
Rabale, dont il frapppfie suppliant sur 
sa teste ;... et se avansfcjpour le re/ferir 
de ladite Rabale. . '• • \ 

1 RABANICE FiflàejpBem abbatiam gu- 
bernasse dicitur Sigèhardus Abbas, hoc 
est, laudabilfter, more Rabani decesso- 
ris. Vide-„tonJ» 3. Annal. Benedict. 

lUUuQMj. 'Will. Brito in Vocab. MS : 

A8Ìlu*.Aièitur Rabanus, ecilicet musco, 

quq* jtiinulat boves % quam Graeci sestrum, 

fiutici' Robonum voeont. [° Adde ex ani- 

. •nrad-versionibus D. Folconet : mendose 

\ scriptum, prò Tabanus, olorpoc, Gali. 

••JTaon.1 

1 RABARIA, prò Rauboria, Furtum. 
Rabarias et furtum comtnittendo, in Li- 
teris ann. 1850. apud D. Secousse tom. 4. 
Ordinat. Reg. pag. 40. Vide Roub. 

© RABASCIA, Rabassa. Vide supra 
Rabacia. 

1 RABASSARIA, Locus tuberi bus abun- 
dans, a Provinciali Rabasso, Tu ber, 
Gali. Truffe, in Charta ann. 1480. ex 
Schedis PrsBSidis de Mazaugues. 

RABASTA. Charta pedag. castri de 
Lee ann. 1268. ex Cod. reg. 4659 : In fusto 
de Rabasta accipitur in duodeno j. den. 
Vide infra Rabdus. 

° RABATERE, a Gallico Rabatre, Re- 
tundere, eludere. Lit. remiss. ann. 1397. 
in Reg. 152. Chartoph. reg. eh. 86: Dic- 
tus locumtenens evaginato tuo gladio, re- 
vocava gladium dicti presbiteri, Roba- 
tendo ip8um et stridendo xn parte gla- 
dium prssdictum. Vide infra Rebatere. 

1 RIBATTERE. Laurentius in Amal- 
thea : Rabatto, Vitro citroque, sursum 
deorsum deambulo. 

° Nostri Rabattre alias dixerunt, prò 
Biffer, révoquer, abolir, Obliterare, res- 
cindere, abrogare. Lit. Phil. VI. ann. 
1828. in voi. 12. arestor. parlam. Paris. : 
Donnons en mandement à nos amez et 
feaux les Gens tenans nostre parlement, 
qu'ilz facent Rabattre de nos registra, 
quelque part que ce soit, le ban d'Antoìne 
. Pessaigne chevalier. Ali© Caroli VI. 
ann. 1895. tom. 8. Ordinat. reg. Frane, 
pag.. 62. art. 1 : Que le tiers et prouffit 
que nous prenons et avons accoustumé 
prendre du sei vendu en gabelle en nos- 
tre royaume ou paiz de Languedoul, soit 
Rabbatu et dès maintenant le Rabatons. 
Vide supra A balere. 

Iisdem Rabatement, prò Rabais, De- 
duetto, diminutio. Charta Phil. comit. 
Ebroic. ann. 1820. ex Tabul. episc. Pa- 
ris. : Pour le prie dessusdit et en Raba- 
tement desdictes cent livres Toumoys de 
rente. Rabas, eodem sensu, in Stat. ann. 
1370. tom. 5. Ordinat. reg. Frane, pag. 
857. art. 8. Rabat vero est muri recessus, 
vulgatius Relais vel Retraite, in Lit. re- 
miss, ann. 1379. ex Reg. 114. Chartoph. 
reg. eh. 804 : Icellui exposant mist sa 
lanterne sur un Rabat du mur, audessouz 
de la couverture d'icelle maison. Alise 
ann. 1414. in Reg. 168. eh. 183 : In qua 
camera, videlicet supra quemdam relays, 
Gallice Rabat, in loco absconso, etc. 
Contre-rabat vero appellatur Camini 
testudo, vulgo Manteau, in Lit. remiss, 
ann. 1465. ex Reg. 194. eh. 84 : Laquelle 
chandelle alumée le suppliant attacha à 
ung Contre Rabat, estant en leur cham- 
bre, Hinc Rabat jour, prò vulgari Le 



jour tombant. Inclinata et decedente 
die, in aliis Lit. ann. 1370. ex Reg. 100. 
eh. 861 : Comme le suppliant passoit par 
devant Vostél dudit Claye à Tournay à 
heure d'entre deux xvignorons Rabat jour, 
et en passant trouva ladite Berte cUnant 
les fenestres dudit hostel. Eodem signifi- 
cati! Rabbuiare dicunt Itali. 

° Est et ludi genus ejusdem nomen- 
clature, in Lit. remiss. ann. 1880. ex 
Reg. 118. eh. 148 : Et quant vint après 
disner s'entretrouverent en la ville à un 
gieu de Rabat. 

1 RABDUS, Virga, Scipio, bacìi lus. Gr. 
Sà6£oc, in Vita S. Mercurialis Episcopi 
tom. 8. Aprilis pag. 756. 

° Reboule, fustis, quo utuntur bubulcl. 
Lit. remiss. ann. 1395. in Reg. 148. 
Chartoph. reg. eh. 821 : Un boston que 
les bouviers et pasloureaux portent com- 
munément, nommé Reboule ou pois. 
Alise ann. 1410. in Reg. 164. eh. 231: 
Iceulz compaignons garntz de gros leviers 
de charretes, de grosses Reboules et autres 
embastonnemens. Riboule, in aliis ann. 
1397. ex Reg. 152. eh. 228 : V exposant 
vint à sa femme atout un petail ou Ri- 
boule, etc. Pro instrumento piscatorio, 
oecurrit in aliis Lit. ann. 1451. ex Reg. 
185. eh. 258 : Une Riboule, de quoy le 
suppliant avoit accoustumé pescher. 

© RABEA, ut supra Roba, nostris etiam 
Rabete. Pactum in ter prior. de Fon ti bus 
et consul. ejusd. villae ann. 1310. in Reg. 
46. Chartoph. reg. eh. 33 : Contradixe- 
rant reddere et solvere eidem priori et 
monasterio... decimai seu primttias de 
Rabeis seu royas, gaydis, feno, lino, ca- 
napi, etc. Lit. remiss. ann. 1392. in Reg. 
144. eh. 191 : Le suppliant mist icelle 
moiette et la couvri en paille de Rabete. 
Ubi si stricte accipienda est vox paille, 
ad Rabaciam seu Iuteoiam rectius Ra- 
bete pertinebit. Vide infra Rabina. 

° RABES, Norwegis, Daemon. Vita S. 
Barthol. eremi tae tom. 2. Jun. pag. 834. 
col. 1 : Quadam autem die se juvenis qui- 
dam ei in itinere junxit, qui malignum 
spiritum adesse conspiciens, quem pro- 
vincia illius incolse Rabem vocant. [°° Vide 
Grimm. Mythol. German. pag. 558.] An 
inde nostrum Rabat, quo Lemures si- 
gnificali tur ? certe ab eo Rabater, prò 
Inconditum strepitum edere, qualem 
solent lemures, uti somniabant. Lit. 
remiss. ann. 1482. in Reg. 208. Char- 
toph. reg. eh. 242 : Lesquelz supplians 
oyrent Rabater pormi la maison, en Ielle 
maniere quii sembloit que la foudre et 
tempeste y feussent. Vide Menag. Dic- 
tion. in hac voce. Rabuquier, eodem 
sensu. in aliis Lit. ann. 1411. ex Reg. 
165. eh. 86 : Lequél le Cloyer oyans Ra- 
buquier en sa maison, se releva pour sa- 
voir que c'estoit. 

Rabet vero, Instrumentum musicum 
vi de tur, quod Hispanis Rabel dicitur, 
lyra rustica, barbitus, vulgo Harpe, 
luth, in Lit. remiss. ann. 1452. ex Reg. 
181. eh. 194 : Le suppliant entendi que 
plusieurs gentilshommes aloient à l'ostél 
de Marquet de Villiers, pourpasser temps 
avecques lui et avoient ung Rabet. f. leg. 
Rebec. Vide infra Rebeca. 

° RABESCERE, Rabire, rabie agi tari, 
Hisp. Rabiar. Vita B. Davanz. tom. 2. 
Jul. pag. 529. col. 1 : Mulier fremens, 
dentibusque Rabescens, et tanquam aper 
rugiens, et maximo moerore spumans ore 
suo, clausis oculis semimortua cecidit. 
Vide Rabiar e. 

1. RABIA, Rabies, Xu<r<ra, in Glossis 
Lati no- Gratis et Grseco-Latinis. 

2. RABIA, Invasor et rapax, epithe- 
ton cujusdam Widonis, de quo Joannes 



vm. PP. in epist. ad Car. imper. tom. 
9. Collect. Histor. Frane, pag. 196 : Ce- 
terum de Widone Rabia, invasore scilicet 
et rapaci, vestra gloria subveniat, et eum 
de finibus nostris... ejicere modis omni* 
busiubeatis. Vide infra Rapius. 

1 RABLARE, vel Rabire, Rabie affligi, 
furere. Glossa Lat. Graec. et Graec. 
Lat. : Rabiat, Xv<r<ra. Et mox : Rabio >ua- 

98 Ci). 

1 RABIDICIMBA, vel Rabidikimba, ut 
una voce legendum censet Vossius lib. 
3. de Vitiis serm. cap. 41. Cymba velox. 
Abbo de Obsidione Lutetiae lib. 1. vers. 
875: 

Corriptant tornai RabMWmhM satit alta». 

Plures legunt di visi s voci bus Rabidi 
cimbas. Vossium consule loco citato. 

° RABIDITAS, Rabies. Glossar. Gali. 
Lat. ex Cod. reg. 7684 : Rabiditas, En- 
ragerie. Vide infra Rabiositas. 

» Exstant in Reg. 176. Chartoph. reg. 
eh. 450. Literae remiss. ann. 1446. prò 
h omini bus villae de Vissous prope Pari- 
sios, qui hominem rabie agi tatù msuffo- 
caverant, ne rabiei aestu abreptus, fidem 
catholicam Deumve ejuraret. 

1 RABIDULUS. Vide mox in Rabulus. 

1 RABIECULA, Parva Rabies, Joh. de 
Jan uà. 

° RABINA, Affer rabis seu napis consi- 
tus, n a pina, Hisp. Rabanal, nostris 
alias Rabiere. Charta ann. 1073. ex Ta- 
bul. S. Vict. Massi I. : Ego Pontius mo- 
nachus S. Victoris dono duas Rabinas, 
quas mihi donavit avia meo, una earum 
nominatur Busigada, altera Panperdur... 
Martinus Rodoardus victus per duellum 
fecit guirpitionem ipsarum Ràbinarum 
in manu Petri camerarii. Lit. remiss, 
ann. 1456. in Reg. 187. Chartoph. reg. 
eh. 184 : Le genare du suppliant prist 
une vache... en une Rabiere du sup- 
pliant, pour ce qu'il la trouva en icelle 
Rabiere pasturant. Vide supra Roba et 
Rabea. 

RABI0LA. Epistola Tvonis Narbonen- 
sis de crudelitate Tartarorum, apud 
Matth. Paris ann. 1243 : Cremonam tan- 
dem perveniens, oppidum in Forojulii ce- 
leberrimum, nobilissima Paterinorum 
bibi vino, Rabiolas, et ceratia, et alia 
illecebroso comedens, etc. Vide conjectu- 
ram Vossii, qui prò ribiolis, seu uvis 
crispis acci pi t. 

3y Lemovices napum seu raphamim 
vocant Rabiolam ; sed hanc Inter cibo- 
rum delicias numerari non est verisi- 
mile. 

° Adde ex animadversionibus D. Fol- 
conet : forsan Radiolas legendum est in 
Matth. Paris, quae olivae sunt. Vide Isid. 
Origin. lib. 17. cap. 7. At si Rabiolas 
cum Vossio, quae sunt uvae crispae, di- 
mi nu tivù m est vocis Arabicae Ribes, 
grossularia. Consule Menag. Orig. Ita!, 
ad vocem Raviuoli et Orig. Daufln. 
voce Raviola. 

« RABIOSITAS, Rabies, furor, Ital. 
Rabbia. Mirac. S. Ruflni tom. 6. Aug. 
pag. 820. col. 1 : Adolescentula terribili 
pallore vehementer affecta, et prte nimia 
Rabiositate nunc terram pedibus calci' 
trans, etc. Vide supra Rabiditas. 

Ì RABIRE, Furere. Vide supra Rabiare. 

HABITUS. Arnoldus Lubecensis lib. 2. 
cap. 7 : Dux igitur applicane ad Acca- 
ron, magni (ice susceptus est ab Accaro- 
nilis, et ascensis equis, Rabitis, mulis, 
auidam etiam asinis, processerunt ad ur- 
oem Hierosolymitanam. Nihil hoc loco 
Henricus Bangertus commenta tor, ut 
solet in locis difflcilioribu* silere. 

RAB0, MensursB species, Ugutioni ; 



RAG 



RAC 



RAG 



hojus meminit 8. Augustinus Epist. 
49. quaBSt. 4. 

RABOINUS, Rabuintjs, Moneta spe- 
cies in regno Hìerosolymitano et 
Cyprio. Forma colligendi census prò 
regno Hìerosolymitano apud Willelm. 
Tyrium lib. 23. cap. 23 : Si vero 
prmdicli 4. eelecti, qui ad hoc depu- 
tati sunt. cognoverint prò certo, quod ali" 
eujue substantio non valeat centum By- 
zantios, accipiant super eum foagium, %d 
est, prò foco Byzantium unum : quod si 
non poterint integrum, accipient dimi- 
diutn ; et si dimidium non poterint, acci- 
pient Rabuinum. Constìtutio Odonis Le- 

fati contra Siraoniacos lata in Concilio 
yri» ann. 1254 : Item prò sponealibus 
contrahendis exiguntur a prmlatis qui" 
busdam tres solidi, sive Raboinus unus, 
velaliud pretium. Occurrit ibi rursum 
infra. Ha beta r in Consuetud. Britan- 
nica art. 255. vox Rabine, sed alia signi- 
ficatione. * 

* RABOLDERIA. Res, nescio qu®, cen- 
sui obnoxia. Redit. comitat. Namurc. 
ann. 1265. ex Reg. Cam. Comput. Insul. 
sign. Papier velu fol. 9. v : Et si a li 
cuens cascun an ah Noel dou cene de le 
Rabolderie, troie deniers. An locus, ubi 
ludus in quo follis, quem Rabote voca- 
bant, propelli tur, exercetur ? Lit. re- 
miss, ann. 1892. in Reg. 143. Chartoph. 
reg. eh. 169 : A une foule ou Rabote, qui 
estoit en la parroisse S. Marlin du Tour- 
neire ou baillagede Coen. Et uteumque 
spectat alia ad pi la ni ludendi ratio, qu» 
Aus Rabrouées nuncupabatur, quod vic- 
tus non pecunia multabatur, sed verbis 
tantum reprehendebatur asperioribus, 
per jocura tamen. Lit. remiss. ann. 
1869. in Reg. 100. Chartoph. reg. eh. 
863 : Comme plusieurs jeunes gens se 
jouassent en la ville d'Amiens à la pelote 
par maniere d'esbalement, sanz ce qu'il 
courust pour leditjeu or, argent, ne gai- 
aeure ; mais est ledit jeu tout commun, et 
le dit l'en Aus Rabrouées, à quoy hommes, 
femmes et enfant se jeuent communetnent 
en ladite ville, 

j RABUDULUS. Vide raox in Rabulue. 

1 RABUINUS, Moneta species. Vide 
Raboinus. 

1 RABULARE, Instar rabularum de 
foro nimia verbositate ferire aures au- 
ditor um, Vossio lib. 4. de Vitiis serm. 
cap. 19. ex Gemm» Vocabulario, atque 
inde, inquit, Belgicum Rabbelen. 

1 Rabulatio, Clamor rabul». Rabu- 
latio forensi*, apud Martianum Capei- 
lam lib. 6. 

1 Ra.bdla.tu8, Eadem notione. Idem 
Capei la lib. 2 : Audiri, licet per strepe- 
reni, nullo potuere Rabulatu. 

RABULUS, Plenus rabie, unde Rabudu- 
lus. Ugutio. [Johannes de Janua : Rabu- 
lus, rabxdus, rabie plenus, rabiei datus, 
furore plenus, iratus, insanus ; unde Ra- 
bidulus diminut.] 

© RABUZATIO, Efflctio, expoli tio. Odor. 
Raynald. ad ann. 1316. num. 11 : Veneno 
magicisque artibue per fabricationem et 
Rabuzationem imaginum, cum incanta" 
tionibus et invocationibus dsemonum con- 
ditarum, ut aiebat, morlem in forre per" 
tentasse, docent Johannis XXII. literss 
episcopo Parisiensi missm. Vide infra 
vultivoli. 

RAGAGHARE, Raca.ssa.re, vox mone- 
tario rum, Aurum vel argentum ab alils 
metallis, qu» in monetis permisceri 
solent, separare, Gali. Rachacier et Ra- 
chassier. Lit. remiss. ann. 1827. in Reg. 
65. Chartoph. reg. eh. 80 : Berengario 
Lamberti de Ut scia imponebatur, quod 
ipse monetas regia» trabuchaverat et 



Racassaverat, et multa alia... super tra- 
buchione et fusione monetarum nostra- 
rum. Aliae ann. 1332. in Reg. 66. cb. 

1091 : Imponebatur monetas prohibitas 

recepisse,... et majus pretium, quam do- 
minus noster rex ordinaverat, dedisse, 
trabucasse et etiam Racachasse. Reg. 
Cam. Comput. Paris, sign. Pater fol. 
259. v* : Item d'aucuns changeurs ou orfe- 
vres, qui ont Rachacié et affine et fondu 
la monnoie du coingle roy, et e. Rachas- 
sier, in Lit. ann. 1379. tom. 6. Ordinat. 
reg. Frane, pag. 460. art. 8. Vide infra 
Ree /lassar e. 

Racacher nostris, prò Ramener. Re- 
ducere. Mirac. MSS. B. M. V. lib. 1 : 

En tal miniere »'en elle. 
Ce Unt peti qe'il mlt mala, 
Et jela puer si folement, 
Que povertós i«nelement 
A «00 onde le Racacoe. 

RACAMAS, Panni pretiosioris species. 
nostris olim nota. Computum Stephani 
de la Fontaine Argentarli Regis ann. 
1850 : Pour 23. piece et demie de draps 
d'or de plusieurs facons, c'est à savoir 6. 
nacis d'or, 40. escus la piece, 9. Racamaz 
et demy d'or, 80. escus la piece, et 6. ma- 
tebas d'or à faire cottes et manteaux. 
Hinc Hispani Recamar, nostri Recamer, 
prò eo quod Broder dicimus, usurpant, 
seu opere phrygio quid piani exornare, 
seu auro, seu alia materia, quam vocem 
quidam ab Hebraeo Racam, quod est 
acu pingere, seu intexere varia fila di- 
verso™ m color um instar Phrygionum, 
deducunt. 

1 RAC AMATURA, Ornatus vestis acu 
pi et us, ab Italico Raccamare, Acu pin- 

8 ere, Gali. Broder. Modus vivendi in 
ondilo Basileensl apud Marten. tom. 
8. Collect. Ampllss. col. 244 : Hujusmodi 
familiarium vestes non sint breviores 
genu, nec diversorum colorum, nec cum 
scissuris, freppis vel brobaturis seu Roca- 
maturis ; nec deferant catkenas vel alia 
ornamenta, aurea vel argentea, eie. 

RAGAMATUS, Acu pictus, opere 
Phrygio ornatus, Hisp. Recomado, Ital. 
Ricamato. Inventar. MS. thes. Sedis 
Apostol. ann. 1292 : Item unam pulcram 
tobaleam de opere Racamato, laboratam 
per totum ad aurum. Vide Racamas, Ra- 
camatura et Ricamum. 

1. RAGANA, Papi», Genus vestis, scili- 
cet vestis lacera, panniculus, a Gr. fàxo;, 
fdcxtj, vel f iyri, ducto, ut videtur, etymo. 
GIoss. Gr. MS. Regium cod. 930: 'Paxxo;, 
«tepfwybc l|iartov. Anonymus in Para- 
phras. Oraculorum Leonis Imper.: THvec, 

xexap(iivoc, xa\ faxta IvSefiujiivo;. [Plura 

vide in Glossario medi» Graecit. v. 
*Paxoc.] Maxime Monachis tribaitur, 
qui viiioribus et detritis vestimentis 
uti solebant. Varie porro hac vox scri- 
bitur : nam 

Racana dicitur Gregorio M. lib. 9. 
Epist. 75. et Ennodio lib. 9. Epist. 17. 

kachana, eidem Gregorio lib. 12. 
Epist. 16. Anastasio Bibl. in versione 
Vita? S. Joan. Eleemosynarii a Leontio 
script® cap. 9. num. 52. qui et Racha- 
nellam dixit cap. 6. num. 34. 

Rachena, apud Fortunatum in Vita 
S. Radegundis cap. 44. 

Rachina, apud S. Audoenum lib. 2. 
Vita S. Eligii cap. 37. in Regula Magis- 
tri cap. 81. apud Baudouiniam in Vita 
S. Radegundis cap. 4. etc. Vide Notas 
ad Cinnamum pag. 457. Papias MS.: 
Rachina, sfrata lectorum. Edi t us babet 
Rachana. 

2. RAGANA. Anastasius Biblioth. in S. 
Silvestro PP.: Oleum Cyprium libr. cen- 
tum, papyrum Racanae libras mille. 



[Muratorius scribit Rucanas, observato 
tamen ab aliis legi Raeanas.] Infra: 
Possessio insula Machabeo prsestane soli' 
dos quingentos et decem, papyrum mun- 
dum, Raeanas quingentos, Unum saccos 
treeentos. 

* RAGANU8. [e Sanguinis Raeani sive 
lagarii qu» est lacerta magna. » (B. N. 
Ms. lat. 10272, p. 215.)] 

° RACAS3ARB. Vide supra in Raca- 
chare. 

1RAGATARE, Redimere, Gali. Roche- 
ter. Chartularium S. Vandregesili tom. 
2. pag. 2102 : In vadium nobis dederunt 
propter xx. libras denariorum Rothoma- 
gensium usque ad viginti annos , et ito 
ut, si post xx. annos voluerint redimere, 
non de cujuscumque pretto, sed de proprio 
Racatare poterunt. 

BRACCARE, vel ut quidam legunt, 
Rancare, dicuntur Tigrides AuctoriPhi- 
lomel» versu 49. supra vero in Baulare 
dicuntur Reckanare. Vide infra Ran- 
care. 

1 RAGGI, Nautis, Scandularii globuli 
malo afflxi ad faciliorem motum anten- 
narum, Gali. Racages, Racques et Rae- 
quemens, belg. Rak. Llter» Edward! 
Regis Angl. ann. 1338. apud Rymerum: 
Pontos, cleias, bordas, Raccos, cordas, 
canevacia, stapulas, anulos et clavos fer- 
reos, dolio vacua et alia, qua prò hujus- 
modi eskippamento equorum necessario.., 
in navibus poni facias. 

° Hispan. Racamento, ejusmodi glo- 
bulorum series. 

1 RAGELLUM, Species panni. Inquesta 
ann. circi ter 1217. apud Sponi um tom. 
2. Hist. Genevens. pag. 415. ubi de hu- 
juscemodi pannorum confectura: Ra- 
cellum fecit per Rodanum deduci, ut ven- 
der et ur. Vide Rascia 8. Rasura 2. et 
Raxium. 

] RAGEMARE, Racemorum reliquias 
colligere, Gali. Grapiller. Vide locum 
in Rapuqare. 

° RAGEMAT0R, qui racemorum reli- 
quias colligit. Stat. Avenion. MSS. ex 
museo meo fol. 45. v* : Quod nulli Race" 
matores racemare audeant in vindemiis 
vel post vindemias per quindecim dies, et 
qui contrafecerit in duobus solidis punta- 
tur. Racimator et Racimare, in iisd. 
Stat. cap. 105. ex Cod. reg. 4659. Vide 
Racemare. 

RAGEMUS, prò Vinum, quod ex race- 
mis flt. Charta ann. 1402. in Reg. Joan. 
ducis Bitur. ex Cam. Comput. Paris. 

fol. 1186. v* : Donamus medietatem 

decimm et juris decime: bladorum, Race» 
morum seu vini, etc. Hinc Raisiner, prò 
Vinum potare, in Lit. remiss. ann. 1876. 
ex Reg. 109. Chartoph. reg. eh. 278: 
Denisete la Douete, qui est assez envieuse 

et rioteuse, se commanca à moquer 

d'eulx et disi à Perrin.... qu'il avoit bien 
Raisiné ; et lors ledit Jehan li dist : Ne 
nous rigole point de nostre vin , se nous 
avons bien beu, nous l'avons bien paié. 
Rasinné, ni fall or, prò Vinum, mixtis 
acinis aliisve modis reno va tura, vulgo 
Rapè, in aliis ann. 1418. ex Cod. reg. 
.167. eh. 99: Colette a confesse aue elle 
avoit vendu troie pipes de vinc olone et 
deux Rasinnez. Vide infra Raspaticium. 

Ad Racemos Ire in Vineis, Jus 
interdum domini, qui in vassallorum 
suorum vineis racemos suis usibus, 
ante vindemiam, colligere poterat. 
Charta Aymer. vicecom. de Rupeca- 
vardi ann. 1296. in Reg. 77. Chartoph. 
reg. eh. 311 : Concedimus quod nos nec 

h&redes nostri, non eamus nec ire 

possimus in vineis eorum ad agrestam noe 
ad Racemos,.... nisi in vineis illorum, in 



RAG 



RAG 



RAG 



quibus habemus ex deverio ;... et hoc tan- 
tum ad agre*tam, quantum nobia erit 
necessaria per diem, vel ad Racemo* in 
jejunii* Qualuor temporum ) et non ultra. 
Nostris Racimal, prò Cep, pied de vigne, 
vinea, stirps. Lit. remiss. ann. 1896. in 
Reg. 158. eh. 259 : En icelles vigne* *ur- 
pri* de vin, prist plusieurs Racimaux de 
jeune mainplant. 

1 RAGENjUS, prò Racemu*, Uva, Gali. 
Raitin, a pud Rymerum tom. 2. pag. 691. 

\ RACElfS Vinum. Vide in Recentatum. 

Ì RAGETTA. Vita S. Alena» Virg. et 
Mart. tom. 8. Junii pag. 896: Reliquia*... 
in idem feretrum reposuit, demptis tribù* 
vel quatuor ossibus parvi* Aacettm et 
membrorum. Spinam dorsi reddit Hens- 
chenius. Idem signiflcat Graecum £«x'c- 
Sed ali ad sonat infra vox Raseta, quam 
vide. 

1. BAGHA. Wìllel. Malmesburg. lib. 2. 
de Gestis Pontiflc: Ut eliam cauda* Ra- 
charum vestibus ejus affigerent, forte vac- 
carum, ete. 

2. RACHA, Pars pedis. Constantinus 
African. lib. 2. Pantechn. cap. 2 : Pedi* 
calcanei divino est *enaria; est enim 
cavilla, est et calcaneus, et pedi* navicala, 
et Racha, qum sic lingua vocatur Arabica, 
est et pecten, *unt et digiti. Infra : Racha 
4. habet ossa, iria posteria* cum navicula, 
retro juneta ossibu*, etc. 

9 Adde ex animadv. D. Falconet: Pro 
Pantechn. cap. 2. leg. Locor. commun. 
cap. 8. Racha, Racetta, et Rosela, Eadem 
vox est ex Arabico diverse elata, quae 
videtur esse tarsus, cum Pecten Silva- 
tico dicatur esse Inter Rasetam et digi- 
tos. Pecten autem est in manu metacar- 
pus et in pede meta tarsus. Racha proprie 
Arabibus, mola molendinaria , tum 
ungula pedis cameli. 

* 8. RACHA, Prostationis species ; nisi 
tamen legendum sit Tasca. Vide Tasca 
2. Charta Caroli regent. ann. 1858. ex 
Bibl. reg.: Item financias seu Rachas 
burgensium de Forano, qui burgenses 
vocantur stagiarii, qui quolibet anno 
finant prò suis stagiis in festo S. Martini. 

Allud vero est Rach et Racheau, 
Stipes nempe, truncus, Gali. Souche, 
ut videtur. Charta Phil. VI. ann. 1841. 
in Reg. 72. Chartoph. reg. eh. 289 : 

Avons donne aus habitanz de la ville 

de Poocourt... Vusage, qu'il ont en nostre 
forest de Poocourt , de remaison* aussi 
bien de Racheaux, comme il ont fait et 
font desdites remoisons. Alia prò habitat. 
Pontis S. Petri ann. 1866. in Reg. 97. 
eh. 805: Chascun d'eulx ont acoustumé 

prendre et avoir le boy vert en gesant x 

casse ou estaché eanz caable, et celiai 
dont Ven a oste *ept piez de Ione devers 
le Racheau ou la Chouque. Llt. remiss, 
ann. 1459. in Reg. 188. eh. 77 : Aucuns, 

qui avoient amene un Rach de faste, 

vindrent querir le suppliant pour recon- 
gnoistre icellui faste ; et après ce qu'il 
eust recongneu ladite faste et que les 
ragiers se furent départiz pour eulx en 
aler, etc. 

1 RAGHAQIUM. Vide in Rachetum. 

* RACHAMATOR. [Gal lice Brodeur: 
« Magistro Raynaldo Rachamatori prò 
uncla... de perlis. » (Mandat. Camer. 
Apostol. Arch. Vatic. 1417-21, f. 31.)] 

RAGHANA, Raohanella. Vide Ra- 
cana 1. 

» RACHAPTARE, Redimere, Gali. Ra- 
cket er. Charta ann. 1520 : In casa quo 
iidem debitore* dictas pensione* redime- 
rent in posterum et eas Rachaplarent, 
etc. Vide infra Rachetare. 

* RACHARE, Idem quod Raccare. Vide 
supra Baulare. 



» RACHATAMENTUM, ex Gallico Ra- 
chat, Redemptio, certa scilicet pecunia 
quantitas, quam haeres vassalli demor- 
tui domino prsstat prò obtinendo feudo 
paterno, qua illud iterum ab eo emit; 
sed rato et definito modico pretio ; idem 
quod Releveium. Charta ann. 1802. ex 
Chartoph. reg.: Promisit... de/fendere ab 
omnibus impedimenti*.... Rachatamentie, 
financiis, etc. Vide Rachetum et infra 
Reacapitare. 

RACHATATIO, Eodem intellectu. 
Pactum inter Herv. Giemens. doni, et 
episc. Autiss. ann. 1210. inter Probat. 
Hist. Autiss. pag. 269. col. 2: De Raeha- 
tatione terra* mese qum de feodo ipsius 
est x quam ipsi debeo, in beneplacito eju* 
et %n bona submonitione erit. 

1 RACHATTA, Rachatum. Vide Rache- 
tum. 

1 RACHEMRURGI. Vide mox Rachim- 
burgii. 

1 RACHENA, Vestis trita. Vide ita- 
cana 1. 

• RACHETARE, Redimere, Gali. Roche- 
ter. Charta ann. 1285. ex Lib. nig. episc. 
Carnot.: Guido de Saudr evilla mite*, fecit 
homagium ligium domino episcopo, de me- 
dietate quinquaginta solidorum census et 
de feodo, quod Johannes Jordani tenet ab 
ipso apud Poyfonlem. Rachetavit de qua- 
tuor libri* et quinque solidis reddendis 
ad festum B. Remigii. Occurrit rursum 
ibla. ad ann. 1805. Vide infra Reacatare. 

RACHETUM, ex Gallico Rachat, Reemp- 
fio, Redemptio. Idem porro quod Rete- 
vium, certa scilicet pecuniae, quantitas, 
quam ha&res vassalli demortuì domino 
praestat prò obtinendo feudo paterno, 
qua illud iterum ab eo emit, sed rato et 
definito modico pretio, quod Rachetum, 
et Relevium appellatur. Necrologium 
Ecclesia? Parisiensis Idib. Jan.: Qum 8. 
mansurm cum pertinentiis Rachetum seu 
relevamen debent, quoties possessorie 
mutant. Atque ita in Consuetudine Me- 
ledunensi art. 54. Rachetum et relevium 
idem esse dicuntur, tametsi olim diver- 
sum : siquidem redemptio feudi idem sit 
quod Rachetum. Charta Henrici I. Regis 
Angli® ann. 1100: Si qui* Baronum 
meorum, Comitum, vel afiorum, qui de 
me tenent, mortuus fuerit, haeres suus 
non redimet terram suam, sicut tacere 
consueverat tempore patri* mei ; seajusta 
et legitima relevatione relevabit eam. Ubi 
hoc loco, redemptio feudi, est id, quod 
Relevium ad misericordiam, seu Aelief à 
mercy vocant, quod scilicet ab haerede 

§ro rehabendo feudo paterno praBstatur 
omino ad ejus voi unta tem ac benepla- 
citum. [Charta Guillelmi Episc. Cata- 
launensis ann. * 1228. prò Monasterio 
Tiron.: In ipsos transtufit Rachata, ven- 
ditiones, armaturas, equitaturas, laudi- 
mia, relevamenta, tallias, corveias, bian- 
nos, etc] Vetus Fra nei© Consuetudina- 
rium : Rachat se fait tant seulement en 
fief ; et est assavoir, que quiconques 
rachate, il doit le mar d'araent au Sei- 
gneur, de qui il rachate, et luy doit faire 
trois offres alternativement ensemble, 
desquelles le Seigneurest tenu de prendre 
l'une en disant : Je deviens votre home 
de tei fief, et pour le rachat je vous offre 
les fruits de la premiere année, ou la 
valeur d'iceux fruits, ou le dire de* pro- 
degens : Nam prò aliquo istorum quinari 
debet. Vide Stabilimento S. Ludovici 
cap. 60. 

t Rachatum, Eadem notione, in 
Charta ann. 1209. apud Lobinell. tom. 2. 
Hist. Britan. col. 881. Petitiones Brito- 
num ann. 1285. ibid. col. 888 : Petunt 
eommuniter quod balla Britanni** et 



prave* consuetudine*, qum Comes Britan- 
ni» levavit in suo tempore, removeantur 
a tetris et feodis suis ; dicunt enim, quod 
ante tempus istius Corniti* nunquam 
habuerat Comes Britannim ballum vel 
Rachatum de tenie hominum suorum. 
Adde Chartam ann. 1199. apud Marten. 
tom. 1. Ampliss. Collect. col. 1021. Lite- 
ras ann. 1225. ibid. col. 1197. Edictum 
S. Ludovici ann. 1246. Baluz. tom. 7. 
Misceli, pag. 344. de Lauriere tom. 1. 
Ordinat. Reg. pag. 58. et 59. et in Glos- 
sario Juris Gallici v. Rachapt. 

1 Rachadium, Eodem significata. 
Chart» Johannis Ducis Britan. ann. 
1288. ex Arch ivo Castri Brissacensis : 
Conceseimus quod omnes tetrm Alani 
d'Acigneio Militi*, quae habet in Britan* 
nia, tam in feodis quam in doniiniciSj de 
cmtero liberm sint et immune* de omnibus 
bollii* y Rachadiis et g ardii*. 

1 Raohatta, fem. gen. in Literis 
ann. 1817. apud Rymerum tom. 3. pag. 
648. 

1 Raschatum. Liter© Thomas Comitis 
Flandriae et Johann® uxoria ejus ann. 
1237. apud Baluzium tom. 7. Misceli, 
pag. 269 : Personalità acessimus ad ca~ 
rissimum dominum nostrum Ludovicum 
Regem Franche, illustrem, et requisivi- 
mus eum, ut me Thomam reciperet ad 
homagium de terra Flandrim, eidem Regi 
suum offerente* Raschatum ; idem domi- 
nus Rex nobis respondit, quod paratus 
esset me Thomam, facto ex satisfactione 
de Raschato prmdicto, recipere ad homa- 
gium, etc. 

1 Rechatum. Charta Philipp! Frane. 
Regis ann. 1200. apud Rymer. tom. 1. 
pag. 118 : Prmterea nobis dedit Rex An- 

alxm viginti milita marcarum propter 

Rechatum, nostrum, et propter feodo Bri- 
tannim, qum noe ipsi dimisimus. 

Rachetum, Compositio, quam reus 
facit vel sol vi t. ut se a poena redimat, 
le r achei, uti loquimur. Statuto prima 
Roberti I. Regis Scoti» cap. 8 : Nullus 
copiai Rachetum, hoc est Thieft-bute, et 
si quis id fecerit, et super hoc convictus 
fuerit, sit in gravi forisfacto Domini Re- 
gis, et reddat ex finem, quem ccepit de 
lalrone, et ille, qui dedit finem, habeat 

Ì'udicium eicut latro probatus. Ubi Thieft- 
ute, est latronis compensatio. 
RAGHIA. Locus coenosus, Picardis 
Raque. Tabul. S. Dionysii ann. 1280 : Et 
corveias de Rachiis et fossati* , id est in 
desiccandis ejusmodi locis co&nosis, et 
curandis fossatis. Vide Buhor*. 

Lit. remiss. ann. 1896. in Reg. 150. 
Chartoph. reg. eh. 880 : Uune desdittes 
vaches se boato en une Raque ou fosse, 
tétlement et si avant, que elle ne (en) fu 
noyée. Une mare ou tìaaque, in aliis ann. 
1895. eh. 280. un de Enracler, CoBno im- 
mergere, vulgo Embourber. Lit. remiss, 
ann. 1406. in Reg. 160. eh. 824: Icellui 
chariot se feust Enraclé tellement, que 
les roues d icellui cheurent en une char- 
riero, par Ielle maniere que les chevaulx 

Sui le menoient, ne le povoient avoir 
'icelle charriere. Vide Rascia 2. 
RAGHIMBURGII, Judices, in vett. Gloss. 
Comitis adsessores: Sponsor es litis, 
Guillimanno lib. 1. Rerum Uelvet. pag. 
80. in Glossis Keronis, Rahcha est eausa. 
Ita Rachimburgii sunt causarum judices. 
Alii Rachimburgios dictos volunt quasi 
Rechtburgen, ex Germ. Rechi, ree tum, et 
Berghen, servare, seu ex Sax. riht, et 
beorgan, quod idem sonat, quod judi- 
ces sint juris et equi conservatorea : 
[quam sententiam amplectitur Eccardus 
in Notis ad Pactum Legis Salica tit. 58. 
1 8. ubi legitux Rathimburgii, et Roane- 



RAD 



RAD 



RAD 



5 



burgii ex duobas MSS. Guelferbytanis, 
necaon Ragimburgii ex ejusdem Blblio- 
thecae MS. in alio ejusdem Legis Salica 
Pactu, quem edidit idem Eccardus, ex 
manuscripto, tit. 51. habetur Recyne- 
burgii. Herman q us Comes Nivenarius 
in Dissertatione sua de Origine et sedi- 
bus priscorum Francorum seri bit: Ra- 
chimburgii dicuntur Commissarii, ad 
componendo* lite* instUuti. Quod valde 

Srobat Vossius in Appendice ad libros 
e Vitiis serm. pag. 809. quia Rachten 
componere si g ni fica t, Burgen vero fide- 
jussores.] Conjecturas alias profert 
wendelinus. Lex Salica tit. 52. g 2 : 
Tunc Grafia congreget secum septem Ra- 
chimburgos idoneo», et cum ipsis ad casam 
iUius fiàejussoris veniate etc. Tit. 59 : Si 
quis ad mallum venire contempserit , et 
quod ei a Rachimburgii*judicatum fuerit, 
tmplere dietulerit, etc. Et cap. 60. J 1 : 
Siquidem Rachimburgii in mallo residen- 
te* , etc. Formul® vett. cap. 1. [ M Ap- 
pend. Marcii If.] : Et dum hsec causa 
apud ipsum Comitem, vel ipso» Racim- 
burgios diligenter fuit inventa, vel inqui- 
sita, vel legibu* definita, etc. Adde cap. 
4. 6. Chartas Parensales cap. 26. Legem 
Bipuar. tit. 82. S 2. et 3. et tit. 60. Capi- 
tili. Caroli M. lib. 5. cap. 16. et Kanuti 
Regis cap. 108. [Vide Hickesium in 
Dissertai Epistolari pag. 34.] [• Wacht. 
in Glossar, v. Roche, Causa litigiosa] 

S°° Savin. Histor. Jur. Rom. med. tem. 
i 61. sqq. Grimm. Antiq. Jur. Germ. 
pag. 293. 774. Eichhom. Histor. Jur. 
Germ. % 48.] 

Rachemburgi, in Capit. sub Pipino 
Rege cap. 6. 

1 Racimburdi, in Formulis Andegav. 
art. 49 : Veniens UH et germano* suo» UH 
Andecavis civitate, ante viro illuster ilio 
Cornile vel reliquie Racimburdis, qui 

cum eo aderant interpellabat aliquo 

nomine, etc. 

Regenburgi, in Antiq. Fuldens. lib. 
2. trad. 38 : Totum et integrum tradide- 
runt coram testibus et Regenburgi* ad 
ipso* reliquia», etc. 

1 Regimburgi, in Placito ann. 918. 
in Probat. novte Hist. Occitanae tom. 2. 
col. 56. 

Raimburgl Ademarus Cabanensis lib. 
8. cap. 19 : Et demum a Carolo M. Imp. 
fratre eju* mi*su* fuit in Aquitania» ur- 
be* una cum Raihburgi* propter justUia* 
facienda*. 

RACIMARE, Racimator. Vide supra 
Racemator. 

* RACINUS. [e Racinus, ras. » (Lex. 
Lat. Gal. Bibl. Ebroic. p. 23, xnr s.)] 

* RAGIO, perperam prò Rao. Vide in- 
fra in hac voce. 

1 RACK, apud Anglos,Fidicula3,quibus 
rei in equuleo torquentur. Vide Thomam 
Blount in Nomolex. et Skinnerum in 
Etimologico Anglicano. 

1 RAGOLAS. Coarta ann. 1247. e Tabu- 
lano Calensi pag. HO : Lieti sex presbi- 
teri S. Georgii percipiant annuatim in 
posterum in die Paschm Racólas unus- 
quieque quatuor cum quarterio agni. Ge- 
li us fortean est panis delicatioris. 

1 RACTATA. Acta S. Raynerii, tom. 8. 
Junii pag. 454 : Hugo medicus habebat 

filium qui habebat Ractatam in oculo 

vovit eum B. Raynerio in sero, et mane 
invenit totam deletam. Videtur legendum 
esse Cataractam. 

* RACTIONATUS, prò Rationatu*. Vide 
infra in hac voce. 

1 RACUS, BpoYx<Àdnc in Glossis Lat. 
Graec. Alias Graec. Lat. : Bpayx^c, Rau- 
cu8, Raeus, 

1. RADA, Navis species. Historia Obsi- 



dionis Jadrensis ann. 1345. lib. 2. cap. 7: 
Navim composuerunt inssstimabilis puV 
chritudinU quamdam' Radam, quam Ita- 
lici nuncupant Madium, *eu Castram, in 
quo erat stabilita qussdam lignea et in- 
gen* turri», etc. 

2. RADA, prò Rheda. Cbarta Ludovici 
Reg. Frane, ann. 1122. in Tabularlo Mo- 
nast. S. Dionysii : Rane habent consue- 
tudinem, quam vulgo pedagicum *ive pul- 
veraticum vocant,... ita ut de Rada, id 
est carreta, 2. nummo*, de equo 1. etc. 
Ubi Doubletus pag. 848. 851. edidit de 
Rheda. 

• Male Doubletus Rhedam , prò Ra- 
dam, edidit ; natii Rada est genus vehi- 
culi quatuor rotarum, sicut currus agili* 
ad currendum, ex Glossar. Lat. Gali. 
Cod. reg. 4120. Charta ann. 24. Rob. reg. 
Frane, ex Ctiartul. S. Marcel. Cabilon. : 
Donamu*... jornale* quatuor... et Radam 
unam de sii va. 

Haud scio vero an a Rada, curru 
agili, nostri dixerintitad*, prò Vif, agile, 
alerte, ardent, Agilis, alacer, fervidus ; 
an a Gallico, currus nomenclatura sit 
accersenda. Lit. remiss. ann. 1386. in 
Reg. 130. Chartoph. reg. eh. 136 : Le sup- 
pliant vU une joene fille,... aui onque* 
n'avoit esté mariée, laquelle lui eembla 
ossei Rade de maniere et de veue. Ali» 
ann. 1454. in Reg. 189. eh. 11: Ung jeune 
homme fort et Rade, etc. 

\ 3. RADA, Raia. Vide mox in Radia. 

1 RADB0DUS, Contila nuntiu* expo- 
nitur in Vita S. Radbodi Episcopi Tra- 
ject. S8BC 5. Benedict. pag. 27. scilicet 
a Belgico Raedt, Consilium et Bode, 
Nuntius. 

RADE, Littus maris vadosa m, vulgo 
Rade. Leges Burgor. Scoticor. cap. 26. 
$2 : Si navi* sua fuerit in le Rade, bene 
et in pace recedat. 

RADBCHENISTRES. Vox in Domesdei 
non semel, sed ignota? originis, inquit 
Spelmannus. Fol. 18. tit. Glow. Berthe- 

lay : Rii Radechenistr. arabant, et 

herciobant ad curiam Domini. Alibi : 
De terra hujus manerii tenebant Rade- 
chenislres , i. liberi homines. Videntur 
iidem, qui Bractono Radeknight* di- 
cuntur, liberi scilicet homines, qui ta- 
men arabant, herciabant, falcabant, 
metebant, etc. Vide Edw. Cokum ad 
Littleton. sect. 117. et infra Radman et 
Rodknights. 

* RADEGUNDIS, Gali. Regonde, in Lit. 
remiss. ann. 1459. ex Reg. 188. Char- 
toph. reg. eh. 130 : Jehan de la Ville 
prieur de sainte Regonde de Poictiers, 
etc. Consule Vocabul. Hagiolog. Cas- 
telani. 

1 RADELLUS, Ratis, Gali. Radeau. Mi- 
racula MSS. Urbani V. PP. : Inconti- 
nenti ponens Radellos magnos fusteos su- 
per aquom labentem ad hoc quod frange- 
reni pontem. Vide Rasellus et Razellus. 
Charta Thossiacensis ann. 1404 : Habet 
ripam.,. cum quodam Radello existente 
inter prato. 

Alla est Radetti notiQ in Charta 
Thossiac. hic laudata, f. prò Rivulus. 

1 1. RADIA, Raia, species piscis ma- 
rini, Gali. Raie. Charta Petri Abb. S. 
Crucis de Talmundo ann. 1366 : Si au- 
tem de Radia seu Raye aut pocheteau, 
quinque pecias tenebilur ministrare aut 
de allis ptscibus ad valor em. Infra : Tres 
pecias marlucii recentis aut concerie et 
de Radi*, etc. 

•2. RADIA, Virga, linea, Gali. Raie. 
Lit. remiss. ann. 1359. in Reg. 90. Char- 
toph. reg. eh. 190 : Duos equo», videlicet 
unum ruffum grissum, haoentem unam 
Radiam nigram supra dorsum,... furtive 



adduxil dictu* Johannes Martelet. Vide 
mox Radicula. 

] RADIARE, Delere, ex pungere, Gal- 
lice Raier. Cbarta ann. 1569. inter Privi- 
legia Equitum S. Johannis Hierosol. 
pag. 254 : Decretum extitisse, ipsum a re- 
gistri* receptoris amendarum Radiari, 
deleri etc» 

° Alias Raire. Lit. remiss. ann. 1847. 
in Reg. 68. Chartoph. reg. eh. 258 : 
Gomme Jehan Vincent de Bare*.... soit 
approuchiez en nostre court du bailUage 
d'Amien* d'avoir fait Raire et fausser.... 
une date de no* lettre», pour la- 
quelle fausseté, Rasure, etc. Vide infra 
Rattare. 

1 RADIASGERE, Splendere, radiare. 
Vita S. Guthlaci Erem. tom. 2. Aprilis 

{>ag. 39: Erat enim in ipso nitor spiritua- 
is lumini* Radiascen*. 

Nostris Roger. Lit. remiss. ann. 
1370. in Reg. 100. Chartoph. reg. eh. 
848 : Environ une lieue de nuU à la lune 
Rayant, etc. 

RADIATUS, Segmentis diversi coloris 
distinctus pannus vulgo Rayé. Charta 
Petri Episcopi Parisiensis ann. 1218. 
apud Sammarthanos : Ecclesia S. Clo- 
doaldi infulam, dalmaticam, et tunicam, 
albos Rodiatos, etc. Forte albas radiata*. 
Concilium Bituricense ann. 1336. cap. 
12 : Ac nonnunquam Clerico* per ipsos 
captos cum habitu seculari et tonsuro, in 
carceribus sui* tradi faciunt, et indui 
vestibus Radiatis, compellentes eosdem et 
fraudulenter inducentes ad cognoscendum 
se non esse Clerico», etc. [Computus ann. 
1239. MS. e Bibl. Reg. : Guillelmo de 
Braia prò decem Radiatis emptis prò fa- 
milia domini Alfonsi vestienda in Pente- 
coste xxvi. den. turon. Inventarium 
Eccl. Noviom. ann. 1419 : Duse curtinse 
de boug eranno Radiate* de albo et rubeo. 
Charta Caroli Regis Frane, ann. 1370. in 
Probat. Libert. Eccl. Gallic. pag. 168. 
edit. 1651 : Baillivus prò nonnullis furtis 
et criminibu* per mcolaum Davirchier 
clericum conjugatum facti*... ipsum in 
habitu Radiato (Olericis inusitato) capi et 
in carcere* nostro* Rothomageme* intrudi 
fecisset. Rursus memorantur Rodiatm 
veste* in Litteris ann. 1365. apud D. Se- 
cousse tom. 4. Ordinat. Reg. pag. 555.] 
Philippus de Reaumanoir MS. cap. 11 : 
U n'affiert à Clerc, qu'il veste robe Roiée, 
ne qu'il soit san* couronne apparent, 
puis qu'il a eu couronne d'Evesque. Com- 
putum Stephani de la Fontaine Argen- 
tarli Regi! ann. 1351 : Une escoriate pao- 
nace Roiée. 

° Hi ne Hate radiatorum, ubi scilicet 
panni virgati venum exponebantur, in 
Reg. S. Justi ex Cam. Comput. Paris, 
fol. 192. r°. Radiata tapetia, quod cleri- 
cis prohibitum esset paonis virgatis 
uti, xnhonesta vocat Odo archiep. Roto- 
mag. in Reg. visitat. ejusd. ex Cod. 
reg. 1245. fol. 60. v° : Invenimu* in dor- 
mitorio (canonicorum Sagiensium) *ar* 
già* siva tapetia inhonesta, ut potè Ra- 
diata. 

Radiati, dicti olim Carmelit®, quod 
vestibus radiatis uterentur. Vetus Scheda 
ex Bibliotheca Cottoniana edita initio 
tom. 1. Monastici Anglicani : Anno 
Chrisli 1045. Albertus Patriarcho fecit re- 
qulom fratribus, qui Stragulati, Radiati, 
Birrati vocabontur. Et ex post anno 
Chris ti 1279. Martinus Papa ad instan- 
tiam dictorum fratrum, et nomen eorum 
mutavit, et habitum, convertens veste* 
ttragulata* in capo* alba*, don» ei* nomen 
novum, vocan* eo* videlicet Carmelita*. 
[Error est in anno 1279. aut mendum in 
voce Martinus; hinc enim Martinus non- 



6 



RAD 



RAD 



RAE 



nisi ann. 1281. Papa renunciatus est. 
Neque mendo caret Chronicon Angl. Th. 
Otterboume pag. 81 : Seplimo vero anno 
ejus (Edward! I. Regia Angli», Ch risii 
1279.) mutavit Honorius UH. capas Car- 
melitarum in purum album, qum prius 
erant straguCatm , Radiala et birratm. 
Hic Honorius Martino IV. successit 
ann. 1285. Si igitur mutatio nominis 
et habitus Fratrum Radiatorum ann. 
1279. facta, neque Martino IV. neque 
Honorio IV. debet accepta referri, sed 
Nicol ao III. qui eo anno summum ge- 
rebat pontificatum.] Vide Birrati post 
Birru8. 

1 1. RADICARE, prò Radicari, Radices 
agere. Radicavi in populo honoriflcafo, 
Eccli. 24. 16. Rolandinus Patav. de fac- 
tis in Marchia Tarvisina, apud Murator. 
tom. 8. col. 269 : Istm namgue vindictm 
dum tam detestabile* et inormes, incozpe- 
rtmt in anno isto, et de malo semper ita- 
dicaverunt in perù*. Li te ras Universitatis 
Paris. Carolo Regi Frane, ann. 1394. 
apud Acherium tom. 6. Spicil. pag. 82 : 
Verum obsistente semper et prevalente 
hostis nequissimi ver suda, qui in fiorenti 
Christi agro nane labem zizaniorum se- 
minava seminatamque aluit, et magia in 
dies alit oc Radicai, hoc est, efflcit, 
ut al ti us radices agat. Glossa Lat. 
Graec. : Radico, £t{6w. Ali® Graec. Lat. : 
'Pigolo, Radico, stirpo, 

1 2. RADICARE, prò Radiare. Splen- 
descere. Vita B. Giraldi de Salis apud 
Marten. tom. 6. Ampliss. Collect. coi. 
1009 : Nocluma per vice* ibi Radicare vi- 
dentur et coruscare luminaria, ita quod 
resplendet hortus inde et loci adjacentis 
colonia, 

1 RADICATIO, El<ro8iaou6c in Glossis 
Lat. Gr. Ali» Gr. Lat. : Eiao&iaerpó;, Ra- 
dica tio, Redactio. 

1 RADICATUS, Tijwcnc, in Glossis Lat. 
Graec. et Gr. Lat. Adjective Columella 
de Arboribus cap. 20 : Arboree et Radi- 
cata semina autumno aerilo. Hinc meta- 
phorice Sidonius lib. 7. Epist. 8: Formido 
semel Radicata, etc. Et lib. 5. Epist. 10 : 
Fixum est Radicatumque pectoribue hu- 
mania, etc. 

RADICULA, diminut. a Radia, Vir- 
gula, lineola. Stat. pannif. ann. 1817. in 
Reg. A. Cam. Comput. Paris, fol. 197. w 
Ut omnes et singuli panni... per quem 

facti fuerint evidentius cognoscantur, 

videlicet in Carcassona et ejus suburbiis 
et tota Carcassesio, in primo capite cujus- 
libet panni fiat una Radicula seu vista de 
cotonno albissimo, latitudini» ad minus 
trium digitorum communium. Vide supra 
Radia 2. 

RADIETAS. Ordericus Vitalis lib. 2. 
pag. 422 : Quadriga equorum fusilis ex 
auro stabat, in qua Radietas solis seque 
fusilis coneistebat. i. solis statua undique 
radiata. 

1 RADIFICARE, Radices agere. Radi- 
fico, piCoqpuw in Glossis Lat. Graec. et 
Grsec Lat 

° RADICÒ, Radix. Vita S. Joan. episc. 
tom. 8. Aug. pag. 511. col. 1 : Videntes 
Dei famulum propriis manibus laborem 
alacriier gerere, protinus injiciebant cum 
eo in opere vinliter agere, et condensa 
fruteta oc scabiosas Radigines radicitus 
svellere. 

1 RADIOLA, Rote radius. Agiusin Vita 
S. Hathumodae apud Pezium tom. 1. 
Anecdot. part. 8. col. 297 : Dicebat enim 
in somniis se auamdam mirm magnitu- 
dinis rotam vidisse, cujus palo diversas 
animalium figuras insertas haberent, se 
vero cum plerisque consororibus suis ad 
axem supra modiolum rota intra Radio- 



las quasi quibusdam catenulis esse colli» 
gatam. 

* Rais, in Pedag. Divion. Ms. : Li 
charretée des Raii paiera iiij. Raiz de 
paaige et ij. Raiz de vante. Rais vero offi- 
ci i seu dignitatis nomen apud Syrios ex 
Assis. Hierosol. cap. 4 : Le chevetaine 
d'icelle court (des Svriens) est apelé Raiz 
en lor langage Arabie. 

° RADIOLuM quidam polipodium w>- 
cant. Glossar, medie. Ms. Simon. Ja- 
nuens. ex Cod. reg. 6959. 

1 RADIOLUS, Parvus radius, navicula, 
Gal li ce Navette, Instrumentum textori- 
bus notum. Miracula S. Dionysii Episc. 
Paris, lib. 2. cap. 36 : Adolescentula.... 
textili opere laborabat, cum repente fer- 
rum Rodioti, quo fdla cillebat, manui ejus 
adlimsit, etc. 

RADJOURNARE, In j us i ter u m vocare. 
Comput. ann. 1857. ex Tabul. S. Vulfr. 
Abbavil. fol. 12. r* : Pro adjournando et 
Radjournando dictum Damiette, etc. Vide 
Readjornare. 

1 RADIOSITAS, Clarltas, fulgor. Scien- 
tiarum ac experientim Radiositas, apud 
Schannatum Vindem. Liter. pag. 214. 

* RADIS. Placit. ann. 845. apud Mura- 
tor. tom. 2. Antiq. Ital. med. svi col. 
973 : Interrogavimus eos Uerum atque ite- 
rum prò qua re ipsa testimonia abere non 
potutasene Et ipsi dixerunt : Pro ideo 
non possimus, quia faciebamus operas ad 
Radem, et porlabamus pastas ad Vero- 
nam , et alias ambassias, quas nobis 
mandabant da parte eanctm Marisa. Le- 
gendum forte Rodis, ab Italico Rodere, 
comminuere, ut significetur instru- 
mentum, quo aliquid teritur et commi- 
nuitur. 

1 1. RADIUS, Septum ad capiendos 
pisces. Historia Monasterii Andagin. 
tom. 4. Ampliss. Collect. Marten. col. 
931 : Qumdam vero venna, quss apud eos 
dicitur Radius, in Huia habetur, et qum- 
cumque captura piscium ibi pervenerit, 
a nona Dominics* noctis usque ad ves- 
peram sequentis diei, suum est eccle- 
siss nostra ex consuetudine veteri ; et 
quando idem Radius firmabatur a villico 
nostro, exigebat sibi obsonium Comitis 
villicus. 

2. RADIUS, Sulcus, Gallis Raye,Rayon, 
Via carucae in arando, in Fleta lib. 2. 
cap. 73. 1 12. 13. 15. 

K/ldius Virilis, qui vena Martiali, 
Veretrum,apud Caelium Aurelianumlib. 
8. Acut. cap. 14. 

* 3. RADIUS. Ad Radium: tin*:, Id 
est, ad plenam tinam seu vas vinarium, 
quod tinam vocabant. Vide Una 2. Char- 
tul. S. Vict. Massil. : Diclus Petrus dare 
tenetur singulis annis duas metretas vini 
ad Radium tinm. Alia apud Gariel. in 
Hist. episc. Magalon. part. 2. fol. 175 : 
Instituit quod prior et sacrista colle- 
giata (S. Anna Montispess.) teneatur 
dare singulis annis et solvere... duo mo- 

dia vini boni et puri et mercatilis ad 

Radium tinse. Galli dicere raus, a ras de 
Une. 

° 4. RADIUS vocatur instrumentum ci- 
rurgicorum, stilus, tenta; et illud quo 
medicine in oculis ponuntur. Glossar, 
medie. Ms. Simon. Januens. ex Cod. 
reg. 6959. 

1. RADIX, Radizes. Testamentum Ra- 
nimiri Regis Aragon. aerae 1099. in Hist. 
Pinnatensi lib. 2. cap. 38 : Simititer de 
pane et vino de meas laboranzas, et Radi- 
zes et totos tneos peculiare*, sic de ilio, 
quod est aplicatum, quam de ilio, quod 
est prò aplicare, medietatem illius habeat 
fUius meus Sanctius, etc. Charta Hispa- 
nica vetus apud Anton, de Yepez in 



Chron. Ordinis S. Benedlcti tom. 8. pag. 
383 : Et misit nuncios ad noe semel, bis et 
ter, ut daremus ei illam Radicem prmfati 
seniori*, et occiperemus mutuum in olio 
loco, et non consensimus. Charta alia 
Hispanica apud Sandovallium in Episc. 
Pampilon. fol. 72 : Ecclesiam B. Marim 
ipsius sedie liberam dedi cum suis perti- 
nentiis ac decimis, cum sua Radice, et 
cum omnibus, qum ad eam pertinent. 
Hispanis Raiz, est radix, bienes vero 
raizes, bona im mobilia, pradia. [Charta 
Veremundi Abb. Iraxensis in Antiq. 
NavarraB pag. 618 : Senior Lope mi- 
sit omnem Radicem suam, quam ha- 
bebat in villa, qum dicitur Sotes, etiam 
et mezquinos quos ibi habebat ad monas- 
terium beatm Marim de ìrax. Morettus 
vertit Eazienda Hisp. facultates, bona, 
etcì 

\ 2. RADIX, Genus, progenies. Quod si 
haouerit de mea Radice et de mea pro- 
genie, apud Morettum Antiq. NavarraB 
pag. 403. A voce Radix vulgo nostri 
ducunt Gallicum Race, quod uteumque 
conftrmari potest loco laudato, ubi 
Radix eadem notione su mi tur , qua 
Race Gallicum ; nane tamen origina- 
tionem improbat Eccardus in suis no- 
tis ad Pactum Legis Salica tit. 63. con- 
tendi toue nostrum Race a Germanico 
Reiss, Ramus, crassiuncule pronunciato 
derivar!. 

° 3. RADIX, Torcularis pars quasdam. 
Comput. eccl. Paris, ann. circ. 1381. ex 
Bibl. S. Germ. Prat. : ltem dicto Roder 
prò octo petiis, diclis Radicibus, prò dicto 
pressorio, qualibet duarum tesiarum cum 
dimidia. 

1 RABKNIGHTS. Vide infra Rodk- 
nights. 

RADMANNI, qui et Radchenisters An- 
gl is, Liberi tenentes qui arabant, et Ber- 
cia bant ad curiam domini, seu falca- 
bant aut metebant, apud Edward. Co- 
kum ad Littl. sect. 1. et 117. Domesdei 
in fine Cestrescire, tit. Lane. : Rex E. 
tenuit Peneverdant ibi 11. car. eunt in 
dominio, et 6. burgenses. et 3. Radmans, 
et 8. vii. et 4. bovar. Alibi, in Monastico 
Anglic. tom. 3. pag. 181 : In ipso hun- 
dredo tenet unus Radman unam hidam, 
qum est de Bertune Canonicorum, et gel- 
dabat. Alibi : De isto manerio tenent duo 
Milites unam hidam, et 8. virjgatas : et 2. 
Radmanni 8. virgatas et dimid. Adde 
pag. 183. [et vide Thomam Blount in No- 
molexico v. Redmans.] 

1. RADO. Polyptychus S. Remigli Re- 
mensis : Donai annis sinqulis in pas- 
tione de spelta mod. 1. pulì. 2. ova 15. 
lign. carr. 1. ad scuriam reheiendam Ra- 
don. 5. ad feenum vehendum quartam 
partem de carr. 

2. RADO. Bulla Alex. III. PP. ann. 
1180. Inter Probat. tom. 2. Annal. Prs- 
monst. col. 166 : Quartam partem nemo- 
ris Gwzart, cum Radonibus suis, terris 
cullis et inculti*, prmfato nemori perti- 
nentibus. 

RADUM. Charta ann. 1105. apud Ughel- 
lum tom. 7. pag. 1071: Potestatem habeat 
plenariam faciendi furnos... Rada in flu* 
mine Aufidi, etc. An Vada f 

° Septum, ut videtur, ad capiendos 
pisces, idem quod Radius 1. Vide in hac 
voce. 

1 RJSA, prò Raia, Gali. Raye, Piscis 
marinus. Glosse Lat. Graec. et Grsec. 
Lat. : Rma, parte. Et inox : Roca, parto 
IgOóoc elSo;. Rursum : Reiva et Reilara, 
pari;, Ivjvoc slfioc. 

RAERIA, [Molendini moles, qua reti- 
nentur aqu» vel emlttuntur, ut opus 
est ad rotas versandas, Gali. Eduee.] 



RAF 



RAF 



RAG 



Charta anzi. 1165. apud Hemereum in 
Augusta Viromand. : Concessi domui in- 
firmorum saneti Quintini molendinum de 
Rovereto, cum Raeria et penduto, perpe- 
tuo tenendum, sub tnensura 6. frumenti 
eextariorum singulis hebdomadia persól- 
vendorum. Tabular. S. Quintini in In- 
sula fol. 8 : Et illas tres Raherias et 
planketas et ventalia teneatur suis sump- 
tibus, etc. Oonsuetudo Peronensis art. 
146. de Vidua : Pareillement est tenue de 
contribuer pour la portion de son doaire 
aux reparations dee moulins, Rayeres, et 
cliers, et pressoirs, et e. Vetus Oonsue- 
tudo Atrebatensis art. 98. et nova art. 
145 : En moulin à eau le beffroy, le gi- 
sant, et le Rayere sont reputez heritages, 
et le demourant meublé. [Con su le Adria- 
num Maillart in notis ad hunc locum 
pag. 821. Ali ter vocem Rayere Nicotus 
et Borei! us exponunt, fissuram scili- 
cet turris oblongam ad capiendum lu- 
men.] 

1 RAESGATUS, Erasus radula, Gali. 
Racle. Parvum Chartular. Gemetic. cap. 
8 : Debet dicto elemosinarlo odo boessellos 
avente comblesgatte, dempto ultimo boes- 
sello Raesgalte. 

1 RAF A, Raphanus, Gali. Raifort , 
Rapa? genus. Bernardus Monachila in 
Ora. Gluniac. part. 1. e. 17 : Pro signo 
alii seu Ratte exlende digitum contra buc- 
cam paululum apertum propter id genus 
odorts quod sentitur ex illis. S. Willel- 
mus lib. 1. Constitut. Hirsaug. cap. 12 : 
Pro signo Rafte.... extende indicem sinis- 
tra manus, et indicem alterius manus in 
eo trahes contra te, quasi radentem simu- 
la* : prò signo rapa.... prmdictum indi- 
cem super alium in annulum Irahe. Hic 
Editor D. Herrgottus : Rafa et Rapa in 
hoc differunt, quod Illa sit oblonga, 
haec rotunda et alba, Germanis Retich, 
Ruben. 

° RAFAL, R afalla, vox Hispanica seu 
Majoricensis, origine Arabica, qua) ca- 
sa m, domum seu predium, civitati vel 
oppido adjunctum, sonat. Charta Petri 
reg. Majoric. ann. 1235. ex Bibl. reg. 
cot. 15 : De cmtero prtedictas alquerias et 
prtedictum Rafal cum domibus ejusdem, 
....et cum omnibus ibi pertinentibus ac 
pertinere debentibus ad prmdicta omnia 
de abisso usque ad ccelum habealis. Alia 
ann. 1261. laudata in v. Alcheria: De al- 
cheriis, Rafallis, compie, vineis, etc. Vide 
Raphalis. 

f RAFEGA, Raffega. Vide Rafica. , 

RAFEUM, Rapa. Gallis JRave. Acta Mu- 
rensis Monasteri! pag. 87 : Et semen om- 
nium generum, spelta, avente, lini,Rafei, 
pisarum, fabarum, milii, etc. [° Idem 
quod supra Raba.] 

* RAFFARDE, vox Gallica, Irrisio; 
unde Ralf arder, Deridere, illudere, vulgo 
Railler, se moquer. Lit. remiss. ann. 
1865. in Reg. 98. Chartoph. reg. eh. 519 : 
Lequel Richart moult orguilleusement et 
despitément respondi au suppliant, aussi 
comme par maniere de Raffarde et de 
moquette. Alise ann. 1897. in Reg. 152. 
eh. 181 : Et pour ce qu'il sembla audit 
Touse qu'il deist ce par maniere de Raf- 
farde ou moquerie, etc. Alias ann. 1454. 
in Reg. 184. eh. 506: Lesquelles Raffar- 
dee et moqueries, avec les autres injures 
et violences devant dittes, le suppliant à 
qrant argu, vergongne et deeplaisirs,.... 
lui requist qu'il cessast de le plus inju- 
rier, Raffarder et moquer. Refarderie, 
eodem sensu, in Lit. remiss. ann. 1478. 
ex Reg. 195. eh. 855 : Icellui Paupe, par 
maniere de Refarderie, osta son chapeau 
devant le suppliant, disant: Vous estes 
monsieur de Montbeliard. Neque alio 



sensu, Rasgler, legitur in aliis Lit. ann. 
1468. ex eoa. Reg. eh. 91 : Le suppliant 
et icellui Breton en Rasglant et devisant, 
comme ili avoient acoustumé faire. 

* RAFFIUS, IU1. Raffio, Harpago, un- 
cus. Stat. antiq. Florent. lib. 8. cap. 156. 
ex God. reg. 4621 : Quilibet in civitate, 
burgis et suburgis Fiorenti» debeat in 
sua propria vel conducta apoteca prò tra- 
bendo et capiendo talee malefactores (ha- 
bere) unam targiam, scutum,.... et unum 
Rafnum. 

• RAFFLA, Ale» snecies, Gali. Raffle. 
Lit. remiss. ann. 1862. in Reg. 98. Char- 
toph. reg. eh. 6 : Cum inter dictum Jo- 
hannem et defunctum Richardum verba 
contentiosa ludendo inter «e ad Rafflam 
cum taxillis.... suborta fuissent, etc. Ali» 
ann. 1899. ex Reg. 154. eh. 566 : Icellui 
Baudet et aucuns autres s'esbatoient à un 
jeu, que Ven dit le poulain ou Raffle. 

Alia rursum est ejusdem vocis no- 
tio ; scabiem nempe, vulgo Gale, croute 
d'une plaie, significat in Lit. remiss, 
ann. 1408. ex Reg. 162. eh. 228 : Guiselin 
de Rebesnes pria ladite Perrette qu'elle 
voulsist bailter ledit enfant mortene, et 
lui jura et afferma que ce n'estoit pour 
aucun mal faxre, mais seulement lui met- 
troit on un pou d'oignement en la main, 
et lui en feroit on oindre le visage du 
seigneur, qui estoit mesel, et par ce sa 
Raffle lui charroit de son visage. Vide 
infra Rafia. 

1 RAFFURNUS. Vide mox Rafumus. 
RAFICA, Rafiganum. Charta Stephani 

PP. VII. apud Catellum pag. 778. Sam- 
marthanos in Archiep. Narbonensib. et 
Labbeum tom. 1. Biblioth. pag. 805: 
Vineas, prata, silvas, atque medietatem 
silvarum et telonei seu Raficam, atque 
naufraga, etc. Labbeus habet hoc loco : 
Medietatem salinarum, et telonei, seu Ra- 
ficani, ac naufraga, etc. Alia Caroli Sim- 
plicis Regis Frane, apud eosdem Catel- 
lum et Sammarthanos : Concedimus 
pr seterea medietatem salinarum, telonei, 
portatici et Ra fletè, sive naufraga, atque 
pascuarii, etc. Occurrunt preterea ea- 
dera verba in alia Karolomanni Regis 
Francorum prò ipsa Ecclesia Narbo- 
nensi in Notis Stephani Baluzii ad Con- 
cilia Narbonensia pag. 69. At paulo ali- 
ter Charta Odonis Regis ann. 888. apud 
supra laudatunx Catellum 1. 5. Rerum 
Occitanar. pag. 749. [et inter Instrum. 
novse Gali. Christ. tom.6. col. 10. ubi per- 
peram legitur Rafita]: Concedimus me- 
dietatem salinarum, telonei, portatici, et 
Raficte, atque p&scuarii, ceu classes nau- 
fragiorum, ad eandem ÉccUsiam, tam in 
Narbonensi, quam in Redàensi Comitatu, 
undecungue Comes vel ejus Missus rece- 
perit, vel recipere debuerit aliquxd exac- 
tionis. Ex quibus verbis videtur posse 
col ligi, Raficam fuisse, quod dominus 
habet in naufragiis, quod Normannis 
Warec di ci tur. 

©S* Occurrunt voces Rafica, Rafiga, 
Rafega vel Raffega, sed nullo satis certo 
vere notionis indicio, in Appendice 
Marc» Hispanicae col. 778. 880. 832. 888. 
835. 857. 1067. 1153. 1160. apud Card in a- 
lem de Aguirre tom. 8. Conciliorum 
Hispan. pag. 204. col. 1. 2. et alibi. 

° Huic voci proxima est Hispanica 
Rafaga, qua Venti afflatus vehemens 
signi ti catur, atque adeo prope accedit > 
ad sensum hic propositi! m ; jus nempe 
in navi bus ad litus a vento actis. 

RAFICII, Pondus scripulorum quinde- 
cim, Saladino de Ponderibus. 

RAF1CIUM, Mensure frumentari® 
apud Hispanos species. Vide supra Ka- 
ficium et mox Raficius. 



1 RAFICIUS, Rattficius, Mensura fru- 
mentaria. Decretum ann. 1054. Marc» 
Hisp. col. 1104 : Demus xx. Rafieios hor- 
dei eidem canonicm ad mensuram Bar- 
ehinonensem in eadem urbe, aut demus 
pretium, unde emi postini in prmdicta 
civitate. Et mox : Si... dederimus prst* 
dieta canonicm, unde eadem canonica 
habere possit xx. Ratiflcios hordei per 
unumquetnque annum ad legitimam jus~ 
titiam Barchinonte... et postmodum non 
faciamus ipsam emendationem xx. Rafi- 
cium hordei supra memorati. 

RAFIMENTA, Interramenta, apud Pa- 
piano et in Glossis antiq uis MSS. 

1RAFINUS, Rapae genus, raphanus, 
Gali. Raifort. Charta ann. 1155. in Pro- 
bat. novte Hist.Occitan. tom. 2. col. 555: 
Leudas quas ibi habeo seilicet de porros et 
caulibus, et cebiis et allibus, et Ra finis, 
etc 

1* RAFITA, prò Rafica. Ibi vide. 

RAFREDARE, vox Italica, Refnges- 
cere,nostrisRe/Vedir.Occurrit in Charta 
Italica ann. 1287. in Miraculis S. Am- 
brosii Senens. 

• Nostri Rafreschir, prò Restaurare, 
reficere, dixerunt. Lit. ann. 1894. tom. 
7. Ordinat. reg. Frane, pag. 680 : Dere- 
chief faide et Rafreschie sa dessusdicte 
requeste, etc. Sic enim leg. ex Reg. 146. 
Chartoph. reg. eh. 98. prò Rareschié, ut 
hic perperam editum est. 

\ RAFURNUS , Rapfdrnus, Fornax 
calcarla, vel tantum calcis, quantum 
coqui pò test vel solet in una fornace. 
Extractum computi ann. 18S6. tom. 2. 
Hist Dalphin. pag. 825. col. 1 : Item prò 
fieri faciendis tribus Rafumis de calce ad 

{aciendum dictum opus, etc. IX. lib. gr. 
jitere ann. 1845. ibid. pag. 520. col. 1 : 
Rector elicti monasterix... possit capi et 
scindi facete de lignis viridibus dictt ne- 
moris ad f aciendum unum alium Raffur- 
num calcis, et calcem, quam in dicto fa- 
ciendo Raffumo et in Raffurno jam facto 
poterit dictus prior vel rector facere fieri, 
vendat ut mehus poterit, et pretium con- 
vertat in opere et sedificiis ecclesite et mo- 
nasterii prtedictorum. 

* Rafour vulgo in Bressia. Consule 
Coli et. in Stat. ejusd. provincia? lib. 3. 
sect. 1. pag. 85. col. 1. 

RAGA. Lex 3. Cod. Th. de Habitu, quo 
uti oportet intra urbem (14, 10.): Intra 
urbem Romam nomo vel Ragie, vel tzan- 
cis ut a tur. Cum in Lege superiore brac- 
cis legatur, videtur eadem vox in hac 
Lege reponenda. Nam quod quidam roc- 
chis restituunt, aut racis, ut sint Grae- 
cum £«xy) vel paxioc, de a uà voce in Ra- 
gana , neutiquam probaverim : cum 
habitus et indumenta exotica, ac pre- 
sertim Francorum interdicantur in lege 
4: Major es crine» f indumenta pellium, 
etiam in servis, intra Urbem sacratisela 
mam prmeipimus inhiberi. Qu® quidem, 
ut et bracca*, Francorum propria fuisse, 
satis constat. 

°Haud satis attente monet Cangius 
hic prò Ragie legendum esse Braccis; 
quandoquidem vox subsequens Rag ella, 
diminutivum videatur a Raga, eodem 
signiflcatu. 

1 RAGACINUS, Ragaczinus. Vide Ra- 
gazinu8. 

^ RAGADIA, Fissura, Rima, a Greco 
Aayrfc, «So;. Acta S. Raynerii, tom. 3. 
Junii pag. 461 : Uabébat Ragadias in vo- 
IÌ8 manuum et inter omnes digilos earum- 
dem, quas vulgo Setolte dicuntur ; et nullo 
modo poterai curari medicamine. Paya- 
Sia Celsus vocat scissuras in ano ; 
hinc Laur. in Amalthea : Ragades, Ra- 
gadia, fissurte et rimrn in sede seu ano ; 



8 



RAG 



RAG 



RAI 



itemi in labri* et vulva, scissura dieta 
Celso. 

* Glossar, medie. Ms. Simon. Januens. 
ex Cod. reg. 6959 : Ragadi» dicuntur fi*- 
sura accidente* in circulo ani multi ardo- 
ri*. Àliud Lat. Gali, ex Cod. 7679 : Rag e- 
dia, Raye, Gallico. 

RAGALEIA, vel Ragaleca terra, in Ar- 
chi vis Regiis , in arce London, apud 
Spelmannum, nostris Modus agri, Raye. 
Vide Roga. 

j RAGALON, Anhelitus hominis ani- 
mam agentis, Gali. Rate, Ralement. Mi- 
racula Urbani V. PP. MSS. e Bibl. S. 
Victoris Massil. : Videbatur quod fui*' 
*et in morti* articulo, quia jam haoebat 
in gutture lo Ragalim, quod est signum 
mortale. 

° Alias Raancle ; unde Raancler, prò 
Raler. Mirac. Mss. B. M. V. lib. 1 : 



n cai eo un grief malaga.... 

Quant en la gorge li relieve 

Un» Raanclea, qui moult li grieve, 

Et Raancla ai durement, 
, e bien ireos pois dire briement, 
arl'er ne poet, n*un tenl mot dire. 



fc 



1 RAGATIUS, Idem qui mox Ragazi- 
nu*. Sta tuta Piacenti» lib. 5. fol. 58: 
Nullus scutifer vel Ragatiu* in civitate 
Plac. vel burgis currat aliquem equum... 
ni*i in Prmsentia domini, cujus fuerit 
equu*. 

1 RÀGAZINUS, Ragaczinus, etc. Ital. 
Ragazzo, Servulus, calo, Gali. Goujat. 
Chronicon Dominici de Gravina, tom. 
12. Muratori! col. 596 : Hoc itaque delibe- 
rato Consilio, datis equi* eorum Ragazzi- 
ni*, unu*qui*que pedo* evaginati* gladii* 
concivibus civitati* mortem minantur. 
Legitur Ragaiinu* ibidem col. 599. Ra- 
gacinus col. 706. ut et in Joh. Demussis 
uhronico apud eumd. Murator. eod. 
tom. col. 512. Ragaziu*, in Chronico Mu- 
tin. tom. 15. ejusdem Muratori! col. 600. 
Ragadi et torvi, in Constitut. Frederici 
Regis Sicili» cap. 113. 

1 Ragazus, Eadem notione. Regimina 
Padu» apud eumd. Murator. tom. 8. col. 

486 : Venti Paduam cum magna mul- 

titudine militum et peditum et Ragazo- 
rum. 

° Consule, si placet, Murator. tom. 2. 
Antiq. Ital. meo. «vi col. 1278. ubi de 
hujus vocis origine disquirit. Inde for- 
tassis Gallicum Raguot, porcellus, in 
Lit. remiss. ann. 1411. ex Reg. 166. Char- 
topb. reg. eh. 155 : Le suppliant print 
cinq d'iceulx pourceaulx, e" est assavoir 
troi* petiz Ragnoz et deux autres un poy 
più* gran*. Ragot dicitur de j untore apro 
et de nomine humilis et corpulenta sta- 
tura. 

* Ragote vero Convitium sonat, in Lit. 
remiss. ann. 1409. ex Reg. 164. eh. 150 : 
Lequel hostellier leur fist tré* mauvaise 
chiere, en destournant se* biens contro 
etite, et en leur disant pluseur* Ragotes 
et injures. Ragoter, etiamnum populari 
acceptione usurpature prò Gbmurmu- 
rare, mussare. 

RAGELLA, Vestis, aut panni species. 
Charta plenari» securitatis Ravennse 
scripta sub Justiniano, apud Brisson. 
hb. 6. Formul. : Mappa valente asprionis 
siliqua una, lena vetere una, Rag ella vo- 
terò una, etc. 

RAGELOTTA. Vide Raglorium. 

RAGEMAN, S tatù tura dicitur de Jus- 
titiarils assi gn atis per Regem Edwar- 
dum I. et Gonciliumsuum ad peragran- 
dam Angliam, audiendasque et termi- 
nandas omnes injuriarum querelasi per 
quinquennium factarum, ante festum 
S. Michaelis anno regni sui 4. Spelm. 

JRaggemans. Liter» Henrici I V.Reg. 



Angl. ann. 1899. de Raggemannis combu- 
rendi*, apud Rymer. tom. 8. pag. 109 : 
Licet nuper, tempore D. Ricardi nuper 
Regi* Anglia... auamplures subditi... re- 
gni nostri Angli** per diversa scripta, 
cartas sive Utero* patente*, vocata Rogge- 
man* sive Blank Óhartres, sigilli* eorum- 
dem subditorum separatim consignata et 
in cancellarla ipsius nuper Reqis post- 
modum missa, *e reo* et culpabile* de di- 
versi* proditionibu* oc mesprisionibu* et 
alii» malefacti*, per ipso* contro ip*um 
nuper Regem et regaliam euam factis, 

foro cognoverint ordinavimu*, quod 

omnia et eingula tcripta, carta seu li- 
tera pradicta...comburantur et destruan- 
tur. 

1 Ragman, Eadem notione. Chroni- 
cum Anglic. Thom» Otterbourne pag. 
114 : Redditis Regi et regno Scotia j uri- 
bus, libertatibus, et Utero qua vocatur 
Ragman cum sigillo de homagio facto no- 
bili Regi Edwardo 1. 

1 RAGIA, Alveus, ut videtur, canalis, 
aequseductus. Statuta Medio] an. part. 1. 
cap. 245 : Ad transversum flumini* tam 
puolici quam privati, vel alicuju* Ragia 
vel soratoris... liceat vicino habenti terra* 
ab utraque parte aquam ducere. Vide Ra- 
gium et Raeria. 

RAGIATUS, Item forte quod Ragatu*, 
Radiatus, ex Italico Raiato, vel Gallico, 
Rayé. Anastasius Biblioth.in S. Hilario 
PP. pag. 28. [et Joanne3 Diaconus in 
Appendice Ordlnis Rom. cap. 18 ] : Cum 
columni* porphyretici* Ragia tis, forati*. 
Gujusmodi sunt, quas Canellatas dici- 
mus. Statuta Massiliensia MSS. ann. 
1276 : Tunica Rogata cum punchis. 

1 RAGIMBURGÌI. Vide supra Rachim- 
burgii. 

RAGIUM, [Item quod Ragia.] Tabula- 
rium Gasauriense ann. 24. Ludov. Imp. 
F. Lotharii : libi dono Ludovico terram 
fori* ipso insula de C asaure, juxta ipsum 
Ragium de ip*a Piscaria, qua nobis per- 
tinet. 

RAGLORIUM. Gharta Edw. III. Reg. 
Angl. qua Edward um primogeni tu m 
suum Principem Valli» constituit in 
Parlamento westmonast. ann. 7. apud 
Seldenum de Titulis honor. pag. 597 : 
Cum forestis, chaceis, parcis, bo*ci*, wa- 
rennis, hundredis, comotis, Raaloriis, rin- 
geldiis, wodewardiis, con*tabuìarii8, bali- 
vii*, fwesariis, coronatoriis ì etc. Apud 
Wallos Rhag lavorìi Spelmannus, Senes- 
callum, Surrogatum, Prafectum, Prapo- 
situm sonat. [Lì terse Henrici Principis 
Walli» ann. Ì408. apud«Rymer. tom. 8. 
pag. 547 : De nutre grace especiale et pour 
le bon et greable service que notre ami 
serviteur William Malbon, vadlet de nó- 
tre chambre, nou* ad fait et fera en tempt 
à venir, avon* donne et granté à l'avant- 
dit William l'office de Raglore de le* 
Commote* de Generglyn et Hannynyok, 
deinz nòtre Contèe de Cardigan, et avoir 
à Vavantdit William ledit office pour ter- 
me de sa vie, ovesgue les fees, aages et 
profits, à Vavantdit office d' ancien teme 
duez, accustumez.] [** Vide The Record 
of Caernarvon praefationis pag. xi. ubi 
ex MSS. antiquo : Raglottus cujus offi- 
cium est ut Ofncium Vie. f acero eummoni- 
tione*, attachamenta arrestamenta de 
omnibus querelis et causis qua tam ad 
seclam domimi quam partium coram ipso 
emerserint, etc. Angl ice dicebatur She- 
riffet Constable. 

*° Ragelotta, Ejus offlcium. Ab- 
brev. Rotul. tom. 1. pag. 250. ann. 18. 
Edward. II. Wall. rot. 4 : Rex concessit 
Henrico Sommer Ragelottam commoti de 
Nanttoneway et havotriam ejusdem com- 



moti , cum pertinentiis habendis, quam- 
diu, etc. 

00 Raglotia. Abbr. Rotul. tom. 2. pag. 
94. ann. 9. Edward. HI. Wall. rot. 1 : 
Rex eommisit valetto suo Joh.de la Hyde- 
borne custodiam villa de Tuwyn et Raglo- 
tia commoti de Astramanner, cum, etc. 
Adde ibid. pag. 148. ann. 15. Edward. 
III. Northwal. rot. 57. 

J RAGMAlf . Vide in Rageman. 

• RAGUE, Arabico Spuma, qua et zebù* 
dicitur, in Glossar, medie Ms. Simon. 
Januens. ex God. reg. 6959. 

RAGUNARE, Idem quod Dirationare, 
Arraisonner, Mittere in rationem. Vetus 
Gharta apud Ughelium in Episcopis 
Sulmonensib. : Habeatin omnibus licen- 
tiam... causare, agore, et Ragunare, et 
adoprare, de supradicto Episcopio defen- 
dere absoue omni calumnia. Vide Ratio- 
nare in Ratio 1. 

Italìs, Cogere, congregare, colligere. 
Nostris Roger, prò Mo veri, in varias par- 
tes versare se^vulgo Se remuer. Lit. re- 
miss, ann. 1477. in Reg. 206. Ghartoph. 
reg. eh. 1149 : Durant le travail d f icelle 
femme, les femme* sentirent l'enfant Ro- 
ger ot mouvoir en eon ventre. 

! RAHERIA. Vide Raeria. 

* RAIA, Striga, sulcus terr», Gali. 
Raye vel Rovo de terre. Gharta ann. 
circ. 1220. ex Bibl. reg. : Decampo Johan- 
ni* de Velli super grossam Raiam de qua- 
dam arca terra, etc. Vide Riga 1. 

• RAIBA. Gonvent. Saon» ann. 1526. 
pag. 58 : Reverenter exponunt,... qualiter 
a certo tempore citra, indebite gravantur 
per nomine* Saona, qui contro coneue- 
tum et *ine jure compellant ipso* Quilia- 
nenses, ementes granum in Raiba Saona, 
ad traneeundum per quamdam por tam, 
per quam molendinarii Saona portane 
grana ad molendum. An fori frumen ta- 
ri! nomen ? 

° RAILL0, Rallo, Sagittae species,. 
nostris Raillon. Lit. remiss. ann. 1442. 
in Reg. 176. Ghartoph. reg. eh. 185: 
GaUlardu* Rorii , qui *uam balistam 
habebat oneratam quodam Rallone , 
diclam suam balistam desseravit et cum 
dicto Rallone corpus dicti Rarta* om- 
nino perforavit , taliter quod dictu* 
Radio ab alia parte in terram cecidi t. 
Ali» ejusd. ann. ibid. eh. 194 : Jehan 
Conte remist le Raillon sur Vorbaleste 
et desbanda ledit Raillon contro Caluet et 
telement qu'il le attaigni par le bras et 
lui persa tout oultre. Le suppliant gami 
d'une arbalestre de boi*, vireton*, Raillon* 
et autres habillemen* de guerre, in aliis 
ann. 1455. ex Reg. 187. eh. 98. Hinc Rail- 
lonnaide, eju smodi sagittae ictus, in Lit. 
remiss. ann. 1460. ex Reg. 190. eh. 151 : 

Le suppliant donna à icellui Bernart 

une Raillonnaide par la teste, et après ce 
lui couppa la gorge. Vide infra Relho. 

RAIMATUS, [Obligatus, ad allquid 
prsestandum in litigiis, v. g. jus- suum 
probandura, testes producendos, etc] 
Vide Adr amire. 

1 RAIMBERS, Vox vernacula, cujus 
notio satis exponitur in Gharta Guil- 
lelmi Abb. Floriac. ann. 1816 : Dicti con- 
juges habere debebant.... iv. pane* vo- 
catos Raimber*, quorum quilibet debet 

habere IV. michiarum nigrarum pon- 

du*. 

° A Latino scilicet Ragnobertiu, no- 
men proprium, iis panibus datum. 

RAIMBURGI. Vide Rachimburgii. 

1 RAIMUNDENSIS Moneta. Vide Rat- 
mundensis in Moneta Raronum. 

* RAINA, f. prò Rovina, vel Ravia, 
quod puto, a Gallico Rovine, Eiuvies, 
exundatio, via imbrìbus excavata, Hisp. 



RAL 



RAM 



RAM 







Raudal, torrens, rapida aqua copia. Li- 
bert. Brian e. ann. 1343. tom. 7. Ordinat. 
reg. Frane, pag. 729. art. 21 : Attento 
circa hmc, ut dici tur, quod cisionee hu- 
jusmodi sunt plurimum periculosm, prò- 
pter dilavia et Rainas. Ravace, eodem 
sensu, in Lit. ann. 1846. ex Reg. 93. 
Chartopb. reg. cb. 26. unde male edi- 
timi Ravate toni. 2. earumd. Ordinat. 
pag. 849. art. 16. Ravoir, in Sent. arbitr. 
ann. 1818. ex Reg. 58. eh. 58: Et votone que 
et il avenoit que lidit fossés.... s'enterast 
par couliet ou par Ravoie, etc. Gbarta 
Galt. d'Eetrommel ann. 1808. in Reg. 72. 
eh. 809 : Il larroient leur dit vivier ram- 
plir du tout, en laissanl lee tourblee yaues 
et Ravoire aler tout parmi ledit vivier. 
Lit. remiss. ann. 1886. in Reg. 129. cb. 
106 : Se inundation d'eauee et de Ravoire 
eurvenoient', lee diz terrine porroient dee- 
cendre oudit vivier et icellui emplir et ate- 
rir. Forsan a rapido ejusmodi aquarum 
cursu ; nam de Ravine, prò Rapide, le- 
gitur in Poem. Rob. Diaboli MS. : 

Bsprerórs qnanl il roto à quaille, 
Ne vola pas plus de Ravine, 
Que il yen la geni Semine. 

• Rain vero, Ora, vulgo Bord, in Stat. 
ann. 1876. tom. 6. earumd. Ordinat. pag. 
282. art. 88 : Pour obvier aue fraudes, au- 
cune charpentiers..,. ne tiennent atelier 
doresnavant ée termes ne ou Rain dee 
forez. 

1 RAINBURGI. Vide supra Rachim- 
burgii. 

RAISA. Raisogueldum. Vide Reità. 

1 RAITEMAGISTRI, Carolo de Aquino 
in Lexico Militari videtur fuisse gradua 
honoris in militia Raitrum. Famlan. 
Strada Dee. 2. 1. 8 : Delegatis duobus, ut 
ipei vocant. Raitemagistris. 

1 RAITRES, in eod. Lexico Mil. Militia 
equestris, apud Germanos;nam his Rai- 
ter est Énues, Raiten, Equi tare. Idem 
Famian. ibidem : Cognoecxt de numero, 
degue Consilio Raitrum. 

• RALERIUS. Lit. remiss. ann. 1898. in 
Reg. 144. Chartoph. reg. eh. 847 : Cum 
nocte cujusdam carniprxvti novi poet cce- 
nam, Bartholommus Guxfs milee.... causa 
videndi focos seu Ralerxos, qui fieri con- 
sueverunt ipsa nocte. Quod ad usum fa- 
clbus accensis hos dies celebrandi , 
pertinet ; unde vero vox Raleriue f 
vide supra Brando 1. et Dies focorum in 
Dies 7. 

RALLA, Instrumentum, quo raditur, 
quasi Rada, Rade Ila, unde Ralla, in- 
quit Salmasius. Gloss. Gr. Lat. Eu- 
<mic, hmc Ralla, Rallum, Rallus, Raso- 
rium. [Et mox : Scarpa, Strigila, strigi- 
lis, Rallum, ramus, radula, striglie. Con- 
fer Latino-Graecas , et] adde Glossas 
Isidori. 

° Acta MSS. notar. Senens. ad ann. 
1288 : Confiteor conduxisse a vobis... unum 
molendinum, cum domo, positum in flu- 
mine de Bocone,.... cum duabus nottolis 
et cum duabus Rallis et cum duabus gol- 
fis, etc. 

1 RALLIARE, Iterum obligare. a Gal- 
lico Relier, Iterum vincire : Qui noluerit 
manumilti.... Rallientur, in excerpta ve- 
teris Charta?, cujus non est copia ; ve- 
runi opinor hic agi de servis manumit- 
tendis,qui si noluerint manumitti, novo 
jugo subdendi deci aran tur. 

• Raliance, prò AssociatUm, Societas, 
in Lit. remiss. ann. 1894. in Reg. 147. 
Chartoph. reg. eh. 169 : Estes vous ce 
ribault, qui avez fait Raliance de batre lee 
prestres 7 Vide infra Ramesse. 

» BALLO. Vide supra Raillo. 

RALLUS, Avis aquatica, vulgo Rai. 

vii 



Sunt etiam Ralli terrestres, qui dicuntur 
ducee cotumicum, inquit Fridericus IL 
Imp. lib. 1. de Arte venandi cap.9. Adde 
cap. 17. tVide Ralla.] 

i RALuM, Corium, in Onomastico ad 
calcem tomi 1. Sanctorum Mail. 

1. RAMA. Lex Ripuarior. tit. 15 : Si 
quie ingenuue ingenuum Ripuarium in- 
terfecerit, et eum cum Rama cooperuerit, 
etc. Ita prseferre Codicem Metensem 
monet Baluzfus, ubi alii Ramo habent. 
Vide Ramale et Ramus 2. [Pactus Legis 
Salica) tit. 44. | 5 : Si vero eum de hallie 
aut de Rama super operuerit, etc. Acta 
S. Jacobi Philipp! tom. 6. Mail pag. 
175 : Ego vidi muttas violas colori» gialli 
virides, ause ab omnibus tunc prsesenti- 
bus judicabantur esse de recenti ablatse 
ab ejus pianta : et de his habui unam 
Ramam. Annales Mediol. apud Murator. 
tom. 6. col. 811 : Paramentum unum ce- 
tonici rubei laborati ad Ramam. Itali 
Rama dicunt eadem notione. Le Roman 
de la guerre de Troyes MS. : 

Ed se maio tient un Raim d'olive. 
Pei* moctre a* Griu en te creeoee. 

AHi dicunt Rain, ut etiamnum quidam 
e Gallo-Belgis. Vide Menagium in Ety- 
mol. Gali, et de Lauriere in Glossario 
Juris Gallici v. Rain.} 

° Inventar. MS. tnes. Sedis Apost. 
ann. 1295 : Item unam Ramam vel arbo- 
rem cum pede stante supra quatuor leoni- 
bus, etc. Nostri s Rain et Rainsel. Annal. 
regni S. Ludov. edit. reg. pag. 168 : Li- 
quefo roys Loeys fu ainsi comme li Raine, 
aui est nouvelement trenchés d'un tree 
oon arbre, etc. Par Rain et par baston, in 
Charta ann. 1401. ex Chartul. 28. Corb. 
Chron. S. Dion. tom. 3. Collect. Histor. 
Frane, pag. 256 : Landris li connestablee 
les mena en une forest.... si coupa un 
Rainsel d'un arbre, etc. ubi Aimoìn. lib. 
8. cap. 81. ibid. pag. 107 : Ramum prm- 
cidit arboris. Bestiar. MS. : 

Là toni li Rainsel si meno, 
Si Diane, si espés et si dm. 

Una Rainnel de rue, in Lit. remiss. ann. 
1447. ex Reg. 178. Chartoph. reg. eh. 257. 
Hinc Rainche, prò Fu stis, Balon, in aliis 
ann. 1888. ex Reg. 182. eh. 888. Neque 
aliunde accersenda videtur origo vocis 
Gallicae Rainser, prò Donner dee coups 
de baton, Fustem allcui impingere. Lit. 
remiss. ann. 1891. in Reg. 141. eh. 18 : 
Jehan le Vasseur.... diet audit Regnaudin 
qu'il le Rainseroit autre part. Ramsel, 
eadem notione, ad vocem Ramus propius 
accedit. Charta ann. 1817. in Reg. 56. 
eh. 488 : Porrà chascuns (bourgois de 
Chambly le l tr jour de May) aporter 
plain son puing de mort bos à cause d'ee- 
oatement ; et se il estoit trouvé qu'il apor- 
taissent ou copaissent plusgrosRamsiaus, 
etc. Alia ann. 1387. in Reg. 181. eh. 221 : 
Usata e à bois sec, à branches ou Ram- 
seaulx vere. Qusb sic redduntur ex Charta 
Phil. Pulch. ann. 1813. ibid. : Usagium 
ad boscum siccum, ad branchias seu ramoe 
virides. Ramps, eodem intellectu,in Lit. 
remiss. ann. 1468. ex Reg. 197. eh. 27 : 
La feste de Pasques fleuries ou de Ramps, 
etc. Vide in Ramus 2. 

° Rama, Ramorum seu ramalium col- 
lectio, fascis, nostris Raime et Reime. 
Charta ann. 1274. Inter Probat. Hist. 
Villehard. pag. 26 : Quatre vingt milliers 
de Reime, etc. Comput. ann. 1480. inter 
Probat. tom. 8. Hist. Nem. pag. 841. col. 
2 : Item prò una cadrigata Ramm missa 
qumsitum ad prssparandum et omandum 
turrem S. Anthonii. Stat. pistor. art. 8. 
ex Lib. rub. fol. magn. domus pubi. 



Abbavil. : Que nulz ne mette Raime sur 
sen four. fors que pour le journée. Hinc, 
ut videtur, Reins, Florum fasci cu Ius, 
Gali. Bouquet : ita enim banc vocem in- 
terprete^ in Lit. reraiss. ann. 1476. ex 




nopces, etc. 

• 2. RAMA, Piscationis specles, pro- 
ject! s in aquam rara ali bus, intra qua 

Jiisces sese recipere solent. Charta ann. 
196. apud Ughell. tom. 1. Ital. sacr. 
edit. 1717. col. 419 : Pascuis, pratis, syl- 
vis, venationibus, fluminibus, rivis, aquis, 
Ramis, aauarum decursibus, piscationi- 
bus, etc. vide Ramata 1. 

* 8. RAMA, Pertica. Charta ann. 1828. 
ex Bibl. reg. : Quod panni et pegtespan- 
norum erunt interim sub ejus custodia et 
fortuna a tempore quo ad Ramas positi 
fuerint , quousque fuerint depositi aut 
deliberati magxstro Ramarum. Rayme, 
prò Rame de papier, viginti eh art» scapi, 
in Computo Arnulfl Boucher thesaur. 
guerr. ab ann. 1890. ad ult. Jan. 1892. 
ex Cod. reg. 9436. 8. fol. 884 : Pour 
quatre Raymee de papier pour escri- 
pre leltres closes et autres escriptu- 
res, etc. 

° RAMACIUM, Ramale, ramuli. Com- 
put. ann. 1483. ex Tabul. S. Petrl Insul.: 
Pro Ramaciis nemorum , quercuum et 
ulmorum , provenientium ex lignie et 
arbotibus emplis a domina abbalissa de 
Marquette, convertendis tam in fasciculos 
quam in fagotellos. etc. 

1 RAMADA, Umbraculum ramis con- 
cinnatum, Provincialibus Ramade, Gal- 
lis Feuillée. Charta ann. 1844. e Schedis 
D. Lancelot : Rem quod nullus cujuscum- 
que conditionis existat sit ausus tacere 
Ramadam seu Ramadas in tabemis, nec 
facete signum in tabemis cum ramis, nisi 
cum manutergio. Ibidem : Item quod 
nulla persona , cujuscumaue conditionis 
existat sit ausa facere vuiacerios infra 
villam Balneolis, nec Ramadas sive ve- 
redas per carrerias, nisi habeant in alti- 
tudine duas cannas. Vide Ramata 2. 

RAMAGII, dicti Friderico II. Imp. lib. 
2. de Arte venandi cap. 80. 48. et alibi : 
Falcone» silvestres adulti, et qui extra 
nidum capiuntur cum retibus, laqueis, 
aut aliis inslrumenlis. Ramales vocat 
Thuanus, nostri Branchus. Vocis etvmon 
indicat Petrus de Crescentio lib. 10. de 
Agricult. cap. 3. dum ait, Ramar ios esse, 
qui de nido egressi, de ramo in ramum 
matrem sequuntur. Crescentii interpreti 
Italico Raminghi dicuntur. Vide Guill. 
Tardif Lectorem Caroli VIII. Regis, de 
Falcon. 1. parte cap. 15. 

SS3T Ex hoc fonte emanat, ni fallor, 
vox Gallica Ramage, quam prò puella 
matri semper adhaerente, et eam instar 
pulii, ila seguente, ut nulla esset facul- 
tas quemquam adolescentemalioquendi, 
usurpat Poema inscriptum, Le Roman 
d'Athis MS. : 



Se ma mere ro'est anqnes dure, 
j'aye ami elle n'a cure.... 
t me veut tenir si Ramafc, 
uè je ne soie si bardie, 
u'au cheralier parie, ne rie. 



Que, 
Età 

8 



° Silvestres, domesticis oppositi ; quo 
sensu nostri Ramages dìxerunt. Lit. re- 
miss, ann. 1446. in Reg. 176. Chartoph. 
reg. eh. 455 : Ouquel bois le euppliant 
avoit fait une loge de branches de chesne 
pour prendre dee oyseaulx de praye t Ra- 
mages ou branchiers , comme lashiers, 
autours et esparviers. Vide suora in Lu- 
pus 4. Hinc Fille Ramage, in Le Roman 



IO 



RAM 



RAM 



RAM 



d'Athis, rudem et agrestem puellam in- 
terpretare. 

RAMAGIUM, Facultas data tenentibus 
exscindendi vel colligendi ramo» arbo- 
rum in silvis dominorum, seu ramalia, 
unde et Ramalaticum dicitur. Charta 
ann. 1104. ex Tabularlo S. Maxentii in 
Pi ctoni bus \Ego Audiemus de Campania 
dedi È. Maxenlio Ramagium per omnes 
buscos meoB in eurte de Monteoo, ad hoc, 
ut nomine* de Coguleto aceipiant ad om- 
nes necessitate* su as. Regestum Philipp! 
Aug. Herouvallianum ibi. 69 : Pro Ra- 
magio Honorum donat quaque domu* tria 
ova in Pascha. Aresta ann. 1279. in Re- 
gesto Parlamenti Paris. B. fol. 49 : Ca- 
pelloni de Ratnagio foresi» Britolii rema- 
nebunt in possessione sui usagii, etc. Ta- 
bular. Montismorilionis in Pictonibus 
fol. 142 : Condonati domus domini, qui in 
hac terra habitabunt, non reddent alicui 
domino nec Ramatge, nec pasquerium. 
Vide Ramalaticum. 

3SHT Vox Ramatge in hoc postremo 
loco Tabularli Montismorilionis non si- 
gnifica t ipsam facultatem exscindendo- 
rum colligendorumve in silvis ramorum, 
'sed quod prò ea facultate domino sol- 
vendum est a tenentibus : qua notione 
ssepius etiam accipitur vox ipsa Rama- 
gium. Charta Odonis domini de Glosis 
prò babitatoribus vili® de Boesses ann. 
1239. apud Thomasserium in Biturig. 
pag. 85 : Et omnia nemora mea aperta 
capere poterunt ad omnia necessaria sua 
facienda, ita quod prò iisdem Ramagium 
consuetum recidere tenebuntur. Gonventio 
Cbartusianorum Vernensium cum Ros- 
solino de Fossis ann. 1889. ex Scbedis 
Pr. de Mazaugues : Patri suo Rossolino 
habenti supremum dominium, merum im- 
perium et Ramagium super avere extra- 
neum in dicto monasterio et territorio 
ejus. Venditio Vicecomitatus Rellanise 
per Ludovicum II. Gomitem Provincia? 
facta Petro d' A ciane Senescallo ann. 
1410. ex iisd. Scbedis : Cum.... venationi- 
bus et piscariis, pulveragiis, Ramagiis, 
passagli*, pedagii*, albergis, etc. Statuta 
Per usi» pag. 60 : Si pedagium t basta- 
gum, Ramagium, gabella, leyda seu cura- 
ria, ascenderit ad solido» duos vel ultra, 
etc. Vide Ramatgium. 

° Nostris Ramage, eadem acceptione. 
Charta ann. 1812. in Reg. 48. Ghartoph. 
reg. eh. 116 : Nec non gallinas de Lostoir 
nobis debitas in Ramagio foresta pradi- 
ette. Alia ann. 1298. in Lib. rub. Gam. 
Comput. Paris, fol. 41 : Une reni e, que 
Ven appelle le Ramaqe de la foresi. Alia 
ann. 1824. in Reg. 62. eh. 145 : ltem sus 
les hommes de la Pruille pour un devoir, 

Sue Ven appelle Ramage, dix solz, quatre 
eniers. Hinc Ramageur, Silvae custos, 
vel qui ejusmodi tributum colligebat. 
Lit. ann. 1878. tom. 7. Ordlnat. reg. 
Frane, pag. 202 : Pasturages communs, 
senz en riens payer aux Ramageur s. Vide 
i nfra R ameragium. 

MS" Gallica vox Ramage in Consue- 
tudine Britannica art. 298. 806. 822. 828. 
825. 826. 880. 881. 482. 541. et 598. dicitur 
ramuscognationls et successionis linea, 
de qua consule de Lauriere in Glossario 
Juris Gallici. Vide Ramificare. 

° Pro ipso cognato pccurrit in Ordi- 
nat. ann. 1801. tom. 1. Probat. Hist. 
Brit. col. 1167. art. 10 : Si le vavassour 




aura adjoumé sei Remagiere pour y ve- 
nir, etc. 

° Ramagium, Omamentum vestis ins- 
tar rami figuratum, nostris quoque Ra- 



mage. Invent. ann. 1871. apud Garamp. 
in Disquis. de sigil. Garfagn. pag. 119 : 
Una casula cum Ramagiis pertarum per 
totum. Vide Ramatgium. 

1 RAMAGIUS Cervus, Nostris Cera 
ramés vel ramages. Le Roman de la 
Rose MS. : 

S'esl plus eouars «me ees Ramés 
Ricfaes boni» qui aride astra amés.... 
En ce cas n'est-il mie sages 
Ne qu'est un Max cers Ramages. 

Vide Cervus Ramagius in Cervus. 

• Ramosis cornibus ornatus ; Rame 
vero appellar! videtur Cervus, cui cor- 
nua enascuntur. Et quidem Ramalia 
dicuntur cervi cornua, in Vita S. Germ. 
Autiss. tom. 7. Jul. pag. 227. col. 1 : 

Horrebant illic trepidi Ramalia eerri. 

RAMALATICUM , Idem quod Rama- 
gium, de qua voce supra. vetus Notitia 
apud Perardum in Burgundicis pag. 88: 
Dedit Canonici* Divtonensis Ecclesia 
apud Arcumvillam, usus suorum nemo- 
rum, ad construenda qualibet adiàcia : 
percursus quoque in eisdem nemoribus et 
pasnaticum, et Ramalaticum, pasturam 

videlicet animalium in prati* habere 

concessit. 

RAMALE, Ramus. Papias : Ramalia, 
rami arborum, vel fronaes. Will. Brito 
lib. 7. Pbilippid. : 

.... Lapidee, Ramalia, truncos 

Comportane viroque grave* cum cespite glebas. 

Et lib. 10 : 

Para solis solem Ramalibus araet et Imbraca. 

Utuntur Ovidius, Persi us, Martianus 
Capei la, et alii. Vide Stepbanium ad 
Saxonem Grammaticum pag. 155. 

• RAMARE, a Gallico Ramer, Ramali- 
bus fulcire, adminiculari. Chartul. Nor- 
man, ex Cod. reg. 4658. A. fol. 86 : Unus- 
quisque ad ramos prò Ramandis lini*, 
debet ova quatuor. 

• RAMAROLUM, Academ. Crusc. Ra- 
matolo, Coehlear, tudicula. Gbarta ann. 
1268. apud Murator. tom. 2. Antiq. Ital. 
med. sevi col. 476 : Quatuor caldarim in- 
ter magna* et parvas : item unum Rama- 
rolum et unum grappellum. 

1. RAMATA, Piscationis species, pro- 
rectis in aquam ramalibus, intra que 
pisces sese recipere solent. Cbarta Hu- 

§onis III. Episcopi Nivern. ex Tabul. 
. Oyrici Nivern. num. 76 : Dedit insu- 
per unam inLigen Ramatam, et suis gur- 
gitibus piscaturam. Infra : Itidem conces- 
sit eis Ramatam unam in loco convenienti 
inter sua*, et in suis gurgitibus piscatu- x 
ram ante festivitatem S. Curici , etc, 
Tabularium Priorat. de Paredo, fol. 60 : 
Dedit in hoc loco... terram, id est cam- 
pum, situm in ripa Ligeris, dictum ad 
Graverias, et capturam piscium, quas 
vocant Ramatas, quas sequente tempore 
Dominus Gaufredus de Bonant in suo do- 
minio relinuit, etc. Fol. 71 : In Alta ripa 
sex congeries ramorum, quas Ramatas 
dicunt, m aqua Ligeris. Fol. 25 : Ripam 
aqua, ac congeries ramusculorum in aqua 
ad capiendos pisces. Fol. 78 : Dedit... tre* 
meliores Ramatas, quas habebat in alodio 
suo in Ligerimjjjum vulgo dicitur Lea ad 
Altam ripam. Vide Combri, Ramata, [et 
Rameda.j 

2. RAMATA, Ramalium umbraculum, 
cujus usus in Processionibus Ecclesias- 
ticis, dume» per plateas urbanas per- 
aguntur. Cbarta Hubert! Episcopi An- 
degav. in libro de Restitut. S. Fiorenti! 
Salmuriensis : Remitto cunctas alia* 
consuetudine*, prmter unam, quam solam 
rettneo, qum est Ramata mini facienda 



singulis annis, sicnt prius a villani* illis, 
si commoniti fuerint apud.... sedie nos- 
tra villam ante matrem Ecclesiam ad 
festivitatem SS. Apostolorum Petri et 
Pauli, etc. 

3BHF Lati us accipitur prò quo vis um- 
braculo ex frondosis arborum ramis, in 
Charta Avenionensi, qua sic clauditur : 
Actum Patemis in fortalitia subtus Ru- 
mata. Vide Ramada. 

* 8. RAMATA, Pergula, Gali. Treille. 
Stat. Avenion. MSS. ex museo meo fol. 
87. r° : Tabula et portici, qum responde- 
bunt in viis publicis, restringantur vel 
ex toto removeantur... et Ramata fiant ita 
alta, ne equites attingere possint. 

1 RAMATGIUM, Ornamentum vestis 
instar rami figuratum. Lttero Caroli V. 
Fr. Regis ann. 1867. prò Monspeliensi- 
bus de forma vestium : Nulla dietarum 
mulierum audeat portare... brodaduras, 
vel Ramatgia, vel alia operagia quacum- 
que. Eadem notione dicimus Ramage. 
Vide Ramagium. 

RAMATUM. Charta Stepbani Bani 
Croator. ann. 1018. apud Joann. Lucium 
lib. 2. de Regno Dalmatico cap. 8: Et si 
quis (quod absitj ausus fuerit subtrahere 
ex mei*, vel extraneis, moriatur de Ra- 
mato, et habeat semen super terram, et 
persolvat auri libras 80. hoc est ad ra- 
mum, vel ad furcam suspendatur. Vide 
Ramus. Le Roman de Gay don : 

Ne soit pandos à un aubra Rame. 
[Le Roman de la Rose MS : 

Si me convint couchler pauné 
Dessous un olllvier Rame.] 

© RAMAZURJS, Purgamenta, sordes, 
qusB scopis, Italis Ramazza, congerun- 
tur. Ramonnures, in Chartul. Coro. fol. 
96. r° : A esté donne congié... pourprendre 
le* esmondices et Ramonnures, estant 
avant la ville de Gorbie. Ressols, eodem 
sensu, in Stat. ann. 1850. inter Probat. 
tom. 2. Hist. Nem. pag. 188. col. 2. Stat. 
Avella? ann. 1496. cap. 175. ex Cod. reg. 
4624 : Ad incantum vendantur immundi- 
cia seu Ramatura ipsarum viarum mun- 
dandarum et exeopandarum. Hinc Duca- 
ti us part. 1. Ducat. pag. 80. deducendam 
putat vocem Gallicani Ramassieres, qua 
nostri alias significabant veneficas, seu 
Mas potius delirantes mulierculas, qu® 
ad nocturnos conventus, Sabbats nun- 
cupatos, scopis, Gal lice Baiai vel Ra- 
mon , sese deferri somniabant. Vide 
Scobaces. 

1 RAMBA, Officina coquendse cerevi- 
siae, Gal lice Brasserie. Chronicon Bonae- 
spei pag. 153 : Quicumque in eadem villa 
Ramham faeere voluerit, faciet, et de 
unoquoque brassino solvei unum sesta- 
rium cervisxa et unum similiter de me- 
don'e. Videtur omnino legendum cam- 
bam. Vide Camba 8. 

RAMBALUS, Asseris species; unde 
Rambalare, asserì bus munire. Charta 
ann. 1828. ex Tabul. Massil. : Item retro 
hospitium Johanni* Martini fiat unum 

fiancatum quatuor Rambalorum rova.... 
lem Rambaletur solerium turri* Judea. 
RAME, vox Italica, Ms,JEramen, unde 
origo. Tabularium Casa u ri e n se : De bu- 
bus et vacci*, et de minutis animalibus, 
de ferro et Rame, etc. Corona una de 
Rame, cruce una de Rame, etc. in Charta 
ann. 1284. apud Ughell. tom. 7. Ital. 
sacr. pag. 611. 

Ramum, Eadem notione, apud Sanu- 
tum lib. 2. part. 2. cap. 6. et seq. [Sta- 
tuta criminalìa Ripense cap. 220 : Quili- 
bet vendere volens ferrum et Ramum te" 
neatur et debeat separatim ponderare 



RAM 



RAM 



RAM 



il 



ferrum a Ramo, et e converso, sub poma 
amissionis dirti Rami cum dicto ferro.] 

1. RAMEA, prò Ramex, Gali. Eernie. 
Papias : Henna, Ramea, Ramix. 

• 2. RAMEA, Piscationis species, pro- 
jectis in aquam ramalibus, intra qua 
pisces sese recipere solent, Ramée, in 
Stat. ann. 1888. toni. 7. Ordinat. reg. 
Frane, pag. 779. art. 47. Charta ann. 
1144. ex Tabul. S. Satyr. : Concedo eccle- 
eisB S. Satyri quidquid juris in littore 
Ligeris circa Mesvam in piscatoriis, Ra- 
mei8, groeis habeo. Vide supra Rama 2. 

1 RAMEDA, Idem quod Ramata 1. Spe- 
cies piscatus. Charta ann. 1098. e Tabu- 
lano B. Maria de Ch ari tate ad Ligerim : 
Archimbaldus de Lameniaco Miles donat 
monackie deCharitate dimidium piscarim, 
qum Opia dicitur, excepto Ramedarum 
casamento; Ramedas tamen, quas ibidem 
Gaufridus presbyter in dominio habuisse 
dignoscitur, eisdem contulit. Charta ver- 
nacela ann. 1501. e Tabulano S. Nicasii 
de Mei lento : Rem appartient audit 
Prieuré un gorel, auirement dit Ramée, 
qui est une pescherie dans la riviere entre 
tes deux isles de S. Nigaise. 

1. RAMEIA. Cbarta Petri D. Marleti 
ann. 1234. apud Duchesnium in Hist. 
Monmorenciaca pag. 407 : In domanio 
meo sunt... riparia versus Crociacum , 
duo gurgites, et tres Rameim, qum dom. 
Robertus de Essenvilla tenet de me. Idem 
videtur quod Ramata 1. Vide in hac 
voce. [Cbarta ann. 1214. e Tabulano 
Portus-Regii : Ego E. Dominus Malleti 
et ego Matthmus frater ejue, dedimus 

quandam Rameiam in aqua facien- 

aam. Vide Rarneda.] 

2. RAMEIA, Umbraculum ex f rondo - 
sis arborum ramis. Cbarta ann. 1167. in 
Chartul. Buxer. part. 2. cb. 16 : Cum 

usu nemorum necessario ad Rameias 

v£t umbracula ovium conslruenda per to- 
tam terram suam. Alia ann. 1209. ibid. 
part. 11. cb. 6: Girardus dominus de 
Arneto.... dedit.... usuaria pasloribus in 
Rameis et bordelis construendis et foco 
f adendo. Vide supra Foilliata. 

T RAMENTOSUS, Ramentis plenus. 
Sanguinolenta et Ramentosa, Callo Au- 
rei, lib. 4. Tard. cap. 8. Ramentosa des- 
cendunt velut in alvi profluvio.... sicuti 
vina alba, pag. 112. Medicina Salern. 
edit. 1662. 

RAMERAGIDM, Prastatio, qua a te- 
nentibus domino Silva exsolvitur, ut in 
ea ramos arborum possi nt coiligere. 
Cbarta ann. 1857. in Reg. 89. Cbartopb. 
reg. cb. 328 : Cum vineis, prati* , pastu- 
raaiis, boscagiis, Rameragiis, rivagiis et 
ahi8 in summa prmdicla comprehensis. 
Vide supra Ramagium. 

1 RAMERIA, ut mox Ramerius. Inven- 
tari um Piquet fol. 24. v°. ex Arcbivo 
Principis de Rohan : Rem tertiam par- 
tem vii. cestariorum avene et vii. den. 
quam serviunt heredes Johannis Char- 
pini prò quibusdam terra, prato et Ra- 
meria, scitis in Drays. Eadem recurrunt 
ibidem. Cbarta ann. 1424. inter Instrum. 
nova Gali. Christ. tom. 6. col. 810 : Item 
damus eisdem (Eremitis B. Maria de 
Carsano) conferimusque et assignamus 
jus, licentiam et poteslatem Ugna cedendi 
et capiendi in terris nemoribus, Rameriis 
et possessionibus diclm ecclesie* de Car- 
sano, portandi ad eorum habitationem 
prò eorum usu dumtaxat necessaria. Ter- 
ras incultas in tei li go in quibus vepres 
sunt et alia bujusmodi arbuscula. 

Charta ann. 1407. in Reg. 3. Armor. 
gener. part. 2. pag. xxix : Cum nobilis 

Altiacius de Pratocomitali olim tradi- 

derit Johanni Gontardi.... quamdam Ra- 



meriam,... ad ipsam Rameriam esluan- 
dum,... et pratum in ea faciendum ad et 
per sex annos,... sub tali pacto.... quod 
dum primm prisim in dieta Rameria ex- 
crescendm, essent quittim prmdictorum,... 
ratione sui laboris. Hinc nostri Rameux 
dicebant Locum dumis et sentici bus 
obsitum. Lit. remiss. ann. 1455. in Reg. 
187. Chartoph. reg. cb. 138 : Les sup- 
plians se transporterent vere ledit abre- 
vouer pour icellui curer et rappareiller, 
ainsi que l'en fait une chose Rameuse. 
Vide mox Ramerium 2. 

• Rameure vero appellatur Quadrata 
occa compages, in Cbarta ann. 1264. ex 
Chartul. eccì. Lingon. fol. 210. v° : ltem 
duo molendina, possunt capere arboree et 
copas ad opus eorumdem in omnibus ne" 
moribus finagii, ubicumque melius pote- 
runt invenire, Rameures d'erches, roorte 
carrucarum, eie. 

11. RAMERIUM, RAMORiUM.Ramus ar- 
boris longior et crassior, humi ab ex tre- 
mi tate eaarte depressus cum laqueo an- 
nexo, ut facile capiatur fera transiens, 
atque ramo vi elastica citissime erecto 
toilatur in sublime, aut sai tem retinea- 
tur. Charta ann. 1857. apud D. Secousse, 
tom. 4. Ordinat. Reg. pag. 449. qua Re- 
velli incolis licentia conceditur venandi 
et capiendi.... quascumque feras.... infra 
foresta eorum propria; et edam infra 
nemora rema antiquitus vocata de Vanre... 
cum canibus et gentibus et edam cum 
Ramerio vel Ramoriis... et ipsas feras 
captas secum adportandi, eie. 

* Venationis species, collectis simul 
ramalibus, intra qua fugientes fera re- 
tibus implicantur. Lit. ann. 1262. in 
Reg. 108. Chartoph. reg. ch. 177 : Conce- 
dimus per prmsentes licentiam et conge- 
dium venandi et in forestis regiis diclm 
senescallim Tholosanm capiendi seu capi 
ac eliam Rameria faciendi, cum r elibus 
et aliis ingeniis, decem apros et quatuor 
cervos quotibet anno. 

* 2. RAMERIUM, idem quod supra Ra- 
meria, seu potius Silva caedua, Gali. 
Taillis , alias Ramier. Charta Pbil. 
Pulch. ann. 1297. in Reg. 62. Chartoph. 
reg. ch. 23 : Cuilibet sexteriatm terree in 
Ramerio nostro, juxta villam Montisal- 
bani, census seu redditus annuus duorum 
solidorum Turonensium deberet im- 
poni. Alia ann. 1319. in Reg. 59. cb. 325 : 
In quo Ramerio sunt 312. sextariatse.... 
Acto eliam quod... venari in eodem Rame- 
rio, quamdiu Ramerium fuerit, nonpote- 
runt, excepto ad lepores, cuniculos et 
vulpes.... In nemore seu foresta, qum vo- 
catur Ramerium Dagra. Lit. remiss. ann. 
1459. in Reg. 188. ch. 219 : Les supplians 
estant audit bois trouverent ung Ramyer 
à faire fagotz, auquel ilz se arresterent 
et y commencerent à fagoter.... Ung autre 
ta'ulys ou Ramyer, eie Vide Ramerius. 

RAMERIUS. Charta ann. 1236. in Re- 
gesto Tolosano Camera Comput. Paris, 
fol. 51 : Prata et pascua, nemora et bar- 
tas, et alberetas, et Ramerios, et devesios, 
etc. Ramiers etiamnum Occitani vocant 
terras incultas, et animalium pastioni 
idoneas. 

• RAMESSE, Commotio turbida, in vet. 
Glossar, ex Cod. reg. 7613. Vide supra 
Ralliare. 

RAMETA. Bulla MS. Pascbalis PP. 
ann. 1106. de Dedicatone B. Maria de 
Cantate : Sunt autem termini isti, ab 
ilio loco Ligeris, ubi sunt rameiss Rugo- 
nis de Troncongiis, per medium vaili*-, 
usque ad boscum, qui didtur Rrollium, 
etc. Occurrit ibi rursum. Silvula forte, 
a ramis. [Idemomnino est quod Rameda, 
Species piscatus.] 



( 1 RAMETALIS, Idem, ut oplnor, quod 
Ramerius. Diploma prò Mon aste rio S. 
Victoris Massi 1. ann. circiter 1000. apud 
Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 
356 : Et ipse alodis habet terminos in flu- 
vio, quem dicunt Welena. ( Welna in ma- 
gno Chartular. ejusd. S. Victoris fol. 
15.) Et perait per ipsum Rametalem, qui 
est ultra ipsam salam, et pervenit ad 
ipsam Iliam, (melius, ut puto, MS. ili- 
cem f ) et pergit ad ipsum podium sursum, 
et vadit per ipsam serram, qum est supra 
ipsam ecclesiam subtus Creisaco. 

RAMHUNT, Canis species. Vide Canis. 

RAMIGH, est pondus sex Chirast, Chi- 
rast autem est granorum 4. Saladinus 
de Ponderi bus. 

\ RAMIGULUS, Parvus ramus, ramus- 
culus, in Miraculis S. Johannis Bever- 
lac. tom. 2. Maii pag. 180 : Ex multis 
arboribuspaucosRamtculos decerpens, etc. 

° Ital. Ramicello, nostris Ramis et Ra- 
moison. Charta Tbeob. comit. ann. 1222. 
in Chartul. campan. fol. 288. r° : Liceat 
servientibus ecclesim S. Salvatoris sdn- 
dere longum et cultum (f. curtum) lignum 
prout vòluerint, ita quod arborem prmei- 
sam ducent, exceptis Ramiculis. Lit. re- 
miss, ann. 1459. in Reg. 188. Chartoph. 
reg. ch. 125 : Ung petit cousteau de bouyer 
à copper Ramis. Charta ann. 1343. in 
Reg. 74. ch. 510 : Usage au bois mori et 
aus Ramoisons. Ung petit Ramoison ou 
baston de fagot, in Lit. remiss. ann. 
1477. ex Reg. 206. ch. 1120. 

RAMIELLUS, in Foris Aragon. lib. 8. 
Ut. de Ri vis : Libere valeat pertransire 
insulam, soto, vel Ramiello, etc. nostris 
Ruisson. 

1 RAMIFICARE, In ramos quaquaver- 
sum diffundere. apud Gocienium in Le- 
xico Philos. Ramificatus metaphorice 
prò Oriundus, instar rami ex stirpe, seu 
progenie , ortus. Vita B'. Giraldi de 
Salis, tom. 6. Ampliss. Collect. Marten. 
col. 996 : Non debebai vir Ramificatus a 
tam gloriosa propagine in aliquo dege- 
nerare. Ibid. col. 1011 : Est una famosa 
progenies in Chavigniaco, a quo singulm 
Ramiflcatm personm visitare solent Sanc- 
tum Dei cum muneribus, semel in anno. 
Vide Ramaqium. 

RAMILI^, Rarauli, vulgo Ramille. Mo- 
nasticum Anglic. tom. 1. pag. 808: Et 
de bosco meo concessi et dedi exs in elee- 
mosynam 10. carucatas de Ramilia, et 
tres de virga per singulos annos. [Tabu- 
lar. S. Albini Andegavensis : Pastum de 
bosculo Lancioni velai Raginaldus homi- 
nibus S. Albini et monachis etiam radices 
ad calefaciendum, cum ipse et sui Rami" 
liam et radices illius bosculi auferant et 
usurpent. Vide supra Ramagium.] 

Charta ann. 1437. ex Chartul. 23. 
Corb. : Il s'esloit ingéré de aler... copper, 
prendre et emporter à son pourfit sxngu- 
lier Ramile et tonsture de bos, qui estoit 
croissant sur les dodasnes dee fossez de 
ladite ville. Hinc Ramisse, prò Sepimen- 
tura, vulgo Clòture, ex ramusculis im- 
plexis compactum. Lit. remiss. ann. 
1444. in Reg. 176. Chartoph. reg. ch. 
221 : Colas de Laion, sa femme, troie en- 
fant et une fille, lesquelz s'efforcoient 
faire une Ramisse ou closure en icelle 
piece de terre. Alia ann. 1459. in Reg. 
188. ch. 125 : Environ de laquelle terre 
ila faisoient certaine cloison ou Ramisse, 

RAMINATIUM. Tabularium Prioratus 
de Paredo fol. 94 : Nec non et de tertiis 
et thaschis, qum exierunt ex eisdem silvis, 
et de Rammatio. Ubi forte legendum 
Ramatico. Vide in hac voce. [° Idem 
quod supra Ramerium 2.] 

1 RAMIRE Testimonia, Testes in judi- 



42 



RAM 



RAM 



RAN 



ciò adramire seu promittere. Placitum 
ann. 821. apud Mabiilonium tom. 2. 
Ann al. Benedict. pag. 728. col. 1. et Mu- 
ra tor. tom. 2. part. 2. col. 873 : Testimo- 
nia exinde Ramivit, et tedia dare non 
potuti t qualia Bamita habuit et qualia 
exinde dedit in prsssentia Rothardi et 
Nortperti episcoporum, teu istius Leonis, 
nullum proficuum ei testificati sunt. Vide 
Adramire. 

1 RAMIROSUS, *EvTepoxi)Xr}<, in Glossis 
Lat. Grac. Melius in Qrseco-Latinis : 
> EvnpoxT]Xin'n)c > Ramicosus. 

RAMISPALMJB. Vide Dominica Palma- 
rum. 

° 1. RAMIX, Mentala vel virga virilis, 
Covile. Glossar. Gali. Lat. ex Cod. reg. 
7684. Nostri Rancoulli dixerunt, prò Ca- 
strati», vir exsectus. Lit. remiss. ann. 
1895. in Reg. 148. Chartoph. reg. eh. 6: 
Jehannot Musnier disi au supplxant plu- 
seurs paroles injurieuses , et entre les 
autres lui disi quii ne valoit riens ; car 
il estoit Rancoulli, qui est à dire chastrè 
ou sans génitoire. vide Ramus 1. 

2. RÀMIX, Ernia, rania, nimia, in 
vet. Glossar, ex God. reg. 7618. Vide 
Ramea 1. 

1 RAMMA. Charta ann. 17. Philipp! 
Regis apud Stephanotium tom. 1. Antiq. 
Occitan. MSS. pag. 889: Ego Deodatus 
abbas S. Tiberix dono... medielatem de 
fustis quos tu Petrus prssscriptus et in- 
fantes tui plantaveritis et plantare facie- 
tis, et medietatem de Ramma, hoc est, 
ramorum, ut videtur, qui ex iis fustis 
seu arboribus excidentur. 

• RAMMUM, JEs, Ital. Rame. Pactum 
inter Bonon. et Ferrar, ann. 1193. apud 
Murator. tom. 2. Antiq. Ital. med. sevi 
col. 894: De cera, de agnellini*, de curio- 
nibus, de lutriis, de martiris, de chartis, 
de Rammo, etc. Charta ann. 1281. ibid. 
col. 902: Ferri non laborati, plumbi t sta- 
gni, Rammi, etc. Vide Rame. 

° RAMNUS j Spinarum sentibus pernio- 
lestum, vel lignum de quo spinse oriun- 
tur. Glossar, vet. ex Cod. reg. 7641. Vide 
infra Ramus 8. [°* Vide Forcellin. et 
Martin, in Rhamnos. Occurrit cap. 9. 
Judicum vers. 14. et Psalm. 58. vers. 10.1 

• RAM0R0LES, Haeretici Valdensium 
sedarli, in Consti t. Freder. contra h»- 
ret. ex Cod. reg. 10197. 2. 2. fol. 19. r. 

\ RAMOSITAS, f. Caesura ramorum. 
Seherus Abbas de primordiis Calmosia- 
censis Monasteril, apud Marten. tom. 8. 
Anecd. col. 1197: Fosnum et annonam 
deducere (debet) ad parietem horrei, Ra- 
mositatem tempore Martxi, prati clausu- 
ram xv. pedes. 

RAMOSUS Pulsus, Medicis dici tur, 
qui prìmus digitis tangentis apparet 
alio modo, et reliquis digitis apparet 
in»qualis, ut si appareat uni digitorum 
velox, ali! tardus, uni spissus, alii ra- 
mosus, uni fortis, alteri debilis, uni in- 
ciduus et apertus, alteri deciduus et 
occultus. Magister ^gidius de Cor bollo 
lib. de Pulsibus : 

Flnditur in ramM Ramon», et orfana mota 

8uadrffido ferieoe digito* percorrit in imo 
iaeolor in putai, eie. 

• RAMPA, Collaris ornatus villosus, 
ut videtur. Lit. remiss. ann. 1899. in 
Beg. 154. Chartoph. reg. eh. 739 : Petrus 
Dominici.... dictum Sancium rapuit ad 
cutellum Sarragossanùm, et ad Rampam 
sive tunicam tenendo eundem, et dicendo 
quod oportebat quod irei loqutum cum 
capitaneo excubit nocturni. Et quidem 
Rampaille est pel lis species. in Pedag. 
Peron. ann. 1295. ex Chartul. 21. Corb. 
fol. 855. v° : Ung millier de Rampaille ou 



vaire ouvrée, escrue ou aulire, quaranta 
deniers. 
» RAMPANS, a Gallico Rampant, Re- 

?>ens, vox beraldica. Lit. Phil. VI. ann. 
844. in Reg. 74. Chartoph. reg. eh. 159 : 
In prmdicto dieta* comitissss sigillo erat 
imago cujusdam mulieris, quondam avem 
in sinistra manu tenentis et equitantis 
unum equm , versus partem stnistram 
ambulantem : in cujus sigilli circonferen- 
tia erat scriptum , Mathildis comitissss 
Nivemensis et Forensis ; et a tergo erat 
conlrasigillum rotundum , in quo erat 
scutum cum imagine leonis Rampanti*, 
in cujus circo n ferendo erat scriptum, Se- 
cretum comitissss. 

1 RAMPEGO, Idem quod mox Rampico, 
Ital. Rampegone. Chronicon Andre» 
Danduli apud Murator. tom. 12. col. 519 : 
Interim per Supam et alios rivos pene- 
travit classis mullarum cymbarum, cujus 
prssfectut erat Marcus Grimanus , in 
agrum Patavinum, multaque damna in- 
tuiti hosti, tandem ab hoste acta Rampe- 
ginibus in ripas est trac tua. 

RAMPICO, Uncus : vox Italica. Sanutus 
lib. 2. part. 4. cap. 8 : Dictum navigium 
ronconibus et longis lancei*, atque lanceis 
cum Rampiconibus sive uncis in capitibus 
oplime fulciantur. Boccacci us : Perchè 
Cintone dopo le parole, preso un Rampi- 
cane di ferro. Ejusmodi sunt lance» ili» 
Gotbic» , de quibus Sidonius lib. 4. 
Epist. 20 : Lanceis uncatis, securibusque 
mxssilibus dextrrn refèrtm. Rampiones ha- 
bet Petrus de Crescentiis lib. 10. de 
Agrlcult. cap. 82. 

* RAMPINI dicti Guelfi. Locus est in 
Mascarati. Haud dubie a voce 

RAMPINUS, Idem quod Rampico. Otto 
Morena in Hist. Rerum Laudensium 

Sag. 49 : Cremenses vero per fossatum 
jsius eastri cum maniculis et Rampinis 
éuntes, suos, qui in fossato nccati erant,... 
foras extraxerunt. Pag. 58: Alios etiam 
tres ipsius duces milites cum Rampinis 
ferreis de ponte in terram trahentes, etc. 

° Ital. /tampino, Gali. Crochet, grapin. 
Tract. Ms. de Re milit. et mach, belile, 
cap. 109 : Navigium ex parte anteriore 
copertum cum Rampino, est valde utile 
ad accipiendum barcham et bregantinum 
tuorum hostium. 

° Rampinus, adject. Uncino munitus, 
in eodem Tract. cap. 175 : Navigium cum 
scala Rampino, est valde utilis ad acci- 
piendum hostium navigia. 

RAMPO, Ramponus, Uncus, Ital. 
Rampo, Gali. Crampon. Guido de Vigev. 
Ms. de Modo expugn. T. S. cap. 2 : In 
capite unius calosi sit una vera, lata qua- 
tuor digitis, cum tribus Ramponibus sic 
facto. Et in alio caloso sit una alia vera 
cum tribus canalibus, ubi intrent UH tres 
Ramponi sic facti : et quodlibet Rampo- 
num conjungatur cum uno cuneo ferri. 
Glossar. Provine. Lat. ex Cod. reg. 
7657 : Rampegalh, Prov. arpax, canicula. 

• RAMPOGNA, vox Italica, Convicium, 
contumelia ; unde Rampognare, iisdem, 
Conviciari, objurgare : bine Gallicum 
vetus Rampone et Ramponer ; sed mi- 
nus austere a nostratibus acceptum, 
quibus idem est atque Irrisio et Irridere, 
vulgo Raillerie. Lit. remiss. ann. 1876. 
in Reg. 109. Chartoph. reg. eh. 809 : 
Icellui Jehan dist par maniere de Ram- 
pone ou moquerie, Va querre ta granì 
espée. Ali» ann. 1382. in Reg. 120. eh. 
211 : Par maniere de Ramposne se adreca 
par devers Vexposant en disant, L'en ne 
dinera point à ces brocars. Ali» ann. 
1518. in Reg. 994. eh. 249 : Auquel Alart 
par ledit Rouquehort eust esté dit par 
maniere de Ramponne et moquerie, etc. 



Ali» ann. 1876. in Reg. 109. eh. 482 : 
Vexposant en Ramponnant de paroles 
avec ledit Obert, etc. Le Roman d'Alexan- 
dre Ms. part. 2 : 

Onde, die* li daMiana, raif eatea airiei : 
Non avi par fol, bian ukex, tous me Rampoaoes ; 
Pour ce, je sui vies et ai cent aoa paaaes, 
Se je ai cuor et force et bonne voltale*. 

Le Roman de la guerre de Troyes MS. : 

Mieli rais telaair qe Rampovier : 
Por teiaair ne ▼ient eocombrier. 

Vide supra Raffarde. 

1 RAMULARIUS. Gloss» Gr»c. Lat. 
Philoxeni : A Ramulariis, amò t&v àvreici- 
Tp6tt<ov. Vulcanius suspicatur legendum 
esse A ravulariis vel A rabulariis ; Mar- 
tinius vero nihil mutandum censet, 
quod èrotpoitoc procura tor sit vel tutor, 
et òrmiKTpoiEoC) Qui vices agit tu tori s, 
quasi ex eo ramni us. 

1 RAMUM, iEramen. Vide in Ramon. 

1. RAMUS, Virga, membrum virile. 
Prudentius lib. 1. in Symraachum, de 
Priapo : 

Tarpiler adfixo podeat quem viiere Ramo. 

Warnerius in Cap rum Scott um Poeta 
MS.: 

Nana «cut misera tractabat erara ppeil», 
Pneteodena Ramasi laxaria rigMom. 

Vide Meursium in Exercitationibus cri- 
ticis part. 2. capite 7. 

2. RAMUS, Locus custodi» reorum, 
Truncus, Stock, Germania. Goldastus. 

Rami, Dominica, qu» Ramispalma» 
rum, vulgo dicitur. Charta Sanctii Re- 



gis Navarr» »r» 1125. apud Sandoval- 
lium in Episcopis Pampilonensib. pag. 
75 : Veniant ad Ramos et in Saboato 



sancto ad Baptisterium cum suis Presby- 
teris, etc. 

° Adde ex animadv. D. Falconet : no- 
stris oli m les Rampas, Us Rampos. Vide 
suora in Rama 1. 

KA.MO INTERFECTUM COOPERIRE, de 

eo, qui homìcidium clam, seu murtrum 
commisi t. Lex Ripuariorum tit. 15 : Si 
quis ingenuus ingenuum Ripuarium m- 
terfecerit, et eum cum Ramo cooperuerit, 
vel in puteo, seu in quocumquelibet loco 
celare voluerit, quod dicitur Mordrido, 
etc. Lex Salica tit. 43. de Homic. S 3 : Si 
autem de Ramis, vel de hallis, aut de qua- 
libet re eum cooperuerit, etc. Vide Rama. 

Ad Ramum Ingrogare, ad furcam 
su spendere, in Lege Salica tit. 69. | 1. 
Vide Ramatum. 

1 Per Ramum Investire, seu in pos- 
sessionem mittere. Vide Investitura, et 
de Lauriere in Glossario Juris Gallici 
voce Rain. 

° 3. RAMUS, Gema spinarum dicitur, 
arbor, Gallice Grouseliés, in Glossar. 
Lat. Gali, ex Cod. reg. 4120. Aliud ex 
Cod. 7618 : Ramus, spina alba vel lignum 
spinosum. Vide Ramnus et Rapinus. 

*4. RAMUS, Fascis lintea. Stat. Tau- 
ri n. ann. 1860. cap. 885. ex Cod. reg. 
4622. A : De quolibet Ramo de toaglis de 
rista, solidos quatuor. 

1. RAN, Rapina, Saxonice, et Danice, 
qu» vox occurrit in Legibus Canuti 
Saxonicis part. 2. cap. 58. Gloss. Saxon. 
post Leges Henrici I. Reg. Angli» : 
Ran, aperta rapina, quss negar! non 
potest. Leges Guillelmi Nothi cap. 62 : 
Si Francigena appellaverit Anglum de 

Serjurio, aut murdro, furto, homicidio, 
\an, quod dicunt apertam rapinam, quss 
negan non potest, Anglus se defendat per 
quod melius voluerit, aut judicio duelli, 
aut ferro. Vide Hovedenum pag. 601. 
Janum Dalmerum ad Jus Aulicum Nor- 



RAN 



RAN 



RAN 



43 



vegicum vetus pag. 520. et Petrum Re- 
seni um ad Jus Aulicum Canuti II. Re- 
gispag. 671. Porro a Ran voce ali am 
ranson or tana opinatur Loccenius lib. 2. 
Antiquit. Suecic. cap. 7. qua vulgo u Li- 
ni ur prò pretio redemptionis, quasi 
fuerit redemptionis preti um prò raptu : 
nam sona composi tionem significai ut 
suo loco docemus. Unde ad pretium 11- 
bertatis consecutae translata postmo- 
dum fuerit. A voce denique Ran, de- 
ducta alia 

Boran, Depradatio mansioni s, apud 
Suenonem in Legibus Castrensi b. cap. 
10. Kanutus Episcopus Wiburgensis 
lib. 2. Legum Juticarum cap. 44 : Hoc 
est Boran, quando aliquis intraverit ca- 
riarti alterimi, et inde diripuerit pecora 
ejus, vestimento vel arma, vel aliquam 
aliam rem valentem dimidiam marcam 
denariorum. Varias autem rapinarum 
species jus Danicum recenset, videi icet 
haandran, boeran, balran, marleran, 
stiaran, etc. 

f 2. RAN, Pars, apud Armoricos. Ta- 
bularium Rothonense : Nomina partium, 
qua* reddit Ran-grudon, Ran-mesan, 
Ran-wicor, Ran-trobtegran, Ran-anau- 
gen, Ran-wivrat, etc. Passim occurrit 
m hoc Tabulario. Vide Lobinelli Glos- 
sari um ad calcem Hist. Britanni». 

] 8. RAN, Johann! de Janua, indecli- 
nabile, Ira vel locai irte, unde etiam eve- 
nti quod efficitur rabiosus homo. Si error 
non est, ncta videtur ea vox ex prima 
syllaba vocis rancor, tanouam sit ira 
cordis. Vide Marti ni um in Lexico. 
• 1 RANA, Tumor inflammatus sub lin- 
gua, potissimi! m in pueris. Miracula B. 
Simonis de Lipnica, tom. 4. Julii pag. 
561 : In eadem infirmitate accidit noi 
qumdam Rana sub lingua, qua ipsum 
anxiebat, ita quod nec dormire nec co- 
medere valuerit. Vide infra Ranula. 

• RANARIUM. Glossar. Provine. Lat. 
ex Cod. reg. 7657 : Raca, Prov. Rana- 
rium. Locus ubi ranaa abuudant. Hinc 

• RANATERIUS, Qui ranas capit et 
vendit. Instr. ann. 1369. inter Probat. 
tom. 2. Hist. Nem. pag. 224. col. 2 : 
Item super tertio dixerunt, quod si provi" 
deatur cateti» aliis tnalum comittentibus, 
et potissime Ranateriis, qui tanta mala 
comitlunt, prout causa notoria laborat ; 
hiis provisi* , tunc fiat, et aliter non. Qusb 
nule lnterrogationi respondent ibid. 
col. 1 : ltem quod cum de bono usu et 
consuetudine antiquitu» observatis, unus 
porquerius comunis in civitate Nemausi 
continuo fuerit, et quilibet civis nunc te- 
neat poreos cantra bonum publicum ; ob 

Suorum multiplicalionem et tenutam 
ictorum porcorum plura dampna inse- 
quntur: s% unus accipietur, necne 9 

RANCARE, Papias MS. : Stertere, Ran- 
care vulgo dici tur. Est autem flatum per 
nares emittere et sonare, Editus hai) et 
Raucare. [Auctor Philomel» v. 49 : 

Tlgrlde» indomite Rancasi, rugiunlque leooei. 

Quidam legunt Raccare, ut suo loco 
dictum est. Itali hac notlone dicunt 
Rancire.ì 

1 RANCERE, Irasci, indignati ; Fetere, 
esse ranci d u m, Joh. de Janua. Puir, es- 
tre courrouciez ou rancuneui, in Glossis 
Lat. Gali. Sangerm. Glossa Lat. Grsac. 
et Graec. Lat : Ranceo, eipumóa). Parti- 
cipio Rancens. Pro putrescens usus est 
Lucretius : 

Unde cadaveri Rancenti jam giacere ▼ermet 
Eipirant, eie. 

Vide Rancar et Vossium de Vitils serm. 
lib. 4. cap. 19. 



1 Rancescere, Rancidum fieri, apud 
Arnobium lib. 1. Ennodius lib. 4/ meta- 
phorice : Rancescit carità». 

1 RANCHONUM, Species armorum. 
Statuta Vercell. fol. 107. v« : Et intelli- 
gantur arma offensibilia, spala, cultellus 
de g aleno, lancea, battonus ferri, balista, 
archus, giusarma, faucia, misericordia, 
Ranchonum et his similia. 

Nostri Ranche et Ranchier dixerunt 
Vectem carrucarium. Lit. remiss. ann. 
1400. in Reg. 155. Chartoph. reg. eh. 
464 : Bostguillot prist un Ranchier de 
charrette, etc. Ali» ann. 1408. in Reg. 
162. eh. 190 : Le suppliant frappa icellui 
Perrinot d'un boston ou Ranciie de char" 
rette. Une Ranche ou temer de charrete, 
in aliis ann. 1411. ex Reg. 165. eh. 282. 
Renche, in aliis ann. 1863. ex Reg. 95. 
eh. 117. 

1 RANCIDULUS. Epistola Stephani 
Presbiteri Africani ad S. Aunarium 
Episc. Autiss. tom. 1. Bibl. Labb. pag. 
422 : Lingua balbutiens faucium inter 
Rancidulos cursus, squalido siti» impe- 
dita rigore non loquitur, sed stridei. De 
stridulo et ingrato vocis sono hic agi 
palam est. 

° Leg. forte Raucldulus. Vide Rauci- 
dus. 

° RANGIDUS, Ira et furore plenus, ni 
me fallo. Comoedia sine nomine act. 8. 
se. 5. ex Cod. reg. 8163 : Homo intempe- 
rata s y Rancidus, immodestus, soli sibi cre- 
dens, nimium iracundus, etc. Vide Ran- 
cere et Rancus. 

1 RANGILI0. Charta plenaria securita- 
tis data ann. 88. Justiniani Imp. apud 
Mabillon. in Supplem. Diplom. pag. 91 : 
Cuppo uno, Rancilione uno, arcas olea- 
ria» duas semis nummos xl. arca grana- 
ria minore ferro legata valente siliqua» 
aureas duas. 

• Raucilio edidit Cangius ex Brisso- 
nio. Vide in hac voce. 

• RANCI0NARE, Ransionare, Pecunia 
redimere, Gali. Ranconner. Lit. remiss, 
ann. 1864. in Reg. 94. Chartoph. reg. 
eh. 48 : Dieta villa de Vermentone prò 
evitando he incendium in ea pò nere tur, 
erga Britones... Ransionata futi, etc. 
Ali» ann. 1378. in Reg. 105. eh. 192 : Et 
quia dictus exponens, unde se Ranciona- 
ret aut redimerei, non habebat, etc. 
Charta ann. 1875. in Reg. 106. eh. 869 : 
Bertrandus de Rapistagno, dictus le 
Bourt,... per hostes nostros captus extitit 
et detentus pristonarius. Rancio natung uè 
seu redemptus ad summam trium milxum 
librarum. Lit: remiss. ann. 1877. in Reg. 
111. eh. 194 : Ipse Jacobue una vice de 
xv j. franchie et vice alia de tu. prò pace 
et securitate quserenda et habenda, erga 
dictum Johannem se Rancionavit, quo» 
etiam sibi solvi t. Vide infra Ranso et Re- 
demptio. 

• Aliud vero sonat vox Gallica Ran- 
conner, Aliquem scilicet male excipere, 
in Lit. remiss, ejusd. ann. ex eod. Reg. 
111. eh. 208 : Lesquelz exposans... furent 
oudit jardin, qui mais n'avoient aucunes 
souvenances aesdites parole» et menaces, 
ils furent Ranconnez par lesdiz Raoul et 
Vivien, qui les espioient de fati et d'a- 
guet appensé, pour les navrer ou mettre 
à mort. 

1 RANG0R, Simultas, odium, ira. Ita- 
lis Rancore, Gali, alias Rancceur. nodie 
Rancune. Tabulari um Metropofis Tu- 
ro n. : Conceperat adversus eum Ranco- 
rem propter inobedientiam. Vita S. Hi- 
dulpni in Historia Mediani Monast. pag. 
103 : Absque pusillanimi tate, amaritudine 
vel Rancore. Occurrit in formulari An- 
■ glican. Thomas Madox pag. 888. apud 



Murator. tom. 10. col. 696. tom. 12. col. 
478. 1122. etc. Pro odio post male sar- 
tam gratiam remaneote sumit S. Hie- 
ronymus Ep. 66. ad Rufinum : Conscien- 
tise nostra teslis est Dominus, post recon- 
ciliata» amicitias nullum intercessi» »e 
Rancorem. [<» Idem Ep. 13. num. 1 : Ve' 
teri Rancore deposito.] Ita per metapho- 
ram ex Rancore, qui proprie est putor 
ex vetustate et corruntione, ut apud Pal- 
ladium lib. 1. cap. 20. 

• Capit. Caroli C. ann. 843. tom. 7. 
Collect. Histor. Frane, pag. 599 : Omnee 
se invicem monuerunt, ut cuncti univer- 
sum animi Rancor em, prò quocumque 
conceptum negotio, a corde propelleremo 
[*3 Vide Haltaus. Glossar. German. 
voce Verdacht, col. 1840.] Pro Molestia, 
dolor, apud Anastas. in vita Leonis IV. 
PP. ibid. pag. 825 : lsdem amabili» pon- 
tifex magnam prò Romani» omnibus ca- 
pti habere angustiam : et quo modo vel 
ordine ab eorum cordibus tantum potuis- 
set Rancorem sive timorem auferre, 
anxius cogitare. Vita B. Petri episc. 
Anagn. tom. 1. Aug. pag. 240. col. 1 : 
Recuperava clericus officium artuum con- 
fractorum ; sed quoad vixit, dolorum ip- 
sorum quantalibet sentiebat vestiqia, ut 
forte compungerete attentius, Rancore 
pristino minime sublato. Rancar, priori 
notione, a nostris redditus Rancosur et 
Rancuer. Froissart. voi. 3. cap. 98 : Te- 
noient ceux dee frontiere» de Guerles 
Rancosur et maltaient couvert aux Bra- 
bancone. Lit. remiss. ann. 1864. in Reg. 
96. Chartoph. reg. eh. 828 : Le suppliant 
et feu Guillaume, dit le Flamment, bu- 
voient à un escot,... sane nulle Rancuer 
ou mauvaise exeogitation. Hinc Rancu- 
reuses et haineuses parole» , Verba quffl 
rancorem seu odi ani et iram spirant et 
fovent, in aliis Lit. ann.1390.etReg.l88. 

1 Ra.ncora.re, Rancorem seu odium 
in aliquem habere, Italis Rancorare vel 
Rancurare. Charta ann. 1060. Marca) 
Hispan. col. 1121 : Et si fuerit ullue 
homo vel femina, qui tollant ex aut tule- 
rint pradicta omnia, aut aliquid de pra- 
dictis omnibus, prssdictus Artallus tan- 
tum adjuvet ei ad Rancorare et ad guer- 
reiare per fidem sine engan usquequo 
recuperatum habeat prmdicta Lucia hoc 
totum quod perditum habuerit. 

Rancordia, Rancor, ira : unde Ran- 
cordiosus, rancordia plenus. Ugutio et 
Joan. de Janua : ex Italico Rancore, vel 
Gallico Rancceur. 

1 Rancorosus, Eidem de Janua, Ran- 
core plenus ; Rancore, irascens vel ira- 
tus :unde Rancor diter, ir asciatiti er. 

I RANCUM, Rancidum. Vide Rancus. 

1 RANCUNA, Idem quod Rancor, Gali. 
Rancune, Simultas. odium. Charta ann. 
1884. apud Lobinell. tom. 2. Hist. Bri- 
tan. col. 656 : Decanus (Macloviensis) 
tanquam Capitaneus diete ville simile 
eidem D. Duci prestitit juramentum ; et 
prsesens D. Dux remisit eie Rancunas, in- 
dignitates et malevolentias dieta». Vide 
Rancura. 

RANCUNADA. Òharta Adefonsi Hispa- 
niffi Imper. sera 1188. apud Col menare - 
zium in Hist. Segobiensì cap. 16. { 9 : 
Ab illa C annoda oc Geber Zuleima, u»- 
que ad Juberos, cum illa Rancunada, 
qua est inter Xatama et Fenares, etc. 

Idem videtur quod Hispanicum 
Rancheria, Tuguri um, domus rustica. 

1 RANCuNIA, Idem quod Rancuna. 
vel poti us Rancura. Transactio Philipp 1 
Pulchri Frane. Reg. cum Episcopo vi- 
var. ann. 1307 : Qua transazione sic 
facta, sit pax et concordia inter nos... de 
omnibus et singulis quasttimibus, contro- 



u 



RAN 



RAN 



RAN 



versus et Rancuniis qua inter no» erant. 
Vereorne legendum sit Rancuria, ut 
mox habetur in Rancura, simili prorsus 
notione. 

RANCURA, Fastidium, querimonia, 
vox Italis nota. Tolosani dicunt, »e Ran- 
cura, queri de aliquo : ex Lat. rancor : 
unde nostri forte» Rancune. Charta 
Adelfonsi Regis Aragon. aerae 1157. apud 
Michaélem del Molino in Repertorio 
Foror. Aragon. pag. 365 : Et qui habue- 
rit Rancuram de aliquo de vobis, et volue- 
rit vos pignorare et prendere, et e. Alia 
Monasterii Lucensis apud Marcam lib. 
5. Hist. Beneharn. cap. 17. num. 1 : Su- 
per 8igillum et vim clamando, accipere 
habuerunt centum solidos Piclavensi» 
moneta, et cum Rancura magna (hono- 
rem Sol») reddiderunt. Id est invito 
animo. Alia ann. 1251. apud Steph. Ba- 
luzium in Notis ad Concilia Narbonen- 
sia : Cum olim super quastionibus et 
Rancuris, qua vertebantur inter, etc. 
Ibidem : Super dissensionibus et Rancu- 
ris inter, etc. [Super quibusdam deman- 
di» et Rancuris, in parvo Chartulario S. 
Victoris Massil. pag. 150. Visti Rancuris, 
controversa» et debatis partium, in Tran- 
sazione ann. 1416. e Tabulano ejusd. S. 
Victoris. Quod si Rancura et controver- 
sia orirentur inter duas partes, in Charta 
ann. 1442. ex eod. Archivo. Rursum oc- 
currit apud Baluzium toni. 2. Hist. Ar- 
vern. pag. 288. Marten. tom. 1. Ampliss. 
Collect. col. 1511. in Statutis Montis- 
regalis pag. 11. etc. Hinc puto emen- 
dandam esse Chartam ann. 1162. in 
Probat. novae Hist. Occitanica col. 589. 
ubi prò Rancunis seu demandamentis, 
corrigo Rancuris.] Dantes can. 39. 27 : 

Quella che non si dol di mia Rancura. 

• Molestia. Charta ann. 1053. ex Ta- 
bul. S. Vict. Massil. : Nepotes hujus Ar- 
naldi Jecerunt mihi multam prò hac ven- 
ditene Rancuram. Hisp. Rendila, Rixa, 
jurgium, contentio. 

Ra.ncora.re, Ital. Rancuricare. [Ran- 
curare et Rancorare, Rancorem seu Ran- 
curam habere, vel movere.] Vide Alber- 
tum Acharisium in Vocabulario Italico. 
[°° Petri Exceptiones lib. 4. cap. 1 : Si 
actor vel reus ordinarium judicem sus- 
pectum habeat, ex, qui suspectutn judi- 
cem putat, episcopum vel alium probum 
virum invocare licet, ut simul ambo judi- 
cent ; et si de judicio concordaverint, 
ipse. qui episcopum vel alium invocavit, 
nullo modo poterli provocare sententiam, 
id est, quod vulgariter dicimus, non pote- 
rti Rancurare.] [Charta ann. circit. 1080. 
in Probat. novae Hist. Occitanae col. 
SII : Petrus Comes interpellavit et Ran- 
curavit de hominibus de Moni e pes sulano... 
de ipsas cogocias et de ipso* raptus... Ista 
omnia suprascripta interpellavit et Ran- 
curavit et Rancuram eis fecit.] Charta 
Alfonsi I. Regis Aragonum apud Blan- 
cam : Scripsi libi ista mea caria de Lo- 
groneo : et sapias, quod vidi Rancuran- 
tem ilio Episcopo de Zarragoza, et suos 
Clericos quomodo non habent, neque sunt 
penes illos, Ecclesias ad/iuc de illos alhob- 
zes, et de illos furnos, qui fuerunt de illas 
meschitas. Infra : Et si me amas, amplius 
non veniant mihi inde Rancurantes. Ai- 
mericus Sarlatensis apud Joann. Nos- 
tradamum in Vitis Poetarum Provin- 
ciale m cap. 59 : 

Auray en pax sufertat mas doulours, 
El non mi vac plangen ni Rencuran. 

1 Rancuria, Idem quod Rancura. 
Charta Curi» Arelat. ann. 1283. e MS. 
D. Rrunet fol. 88 : Super nonnullis que»- 



tionibu», Rancurii» et controversa», quas 
sepissime contingit. 

° Charta ann. 1303. ex Tabul. dom. 
Venciae : Multas alias Rancurias, moles- 
tias et gravamina dicebant et asserebant 
dicti procuratores. Hinc 

Ra.ncurosus. Fori Alcaconense» »r» 
1267 : Et pindret prò 60. sol. medio» ad 
concilio, medios ad Rancuroso, id est, 
parti laesae. 

Qui rancuram seu querimoniam in 
judicio proponit. Charta ann. 1096. in- 
ter Probat. hist. genealog. domus reg. 
Portugal. tom. 1. pag. 2 : Et i»ta» ca- 
lumpnias non respondeat sine Rancuroso, 
et Rancuroso non valeat sua cherimonxa 
sine testimonium bonorum hominum. 

RANGUS, Tocvvóc, prò Rancidus, in 
Glossis Graeco-Lat. [In Latino Graecis 
legitur, Rancum, Tayyóv.] 

S33P Metaphorice in Vita S. Willi- 
baldi, tom. 2. Julii pag. 508: Obviavit 
tllis unus leo, qui aperto orerugiens Ran- 
cusque eos rapere ac devorare cupien», 
hoc est, Rancore, ira seu furore plenus. 

RANDA, Radula, radius, quo men- 
suraB raduntur , Gali. Racloire. Stat. 
Avellae ann. 1496. cap. 95. ex Cod. reg. 
4624: Granum, scilicet frumentum, seligo 

mensurentur cum rasoyra seu 

Randa rotunda seu alio aliquo Ugno ro- 
tundo. Vide Randare. 

«RANDJE vel Randi, Cancelli, Gali. 
Balustre ; forte ab Hisp. Randa, reticu- 
lum, cujus formam referunt cancelli. 
Stat. S. Fiori MSS. fol. 61 : Sed nec ah- 
quis sacerdos in allerxus ecclesia vel par- 
rochia diebus Dominicis vel aliis sollemp- 
nibus, nec edam in diebus Luna nec in 
festis animar um, missas pubhcas vel pri- 
vata» celebrare prasumat, donec rector 
vel capellanus curatus in cancelli» seu in 
Randis, parrochianis suis mandata sua 
fecerily nisi de ipsius capellani licentia. 

1 RANDALLUS, Species bacilli, lignum 
teres, Italis Randello. Miracula B. Simo- 
nis Erem. August. tom. 2. Aprilis pag. 
827 : Rota dicti currus transierunt super 
corpus et brachia dicti pueri et super 
Randallum, quem habebat in manibus. 

1 RANDARE, Radula eradere, Gali. 
Rader. Vox nota mensoribus frumenta- 
riis. Statuta Civitatis Saluciarum col- 
lat. 5. cap. 127 : Molinarius capiat de 
quolibet sextaHo cozolium unum Randa- 
tum... Habeant rasoriam ligatam ad co- 
zolium... de qua Randent. 

J RANDUM, Arbitrandum, in Glossis 
Isid. Additur in Excerptis Pithoeanis, 
forte Rendum,a reor : quod est verisimil- 
limum. Nostris alias Randon, impetus 
erat et concursus multorum, ut in 
Hist. Johannis IV. Ducis Britan. apud 
Lobinell. tom. 2. Histor. Britan. col. 
720: 

Quand le» choisit, de plain Randon 
Il va deploier son panon. 

Proprie sanguinerei abunde profluentem 
significai unde ad plura translatum 
istud vocabulum. Vide Nicottura, Bo- 
rellum et Dictionarium universale Gal- 
licum. 

* Haud satis accurate dictumest cum 
aliis nostratibus Glossographis ; haec 
enim vox, ut Academici Hispani in suo 
Dictionario observant ad vocem Rondon, 
adverbialiter tantum sumi solet signifi- 
catque Intrepide, inconsiderate, cum vi 
et impetu ; unde non nude Randon, sed 
de randon, scriptum reperimus. Hinc 
Randonnée, Vis. impetus, et Randonner, 
Magno impetu irruere. Lit. remiss. ann. 
1477. in Reg. 206. Chartoph. reg. eh. 
987 : Le suppliant osta l'espieu à icellui 



Adam de tei Randon, qu'U le fi»t cheoir à 
terre sur le» mains. Le Roman d'Alexan- 
dre MS. part. 1 : 

Ferrini avoli brochié de trenchans «peroni, 
Et fieri si le premier, qui li Tieni, de Randonì... 
Et Ferrant li court sua tout une Randonnée, 
Que sprevier ne faucon ne vole à recetée... 
La se Irei Gadifer pour le due délivrer, 
En la grani presse a fel son choval Randonner. 

RANFUS, Morbi genus, Gali. Cram- 
pe. Guido de Vigev. MS. de Modo con- 
servandi sanitatem ann. 1835. ex Cod. 
Colbert. 5080. Reg. 9640. 3 : De Ranfa 
vero, quia medici non habent capitulum 
speciale, ideo ignorant curam, ac etiam 
plurium medicorum ignorant nomen et 
causam ipsius infirmitatis , ignorante» 
Galenum posuisse nomen libro de Acuti» 
et morbo, quem appellai Vetigalio. Et 
ponit causam hujus fuisse vapor em, me" 
dium inter sublilem et grossum,facientem 
ostensionem et dolorem, donec fuerit reso- 
lutus. Et quia liac infirmitas solet multi» 
et infinitis accxdere, et maxime gambis et 
pedibus, et ut plurimum de nocte, et ma- 
xime uccidere debel Christianis euntibu» 
ultra mare, propter transmutationem ae- 
ris de frigido ad calidum ; ideo pono cu- 
ravi per f edam et michi expertam, ipsum 
Ranfum omnino eradicantem et non am- 
plius reversurum, scilicet, cum quis sentii 
Ranfum sibi evenire, statim antequam 
augmentetur, accipiat sibi digit os illiu» 
pedis, cujus gamba est Ranfus, et trahat 
pedem cum manu fortiter versus gam- 
bam ; et non amplius augmentabitur, et 
hoc semper faciat cum senserit sibi Ran- 
fum evenire : et in modico tempore totali" 
ter eradi cabitur et nunquam vevertetur ; 
et est cura rationabilis cuique medico in- 
telligenti. 

\ RANGEAT0R, Anglis Ranger, Praefec- 
tus seu custos saltuum, vel ab Anglico 
to range, Vagari, quia ipsius est saltus 
circuire et perlustrare, ne quid illicitum 
in iis fiat ; vel a Gallico Ranger, Ordi- 
nare, disponere, quia res quae ad saltus 
pertinent, disponit. Charta ann. 1416. 
apud Rymer. tom. 9. pag. 385: Literas 
patente» de officio capitalis Rangeatoris 
foresta de Waltham , Reginaldo Avei- 
gnant prò termino vita sua habendo, con- 

fecias sigillavit. Vide Nomolexiconv 

Thomae Blount in Range, et Etymologi- 
con Skinneri in Ranger. Hsec postrema 
vox ab iisdem Anglis etiam usurpatur 
prò rei venatoria Proposito, quod ple- 
rumque unus idemque sit et Custos sal- 
tuum et. rei venatoria praBfeetus. 

1 RANGERIUM, f. Fibulae claviculus, 
Gali. Ardillon, alias Ranguillon. Anna- 
les Medici, apud Murator. tom. 16. col. 
808 : Fermalium unum, habens unum 
Rangerium cum comibus auri, cum sap- 
phiris ir. uno diamante et in. perlis gros- 
sis. 

1 RANGH0R, Idem quod Rancor, vel 
Rancura. Chronicon Parmense ad ann. 
1807. tom. 9. Muratorii col. 864: De hoc 
autem Ranghor et timor fuit in civitate 
Parma, quum pradicta quibusdam pia- 
cuerint, quibusdam non, quia nemo »de- 
bat, quid esset melius. 

«RANGIFER, Animai Boreale, de quo 
Apollon. Menaben. ubi de Alce, et alii. 
Hisp. Rangifero, Rangier, in Lit. remiss, 
ann. 1418. ex Reg. Ì67. Chartoph. reg. 
eh. 283: Uexposant dist à icellui Garelìe 
que autreff'oiz avoit il eu une hocque- 
melle, qu'U se gardast d'en avoir une ani- 
tre, et qu'U ne feust Rangier. Vulgati US 
Renne. 

RANIRE. Vide supra Baulare. 

* RANNIK, vox Bohemica. Charta 
Wencesl. reg. Bohem. ann. 1249. inter 



RAN 



RAP 



RAP 



15 



Probat. tom. 1. Armai. Prsemonst. col. 
622 : Sive se invicem eeditiose, sive a la- 
tronibus vulnerantur, quod dicitur Rati- 
nili, liberi *int et ab soluti. 

• RANSIONARE. Vide supra Rancio- 
nare. 

° RANSO, Ransonitjm, Preti um re- 
demptionis. lpsa redemptio, Gali. Ran- 
con, alias Raenehon et Raention. Guido 
Papa decis. 113 : In facto guerrarum in 
juaicando servatur, et captivatus in bello 
$e posuerit semel ad Ransonem sive re- 
demptionem erga eju$ magistrum, qui 
eum captivavit. Llt. remiss. arni. Id58. 
in Reg. 86. Chartoph. reg. eh. 888 : Mu- 
nitus auro prmdicto iter suum Carnoti 
arripuit prò ipso auro tradendo amicis 
dictx Mer certi, prò suo Ransonio solvendo 
et expeditione sua procurando. Lit. ann. 
1858. inter Probat. tom. 2. Hist. Nem. 
pag. 188. col. 2 : Le tres bon aide que 
vous faites et voulez fair e à monseigneur 
pour sa Raention, etc. Bestiar. MS : 



Espira un noirol Adan, 

Sui ponr noi» Irail raine et ahan, 
t «ras nos misi à Raencoon. 



* Raensoneur vero et Arranconneur, 
Qui pecuniam, resve quaslibet extor- 
quet, ab Arrenconnement , Expilatio, 
rapina. Lit. ann. 1358. tom. 8. Ordinat. 
reg. Frane, pag. 882 : PUlages, roberiee, 
arsures , oimcides , Arrenconnemens et 
plusieurs autres male fi ce». Lit. remiss, 
ann. 1409. in Reg. 168. eh. 398 : Pillare et 
Raensoneur 8 de gens, etc. Larron, avoul- 
dre, Arranconneurs de gens, in aliis ann. 
1455. ex Reg. 187. eh. 118. Vide supra 
Rancionare. 

1 RANTA, Redditus annuus. Gali. 
Rente. Cbarta ann. 1212. ex Archivo 
Castri Brientii : Ego Guillelmus de 
Thoarc dedi domino Chotardo de Veriz et 
eredibus suis, propter servicium suum, 
GCG. solidos de Ranta annuatim habendos 
in terra mea de Chalen ; de dono isto 
dominus Cholardus homo meus est ligium 
de manibus sui et eredes sui, quamdiu 
hanc tenuerint Rantam. Vide Renta. 

RANTU5, Raptus; cujus criminis co- 
gnitio vel judicium, supremse jurisdic- 
tionis est appendix. Charta ann. 1265. ex 
Obartul. Gampan. fol. 221. col. 2: Villa 
de Humis, cum appenditiis seu pertinen- 
tiis suis, in hominibus, feminis, hanno, 
Ranto, justitio, sanguine, tetris, etc. Alia 
Guill.dom. Salionis ann. 1281. in Char- 
tul. eccl. Lingon. ex God. reg. 5188. fol. 
19. r* : Item feodutn xij. famuiarum, ho- 
minum et tenementorum ipsorum tailliabi- 

liutn et explectabilium, qui homines 

debent Rantum et bannum et justitiam 
dicto Forquaudo. Denique alia ann. 1265. 
ibid. fol. 206. v: Quilibet dominorutn 
portai homines suos Rant, bant, justi- 
tiam, etc. Vide infra Raptus 1. et Rau- 

SU8. 

* RANUCINUS, Moneta Italie» species. 
Ch. ann. 1116. apud Murator. tom. 4. 
Antiq. Ital. med. sevi col. 59: Warstal- 
lenses de tabula castelli annualtter sol' 
vant unum Ranucinum, prò tabula burgi 
denarium unum currentis moneta. 

* RANVERSATUS, a Gallico Renversé, 
Inversus. Inventar, ann. 1449. ex Tabul. 
dom. Venciae : Rem qumdam raupa de 
viride foderata tella rubea,cum colleto 
Ranversato, foderato de tersenet cum 
monstris manicarum , ipsius quondam 
domitue uxorie nobilis Raymundi (de 
Villanova). 

1 RANULA, Tumor est phlegmonodes 
suo lingua consistere, potiseimum inpue- 
ris, quem Grmci Bàtpaxov vocant. Bar* 
tholomaeus Castelius in Lexico Med. 



s 



Sag. 428. f* Occurrit apud Veget. de 
[ulomed. lib. 8. cap. 8.1 Vide Rana. 

° Glossar. medie. MS. Simon. Januens. 
ex Cod. reg. 6959 : Ranula et Ranuncu- 
lus vocatur augmento lodo (f. augmento- 
latio vel augmentatio) carnea sub Un" 
gua cum gravedine et fluoro salivarum. 
quasi in radice lingum alia lingua oriA 
videatur. 

% RANUS. [« Ranus.ni, pelicon noir. » 
(Lex. Lat. Gal. Bibl. Ebrolc. n. 28. XIII. 

f RANUTIO. Ad Ranutionem imsii , 
apud Perardum in Chartis Burgundicis 
pag. 887. perperam prò Adramitionem 
juisii, ut jam dictum est io* Juisium. 
Vide A dr amire. 

1 RANZIA. Statuta Riperi» cap. 12 : 
De quolibet falceto sive Ranzia prò in- 
troito vel exitu sex denarii. Rursum ibi: 
De Qualibet soma lapidum a Ranziis prò 
introitu soldi qua Cuor. Haud satis scio 
an Ranzia sit falx seu instrumentum ad 
scindendum, ita ut lapidee a ranziis sint 
lapides casi seu politi. In scutis gen ti li- 
ti Is .Rane/iter vel Rangier nostris dicitur 
falx f ceni seca. 

1 RANZO, Italis Ranzone, Gallis Ran- 
con, Pretium redemptionis, apud Scrip- 
tores Italicos passim. Vocis etymon in- 
dica tur in Ran 1. 

• RAO, Misceli um frumentum, idem 
quod Mixtura. Vide Mixtum 2. Charta 
ann. 1889. in Reg. 75. Chartoph. reg. ch. 
298 : Item acquisivit trespunherias cum 
dimidia mixturm, vocatm Raonis t ad men- 
suram de Lauraco. Alia ann. 1841. in 
Reg. 78. ch. 74 : Item bladum, dictum 
Raon seu mixtura. Charta ann. 1861. in 
Reg. 108. ci). 78: Item sunt sex sexta- 
riatm terree et prati,.., fruclus eorumdem 
fuerunt extimati... tres eminae Raonis. 
Pluries ibi. Alia ann. 1894. in Reg. 146. 
eh. 441 : Quatuor sextaria Raonis, qum 
computando xxx. sol. Turon. prò quartone 
mixturm seu Raonis, etc. Duo cestaria 
mixturm seu Raonis ad mensuram Tho- 
tosse. Semel ibi mendose, Racionis. Ne- 
que al iter videtur intelligendum Bleit 
de regon, in Qharta Joan. ducis Lothar. 
ann. 1288. ex Suppl. ad Miraeum pag. 
189. col. 1 : Cinquante muis de blext de 
Regon à la mesure de Liege, etc. Vide 
supra Arao. 

° RAONHARE, Resecare, recidere, Gali. 
Rogner. Lit. remiss. ann. 1827. in Reg. 
65. Chartoph. reg. ch. 80: Berengario 
Lamberti de Utecia imponebatur, quod 
ipse monetas regias trabuchaverat, Rao- 
nhaverat et racassaverat. Vide Ronzare. 
Raougnure, prò Praecisio capillorum, in 
Lib. rub. fol. parvo domus pubi. Abba- 
vil. fol. 29. r*. 

1. RAPA, Rapus, Comitatus portio ma- 
jor, Usati instar, qua plures in se conti- 
net hundredos. seu centurias. Omnis au- 
tem Sussexia in sex tantum ravos consu- 
mitur. Spelm. [Charta ann. 10. Henrici 
VII. Regis Angli© apud Madox Formul. 
Anglic. pag. 212 : Cum curiis letis, feriie, 
mercatis, visubus franci plegii, hundre- 
dis, Rapis, libertatibus, wardis, marita- 
giis, releviis, eschaetis, parcis, forestis, 
una cum... ordinatone omnium Officia- 
riorum, etc. Literae Ed w ardi I. Regis 
Angl. ann. 1274. apud Rymer. tom. 2. 
pag. 88 : Rex Militibus, liberis hominibus 
et omnibus aliis tenentibus de honore et 
Rapo de Hosting salutem. Cum D. Henri- 
cus Rex, pater noster, per cartam suam 
dederil et concessero carissimo et fideli 
nostro Johanni de Rritannia prmdictos 
honorem et Rapum, habendos sibi et hm- 
redibus suis in perpetuum, etc] [** Vide 



Lappenberg. Hist. Angl. tom. 1. pag. 
586.J 

* 2. RAPA, Vestis, tunica, f. prò Raupa. 
Vide Raub. Libert.Avenioneti ann. 1468. 
in Reg. 199. Chartoph. reg. ch. 847 : Con- 
cedimus quod dicti consules possint et va- 
leant portare Rapas bispertitas colorum 
nigri et rubei. 

* 8. RAPA, Rappa, Sepes, sepimen- 
tum, vel locus sentibus et dumis obsi- 
tus. idem quod Rapeium. Charta ann. 
1268. in Reg. S. Ludov. ex Chartoph. 
reg. fol. 89. r°: Item prò alberate, herba- 
giis et Rapis, sexdecim solidos. Arest. 
parlam. Paris, sub Joan. reg. ex Cod. 
reg. 8812. 5. fol. 18. r° : Erat prope Rap- 
pam dictorum fossatorum paries vel wiu- 
rus, qui claudebat dictum lardinum. Exs- 
tat locus alter in Abardilla. Vide infra 
Rapinale. 

* RÀPABULUM, Barre. (Gloss. Lat. 
Gal. Bibl. Insul. E. 86. XV. s.) 

^ RAPACIA, roYYuXtòoi, in Glossis Lat. 
Graec. et Grsec. Lat. Vox nota Plinio prò 
tenuioribus raparum frondibus et cau- 
liculis : qua fortean notione Statuta 
Vercell. lib. -7. fol. 150. v° : Item statutum 
est, quod si quis homo vel aliquis de fami- 
Uà sua aliuuas scopaturas, vel letamen, 
vinacias, Rapacias, multicium, calcina- 
rium, petaacias , cretas , pilipariorum, 
compositam marciam in rugiis vel piatele 
vel viis projecerit, dabit prò banno prò 
qualibet vice solidos quinaue Pop. Po- 
ti us tamen crediderim Rapaciae hic 
esse Ramenta, Gali. Raclures, Ital. Ras- 
patura. 

1 1. RAPARIUM. Idem, ut videtur,quod 
mox Raperia. Tabularium B. Mari» Pi- 
perac. : Notum facimue quod... Prior ec- 
clesia seu prioralus de Alto-podio, nomine 
sue ecclesie... tanquam domini ecclesie 
seu Raparii de Alto-podio, essent in pos- 
sessione pacifica accipiendi fidejussoree a 
conquerentibue seu litigantibus. Vide 
Rapiarius. 

* Non placet ; mallm Territorium In- 
tel ligere : sed undenam ? 

° 2. RAPARIUM, Locus, ubi crescunt 
rapm. Cathol. Vide in Rapiarius. 

RAPEIUM. Lambertus Ardensis pag. 
2 : Quia terras et Rapeia et silvulas, deci- 
masque et redditus, aliasque possessiun- 
culas nunc in Ghtsnensi terra possideant. 
Et pag. 11 : Eo quod in armentxs et peco- 
ribus nutriendis totam perfunderet inten- 
tionem, terram in parte monticulosam, et 
Rapeis et bosculis obsitam, agros etiam 
pascuos, gurgitosam marisci planitiem..., 
cum se daturum promisisset, etc. 

° Locus sentibus et dumis obsitus. 
Hinc forsan la Rapée, locus ad Sequar 
nam suora et prope Parisios. 

« RAPELLATIO, Revocatio, Gali. Ra- 
pel. Lit. remiss. ann. 1860. in Reg. 87. 
Chartoph. reg. ch. 294: A toto Dalphi- 
natu nostro bannitus, usque ad revoca- 
tlonem seu ad Rapellationem nostram ex- 
titit. 

°RAPELLUM,Eodem in tei lectu. Charta 
Phll. Pulcb. ann. 1811. in Reg. 46. Char- 
toph. reg. ch. 78 : Per nos de gratta spe- 
ciali extitit ordinatum, videlicet quod 
dictus Johannes regnum nostrum exibit, 
numauam rediturus ibidem, sine nostro 
speciali Rapello. Ex iisdem Literis Rap- 
pellum legitur in Reg. Olim parlam. Pa- 
ris. Rappeaux de bant, in Llt. ann. 1872. 
tom. 5. Ordinat. reg. Frane, pag. 480. 
art. 7. Rappel, prò Revocation, Abroga- 
tio, in aliis Lit. ann. 1870. ibid. pag. 
853: Letree.... qui ne feroient expresse 
mencion du Rappel de ceste presente or- 
donnance. Unde Rappeller, prò Révoquer, 
Abrogare, in Lit. ejusd. ann. prò Tor- 



16 



RAP 



RAP 



RAP 



nac. ibid. pag. 878. art. 81 : Que le»diz 
prevoz t jurez.... pui»»ent faire toutes ma- 
niere» de ordonnance», et ycelie Rappel- 
ler, muer, accroistre et diminuer. Rape- 
ler vero Repetere, Gali. Redemander, re- 
clamer, sonat, in Gharta Aub. abb. Cas- 
ti*, ann. 1247. ex Cbartul. Cam pan. foì. 
848. col. 2 : Et se aucuns tient mature an 
la vile qui ne soit herbergié dedanz un 
an, li prevoz la puet baillier qui il vorrà 
por herbergier % ne di qui devant l'auroit 
tenue, ne la porroit Rapeler. Rappel prav 
terea, prò Oonsensus, approbatio, occur- 
rit in Stat. ann. 1898. tom. 7. earurad. 
Ordinat. pag. 566 : Et toutes ces cose* 
faictes à le requeste des gens dudit mes- 
tier, en le volente et Rappel desdiz majeur 
et esquevins. 

• RAPERE, Manum injicere. Lit. re- 
miss, ann. 1899. in Reg. 154. Gbartoph. 
reg. eh. 789 : Petrus Dominici... dictum 
Sancium Rapuit ad cutellum Sarragossa- 
num,etc. 

1. RAPERIA, JEdicuìte rustie» species, 
apud Arvernos. Tabularium S. Fiori in 
Arvernis ann. 1265 : Ordinamus, quod de 
uno quoque foco, i. hominum facientium 
vel habentium Raperiam, una detur gal- 
lina. Alibi : Quxlibet homo habens domum 
propriam in dictis parochiis existens, 
prò una Raperia, vel prò quocunque foco 
unam galli nam solva t. Oecurrit ibi plu- 
ries. 

• Gharta ann. 1278. ex Ohartul. Can- 
tog. : Prior in quolibet pagesio dictorum 
man8orum percipiat annuatim, ratione 
decima Raperiarum, et prò omnibus Ra- 
periis, qua» quilibet ipsorum pagesiorum 
fecerit xn dictis mansi», unam gallinam. 
Ubi signiiicari videtur Umbraculum ex 
frondosis arborum ramis compactum, 
gregibus pecorum et eorum custodibus 
accommodum. Vide supra Romeia 2. 

* 2. RAPERIA, Locus, ubi crescunt 
rapae. Stat. Ave II se ann. 1496. cap. 46. ex 
God. reg. 4624 : Qua in aliena Raperia 
extraxerit, ceperit vel exportaverit herba» 
vel rapida s, solvat prò qualibet vice de 
bampno solida» duo» de die. Vide supra 
Rabxna. 

1 RAPETIATUS, Pannosus, Gali. Ra- 
piece, Rapetassé. Vita S. Francisci de 
Paula tom. 1. Aprii, pag. 117 : Respondet 
autem quod bene nosset nequam illum 
barbatum et Rapetiatum. 

RAPHALIS. Vetus Gharta MS. ann. 
1250 : Ego Garda Examinis (Procurator 
et tenens locum in Guissa prò D. In- 
fante Petro Portugall.] dono et stabilio 
perfrancum et liberum alodium Ubi Bern. 
de vernet Presbytero.... unum Raphalem, 
qui vocatur Benysaid, qui affrontat, etc. 
ita quod ibi laboretis, et de omnibus bia- 
di» tnibi kabitis, donetis miài et meis.,,. 
dedmam et Ecclesia prlmitiam. Oecurrit 
ibi pluries. Vox Arabica, Rahal, Raphal, 
Rafal, Ra falsi, qu» casam, domum, 
seu praedium, ci vi tati vel oppido ad- 
Junctum, 6onat : una casa, o heredad 
junto a la dudad o villa, inquit Joan. 
Dametus in Hist. Regni Balearici pag. 
272. 

1 RAPHANEUBUM, Grsec. fafavéXaiov, 
Oleum ex raphani semine. Oecurrit 
apud Pel agi um de Vita Patrum cap. 4. 
num. 59. 

* RAPIA, Ramentum, ab Italico Ra»- 
patura. Stat. Taurin. ann. 1860. cap. 94. 
ex God. reg. 4622. A : Item quod nulla 
persona ponat leamen, paleam.... in via» 
publicas solala»,.... vel (prsesumat) cra- 
nare Rapiam seu feciam.... in ipsa dvi- 
tate. 

RAPIARIUS , Rapiabium , Collecta- 
neum,in quod undique rapta inferuntùr. 



Ita editor Ghronici Windesemensis ad 
lib. 2. cap. 62 : In uno Rapiario compen- 
diose inscripsit. Gap. 65 : Studendo seu 
bonum punctum ad Rapiarium Beriberi do. 
Gap. 67 : Bonum de vita et passione 
Chris ti scripsit Rapiarium. Ad de cap. 68. 
Raparium vero est locu», ubi rapa cres- 
cunt, Joanni de Janua. 

• An inde vetus Gali leu ra Rapeau et 
Rappeau, quod nunc Renvi appellamus, 
quia pecunia prò ludo prlmum posita 
et deh ine superaddita simul collecta, 
ab eo qui vi nei t, habetur ? Lit. remiss, 
ann. 1412. 'in Reg. 166. Ghartoph. reg. 
eh. 414: Apre» ce qu'ilz orent joué (à la 
rafie) certame espace de temp», adrint 
qu'il y ot Rappeau, qui montoit trois solz 
quatre deniers,... sur lequel Rappeau ilz 
jouerent, etc. Ali se ann. 1478. in Reg. 201. 
eh. 197 : Il y eut Rapeau, et lors mirent 
tous chacun ung denier en jeu pour ledit 
Rapeau. 

° RAPICLE, Raparum frondes, cau- 
lesve. Locus est supra in Raperia 2. 

1 RAPILUS, fa^etfc, Phrygio, acupictor, 
in Supplemento Antiquari!. In Glossis 
Lat. Graec. et Graec. Lat. habetur : Rapi- 
lum, pagete. 

1. RAPINA, Infirmi tas in falconibus. 
Anonymus de Falconibus secundum 
Aquilani, etc. : Si infirmitate, qua Ra- 
pina didtur, infirmetur, succo artemisia 
cibus eju8 intinguatur. 

2. RAPINA, Raptus. Vide Mazacrium. 

1 Rapina Mortui, Idem, ut videtur, 
quod mox Rapoxoorfin, Sepulcri violatio. 
Consuetud. Furnenses ann. 1240. ex Ar- 
chi vo S. Audomari : Dominus comes reti- 
net sibi ad justificandum per curiam suam 
murdificatxonem.... combu»tionem... Rapi- 
nam mortui, id est, Troof. 

• 8. RAPINA, Pensitationis species, 
qu© ex consuetudine pr sesta tur. Gharta 
Isabelle comit. Garnot. ann. 1247. in ter 
Instr. tom. 8. Gali. Ghrist. col. 534: 
Dedi etiam dictis monialibu» (Romoren- 
tinis) quandam costumarti y qua vocatur 
la Rapine, quam habeo in eodem territo- 
rio, cum omni jure et dominio qua ibi 
habui, retenta tamen mihi et haredibu» 
mei» alta justitia in eodem. 

RAPINALE, Locus pascuus, dumfs 
et 8entibus obsitus. Stat. Vallis-Serian» 
cap. 69. ex Cod. reg. 4619. fol. 117. w 
Qui incantabit Rapinalia communis... ad 
pascullandum.... indpiat pascullare... in 
medio mensis octobri». Vide supra 
Rapa 8. 

° RAPINALIS, idem quod Arpennali» 
vel Agripennali8. Tesa Rapinali», Men- 
sura , qua flnitores agros metiuntur. 
Gharta ann. 1202. Inter Probat. ult. 
Hist. Trenorcb. pag. 182: Tandem men- 
»urari fedmu» adtesam Rapinalem totam 
villam infra ambitum murorum, tam do- 
mo» quam plastros et hortos, et in singu- 
lis tesi» per carrerias et vias diversum 
censutn.... po»uimu». Alia ann. 1228. In- 
ter Probat. tom. 8. Hist. Occit. col. 884 : 
Viqinti dve» Tolosa de voluntate nostra 
et ipsorum ? in hostagiis carissimi D. nos- 
tri Ludovxd regi» Francorum illustri» 
remanebunt, quousque quingenta testa 
Rapinale» murorum Tolosa dnt diruta. 
Hinc emendandus est Fantonus in Hist. 
Avenion. tom. 1. pag. 140. qui ibi legit 
Taysia» raptales. Gharta ann. 1267. in 
Chartul. eccl. Lingon. ex God. reg. 5188. 
fol. 147. v° : Dummodo infra spatium se- 
xaginta toisarum Rapenau», computan- 
darum ab exitu nemoris, capiantur. Vide 
Arapennis et Pertica arpennales in Per- 
tica 1. 

1 RAPINARE, Rapere, Barthio in Glos- 
sario ex Histor. Palsest. Fulcherii Gar- 



not. Rapinari, Rapere, prmdari ; hinc et 
Rapina tor, apud Goclenlum in Lexico 
Pbilosophico. Vide Vossium de Vitiis 
sermo nis iib. 4. cap. 19. 

RAPINAT0R, Raptor, apud Baldricum 
Noviom. lib. 1. cap. 10. Usi etiam ali- 
quot ex veteribus. Vide Nonium ex 
varrone. 

° RAPINUS, Gallice Groutelier ; hoc Ra- 
pinum, eju» fructu». Glossar. Lat. Gali, 
ann. 1848. ex God. reg. 4120. Vide supra 
Ramu» 8. 

1 RAPIUM, Grsec. poc?fov, Acus. In vè- 
tustis Schedis MSS. quae Honorii Seno- 
1 astici nonnulla prò clientibu» acute 
dieta factave continent : A li qua nobilis- 
sima mulierum duo tenuia lintea palla- 
dii» artibu» unius in tela volumine Rapio 
delicatione texuerat. id est, acu pinxerat. 
Vide Sai masi um ad Vopiscum in Garino 
cap. 20. et Hofmannum in Lexico. 

«RAPIUS, Raptor, populator. Gharta 
Bel» reg. Hungar. ann. 1255. inter Pro- 
bat. tom. 1. Annal. Prsemonst. col. 657 : 
Conquerente» significaverunt, quod omnia 

privilegia in fornaci» fervore furor 

supraaictorum Rapìorum succendxeset. 
Ubi de irruptione Tartarorum in Bohe- 
miam, de qui bus paulo ante : Gens ra- 
pida Tartarorum et crudeli». Vide supra 
Rabia. 

1 RAPO, "Apro?, in Glossis Lat. Graec. 
Alise GrsRC. Lat. : "Apira£ t Raptor, rapax, 
hemero, Rapo. Legitur apud Nonium ex 
Varrone. 

RAP0LARE , Racemorum reliquias 
colligere, Ital. Raspolare, a Raspo, race- 
mus. Stat. Taurin. ann. 1860. cap. 189. 
ex God. reg. 4622. A : Quod nullus Rapo- 
lator intret causa Rapolandi in vineam 
alien j us custodia, donec omne» vinca fue- 
rint contrafacta et vindemiata. Stat. 
A ve 11 83 ann. 1496. cap. 65. ex God. reg. 

4624 : Si qui» intravedi alienum cam- 

pum...l vel aliquam alienam vineam.... 
prò Rapolando vel colia endo, seu causa 
Rapolandi vel coligendi, seu Rapolaverit 
vel colegerìt ibidem aliquo» fructu» , etc. 

» RAP00STARE, Reum in pò testa te ra 
judicìs sui resti tu ere, nostris Rapoostir, 
unde iisdem Rapoosti»»ement, ipsa resti- 
ti! tio. Liber rub. fol. parvo domus pubi. 
Abbavil. fol. 19. r» : Drouet li caufou- 
rier».... fu»t prins à Abbeville ;.... chelux 

Drouet fust longement tenu en prison 

Apres Willaums de Hangest, qui adon- 
que» estoit baillex d'Amien»,.... queman- 
da»t que nou» li delivrissions ledit Drouet 
comme boni le roy :.... nou» delivraeme» 
ledit Drouet au quemandement le dit 
bailleu d'Amiens, et si to»t que délivranché 
fu falle, nou» alasmes au bailleu d'Amien» 
et li requisirne» que il nous fesist Rapoo»- 
tir ledit Drouet, comme chu qui fu prins 
en ville de loy ; li bailliex se conscia, et 
quemanda.... que il nou» Rapoostis»ent 
ledit Drouet en» el propre lieu devandit, 
là u il fu prìns ;.... et au Rapoo»ti»»ement 
faire furent present, etc. Sitost que chtl 
Drouet nou» fut rendu et Rapoo»tis, nou» 
le fustame» à le banlieue pour le souppe- 
chon devandite ; et quant il fu fior» de 
no banlieue, li senescax le pHn»t et ra- 
mena à Cresd. Infra : Rapoestir. 

\ RAP0RASG0. Videsis infra in Rusco. 

1 RAPORTARE. Vide mox Rapportare. 

1 RAP0RTATI0, Transcriptio, cessio, 
Gallice Transport. Gharta Margarita) 
Comitissae FI and rise ann. 1245. e Tabu- 
lano Parthenonis Flinensis prope Or- 
chesium : Cum ipse Joannes haredem de 
carne propria non haberet, Walerius fra- 
ter et proximus heres ejus ad hac inter- 
fuit, et venditionem, Raportationem et 
guerpitionem hujuamodi laudan», sponta- 



RÀP 



RAP 



BAR 



17 



neus et concedetti renuncìavit penitus 
omni juri quod habebat vel habere poterat 
in pramissis ; homines vero nostri, super 
hoc a nob%8 submoniti, judicarunt, quod 
jamdicta venditio, Baportatio et auerpi- 
tio, nec non approbatio et concessto pro- 
fati W. bene et legitime facta erant. Ibi- 
dem legitur Reportare, prò Transcribere, 
cedere, rem possessam alieni dimittere. 
Vide Éeportatio. 

° Raport, io Oharta ann. 1287. ex 
Charmi. Namurc. Cam. Comput. Insul. 
fol. 7. r° : Cast werp, Raport et effestuke- 
ment, si corame deseure dit est, bien et 
souffisaument faU, ete. Vide Reportare 2. 
et Éeportatio. 

* 1. RAPORTUS, Relatio, negotii com- 
missi explicatio. Acta capitili, eccl. 
Claromont. ad ann. 1589 : Auàito Raportu 
facto per dominos commissos, eie. Rac- 
cointement, eadem acceptione, in vet. 
Consuet. Hannon. cap. 80: Que lesdiz 
cerquemanneurs pour chascun Racointe- 

? meni de cerguemannaige qu'ilz feront 
ausdis eschevins de Mone, etc. Sea leg. 
forte Racomtement. Vide in Rapportare. 

* 2. RAPORTUS vel Raportum, Jus 
percipiendi medietatem decimee ex agris, 
quos homines alterius paroeciae colunt, 
idem quod infra Reportagium 1. Oh art a 
Edmundi abb. de Ripatorio ann. 1827. 
in Chartul. Arremar. eh. 7 : Religiosi 
monasterii Arremarensis de catero nihil 
in dxctis campis percipient, prater duas 
gerbas , quas percipient causa Raporti 
decimee in grangiis laborantium dictas 
terras. Rapport, eodem sensu, in Charta 
ann. 1848. ex Chartul. 21. Corb. fol. 825: 
Lesquels religi eux ont leur doit d'avoir et 
emporler, ou faire emporter la moitié de 
le dinne des camps dessusdits,.... à cause 
de Rapport qu'ils y ont, touteffoys et 
quanteffoys qu'élles (les terres) seront 
ahanées par les habitans de le ville de 
Villers. Vide infra Reportus 3. 

* 8. RAPORTUS, Idem quod Computus. 
Reg. actor. capitul. eccl. Camerac. sign. 
R. ad 22. Mail ann. 1499: Recitava ibi- 
dem qualiter dictus magister manette 

Raportum fecerat sive compotum'de gros- 
sis quos cader at. 

RAP0W0RFIN, Sepulcri violatio, vox 
Longobardica. In EdictoRotharis Regis 
Longob. titulus 6. [°° cap. 15.] inscribi- 
tur de Rapoworfln. Mox sequitur : Si 
quis sepulturam hominis mortai ruperit, 
et corpus expoliaverit, aut fori» jactaverit, 
etc. Exstat ficee lex in Lege Longobard. 
lib. 1. tit. 12. S 2. Vide Unegworfln, Ma- 
rahworfin, et Éieroworfin. 

l.RAPP A, Ignota vox. Vide Marguillum. 

• 2. RAPPA. Vide supra Rapa 8. 

• RAPPELLUM. Vide supra Rapellum. 
1 RAPPERIA, Gladius longior et vilio- 

ris pretii, Gal lice Rapiere. Monstr» 
faetse ann. 1511. apud Chassagniam : 
Claudius Jornandi nabet unam bonam 
Rapperiam et unam dagam. Ducit Bo- 
rei lus a Grseco pani^tw, Cadere. 

• Rapiere adjective sumitur, in Lit. 
remiss. ann. 1474. ex Reg. 195. Chartoph. 
reg. eh. 1155 : Icellui Pierre donna au 
suppliant de ladite espée Rapiere sur la 
teste, etc. 

1 RAPPORTARE, Riportare, genera- 
tim prò Reportàre, referre, Gallis Rap- 
por ter; Specialius de causa© statu ad 
Judices referre, Practicis nostri s, Rap- 
porter. Edictum Caroli Vili. Frane. Re- 
gis de fide Instr. pag. 196 : Ordinatum 
est insuper, quod secretarti cancellariam 
Tholosa insequentes, aliquas literas, quos 
signabunt, non Rapport ent. Informatane 
pradicta nobis et curia nostra pradicta 
Taribus.... Raportata, in Arresto ann. 

VII 



1841. apud Lobinell. tom. 2. Histor. Bri- 
tan. col. 487. Eadem notione legitur 
Rapportare, in Charta ann. 1446. apud 
Thomasserium Consuetud. Bituric. pag. 
108. in alia ann. 1489. apud Baluzium 
tom. 2. Hist. Arvern. pag. 288. in alia 
ann. 1491. ibid. pag. 642. etc. 

1 Rapportum, Relatio, Gali. Rapport. 
Stylus antiquus Parlamenti cap. 12: 
Possunt superiorem suum in garendum 
vocare, nisi opponatur eis de falso Rap- 
porto facto superiori. 

1 Rapportus, Litis apud ludlces. ex- 
positio, Gali. Rapport. Consiliarii nostri 
Rapportu audito, in Charta Caroli Regis 
Frane, ann. 1489. apud Baluz. tom. 2. 
Hist. Arvern. pag. 287. 

1 RAPPUS, Rapus, prò Raptus. Angl. 
Rape, Gallis Rapi. Charta Henrici IL 
Regis Angl. ex Archivo B.-M. de Bono- 
nuntio Rotomag. : Cum murdro et morte 
hominis, et plaga, et mehaing, et san- 
guine, et duello, et latrone, et aqua, et 
Rappo, vel Rapo, ut habetur tom. 4. 
Hist. Harcur. pag. 1411. Inquesta de 
alta iustitia monasterii Beccensisex 
eod. Archivo : Vidit eos utentes in pluri- 
bus casibus de placito ensis, et ita fama 
communis tenet, praterquam de Rapo, 
de focaaio et resorto. Vide Raptus. 

* RAPTATIGUM, prò Ripaticum, Tribù- 
tum, quod in rìpis exigitur. Bulla Aga- 
piti PP. II. ann. 951. Inter Instr. tom. 
8. Gali. Christ. col. 425 : Confirmamus 
vobis pontaticum, Raptaticum, satinati- 
cum, toloneum, etc. 

1 RAPTITARE. Glossae Lat. Graec. Rap- 
tito, a?otpitd£<i>. A lise Graec. Lat. : 'A^ap- 
icaCw, Abribio, Eripio, Arripio, Raptito. 

RAPTORES, Latrones public!, Voleurs 
de grands chemins. Vita S. Simonis Co- 
mitis Crlspeiensis cap. 11 : Cum apud 
Firmitatem Castellum, quse olim ipsius 
hareditas dieta est, in Propria demorare- 
tur, amicum quemdam ad se de villa ve- 
niente™ , viaendi desiderio- accensum , 
unus ex iis, qui Raptores dicuntur, im- 
provise prosilxens, captum rapuit, et abs- 
cessit. Ordericus Vital. lib. 9. ubi de 
Concilio Claromontensi ann. 1095 : Hoc 
etiam anathemate feriuntur falsarii, et 
raptores ? et emptores prsedarum, et' qui 
in castris congregantur propter esercen- 
do* Rapinas, et domini, qui amodo eos 
retinuerint in castris éuis. Vide Heri- 
mannum de Miracul. S. Marisa Laudun. 
lib. 1. cap. 6. 

RAPTURA. Glossarium Saxonlcum 
Mitrici : Raptura, syring, i. lac sero- 
sum. 

1 1. RAPTUS, Vis, violentia. Lex Ala- 
mann. tit. 58. § 1 : Si qua libera femina 
virgo vadit in itinere suo inter duas vil- 
las, et obviavit eam aliquis, et per Raptum 
denudai caput ejus, cum sex solidis com- 
ponat. 

• Raptum. Glab. Rodulph. tom. 10. 
Col lect. Histor. Frane, pag. 6: Ibi ali- 
quandiu morantes (Sarraceni) vaslando 
regionem, in auro diverso Raptu tempus 
expleverunt. Charta Theob. comit. ann. 
1288. in Chartul. Campan. ex Cam. Com- 
put. Paris. : Quod si dictus Hugo homici- 
dium vel furtum perpetrarci, vel aliquod 
enorme delictum, quod appellatur vulga- 
riter Raptus, etc. Nostris alias Emmene- 
ment t eodem intellectu, ut videre est 
supra in Intrahere. 

Raptus, Concubitus illicitus, UguUoni, 
et Joanni de Janua : Nuptiae occultse, 
clandestina. Consili um Trosleianum 
ann. 909. cap. 8 : Estpraterea quadam 
execrabilis species rapina, vel potius sa- 
crilega, quam ex ipso actu rustici Rap- 
tum vocant. Infra : Decernimus y ut nullus 



occultas nuptias vel Raptum faciat,... sed 
dotatam x et a parentibus traditam, per 
benedictionem Sacerdotum accipiat, etc. 
Charta Guldonis Regis Hierosol. ann. 
1190. apud Guesnaium in Annalibus 
Massiliensibus : Excepto furto, homicidio, 
tradimento , falsamento moneta , viola- 
tane mulierum, quod Rapt vulgariter 
dici tur. 

Ratus, prò Raptus. Charta Willelmi 
Oomitis Pontivi ann. 1208. in Tabular. 
S. Judoci : Et notandum, quod Comes 
Monsteroli et Pontivi extra villam B. Ju- 
doci per totum Comitatum pradicta Ec- 
clesia debet habere assultum, murdrum, 
scatum, et Ratum, violentiam scilicet mu- 
lieris vi oppressa. 

° Tabular. Major, monast. : Latronem 
etiam sanguinem, Ratum et cmtera hu- 
jusmodi. Charta Hugon. III. ducis Burg. 
ann. 1189. inter Probat. tom. 1. Hist. 
Burg. pag. 64. col. 2 : Cognitum fuit quod 
nec bannum nec Ratum, id est nec bone 
nec Ram, nec aliquam aliam justitiam 
in villa S. Sequani habemus. Ratrum 
mendose, prò Rattum, tom. 12. Gali. 
Christ. inter Instr. col. 108. De Rato, de 
armis esmolutis, de latrone, de homicidio 
est in voluntate domini, in Charta ann. 
1229. Vide supra Rantus. 

• ?. RAPTUS, prò Rapidus, velox. Ve- 
nant. Fortunat. Itiner. : 

Hioc p«te, Raple, rias ubi Julia tenditur Alpes. 

Vide Fontan. in Comment. de S. Co- 
lumba Rem. pag. 2. 

T RAPUGARE, Uvarum reliquias suble- 
gere, Gali. Grapiller, Ital. Racimolare, 
trappolare. Statuta Avenion. lib. 8. 
rubr. 6. art. 4 : ltem quod nulli liceat ra- 
cemare seu, ut vulgo dicitur, Rapugare, 
nisi factis post vinaemias voce tuba pro- 
clamationibus, sub poma XX. sol. Turon. 
[° Vide supra Rapolare.] 

RAPULATUM. Gibus de rapis. Johan. 
de Janua. 

T RAPUM. Statuta Cadubrii lib. 1. cap. 
80 : Statuimus, quod furati non possint, 
nec debeant astimare biada, arma, Rapa, 
scandolas domorum, lectos.... dummodo 
ille, cujus pignus est, velit ipsi jurato 
aliud bonum pignus dare ad astimandum. 
An Gladius, Gali. Rapierel Vide Rap- 
peria. 

1. RAPUS. Chartula plenari» securita- 
tis, scripta sub Justiniano apud Bris- 
son. lib. 6. Formul. (II. 27.) : Olla testa 
rupta una tallia valente asprione, albio 
valente nummosSO. Rapo valente asprione, 
modio valente asprione, etc. 

\ 2. RAPUS, prò Raptus. Vide Rappus. 

t 3. RAPUS, Comitatus portio. Vide 
Rapa. 

] RARA, R aris, Semita, sulcus dister- 
minans, Gali. Raye. Statuta Avenion. lib. 

1. rubr. 54 : Si autem de vineis agatur, 
qua parvis semilis, vulgo dictis Rares, 
circumdanlur f tunc qui non habet exitum 
ad viam publtcam per suam vineam, se- 
quaturRaram propinquiorem viapublica 
qua propinquior erit dieta vinea. 

7 RARARE, Rarum facete ; interrarare, 
in medio rarum facete. Laurent! us in 
Amalthea. Mox addit : Raro, as, Rare- 
facto. Glossae Lat. Graec. et Gr. Lat. : 
Raro, a$,u.avóa>. 

T RARENTER, Rare, raro, in eadem 
Amalthea. Occurrit in Vita S. Marculfl, 
tom. 1. Mail pag. 78. et apud nonnullos 
e veteribus Latinis. Vide Nonium cap. 

2. num. 732. 

7 RARERE, unde Rarescere, Johann! 
de Janua. Legitur etiam in Gemma 
Gemmarum. vide Vossium de Vitiis 
serm. lib. 4. cap. 19. 

3 



18 



RAS 



RAS 



RAS 



1 RARICERE. Glossa IsidorI : Raricent, 
Patricent ; in Pithoeanis, Put ricent. Le- 
gerem Rar escent, Putr escent. Colum. lib. 
6. cap. 6 : Operam dabit, ne emortuis ar- 
boribus Rarescat arbustum; i. deflciat 
seu pu tresca t. 

° Rariscent, patriscent, in vet. Glos- 
sar, ex Cod. reg. 7641. 

1 RARINANTES. Pascbasius in Epita- 
phio Walse lib. 1. cap. 25 : Licei inter- 
dum celta in petra stane, Rarinantee 
quosque pùeros suie ad litus hortabatur 
faceta* comminus venire. Sic in MS. legi 
annotat Mabillonius saec. 4. Benedict. 
pag. 485. viderique Pascbasium alludere 
ad illud Virgilianum, facto ex duobus 
uno vocabulo : 

Appanni Rari nauta fai gurgile ratto. 

] RARIOLUS. Glossa Pithoeanae, Arre- 
vtitius, Rariolus, Furiosius. Leg. Àriolus. 
Vide Arreptitius. 

* 1. RARITAS, Mediocritas, paucitas, 
Gali. Médiocrité. Lit. remiss. ann. 1853. 
in Reg. 84. Cbartoph. reg. eh. 2: Atten- 
tis serviciis,.... nec non et Raritate seu 

tenuitate vadiorum ad ipsum officium 

(procuratoris) spectantium, etc. 

* 2. RARITAS, Levitas peccati, Gali. 
Légéreté. Lit. remiss. ann. 1855. in Reg. 
84. Cbartoph. reg. eh. 73: Noe attenta 
Raritate modoque ejusdem facti ;.... ipsum 
remisimus. 

1. RASA. Cbarta MS. Jacob! Regis 
Aragon. ann. 1260: Et affrontata. . per 
Rasam bosaui usque ad campani vestrum, 
etc. [Vide Jiascia 1. et Fascia 1.] 

* Fossa, nostrls alias Rase et Rai se, 
qna voce etiam Canalem, alveum signi - 
ncarunt. Acta MSS. capitul. eccl. Lug- 
dun. ad ann. 1845. fol. 113. v°. col. 1: 
Johannes Garini de Longis xij. denarios 
Viennenses censuales , prò quibusdam 
vinea et prato contiguis, sitis in clauso de 
la Tioleri, juxta vineam Johannis Ogerii 
ex una parte, et juxta terram Johannis 
Prsspositi, ex duabus partibus quadam 
Rasa intermedia, Lit. remiss. ann. 1442. 
in Reg. 176. eh. 186: Quant Ut furent 
sur une Rase ou fosse,,., icellui Vincent 
getta le suppliant dedans ledit fosse. Alise 
ann. 1461. in Reg. 191. eh. 25 : Le sup- 
pliant déboutant icellui Largier. le list 
tomber dans le besal ou Rase duditmotin. 
Une Raize ou besal pour conduire l'eaue 
au pré, in aliis ann. 1466. ex Reg. 194. 
eh. 186. A lise ann. 1478. ex eod. Reg. eh. 
862: Icellui homme mist du feu en la 
Raze de la chabanne et du boxs, etc. Ra- 
sure, eodem fortassis intellectu, in 
Cbarta ann. 1313. ex Reg. 58. eh. 50: 

Lesqueis (accord) fait mention de 

ouvretures et dee Resures. Vide infra 
Rata 2. 

1 2. RASA, Mensura alimentaria, in 
agro Dumbensi Ras : ubi plerumque 
continet quatuor cupas. Necrologi um 
Abbati» de Daoulas dìoec. Corisopìten- 
Sis : Calendis Februarii obiit Guidomarus 
Buzic, prò quo anniversario habemùs 
unam Rasam frumenti. Chartularium 1. 
Monasteri Aquicinct. fol. 29: Dedit 
Ecclesie* nostrss terram duarum Rasar um 
frumenti, hoc est, agrum redditus dua- 
rum rasarum, vel in quo seminari pos- 
sunt duro rasm. Vide Rasara, Raseria, 
Rasum 1. et Res. 

1 8. RASA, Vesti* genus, tunica rudis, 
aspera, non mollis, in Amalthea. 

* 4. RASA, Pertica, mensura agraria. 
Libert. Novae bastia» in Occit. ann. 
1298. ex Reg. 38. Chartoph. reg. eh. 16: 
In domo qualibet seu serali dtctss villse, 
lonqo de sexaginta Rasis et ampio de I 
vigxnti Rasis, debent habere dominus rex ■ 



et ejus parierii annuatim in feste- O. SS. 
tres denarios Tholosanos censuales. Ali» 
prò incolis bastidae de Trya ann. 1825. 
in Reg. 64. eh. 54: In domo qualibet ; 
piada seu aurati dietse villss, tinga de 
sexaginta tribù* Rasis, et ampia de vi- 
ginti una Rasa, etc. Occurrit iisdem 
verbis in Libert. Villse-regalis ann. 
1829. ex Reg. 66. eh. 1028. Ali» prò Mon- 
tefalcone ann. 1869. tom. 8. Ordinat. 
reg. Frane, pag. 52. art. 2 : Item quod 

omnes habentes vel habituri plateas 

infra dictum locum, qute quidem platea 
habeant decem Rasas de amplitudine et 
longitudine,.. . solvent anno quolibet octo 
denarios Turon. Reg. feud. Àquit. sign. 
JJ. rub. ex Cam. Comput. Paris, fol. 89. 
r° : Débet... unam canaelam de una Rasa 
in lancea ardentem. Id est longitudine 
unius rasm. Vide Rascia 6. et infra Ra- 
sum 2. 

* 5. RASA, Piscis specie8. Ital. Razza, 
idem atque Raia. Tract. MS. de Pise, 
cap. 51. ex Cod. reg. 6888. C : Raia Imvis 
ab Hispanis dicitur liuda, a cute Itevi et 
pellucida. Sunt qui Rasam vocant a gla- 
bra cute. 

e 6. RASA, Ignota mihi notione, nisi 
idem sit quod Italis Razza, Radius ; qua 
voce carri» ara tra, aliave ld genus qu» 
rotis ducuntur, quaeque vetantur oppi- 
gnerari, intelligenda forte sunt. Pactum 
in ter Henr. IV. reg. et Pisan. ann. 1081. 
apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. 
sevi col. 19 : Si quidem annuimus et fir- 
miter statuimus , quemquam hominum, 
nisi communi consensu eorum, nec Rasas 
apprehendere, nec dissipare, nec sigillare 
infra elvitatem Piste, neque in burgis, si 
foras civitatis ipsi habuerint enimenta. 

* RASALLUM, Resallum Arek^:, Are- 
naria moles, Gali. Banc de sable, forte 
ab Hispanico Resalir, Extare, pronai - 
nere. Charta ann. 1394. in Reg. 149. 
Chartoph. reg. eh. 78 : Ripnaria est ibi- 
dem tantse latitudinis, quod ibidem effecta 
est qusedam coqua sive Resallum arense, 
occasione ctijus gente*.... barcas onerata* 
transire sive vehi facere minime possunt, 
imo necessario oportet dictas fusto* vehi 
usque ad reccum de Amacio... Quod fustss, 
barthte et alia qumeumque vasa marina 
et alia ibidem de facili per dictam coquam 
siveRasallum ascendere aut descendere 
valeant. Saepius Resallum ibi. 

RASAMEN, Rasura, Radure. Marceli us 
Empirlcus cap. 1 : Rasamen pastse quod 
in magide adneret,... conteres, etc. [Lau- 
rentius in Amalthea : Rasamen, Rasum 
ebori*, a raso, frequentar rado.] 

* RASAMENTUM, Jus, quod ex fru- 
mentis ad rasam mensuratis percipitur. 
Charta Simon, ducis Lothar. ann. 1305. 
ex Bibl. reg.: Ecclesite Tullensi dedit 
decem solidos Tullenses solvendo* super 
Rasamente, quod habet apud Hassonvil- 
lam. Vide Rasa 2. 

1 RASARA, Idem quod Rasa 2. vel 
Raseria. Chartularium 1. Monasteri! 
Aquicinct. fol. 29: Wicardus debet nobis 
censum unius Rasarte frumenti. Tietbal- 
dus sinescalcus donavit nostra Ecclesite 
censum annuum unius Rasarse frumenti. 

1. RASARE. Auctor Mamotrecti ad lib. 
Job cap. 40: Sorbet terram, i. sorbere 
videtur Rasando, sivepedibus fodiendo. 
[Joban. de Jan uà : Rasare, frequenter 
radere. Charta ann. 1209. apud Marten. 
tom. 1. Collect. Ampi. col. 1091 : Amai- 
dus de Saga conventi muros de Aristot 
destruere et valla Rasare; hoc est, di- 
ruere, complanare, funditus evertere, 
ut nostris Maser, ubi agunt de destruc- 
tione munitionum et tedificiorum. Vide 



Vossitim lib. 4. de Vitiis sermonis 
cap. 19.1 

• 2. RASARE, ubi de mensurls liquido- 
ram agi tur, qua compier! debent. Stat. 
Mantuae lib. 1. cap. 114. ex Cod. reg. 
4620 : Item quod quilibet vendens vinum 
ad minutum, teneatur et debeat bene et 
juste mensurare et implere et Rasare boi- 
zolam de vino, sine spuma. 

• Nostri se Raser, prò se Ranger, Sece- 
dere, dixerunt. Lit. remiss. ann. 1409. in 
Reg. 163. Chartoph. reg. eh. 323: Le 
suppliant pour doublé que icellui Jouel 
ne lui fisi vis, se Rasa de lui et sacha son 
espée du fourreau. Ranser vero, prò Or- 
dinare, disponere, in Poem. de Cleoma- 
dee MS.: 

Quant lbrcadips yH sa gent 
Aseamblar u trèa-noblemaot, 
Et vii qoe etti la Raaaotent, 
U m gent asaamblé eetokot. 

• Rascher, eodem, ut videtur, sensu, 
in Ordinat, ann. 1415. ex Reg. 170. eh. 
1 : Item de Rascher vins de batel en autre 

bort à bort, xvj. deniers Paris, du 

tonneau. 

° Apud gemmarios autem Raser sonat 
Radiare, resplendere, ab Italico, ut opi- 
nor. Razzare, eadem notione. Stat. ann. 
1855. tom. 8. Ordinat. reg. Frane, pag. 
11. art. 6 : Nul ne peut Raser ne teindre 
amatitre, ne quelconques pxerres fausses, 
parquoy elle se doive montrer autre 
qu'elle n'est de sa nature. 

° 8. RASARE, Barbam vel capillos ra- 
dere, Gali. Raser, alias Reire et Rere. 
Glossar. Provine. Lat. ex Cod. reg. 7657 : 
Rayre, Prov. radere, Rasare, r asitar e. 
Stat. ann. 1883. tom. 7. Ordinat. reg. 
Frane, pag. 16. art. 13 : Que aucun bar- 
bier de nostredicte bonne ville de Paris 
n'irà, ne ne pourra ou devra aler Rere, 
etc. Le Roman duChevalier deliberi MS.: 



Là couffiMux dea gane une 
Fafre divereee momeriea ; 
L'un touU tea ani diuimukr 
Par soy do mytterona tarar, 
Et Reire tea barbe* floriet. 

Vide infra Rasio 2. 

1 RASARIUM Vide infra Raserium. 

RASATOR. Vide Rasor 2. 

° RASATUS Campus, Planus, aequatus, 
Gali. Ras. Charta ann. 1162. in Chartul. 
Thenol. ex Cod. reg. 5649. fol. 25. v° ; 
Usque ad metas, qum positse sunt inter 
campum Rasatum et faisam Gerardi 
Auris. 

• RASGA. Glossar. Provine. Lat. ex 
Cod. reg. 7657 : Rascas, Prov. gliber, sca- 
ber, glabrio. Vide Ruscus. 

RASGARE, Cum sonitu quodam ac vi 
exspuere, Picardis Rasquer: vox con- 
fida a sono, qui exspuendo fit, vel quod 
guttur sputum acrius quodammodo 
radat : est enim Italis Raschiare, idem 
quod Radere. Constantinus African. lib. 
3. de Morbor. cu rat. cap. 8 : Sanguini* 
rejectio duobus modi* fit, cum tussi, vel 
cum Rascatione: cum tussi, a pectore 
exit, et sibi cum adjacentibus membris : 
cum Rascatione, ex gutture et adjacenti- 
bus uvulse. Adde cap. 9. 

° Exscreare, nostris alias Rachier. 
Lit. remiss. ann. 1392. in Reg. 144. Char- 
toph. reg. eh. 15 : Ainsi aue ladine Je- 
hanne passoit pardevant le suppliant, il 
commenca à escopir ou Rachier cantre] 
terre. 

° RASCHATUM Viduarum, Certa pe- 
cunie quantitas, quam vidua domino 
prsestat, prò obtinendis bonis sibi a 
marito derelictis, vel qu» suo jure sibi 

Serti nent. Cbarta ann. 1240. in Chartul. 
ampan. ex Cam. Comput. Paris.: Pres- 



i 



RAS 



RAS 



RAS 



10 



dictm autem querela sunt hea : de Ra*- 
chato viduarum, etc. Vide in Rachetum. 

1. RASCIA, Modus agri, vel vine®. Ta- 
bulari um Prioratus de Paredoin Ducatu 

Burgundi® fol. 17 : Quidam homines 

vendiderunt monachi* hujus loci 8. Ros- 
ei as de vinea, qua* ad medium plantum 

tenebant. Fof. 40 : Vendidit monachis 

unam Rasciam vinca, etc. Occurrit non 
semel. 

35^" Etiam hodie rustici Dumbenses 
Raseau vel Rasiere de vigne appellant 
modulum vine» longiorem quam latio- 
rem a reliquo vinese parvula via dister- 
mina tum. Rasciarum vinea, e veteribus 
Chartis meminit Mabillonius in Elogio 
S. Odilonis S8ec. 6. Benedict. part. 1. 
pag. 644. et 645. Suspicor Rascia dictum 
iuisse prò Fascia, de qua suo loco. 

• Vide supra Rasa 4. Rache vero, Men- 
sura fr cimentarla, eadem qu® Rasa 2. 
Obarta ann. 1394. in Reg. 148. Chartoph. 
reg. eh. 258 : Lesquélz religieux de S. 

Michiel ou perii de la mer ì ont assis 

quatre solz o Mastey dee mouliné et une 
Hache de froument. 

2. RASCIA, Aqua subsidens, locus 
aquaticus, et lutosus, vulgo Raque, Pi- 
cardis. Charta Philipp! Oomitis Flan- 
drensis ann. 1176. a pud Buzelinum lib. 
2. Gal lofi. cap. 22 : Èxcepto eo, quod ibi 
habet Aquicinctensis Ecclesia a Rascia 
PomeriÌ8, usque ad Rasciam Rullagli, et 
quod domino Warlemii in angulo suo licet 
nabere tres tantummodo lacunas talis 
(f. palis) et viminibus compositas, sed 
nullam ex iure licet et exercere piscatio- 
nem per decurrente* aquas. Vide Ras- 
care. f° Vide supra Rachia.] 

8. RASCIA. Declarationes Congrega- 
tionis Gasinensis S. Justinse ad cap. 55. 
Regulse S. Benedicti : Chlamydes vero 
eive de Rascia, sive de panno, sive defel- 
tro, sive secundum consuetudinem don" 
gregationis nostra, non serico superne 
contextse, nec Laìcorum more bullis sericis 
antebulata, etc. Mox : Pilei, sive de lana, 
eive de paleo, non sint, ut saculare* 
utuntur, in turbinem elati, aut acuti, aut 
etiam serico ornati, sed depressi, plani, 
oc simplici Rascia cooperli , si fuerint 
cooper iendi. Idem forte quod Rasum. Vide 
in hac voce. 

• Species panni lanei, sic die ti, ut vult 
Murator. tom. 2. Antiq. Ital. med. sevi 
col. 1275. e loco seu regione ubi fabrica- 
batur; in regno scilicet Rascia, qua 
Servia nunc appellatur. 

% [Mortuo Laurentio de Medicis, anno 
1492, filius (Leo X futurus): e Pannos 
de Rascia familiaribus suis omnibus 
dari fecit. » (Diar. Burchard. I, 460.)] 

• RASCONA, Instrumentum rusticum, 
quo terra raspatur seu versa tur, ligo, 

?astinum. Inquisì t. ann. 1268. ex sched. 
r. de Mazaugues : Bertrandus voluit 
eum percutere de quodam bacillo, et etiam 
projecit quondam Rasconam versus dic- 
tum vicarium. Vide Rascus, 

RASCUS. Liber. de Miraculis S. Quin- 
tini cap. 11. apud Hemereum : Ubi et 

quidam pauper claudus hospitans 

quoddam ferramentum habebat, quod 
vulgi Rascum vocant, hocque vasa minuta 
cavane, victum operando manibus qua- 
rebat. 

1 RASDOIRA, Radula, radius, Gali. 
Ractoire. Ital. Rasiera. Statuta Salucia- 
rum collat. 4. cap. 117 : Mensurando 
semper cum Rasdoira quadrata, prater- 
quam brenum, castanea, nuces et glande*, 

?um mensurantur ad culmen. Ibid. cap. 
20: Venditores salis teneantur habere 
Rasdoiram rotundam et radere mensuras 
salis. Vide Rasitoria. 



RASE. Eigil in Vita S. Sturmii n. 18 : 
Diruti» innumeris silvis et arboribus, et 
Rase ad calcem faciendam composita, etc. 
Ubi Browerus Germanis Rase cespi tem 
esse ait, quem vulgo Turbam vocamus, 
quo scilicet ignis conflcitur. 

° Fossam ad calcem faciendam seu 
decoquendam intelligo. Vide supra 
Rasa 1. 

1 RASEGA, f. Officina ubi secatur 
serra, I talis Rasega, nostris Scie. Sta- 
tuta cnminalta Ripensa cap. 194 : Aliqua 
persona non audeat facere aliquam ordì- 
nationem, per quam aliqua persona com- 
munitatis Riperite prohibeatur ignis, 
agua, molendxna, Rasega, vel alia qua- 
vi8 commoditas vel utilitas tótlatur, vel 
impediatur, sub pcena libr. centum. Chro- 
nicon Bergom. apud Murator. tom. 16. 
col. 865 : Item combusta fuit domus, ubi 
erat Rasega, qua dicebatur esse Balantise 
de Baxanis, et quse Rasega erat prope 
turrim de Crescentiis... et ipvam Rasegam 
et domum dominus Machides quondam 
domini Alberti Militis de Suarais impe- 
gnaverat suprascripto Balantise, et ideo 
combusserunt. Vide Rosea. 

° RASELLUM, Mensura annonaria, 
eadem qua Raseria. Vide ibi. Charta 
Phil. Pulch. ann. 1314. in Reg. 50. Char- 
toph. reg. eh. 28 : Item decem odo setta- 
ria et duo Rosella avena, etc. 

1 RASELLUS, Idem quod supra Radel- 
lus, Ratis, Oall. Radeau. Charta ann. 
1342. tom. 2. Histor. Dalphin. pag. 442. 
col. 1 : Item, non contenti multas naves 
calce onerata*..* et multos Rasellos fu*- 
teos sub guidagio dicti Dom. Dalphini 
existentes, cepistis super aquam Ysara. 
Alia notione mox occurrit in Raseria. 
Vide Razellus. 

° RASENGA, Eadem acceptione. Liber 
censuumeccl. Rom. apud Murator. tom. 
5. Antiq. Ital. med. savi col. 800: Et sol- 
vit centum Rasengas frumenti et centum 
Rasengas spelta, et quandoque plus, quan- 
doque minus, secundum temporis quali" 
totem. Pluries ibi. 

« RASENUM , Morbi genus. Vide infra 
Rosillia. 

1 RASE0LA, Species placenta?. Vide 
Rufeola. 

RASERIA, Raserium, Mensura anno- 
naria, in tractu prasertim Morinensi, 
vulgo Rasiere. Bulla Honorii III. PP. 
apud Ughell. in Episc. Interamn. tom. 
1 : Solvat unum Raserium annona Epis- 
copo, etc. Charta Balduini Comitis Gui- 
nensis ann. 1228 : Octo Raseria avena et 
sex Raseria ordei. Occurrit passim in 
Tabulano S. Bertìni, et Chronico An- 
drensi pag. 865. 872. 414. 619. in Probat. 
Hist. Monmorenc. pag. 842. Histor. 
Guinensis pag. 202. apud Miraeum in 
Donat. Belgio, pag. 287. etc. 

Rasarium, Eadem notione. Monasti- 
cum Anglic. tom. 2. pag. 417 : Et de uno 
Rosario frumenti in uno quoque mense 
Ortolano : et ad Natale Domini de uno 
Rasorio brasii, etc. [Charta ann. 1267. e 
Tabulano Domus Dei Pontisar.: Debet 
unum sextarium avena et duos capone* 
ad Natale Domini et quoddam Rasarium 
frumenti.] 

Rasellus, Eadem pariter notione, in 
Aresto ann. 1820. prò Tornacensib. [Ta- 
bularium Calense pag. 128: Item (perci- 
pit) a Log ero de iflmo quatuor Rasellos 
avena cum minuto redditu. Charta ann. 
1859. apud Ludovicum Laguille, in Pro- 
bat. Hist. Alsatiae pag. 55. col. 1 : Item 
à Werde quarante Rezeaux de seigle et 
orge de rente.] 

1 Raseria Terrje, Agri portio ca- 
piens unam raseriam seminis, tom. 8. 



nov» Gali. Ghrist. col. 829. ex Instru- 
mento anni 1191. 

\ 1. RASETA, Idem quod Raseria. Sta-' 
tuta Monasteri!' S. Claudi! ann. 1448. 
pag. 61 : In villagio de Quinque-strati* 
per quemlibet ipsorum unam Rasetam 
avena. In villagio de Valle-elusa, unam 
Rasetam avena per quemlibet. In villagio 
de Avenione per quemlibet unam Rasetam 
avena 

2. RÀSETA. Matti). Silvaticus : Pecten, 
pars manus, qua est inter Rasetam et 
diaito*. [Vide Racetta.] 

* Glossar, medie. Ms. Simon. Januens. 
ex Cod. reg. 6959 : Raseta, Arabico, pars 
manus. Vide supra Racha 2. 

1 RASIA, f. Idem quod Italis Rancia, 
Gali. Orango, Malum aureum. Statuta 
Montis regalis fol. 810 : Item prò quolibet 
rubo risi, sol. unum den. Item prò quoli- 
bet rubo Rosta sol. den. sex. Item prò 
quolibet amandolarum seu nosalarum 
den. sex. 

° RASIALIS, Mensura annonaria , ea- 
dem qua Raseria. Charta ann. 1105. in- 
ter Instr. tom. 10. Gali. Christ. col. 800: 

Censum eie inde scilicet persolvens, 

tres modios tritici, et in natali Domini 
duos Rasiales tritici, cum duodecim num- 
mi* et duobus domestici* alitibus. Vide 
infra Resale. 

* RASIGNA, Rassigna, Lustra tio, re- 
censio, ostensio, ,Ital. Rassegna, Gali. 
Revue. Stat. Mutinae lib. 1. cap. 6. ex 
Cod. reg. 4620: Teneatur quoque ipse 
potestas facere monstram de sua familia, 
equi* et armisad minus semel in mense ;... 
qua quidem monstra et Rasigna fieri 
debeat per officiale* ad id deputatosi in 
domo et palatio ipsius D. potestatis, clau- 
sis portis palata t qua Claudi debeant do- 
nec monstra seu Aasigna fieret, ne sub- 
missio aliqua fieri possit de aliquo ex 
familia dicti D. potestatis, neque fraus. 
Et cap. 18 : Fiat dieta monstra seu Ras- 
signa in palatio seu in domo palatii dicti 
D. potestatis, januis clausis, etc. 

RASILIS. Papias [» Isidor. lib. 19. cap. 
22. sect. 28.] : Ralla, vestis est, qua vulgo 
Rasilis dicitur. Gloss. Saxon. cifrici : 
Ralla 'vel Rasili*: vogum beyerod 
hraegel. Est autem ralla vestis spe- 
cies, Plauto nota. Papias : Rasile acu- 
tum, vel bene rasum. Vide Interasilis. 

* RASILIS Ars, Qua scilicet politur. 
Locus est supra in Polimire. 

« RASINTURA. Vide supra Asintura. 

° 1. RASI0, Mensura, qua molitores 
jus moliture percipiunt, apud Coquill. 
in Consuet. Nivern. art. 6. 

» 2. RASI0, Actio barbam vel capillos 
radendi. Glossar. Gali. Lat. ex Cod. reg. 
7684: Rere, radere. Reserie, Rasio. Reyeur, 
comme barbier, rasor. Rasure, rasura. 
Vide supra Rasare 8. 

« RASlTARE. Vide supra Rasare 8. 

° RASITAS, prò Raritas, ex mutatione 
r in s. Comput. ann. 1492. inter Probat. 
tom. 4. Hist. Nem. pag. 57. col. 1 : Pro- 
pter Rasitatem carnxum, propter magnam, 
longam et impetuosam iemem, eie. 

1 RASITORIA, Idem quod Rasdoira, 
Gali. Racloire, Radius, quo raduntur 
mensuras frumentariae. Li ter» Ludovici 
Jun. ann. 1145. apud de Lauriere tom. 
1. Ordinat. Reg. pag. 49 : Porro de hi* 
mestivi* statutum est, ut adjuslam men- 
suram pradicta civitatis semirasam et 
semicumulatam reddatur,el quimestivam 
receperit, cumulet; qui redaiderit, cum 
justa Rasitoria reddat, vel potius radat, 
ut lependum existimo. Vide Rasoria et 
Razoira. 

RASIUM, Mensura annonaria, eadem 
quae Raseria. Charta ann. 1184. tom. 1. 



20 



RAS 



RAS 



RAS 



Probat. Hist. Bric. co]. 700 : Ita tamen 
quod prior loci reddat ets singulti annis 
decerti solidos et tria Rasia minuta 
avena, et nickil amplius. Vide mox JRo- 
sorium 8. 

1 1. RASOR, f. Qui radebat seu reseca- 
bat aptabatque materiam necessariam 
munftionibus exstruendis : de quibus 
loquitur Lambertus Ardensis apad Lu- 
dewig. torà. ' 8. reliq. MSS. pag. 600 : 
Hic et fossarii cum fissarti*, lujonista 
cum ligonibus, picatores cum picxs, mal- 
leatores cum malleis, novaculatores sive 
Rasores cum rasoriis, paratores, etc. 
Alius forte mal u eri t Rasores interpretari 
eos, qui complanabant seu exaequabant 
loca salebrosa, ubi ili» munitiones 
erant extruend». 

1 2. RASOR, Tonsor, Gali. Barbier, in 
Necrologio Lauresham. in ter Vinde- 
mias Liter. pag. 28. in Miraculis B. 
Stanisi ai Canon. Regul. tom. 1. Mail 

Sag. 782. apud Buschium de Reform. 
[onast. tom. 2. Scriptor. Brunsvic. pag. 
482. et alibi. [** Girardo Rotore, in 
chart. circa ann. 1100. in Charmi. S. 
Petri Carnot. pag. 486. num. 25. In se- 

?[uenti Girardo Rasorio. Ibid. pag. 197. 
n chart. ante ann. 1080 : Durandus fi- 
lius Rasdtor.] 

1 8. RASOR, Novacula. Gali. Rasoir. 
Petrus Amelius in Ordine Rom. cap. 
148 : Item sciendum, quod barbitonsor 
Papa non retinet cassam cum Rasoribus, 
et cum iis qua intra sunt, etc, 

1 RASORIA. Idem quod Rasitoria, 
Gali. Racloire, Ita!, nasiera. Statata 
Saluciarum collat. 5. cap. 127 : Molina- 
rius capiat de quolibet sextario cozolium 
unum randanum et medium prò singula 
emina. Et quod habeant Rasoriam liga- 
tam ad cozolium et medium cozolium, de 
qua randent. Vide Razoira. 

• Glossar. Provine. Lat. ex Cod. reg. 
7657 : Rasoyra, Prov. hostorium. 

RASORIUM, in suppellectile scripto- 
ria, in Statutis antiquis Gartusianorum 
cap. 16. % 8 : Scalpellum unum ad ra- 
dendum pergamena, novaculas sive Ra- 
soria duo, etc. Ubi Rasoria forte sunt, 
quae Canifs appellarci us. 

3^ Potlus crediderim esse radulas 
seu scalpra, instrumenta scilicet ferrea 
acuta et curva, quibus incaute scripta 
aut delineata e pergameno vel charta 
eraduntur, Gal lice Gratoir. Papias : No- 
vacula, id est, Rasorium... Novacula fer- 
rum subtite, quo carta inno van tur. Jo- 
hannes de Janua : Novacula, id est, 
Rasorium, quia novat hominem... Nova- 
cula etiam dicitur ferreum instrumen- 
tum, quo sólet radi et paruri pergame- 
num, ab innovando dieta, quia innovat 
pelles. Alias Rasorium Novacula est, 
nostris Rasoir, Rasorius cutter Ciceroni. 
Glossae Lat. Gr©c. : Rasorium, $u<rrnp. 
Ali» Grsec. Lat. : Ev<rrrjp, Ratta, rallum, 
rallus, Rasorium, sella, Rasorius. Guido- 
nis Disciplina Farfensis lib. 2. cap. 20 : 
Debet unus frater vel duo habere injunc- 
tum officium Rasoriorum acuendorum, 
atque colligendorum ad scrinium ubi re- 
ponuntur ; et ipse debet procurare tonso- 
ria ad illud opus (radendi) deputata. 
Eadem, ni fallor, notione Brevi loquus 
in voce Acciatus ; 

Accialus pugio, coqjungo novacula cnltria, 
CaltaUosque, apataa, Rasoria jungimi» illis. 

Occurrit alibi non semel eadem signi fi- 
catione ; alia vero superius in Rasor 1. 
Rasor. Prov. novacula, pilum, Raso- 
rium, in laudato jam Glossar, Raseur, 
in Lit. ann. 1829. tom. 2. Ordinat. reg. 



Frane, pag. 48. art. 8. Rasour, in Assis. 
Hieros. cap. 108. 

» 8. RASORIUM. ut supra Rasium. 
Chartul. 21. Corb. fol. 290 : Sub censu 
duodecim Rasoriorum frumenti et totU 
dem avena, ad mensuram Ambianensem, 
singulis annis persalvendorum. Vide in- 
fra Resale. 

1 1. RASPA, Racemus, uva, Ita]. 
Raspo, Gali. Grappe. Computus ann. 
1202. apud D. Brussel tom. 2. de Feudo- 
rum usu pag. clv. col. 1. ad calcem : 
Pro metaria Vallium vindemianda, et 
prò Raspa ducenda apud Meduntam et 
Anetum, et prò auxiliatoribus vindemia- 
rum, et oro vino ducendo de vineis, zi. 
lib. et dim. Sta tuta datiaria Riperiae 
cap. 12 : De qualibet soma duodecim 
pensium Raspa prò introitu solidi qua- 
tuor. Vide Raspetum. 

° 2. RASPA, a Gallico Rape, Limre spe- 
cies, radula. Lit. remiss. ann. 1889. in 
Reg. 186. Chartopb. reg. eh. 95 : Idem 
supplicane dictum servientem percussit 
solo xctu de quadam lima sive Raspa, 
quam prò tunc in suis manibus teneoat 
et de qua operabatur. 

1 RASPANTES. Th eodori cus de Niem 
lib. 2. de Schismate cap. 15 : In eadem 
civitate Perusina sunt tres ordines seu 
status civium. Nam auidam sunt Nobile*, 
qui dicuntur Beccarmi, et post eos majo- 
res de populo, qui Raspantes nuncupan- 
tur, et minutus populus. 

• Poggii Bracco!. Hist. apud Murator. 
tom. 20. Script. Ital. col. 298 : Erant in 
civitate factiones dua, Gibellinorum et 
Guélphorum, capita vero Agnelli, Ras- 
pantes dicti ; et Gambacurta, qui Bergo- 
lini cognominabantur. 

RASPARE, Scrutari, vox Italica, prò 
Ruspari, cpeuvav. Joannes de Janua, et 
Gloss. Lat. Gali. : Ruspor, inquirere, et 
est gallinarum, qua pedibus escam qua- 
runt. Gloss. Isidori : Ruspantur, perqui- 
runt anxie. Fridericus II. lib. 1. de ve- 
na t. cap. 9 : Alia (aves) Raspando cum 
pedibus sub terra, quando non inveniunt 
escam super terram, ut perdices, galli' 
na,... alia Raspant cum pedibus et cum 
rostro cavando, mordicant ea qua inve- 
niunt super terram et sub terra. Et cap. 
35 : Cum isto namque ungue caput et 
calerà membra, ad qua possunt attin- 
gere, Raspant et scalpunt, ex utroque pede 
scilicet. Lib. 2. cap. 52 : Raspai autem 
ubi est ciliatura, per duas causas, una 
est, quia vult removere ligamen ab oculis, 
etc. vide Oct. Ferrari um, in Raspare, 
[et supra Alonus, et infra Ruspaticum.] 

1 Raspare Naves, Radere veterem 

§icem iis inhaerentem, radula purgare, 
ali. Gratter les vaisseaux, ab Italico 
Raspare, vel Hi spanico Raspar, Radere, 
Gali. Rader. Statuta Massi!, lib. 4. cap. 
6. { 3 : Item quod omnis navis, et omne 
lignum, cooperta vel coopertum, vel dis- 
cooperta vel discoopertum ì qua vel quod 
daoit latus in portu Massilta det tantum- 
dem, quando Raspabitur seu torquebitur, 
seu quando si Raspano o si torquaria 
que non brusques, quantum daret si 
bruscava. 

* RASPATICIUM, Ex racemis vinum, 
cujus preeparationem tradit J. Wecker. 
Antidot. special, lib. 2. J 6. pag. 518. et 
519. Paratur autem illud ex raspatiis et 
vinaceis, una cum uvis musto immis- 
sis. Raspatia itaque sunt, quae Vaironi 
et Col u meli» scopi, scopiones, si bene 
legitur ; unde nostrum Roste. Laudat 
autem Wecker. in fine Arnoldum, quem 
puto Vili ano vanum, cujus ideo vox il la 
roret. Raspaticium illud, vocatur, Raspe 
in versione Gallica. Haec ex animadv. 



D. Falconet. Vide Raspecia et mox Ras- 
petum. 

RASPATORIUM. Matth. Silvaticus : 
Spatomelle, est instrumentum chirurgi- 
cum. quo immittuntur medicina in vul- 
nerious, et oculis, Raspatorium secundum 
alias. 

1 RASPECIA. Vita Yen. Idea Virg. Lo- 
vaniensis tom. 2. Apri Iis pag. 159 : Om- 
nia... vino... innaturali parxter et pra- 
postera corruptione prorsus infecta, con- 
tinuo rebullire cceperunt... et ea qua 
Raspecia vulgari eloquio nuncupantur 
(quod quidem inauditum et eventu raris- 
simo manet apud nostrates inexpertum) 
quasi una cum aliis eodem tempore divina 
fecerat ultio rebullire. Tunc vero potei'- 
familias... tam grave dispendium... cena* 
batur ingeniosa satis et exquisita indus- 
tria propulsare. De prafata namque Ras- 
pecia partem aliquam, in vose seorsum 
emissam, ad excutiendum ab eo prafata 
corruptionis intolerabile nocumentum, 
scopa percelli mandavit diutiuset moveri, 
ob eam videlicet causam, ut vel sic natu- 
rali sibi restaurata virtute per hujus in- 
fusionem et celerà fortasse valerent ab 
infectionis sua discrimine reformari. Hic 
Editor Raspeciam interpretatur vas più- 
rium doliorum capax. in quo vetustfora 
vina sic servantur ab oenopolis, etiam 
per aestatem, ut alterationem hulus- 
modi non patiantur. Sed ex relato lon- 
giori contextu palam e3t, Raspeciam 
nihil allud esse quam vinum mixtis 
acinis aliisve modis renovatum, nostris 
vulgo Rapè; hujuscemodi enim vinum 
alterationi minus obnoxium est, ut hic 
dicitur de Raspecia. Vide mox Raspe- 
tum. 

RASPETUM, Vinum recentatum, Gallis 
Raspe. Charta Henrici Ducis Brabantiae 
prò Communia Bruxellensi ann. 1229 : 
Qui vinum supra uvas habuerit, quod 
Raspetum vocatur, in tavernis ipsum 
vendere non potest. Vide Recentatum. 

* Raspleit et Respleit, in Charta ann. 
1424. tom. 2. Hist. Leod. pag. 456 : OrdU 
none que nule vendane vin... puisse 
meiller vieux vin auvecque noveal vin, 
excepleit leur Raspleit... Ordinons que 
nuls vendane vins ne puiat faire gavreal 
por remplir ses vins, ne ainssy pour get- 
tier auvecque son Respleit, de quoy il aoit 
remplir ses vins. Vide supra Racemus. 

1 RASPUM, Species exactionis, a ra- 
pere fortean dieta, quod quasi coacte, 
ut fere flt, non spontanee solveretur. 
Statuta Montis-regalis fol. 54 : Item sta- 
tutum est, quod aliquis Clavarius, collec- 
tor talearum, fodrorum, mutui, Raspi vel 
alterius pecunia, qua deberelur Com- 
muni aliqua ratione vel causa, non pos- 
sit vel debeat tacere aliquam solutionem, 
nec solvere aliquid de pecunia Communis 
alicui, nisi Syndico tantum. 

1 1. RASSA, Quantum vitri quis ferre 
potest. Charta Maurini Abbatis Vallis- 
sanctffi Dioecesis Aptensls ann. 1509. ex 
Schedis Praesidis de Mazaugues : Tene- 
buntur solvere... lesdam ad rationem 
unius denariij sive medii potaci prò qua- 
libet Rossa sive onere hominis, et prò 
quolibet onere sive cargo animalis unum 
patacum, sive duos aenarios currentes. 
Hic agitur de materia vitrea ; quod au* 
tem Rassam olim vocabant vitrarii, ho- 
die Faix nuncupant, Onus hominis. 

t 2. RASSA, Coniuratio, ad illicita 
quaedam perpetranda conspiratio vei 
rebellio. Statuta Massil. lib. 1. cap. 1. 
1 20 : Item, quod hoc sacramento specia- 
liter teneatur Rector servare, in omnibus 
et per omnia, illa statuta aua loquuntur 
de conjurationibus et Rossi* non facien- 



HAS 



RAS 



RAS 



21 



dia, et de conjuraHonibus illicUis infrin- 
gendi*. Adde libri 5. caput. 6. quod est 
de Conjurationibus et Rasata non facien- 
dis. Sta tuta Baronum Montispessul. 
ann. 1828. apud de Lauriere tom. 2. Or- 
dinai Reg. pag. 469 : Sartore* infra 
•cripti dixerunt et protestati fuerunt ibi- 
dem, quod per infrascriptas ordinationes 
et conventwnes, non mtendunt facere 
craeaam, Rassam seu monopolium, nee 
easdem facere in prejudicium juri*, $eu 
honoris aliquorum jurisdiclionem haben- 
tium, sed tantummodo ad honorem Dei, 
etc. Requesta ann. 1891. oblata Senes- 
callò Provincia ex Schedis D. le Four- 
nier : Et Primo fieri propositionem ligue 
et Rosse, factis inter gente* Domini Rai- 
mundi de Turena ex una parte, et cir- 
cumvicinos Massilienses ex altera. Vide 
Manipolium et Trassa. 

1 RASSARIA. Ressaria, Grex ovium. 
Sententia arbftralis Inter Aymarum de 
Pictavia Comitem Valenti nensem et 
Jacobum Abb. Monasteri! de Lioncellis 
ann. 1808. ex Schedis D. Brunet : Dicti 
domini arbitri, arbitratores seu amica- 
bile* compositore*, statuerunt, quod in 
dieta montanea superius limitata, quo- 
cumque tempore, ambm parte* insimul 
per se, seu per alium, seu per alia* per- 
sona* interpositas, possint introducere 
seu immittere Rassariam seu vassinum, 
et quod expensm, quas fieni seu fieri con- 
tingeret prò prmdictis, per parte* praedic- 
tas fiant communiter et solvantur : et 
fructus et obventionee, reddito*, exitus 
seu proventua exeuntes seu veniente* ex 
dictxs animalibus RessarUe seu vassinl, 
soluti* expensis, communiter divida ntur, 
hoc adjecto, quod de vascino dictus domi- 
nus Abbas tantum debeat immittere et 
tenere in dieta montanea, quantum dic- 
tus dominus Comes immiserii in eadem ; 
taliter quod vascinum utriusque parti* 
numero sit acquale, seu ad extimationem 
bayllivorum communium, ai ammalia 
vassini alterius partis praevaleant ani- 
malibus alt eri uà... Domini arbitri ordina- 
veruni, quod dictus dominus Comes de 
dieta Ressaria aeu avere, quod veniet in 
montanea supradicta per terram suam 
propriam polveragium non habeat neque 
levety nec aliquid aliud in fraudem pol- 
veragii supradicti ; sic quod dieta Ressa- 
ria seu avere, quod veniet in dieta mon- 
tanea ex nunc in antea a prmstatione 
polverarii aint immune*, quitta et obao- 
lutse... Voluerunt dicti arbitralorea et or- 
dinaverunt, quod ammalia Reaaariae ve- 
nientia in montanea supradicta tranaire 
debeant per iter novum prove vacchariam 
monasterii supradicti. Si naec non satis 
probant. Me agi de ovibus, addam in 
eadem Charta mentionem fieri trente- 
nariorum animalium in laudata monta- 
nea pascenti um ; oves autem in si mi li- 
bus montami* pascentes in trentenaria 
divisas fuisse, palam est ex Charta ann. 
1293. citata in voce Montana. Sed unde 
vox Rassaria vel Ressaria ? Vide Russa 2. 
et Rassius. 

* RASS1GNA. Vide supra Rasigna. 

1 RASSIUS, Ressius, Gasei species, in 
montibus Delphinalibus Sarras vei 
Sarrasson. Oontractus ann. 1404. 21. 
Jan. ex Schedis D. Brunet, quo Abbas 
Leoncelli vendit per unum annum et 
unam prisiam herbas montis A m bel li, 
sub loquerio aeu pretio, videlicet sexdecim 
florenorum et unius quinldlis caseorum 
et alterius quintalis Rassiorum bonorum 
et sufficientium. Piuries repetuntur in 
hac Charta voces Rassius, Ressius, Rei*' 
siusve, sed ita male exaratae, nt vix, ac 
ne vix quidem, dici queat quanam sit 



lectio pref erenda : malim Rassius vel 
Ressius, quod melius respondeant voci- 
bus Rassaria vel Ressaria ; cognata 
enim videntur haec vocabula et ejusdem 
orlginis. 

1 RASSUM Vide infra in Rasum. 

RASTA, Milliare Germanie um, Roste. 
S. Hieronymus in JoSlem : Unaquseque 
gens certa viarum spatia suis appettai 
nominibus. Nam et Latini mille passus 
vocant, et Galli leucas, Persa* parasangas, 
et Rascas universa Germania. Vetus 
Agrimensor : Milliariua et dimidius apud 
Gallo* leuvam facit, habentem passus 
mille quingentos, due* leuvm eive milliarii 
tre* apud Germano* unam Rastam effi- 
ciunt. Beda de Numer. divisione : Duse 
leuvae, seu milliaria tria Rastam faciunt. 
Charta Dagoberti Regis apud Willel. 
Hedam, Cocci um, et Henschenium de 
Tri bus Dagobertis : Leucas sex, quas 
homines loci illius siti dicunt Rastas tres 
esse. Vetus Charta in Chronico Lauris- 
hamensi pag. 64 : De qua in omnem par- 
tem quaquaversus pertinent ad eundem 
locum inter campum et silvam leugse due*, 
id est Rasta una. Adam Bremensis cap. 
19 : Qui locus ab Episcopatu Ferdensi po- 
situs ab Hammaburg nisi tribus dispara- 
ta Rastis. Adde Leonem III. PP. Epist. 
2. ad Carolum M. Thwroczium in Chron. 
Hungar. part. 1. cap. 11. Charta Ludo- 
vici IL Regis apud Mabillonium tom. 5. 
Vitar. SS. OrdinU S. Benedica pag. 
528. [Vitam S. Guntheri tom. 8. earum- 
dem Vitarum pag. 476. num. 8. unde 
emendari debet locus Annalium Bene- 
dica tom. 4. pag. 202. num. 7. ubi Resta 
prò Rasta perperam editum est,] etc. 
J° Vide Vossium de Vitiis serm. pag. 
262. ubi deetymo hujus vocis.] [°*Saxon. 
Rasta, Frane. Resti, Quies, requies. Vide 
Schmeller. Glossar. Saxon. in hac voce 
et Graff. Thesaur. Ling. Frane, tom. 2. 
col. 561.] 

1 RASTACIUS Color. Testamentum 
Pauli Massil. Episc. ann. 1438. ex Ar- 
chi vo Eccles. Massil. : Item legamus ne- 
poti nostro Henrico tunieam nostrum 
Rastacii colori* foderatam de martres, 
cum duobus capucii* ejusdem colori*. 

Nostris Ratcanu, Panni species, po- 
ti us quam coloris videtur. Lit. remiss, 
ann. 1416. in Reg. 169. Chartoph. reg.- 
eh. 235 : Une paire de chausses rouges 
et un chapperon de Ratcanu. 

RÀSTALLATIVUS Scorpius, Qui par- 
vus est, et habet caudam retro Rastellan- 
tem, inquit Constantinus Afric. lib. 8. 
Pantechn. cap. 22. id est rastelli instar 
efflctam. 

* RASTEGA, Stirps, Gali. Souche. Stat. 
Avenion. MSS. cap. 104. ex Cod. reg. 
4659 : Addentes huxe statuto, quod hullus 
de riperia Duranciae vel Rodani truncum 
vel Rastegam vel Ugna audeat ar ripare 
vel levare, ni*i ille, cujus in ripperia 
fronleria fuerint applicata. 

RASTELLAGIUM, Praastationis species 
ex pratis, vel opera, quas in rastellando 
foeno in dominorum pratis debent Te- 
nentes. Tabularium Prioratus S. Nicasii 
Melletensis fol. 87 : Quidquid juris ha- 
bebant, vel habere poterant in pratis eo- 
rundem, siti* apud Murellos, tam in Ras- 
tellagio, quam in aliis consuetudinibus, 
etc. Tabularium Ecclesia Carnotensis 
ann. 1225. eh. 257 : Et omnes abonagios, 
scilicet de quolibet abonaaio unum dena- 
rium, et medietatem omnium Rastellagio- 
rum pratorum, etc. Li ber Chirograpno- 
rum Absiae fol. 104 : Thebaudus Aans do- 
navit eleemosynam Deo et Monachi* S. 
Marie* Absiae fenum rastrorum, et fenum 



sessionis multonum, et omnem servien- 
Ham, quam habebat in prati*, etc. 

Raatraoium, Eadem notione. Necro- 
logium Ecclesia) Carnotensis : Scilicet 
custodiam et margine*, qui vulgo dicun- 
tur ardeins. et Rastragia. 

] RASTELLANS. Vide in Rastallativus. 

\ RASTELLARE Fenum, Fenum ras- 
tello congerere, accumulare. Charta 
ann. 1344. e Schedis D. Lane slot ; Item 
quod nulla persona, cujuscumque condi- 
tionis existat, sit ausa pelare per itinera 
trossas feni... nec Rastellare fenum in 
pratis alienis, quousque fenum in dictis 
pratis existens fuerit ligatum'. 

<* Hi ne nostris Raleler, prò Trainar, 
Protrahere. Lit. remiss. ann. 1412. in 
Reg. 166. Chartoph. rea. eh. 190 : lcellui 
Mahiet... après l'eust (le vieux drapeau) 
Ratelé du long dee parois dee maisons de 
la rue, en alant son chemin. 

1 1. RASTELLUM et furca, quibus te- 
nentes domini fenum colligere debent, 
memorantur in Charta ann. 1193. ex Ar- 
chi vo Monasteri! S. Urbani in Campa- 
nia. Vide Furca 8. 

° Rastrum, Ital. Rastrello ; nostris 
Rastelin, quod rastello colligitur. Charta 
Phil. Pulch. ann. 1808. in Lib. rub. 
Cam. Comput. Paris, fol. 839. r°. col. 1 : 
Derechief quatre arpenz de prez. rabatu 
ce que les hommes ont accoustume à avoir 
pour le fains faner, ta**er et charter, 
*an* Rastelin que nule y puist clamer, etc. 

- 12. RASTELLUM, Faliscae, Gali. Rate- 
lier, Ital. Rastrello. Miracula MSS. Ur- 
bani V. PP : Igni* accensus est validus 
in stabulo, ubi erat fenum multum desu- 
per equos et supra Rastellum. 

T 3. RASTELLUM, Parma, seu scuti 

£entilitii, limbus tesserar! us, nostris 
ambel. Charta ann. circiter 1280. ex 
Archivo Ducis Sabaudi» Camberiaci : 
In contrasigillo est quidam leo rampane 
cum quodam Rastello super apatulaa, et 
alibi cum quodam Rastello quinque lam- 
bellorum, hoc est quinque vel u ti gutta- 
rum archi tee tur» pendenti um, quae 
rastelli figuram uteumque referebant. 

* 4. RASTELLUM, Trabecula dentata in 
©di bus sacris, ubi cerei accenduntur, 
rastri formam habens. Obituar. eccl. 
Lingon. ex Cod. reg; 5191. foi. 104. r° : 
Tenebuntur luminare ponere in Rastello. 
Ibid. fol. 168. v° : Ordinavere festum an- 
nate S. Trinitatis... celebrari aeque aolem- 
niter in luminari, videlicet cum Rateilo 
et parchia et in campanarum pulsa tione, 
sicut festum S. Penthecoatea. Consuet. 
MSS. S. Crucis Burdegal. ante ann. 
1805 : Debent portari cadavera familia- 
rium per quatuor familiares dicti monas- 
terii coram altari B. M. V. extra janua- 
ria ejusdem aitar is, et Rastellum ejusdem 
altaris debet compleri de candelis. Ordi- 
nar. MS. S. Petri A u rese- vai. : In magna 
missa a principio ipsius illuminantur 
omnes lampades et omnes cerei magni et 

parvi Rastelli et Cruci fixi etiam 

Quando dicitur capitulum, illuminantur 
quatuor cerei de Rastello altaris. Vide 
supra Hercia 2. Pertica 6. et infra Ras- 
trum 8. 

^ 1. RASTELLUS, Clathrus. Statuta 
Montis-RegaUs fol. 274: Quilibet habens 
rolam seu tenens in flamine Eller is.... te- 
neatur et debeat continue tenere et habere 
in principio canali , eeu trogli , unum 
Rastellum, qui Raatellua habeat graviglo- 
noa, unum prope alium per unum semis- 
se, sub poena solidorum viainti. Statuta 
Saluciarum collat. 5. cap. 189 : Et pari- 
ter tenebitur quilibet motinarius, et alius 
tenens martinetum vel battitorium habere 



22 



RAS 



RAS 



RAS 



unum Rastellum in introito candite $ui 
ingenti. 

\ 2. RÀSTELLUS, Gataracta in portis 
urbium, Gali. Herse, Ital. Rastrello. Pe- 
tri Azarli Chronicon apud Murator. 
tom. 16. col. 381 : Veniebant autem pre- 
dirti Anglici, ad mille et quingentos et 
ultra, sapius in porti* Tardona, trahen- 
tes lanceas intra Rastellos. Chronicon 
Bergom. apud eumd. Murator. ibid. col. 
898 : Dominus Johannes Vicarius... fecit 
relaxare Nigrum de Grumello, prò eo 
quod solvit florenos vii. cum dimxdio, et 
quia transivit Rastellum portm S. Antonii 
contra voluntatem Comestabilie dieta 
por t se. 

1 8. RÀSTELLUS, Ornamentimi phry- 
gium rastelli, ut puto, figuram expri- 
mens in vesti mentis. Annales Mediofan. 
apud Murator. tom. 16. col. 809: Cotar- 
dita una pavonacii grange laborata ad 
Raslellos auri cum rosettis perlarum per- 
fllatarum cum floribus intus, una cum 
capucio pari. 

1 RASTER, AlxeXXa, Bidens, Rastrum, 
apud Jan uni in Supplemento Antiqua- 
ria ex Glossis Lat. Graec. et Graec. Lat. 

<* RASTHULLUM, Inter arma oppugna- 
toria et vetita recensetur, in Stat. Val- 
lis-Ser. rubr. 44. ex Cod. reg. 4619. fol. 
88. r». Vide Rasticucium. 

RASTIGUGIUM. Catholicon Armori- 
cum : Gzeff, Gali, Besaguè, Lat. Bipen- 
nis, Rasticucium, Bisacuta. 

1 RASTRAGIUM. Vide supra in Rastel- 
lagium. 

1 RASTRARE. Investigare. Vide Ras- 
trum 2. 

* RASTROXUS, vox Hispanica ; Aca- 
dem. Hisp. in Diction. Rastroìo, Ager 
restilis. Cfbarta Guter. Fernandez ann. 
1151. inter Probat. tom. 1. Annal. Prae- 
monst. col. 393 : In vineas, in Rastroxos, 
etc. Id est, Agros demessos. 

1. RASTRUM, [Quo tenens domini fe- 
num versare debet et colligere.] Vide 
Furca 3. 

2. RASTRUM, Vesti giù m, indagatio, 
ex Hispan. Rastro. Observantiae Regni 
Arag. lib. 6. de Prlvileg. Militum, 8 9: 
Quilibet flagrante crimine potest mittere 
appellitum, ubi facta fuerit rapina vel 
furtum, et prosequi malefactorem totem, 
et sino officiali per loca ordinum religio- 
sorum et Ecclesiarum cujuslibet alterius 
intrare viginti infra villam pradictorum, 
vel ad peaetn castri venire, et potere Do- 
mino villa, vel castri, aut Alcaydo, vel 
juratis loci, quod emparent Rastrum, et 
sequantur, et exfrahant de termino, etc. 
Lib. 9. tit. de Proditionibus : Si quis as- 
securaverit personam alicujus, vel fecerit 
pacem, datis manibus, suo posna prodi- 
tionis , postea unus istorum invadit 
alium,... et 8 eia 8, quod posna proditori* 
in corpore est, quod Rastretur, etc. 

18. RASTRUM, Ordo cereorum instar 
rastri circa altare. Usus Cultura Geno- 
man. MSS. : Accendantur omnes lampa* 
des Ecclesia et Rastrum ante et retro. 

1 RASTUS, Exo^tov, in Glossis Lat. 
Graec. Alisa Gr. Lat. : Sxd^iov, Rastus, 
sarculum. 

1 RASULA. Matth. Silvaticus : Pernio- 
nes vel Rasula sunt exeoriationes qua 
fiunt in nimio frigore in calcaneis. Itine 

?>atet quid si t nasuta pedis, apud Gau- 
herium de Bellis Antiochena: cujus 
vocis signi ficationem ignorare se fatetur 
Barthius in Glossario apud Ludewig. 
tom. 8. Reliq. MSS. pag. §99. 

T RASULIS Vineje, Vi ne® modus, por- 
tio. Chronicon Farfense apud Murator. 
tom. 2. part. 2. col. 511 : Goncesserunt in 
hoc monasterio.... terram vacantem in 



fundo Noceri, et vtnearum Rasules iv. 
et terram modiorum ii. tritici. Vide Ras- 
cia 1. 

1. RASUM, Rasus, Idem quod Raseria, 
Mensura annonaria , in Regesto Cen- 
suum Carnoti fol. 25. et alibi. Charta 
Radulphi Episcopi Andegavensis ann. 
1183. prò Abbatia Melinensi : Unam mi- 
nam nucum et sex denarios de eleemosyna 
Odonis... unum Rasum nucum de eleemo- 
syna Fulconis de Chemans, etc. Charta 
Balduini Abbatìs de Vermand in Tabu- 
larlo Abb. Montis S. Martini : Duo Rasa 
avena, qua ei prò terra mensuali debe- 
bantur. IChartularium S. Vincentii Ce- 
noman. fol. 120 : Teneor eidem monaste- 
rio annuatim reddere unum Rasum fru- 
menti, etc. Inventarium Piquet num. 18. 
cap. 41. de Volta fol. 15. ex Archi vo 
Principis de Rohan: Item v. cartas et 
duo civaderia cum dimidio frumenti, duo 
Rasa, et tres partes unius Rasi. Tria 
Rasa minuta avena, in Charta ann. 1184. 
e Tabularlo S. Juliani Turon. Novem 
Rasa avena, in Indice MS. Beneficiorum 
Dioecesis Constant, fol. 32. Charta Par- 
thenonis Genliaci ann. 1252: Si vero 
prata acquirent, qua débent nobis ave- 
nam % reddent nobis annuatim unum sex- 
tarium sive Rasum avena. Idem hic sunt 
Rasum et Sextarium; in B ressi a vero 
unum sunt Bichetus et Rasum, ut refert 
deLauriere in Glossario Juris Gallici v. 
Raz. Vide Rasa et Res.] 

Rasus. Fleta lib. 2. cap. 12. J 12 : Ra- 
sus alleorum continet 20. flones, et quali- 
bei flonis 25. capita. [In nova Gali. Christ. 
tom. 4. col. 208. dicitur Reinaldus de 
Tureyo Decanus Lugdun. dedisse super 
bonis a se acquisitis in paratoia S. Genes. 
Valli» x. bichetos frumenti, vii. Rasos 
avena, etc. Rursum occurrit in Statutis 
Vercell. lib. 3. fol. 73. in Chartulario 2. 
S. Quintini in Insula, etc. Lugduni et 
Bellijoci Rasus tantum continet quan- 
tum Bichetus : de quo supra.] 

1 Ad Rasum, de mensura rasa et op- 

Sosita cumulata) passim legitur in 
hartts. Antiqua? Recogn. Claromont. 
in Triviis Dalph. ex Regesto Probus : 
Guillelma Taschiere.... debet in anno 1° 
aver. frum. ad cumulum et alio anno ad 
Rasum. Li t ter© Offlcialis Rem. ann. 
1238. e Tabularlo Compendiensi : Pro ce. 
sextariis biadi persolvendis, scilicet biado 
ad Rasum. et avena ad comblum. Statuta 
Vercell. lib. 1. fol. 23. v : Potestas Ver- 
cellarum... fieri faciat... unum quartaro- 
num de Ugno, ita magnum, quod teneat 
commode ad Rasum, quantum est et te- 
nere consuevit quartaronus vetus cum 
culmatura. Ibidem recurrit et alibi non 
semel. 

1 2. RASUM, vel Rasus, Mensura pan- 
norum et telarum. Statuta Saluciarum 
Col lat. 4. cap. 117 : Qualibet autem tesia 
tela grossa semper sit Rasorum duode- 
cim. Et cap. 121 : Qui vendiderit pan- 
num, telam, frustaneum, velutum, cen- 
dallum, seu aliquid simile, ad Rasum 
mancum, seu non justum.... solvat.... flo- 
renos xxiv. Statuta Astensia col lat. 7. 
cap. 5 : Qui vendunt pannos, tellas vel 
fustaneos ad Rasum vel mensuram sive 
ad alnam.... dabunt rectam et justam 
mensuram ad illum Rasum et alnam x qui 
vel qua fuerint constituti vel constituta 
prò communi. Eadem, ut puto, notione 
Statuta Montis-Regalis fol. 183 : ltem 
statutum est, quod qualibet persona, qua 
mensuraverit ad falsam seu mancham 
mensuram, seu scandalium, libram, tei- 
sam, Rasum, seu sestarium et cozolium, 
seu aliud pondus, seu mensuram, solvat 
prò poma solidos xx. Huc revocar! pos- 



sunt, ni fallor, quae habentur in iisdem 
Statutis fol. 271 : ltem statutum est, quod 
Vicarius teneatur f acero quod omnes 
fumi, seu adificia in quibus sunt, debeant 
cooperiri per illos fornarios, qui eos te- 
nent de copis, tegulis, vel scandalis, vel 
labeis, et facere fumerium, qui vadat de- 
super totum per unum Rasum, hoc est, 
si recte interpretor , tectum superet 
altitudine saltem mensurse Rasum ap- 
pellata*. 

Ital. Rasiera, hostorium, longitudine 
unius brachii. Stat. Avella ann. 1496. 
cap. 191. ex Cod. reg. 4624 : Cum hasta 
ipsius crochi long a uno Raso applicato et 
suspenso in collo. Vide supra Rasa 4. 

1 8. RASUM, Solum, pavimentum. Re- 
parationes facta in Senescallia Carcas- 
sonae ann. 1435. e MS. Cod. D. Lancelot: 
Pro octo peciis fustium vocatis Fucilhas, 
qualibet longitudine sex cannar um, ad 
faciendum pontem, sine quo ferri non 
poterat Rasum dictarum paxerie et tar- 
ras serie. Gali, ad ver bum Rez, vel pavé 
desdites chaucée et ferrasse. 

° Pro Planities etiam, Gali. Raze cam- 
pagne, Hisp. Raso. Epist. Bened. VI. 
PP. ann. 974. tom. 9. Collect. Histor. 
Frane, pag. 243 : Ab ipsa meda.... et ipso 
Raso in locum quem dicunt Tres-fratres, ■ 
etc. Hinc Ad Rasum terra diruere, Solo 
peni tu s, Gali, itez-f <?r re. Arest. ann. 1278. 
in Reg. 2. Olim parlam. Paris, fol. 40. 
v* : Ordinatum fuxt quod melior domus 
sua usque ad Rasum terra diruatur. 
Unde Rez à Rez, Omnino, prorsus, in 
Chron. S. Dion. tom. 8. Collect. Histor. 
Frane, pag. 245 : Cilz.... ravirent tout 
premierement et pristrent si Rez à Rez, 
que il lessierent sa fame à grant povreté. 
Au rez vero, Proter, vulgo à Vexception, 
sonat in Lit. remiss. ann. 1404. ex Reg. 
158. Chartoph. reg. eh. 886 : Le suppliani 
raporta toute laditte monnoye d'or et 
d'ara ent, au Rez du frane vielz des- 
susdit. 

Aliud autem est le Reiz vel Rez de 
la nuit, Nox scilicet adveniens, tempus 
quo lux obscuratur. Lit. remiss. ann. 
1425. in Reg. 173. eh. &35 : Le deuxieme 
jour du mote de Janvier environ le Rez de 
la nuyt. Ali» ann. 1479. in Reg. 205. eh. 
427 : Le suppliant print ung gros boston 
blanc en sa main, et estoit au Reiz de la 
nuit. 

\ Rasum ad Rasum, a veteri Gallico 
Rez à Rez, Quasi superi! eie m legendo. 
Charta Theooaldi Comitis Campani® e 
Chartulario Meldensi : Mete posite sunt 
a predictis arbitris in dicto foro, que talee 
sunt : videlicet foramen quod est sub domo 
Agnetis de Ponte per ante domos Rasum 
ad Rasum prout se superius extendunt.... 
et per ante domos Rasum ad Rasum usque 
addomum S. Faronis, et per ante domum 
S. Faronis Rasum ad Rasum ad domum 
Roberti de Corbeia, et dehinc per ante 
domos Rasum ad Rasum ad domum Agne- 
tis de Ponte. 

4. RASUM. 'Pa<rov Graecobarbaris, Ves- 
tis novitiorum Monachorum, qui fa<ro- 
o&poi dicuntur. Vide Balsamon. in Syn. 
CP. can. 5. Meurs. in Gloss. Glossar, 
med. Graecit. col. 1284. et Salmas.ad Ter- 
tuli, de Pallio pag. 35. S. Aithelmus de 
Laude virg. : 

Noe lacerna tfbi Tfleteat ▼Urea, virgo, 
Tergoro *el Raaso, et Italia compieta aalignia, 
Seu membranarum taam velaiaine facta. 

Ubi legendum raso. Vide Razium. 

1 5. RASUM, Alia notione, si tamen 
vera lectio est. Ohartu lari uni Monaste- 
ri! S.Sulpitii Bituric. fol. xi. v* : In villa 
qua dicitur Boscheto , hoc est, mansus 



RAS 



RAT 



RAT 



23 



meus indominicatus, una cum casuali) 
Rasis, domibus, edificiis, etc. Forte legen- 
dum est casis. 

• 6. RASUM, Mensura vinaria. Ordo 
eccl. Ambros. Medio], ann. circ. 1180. 
apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med* 
«vi col. 920: Unum Basum vini, qua 
sunt tres parte* sextarii. 

• RASUNARIUS, Calceorum resartor, 
refector, Gali. Savetier. Arest. parlam. 
Paris, ann. 1320. tom. 7. Gali. Gbrist. 
col. 750: Abbas<et conventus S. Genovefa 
Parisiensis conqueruntur, quod cum ipsi 
fuissent ab antiquo et es»ent in posses- 
sione habendi omnimodam, altam et bas- 
sam justiciam in terris suis, cognitionem 
et punitionem omnium ministrorum (1. 
ministeriorum) maxime cordubanario- 
rum et Rasunariorum commorantium in 
eisdem, etc. Suspicor legendum esse 
Ratassariorum : nam Ratasseler nostri 
dixerunt, prò Assutis frustis resarcire, 
reficere. Guignevilla in Peregr. bum. 
gener. MS. : 

D'un ori et viti burel Tesine 
RaUuelé de clustriaus.... 
Ch*esl celle qui RaUiselée 
Va tinsi, con vois, et clistrée, ete. 

1 1. RASURA, Li tura, inductio inscrip- 
tis, Gali. Rature. Gharta ann. 1899. ex 
Arcbivo B. M. de Bono-nuntio Roto* 
mag. : Subscripsi signoque meo solito ro- 
gatus signavi in testimonium verilatis 
pramissorum, Rasuras factas in octava 
linea... sub eodem tigno meo fideliter ap- 
prodo. Gbarta Comitatus Marchi® ann. 
1406 : Constai nobis de Rasuris superius 
factis in dictionibus supra confrontati*, 
videlicet, etc. Occurrit eadem notione 
apud Tbomam Madox Formili. Anglic. 
pag. 87. Vide Litura et mox Ras» literm 
in Rasus. 

• Alias Rasure; unde Rasurer, prò Ra~ 
turer, Delere. Gbarta ann. 1240. ex Char- 
mi. Campa n. fol. 868. col. 2: Gie Felis 
abbé de Vauluissant fais asavoir que gè 
veu et leu mot à mot, sani Rasure et sanz 
efaceure, les letres salées do sciau monsi- 
gnor Gautier, conte de Brene. Lit. re- 
miss, ann. 1890. in Reg. 188. Ghartopb. 
reg. eh. 278: Pierre Villemer, n*agaires 
nostre receveur en la ville et diocese d'Au- 
cerre,.... a fait recelement, tant en ses 
livree et papier», cornine en ceulx desdiz 
esleu», de leur contrerolle plusieurs Rasu- 
res etc 

12. RASURA, Tonsura. Statuta S. Ca- 

§ eliso Paris, apud Lobinell. tom. 3. Hist. 
aris. pag. 158. col. 1. De Rasuris: Scien- 
dum est principaliter, quod universi et 
singuli de collegio istius sacres Capella... 
debent esse rasi in barba et tonsura in 
festis annualibu».... Pascha, etc. Gharta 
ann. 1866. de Aquariatu S. Crucis Tale- 
mund. : Item debet diclus Aquarius dare 
et ministrare barbitonsori dicti mona»- 
terii, quolies Rasuram faciet... generale 
et pictantiam. Occurrit apud Sicar- 
dum Episc. Cremon. in Chronico, tom. 
7. Muratorii col. 588. et alibi non se- 
mel. 

1 8. RASURA, Mensura frumen tarla, 
eadem qu» Raseria, nisi sit ita legen- 
dum. Gbronicon Bori» spei pag. 268 : 
Item unatn Rasuram biadi... item semi" 
rasuram et semiquarterium biadi... item 
xvi. Rasuras biadi ad quatuor denarios 
prope melius bladum 1. 

° 4. RASURA, Radula, hostorium, Gali. 
Racloire. Charta ann. 1200. apud Mura- 
tor. tom. 4. Antiq. Ital. mecf. sevi col. 
878 : Salem Ferrariensibus omnibus, qui 
prò sale emendo venerint ad Ravennam, 
et illam mensuram non minuere, et 



ad Rasuram grossam qua non poesit pli- 
cari. 

» 5. RASURA, Ramentum, Gall.^ito- 
clure, alias Rature. Alex. Iatrosoph. MS. 
lib. 2. Passion. cap. 78 : Multi» autem et 
cum Rasura (infra Rasura) incipit (dis- 
senteria) et post hoc pinguiora deponunt. 
Rature d'estaux de boucherie, in Stat. 
ann. 1294. ex Reg. 205. Gbartopb. reg. 
eh. 804. 

1 1. RASUS, Mensura annonaria. Vide 
Rasum 1. 

1 2. RASUS, Mensura pannorum. Vide 
Rasum 2. 

1 8. RASUS, adject. Vox nota. Roste 
literm, Deletae, inductae, in Literis ann. 
1878. e Regesto Camera Comput. Paris. 
In aliis Literis ann. 1868. prò Rasa legi- 
tur Abrasa. Li ter® Rases et emendata, in 
Cbarta ann. 1827. tom. 10. Spicil. Acber. 
pag. 205. Rasa vestis Glericis interdici- 
tur, ut et holoserica, villosa, damascena 
et taff elana, in Synodo Limensi ann. 
1582. tom. 4. Concil. Hispan. pag. 275. 
Sint sella Regularium alba vel nigra, vel 
Rasa, in Concilio Albiensi cap. 15. tom. 
2. Spicil. Acher. pag. 689. 

1. RATA. Ganones Hibern. lib. 81. cap. 
20: Ut fosmina haredes dent Ratas et 
stipulationes, ne transferatur vera hare- 
ditas ad alienos. Lib. 88. cap. 6 : Omnis 
venditto tribus con firme tur t id est Ratis 
et stipulalionibus, et testibus,et scriptione, 
in qua fiunt. Gap. 5 : De modo, quo red- 
det débxlor salutem Rata. Et mox : Debi- 
tor reddat, quantum Rata solvit, et quan- 
tum fatigatus fuerit: si vero humanus 
fuerit. Rata non quarat usuram, etc. 
Gap. 7 : De ratione stipulationum et tes- 
tium, inscribitur. Est igitur Rata idem 
quod stipulatio, con trac tus. Gloss. Lat. 
MS. Reg. codic. 1018 : Rata, arbitrata, 
firma, certa. Iidem Ganones cap. 4 : Syn-, 
odus Hibemensis dicit, ut Rata reddat 
debita, prò quibus fixerat manus. 

2. RATA. Tabular. Eccles. S. Stepbani 
Divion. eh. 67 : lnsuper trado et concedo 
Ecclesia S. Stephani Divion. Ratam pu- 
blicam per silvam per pascuam de cune- 
tis hominibus, qui super terram S. Petri 
sive S. Stephani manserint , quatenus 
deinceps legitime possideant, quod ante 
arripere non audebant. Forte legend. 
Stratam. 

1 8. RATA, nude, prò Rata pars, portio 
cuique contingens. Genealogia Comi- 
tum FI and ri® apud Marten. tom. 8. 
Anecd. col. 416 : Dum itaaue Comes re- 
cessit a Flandria, et Corniti promissa do- 
narla scabini et curatore» popularibus 
imponerent Ratas suas ad exhibendam 
pecuniam Flandria receptori, exiit mur- 
mur permaximus inter populares, quod 
scabini et curatore» castellaniarum majo- 
res summas pecumarum eie imponerent 
in duplo, quam essent summa promissa 
Corniti generose. Charta ann. 1265. e 
Chartulario Latin iac. : No» tenemur prò 
Rata nostra ponere in reparatione calcela 
pradicta : et propter hoc dicti Abbas et 
conventus possent assignare ad dictas 
demos quousque satisfactum sit de Rata 
nostra, si dictam Ratam nos contingen- 
tem solvere recusaremus. Chronicon Jo- 
hannis de Wethamstede pag. 422: Et 
quod dicti Dux Eboraci, Comes Warwyci 
et Comes Sarum solvant... summam 45. 
librarum, vel Ratam earumdem. Passim 
occurrit vox Rata hac notione nude po- 
sita in ve ter i bus instrumentis ; sed La- 
tinis ipsis, ac prsesertim Jurisconsultis 
nota h»c loquendi formula prò Rata, id 
est, prò parte cuique contingente. Hinc 
vox Rate simili significatone a nostrati- 
bus usurpata. Tractatus ann. 1879. apud 



Lobinell. tom. 2. Hist. Britann. col. 596 : 
Et en cas que ledit Due et lesditesgens, 
qui irront en sa compaignie hors d'Engle- 
terre, se tiegnent et f acent guerre en le 
royaume de France hors de JBretaigne, ou 
en les parties de la Guienne, par aucun 
temps, dane lesdits quart et demi, pour 

Sueux mesmee les gens serront par notre 
U sire le Roy payez, camme aessus est 
acordé, par notre dit sire le Roy, que a 
tant sera rabatu et aloè audit Due, selon 
la Rate dudit teme, ete. 

• Ita et nostri à Rate vel a Ratte dixe- 
runt, prò vulgari Au prorata, à propor- 
tion. Arest. ann. 1895. in Memor. F. 
Cam. Comput. Paris, fol. 14. r* : Des- 
chargiez lesdiz fermiers d'icelle (ferme) 
pour le temps avenir, en payant a Ratte 
de temps et à portion, depuis qu'il entre- 
rent en icelle. En nous paiant pour Rate 
du temps qu'il ont ycelles (fermes) tenue», 
au feur et prie qu'xl les tiennent, jusquee 
au jour de la publication de ce» lettre», 
in Lit. ann. 1400. tom. 8. Ordinat. reg. 
Frane, pag. 880. 

* 1 Rata de Bosco, Portio bosci, seu Sil- 
va?, ut videtur, nisi forte legendum sit 
haia, prò Rata. Cbarta ann. circit. 1000. 
e Chartulario Matiscon. fol. 116 : Damus 
ecclesia S. Vincentii campum unum, item 
fin) Rata de bosco Volyerio unum vedo- 
gium, et ad unam destralem et ad xii. 
porcos saginandum, et ubicumque habe- 
mus Ratam per totum pergit. 

RATAPANT, mendosa vox. Vide Cata- 
panus. 

o RATAPENNAD0R, vox Provincialis, 
Gali, etiam Ratepennade, Chauvesouri. 
Glossar. Provine. Lat. ex Cod. reg. 7667: 
Ratapennador, Prov. Vespertilio. Elus- 
dem nominis est Piscis marinus. Vide 
supra Erango. 

J RATARE, Ratum h abere, Gallis Ra- 
tifier, apud Jurisconsultos non semel. 

* RATELLA, a Gallico Rate. Glossar. 
Provine. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Rateila, 
Prov. Splen, lien. 

o RATELLUM. Vide supra in Rastel- 
lum 4. 

1 RATERIUM, Imus career, Gali. Cu de 
basse fosse. Cbarta ann. 1802. tom. 2. 
Hist. DaJphin. pag. 98. col. 2 : In primis 
proponit et probare intendit, quod D. 
Amedaus de Miribello retinuit Andream 
Guilhoudi notarium et Hugonem de Lay, 
qui missi fuerant ad dici. D. Amedaum 
per dict. D. Dalphinum prò hominibus et 
animalibus requirendis. et ipsosprojici 
fecit in Raterio sine corda, in quo Aaterio 
ipsos tenuit a die Veneris post auinde- 
nam O. SS. usque ad diem Jovis in festo 
B. Andrea, et tunc extrahi fecit eoe de 
Raterio, et ipsos fecit inferrari et custo- 
diri a duobus clientibus, qui ipsos custo- 
dierunt per lit. die» in dicti» ferri». Sen- 
tenti a ann. 1884. pag. 258. ejusd. tomi 
col. 1 : Quod dictum career em fregiti et 
conatus fuit foi'tiam Dalphinalem t fracto 
carcere, evadere, et manu» violenta» in 
custodibus et servientibus dicti castri in- 
jecil , et alterum in Raterio inpinxit, 
atque clave» porta ipsius castri cepit et 
abscondit, ut non invenirentur nisi per 
eum. Charta Officiai is Matiscon. ann. 
1455 : Domum cum curia, curtili, colum- 
berio, Raterio, etc. Et mox : Promittit ma- 
nutenere carcere» in Raterio pradicto et 
custodire prisonnarios. Occurrit vox 
Gallica Ratier eadem notione apud Pa- 
radinum Hist. Lugdun. pag. 220. [° Et 
in Lit. remiss. ann. 1898. in Reg. 145. 
Chartoph. reg. cb. 157 : Apre» ce que le- 
dit Jehan fu mis au Ratier de la arosse 
tour, a rompu ou ouvert la porte d'tcellui 
Ratier.] 



24 



RAT 



RAT 



RAT 



* Alia notione vox Ratier supra In 
Centicula , f. prò Muscipula. Glossar. 
Provine. Lat. ex Cod. reg. 7657 : Ratiara, 
Prov. muscipula. 

RATHENICHTES. Vide Colna, Radeche- 
nistres et Radmanni. 

* RATHE. Charta Ernesti ducis Bruns- 
vic. ann. 1885. apud Ludewìg. tom. 10. 
Belio. MSS. pag. 80 : Item si aliquis hos- 
pes debet patere hesreditatem, quss vocatur 
aerwede vel Rathe, dabit judici solidum ; 
si burgensis, dabit sex denarios. Haeredi- 
tatis nempe, ut puto, portio seu Hata 
pars. Vide supra Rata 8. [°° Res mobiles 
ad usum et mundum muliebrem. Vide 
Haltaus. Glossar. German. voce Gerade, 
col. 661. et alios qui de jure German. 
scripserunt.l 

7 RATHIMÉURGII. Vide supra Rachim- 
burgii. 

* RATHIN-RAATH. Leges Danicss apud 
Ludewig. tom. 12. Reliq. MSS. pag. 
186 : Item quicunque aliquem.... per iti' 
sultum, quod dicitur Rathin-raath, tese- 
rit, etc. 

f RATIADDITIO, perperam prò Ratiha- ' 
bitio. Charta ann. 1250. e Chartulario S. 
Ni casi i Rem. : Predictam autem ordina- 
tionem diete partes coram nobis ratam 
habuerunt, in teslimonium diete Ratiad- 
ditionis sigilla sua cutn sigillo curise Re- 
mensispresentibus appendente. 

7 RATIARIARIUS, prò RatiaHus, in ve- 
teri inscriptione apud Gudium ccxxm. 
2. ut Caligariarius prò Caligarius ccxxv. 

4. Vide notas pag. xn. 

7 RATIARIUS, Qui facit rates. Lex 80. 
Dig. de Pignerat. actione : Qui Ratiario 
crediderat, quum ad diem pecunia non 
solver etur, ratem in flumine sua auctori- 
tate detinuit, etc. 

1. RATICULA, et Raticum, obolus, as, 
sic dictus. quia sit similis rati, scilicet ad 
instar ralis cornutus. Ugutio. 

7 2. RATICULA, Parva ratis, Johann! 
de Janua ; Petite nef, in Glossis La?. 
Gali. Sangerm. 

7 RATIFICARE, Ratum h abere, quod 
actum est approbare, confirmare, Gali. 
Ratifier. Lauaavit, approbavit et Ratifi- 
càvit, in Charta ann. 1870. ex Archivo 
Prioratus S. Johannis Tolos. Ord. Me- 
lit. Rursus occurrit in Diplomate ann. 
1228. apud Ludewig. tom. 5. Reliq. MSS. 
pag. 488. in Literis ann. 1284. apud 
Rymer. tom. 2.. pag. 288. in aliis ann. 
1851. apud eumd. Rymer. tom. 5. pag. 
708. in Epistola Clementis IV. PP. ad 

5. Ludovìcum, tom. 6. Spicil. Acher. 
pag. 428. 

7 Ratificatio, Approbatto, confirma- 
tio, Gallis Ratificalion, in Diplomate 
ann. 1228. jam laudato, in alio ann. 1852. 
apud eumd. Ludewig. tom. 6. Reliq. 
MSS. pag. 588. Ratifficatio, in Charta 
ann. 1859. apud Menesterium Histor. 
Lugdun. pag. 127. col. 2. Vide Vossium 
de Vftii8 Sermonis pag. 567. 

1 RATIHABERE, prò Ratum habere, con- 
firmare. Acta SS. Aurei et Justinae, tom. 
8. Junii pag. 76 : Hoc unum certe ad 
ipsorum glorificationem Ratihabendam 
sufficit. 

7 Ratihabitio, Conflrmatio, non se- 
mel in Digesto et apud recentiores. 

7 Ratihabitatio, Eodem intellectu, 
sed mendose, ut puto, in Decreto Gre- 
gorii IX. lib. 8. Ut. 81. cap. 11. et 12. 

7 RATIHABITORLE LlTERS, QuibuS 

aliquid ratum fit et con firma tur, in Tra- 
ctatu ann. 1420. apud Rymerum tom. 9. 
pag. 847. col. 2. 

RATILLIUM, Villus in tapetis, in veteri 
Glossario apud Barthium lib. 27. Ad- 
vers. cap. 12. 



1. RATIO, Jus, causa, judicium. 

• Libert. Podii-Mirol. ann. 1869. tom. 
5. Ordinat. reg. Frane, pag. 814. art. 
14 : Concedimus ipsis consulibus, eingu- 
laribus et habitat oribus ipsius villm oc 
honoris ejusdem de gratta speciali per 
nrmsentes, quod omnia et singula eorum 
iona, mobilia et immobilia, et alia quss 
eisdem et eorum alteri pertinere possunt 
per Rationes, actiones t aut alitar qualiter- 
cumque,.... habeant. 

7 Rationis Consules, Judices, in Sta- 
tuite Genuens. lib. 1. cap. 9. ubi fusius 
exponitur eorum jurisdictio. 

Rationes E xercere, PI acitare. Charta 
Lotharii Reg. Frane, ann. 987. apud* 
Mich. Carbonellum in Chronico Hispan. 
fol. 19 : Ut nullus Comes, Ponti f ex, Judex 
publicus in presdictis rebus habeat potes- 
tatem causas distinguendo nec obligandi, 
nec Rationes exercendi, etc. 

In Rationes Venire, advenire, ad ra- 
tionem venire, esse, etc. Juri stare. Epi- 
stola Episcoporum Francis ad Ludovi- 
ci! m Regem ann. 858. cap. 3 : Quando 
sicut et ante petivimus, ut frater vester, 
et omnes fidetes illius ante vestram fide- 
liumque vestrorum prassentiam in Ratio- 
nes, loco et tempore congruo, venissemus, 
et qum male gesta forent, vestro Consilio 
etauxilio cum Dei adjutorio fierent emen- 
data. Chronicon Farfense : Et qui aliter 
agere voluerit, in pressentia Regali vel 
Imperiali in Rationes adveniant. Formu- 
lae vett. incerti auctoris form. 88 : Sug- 
gessit, eo quod apud nostrum signaculum 
hotninem aliquem, nomine illuni, manni- 
tum habuisset, et super noctes tantas ante 
nos debuisset venire in Rationes, etc. 
Charta Caroli M. prò Monasterio S. Dio- 
nysii : Si quis vero contra prsscepta an- 
teriorum Regum vel nostra aliquid f acera 
vel contraire voluerit, tunc Missus noster 
vel Comitis super noctes vigintì una ante 
nos per bannum nostrum venire faciant 
in Rationes contra Missos S. Dionysii et 
Foleradi Abbatis. Adde Formulas vett. 
secundum Legem Romanam form. 29. 
89. 42. Conci lium Duziacense I. part. 1. 
cap. 6. pag. 67. part. 4. cap. 4. pag. 254. 
Beslium in Regibus Aquitan. pag. 81. 
etc. : Ad rectam Rationem et justum ju- 
dicium venire, in Capitul. Caroli C. Ut. 
16. I 2. Fulbertus Carnot. Epist. 48 : 
Quia judicio contendere magie quam ve- 
niam postulare statuistis , restai vobis 
convenire judices, qui prsefixis loco et 
tempore, nos in alterutrum legali Ratione 
justificent. 

7 Rationem Pigere in conspectu Regie, 
in Edicto Caroli M. ann. 800. apud Ba- 
luz. tom. 1. Capitolar, col. 882. 

7 Ratione8 Dedugere, in Capitulari 
de Villis ejusdem Caroli Magni cap. 16. 
et 57. , 

Ad Rationem Stare. Formula 117. 
apud Lindenbrog. : In Rationes publicas 
ante illustrem virutn... adstiti. 

MlTTERE, Vel PONERE AD RATIONEM, 

est ad judicium quemvis provocare, ci- 
tare, submonere. Hinc fami 1 J ari s lo- 
quendi nostris formula : Mettre quelqu'un 
a la Raison. Baldricus lib. 8. Chr. Came- 
rac. cap. 45 : Qui de tantis malis missus 
ad Rationem iterum evictus omnia emen- 
davi t. Adde lib. 1. cap. 116. Galbertus in 
Vita Caroli Comit. Flandri® num. 140 : 
Posuerunt Comitem ad Rationem. Charta 
Henrici III. Imper. ann. 1056. apud 
Nicol. Zillesium : Si homo in hominem 
verbis aut factis deliquerit, nec Abbas, nec 
Advocatus in Rationem id ponere debet, 
nisi prsssens sii aliquis, qui eum accusai. 
Epistola 221. ex Francicis tom. 4. Hist. 
Francor. : Posui civitatis burgenses ad 



Rationem, responderunt mini, ale. Ad 
rectam Rationem et debitam emendatio- 
nem perducere, in Capitul. apud Mars- 
nam ann. 851. cap. 4. Adde Conventum. 
Turonensem ann. 879. cap. 4. 8. Alexan- 
drum III. PP. Epist. 45. apud Sirraon- 
dum, Traimundum Clarevallensem Ep. 
8. Gaufridum Vindocin. lib. 2. Epist. 16. 
Thomam Walsingham. ann. 1804. pag. 
88. BesJium in Comitib. Pictav. pag. 149. 
Histor. Landgravior. Thuring. cap. 109. 
etc. P° Haltaus. Glossar. German. 
voce Mede , col. 1582.] Le Roman de 
Garin : 

Goibert l'appella, ti l'a à Raso* mft . 

Crebro recurrit apud hunc scriptorem. 

In Ratione Esse, quod practici di- 
cunt, E s tre en cause, in Capitulari 8. 
ann. 818. cap. 42. 

Rationem Sequi. Gregorius Turon. 
lib. 9. cap. 88 : In judicium quoque acce" 
dentem coegimus eum, in quantum po- 
tuimus, Rationem sequi, i. judicium. 

Rationem Habere cum aliquo, Liti- 
gare cum aliquo. Vita S. Praejecti Episc. 
Arvern. : Ad palatium properat , et ut 
mos est apud Regie aulam, in loco^ubi 
cause* ventilantur, introiit, ut cum nec- 
tore de supradicto negotio Rationes ha- 
beret. Edictum Pistense cap. 82 : Et ipse 
sic mallum suum teneat, ut Barigildi ejus 
et Advocati, qui in aliis Comitatibus Ra- 
tiones habent, ad suum mallum occurrere 
possint. Adde Capit. Caroli C. Ut. 32. $ 13. 

1 In Rationem Intrare cum aliquo, 
Eadem notione. Placitum ann. 878. in 
Probat. novaB Hist. Occitanae tom. 1. col. 
185 : Namque suam chartam videntibus 
cunctis recipiens, cum suis contracausa- 
riis in Rationem intravit, et inter se con- 
tendentes consenserunt ipsi judices, ut 
inter se pagum fecissent.etc. 

• Cognoscere Per Rationem, Fo- 
rensi jure, morejudiciario. Charta ann. 
1208. apud Murator. tom. 4. Antiq. Ital. 
med. svi col. 387: Si Mutinenses de lode, 
unde ibi asserebant, et quos ipsi Bono- 
nienses Mutinensibus petebant, de auibus 
discordia erat t ... vellent se ponere in ipso 
dom. Guillielmo, si ipse dom. GuiUielmus 
potestas Bononies reexperet hoc in se ; ree- 
pondit : Non ad cognoscendum per Ratio- 
nem. Item et si ipsi vellent se de hoc po- 
nere in religiosis personis, sive in arbitris, 
'cognoscendo per Rationem. Respondit si- 
militer, quod non poneret. 

Rationem Facere, Jus alicui facere, 
impertiri , Gali. : Faire raison à quel- 
qu*un. Lex Ripuar. tit. 8. $ 2 : Quod si 
servus... fuga lapsus fuerit, supra 14. noe* 
tee aut ipsum reprsesentet, aut prò eo fa- 
ciat Rationem. Districtas Rationes facere, 
in Epistola Stepbani PP. ad Pipinum, 
etc. : Districtas cum eo faciatis Rationes. 
Charta ann. 1167. apud Guichenonum in 
Histor. Sabaud. pag. 42 : Ego vel ipsi ibi 
de eis plenarie justiliam et Rationem fa- 
ciemus. [Annales Genuens. lib. 1. ad ann. 
1156. apud Murator. tom. 6. col. 268 : 
Legati autem postquam Januam venerunt, 
concione facta cum ecc. hominibus jura- 
veruni, quod non debent mortem Regie 
vel captionem consiliare ; et quod si in 
tota terra Regie in personis vel pecunia 
deprmdalionem fecerint, Consules inde 
facient rationem. Idem &nnal. lib. 2. ad 
ann. 1164. col. 293 : Ante autem quam 
Consules nostri Rationem Imperatori fé- 
cissent, dxxit Imperator Pisanis, etc] 

7 Rationes Facere, Alia prorsus no- 
tione. Charta Eirici Comitis prò Monas- 
terio S. Crispini Suession. tom. 3. An- 
nal. Benedict. pag. 687. col. 1 : Ipsum 
mansum tradidi ad nostras Rationes fa- 



RAT 



RAT 



RAT 



25 



ciendas, vel ornamenta construenda : ut 
ìpse sacerdos die quotidie ministerium prò 
talute anima mea ad ipsutn altare minis- 
tret. Ubi ad nontras Rationes faciendas 
idem fortean est, qaod ad spiritale com- 
modum, seu prò remedio anima nostra, 
ut in Chartis passim habetur. 

° Necessaria ad victum et vestiti! m 
ministrare. Vide Ratio 8. 

Bationem Perdere, Causa excidere, 
et a facultate jus suum persequendi. 
Decreta S. Ladislai Regis Hungar. lib. 
1. cap. 41 : Si quis vero nobilium.... ad 
regale palatium cum suo litigai or e non 
steterit, et regio nuntio vocatus aine Regie 
licentia domum perrexerit, Rationem per- 
det, et insuper $i quid ab eo abstulerit, 
dupliciter reddat. Adde cap. 42. lib. 8. 
cap. 26. 

In Battone; Sua Esse, in Lege Sa- 
lica tit. 1. Occupar! rebus propri ia. 
[Hunc inlocumobservat Eccardus,naud 
satis scio an bene, vocabulum Ratio La- 
tinum non esse, sed prodire ex Germa- 
nico Recht, Jus, legitimum.] De haredi- 
tate et de tota illorum ratione se tollat, 
tit. 68. id est, ejusce parentela res ac 
negotia negligat. [Ratio hic prò Germa- 
nico itei««, Barn us, crassi uscu le pronun- 
ciato, positum esse asserit mox lauda- 
tus Eccardus.l Vide Ratio 4. 

1 Ratione dominiga Difperri, Do- 
mini rebus occupar!. Pactus Legis Sa- 
li cae tit. 58. g 4 : Si Gravio invitatus fue- 
rit et non venerit, si sunnis eum non de- 
tinuerit, aut certa ratio dominiea eum non 
distulerit, ut ibi non ambulet, neque mit- 
tat, ut cum justitia exigatur débitum, aut 
se redima t, aut de vita componat. 

1 Rationes Domorum, Jus h ospiti i, 
cum quis aliquo divertitur. Litterae Ole- 
mentis VII. PP. ann. 1882. quibus re- 
gnum Àdrise tribuit Ludovico Duci An- 
degav. apud Acher. tom. 10. Spicil. pag. 
242 : Ad nac si Romanus Ponti f ex... vellet 
eum sua curia in aliqua civitatum, vel 
aliarum terrarum , seu locorum ipsius 
regni Adria, morari, hoc possit libere et 
absque impedimento quocumque.... et tam 
circa libratas ordinandas, cancellos f°** 
ta, Rationes domorum, jurisdictione Ma' 
rescalli libera, et aliorum Officialium Ro- 
mana Cuna, quam alias, in quibuscum- 
que consistant, et quali ter cum que retro 
temporibus, fuerit observatum. Medica 
manu indiget hic locus. 

Rationare, PI acitare, Plaider. Oapi- 
tulare 1. Caroli M. ann. 802. cap. 9 :ut 
nemo in placito prò alio Rationar e usum 
habeat defensionem alterius injuste, sive 
prò cupiditate aliqua minus Rationare 
valente,... sed unusquisque prò sua causa 
vel censu, vel debito rationem reddat, etc. 
[Marculfus lib. 2. formili. 81 : Ut ipsa 
eausa suscipere ad mallandum vel prose- 
quendum in vice mea debeas, et cum su- 
prascripto ilio ex hoc Rationare, vel quid- 
quid exinde cum eo de ipsa causa egerie 
gesserisve, ratum et definitum apud me 
esse cognoscas. Annales Genuens. apud 
Murator. tom. 6. col. 255 : Lite Corsica 
consecrationis a Cardinalibus et ab Epis- 
eopis et Archiepiscopis diu inter eos Ra- 
tionata, et non concordata. Polyptychus 
Ecclesie Vivar. : Qui cessione ista rum- 
pere voluerit, et cum S. Vincentio Ht Ra- 
tionaturus. Adde Chartam ann. 876. in 
Probat. nov® Hist. Occit. tom. 1. 
col. 180.] 

Rationator, Advocatus. [Conciliura 
Burdigal. ann. 1079. inter Instrum. no- 
T8B Gali. Ohrist. tom. 2. col. 278 : Die 
igitur determinato instante, utrique su- 
pranotninati Abbates cum advocatis et 
Rationatoribus suis in concilio astiterunt ; 

vn 



et prout quisque melius potuit, causam 
suam licenter enarraverunt, et enarrando 
peroraverunt. Clamoribus itaque tenori- 
ousque utriusque partis, omnwusque eo- 
rum rationibus a concilio diligenter audi- 
tis, etc] Jacobus I. Rex Aragon. in Foris 
Ose» ann. 1247. fol. l.Judicaverunt una- 
nimiter Oplimates pradictum advocatum 
in Rationatorie officio secundum pramissa 
adeo processisse, quod nec ipso, nec pra- 
dictus infimi us advocatum potere, vel olii 
rationem commi ttere possit ulterius in hoc 
causa. Oonstitutiones Barcinonenses 
MSS. : ltem que los Avocats et els Raho- 
nadors no pusquen pendre ne aver per 
lur salari del plet,... si no aytant con lo 
Jutge deu aver et pendre de la una part. 
Observat Miraeus in Donationib. Belgi- 
cis pag. 549. Rationatores, Belgis et Teu- 
tonibus a p pel lari , qui tam civili ter, 
quam criminaliter in tribunali Propo- 
siti jus dicunt, vulgo Redenaers nun- 
cupatos. 

f Batioginator, Eadem notione. In- 
dex veterum Ganonum, tom. 8. Ooncil. 
Hispan. col. 2 : Laici clericos actores vel 
Ratxocinatores sibi non constituant. * 

Battocinare, Ratiocinari, Litigare, 
in jure agere, jus suum disceptare, ad 
rationem pò ne re, causam suam coram 
judice rationibus probare, rem quam- 
piam, rationibus ad id adductis, sibi 
asserere, crimen rationibus in judicio a 
se amoliri. Vetus Notitia apud Beslium 
pag. 149 : In legitimo placito ante ipsum 
Comitem ipso.... advenire deberet ad hanc 
causam Ratiocinandum, etc. Ordericus 
Vitalis lib. 12. pag. 846 : Sed virtute Re- 
gia consobrinum suum protegente, Ratio- 
cinari ad voluntatem suam non poterai. 
Idem eodem lib. : Clamo res vestroi et Ra- 
tiocinationes, ut rectius potuero, diligenter 
discutiam. Sugerius in Ludov. VI. cap. 
8 : De jure in curia ejus Rationando certa 
die decertent. Oap. 8 : Comes pactum hoc 
offerebat per Andream de Baldimento ter- 
ra sua procuratorem Ratiocinare. Vetus 
Notitia ex Tabulano Eccles. S. Laudi 
Andeg. pag. 84 : Qui cum diu obstinate 
pradictum nassagium tenuisset, et se ip- 
sum Ratiocinaturum dixisset , termino 
inde posilo, et postea preterito.... qua- 
tuor nummos, quos inde ceperat , red- 
didit. 

*Raisner, eodem sensu , in Oharta 
ann. 1816. exReg. 56. Ohartoph. reg.ch. 
227 : Ordonnons que chascun jurez dudit 
commun sepuisse Raisner doresen-avant 
par soy. Infra : Regner et Raigner. A ve- 
teri Gallico Resne, prò Ratio : unde Te- 
nir resne, apud Ohrist. Pisan. in Oarolo 
V. part. 2. cap. 18. prò Tenir compte, 
avoir égard, Rationem ha bere. Raamir, 
non dissimili notione, Rationibus scili- 
cet probare vadimonium jure posse de- 
serere. Liberrub. fol. parvo domuspubl. 
Abbavil. fol. 28. v° : Quant li home est 
semons devant le visconte, et il Raamist 
se feste : il doit avoir respit dushes à se 
revenue. 

Derationare, Eadem notione. Ohro- 
nicon Oentulense Hariulfi lib. 4. cap. 7: 
Tamdiu itaque contra Hucbertum insti tit, 
usquequo procerum judicio in Regis pra- 
sentia eam, quam diximus, villam Dera- 
tionaret. Cap. 19 : Volens eam veraci as- 
seritone, et charta testimonio nóbis Dera- 
tionare. Tabularium Eccles. Ambianen- 
sis foJ.84: Et eamdem decimam Canonici 
adversus eum Derationa veruni. Ohron. S. 
Petri vivi ann. 1116 : Et sese ubivis om- 
nibus judicialibus sententiis Deratiocina- 
turam evidenter patefecit, Ecclesiam Re- 
tiacensem se et antecessores suos plus 100. 
annie tenuisse. Milo Orispinus in Vita 



B. Lanfranci Arch. Oantuar. cap. 9 : Et 
coram omnibus testimonio antiquorum 
Anglorum, qui periti erant legum patria, 
Deratiocinatus est libertalem terra sua. 
Vide [Derationare suo loco.] Doubletum 
in Histor. Sandionys. pag. 842. Sam- 
marthanos in Gallia Gbrtst. tom. 2. pag. 
445. etc. 

Disrationare. Leges Edwardi Con- 
fess. cap. 86 : Si quis fecerit clamorem 
ad Justitiarium, quod ini uste inter fectus 
sii, et dixerit, quod velit hoc Disrationari, 
etc. Leges Henrici I. Beg. Angli» cap. 2: 
Si quis civium de placitis Corona impla- 
citatus fuerit, per sacramentum, quod ju- 
dicatum fuerit in civitate, se Disrationet, 
etc. Mox : Se Disralionent, quod non de- 
bent. Adde cap. 29. et 48. Oharta ejusdem 
Henrici in Monastico An^lìc. tom. 8. 
pag. 265 : Sciatis, me reddidisse Dea et 
Ecclesia et Roberto Episcopo Lincolnia 
12. bovatas terra, quos Radulphus Basset 
Disrationavit esse in dominio meo, etc. 
Vide Leges Athelstani cap. 2. Matth. 
Paris ann. 1242. pag. 897. ann. 1219. pag. 
508. Vitas Abbat. S. Albani pag. 79. Cfhro- 
nicon Andrense pag. 416. Probationes 
Histor. Gastilion. pag. 26. etc. 

Dirationare, Eadem notione usur- 
pant Begiam Majest. lib. 1. cap. 15. § 12. 
cap. 16. § 10. Leges Henrici I. Beg. Ad gì. 
cap. 48. Bicardus Hagustald. cap. 18. 
Placitum apud Pinendenamapud Selde- 
num ad Eadmerum pag. 198. 

Desrener, Nostris. Leges Guillelmi 
Nothi cap. 27 : Si home veut Desrainer 
convenant de terre vere son Seignor, per 
ses pers de la tenure meimes, qui il avel- 
lerà à lestimoines, Vestuvera Desrainer : 
kar par estranges ne pourra pas Dorai' 
ner. Ubi miror, vocem Derainer non iu- 
te) lexisse Seldenum. Assisi» Hierosol. 
MSS. cap. 1 : Pource que se il n'est plai- 
deoir, que son conseil li sache la raison 
garder, et sa querelle Desreigner de ce 
doni il est requeroir. Oap. 8 : Je le vous 
contrebati par esgart de court 2 et vous 
par esgart de court l'avés Desrexgné vere 
mot, etc. Oap. 18 : L'on peut plaidoier 
contro chascun sans estre donne à con- 
seil par court, pour son droit Desrai- 
gner, ou deffendre, etc. Occurrit ibi non 
semel. Ohronicon Bertrand! Guesclini 
MS.: 

Irons aous desso» luy vostre droit Desrener. 

Hinc Desrene, quod Dirationamentum 
dicitur in Monastico Anglic. tom. 1. 
pag. 288. et apud Will. Thorn. pag. 2180. 
quod sic definit vetus Oonsuetudo Nor- 
manni® : Deresne si est une loy establie 
en Normandie en simples quereles, par 
loquele colui, qui est suis d'aucun fet, et 
accusez de felonie, que il n'a pas fet le 
fet, de quoi la partie averse Vavoit accuse, 
et pour c'en que Ven a presumption, que 
chescun doit mieus savoir la veri té de son 
propre fet, que nul autre, la Desrene est 
ottroiée à celui, qui en est suis pour des- 
clairier la verité du fait, dont il est accu- 
sez. Donques il est que home Desrene 
toute icele chose, qui est proposée entro 
lui par son aversaire, et Desrene, c'est 
assavoir il demonstre hors reson ou sans 
reson, etc. 

Araisner, Ad rationem ponere, in 
pacto Tongrensi ann. 1408. in magno 
Recordo Leodiensi pag. 29. 80. etc. 

T 2. RATIO. Bes, ditio, dominium, 
bona, facultates. Oodex MS. Irminonis 
Abb. Sangerman. fol. 41. col. 2 : E con- 
tra accepit de Ratione S. Germani indo- 
minicatum cum casa et aliis castitiis suf- 
ficienter et ecclesiam unam bene construc- 
tam. Becurrit ibidem fol. 56. col. 2. 

4 



26 



RAT 



RAT 



RAT 



Oharta ann. 25. regni Caroli M. apud 
Stephanot. tom. 8. Antiq. Pictav. pag. 
287 : Qualiter cellula, cuju$ vocabulum 
est Nobiliacus de Battone S. Hilarii in 
loco quieto et valde congruo. Cbarta Hil- 
debaldi Episc. Matiscon. ann. 825. Inter 
Instrum. tom. 4. Gali. Obrist. col. 265 : 
Ut villa» congrua* et opportuna* qum 
eunt de Battone S. Vincentii Martyris in- 
ter *e commutare deberent. Diploma Lu- 
dovici et Lotharii Impp. ann. 826. tom. 
8. Spicil. Acher. pag. 180 : Rea quoque, 
sive qum eidem ùelìm juste et lég alitar 
pertinent cum prmdii* duobu*, Quasellis 
idlicet et Caetaneo-villari, sive qum idem 
Episcopus posteci de causa episcopii sui, 
de Battone scilicet alterius celiai S. Maxi- 
mini ad divinum officium honorificentius 
peragendum ei superaddidit, in integrum 
absque ulta sui diminuitone, sicut ab eo 
constitulum est, in usus Monachorum ce- 
dant. Diploma ejusd. Ludov. Imp. ann. 
889. tom. 2. Annal. Benedict. pag. 609 : 
Pro hoc ttaque nostro favore atque licen- 
tia dedit jam dictus venerabilis Abba 
Tatto ex Batione monasterii sui Batulfo 
presbitero atque capellano nostro... ad 
habendum in diebus vitm *um, in pago 
Keltenstein... sex oboe vestita* sub tnte- 
gritate earum; et in alio loco, in pago 
Augustgoi, quamdam cellulam t nuncupa- 
tam Herilescella, cum omnibus ad se per- 
tinentibus. Charta Calvari® Abbatis S. 
Andrese Avenion. ann. 1284. prò institu- 
tione Parthenonis S. Crucis Dioc. Apt. 
tom. 7. Spicil. Acber. pag. 266 : Dona- 
mus vobis Cmcilim sanctimoniali ad exs- 
truendum monasterium monacharum , 
quamdam ecclesiam nostrani desertam, 
cum omnibus juribus, Batùmibu* et per- 
tinentiis suis. etc. Alia ann. 1813. tom. 8. 
ejusd. Spicil. pag. 278 : Castrum et ter- 
ram Mattagriffoni cum omnibus juribus, 
Bationibus, hominibu*, vassallis, casali- 
bus, feudis, sive pertinentii* suis. Alia 
Johannis Regis Frane, ann. 1850. apud 
Baluz. tom. 2. Histor. Arvern. pag. 198: 
Montibus, plani*, vii*, itineribus, justitiis 
alti*, medita et bassi*, Battonibus et red- 
ditibus quibuscumque. 

1 8. RATIO, Rata portio rerum ad vic- 
tum necessariarum militibus conti n- 
gens, aliisve, Gali. Bation. Bulla Boni- 
facii Vili. PP. prò Jacobo II. Rege Ara- 

fon. tom. 8. Concil. Hispan. pag. 586 : 
'enebitur idem Bex, juxta mandatum 
Ecclesia, galearum numerum bene arma- 
tum tam de hominibus, quam de aliis 
opportunis et guamiment'is, et numerum 
militum ad Bationem et qagia de tetris 
suis, sub capitaneo vel admtrato... prmfi- 
ciendo, ipsum personaliter sexaginta ga- 
leis armandis per ipsum Begem in terris 
suis cum sumptibus et expensis Ecclesie* 
ssepe dici**, ad rationem viginti quinque 
mxllium solidorum. CapituTum generale 
MS. S. Victoris Massi 1. ann. 1378 : Cle- 
rici priorum et infirmarli, qui sunt in 
possessione percipiendi Bationem de dis- 
pensa, permaneant in eadem possessione. 
Contractus Monialium Ar tace 11® 27. 
Febr. ann. 1403 : Debent dare do- 
mina* Priori**** quatuor montura* vini 
ultra pensionem... item Befectoraris* prò 
suo labore duo* ju*tiale* vini ultra suam 
Bationem. Ubi Pensi et Balio idem so- 
nant. 

° 4. RATIO, Genus, progenies, Gali. 
Race. Lei Salica tit. 63. edit. Eccardi : 
Si qui* de parentilla tollere *e voluerit, in 
mallum aut in tunchinium admallare de- 
bet,... et ibi dicere, quod se et de jura- 
mento et de hmreditate et de tota Batione 
iUorum tollat. Et sic pottea si aliquis de 
suis parentibus aut moriatur aut occida- 



tur, nulla ad illum compositio hmreditatis 
perveniat. Simile modo si . ille moriatur, 
ad suo* parente* non pertineat caussa nec 
hssreditas ejus, sed amodo cum duodecim 
juratoribus se exinde educa t. Non negabo 
tamen banc vocem generatim accipi 
posse ; ita ut quidquid ad aliquem spec- 
tat, hic signiflcet. 

• 5. RATIO. Brachium Bationis, Men- 
sur» species, f. cubitus rectus. Charta 
ann. 1192. apud Murator. tom. 5. Antiq. 
Ital. med. sevi col. 87 : Molendina Bo- 
landi Bajamontis et sociorum', qum sunt 
superiti* tomatura una inferius fiant, et 
brachium unum de ilio atatu, quod nunc 
manet, ad brachium Rationis aabassentur. 
Et molendina, qum sunt infra fossam civi- 
tati* aba**entur tnedietate uniu* brachii 
Rationis. Et duxile, quod est super fossam 
civitatis, per duas parte* uniu* brachii 
Bationis abassetur. 

• 6. RATIO, prò Rectitudo, apud Auc- 
tores agrarios. Hi ne 

•Rationalis et Bationabili* linea, prò 
Recta, in Glossar. Nic. Rigaltii. 

1 RATIOCINALE, Aoyixov. Ratiocina- 
lia, Xoyixa, in Glossis Lat. Graec. Ali® 
Groc. Lat. : Aoyixóv, Batiocinale, Ba- 
tionale. 

1 RATIOCINARE, Ratiocinàtor. Vide 
Ratio!. 

1 RATIOCINIUM , Ratio , Computus. 
Cbarta Edwardi VI. Regis Angl. ann. 
1547. apud Rymer. tom. 15. pag. 145. col. 
2 : Ab*que compoto seu Batiocinio nobis 
reddendo seu f adendo. Regula Mellicen- 
sis in Chronico ejusdem Monasterii pag. 
845. col. 2. ubi de novitio caute exa mi- 
nando : Si aliquando priu* relipionem 
probaverit ; si stt Batioctniis, servili con- 
ditione aut ad aliam restitutionem obliga- 
tus, si defectum habet natalium, etc. ubi 
Batioctniis oblia atus idem est, qui ratio- 
nibus referendls obnoxius vel obaeratus : 
qua de re etiamnum inquiritur ante 

Srobationem religiosam. Exstat in Co- 
ice titulus de Batiociniis. Batiocinia 
supputare, apud S. Hieronymum iib. 2. 
Ep. 7. Vide Columellam lib. 5. cap. 1. 
ubi bis usurpat Batiocinium hac no- 
tione. 

• Baison, eodem intellectu, in Cbarta 
ann. 1290. inter Probat. Hist. Sabol. 

pag. 846 : Et fismes cette enqueste 

par le* livree de* Baisons reaulx, ou la 
valleur devant diete estoit écrite de long 
temp*. 

1 RATI0NABILE, Quod ad aliquem per- 
tinet secundum legem et rationem, le gi- 
ti me et juste. Cbarta Henrici Regis 
Angl. ann. 1155. prò Normannis, apud 
D. Brussél ad calcem tom. 2. de Feudo- 
rum usu pag. iv : Liceat Vicecomiti et 
Baillivo nostro achachiare et abreviare 
calalla defuncti inventa in laico feodo ad 
valentiam illiu* debiti per visum legalium 
hominum; ita tamen quod nihil modo 
amoveatur, donec persolvatur nobi* debi- 
tum, quod clarum fuerit, et reeiduum re- 
linquetur executortbu* ad faciendum te*- 
tamentum defuncti : et si nobi* nihU de- 
beatur ab ipso , omnia catalla cedant 
defuncto, salvi* uxori *um et pueri* sui* 
Bationabilibu* sui*. Indentura ann. 8. 
Henrici VI. Regis Angl. apud Tbomam 
Madox Formul. Angl. pag. 145 : Ricar- 
dus et attignati sui habebunt Bacionabi- 
lia plowbote, cartbote et fyrebote, in prm- 
dicti* terris et tenementi* per assignatio- 
nem Senescalli dicti Willelmi Skrene 
vel hmredum suorum. Vide Nomolexicon 
Thom® Blount in Bationabili parte òo- 
norum. 

1 1. RATI0NABILIS, Qui modum non 
excedit, medio conveniens, idoneus, 



Gallice Baisonnable. Charta Petri Epis- 
copi Meld. ann. 1226. prò Ecclesia de 
Nantholio: Habebit autem capellanus prò 
victu et vestitu suo et clerici sui de boni* 
dictm domus duo* modio* biadi ymberna- 
gii Bationabili*, et sex libra* Parisienses 
singuli* anni*. Index reddituum Monas- 
teri! Corbeiensis MS. : Cum fosna Abba- 
ti* colligenda fuerint, submonent portarti, 
et ringulm domus debent mittere qui colli- 
gat... et in introitu prati debet esse ser- 
viens Abbatis : et si ille qui mittitur, Ra- 
tionabilis non fuerit, non suscipitur, et 
nisi alium miserint sufficientem, emen- 
dabunt. Liter® Edwardi III. Regis Ang). 
ann. 1853. apud Rvmer. tom. 5. pag. 756. 
col. 1 : In locis, ubi vendenda fuerint, prò 
denariis ip*iu* Duci*, prò Bationabili 
pretio, prout inter ipso* et venditore* 
eorumdem concordati poterit. Expedient 
d'un No taire : 

Bn cerbio bourg au boa nomine Lucei 
Mesure Arlué pessoit un ball à ferme, 
Et pretendoit, tu boul de cheque terme, 
Outre le prix evolr un cochon gres. 
Pour un cochon je n'y repugne pee v 
Dit le fennier, mais gres, c'est eutre choee. 
Que teit-je moi ce qu'il errivera ? 
Le grein peulétre ou le glend menquere ; 
Point ne me reax eoumettre à Ielle deuse. 
Artus repond, que point n'en demordra. 
Messieurs, leur dit leNoleire équiteble, 
Vous pouTes prendre un milieu, l'on mettra : 
Qu'eu sieur béilleur le preneur donnere, 
Boa un mai en, un cochon Reieonneble. 

Legitur tom. 1. de* Memoire* de Litt- 
rature Hagae Comit. edit. ann. 1715. 
pag. 249. 

f 2. RATIONABILIS , iEquus, lustus, 
rectus, Gali. Bai*onnable. Privilegium 
Alberti Magdeburg. Archiep. ann. 1219. 
apud. Ludewig. tom. 5. Reliq. MSS. 
pag. 86 : Cum facta antece**orum no*- 
trorum pia et ìiationabilia ea teneamur 
sollicituaine deffendere, qua et nostra 
in futurum a nostri* successoribus de- 
fendi exoptamu*. [°° Si qui*.... duobu* 
testibu* Bationabilibu* convinci potest, 
in Statut. Susatens. antiquis. Vide Hal- 
taus. Glossar. German. voce Bedlich, 
col. 1588.] 

° Alias Baignauble. Charta ann. 1269. 
inter Probat. tom. 2. Hist. Burgund. 
pag. 83. col. 1 : De loquele peingne se li 
due la voloit demandar, et il meist rai- 
sons qui ne fussient Baignauble*, et *e li 
dit Jahan* voloit demandar lesdite* is*ues, 
et li due meiet descolpe* qui ne fussient 
Begnauble*, il **en doit euffrir. Reinable, 
in Assis. Hierosol. MSS. cap. 175. Res- 
nable, in Annal. regni S. Ludov. edit. 
reg. pag. 208. Besgnable, sanissime apud 
Bellomaner. MS. Vide alia notione su- 
pra in Batio 6. 

T Rationabili8 Magisteiu Idem qui 
suora Magister rationalis, Magistratus 
qui rationibus Principis seu aerarlo 
praeerat, in quibusdam regni s. Procura- 
tori um Regis et Regina? Sicilia ad Im- 
peratore m prò investitura bonorum,qu» 
tenent ab imperio ann. 1344. apud Lude- 
wig. tom. 5. Reliq. MSS. pag. 472 : Da- 
tum vero ibidem per Sergium Dominium 
Ursoni* de Neapoli, Militem, juris civili*) 
professorem, magnm noetrm curim Magie- 
trum Bationabtlem , Viceprolonotanunx 
regni Sicilim. 

RATIONABILITER, Juste, cum ratione, 
Bai*onnablement. Synodus Vernensis 
ann. 755. cap. 23 : Et postea alias causa*) 
cum justitia BationabUiter judicent. 
[Utuntur Apul. ad Asclep. S. Hieron. 
Epist. 25. cap. 5. Nicolaus de Jamsilla 
de Gestis Freaerici II. Imp. apud Mura- 
tor. tom. 8. col. 548. et al ii. Vide Vossium 
de Vitiis serm. lib. 4. cap. 85.] 



RAT 



RAT 



RAT 



27 



• Reegnaulement , apud Bellomaner. 
MS. cap. 12. pag. 80. r*. col. 1. 

RATIONALE, in veteri Testamento, 
erat stola Pontiflcalis. quas et Logium 
dicebatur : Pannus sci 1 ice t exiguus, ut 
ait Eucherius Lugdun. ex auro, gemmi* , 
coloribusque variti , qui euperhumerali 
contra pectu* Pontifici* annectebatur. 
Subdit Innocenti us III. lib. 1. Myster. 
Miss» cap. 11 : Dictum est Rationale Ju- 
dicii, quia ibi erat lapis, in cujus splendore 
Deum sibi esse propitium cognoecebant. 
Erat autem Rationale quadrangulum du- 
plex de quatuor coloribus, auroque con- 
textum, haben* 12. lapidee per ordine* 
quatuor, etc. Mox : Inserebatur autem Xó- 
yiov euperhumerali a superiori parte per 
duo* annulos, et duas catenulas aurea*, 
immtisas duobu* uncini*, qui sub duobus 
prssdictis ony chini* in superhumerali con- 
tinebantur mfixi, etc. Vide Fulbertum 
Oarnot. Epist. 2. Fuit etiam 

Rationaxe, Vestis Episcoporum no- 
va* Legis, vel ornamentimi : sed cujus- 
modi fuerit, hactenus incertum manet. 
Menardus ad librum Sacramentorum 
Gregorii M. ait, esse ornamentum quod- 
dam pectorale, ad similitudinem tllius, 
quo utebahtur olim legale* Sacerdote*. 
Sed haec nìhil declarant. Multus est 
Gretzerus in Observat. ad Philippum 
Eystetensem cap. 16. in disqui rendo, 
quid sit Pontifici um Rationale nuperum, 
eoque ferme concedi t, ut quidpiam af- 
fine Palilo Archiepiscopali lui ss e existi- 
met, cujus usus aliquot Episcopis ab 
summis Pontificibus indultus legitur. 
Sane Ivo Oarnotensis serra. 8. ubi de 
Rati on ali Sacerdotum veteris Legis, 
quibusdam tantum Episcopis, non om- 
nibus concessimi innuit : Hic ornatus 
solius erat Pontificia, sicut et nunc est 
apud eoe, quibus eo uti concessum e*t, 
propter dtitantiam majorum et minorum 
Sacerdotum. Et infra : Novi quoque Tes- 
tamenti Sacerdote* non omnibus illis 
utuntur indumenti* , quia nec duabus 
utuntur t unici s, nec Rationali, praster so- 
lo* Ponti fi ce*. Concessi peculiari quodam 
Privilegio sedibus ipsis, vel perso nis, 
ationalis exempla aliquot recitant 
Scriptores. Ac de Eystetensis sedis Epis- 
copis omnibus indulto a su ramo Ponti- 
flce Rationali, sic ipse Episcopus Pbi- 
lippus Eystetensis in Vita S. Willibaldi 
cap. 28 : In cujus dignitatis evidentiam 
vestitura magni ornatus, ac sanctm figu- 
rationi* ei concessa est : nec non ab omni- 
bus sibi rite succedentibue pre* cunctis 
Episcopis, qui de linea Moguntinm deri- 
vationts computantur. Vocatur autem 
vestis ista Rationale. quo etiam summus 
Ponti f ex acceden* ad S ancia *anctorum 
olim super vestieba tur. Habebat autem 
Rationale summus Pontifexin Lege veteri 
in prssfigurationem multai perfectionis, et 
Pontificibus novi Testamenti quibusdam 
conceditur in exhibitionem consummatss 
vir tutti, qua* gratia et ratione perficitur, 
a qua Rationale dictum est. Eadem habet 
Historia S. Walpurg» ad Regi nana Hun- 
garise. [°° Vide orationem habitam in 
consessu Capi tu 1. Metrop. Magunt. ann. 
1830. apud Guden. Cod. Diplom tom. 8. 
pag. 187. num. 187. Concessum Rationale 
Episcopo Halberstadensi ex decreto Aga- 

fiti PP. Vide Sigeberti vitam Deoderici 
. Episc. Metens. cap. 9.] Bulla Lucii III. 
PP. ann. 1182. prò Archiepiscopo Montis- 
Regalis in Sicilia, apud Margarinura in 
BuTlario Casinensi tom. 2. pag. 199 : 
Fulgeat in pectore tuo Rationale judicii 
cum superhumerali ratione conjunctum, 
et ita in conspeclu Dei procedas et homi- 
num, etc. Versus, prafixi Chronico Min- 



densi Mei borni ano, de Fundatione Min- 
densis Ecclesia : 

Et hoc Tampinili consecntar 
A Leone, et ditatur 

Multi* privilegi!*. 
Nani hic Prosai honormtar, 
llindensis qui ▼ocitatur, 

Difnitate palili. 
Quoti bene Rationale 
Yocamus , et hoc non male ; 

Nani trini Episcopi, 
Tantum iato decorantnr. 
Per quem reete Yenerantor 

Loess, fona et Clerici. 

Descripsit Chappeavillus ad caput 40. 
JEgidii AureaBvallis Monachi, Chartam 
Innocenti! II. qua Ade lb ero ni II. Epis- 
copo Trajectensi usum Rationalis cer- 
ti s diebus concedi t, bis ver bis : Et quo- 
niam lanquam Aaron ad Pontificali* 
dignitatis fastigium divina gratia te vo- 
catum esse confidimus, et loco Moysi ad 
regendum Christianum populum , per 
Dei providentiam es constitutus, eorum 
quoque dignitatis te participem consti- 
tuimus, et usum Rationalis, postquam 
inEpiscopum consecratus fueris, persona* 
tua* concedimus: statuentes, ut eodem 
sacro ornamento infra Ecclesiam dunta- 
xat his diebus utaris, qui in prmsentis 
scripti serie prmscribuntur, id est Coma 
Domini, Pascha, Ascensione, Pentecoste, 
in festo B. Joannis , in solenni tatibus 
Apostolorum Petri et Pauli, Assumptione 
E. Marti*, in festo B. Lamberti, omnium- 
que Sanctorum, Natali Domini, in Oda- 
vi* ejusdem, et Epiphania, in Purifica- 
tione B. Marti*, in Dedicationibus Eccle- 
eiarum intra tuam parochiam, et ordina- 
tionibu* Clericorum, et in anniversario 
die Dedicationis Leodiensis Ecclesia*. Ex 
quibus patet, eumdem ferme fulsse Ra- 
tionalis deferendi usum ac Pallii. 

At omnium Episcoporum fuisse Ra- 
tionale videtur innuere Missa vetus ex 
Codice Rotai di, Abbatis Corbeiensis, de 
Episcopo sacra facturo die Pascbalis : 
Postea mintitretur ei casula: tandem 
vero Rationale cohssrens junctim superhu- 
merali. Quo spectant ista ex Ivone Car- 
not. serm. 8 : Sunt autem adinvicem 
concatenata Rationale et humerale, quia 
cohssrere sibi invicem debent ratio et 
opera. Mentio est praeterea Rationalis in 
Actis Ecclesia? Saftzburgensis apud Ca- 
nisium : Inter esiterà pretiosa, qua* tunc 
temporis idem intrusus, seu Episcopus, 
nobis abatulit, Rationale unum ex auro et 

? lemmi* pretiosti intextum, aurei* catenu- 
ti dependen*, pene mille marcarum pre- 
tio ssstimatum, quod Imperator Grascia* 
fundatori nostro' Gebehar do Archiepiscopo, 
dum legatione Casari* ilio functus, filium 
ejus baptizaaset, prò munere donaverat, 
jussit prsefatus Perchtoldus exponi, mili- 
tibus suis haec largii urus. Mox : Quidam 
vero ex fratribus Nordwinus Presbyler, 
Sacrista* seu Custodis functus officio, od 
tantum facinus perhorrescens, et aliorum 
quatuor, qui adhuc supererant , simili 
caede jam peritarti vita* consulens, arrep- 
tum Rationale in quatuor frusta confregxt, 
cuique illorum suam partem triouens. 
Meminit et Rationalis Episcopali* Histo- 
ria Episcoporum Autisiod. cap. 49 : Palla 
vero carbasea aureo circa pectus effulqen* 
Rationali, a genibu* ad tato* usque holo- 
serica limbo deaurata mirifice Pontificalia 
vestigia complectebatur. Infra : Casula 
autem coloris eetherii phrygio palmum 
habente , superhumerali* et Rationalis 
effigiem ad modum Pallii Archiepiscopa- 
li* honorabiliter prmtendebat. 

Ex quibus sane nihil aliud fuisse vide- 
tur Rationale istud Episcopale, quam 



pallium. Brano Signiensis Episcopus de 
vestibus Episcopal. : Restat nunc ut de 
pallio dicamus, per quod simul utrumque, 
et superhumerale et Rationale significa^ 
tur. Quia enim supra utrumque Pontificie 
humerum jacet, superhumerale dicitur: 
quod vero inde descendens in ipso Ponti' 
ficis pectore jungitur, Rationale dicitur, 
Habebat enim Aaron superhumerale, quod 

Suidem usque ad humerum extendebatur : 
iationale vero quadrangulum erat et du- 
plex, sicut et pallium duplex est. Habe- 
bant enim mensuram palmi, tam in lon- 
gitudine quam in latitudine, qua* men- 
sura Pontifici* pectori ornando vel ope- 
riendo sufficeret. Habet igitur Pallium 
eandem cum superhumerali et Rationali 
significationem , quamvis eandem non 
habeat compositionem. Habetur in Missa, 
ab Illyrico edita, haec Oratio ad Ratio- 
tionale, cum scilicet illud induit Epis- 
copus sacra facturus : Da nobis Domine 
virtutem tuam firmiter retinere, et doctri- 
nam veritatis plebi tum digne aperire. 

SBy Ruinartius in sua Dissertatlone 
de Pallio Archiepiscopali tom. 2.0perum 
post bum. Mabillonii pag. 452. duplex 
Pallium distinguit, Romanum scilicet 
et Gallicanum. Pallium hoc Gallicanum 
idem esse censet cum Rationali : quod 
post Marlotum tom. 2. Metropolis Rem. 
Iib. 8. sic deaeri bit ibid. pag. 454. ex ve- 
teri Catalogo ornamentorum Pontifica- 
lium Remensis Ecclesia?, ut ex ea des- 
criptione possit unusquisque ad vertere 
quam proxime acceda t Rationale ad 
Pallium nostrum. Sic auctor hujus Ca- 
talogi : Aliud est unum magnum et pre- 
tiosum Rationale de panno aureo cum 
quatuor anulti et tolidem agrappie de 
auro, in quo sunt duodecim lapidea pre* 
tiosi diversorum colo-rum incussati (f. in- 
cassati) in duodecim circuiti aurei*, in 
quibus sunt scripta nomina duodecim 
filiorum Israel, et pendei ipsum Ratio- 
naie cum una catena de auro circum- 
dante humeros Prestati, in cujus catena* 
duobus lateribus ad modum duo pulchri la- 
pide* in auro y et a parte posteriori unus eat 
crassus cintallus. Hoc pre tiosi us Ratio- 
naie in solis majoribus solemnitatibus 
adhibitum fuisse certum videtur eidem 
Ruinartio : aliud vero minoris pretii 
singulis diebus ad Archiepiscopis sacra 
facientibus, iis enim non erat licitum 
sin* Pallio ìiissas dicere ex Concilio Ma- 
tiscon. I. ann. 582. can. 6. Hujus poste- 
rioris Rationalis etiam meminit Auc- 
tor Catalogi laudati his verbis: Item 
aliud Rationale parvum de auro cum 
catena aurea, in cujus medio interradiat 
lapis inusitata* magnitudini*, et in cir- 
cuitu ejusdem sunt alii octo lapidee pre- 
tiosi, videlicet quatuor smarag dinas et 
quatuor baie*. 

WT Porro si Rationale istud Gallica- 
num pallium non fuit, ut Ruinartius 
observat, ipsum tamen Pallii locum ob- 
tinuisse verisimillimumest, utpote quod 
eodem prorsus modo, ac nunc Pallium, 
in Missa gerebatur super alia pontifica- 
lia indumenta ; id patet ex sequenti ar- 
ticulo praedicti Catalogi, ubi sic habe- 
tur : Item tres acus de argento deaurato 
servientes ad tenendum dieta Rationalia 
cum casula, et habet quaslibet acus in 
summitate unam grossam margaritam 
antiquam. Rationalis pontificii rursus 
meminit vetus Rituale Ecclesia? Remen- 
sis, eoque pretioso ornamento vesti tum 
S. Remigium repraesentant antiqua 
figuro tam Metropolitan», quam alia- 
rum quarumdam civitatis rem. ecclesia- 
rum. Ex quibus tandem conficit saepe 
laudatus Ruinartius haud temerariam 



28 



RAT 



RAT 



RAT 



esse suspicionem, Pallium Gallicanum 
aliud ab isto Rationali olim non fuisse, 
cui Pallium Romanum successe ri t : 
quam conjecturam confirmat ex antiquo 
Scriptore sub Alcuini nomine vulgato, 
qui eo tempore vixisse videtur, quo 
Pallium Rom. eoe pi t ab omnibus Eccle- 
sia Gallicana? Metropoli tanls suscipi. 
Hic Àuctor lib. de divinis Offlciis cap. 
18. ita loquitur: Pro Rationali nunc 
summi PontifLces, quos Archiepiscopo* di- 
cimus, Pallio utuntur, quod a sancta 
Rom, Sede Apostolico dante suscipiunt. 
Nec impedit, quod agat de Judaeorum 
Rationali; dicit enira hic auctor Pal- 
lium Romanum Rationalis Judaici 
locum tenere, eo quod Rationali Galli- 
cano, quod Judaico non erat absimile, 
successerit. Pallium cum Rationali 
etiam comparant Bruno Signiensis lib. 
de Vestibus Episcopalibus et Scriptor 
H isto ri se Episcoporum Autisiod. cap. 
49. supra laudati. Vide Pallium 3. 

I. RATIONALES, Procuratores Princi- 

fium (nam et ita interdum appellantur) 
n provrnciis, qui Provinciales reditus 
exigebant : xaOoXtxot et xaOoXixiavoi, in 
Gloss. Gr. Lat. Julius Firmicus lib. 3. 
cap. 4 : Faciet Procuratores Return Ratio- 
nales. Infra : Faciet aut Procuratores 
Regum, aut Rationales, aut quibus nun- 
tiandi potestas concedatur. Cap. 8 : Red- 
det etiam honestos moribus et graves, 
Rationibus etiam faciet prsspositos, àut 
conductionum , aut frumentorum , eie. 
Gap. 18 : Qui discussione* Rationales, ma- 

Ìnaque negotia tractare consueverint. 
«ampridius in Severo : Procuratores, id 
est, Rationales. Ejusmodi Rationalium 
mentio est in veteribus Inscriptionibus, 
in utroque Codice, apud Ammianum, 
Lactantium de Mortibus persecut. num. 
12. Senatorem lib. 6. Eplst. 8. etc. Ra- 
tionales, qui rationes et computa dispun- 
gunt, in Bulla Clementis VI. PP. ann. 
1844. apud Waddingum in Regesto tom. 
8. pag. 808. Vide qua? de Rationalibus 
variis congessit Jacobus Gotofredus in 
Notitia dignitatum Codicis Theodosiani 
pag. 327. 328. 329. 330. 

Rationales porro in provinciis bona 
caduca et vacantia fisco vindicabant : 
unde huc referenda videtur Lex Wisi- 
goth. lib. 10. tit. 2. } 5 : Et si forte pos- 
sessio est, ubi repositio alicujus substan- 
tias sit, neper Rationales excusatio fiat, 
etc. Infra, in exemplari Epistola? inflr- 
mationis : ha ut si aliquidibi repositio- 
nis habetur, et anulo domini sui non est 
signatura, propter auferendam rationem 
Rationalium, per illos 8. dies anulo tuo 
maneat obsignatum. 

* 2. RA110NALES, Medici, quorum 
princeps Galenus, sic Celso in Praefat. 
vocantur, qui Logici a Ca?l. Aurei, lib. 
2. Acut. cap. 15. vulgo Dogmatici. Celso 
enim Rationalis ars, Disciplina medi- 
cina?. Hsbc ex animadv. D. Falconet. 

I I. RATIONALIS in Ecclesiis Hispa- 
niarum quis dicatur, docet Synodus To- 
letana ann. 1565. tom. 4. Conc. Hispan. 
pag. 80. col. 1 : Prsscipit Synodus Missa- 
rum celebralionem et alia opera pia, quss 
testamenti^ mandantur, saltem intra an- 
num unum post testamenti publicationem 
implori. Quin etiam Curati» omnibus et 
rationum ecclesiasticarum prafectis, quos 
Rationales vocamus, jubet, ut singulis 

annis Ordinario exponant quantus 

Missarum nondum celebratarum numerus 
in ipsorum parochiis supersit. Hi Ratio- 
nales rursus memorantur in Synodo 
Valentia? ann. 1566. ibid. pag. 129. col. 
2. et pag. 133. col. 2. quo in posteriori 
loco ha?c habentur de electione eorum- 



i 



dem : Cum Rationalis..*. eligendus erit, 
clerus duos nominet, quos Ordinario pro- 
ponat, e quibus alterum prò suo arbitrio 
Ordinarius eligat. Epitome Constitutio- 
num ejusd. Eccl. ibid. pag. 188: Cano- 
nici Rationales prò tempore exislentes, 
non possint habere salaria dicti officii, 
nisi computato libro et facta definitxone. 
Vide Capsoverius et mox Rationarius. 

1 Rationalis Magister, Regis ra- 
tionibus, seu aerar io Praefectus. Privi le- 
gium Petri II. Regis Valentia? prò Ec- 
clesiasticis, tom. 8. Con ci 1. Hispan. pag. 
616. col. 2 : Quum hoc eodem injungimus, 
nostro Rationali magistro, vel alti e prss- 
dictis administratoribus et aliis deposita- 
riis pr&dictis, computum vel computa 
auditorio us, ut quidquid vobis prò prse- 
missis duxerint exsolvendum, quod in 
nostro computo admittere non post ponat. 
Vide Magister rationalis. 

« 2. RATIONALIS, Aliis notionibus, 
vide supra in Ratio 6. et Rationales 2. 

1 RATIONALITAS, Vis et facultas ra- 
tiocinandi. Tertullianus lib. de Anima 
cap. 38 : Habet immortalitatem, Rationa- 
litatem, etc. Passim utuntur recentiores 
Philosophi. 

* RATIONAMENTUM, Pra?statio, qua? 
ex jure debetur. Chartul. Celsinian. eh. 
833 : Gripisco illam consuetudinem et Ra> 
tionamenlum, quam requirebam in Rren- 
naco, mutantibus obedientiariis ejusdem 
loci ac miài reddentibus unum sextarium 
de civada. Vide infra Razonamentum. 

1. RATIONARE, Placitare. Vide Ratio 1. 

2. RATIONARE, Rationes edere, com- 
putare. Statuta Vercell. lib. 1. fol. 19. 
recto : Itemque Potestas sive Rector Com- 
munis Vercellarum teneatur specialiter 
constituere et habere unum ejus judicem 
jurisperitum, qui teneatur exigere banna, 
conaemnationes, fodra, taleas, alia onera, 
introitus et avere Communis Vercellarum, 
que remanserunt ad exigendum ante 
tempus sui regiminis, postquam ipsa fodra 
et condemnationes inquartata et inquar- 
tate fuerunt, RatUmata prius per Ratio- 
natores Communis Vercellarum. Vide in- 
fra Rationator 1. 

3. RATIONARE, Eadem notione, ut 
videtur, qua Italie um Ragionare, Loqui, 
verba habere. Charta de ripatico sol- 
vendo ann. 1228. apud Murator. tom. 2. 
Antiq. Ital. med. a?vi col. 30: De carro 
Rationando duo milliaria subtilia unum 
carrum. 

1 RATIONARIUS, i uita vim vocis, Idem 
qui Ratiocinator Ciceroni, aliis rainus 
Latinis Calculator. Modestinus lib. 27. 
Dig. tit. 1. leg. 15. g 5 : Neque librarios, 
neque calculatores, quos vulgo Rationarios 
dicimus, habere immunitatem dicunt Di- 
vorum constitutiones. Rationariorum 
vero, quorum crebra flt mentio in Noti- , 
tia Imperii, et apud Scriptores a?vi Theo- 
dosiani, procu ratio erat, ut eam exponit 
Carolus de Aquino in Lexico Milit. ex 
horreis fiscal ibus et castrensi penuario 
assignare militibus et distribuere buc- 
cellatum in singulos dies : alternis vero 
vinumetacetum : uno per hebdomadam 
laridum, duobus ver veci nam ; de qua 
procuratione Rationariorum Leges 
agunt in Jure civili, et Ammianus lib. 
17. Referebant autem in tabellas, seu 
pictacia, capita rationum, qua? viriti m 
in numeros militum et pabulorum, qua* 
exhibebantur prò equorum alimonia. 
Ha?c interdum connumerata pecunia, 
quandoque vero ipsis annonariis specie- 
bus dividi moris fuisse, ex Polybio lib. 
6. de Castrametatione Romana, probat 
idem de Aquino ; qui tandem observat 
Rationarios, de quibus paulo ante dic- 



tum est. Rationarii apparitionis armorum 
magistri, meminit Ammianus lib. 15. et 
Rationarii apparitoris, lib. 18. 

1 Rationarius, Idem qui supra Ratio- 
nalis in Ecclesiis Hispanicis, Oecono- 
raus. Acta S. Ferdinand! Regis Cast, 
tom. 7. Maii pag. 370 : Post hanc arcam 
ferebatur Deipara parva imago eburnea.., 
ferebatur autem perquam devote et reve- 
renler inter manus Rationarii. 

* Recti us in Diction. Hispan. Rado- 
nero, Ecclesia? portionarius, clericus seu 
sacerdos, cui assignata est prebenda 

fiortionaria, Radon nuncupata, nostri s 
nde Racionnier. Testam. Caroli reg. 
Navar. et comit. Ebroic. ann. 1376. in 
Cod. reg. 8428. 3. fol. 109. i" : Item ausdiz 
chanoines (de Duxne) seront applique^ 
tous les droiz, prouffiz, rentes et revenues 
quelconques, que les Racionniers de ladite 
eglise ont accoustumé avoir et prendre en 
icelle: par tétte maniere, que quant il 
vacquera aucune de Racions, nul d'tlec 
enavant n'y sera mis ne instituè; mais 
vendront successivement les droiz et rentes 
desdites Racions audii chanoines. 

1 1. RATIONATOR, Ratiocinator, Ratio- 
nibus praefectus. Statuta datiaria Ripe- 
ria? fol. 13. v°. cap. 4 : Quilibet emptor et 
quilibet officialis debeant notificare prm- 
fato Capitaneo et Rationatoribus aietm 
Communitatis omnes et singulas inven- 
tiones, conventiones et poeta....' et quod 
Rationatores dictrn Communitatis... ad- 
stricti sint... omnes prssdictas inventiones, 
conventiones et pacta.... scribere super 
uno libro dietss Communitatis. Utitur 
Ulpianus. Vide Rationare 2. 

12. RATIONATOR, Advocatus. Vide 
in Ratto 1. 

• RATI0NATUS, Racttonatus, Com- 
putatus. Charta ann. 845. apud Murator. 
tom. 1. Antiq. Ital. med. aevi col. 405: 
Pro omni censu et ìustitia reddere debea- 
mus argentum solidos viginti, bonos dena- 
rios, bene expendibiles, duodecim dena- 
rtos per singulos soledos Rationatos. Alia 
ann. 935. apud eumd. tom. 3. col. 1054 : 
Solidos vigmti, duodecim denarios per 
singulos solidos Rationatos tantum. Alia 
denique ann. 1109. ibid. col. 1112 : Libras 
septecentum de bonis denariis expendi- 
bilis de moneta de Luca, viginti solidos 
per omnes libras Ractionatas, etc. Vide 
Rationare 2. 

ORATIONERIUS, Rationibus praefectus, 
Ital. Ragioniere, cujus offici um Ratione- 
riatus vocatur. Stat. antiq. Florent. lib. 
1. cap. 61. ex Cod. reg. 4621. fol. 30. v» : 
Quorum (Rationeriorum) officium duret 
sex mensibus ; qui Rationerii et eorum 
substituti legiptime convenire debeant 
quolibet die esse.... In rationum fiendis 
per ipsos debeant omnes, quattuor vel 
saltem tres ex eis invicem.... Qui in dicto 
officio Rationeriatus fuerit, etc. Et si 
contigerit aliquem ipsorum, durante offi- 
cio Rationeriatus, eligi ad officium con- 
duetss, etc. Vide Rationator 1. 

RATIONISTA, Eodem significata in 
Stat. Casi mi ri III. ann. 1451. inter Leg. 
Polon. tom. 1. pag. 163 : Si dominus rex 
aliquem nobilem donaverit cum sale cen- 

tenariato ac thinis ; lune zupparius 

omnes centenarios debet con scribere, et 
eos Rationistis in ratione enodare. 

| RATISCUNT , Adssstimaverunt , in 
Glossis Isid. Legendura ut in Excerptis : 
Rati sunt, mstimaverunt. 

1 RATIS0S, Tocp<r6c, in Glossis Lat. Gr. 
Vulcanius castigat, Ratis, 6 rapeóe. In 
Glossis Graec. Lat. habetur : Tapròc toO 
itodóc. Pianta, Ratisos. 

» RATITUD0 , Firmitudo , soìiditas. 
Consuet. Norman, part. 1. cap. 45. ex 



RAT 



RAV 



RAU 



29 



Cod. reg. 4651 : Nichil etiam, quod mi- 
nore* dicant vel faciant in laicali curia, 
Ratitudinem reportabit ; nisi in hoc tan- 
tummodo, quod per legem secundum jus 
et consuetudine* Normanni** adimpletum, 
fuerit judicatum. Ubi Gallicurn : Chose 
quo ceux qui sont en non aage dient ou 
qu'ilz foconi en court lave, ne sera estable, 
etc. Ibid. part. 2. cap. 52 : Omnia autem 

Sum fiunt in scacario, seu placitando, seu 
enunciando, vel quocumque modo alio, 
dum tamenproferatur occasione Ratiludi- 
nis obeervandes, firmitatis debent plenitu- 
dinem retinere. Ubi Gallicurn : Toutes 

tee choses qui sont faites en eschiquier 

pour tant que elle* soient faites pour estro 
tenables, otti perdurable fermeté. Hinc 
emendando eaedem Consuet. apud Lu- 
dewig. tom. 7. Reliq. MSS. pag. 890. ubi 
editum : Protendatur occasione consue- 
tudinis. 
RATO, Mus major, Rat. Vide Ratus 1. 
RATOR, Judex. Rata, arbitrata, firma, 
certa. GIoss. Lat. MS. Reg. God. 1013. 
Ita etiam Gloss. Isid. 

• RATORIUM, f. Praestatio, quae prò 
redi menda opera, quam in congerendo 
tono cum rastro debebant tenentes, 
domino exsolvebatur. Charta Joan. de 
Castel 1. dom. de S. Hilario prò incolis 
ejusd. loci ann. 1324. in Reg. 62. Char- 
toph. reg. eh. 361 : Ad Ratorium tre* 
gallinai et tria quartata ad unum equum. 
vide Rastellagium. 

• RITORNARE, Gali. Ratourner, prò 
Ré parer, refaire, Reflcere, restituere. 
Charta Margar. comit. Fland. ann. 
1274. ex Chartul. 1. Fland. eh. 263. ex 
Cam. Comput. Insù). : Se nos avons be- 
soing de mairien à nos mouliné et à nos 
autres toisines de Valenchienes.... pour 
refaire et Ratourner, ce mairien il doivent 
acheter. Alia ann. 1262. in magn. Char- 
tul. nig. Corb. fol. 118. v° : Je ne devote 
riens metre al pulch faire, ne à Ratourner. 

• RATTARE, Delere, oblitterare, Gali. 
Raturer, alias Rater. Stat. eccl. Tuli. 
ann. 1497. MSS. fol. 42. r« : Clericus capi- 
tuli producit rotulum eorum, qui percep- 
turi sunt panem et vimini,.... qui rotulus 
legitur ; et si qui omissisunt, reponuntur; 
qui vero expnmi non debuerunt, Rattan- 
tur. Lit. remiss. ann. 1397. in Reg. 153. 
Chartoph. reg. eh. 46 : Et aussi Rata 
ledit prostro une lettre scellée du grant 
scel,.... et avec ce Rata ledit chappellain 
plusieurs autres lettre* ;.... lesquelles let- 
tre* ainsi Ratées, etc. Memor. D. Cam. 
Comput. Paris, fol. 147. r° : U Rata et 
osta un x. sur la somme dexij. e. frane... 
Il a Rate ou fait Rater en la vente du 
sei Jehan d'Orliens, et moine mi* qu'il ne 
de voi t. Vide supra Radiare. 

1 1. RATTUS; Gallis Rat. Vide mox 
Ratu* 1. 

° 2. RATTUS, Libert. Florenc. ann. 
1389. tom. 8. Ordinat. reg. Frane, pag. 
97. art. 55 : Pondera et menturs* *int 
Ratta, sicut sunt in villa Condomii. ld 
est, si tamen bene lectum est, ejusdem 
conditionis et capacita ti s atque pon- 
dera et mensuro Condomii. Vide supra 
Rata 3. 

RATULA. SilvesterGiraldusinTopogr. 
Hibern. dist. 1. cap. 10 : Ratulm vero 
raucm et clamo*** innumere*. Sed videtur 
legendum RanuUe. 

1 1. RATUM, Deliberatum, constitu- 
tum, Latinis. [° Prsecept. Lotti, reg. 
ann. 965. inter Instr. tom. 11. Gali. 
Christ. col. 105 : Quorum Rato nostra 
excellentia hilaris reddito, ac eorum vo- 
luntati aurem accommodantes, veluti 
postulaverunt fieri, adjudicavimus.] Hinc 
Littera de Rato/ in Chronico Anarensi 



tom. 9. Spici 1. Acher. pag. 568. dienntur 
ili®, in quibus id continetur quod deli- 
beratum fuit et constitutum. 

© Quid hac formula intelligendum 
est, melius dictum fuit in voce Litera2. 

* 2. RATUM, [Picquotin. (Glos. Lat. 
Gal. Bibl. Insul. E. 86, xv. 8.)] 

RATURUS, Mas major. Vide Ratus 1. 

1. RATUS, Rattus, Mus major, vulgo 
Rat, apud Silvestrum Giraldum in To- 

Fogr. Hibern. dist. 2. cap. 32. Idem in 
tinerario Cambrì» lib. 2. cap. 2 : Mu- 
rium majorum, qui vulgariter Rati di- 
cuntur. Willelmus Andrensis in Chro- 
nico : Cum... tam noctuas, quam Rattos 
sibi infesto* animositate juvenili circum- 
quoque fugar et, etc. [Vita S. La n fra nei 
num. 8. tom. 5. Maii pag. 835 : Mure* et 
Rati valde sunt nobi* infesti, et iddrco 
nunc afferò catum. Vide Vossium lib. 1. 
de Vitiis sermonis cap. 28.] De vocis 
etymo vide qu» commentantur Cobar- 
ruvias, Ferrarius, et alii. 

Raturus, in Gloss. iElfrici, Raet, id 
est Mus. 

Rvro, Eadem notione. Henric. de 
Knyhgton. ann. 1381 : Tanta agilitate 
ascender unt, ac si essent Ratones, vel 
spiritu aliquo vedi. [Elmham. in Vita 
Henrici V. Regis Angl. cap. 68 : Tan- 
dem murum Ratonumque carne* exoti- 
cas, magno comparata* predo, rapida 
ventri* voracità* in suam sallosam abys- 
sum devorat et receptat.] 

2. RATUS, prò Raptus. Vide Raptus. 
°8. RATUS, Alia notione. Concessio 

cannabinm sub Henr. I. reg. Frane, ex 
Chartul. S. Sulpit. Bitur. fol. 82. v : Ad 
fossatum faciendum, propter ipsos Ratos 
salvandos, dedimus septem solido*. An 
legendum est Rasos, Canalis, alveus ? 
Vide supra Rasa 1. 

LRAVA. Cenus coloris. Vide Ravus. 
IVAGAULUS, prò Rapocaulis, Caulis 
species, quae vulgo Choux rave, in Capi- 
llari de villis cap. 70. 

1 RAVALE, Destructio, subversio, qua 
decreto Judicis ob admissum crimen 
deprimi tur seu complana tur aedi fi cium, 
a Gallico Ravaler, Deprimere. Privile- 
gium Johannis de CastelJione Comitis 
Blesensis ann. 1265. prò Monasterio S. 
Johannis in Valleia Carnot. e Schedis 
D. Lancelot : Si contigerit casus, per 
quem deb et, secundum judicium dicto- 
rum Abbatis et Conventus, fieri Ravale 
seu destructio domus vel ali cu jus rei exis- 
tentis in aliquo dictorum locorum immu- 
nium et quitorum, ut dictum est, supra 
mandatum dictorum Abbati* et Conven- 
tus, auperficiem ligneam domus destruen- 
d*z, et super ficiem rei alter ius, de quibus 
fieri Ravale opporteret 7 tradent Preposito 
Camotensi... ad comburendum, et statim 
dictus Prepositus vel Ballivus dictam su- 
perficiem comburent extra terram dicto- 
rum Abbatis et Conventus, nec licet, nec 
licébit predicte nobili Comitisse, vel here- 
dibus suis 8ucce*8oribu* ejus, intrare (ali- 
quem) predictorum locorum prò f adendo 
aliquo Ravale, seu aliam justitiam quam- 
cumque. Vide Condemnare terram vel 
domum. 

• Ravager, prò Emendam seu mulc- 
tam exigere, occurrit in Charta ann. 
1404. ex Reg. feud. comitat. Pictav. 
Cam. Comput. Paris, fol. 119. v° : Je 
Guillaume Boneau valet, tien* etadvouhe 
à tenir... le droict de prandre et Rava- 
qer par droict de justice et juridiction, 
jusques à sept solz, six deniers, sur tou* 
ceulx, qui exploicteront en et è* choses et 
appartenance dudit lièu de Lago Ronet, 
sana le gre ou licence dudit Guillaume. 
Vide Stabil. S. Ludov. tom. 1. Ordinat. 



reg. Frane, pag. 128. ubi editum Reagier 
etRevaiaier ibid. pag. 288. Ravarat, Fus- 
tis species, apud Arvernos. Lit. remiss, 
ann. 1459. in Reg. 190. Chartoph. reg. 
eh. 200: Una boston autrement appetté 
Ravarat, selon le languaige du pays 
(d'Auvergne). 

RAVALLlS, Morbi genus. Lambert. 
Nerden in Tract. de Variolis, etc. ex 
Cod. reg. 6983. fol. 194. r* : Est enim 
qumdam specie* (variolarum et morbil- 
lo rum) qua* a quibusdam Ravalli* nomi- 
natur, et a quibusdam pasticus, et a qui- 
busdam blatess. 

RAVANNA. Tabularium Fossa ten se : 
Hi sunt, qui debent annuatim sacco* ad 
reponendum Ravanna* et le* hauron* 
biadi in grangia diete* Abbatim. 

5Ky Per Ravanna* inteli igo ventila* 
tiones seu ejectiones e frumento venti- 
lato, voce a vannus deducta ; et prò 
haurons corrigo hautons. Vide Hallo et 
Hauto. 

Ut minutiores paleas et frumenti 
purgamenta, Ravanna* dixerunt, ita 
nos tra ti bus Ravaille, prò minutis pisci - 
culis. Tract. MS. de Pise. cap. 65. ex 
Cod. reg. 6838. C. : Alium piscerà nostri 
Bogue-ravel appellant, quia sctlicet ca- 
piatur et vendatur cum piscibue, vulgo 
Ravaille appellati*, id est, minutis. Vide 
Ravania. 

* RAVANUS. [« Da ei tres Ravanos 
medianos cum ipsorum foliis. » (B. N. 
Ms. Lat. 10272, p. 277.)] 

RAUR, Ràupa, Exuvlae, spolium, fur- 
tum vel praedatio cu ius vis supellectilis, 
Germanis Raub, undè nostris Robe prò 
vestimento, et Rober et Desrober, prò 
furari, vestem vel quam vis supellecti- 
lem auferre, furari ; [nisi eas voces cum 
Ferrano deducere malueris a Latino 
Rapere ; quod etiam Carolo de Aquino 
magis arride L.] [** Vide Grimm. Gram- 
mat. Ling. German. tom. 2. pag. 19. et 
tom. 3. pag. 446.] Lex Alemann. Ut. 49 : 
Quicquid super eum cum Rauba vel arma 
tulit, omnia sicut furtiva componat. Le- 
ges Rotharis Regis Longob. tit. 5. 
[°° cap. 16.] : Si spolia ex ipso mortuo 
tulerit, id est, prò Raub componat sol. 80. 
FormulaB Parensales cap. 8 : Dum dice- 
ret, eo quod... ipsum ibidem inter fecisset, 
vel occidisset, et Rauba sua, caballos, au- 
rum et argentum, et drapalia exinde tu- 
lisset, vel deportasset. Et cap. 26 : Conti- 
gii quod cellarium, vel spicarium ves- 
trum in fregi, et exinde annonam, vel 
aliam Raupam in solido* tanto* furavi. 
Hinc eadem vox prò furto in Charta 
Petri Regis Aragonum ann. 1302. apud 
Guichenonum in Centur. 2. Biblioth. 
Sebusianae cap. 70 ; Prudenti** vestrss 
recepimus literas... continente* rapina*, 
Rauba*, violentia*, aliaque damna... irro- 
gata, etc. Vide Formulas Andegavenses 
cap. 29. 

3JHP Pro veste nostris Robe dieta pas- 
sim occurrit ; ac primum prò tunica 
virili. Acta S. Yvonis MSS. : Apparatu 
Raubarum Persicarum... deposito, vilem 
habitum sum si t. Adde Processum de 
Vita ejusdem S. Yvonis tom. 4. Maii 
pag. 546. Testamentum Johan. Comitis 
Claromontis ann. 1340. apud Baluz. 
tom. 2. Histor. Arvern. pag. 817 : Lega- 
mus Stephano vayleto et chambrerio nos- 
tro... méliorem fiaubam nostrani. Vide 
Testamentum Roberti III. ibid. pag. 
807. aliud Bernardi de Turre ibidem 
pag. 571. aliud Guidonis de Turre ibid. 
pag. 616. cujus locus exstat in voce Ca 
mallotus ; Limborchium lib. Sentent. 
Inquisit. Tolos. pag. 66. 123. Testamen- 
tum Guigonis Episc Casin. ann. 1345. 



30 



RAU 



BAU 



RAU 



apud Marten. tom. 1. Oollect. Ampi. col. 
ll80. Testamentum Guìllelmi viceco- 
mitis Narboneos. apud eumdem Mar- 
ten. tom. 1. Anecd. col. 1633. Statuta 
Ecclesia Anic. ann. 1267. tom. 2. eorum- 
dem Anecdot. col. 485. Pro muliebri 
quoque vestimento in Statutis Genua 
lib. 8. cap. 5 : Possit uxor viro mortuo 
habere de bonis viri Raubam nigram, etc. 
Adde lib. 2. cap. 17. Testamentum Bea- 
tricis de Alboreya Vicecomitissa Nar- 
bon. ann. 1367. apud Marten. tom. 1. 
Anecdot. col. 1524 : Item legamus eidem 
Monasteri*), seu Conventui, unam Rau- 
bam nostrani deauratam prò altari dictm 
Ecclesie. Mox recurrit ead. col. Procla- 
mano Gonsilil Massll . sub flnem saculi 
xin. ex Schedis D. le Fournier : Nulla 
domina de cetero portet in Raubis suis, 
etc. Pluries occurrit ibi. Miracula MSS. 
Urbani V. PP. : Timens ne ipsam derau- 
baret.quia erat in bono statu de Raubis 
suis. Vide Roba. 

| Rauba, Quodvis tegmen, ut expo- 
nunt viri docti. Processus de B. Petro 
Luxemburg. tom. 1. Julii pag. 590 : Nec 
poterai pati, nec sustinere, 'quod Rauba 
esset super dictam tibiam. 

1 Rauba., Supellex quavis, ut Roba 
suo loco. Statuta Massi I. lib. 8. cap. 28 : 
Deeernimus observandum, quod quilibet 
autoritate sua possit clauaere portas do- 
mus sum suo inquilino, omniaque ibi in- 
vecta et illata a dicto inquilino, si volue- 
rit, sibi obligata retinere prò mercede 
dictm domus ab ilio inquilino sive con- 
venta.,. Similiter liceat illi retinere Rau- 
bam ibi illatam, quando forsitan inde 
recedei, vel exibit, aut recedere volet dic- 
tus inquilinus. Testamentum Rogerii 
Yicecomitis Garcasson. ann. 1150. in 
Probat. nova Hist. Occitan. tom. 2. col. 
531 : Raymundo Trencavello fratri meo 
mando et valde prmcipio, ut donet Rer- 
nardm Vicomittssm uxori mete X. M. 
solidorum Melgoriensium, et medietatem 
mese Raubm, excepto auro et argento, vi- 
delicet pannorum, mantellorum, tapetio- 
rum, filtrorum et omnium horum simi- 
lium. Statuta Genuensia lib. 4. cap. 17 : 
Non possunt fieri loti sine licentia Sena- 
tus sub poma scutorum centum et omis- 
sione Raubarum seu rerum positarum 
ad lotum, etc. Gberti Cancellarli Anna- 
les Genuens. lib. 2. apud Murator. tom. 
6. col. 304 : Et quum %n medio galea es- 
sente vetitans ut nastri non acceder ent. ne 
forte Raubas portar ent, statim quidam 
Pisanus armatus extraxit de capite suo 
elmum, etc. Iidem Annal. Ogerii Panis 
lib. 4. eodemtom. col. 392 : Comes autem 
Syracusim cum sua baronia de civitate 
exeuntes, aperlis portis, multos Pisanos, 
qui in terra erant, et totam Raubam 
eorum, vexilla et tentoria et arnixium 
totum ceperunt. Huc revoca ri possunt 
veteres Formula Andegav. art. 29 : 
Veniens homo, nomen illi, aput (aut) 
f emina, nomen illa, qui fuit conjux Ma 
quondam germanus illius, ante venera- 
bile vir illi Abbate, interpellaverunt homi- 
nem, nomen ilio, quasi servitium qui 
fuerunt iprius illi, quondam post se habuis- 
sit commandatas, hoc est, illam rem, qui 
illi adprmsens oderai, et ìioc totum for- 
tiier denega bai. Ini errog aver uni ipsius 
illi, se (si) habébat homines qui de pre- 
sente fuxssenl, et vidùssent quando ipsa 
Rauba ipsi illi et illi commandasset. Hic 
in tei ligi debet qualibet res mobilia, qua 
commendava seu apud aliquem deponi 
potest, sicque non male depositum inter- 
preta tur Mabillonius tom. 4. Analect. 
pag. 250. et in Supplemento Diplomati- 
ca pag. 82. 



T Rauba Lecti, Quivis lecti ornatus, 
instructus, ut stragulum, linteum, etc. 
Consti tu tiones Frederici Regis Sicilia 
cap. 58 : Nulli omnino curialium... licere 
decrevimus mataratia et alias Raubas 
lectorum... patrono invito accipere. Tran- 
sactio in ter Abbatem et Monachos Cras- 
senses ann. 1351. ex libro viridi fol. 53 : 
Quando mittentur aliqui Claustrales Ca- 
nnone, ut ibi resideant prò sociis cum 
Priore, dominus Abbas aicti monasterii 
habet fdabitj eis duo ammalia, videlicet 
unum prò persona sua et aliud prò Rauba 
lecti et aliis rebus dicli Monachi portan- 
dis ad dictum Prioratum de C amone. 
Haud satis scio an eadem notione ibi- 
dem : Lavandarius tenetur lavare bis in 
qualibet settimana Raubam Conventus 
et singulariorum de eodem et familim eo- 
rumdem. Linteum quodvis videtur esse 
intelligendum. 

1 Raub^e jEstivales, vel Hyemales, 
Vestes qui bus Dalphini proceres ac fa- 
mi li ares suos donabant astate vel 
hyeme. De hls fusius agitur in Ordina- 
tane Humberti II. tom. 2. Histor. Dal- 
phin. pag. 315. Vide Roba. 

1 Raub^ Papales. De iis raubis esse 
dicuntur Papa ministri, et familiares, 
quod alias suis familiaribus Principes 
raubas distribuerent certis anni festivi- 
tà ti bus, ut infra dicitur in Roba. Frag- 
mentum libri, cui titulus Memorabilta 
Humberti Pilati, tom. 2. Hist. Dalphin. 
pag. 622 : Die Martis ante Pentecostem, 
18. die Maii fan. 1344./ dedit Papié cas- 
trum Avisani, et complevit cum eo fac- 
tum de Romanie prò medietate jurisdic- 
tionis dictm villss... tunc existentibus cum 
Domino, in dicto compromesso, Henrico 
de Turre et Petro de Neyriaco Notariis 
juvenibus, qui, licei invili, iverant Avisa- 
num et fecerant sundicatum, et nullo alio 
de Consilio vel famulatio Domini exis- 
lente cum eis, et illi fuerunt de Raubis 
Papalibus tunc retenti. Gualvaneus 
Flammeus apud Murator. tom. 12. col. 
1004 : Et ut vicecomites haberent causam 
standi in pace cum Ecclesia, Johannes 
Papa dedit episcopatum Novariensem 
Johanni Vicecomitx Ordinario Ecclesia 
majoris, Vercellinum supradictum rece- 
pii ad Hobas Papale*, et plures ex Vice- 
comilibus fecit Ordinarios Ecclesia ma- 
joris. 

1 Raubas Scutiferorum, de quibus 
esse dicebantur Scutiferi, qui Raubas 
accipere solebant ab iis, quorum erant 
Scutiferi. Testamentum Guidonis Car- 
dinalis de Bolonia ann. 1372. apud Ba- 
luzium tom. 2. Hist. Arvern. pag. 182 : 
Item cuilibet aliorum Scutiferorum, qui 
sunt de Raubis Scutiferorum, et mecum 
rezident, (lego)... qumquaginta florenos 
auri. 

1 Ad Raubas sui corporis aliquem te- 
nere, Alicui raubas, ut ministro vel fa- 
miliari distri buere, nisi me fallo. Pac- 
tum ann. 1306. tom. 2. Hist. Dalphin. 
pag. 125. col. 2 : Item promittit ipso Jo- 
hannes (Comes Vapincensis) quod ipsam 
Rolletum (Domimi m de Intramonti- 
bus)... tenebit ad Raubas sui corporis, 
quandiu ipse Rolletus fuerit in humanis. 

R aubare, Furari, pradari, Rauben 
German, [vel Rooben : quod ipsum ex 
Latino Raperò, inquit Vossius lib. 2. de 
Vitiis serm. cap. 25.] Dérober Gallis. 
Pactus Legis Salica cap. 20. J 10. cap. 
84. J 8 : Si quis in via alterum adsaliertt, 
eteum Raubaverit, etc. Tit. 64 : Si quis 
alicui de manu aliquid per vim tulerit, 
et Raubaverit, et expoliaverit, etc. Jaco- 
bus I. Rex Aragon. in Gonstitutionibus 
Catalani» MSS : Statuimus, quod nullus 



homo capiat vel per se, vel per alium, nec 
Raubet, nec Raubari faciat aliquem ho- 
minem de genere Laicum, vel Ulericum, 
nisi eum aquindaverit antea per quinque 
dies, etc. [Regimina Padua apud Mura- 
tor. tom. 8. co). 436 : Steterunt circa.., 
depredando et Raubando villas Pedeven- 
de. Epistola Petri Episcopi Valon. ad 
Massilienses ann. 1357. e Schedis D. le 
Fournier : Quamplures villas et castra 
una cum complicibus suis Raubaverunt 
etdestruxerunt.]Viàe Leges Alfonsinas 
part. 7. tit. 13. De los robos, [et infra Ro- 
dare in Roba.] 

Raubaria, Furtum, in Convention!- 
bus inter Carolum I. Comitem Provin- 
cia, et Arelatenses ann. 1251. art. 22. la 
Statutis Venetorum ann. 1242. lib. 5. 
cap. 17. in libro Promissionis maleficii 
ibidem cap. 9. et in Foris Beneharnensl- 
bus non semel. Scribit Catellus in Ar- 
chiepiscopis Narbon. pag. 788. exstare 
Chartam anni 1155. in Tabulano Eccle- 
sia Narbon. qua Dominus Fontis-Jocosl 
dimittit jus, quod sibi hactenus asse- 
ruerat in bonis mobili bus Archiepiscopi 
demortui, qua in castro Fontis Jocosi 
reperiebantur, simulque fructus omnes 
Episcopatus intra districtum ejusdenx 
castri ; quod quidem jus Raubarim no- 
mine Ibidem donatur. Ita injustam ho- 
norum Archiepiscopi usurpationem sua 
vera nomenclatura donar! patiebantur 
usurpatores ipsi. Vide eumdem pag. 
590. 638. 881. (Raubaria et deprmdatio, in 
Statutis crimìnalibus Saona, in quibus 
integrum caput 20. est de Raubaria et 
depredatane restituendo: et punienda. 
In corpo re capitis indiscriminatim seri- 
bitur Raubaria vel Robaria. Vide Roba.] 

Raupa, Idem quod Rauba. Marculfus 
lib. 1. form. 37 : Quasi homo ille... eum 
in villa, nulla movente causa, adsalisset, 
et eum graviter livorasset, vel Raupa sua 
in solidos tantos eidem tulisset, etc. Form. 
38 : Visus est denegasse, quod nec ipse 
ipso servo fugitivos pedes, nec Raupa sua 
post se nunquam recepisset, etc. Infra : 
Quod suprascripto servo ilio memoratus 
ille pedes fugitivos una cum Raupa sua 
in solidos tantos post se nunquam rece- 
pisset. [Quibus locis Baluzius scribit 
Rauba ; vestes autem Intel ligunt Ludo- 
vicus de la Cerda Ad versar, sacrorum 
cap. 122. Vossius lib. 2. de Vitiis serm. 
cap. 16. et alii.] Formula vett. cap. 51 : 
Fuit judicatum, ut illam leudem, ut lex 
erat, ipsi lui solvere deberet ; quod ita in 
presenti fecit, et servum suum nomine 
illum vel aliam Raupam ipse Me prò illa 
leude, ipsi lui, vel conjugi sum illi, in 
quod eis bene complacuit, dedit. [Gas- 
se n di Notitia Eccl. Diniensis ad ann. 
1420. pag. 120 : Promisit dare unum lec- 
tum et unam Raupam de blanquetQ. Ca- 
tharina vidua Rostagni Neveni promisit 
unam Raupam de bianco. Charta ann. 
1483 : Petit licentiam habitum seu Rau- 
pam album nostri monasterii S. Victoris 
( Massi \.)relinquendi. Testamentum ann. 
1522. ex Archivo ejusdem S. Victoris: 
Necnon uxori sue suos vestes, Raupas et 
subindumenta quecumque, tam festivalee 

?uam quotidianas, etc. Rursum occurrit 
n Actis SS. Maii tom. 4. pag. 199. Junii 
tom. 5. pag. 667. et alibi.] Charta Hispa- 
nica ara 1060. apud Anton, de Yepez la 
Chronico Ordinis S. Benedicti tom. 5. 
pag. 435 : Sex vero boves, idem vacm 30. 
pecora promiscua, de Raupa siquidem, 
Galnapes 2. 4. plumacios, literius 3. yza- 
nes 2. lenirò» de leno 8. duos etiam puree 
desabanes, etc. [In hac Charta non ves- 
tis solum, sed et alia supellex intelli- 
genda est.] Somnerus has voces a Saio- 



RAU 



BAU 



RAU 



31 



nlco deducit, reaf, vestis, spolium, ra- 
pina, unde reafian, spoliare, rapere, 
auod nostri dixerunt Raubare. Wende- 
nus a Theutonico Rooven, spoliare, a 
roof, spolio, seu lana detonsa de ovibus. 
Vide Roba. 

* RAUBILLERIUS, Cui robarum custo- 
dia commfssa est. Vide in Raub. Inqui- 
sii ann. 1268. in sched. Pr. de Mazau- 
aues : Dtxit quia ipse stetit prò Raubil- 
lerioper unum annum. 

T RAUGARE, Balbutire, balbum esse 
aut blaesum. GÌ ossa Lat. Graec. : Rauco, 
TpavXt^c». Alise Gr. Lat. : TpavX^w, Balvu- 
eto (Balbutio) Rauco. Vide Rancare. 

1 RAUCARI, Raucum esse. Glossa Lat. 
Graec. et Graec. Lat. Raucor, Raucus 
sum, BpaYYifc. Vide infra Raucire. 

1 RAUG£DO, Amputatio vocis, Isidoro 
lib. 4. Orig. cap. 7. vel impurità* , ut ad- 
di t Joh. de Janua. 

° Richalmi abb. Spec. vali. lib. Beve- 
lat. apud Pez. tom. 1. Anecd. part. 2. 
col. 882 : Eadem nocte ad vigilias audivi, 
quod dixit iterum unus dsemon ad alium % 
ut f acerei mihi vocis Raucedinem. Qui 
respondit ; non possum ? quia deest mihi 
occasio, qum est in/latto ventris. Vide 
mox Raucitudo. 

1 RAUCIDUS, Raucidulus, Aliquantu- 
ìum raucus, qui etiam Rauculus dici tur, 
eidem de Janua. Raucidulus occurrit 
apud S. Hieronym. lib. 1. Epist. 16. 

RAUCIUO. Chartula plenariae securi- 
tatis sub Justiniano, apud Brissonium 
lib. 6. Formul. : Falce missuria valente 
siliqua aurea una, cupo uno, Raucilione 
uno, orcas olearias valentes siliqua una 
semi» argenteas, etc. An legendum Bau- 
cilione f Vide Baucalis in Rauca 1. 

1 RAD CI RE, Esse vel fieri raucum, 
Joanni de Janua ; Etra enroué, in Glos- 
sis Lat. Gali. Sangerman. .Glossa Gr. 
Lat. : BpotyxiaCa), Irraucio, Raucio. Ali» 
Lat. Graec. : Raucio, ppaYYtdcfr>. Hujus 
meminit Priscianus lib. io. sub finem, 
ubi illud refert Lucilii : 

Raueuro tragicua qui carmina perdi! Orette. 

Vide Raueari. 

JRAUCISONUS, Raucus. Raucisonm 
ss, in Actis SS. Maii tom. 5. ubi de 
vener. Ezone. Vox nota Lucretio et Ca- 
tullo. 

1 RAUCITARE, Rauca m vocem edere. 
Vocibus Raucitans dentibusque conten» 
dens, in Actis S. Winebaudi Abb. tom. 
1. A òri li s pag. 575. 

* RAUCITUDO, Raucitas.Convent. Ver- 
nens. tom. 9. Collect. Histor. Frane, 
pag. 810 : Preces nostrss,... qum crudis 
camibus fratrum nostrorum gravatm 
Raucitudinem acceperunt, nullam so* 
norilatem vtrtutum habentes. Vide Rau~ 
citare. 

°RAUDERIUS, Roderius, Joculator, 
cavillator, ut videtur, a Gallico Rauder, 
Jocari, cavillar! ; unde Rauderie, Cavil- 
latio, faceti». Inventar, ann. 1491. in ter 
Probat. tom. 4. Hist. Nem. pag. 55. col. 
2 : Preisentibus Guillelmo Noemi, Raude- 
rio, domino Petro Serezi, locumtenenti 
domini viguerii. Comput. ann. 1505. ibid. 
pag. 80. col. 1 : In processione generali 
ad causam infirmitatis Anthonii de Croux, 
Roderii et trompetee villa* , etc. Lit. remiss, 
ann. 1455. in Reg. 187. Chartoph. reg. 
eh. 257 : Le suppliant non pas par mal 
courage, mais en soy cuydant Rauder et 
esbatre, etc. En bourdant et Raudant, etc. 
Alise ann. 1458. in Reg. 182. eh. 8 : Au- 
quel lieu avoit une jeune lille à marier, à 
taquelle le suppliant se Rauda de parol- 
ìes sans nul mal. Après qu'ilz eurent tous 
soupé et joué et Raudé les ungs avecques 



) 



les autres, in alila ejusd. ann. ibid. eh. 
77. Ali» ann. 1458. ex Reg. 188. eh. 85 : 
Icéllui Cheminart dist au suppliant par 
maniere de Rauderie telles parolles, etc. 
Rebais, eodem intellectu, in Lit. remiss, 
ann. 1407. ex Reg. 161. eh. 389 : Gilot le 
Vasseur dist publxquement par maniere 
de Rebais, moquerie et desrision, etc. 
Porro suum unaquaeque civitas Jocula- 
torem habuit, qui ludis publicis prae- 
erat, prò variis locis variis nominlbus 
appellatus. Vide supra Abbas lattiti**. 

f RAUDUM, 'AvÉpYourrov, in Glossis Lat. 
Graec. et Graec. Lat. Infra : Rudus, pfi- 
Xoc f X&lta, xa\ x«Xxoc àvépyaa-ro;, xa\ ytjc 
<Twp6;. Festus habet : Rodus vel Raudus 
sigmficat rem rudem et imperfectam ; 
nam saxum quoque Raudus appellant 
Poetse, ut Attius, etc. Notum est Rudus 
hac significa tione. 

RAVjB, id est noxium. Paplas. 

* RAYEGNANUS, Moneta Ravennaten- 
sis species. Gbarta ann. 1200. apud Mu- 
ra tor. tom. 4. Antiq. Ital. med. sevi col. 
874 : Et nec aliud debent Ferrarienses 
dare Ravennatibus prò datio salis, nisi 
tantum tres soldos parvorum prò cente- 
nario salis, et duos Ravegnanos prò cor» 
bibus. 

RAYERE, Ravescebe. Vide Ravus. 

. RAVETA, Nani semen, unde oleum 
exprimitur, Gallis Navette, Normannis 
Nabette. Gbarta ann. 1406. e Tabularlo 
S. Vandregesili tom. 1. pag. 288 : Tho- 
mas Damours Presbiter, Aector.... confes- 
sus fuit se debere et legitime teneri reli- 
giosis et honestis viris Abbati et Conuentui 
monasterii S. Vandregisilli.... in sum- 
mam unius boiselli Ravetarum, ratione et 
ad cauéam cunctarum decimar um. quas 
ipse Rector authoritate sua in dtversis 
locis dictis religiosis spectantibus perce- 
perat. Vide Ravitia. 

oe RAUGRAVIDS. Vide supra Comes 
Hirsutus in Comes et Pfeffing. ad Vi- 
triar. lib. 1. tit. 17. tom. 2. pag. 601. 

1 1. RAYIARE, Joanni de Janua, Rau- 
cum esse vel fieri ; unde Raviatus, raucus, 
et Raviatio, raucitas. Plauto dici tur Ra- 
vire, ad ravim usque clamare. Hinc in 
Glossis Isidori : Ravit, ravie loquitur, vel 
rauce, ut emendandum censet Vossius 
de Vitiis sermonis lib. 4. cap. 19. sed a 
Ravis fingi potuit Ravie, ut Rava vox 
apud Festum. 

1 2. RAYIARE , prò Rabiare , ut Ra- 
viosus, prò Rabiosus. Glossa Lat. Graec: 
Ravio, \\><j<jG). Raviosus 2 XutocóSvjc. Aliae 
Gr. Lat. : Auo-aft, Ravio, furio. Auo-o-ft- 
&qc. Raviosus, rabidus, rabiosus. Vide 
Rabiare. 

» RAYIDUS, Subniger. Mirac. S. M. 
Magda!, de Pazzis tom. 6. Maii pag. 881. 
col. 1 : Ego per annum inlegrum colore 
albo et Raviao, qualis est sancite habitus, 
me vestire (promitto). 

° RAYINALE, Ager ravinellis seu napis 
consitus. Stat. Taurin. ann. 1860. cap. 
188. ex Cod. reg. 4622 A : De custodiendis 
rapis et Ravinalibus per camparios. Item 
quod omnes campami debeant et tenean- 
tur custodire, tam rapas quam Ravinel- 
las. et csetera bona et fructus. Vide supra 
Rabina. 

1 RAYISELLUS. Vide infra Ravus. 

1 RAVITIA. Naporum patina vel folla, 
ab Italico Raviccie, quod idem signifi- 
cai. Chronicon Bergomense ad ann. 
1898. apud Murator. tom. 16. col. 878 : 
Interfecerunt Mariolam.... in uno campo, 
ubi recolligebat Raviliam. Vide Raveta. 

1 RAULÉENUS, Equus, idem qui infra 
Runcinus. Inventarium ann. 1880. ex 
Archi vo S. Victoris Massil. : Inventa 
sunt XLIX. equa* ferratm, portantes, qua- 



tuor annorum et ultra. Item plus tres 
runeini, alias Raulheni. Item XX. pulU 
masculi, etc. 

1 RAUNATUS, Congestus, coagmenta- 
tus> ab Italico Raunare, Gogere, con- 

8 regare. Joh. de Bazano in Chronico 
[utin. apud Murator. tom. 15. col. 574 : 
Apparuit Ravenne* monstrum in iis inau- 
dttum partibus, una balena.... De sui* 
camibus Raunatis fecerunt oleum in 
maxima quantitate. 

1 RAUftCIONARE, Pecuniam per vim 
extorquere. Gali. Ranconner. Li terse Ri- 
cardi II. Reg. Angl. ann. 1877. apud Ry- 
mer. tom. 7. pag. 164. col. 1 : Item, quod 
dictus Episcopus contro Deum, et ratio- 
netn et teges regni, fecit Rauncionare et 
recipere argentum de Matheo de Gourney 
.... et quam pluribus aliisj qui in guem* 
\psius avi nostri cantra immicos suos stre- 
nue laborarunt. 

RAY0LA, Rabula, clamosus. Warne- 
rius MS. in Gaprum Scottum Poetam : 

Ante Mirai peoem geatabat Rarola pellem, 
Ante Pellet capra tefmina retro nigra. 

Infra : 

Sic incompoeitmn quam ferrea IUtoU ▼eraum. 
Ibidem : 

Etne memor nonun Moriaht modo ReroU Scotte f 

Ita in MSS. codicibus Symmachi legi 
notat Juretus ad lib. 8. Epist. 28. 

° Nostri 8 Ravoille, Rana vel bufonis 
species. Lit. remiss. ann. 1456. in Reg. 
187. Gbartoph. reg. eh. 6 : Avecques lui 
couchoient nu à nu crapaulx, Ravoilles, 
mourons , lisars et autres bestes veni' 
meuses. 

RAUPA, Vestis, suppellex, etc. Vide 
Rauba. 

* RAUSARIUS, Gali. Roseau. [a Pro 
11. duodenis de Rausario prò cabana 

mule » (Art. Histor. de la Gironde, 

T.22. p. 426. )1 

1 RAUSAT0R, Raptor, a Rausus, de guo 
mox. Synodus Composteli, ann. H14. 
can. 19. Inter Conci l. Hispan. tom. 8. 
pag. 824 : Ab hora nona Sabbathi usque 
in feriam secundam hora prima, nutlus 
sajo habeat licentiam pignorandi, nisi 
homicidas , latrones , scilicet violatore* 
virginum per vim, Rausatores et pro- 
ditores. 

1 RAUSCIRE, Ravire, Ad ravim usque 
clamare. Radulfus Cadom. in Gestis 
Tancredi apud Marten. tom. 8. Anecdot. 
col. 205 : Jam Rauscerat clamando, cum t 
etc. Vide Raucire. 

RAUSEA, Arundo, ex Gallico Roseau. 
Appendix ad Vitam S. Wlphranni Epi- 
scopi Senonensis, scriptam a Jona Mo- 
nacno Fontanellensi, num. 8 : Retnanse- 
runtque.... in medio locorum palustrium 9 
quss piena erant longissimis Rauseis vir- 
gultis. Vossius vocem hanc a Germanico 
Raus accersit, prò qua Belgae Riis di- 
cunt, quae sarmenta, sive surculos de- 
notai, [libro 2. de Vitiis sermonis, cap. 
16. ubi non legit substanti ve Rausea, 
sed adjective Rauseum, sarmentitium, 
scilicet virgultum , sicque legendum 
est.] 

* Nostris alias Rause. Stat. ann. 1852. 
in Memor. C. Cam. Comput. Paris, fo). 
122. r° ; Toutes taintures à draps sont 
deffendues à traire (du royaume) et toutes 
autres choses,qui sont à faire draps, si 
comme suif, Rause, chardons, etc. Rou 
in Lit. remiss. ann. 1456. ex Reg. 187. 
Chartoph. reg. eh. 6: Le suppliant... n'o> 
voit soubz lui que seulement ung peu de 
paille et estoit abryé de Roz. 

1 RAUSELLUS , Occitanis, Panis exi- 



32 



RAV 



RAY 



RAZ 



guus et oblongus. Vetus Ceremonìale 
MS. B. M. Deauratae : Item isto die qui- 
libet monachus mansionarius istius Ec- 
clesie debet recipere a Domno Deaurate, 
ultra panetti consuetum, duos Rauséllos 
calidos in prandio : et Prior claustralis 
recipit quatuor de predictis Rausellis, et 
prediclos Rauséllos superius nominato* 
debet solvere pancosserius qui facitpanem 
conventuale™ > 

1 RAUSTA Porci, Perna, Gali. Jam- 
bon. Vetus Ceremonìale MS. B. M. De- 
auratae : Et isto die Domnus Deaurate 
tenetur dare Conventui quatuor Raustas 
integras in ter omnes, et dividuntur de 
quatuor, in quatuor, eie, 

° Vel poti us Frustum carnis assatum , 
a voce Raustir , Prov. torrere, assare ; 
unde Raustida, turrestina, turrunda, in 
Glossar. Provine. Lat. ex Cod. reg. 7657. 
Vide Rostum. 

* RAUSTRUM, prò Rastrum, Candela- 
bri m ecclesiasticu m in modum rastri 
seu corona? in medio chori suspensum. 
Stat. MSS. eccl. Tuli. ann. 1497. fol. 66. 
v 9 : Si autem facere contemneret adve- 
niente festo (Innocenti um) suspenderetur 
cappa nigra in Raustro medio chori ; et 
tanaiu ibi maneret in illius vituperium, 
quandiu piacerei subdiaconis feriatis et 
pueris cìwri : et in ea re non tener entur 
nobis capitulo obedire. Vide in Corona, 
Hercia 2. et supra Rastellum 4. 

RAUSUS, Raptus. Goncilium Coya- 
cense ann. 1050. cap. 8 : Mandamus, ut . 
in Legione et in suis terminis, et in Gal- 
leria, et in Asturiis, et in Portugale tale 
sit judicium semper, quale est constitu- 
tum in decretis Adelfonsi Regis prò homi- 
cidio, Rauso, prò saione, aut prò omnibus 
calumniis suis. Charta Veremundi Reg. 
aerae 1070. apud Bivarium ad Pseudo- 
chronicon S. Maximi pag. 642 : Dicentes, 
quod habebant de illos grande damnum, 
et malefacturia in Ecclesias, et in mezki- 
nos, de prmdas, et disruptiones,et Rausos, 
et homicidios, et furtos, etc. Ubi Editum 
ransos. Charta Bermundi II. Regis aera 
1085. apud Anton, de Yepez in Chronico 
Ord. S. Bened. tom. 5. pag. 439 : Et in- 
super intra ipsos dextros non habeant li- 
centiam ingrediendi in eie, non sagiones 
de Reg e, non de Pontifico,.... non prò ho- 
tnicidw, non prò Rauso , nec prò ulta 
culpa, etc. Adde aliam Alfonsi VII. Re- 



gis ibid. pag. 427. aliam Fernandi Re- 

1081. tom. 6. pa u 
nique aerae 1162. tom. 7. pag. 25. Appen- 



gis aeree 



tom. 6. pag. 457. aliam de- 



dicis. 

3SHF Hi ne patet, quid signiflcet vox 
Rossis ve) Rosse, qua legitur in Diplo- 
mate Adelphonsi Regis Hispan. ann. 
1094. apud Marten. tom. 1. Collect. Am- 
pliss. col. 548 : Taliter ut non.... in istas 
her editate* merino, neque salone, neque 
prò Rosse, neque prò omecedio, etc. Res- 
tituerem Rauso, nisi etiam Rosse praefer- 
ret Scheda Domni le Fournier ad nos 
missa. Sed ut ut est de lectione, dubia 
non est significatio. 

• Charta ann. 1096. tom. 1. Probat. 
Hist. geneal. domus reg. Portugal. pag. 
8 : Nullum hominem non faciat Rausum 
in illa villa, et aver de illos burgueses ubi- 
cutnaue fuertt, sit salvum. Ubi furtum 
quodvis significare videtur. 

1 RAVULUS, Aliquantulum ravus seu 
raucus, apud Sidonium lib. 9. Epist. 18. 
Vide Ravus. 

•• RAVULLIUM, Forte Turfa. Abbr. 
Placit. ann. incert. Reg. Johan. Line, 
rot. 6. in Abbr. Placit. pag. 79 : Utrum 
ipsi majusjus habeant habendi copiam in 
prmdicto marisco de Widemore ad fodien- 
dum et falcandum et colligendum Ra- 



vullium reddendo per annum 1. den... de 
qualibet domo unde homo exit ad hoc fa- 
ciendum, etc. 

1 RAVUM, 'Aicoxexop.fjiévov , in Glossis 
Lat. Graec. Alias Graec. Lat. : 'Airoxexoji.- 
(ilvov, Ravum* abscissum. A Ravus, rau- 
cus, Ravum hoc esse puto, quod in iis- 
dem Glossis legatur Ravis, xóputa, fwvrj; 
aicoxoi™, vocis amputatio. 

| RAVUS, Kotpicóc, in Glossis Latino- 
Graec. In aliis Graec. Lat. : Kapiróc, Fru- 
ctus, Frumentum, Ravus, Frugis. Apud 
Festum ex Verrio flava frumenta, Rava 
explicantur. Hinc, ut videtur, -Reuma, prò 
frumentum nostris Glossatoribus. 

1 Ràvus, a rapere, Rapax vel fulvi co- 
loris ; unde invenitur, Lupa Rava ; et in 
utraque significatione convenienter dici- 
tur, Lupa Rava ; nam rapix est et fulvi 
coloris ; unde Ravulus, Ravisellus, ambo 
dimin. Dicitur Rava, ravss, talis color vel 
rapacitas, et Raveo, es, esse vel fieri Ra- 
vum, unde RavescOj inchoat. secundum 
Hugutionem et Papxam : et Rava dicitur 
niger color mixtus fulvo. Ita Johannes de 
Jan uà. Nota Latinis vox Ravus prò co- 
lore inter flavium et csssium, ut habet 
Festus ; at Ravus, prò rapax , praeter 
nostrum de Jan uà, qui dixerit, novi ne- 
minem. 

• RAUXONNjE Custos, Famulus a su- 
pel ledili vestiaria, Gali. Valet de gar- 
derobe. Testam. Caroli Andegav. ann. 
1481 : Jtem legavit dominus rex testator 
infrascriptis suis valletta custodite Rau- 
xonnss, sive Valete de gar derobe, pecunia- 
rum summas sequentes, etc. Vide supra 
Raubillerius. 

°RAXA, Adeps, Gali. Graisse. Stat. 
nova Cu man. cap. 204. ex Cod. reg. 4622. 
fol. 110. r° : Nemini apiziario... liceat fa- 
cere.... aliquos dupjilerios,... cum mixtione 
larexinm, pexm, seu Raxss. Vide mox Ra- 
xina. 

o RAXERE, Radere. Locus est infra in 
Raxoria. 

° RAXIA, ut supra Raxa, in Convent. 
Saonae ann. 1526. 

RAXINA, Eodem intellectu. Glossar. 
Provine. Lat. ex Cod. reg. 7657. Gresa, 
Prov. Raxina. 

RAXIUM, Panni species, Italia Raso. 
Ceremoniale Ambrosianum : Tum extra 
atrium Ecclesia equus albus Raxio Coo- 
per tus, stat paratus ad suscipiendum 
suum Pontificem, etc. Vide Rasum. 

© RAX0LLIA, Morbi genus. Vide infra 
Rosillia. 

1 RAXONERIUS , Advocatus. Statuta 
Vercell. lib. 7. fol. 175. verso : Ego Ra- 
xonerius sive Rationator Communis Ver- 
cellarum juro ad sancta Dei Evangelia, 
quod veniam bis in die et horxs consuetis 
ad palatium Communis, quando campana 
officialium pulsabitur. etc. 

• RAXORIA , Radula , qua raduntur 
mensurae annonaria?. Stat. Taurin. ann. 
1860. cap. 269. ex Cod. reg. 4622. A : Om- 
nes Raxoriss grani, salis, leguminum et 
omnium, quss raxentur in sexlario, emina 
vel aliis mensuris, sint rodtundm et reetm. 
Vide Razoira. 

• RAXUS, Mensura pannorum, in iis- 
dem Stat. 251 : De modo et mensura Ra- 
xorum. Item statulum est quod Raxi sint 
cubiti pannorum, de cmtero sint et esse 
debeant in Taurino ad modum et mensu- 
ram Raxorum civitatis. 

1 RAYDA, Incursio militaris, seu, ut 
hic su mi tur, Clamor excitans ad inji- 
ciendas manus in aliquem. Sententia 
lata ann. 1884. tom. 2. Hist. Dalphin. 
pag. 258. col. 2 : Ipsum debeat capere vi- 
vum vel mortuum et Curia nostra prrn- 
sentare, et si capere non poterit, vel ad 



eum capiendum se imbedllem vel non 
fortem reputaverit , Raydam seu cria- 
foras faciat, et moveat patriam contra 
eum. 

T RATE. Charta ann. 3. Henrici VI. 
apud Madox Formul. Anglic. pag. 145 : 
Ricardus habebit de prssfato Willelmo 
Skrene et haredibus suis quolibet anno, 
durante termino prssdicto, pannum stra- 
gulatum continentem xx. Rayes,et unam 
virgam et dimidiam panni coloris. Anglis 
Ray cloth, pannus est rudis, nondum 
tinctus, ut et Saxonibus Ray lana na- 
tivi coloris ; hic autem species est men- 
surae, cujus veram longitudinem igno- 
raraus. 

^ RAYMATUS, Coactus ad prò band um 
j us suum. Vide in Adramire. 

° RAYMONETUS, Moneta comitum To- 
losae. Vide supra in Moneta Baronum. 

°RAYSA, iter, ex Teutonico Reyse, 
iter ; unde prò expedi tione seu excur- 
sione militari usurpatur. Charta ann. 
1878. apud Pez. tom. 6. Anecd. part. 3. 
pag. 65. col. 2 : Quousque omnia damna 
proinde per nuntios, Raysas et alias vias 
contrada, quse rationabiliter possent de- 
monstrari, piene per nos ipsxs.... fuerint 
per soluta. Alia ann. 1879. ibid. pag. 67. 
col. 2 : Et omnia damna soluta, quse saspe 
dicti dominus Albertus episcopus, Petrus 
et Sazema per vias, nuntios, Raysas, aut 
alio quocunque modo perceperint, etc. 
Vide Reisa 1. 

1 RAZ, Pannus sericus spissior et ra- 
sus, Ital. Raso, Gali. Satin. Acta B. Fer- 
dinandi Infantis Lusitaniae, tom. 1. Ju- 
nii pag. 568 : Unum frontale de Raz. 

| 1. RAZA, Idem quod Raz, ut puto. 
Chronicon Tarvisinum apud Murator. 
tom. 19. col. 803 : Qua quxdem cum an- 
tenna lignea totum id diversorium sus- 
tentabatur, zalois de Raza, et mirabilibue 
tapetis stratum, et parietibus obsitum au- 
rei*, variis cum pictuns laboratis cum 
gemmis, margarittsque et pretiosis tapi- 
dibus insignilis. 

° 2. RAZA, Fossa, canalis, alveus, nos- 
tris Raze. Terrear. de Busseul ex Cod. 
reg. 6017. fol. 10. v° : Item medietatem 
parcerim ad quartum, prò quodam campo 
sito.... juxta Razam de Montsion. Lit. re- 
miss, ann. 1448. in Reg. 179. Chartoph. 
reg. eh. 328 : Jcellui Dinatfist clore le che- 
min,... et y fist f aire grane fossés et Razes. 
Alise ann. 1478. in Reg. 206. eh. 97: La 

suppliant apperceut Jehan del Roux, 

lequel avec ung pie remplissoit ung fosse 
ou Raze. Vide supra Rasa 1. 

° RAZEL, Panni species. Locus est in- 
fra in Repostero. Razis vero, Placentae 
?:enus, in Stat. pistor. Atrebat. ann. 
355. tom. 5. Ordmat. reg. Frane, pag. 
511. art. 14 : Doivent li wastelier qui font 
wastiaux, c'on dit Razis, au'il cuisent 
en leurs fourniaux, fair e oonnes den- 
rées etc 

1 &AZÈLLUS,Ratis,Gall. Radeau. Fun- 
datio Monasterii Saletarum ann. 1299. 
tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 91. col. 2 : 
Monachi et moniales et eorum successores 
libere possint de/fendere cum effectu ae- 
cendentibus et descendentibus navigia et 
Razellos per Rodanum in ripa, quantum 
protendunt eorum confines ; videlicet a 
rivo de Vez usque ad finem nemoris del 
Ver navigia aut Razellos applicent sive 
trahant, etc. Extractum computi ann. 
1321. eod. tom. pag. 160. col. 1 : Libra- 
verunt prò charreagio dicti Razelli, et 
ipso adducendo per aquam usque apud 
Lugdunum, ubi fuerunt XXI. homines t et 
steterunt per aquam per XIII. dies, quia 
pluries atterravit et distrinxit dictus Ra- 
zellus, inclusi* xxui. libris Vienn. Lug- 



REA 



BEA 



REA 



33 



duni prò exnensis farti* prò charreando 
et ascendendo superius Rhodanum et per 
Sagonam, usane ad domum Domini, ali- 
quam quantitatem dicti Rateili , qum 
mvitis nautia et ductoribus dicti Ra- 
teili propter ahquatn disjunctionem cor- 
ruerat , propter impetum aquarum. 
Charta ann. 1309. tom. 1. ejusd. 
Hist. pag. 98. col. 2 : Ilem unum 
fustum, quod vocatur Rondellum, quod 
ponitur m late/re Razelli , si sit de 
duobus tysis aut plus, debet sex denarios. 
Charta Huraberti Dalphini ann. 1848. 
apud D. Secousse tom. 3. Ordinat. Reg. 
pag. 284. num. 12 : Cum dicti Sacrista et 
Capitulum Ecclesim (de Romanis) prm- 
dictm dicant et asserant se habere.... cer- 
tum tributum a ducentibus seu transeun- 
tibus Razéllos fast te seu lignorum supra 
flumen Isarm ; videlicet remos proprios, 
quibus dicti Rasetti reguntur, eie. Vide 
Radellus et Rasellus. 

1 RAZOIRA, Idem quod supra Rasoria, 
Radi us, quo raduntur mensur» frumen- 
tariae, Gali. Racloire. Statuta Massil. lib. 
8. cap. 14. { 2 : Razoirm, cum quibus ra- 
detur, sint Ugni de favo deuze, et ejus- 
dem ponderis 9 et cum Razoira hujusmodi 
per cut ia tur seu fiat dictus ictus emendo 
et vendendo, et ille ictus fiat non in fer- 

raturis eminse, sed Inter eas qum 

eminse, et Razoirm sint signatm signo com- 
muni*. 

* RAZONAMENTUM , Praestatio, qua 
ex Jure debetur; unde Razonare, illam 
erigere. Ghartul. Celslnian. eh. 485: 
Domnus Geraldus Longdosus decanus de 

Abulnaco fecit placitum cum Petro 

quondam Éoiolo de Abalnaco et Bernardo 
filio ejus de omnibus Razonamentis, qum 
in domo vel obedientia seu in ecclesia )to- 
zonabant, et ut omnia, qum ibi Razona- 
l>ant, sine aliqua retinentia dimitterent. 
Vide supra Rationamentum. 

° RAZUS, Mensura annonaria ; Razat, 
in*Charta ann. 1340. ex Reg. 72. Char- 
toph. reg. eh. 217. Terrear. S. Maurit. in 
Foresto ann. 1472: Tenetur solvere qua- 
fuor Razos avenm. Vide Rasum 1. 

1 RAZZA, vox Italica { Genus, Gali. 
Race. Chronicon Tarvisinum tom. 19. 
Muratorii col. 821 : Ad numerum decem 
millium equorum, non de Alemannia, 
Hungaria vel Valachia, sed de Apulia 
tantum ; nunquam enim sunt visi tot 
nobiles, et tot equi hujuscemodi Razzm. 

* REABBATARE. Vide infra Realbatare 
et supra Rabatere. 

* REACAPITARE,apud Occitanos alios- 
que dicitar vassallus, qui certam pecu- 
nia summam, quam Reacapte vocant, 
domino praestat prò obtinendo feudo 

S aterno, quasi illud iterum ab eo emat. 
harta ann. 1232. in Reg. Tolos. pag. 
145 : Raymundus D. G. comes Tolosa 
hàbuit et tenuit se prò bene pagato de W. 
de Brugeriis et de Raymundo W. fratre 
suo, de illis centum soltdis Tolos. de Rea- 
capte, quo» ei debebat prò morte Arnaldi 
Cuillaberti eorum patrie qui fuit, scilicet 
prò illis honoribus de Ponte pertusato, 
quos ipsi tenebant et eorum pater feuali- 
ter apud Pontem pertusatum de eodem 
cornile. Transact. ann. 1401. tom. 1. Cod. 
Ita!, diplom. col. 680 : Quod castrum 
eeu locum idem dominus Odo Reacapi- 
tare habebit ; et inde ab ipso cornile (Sa- 
baudi») tenere in feudum. Vide supra 
Rachatamentum et infra Retroaccapi- 
tum. 

* REACATARE, Redimere, Gali. Rache- 
ter. Lib. nig. episc. Garnot. ad ann. 
1280: Miletus de Nealpha armiger, qui 
volebat nobis facere homagium prò feudo 
Roberti de Bellomonte militis, aixit quod 



Reacataverat medietatem et quintam par- 
tem dicti feodi f et vult Reacatare resi- 
duum. Vide supra Rachetare. 

REACCAPITUM. Vide suora Accaptare, 
[et infra Retroaccapitum.J 

* REACCESSARE, Advenire ; nam dici- 
tur de rediti bus, qui conventione facta, 
advenire possunt. Libert. Brager. ann. 
1834. in Reg. 70. Chartoph. reg. eh. 330: 
Dominium directum super redditibus 
Reaccessantibue pene» pnmum dominum 
remanebit. 

T REACCIPERB, Reciperé. Chronicon 
Anglic.Thomae Otlerbourne pag. 261 : In 
proximo foret venturus ( Ricard us Rex) 
cum magnificentia et gloria Reaccipere 
sibi regnum. 

REACCROPUM, Struis frumentariae 
seu annonaria? summitas : a Saxon. 
hreac, i. strues,et crop, summitas. 
Ita in cód. Regio legum MS. apud Spel- 
eo ann um. 

* REACHETUM, Redemptio, idem quod 
supra Rachatamentum. Charta ann. 
1355. tom. 8. Cod. Ita!. Diplom. col. 
1035: Promittimus solvere. .. tria millia 
Beuta auri vel circa, videlicet id quod ei 
debetur supra dictam summam super cas- 
tro de Joannages, ex causa Reacheti ip- 
sius ; et quatuor millia florenorum auri, 
ex causa Reacheti vel retractu castri de 
Aveneriis. Eadem leguntur in Ch. ann. 
1376. ex Memor. D. Cam. Comput. Paris, 
fol. 172. v«. Alia ann. 1860. in Reg. 87. 
Chartoph. reg. ch. 279: Quod molendi- 
num Guillelmus Richardi miles, diu est, 
emit sub conditione Reacheti seu reemp- 
t ioni 8 a dilecto fratre nostro comite Sa- 
baudi se. Vide Racket um. 

1 READJ0RNARE, In jus iterum vocare, 
Consuetudines Furnenses ann. 1240. ex 
Archivio Capituli S. Audomari : Quicum- 
que adjomatus fuerit, et prima die non 
aenerit, Readjornari debet ad secundam 
diem. Vide Adjornare 1. 

1 READJUSTARE Mensuras, pondera. 
Iterum justa facere, ne majora sint vel 
minora iterum ad esemplar exigere. 
Charta prò Burgensibus Saciaci Dicece- 
sis Autissiod. ann. 1236 : Condictum 
etiam fuit et insertum, quod Baillivus 
noster...mensuras biadi, vini, libras, pon- 
dera et alias omnes mensuras, quoties- 
cumaue et guandoque volet, capi faciet et 
Read j ustori ; et itti qui injuslas mensu- 
ras habuerint , domus nostrm Baillivo 
emendabunt, et de emenda satisfacient ei 
secundum delieti quantjtatem ; et UH qui 
justas mensuras habuerint^ Readjusta- 
tione facta, suas quitas continuo reporta- 
bunt. Vide Adjustare et Ajustare. 

* READSIGNUM , Lustratio, recensio ; 
unde Readsignare. Recensere, Ital. Ras- 
segna et Rassegnare. Stat. antiq. Flo- 
rent. lib. 1. cap. 10. ex Cod. reg. 4621. 
fol. 16. v* : Quiltbet notariue ad Readsi- 
gna vel Readsignandum deputatus per 
aliquem ex tribus rectoribus forensious 
communis Fior enti se y debeat intra orto 
dies a tempore quo suum officium intra- 
bit, approbari. vide supra Rasigna et 
infra Éeasignatio. 

1 READVISUS. Qui de re aliqua iterum 
censuluit, delibera vi t, ex Gallico Avis, 
Consili um, et iteratlonis particula Re. 
Litigium de homagio marchionatus Sa- 
luciarum inter Ofnciales Regis Franco- 
rum et Ducis Sabaudi» ann. 1485. apud 
Gotofredum in Observationibus ad Hist. 
Caroli VIII. pag. 497 : Officiarii Sabau- 
dim... dixerunt, quod... partidpato Consi- 
lio inter se ipsos Readvtsi deliberaverunt 
et concluserunt, quod, et e. Alias nostris 
Ravisé dicitur Mutatus sententia : quse 



signiflcatio prolato loco minime con- 
gruit. 

1 READUNARE, Iterato conj ungere, 
reconciliare. Synodus Pistensis cap. 4: 
Facientes illa... a contesti Ecclesim et a 
Christianorum societate separati sunt, 
nisi per dignos pcenitentim fructus ad hoc 
redeant, ut sanctm Ecclesim possint Rea- 
dunari. 

1 READUNATIO, Iterata conjunctio. 
Recorporatio et Readunatio ossium, Ter- 
tulliano de Resurr. carnis cap. 30. 

1 REJEDIFICAMEN, Reparatio in aedifi- 
cils, novorum etiam aediflciorum exs- 
tructio. Testamentum S. Gennadii 
Episc. Asturie, tom. 3. Concil. Hispan. 
pag. 173. col. 1 : Ecclesiam S. P etri, quam 
dudum r est aur aver am, miris Remaifica- 
tionibus revolvens ampliavi. 

T REJESTIMARE, Iterum estimare, rei 
preti um denuo statuere. Correctiones 
Statutorum Cadubrii cap.181 : Depigno- 
ribus Rfimstimandis in locis ubi sunt 
facta : Statuimus, quod omnia pignora, 
qum venerint Remstimanda ad instantiam 
tam creditorie quam debitoris, Remsti- 
mentur et Remstimari debeant in locis et 
viltis, in quibus fuerint facta et sestimata t 
per homines cum juramento. 

REAFAU, seu Reafan, ut emendat 
Spelmannus, Vexillam quoddam Paga- 
norum Britanorum, a corvo, qui Raven 
dicitur, voce ab Anglo-Saxonibus petita, 
quibus reafian est spol i are, ra pere : 
dicunt enim, quod in omni betlo, ubi prm- 
cederet idem signum, si victoriam adep- 
turi essent , appareret in medio signi 
quasi corvus volitane. Sin vero vincendi 
m futuro fuissent, penderet directe nihil 
movens. Verba sunt Asserì de Alfredi 
rebus gestis. Adde Encomium Emma 
Regina? pag. 169. 

1 REAFORESTARE, Forestam, seu sil- 
vani, vastatam et in novalia conversam 
iterum ad forestam redigere. Vide in 
Foresta. 

1 REAGERE, et Reactio, in scholis 
Philqsophorum non damnat Vossius 
lib. 4. de Vitiis serm. cap. 20. est enim, 
inquit, vox idonea rei quam signant. 
Alias mavult Vicissim agere, resistere 
agenti in se. 

1 REAGGRAVARE, Vox fori ecclesias- 
tici, Gali. Reaggraver, Censuras vel poe- 
nas ecclesiasticas augere. 

• Transact. ann. 1501. ex sched. Pr. 
de Mazaugues ; Se posse et debere citati, 
moneri, excommuni cari t Reagravari, et a 
participatione Christi fidelium separari, 
etc. 

1 Reaggravatio , Gallis Reaggrave, 
quibusdam Reaggravation. Ultima mo- 
nitio seu exeommunicationis denuntia- 
tio , sententia , in Statutis Ecclesia* 
iEduensis apud Marten. tom. 4. Anecd. 
col. 476. et alibi. 

1 Reaggravatus, Is in quem Reag- 
gravatio lata est, in aliis ejusdem Ec- 
clesia Statutis anno 1468. apud eumd. 
Marten. laudato tom. col. 516. in Statu- 
tis Bertrandi de Turre Episc. Tuli. ann. 
1859. apud Baluzium tom. 2. Histor. 
Arvern. pag. 862. et alibi. 

REALBATARE, mendose, prò Reab- 
batare, a Gallico Rabattre, Minuere, de- 
ducere. Charta Guill.dom. Salionisann. 
1281. in Chartul. eccl. Lingon. ex Cod. 
reg. 5188. fol. 19. r* : Qum omnia tenent 
a me in feodum,... salvo quod debent inde 
Realbatari tresdecim jornalia terrm, qum 
tenet dom. Odo de Creceyo. Vide infra 
Rebatum. 

1 REALENCUM, Regale, ex Hispan. 
Realengo. Observantia Regni Aragon. 
lib. 9. tit. de Salva Infantionum J 3 : 

5 



34 



BEA 



REA 



REA 



lnfantiones debent peytare in peytis re- 
galibus, seu contribuere cum suis vicinis 
prò bonis immobilibus tantum, qua acce- 
perxnt in axovario de Realenco, si ipsa 
bona tenent. 

• Charta Petri III. reg. Aragon. ann. 
1375 : Pradida debet notificare querelan- 
ti, ejus tamen expensis, cum culpabiliter 
absit, per nundum, si infra vicaria sua 
terminoB et in Realenco fovere suum do- 
micilium dinoscatur. Ubi prò Regnum. 
Vide infra Regalengum. 

REALES, [Secta Philosophorum, qui in 
rebus, non in vocibus, veram positam 
esse Philosophiam asserebant.] vide No- 
minales. 

! REALICANA Antiqua, Scriptura spe- 
cies. Vide in voce Scriptura. 

• REALITAS, Res, fundus. Charta Lu- 
dov. VI. ann. 1120. inter Instr. tom. 8. 
Gali. Christ. col. 321 : Caput ipsum mo- 
nasterium Tironense ac ejus abba, con- 
ventus et cateti ministri et religiosi, nec 

non eorum familiares de quibusvis 

foris facto , ressorto . appellatone, def- 
fectu justitia , Realitate, per sonali tate, 
etc. 

| REALITER, Reipsa, reapse, revera, 
merito, jure. Johannes Major Scotus de 
Gestis Scotoru m lib. 4. cap. 7: Nec omnis 
decedens, Realiter excommunicatus, est 
damnatus, si prò absolutione sufficienter 
laboraverit. Passim occurrit apud Philo- 
sophos, ut et vox Realis, prò Reipsa ex- 
si sten s ; sed id notum est omnibus. 

• Nostris Realment et Royaument. 
Charta Caroli regent. ann. 1860. ex Char- 
tul. 23. Corb. : Et en cas de prouffit Real- 
ment et de fait, etc. Lit. remiss. ann. 
1457. in Reg. 187. Chartoph. reg. eli. 836: 
lcellui Jehan print le suppliant Royau- 
ment et de fait par la chevessaille et le 
mist et coucha soubz lui, 

REALPINARE , Alpes rursum pertran- 
sire, Repasser les Alpes, in Oratione Le- 
gatorum Regis Francia? ad Pium II. PP. 
in Concilio Mantuano. Vide infra Tran- 
salpina™. 

1 REAMBASSIATOR, Legatus ad eum, 
qui prius legatum miserat. Chronicon 
Dominici de Gravina apud Murator. 
tom. 12. col. 648 : Immo ad velociorem ex- 
peditionem negotii milites duos Theotoni- 
cos Reambassiatores transmisit dicto do- 
mino Ludovico. Vide Ambasciare. 

• REANA, Rivulus, Gali. Ruisseau. It&ì. 
Riale. Stat. Taurin. ann. 1360. cap. 288. 
ex Cod. reg. 4622. A : Omnes Reanse, 
exeuntes in viis publicU, cooperiantur et 
coopertse teneantur de assidibus. Vide 
Riana. 

• REANGIO , Pretium redemptionis, 
Gali. Rancon; unde Reandonare, Redi- 
mere. Lit. remiss. ann. 1358. in Reg. 90. 
Chartoph. reg. eh. 67: Cum habitatores 
villa de Theseyo in Vastino se et domos 
apud dictos hostes Reancionassent sub 
certis pactis et conventionibus habitis cum 
eisdem, quibus mediantibus ipsi habitato- 
res suas Reanciones, statutis termi- 

nis, solvere tener entur, etc. Vide supra 
Ranso. 

• REANIMARE, Ex ci tare, relevare ani- 
mum, Gali. Ranimer. Pasch. Radbert. 
in vita Walae abb. Corb. cap. 19 : Reani- 
matur augustus pater (Ludovicus Pius) 
plurimis exhortantibus recreari debere ad 
thronum imperii. 

1 1. REAPORTARE, Reapportare, Re- 
ferre. recensere, narrare, Gali. Rappor- 
ter. Conventio ann. 1298. tom. 1. Chartu- 
larii S. Vandregisili pag. 1186 : Dieta 
inauesta nobts Reaportata, aperta et pu- 
blicata... eidem compositioni assensum 
prabemus. Litera ann. 1332. e Cartula- 



rio S. Martini Pontisar. : Inquestam feci- 
mus nobis Reapportari. Observat Lobi- 
nellus in Glossario ad Historiam Paris. 
Professores olim in Academia Parisiensi 
ex memoria praelectiones suas expo- 
suisse, nihil dictando,tumque a diligen- 
tioribus tantum discipulis Magistrorum 
dieta literis excepta fuisse :quseexcepta 
dicebantur Reapportata ; quia Reappor- 
tare iis idem erat quod literis mandare, 
qua3 memori ter a Professoribus dice- 
bantur. Hac notione locum hunc expli- 
cat laudatus Lobinellus : Audiet lectio- 
nes doctorum, aut saltem Reapportet, aut 
bona procuret Reapportata. 

* 2. REAPORTARE; Red u cere, Gali. 
Rapporter, ramener. Lit. ann. 1868. tom. 
5. Ordinat. reg. Frane, pag. 409 : lpsas 
mercaturas aut alias res seu bona... ad 
locum suum Reaportare libere et impugne 
(possint et valeant). 

REAP0RTUS, Rei gestae rei a ti o scrip- 
to mandata, Gali. Rapport, procèsverbal. 
Comput. ann. 1378. ex Talbul. S. Petri 
Insul.: Item pì'o uno saco ad ponendum 
Reaportos de terris, qua tenentur de 
capttulo. 

« REAPPELLARE, Gali. Rappellerai) 
exilio revocare. Charta ann. 1330. in 
Reg. 66. Chartoph. reg. eh. 425: Exula- 
tum in perpetuum vel ad tempus, non 
potest dommus Reappellare, nisi de con- 
sulum procedat voluntate. Reanter, prò 
Recordari , revocare in mentem , in 
Chron. S. Dion. tom. 3. Collect. Histor. 
Frane, pag. 238 : hors commenda (Lan- 
dris) ò recorder et à Reanter ses meffais 
à lui meismes en grant doleur de cuer. 
Ubi Aimoin. lib. 3. cap. 56. ibid. pag. 
92: Landericus reputare secum scelera 
sua ipse cospit. Vide supra Rapellatio et 
Rapellum. 

* REAPPORTARE, vox forensis, Gali. 
Rapporter, Possessum reportare, resti- 
tuere ; unde Reapportum, ipsa resti tu - 
tio. Arest. ann. 1291. in Reg. 2. Olim 
parlam. Paris, fol. 92. v°: Cum contro- 
versia mota fuisset super Reapporto, quod 
dieta Maria fecerat de auater viginti li- 
bratis terra... In dictis quater viginti 
libratis terra per dictam Mariam Reap- 
portatis, etc. 

1 REAPPREHENSORLE Literjs. Vide 
Reeaptivare. 

1 REAPPROXIMARE , Possessionem 
gentil itiam redhibere , Gali. Retraite. 
Sta tuta Lossenssia art. 40: Item, dee 
biens heritables vendus à prix d'argent, 
lesquels on veut retraire, on doit Rapro- 
cher dans Van devant la feste de S. An- 
dré, guai fait Von gogne un canon. Ibid. 
{ 1 : Item, si une piece de terre fùt vendue 
avec les fruits xllecques exeroissans et 
parvenu* à maturità, et si celui, qui vou- 
droit la Raproximer, se presentai legiti- 
mement à ielle Rapproximation, pendant 
que lesdits fruits sont encore extans sur 
tadite piece de terre, Von demande à qui 
suivroxent lesdits fruits f Von répond 
qu'entant que le vendeur n'a convenu avec 
son censier en quelque stuyt de l'achat, 
les fruits suivroient audit censier par 
moitié, pour les droils de la charue, et 
Vautre moitié au retrayant. Pluries re- 
currunt ha? voces vernaculae |§ seqq. 
quas sub fleto verbo ideo retulimus, 
quod vìssb sint scitu dignffi. 

REAPROPRIARE, in jure Hungarico, 
Vendicare, rem sibi propriam lacere. 
Sambucus. 

* Raprepier, eodem sensu, in Charta 
ann. 1403. tom. 2. Hist. Leod. pag. 438 : 
Ly proisme de cely sur cuy ladite sai- 
sinne (de heritages) arai esté rendite, ou 



autre qui Raprepier vorat ledit heritaige 
par loy, etc. 

T RÈAPTARE, Reflcere, reparare. Vita 
B. Augustini Novelli, tom. 4. Mail pag. 
621 : Coepit caput pueri Reaptare, quasi 
esset cera. Bartholomaei Seriose Annales 
Genuens. ad ann. 1242. apud Murator. 
tom. 6. col. 500 : Fecit ibi galeas froda» 
Reaptare. Chronicon Andrea? Danduli 
apud eumd. Murator. tom. 12. col. 463 : 
Ipso quoque die galeis omnibus Reaptatis, 
etc. Statuta Verceli. lib. 1. fol. 16. v* : 
Refectio fieri debeat per odo dies, post- 
quam eis per Potestatem fuerit denuncia- 
tum, ut ipsos pontes debeant Reaptari. 
Rursum occurrit fol. 20. v°. 

* REAPTATURA, [Gal lice Raccomo- 
dage : e Rech amatori prò Reaptatura ss. 
d. n. pape. » (Mandat. Camer. apostol. 
Arch. Vatic. 1417-21. f. 137.)] 

% REARRIPERE. [< Dictus R. P. de 
civitate Gratianopolis Rearripuit iter 
visitandi. 9 (Chevalier, Visit. episcop. 
Gratianop. p. 51. )1 

REASIGNATIO, Recensio, ostensio. 
Ital. Rassegnamento. Stat. antiq. Fio- 
rent. lib. 1. cap. 37. ex Cod. reg. 4621. 
fol. 24. r° : QuiUbet ofpcialis communi» 
Fior entise forensis scribi facere debeat 
coram officialibus conducta.... omnes et 
singulos eorum et cujusque eorum judi- 
ces, familiares,notarios, officiales et equos 
quoscumque,... et de eis et quolibet eorum 
monstram et Reasignationem facere te- 
neatur. Vide supra Readsignum. 

1 REAS0N, vox Anglica, Gal lice Rai- 
son, Ratio. Statuta prima Roberti I. 
Reg. Scotiaecap. 17. J 1: Quamdiu defen- 
dens, aut suus pralocutor defendet tort, 
et non Reason, etc. 

° REASPORTARE, Reportare, iterum 
exhibere. Memor. D. Cam. Comput. Pa- 
ris, fol. 27. V : Die xxiiij. Aug. 1361. do- 
minus Galcherus de Landis miles, pro- 
misit in Camera Computorum ad burel- 
lum Reasportare quatuor litteras domini 
regie, super gratta et remissione factis. 

1 REASSIGNARE,Retribuere, assignare 
id, unde quis redditum assignatum, 
quem dimittit, recuperet. Charta Capi- 
tuli S. Timothei Rem. ann. 1254. ex Ar- 
chivo S. Nicasii ejusd. urbis : Abbas et 
Conventus possint Reassignare nobis, prò 
dictis xl. solidis annui redditus, alios XL. 
solido*... et illos xl. solido* , quos Reassi- 
gnabunt... acceptare tenebimur. Bis oc- 
currit vox Reassig natio eadem notione 
in hac Charta. 

* Rassener, eadem acceptione, in 
Charta ann. 1265. ex Chartul. S. Joan. 
Laudun. : Je Margarite femme au devant 
dit Thoumas (de Gouci) reconnois que je 
sui Rassenée souffisaument de doaire, que 
je avoie ou pooie avoir ès vint et troie 
livrèe* de terre deseur dites. Rasener 
vero, prò Refrapper, Iterato ictu ferire, 
reverberare, in Chron. Bertr. Guesc. 
MS. : 

A la quatrietne lance, doni je fa!s mention, 
A Rasené se glaive tout droil su le blaoeón, 
Ou il vroii feri le premier horion. 

1 REASSUMERE, Resumere, in posses- 
sionenv redire. Charta ann. 14. Henrici 
VII. Angl. Regis apud Madox Formul. 
Anglic. pag. 129 : Quod tunc liceat nobis, 
et successoribus nostri*, in totum pradic- 
tum tenementum cum sui* pertinenciis 
reintrare, Reassumere, et in pristinum 
statum nostrum pene* nos retinere. Hist. 
Cortusiorum lib. 2. apud Murator. tom. 
12. col. 794 : Reassumtis sui* viribus in 
spoliatores et pradatores cum ade sua 
irruit, et demum eos conjlixit. Vox nota 
Plinio atque etiamnum italis in usu. 



REB 



REB 



REB 



35 



• BRATTARE, Reflcere, reparare. Fqr- 
mul. MSS. Senenses ex Cod. reg. 4726. 
fol. 31. V : Si videret ret, quat dictus 
Paulut et sodi reparaverunt et Realtà- 
verunt, maxime circa ipsum adificium et 
tnolendinum, sive reparari et attari fece' 
runt, etc. Vide Reaptare. 

• REATTINGERE, a Gallico Ratteindre, 
Al la uè m assequi. Lit. remiss. arni. 
1858. in Reg. 86. Chartoph. reg. eh. 511 : 
Cum pradictut Colardus... Reattinxittet 
super campot, tatit prope Duacum, pra- 
dictum Jacobum de la Court, etc. Rettain- 
dre t prò Ratteindre, in ahis ann. 1395. 
ex Reg. 149. eh. 77 iPource que ledit 
Fermin apperceut que ledit Laurent s'a- 
vancoit fori pour soy en alter en ton hot- 
tei,... se mte à la couree... tant que il 
Restaindi ledit Laurent. 

1 1. REATUS, Li nei s distinctus, Gali. 
Rayé. Statata Ecclesia Anic. a Cle- 
mente IV. PP. condita ann. 1267. apud 
Marten. tom. 2. Anecdot. col. 485. num. 
LIV. : Rem, caligit rubeit maxime tem- 
pore Patchali panni» de serico trantgula- 
ris seu Reatit a modo non utantur. 

1 2. REATUS, Cri me n. Christianis scri- 
p tori bus atque recentioribus Juriscon- 
sultis. Hos castigat BudaBus, applau- 
dente Vossio lib. 1. de Vitiis sermonis 
cap. 32. ubi Reatum exponit per obliga- 
tionem ad poenam, ut inter crimen et 
pcenam meaius sit Reatut. Antiquis pro- 
prie habitus erat atque conditio reorum 
sive accusatorum, ut recte dicitur lib. 
2. selectarum de Lingua Latina Obser- 
vationum in hac voce. 

Reatuum Redemptiones , Muleta? 
pecuniari se, Compotitiones. Ordericus 
Vitalis lib. 4. pag. 523 : lpti vero Regi, ut 
fertur, mille et 60. libra tterilentit mone- 
ta, tolidique triginta et tret oboli ex jus- 
tis redditibut Angli» per tingulot dies 
redduntur : exceptis muneribut regiit, et 
Reatuum redemtionibus, aliitaue multi- 
plicibut negotiit, ause ararxum Regit 
adaugent. vide Redimere. 

1 REAURARE, Iterum inaurare, Gallis 
Redorer. Computus MS. ann. 1239 : Pro 
una cupa hospicii juvenis Regina Reau- 
randa, xxx. t. 

1 REAUTENTICARE, Denuo conflrmare. 
Charta Odonis Episc. Caraerac. ann. 
1112. e Tabularlo Gorbeiensi : Eidem 
Ecclesia reconsignamut atque ab illa a 
nóbis Reautenticata pottettione emulorum 
calumnias epitcopali auctoritate ulterius 
eliminamus. Vide Authenticare in Au- 
thenticut. 

REAUTUMPNUS. Chartularium Eccle- 
sia Ambianensis fol. 10 : Nullut aliut 
in granea pradicla habet aliquid juris 
prater Canonicot, excepto quod Major 
habet Reautumpnum, [Idem est quod in- 
fra Rahalto.] 

REBA. Vide Repa. 

REBALCA, seu potius Rebalta, Italis 
Ribalta, Tolleno, nostris Bascule, apud 
Petrum de Grescentiis lib. de Agricult. 
cap. 83. Veteri interpreti Gallico, Rebal- 
che. 

T REBALDI, Galones castrenses, homi- 
nes in castris vilissimi. Ghronicon Par- 
mense ad ann. 1247. apud Murator. tom. 
9. col. 771 : Et nullut ex iptit mortuis 
audebat aliquem portare in eivitate ex 
pracepto domini Potettatit... tamen per 
Rebaldot portabantur ad domum Fontis- 
vivi, et tòt tpeliebantur. Vide Ribaldi. 

1 REBAND, Vitta, taenia, Gali. Ruban, 
Angl. Riband, vel Ribbon. Monasticon 
Anglic. tom. 8. pag. 109 : Una mitra 
frictata cum argento et Reband. Vide Ri- 
band et mox Rebanut. 

• REBANNUM, Submonitio ad exerci- 



tum, nostris alias Riereban. Vide Re- 
trobannut. Charta prò eccl. S. Martin. 
Turon. ann. 1475. in Reg. 204. Chartoph. 
reg. eh. 145 : Ad bannum vel Rebannum 
ire vel mittere, etc. [°° Aliis locis Pros- 
criptio superlor vel iterata. Vide Hal- 
taus. Glossar. German. voce Aberacht et 
Pfeffìng. ad Vitriar. lib. 3. tit. 4. ] 12. 
tom. 3. pag. 578.] 

^ REBANUS, Idem quod mox Reband. 
Inventarium ann. 1379. ex Schedis D. 
Lancelot : Item una tona cirici cordulata 
de argento tupra deaurata. 'Rem duo Re- 
bani argenti, quorum unut est deau- 
ratut. 

| REBAPTIZANTES, seu, ut Graecizan- 
tes enunciane Anabaptitta, Haeretici 
sub initia saBculi xvi. primum auditi, 
ex eo quod parvulorum baptisma res- 
puant, eosque, cum ad provectiorem 
artatem per veneri nt, iterum baptizent, 
sic appellati. De iis passim agunt Scrip- 
tores. Alii fuerunt in Ecclesia Rebaptx- 
zantet, qui haereticos ad catholicam fl- 
dem revertentes, alii qui Gatholicos ip- 
sos ad haereticam pravitatem transeun* 
tes, novo baptismate tingendos esse 
perperam opinabantur. Nostri non est 
instituti de iis omnibus sermonem ha- 
bere : hoc unum observabimus Rebapti- 
zare verbum ita Catholicis omnibus 
semper odiosum fuisse, ut illudi rejice- 
rent vel ipsi Rebaptizantes. Not autem, 
inquiebat S. Cyprianus Epist. 71. ad 
Quintum, dicimus eot, qui inde (ab ba- 
resi) veniunty non Rebaptizari apud not, 
ted baptizari. Et Ep. 73. ad Jubaianum : 
Invidia quadam quasi Rebaptizandi, bap- 
tizare pott hostet Dei nefat ducitur. Sed 
invidiosa licet omnino fuerint hae vo- 
ces, Rebaptizare, Rebaptizantet, Rebap- 
tizati, Rebaptizatio, passim tamen usur- 
panti^ ab iis Scriptoribus, qui vel Re- 
baptizantium errores confutarunt, aut 
veram Ecclesia) sententiam exposue- 
runtde rebaptizandis quibusdam haere- 
ticis, qui Baptismi formam corrumpe- 
bant. De re nota loci non sunt frustra 
con gè rendi. 

* KEBASSARE, prò Rebrattare, ni fal- 
lor. Replicare, recolligere, nostris alias 
Rebratter, ut infra in Rebrachiatorium. 
Stat. S. Capei. Bitur. ann. 1407. ex Bibl. 
reg. : Nullut pradictorum (canonicorum) 
nratumat de f erre... caligat a jure prohi- 
bitat, teu ad genua Rebattatat, ted ho* 
nettati permittat, eie. Melius Rebratta- 
tat, in Stat. S. Capei. Paris. Vide Re- 
brattata caliga. 

* REBATERE, Eadem notione qua su- 

?ra Rabatere, a Gallico Rabattre, Re- 
undere, eludere. Lit. remiss. ann. 1460. 
in Reg. 192. Chartoph. reg. eh. 80 : Dic- 
tut Georgiut supplicanti unum magnum 
ictum in tpatulit dedit,... et pluret ictut 
sibi deditset, nisi ettet quadam picatta,... 
cum qua eidem Georgio dictam furcam 
Rebatebat tive repellebat, ne iptum ver- 
beraret. Vide infra Repugnare. 

* REBATRE, Reverberari, [Gali. Ré- 
parer : « In mense Marti], fecimus repa- 
rari sive Rebatre xx. tonnelos vini...» 
(Arch. Histor. de la Gironde. T. 22. 
p. 188 J\ 

© REfcATTUTUS, Dicitur de monetis 
iterato signatis, Gali. Refrappé. Stat. 
antiq. Florent. lib. 8. cap. 131. ex Cod. 
reg. 4621 : Nullut... teneat aliquem du- 
catum vel florenum aureum tonsura, li- 
matum vel Rebattutum. 

* REBATUM, De summa decessio, de- 
ductio de pretio, Gali. Rabait. Charta 
ann. 1340. in Reg. 71. Chartoph. reg. 
eh. 419 : Bona tuperius nominata... in 
tatitfactione et Rebato de tanto dieta fi- 



nancia et compotitionit pretio... liberavit. 
Ita Rebatre, prò Rabattre, Minuere, de- 
ducere, occurrit in Lit. Phil. VI. ann. 
1316. ex Bibl. reg. : Ycellet sommes vout 
teront aloées en vot comptet et Rebatuet 
de vot receptet. Vide supra Realba tare. 
1 REBBARDUS, Wallomce, seu Belgice, 
Rewart, Magistratui Praepositus in mu- 
neribus quibusdam exterioribus, ut sunt 
disciplina civilis, cura viarum atque 
publicorum aediflciorum, etc. Differt a 
Majori, qui proprie primus est inter 
Scabinot, quos spectant iudicia litium, 
denariorum publicorum dispensatio, etc. 
Literse Johannis Regis Fr. ann. 1355. 
apud D. Secoutte tom. 4. Ordina t. pag. 
321 : Rebbardut, Scabini, Burgentet et 
Communitat diete ville de Siclmio, etc. 
Vide ibi notam e. 

REBDRAGHEN. Leges Danica? apud 
Ludewig. tom. 12. Reliq. MSS. pag. 
167 : Item ti contentio fiat de piteatura, 
tunc quxlibet licentiam piteandi habeat, 
ticut habet terram Rebdraghen in suo 
march. Hic silet doctus Editor. 

1 REBECA. Fidicula, barbitus, a veteri 
Gallico Rebec. Videlocum in Baudota. 

° Rebebe, Reberbe et Rebetbe etiam 
dixerunt nostrates. Lit. remiss. ann. 
1391. in Reg. 141. Chartoph. reg. eh. 99 : 
Un nommé Ytembart jouoii d'une Rebebe, 
et en jouant un nommé le Battart te 
print à danter. Ali» ann. 1395. in Reg. 
147. eh. 266 : Routtel et Gaynat prittrent 
à jouer, Vun d'une fieute et l'autre d'une 
Rebetbe, et ainsi que let aucunt dan- 
toient, etc. Ali» ann. 1458. in Reg. 188. 
eh. 39 : Avecque letquelx compaignont 
ettoit ung nommé Francois Gonlaud, qui 
sonnoit d'une Reberbe, et alerent dantant. 

REBELLARE, prò Ballare, Pugnare, 

Sraelium inire, vel rursum bel lare. Joan. 
e Jan uà : Rebellio, i. repulsio, vel re- 
tittentia : et pott factam pacem ad bel- 
lum revertio, belli il eratio. Vita Offa? I. 
Reg. Angl. : Et tub epe Victoria viriliter 
obtinenda Regem et tuot ad hottile pra- 
lium fyrovocavit. Rex autem confectut se- 
nio, timent Rebellare, declinava aliquo- 
tiens impetut advertariorum. Infra : Ad 
Rebellandum te tuotque pramunire cas- 
pit. [Li ter® Johannis Regis Frane, ann. 
1356. apud D. Secoutte tom. 8. Ordinat. 
reg. pag. 55 : Scalarum ingenio et not- 
turne intraverunt hottiliter et latente*; 
iptam civitatem (Petragor.J occupando, 
quam nunc detinent, ttabilitam exinde 
advertut not, et dictam villani de nottra 
obedientia exittentem Rebellantet, et con- 
tra eam guerram, ttraget et hottilet in- 
tultus divertimode inferentet.] 

| Rebellare Se," ut apud Livium 
nudum Rebellare, Gali. Se r evolt er, Re- 
bellionem facere. Jacobi Aurias Annales 
Genuens. ad ann. 1282. tom. 6. Murato- 
rii col. 576 : Sicilia qua te Rebellaverat 
contra Regem Carolum, etc. 

REBELLIO, RebeliiS, àizwrtart\z, in 
Gloss. Lat. Gr. Alibi : 'AvTapxvic, Rebel- 
lio. Marcel linus Comes : Phnta cornee, 
idemque Rebellio, etc. Regula S. Bene- 
dicti cap. 62 : Quod ti aliter pratumterit, 
non Sacerdos, ted Rebellio judicetur. Oc- 
currit apud Capitolinum in Adriano, 
Vulcatium Gallicanum in Avidio Cas- 
sio, Jornandem, Leon. Ost. lib. 2. cap. 
2. Eckehardum Juniorem de Casib. S. 
Galli cap. 7. et alios. Vide Sai masi um 
ad Pollionem pag. 265. 

\ REBELLI0SE, Per rebellionem, re- 
bellium more. Charta ann. 1359. apud 
Rymer. tom. 15. pag. 558. col. 2 : Hosti- 
liler, Ribelliate et proditorie parave- 
runt, etc. 

1 REBELLIS, Hos ti s. Litterae Johannis 



36 



REB 



REB 



REB 



Frane. Regis ann. 1852. apud D. Secousse 
toro. 4. Ordinat. Reg. pag. 116 : Quod 
antecessore» nostri Francorum Reges, 
auxilio prastante divino, et fidelibus mi- 
nistri» ejusdem militie manus suas »in- 
ceriter et unanimiter prebentibu» adju- 
trices, in quoscumque Rebelle» suos ma- 
nus voluerunt mittere, victoriam reporta- 
runt. Gasjpar Barthìus in Glossario ex 
Baldrici Hist. Palaest. : Rebellis, pugnax, 
belliger. Baluzius in suis notis ad Capi- 
tili ari a tom. 2. col. 1114. emendat Sir- 
mondum, qui Rebellis legit Ut. 85. cap. 
8. Gapitul. Caroli Calvi, ubi legendum 
est Rationalis, 

• REBELLISARE, Rebellare. Stat. de 
salis fodinis ann. 1451. Inter Leg. Po- 
lon. tom. 1. pag. 169 : Statuirmi* si ali- 
quis sectorum Rebellùando sai suum des- 
truxerit.elc. Vide Rebellizare. 

1 REBELLISSARE. Vide mox Rebelli- 
zare. ' 

« 1. REBELLITAS, Rebellio, Gal). Ré- 
volte. Formul® MSS. ex Cod. reg. 7657. 
fol. 24. v°. : lpsi delati... Dei timore pe- 
nitus ultrojecto,... se temere ac illicxte, 
non sine Rebellitatis specie, congrega- 
runt,... tumultum, manipolium atque ras- 
som ad invicem facientes diversis armo- 
rum generibus. vide supra Rebellisare. 

• 2. REBELLITAS, Servitii feudalis de- 
negatio. Pactum in ter Alan, vi ceco m. 
de Rohan et Gaufr. de Kemorz ann. 
1228. tom. 1. Probat. Hist. Brit. col. 
868 : Si vero contingat, quod nos vel ha- 
redes nostri... contra dxctam pacem in 
aliquo processerimus vel rebelles fuerimus, 
volumus quod dominus noster dux Bri- 
tannia totam contrarietatem meam sive 
Rebeilitatem, sine placito vel contra pla- 
cito, fuga vel dilatione faciat penitus 
amo veri. 

REBELLIUM, Rebellio, ipsa actio re- 
bellandi. Monachus Engolismensis in 
Carolo Magno : Reddiderunt omnes ma- 
lefactores xllos, qui ipsum Rebellium 
maxime terminaverunt. Isidorus Pacen- 
sis Episcopus aera 784 : Cui non post 
multo* die» diversa Rebellia Arabe» per 
Hispaniam inoliente», eie. Gloss. Gr. Lat. 
'Aicàorào-tc, Rebellum, abditus, segregatio. 
Ita in MS. ubi editum babet : Rebellio, 
segregatio, abitus. Infra : IUXeluo;, bel- 
lum, praelium, Rebellum. Ubi forte le- 
gendum Rebellium, [quod posteri us oc- 
curri t apud Livium ipsum : Qui paca- 
tos ad Rebellium incitasset. A vocibus 
igitur mere barbaris poterat amandari.] 

» REBELLIUS, Repugnantius, Gali. 
Avecplus de ré pug narice. Reg. visitat. 
Odon. archiep. Rotomag. ex Cod. reg. 
1245. fol. 74. i* : Prior (Belliloci) habet 
duos nepotes in servicio domus ; Rebellius 
faciunt servicium suum, quam alii face- 
rent. 

1 REBELLIZARE, Idem quod Rebellare. 
Apparatus bellicus Caroli VIII. Regis 
Frane, in Italiam, apud Marten. tom. 2. 
Itin. pag. 390 : Rebellizantibus S. Rom. 
Ecclesie* promisit se toto conamine... vio- 
lenter et fideliter resistere. In Gemmae 
Vocabulario exponitur Contradicere. 
Vossius lib. 4. de Vitiis sermonis cap. 
20. mavult Rebellissare, quod ad instar 
Patrissare, patrem imitar!, fictum fue- 
rit prò obloqui et opponere se, ut solent 
rebel les 

1 REBELLOSUS, Idem qui Rebellis. 
Vita S. Samsonis Dolensis : Sic enim in 
veteri Testamento legimus, cum Dominus 
noster contra populum Rebellosum suam 
querimoniam ostenderet, etc. 

| REBELLUM, Rebellio. Vide Rebel- 
lium. 

1 REBELLUS, seu Rebelli, prò Rebelles, 



\ 



in Codice MS. Guelferb. scribi annotat 
Eccardus in suis ad Pactum legis Sali- 
ca© observationibus pag. 179. eodem 
modo, quo Italica m Rebello, et Gallicum 
Rebelle formata sunt. 

REBETERE. Vide infra Revidare. 
REBIA, Rapa, napus, aut legumen 
hujusmodi. Statuta Vercell. lib. 5. fol. 
126. verso : Si camparius per se vel per 
alium furalus fuerit acerbas uvas vel 
maturas, vel alios fructus seu fruges t vel 
aliquam messem, vel carracias, vel Re- 
bias, vel scarilionos, vel vendiderit, vel 
fieri permiserit in vmea, altineto seu 
piantato, quam vel quod custodierit, etc. 
1 REBIBERE, Pluries bibere, Gallis 
Reboire. Medicina Salernit. edit. 1622. 
pag. 190 : 

Caaeus, anguilla nimis obsanl, ai eomedantar. 
Ni tu tape bibaa, et Rebibeodo bibaa. 

Utitur Tbeodorus Priscian. de Diaeta 
cap. 15. 

f REBILE, Orvrrov, in Glossis Lat. 
GraBC. et Gr»c. Lat. Quod reri seu opi- 
nari dossi s. 

REBINARE, Terram altera et repeti ta 
aratione prosciss^m tertia rursum pros- 
cindere : Biner, ou binoter de la seconde 
{bis la terre. C bar ta Guillelmi Episcopi 
jondon. in Hist. Abbati» S. Audoeni 
Rotomag. pag. 484 : Ducentas et viginti 
unam acras warettatas, de quibus 51. 
aera et dimidia fuerunt Rebinata. Si 
vero in obitu nostro dliquid de slaura- 
mento pradicto, vel de his, qua ad cultu- 
ram pradicta terra necessaria erunt, 
quoniam de pradictis Abbate et Monachis 
seminatam vel warettatam recepimus, 
in eisdem terris de fuerit, de aliis catallis 
nostri* perficietur. Fleta lib. 2. cap. 78. 
{ 2 : In inttio igitur temporis seminandi 
et Rebinandi, conjunctim sint cum caru- 
cis Baillivus et Prapositu». § 10 : Tempus 
Rebinandi erit post feslum Nativitatis S. 
Johannis B. cum terra pullulaverit post 
carucam. § 18 : Cum tempus affuerit Rebi- 
nandi, ne prof un do arent, carucariis in- 
hibeatur. Rebinnura cap. 76. g 84. Biner 
et rebiner vignes, in Consuet. Niver- 
nensi cap. 18. art. 5. Adde Consuetud. 
Pictav. art. 60. 

°Quod Tertiare dicitur Col u meli® et 
Palladio, Itali s Terzare. Hinc Rebiner, 
prò Retoucher, Repolire, retractare, 
apud Guignevil. in Peregr. hum. gen. 

Mais tu vois bien que rima a fai re 
N'arde, ae no Rabinoie 
Le mieli ouvrage et refeeoie. 

1 REBIRE, Rebttare. Vide Revidare. 

1 REBLANDIMENTUM, Blanda domini 
compellatio, Gali. Reblandissement. Ma- 
nu missio MS. ann. 1217 : In perpetuum 
possilis facere omnem vestram volunta- 
tem a vobxsmet ipsis et ab omnibus rebus 
vestris prasentibus et futuris, sine omni 
nostro nostrorumque retentu et Reblandi- 
mento. Vide Glossar. Juris Gali. 

• Prsestationis species videtur, qua 
domini consensus exoratur, ut quis 
certo possideat. Cbarta ann. 1197. ex 
Bìbl. reg. cot. 17 : Irrevocabiliter per aca- 
ptum et acquisitUmem trado ad haben- 
dum et perhenniter possidendum, sine 
inquietudine et Reblandimento ullius 
persona,... unam peciam terra, cum omni 
sua riparia et cum omni suo compianto. 
Unde Reblandir, practicis nostris, Con- 
sensum petere, qui literis, quas Parea- 
tis vocant, concedi solet. Lit. remiss, 
ann. 1463. in Reg. 199. Chartopb. reg. 
eh. 850 : Jehan Cousturier huissier de 
nostre court de parlement de Thoulouse,... 



san» Reblandir le suppliant (seigneur 
haut justicier du lieuj, appellé et requie 
aeulement le baille duait lieu, qui ne scet 
ne lire ne escrire, print Huguet de Bou- 
sen homme et subget du suppliant. 

• REBLANDIRE, dicitur de eo, qui ut 
in gratiam redeat, blanditur. Cbron. 
Sitb. ad ann. 900. tom. 9. Collect. His- 
tor. Frane, pag. 74 : Balduinus Flandria 
comes ilio pergit, ut regem Reblandir et, 
quatenus sibi Atrebatum redderet. 

1 REB0ARE, Remugire proprie, unde 
ad alia, quae quovis modo resonant, 
passim transfertur. Roboant silva, apud 
Virgili um lib. 8. Georg. Ad similitudi- 
nem coelesti» tonitrui amen Reboat, apud 
S. Hieronymura in Praefat. Commenta- 
rii 2. ad Epist. ad Galatas. Valerius 
Pro bus : Quod Plautus posuit Reboo, 
non Latine, sed Grace posuit poto, ftaàc, 
unde derivatum, Reboo, réboas. GÌ ossae 
Lat. Graec. : Reboo, àyziSoàtù. Passim 
occurrit metaphorice. 

• REBOILLIÓ. Vide infra Roboillio. 

1 REBOTARE, Denuo obturare, quod 
apertum est aut fissum iterum obs- 
truere, Gali. Reboucher. Statuta Cadu- 
brii lib. 2. cap. 67 : Mandamus et volu- 
mus, quod si aliquis de Cadubrio habuerit 
domos alijuas in communi, qua domus 
devastentur, et sit opus eas reficere, coo- 
perire, Rebotare, vel aliter eas aptare, 
quod si unus de consortibus noluerit eas 
reficere, cooperire, Rebotare, vel aliter 
eas aptare, quod per curiam constringa- 
tur ille, qui pradicta facere noluerit, ad 
reficiendum, cooperiendum, Rebotandum 
vel aptandum talee domos. Pluries oc- 
currit. 

• Non placet ; melius, ni fallor, Repa- 
rare, in pristina ra statum restituere. 

T REB0UTZ, f. Robur, quercus. Repa- 
rationes factae in Senescallia Carcasson. 
ann. 1435. e MS. D. Lancelot : Pro fa- 
ciendo et ponendo in dicto molendino 
unum belfague et de bona Reboutz, duos 
piguos asseratos, etc. 

REBRACHIATORIUM , Rebrachiatus. 
Ugutio : Reticulasunt quasi succinctoria, 
vel redimicula, vel proprie Rebrachiatoria 
appellare possumus. Respexit ad locum 
Cassiani de habitu Monach. lib. 1. cap. 
6 : Gestant eliam reticulas duplices, laneo 
plexas sublegmine, quas Graci àvaóoXà;, 
nos vero succinctoria, seu redimicula, vel 
proprie Rebrachiatoria possumus appel- 
lare, qua descendentia per summa cervi- 
ci8, et e lateribus colli divisa, utrarumque 
alarum sinus ambiunt, atque hinc inde 
succingunt, ut constringentia latitudinem 
vestimenti ad corpus contrahant, atque 
conjungant, et ita constrictis brachiis im- 
pigri ad omne opus, expedi tiq uè reddan- 
tur. Quidam jputant rebrachiatorium 
Monachorum iEgyntiorum idem fuisse 
quod scapulare apud Monacbos Occiden- 
tal es, sicque appellatimi volunt, quod 
supra bracbia rejiceretur. Expapillatum 
brachium, dixit Plautus in Milite Glor. 
id est exertura et ad papillam nudatum. 
Vita S. Eligii lib. 2. cap. 34 : Vini» exer- 
tis et Rebrachialis. [Acta S. Ottonis tom. 
1. Junii pag. 599: Rebrachialis manici» 
euccmetaque veste, falcem dextra corri- 
puit. Le Roman de Vacce MS. : 

Tult furent rea et prex tondu. 
De court draa furent tuit realu.... 
Tuit eatoient bien rebrachiei. 
Et de combatlre eneoraglex.] 

Quomodo etiam rebrasser, vulgo usur- 
pamus. Sed vox videtur orta a braccis, 
quae rebracciatorio succi ngebantur. Unde 
rebracciatorium, idem esse dicitur quod 
euccinctorium. 



BEB 



REG 



REG 



37 



i 

r 



* Hinc Rebracher et Rebraeser, Sue- 
cìngere, replicare, recolligere. Lit. re- 
miss, ann. 1377. in Reg. 111. Ghartoph. 
reg. eh. 280: lcellui Nieaise... Rebrassa 
son mantel dessus s'espaule. Ali® ann. 
1382. in Reg. 122. eh. 170 : 11 Rebracha sa 
robe deverà le feu pour se chauffer. Alice 
ann. 1387. in Reg. 132. eh. 65 : L'expo- 
sant prist ledit Adenin, qui estoit enfant 
de l'aage de douze ans ou environ, le Re- 
brassa par derriere et lui donna pluseurs 
eops de la pausine sur ses nages. Recour- 
cer, eodera senso, in Lit. remiss. ann. 
1365. ex Reg. 98. eh. 716 : lcellui Guil- 
laume avala ses chausses, et puis les Re- 
courca pour plustot aler. Hinc Secourci, 
prò Succinctus, inComput. Rob. de Seris 
ex Reg. 5. fol. 3. r°. Vide supra Rebassare. 

1 REBRASSATJE Caligje, Succinctae, 
Gallice Relroussées. Statuta S. Capei 1® 
Paris, apud Lobinellum tom. 3. Hist. 
Paris, pag. 153. col. 2 : Rem, quodnullus 
deferat caliga* Rebrassatas ad genua ad 
modum patllardorum. Vide Rebrachiato- 
rium. 

* REBRUNATURA. [Gali. Action de 
Rebrunir: e Pro factura dicti cooperto- 
rii et prò Rebrunatura duorum bacil- 
lium deauratorum. » (Mandat. Gamer. 
Apost. f. 24. an. 1458-60.)J 

\ REBULETUM, Farina crassior a sub- 
tihori secreta , furfur , Gallo-Flandris 
Rebulet, forte diminutivum a Gallico 
Rebut , Rejectanea. Gontractus anni 
1297. e Ghartulario Fiscanensi : Rem 

Ìuólibet die totius anni unum panem de 
ìebuleto post panem Conventus. Compu- 
tus verri acuì us ann. 1638. e Ghartulario 
M. S. Vedastri Atrebat. fol. ult. : Advi- 
ter que lesdites miches et michets soient 
fait de pure fUur, les bi set tea de farine, 
dont le son soit et sera òli : et les boulens 
de pure farine Ielle qu'elle vieti t du mou- 
lin, sans y tnèler aucun tereceul ou Re- 
bulet. Vide infra Reburetum. 

* Nostris alias Rebulet. Lit. remi ss. 
ann. 1401. in Reg. 156. Ghartoph. reg. 
eh. 65: Thibautle Grant-prestre boulen- 
gier demourant à Reme, entra en la 
chambre, la où il avoit accoustumé de 
faire mettre.... le Rebulet, qui yst de la 
fleur, eie. Retrait et Retret, eodem intel- 
iectu, ni fall or, in Declarat. MS. 24. feu- 
dor. comitat. Caraerac. ex Tabu!, ejusd. 
eccl. : La xij*. contieni sept pains chacune 
sepmaine, deux mencaulds de Retret à 
comble,.... et à cause dudit fief.... doit 
administrer avec ses compagnons le pain 
en la paneterte ; pour lequel service doit 
avoir sa part de tous les pains entiers, 
qui demeurent celui jour, du Retrait et 
dee revenues du bled, dont on a faict le 
pain lodile Journée. 

1 REBULLIRE, Recandescere, redinte- 
grari, per mctaphoram. Bulla Clementi* 
V. PP. ann. 1305. tom. 2. Hist. Dalphin. 
pag. 124 : Noe attendentes, quod nisi ante 
pradiclum festum.... futuris de pradicta 
turbatione pericults occurratur, aissentio- 
num hujusmodi fiamma Rebulliret. No- 
tione nativa, prò ebullire, Apuleius lib. 
5. dixit : Lucerna fervens oleum Rebulli- 
vit in humerum. U ti tur alibi. 

1 REBULLUS. Vide mox Reburrus. 

REBURETUM. Charta anni 1243. in 
Hist. Monmorenciaca pag. 101 : In ilio 
(fumo) coquere poterit pastillos de obolo, 
eimenellos, et alium parvum panem de 
obolo, et de Reburelo, et seonno illius 
parvi ministerii. Ubi seonnum, est fur- 
fur, nostris Son. [Vide Rebulet um.] 

1 REBURNARE, Repolire, Gali. Rebru- 
nir. Gomputus ann. 1245. MS. e Bibl. 
Regia : Pro decerti cifis Reburnandis v. s. 
prò duabus charneriis adjustas... v. s. 



REBURRUS, Rebursus, Riburrus, [a 
Gallico Rebours, retrorsum, in contra- 
rimi inquit Vossius, lib. 2. de Vitiis 
sermonis cap. 16.] Glossai Lat. Groc. : 
Reburrus, àvaoxXXoc. <xva?aXavT0<. [Hinc 
ali© emendandae, ubi minus recte, Re- 
bullus, eie. Suidas : 'AvduriXoc, àvoupaXav- 

tìcls, axo9(ioc ty)v xc^aX^v. Vide Versionem 
LXX. Levit. cap. 13. Vetus Inscriptio, 
quam laudat Grsevius in Notis ad Glos- 
sas Isidori : T. Flavius Reburrus.] Glossae 
Isid. : Reburrus, hispidus. Gloss» MSS.: 
Reburrus, cirratus, vel crispus. Glossae 
nomicae Vaticanae MSS. : 'PeSovpfoOc, 
àvaaaXavTt«c. Faustus Manichsus apud 
S. Àugustinum lib. 6. contra eumdem 
cap. 1 : Calvum aut Reburrum, et similis 
notes hominem non constituere Sacerdo- 
tem. Ita etiam in Notis Tyronis pag. 
150. Vitse Abbatum Beccensium de Gufi- 
le! mo Crispino : In sua primssva sstate 
habebat capillos crispos, et rigidos, atque 
sursum ereclos, et, ut ita dicam } Rebur- 
808, ad modum pini ramorum, qui semper 
tendunt sursum : quare cognominata est 
Crispinus, quasi crispus pinus. [Quam 
capillorum Rebursionem vxdemus adhuc 
iis % qui de ipsius Gisliberti genere descen- 
dunt. Quod a pinus similitudine Crispi- 
nus dici putat nic auctor, ridiculum est. 
Ut a Longus, Longinus, ab Augustus, 
Augustinus, sic a Crispus dici tur Crispi- 
nus. Tabu lari uni Majoris-Monasterii : 
Judichalis de Rocherio donai S. Martino 
terram suam, quam habet in Rocherio. 
Testes, Gaufredus Rebursus, etc] Galli 
dicimus rebursos, qui ont les cheveux 
reboursez, vel rebroussez. [Simili notione 
le Roman de la Rose : 

Rechignée étoit et fronde, 
Avoit le nei et Rebourcie, 
Hideuee esloit et soolée.] 

° Unde translate nobis Rebours, Àdver- 
sus, morosus, difflcilis , intractabilis. 
Fortune rebourse, Adversa fortuna, ut 
observat D. Falconet in Animadv. suis. 
Hinc forte Rebois, prò Impedimentum, 
obex, in Ohron. Ms. Bertr. Guescl. : 

Noi» ne pourrons paaser le pont a oetle foie ; 
Car Francois y mcttront defleoce et Reboie, 
Tant qu'ila aient trami» par dedana leors manoia. 

1 REBURSARE, Pecuniam e bursa, seu 
crumena, promere, Gali. Debourser, alias 
Reborser. Le Roman de Vacce MS. : 

Me» quant cheacun moingne Cut borse, 
LI commun bien faut et Reborse. 

ÌREBURSI0, Rebursus. Vide Reburrus. 
£BUS f Genus vitis est, apud Papiam. 
« REBUSARE. Glossar. Provine. Lat. 
ex God. reg. 7657 : Rebusar, Prov. ebe- 
tare f deteriorata. Rebouguer, eodem sensu, 
in Bestiar. Ms. : 

Là sua anioni en Orlent 
A un baut mont qui moult s'estent, 
Ou oo troeve une pierre dure, 
Quant on la quiert par sventure, 
Dont jote aa reaplendeour : 
Mais eie ne luist pas par jour, 
Que li solane, c'est vórité, 
Se li Rebouque sa clarté. 

°° REBUSTURA. Vide Robustura. 

RECA, Graec. péxa, Flagellum. Vide in 
Reda. 

RECACHATIO, Auri vel argenti ab 
aliis metal! is, qua in monetis permis- 
ceri soient, separatio. Gharta ann. 1827. 
in Reg. 66. Ghartoph. reg. eh. 715 : Su- 
per facto fabricationis monetarum, ex- 
tractionis auri et argenti et billonii de 
regno nostro, Recachationis et aliar um 
monetarum nostrarum abusum, etc. Vide 
supra Racachare. 

*1. RECADERE, Decidere. Ital. Rica- 



dere, Gali. Décheoir. Gharta ann. 811- 
apud Murator. tom. 5. Antiq. Ital. med. 
sevi col. 957 : Quod si in aliqua tar distate 
aut necleetu vel controversia inventi fue- 
rimus extra aaere de ea, qua superius 
adfixis conditionibus , tunc non solum 
de hoc prmeeptum Recadere, uerum etiam 
exacta a nobis poma, qua in nostra peti- 
tione adfixa est. 

1 2. RECADERE, Recidere, redire, ubi 
de possessioni bus quas prsestituto tem- 
pore ad aliquem redire debent. Gharta 
ann. 957. apud Murator. tom. 2. part. 2. 
col. 953 : Quomodo ipsss suprascriptm ree 
ad partem saneti vestri monaslerii reverli 
et Recadere debent, sic debeant reverti et 
Recadere mihi suprascripto Attoni Camiti. 

° Ital. Ricadere, eadem notione. Stat. 
MSS. eccl. S. Laur. Rom. : Voluerunt 
quod omnia illa relieta, facta et fienda, 
ad fabricam S. Laurenlti Recadant, et 
esse debeant fabricm die tee ecclesie*. 

00 8. RECADERE, Recidere, rursus ca- 
dere. Homilia ex cod. VII. s&culi in 
Spicileg. Mai. tom. 4. pag. 814 : In ipsas 
culpas numguam debeat Recedere. 

1. RECALCARE. Petrus de Vineis lib. 
2. Epist. 86 : De vasellis nostris decenter 
Recalcatis et communitis. Ubi editor, ad 
oram, recalcatis, i. de novo tectis. Malim 
Recai fatis. 

« 2. RECALCARE, Implere, compiere 
iterum , Gali. Remplir. Gomput. ann. 
1862. Inter Probat. tom. 2. Hist. Nem. 
pag. 248. col. 1 : Item prò vino quatuor 
vasorum.... tenentium juxta exlimam xlij. 
sestaria, unam quartam, etc. Item prò 
Recalcando dieta vasa, quando fuerunt 
portata in episcopatu, etc. Hinc 

Recalcatura, Expletio, Gali. Rem- 
plissage. Gomput. ann. 1408. inter Pro- 
bat. tom. 8. ejusd. Hist. pag. 194. col. 2: 
Item prmsentavimus eidem unam botam 
vini, etc. Item prò Recalcatura dieta bota, 

Suia antequam eam extrahere facerent 
e domo Slephani filii cujus erat, cepiue 
de dicto vino mitebat quassie um, et quia 
non erat piena, quando ipsam portare 
fecit, etc. Rursura infra pag. 195. col. 1. 

° 3. RECALCARE, Recallare, Occare, 
glebas conterere, Gali. Herser, Provin- 
cialibus Recubir. Glossar. Provine. Lat. 
ex Cod reg. 7657 : Recubir prov. Occare, 
alebas post sationem cadere. Et rursum : 
Resiguxr, Prov. occare, semina terra ope- 
rire. Gharta ann. 1270. in Access, ad 
Hist. Cassi n. part. 1. pag. 811. col. 2: 
Qui habet par bouum, tenetur prastare 
pradicto monasterio quatuor operas an- 
nuatim cum ipsis bubus, duas vidélicet ad 
Recaldandum (leg. Recalcandum, ut in- 
fra pag. 814. col. 2.) et reliquas duas ad 
semmandum. Inquisit. ann. 1273. ibid. 
pag. 887. col. 2 : Qui habet par bubum, 
tenetur prastare annuatim eidem infir- 
maria duas operas cum ipsis bubus, unam 
vidélicet ad Recallandum et aliam ad se- 
minandum. Recercier, eodem sensu, in 
Charta Renardi de Choisuel milit. dora. 
de Bourbonne et de Ver ecourt ann. 1816. 
in Reg. 59. Ghartoph. reg. eh. 428 : C'est 
assavoir que.... chascune charrue desdiz 
hommes de la dite villenie, paierai à chas- 
cune saison deus journauls de corvée; c'est 
assavoir huit jour 8 chascun an , deus, 
jours au sombre, deus jours au Recercier, 
deus jours augahin et deus jours au tra- 
moie. Rursum occurrit in Gh. ann. 1821. 
ex Reg. 61. eh. 128. Vide infra Remota. 

Quod cum ad semen operiendum 
praesertim fiat; hinc nostri en Recaler 
dixerunt prò En cachette, clam, occulte. 
Gharta ann. 1838. inter Probat. tom. 2. 
Hist. Burg. pag. 201. col. 1 : Promet lidie 
messire Henris... non mie venir encontre, 



38 



REC 



REC 



REC 



pour lui ne pour autre, ne pourchacier 
que d'autres y veigne en Recaler, ne en 
esconduit. 

1 RECALCATA Mysterià, id est, repe- 
tita, Gothofredo in Glossario Nomico ad 
Codice ni Theod. Lex4. ejusdem God. Ut. 
6. li b. 16 : In tantum enim scélerxs pro- 
gressi dicuntur ii, quas Donatistas vocant, 
ut baptisma sacrosanctum, mysteriis Re' 
calcati8, temer itate noxia iterent, et homi- 
nes semel, ut traditum est, munere Divi- 
nitatis ablutos, contagione profana repe- 
titionis infecerint. Quidam legunt Recul- 
catis. Male, inquit idem Gothofredus in 
Notis, ubi addit : Recalcatis, iterum cal- 
cati*. 

* RECALCATURA. Vide supra in Recal- 
care 2. 

«* RECALCIARE Se, Calceos induere. 
Arnold us de S. Emmerammo lib. 2. cap. 
81 : Nunc ergo, quia peccata mea nudave- 
runt vestigia vestra, obsecro, Recalciate 
vos, et sic redite ad nos. 

1 RECALCIRE, Sarrire, Gali. Sarcler. 
Miracula S. Zita, tom. 3. Aprilis pag. 
528 : Et ipsa Massaia Recalciret miltum, 
et cum ipsa Massaia surger et recta cum 
sartorio in manu, etc. 

1. REGALCUS. Charta ann. 878. in Ta- 
bularlo Ecclesia? Viennensis fol. 16: 
Quse habet fines et terminationes de uno 
latus via publica, de alio latus una cum 
Recalco terram ad infantes Martanm, etc. 
Alia ann. 914. pag. 17 : Unaqumque vinca 
habet fines et terminationes in uno latere 
terram Ermengardis et infantum ejus, et 
habet perticas 18. cum Recalco ; in alio 
latere et uno fronte vias publicas, etc. 
Infra : In alio fronte terra ipsius Cons- 
tantii, et habet cum Recalco perticas 20. 
Rursum fol. 86 : In alio latere una cum 
Recalco habet perticas agripedales 66. et 

Sedes 2. et ipse Recai cus in lalis perticas 
. etc. Fol. 51 : Hoc sunt rebus vinem dum, 
cum Recalco uno, et casam cum casarico 
et ortile, etc. Infra : Jungit ad eam Recai- 
cus, qui habet in longum perticas agripe- 
dales 4. etc. Tabularium Monasterii S. 
Andrea) Viennensis : Una cum Recalco 
perticas 8. ipse Recalcus habet in lato 
pedes 6. In alio fronte pedes 8. etc. 

° 2. RECALCUS. Radula, scalprum, 
Gali. Racloire, ni fall or. Inquisit. ann. 
1288. in Access, ad Hist. Gassin. part. 1. 
pag. 887. col. 1 : Ferrarii de S. Germano 
serviunt monasterio Cassinensi de arte 
ferraria, singulis annis in festo paschatis, 
de stillo, videlicet uno anno de martello et 
paletta et alio anno de Recalco et cor t elio. 

RECALDARE, prò Recalcare. Vide su- 
pra in hac voce num. 8. 

* RECALECIA, Pianta species. Gali. 
Réglisse , alias Regalisse et Rtg olisse. 
Leuda major. Garcass. MSS. : Item prò 
cargua de Recalecia.xviij. den. Item prò 
cargua de succo de Recalecia, xviij. den. 
Ubi versio Gallica ann. 1544: D'une 
charge de Regalisse, etc. Rigolice et Rigo- 
lisse, in Pedag. Peronae ex Chartul. 21. 
Gorb. RecoliceAn Lit. ann. 1849. tom. 2. 
Ordinat. reg. Frane, pag. 809. art. 18. 

1 RECALI ARE, In morbum recidere, a 
Provinciali Recalivar , Gali. Retomber. 
Statuta Arelatens. MSS. tit. 181 : Si in- 
firmus recidiverà vel Recaliaverit infra 
quindecim dies, medicus teneatur ipsum 
videre. 

* RECALLARE. Vide supra Recalcare 3. 
1 RECALI, Calcitro proprie, translate 

Reluctans. Commodianus Instruct. 38: 

Improbi semper et dura cervice Recalces. 

«RECAMARE. Acu pi n gè re, Ital. Rica- 

mare; unde Recamatura. opus Pbry- 

fium, Gali. Broderie. Stat. Mutin. ann. 
420. apud Murator. tom. 2. Antiq. Ital. 



med. aevi col. 424 : Nulla mulier possit 
habere.... aliquam vestem Recamandam 
in futurum aliqua specie Recamaturse. 
Gabr. Barel. serm. in die Parasc. : Qum 

vestis habens ad quatuor angulos pai- 

liorum fimbriam sive Recamaturam, Vide 
supra Recamatus. Hi ne 

f RECAMATOR, Phrygio, qui pingit 
acu, ab Italico Recamare, Acu pingere. 
Miracula B. Simonis de Lipnica, tom. 
4. Julii pag. 547: Quamobrem maritus 
suus dominus Kuneka, arte Recamator, 
etc. 

• Ital. Ricamatore. Acta B. Amad. 
tom. 2. Aug. pag. 590. col. 1 : Quidam 
magister Joannes Crinelus , Recamator 
Medio lani, etc. 

* RECAMATURA. [Gallico broderie: 
« Jacobo de Rinaldo recamatori flore- 
nos auri de camera 151. prò Recamatura 
10. copertarum de mufis. » (Mandat. 
Gamer. Apostol. ann. 1458-60. f. 15.)] ' 

1 RECANNARE, Canna seu mensura 
agraria re me ti ri. Statuta Massil. lib. 8. 
cap. 81 : Non liceat dicto. domino, qui die- 
tum fundum, ut supra dictum est ad 
cerlum censum concesserit... dictum fun- 
dum remensurare, seu Recannare, vel 
iterum dextrare, nec censum eidem au- 
gere, etc. 

1 RECANTUS, Reiteratio cantus. Vetus 
Ordinarium MS. ad usum Ecclesia 
Ambian. in Sabbato Quatuor. Tempo- 
rum : Post primam lectionem Graduale 
Propitius esto apuero sine Recantu. Aliis 
ergo diebus Graduale seu Responsorium 
repetebatur integre post Versum, ut flt 
in pluribus Ecclesiis. 

° Nostris Recaner, prò Rudere, Gali. 
Braire, dixerunt. Bestiar. MS. ubi de 
Asino silvestri : 

Le jour Recane dome fol». 
Mirac. MSS. B. M. V. lib. 2 : 
Ne qn'en un asne qui Recane. 

• Aliud vero sonat vox Gallica Reca- 
neté, Locum nempe secretum et obscu- 
rum, in Lit. remiss. ann. 1895. ex Reg. 
148. Chartoph. reg. eh. 88: Le suppliant 
oy frainte de gens en un trou ou Reca" 
neté, où l'en ne veoit goute. 

* RECAPERAT0R. [Gali. Oouvreur. 
«.... Habuimus ad Recaperandum ma- 
gnani cameram de Laureo monte que 
est cooperta de Retge sive de Iosa XV. 

Recaperatores sive architectores » 

(Arcn. Histor. de la Gironde t. 2. pag. 

1 RECAPITARE Sese, f. Gradum sta- 
tere. Isidorus Episcop. Pacensis in Chro- 
nico ara 769 : Europenses vero solliciti 
ne per semitas delatescentes aliquas fa- 
cerent simulanter celatas, stupefacti in 
circuita sese frustra Recapitane [ M al. 
Recaptant.] 

1 RJBCAPITULANS Cyolus Victori, seu 
Victorii in Inscriptione, qua libro primo 
de Vita B. Joannis Abb. Reomaensis a 
Jona Abbate prafixa est, dicitur secunda 
periodus cycli Pascbalis a Victorio, uti 
notum est, excogitati. Annis 582. cons- 
tabat cyclus Victorlnus, incipiens anno 
28. Christi, ac proinde, adjectis iis 28. 
annis, prima hujus cycli periodus de- 
flnit anno 559. Altera igitur periodus, 
quam Recapitulantem cyclum Victori 
vocat Jonas ortum ducebat ab anno 560. 
Vide Mabillonium tom. 3. Analect. pag. 
514. et seqq. Ali ter intel ligi tur Recapi" 
tulatio Dionysii, ut mox dicetur. 

1. RECAPITULARE, id est, Ad initium 
redigere, uti interpretatur Tertulliano 
lib. 5. adversus Marc. [cap. 17. a capite 
initium resumere. S. Augustinus lib. 



20. de Civitate Dei cap. 14 : : Recapitu- 
lando dicit, tamquam ad id rediens, quod 
prssterierat. Et cap. 21 : Recapitulat ab 
ini t io.] Hesvchius: 'AvaxeoaXaioOTai, avp- 
itXvjpoOTat, eicavaXa|JL6avet. Esdr. cap. 4. V. 
12: Qui recapitulabunt impietates ejus, 
etc. Utuntur Irenaus lib. 5. cap. 151. 
Commodianus Instr. 41. etc. S. mero- 
nym. lib. 1. adv. Jovinianum cap. 10. 

3SHT Ad hanc notionem proxime acce- 
di t nostrum Recapituler, Res disperse et 
diffuse dictas aut scriptas sigillatim co- 

Sere , summatim repetere , recensere. 
[oc intellectu legimus ad calcem tituli 
81. Capitularium Caroli Calvi : Hssc ca- 
dérti domnus Karolus Romana lingua an- 
nuntiavit, et ex maxima parte lingua 
Theodisca Recapitulavit. Concil. Narbon. 
ann. 589. tom. 2. Concil. Hispan. pag. 
885 : Die Kalendarum Novembrts Deo aus- 
pice in unum convenimus, et alquanta 
qum juste et pie sunt edita. . . Recapi" 
tulare fecimus. Adde Historiam Mediani 
Monasterii pag. 192. etc. Chronicon Far- 
fense apud Murator. tom. 2. part. 2. col. 
574 : Et dederùnt invicem guadimoniam, 
ut constituto termino judicantibus judici- 
bus fecissent secundum legem, et qui ex 
eie defuisset, non amplius pressumeret 
Recapitulare illam controversiam ; hoc 
est, redintegrare, iterare. Guidonis Dis- 
cipl. Farfensis lib. 1. cap. 18 : Responso* 
ria duo et duo decantent pariter ; ad 
Gloria Patri adiiciantur plures, et post 
Gloria Recapitulent a capite ; id est, ite- 
rum decantent ab initio. Adde cap. 88. 
ejusdem libri, et vide Vossiumde Vitlis 
serm. lib. 4. cap. 20. 

1 2. RECAPITULARE, Arguere, repre- 
bendere. Acta S. Erconwaldi Episc. n. 
16. tom. 8. Aprilis pag. 784 : Cum diu sic 
cruciaretur , ecce supradictus Antistes, 
infoia pontificali exornatus, venti, et ba- 
culo pastorali eum flagellava, Recapitu- 
lans negligentiam ejus. Vide Gapituldre 
6. in Capitulum 4. 

1 RECAPITULATIO , 'AvaxseocXouWc, 
Ante dictorum summariarepetitio. Apud 
Cassiodorum caput 21. Divin. lect. ins- 
cribitur : Recapxtulatio generalis. 

1 Reoa.pitula.txo Dionisii, JSra qua 
ducit initium ab Incarnatione Verbi, a 
Dionysio exiguo primum adbibita. 
Charta Osheri Regis apud Hickesium 
Dissert. pag. 79 : Regnante in perpetuum 
ac gubernante Domino nostro Salvatore 
secula universa, anno Recapitulationie 
Dionysii,id est, ab Incarnatione Christi sex- 
centessimo octuagesimo, Indictione sexta 
revoluta.... Eoo Óshere Rex, etc. Vide su- 
pra Recapitulans cyclus Victori, cui an- 
nexa alia notio est. 

1 Reca.pitula.tio Solidorum, Brevis 
expositio varii numeri solidorum prò 
diversis delictis solvendorum ex Lege 
Salica, ad calcem hujus Legis tom. 1. 
Capitularium col. 823.. 

1 RECAPTARE, Recipere. Miracula S. 
Maioli Abbatis tom. 2. SS. Maii pag. 
691 : Plurima namque antiqui decoris 
monasteria, suo exhortatu deifico, melio* 
rationis Recaptaverunt commoda. Epis- 
tola Petri de Condeto S. Ludovici Regis 
Capei lani, de Expedi tione transmarina, 
apud Acher. tom. 2. Spicil. pag. 55 : Exi- 
wt exercilus versus castellum Carthaginis 
.... et in eundo Recapta est illa turris. 
Hoc est, Recuperata, iterum capta. Vide 
Recaptivare, et alio sensu in Recapitare. 

Recante, Inter voces Occitanicas,qua 
tom. 3. Hist. Occit. explicantur, Gallice 
redditur, Ordre, sarete. Hinc mulier vita 
dissoluta vocatur Une femme de mal Re- 
cante ou petit aouvernement, in Lit. re- 
miss. ann. 1458. ex Reg. 187. Chartoph. 



REG 



REC 



REG 



39 



reg. eh. 809. Et de bonis, quae mala ad- 
ministratione dilabuntur, Aler à mal 
JRecapte, dici tur, in aliis Lit. ann. 1459. 
ex Reg. 188. eh. 184 : Le suppliant doup- 
tant que iceulx biens alassent à mal ite- 
capte et feus sent divisez, eie. 

RECAPTTVARE, Recuperare, requirere : 
Goldastus. Sed nescio, an non potius le- 
genda m sit Recaptare, ex Gali. Rache- 
ter. [Vide Recaptare.') 

Recaptivatori-e Liteiue, in Legi- 
bus Hun carici s , qui bus vendicamus 
bona. Tafes sunt Requisitoria, Reap- 
prehensorise , Reincorporativa* , Redin- 
tegrativae. Sambucus et Albertus Mol- 
narus. 

* REGASSARE, ut supra Racachare, 
Aurum vel argentum ab aliis metalJis, 
quae in monetis permisceri solente sepa- 
rare. Stat. de monet. ann. 1813. in ter 
Proba t. tom. 2. Hist. Nem. pag. 18. col. 
2 : Quod omnes monelas, guocumque no- 
mine nuncupentur, spedante* ad bilho- 
nem, portent ad moneta* propinquiores 
regia*, ut dictum est, absque hoc quod eoe 
Recassent vel trabugent. Vide infra Re- 
chacare. 

* RECASTENARE. Glossar. Provine 
Lat. ex Cod. reg. 7657 : Recastenar, Prov. 
Exprobare, ebjectare. 

RECATAGIUM, Idem quod Rachatum, 
de qua voce supra. Charta ann. 1402. in 
Hist. Monmorenciaca pag. 895 : Verum 
si prò feodo servilium fieri oporteret, 
prsedictu* O. vel hssree eju* non ampliu* 
prasstare quam 20. solido* prò servi tio, 
nec ampliu* prasstare quam 20. solido* 
prò Recatagio cogeretur. 

1 RECATÙM, Idem quod supra Racha- 
tum t Redemptio, Relevium. Charta Phi- 
lippi Frane. Regis ann. 1200. tom. 8. 
Hist. Harcur. pag. 180 : Prseterea idem 
Rex Angli** dedit nóbis 80.000. marcarum 
argenti, ad pondu* et legem, in qua fue- 
rant, scil. 13. solido* et 4. denarios pro- 
pter Recatum nostrum et propter feodum 
Britanni**, quod no* Regi Angli** dimi- 
simu*. 

* Recanche, eadem notione, in Char- 
tul. S. Vandreg. tom. 1. pag. 1169 : Et 
pleideroi ledit escuier se* nans tenants, 
et Recanche n'en devoti pas estre faite. 
Nisi tamen intelligatur Restitutio. 

RECAUDARE , Exigere , recuperare, 
vox Hispanica , apud Michaelem del 
Molino : Bajuli generali* officium est 
Recaudare omnia et singula jura D. Regie 
Aragon. 

1 RECAVERE , Invicem cavere , vice 
versa cavere. Codex Theod. lib. 9. tit. 2. 
\eg. 3 : Nullus in carcerem, priusquam 
convincalur, omnino vinciatur : e longin- 
quo si qui* est acciendus , non prtus 
adsimulanti accommodetur adsensus 
quam sollemni lege se vinxerit, et in 
pcenam reciproci stylo trepidante Re- 
caverit. 

RECAUSARE, prò Recusare. Althelmus 
de Laude virgin. cap. 40 : 

Con jogiom peniti» lunotum «ponte Reeaosans. 

Tabularium Brivatense Ch. 287 : Si qui* 

ire aut aaere aut Recausare pr&eum- 

peerit, hoc et* non liceat vendicare. Cb. 
828 : Si.... contradicere vel Recausare co- 
naverit, i. rursum in causam mittere. 
Vide Cau*a. 

1 RECAUSATI0, in causam iterata mis- 
sio. Placitum ann. 784. apud Mabillon. 
lib. 6. de Re Diplom. pag. 489 : Et postea 
ipsa Christiana instrumentum ipsum 
visa fuit recredidisse, et postea de ipsis 
rebus *e dixit exitam, ut nullam Recausa- 
tionem contra casam S. Dionisii exinde 
facete deberet. 



RECAUTUH, Apocha seu securitas de 
suscepta pecunia : Quittance. S. Augus- 
ti nus de Cura prò mortuis : Ubi esset 
Recautum, quo iÙa cautio vacuata fuerat, 
indicavit. Adde Nov. Justiniani 180. et 
Cujacium ad tit. Cod. de Apochis pubi. 

1 RECAVUS, Convexus, in Onomastico 
ad calcem tomi 4. SS. Junii. Alias idem 
est quod Conca vus. Prudenti us Psy- 
Chom. v. 423 : 

Recavo mlsceret labra palato. 

1 RECAUZARE, Regonza re, f. Refi- 
cere, Ital. Racconciare, Gali. Raccommo- 
der. Sta tuta Montis-Regalis pag. 269 : 
Ferrarli teneantur et debeant Reconzare 
*apam prò solidi* novem ponendo quatuor 
verghas azali, et ma**am prò solidi* odo, 
et currum prò solidi* quatuor, et Recau- 
zare fecerim prò solidi* quatuor, 

° Vel Exacuere, Gali. Aiguiser ; quo 
sensu Ressuer accipi videtur, in Lit. re- 
miss, ann. 1887. ex Reg. 182. Cbartoph. 
reg. cb. 156 : Lesquelz varletz du mares- 
chal avoient appareillié et Ressué une coi- 
gnie. Rebouture vero, Ipsa refectio, vel 
refectionis pretium , in Comput. MS. 
fabr. S. Petri Insul. ann. 1866 : Item prò 
viginti quatuor Rebouture* prò eisaem 
martellis,xvj. solido s. 

* RECCuS, Rechus, Recus, Fluvii ra- 
mus, alveus, rivus, canalis. Libert. Sta- 
gelli ann. 1881. in Reg. 69. Chartoph. 
reg. cb. 174 : Possent facere alveum seu 
Rechum ad deducendum dictam aquam... 
Pro qua quidem aqua sive usu ejusdem 
ducenda per alveum, alveo*, Rechum seu 
Rechos usque ad castrum deStagello,...àd 
rigandum sua* possessione* , terras.... 
Possint reficere.... meatus, Reco*, aquse- 
ductu* et transductus. Charta ann. 1894. 
in Reg. 149. ch. 78 : Necessario oportet 
dieta* fusta* vehi usque ad Reccum de 
Amacio, principalem matricem /lumini* 
ejusdem ;.... et fast se sive vasa praedicta 
ibidem in dicto Recho de Amacio sunt et 
semper fuerunt inmagno periculo. Charta 
ann. 1262. Inter Probat. tom. 8. Hist. 
Occit. col. 554 : Et inde sicut includit via 
fonti* de Tricot, et descendit Recum de 
Sellano, usque ad fontem Caroli magni, 
etc. Lit. remiss. ann. 1419. in Reg. 169. 
cb. 226 : Lupetus de Alaueta in quo- 
dam Reco supra quemdam molendi- 
num, etc. 

1. RECEDERE, Mori, fato fungi, vita 
excedere. [Idatius in Fastis : ni* Cose. 
Honoriu* Àugustu* Recessit Verona*. Et 
alibi : His Cose. Recessit apud Mediola- 
num Theodosiu* Augu*tu*.] Inscriptio 
Christiana in Ecclesia S. Petri in Cas- 
tello Verona?, apud Ludovicum Moscar- 
dum lib. 4. Histor. Verori. : Eie requie*- 
cit in pace S. Valens Episcopu*, qui vxxit 
anno* p. m. xxxxv. et sedit in Episco- 
patu annos.... mens. vii. et dies xviii. et 
Recessit sub d. vili. Kal. Augusta* P. C. 
Lampadi et Orestis VV. Cu. Ind. vili. 
Alia apud J. Mabillonium tom. 4. SS. 
Ord. S. Benedicti pag. 589 : Servivet an- 
nue quinquagenta, Recessit sub die pridie 
Kal. Octob. Indictione sesta. Ita apud 
Ambros. Moralem lib. 11. cap. 81. 41. 44. 
58. 56. et lib. 12. cap. 18. 14. 37. Recessit 
in pace, non semel occurrit in Monu- 
mentis Christian! s, apud Baronium ann. 
544. num. 13. et 15. Bivarium in Notis 
ad Pseudo-Chronicon Marci Maximi 
pag. 88. 218. 266. 276. 277. 352. 497. Ughel- 
lum tom. 4. pag. 1051. tom. 5. pag. 584. 
Guesnaium in Annalib. Massiliensib. 
pag. 79. etc. 

1 2. RECEDERE , Removere. Acta S. 
Francisco Rom. tom. 2. Martii pag. 
186 ° : Nec est aliqua ree, quae posati te 



impedire, vel Ubi po**it nocete et ab eo 
Recedere. 

1 8. RECEDERE Malefactores, Sonti- 
bus per mittere, ut sui sint jurls, data 
satisfaciendi cautione. Consuetudines 
Furnenses MSS. ex Arcbivo S. Audo- 
marl : Malefactores Recedentur per Pie' 
gio*, quo* hotnines Corniti* dicent esse 
sufficientes 9 excepti* his, qua* in prasaentia 
Corniti* vel in conspectu Ballivi evene- 
rint, hoc notato, quod qui deliquerint in 
conspectu Ballivi in prisona ducentur t 
et statini per bonos plegio* ad dictum ho- 
minum (fomiti* Recedentur. [°° f. Recre- 
dentur.] 

00 Recedere de Jure suo, De jure 
suo decedere, J us dimittere. Charta ann. 
1809. apud Haltaus. in Glossar. Ger- 
man. col. 1917. voce Verziehen : Recepta 
de dicto Johanne quadam pecunia* summa, 
qua* piene nobia est soluta, Recessimus et 
m hi* 8cripli* expresse Recedimu* de 
omni jure, *i quod nobi* in dieta Cune- 
gundi et sui* pueris.... competebat, etc. 

» RECEDIPIUM , Veslis parasitica, in 
vett. Glossi8. Vide Rechedipna. 

1 1. RECELARE, Occultare. Onomasti- 
cum ad calcem tom. 5. Anecd. Marten.: 
Super quibuscumque excessibus et fore- 
facti*.... hucusque Recelati*.... vos infor- 
meti*. Statuta Simonis Nannet. Episc. 
apud eumdem Marten. tom. 4. Anecd. 
col. 962 : Adversario* etiam taliter Rece- 
lan* excommunicaliones et suapensiones 
ultra quindecim die* tenetur, et ipsum 
decernxmu8 teneri propriis expensie sus- 
pensos et exeommunicato* absolvi facere, 
etc. Nostris Receler proprie dicitur de eo, 
qui furem aut farta recipit et occultat. 
alias Receler vel Recoiter, a Recipere vel 
Receptare ; ut Receteur, a Receptor vel 
Receptator. Bellomanerius cap. 69. pag. 
850 : Aussint est coupable qui Recete à 
esHent le larrecin,comme chil qui Vemble, 
car si li Receteur n'étoient, il ne seroit 
pa* tant de malfacteur*. Idem cap. 81. 
pag. 265 : Chil qui Recoite la chose emblée 
a escient..., et chilpartit à la chose em- 
blée.... tuit chil sont coupables du fet. 
Eadem notione Rechaiter dicitur in Re- 
efiatare post Rechaciare. 

° Charta ann. 1332. ex Tabul. monast. 
Bonae-val. : Exceptis simplici occisione, 
murtrOf raptu, incendio, thesauro invento 
et Recelato. Receter, eadem acceptione et 
prò Recipere, vulgo Retirer. Joinvil. in 
S. Ludov. edit. reg. pag. 115 : Avec li Re- 
ceta ce qu'il pot de gent. Annal. regni 
ejusd. reg. ibid. pag. 171 : Se nus Vavoit 
(le saint clou) trove ne Recete. Occurrit 

Sraeterea in Chron. S. Dion. tom. 3. 
ollect. Histor. Frane, pag. 245. Guill. 
Tyr. contin. Hist. apud Marten. tom. 5. 
Am£l. Collect. col. 704 T Quant li Cres- 
tiens qui *'estoient Recete en la tor Da- 
vid, etc. Unde Recelément, Occulte, fur- 
tim, in Lit. ann. 1371. tom. 5. Ordinat. 
reg. Frane, pag. 404. 

* 2. RECELARE, Dicitur de prostatione 
agraria, quam quis dare renuit. Charta 
ann. 1259. in Chartul. eccl. Lingon. ex 
Cod. reg. 5188. fol. 154. v» : Omnes etiam 
tertias in fin agio de Cohum, de quibue 
homines tertia* hactenus retinuerunt vel 
Recelaverunt, qua* aolebant vel debent esse 
tertiabiles , tenetùr dominus episcopue 
et successore* ipsius, qui prò tempore 
fuerint, reducere ad solutionem tertia- 
rum. 

RECELLA, Res parva. Vide Recala. 

1 RECELLIGERE, Recipere, receptare, 
Gali. Receler, si vera lectio est : nato, 
videtur legendum Recolligere. Charta 
ann. 1455. e Tabularlo Aniano : Quod 
alias eie prohibuerat in virtute eanctae 



40 



REG 



REC 



BEC 



obedientise, ne auderent Recelligere reli- 
gio$um in dicto monasterio fratrem Ste- 
phanum Saisetti, alia* Boistoni* , olim 
Aniana, et tunc S. Guillelmi de deserti» 
monachum.... qua prohibi Lione non ob- 
etante non cessabant illum Recelligere. 

] RECELLULA, Res parva. Vide Recula. 

1 RECENSARE, prò Recensere y Nume- 
rare, scriptum esse in Glossis MSS. tes- 
tatur Vossius de Vitiis serm. Jib. 4. cap. 
20. prò quo reponendum censet reipsa 
Recensere, ni si simile sit ac Redinserare: 
de quo inferi us. 

1 RECENSERE , Recensser , Narrare , 
Gali. Raconter. Le Roman de la Rose 
MS. : 

Qoe Tuo qoancqiTil ose pensser, 
Pulite à son ami Recensser, 
Gomme à toi seul seurefuent, 
Sane souspecon d'encusement. 

Recensere, prò narrare, non est Lati- 
nis ignotum ; sed non ita Gallis vetus 
Recensser. 

Recenser, prò Loqui, sermonem ha- 
bere, in Chron. S. Dion. tom. 3. Collect. 
Histor. Frane, pag. 203 : Tandis comma 
il Recensoit teux paroles, etc. Ubi Ai- 
moin. lib. 2. cap. 37. ibid. pag. 65 : 
Inter hos atque hujusmodi sermones, etc. 
Racompte , prò Récit , histoire , Nar- 
ratio. Le Roman du Chevalier Deli- 
bere MS. : 

Ifoult bien lui feoit le parler, 

Le chetsin me fitt oubher, 

Et me dist entre set Racomptes, etc. 

Vide infra in Recordari 2. 

■ 

* RECENSIRE , Lavare, eluere. Glos- 
sar. Gali. Lat. ex Cod. reg. 7684 : Recen- 
sire, Rinser camme un voirre. Vide Re- 
dneerare 

* RECENSOR, Narrator, delator. B. de 
Amoribus in Speculo sacerdot. MS. cap. 
26. ubi de peccato lingua* : 

Non sit defensor peccati, rive Receneor. 
Vide supra Recensere. 

1 RECENTARIA, Recentarium. Vide 
mox in Recentatum vinum. 

RECENT ATUM Vinum, ut auctor est 
Alexander Trailianus lib. II. cap. 1 fuit 
propomatis genus, quod, ut in eo Di- 
pendo magis delectarentur Romani, pe- 
culiari quadam arte refrigerebant : sic 
nuncupatum, ut censet Hieron. Mercu- 
rialis lib. I. var.lect. cap. 7. quod vinum 
antiquum musto, vel lixivio, vel tortivo 
commisceretur, vel quasi renovaretur, 
quomodo plerosque bodie factitare cons- 
picimus. Recenlare enim veteres Roma- 
nos prò renovare dixisse constat ex A. 
GeHio lib. 15. cap. 15. 

Neque aliud inmiit, ni fallor, Recen- 
tium vocabulo Avitus Viennensis Epist. 
65 : Cceterum de Recentibus, quia praci- 
pitis, et meas partes cedo, et mulliplices 
euas, utatur paterarum capacitate proca- 
pia, alterai labris phialas, quas circundet 
pitaciorum densitate, prò circulis. Idem 
Epist. 77 : Jam de cibis taceo : in acei- 
ptendis Recentibus major est poma. Musta 
deposcens, aut inediam patior, aut aliguid 
rapuisse confingor. Summa importunttate 
perago, et tres recentes aliis plus prasu- 
mam. lpsa enim pater», quas confictie 
casibus frango, quotidiana reparatione 
decrescunt. Ubi Sirmondus Recentes ap- 
pellar! alt, recentatos, id est ad rigo rem 
redacti vini potiones. Vide Stackium 
lib. 3. Antiquit. convivial. pag. 344. 

Memorat idem Mercurialls lib. 2. cap. 
13. vinum Picans et Racens, aitque ita 

Sopulari vocabulo appellar! vinum con- 
itum et mixtum, quod Romania pica- 



tum dicitur. Solebant enim fili vasa 
pice oblinire , resinamque ipsam vino 
commiscere, quod talia vasa non modo 
gratum quemdam odorem impertirent, 
verum etiam vinum generosum red- 
derent. 
Recentaria, in Glossis Lat. Graec. et 

Grsec. Lat. veapoqpópo;. 

Recentarium, prseterea inter vasa et 
ministeria sacra recensetur. Est autem 
vas, in quod recentes, seu vinum recenta- 
tum infundebatur. Historia Episcopo- 
rum Autisiod. cap. 20: Rem Recentarium 
deauratum pens. lib. 2. et s. habet deforis 
cavaturas. item alium Recentarium pens. 
ito. 1. et une. 9. habet in medio listellam 
et feras. Vita S. Desiderii Episc. Cadur- 
censis : Jam vero in altaris Ecclesia mi- 
nisteria, dici non potest quantum se fu- 
derit, quantaque fecerit, quam numerosa, 
quam pulchra f ... candelabro reoplendent, 
nitet pomorum rotunditas, fulget Recenta- 
rii ccelique varietas, nec desunt patente 
sacris propositionibus preparata. 

Haud scio an melius Georg. Rhodig. 
in Di sq ni sit. de Sacro ministerio cap. 
26. num. 3. defili iat esse Tburibuli ge- 
nus, quod unum ex illis a Desiderio 
donatis habuerit foris cavaturas, id est, 
ut putat ille, foramina ad thuris fumum 
emittendum. 

1 RECENTIA, Initium. Chronicon Me- 
te n se apud Acher. tom. 6. Spici I. pag. 
661 : Idem (Stephanus Episc.) in ipsa 
promolionis sua Recentia castrum Terli, 
quod viatoribus per illas transeuntibus 
partes valde erat perni tiosum... in manu 
valida destruxit et complanavit. 

1 RECEPASNAGIUM, Quod prò jure por- 
corum a festo S. And rese ad Nativitatem 
Domini pascendorum Major! solvitur, 
non Domino, ut Pasnagium. Sic exponi- 
tur haec vox in Professione juris clien- 
taris Abbati Floriacensi incerto anno 
presti ta a Majori villa? Sousaussoy in 
foresta seu Silva Aurelianensi. 

\ RECEPELLATURA , Vestì s species e 

ellibus, ut opinor. Statuta Piacenti® 
i b. 6. fol . 82 : Et prò Recepellatura eisdem 
pueris, ultra 6. aen. et quod omnes zochu- 
la pradicta habiant corollos de cordoano 
vel manzolo. 

1. RECEPTA, Medicamenti adhibendi 
formula, quomodo Recepte nostri dicunt. 
Joan. Gerson. lib. de Laude Script, de 
Medici s : Non enim sufficiunt eie libri, 
quantumlibet et arte compositi ; sed 
oportet variare Receptas, etc. {Sta tu tum 
Synodale Eccl. Avenion. ann. 1841. apud 
Marten. tom. 4. Anecdot. col. 565 : Ab 
eodem quoque hipotecharius seu speciator 
Receptas ordinata» per talem Judaum 
medicum auderet seu attentar et sub ea- 
dem penna conficere nec ministrare alicui 
Christiano.] 

1 2. RECEPTA, Pecuniarum coactio, 
qusestura, Gali. Recette. Item jErarium, 
in quod conferuntur coactae pecuniae. 
Deci rase Regi Frane, concessa ann. 1316. 
apud Lobinell. tojn. 2. Histor. Britan. 
col. 467 : Item lxix. lib. prò duobus ter- 
mini* quarti anni decime ad sex annos 
co'ncesse } in moneta Britonica et alia com- 
muni, si eam magistri hujus Recepte du- 
xerint acceptandam. Li terse Johannis 
Frane. Regis ann. 1356. apud D. Secousse 
tom. 3. Ordinat. Reg. pag. 78. prò inco- 
lis Avinioneti : Receptores dicto Senes- 
callo... prasentibus Consulibus et Procu- 
ratoribus diete Universitatis... compotum 
et rationem legitimam de Receptis et mi- 
siis ob hoc factis semel in anno reddere 
teneantur. Li terse Caroli Pulchri Frane. 
Regis ann. 1327. apud le Brasseur in 
Probat. Hist. Comìtatus Ebroic. pag. 



fi 



49 : Ut quidquid dicti Thesaurarii exinde 
solverint in eorum collocent compotis et 
de Recepta deducant. Oratio Legatorum 
Regis Frane, coram Pio II. PP. ann. 
1459. apud Acherium tom. 9. Spici], pag. 
320 : Sciunt qui Receptas fecerunt et re- 
ditus cognoscunt Ecclesiarum. Charta 
Renati Regis Provincia ann. 1473. prò 
Monialibus Àquensibus S. Clarae, e 
Schedis Praesidis de Mazaugues : De qua- 
cumque pecunia suse Recepta. Statuta 
Monasteri! S. Glaudii pag. 75 : Item, su- 
pra Receptam Reais Francia et ejusdem 
dominium in villa de Barra... percipere 
debet de annuo reditu 40. libras Turon. 
Li terse Edwardi III. Regis Angl. ann. 
1334. apud Rymer. tom. 4. pag. 682. col. 
2 : De Omnibus extitibus et Receptis de 
dicto Ducatu provenientibus. A lise ann. 
1341. apud eumd. Rymer. tom. 5. pag. 
224. col. 2 : Omnes denarii proveniente* 
de omnibus firmis nostris... ad Receptam 
nostram ceteriter deferantur. Adde tom. 
8. pag. 748. col. 1. et yide infra Receptas 
1. et 2. 

1 3. RECEPTA, [Jus pastus.] Vide Re- 
ceptum. 

1 4. RECEPTA, f. Oblata in Parthenoni- 
bus. Necrologium MS. Abbati se S. Petri 
de Gasis : xxxi. Januarii obiit Agnes de 
Crectes Recepta de Casis. Pluries occur- 
rit ibi, nullo addito, unde certa no- 
tio possi t erui. Vide Receptus 8. et Red- 
ditusì. 

RECEPTABILIS , Qui admitti potest, 
idoneus, Qui peut estre receu, Recevable. 
Charta Odonis Ducis Burgund. ann. 
1203. prò Communia Belnensi , apud 
Perardum pag. 275 : Sciendum, quoaho- 
mines communi*: famulos Receptabile* 
[prose, ut babetur in Cbartulario Di- 
vi on. et apud Perardum pag. 385 :] in 
exercitum meum mittere possunt. Haben- 
tur eadem verba in Charta Communi» 
Divionensis ann. 1187. et Sinemuri ann. 
1276. [Charta Maurini Abbatis Vallis 
SanctsB Dioec. Aptensis ann. 1509. ex 
Schedis Praesidis de Mazaugues : Unius 
gallinm bona et ReceptabilisA 

1. RECEPTACULUM , Hospitium, do- 
ni us, in quam quis se recipit : proprie 
vero domus munita, castellum. Charta 
Philipp! Augusti ann. 1219: In quibu* 
continetur quod nullus a Rhodano usque 
ad Alignum... a S. Albano usque ad Po- 
dium novas munitiones aut atiqua nova 
Receptacula potest edificare sine nostra 
permissione. [Homagia Nobilium Bressiae 
presti ta Amedseo Sabaudi» Duci ann. 
1272. apud Guichenonum in Probat. 
Hist. Bressiae pag. 17 : Joannes Salvagii 
Domicellus... recognosdt se tenere in feo- 
dum ligium ab eodem domum suam de 
Malmont, cum tota forter escia, Recepta" 
culo et fossatis. Joannes de S. Saturnino 
Domicellus confttetur se tenere prò uxore 
sua a domino Baugiaci in feodum ligium 
domum suam de la Jasden cum Recepta- 
culo et fossatis. Ibidem pag. 19 : Hugoni- 
nus de Castellione... recognosdt se tenere 
ab eodem in feodum... domum fortem 
Guillertni de Feline domicelli, quam idem 
Guillelmus tenet apud Lugniacum ab ipso 
Hugone 'cum Receptaculo dieta domus. 
Quibus in locis non integra domus, aut 
munitio q use vis, sed pars domus mu- 
nì tae seu certa qusedam munitionis spe- 
cies, ac forte turris, videtur esse in teli i- 
genda.] Ita Recet nostris olim. Le Ro- 
man de Rou MS. : 

M«int bon Rechet aurw, et maini boa heriMTgtf*. 

Le Roman d'Aubery MS. : 

Aa boto d*Ardeno est un Raoal Won 
Entre deus enee, doni je tei bien tee noras. 



REO 



REC 



REG 



44 



Bobertas de Bourrono in Merlino MS. : 
Chi emprès en cette forest à deus archies 
a un mien Rechet biel et fiche, ou vous 
pourrés reposer et aaisier. Infra : Cha- 
cun de ses deus freres a aon rechet en sa 
terre devisée Vune de Vautre. Vide Re* 
ceptum. 

• 2. RECEPTACULUM, LocuS, in quem 
se improbi bomines recipiunt, in Lexic. 
jorid. Oalv. Hinc Receit. prò Terrier, cu- 
niculus, in Lit. ann. 1824. tom. 5. Ordi- 
nati, reg. Frane, pag. 880 : Que li dessus 
dit, et di qui d'aux auront ou pourroht 
avoir cause, puissent abatre, bouscher... 
tous Receit et terriers à commi* et à tou- 
tes autres bestes quelconques. 

• RECEPTALIS, Advena, externus hos- 
pitio exceptus ; unde aburgensi distin- 
guitar. Gonsuet. burgi S. Mart. de valle 
ex Tabu!, major, monast. : Burgenses 
vel Reeeptales Gruidonis non recipiemus 
ad habitandum in nostro burgo, nisi per 
licentiam ipsius Guidonis. Vide mox Re- 
ceptare. 

f RECEPTAMENTUM, Receptio, Gali. 
Recelement. Li terse Edward! I. Hegis 
Angl. ann. 1903. apud Hymer. tom. 2. 
pag. 981 : Quos per illam inquisilionem 
culpabiles de facto ilio... seu de ipsorum 
malefactorum Receptamento inveniri con- 
tigerit. Aliae Edward! III. ann. 1350. 
apud eumdem Rymer. tom. 5. pag. 692 : 
Pardonavimus... prò omnibus homicidiis, 
roberiis, rapinis, feloniis, latrociniis, in- 
cendiis. Receptamentis felonum, conspi- 
rationibus, etc. [°°Placit. ann. 8. Henr. 
III. Reg. Angl. in Abbrev. Piaci t. pag. 
104. col. 2 : Adam de Whitecote rectatus 
de societate Ph. de Say, utlagi, qui in- 
terfectus est, et de Receptamento Rogeri 
Crul et aliorum latronum et mafefacto- 
rutn, venti..,, et jurati hundredi de Mun- 
selowe dicunt super sacramentum suum, 
quod Receptavit Rogerum utlagum... et 
ideo suspendatur. Receptatio dici tur in 
Assisa Henrici II. Reg. Angl. apud Già- 
rendon, cap. 1 : Si quis retatus fuerit co- 
rani justitiis D. Regie, de murdro, vel 
latrocinio vel róberìa, vel Receptatione 
hominum tale fOcientium, etc.\ 

J REQEPTARE, Hospitio excipere. Con- 
stitutiones Gluniacenses MSS. ex Ar- 
chi vo B. M. Dea u rat® : Omnes vero de 
Ordine, cujuscumque conditionis extite- 
rint, qui ipsos fugitivos et vagabundos 
amodo Receptaverint aut cum ipsis parti- 
cipaverint quoquo modo, illa tamen parti- 
cipatione excepta, que pertinet ad ani- 
marum salutem, etc. vide Receplamen- 
tum et alio sensu Receptum. 

• Nostri s Receiter, Receiver et Recep- 
ter. Oharta ann. 1279. interProbat. tom. 
2. Hist. Burg. pag. 45. col. 2 : Nos Othes 
cuenz palatini de Burgoigne et sires de 
Salins promettono à Robert due de Bur- 
goigne.... que nos les homes doudit due, 
quxpartiront de sa terre, ne retendrons, 
ne Àeceiterons en nostre terre desous nos. 
Pactum Inter reg. Arigl. et ducem Brit. 
ann. 1370. apud Lobinell. tom. 2. Hist. 
Brit. col. 601 : Le due, ses heires... seront 
tenui à Receiver et vetuieller amiable- 
ment par mer et par terre ledit roy et ses 
diti genti. Lit. remiss. ann. 1390. in Reg. 
138. Chartoph. reg. cb. 277: Ceux qui 
gardoient la porte de ladite ville souffri- 
rent entrer yceulx murdriers et les Re- 
ceoterent . 

1 RECÉPTARIUS, Exactor, coactor, 
Gali. Receveur. Gbarta ann. 1365. ex Ar- 
chivio Brivatensi: Antonius Torrent le- 
vatoretReceptariusemolumentorum curiss 
preeporttatus Brivatensis. 

RECEPTATIO. Vide supra in Recepta- 
tnentum. 

vn 



RECEPTAT0R, Receptor, apud La- 
ti nos de loco, in quem quis se ree! pi t, 
tantum intelligitur ; de personis vero, 
qusB recipiunt, usurpatur apud Scrìpto- 
res infenoris svi : in Digest, lib. 47. tit. 
16. inscribi tur de Receptatoribus. Direc- 
tor. Inquisit. Fr. Nic. Eymer. memorat 
defensores, f autor es, Receptalores baereti- 
corum. Ulpian. leg. 13. fr. de Offlc. prae- 
sid. lib. 1. tit. 18 : Deb et.... Receptores 
eorum coercere, sine quibus latro diutius 
latere non potest. 

RECEPTI, Generaliter, qui consensu 
aliquo admissi sunt vel electi : unde 
Recepti etiam dicuntur, Arbitri seu ju- 
dices compromissarii , in Lex. jurid. 
Calv. Vide Receptor 1. 

1 RECEPTIBILIS, Qui recipi potest vel 
debet. S. Augustinus lib. 5. de Trinit. 
cap. 13: Nostra scientia amissibilis est et 
Receptibilis. Eccli 2. 5. : Homines Recepti- 
biles probantur in camino humiliationis. 
Statuta S. Victoris Massiliensis MSS. 
ann. 1531 : Debet dare duas anchoisas bo- 
nas et Receptibiles prò uno Religioso. Hoc 
est, idoneas, convenientes, Gali. Receva- 
bles. Vide Receptabilis. 

* Gharta ann. 1352: Sub annuo censu 
seu canone tresdecim sestariorum fru- 
menti pulchri et Receptibilis ad mensu- 
ram A lavar di. 

11. RECEPTIO, Exactio, coactio, Gali. 
Recette. Literae Philipp! Frane. Regis 
ann. 1290. apudLobinellum tom. 3. Hist. 
Paris, pag. 231 : Concedimus... mille li- 
bras Turonensium ex Receptionibus reddi- 
tuum, proventuum, seu obventionum regni 
nostri, etc. Vide Recepta 2. 

2. RECEPTIO, Jus pastus. Vide Recep- 
tum. 

3. RECEPTIO, [Galicis ablutio post 
sumtionem Corp or is et Sanguinis C liris- 
ti.] Vide Super/tmo. 

6 Reception, nude, ìpsam sacra) Eu- , 
charistise perceptionem significare vide- 
tur, in Testam. Joan. Lessillé ann. 1382. 
inter Probat. Hist. Sa boi. pag. 391 : Gè 
donne et laisse à tousjourmés aux parrois- 
siens affiuans chacun an en Véglise de 
Juigné au jour de Pasques, une jalaye de 
vin, assignée sur mes domaines de Juigné, 
pour baiìler et distribuer à chacun, après 
ce il aura fati sa Reception en laditte 
eglise à laditte journée de Pasques. 

\4. RECEPTIO Nemorum, Facultas, ut 
viaetur, succidendorum lignorum in 
Silva regia ad munitionem urbis ne ces- 
sar io rum. Literae Caroli fili! Philipp! 
Audacis ann. 1324. apud D. Secousse 
tom. 4. Ordinat. pag. 38 : Litteras con- 
cessas eisdem ville Flore, et aliis locispre- 
dictis, per officiales dicti Ducis, supra 
clausura de muris de palis, et Receptwne 
nemorum juxta ordinationes predictas, 
et modo quo in dictis litteris continetur, 
absque alio sumptu dicti domini nostri 
Regis, excepta Receptione dictorum ne- 
morum, concedimus etiam et confirma- 
mus. 

° Fortàssis nude,Usus nemorum,idem 
quod Usagium ; nisi de iterata caesione 
vulgo Resepage, inteiligas. 

° 5. RECEPTIO, Proventus, reditus. 
Charta Joiae dominae de Vallaincourt 
ann. 1241. in Ghartul. Mont. S. Mart. 
part. 1. eh. 116: Penchonia cum raeris 
dietse sclusss, cum omnibus Receptionibus 
suis, dietse ecclesim in perpetuum remane- 
bunt. Vide Receptus 1. 

* 6. RECEPTIO, Furtum. Vide infra 
Recipere 6. 

* RECEPTITIUS. Recepitila actio, do 8. 
Gonsule Lexica ju ridica Calvi ni et Bris- 
sonii. 

* RECEPTIVUlf, Exactio, coactio, Gali. 



Recette. Tabular. Major, monast. : Ca- 
lumniavit dotnnus Ramo monachis se non 
annuisse passagium Genestss .de Recep- 
tivis burgi S. Martini. Vide Receptio 1. et 
mox Receptona. 

1. RECEPTOR, Arbiter. Glossa Isidori : 
Receptor, Actor concordim, Medius. 

1 2. RECEPTOR, Exactor, coactor, tri- 
bunus aerarius, Gallis Receveur. Occur- 
rit passim. Vide Receptoria, Vossium 
lib. 1. de Vitiis serm. cap. 27. et in Ap- 
pendice pag. 799. 

* [e Debita et omnia eciam de tem- 
pore regis Anglie seu dicti principia 
Wallarum, ut ducis Acquitaniae, suis 
Receptoribus quacunque racione vel 
causa modo premisso vel alias debita 
remittere et quittare dignaremur. » 
(Lett. Caroli v. an. 1370. Mus. arch. 
dép. p. 293J1 

T 3. RECEPTOR. Concil. Mexicanum 
ann. 1585. tom. 4. Concil. Hispan. pag. 
813 : Notar ii ecclesiasticorum trtbunalium 
hujus provincia, et tdbelliones qui Recep- 
tores vocantur, ante ne accipiantur quam 
Episcopis... obedientiam jurejurando pro- 
mittant. In loco ad audiendum caussas 
per tres ante meridiem horas tresgue alias 
post meridiem saltem assistant ; ibique 
tpsimet per se negotia cum judicibus ex- 
pediant. 

1 4. RECEPTOR Horarum. Vide in 
Horas. 

* 5. RECEPTOR. Vide supra Receptator. 
1 RECEPTORIA, Coactio, exactio, Gali. 

Recette. Charta Philipp! Pulchri Frane. 
Regis ann. 1295. ap uà de Lauriere tom. 
1. Ordinat. pag. 327 : Quod si forte ite- 
ceptoriam nostram contingat dimittere, 
volumus.... quod ipsi cum Receptoribus 
nostris deputandis prò tempore, ad collec- 
tionem emolumenti predicti, deputent et 
habeant aliquem prò se... qui diete recepte 
intersit, etc. Literae Johannis Comitis 
Armaniaci ann. 1356. apud D. Secousse 
tom. 3. Ordinat. pag. 112 : Quodque 
etiam executiones prò debitis fiscalious 
fiant per servientes Receptoriarum regia- 
rum, etc. 

Alias Receverie. Charta ann. 1828. in 
Reg. Cam. Comput. Paris, sign. Noster 
fol. 169. r° : Jehan Remy receveur de 
Champaigne vouloit prenare sur le roy 
par son compie de la Receverie de Cham- 
paigne, etc. 

1. RECEPT0RIUM, Locus, in quem 
quis se recipit. Papias : Diversorium, 
Aeceptorium, Hospitale. Sidonius lib. 5. 
Epist. 17 : Epiphaniu8 noster vix supras- 
cripta per ar aver a t, et nuntiatum est,hora 
monente, progredì Episcopum de Recepto- 
rio. Ubi Savaro Receptorium, Ecclesia) 
secretarium interpretatur. t 

* Hinc Secund», vulgo Arriere-faix, 
Receptable appellatur, in Lit. remiss, 
ann. 1473. ex Reg. Wl. Chartoph. reg. 
eh. 371 : Icelle femme près dudit estabìe 
trouva le Iti ou Receptable de la matrice 
dudit enfant. 

2. RECEPTORIUM , Conclave ra ti o na- 
ri um, nostris Comptoir, Bureau de re- 
cepte, ubf scilicet pecunia) numerantur 
et exsolvuntur. Lex 8. Cod. Th. de Pala- 
tinis (6, 30.) : Primicerii scriniorum, Re- 
ceptoriorum etiam, per triennium, instar 
sacrorum scriniorum , administratione 
fungantur. 

1 3. RECEPTORIUM, Idem, ut videtur, 
quod mox Receptum, Jus pastus. Charta 
Petri Episcopi Tullensis ann. 1188. prò 
Monasterio S. Apri efusd. urbis, apud 
D. Calmet. in Probat. Hist. Lotharingiae 
tom. 2. col. occxcviii: Ecclesiam Se- 
millse cum Receptor io uno et XII. denartis 
de fisco, Ecclesiam Modonis-villm cum y. 

6 



42 



REG 



REG 



REG 



solidi* de fisco et totidem modus avena, et 
cum capella Morleni-curtis, et cum tribus 
Receptoriis in anno, et mancipiis Rami- 
frodo, cum uxore et liberi*, tetris et pra- 
ti*. Medietatem ecclesia Sirici-curtis cum 
Receptorio uno et XII. denarii*... Tre* 
parte* ecclesie: Focandi-curti* cum duobus 
Receptoriis et tolidem solidis, et cum me- 
dietate eleemosunarum et oblationum et 
cum omni prmdto in sylvis, vineis, prati*, 
tetris cultis et incultis, servi* et ancillis. 
Pluries occurrit ibi et col. seq. nullo 
addito clariori ìndicio, unde notio cer- 
tius innotescat. 

1. RECEPTUM, et Receptus, illud vi- 
de tur, quod vulgo Arbergaria, vel Droit 
de giste, in Cbartis appellatur, hoc est 
lus pastus : nam etiamnum Belga nos- 
tri vocant Receptes, con vi vi a, quibus 
agnati, qui agnatorum nuptiis interfue- 
runt eosdem novos conjuges domi reci- 
piunt,et excipiunt. Cbronìcon Besuense 

Sag. 548: Monachi vero de hominibu* 
ìeceptum et placitum recipiente*. Charta 
ann. 1108. ex Tabular. Cluniacensi : Do- 
navit et omnirìo finivit Beo et B. Petro 
ad locum Cluniacum unum Receptum, 
auem in Cavariaco exigebat. Tabular. 
Conchense in Ruthenis cb. 24 : Et in 
uno quoque vicariali manso unum Recep- 
tum cum 4. Militibu*, et uno serviente. 
Passim in hoc Tabularlo. Charta Ame- 
daei Com. Sabaudi» ann. 1143. in Histor. 
Sabaudica pag. 84 : Retento Receptu suo 
et justis consuetudinibus, qua ad Comita- 
tum pertinent. Alia ibidem pag. 41 : Prse- 
terea dictum est, ut omni prorsus alio 
gravamine remoto, Comes Receptum, ve- 
naliones Aulonii et Murerii, sicut antea, 
accipiet. Adde pag. 89. Tabularium Mo- 
nasteri! Regufa : Locum illum ab omni 
censu absolmt, ut filii sui tantum defen- 
sor e* hujus loci existant et Receptum ibi 
non qussrant, et nisi Abba* ultroneu* ei* 
obtulerit panem, non comedant. Tabula 
fundationis Monasteri! S. Severi in Vas- 
conia : Non in foro, aut in mercato de 
pertinentibu* ipsi sacratissimo loco, quis- 
quam judicium capiat, vel in appenaitiis 
ejus... nec Receptum inde per vim, nec 
censum aliquem gueerere pressumat. Ta- 
bular. Abb. Belinoci in Lemovicib. num. 
45 : De i*ti* vero curtibus, in unaauaque 
unum Receptum teneat Abba*, In tali 
convenientia, ut nullum non et hominem 
Laicum, et si f eceri t, quomodo monachi 
in suo revocent dominio. Tabularium 
Monasteri! S. Andre» Viennensis : Et 
de alio beneficio ut post mortem patri* 
Bernardi accipiamu* ab ipso Varnerio in 
mutacio prò sex anni* 40. sol. unusquis- 
que anno Kal. Maxi unum Receptum in 
iionasterium, etc. Tabularium Écclesiae 
GraUanopolitanasub Hugone Episcopo 
ann. 1109. fol.68 : Gotafredus Villicus S. 
Donati ante sacrum Corpus et Sanguinem 
Domini, quod desiderabat accipere, gur- 
pivit Domino Deo et Episcopo Hugoni 
Gratianopolitano et successoribus sui* 
sino ullo inganno illud prandium sive 
Recet, quod per malam consuetudinem 
prssdictus Gotafredus accipiebat ab homi- 
nibus Episcopipro decima de condaminis 
Corniti*. Fol. 72 : Habuique prò prssdicta 
vinca ab Episcopo Hugone 20. sol. et 4. 
den. et 8. emina* oraci, et Recetum de 
pane et carne et vino mihi et filio meo 
Stephano et filiabu* mei*. Fol. 89: Debent 
inde unoquoque anno unum Receptum 
Episcopo et sociis *ui* cum equitaturi*. 
Tabular. Oelsinianense : Debet 2. sexta- 
rios de siligine.et 1. sextarium de civada, 
et 18. denar. Podienses, et Recetum de 
pisce et carne, et 1. sext. vini. Tabula- 
rium Eleemosyna S. Paul! Viennensis : 



Quandam vineam,... et 1. Receptum, et 1. 
eminam *iligin%s, etc. Occurrit etiam in 
Notitia sub Francone Episc. Paris, in 
Minore Pastorali ejusd. Ecclesia eh. 
95. in Tabular. Prioratus Domina in 
Delphinatu passim, etc. Charta ann. 
1809. in 9. Regesto Philipp! Pulchri Re- 

gis Frane, eh. 27. ex Tabularlo Regio : 
"est à savoir en compiane, en garcage*, 
en garde», en Receps, en venie*, en rentes, 
etc. Adde Ughellum tom. 1. part. 1. pag. 
875. 

UT Haud abs re fortasse fuerit Can- 
gianam opinionem novis quibusdam 
locis continuare. Charta Ademari Vice- 
comitis Lemovic. ann. 1062. qua Clu- 
niaco tradit Abbatiam S. Martialis, 
inter Instrum. tom. 2. Gali. Christ. col. 

180: Nihtl in eadem abbatia ego re- 

Unendo , excepti* hi* consuetudinibus, 
ce. solidis.,.. uno Recepto Comitis Pic- 
tavienei*.... etjuetitia pani* et vini, cum 
in hanc villani venerit. Sententi a ann. 
1168. ex libro viridi Episcopatus Massll.: 
Recetum in festivitate S. Stephani Epis- 

copum f acero Canonici* jussimus in 

precipuis autem festivitatibus Natali* Do- 
mini , Apparitionis , Ramispalmarum , 
Cene Domini, Pasche Episcopus, duo- 
bus se comitantibus in canonica comedo t, 
et ei honorifice serviatur. Transactlo 
ann. 1165. ibidem : Decrevimus, ut cas- 
trum de Albania cum suis pertinentiis 
Vicecomites ab Ecclesia et ab Episcopo et 
Canonicis in feudum et fidelitatem dein- 
ceps habeant, et prò eodem feudo in Na- 
tale Domini et in Pascha duo* Receto* 
facient, et in predicti* diebus totum refec- 
torium, cum omnibus hominibue qui in 

canonica fuerint honorifice, sicut in 

tantis festivitatibu* expedit, procurabunt. 
Eadem fere leguntur in Homagio, quod 

Sro dicto castro de Albania Episcopo 
[assllìensi ann. 1177. presti Ut Hugo 
Gaufridi, ibidem. Passim occurrit vox 
Recetum vel Recetue, prò refectione in 
Archivio laudato, et alibi. In Rotulo 
speculi xu. de Prioratu S. Pauli de 
Tartas ex Archivo Monasteri! de Gasa 
Dei promiscue legitur eadem notione 
Receptu* aut Recetue, ut et in Chartula- 
rio camalariensi dioecesis Aniciensis; 
Receptum vel Receptu* in Sthtutis S. 
Claudii pag. 74. 77. 79. 84. et alibi. Ex 
iis emendanda procul dubio Bulla Anas- 
ta8ii IV. PP. ann. 1153. inter Instrum. 
Ecclesie Massil. tom. 1. nova Gali. 
Christ. pag. 112. col. 2. ubi legitur : Cas- 
trum Albania? , et duos Rocetos prò eo in 
Natale Domini et in Pascha. Corrigo 
Receto* ex Transactione ann. 1165. mox 
laudata. Hinc evanescit conjectura 
Glossatoris, qui suspicatur Rocetos esse 
Racket a, quibus utuntur Episcopi, nos- 
tri s Rochet*. Vide Coma et Procurare. 

1 Receutum, vel Regeutus, Eadem 
signiflcatione. TransacUo Abbatis S. 
Victoria Massil. cum Episcopo Tolon. 
ann. 1144. ex parvo Chartulario ejusd. 
S. Victoris : Episcopus (habeat) tre* soli- 
do* prò sinodo et Receutum, sicut habere 
solebat. Infra prò Receutum legitur Hos- 
pitium : Episcopus habeat synodum tan- 
tum et hospitium. Vide Hospitium. 

Receptio, Eadem noUone. Tabula- 
rium Persiacense eh. 80. apud Perardum 
pag. 42 : Viva voce proclamante*, quod non 
debent Episcopalem Receptionem facere 
apud S. Marcellinum, quss Capella est, 
non vicu8 publieu* : exenia vero et servi- 
tium se dare debere alti* in loci* dixerunt. 
Chron. Andrense pag. 612 : De procura- 
tionibua, de Receptionibus, de vettibu* et 
aliis rebus indebiti*, totum quitum clamo. 
Charta Willelmi Comitis Cabilonensis 



ann. 1180: Receptionem quoque piena» 
riam apud Tótonum semel in anno, quam 
qumrebam, si quando ad clamorem Prio- 
ri* et EccUsim Parodi prò damni* Eccle- 
sie* illati* cum armata manu super ali- 
quem vicinorum porgere me oportuerit. 
Charta ann. 1214. apud Ughellum tom. 
2. Ital. Sacr. pag. 649 : Omni anno unam 
charitativam Receptionem nobi* dare de- 
beati*, etc. [Bulla Honorii III. et Inno- 
centi! IV. Paparum ex Archivo Monas- 
teri! S. Sai valori 8 Massil.: Eccleeiam S. 
Maria* de Belloloco annuum censum de- 
cem solidorum et tre* Receptione* prò 
Abbatissa sive Priori**a.] Adde Chartam 
149. Appendicis ad Capitul. Regis Fr. et 
Spicilegi um Acherianum tom. 18. pag. 
2o8. [et vide Servitium de cibo.] 
Regepta, Eodem eUam, ni fall or, si- 

Snificatu, in veteri Charta apud Perar- 
um in Burgundicis pag. 81 : Prssterea 
Receptam quam Raimunau* habet ab ilio 
in Ecclesia de Varva concessit UH*, ri 
canonici laudem Raimundi, vel hssredum 
suorum habere possent. Vide Marca m lib. 
8. Histor. Beneh. cap. 8. 11. lib. 5. cap. 
4.J 1. cap. 5. {2. 

f Receptaculum, Eodem, ut videtur, 
intellectu. Prlmordia Monasteri! Cal- 
mosiacensis apud Marten. tom. 8. Anecd. 
col. 1164 : Cum hi* quoque eulogia*, qua* 
ex parte Ecclesia* ipse theodoricus et an- 
teceesor eius consueverant accipere, simul 
contradidit: videlicet porcum 1. anni, 
denarios XII. et xu. pane», et tria Recep- 
tacula in anno. 

Convivium quo novi nupU excipie- 
bantur alibi Racroc de noce* nuncupa- 
tur ; qua tamen voce proprie signiflca- 
tur Convivium, quod nuptiarum die vel 
postero, aut in festivitate patroni ali- 
cujus ecclesia slt. Lit. remiss. ann. 
1874. In Reg. 105. Cbartoph. reg. eh. 
504 : lcellui suppliant et autres personnes 
s'en revenoient du Racroc d'une* noce*, 
qui avoient està en la paroisse de Douville 
du vai de Saenne. Alia ann. 1881. in 
Reg. 120. eh. 154 : Apre* icellui mariage 
fait, il eust en Vosttl d'iceulz mariez une 
fatte ou assemblée de gene, que Ven dit ou 
paìz (de Caux) Racroc,... à laquelle feste 
ou assemblée furent et souperent lesdiz 
supplians. Alia ann. 1409. in Reg. 164. 
eh. 191 : Le dimanche ensuiant la feste 
d'icelles nopces, que Ven appello Racroq, 
fut et y eust plusieurs dee amis d'un coste 
comme d'autre. Denique alia ann. 1415. 
in Reg. 168. eh. 894 : En laquelle ville de 
Bellenze* estoit lors la feste ou rebont ou 
Racroc de la feste dudit lieu. Regard, 
eodem significata usurpatur, in Lit. 
remiss. ann. 1874. ex Reg. 106. eh. 207 : 
Comme le suppliant feust alez veoir la 
feste du Reaart, qui se faisoit en l'hostel 
du prevost de* marchands (de Paris) d'une 
eienne fille, etc. Rursum in aliis ann. 
1408. ex Reg. 158. eh. 281 : Comme icellui 
Robin feust ale en Vostel de Henry Er- 
nault, au Regard de la femme Guillaume 
Ernault sa sosur, ot icellui jour a**emblé 
plusieurs personnes pour aler avecque* lui 
oudit Regard, pour faire bonne More, 
telon la coustume du pai*. Neque aliud 
sonat vox Request, in Lit. remiss. ann. 
1408. ex Reg. 168. eh. 19 : En laquelle 
ville de Vailly se faisoit et tenoit le Re- 
quest de* noce* de Gilè Pochart. Ut et 
Rigolet, in aliis ann. 1892. ex Reg. 144. 
eh. 49 : Auquel Droyn il fu domande se 
il vendroit au Rigolet d'une* no**es, etc. 

* Receit vero dictum Jus pastus, quod 
pecunia aliquando redimebatur. Charta 
ex Tabul. S. Mich. in Eremo ann. 1270 : 
Ne soyent tenus (lesdiz religieux) payer 
Receit ou vinote, ne tenue de payer ou 



BEG 



REC 



REG 



43 



fair* aucun prouffit ou aueune aide ou 
mariage ou mariages de nous filhs. Recel- 
loite, prò Reception, apud Matth. de 
Oouciaco in Hist. Caroli VII. pag. 681 : 
Lesquels (due et duchesse de Bourbon) 
quand ils ouirenl ce* nouvelle*, en furent 
fort joyeux, et firent audit Jean Boudaut 
de grands honneur* et Recellotte. 

Reggere, Receptum dare, seu pastum. 
Tabu lari um prioratus de Domina in 
Delphinatu fol. 54 : Ebpropler hoc debet 
Recipere monacho* in refectorio de pane 
et vino, et fabi* et piscibu*, et pimento, 
in festivitate omnium Sanctorum. Vide 
Receptare. 

2. RECEPTUM, Via et ratio rei confl- 
ciendae, qua ratione usurpari a nostris 
vulgo solet, cum bonum consili um bo- 
nam receptam, dicunt, translatione a 
medicoruna ph armaci s petita. Capi tuia 
Caroli Calvi Ut. 21 : Iste meu$ cariesimus 
nepos cum dilectissimo fratte meo Hludo- 
vico parabolavit, et tale Receptum et con- 
silium inventi. 

* 3. RECEPTUM, Jus domini sese in 
castrum vassalli recipiendi. Coarta Lu- 
dov. VII. ann. 1153. in Chartul. S. Dion. 

Sag. 418. col. 2: Clementia comitissa 
>omni- Martini querelata est et ex anti- 
Ìua consuetudine clamavit , dominum 
^omni- Martini habere refugxum et Re- 
ceptum Tremblei in ipsa firmitate, si forte 
eum exterritum hostes sui imminentes 
eequerentur et fugarent. Alia Petri ar- 
chiep. Lugdun. ann. 1312. ex Cod. reg. 
5186. fol. 16. r° : In feodum ligium a nobts 
et ecclesia Lugdunensi recepit domum 
fortem de Lurciaco, cum Recepto dietse 
domus et cum ingressibus et egressibus 
dieta* domus. Vide Receptus. 

1 RECEPTURA, Idem quod Reeepta 2. 
Pecuniarum aliorumve reddituum coac- 
tio, Gali. Recette. Fundatio Parthenonis 
Lovanii ann. 1522. apud Miraeum tom. 
2. pag. 1050 : Receptor prssdicta* domus 
Dei.... tenebitur annue reddere rationem 
eum administrationis et recepturss. 

1. RECEPTUS, Proventus, reditus, Gali. 
Recepte. Charta G. Ebrodunensis Epis- 
copi ann. 1159. apud Petrum Joffredum 
in Episcopis Niciensibus ; Omnes primi- 
tias, et omnes pannos et ledo*, sive redi" 
tue, sive Receptus mortuorum, et ipse dedit 
Canonici*, et nos adjudicavimus , et e. 
Infra : Prseterea Ecclesias supra scripto- 
rum Castellorum, et mortalagium, et Re- 
eeptas, et decimai, et quod in futurum 
tempus adguiri poterti. Ita usurpatur 
non semel in Charta Amedaei Episcopi 
Lausannensis ann. 1150. in Probat. Hist. 
Sabaud. Guichenoni pag. 39. 40. - 

2. RECEPTUS, Obligatio vassalli, qua 
tenetur dominum suum in suo castro 
recipere, si eo egeat ad bella vel negotia 
sua. Fulbertus Carnot. Epist. 6 : Hoc a 
vobis exigo : securitatem de mea vita et 

membri*, et terra, quam habes, de 

auxilio vostro conlra omnes homines, salva 
fidelitate Roberti : de Receptu Vindocini 
Castri ad meum usum et meorum fide' 
Uum, qui vobis assecurabunt illud. vide 
Feudum receptabile, et Redditio, et supra, 
Receptum 1. 

1 8. RECEPTUS, Laicus, ut videtur, in 
Monasterio receptus, ac fortassis idem 
qui Oblatus : de quo plura dieta sunt in 
Oblati 2. Literae Caroli Regentis ann. 
1358. apud D. Secousse tom. 8. Ordina t. 
Reg. pag. 818 : Nos ad supplicationem.... 
AbbatisS. Amandi et ejus Capitoli, seu 
Conventus Ordinis S. Augustine Sarla- 
tensis diocesis, ipsos Religiosos una cum 
eorum omnibus membris et pertinentiis 
membrorum, ecclesii*, beneficile, officiis, 
lode, presbiteri*, clerici*, familiaribus, 



familiis, servitoribus, donati*, Receptis et 
eorum hominibus tailliabilibus et explec- 

tabilibus sub protezione et speciali 

salva-gardia regia euscipimue per 

pr sesente*. Vide Reeepta 4. et jRedditu* 1. 

1 RECERCARE, Perquirere, Ital. Ricer- 
care, Gali. Rechercher. Sta tuta Montis- 
regalis pag. 300 : Rem statutum est, quod 
dictus gabellator, vel nuncius ipsius, pò*- 
*it, quandocumque eidem placuerit, Re- 
cercare vel Recercari facere quoscumqne 
contrafacientes prssdictis, et domo* ipso- 
rum vendentium perquirere et Recercare 
ad eorum liberam voluntatem. Hursum 
occurrit in Statutis civitatis Vercel la- 
rum fol. 15. verso. 

1 Recergatio, Inquisitio, Gal lice Re- 
cherche, Ital. Ricercata. Statuta Vercell. 
lib. 8. fol. 89. vo : Fiat inquisitio et Recer- 
catio ipsarum rugiarum quolibet mense, 
per Potestatem, eie. 

1 Recercator, Perquisitor, indagator, 
Italis Ricercatore, Gali. Rechercheur. 
Recercator mensurarum, in Statutis Sa- 
luciarum collat. 4. cap. 118. 

• Rechercement, Jus inquirendi et exa- 
minandi mensuras. Pactum Inter comit. 
et monach. Vindocin. ann. 1332. in Reg. 
81. Chartopb. reg. eh. 741 : Et nous conte 
(de Vendóme) voulons et accordons que 
nous, nos hoirs ou successeurs, n'aions 
point de Rechercement, ne aueune souve- 
renneté, ne autre seigneurie en ladite 
abbaye;... et nous religieux... accordons 
que ìedit mons. le conte, ses hoirs ou suc- 
cesseurs aient le Rechercement desdites 
mesures ainsi adjustées. 

1 RECERNERE, prò Secernere, nisi ita 
legendum sit. Codex Theod. lib. 15. tit. 
1. leg. 38 : Excellens Eminenlia tua 
cuncta privata eedificia, qum con j une t a 
horreis publicis esse cognoveHt, dirui ac 
demolir i prmeipiet, ita ut ex quatuor late- 
ribus privatorum consortio separata sint, 
oc libero spàtio Recemantur. 

• RECERTATOR, Antagonista. Glossar, 
vet. ex Cod. reg. 7641. 

RECESSA, [Recessus maris.] Vide Ac- 
cetta 1. 

RECESSARE, Reddere, tradere. Com- 

gut. ann. 1504. inter Probat. tom. 4. 
list. Nem. pag. 81. col. 1 : Pro recupe- 
ratone clavxum portali* Carmelitarum 
Nemausi, quas... senescallus Bellicadri et 
Nemausi, centra preeheminentiam, liber- 
tatem et facultatem villa, amoverat cus- 
todi dicti porlalis, videlicet Benedicto 
Charpaneti, seu suse uxori, quse Recessa- 
verat easdem dicto domino, contra tamen 
scitum dictorum dominorum consulum. 

RECESSIM, ziti nòòa t in Glossis Lat. 
Graec. [Glossae Graec. Lat.: 'Eiri rcfóa, 
Recessim, reperidia. Vide Reperidia.] 

• Idem quod Cessini; Graecis etiam ava 
ic68a. 

1 1. RECESSUS, Regressus, digressus. 
Recessi* ambasciatoribus, in Vita S. Ur- 
sulinae Parmensis num. 28. tom. 1. Apri- 
lis pag. 732. 

12. RECESSUS, Codex deliberationum 
in dieti* seu conventi bus habltarum, 
ideo sic dictus, quod scribi soleat ante- 
quama conventibus recedant proceres 
congregati. Maxime dici tur de Codice 
deliberationum in dieti* imperialibus 
habitarum, vulgo Recessus imperii, Gali. 
Recez de l'Empire. Sententi a Sigismundi 
III. Regis Poloni» prò Curlandiae Duci- 
bus, apud Ludewìg. tom. 6. Reliq. MSS. 
pag. 227 : Jam vero de appellationibus ad 
nos denegati* sic slatuimus, eoe poeti* 
publicis subjectioni* in recognittonem 
supremi et directi dominii, majestati no*- 
trae regia* fui**e reservala*; qua* quia per 
Conetitutione* quasdam, qua* Recessus 



vocant l sub pana mille thalerorum sunt 
prohibxtse nobilitati, ideo ejusmodi Reces- 
sus omnes uti cum pactis publicis trubjec- 
tionis pugnante*, revocamue et tollimus. 

* Constitutlones imperiales et earum 
codex ; sunt et Recessus procura torum, 
quos me mora t Frane. Mich. Neveu de 
Windtschlée in Dissert. de Arch. num. 
31. et 32. laudatus tom. 1. novi Tract. 
diplom. pag. 839. [<» Vide Vitriar. Ins- 
tit. Jur. pubi. Roman. -German. lib. 1. 
tit. 2. 88. sqq. ibique Pfeffinger.l 

1 3. RECESSUS, Resignatìo, ut expo- 
nunt viri docti, Gali. Resignation. vita 
S. Coelestini Papae lib. 3. cap. 10 : 

mum moltiplioM iodoctt polenta formai 
Edidit, indulge», dontot facientqoe Recetsu, 
AUjue tacitarla concettai* alque vacante. 

Supplendum Ecclesias. 

1 RECEST00RM. Consuetudines Fur- 
nenses ex Archivo Ecclesiae S. Audo- 
mari : Quicumque convictus fuerit de lite 
in Ecclesia, id est, Recestoorm, emendabit 
Corniti in. libras. Puto legendum esse 
Kercstoorm, prò Kerck-slorm, a Belgico 
Kerck, Ecclesia, et Slorm, Tempestas, 
procella. 

1 RECETTA, Idem quod Reeepta 1. Me- 
dicamenti coni posi ti 0, nostris Recette, 
Ital. Ricetta. Statuta Civitatis Astas fol. 
75 : Rem, quod nullu* speciariu* sive 
apothecariu*... audeat vel prsseumat Re- 
celta* aliquas facere et seu dare aliqui- 
bus civihus de territorio Astensi. 

1 RECETUM, Regetus. Vide Recep- 
tum 1. 

1 RECEVERE. Decretum ad cai ce m 
Statutorum Piacenti» fol. 116. v : Rem, 
quod nullus massarius et laborator terra* 
rum possil Recedere de possess. super qui- 
bus est, vel erti, nisi prius facta ratione 
cum domino possess. et soluto et satisfacto. 
Legendum est Recedere, nisi forte, quod 
non puto, Recevere aliquando idem sit 
quod Recedere; Ricevere enlm, unde 
fingi potuisset Recevere, Italis non est 
Recedere, sed Recipere, nostris Recevoir. 

1 RECEUTUM, Regeutus. Vide Rece- 
ptum 1. 

RECHACEA, [Via per quam animalia 
aguntur in pascua et inde reducuntur.] 
vide Chacea. 

1 RECHACIARE, Aurum vel argentum 
ab aliis metallis, quas in monetis per- 
misceri solent, separare ; metal la illa ex 
auro vel argento quasi expellere, Gali. 
Chasser dehor*, seu, ut olim efferebant 
Rechacier, Rachaesier. Literae Philipp! 
Pulchri Frane. Regis ad Senescallum 
Pictaviensem ann. 1308. tom. 1. Ordinat. 
Reg. pag. 451 : Et plurium fide dignor um 
relation* intelleximu* , quod nonnulli 
Lombardi, camp*ores, aurifabri et alii 
construxerunt, conetruunt et manutenent 
in loci* privati* et secreti* fornace* ad 
fundenaum, affinandum et Rechacian- 
dum billionem, in quibu* retroacti* tem- 
poribus fraudulenter et malitiose fuderunt 
et Rechaciarunt moneta* nostras nigras 
et albas, ex quo no* et subditi nostri mul- 
tipliciter dampnificati fuimus et decepti, 
et adhuc plus essemus, nisi circa hoc cele* 
riter apponeretur remedium opportunum. 
PraBceptum ejusdem Regis ann. 1310. 
ibld. pag. 475 : Que nul ne Rachace, ne 
face Rechacier, ne trebucher, ne requeure 
nulle monnoye, quele qu'ele soit de nostre 
coing, et que nul ne vende, ne achete or, 
argent, ne billon pour greigneur pvis, que 
celui qui est ordené, et que nous faison* 
donner à nostre monnoye, suz peine de 
perdre ce qu'il Rechacera, trebuchera ou 
requeurera, et d'ètre en nostre mercy de 
corp* et d'avoir. Edictum Caroli IV. 



44 



REG 



BEG 



REG 



Frane. Regis ann. 1822. ibid. pag. 772: 
ltem, que nul» ne soit si ardi» d* affinar, 
Rechacier, ou de recourre nulle monoye 
quelle qu'elle soyt ; et qui sera trave fai- 
sant le contraire, Vargent et la monoye 
nous sera acquise à nostre volunté et le 
corps. Adde Edictum Philipp! VI. arni. 
1929. tom. 2. earumdem Ordinat. pag. 
89. Reehassier legitur in Edicto Caroli 
Johannis Regis primogeniti ann. 1356. 
tom. 3. pag. 150. 

IRechatàre, Eadem notione. Man- 
datum Curi® Philipp! Pulchri ann. 1313. 
tom. 1. Ordinat. Reg. pag. 529. col. 1 : 
Itera, quod nullus aurifaber, campsor vel 
alias Rechat et t affinet, Rechatari faeiat, 
vel affinari faeiat aliquas monetas aureas 
vel argenteas, albas et nigras, nec aliquod 
argentum in platea, quoacumque sii, sub 
posna amissionis argenti, et quod taliter 
puniretur tamquam falsarius, etc. Edic- 
tum Phiiippi VI. Frane. Regis ann. 
1329. tom. 2. Ordinat. pag. 47 : ltem, que 
nul changeur, orfevre, ne autre personne 
du Royaume, ne dehors quele qu'elle soit, 
ne soit si hardiz, qui Ree Hate ou face Re- 
chat er, ne affiner, si ce n'est ez lieus, qui 
seront ordenez de par Nous. In alio ejus- 
dem Regis Edicto ann. 1343. ibid. pag. 
185. ubi similia rursum leguntur, habe- 
tur Rechacier ; unde suspicor in priori 
legendum esse Rechacer, prò Rechater, 
ut et Rechacare, prò Rechatare, in Man- 
dato ann. 1313. mox laudato. Nisi su rama 
sit attentio, vix distingui possunt e et t 
in veteribus instru mentis : hinc tam 
frequentes sunt in plerisque vocabulis 
harumee literarum permutationes. 

3S3T Alias Rechaxter nostri dixerunt 

Sro furtum recipere, occultare, hodie 
\eceler. Vetus Interpretatio Instituto- 
rum Gallica : CU qui Rechaite cose em- 
blée et la toillent, sont coupables de lar- 
reciti. Alii Receter et Recoiter dixerunt 
hac notione ; Racheteur, Rachateur, vel 
Receteur, Receptor, receptator, qui fures 
recipit eorumve bona occultai, hodie 
Receleur. Pessimum sane genus nomi- 
nimi, ut ait Metius tit. de Receptatori- 
bus. Vide Recelare et Receptare. 

Rechaciàtus, [Repulsus, prqpulsus, 
Gal lice Rechassé, Repoussé.] Vide in 
Chacea. 

* RECHAMATOR. [e Francisco de Man- 
tua Rechamatori seu brodatori prò auro 
et laboreriis. » (Mandat. Camer. Apostol. 
Arch. Vatic. 1417-21, f. 116.)] 

1RECHANARE, Tigrides dicuntur in 
Baulare. Vide Raccare. De clamore asi- 
nino voces Recaigner et Recaner expo- 
nuntur a Borei lo. 

1 RECHAPTARE, Redimere, Gali. Ra- 
chepter, seu Racheter. Obituarium MS. 
S. Gerald! Lemovic. fol. 16 : Redimii et 
Rechaplavit dictos decem solido» rendua- 
les. Et fol. 34: Joannes la Faya legavit 
v. solidos, sed nunc redempti sunt et Re- 
ehaptati. 

VRECHARGIA, Mandatum, quo judex 
suberior formam sententi» exprirait, 
jubetque inferiorem juxta hanc formam 

Eronuntiari. Ita Nomenclator idiotismi 
eodlensis in voce Apprise ad calcem 
observationum Meani in Jus civile Leo- 
diensium. Occurrit vox Rechargia in 
Historia Lossensi part. 3. pag. 164. 
et 170. 

• RECHASSARE, Àurum vel argentum 
ab aliis metal lis, qua3 in monetis permis- 
ceri solent, separare. Charta Caroli IV. 
ann. 1822. in Reg. 61. Chartoph. reg. eh. 
266 : Super nonnullis criminibus, qua 
commisisse dicebantur... in facto moneta- 
rum, eas trabuchando, Rechassando, fon- 
dendo, et aliter monetis ipsis nostri» et 



alieni» abutendo, etc. Alia ann. 1382. in 
Reg. 68. eh. 2 : ltem quod dictus Ray- 
mundu» fundit seu funài fecit, Recha»»0~ 
vit seu Rechassari fecit, et poni in piati» 
argenti de dicti» moneti» in loci», ad hoc 
non consueti» nec deputati», usquead dic- 
tam summam. Occurrit rursum in Lit. 
remiss. ann. 1353. ex Reg. 82. eh. 13. 
Vide Rechaciare. 

1 1. RECHATARE. Vide infra in Recha- 
ciare. 

* 2. RECHATARE, Redimere. Vide mox 
in Rechetum. 

1 REGHATOM, Redemtio, Rachat. Vide 
intra Rachetum. 

\ RECHEDIPNA, Vesti» parasitica, plu- 
raliter. Papias. Melius Trechedipna, qu© 
ut indicat vetus Scholiastes Juvenalis, 
sunt veste* contatori», ac maxime qua 
parasitis in usu erant, ut observat Vos- 
sius in Etymologico. EsteavoxaTpéxetv, 
Currere, et Seiirvov, Coena, quod iis in- 
dù ti currerent ad coenas. Plura vide 
apud eumdem Vossium in laudato Ety- 
mologico, et adde Ferrarium de re ves- 
tiaria 

1RÉCHEPT0R, prò Receptor, Gallice 
Receveur, Coactor, exactor. Literae Caroli 
primogeniti Johannis Regis Frane, ann. 
1356. apud D. Secousse tom. 8. Ordinat 
Reg. pag. 86 : Inhibemus ne de cheterò 
(estero) aliquem vel aliquòs de familia 
vel robxs vestris... in scabinum vel scabi- 
nos ville predicte, seu Recheptorum vel 
Recheptores reddituum seu emolumento- 
rum ad Communitatem ville ejusdem per- 
tinentium... eligati». Insulensium , prò 
quibus date sunt nse Li terse, vitiosa pro- 
nuntiatio est. 

* RECHETUM, Idem quod Laudimium. 
Instr. ann. 1820. in ter Probat. tom. 2. 
Hist. Nem. pag. 28. col. 2 : Notificami 
vobis quod Rechetum appellatur, ut si ali- 
qui» teneat aliquid in feudum, vel retro- 
feudum, vel terra», domo», vineas, prata, 
campo», vel alia immobilia, sub censu 
annuo, a domino nostro rege ? vel aliqua 
de quibus domino nostro regi provenire 
deberet laudimium : et ille qui hoc tenet, 
vendit illud idem alicui olii, emptor qui 
emit { debet illud quod emit Rechatare a 
domino nostro reg e : et illud in terra ista 
appellatur , ut audivimus , laudimium. 
Vide Rachetum. 

RECHINUS, cognominata Fulco Co- 
mes Andegavensis, ob morum asperi ta- 
tem, et morosi tatem. Rechiner enim et 
rechigner. dicimus eos qui morosi sunt, 
rudes, vel immites, quam vocem a Rixa 
nescio an bene deducant viri docti. Rech 
etiamnum Picardi vocant, quod asperum 
est, quam vocem ut plurimum usurpant 
in pomis aut pyris asperis. Le Roman 
de Garin MS. : 

Let con as vache* coromeocent à charter, 
Sontieot di grólle, el di olifrnt eber, 
Gii menuel prenoent à rechigner. 

i. e» tub», quae moneta appellabant, 
eum sonum edunt quem morosi. Willel- 
mus Malmesbur. lib. 3 : Fulco, Rechxn 
dictus, quod germani (Gaufridi) simplici- 
tati crebro in frendens, ad ultimimi honore 
spoliatum perpetua custodia coèrcuerit. 
Richinus dici tur in Notitia anni 1104. 
apud Sammarthanos in Abbatibus S. 
Albini Andegav. Orderico Vitali pag. 
484. et 532. et in Gestis Consulum Ande- 
gav. Hinc emendandus videtur Lamber- 
tus Ardensis pag. 19 : Ubi autem glorio- 
sissimum huju» sacrosanetse virginia cor- 
pus sumptum fuerit, vel unde delatum, 
qumstionem provocante», si quibus memo- 
randissimi patri» et Abbati» Petri libellu- 
la sive tractatu» in Andrensi Ecclesia 



positus, et in »olemnitate ejusdem virginia 
od prandium einguli» anni» in refectorio 
conveeeentibu» recitatu», non satisfecero : 
a Marcianen»ibu», licet verum vel verisi- 
mile cum quodam Rietino dissimulante», 
cavillatorie in parte insultare coneueve- 
runt, »i quid expedit ecrupuloeiua inqui- 
rant. Legendum enim videtur richino, 
id est cum indignatione, qu» vis est 
vocis ; nostri dicerent avec rechignement. 
Vide Oct. Ferrarium in Arcigno, et in 
Reaignato. 

• Rechignier, prò Arguere, durius re- 
prehendere, in Lit. remiss. ann. 1894. 
ex Reg. 146. Chartoph. reg. eh. 396 : 
Son mary la commenda à blaemer el 
Rechignier, en lui diaant que ce n'eatoit 
pas fait de femme de bien, de laieeer son 
nostel à tette heure. Vide supra Hora de 
Riotte. 

° RECHUS. Vide supra Reccus. 

1 REGI, Rerum vel retro. Grsecum est. 
Ita Johannes de Janua. 

1 RECIDA, f. Retia. Hist. MS. Monaste- 
ri! Beccensis pag. 596 : Cachiam unam 
habeant in proprii» bosci» ipsorum ad le- 
porem, vulpem et murilegum, sine Recidi» 
et arcubu» ; ita quod in bo»ci» dicti Wil- 
lelmi ingreesum non habeant ad cachian- 
dum, nec etiam in proprii» ipsorum ad 
gro»»am bestiam. 

1 REGIDARE, Recidere. Chronicon Si- 
cilia apud Marten. tom. 3. Anecd. col. 
71 : In notorium Recidaverunt rebellioni» 
et invasioni» excessum. Forte legendum 
est Recidivaverunt, a Recidivare, de quo 
mox. 

REGIDIMATIO, perperam prò Radici- 
matio, Decima pars decime, vide Rede- 
cima. Charta ann. 1249. tom. 1. Probat. 
Hist. Brit. col. 942 : Dedi et assignavi 
eisdem prò triginta quinque quarteriia 
decima» mea» } ... salva pontone hospitali» 
de Noyal, ecilicet Recidxmalione dictarum 
decimarum. 

RECIDIVA. Epistola Troili Episcopi 
Santon. edita a Sirmondo tom. 1. Con- 
dì. Gali, de quodam baptizato : Tantum 
recolit quod de linteo caput habuit involu- 
tum, quod frequenter infirmantibus fieri 
solet, ne caput algeat, et Recidivam in- 
currat. Id est, ne rursum in morbum 
recida t. Galli hac notione voce Recidive 
utuntur, [Itali Recidiva. Annales Ge- 
nuens. ad ann. 1190. apud Murator. 
tom. 6. col. 364 : Propter quod civiles 
discordi»» et seditione» reaurrectionem 
hobuerunt et Recidivam. Chronicon Si- 
cilia apud Marten. tom. 3. Anecdot. 

col. 21 : Pseudoregem se fecit et ita 

fuit error peior priore ; nam graviorem 
fecit in eo nobis adversita» preterita Re- 
cidivam.] 

1 Recidivantbr, Recidendo. Vita S. 
Stanislai Episc. tom. 2. SS. Maii pag. 
263 : Cui quinquie» Recidivanter agonem 
agenti ingerebatur lumen accensum, etc. 

Recidivare, Recidere, Gallice Reddi- 
ver, [Rancheoirou Renouveller, in Glossis 
Lat. Gali. Sangerman. MSS.] Papias : 
Recidivare, Revocare, post lapsum repa- 
rare,ininfirmitatem iterum cadere. Joan. 
de Janua : [Recidivare, Renovare, post 
casum reparare. ltem :] Recidivant UH 
infirmi, qui in convalescentia sunt, et 
postea cadunt in infirmitatetn. Occurrit 
apud Petrum Blesensem Epist. 131. Cas- 
sa ri um Numbergensem de Miraculis S. 
Erendrudis num. 3. [in Statutis Arelat. 
MSS. art. 138. in Epistola Petri de Con- 
deto tom. 2. Spici 1. Acher. pag. 560. Sub- 
xnter dicto Recidivavi, apud Magistrum 
Giraudum in Vita S. Johannis Valentin. 
Episc. tom. 8. Anecd. Marten. col. 1697. 
In rebellionem prUlinam Recidivare» 



REG 



REG 



REG 



45 



apud Cornelium Zantfliet, tom. 5. Am- 
pi iss. Collect. Mar te n. col. 847. Recidivare 
m peccata, apud Dio ny Siam Carthusia- 
num, etc.] 

Recldivatio, [Repeti ta culpa, Gali. 
Recidive. Menoti Sermones fol. 99 : 
amici mei, est ibi pulchrum documentum, 
et de elemosina, et de penitentia, et de 
Recidivatione eavenda, etc] Recidivano- 
nee agritudinum, apud Petrum Cres- 
ce nti um de Agricultura lib. 1. cap. 3. 
Henricum Roslam in Herlingsberga , 
in Concilio Londinensi ann. 1843. cap. 

10. etc. 

° Stat. Synod. Guill. Duprat episc. 
Olaromont. ann. 1537 t Moderata* pceni- 
tentias imponant sacerdote*, secundum 
culpa Recidivationem, etc. 

1 Recidivatus, Restitutio, qua quid 
post casum resurgit, instauratur. Ter- 
tuli, de Resurrect. carnis cap. 18: Scrip- 
tura carni* Recidivatum pollicentur. 
Adde cap. 1. Idem lib. de Anima cap. 
28 : Saminu* sophista Platoni auctor 
e*t animarùm de Recidivatu revolubili 
semper ex alterna morluorum atque vi- 
ventium euffectione. Ubi Recidivatu* 
animarùm est iterata earum socia tio 
cum corporibus postquam priora ce- 
cidere. 

1 Rbgidivum, Idem quod Recidiva, Ité- 
ratus lapsus. S. Bernard us Epist. 130 : 
Qui* eam prohibere valebit a gravioribu*, 
si rursum, quod absit, ad j eceri* provocare? 
Vide ne patiaris Recidivum; quia prò 
certo, ni fallor, non tam facile aenuo po- 
terti inveniri remedium. 

Recidivus, Qui redit ac revertitur. 
Recidivus annu*, apud Tertullianum. 
Recidiva impieta*, apud Auctorem car- 
minis de Sodoma apud Cyprianum. Re- 
cidiva gloria, apud Corippum lib. 2. de 
Laudibus Justini. Recidivi patria tumul- 
tua, apud Saxonetn Grammaticum lib. 

11. [Recidiva febre*, apud Plinium lib. 
30. cap. 21. Recidiva Pergama, apud Vir- 
gilium, id est, Post casum restituta, ut 
interpretatur Servi ti s in lib. 4. JBneid. 
v. 344. Papias : Recidiva, Ex ruina res- 
taurala, iterum nascentia. Johannes de 
Janua: Recidivu* et redivivus, Renovatus, 
post casum reparatus : quod non potest 
es*e ì nisi casus pracesserit vel mors; unde 
Recidiva arborum sunt, qua aliis *ecti* 
repullulant, et eadem dicuntur Rediviva, 
quia redeunt quod fuerunt. Hi ne emen- 
dando Glossa Isidori, ubi perperam : 
Recidua. Ex ruini* renascentia. Glossae 
Lat. Gali. Sangerman. : Recidivu*, Ran- 
cheable ou renouvellable. Vide Lexicon 
Marti ali.] 

1 Recidizare, Idem quod Recidivare, 
ut forte legendura est. Vita S. Philipp! 
Archiepisc. Bituric. apud Marten. tom. 
3. Anecd. col. 1940 : Postmodum vidit 

eam sanam et non Recidizavit. Et 

col. 1942 : Sana facto est meriti* dicti 
Philippi, nec Recidizavit. Et mox : Red- 
dita eanitati, nec postmodum Recidi- 
zavit. 

Recidua, prò Recidiva. Vide Reci- 
divu*. 

1 Reciduare, Sapius cadere, in Glos- 
8is MSS. quas laudat Vossius lib. 4. de 
Vitiis serm. cap. 20. Sic Reciduus, sape 
caden*. Nempe Reciduare fecerit a Reci- 
duus, et hoc a Recido, quo modo a cado, 
caduus; a pasco, pascuus t etc. In iisdem 
Glossis etiam Reciduare idem esse dici- 
tur ac Restaurare ;sed malim Recidivare 
bac notione, a Recidivus : de quo paulo 
ante. 

RECINCERARE. Synodus Sodorensis 
ann. 1239. cap. de (pi uri bus) Missis cele- 
brando : Caveat sacerdos cum ipse Re- 



cincerat manus sua*, et calicem cum aqua 
et vino post Communionem, ne eumat 
ablutionem, sed reponat illam in vose 
mundo usque ad finem alteriu* Missa, 
etc. Ubi recincerare est abluere, lavare, 
qua voce etiamnum in Picardi a utimur. 
Nam recincer dicunt nostratesde lintels, 
qu» ex lixivio in aquam mundam im- 
mittuntur, et abluuntur : quod Franci 
puriores, Rinser, Itali Risciaquare. Re- 
centare dixit Gn. Mattius apud A. Gel- 
lium lib. 15. cap. 25. unde Itali resentare 
acceperunt, oro va* aqua eluere. Vox 
formata ex Gallico chainse, de qua in 
voce camisa, quod lineum tenue signifi- 
ca^ quod non lixivio, sed aquadumta- 
xat munda eluitur. (Felici us etymon, 
mea quidem sententia, proponi tur in 
Reeincerare.] 

1 1. RECLNCTUS, Militi» redditus, cin- 
gulo militari rursum donatus, apud 
Ammianum lib. 26. Vide Gothofredum 
God. Th. tom. 1. pag. 143. col. 1. 

1 2. RECINGTDS, Ambitus, circuitus, 
Italis Recinto. Breviarium H istori© Pi- 
sanse apud Murator. tom. 6. col. 184 : 
Tertia aulem die, qua fuit quarto Cai. 
Novembri* (ann. 1171.) ad castrum de 
Motrone iverunt cum manganis, galtis, 
castelli* lignei* et petreriis ; et illud in 
Recinctu db seder unt, et per die* quatuor 
cum pradicti* et aliis machini* viriliter 
oppugnaverunt. 

1. RECINIUM, prò Ratiocinium, in Con- 
cilio Oxoniensi ann. 1222. cap. 7. nisi ita 
legendum sit, quod voi un t viri docti : 
Videlicet ut non sint Senescalli aut bal- 
livi talium adminislraiionum, occasione 
quorum laicis in reddendi* Recinii* obli- 
gentur. Vide Recticinium. 

* 2. RECINIUM, Merenda. Vide Infra 
Recticinium. 

RECIPE, Adhibendi medicamenti for- 
mula, nostratibus etiam usitata. Barel. 
serm. in fer. vi. hebd. 1. Quadrag. : Re- 
cipe medicorum.... destruunt mundum. 
Vide Recepta 1. 

1. RECIPERE, [Pastum pnebere.] Vide 
Receptum l. 

1 2. RECIPERE, In alicujus rei pos- 
sessionem venire, vel ex ea redditus 
percipere. . Coarta Maj or is- Monasteri i 
apud Lobinell. tom. 2. Histor. Britan. 
col. 228 : Quando domnu* abbas... perge- 
bat ad Recipiendum S. Maclorium de ìn- 
sula. 

1 3. RECIPERE, quasi Reincipere, Re- 

E etere. Sic Recipere malrimonium, in 
.ege 3. Codicis Theod. de maternis bo- 
nis, (8, 18.) Matrimonium iterare. Pro 
simplici inchoare, i nei pere, Johannes 
Gaietanus in Ordine Roman, cap. 118. 
apud Mabillon. tom. 2. Musei Ital. pag. 
4Ì1 : In primo vero co nsis torio secuto elicti 
nuncii vel legati referunt seu relationem 
faciunt de gestis per eo* in legationibu* 
suis : et hoc per modum collationi*, Reci- 
piendo thema aliquote. 

1 4. RECIPERE in Notam, Perscribere, 
in commentario! um referre, Gali. Minu- 
ter. Charta ann. 1329. tom. 2. Histor. 
Dalphin. pag. 223. col. 1 : Et ego Guillel- 
mus de Savigniaco... Notarius, qui pra- 
mi**i* omnibus interfui, et pramissa in 
notam Recepta sic in publicam formam 
redegi. Vide Nota 3. 

* 5. RECIPERE, Probare, acceptum ha- 
bere ; quo sensu etiam Rècevoir dicimus. 
Stat. ann. 1378. tom. 6. Ordinat. reg. 
Frane, pag. 378. art. 8 : Magister operum 
Dalphinatu* ipso* (reparationes) visitare 
tempore medio teneatur; et eisdem com- 
pleti*, infra statutum tempu* Recipere 
sine mora^ ne castellani locorum ipsorum 
decompotis sui* reddendi*, propter hoc 



quod dieta opera Recepta non fuerint, *e 
valeant excusare. 

• 6. RECIPERE , Capere, auferre, fu- 
rari. Stat. Casimiri ann. 1847. inter 
Leg. Polon. tom. 1. pag. 34 : De illis 
qui nocte alicujus frumento in campo 
Recipiunt. Et pag. Sé : De pana oro fru- 
mentorum Receptione solvendo. Rursum 
pag. 39 : Cum eandem pecuniam non 
ami*i**et, nec sibi Recepta fuisset. Pas- 
sim. ibi. 

1 RECIPIABILIS, Idoneus, conveniens, 

Suirecipiseu acceptari potest autdebet. 
ra.ll. Recevable. Charta ann. 1279. apud 
Stephanotium tom. 3. Antiq. Pictav. 
MSS. pag. 920 : Itera duo dolio piena vini 
boni novi, puri et Recipiabili* reddenda... 
singuli* annis. Forte leg. Receptabili*, ut 
infra. 

1 RECIPICE, vel, ut vulgo loquimur, 
Recepiste, Schedula, qua quis agnoscit 
se aliquid ab alio recepisse. Sta tuta Col- 
legi! Sagiensis ann. 1427. apud Lobinell. 
tom. 5. Hist. Paris, pag. 698. col. 2. ubi 
de officio Principalis : Similiter de vino 
in fine cujuslibet vasis computabit cum 
famulo et cum sociis ; et a quolibet socio- 
rum Recipxce quod exposuerit plus quarti 
tolverit, vel readet etiam si debeat. 

1. RECIPROCARE, Respondere. S. Eu- 
logius lib. 2. Memorial. Sanctor. cap. 1 : 
Adhac pruden* Sacerdos Arabice illos 
Reciprocante, etc. Idem cap. 5 : Cum res- 
ponsùm cuidam amico se interroganti 
aptaret, eique Reciprocationis schedarvi 
scriberet. Vita S. Fructuosi Episcopi in 
prologo : Ille autem ori* nitore clarens, 
insignis industria, sophistica arti* indep- 
tu* primitias, dogmata Reciprocavit Mo- 
manorum. Vide Festum. 

1 2. RECIPROCARE, Iterare, repetere. 
Chronicon Senoniense ad ann. 1002. in- 
ter Probat. Hist. Lotharingis tom. 2. 
col. xiil : Galli earumdem villarum , 
lingua ejus patria, per quam tran*ibant, 
densi* clamor ibus eum Papam futurum 
clamabant, Leo Papa, Leo Papa, cum 
sibi nomen imponendum omnes igno- 
rarent : et iterum hoc nomen atque ite- 
rum Reciprocabant : Leo Papa, Leo 
Papa, etc. 

1 3. RECIPROCARE ad Se, Sibi vendi- 
care, adsciscere, asserere, Gali. S'oppro- 
prier. Chronicon Sicilie apud Marten. 
tom. 8. Anecd. col. 21 : Qui tandem..* 
oblitus sui *anguini8, oblitu* dominii, na- 
turali fide, *i fidem habuerat, in perfidiam 
permutata, Reciprocavit ad *e neaotium 
elicti regni, mentitu* est regnicoli* mor- 
tem no8tram, et sophisticans in eo domi— 
num,pseudo-regem se fecit. 

1 RECIPR0CIC0RNIS, Cornua haben? 
in se reciprocata seu reflexa. Ter tu 11. de 
Pallio cap. 1 : Nam et arietem,non quem 
Laberius Reciprocicornem et lanicutemet 
testitrahum vocat, etc. 

* RECIRCARE, Perquirere, Ital. Ricer- 
care. Stat. antiq. Florent. lib. 1. cap. 10. 
exCod. reg. 4621. fol. 16. v : Ad ejus 
(notarii) officium pertineat... Recircare, 
consignore seu r esignare omnes et singu- 
los potestates, capitaneos et alio* quosltbet 
officiale*. Vide Recercare. 

\ RECIRCULATA. Vide in Recala. 

1 RECIRGULATI0, Reflexio qu» fit quo- 
dam circuitu. Vetus Interpres S. Irensei 
lib. 3. cap. 22. nura. 4 : Eam qua est a 
Maria in Evam Recirculationem signifi- 
cans etc 

1 RECISA, Abolitio, ut opinor, qua quid 
recidi tur seu abrogatur. Prseceptum 
Caroli M. prò Monasterio S. Martini 
Turon. ann. 782. apud Marten. tom. 1. 
Ampliss. Collect. col. 43 : Et quicguxd 
fiscus consuetudini* kabuit recipienti in 



46 



REG 



REG 



REG 



luminaribus ipsius Sancti, prò nostra 
eleemosyna ad prasens in Recisa compu- 
tetur, id est, Rescissimi et abolitum, si 
▼era nostra interpretatlo est. Eadem 
notione, ut puto, accipienda voces Reci- 
sum, Recise seu Recise: in Emunita te 
Aigliberto Eplsc. Cenoman. concessa, 
apud Mabillon. tom. 8. Analect. pag. 
2i0. cu] us hac sunt verba : Concesstmus 
ei quicquid de ipsam villam partibue fisci 
nostri eperabatur, hoc vobis in Recisum 
putamus, juxta illam anteriorem nostrani 
prssceptionem, quarti vobis apostolicus vir 
domnus Beranus quondam deportavit, 
unde et ipse pontifex Aiglibertus de pra- 
dicta praceptione Recise (seu Recisa) 
exemplaria nobis preseentavit ; sed prò 
firmUatis studium petiit nobis, ut prò 
nostra praceptione hoc iterwn eam ref or- 
mare aebeamus, quod ei taliter prestitisse 
vel confirmasse cognoscite. Prmcipientes 
igitur, ita ut neque ad vos ncque ad ju- 
nioribus seu successoribus vestns, de ipsa 
causa nihil exigere, nec requirere non 
prsssumatis. Inrecisum unica voce prò in 
recisum ìegit Mabillonius, nosque ipsi 
ita scripsimus supra in voce Inrecisus; 
sed tota Charta serie diligenti us attenta, 
videtur omnino legendum esse in reci- 
sum divisis vocibus, ita ut sensus sit, 
Regem rescindere, abolere seu dimittere 
quicquid fi seu s ejus in villa, de qua hic 
agi tur, perei piebat : quod satis patet ex 
posterioribus verbis : Prmcipientes igi- 
tur, etc. 

1 RECISE, Breviter. Vita S. Leonis 
PP. IX. apud Murator. tom. 8. pag. 
298. col. 2 : Concinne oc Recise Papa Leo 
resonane, robur mentis UH excitabat. Re- 
cisius tempus, prò breviori, dixit Ul- 
pianus. 

1 RECISORIA, Actio recisa, in veteri 
Vocabularìo Juris utriusque. 

• RECISUM. Vide in Recisa. 
RECISUS Bannus. Vide Resisus. 
RECITABULUM, ubi recitatur. Glossa 

Isfdori. 

T RECITAMEN, prò Recitatio, in P ri- 
fattone Concili! Engelenhemensis ann. 
948. 

1 1. RECITARE, prò Retinere, ni ita 
legendum sit. Conventio ann. 1111. in 
Probat. nova Hist. Occitan. tom. 2. 
col. 879 : Mali autem usagii non sunt 
Recitandl, sed potine tractandi et dissi- 
pando 

• 2. RECITARE, Iterum citare, in jus 
denuo vocare. Gualt. Hemingf. . in 
Eduardo I. reg. Angl. ad ann. 1298. pag. 
41 : Qui cum ad diem non venir et (rex 
Angli®) praceptum fuit et a curia regie 
Francia judicatum, quod tota terra sua 
transmarina seysiretur ; et iterum Recita-, 
retur ad diem alterum, sub pana foris fac- 
tum tocius terree sum transmarina. 

• RECITATIVE, No min a ti rn, expresse. 
Inventar. Chart. reg. ann. 1482. fol. 116. 
ex Charta ann. 1226: Continet etiam dieta 
littera Recitative, quod rex sibi dedit do- 
minia sanetss James, etc. 

1 RECITATUS, male prò Retiatue. Vide 
in hac voce 

V RECIUM , Rete. Vide Retium. 

RECLA, Liciatorium. Glossarium 
Grac. Lat. MS. : 'Avtc'ov 2v0a Ò9aivou<riv al 
yvvaTxec. Insulum, Recla tele?. In edito 
est insublum, \insubla, et insubulum,] 
tantum. In Notis Tyronis pag. 169. oc- 
curri t vox Sororeclatum. 

T RECLAMACIO, Vox practica, Gali. 
Reclamation, Repetitio , revindicatio. 
Conventio Inter ADbatem de Bordesley 
et Rectorem de Stratton ann. 1258. apud 
Thomam Madox Formul. Anglic. pag. 
160 : Abbas et Conventus dederunt... Ec- 



clesie* de Stratton... illud mesuagium cum 
curtilaaio... habendum et tenendum li- 
bere, integre et quiete, et absque omni 
Reclamacene diclorum monachorum. Su- 
pra pag. 116. légitur Reclamatio eadem 
notione. Vide Rec lamare 8. 

1 RECLAMANTES apud Typographicos 
dicuntur voces in ima pagina ora exa- 
rata , qua primam sequentis pagina 
vocem indicant, nostris Reclames. Vide 
Maittaire tom. 1. Annal. Typograph. 
pag. 266. 

fi. RECLAMARE, Declarare. Acquie- 
tano prò Rege Angli» ann. 1274. apud 
Rymer. tom. 2. pag. 84 : Nos Reclaman- 
te paccatos ab ipso in omnibus et con- 
tento». 

1 2. RECLAMARE, Invocare, implorare, 
Gali. Reclamer. Vita S. Gervini Abb. 
Centul. tom. 1. Martii pag. 285. col. 1 : 
Reclamatur dictus Sanctus prò igne for- 
tuito. 

8. RECLAMARE, [Vox j ari dica. Gali. 
Reclamer, V'indicare, repetere. Hinc Re- 
clama tio, Repetitio, Gali. Reclamation; 
Reclameum et Reclamium, nostris Re- 
clain vel Reclame; Reclamator, Actor. 
repeti tor ; Reclamatoria , Epistola ad 
Principem missa ab eo, qui se posses- 
sione sua injuste spoliatum queritur.] 
Vide in Clamare 2. [et Glossarium Juris 
Gal liei J 

* RECLAMIUM. Repetitio revindica- 
tio, practicis nostris alias Reclaim. Pa- 
ri ag. Inter reg. et abbat. Elnon. in Ru- 
ihea. ann. 1813. in Reg. 61. Cbartoph. 
reg. eh. 21 : Pignora qua capientur prò 
dieta executione facienda, seu prò jure 
bani requirentis executionem fieri seu 
Reclamium, etc. Vide in Clamare 2. 

° Reclaim vero, prò Clamor bellicus, 
qui in procinctu praelìi inclamari sole- 
bat, apud Phiì. Mouskee : 



Li rote Otto ponr ton 

Cria Rovine trote foli «'eottigae, 

Si coma» proesM li eoMÌgoe. 

RRCLARARE, Idem quod Clarefacere, 
Declarare, notum facere, in Chartis ali- 
quot Italicis apud Ughell. tom. 7. Ital. 
Sacr, pag. 410. et alibi non semel. 

RECLAVATUS, Resartus. Historia Cob- 
nobii Viconiensis cap.9 : Erat vero tanta 
vilitas in vestibus, ut tunicis toties Recla- 
vatis plerique vestir entur. 

1 1. RECLAUDERE, prò Recludere. 
Glossse Lat. Grac. : Reclaudere, àvoi&xt. 
Reclaudo, àvo^oiuci. Alia Grac. Lat. : 
'Avo bottai, Patefacio, oppando, Reclaudo, 
resero. VAvottai, Pandere, aperire, Reclau- 
dere. 

1 2. RECLAUDERE, Provincialibus Re- 
claure, Ultimum vineam colere, quod flt 
cum terra versata atque in tumulos 
bine inde digesta, tandem, appropin- 
quante maturitatis tempore, compi ana- 
tur. Vide locum in Podare. 

« Formula MSS. ex Cod. reg. 7657. 
fol. 29. v 9 : Cum dictus talis.... ipsum de- 
latum conduxisset ad Reclaudendum in 
quadam vinca sua, etc. 

* 8. RECLAUDERE , Includere. Hist. 
translat. S. Eusp. tom. 10. Collect. His- 
tor. Frane, pag. 870 : Urnam. in qua 
santissimi Èuspicii corpus Reclausum 
fuerat, aperire (Jussi sunt). Nostris alias 
Radere, prò Refermer, Solidare. Mirac. 
S. Ludov. edit. reg. pag. 437 : Lesquéls 
pertuis ceeserent de geter ordure et se 
commencierent à Raclore. 

1 1. RECLAUSA, Idem quod Exclasa, 
Locus ubi concluduntur aqua, Gali. 
Ecluse. Charta ann. 988. in Probat. nova 
Hist. Occitan. tom. 2. col. 70 : Cum ipso 
molino, cum ipsa Reclausa, et cum ipsa 



piscatoria, et cum ipsas insola». Charta 
ann. 1216. e parvo Chartulario S. Victo- 
ria Massil. fol. 174 : Concedo quod in 
fiuvio Sorgi» poesie facere paxeriam et 
Reclausam. Charta Ludovici II. Regis 
Sicilia? e MS. D. Brunet : Piscarias, 
pascheriae , sive Reclausas. Vide Ree- 
clausa. 

• 2. RECLAUSA, Puella, qua nullo 
voto obstricta domi manet. Formula 
MSS. Senens. ex Cod. reg. 4726. fol. 82. 
v* : Quatenus ire debeam ad recipiendum 
testes a dieta Mariana in domo sua, cum 
sit puella et innupta et Reclausa, oc ho- 
nest» et pudica vita, et ex usu non est in 
civitate Senarum, quod exeant domum 
euam, etpracipue ad tales actus. 

1 RECLAUSTRUM, Septum al leu jus 
loci, Gali. UEnclos. Cumque conservato- 
res... in Reclaustro ejusdem palatii pò- 
suiesent, etc. apud D. de Montfaucon in 
Diario Italico pag. 157. 

RECLAUSUS, dictus Carolus Simplex 
Rex Frane, quod diu in carcere detentus 
fuerit, in Charta ann. 937. qua sic Clau- 
di tur : Actum Blandiniensi coenobio, re- 
gnante Ludovico filio Reqis Karoli Re- 
clausi, apud Miraum in Kotitia Eccle- 
slarum Belgi! pag. 97. 

®y Reclausus interdum idem est qui 
Reclusus, Monacb us scilleet in celta ab 
gratiam vita contemplativa remotior de- 
gens, ut habetur in Vita ven. Harduini 
Reclausi Fontanellensis. in Actis SS. 
Benedict. sac. 4. part. i. pag. 69. et 70. 
ubi pluries habetur Reclausus hac no- 
tione. Vide Inclusi. 

* RECLAVUS, prò Recalcus. Vide in hac 
voce. Tabul. eccl. Vienn. fol. 64. r*. col. 

1. ex Ch. ann. 25. regni Caroli imper. : 
In Reclavo in ambis frontìbus perlicam 
unam et pedee sex. 

1 RECLINARE Caput Ad Aliquem. 
Chronicon Farfense apud Murator. tom. 

2. part. 2. col. 590 : Preebyteri quoque 
omnes capellani de castellie fUiorum Lon- 
gini, non Reclinent caput ad ipsum Epie- 
copum, neque ad synodum, neque ad ul- 
lam causam . nisi forsitan per bonam 
voluntatem aomni Abbatis, aut ipsi sua 
sponte ; reliqui omnes Presbyteri pergant 
ad synodum Episcopi, sicut lex pracipit. 
Presbyteri capellani de castellis fi Ilo- 
rum Longlni immunes erant, ut con- 
jecto, jurisdictione episcopali, cui de- 
nuo subdi vetantur his verbis : Non Re- 
clinent caput ad ipsum Episcopum. Igi- 
tur Reclinare caput ad aliquem, est alicui 
rursum subdi. aliquem iterum habere 
prò domino vel judfee legitimo. 

RECLINARIUM , prò Reclinatorium , 
Lecti species, àvaxXcrnpiov, Plutarcbo in 
Romulo : ivaxXrco; Opòvoc Anacliterium, 
Spartiano in Vero , ubi Casau bonus. 
Sueno in Hist. Danica cap. 4 : Regem in 
Reclinano dormientem clam excitavit. 

1 RECLIMATIO, Reclination, in Glossis 
Lat. Gali. Sangerman. MSS. Propensio, 
secunda voluntas, Gali. lnclination m 
Conc. Tolet.XV. tom. 2. Concil. Hispan. 
pag. 721 : Adfuit idem serenissimus Egica 
Princeps, placida devotionis arce sublimis 
et strenua culminis Reclinatone laudabi- 
le. Vide Reclinis. 

1. RECLINATORIUM, àvaxXtvTJptov. Pa- 
pi as : Reclinatorium , fulcrum capitie. 
Alibi iJFulchra, ornamenta lectorum, die- 
ta, quod in his fulcimur,. id est, sustine- 
mur, vel quod thoros fulciant, sive caput, 
qua Reclinatoria vulgus appellata Joban. 
a e Jan uà : Reclinatorium, Locus aptus 
ad reclinandum, vel id supra quod redi- 
nam'us ; Reclinatole , in Glossis Lat. 
Gali. Sangerman. MSS. Cantica Cant. 
cap. 8. w. 9. et 10 : Ferculum fecit sibi 



REC 



REG 



REC 



47 



Jtoe Salomon de tigni* Libani : columna* 
eju* fecit argentea*, Reelinatorium au- 
reum, ascensum purpureum, etc. in Gite- 
lo, àv<£xXiTov.] Hugo a S. Victore in Spe- 
culo Ecclesi» lib. 1. cap. 1 : Beelinatoria 
contemplativo* designane in quibus Deus 
sine offenda requieseit. Eadem habet Du- 
randus lib. 1. Ration. cap. 1. num. 80. 
Idem Hugo cap. 7 : Plebs (cum canta tur 
Evangelium in Missa) baeulos hie depo- 
ni*, Reclinatoria relinquit, caput detegit, 
etc, [Cbarta Hugonis Ducis Burgundi» 
ann. 1172. de fundatlone Capelì© Di- 
vion. Inter Instrum. tom. 4. Gali. Cbrist. 
col. 188: Ecclesiamque istam tanquam 
cubile, Reelinatorium anime: sua* custo- 
diant, ut aicut cmtera corpori. ita fisse 
animi* profulura conserventur.] 

• Glossar. Lat. Gali, ex uod. reg. 
7692 : Reelinatorium, Ut, reclinatoire.Viae 
supra Acclinatorium. 

2. RECLINÀTORIUM, Septum inferius, 
vel cancellus brevior Inter GÌ borii co- 
lumnas, ubi communicabant Diaconi. 
Subdiaconi, et alii. fAbaculus est ad 
ara cornu, nostris Credence, ut recte 
exponit D. Marquardus Herrgott ad cal- 
cesi vet. Disciplina? Monast.] Bernardus 
Mon. in Gonsuetud. Gluniac. MSS. cap. 
87. [editis 85. partis 1 :] Et postea stai 
inclini* inter Reelinatorium, et dextrum 
cornu altari*, eie. Infra : Unu* autem de 
minietri* tollit de armario scutellam, et 
allatam tenet cum linteolo super Reelina- 
torium, quod est, quantum puto, prof ter 
hoc maxime factum inter duas Ciborio co- 
lumnas, super quam [quod in editisj Dia- 
conu* mitttt patenam, in qua Domini cor- 
pus est divxsum. Calieem quoque cum 
sanguine dat Subdiacono intrinsecue 
stanti inter Reelinatorium et aliare : qui 
tenebit eum reclinem, quam conjunctius 
poterli erga scutellam. Communicat pri- 
mus Diaconus, et post eum ahi. [Rursum 
infra in editis : Mox aulem ut ille minis- 
ter, qui super erat, digitis Diaconi vinum 
superinfuait, accedit extra Reelinatorium, 
deferens calieem alium minorem cum am- 
pulla, quam subministravit Subdiacono, 
et post ab eodem recipit, ut Sacerdos quo- 
que lavet digitos illos, quibus Dominicum 
corpus tractavit.) 

8. RECLINÀTORIUM, Ferculum , vel 
àHscutn, in Glossis Arabico-Latinis. 

1 RECLINIS , Propensus , benevolus. 
Concilium Tolet. XII. inter Hispan. 
tom. 2. pag. 681 : Adfuit coram nobis 
idem clementi**imu8 Princep*... qui nos- 
tro se caHui Reclinem exhibens ac devo- 
tum, etc. Vide Reclinatio. Alias idem est 
qui Reclinatus, fultus, recumbens. inni- 
xus. Graminejloreo Reclini*, apud Mar- 
tialem lib. 9. Epigr. 91. Utuntur hac no- 
tione Statius, Tacitus, Eutropius et alii 
recentiores. Quidam etiam haoent Recli- 
nu*, Reclivi* et Reclivus. 

• REGLUDERE, Purgare, mundare, 
Gali. Recurer. Comput. MS. fabr. S. 
Petri Insul. ann. 1489 : Item relietm 
quondam Jacobi le Wattier prò mun- 
dando tombam (cupream Ludovici de 
Malie comit. Fland.) et personagia circa 
eam existentia, in capello B. M. de Tril- 
lia. et illa Recludenao, iv. lib. vj. *ol. Vide 
infra Recurare 2. 

• RECLUJARIUM, Septum monasteri! 
puellaris. Charta ann. 1486. inter Pro- 
bat. tom. 2. Annal. Pramonst. col. 864 : 
Datum et actum Coloni** in loco sive ca- 
mera collocuiionie ante rollam sive scU 
viam Reélujarii noetrarum abbatiesm et 
conventus prmdictarum. 

1 1. RECLUSA, Locus ubi concluduntur 
aquse. Vide Resclusa et supra Reclau- 
sa 1. 



1 2. RECLUSA. Sanctimonialis ab aliis 
segregata et in cella reclusa, ut Deo si- 
bique vacet tranquillius. Memoratur 
Lucia hoc modo Reclusa, in Testamento 
Bartbolomaei de Laga apud Madox For- 
mul. Anglic. pag. 428. Vide /nettai. 

1 RECLUSAGIUM, Mansio Reclutile] 
Reclu***, cella in qua degit. Vita S. Yvo- 
nis, tom. 4. Maii pag. 547 : Eremita mo- 
rans in quodam Reclueagio juxta Guen- 
gampum. Vita B. Coletae, tom. 1. Marti! 
pag. 544 : Semetipeam primitu* includen* 
et restringerla in quodam habitatione par- 
mila, seu Reclueagio, juxta quamdam Ec- 
clesiam. Instrumentum ann. 1871. apud 
Lobinell. tom. 2. Histor. Britan. col. 
561 : In quodam Recluaagw morabatur 
quidam Reclusus, eie. Reclusage simili 
notione prò carcere dixit Ovidius MS. 
ubi Ulyssem inducit cum Achille collo- 
quentem his verbis : 

Damobiaux, dit-U, Genllanoin, 
Que fab-tu en catte priioa ? 
Trop y • randa le musage, 
Viene-t-en laitse ce Recluage. 

Vide Inclusi. 

• Reclusaige, in vitis SS. MSS. ex God. 
28. S. Vict. Paris, fol. 27. v«. col. 1. ubi 
de S. Remigio : Remi* fui le monde et 
entra en un Reclusaige. Consolai. Boetii 
MS. lib. 2 : 

Si tieni en deepit mariage, 
Et se mit en un Reclusage. 

Renclue, eodem sensu, et prò ipsomet 
recluso, in Vitis Patrum MSS. : 



So un Renda» que il trote, 

Sui cioè estoit tool environ.... 
t ebon evint nn jor d'etto 
Qne chi» denioisJaus chi» concine, 
Deìinl hennites et Renclve. 



1 RECLUSANIA , Idem quod Reclusa- 
gium. Sententi a arbitralis-MS. inter Ab- 
oatem et Gonsules de Gimonte ann. 
1292 : Et de Recluso ponendo in Reclusa- 
nia idem fiat, et quod persona posila per 
dieta* Priores ad custodiendos infirmos, 
etc. 

• Nostris etiam Reclusie, eadem accep- 
tione. Lit. remiss. ann. 1892. in Reg. 148. 
Chartopb. reg. cb. 800 : 11% trouverent le 
reclus a'icelle Reclusie ; lequel reclus lee 
requisì et pria de boire avec lui en saditte 
Reclusie. 

*At vero Recluse, Prostationis spe- 
cies appella tur, fortean quse prò septis. 
Gali. Enclos, vel prò facultate habendf 
reclusam, Gali . E eluse, pensitabatur.Vide 
Reclausa et Reclaustrum. Charta ann. 
1828. in Reg. donor. Caroli Pulcb. et 
Pbil. VI. ex Cam. Comput. Paris, fol. 
88. r° : ltem les rentes et Recluse*, autre- 
ment appelées oublies. 

* RECLUSERIA, [Reclusorium : 
« item Recluseria Chamberiaci, et est 
ibi un us bonus bomo reclu sus, nec ha- 
bet dotationem aliqualem. » (Chevalier, 
Visit. Episcop. Gratianop. p. 61. )J 

1 RECLUSIO, Qua quis ad vacandum 
Deo in cella se includit. Reclusionis lex 
memoratur in Vita S. Jobannis Abb. 
Gorziensis, saec. 5. Benedict. pag. 875. 
Ea lege non licebat iis, qui semel in 
cellam solemni more reclusi erant,ex ea 
unquam egredi,nisi cogeret utilitas ma- 
jor, vel necessi tas, ut jam dictum est in 
voce Inclusi. 

1 RECLUSIUM, Idem quod mox Reclu- 
sorium. Inscriptio campane in Actis SS. 
Aprilis tom. 8. pag. 775. col. 2. ubi de 
S. Michomere Tornodorensi : Vocor Mi- 
comeres convocans ad Reclusium Dei ora- 
tores, an. Domini MDX1. Sic ut autem 
hic Reclusium dicitur, ita vulgo sacel- 
lum appellatur S. Loup le Reclus: quod 



viri docti sumunt ac si diceretur, S. Lu- 
pus Reclu*orum. Posset intelligi locus 
ubi sanctus ipse Lupus fuerit reclusus. 

1 RECLUSORIUM, Reclusi cella. Reclu- 
*oria cellula, in Vita S. Jobannis Abb. 
Gorziensis, cap. 52. saec. 5. Benedict. 
pag. 888. Reclu*orii ergaetulum. in His- 
ioria Mediani Monasteri i pag. 258. Cbro- 
nicon Leodiense ad ann. 896. apud Mar- 
tenium tom. 8. Anecdot. col. 1406 : Fer- 
tur etiam S. Virgo Relendis filia fuisse 
dicti Regi* (Ceinderboldi, seu ut vulgo 
scribitur, Zuentebaldi) qum solitariam 
vitam cupiens. a elaustro ad Reclusorium 
in Ecclesia B. Mari** de Flemalia se trans- 
tulil. Georgius Christianus tom. 1. Re- 
rum Mogunt. pag. 1002. ait S. Laurent!! 
Capei lam Conventus Beginarum sive 
Sanctimonlalium fuisse : quae Capei la 
Reclu*orium S. Laurentii dicitur in quo- 
dam Testamento ann. 1857. ubi babe- 
tur : Item lego xxx. maldra siligini* dis- 
tribuendain Reclusorio 8. Laurent». Vide 
Inclusi. 

1 RECLUSUH, Idem quod Reclusorium, 
Elogi um primorum Abbatum Montis S. 
Catharinae prope Rotomagum, apud Ma- 
billonium tom. 5. Annal. Benedict. pag. 
681. col. 2: 

Recluso potilo», gandene et orbe remoto» 
Esse, nJnib duram co9|iit traducere vitam. 

RECLUSUS, [Solitarius In cella inclu- 
sus, ut vacet Deo, Gali. Reclus.] Vide 
Inclusi. 

1 Reclusus, ti*, Cella Reclusi vel Re- 
eluse*. Hilarius Anglus in Rythmo de 
Eva Sanctimoniall, apud Mabillon. tom. 
5. Annal. Benedict. pag. 815. ad annum 
1088: 



Tandem legH «ibi locum ad Eutropiom, 
Ouem pravidh alni boni totiu» bùthnn. 
Ini quodam in Reclusa mantit Chrìato dedita, 
Et placebat ei haec Tivendi semita, 
In qua concia Dei dono Titabat inlidia. 



• RECLUTARE, Ita Iis proprie, et Hls- 
panis Reclutar, Legiones supplere, nos- 
tris Recruter; figurate dicitur de cujus- 
vis rei supplemento : unde Taye reclutée, 
cui aliquid additum est, in Stat. ann. 
1841. tom. 5. Ordinat. reg. Frane, pag. 
547. art. 2 : Que nulz ne nulle ne mette 
en taye* farcies ne Reclutées prèe de la 
piume, pour ce que lee coustes, ou elice 
sont mxses, en semblent estre plus plai- 
nes. 

• RECOBRIUM, ab Hispanico Recobro, 
Recupe ratio, restauralo. In format, prò 

Sortu de Leucata an. circ. 1807. ex Blbl. 
. Germ. Prat. : Multi homines, tam ma- 
rinerà quam piscatores, et alii navigan- 
te per mare, subjuguntur fortuna maris, 
eo quod non possunl habere aliquod Reco- 
brium fortuna* maris , ab deffectum 
portus. 

• Pactum de Regobri, id est, de Re- 
trovendendo. Consule Boer. ad Consuet. 
Bltur. tit. de feudis art. 18. GÌ osa. unica. 
Haec post D. Pocquet Jur. Gali, in Unl- 
vers. Andeg. prò fesso rem. 

• RECOCflATUS, ab Italico Cocca. An- 
gui us, dicitur de agro, qui habet plures 
angulos. Instr. an. circ. 1225. apud Mu- 
rator. tom. 2. Antlq. Ital. med. avi col. 
840 : Et quod terras Recochatas rectis fini- 
bus distinguat, et si non po**it recti* fini- 
bu* distinguere, dabit de illa coeha con- 
sultum de terra eulta alibi juxta terram 
provocati in eodem territorio, et eoe dis- 
tinguat eodem modo, quo «tòt melius vi- 
sum fuerit. Vide supra Cocha 4. 

• REC0CQUERE, Dicitur de re minuta- 
tici trita, In Hist. translat. S. Baudel. 
ann. 878. inter Probat. tom. 1. Hist» 
Nem. pag. 5. col. 2 : Segete* jam maturi- 



48 



REC 



REG 



REG 



tati vicina* adeo calcante* vastaverunt, 
ut vix videretur ullus culmu*, qui non in 
ip*i* radicibu* extirparetur, ac comminu- 
tu* Reeocqueretur. 

1 RECOCTUM. Inquisìtio de Foresta 
Aquiline e Regesto Philipp! Aug. : Cen- 
dreriu* habet vivum nemu* ad faciendum 
suutn Recoctum. Hoc est, si bene inter- 
pretor, babet arbusta ad cineres confi- 
ciendos. Idinnuit vox Cendrerius. 

• RECOCTUM Lac, Quod igne coagula- 
tam est, Ital. Ricotta. Proces. de B. Ja- 
cobo Bitect. tom. 8. Apr. pag. 588. col. 
1 : Exigente* a meo marito Jacobo de Mo- 
dugno aliquid Recocti lactis. Vide infra 
Recotta. 

1 RECODERE , Recuperare , recipere, 
rem ablatam eri pere, Gallice Recourre. 
Consuetudines Marchi® Dumbarum 
ann. 1825. art. 8. ex Arcbivo Trivoltiensi: 
Si homo custodit in prato alicufus alte- 
rine, tallei», biado seu tr emetto,, bove*, 
vacca* *eu alia animalia, tenetur domino 
in *ex libra* Vienn. bona* Lugdunenses, 
prò banno seu ratione banni dictorum ani- 
medium, et in emenda parti... et si custos 
dictorum animaliutn Recederei seu Re- 
co*aam faceret familiaribus domini, in 
cujus dominio dieta animalia capta essent, 
domina* custodi* debet custodem illum, 
qui dieta animalia Recosterit, reddere 
aut septem solidos forte* novo* ratione 
diete* Reco***: cum banno supradicto. Re- 
cognitio Propositi S. Symphoriani de 
Ancella ann. 1401 : Prmpositus recipiet et 
ex nunc recipit in se onus et periculum, 
casu quo continger et ipso* pri*onnario* a 
dicti* careeribu* evadere.... eoe Recodere. 
Vide Reco**a et Reseussa. 

o ESCOGITARE, Resipiscere, senten- 
tiam mutare. Glossar. Lat. Gali, ex Cod. 
reg. 1692 : Recogitare, repentir vel repour- 
penser. 

* REC0GITATI0. [e Quia inimicus im- 
pedi menta et Recogilationi* facit. »(Bou- 
cherie, Vita S. Euphros. 1 8.)] 

RECOGNATUS, Fxlius patri*, Ita Gloss. 
Lat. MS. Reg. Cod. 1018. et Isidori, et 
Papias. [Grevius in Notis ad Glossas 
Isidori putat legendum esse Recognitu*, 
quem pater recognovit, seu, ut meliores 
Scriptores loquebantur, agnovit et prò 
Alio habuitj M ■ - »* 

1. RECOGNITIO, est literarum obliga- 
tio insinuata, si ve de recordo, testi mo- 
nium perhibens, debitorem sive reco- 
gnitorem, creditori sive recognizato, de- 
Bere talem pecunie summam. Cowellus 
lib. 8. Instit. Juris Angl. tit. 22. J 4. 
GàUisReconnoissance, Anglis Cognisance. 
[Vide Nomolexicon Thomas Élount in 
voce itecofiraizance. Charta Regie n si s ann. 
1861. ex Scbedis Presidia deli azaugue*: 
Et prò competenti valore illarum faciali* 
eis obligatione*, Reeognitione* et necessa- 
ria* cautela* super pecuniis talhiarum 
ipsarum.] Coarta Norman nica apud Ra- 
dulfum de Diceto ann. 1190 : Nulla fiet 
Recognitio in foro teculari, super posse*- 
eione, guam viri religiosi, vel qumeunque 
Eccle*ia*licm persona 20. anni* vel am- 
plia* possidennt. Similiter nulla fiet Re- 
cognitio, si carta vel alio modo eleemosy- 
natam esse po**e**ionem probare poterint, 
sed ad Ecclesiasticos judxce* remittentur. 
Vetus Ino uesta in Regesto Philipp! Aug. 
Herouvalliano fol. 1SÒ : Habebat et domi- 
na* Vernoni* omnia alia piacila et juati- 
tias, excepto placito en*is ì et excepti* Re- 
cognitionibu*. Charta Communi» Roto- 
magensis ann. 1207 : Et habeant etiam 
placita de hereditalibus et catalli* sui* et 
conventionibus factis Rotomagi, et infra 
banleugam, salvis curii* domxnorum, qui 
ibi terra* habuerint : qui domini habent 



curia* hominum *uorum in villi* tenendo* 
usquead Recognitionem. 

39" In bisce posteriori bus locis Reco- 
gnitio non est literarum obligatio, ut 
explicat Cangius, sed Inquisitio per le- 
gales homines selectos facta, qu® Re- 
congnoUsant dici tur in veteri Consuetu- 
dine Normannica cap. 92: JE* ce* Enques- 
te* qui courent par briefz sont appellée* 
RecongnoUeant. H«c autem Brevia, per 

?u® currere hic dicuntur huju smodi 
nquisitionesenumerantur cap. 91. eius- 
dem Consuetudinis : Il y a ung brief de 
nouvélle de**ai*ine, aulire de mort a'an- 
cesseur, Vaultre de eschaele, l'autre de 
mariage encombré, l'autre de douaire, 
Vautre de preeentement d'Egli**, l'au- 
tre de fief et de gage . l'autre de fief 
et d'estdblie , l'autre de eurdemande , 
l'autre de fief lay et aVomosne, Vautre 
de lignage nyé et Vautre d'heritaige. 
In his omnibus locum habent Reeogni- 
tione* seu Inquisì tiones legali um ho- 
minum e quorum testimonio h® cau- 
s® dirimuntur. Id il lustrar i potest Li- 
teris Philipp! Aug. ann. 1206. vel 1209. 
ubi agit de patronato Ecclesiarum Nor- 
manni®, apud de Lauriere tom. 1. Ordi- 
nat. Reg. pag. 27. et seq. : Noveriti* quod 
super Recognitionibu* Ecclesiarum per 
quatuor presbytero* et quatuor Milite*, 
presentibu* Archiepiscopo vel Episcopo 
loci, vel persona loco eorum per littera* 
patente* trantmissa, et Bailtivo nostro ad 
certum locum, de communi a**en*u elee- 
tum, ad asstsiam de qua inter eo* conve- 
nerit, faeiendis, ubi intervenerit contentio 
inter ecclesiastica* et laica* persona*, 
vel inter ecclesiastica* et ecclesiastica* per- 
sona* de Ecclesia vacante, vel non va- 
cante ; si Archiepiscopi, vel Episcopus, 
lite mota, Ecclesiam illam alicui contu- 
lis*et t hmc est volunta* nostra, quod vide- 
licet partibus ad certam diem convocati*, 
et quatuor Presbyteri*,' ab Archiepiscopo, 
vel Episcopo, vel eorum assignato, sicut 
premissum est, et quatuor Militibu* a 
Baillivo nostro ad Recognitionem dati*, et 
illi* diligenter examinati* ab ipsis et olii*, 
quo* secum viderint evocando*, parti illi 
remaneat prmsentatio Ecclesim, in quam 
plure* illorum octo concordabunt. Si quis 
plura volet de modo procedendi in hlsce 
inquisitionibus, adeat laudatam vete- 
rem Consuetudinem Normanni® cap. 
98. etseqq. 

Ssy Eadem significatane passim oc- 
curri t vox Recognitio in Chartis Nor- 
mannicis et Anglicis. Charta Commu- 
ni® Rotomag. apud de Lauriere tom. 1. 
Ordinat. Reg. pag. 808. col. 2. et pag. 
809. col. 1 : Si quis fecerit clamor em de 
terra, super alium elaman» dabit vadium 
et plegium sequendi clamor em, et sipo*tea 
facta fuerit Recognitio de terra illa, et 
clamor sit convictus per Recognitionem 
de falso clamore, remanebit in misericor- 
dia Majori* et Communi**, de quinqua- 
ginta novem solidi* Andegav. Kenneitus 
in Antiq. Ambrosden. ad ann. 1206. pag. 
168 : Aobas de Eanesham debet unum 
palefridum prò habenda Reeognitione 
duodecim legalium hominum de vicineto 
de Erdinton. Et ad ann. 1210. pag. 178 : 
Ricardus de Camunl et Eustacia uxor 
ejus debent unam marcam prò habenda 
Reeognitione novm a**ism de libero tene- 
mento suo Wrechwic versus Egelinam de 
Cartonai. Vide Glossarium ejusd. Ken- 
netti et Nomolexicon Thom® Blount in 
voce Recognizance et infra Recognitore*. 
[°° Philipps. Histor. Jur. Angl. tom. 2. 
pag. 129. sqq. { 87.] 

3W Haud satis scio an eadem, aliane 
notione Literae Roberti Comitis Atrebat. 



ann. 1298. inserta Literis Johann!» 
Frane. Regis apud D. Secousse tom. 4. 
Ordinat. pag. 262 : Periculi* evitandi* 
providere volente*, necnon et fraudibue, 
qum ex eorum evenit cirographts... aucto- 
ritatem preetithnu* et prestamu* (Scabi- 
nis S. Audomari,) ut eigitlum habeant. 
quo utentur (utantur) et uti valeant ad 
convencione* omnee.coram iis inita*, *i- 
gillanda*, necnon Recognicione* et alia 
explectamenta quecumque, que ex eorum 
cauti*, seu subditorum ipsorum, vel alio- 
rum quorumeumque , poterunt evenire. 
Probaoiliter satis intelligit Editor mer- 
cedem prò declarationibus conventio- 
num aliorumve inter partes actorum 
apud Judices factis ; sed non minori 
fortean probabilitate hic etiam per ite- 
cogmfwm** in tei ligipossentlnq usi tiones, 
quarum, cum opus est, pracipiendarum 
his literis facultas datur Scabinis Audo- 
marensibus : quod uteumque confirmari 

So test seq uè n ti voce Explectamenta, qu® 
e quovis actu j aridico melius, ut reor, 
intelligitur, quamdequocumque salario 
judicibus tribuendo. Si autem Explecta- 
menta sint quivis actus ju ridici, verisi- 
mile omnino est Reeognitione* esse spe- 
cies hujusmodi actuum,qu®, ut videtur, 
ali® esse non possunt, quam Inquisì tio- 
nes Normannicis Anglicisve non absi- 
miles. Huic conjectur® etiam favet 
Anglorum et Audomarensium proxi- 
mitas. Quis enim nesciat in provinciis 
parum distantibus easdem plerumque 
voces usurpar!, easdem vigere consue- 
tudines ? 

° Hanc interpretationem rursum fir- 
mare non abs re fuerit. Charta S. Lu- 
dov. ann. 1267. ex Reg. 80. Chartoph. 
reg. eh. 879 : Cum oh istud vocabulum, 
Reeognitione* tupratcriptionum, inter no* 
et abbalem et monacho* Fi*eannen*e* dis- 
sentio mota eeset, quia no* dicebamu* 
omnee inqueeta*, inquiHtione* et Reeogni- 
tione* per hujusmodi vocabulum ad no* 
pertinere debere , ipsis in contrarium 
a*serentibus et dicentibu* ad ipso» omne* 
Reeognitione*, inquestas et inquisitionee, 

Suocumque nomine censeantur, pertinere 
ebere, excepti* Recognitionibu* qum ver 
brevia fiebant : No* auditi* rationwu* 
dictorum abbati* et monachorum Fiscan- 
neneium, volumus et coneedimu* quod 
ipai in pace habeant et teneant in curia 
sua omnes inquesta*, inquieitione* et Re- 
eognitione* de omnibus rebus, qum in ter- 
ri* *ui* et loci* eibi subditis evenient, 
excepti* tolummodo Recognitionibu*, qum 
' per brevia hactenu* usilala in Normannia 
fient, qua* nobis retinemu*. 

9 Altera vero Cangiana scilicet no- 
tione, qua Recognitio est Literarum obli- 
gatio, accipi videtur in Lit. ann. 1872. 
tom. 5. Ordinat. reg. Frane, pag. 562 : 
Cum in curii* nostri* regii* Tholosm et in 
vicaria dicti loci certi clamore* per liti- 
gante* ibidem fieri con*ueverunt, ex qui- 
bus clamoribu* et prò quolibet... ab altera 
partium debentur nobis quinque solidi ;... 
verum quia ex hoc nuÙm Reeognitione* 
fieri con*ueverunt, *ed solum parvi car- 
telli parti solventi clamorem antedictum 
tradi consueverunt. et e. 

1 2. RECOGNITIO. Charta Radulphi 
Abb. Fiscamn. ann. 1211 : Remanent au- 
tem domino Regi usurarli, Reeognitione* 
et Judmi ; ita quod literm vel cartm ali- 
quorum, alicujutve ittorum, si quid post- 
modum proferremu* cantra ipsum, vel 
alius prò nobis, nobi* de celerò cantra 
ipsum non valer ent. Ubi Reeognitione*, 
ut exponit D. Brussel tom. 1. de Feudo- 
rum usu pag. 264. idem sunt quod Co- 
gnitiones obligationum, ac generatici 



REG 



REG 



REG 



49 



action um quarumcumque e contracti- 
bus civili bus procedènti um. In banc 
rem refert Scnptor duo Scacarii Nor- 
manni® Constituta ann. 1278. et 1282. 
Prius ita se nabet: De domino Reginaldo 
Castelain et alti* Nobilibus Normanim 
spada* placitum habentibus, (quod habe- 
bat Abbas Fiscamn.) petentibua habere 
Cognitionem literarum domini Regia auper 
contractibus et debitis ; concordatum futi, 
quod nutlus habere debet in tota Norman- 
nia, immo domino Regi pertinerent ; aed 
dicti Nobile* dieta» titerae executioni tan- 
tum poterunt demandare. Eodem re- 
dit posteri us, quod videre potes loco 
laudato. 

1 3. RECOGNITIO, Idem quod Advoca- 
tio y qua quis alicui se commendat in 
clientelam. Liter» Philipp! Fr. Regis 
ann. 1904. apud D. Secouaae tom. 4. Or- 
dinat. Reg. pag. 844 : No* dilectorum noe- 
trorum Abbatia et Conventua de Eechar- 
leiis, CUt ere. Ord. supplicationibua an- 
nuente».... duximua concedendum... quod 
Recogniciones et advocacione» nove, que 
ab eorum eubditis nobis tiunt, nullatenu» 
admittentur ; et factas de novo faciemua 
penitus revocari. 

14. RECOGNITIO, in pagi 8 L ugdLi - 
nensi, Sebusiano et Dumbensi, Du paca- 
ti o servi ti i seu census a tenenti bus do- 
mino debita varìis temporibus, q use in 
Gbartis solent exprimi ; nam aliquando 
Recognttio tantum debetur,cum moritur 
dommus ; interdum cum moritur tene- 
mentarius, et tenementum transit a pa- 
tre ad filium ; alias tantum cum transit 
ad cognatos gradu transverso ; denique 
debetur aliquando sive dominus sive 
tenementarius moriatur. Charta Cassa- 
ili» ann. 1401 : Sub Recognitionibus dicti 
manti de patre ad filium et mutatione 
tenementariorum et dominorum. Charta 
ann. 1426. e Schedis D. Aubret : Emphi- 
teotm nobilia viri Jacobi de Rupe-forti, do-" 
micelli, fìlii et heredìa universali» domini 
Poneeti de Rupe-forti, domini de Vileta, 
et de Faya et de Rupe- forti recognoverunt 
ratione dietarum terrarum de Faya et de 
Rupe- forti ratione Recoqnitionis novi do- 
mini, ratione dxcli patri» sui, ratione do- 
morum et posaesaionum »uarum moven- 
tium de iurisdiclione et dominio dicti 
domini, videlicet ad aaatimatxonem rerum, 
de duodecim denariU prò libra. Ex qui- 
bus posteriori bus verois patet Recogni- 
tiones fuisse vigesimam partem preti! 
possessionum recognoacibuium ; sed an 
haec vigesima pars fuerit census in aliis 
Chartis duplicatus, non satis liquet. 
Charta ann. 1447. ex iisdem Schedis : 
Sub annuo et perpetuo censu et servilio 
quinque denariorum Turon. laudibu» , 
vendi», Recognitionibu» novi domini et 
novi tenementarii ad duplex aervitium 
importantibue. Alia ann. 1499. ex iisdem 
Schedis, qua Emphyteutse Claudi! de 
Pompiere Domini de Pollienay possessio- 
nes suas recognoscunt sub annui» et per- 
petui» eervitiie, una cum laudibu», vendi», 
Recognitionibu» et aliis usagiis, hi» dum- 
taxat qua sequuntur excépti», videlicet 
quod ipsi tenementarii non debent nec 
tenentur recognoacere, nec Recognitione» 
solvere ad aeatimationem rerum et posse»' 
sionum »uarum t sed prò ipaorum Reco- 
gnitionibu» debent duplex »ervitium totiu» 
canoni» eidem Domino et »ui» »olvere to- 
ties. quoties casus evenerit. Alia Domini 
de la Franchiae in pago Dumbensi, ann. 
1499 : Joanne» Buellerii Recognoscit par- 
tem manti de la Moiniri, et in morte Do- 
mini et tenementarii debet duplex eervi- 
Hum. Joanne» Buellerii junior Recognos- 
■cit alteram partem dicti marni de la Mai- 
YII 



niri cum laudibu», vendi» et Recognitione 
de morte domini directi et de morte tene* 
mentarii. Plures sunt ali» Recognitione» 
vernaculae speculi xvi. in quibus legitur 
avec Laoda, Milaods et Reconnois»ance» de 
pere à fila et nouveau aeigneur d nouveau 
tenancier : ex quibus palam est, Laods, 
Milaods et Reconnoissance» totidem esse 
jura dominica nullo modo Inter se con- 
fundenda, licet qusedam sint aresta, in 
quibus Milaods, vel Milods, seu medi» 
laude» cum Recognitionibu» confundun- 
tur. Vide Bretonnier in Opera Claudi! 
Henry» tom. 2. pag. 299. et infra Re- 
cognoscere feudum, Relevium, Retroac- 
capitum et supra Placitum pag. 281. 
col. 1. 

\ Recognoscibilis Terra, in Charta 
Villaenovae ann. 1421. et alibi, de qua 
debentur Recognitione», cum intervenit 
Domini mutatio vel tenementarii, ut 
modo dictum est. 

1 5. RECOGNITIO, Census annuus do- 
mino a tenente solvendus. Chartularium 
S. Vincenti! Cenoman. fo\. 66: Reddet 
dieta» Abbatte unum cantarum vini de 
Recognitione. Charta Monasteri! Savi- 
gneiensis : Guido Forestarius dedi mona- 
chi^ de Savigneio totum pratum de Fon- 
te-cheoia et landulam juxta illud, excepta 
Recognitione xvm. denariorum mihiein- 
guli» anni» reddendorum. 

16. RECOGNITIO, Oratus animus, bene- 
fici! memoria, Gallis Reconnoissance. 
Bern. de Brevdenbach in Itinerario Hie- 
rosol. pag. 109 : Semel aut per singulo» 
anno» propter solam Recognitionem ad 
domum Dei, qum est in Mecha juben- 
tur ire (Manu metani) e* ibi adorare, 
eamque incon»utilibu» tegumenti» cir- 
cuire. 

1 7. RECOGNITIO, Extremum judicium. 
S. Paulinus Epist. 10. ad Delphinum 
num. 8 : Ut in die Recognitionis, quo pa- 
riter sator messorque gaudebunt , no» 
quoque paterno »inu afferen» inter mani- 
pulo» tuos, etc. Idem Epist. 19. num. 8. 
ad eumd. Delphinum : Quomodo dia- 
ponemu» sermone» nostros in die Reco- 
gnitionis f .... Qui» no» eripiet a ventura 
ira f 

° 8. RECOGNITIO, Idem quod supra 
Rechetum ; eo quippe domini superioris 
jurisdictio agnoscitur. Libert. Caturc. 
ann. 1869. tom. 5. Ordinat. reg. Frane, 
pag. 826. art. 10 : Concedimu».... consu- 
libu» et universitati praedictaè civitoti» 
juriadictionem altam et bassam , red- 
ditua, census et homagia, Recognitione» 
et quascumque alia jura, etc. Vide mox 
Recognilura. 

° Éecognitio Candelarum, Praesta- 
tionis species. Locus est supra in Can- 
dela 8. 

Regognitio Homagii, Eiusdem ap- 

Srobatio et confi rmatio. Vide supra in 
fominium. 

• Recognittjra, idem quod supra Re- 
cognitio 8. Charta ann. 1834. in Reg. 66. 
Chartoph. reg. eh. 1858 : Eomagialta vel 
conditionabilia feuda, retrofeuda, nobilia 
et innobilia, Recognitures, eie. Supra Re- 
cognitione». 

REC0GNIT0RES , apud Forenses An- 
glos, dicuntur viri Sacramentale», seu 
Juratore», quibus recognoscenda et dis- 
quirenda rei veritas Assisis demanda- 
tur : vulgo etiam Juratores dicti. [Vide 
Nomolexicon Thomas Blount et supra 
Recognitio 1.] 

1 KECOGNITORES TaBULARUM REGÌA- 

rum, Qui eas recognoscebant, emendà- 
bant et subscribebant, plures fuisse sub 
nostris Regibus Meroveadis et Carlovin- 
gis contra Conringium probat Mabil- 



lonius lib. 2. de Re Diplom. cap. 11. 
num. 14. 

1 REC0GN0SCEHENTUM , Approbatio, 
consensus, si bene conjecto. Charta ann. 
1180. In JProbat. nova Hist. Occitan. 
tom. 2. col. 452 : Prssdictum aacramen- 
tum juraverunt ambo (fratres, sci licet 
Rogeriu» de Biterri et Raimundus Tren- 
cavellij quod teneant illud per Recognoa- 
cementum matris eorum usque ad prmfa- 
tum terminum, aut ampliu» ultra ipsum 
terminum, aut minus infra ipsum termi- 
num . 

* REC0GN0SCENTIA, Charta, qua quis 
debitorem se rei qua? agi tur, agnoscit 
et confitetur. Tabul. S. vict. Massi]. : 
Irta Recognoscentia faci a futi in praesen- 
tia del Dega de Poscheiro» et arcidia- 
cono de Calvicione. Pro Libello censuali, 
vulgo Reconnoissance, occurrit in Stat. 
ordin. S. Joan. Hieros. ann. 1584. tom. 2. 
Cod. Ita!, diplom. col. 1850 : Cen»ualee 
libellos, quos papyro» terra quidam vo- 
cant, olii Recognoscentia», etc. 

1 RECOGNOSCERE, Agnoscere, fateri, 
declarare, ut nostris Reconnoitre. Charta 
ann. 1386. apud Ludewig. Reliq. MSS. 
tom. 5. pag. 522 : Tenore prsesentium 
Recognoacimua et publice profitemur, etc» 
Occurrit alibi. 

1 Recognoscere Corpus Christi. 
Constitu tiones Dioecesis Valent. tom. 3. 
Concil. Hispan. pag. 509. col. 1 : Qui 
Corpua Christi consuevit dati infirmi», 
dicxmus quod cum magna reverentia de- 
feratur... »i forte infirmu» facit vomitum, 
Recognoacat, Corpua et non del ex. Puto 
mendum esse in hac voce, ac forte le- 
gendum recondat. 

1 REGOGN08CERE FEUDUM, vel fideli- 

tatem et hominium dici tur Vassallus cum 
sese feudatari um agnoscit, domino fide- 
li tatem et hominium exhibet deci ara t- 
que possessiones quas ab eo tenet feu- 
datarie, quibusque conditionibus; Reco- 
gnitio vero feudi, feudatarii professio 
est et hujuscemodi declaratio. Homa- 
gium ann. 1110. in Probat. nova* Hist. 
Occit. tom. 2. col. 875 : Ego Bemardu» 
Aitone Vicecome» Carcassons» in prsesen- 
tia... proborum virorum, qui ad honorem 
feetivitatia S. Maria» Crassa» veneramus, 
et domnus Levo Abbas prmfati ccenobii re- 
auiaierit me coram supra acriptia, ut ei 
Recognoscerem fidelitatem et hominium 
prò castris et villi» et loci» (nominatis 
infra), qum ab ipso... in feudum... tenere 
debebam.... feci domino Leoni abbati Re- 
cognitionem et hominium. Ibidem col. 
876 : Rerum recognoaco, quod prò Recogni- 
tione dictorum feudorum debeo venire et 
mei aucceasorea od dictum cosnobium in 
expenaia propriia quoaciena Abbas novi- 
ter fuerit factus, et reddere ei poteata- 
tem de omnibus feudie superiua scriptis. 
Declaratio MS. Propositi S. Sympho- 
riani de Ancella ann. 1401 : Humber- 

tua de Chintrioco fecit feudum R. 

in Chriato Patri D. D. Abbati Trenor- 
chiensi, etc. Salvo quod idem Humbertu» 
in Recognitione dicjti feudi recognovit se 
tenere et tenere debere omnia aupraacripta 
ratione dieta» Praepoaiturm, ac aervttia 
infrascripta eidem D. Abbati et ecclesia» 
sua» prstdiclss exhibere. Voces sat fre- 
quentes in hominiis exhibendis. Conci- 
lium Tarracon. ann. 1591. inter Hispan. 
tom. 4. pag. 621. col. 2 : Rerum expe- 
rientia edocente, plura cenaualia ac red- 
ditua ecleaiaaticorum beneficiorum in to- 
tum vel in parte fuerunt deperdita et 
alienata, redaitue deminuti, et jura alia 
defraudata propter presaidentium auia 
beneficila incunam , seu per mortem : 
multaque incommoda, litea et contentiones 

7 



50 



REG 



REG 



REG 



accidunt frequentar inter domino* et feu- 
datario*, cum ipsorum feudorum Recognu 
tiones, potestate8 sive potestats, et alia 
eervitia et onera, quibus fenda eubjacent, 
per long a tempora non petuntur.... per 
quam conetitutionem providet (Synodus) 
quod Prestati et beneficiati, quicumque 
ratione suarum dignitatum vet beneficio- 
rum fenda habente*, ea Recognosci fa- 
ciant, quolies feudatarii innovarentur, et 
quinquennio in quinquennium reàpi po- 
testates. 

1 Recognoscere in Bono, Quidpiam 
beneficii loco habereejusquese probere 
memorerà. Charta ann. 1528. apud Lude- 
wig. torri. 5. Reliq. MSS. pag. 886 : Hoc 
ab omnibus oc ringuli* specialiter secun- 
dum uniuscujusque dignitatem atque sta- 
tum, demerebimur, compensabimu* atque 
in bono semper Recognoscemus. 

1 Recognoscere Se, Culpam agno- 
gcere, conflteri, ad frugem bonam se 
recipere, Gallis Se reconnoitre. Capito- 
larla Caroli C. tit. 19. art. 4 : Mandat 
vobis quia si aliguis... se Recognoscit et 
pomitet, et misericordiam illius et indul- 
aentiam petient, quia illum, tantum ut 
%n ante, sicut debet, se caveat, voluntarie 
unicuique, qui sic se Recognoscit, miseri- 
cordiam et indulgentiam donai. Vide 
mox Recognoxio, ubi Recognoscere se, 
idem est quod nude deci arare, fateri. 

1 RECOGNOXIO, prò Recognitio, Decla- 
milo, vitiosa temporum scriptione. Pia- 
ci tum ann. 918. in Probat. nov© Hist. 
Occitan. tom. 2. col. 58 : Et ea quw ego 
me recognosco atque exvacuo, sxmulque 
conlaudo rectCet veraci ter, me recognosco 
atque conlaudo, et mea Recognoxio vera 
est in omnibus. 

1 RECOLAMEN Testium, Iterata te- 
sti um interrogata, quae fieri solet in 
causis criminalibus, ad cognoscendum 
Dum testes in suis depositionibus per* 
severent. Gali. Recotement. Decretum 
summae Curi» con tra Marescallum de 
Gxé ann. 1505. ex Archi vo Castri Nannet.: 
Tandem visis inquisitione seu informo 
tionibus testiumque Recolamine et ipHus 
de Rehan depositione.... Curia nostra per 
suum arrestum judicavit, etc. 

1 Recolamentum, Eadem notione, in 
Cbarta Caroli Regis Frane, ann. 1446. 
apud Thomasserium Consuet. Bituric. 

fiag. 806. in Regesto Parlamenti ann. 
491. apud Baluzium tom. 2. Hist. Ar- 
vern. pag. 642. Non semel utuntur re- 
cent io res Jurisconsalti. Vide Bleynia- 
nura Instit. pag. 572. et Vossium lib. 8. 
de Vitiis serm. cap. 41. ubi Recolamenta 
generatim de ti ni t Quibus recolitur me- 
moria ac renovatur. Tum addit : Si 
argumentorum sint <xt£xvu>v (artis exper- 
tium) prò iis, cum Budseo in forensi bus, 
malim revocata testimonia: quomodo 
quis revocare testes dicitur, si iterum 
jubeat dicere testimonium. 

1 Regolare Testes, Testes revocare 
atque iterum interrogare, Gali. Recoler. 
Charta Caroli Reg. Fr. ann. 1446. jam 
laudata : Quodque prssdicti testes, tam in 
turba quam singulariter, prò parte dicto- 
rum defensorum producti Recolarentur, 
quo Recolamento facto, etc. Pro ter usum 
a testi bus ad alios transfertur hoc ver- 
bum, in Declaratione Commissariorum 
Urbani V. PP. de permutatione facta 
inter Regem Fr. et Archiepiscopum Se- 
non. ann. 1868. apud Lobinel. tom. 5. 
Hist. Paris, pag. 661. col. 1 : Apprecia- 
tionem sic factam, per alias personas in 
talibus etiam circumspectas et experta*, 
cum discussione debita examinari, recen- 
eeri et Recolari fecimus. Verbum ductum 
a latino Recolere, quod Ciceroni aliisque I 



proprie est repetere, renovare, in memo- 
riam revocare ; unde olim etiam nostri 
Recoler forte dixerunt prò Recordari, 
memori ter recitare, referre : quod ta- 
men Borei lus deducit a Recorer, Recor- 
dari. Vide de Lauriere in Glossario Ju- 
ris Gallici. 

1 Regolàcio, Renovatio, nova inqui- 
sitio, in qua recolitur seu in memoriam 
revoca tur id, quod jam actum est, ut 
conti rmetur vel corrigatur. Li ter® Ca- 
roli V. Frane. Regis ann. 1865. apud D. 
Secousse tom. 4. Ordinat. pag. 574 : Si 
vero Utctum numerum focorum in futu- 
rum contino erit augmentari, et super hoc 
fieret semel vel pluries alia Recolacio seu 
reformatio di et or um focorum , prssdicti 
Consules et Universitas, quando et quo- 
ciens a Nobis aut gentibus nostris petetur 
subsidium ab eisdem, solvent solum prò 
numero focorum, qui tunc tempori* vera- 
citer reperietur ibidem. 

* 1. REGOLARE, Recognoscere, iterum 
examinare, Gali. Revoir. Charta ann. 
1841. in Reg. 72. Chartoph. reg. eh. 408 : 
Informationem, ex qua ipsa assista sub* 
sequta fuerat, reexaminasse % Recensisse 
et Recolasse, etc. Lit. remiss. ann. 1854. 
in Reg. 88. eh. 20 : Qui quidem guberna- 
tores, de consensu partium, dictum com- 
potum per certos commissarios videri et 
Recolari fecerunt. Lit. ann. 1878. tom. 5. 
Ordinat. reg. Frane, pag. 657 : Dicto 
vero pendente termino, Recolatis dictas 
financias ; et si quas aliter quam supe- 
rius continetur, declar averi lis, eas repa- 
retis et prò nulli* teneatis, Recolare teste*, 
vide in Recolamen. 

* 2. REGOLARE, Iterum collocare. 
Chron. Fr. Andr. tom. 10. Collect. His- 
tor. Frane, pag. 290 : De abbatia S. Ric- 
trudis Marchianensis expulsm sunt *anc- 
timonialès ; et Recolati sunt ibi mona- 
chi per Lidunum abbatem S. Vedasti. 

REC0LECTA, Regoleta, Ital. Ricolta, 
Messis, qui vis agrorum fructus. Stat. 
A veli» ann. 1496. cap. 40. ex Cod. reg. 
4624 : Dampna facta in rebus seu posses- 
sionibus aut fructibus et Recoletis suis, 
etc. Ibid. cap. 42: Ad custodiendum ipsa* 
messes et ipsa biada et frezagia et alios 
fructus et alias Recolectas et goldias ipso- 
rum hominum Avillianas. 

1 RECOLERE, Idem quod Recolligere, 
congregare, Gali. Rassembler. Epistola 
Petri de Condeto, tom. 2. Spicil. Acher. 
pag. 563 : Facta pace in hunc modum 
recollegerant gentes suas in navibus Re- 
ges nostri.... Rege Sicilia} remanente, et 
retardante aliquantulum, prò pauperibus 
et ultimis Recolendis. Sed forte mendosa 
senptio est et legendum Recolligendis. 

* RECOLIGERE, Recipere, admittere. 
Charta ann. 1292. inter Probat. tom. 1. 
Hist. Nem. pag. 116. col. 2 : ltem quod si 
furnus fieret in castro domini regie, quod 
non debeant Recoligere alios habitatores 
villa ad decoquendum. 

* RECOLITUS, Cultus, veneratus. Instr. 
ann. 1076. inter Acta SS. tom. 8. Jun. 

Sag. 208. col. 2 : In quo (sepulchro) D. 
ennonis episcopi corpus solenniter recon- 
ditum erat, atque ibidem longissimo tem- 
pore multis miraculis claruit, sanctissime 
visitatum et Recólitum fuit. 

° REG0LLATI0, Recognitio, nova in- 
quisitio, in Lit. Caroli VI. ann. 1412. 
inter Probat. tom. 8. Hist. Nem. pag. 
208. col. 2 : Recollalio vel in formatto dic- 
torum focorum, etc. Vide in Recolamen 
et supra Recolare 1. 

Nostris Recoller, Recordari, in memo- 
riam revocare, vulgo se Ressouvenir, se 
rappeller. Inquisit. ann. 1878. ex Tabul. 
Cartus. B. M. de Parco: Dit (Jehan 



MauhujonJ qu'il ouyt qu'U dict qu'U les- 
soit auxdxs religious rente sur sa terre, 
pour y estre mis et pour prier pour lui : 
mes il ne se Recolle pas qu'elle somme 
de rente il dist. 

1 RECOLLECTÀRE,Colligere,percipere. 
Epistola Leonis III. PP. ad Carolum 
M. : Misit igitur pia Serenila* vestra mis- 
to* suas, ut justitiam nobis facere debuis- 
seni ; sed magi* damnum quam profectum 
nobis fecerunt.... quia.... quidquid per 
vestrum pium ac legale judicium, de 
causa videlicet palatii Ravennati* RecoU 
lectamus, unde etjussistis ut nullus quili- 
bet homo in posterum conquassare aut in 
judicio promovere prsssumeret, tam de 
vulgaria, quam etiam de mansis, etc. 

1 REC0LLEGT0R. Coactor, exactor. Li- 
ter© Offlcialis Rotomag. ann. 1471. ex 
Archivo B. M. de Bono-nuntio ejusdem 
urbis : Mandamus quatinus moneati* 
dictum Curatum, seu ejus firmarium, aut 
Recollectores fruciuum et proventuum 
diets* Ecclesia de redolendo et solvendo 
ipsis Religiosi* sommam septem librarum. 

1 RECOLLECTRIX, Receptrix. Vita S. 
Agnetis de Monte Politiano, tom. 2. 
Aprilis pag. 808. col. 1: Ibi peccatrice* 
public** residebant, et.... qumdam vetula 
totiu* nefandi sceleri* mater, impudicitim 
Recollect rix 

1. RECOLLIGERE, quomodo Recueillir 
nos dicimus, Haereditatem recolligere, 
Recueillir une *ucce**ion, in Lege Lon- 
gob. lib. 2. tit. 15. J8. 5. [*> Rothar. 174. 




Pìgnu* Recolligere, recipere, eodem lib. 
Ut. 21. I 24. 25. 26. {<» Liutpr. 108. 109. 
110. (6, 55, 56. 57.)] Recolligere agrum, in 
Cbarta Alamannica Goldasti 42. Unde 
nostris Recolte, prò messe. 

Recolligi dicuntur servi, qui fugam 
ineunt, aut latitant, apud Gregorìum 
M. lib. 8. Epist. 4. lib. 10. Epist. 40. Ja- 
cobus 1. Rex Aragon. in Foris Caesar- 
Àugustae ann. 1825. lib. 1. Foror. Ara* 
gon. f. 11. v : Que ti Alguno *e Recùllira 
en Eglesia, o palacio d'infancion, o en 
otros pHvilegiado* lugare*, etc. 

Recolligere, Excipere hospitio, vel 
alio modo. Joannes VIII. PP. Epist. 107 : 
Mini tempu* et locum denuntiate, quo 
occurrere debeati* ad no* Recolligendum. 
Adde Epist. 216. [Chronicon Trivetti ad 
ann. 1240. tom. 4. Spicil. Acher. pag. 
586 : Raymundu*.... a domino Papa Gre- 
gorio familiariter Recollectua, Capellanu* 
eju* efficitur ac Posnitentiariu*. Charta 
ann. 1877. ex Biblioth. Reg. : Qui obviam 
nobis exien*, extra civitatem nos honoris 
fice Recollexit.] 

1 2. RECOLLIGERE, Reconciliare, Ec- 
clesia comm unioni restituere. Capi tuia 
Synodorum Orient. inter Concilia His- 
pan. tom. 2. pag. 881 : Si qui* Episcopu* 
tn concilio excommunieatu* fuerit, rive 
Preebyter, sive Diaconu*, facere oblatio- 
nem, vel matutinum vel vespertinum sa- 
cri fi cium, quasi in officio *uo agere sicut 
pnus, non liceat , nec in alio concilio 
spem reconciliationi* habere, nec ultra 
Recolligi. 

° Hi ne Receuillie et Recueillelte, prò 
Accueil, reception, Exceptio. Epist. Joan. 
Le Maingre marescal. Franciee ann. 
1407. apud Mar te n. tom. 2. Anecd. col. 
1881 : Une* lettre*.... faisant mantion de 
vostre reception et bonnfi Receuillie à 
Flourance, etc. Lit. remiss. ann. 1882. in 
Reg. 122. Chartoph. reg. eh. 114 : Pour 
honneur et révérence de Dieu et de la 
saincte *epmaine peneuee en quoy nous 
somme*, et la gratxeuse et belle RecueU- 



REG 



REC 



REG 



61 



tette, qu'ils nous ont fait à nostre joieux 
advenement en nostre-ditte ville de Rouen, 
etc. 

• Reoolligere dominum suum dici- 
tar vassallus, cam illum in castro suo 
rettone belli al lave recipit. Lit. Ludov. 
comit. Valent. ann. 1875. in Reg. 108. 
Gbartoph. reg. eh. 204 : Dictus dominus 
Eynerius et eju* successore» in pradicti* 
infeudatis et donati*, teneantur Recolli- 
gere in diclis castris et eorum utroque, 
omni tempore guerrarum et pacis, nos et 
nostros harede* et successores et gentes 
nostro*, ira lo 8 et pacato*, cum armi* et 
sine artnis. Vide supra Receptum 3. 

t 3. RECOLLIGERE, Secando vineam 
colere, a Provinciali lieclaurré, Secunda 
▼el ultima vine® cultura. Oonventiones 
MSS. Archirinci Abb. Montis-Majoris 
cum incolis Gorreni de Censibus: Cor- 
reatam in putando, in fodiendo, in Re- 
eolligendo homines de Correu* facerent. 
Vide Reclaudere 2. 

1 RECOLORARE, Denuo col ore m indu- 
cere. Vita B. Arnulfl, toni. 5. Junii pag. 
616 : Decoloratus vero in corpore multi- 
plici torme ntorum afflizione ; Recolora- 
oitur autem multo gloriosius in universali 
et beata corporum resurrectione. 

• REGOMITTERE. Vide infra Recom- 
mittere. 

1 RECOMMEMORARE Altquem , In 
mentem seu memoriam alicujus revo- 
care. Vetus Interpres S. Irenaei lib. 5. 
cap. 17. num. 4: In nouissimis tempori- 
bus idipsum venit Verbum Dei advocare 
hominem , Recommemorans eum opera 
sua, eie. 

t 1. RECOMMENDARE, Commendare, 
apud Laurent. Byzinium in Diario belli 
Hussitici, tona. 6. Reliq. MSS. Ludewigi 
pag. 14. Animam suam Recommendare 
attissimo Creatori, in Testamento Joan- 
nis de Talaru Cardin. ann. 1392. tom. 2. 
Maceri ara m Insulse Barbara pag. 663. 
Pbrasis Gallica Recommander son dme 
à Dieu. Observat Vossius lib. 1. de Vitiis 
sermonis cap. 23. et lib. 4. cap. 20 : Re- 
commendare, prò Commendare, barba- 
rum esse ; etsi, more Gallico, per a si ta- 
tum non piane barbaris. Aliter verbum 
Recommander, sumit Gontinuator His- 
tor. Guillelmi Archiep. Tyr. apud Mar- 
ten. tom. 5. Collect. Ampliss. col. 654 : 
Fouque de Milli.... arant avoir assembla, 
qu*en li dona por aespendre en la terre 
a'outremer ; més il ne li portai mie, ains 
morut. Ancois que la muete fust, tout 
aucuns distrent qu'il fu mort de duel, 
pour l'avoir qu'il avoit Recommandé, et 
ì'en li cela, libi Recommander idem est,' 
ut arbitror, quod supra Commendare 2. 
Quippiam apud allquem deponere. 

• Pontif. MS. eccl. Elnens. : Recom- 
mendantur religiosi : et ponti fex se om- 
nium orationiòus Recommendat devote. 

« 2. REGOMMENDARE Castrum, Hujus 
custodia m alicui committere. Gbarta 
ann. 1216. apud Murator. tom. 3. Antiq. 
Ital. med. sevi col. 233 : Post receptionem 
vero dieta rocca et castri, dom. ùratiano 
Petri Leonis et dom. Adinulfo fratri dom. 
Ostiensis episcopi et dom. Johanni de Ju- 
dice prò Romana ecclesia Recommendave- 
runt dictam arcem cum castro,- et fece- 
runt ibi poni prò honore Romana ecclesia 
vexillum. Pradicti vero domini recogno- 
verunt jus et proprietatem ipsius castri 
ad Romanam ecclesiam perttnere.... Re- 
eommendaverunt arcem, roccam et cos- 
trum Fumonis integraliter dom. Alexan- 
dre cum Oddone fratre suo et dom. 
Thomas, mandante» exsdem quod custo- 
diant et teneant ipsam arcem et castrum 



ad honorem et utilitatem et devotiònem 
Romana ecclesia. 

«1. REC0MMENDATI0, Monitum, in- 
vi tatio, exhortatio, Gali. Recommenda' 
tion. Ordinar. MS. S. Petri Aures-vall.: 
Quamdiu vero fit offertum, capellanus al- 
tari* facit pracepta et Recommendationes 
ad hoc consuetas more solito, cum sui* 
suffragiis, videlicet de pace et prò deffunc- 
tis. Officiar, curat. : Sequuntur Recom- 
mendationes fienda dominici* diebus in 
ecclesiis parrochialibus post o/fertorium 
in prono assueto : Bonnes gens, les com- 
mendemens de Dieu et de nostre mere S. 
Eglise, je le* vous recommandé, etc. 

» 2. RECOMMENDATIO, Offlcium vel 
orationes prò defunctis. Ghartul. episc. 
Paris, fol. 128 : Anno Domini 1270. die 
Dominica ante festum Inventionis S. 
Crucis, decessit dom. Stephanus canoni- 
cus S. Clodoaldi, magister leprosario S. 
Lazari Paris. Die Luna in crostino acces- 
sit ad dictam domum dom. Stephanus 
episcopus Paris, qui post Recommendatio- 
nem anima ipsius defuncti, etc. Vide 
Commendationes. 

1 1. RECOMMENDATUS, Qui alterlus 

Fatrocinio sese commendabat. Gbarta 
nnocentii III. PP. ann. 1214. apud Mu- 
rator. delle Antic. Estensi pag. 417 : Et 
qui secum venerint et secum erunt.... be- 
nedizione Dei et Apostolorum Petri et 
Pauli nostra benedicimus, et Recommen- 
dato* habemus. Hoc est, in tìdem nos- 
trana accipimus. Vide Commendata. 

» 2. RECOMMENDÀTUS, Araicus, quem 
commendatimi babere quis debet. Lit. 
ann. 1383. tom. 7. Ordinat. reg. Frane, 
pag. 49 : Nos dignum etjustum censente*, 
ut dilectos nostros thesaurarium et capi- 
tulum.... capella nostra regia castri nos- 
tri nemoris Vincennarum, per cariasi- 
mum dominum progenitorem nostrum, 
tam digne tamque devote, ob remedium 
animarum ipsius ac domina carissima 
nostris (genitricis) nostra, ac etiam prò 
salute nostra, omniumque aliorum libe- 
rorum, fratrum, propinquorum et Recom- 
mendatorum suorum fundata, etc. 

1 1. RECOMMEN DI SIA, Tutela, prote- 
ctio. Annales Estenses apud Murator. 

tom. 18. col. 1074 : Legatus nuntiavit, 

amodo filium olim domini Ottonis et sta- 
tum Parma ac Regii esse sub Recommen- 
disia et protectionè ipsius Ducali* Domi- 
na. Vide Commendisia. 

• Hinc Recommant, ni fallor, Prasta- 
tio, qu8B prò tutela pensitabatur. Gbarta 
an. circ. 1244. in magn. Gbartul. nig. 
Gorb. fol. 97. v° : Li Recommant et les 
lois d'Aoust sont à l'église, dont metires 
Jehans fait tort à l'église, etc. Recomman- 
dement vero, vox in epistolis usi tata, ut 
quis alteri commendatum se esse velie 
signi flcet. Epist. Mariae imper. ad Blan- 
ch am regin. ann. 1248. inter Probat. 
Hist. Villehard. pag. 6: Saint et reco- 
mandement com à nostre trés-chiere dame. 

• 2. RECOMMENDISIÀ, Servi tium seu 
obsequium, quod cliens seu vassallus 
domino prastare tenetur. Charta ann. 
1431. tom. 1. God. Ital. diplom. col. 702 : 
Nonnulli ex ipsis nobilibus prò certi* suis 
loci* fidelitatem et homagium fecerunt 
domino duci Sabaudia, cum reservatione 
tamen adharentia et Recommendisia , 
quibus antea pralibato domino duci Me- 
diolani tenebantur. 

1 RECOMMISSUS, Commendatus, quasi 
Recommendatus , Gal lice Recommandé. 
LittersB Radulphi Rom. Regis ann. 1282. 
apud Rymer. tom. 2. pag. 215: Ipsum 
vobis habere velitis favorabiliter Recom- 
missum. Adde pag. 259. Li ter» Henrici 
IV. Regis Angl. ann. 1401. apud eumd. 



Rymer. tom. 8. pag. 238 : Ludovicum (de 
Brancariis,) suis exigentibu* meriti*, ha- 
rum nostrarum precum intuxtu, in sui* 
agendis dignemini habere specialiter Re* 
commissum. Adde pag. 604. Ooncilium 
Dertusanum ann. 1429. inter Hispanica 
tom. 3. pag. 655 : Eosdem in suo» speciale* 
dilectos filios, et in necessitatibus ad sue- 
currendum ipsi sedi apostolica promptoe, 
propitios et liberales recipien* specialiue 
habeat Recommisso*. Literae Eugeni! IV. 
PP. ad Renatum Sicili» Regem et Comi-, 
tem Provincia ann. 1435. in Bullario 
Garmelit. pag. 189: Episcopum Massi- 
liensem suscipiens Racommissum velie 
fovere. Acta S. F ranci se® Rom. tom. 
2. Martii pag. 96.°: Recommissa B. 
Francisco solo tactu ipsius liberata est. 

* REC0MMITTERE, Commendare. Stat. 
MSS. eccl. S. Laur. Rom. : Sint autem 
dicti operarii solliciti, quod dum sciverint 
aliquem parrochianum condere testamen- 
tum, meliori modo quo poter unt, dieta ec- 
clesia fabricam Recommittant, et notorio* 
testamento recipiente* avisent. Testa m. 
Joan. Frane, de Gonzaga Mant. march, 
ann. 1444. tom. 3. God. Ital. diplom. 
col. 1805 : Itera Recomitto pradicti* hare- 
dibus meis omnes et quoscumque, quo* 
ego tenui ad servitia meo. Mirac. S. Ni- 
cet® tom. 4. Sept. pag. 8. col. 1 : In- 
firma autem fiduciam habens in Domino 
et in isto gloriosissimo sancto, ei continue 
se Recommittebat. Vide Recommissus. 

* REC0MPARSATI0. [< In Recomparsa- 
tionem castri Balonis... reddidi t et tradì - 
dit castrum... Gastlllionis. » (Chevalier, 
Inv. Archiv. Delphinal. n. 994, an. 1387.)] 

RECOMPENSA, Remuneratio, Gali. Re- 
compense, apud Philippum Eystetensem 
Episcop. in Vita S. Willibaidi cap. 7. et 
in Speculo Saxonico lib. 1. art. 65. J 8. 
[in Diplomate MS. Frederici Reg. Rom. 
ann. 1326. in Charta Henrici IV. Regis 
Angl. ann. 1402. apud Rymer. tom. 8. 

£ag. 238. in Litteris ann. 1445. apud 
[arten. tom. 2. Anecd. col. 1542. in 
Bulla Pauli IV. PP. part. 4. Oontinuat. 
M. Builarii Rom. pag. 71. col. 1. et alibi 
sape.] [** Vide Haltaus. Glossar. Ger- 
man. voce Ergcettung, col. 393. Zehend- 
lozung, col. 2146. et supra Compen*a.] 
1 recompensare, Rependere, com- 

Sensare, remunerari, Gali. Recompenser. 
•ccurrit in Concilio Toletan. XI. tpm. 
2. Goncil. Hisp. pag. 665. in Gbarta Pi- 
pini Reg. ann. 764. apud D. Calmet 
tom. 1. Hist. Lothar. col. 280. in Gbarta 
Gonradi Regis Burgundi® ann. 971. 
tom. 1. Maceriarum Insulse Barbar» 
pag. 64. in Charta Otfhonis IV. Imp.- 
ann. 1210. apud Murator. delle Antic. 
Estensi pag. 892. in Epist. Innocenti! 
V. PP. ann. 1276. apud Marten. tom. 7. 
Ampliss. Collect. col. 246. in Litteris 
ann. 1281. apud Rymer. tom. 2. pag. 
179. et alibi passim apud Scripto res 
Latino-Barbaros. Sed in vita S. Durrs- 
tani Episc. tom. 4. Maii pag. 351. sumi- 
tur prò Recogitare, animo revolvere : 
Secum piane intelligen* et sapius in cor- 
dium suorum secretis Recompensans, se 
esse prò tanti viri vindicta finitima morti 
ferme deputatum, etc. Utramque notio- 
nem compiectitur Johannes de Janua : 
Recompensare, Reddere, persolvere, re- 
munerare ; vel iterum trutinare, segnare. 
1 RegOMPENSatio, Idem quod Recom- 
pensa, Remuneratio, Compensata, in 
Gestis Berarii Genom. Episc. apud Ma- 
bill, tom. 8. Analect. pag. 171. in Privi- 
legiis Aquensi ci vi tati concessis a Ray- 
mundo Berengario Provinci® Co mi te 
ann. 1206. apud Pittonem lib. 2. Hist. 
Aq. pag. 114. in Epistola Innocenti! III. 



52 



REG 



REC 



REG 



PP. tom. 8. Concll. Hispan. pag. 409. in 
Epistola A. Monachi ad Odonem Episc. 
Paris, tom. 1. Ampliss. Collect. Marten. 
col. 1015. in Processa de sanctitate S. 
Cattaarinae Senen. tom. 5. ejusd. Am- 

?iliss. Collect. col. 1240. in Coarta ann. 
808. apud Ludewig. tom. 5. Reliq. 
MSS. pag. 99. in alia Philipp! Frane. 
Reg. ann. 1841. tom. 2. Maceri a rum In- 
sulse Barbar® pag. 181. in Bulla Clemen- 
tis VI. PP. ann. 1844. tom. 2. Hist. Dal- 
phin. pag. 492. et alibi passim. 

1 Regompensàtor, Qui mercedem 
tribuit, remunerator. Goncilium Pam- 
pilon. ann. 1028. Inter Hispanica tom. 
5. pag. 196. col. 2 : Ab aquiseimo Recom- 
pensatore et justo judice Beo mereamur 
criminum nostrorum in die retributionis 
remedium acquirere. [°° Habundantes 
eoa m boni* Recompensatores fidei... in- 
venientee, apud Anastas. in Mirac. SS. 
Cyrl et Joh. num. 70. in Mali Spici leg. 
tom. 8. pag. 651.] 

1 Recompensivus, Qui remuneratur. 
Li ter» Edward i III. Angl. Reg. Ber- 
nardo de Lebreto ann. 1827. apud Ry- 
mer. tom. 4. pag. 281. col. 1 : De gratui- 
ta obeequiis dicti patria et affectione dicti 
avi nostri Recompeneiva, ut decuit, gra- 
tulamur. 

° Recompensa/tio, Compensalo, Gali. 
Compensatici. Durandus a S. Porc. in 
Gomment. ad Magist. Sentent. lib. 8. 
disk 87. <ju. 2 : Hoc autem fit in usura, 
in qua ahquis ultra pecuniam mutuatemi, 
vel vinum seu bladum, petit sibi duas 
Recompensationes ; unam quidam Recom- 
pensationem aqualem, aliam vero quasi 
pretium ejus t quod usura dici tur. Pro 
Remuneratione, vide in Recotnpensa. 

• At vero Recompensation, Restaura- 
tionem damni sonat, in Testam. Adami 
de Lille ann. 1295. ex Chartul. Vallis 
N. D : Je weil e otroie dem boene volente.., 
que damoiselle Aales de Lille ma niece 
ait à tosjors li e ses hoirs, en Recompen- 
sation de ce que je ai eu du soen, le 
quint de tote ma terre et tos mes conqués, 
ouque il soient;... car je croie que je ai 
plus eu du soen que le restor que je li 
fas, ne vaut. Vide Restaurum. 

* RECOMPERARE, Redimere, Ita!. Ri- 
comperare. Inquisit. ann. 1205. apud 
Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. aevi 
col. 577 : Et vidit, quod dictus cornee 
Macharius fecit venire homines de Monte- 
pulciano apud S. Quirinum, et cons- 
trinxit eos in tantum, quod ipsi se Re- 
comperaverunt ab eo. Vide infra Ricom- 
pratnentum. 

. 1 RECOMPUTARE. In memoriam revo- 
care. Chron. Watinense apud Marten. 
tom. 8. Anecd. col. 827 : Qui statim or- 
dine Recomputato, ad confessionem eo- 
rum, qua viderat, in consessu fratrum 
quam citius pervenit, atque mirantes pra 
gaudio, et de promissa salute alacriores 
reddidit, et de coelesti visitatone loci in 
magnam spem unanimiores excitavit. 

1 REC0NARI, Vicissim co nari seu mo- 
lirl, reniti, contra invadere. Glossse Lat. 
Graec. et Grafie. Lat. : Reconor, cernia- 

*'& RECONCAMBIUM, Idem quod Re- 
compensa, Compensatio. Chart. Helen. 
Prasposit. Vreden. ann. 1888. apud Hal- 
taus. in Glossar. Germ. col. 21il : Wal- 
terum filium Hermanni dicti toe Lynden 
certificate prò persona de eodem W altero 
in Reconcambium nobis et nostra ecclesia 
restituenda prò auadam summa pecunia 
a jure, quod eidem ecclesia pertinuit, 
eervitutis manumisimus, et e. 

» RECONCANTOR, Offtcialis judiciarii 
vel a rationibusspecies apud Lusitanos. 



Hist. desponsat. Frid. III. imper. cum 
Eleon. Lusit. ann. 1451. Inter Probat. 
hist. geneal. domus reg. Portugal. tom. 

I. pag. 603 : Calmedinis aliisque officiali- 
bus regie, nec non alcadis, Reconcantori- 
bus, universitatibus, collegiis portuum et 
passuum.etc. Vide supra Recolare 1. 

1 1. RECONCEDERE, Invicem cedere. 
Glosse Lat. Grsec. et Grac. Lat. : Re- 
concedo, orvTmapaYwpà». 

• 2. RECONCEDERE, Concessione m 
jam factam con firmare, ratam ha bere, 
Gali. Ratifier. Tabu). Absiense eh. 286 : 
Ugo de Pontis et uxor ejus Audeardis, 
Willelmus de Turre, et Hugo et Goffridus 
fratres ejus, dederunt quartum decima 
de gaanneria Christiano clerico... ltem 
Reconcesserunt hoc donum in prmsentia 
Rainerii abbatis. 

REC0NCILIARI dicebantur Poeniten- 
tes, cum indicta poenltentiae tempora 
adimpleverant : flebatque ejusmodi re- 
conciliatio manus tmpositione, quae re- 
conciliatoria dicitur in Concilio Arausi- 
cano can. 8. et Arelat. II. can. 28. [Capi- 
tili ar. lib. 5. cap. 121. et 129. lib. 7. e. 
189. in Canonibus Isaac! Episc. Lingon. 
Ut. 1. can. 6. 18. et 84.] Goncilium Car- 
thagin. IV. can. 76 : Accipiat poeniten- 
tiam, et, si cito creditur moriturus, Re- 
concilietur per manus impositionem, et 
infundatur ori ejus EucharUtia. Quo 
loco Reconciliationem prò Eucharistise 
sumptione interpretantur viri docti, 
licet alii oro absolutione, ut loquimur. 
su mi hoc loco vel in t, ex dicto can. 8. et 

II. Goncilii Arausicani, et Ep. 91. Leo- 
nis I. PP. Goncilium Toletanum XI. 
can. 12 : Simortis urget periculum, posni- 
tentia per manus impositionem accepta, 
statim ei Reconciliatio adhibenda est. 
Vlgilius PP. Epist. 2 : Quorum tamen 
Reconcilia t io, non per illam impositionem 
manus, qua per invocationem Spiritus 
sancii fit, operatur : sed per illam, qua 
pcenitentia fructus acquintur, et sancta 
communionis reslitutio perficitur. Vide 
Gapitul. Aquisgran. ann. 789. can. 38. 
Acta Episcopor. Cenoman. pag. 2H8 : Ita 
ut nec Chrisma juxta morem Ecclesiasti- 
cum infra civitatem conficere, nec poeni- 
tentium Reconciliationes agere valuisse- 
mus. Absolutissimam Reconciliationem 
appe Ilari fatendum tamen illam videri, 
qua praeter manus impositionem, sump- 
tione divinae Eucharistiae quis absolvi- 
tur, in Concilio Vasensi can. 2. 

Hanc autem manus impositionem 
quarta feria in capite jejunii accipie- 
bant poenitentes, quo vacarent sol u ai- 
modo poenitenti®, et divinis offlciis, ut 
est in Concilio Meldensi ann. 845. can. 
76. et in Canonibus Saxonicis Edgari 
Regis de modo imponendi poenitentiam 
can. 3. Poenitentiale MS. Thuanum, 
quod nuper editum est sub nomine 
Theodori a viro doctissimo : In capite 
Quadragesima omnes poenitentes, qui 
publicam suscipiunt, aut susceperunt, 
poenitentiam, ante fores Ecclesia se re- 
prasentent Episcopo civitatis, sacco in- 
duti, nudis pedibus, vultibus in terra 
prostratis, reos se esse ipso habitu et vultu 
proclamantes. Ibi adesse debent Decani, 
vel Archipresbyteri Parrochiarum, i. 
Presbiteri pcenttenlium, qui eorum con- 
versationem diligenter inspicere debent, 
et secundum moaum culpa poenitentiam 
per pratixos gradus injungunt. Post hac 
%n Ecclesiam Episcopus reos inducat, et 
cum omni clero 7. Posnitentiales Psalmos 
in terra prostratus cum lacrymis prò eo- 
rum absolutione decantet. Tunc reeur- 
aens ab oratione, juxta quod Cananee 
jubent, manus eie imponat, aquam bene- 



dictam super eoe spargat, priue cinerem 
mittat, deinde cilicio capita eorum Coo- 
per iat, et cum gemitu et crebris suspiriis 
eis denuntiet, quod sicut Adam projectus 
est de paradiso, ita et ipsi ab Ecclesia 
prò peccatis abjiciuntur. Post hac jubeat 
ministros, ut eos extra januas Ecclesia 
expellant. Clerus vero prosequatur eoe 
cum Responsorio : In sudore vultus tui, 
et e. ut videntes sanctam Ecclesiam prò 
facinoribue suis tremefaclam atque com- 
motam non parvipendant poenitentiam. 
In sacra autem Domini Coma, rursue ab 
eorum Decanis et eorum Presbyteris Ec- 
clesia liminibus reprasententur. Idem 
Poenitentiale cap. 14 : Romani reconci- 
liant hominem intra absidem : Graci no- 
lunt. Reconciliatio poenitentium in Coma 
Domini tantum est ab Episcopo consum- 
mata pcenitentia. 

Hoc tura die non jam reconci liaban- 
tur, sed absolutionem accipiebant pce- 
*nitentes publice in Missa ab Episcopo, 
quod Presbyteris non licebat, ut est in 
can. 7. Concili! Hispal. II. in Ticinensi 
ann. 850. can. 7. Wormatiensi ann. 868. 
can. 8. etc. Ita etiam Rabanus Maur. 
lib. 2. de Insti tut. Cleric. cap. 80. Hono- 
rius Augustod. lib. 3. cap. 76. 77. 78. 79. 
Rupertus lib. 5. de Divin. Offlc. cap. 19. 
Canones Saxonici de Modo impon. poe- 
nitentiam can. 4. Abbo Monach. serm. 
4. Atto Episc. in Gapitul. cap. 90. Du- 
randus. lib. 6. e. 78. etc. Orationes vero 
quae hac die ad Reconciliandos Pceniten- 
tee recitabantur ab Episcopo, descri- 
buntur in libro Sacramentorum Gre- 

§orii M. pag. 226. edit. Menardi, et in 
Tdìne Romano, quas, Ordinem Recon- 
ciliandi vocat Hincmarus in Capitulis 
ad Presbyteros parochiae sue cap. 4. 
Sic autem Ordo reconciliandi poeniten- 
tes describitur in Ordinario MS. Eccle- 
sise Rotomagensis : Finita Nona, Ar- 
chiepiscopi, vel ejus Vicarius indutue 
alba, cum Diacono et Subdiacono indutis 
albis, cum Cantore, processione ordinata 
ad Óccidentales portas Ecclesia ad Re- 
conciliandos pcemtentes pergat, et eo se- 
dente juxta januas, Diaconus legat hanc 
lectionem : Adest tempus, o venerabilie 
Pontifex. Finita lectione, Archiepiscopus, 
vel ejus Vicarius, se erigat, et dicat : Ve- 
nite. Diaconus ex parte posnitentinm di- 
cat : Flectamus genua, Levate. Et tribus 
vicibus hoc dicatur. Ad finem dicatur 
tota Antiphona : Venite, Venite, Venite 
filii. Chorus finiat, et dicatur Psalmue : 
Benedìcamus Dominum, et ad quemlibet 
versum repetatur : Venite, Venite. Tunc 
Archiepiscopi, vel ejue Vicarius, Posni- 
lentes intromittat in Ecclesiam cum ba- 
culo, et Reconciliati ardentes candelas ad 
altare deferant, alii autem non. Et Ar- 
chiepiscopus, vel ejus Vicarius, manum 
suam ponat super capita singulorum, 
dans pacis osculum, et dicens : Pax te- 
cum. His ita peractie, ad chorum redeant, 
et sermonem ad populum faciat. Quo fi- 
nito, Poznitentes prostratos absoloat. 
Primo dicantur 7. Psalmi a Ne reminis- 
caris, Psalm. Domine ne in furore, etc. 
Kyrie eleison, Pater noster. Salvos fac. 
Ver8. Milte eis auxil. Vere. Domine 
exaudi orat. Dominus vobiscum, et cum 
Spiri tu tuo. Orat. Monstra Domine gua- 
sumus iis famulis, etc. Alia Orat. Deus 
misericore. Alia Oratio, Absolutionem et 
remUsionem. Iis ita peractis processi* 

frocedat ad ignem benedicendum, etc. 
dem habent alii Poenitentiales apud 
Morinum post libros de Pcenitentia pag. 
47. et seqq. 

Poenitentes porro ab alio reconciliari 
non poterant, quam ab eo, a quo indicta 



BEG 



REC 



REG 



53 



faerat poenitentia. Sed et inconsulto 
Episcopo Presbyter excommunicatos, 
vel publice poenitentes, reconciliare non 
potest, nisi ultima cogat necessitas, in- 
guit Hugo a S. Victore lib. 1. de Observ. 
Éccles. cap. 24. Adde [iibrum 7. Capitu- 
Jarium e. 202.] Capitili. Attonis Episc. 
cap. 90. Vide Concilium Taurinense cap. 
6. Nicolaum I. PP. in Resp. ad Consulta 
Bulgar. cap. 85. Concilium Cabilonense 
II. can. 2d. Capitulare 2. incerti anni 
cap. 12. Reginonem lib. 2. de Eccles. 
discipl. cap. 414. Burchardum lib. 11. 
cap. 8. etc. 

Adducebantur autem poenitentes ad 
Episcopos a propriis Sacerdotibus, qui 
de peracta ab iis poenitentia testi mo- 
ni um dabant. Riculfus Suessionensis 
Episcopus cap. 9: Videant quoque, ne... 
prò pretio aut prò familiaritate, vel pro- 
pinquitate, poanitente* ante tempus ad 
Iteconciliationem adducant, et ex* prò 
Reconciliatione teetimonium dederint, etc. 

° Hlnc nostrum Reconsilier, prò Aoso- 
lutionem a peccatis confessis accipere. 
Lit. remiss. ann. 1887. in Reg. 132. Char- 
toph. reg. eh. 51 : Jehan de Linaye e*- 
euier, pour le perii de mort en quoy il 
estoit, fu Reconeilié par un presure. 

t Reconciliationem consequi non po- 
test exutu* carne, lib. 5. Capitul.cap.119. 

Reconcilia/ttones, inter Ecclesiarum 
obventiones recensentur in Charta Ga- 
lonis Episcopi Parisiensis ann. 1107. in 
Hist. Priorat. S. Martini : Et ne rea Ec- 
clesiostica a nostra manu omnino video- 
tur esse alienata, Synodos, circadas, Re- 
concilia tiones, curam animarum paro- 
chianU Presbyteris a nobis commissam, 
in supradicti* Ecclesiis retinemu*. 

Regonciliare Se dicitur servii s, qui 

gretto dato liberta tem impetrat, in 
harta veteri apud Joachimum Vadian. 
de Monaster. German. pag. 88. 

Recongiliari Ecclesia dicitur, cum 
scelere aliquo violata ac poi luta est, vel 
a Pagani s, aut Haereticis obtenta, rur- 
sum ab Episcopo consecratur, et aqua 
benedicta aspergi tur. [Charta Lamberti 
Episc. Atrebat. prò Cònone Presbytero 
Monasteri! Aroasiensis post Heldema- 
rum conditore ann. 1097. apud Mirseum 
tom. 1. pag. 167. col. 2 : Si autem ali- 
quando.., in pradicto loco vel parochia 
tale quid accidente prò quo Reconciliatio 
necessaria fuerit, Ubi legitimisque succes- 
soribus tuis, vice nostra, accepta aqua 
sanctificationis et Reconciliatio ni*, ut ea 
Reconcilies, religioni vestrse annuimus et 
impertimus.] Charta Rainoldi Archie- 
pisc. Remensls apud Locri um in Chron. 
Belg. ann. 1129 : Si autem Ecclesiam 
ipsamS. Martini violatam esse contigerit, 
tibi... concedimu*, ut accepta ab Episcopo 
Atrebatensi aqua Reconciliatio ni s, eadem 
Ecclesia tam a te, quam a tuis successori- 
bus Reconcilietur. Ordericus Vital. lib. 
12 : Aquam accepta stola benedixit, et 
Ecclesiam, quam contamina ver a t... Re- 
concilia vìt. Matthaeus Westmonast. ann. 
1015 : Ecclesia Reconciliata et readi ficaia 
est. Galbertus in Vita Caroli Comitis 
Flandr. num. 120 : Quoniam Reconciliari 
8ìbi Deus dignalu* est Ecclesiam illam. 
Vincentius Belvac. lib. 82. e. 98 : Lo- 
cum, in quo erat Mahomeria Reconcìlia- 
vit Legatus, etc. Charta Gaufredi Epis- 
copi Parisiensis ann. 1098 : Sunodum 
vero et circadas cum debita subjectione, 
et curam animarum, parochiano presby- 
tero a nóbis commi ssam, et Ecclesie} Re- 
coneiliationem, imo debita subjectionis et 
justitim obedientiam in eo retinemus. 
Alia Hugonis Episcopi Autisiodor. ex 
Tabul. Monast. Farensis : Sacerdos Fo- 



rensi* Monasterii populum recturus, de 
manu Meldensis Episcopi curam totius 
parochia tam Clericorum quam Laico- 
rum suscipiet : carisma quoque et aquam 
Reconciliationis Ecclesiarum, si violata 
fuerint, ab Ecclesia Meldensi requiret. 
Vide Diurnum Romanum e. 5. Ut. 14. 
Decretai. Gregor. IX. lib. 8. tit. 40. cap. 

4. 7. 9. 10. S. Anselmum lib. 8. Eplst. 
158. Fulbertum Carnot. Epist. 61. 72. 93. 
Matth. Paris ann. 1152. Cnronicon Nan- 
gii ann. 1249. etc. De ejusmodi Eccle- 
siarum reconciliationibus agunt Ordo 
Roman us cap. de Reconciliatione violata 
Ecclesia, Honorius Augustod. lib. 1. 
Gemmae animse cap. 170. et Durandus 
lib. 1. Ration. e. 6. n. 88. 

* Reconseillier, eodem sensu, in Lit. 
remiss. ann. 1879. ex Reg. 115. Chartoph. 
reg. eh. 241 : Pour laquelle effusion de 
sane, laditte église fu poluée, et esconvint 
que les chanoines aicelle se levassent en- 
viron minuit pour Reconseillier laditte 
église. Reconsilier, ibid. eh. 286. ubi de 
eadem re. Poi luta vero censebatur ec- 
clesia, non sangui nis modo, sed et se- 
minis effusione. Charta ann. 1854. tom. 
2. Hist. Trevir. Joan. Nic. ab Hontheim 
pag. 181. col. 1 : Item damus ipsi episcopo 
potestatem Reconciliandi ecclesias et ce- 
miteria, ubi per effusionem sanguini* vel 
seminis,... aut alias fuerint violata. 

3SW Ecclesias autem quavis ratione 
pollutas reconciliare E pi scopo rum erat, 
neque illud llcebat Presbyteris, nisi ex 
speciali Episcoporum licentia. Capitu- 
lar. lib. 7. cap. 225 : Statutum est, ut 
Presbiteri benedictionem in Ecclesia su- 
per plebem f under e, aut altare consecrare, 
aut Reconciliare, aut submovere vel collo» 
care, ullo modo prasumant. Simul et 
hoc statutum est, ut altare erigere, vel 
de loco in locum transmutare, ut a qui- 
busdam factum audivimus, sine Episcopi 
sui licentia vel Consilio, cujus est ipsum 
altare consecrare et post motionem vel 
violationem Reconciliare, Presbyteri non 
pertentent. Quod si aliter fecerint, gra- 
dus sui periculo subjacebunt. 

39* Interdum etiam Reconciliarì dici- 
tur Altare resta uratum, imo et recens 
exstructum, etsi nunquam violatum est 
et pollutum. Gesta Innocentis Cenoman. 
Episc. apud Mabillon. tom. 8. Analect. 
pag. 75 : Et in sinistra parte ipsius Ec- 
clesia et pradicti arcus, in quodam mem- 
bro Ecclesia ipsius, altare S. Maria, quod 
a B. Juliano %n media Ecclesia, in orien- 
tali parte, constructum atque sacratum 
fuerat, decenter mutavit, et in honore 

5. Maria Reconciliavit atque readificavit. 
In dextera vero ipsius Ecclesia et arcus 
parte, in quodam membro ipsius Matris 
Ecclesia ab eo constructo et a novo fun- 
dato, altare in honore S. Petri posuit et 
Reconciliavit. Quod perinde dlcere po- 
tuisset Scripto r horumee gestorum de 
prima cujusvis Ecclesias consecratione. 
Quod vero spectat ad altare translatum, 
licet non contaminatum, aliunde, ali! 
quoque Scriptores usi sunt verbo Recon- 
ciliare, cum de nova ipsius benedictione 
sermonem habuerunt, ut videre potes 
in capite 225. libri 7. Capitularium 
jam laudato. 

* REC0NCILIATI, Idem qui Fratres 
Humiliati, in Charta ann. 1252. apud 
Raym. Duellii Lucubrat. Epistol. pag. 
82. Vide Humiliati. 

RECONGILITAS, Reconciliatio. Glossae 
Lat. Gr. et Graec. Lat.: Reconcilitas, diotX- 
Xayn <piX(a;. 

* REC0NCINNATI0, Refectio, restitu- 
tio, Gali. Réparation. Charta Caroli C. 
ann. 28. ejus regni in Chartul. S. Dion. 



pag. 65. col. 2: Reconcinnationes in re- 
fettorio vel camera fratrum sive caminata, 
et balneatorio et pistrino seu in ceteris 

claustri officinis a parte abbatte fiunt. 

Reconcinnare, eodem sensd, dixit Tul- 
lius. 

t RECONDITI*), Sepultura. Vita S. 
Hermagorse, tom. 8. Juliì pag. 257 : Die 
Patriarcfia istius loci, Cur tamdiu inhu- 
mata patitur ossa nostra? Quo respon- 
dente, Ideo differt eorum Reconditionem, 
donec eis situm provideat habilem. 

1 REC0NDIT0RIUM, Locus ubi Charta; 
reconduntur, Chartopbylacium. Charta 
Ludovici Pii Imper. ann. 882. apud Fe- 
libianum Hist. San -Diony siane pag. 
LV : Duas inde pari tenore conscriptas 
firmationes fieri jussimus, ut una impe- 
rialis aula Reconditorio palatinis salve- 
tur excubiis ; altera ab ipsius monasterii 
custodibus in perpetuum diligenti cura 
debeat provideri. f 00 Ubi reliquiae collo- 
cante, in Miraculis S. Heinrici cap. 18. 
apud Pertz. tom. 4. Scriptor. pag. 816 : 
Auferri furtim reliquia* metuebat ; ad 
quod precavendum ex quadri* lapidibu* 
facto satis habili Reconditorio, ea* in ilio 
collocavit.] 

t RECONDUCERE, Iterum conducere : 
quod plerumque flt ex tacito parti um 
consensu juxta legem 18. Dig. { 11. lo- 
cati conducti : Qui impleto tempore con- 
duzioni* remansit in conduzione, non 
solum Reconduxisse videbitur, sed etiam 
pignora videntur durare obligaia. Quin- 
tifianus Declam. 12: Vicinarum provin- 
ciarum copia* Reconduxit. Eadem no- 
tione Reconductio dixerunt J uri speriti : 
quos consule, atque inter alios Mat- 
th aeum de Afflictis Decis. Neapol. decis. 
865. 

1 REC0NFIRMARE, Iterato con firma - 
tionis sacramentum ira per ti ri. Epistola 
Innocentii VI. PP. ad Stephanum Ras- 
siae Regem ann. 1854. in Bu Ilario Car- 
me!, pag- 84. col. 2 : Quodque.... sub for- 
midabilibu* pomi* edixera*, quod nulla 
ecclesiastica secularisve persona Latino* 
vel alio* Fidele* ejusdem Ecclesia secun- 
dum verum et Catholicum ritum ejus 
baptizato* et confirmato* , rebaptizare 

et Reconfirmare praeumerat quoquo- 

modo. 

1 Regonfirmatio , Iterata conflrma- 
tio. LiteraB Ottonis Burgravi de Wittyn, 
ann. .1276. apud Ludewig. tom. 1. Refiq. 
MSS. pag. 117 : Ne ergo prafata dona- 
tioni* Keconfirmatio in oblivionem valeat 
in posterum pervenire, sigilli nostri 
robore prasentem paginam fecimus com- 
muniri. 

1 RECONJUNGERE, De integro jun- 

§ere. denuo conjungere. Capitufaria 
aroli C. tit. 31. cap. 11: Ut.... fidele* 
nostri nobiscum et omne* simul cum Dea 
Recónjungamus. Occurrit iterum tit. 40- 
In Annuntiatione ejusdem Caroli cap. 
4. et in Formulis Bignonianis form. 22. 

* RECONOSSIENgA , Recognitio, agni- 
tio, Ita!. Riconoscenza, Hisp. Reconoci- 
miento. Charta hominii aera 1241. in 
Chartul. Campan. ex Cam. Comput. 
Paris. : Sciant adhuc cuncti quod Binia- 
nus de Agremont, en Reconossienca de 
ista causa facta, posuit vexillum regi* 
Navarra in castello de Agremont. 

1 1. REC0NSIGNARE, Iterum signare, 
notare. Tertullianus de Resurrect. car- 
nis cap. 52 : Reconsignat imprimen*. 

1 2. REGONSIGN ARE , Reponere, vel 
Deponere, ut nostris Consigner. Charta 
ann. 1114. apud Stephanotium tom. 1. 
Antiq. Beneaict. in vasconia MSS. pag. 
702 : Qua enin\ usibus servorum Dei, ut 
orationibu* vacent, visibiliter dispensan- 



84 



REG 



REG 



REG 



tur, illac ubi est desiderium piorum, invi- 
sibiliter Reconsignata reservantur. Mar- 
tyrologium Centulense laudatum tom. 

1. SS. Aprtlis pag. 25 : S. Walaricus, 
mense Junio, die secunda, suo loco Recon- 
signatus, id est, Repositus, resti tu tus. 
Eadem notione Narratio dedicationis 
Ecclesia Stabulensis apud Marte ri. tom. 

2. Ampi. Gollect. col. 61 : Corpora B. 
Patroni nostri Remarti, neenon Justi 
Martyris, et plurima reliquise preliosm 
eum aqua exorcisata exterius in circuitu 
ejus lustrando vehuntur, gyroque peracto, 
eum maximo cleri plebisque tripudio, lau- 
de* celebres in sublime exaitando, ad 
eumdem aditum Reco n sia nan tur. 

» 8. RECONSIGNARE, Reddere, resti- 
tuere. Magister in Regala edit. Holst. 
cap. 89 : Dicente ipso fratre: Ecce, Do- 
mine, eum anima mea et paupertate mea, 
quidquid mihi donasti, Ubi Reconsigno et 
afferò. 

1 1. RECONSILIARE, Oonsulere. Mi ra- 
dila S. Cunerae, tom. 2. Junii pag. 564 : 
Veniebat ad Beelzebub deum Acharon ad 
Reconsiliandum de infirmitate sua, utrum 
convolerei an non. 

• 2. RECONSILIARE, Recuperare. Li- 
beri. Sarlati arni. 1370. tom. 5. Ordinat. 
reg. Frane, pag. 839 : Ad aug mentanola 
et Reconsilianda jura sibi pertinentia, 
ete. 

• 3. RECONSILIARE. Recorder vét paci- 
in Glossar. Lat. Gali, ex God. reg. 

7692. 

» RECONSILIARI Ocoisus dici videtur, 
eum ecclesiastica? sepultura, previa 
quadam absolutione, illius cadaver tra- 
ditur ; qua privabatur quicumque morte 
violenta peribat : habebatur enim prò 
damnato a(que infami. Porro ista recon- 
siliatio non sine aliqua pecunia summa 
fiebat. Quo spectat Goncilium Budense 
ann. 1279. can. 46. ubi de consuetudine, 
qua in Hungaria inoleverat, secundum 
quam archidiaconi prò occisis gladio sive 
fuste, vel alio armorum genere, seu ve- 
neno aut quocumque alio damnabili aut 
reprobato modo, consueverant recipere 
unam marcham argenti, antequam sic 
occisi traderentur ecclesiastica sepultures. 
Gbarta Phil.-comit. Fland. prò libert. 
caste! 1. Brug. ex Gam. Gomput. Insul. : 
Qui hominem occiderit communicato Con- 
silio, occisus Reconsiliabitur de bonis il- 
lius, qui occidit ;... quod si bona occiden- 
tis non suffecerint ad Reconsiliationem 
occisi, de bonis illorum, qui in auxilio fue- 
runt, supplebitur. Vide Biothanati et Im- 
blocatus. 

T RECONSUS, Reconditus a Recondere. 
Habet duplex prmteritum Recondi et Re- 
condidi, et duplex supinum Reconsum et 
Reconditum, apud Jonannem de Janua. 
Hinc in Glossis Lat. Gali. Sangerm. 
MSS. : Reconsus, Repous ou muciés. 

° Nostris Resconsé dicitur de sole qui 
occidit, in vet. Oonsuet. Norman, ex 
Reg. S. Justi fol. 49. r*. col. 1 : L espace 
de tant de temps que le soleil est Resconsé, 
desiques à soleil levant. Soleil Riscons- 
sant, in Lit. remiss. ann. 1359. ex Reg. 
87. Chartoph. reg. eh. 234. Vide supra 
in Absconcia. Ita et Raconsser et Rescon- 
ser, prò Abscondere dixerunt. Lit. re- 
miss, ann. 1406. in Reg. 160. eh. 481 : 
Tantost après icellui Richart et ladine 
femme se alerent meltre et Raconsser à 
un buisson. Aliae ann. 1394. in Reg. 146. 
eh. 894 : Le suppliant se feust Resconsé 
pour qesir en l'estable, etc. 

— RECONTEGERE , Tegere. Nudatos 
Recontegi, in Appon. Oomment. in Oant. 
Gantic. Spici 1. Maiani tom. 5. pag. 87. 

1 RECONTENDERE, Sibi aliquid asse- 



rere, vindicare contendendo. Placitum 
Pippini Reg. ann. 759. apud Mabillon. 
Diplom. pag. 493. et Felibian. Hist. San- 
Dionys. pag. xxvm : Ubi visi sunt in- 
terpellate Gerardum Comitem, eo quod 
malo ordine Recontendebat et retinebat 
teloneo infra Parisiis ex navibus et pon- 
tis volutaticos ac rotaticos, quam ab ipsa 
die missa S. Dionisio semper ab anti- 
quo accipiebant agentes S. Domni Dio- 
nisio. 

1 Recontensio, Iterata contentio in 
litigiis. Arrestum Parlamenti ann. 1531. 
in Privilegiis Equi tu m S. Johannis Hie- 
rosol. pag. 253 : Et omne aliud impedi- 
mentum in Recontensione ob partium con- 
troversiam seu appositum ad ulilitatem 
dictorum deffensorum levando, ete, 

1 RECONvALERE, Con valere, con vai es- 
cere, valetudinem recuperare, Revalere 
Geli io lib. 16. cap. 18. Revalescere, Ovi- 
dio Heroid. lib. 21 v. 231. et leg. 38. Dig. 
de usur. et fruct. ] 3. Sta tuta criminalia 
Saona cap. 9. de qussstionibus : Si deces- 
sero (is qui torquetur) et usque ad mor- 
tem non mutaverit ejus dictum ; si vero 
Reconvaluerit, etc. 

* 1. RECON VALESCENTIA, Auctoritas, 
efflcacitas, robur. Arest. ann. 1364. 13. 
Apr. in voi. 5. arestor. parlam. Paris. : 
Talis acceptatio nulla et sine Reconvales- 
centia debet censeri. 

* 2. RECONVALESCENTIA , Sanitatis 
amissa recuperatio, restitutlo. Lit. re- 
miss, ann. 1841. in Reg. 74. Chartoph. 

reg. eh. 376 : Johannes de Revella eum 

armis vetitis et prohibitis insultum et 

aggressuram fecit in Jessonum, et 

adhuc est in tali statu, quod de ejus Re- 
convalescentia desperatur. Vide Reconva- 
lere. 

1 1. RECONVENIRE , Practicis nostri» 
Reconvenir , Litls accessionem facere 
aliquid postulando, de quo nulla pri- 
mum erat quaestio. Gharta ann. 1276. e 
Ghartulario S. Vandregesili tom. 1. pag. 
231 : Concedentes dicco procuratori nostro 
potestatem et mandatum speciale agendi, 
deffendendi, conveniendi, Reconveniendi, 
excipiendi, componendo, compromittendi 
compromissum, etc. Sinai lia prorsus oc- 
currunt in Tabulano Galensi pag. 278. 
in Procurati one data ann. 1840. e Sche- 
dis Marchionis de Flamarens, et alibi. 
Gharta ann. 1403. apud Rymer. tom. 8. 
pag. 298. col. 1 : Inter eumdem Jonan- 
nem Dowesto partem Reconvenientem ex 
una parte, et prmfatum Tkomam parlem 
Reconventam ex parte altera. 

* Gharta ann. 1207. in Ghartul. Com- 
pend. fol. 137. r°. col. 1 : Cum abbas et 
monachi Compendienses O. presbiterum 
de Anseinvilier auctoritate apostolica co- 
ram nobis (Silvanect. Episc.) traxissent 
in causam, et contra ipsum qussdam pro- 
posuissent ; presbiter respondit se velie eos 
Reconvenire super quadam decima, quam, 
sicut conquerebalur, monachi ei injuste 
abstulerant. 

1 Regonventio, Mutua actio, seu pe- 
ti tio, relatio actionis, Gali. Reconven- 
tion. Occurrit non semel. Sed haec sunt 
antiquis et recentioribus Jurisconsultis 
notiora, ut locos referamus. Vide alio 
sensu suo loco. 

* 2. RECONVENIRE, Iterum convenire, 
denuo accusare. Instr. ann. 1384. inter 
Probat. tom. 8. Hist. Nem. pag. 65. col. 
1 : Item ponunt, proponunt, et Reconve- 
niendo probare intendunt ad finem civi- 
lem,... quod domini vicecomites Turennss, 
Ucetise... tam per litteras, nuncios... solli- 
citarunt... ad rebelliones, inhobedientias 
et alia mala sinistra. 

» RECONVENTICIA. Gharta ann. 1175. 



in Access, ad Hist. Oassin. part. 1. pag. 
265. col. 1 : Ut ego et mei heredes taciti 
et quieti maneamus. . . de dominio et Recon- 
venticiis hominum prssdUstm ecclesiss. Id 
est, pactis confi rmatisq uè convention!* 
bus ; nisi legendum sit ut ibidem infra, 
Recommendieiis. Vide supra Recommen- 
disia 2. 

• REC0NVENTI0, Recuperatio, ereptio 
pignorum aliarumve rerum jure capta- 
rum, idem quod Rescussa. Lit. remiss, 
ann. 1358. in Reg. 86. Chartoph. reg. 
eh. 159 : Plures Reconventiones, rebellio- 
nes, et inobedientias gentibus regiis fece' 
rat. Vide alia notione in Reeonvenvre 1. 

1 1. REC0NVERTERE, Idem quod supra 
Recommendare, Commendare, Gali. Re- 
comma nder. Epistola Monachi Cluniac. 
ad Abbatem S. Albani in Ghronico Jo- 
hannis de Whethamstede pag. 488 : Hu- 
militer supplieamus prò nostra omnium- 
que salute dignemini orare, et sanctis 
orationibus dominorum patrum vestri 
sancii Connentus nos Reconvertere. 

• 2. RECONVERTERE , Reducere, Gali. 
Reconduire, alias Reconvoyer. Gomput. 
ann. 1862. inter Probat. tom. 2. Hist. 
Nem. pag. 255. col. 2 : Solvit tribus p*+ 
Ihardis, qui portaverunt brando nos eie 
pali de domo consulatus ad domum Au- 
guslinorum, et deinde facta prosessione 
Reconverterunt prmdicta ad domum ela- 
varii, etc. Ghartul. Latiniac. fol. 200 : 
Sans etilx retourner jusques ad ce qu'ilz 
ayent Reconvoyé lesdits religieux en leur 
église. 

1REC0NZARE. Vide supra Recauzare. 
RECOPERIRE, prò Recooperire, Ite- 
rum operi re, tegere, Gali. Recouurir. non 
semel occurrit in Reparationibus factis 
in Senescallia Carcassona ann. 1435. e 
MS. D. Lancelot. 

1 Recopertor, Qui tegit, cooperit 
sediflcia, Gali. Couvreur,in iisdem Repa- 
rationibus bis terve. 

t RECORDAMEN , Memoria. Miracula 
B. Henrici Baucen. tom. 2. Junii pag. 
378: Conradus... guttosus et claudus a 
Recordamine suo, sanatus est cum dolore 
et extensione ossorum. 

• Recordation, in Gharta Phil. V. ann. 
1317. ex Lib. rub. Gam. Gomput. Paris, 
fol. 554. r° : Nostre tres chier seigneur et 
pere de noble Recordatton, etc. 

RECORDÀMENTUM , Monimentum, in 
Glossis Isonis Magistri. Vide Recordum. 

1 1. RECORDARE, Renovare, Gali. Re- 
nouveller, ut interpretatur Lobinellus. 
Gharta ann. 1163. apud eumdem Lobi- 
nell. tom. 2. Histor. Britan. col. 205 : 
Haec autem nostra constitutio et confir- 
tnatio facta est apud Savigneium in Ca- 
pitolo, et apud FUaerias Recordata an. 
ab Incarn. Domini MOLXiir. Reddere 
maluerim Recognoscere , confi r mare : 
qua notione eadem vox omnino sumenda 
videtur in Spicilegio Fonlanellensi MS. 
pag. 810. ubi de electione Abbatis : Prior 
vel alius Spiritus sancii accensus fervore 
dicens : Talis est ydoneus ad regendum 
monasterium in spiritualibus et tempora- 
libus, si placet omnibus sit Pastor noster. 
Si omnes concorditer, unanimiter et re- 
pente illum assumant, statim omnes seca- 
lares (Advocati duo de curia Ecclesia 
Rotomag. Tabeliio, etc.) veniunt in Ca- 
pitolo, ut audiant electumem : qua au- 
dita, et Recordata ab omnibus extantibus 
de Convento, super hoc de concilio (Consi- 
lio) peritorum instrumentum fit ae elec- 
tione. Thomas Madox Formul. Anglic 
pag. 228 : Concordia facta... anno Regts 
Edwardi ter ciò a conquesto septimo.... 
concessa et Recordata coram prmfatie 
Willelmo, Johann*, etc. Glossa Lat. 



REG 



REG 



REG 



55 



Gr»c. et Graec. Lat. : Recordat, &vat|tt- 
livTJ<rxet, in memoriam revocat. 

1 2. RECORDARE, Idem quod mox Re- 
eordari 1. Statuta MSS. Ecclesia Lug- 
dun. cap. de Recordatione : Singulis die- 
bue debet Recordationem tenere Magister, 
et poetquam Recordaverint antiphonas et 
responsotia, debet corrigere eoe, qui non 
bene ordinem non eervavertnt. Occurrit 
alia n otto ne in Recordum. 

1. RECORDARI, Praelegere; vox in pue- 
rorum scholis crebra, Recorder. In Ste- 
tti tis antiquis Cartusiensibus 1. part. 
cap. 85. inscribi tur de Recordatione et 
ordine legendi et cantandi in officio 12. 
vel 18. lectionum. Deinde : In Sabbatia et 
in vigiliis festorum 12. lectionum, et in 
vigilia Comes Domini in claustro prò Re- 
cordatione convenimus : et Lune non mo* 
ramur in Ecclesia, sed sumus circa libroe 
in claustro. Infra : Ad Recordationem 
lectiones attente et sino strepitu audimus, 
et cura incipit Recordatio, claudimus et 
deponimus libroe alio*, quos tenemu*, nec 
resumimus, donec Recordatio Ht finita. Et 
1 10 : Dominicis et feslis Capituli, loco lec- 
tioni*, Recordamur in claustro sermonem 
vel homiliam, si crostino leqi debeat... et 
sdendum, quod Ole, qui Èecordationem 
facit, nunquam suam, vel alterità tedio- 
nera Recordatur in conventu. Adde Gui- 

fonem in Statutis ejusdem Ordinis cap. 
, { 8. Statuta antiqua ejusdem Ord. 1. 
?>arte cap. 4. § 9. cap. 12. 8 1. cap. 13. % 12. 
5. 22. cap. 14. 5 16. cap. 45. S 20. part. 2. 
cap. 6. ! 5. Adde Amalarium lib. 4. 
cap. 48. 

* 2. RECORDARI, Recognoscere, iterum 
esaminare, conferre. Gbarta prò mo- 
nast. S. Steph. de Fontaneto in Reg. 
106. Cbartoph. reg. cb. 871 : Electi sunt 
quatuor legitimi viri communi assensu, 
qui omnia hssc, quss prssdicta sunt, Re- 
cordati sunt, et se illa verissime Recorda- 
tos fuisse super sanctum Evangelium ju- 
raverunt. Vide supra Recolare 1. Recor- 
der, prò Narrare, in Bestiar. MS. : 

Le Bestiaire nos Recorde 

D'une bette maimiae et orde, eie. 

Vide supra in Recensere. 

« 8. RECORDÀRI, Reconciliari. Robert. 
de Monte Append. ad Cbronogr. Sige- 
berti ann. 1268. in fine : Iocius archiepis- 
eopue Turonorum Recordatus est cum rege 
Anglorum. 

\ RECORDATIO , Recordator. Vide 
infra Recordum. 

» RECORDATIO, Relatio, Gali. Raport. 
Libert. Peron» ann. 1207. tom. 5. órdi- 
nat. reg. Frane, pag. 162. art. 28: Omnes 
insuper legitimas et rationabiles consue- 
tudine*, quae burgenses Peronss hactenus 
tenuerunt, eis concedimus ; et volumus ut 
eoe observent, sicut hactenus servavèrunt 
ver legitimam Recordationem majoris et 
juratorum. 

1 RECORDATUS. Vide in Recordare 1. 

1 RECORDELLUS. Gbartam ann. 1104. 
e Tabulano S. Albini Andegavens. subs- 
cribunt de familia S. Albini, Rotbertus 
prepositus, Guarinus cellerarius, Rainal- 
dus Recordellus , Rainerius camerarius 
Abbatis, eie. Rursum memoratur Recor- 
dellus in alia Gbarta ann. 1098. ex eodem 
Tabularlo, incomperta mibi notione, 
nisi forte prepositus fuerit iis, qui re- 
cordabantur in hoc mon aste rio. 

1. RECORDIUM, prò Recordatio. Benefi- 
ciorum Recordia, apud Thwroczium in 
Ladislao cap. 29. [Opus rerum Leodien- 
sium sub Heinsbergio et Ludovico Enis- 
copis, apud Marten. tom. 4. Ampliss. 

Gollect. col. 1207 : In istis temporibus 

Magistri Leodienses requirebant a Scabi- 



nis Leodieneibus habere unum Recordium 
de certis punclis privilegia civium coneer- 
nentibus. Hoc est, Commentarium, Gal- 
lice un Memoire.] 

° 2. Recordium, Arbitrium, Judi- 
cium. Gbarta Theob. comit. ann. 1228. 
in Gbartul. Cam pan. ex Gam. Gomput. 
Paris. : De tribus feodis quss requiret, 
erit ad Recordium domini Lamberti de 
Castellione. Quo etiam sensu intelli- 

Senda est Gbarta ann. 1320. laudata v. 
\ecordum 1. 

RECORDUM, proprie dicltur Inquisitio 
ju ridica per testes de re aliqua dubia, 
quod qui in ea audiuntur testes, dicant 
se recordari eorum, de quibus inquirun- 
tur. Gbronicon Farfense, de testibus : 
Quorum primus ait : Ego scio et bene 
memoror, quoniam tempore Longobardo- 
rum, etc... et Recordor ibi Prsspositos, 
etc. [Littera Roberti Ducis Burgundi® 
ann. 1285. tom. 2. Hist. Dalpbin. pag. 
80. col. 2 : Item, cum idem dominus de 
Turre diceret, se non debere tradere et 
deliberare nobis partem castri de Coloi- 
gneio citra aquam existentem, quam tenet 
nobilis vir Comes Sabaudi» seeundum 
formam tractatus pacis habiti inlernos et 
ipsum Humbertum (D. de Turre) no- 
bis contrarium asserenlibus, ordinatum 
extiterit, quod prmfalu* Dom. noster 
Rex Franóse, audito Recordo eorum qui 
interfuerunt tractatui antedicto, de hiis 
ordinet , prout ordinandum videbit. 
Gbarta ann. 1820. apud Baluzium tom. 
2. Histor. Arvern. pag. 581 : Per ipsas 
partes stetur omnino Hecordo ipsius do- 
mini Comitis et ipsius voluntati oc ordi- 
nationi. Johannis de Trokelowe Annales 
Edwardi II. Regis Angl. pag. 53 : Comi- 
tes quidem et Barones residui, fisse per- 
pendentee, ad partes Glovernim se diver- 
terunt, et sicut in Recordo et processu 
judicii, apud Pontemfractum contra eos 
tali, manifeste recitatur, per omnia se 
habuerunt.] Atque ita Record usurpatur 
in Gonsuet. Normann. art. 886. et 887 : 
Au Record de mariage, qui se fait pour la 
connoissance du doùaire, les parens et 
amie, qui ont eslé presens audit mariage 
y sont recus, et ne peuvent estre Repro- 
chet. En ce Record, ce que la plus grande 
parile Recordera, est tenu pour prouvé, 

?ourveu gu'ils.parlent de certain. Vide 
letam ho. 2. cap. 58. 5 8. lib. 5. cap. 22. 
i 10. Raguellum, [Eusebium de Lau- 
riere in Glossario Juris Gallici et Tho- 
mam Blount in Nomolexico Anglici 

° Hinc qui per hujusmodi inquisftio- 
nem lite cadebat*' muleta plectebatur, 
quam Emendam recordi vocabant. 
Gbarta Aymer. vicem. de Rupecavardi 
ann. 1296. in Reg. 77. Ghartopb. reg. 
cb. 811 : Item emendam Recordi, videlicet 
quss debetur et solvi consuevit ex eo quod 
atiquis cadit a Recordo, tauxamus et re- 
ducimus ad quinque solidos tantum. 

Recordationum varias species recen- 
sent Jura et Gonsuetudines Normanni» 
cap. 108. et seqq.: Recordatio est reifaetss 
ad memoriam reducta serie*, et in curia 
enarrata. Qussdam vero Recordatione* 
sunt Curia regiss, qussdam Scaccarii, 
qussdam Assisiss, qussdam duelli, qussdam 
visionis, qussdam pasnagii, alia mari- 
tagli. 

Recordatio autem Curle Regime, 
est Recordatio eorum, quss flunt coram 
Domino Rege: qusscunque enim coram 
ipso fiunt se altero, a quocunque et Jure 
constituto, habent Recordationem: et 
hanc potest facere se altero. Et si ipse 
non velit Recordari, per tres alias Recor- 
datores faciet Recordari, et ejus persona 
nec ad nane, nec ad aliam actionem po- 



test saonnari, (Gali, estre reprochée.) 
Qusscumque enim coram ipso facia sunt 
in jure, statim debent habere robur per- 
petua firmitatis. 

Recordatio Scaccarii habet fieri ad 
minus per septem personae fide dignas, 
etc. 

Recordatio Assisa, eodem modo de- 
bet fieri : hoc tamen apposito, quod Recor- 
datio Scaccarii, in scaccario; Recordatio 
assisss, in assisa debet teneri. 

Recordatio Duelli per septem Re- 
cor datores et serviente* juratos habet fieri, 
in cujuscunque curia t enea tur. 

Recordatio Visionis habet fieri per 
quatuor Milites Recordatores, et servien- 
tem, et octo legales homines, prssstito a 
singulis sacramento, etc. 

Recordatio Pasnagii eodem modo 
f adendo est, etc. Denique 

Recordatio Matrimonii est eorum, 
qui ad contractum matrimonii prmsentee 
fuerunt, et est ad minus septem testium 
juratorum, etc. Adde cap. 188. Rursum 
cap. 128. 

Recordatio in Laicali Cura dicitur 
qussdam lex, a Principibus instituta, et a 
subditis generaliter observata, redtans 
per expressum testimonium Recordatorum 
ea, quss piantando in Curia dieta fue- 
runt, sive facto, vel quss pronunciata fue- 
runt, ut serventur. Qussdam enim fiunt 
in Curia placitando , qussdam pronun- 
ciando. Piantando autem fiunt qusscum- 
Ìue motte querelm occasione deducuntur. 
denunciando autem fiunt venditiones, 
attornationes, et hujusmodi, quss fiunt in 
Curia, ut ejus Recordationis retineant 
fuldmentum. Recordatores autem dicun- 
tur omnes personss in Curia assistente*, 
per quas Curiss Recordatio valeat cele- 
brar^ ut Princeps Normanniss, Archie- 
piscopi, et omnes personss dignitalem seu 
personatum habentes in Ecclesia Cathe- 
drali, Abbate*, et etiam Priore* Conven- 
tuales, Comites, Barone*, et omnes Mili- 
te*, et omnes Principe* Justitiarii, Vice- 
comites, et etiam Spadss servientes, et 
magnss famss homines, quos vitss meritum 
et prudentiss fecerit fide digno*. Hujus- 
modi autem personss omnes ad Recorda- 
tionem sunt admittendss, nisi fama ipsa 
contra ipsos laboraverit evidenter. Jurare 
autem tenentur Recordatores, maxime 
UH, qui nondum Principi fecerunt sacra- 
rti entutn. quod rd eis tractatss veritatem 
Recordaountur, nec addent aliquid, vd 
emittent aliud, quam quod memoria reno- 
vabit. Sunt itaque Recordamenta eorum, 
quss fiunt in Curia ad requisitionem unius 
partxs adversss, altera sustinenle, expressa 
recitatione per eos Recordatores, qui prss- 
sentes ad hoc, super quo Recordatio requi- 
ratur, affuerunt. linde notandum est, 
quod nullus potest ad Recordamentum 
vocari, nisi qui prsssens fuerit ad hoc, de 
quo dicitùr Recordatio celebrati, et quod 
una ab una partium petatur, et ab altera 
sustineatur. Notandum etiam est, quod 
pars, contra quam Recordamentum peti- 
tur, aut illud sustinebit, aut opponet ra- 
tionem, quare sustinere illud non debeat, 
vel querela adversss parti remanebit. 

Recordum praeterea signiflcat actum 
Curi» ita autnenticum, ut probationem 
contrarli non admittat. Hoc autem talis 
Curi» actum esse debet, quae Curiss de 
Recordo, appellatur, cujusmodi sunt 
regia illa tribunalia apud Westmonas- 
terium, et alia aliquot. Ita Gowellus. 
Proinde Recordum est diffinitiva senten- 
tia ; atque sic deflnitur a Skenaeo ad 
Regiam Majestatem lib. 8. cap. 24. % 6. 
ubi recordum et judidum synonyma 
sunt : nam etsi recordum dicatur judi- 



56 



REC 



REO 



REC 



ciam supremom,et sententia dìf fini Uva, 
a qua scilicet non appellatur, quod su- 

Cremi Domini Jus est : babent tameu 
ìferiores Curi® Jus recordi, vel ex gra- 
tia et beneficio Principis, vel ex con- 
sensu partium litigantium, ut est in 
Regiam Majest. lib. 3. cap. 23. J 1. et 8. 
Qua quidem Curia Recordationem te- 
nere dicuntur, in Cbarta Communi» 
Rotomagensis ann. 1207 : Recordationem 
quoque tenebunt de He, qum fatta fuerint 
tnter eo8, ealvo nobis Placito enei*. Assi" 
sim, qum habent Recordationem, in Charta 
ann. 1208. tom. 6. Spicilegii Acberiani 
pag. 472. Cour de Record, apud Littleto- 
nem sect. 175. De Recordo plura diximus 
ad Statuta S. Ludovici Ho. 1. cap. 40. 
P* Vide Phillips Histor. Jur. Angi. 
tom. 2. pag. 240. S 47.] 

Denioue, ut est in Regiam Majest. lib. 
3. cap. 28. 1 5 : Recordum habent m Curia 
Regi$ minore* Curim, de hit, qum in eie 
fatta sunt : quod contingit, quando aliquis 
Baro habet aliquam cauaam in Curia sua, 
unde dubitatio rationabilis oriatur, ita 
quod Curia tua eam causam determinare 
non sufficit : tunc entm potest Dominus 
ipee Curiam suam ponere in Curiam Do- 
mini Regie, Uà quod de dubitatone ipea 
coneilium et aeeeneum Curim D. Regie 
habeat, quid inde de jure fieri debeat. 
Est igitur hoc casu, inquit idem Ske- 
nasus, Recordum Curim, relatio, seu re- 
petitio Jitis, vel processus deducti in 
inferiore Curia, facta in Curia supe- 
riore. 

A Recordie vero inferiorum Curiarum 
non appeliabatur, sed falsari, debebat 
judicium, uti in voce Falsare judicium 
docuimus. Unde Philippus Bel Io ma ne- 
ri us cap. 62. ait : En Record n'a point 
d'appel. 

Recordare sua* summonitiones, in 
Regiam Majest. lib. 1. cap. 6. ( 4. coram 
judicibus scilicet, a quibus approban- 
tur. 

Record ator, Record or um custos. Co- 
wello. 

• Recordum Curia, Sententia, qua 
alicui licitum est inquirere in Regestis 
publicis, quod cause su» faveat. Arest. 

Barlam. Paris, ann. 1284. in Chartul. 
ruiil. abb. S. Germ. Prat. fol. 145. r: 
Cum abbas et conventus S. Germani de 
pratis juxta Parisius dicerent contra 
nomine* Villmnovm S. Georgii et de Theo- 
dosio et aliarum villarum, qum sunt de 
pertinentiis eorumdem locorum. quod ipsi 
homines tenebantur solvere charragium 
prò parte ipso* contingente, quando solidi 
ab ipsts abbate et conventu ratione exer- 
citus prò nobis levabantur, et quod alias 
judicium factum fuerat in casu isto prò 
dictis abbate et conventu contra homines 
antedictos ; et super hoc petebant Recor- 
dum nostra curim sibi fieri.... Tandem.... 
petentibus dictis partibus Recordum noe- 
trm curim inde sibi fieri, recordata fuit 
nostra curia, quod alias judicatum fuerat, 

quod homines prmdtcti tenebantur ad 

prmstandum et solvendum charragium 
prmdictum ob dictam causam, eie. 

• 2. RECORDUM, Colloquium , in quo 
quis alium interrogai an rei, cujus con- 
troversia est, recordetur. Reg. feud. 
Aoult. in Cam. Comput. Paris, sign. JJ. 
rub. fol. 88. r° : Guitlelmus Arnaldus de 
Gontaldo juratus prò Petro de Gontaldo 
fratre suo, domino de Byron, cujus dixit 
se esse ordinarium in testamento, dixit 
se nescire prò certo, si dictue frater euus 
tenet aliquid in feodum a domino rege 
Anglim, vel aUter, sed petiit diem qua 
habuisset Recordum cum domino Petro de 



Gontaldo patruo suo; qum non fuit « 
concessa. 

• RECORIARE, perperam, ni fallor, prò 
Recovrare, Ital. Ricovrire, Cooperire, 
contegere. Munit. castrar, reg. in Reg. 
84. bis Cbartopb. reg. part. 1. fol. 95. v*. 
col. 1 : Prmterea prò muri* proficiendie 
intra castellum per totum et alatori* re- 
parandi* et Recoriandis et turri repa- 
randa, ubi vetraria percussit, etc. 

. ESCORPORARE, Recorporativa Cu- 
ratio. Matth. Silvattcus : Recorporativa 
medicina e*t, inspissativa, qum carnem 
et cutem den*at f confortatque membrum, 
et temperai complextonem, Gr. pcraovY- 
xptTixT). Caelius Aurellanus Siccensis lib. 
2. Chronicon cap. 1 : Recorporativam 
curationem, quam Grmci Metasyncriticam 
vocant, utilem appobamus in passione 
constUutis. Item cap. 7 : Adhibendm cu- 
curbite Recorporativm, qua* Grmci Meta- 
syneriticas vocant. Lib. 8. cap. 2 : Cura- 
tone ulemur, quam Recorporativam 
dicere poterimus, a Grmci* Metasyncriti- 
cam appellatam. Recorporatio , apud 
eumdem in Proefat. lib. 2. et alibi non 
semel. Alexander Iatrosophista lib. 2. 
Passio n.: Nece**e est ergo unum ex tribue 
agi, aut evacuari humores, aut temperai*, 
aut Recorporari. Ubi Glossa su perii nea- 
ris habet expelli. Est autem i&rrartSyxpifftc 
exiguorum meatuum in naturalem sta- 
tum mulatto : cum enim Metbodici 
existimarent, ex corpusculis et menti- 
bus corpora nostra constare, et in exi- 
guorum meatuum symmetria sani totem, 
in ametria morbos constituerent, redi- 
tum ad pristinam meatuum symme- 
triam |UTa<rSyxpi<nv appellabant , quia 
miscerl secermque corpora volebant : 
medicamento vero, qua id prastarent, 
(uxaovYxptTtxa, Latini Recorporativa. Vo- 
cem Escorporare usurpat Tertullianus 
lib. de Anima, et lib. de Resurrect. 
carnis. 

1 RECORS, Testis, qui rei gesto memi- 
nii, Gali. Record, in Consuetudinibus 
municipalibus passim : quas recenset 
Raguellus in hac voce. Testamentum 
Johannis Comitis Armeniaci ann. 1881. 
apud Marten. tom. 1. Ampliss. Collect. 
col. 1514 : Ut hujus nostri prmsentis tes- 
tamenti sint memore* et Recorde*, et 
testee, qui prmsentes fuerunt adhibiti et 
vocali, et rogati per dtetum dominum tee- 
tatorem. Testamentum Vandr» uxoris 
Bernardi Domiceli! de Tonaco ann. 1300. 
e Schedis Marchionis de Flamarens: 
Hujusmodi testamenti mei... teste*, memo- 
re* et Recorde*. Nostris interdum ètre 
Record, idem est quod Memorem esse, 
meminisse. Praeceptum Caroli Johannis 
Regis Frane, filli primogeniti ann. 1358. 
apud D. Secou*8e, tom. 8. Ordinat. Reg. 
pag. 243 : Nou* somme* bien Record*, que 
en May derrenier nasse, la greigneur 
partie ou plusieurs de* gens de* bonnes 
ville* dudit royaume, lors estans à Com- 
piscine, nou* supplierent et requirent, etc. 
Vide Recordum. 

• RECOSANUS, f : Cavus ; si tamen non 
est nomen proprium. Charta ann. 1261. 
in Reg. S. Ludov. ex Chartoph. reg. fol. 
55. V: Ad stagnum capiti* combm Reco* 
sanse, tota comba Recoeana remanente ad 
terminium de Rovenacho. 

t REGOSSA, Idem quod infra Rescussa, 
Rei ablato recuperano, receptio, erep? 
tio, Gali. Recousse. Regestum Philipp! 
Aug. part. 2. fol. 8 : Prmterea emendam 
fecerunt servientes elecli, qui istos homi- 
nes duxerunt ad facienaam Recossam. 
Vide Recordere et Glossari um Juris Gali. 
D. de La urier e in voce Recousse. 

• REG0TERE, Diligenter colere, nisi 



idem sit quod sapra Reclaudere 2. Cbarta 
ann. 1222. apud Garamp. in Disquis. de 
sigi!. Garfagn. in ter not pag. 58. ubi de 
vinea ad culturam locato : Discaltiabis, 
potabis (putabis), cinges, tappabis et 
Recote*. 

• RECOTTA, Casei species, Ital. Ricolta r 
a Ricotto, recoctus. Cbarta ann. 1207. in 
Access, ad Hist. Cassi n. part. 1. pag. 
284. col. 2 : De ovibus dabitis decimam, 
de lana casca et Recotta. Vide supra 
Recoctum toc. 

RECODARE. Matth. Westmonast. ann. 
1216 : l*tm sunt terrm, quas Rex Jeanne* 
amisit,... qui nihil horum Recouavitusque 
ad diem morti* sum. Sic u Iraq uè editto. 
Malim recouravit, id est, recuperavit, a 
Gallico Recouvrer, [vel Recourre : quod 
nostri dicunt eadem notione. Vide Rece- 
dere et Rescussa.] 

• Recrover, eodem sensu ; unde Recro- 
vement, Recuperano, vulgo Recouvrer et 
Recouvrement. Diar. Petri Scatisse Inter 
Probat. tom. 2. Hist. Nem. pag. 2. col. 
2 : Leequieux traitoient de Recrover le 
chastel de Terrascon, lequel tee Proven- 
ceux avoient prie durant le* trieves, et 
que je feusee uvee eulz pour conneiUer et 
pourchasser le Recrovement dudit chastel 
et ville. 

» RECOUVERTURA, Tectum, Gali. Cou- 
verture; unde Recouvertor, Couvreur, 
qui domos tegit. Comput. MS. eccl. S. 
Egid. Abbavil. ann. 1386 : Pro tnortieto 
in Recouvertura ecdesim, Recouvertorixx. 
den. Recours, Indutus, vesti tus, Gali. 
Couvert, in Lit. remiss. ann. 1898. ex 
Reg. 145. Chartoph. reg. eh. 49 : LaqueÙe 
Agnes estoit dedens Veaue nue, me* que 
d'un petit blanchet Recourse, laquelle se 
baignoit. 

1 RECRASTINATIO, Mora, quasi dilatio 
in crastinum diem. Glossa Lai. Grac: 
Recrastinacio, (i£XXtq<ti;. AI ite Gnsc. Lat.: 
M&Xr,0tCy Procrastinacio , Recrastinacio, 
cunctacio, moramentum. Recrastinationis 
impatiens, in Vita S. Leonia IX. PP. tom. 
2. Aprilis pag. 651. Quidam e Latinis 
eadem notione dixerunt Recrastinare ; 
bine in Gì ossi s Lat. Graec.: Recrastinare^ 
eie atfpiov àva6aXXtofai, etc. 

1 RECREAMElf, Recreatio, refectio. 
Johannes ThwroczfusinChronicis Hun- 

ar. in Regina Maria cap. 4. pag. 114 : 

t artus maris navigatione latsatiRecrea- 
mine potirentur. 

RECREANDUS, Recreantia, Re- 
CRBANTI8A, REGREairrus. Vide in Re- 
credere. 

1 REGREARE, Denuo creare : verbum 
Latinis notum. Christianis de Ch risto 
dicitur, qui homines peccato mortuos 
ad jus ti ti» vitam suo sanguine revoca- 
va. Vetus Poeto de S. Babiani Baptis- 
mate: 

U iminmm aUoquItiir Rt r t rt o oocito jftka. 

Id est, renato per baptismum. S. Pauli- 
nus Poem. 21. ad Cytherium v. 465: 

Et qoos cretlor opera aao die eoodMit, 
noe Recraei imo muoere. 

Sermo ad Sacerdotes ad calcem libri 
Joh. Abrinc. de Off. Eccl. pag. 474. edit. 
1679 : Ipsi viderunt in Scripturis opera 
Domini, quomodo omnia creavit, quomodo 
homines redimendo Recreavit, etc. Vide 
infra Recreator. 

1 REGREA.RE, Renovare. Lex un. Codi- 
cis Theod. de Vectigal. et commissis: 
Quo peracto tempore, licitationum jura 
conductionemque Recreari oportet. 

• Recréer Veschevinage, prò Novos sca- 
binos instituere, in Lit. ann. 1368. tom. 
5. Ordinat. reg. Frane, pag. 130. 



« 



REG 



REG 



REG 



57 



1 



1 1. RECREATIO, Iterata novaque crea- 
no, in Bartb-ii Glossario ex Histor. Pa- 
laest. Fu 1 eh eri i Oarnot. apud Ludewig. 
tom. 3. Reliq. MSS. pag. 822. Vide Re- 
naeio. 

2. RECREATIO, Animi relaxatio. Sta- 
tata Ordin. Praemonstr. dist. 1. cap. 19. 
de Minutis : Post quatti refectionem, ubi 
Priori visum fuerit, commune habebunt 
colloquium et ad arbitrium regenlis con- 
ventura, per tres dies minutionis Recrea- 
tio fiat exsdem, etc. [Constitutiones Clu- 
niacenses MSS.: Ilio* autem de conventu 
nostro Cluniaco, aut extra Cluniaeum 
constiluti, si prò eorum Recreatione et usu 
in dicti* ripariis piscati fuerint, eie] 

• Obituar. Rotomag; MS.: Potest xnsu- 
per capere octo Recrealiones, et durat 
quselibet Recreatio tres dies, et potest 
capere duas in mense. Hinc 

* Recreatus, Qui recreationi vacat, 
In eod. Obituar.: Nota quod die Lunm 
post Ramos palmarum fit obitus magie tri 
Guillelmi le Gras, prmsentibus et conti- 
nui*, cum minutis et Recreatis, iiij. lib. 
v. sol. 

1 RECREATOR, D. N. J. G. qui nos 
gratta sua regenerat. Honorius III. PP. 
in Epistola ad Prselatos Hiberniae apud 
Marten. tom. 1. Anecdot. col. 877 : Eu- 
charistiam incaute custodiunt et immunde 
et indevote contrectant, quasi nec Creato* 
rem timeant vel Recreatorem diligant, 
aut Judicem omnium expavescant. 

* Malim prò Remunerator, ut et apud 
B. de Amoribus in Speculo MS. sacer- 
dot. cap. 29. de Virtutibus : 

SU pauper, mitls, lugens, jostai, nriseratria, 
Mundi», pacifico», patiena : sic villi Recreator. 

RECREATUS. Vide in Recrediti. 
RECREBITA, f. Silva recrescens post- 
nuam caesa fuit, voce detorta a Gallico 
Recroiire, denuo crescere, renasci. Char- 
tularium Matiscon. fol. 79 : Mansum 
cum prati*, siivi», exarti*, Recrebitis. 

1 RECREDATIO, Recredentia. Vide 
inox Recredere. 

*RECREDATUS. Vide mox in Recre- 
dere 1. 

REGREDERE Se dicebantur servi, qui 
cum se servos denegarent, perspecta 
tandem veri tate ultro obnoxiae condì tio- 
nis se esse prof) teban tur. Formili» ve- 
teresapud Bignoniura pag. 196. 1. edit.: 
Et ipse homo in prmsenti prò colono ad 
casam Sancii illius... recognovit et Recre- 
didit. Vetus Notitia apud Sirmond.: 
Cognoscentesque rei veritatem , atque 
comprobationem, statim se Recrediderunt. 
Polyptychus S. Remigii Remensis, de 
servis , qui ingenuos se asserebant : 
Missi autem interrogaverunt , si testes 
centra eos verum dicebant. ìpsi autem 
videntes cognoscentesque rei veritatem 
atque comprobationem, statim se Recredi- 
derunt et per judicium Scabinorum, quo- 
rum hac sunt nomina, revoadiaverunt 

eervitium multis diebus in just e retentum 
et neglectum. [Edita est hsec Charta apud 
Baluzium tom. 2. Caoitular. col. 828.] 
Vetus Notitia ann. 868. apud Perardum 
in Burgundfcis: Sed ille Dodo minime 
denegavit, et ad pedes ipsius Moysejacta- 
vit, atque Recredidit, quod servus eroi 
Domno Karolo Rege de jam dieta villa. 
Hac etiam notione vocem hanc usurpare 
videntur Annales Francor. Bertiniani 
ann. 787: Tassilo venit per semetipsum, 
tradens se in manus Domni Regis Caroli 
in vassaticum, et Recredidit se, in omni- 
bus se peccasse, et mala egisse, denuo 
renovans sacramenta. 

• Regredere etiam usurpatur non tam 
prò reddere, quod est rem precise res- 

VII 



tituere, nuam prò dare plegium eam 
restituenti, si ita videatur judici. Ger- 
vasius Abbas Prsmonstrat. Epist. 81 : 
Scitis enim, quod secundum Consuetudi- 
ne* Gallicana*, a quibus ratio non discor- 
dai, qui alienum capit, et requisitus, vel 
non, non reddit prsecise, vel per plegium 
non Recredit, manifestissimi** prmdo, et 
fere deterior Ruptarto reputatur. Ex qui- 
bus licet percipere, cur Scriptores voces 
bas ita conjungant, reddere vel recre- 
dere : is enim reddit qui rem restituit : 
recredit, qui dato vade sponde t eam se 
redditurum. Ivo Garnot. Epist. 275: Red- 
det aut Recredet Comitem mvemensem. 
Gaufridus Vindocin. lib. 2. Epist. 80 : 
Carnotensis Ecclesia bove* et oves, vel 
quacunque Ecclesiarum prada si cape- 
rentur, reddi aut Recredx faciebat. Con- 
cilium Gopriniacense ann. 1262. cap. 1 : 
Capta, rapta, invasa,... solvantur vel Re- 
credantur. Charta Pbilippi Regis Fran- 
cis ann. 1206. ex Tabularlo Ecclesie 
Carnotensis num. 39 : Pr esposi tu* Corni- 
ti* emendabit nobis hoc, quod ipse noluit 
mulierem reddere vel Recredere, vel suf- 
ficientem rationem estendere, quare eam 
cepisset. [Gomposi tio in ter Gommuniam 
et Canonicos Laudunenses apud Balu- 
zium tom. 7. Misceli, pag. 808 : Super 
Herberto vero, quem ceperunt Major et 
communio, nec eum reddere vel Recredere 
voluerunt Capitulo requirente, et sangui s, 
vel plaga, vel aliud, prò quo eum rettnere 
deberent, non apparerei, etc. Charta ann. 
1217. e Chartulario S. Aviti Aurei. : Li- 
cet eundem postmodum moneri fecerimus 
pluries et requiri, ut ree captas redderet 
vel saltem Recreder et. Aliam adde ann. 
1281. tom. 2. Histor. Ecclesia Meld.pag. 
129. etc. Sans rendre et sans Recroire, in 
Stabili m. S. Ludovici lib. 2. cap. 7. et 
in Statuto Philipp! Pulchri ann. 1808. 
Recroire et eslargir criminels, in Consue- 
tud. Hannoniensi cap. 11. Adde Consue- 
tud. Insulensem artlc. 116. et Burbo- 
niensem art. 108. 

W3T Quibus in Gonsuetudinibus Re- 
croire et eslargir idem sonant, scil. e 
custodia educere , data cautione de 
stando juri, h acque notione Recredere 
non semel usurpatur. Gonsuetudo Bra- 
geriaci art. 11 : Item, si quis burgensis 
captus aut arrestatus fuerit prò crimine 
civili ter agendo, vel alias in causa pecu- 
niaria , et petat se Recredi cum cau- 
tionibus de stando juri , statim debet 
tradì ad Recredentiam cum cautionibus 
pradlcti* ; et nisi cautione* habeat, aut 
invenire possit... Recredetur cum jura- 
mento praxtando per ipsum de compa- 
rendo, veniendo et parendo juri, coram 
dicto Bajulo certi* diebus, loci* et horis. 
Et hmc tantum sit Recredentia, cum di- 
etti* arestatus bona immobilia possidet, 
vel tantum de mobilibus quod sufficiat ad 
salisfaciendum juxta gualitatem debiti 
vel delieti. Et art. 15 : Item, si dieta vul- 
nera' judicentur immortalia, dictun bur- 
gensis tradetur ad Recredentiam vel in 
commendam, si et prò Bajulo vel judici 
cum duobus Consulibus vxdébitur faden* 
dum, statim cum cautionibus de stando 
juri. Tabu lari um Catense pag. 844 : Ipsi 
ceperunt in dieta justitia de Noisyplure* 
hospite* et justitiabiles dictarum Religio- 
sarum ac in sua prisione apud Nulliacum 
posuerunt, qui tamen Recrediti fuerunt 
per manum regiam. Per idem judicium 
dictum fuit, quod dieta Recredentia cedei 
ad plenam deliberationem. Arestum Par- 
lamenti Paris, ann. 1286. tom. 1. Corpo- 
ris Diplom. Juris gentium pag. 262. col. 
2 : Absolutum et condemnatum in casibus 
in quo erit supersedendum executioni, 



noterit Senescallus Recredere suo periculo, 
ita quod possit eum reprasentare ad man- 
datum Curia et alias. Edictum Philippl 
Pulcbri Fr. Regis ann. 1298. apud Mar- 
ten. tom. 1. Anecd. col. 1256. et 1257 : 
Item, cum tu quosdam homines de terra 
Ostrevanni teneas vel teneri facias per 
Prsspositum S. Quintini... dictos homines 
Recreda* usque ad proximum parlamen- 
tum, et diem ibidem partibus super hoc 
assigne* ad diem tua baillivia parlamenti 
prssdicti. Gonsuetudines Auguste Aus- 
ciorum MSS. ann. 1801. art. 8 : Item, si 
aliquis positus fuerit per Bajulum vel 
Consules in carcere, et non fecerit tale 
quid, propter quod corporali pena debeat 
pumrifCum cautionibus Recredatur. Adde 
Litteras Caroli Regis Franciseann. 1325: 
Quibus se facturum promittit quatenus 
Recredentia fiat, per Guigonem Dalphi- 
num, Roberti de Burgundia in carcere 
ejus constituti, tom. 2. Histor. Dalphin. 
pag. 206. col. 2. ubi non semel occurrit 
vox Recredentia hac notione. Recredentia 
de corpore et boni*, in Ghartulario Tu re- 
ne ann. 1834. apud Baluzium tom. 2. 
Hist. Arvern. pag. 189. 

• De qua recredentia haec habet Con- 
suet. Norman, part. 2. cap. 9 : Hac 
autem Recredentia ardenti* cupiditalis 
malitia fuit introducta ; nam ex antiqua 
Normanni** consuetudine, quee fideltter 
ad salutetnpacis, et ad pericula devitanda 
antiqui* temporibus fuerat observata, nul- 
lu* *equen* vel secutus de actione crimi- 
nali, aliquo modo a duci* prisonia poterat 
exlramitti, quousque querela fuisset *ol- 
lempniter terminata. Charta Simon, dom. 
Joinvillae ann. 1211.inGhartul.Campan. 
fol. 65. r° : Cum Blancha illustri* comi- 
Ossa Campania* cepisset et captum tene- 
ret dilectum et fidelem meum Hugonem 
de A*peromonte J ipsa per prece* et reqùi- 
sitionem meam xllum mihi Recredidit, tali 
poeto quod ego cepi super me et eidem 
domina mese concessi bona fide, sicut homo 
suus ligius, quod infra quindenam post- 
quam ab ipsa vel mandato suo inde fuero 
requisitus, prsedictum Hugonem Uh red- 
dam in sua captione apud Pruvinum. 
Recroyance, eodem inteflectii, in Ordi- 
nat. ann. 1815. tom. 1. Ordinat. reg. 
Frane, pag. 565. art. 14 : Nous voullons 
et octroions, que se aucun sire* a pns un 
sien justiciable et le tient en *a prison,.... 
le* prevoz ne puissent mie o*ter le* pri- 
sonxers de* prison* aux *eigneur*, sauf 
que se le prisonier est detenuz en ca* de 
Recroyance, et li sire* ne li veuille faire, 
nou* feron* contraindre à faire la Re- 
croyance. Haud scio an inde Rechistrer, 
prò Carcere liberare, in Chron. S. Dion. 
tom. 8. Gollect. Histor. Frane, pag. 
284 : Par celui fu emprisonnez qu'il avoit 
plusour* fai* Rechistré. Ubi Aimoin. ibid. 
pag. 91 : Afe eo mancipatur custodia, quem 
smpius cosnoso eduxerat de carcere. 

1 Recredere de Muro, Eadem no- 
tione. Phillppus Limborch. lib. Sen- 
tent. Inquisit. Tolos. pag. 2 : Post qua» 
confessione* fuit bis Recreditus de muro 
cum fide-jussorii* cautionibus. 

T&ST Interdum Recredere non est tan- 
tum Spondere, vade dato, se redditurum 
Signora, sed ipsas res ablatas re vera 
leddere est, ut Recredentia, earumdem 
rerum restitutio ; sicque verbum Re- 
croire interpretantur viri doctl. Littere 
Legati Rom. ann. 1228. apud Marten. 
tom. 1. Ampliss. Collect. col. 1226 : Cum 
Ludovicus Rex Francorum illustri* bona 
temporalia venerabili* Patri* Th.Archiep. 
Rothomag. saisiri fecisset... bona pradicta 
procuratoribus dicti Archiepiscopi, nomine 
ipsius Archiepiscopi, in prasentia nostra 

8 




58 



REG 



Recredidii ; ita quod ex hoc Recredenti* 
nuUum jus, nec aliquod damnum vel prss- 
judicium Regi prsedicto, nec Archiepiscopo 
vel Ecclesia Rothomagensi generetur. Li- 
ter» ano. 1275. apud D. Secousse tom. 8. 
Ordina t. Reg. pag. 64. art. 19 : Prmcipi- 
mus, quod dictiburgenses (Lemovicenses) 
concedant dictis debitoribus termino* an~ 
tedicto*, nec interim propter hssc debita, 
vossint aliquetn de dictis debitoribus mo- 
lestare, prò quibus ai habent homines vel 
equos vel obsides precipimus quod dimit- 
tant, si pignora, precipimus quod Recre- 
dant et quascumque compulsione* facie- 
bant aut fecerant prò predictis, revocent 
et faciant revocavi usque ad terminos 
antedictos. Li ter» Philipp! III. Frane. 
Regis ann. 1277. ibid. pag. 66. eumdem 
artìculum modificali tes habent : Circa 
articulum de debiti*, que predictis burgen- 
sibus et hominibus castri Lemovicensis 
debentur ab illis de Axia et aliis de Vice- 
eotnitatu Lemovicensi, pignoribus obligatis 
eisdem vel obsidibus datis, id addtmus 
quod equi et obsides sub Recredencia di' 
mittantur, et alia pignora inanimata et 
non se moventia Recredentur. Ubi videtur 
addenda esse particula non ante Recre- 
dentur, ut sit modificatio prioris arti cu li, 
b ancque particulam supposuit Editor, 
cum haec verba summatim reddidit .Los 
habitans rendront à leurs debiteurs le» 
chevaux et les ostages que ceux cy leur 
ont donnei, mais ils g arder ont les gages. 
Regestum magnorum dierum Trecen- 
sium ad ann. 1289. apud D. Rrussel tom. 
2. de Usu feudorum pag. 858 : Conlra 
dictum Militem dictus Comes Parisius 
adjornetur, causarti et rationes si quas 
habuerit, allegaturus ;et quod bona et 
Catella dicti Militi* Recredantur, si de 
iisdem sit Recredentia facienda. Vide Ra- 
guellura, seu Glossarium Juris Gallici 
D. de Lauriere in voce Recroìre. 

• Quo sensu Recroire et Recréance ra- 
pissimo occurrunt. Joinvil. in S. Ludov. 
edit. reg. pag. 141 : L'évesque de Chartres 
me requist, pst le roy, que je li feisse Re- 
croire ce que je tenoie du sien. Charta 
Joan. ducis Lotbar. et Rob. ducis Barr. 
ann. 1866. in Memor. D. Cam. Gomput. 
Paris, fol. 89. v* : ltem par lesdittes al- 
liances avons promis et promettane chas- 
cun en droit soy % que se aucun ou aucune 
de noz hommes ou subgez en Romani pay* 
avoient tneffait ou temps % ou meffaisoient 
doresenavant,... nous seriens tenuz chas- 
cun en droit soy de contraindre les pre- 
neurs noz hommes ou subgez en pays 
Romani à rendre ou Recroire tout ce que 
prie auroient,... sans les air en aucune 
raison dire ou proposer, jusques à ce que 
rendue ou Recréance en feust fatte. Lit. 
remiss. ann. 1890. in Reg, 188. Chartopb. 
reg. cb. 275 : Le presvost de Ligny envoya 
plusieurs fois pardevers lesdiz chapitre et 
leurs aens, les requerane qu'ils meissent 
au délivre lesdiz hommes et biens, et lui 
en feissent rendue ou Recréance. Recréer, 
eadem notione, in Lit. ann. 1812. tom. 1. 
Ordinat. Reg. Frane, pag. 510. et Re- 
crainte, prò Recréance, in aliis ann. 1871. 
tom. 5. earumd. Ordinat. pag. 418. Re- 
croire vero insuper prò Suspicari, vel 
etiam insimulare , in Ghron. Frane, 
apud D. Le Reuf tom. 1. Dissert. pag. 
cxlvj : Tuit le Recroient de traison petit 
et 'grani, mauveiz et bon. Ubi sic lego prò 
Retroient. Vide supra Mescredentia. 

Recredentia, vox practicorum nos- 
tromi», Recréance, In integrum resti tu- 
tio, missio in possessionem, qua alicui 
jure debetur, adeo ut res ipsa ei dato 
vade reddatur et restituatur, interim 
maxime dum lis intentata finiatur. [Idem 



REG 

fere quod apud Romanos Vindici», de 
quibus haec babet Asconius ad Verri- 
nano 8 : Lis vindiciarum est } cum possessio 
rei cantroversm alicui tributtur a Prestare 
usque ad finem judicii, et quamdiu incer- 
tum est, quia debeat esse posseesor 1 et ideo 
qui rem tenet, satisdat adver sarto, nihil 
se in possessione deterius facturum, de 
qua jurgium est. Differunt Vindici* a 
Recredentiis, quod ili» locum dumtaxat 
baberent in possessione fiduciaria re- 
rum contro ve rsarum : b» vero locum 
habeant in quibuscumque rebus ablatis 
vel detentis, quarum restitutio et ite- 
rata possessio Recredentia vocitatur. 
Regestum magnorum dierum Trecen* 
sium ad ann. 1289. apud D. Brussel de 
Usu feudorum pag. 921 : Mandatum est 
per Curiam Campanie*, quia Tresdecim 
(Justitiatores) Virdunenses voluerunt et 
consenserunt quod Recredentia (honorum) 
mobiliumet immobiliumPastourells* fieret 
per manum Ballivi (de Vitriaco), ita ta- 
men quod ista Pastorella debet assecurare 
per manum dicti Ballivi de dieta Recre- 
dentia ; (sed cum) dieta Pastourella dic- 
tom assecurationem tacere seu tradere 
non posset t dictus Ballivus ad bona Pas- 
tourells* manum tener et, et de dictis bonis 
prò vitm sum neceesariie et prò causa 
sua prosequenda (eidem) administraret. 
Gbarta Ludovici X. Regis Fr. ann. 1814. 
e Gbartulario Latiniaci : Et dictis Reli- 
gione deprmfatis bonis sic caplie et arres- 
tati* facto Recredentia, eie. Alia ejusdem 
Regis ann. 1815. ibidem : Factaque per 
eamdem manum (Regis) Recredentia, ubi 
rationabiliter facienda fuerit, par tes ipsas 
ad dies nostros Trecenses proxime ventu- 
ros remittas.] Statutum Philipp» Pulcbri 
prò reformatione regni cap. 14 : Et si 
contingeret, quod emerger et quststio, eo 
quod scilicet gentes nostra requirerent 
aliquem tanquam burgesium nostrum, 
quem aliqùts Prmlatus vel Baro, aut qui- 
vis alius nobis subjectus , dicerent esse 
hominem aut justitiabilem suum,.... ne- 
gante* ipsum esse burgesium nostrum^ 
Recredentia (it super ea, per eum, qui 
illum tenet, si ita sit, quod tn casa Éecre- 
dentiss t enea tur. Scribit Bellomanerius 
MS. cap. 58 : Qu'il n'appartieni qu'aux 
Barone à ordonner Recréance en fait de 
gages de bataillee, et si le Seigneur infe- 
rieur avoit donne Recréance, et l'appellò 
se fut sauvé, il perdroit sa justice, et ne 
eervoit de rien qu'il eut receu pleigee, cor 
li pleges ne peutpas recevoir mori par lor 
pleigerie. Vide Conci I. Nannetense ann. 
1264. cap. 9. [Praeceptum Pbilippi VI. 
Fr. Regis ann. 1847. tom. 2. Ordinat. Reg. 
pag. 267. Litteras Jobannis Gomitis 
Pictav. ann. 1888. tom. 8. earumdem 
Ordinat. pag. 240. alias Jobannis Frane. 
Regis ann. 1854. ibid. pag. 158. alias 
Caroli eiusd. Jobannis primogeniti ibid. 
pag. 819. Regestum Parlamenti ann. 
1879. apud Baluzium tom. 2. Histor. 
Arvern. pag. 166. Stabi li menta S. Ludo- 
vici lib. 2. cap. 5 : Se aucuns demando à 
avoir Recréance d' aucune choee t il doit 
mei tre pleigee de la Recréance ; ear Re- 
créance ne siet mie sans pleigee, selon 
Vusage de cori loie : mais nus ne doit fere 
Recréance de chose, ou il i ait perii de vie 
ou de membro, ne làoù il a point de sane. 
Id est locum non babet Recredentia, ubi 
sanguis effondi tur. Vide de Lauriere in 
hunc locum. Adde Lobinelli Gloss. tom. 
8. Hist. Paris.j 

| Recredatto, Eadem notione. Char- 
tularium S. Vincenti! Genomanens. fol. 
183 : Hamelinue de Roorta dilectie euis 
Reginaldo Cordebof et Guillelmo Lochet 
salutem. Ex parte domini Senescalli An- 



BEG 

degavensis vobie mando, quatinus... eatie 
apud Dangolium seisire domum et ter- 
ram domini Roberti de Dangolio, et in 
eadem domo bonos custodes ponaiis, et 
nullam omnino Recredationem inde fa- 
ci ati*. 

3B3T Vox Recréance hodie ad res bene- 
ficiales restringi solet, cum nempe duo 
pluresve com peti to res idem benefici um 
ambiunt, unique illorum possessio tri- 
buitur a judicibus Sentenua provisoria, 
donec decretoria accedat, lite finita. 
Hanc Sententiam prò visori am, illamve 
possessionem fiduciariam Recréance vo- 
cant, eaque notione Recredentia dicitur 
a recentioribus. Bulla Pauli III. PP. 
ann. 1587. de secularizatione Monasteri! 
Vezeliacensis Inter Instrum. tom. 4. 
nova Gali. Ghrist. col. 118 : Itli quibus 
de iisdem dignitatibus, et personatibue 
sive officiis, canonicatibus et prmbendie 
oc capellaniis providericontingerit, donec 
sint pacifici possessore*, vel aliquie collUi- 
gantium super illis sententiam , Rscre- 
dentiam nuncupatam, desuper reportave- 
nt, nullo» fructus ex eie percipere va- 
leant. Menotus Sermon. fol. 89. v* : 
Multi sunt qui longo tempore et multie 
expensis litigaverunt unum Beneficium 
in Parlamento, qui postea putabant se 
esse securoe, quia habuerant Recreden- 
tiam decretam per judices Parlamenti, 
nonobstante iniquo jure, quod eie adjudi- 
catum erat. Occurrit alibi. 

° Recredentiam Habere, Jus repe- 
tendi, data cautione, hominem suum 
ab alio domino captum. Gbarta Radul. 
abb. Latiniac. ann. 1274. ex Ghartul. 
Gampan. fol. 282. col. 2 : Cum gentes 
dom. regis Navarrss, Campani* et Bri** 
comitis palatini.... fecissent.... burgenses 
nostros tmprisionan prò quodam nomine, 

Sor gentes nostros minus juste, ut dice- 
ant t instituto : nos super hoc casu atten- 
dente* habere Recredentiam ; et prò dieta 
Recredentia nobis per ballivum Melden- 
eem de mandato dom. Berardi de Mar- 
cholio militis Campani» et Briss custodi* . 
facta, eie. 

Recredere Se praeterea dicebatur, 
qui in duello seu monomachia a judice 
indicta victum se profitebatur, et hosti 
sese reddebat, qua? vis est vocis recre- 
dere. Baldricus Noviomensis lib. 8. cap. 
57 : Campum contro eum accepit, unde se 
Recrediait, et legaliter fiet, dum suum 
adjudicatus perdidit, eie. Éjusmodi au- 
tem qui sese hosti tradebant 
Regrediti vulgo, vel Recreanti ap- 

Sellati, qui quidem Inter infames habe- 
antur, adeo ut maximo probro habere- 
tur objecta Recrediti contumelia. Gbarta 
Communi» Ambianensis ann. 1209 : Qui 
juratum suum Recreditum, traditorem, 
Vuillot, id est Coup appellaverit, 20. sol. 

r solvei. Apud Joannem Villaneum lib. 
cap. 85 : Ricreduto et traditore. Lib. 
8. cap. 80 : E quasi come gente Ricreduta 
fedone a Genovesi ogni patto, che vollone. 
Chevalier Recreu, prò ignavo apud Join- 
vil lam pag. 88. Quod quidem probrosum 
adeo censuit vocabulum, ut illud descrl- 
bere noluerit Ranulfus de Glanvilla lib. 
2. cap. 7 : Est autem Magna Assisa re- 
gale quoddam beneficium, .... quo vitm 
hominum et status interritali tam salu" 
briter consulitur, ut in jure quod quis in 
libero tenemento possidet , retinendo , 
duelli casum decimare poesunt homines 
ambiguum ; ac per noe contingit inspera- 
te* ac prmmaturm morti* ultimum evadere 
euppliclum, vel saltem perennie infami** 
opprobrium, illius infesti et inverecundi 
verbi, quod tn ore vieti turpitur (f. turpi- 
tudinis) [turpiter] sonai, consecutivum. 



REG 



REC 



REG 



59 



Verbum autem probrosam descrlpsit 
Bracton. lib. 8. tract. 2. cap. 34. $ 2 : Non 
sufficit, quod appellatiti cognoscat fuisse 
socium suum vel latronem, vel aliquid 
simile ad Recreantiam, nisi dicat verbum 
illud odiosum, quod Recreantus sii. Quo 
loco Fleta lib. i. cap. 88. {18. prò recrean- 
tiam , habet recreantisam. Est igitur 
Recreantus idem quod Recredilus, ex 
Gallico Recreant, prò Recreu. In Àssisiis 
Hierosolymitanis, qui in arenam des- 
cendebat duello dimicaturus, ita judi- 
cem alloquebatur : Je suis presi de le 
prouver de mon corps cantre le sieri ì et le 
renerai mori ou Recreant en une oure 
douiour, et veet ci mon gage, et e. Eadem 
Assisi® cap. 190 : Se un home qui a fié, 
qui 80it connu à vii, Recreant, coùart, ou 

2 uè il soit bossu, etc. Le Roman de Parise 
i Duchesse MS. : 

Qoant il tara defilala tot edobex el pret. 
Il se birra eheolr à terre de son fra, 
Recreant se fera velini tot le Barné. 

Le Roman de Roncevaux MS : 

Tant qua l'aurai et mort et Recreant. 
Le Roman d'Amile et d'Ami MS : 

Tant que li ans en sera Recreant. 
[Le Roman de la Guerre de Troyes MS : 

Vii Recreant à tosjors mas 
En sarei terni et matite*.... 
Ile ! Recreant, faillijat feus, 
Qil verfoigae tu dois avoir. 

Le Roman d'Athis MS : 

A toas les miens honte feroye, 
Pire que Recreant seroye, 
Se le prenoie en tei maniere.] 

Le Miroir de Justices, de Alfredo Rege : 
Il pendisi Erkinwald pur ceo, que il pen- 
disi Franklin, pur nul autre desert, mais 
pur ceo que il enseigna à colui, que il 
vatnquist per bataille mortelle, à dire que 
la moete de Gravante. Id est verbum Re- 
creant. Statuta MSS. Caroli I. Regis 
Siciliae cap. 186. ubi de Campionibus : 
Ou ne il se peut mieux défendre, ou qu'il 
ne deust avoir mis avant tantost la vois 
de Recreant. 

• Charta ann. 1296. ex Ohartul. 28. 
Gorb. : Et se Vune des parties estoit vain- 
cue ou Recreant, ly devant dits religieux, 
ou leurs commans, seroient tenus à dèli' 
vrer icelluy vaincu ou Recreant à l'issue 
de la porte de Vabbaye. Hi ne Récreantir, 
prò Ardorem pugna remlttere, apud 
Monstre!. 3. vói. fol. 43. v° : lls feirent les 
Gantois retraire et Récreantir de leur 
effort. Et Récreandise, prò Ignavia, apud 
Christ. Pisan. in Carolo V. part. 2. cap. 
10 : Mais pour ce que aucunes gens pour- 
royent contredire à mes preuves de la 
chevalerie de cestuy roy Charles, disant 
que Récreandise ou couardie lui tolloit, 
que luy en propre personne n*aloit, 
camme bon chevaùureux, aux armes et 
faiz de batailles et assaulx, etc. 

Est igitur estre recreant idem, quod 
dimicando de fi cere. Ditmarus lib. 8. de 
quodam duello : Vulneratusque in cervi- 
cem bis Waldo, ardentius insequitur hos- 
tem , percutiensque ictu valido caput , 
prostravit eundem. Interrogatus autem 
Gero Comes ab eodem, si plus potuisset 
pugnare, coactus est, quod jam defecisset, 
prò/iteri... Tunc Gero jussus decreto ju- 
dteum ac voce Jmperatoris a cornifico 
quodam decollari. Christina Pisana in 

Sraefat. ad lib. le Tresor de la Cile des 
Barnes : Non mie à toi appartient estre 
au nombre d'iceulx qui en la voie et au 
chemin sont trouvez Recreans. Infra : Or 
$us baille ta main, dresse toy, et plus ne 



sdes accrouppie ne souillée en la poul- 
driere de Recreantise. Joan. Molinetus 
fol. 57. v : 

ResTefllez-Toos sana astra Reerandis. 

Vide Col um beri um in Theatro honoris 
tom. 1. pag. 110. et Notas nostras ad 
Joinvillam, et ad Stabilimenta S. Ludo- 
vici. 

Atque inde Equos Recreatos dixit Fleta 
lib. 2. cap. 2. lassos, fatigatos, quos 
Villiomarus, seu Joseph us Scaliger in 
Titium lib. 8. cap. 20. Recreditos appel- 
lavi t, quasi, inquit, recruduerint, qua 
in re falli vi rum doctissimum ex praal- 
latis satis constat. [Memorantur etiam 
Recreanti sommarli, in Litteris S. Ludo- 
vici ann. 1262: Equi, palefredi et alii 
Recreandi, in Litteris Philipp! Pulchri 
ann. 1299. Equi, pale frodi et alii Re- 
creanti , in Litteris Philipp! V. ann. 
1316. quos etiam Recreants vocarunt 
nostri. Le Roman de Vacce MS : 

Cheval ont bon et bien coorant. 
Mes de corre le baste tant, 
Que il l*a fait toul Recreant.] 

• Recreanti, Recredati et Recrediti, ea- 
dem notione, seu Equi debiles, consue- 
toque servitio inhabiles , quos nunc 
Chevaux de réforme vocant. Charta Phil. 
Pule. ann. 1299. in Reg. 53. Chastoph. 
reg. eh. 87 : Adjicientes elemosinis omnes 
et singulos equos, palafredos et alios Re- 
creantes, nostro et regina et liberorum 
nostrorum , successorumque nostrorum 
usui deputatos. Alia ann. 1821. in Reg. 
75. eh. 303 : ltem debet habere (marescal- 
lus prioris de Paredo) et sui antecessore 
habere consueverunt perpetuo corios equo- 
rum mortuorum in dicto prioratu et equos 
Recreditos. Alia Geraldi abb. Trenorch. 
ann. 1334. inter Pronai, uit. Hist. ejusd. 
monast. pag. 246 : ltem debet habere 
idem marescallus et successores sui, ra~ 
tione sui officii, equos nostros et succes- 
sorum nostrorum Recredatos 'et inhabiles 
ad laborandum, sive sint equi roncini, 
pale ff redi, somerii, sive mula vel muli. 
Refoulé, eadem acceptione, in Lit. re- 
miss, ann. 1390. ex Reg. 138. eh. 208 : Le 
supplianl pour ce que ses chevaux estoient 
Refoulez, disi à un sien varlet qu'il avoit, 
que il preist un petit cheval, qui estoit à 
une charue. 

Recreduta, Idem quod Recredentia. 
Charta ann. 1180. apud Georgi um Pi!o- 
num in Histor. Bellunensi pag. 90. v: 
Et non debeant jam dieta persona pacem, 
nec trevam, nec werram, nec Recredutam 
sine commune Conegliani f acero. Alia 
ann. 1220. in eadem Hist. Bellunensi 
pag. 111. v : Et non facient pacem vel 
treugam, seu veram, Recredutam inimicis 
civitatis Tarvisii sine verbo Potestatis vel 
Consulum, etc. [Charta ann. 1212. apud 
Murator. delle Antic. Estensi pag. 400 : 
Ex quo guerra incepta fuerit, Commune 
Cremone postea non facxet de ea pacem, 
sive guerram, Recredutam, aut treguam, 
sine parabola Rectorum Papiensium. Se- 
mel recurrit ibi. Instrumentum ann. 
1265. tom. 1. Corporis Diplom. Juris 
genti um pag. 222. col. 2 : Communio non 
facient pacem vel treugam, vel guerram, 
Recreduram cum inimicis dicti domini 
Regis. Emendo Recredutam, ut ibidem 
legitur pag. 123. col. 1 : Non faciet ipse 
dominus Rex.... pacem vel treugam, vel 
guerram, Recredutam cum inimicis pra- 
sentibus.] 

° Fai li tur Cangi us, nec vim vocis In- 
tel lexit, ut et Muratorius in nota ad lo- 
cum mox laudandum. Adjective sumi- 
tur Recredutus vel Recreditus, necnon et 



Recretatus aut Recrezutus, vitiosa scrip- 
tione ; unde particulam nec ante recre- 
dutam, apud Pilonum delendam esse 
existimo. Guerra itaque Recreduta seu 
Recr edita, inducias significai Gali. Sus- 
pension d'armes ; quod datis ex utraque 

Sarte obsidibus fleret, sic nuncupata. 
harta ann. 1199. apud Murator. tom. 
4. Antiq. Ital. med. svi col. 870 : Et si 
Laudenses intrarent in guerram prò Me- 
diolanensibus, non possint nec debeant 
facete pacem, vel treugam, vel guerram 
Recretatam de ipso guerra, sine parabola 
consulum Lauda, etc. Alia ann. 1202. 
ibid. col. 891 : ltem non faciam pacem, 
neque concordiam, neque guerram Recre- 
zutam, neque pactum cnm Reginis, nisi 
ad voluntatem potestatis seu rectorum 
Mulina. Vide suora Guerra Recr edita. 

» 2. RECREDERE, Regredì. Cbarta ami. 
1023. apud Murator. tom. 1. Antiq. Ital. 
med. «vi col. 187: Ut licentiam ha- 
beant.... adi fida seu piles et arcora fa- 
cere, qualiler volueritis sic in altum, ut 
onerosa plaustra.... incredere et recredere 
possint subtus ipsa adificia. 

T RECREMARE. Glossa Lat. Gr. : Re- 
eremo, xouo(iai. Recremandum, éyxoruoróv. 
Aliae Graec. Lat. : Kcuopsi, ardeo, confla- 
gro, Recremo, flagrum. Redundat fla- 
grum. Et alibi : 'E-piauoróv, Recreman- 
dum. 

T 1. RECREMENTUM, Excretum, Colu- 
mella, Gallis Criblure. Gloss. Lat. Graec.: 
Recrementum, 2Y}vca<rpLa, aicorpt(ipta. Glossa 
Graec. Lat. : Eivtaffjio, r\ |5jicapta toG trtTov, 
Detrimentum, Recrementum, Retrimen- 
tum, Intertrimentum. 

• Recrois, eodem inteliectu, in Inven- 
tar, ann. 1316. ex Reg. A. Cam. Comput. 
Paris, fol. 84. r« : ltem ix™ xiiij. aignaus 
d'or ì desquielx il y en a vtij. qui f areni 
prisxé xvj. I. Par. et ix* % vj. pesanz itj. 
mari et vj. onces, pierre et tout; dont 
Von rabat pour les piorree et le Recrois 
ij. marz. 

° 2. RECREMENTUM, Renovatio ; dici- 
turde pilisqui recrescunt, Ital. Ricres- 
cimento, Hisp. Recrecimiento. Mirac. S. 
Germ. Autiss. tom. 7. Jul. pag. 267. col. 
2 : Sic equus ille innuxius, temeritatis 
aliena de cetero servaoit indicia, guippe 
qui nec carnis piena nec cutis solida, nec 
pilorum deinceps recipere meruit Recre- 
menta. 

° Nostris vero Recrois vel Recroiz alias, 
idem quod nunc Euchere, Auctio. Charta 
scabin. Duac. ann. 1366. in Reg. 97. 
Chartoph. reg. eh. 154: Avons vendu 
bien et loyaument par cri publique sur ce 
fait, à Recroiz et à palmée, etc. Lit. ann. 
1368. tom. 5. Ordinat. reg. Frane, pag. 
183. art. 20: Que toutes les revenus de 
ladicte ville (de Douay) seront bailliées, 
accensées à cris et à Recrois. A cry et à 
Remont, eodem sensu, in Lit. ann. 1865. 
tom. 4. earumd. Ordinat. pag. 594. 

RECRESGENTES, Reditus, proventus, 
Gali. Revenus. Propter Recrescentes, quos 
abscondi a facie pauperum, apud Theob. 
Angui Ibert. cap. 29; Mensa Philosoph. 
Vide Reventus 2. 

« RECRESCENTIA, Silva cadua, qua 
recrescit. Charta Joan. abb. Pontiniac. 
ann. 1244. in Chartul. ejusd. monast. 
pag. 41 : Praterea sciendum est quod 
gradirti homines se abstinebunt de utendo 
%n Recrescentiis venditionis nemoris pra- 
dicti per quatuor annos ; et a jarronno 
Recrescentiarum dieta venditionis se abs- 
tinebant usque ad decem annos. Alia 
Oliver, abb. S. Remig. Senon. ann. 
1811. in Reg. 47. Chartoph. reg. eh. 127 : 
Poterunt dicti emptores facere collegii 
(ieg. colligi) arces, Gali. Art, in Recres- 



60 



REC 



REG 



REC 



centiis dirti rumori*, prò Uganda opere 
ditti nemoris. Vide infra Revenuta 2. 

* RECRETATUS , Recrezotus. Vide 
sopra Recreduta in Recredere 1. 

f RBCREOTA, Militum suppl ementa m, 
legionam appendice*, Gali. Recrue. Edi- 
ctam Johannis Frane. Regia ann. 1363. 
apud D. Secouese tom. 3. Ordinai, pag. 
622 : Capitaneus Recreuvas gentium ar- 
morum fecero (valeatj nei eoe cattare, ti 
et quando eidem fuerit, de et cum Consi- 
lio coneiliariorum super prsssenti protei" 
eione ordinandorum. 

• RBflRIBBARB, Iterum cribrare ; unde 
Recribrator, qui istud facit. Comput. 
MS. monast. Clareval. ann. 1364. fol. 5. 
r* : Pro uno Recribratore, qui Recribravit 
ordeum, eie. 

RBCRIlfTHATlO, cum litigatores idem 
crimen in vi cena intentant, Graecis, òvn- 
xanrfoptot, nam apud Lati nos proprio ca- 
ret nomine, ait Fabius lib. 3. cap. 12. 
Utuntur non semel practici, (legiturque 
lib. 9. Cod. Theod. tit. 1. de Accusai, 
le*, lfcf 

1 RRCRI38ARB, de Anatum clamore 
suora dici tur in voce Baulare. 

f RECTA, nude, Idem quod Reda vesti*, 
quam, ut habet Isidorus lib. 19. Orig. 
cap. 22. sursum versum stantesque te- 
xani : quo nimirum opere, ut explicat 
Carolus de Aquino in Lexico Militari, 
trama semper pectine ad superiorem 
partem ducebatur et trudebatur; quod 
Tocabant sursum versus vel in altitudi- 
nem texere. Vopiscus in Aureliano Im- 
per. : Primus paragaudas veste* militibus 
dedisse dicitur, cum ante nonnisi Recto* 
purpurea* accepissent. hoc est Rectas 
tunicas rubras. Vide ibi Salmasium. 

RJECTARE, In jus vocare. Vide Rectum. 

RECTIC1H1UM. Messianus Presbyter 
in Vita S. Gassarli Arelat. : Nam Ulud 
dulcissimum et sanctissimum Recticinium, 
qui* verbi* unquam valebit explicare ? 
Mox : Domine, quid tu dici* f quibu* ille, 
Expectate, inquit, ad mensam multum 
dicendo lassasti*, et kuc usque non la- 
cui*ti*,jam paululum reficite. Et adjecit ; 
Bene dtcitis,sed quia ccenam expedivimus, 
Reticinium (sic) facturi sumus, eie. Aliud 
videtur a recto coma Latinorum, quos 
ita cmnam lautam appellasse observat 
Turnebus lib. 18. Ad versar, cap. 11. hic 
enim Recticinium videtur dici collo- 
quium, quod postcosnam Inter convivas 
peragitur. Eruditus Mabillonius Red- 
nium edidit, ut sit merenda, et nostrum 
Reciner. seu post meridiana refectio. 

3»" Haec comestio, quod sit dimidiata 
solum, alia parte in coenam rejecta, Re- 
cinium dieta est, si credi mus eidem Ma- 
billonio tom. 1. SS. Benedict. pag. 675. 
a veste seu toga quadrata, quam anti- 
qui Recinium vocabant, quasi Rejici- 
nium, quod mediam ejus partem in ter- 
gum rejicerent Verum ali! melina, ut 
mibi videtur, a Ratio deducunt, quae 
vox, ut supra dictum est, aliquando si- 
gnificai Ratam portionem rerum ad vic- 
tum necessariarum : quam opinionem 
confirmant antiqua) voces Retion, Me- 
renda, et Retionner, Merendam sumere. 
De varìis comestionibus base lepide 
scribit Rabelais: Vous dite* qu'il n'est 
Déjeuner quo d'escolier* ; Disner que 
d'avocai* ; Ressiner que de vignerons ; 
Souperquede marehands; Regoubillon- 
ner que de chambrieres, et tous repas que 
de farfadets. 

° Boi land ist», ut et Mabillonius, Re- 
cinium ediderunt: recte quidem, nec 
minus bene de Merenda interpretati 
sunt, quam nostrale* Rechinoy. Recie et 
Beute appellarunt. Lit. remiss, ann. 



1396. in Reg. 150. Chartopb. reg. eh. 195: 
A lui exposant vini iceìlui Grangier son 
sire, environ heure de Redo, et lui de- 
manda qu'il faisott et s'il avoit paini 
aousté. Ali» ann. 1459. in Reg. 189. eb. 
299 : Le suppliant retourna apre* disner 
à l'euro du Recye... pour alar labourer. 
Ali» ann. 1447. in Reg. 176. eh. 508 : 
Iceulx votsins si mirent ensemble pour 
aler reciner;.... et apre* ledit Rechtnoy. 
eie. Alias ann. 1411. in Reg. 165. eh. 158 : 
Icellui suppliant demoura en icellui hos- 
teljusque* à l' heure de Ressie ou relevée. 
Reision, eadem nolione in Lit. remiss, 
ann. 1478. ex Reg. 205. eh. 82 : Le *iip- 

Eliant porta une choppine de vin et ung 
ippin depain audit cousturier pour son 
RJession. Àesson, nisi legendum sit Res- 
*ion, in Slat. ann. 1365. tom. 4. Ordinat. 
reg. Frane, pag. 589. Hi ne Ressiner et 
Re**ionner, prò Merendam sumere. Lit. 
remiss. ann. 1422. in Reg. 172. eh. 130 : 
Jehannin Emengard dist à son cousin 
qu'il avoit assez dance, et qu'ilz s'en alas- 
sent Ressiner en *a maison. Aliae ann. 
1444. in Reg. 177 : Jehan Moreau et ung 

sien varici Ressionnoient ou men- 

geoient apre* disner, eie. Regouter, prò 
simplici Gouter, in aliis ann. 1428. ex 
Reg. 174. eh. 221 : Après disner, un nom- 
mé Ponsart et autre* de la ville d'Au- 
bernie, alerent Regouter et boire en l'o*- 
tel d'un tavernier. Aliam vocis orìgi- 
nem proposi tam, vide supra in Rora de 
Riotte. 

1 RECTIFAGERE. Rectum facere. GIoss. 
Lai. Grasc. : Recti facto, òpfoToofi». Gloss. 
Gnee. Lat. : f 'OpOoTopà, Recti facio, recte 
tracio. Pro opOoxofuo, quod proprie signi- 
ficai Divido, in rectum seco, ma) lem 
òpdów, quod est rectum facio. 

^ 1. RRCTIFICARE, Instaurare, in pri- 
stinum vel meliorem slatum erigere. 
Memoriale Potestatum Regiens. ad ann. 
1269. apud Muralor. tom. 8. col. 1129: 
Ducentum milite* de Montanea cum mili- 
tibus et pediiibu* de epùcopatu Mutinm 
iverunt in Fregnanum.... occasione Recti- 
ficandi castrum unum in servitù) de Sera- 
phinelUs de eadem centrata Fregnoni. 
Chronicon Modoetiense apud eumd. 
Murator. tom. 12. col. 1142 : Terram Mo- 
doetim, quss propter guerram de suo bona 
statu eroi quasi ad nihilum redacta, 
cito fortiter Rectificavit. Iterum legitur 
ibi. 

1 2. REGTIFIGARE, Rectum deci arare, 
rat uni ha bere, Approuver, ver ti t Lobi- 
nel 1 us. Testamentum Gaufridi de Ples- 
seio ann. 1382. tom. 3. Hist. Paris, pag. 
393. col. 1 : Donationem per me, ut prrn- 
mittitur, primo factam eisdem tnagistris 
et scholaribus de domibu*.... hoc mea or- 
dinatione prsssenti, quam prò ultima vo- 
luntate esse volo, Recti fico et approbo et 
confirmo. Nostris Rectifier idem est quod 
Emendare, corrigere: quod forte posset 
etiam hic intelligi, licet prior inter- 

§ retatto tot! loco melius cohaerere vi- 
eatur. 

1 RECTITAS, JustUia, ssquitas et veri- 
tà*. Gì. Isid. 

RECTITUDO, Idem quod Rectum, jus, 
quod quis in rem aliquam habet. Con- 
suetudo Lorriaci ann. 1187 : Nulla* cum 
aliquo placitabit, ni*i causa Rettitudini* 
exequendss et recipiendss. Tabu lari una 
Flaviniacense ann. 1002 : Prssdicto Co- 
miti fecerunt sacrarne ntum, quod nullam 
aliquis prtUer Monachos S. Petri in sal- 
vamento eodem haberet Rectitudinem. 
[Charta ann. 1087. ex Archivo S. Victoris 
Massil. armar. Narbon. num. 2 : Salva 
reverentia et canonica obedientia S. Justi 
Archiepiscopi et clericorum ejus et Recti- 



tudine eedesim S. PaulL Obarta ann. 
1090. Inter lostrum. novae Gali. Gbrist. 
tom. 2. col. 471 : Cuique volenti Ueebit, 
quod in eisdem ecdesiis suum est, prò- 
prium donare soli S. Ypciilo martyri : 
quo audito Gaufridus noe idem facere 
eoncessit hominibu* sui*, videlicet ut de 
rebus omnibus, quascumque ab eo feodali- 
ter tenere videntur, tribuant suam Recti- 
tudinem prssfato Martyri, si eis placuerit. 
Rotulus saeculi xii. ex Archivo Casae- 
Dei : Bertrando* Stephano prsscipio et 
filio ipsi, ut dimxcet et prsslietur Rectitu- 
dinem S. Rotberti, id est, jura defendat. 
Dimiserunt Rectitudinem quam habebant 
in eodem loco et in silva, anud Slepbano- 
tium in Antiq. Petragor. MSS. pag. 173. 
Passim occurrit.l 

Rectitudo, Jus, Recium, quomodo 
quis rectum facere dici tur, cum juri stat. 
Chronicon Mauriniacense lib. 2. pag. 
363 : Rur»us ad Rectitudinem Monachi re- 
vocantur, et quod aliquibus novum fuit, 
quatenu* ad caput causse rediretur, judi- 
catum est. Si meo o Dunelmensis de Ges- 
tis Return Anglor. ann. 1093 : Insuper 
etiam tllum, ut secundum judicium tan- 
tum honorum suorum in Curia sua Recti- 
tudinem et faceret % constringere valuit. 
[Ghartularium Dunense Gh. 93 : Misit ad 
Gaufredum viceeomitem, mandati* si, ut 
Mi Rectitudinem de famulis sui* faceret, 
qui archam illam in alodio S. Martini 
fregerant. Charta ann. ci re iter 1132. 
apud Lobinellum tom. 2. Hi sto r. Bri- 
tann. col. 238 : Et quia nane terram Ab- 
batissa calumniata fuit, dedit ei Riwallo- 
nu* abside*, ut ante G. Comitem Redonie 
instituto termino tonerei Rectitudinem, 
hoc est, juris staret buie columnist res- 
ponsurus.] Grdericus Vilalis lib. 8 : Tene 
Rectitudinem nobis, et nos tuis obtempe- 
rabimus jussis. Eodem lib. : De contu- 
maci adolescente leqitimam Rectitudinem 
tenuit. Lib. 9: Nis% Rectitudinem eis fé- 
cerimus. Addelib. 11. pag. 806. 818. lib. 
12. pag. 860. 863. 867. S. Anselmum lib. 
3. Epist. 24. Bromplonum pag. 836. Pro- 
bat. Hist. Vergiacensis pag. 43. [Li- 
broni nigrum Scacca ri i pag. 11. T bo- 
na asserì una in Consuetud. Bituric. pag. 
84J etc. 

Per Denarium REGTrrrjDiNEM Fa- 
cere. Charta Ber neri Decani Parisi en- 
sis, apud Hemeraeum de Academia Pa- 
ris.: Pro forefacto, quod de domo prssdicta 
inscienter jusserat, per denarium, quem 
in manu sua tenebat, Rectitudinem ante 
ipsum altare fedi, etc. 

1 Rectitudo, Rectus usus, aequa con- 
suetudo. Adnuntiatio Ludovici Regis 
cap. 5. post titulum 31. Capitularium 
Caroli Calvi : Et volumìts, ut va* et celeri 
nomine* fideles nostri talem legem et Rec- 
titudinem et tale salvatnentum in regni* 
nostri* habeati*, sicut antecessores vostri 
tempore antecesaorum nostrorum nabue- 
runt. Mox babetur: Sicut tempore an- 
tecesaorum nostrorum lex et Consuetudo 
fuit. 

Rectitudo, Tribù tu m, praestatio, Gal- 
lis, Droiture. Charta ann. 950. apud 
Meu rissi una in Episcopis Metensib. pag. 
187 : Una cum.... vineis, silvis, prati* , 
pascui*, aqui*, Reciitudine ponti* super 
fluvium Murt siti, aquarumque decursi- 
bus, etc. Leges Edward! Confess. cap. 
30 : Nec ob securitatem vocis adeptam 
detineant Rectitudines, vel servitia domi- 
norum suorum. Leges Henri ci I. Regis 
Angl. cap. 6: Si quis Dei Rectitudines 
per vim deforciat, emendet, etc. Et cap. 
11 : Si quis Dei Rectitudines per vim te- 
neat, etc. Statuta Davidis II. Regis Sco- 
ti» cap. 12. S 8 : Mercatores autem sive 



REG 



BEG 



REG 



64 



Ser terram, sive per aquam veniente*, 
ìectitudinem Regia, Regi per ministro* 
suo* plenarie reddant. (°° Angl. Righte.] 

1 RECTOLLERE. Vide infra Retótlere. 

1. RBGTOR. Rectoree Ecclesiarum, Pra- 
ia ti, Episcopi, Abbates, parocbiarum 
Presbyteri, in Lege Longob. lib. 8. 
tit. 1. 1 42. Ut. 10. { 4. [°° Lothar. I. 41. 
84.] in Oapitulari bus Caroli Mag. lib. 8. 
tit. 75. etc. Maxime Rector Ecclesia dici- 
tur, qui vulgo Curio, seu Curatua, ut in 
Cbarta Alamari. 48. apud Goldastum, 
[et alibi rapissimo , presertim apud 
Aremoricos, qui hodìeque Recteura vo- 
cant , quos nos Curez nuncupamus ; 
Cure* autem appellali t ipsi, quos alii 
Vicairea dicunt, nempe Gurionum vica- 
ri os. Vide Lobinelli GÌ ossari um ad cai- 
cem Histori» Britan. Burdigalenses 
Recteura, etiam vocant Guriones.] Conci- 
li um Londin. ann. 1287 : De residentia 
in Ecclesiis a Rectoribua focienda videtur 
nobia conaulendum facto potiua, quam 
statuto. [Synodus Valentina ann. 1590. 
tom. 4. Concil. Hispan. pag. 458 : Recto- 
rea eorumque Vicani, qui Baptiemi sacra- 
mentum in auia Eccleaiia conferunt, te- 
neantur propria sua manu in Baptiemi 
libro illorum nomina, qui baptizantur, 
describere.] Hi ne 

Rectoria, Dignitas Curionis, vel Ec- 
clesia Darochi al is, [in Statutis Ecclesia- 
rum Cadurc. Ruthen. et Tu tei. apud 
Marten. tom. 4. Anecd. col. 729. in Sta- 
tutis Eccles. Nemaus. ibid. col. 1065. 
apud Tbomam Madox Formul. Anglic. 
pag. 70. et 71. Rymerum tom. 14. pag. 
265. col. 2. et tom. 15. pag. 180. col. 1. in 
Constitutionibus Eccl. Valentin» tom. 

4. Concil. Hispan. pag. 192. et alibi.] 
[° Unde nostri s Rectorie. Lit. remiss, 
ann. 1894. in Reg. 146. Chartoph. reg. 
eh. 84 : Gomme le frere de James euat 
prinat à certain et juate tiltre la posses- 
aion de la cure ou Rectorie du mas de 
Guarne lez Verdun, etc] 

1 Rectoràtus, Eadem notione. Syno- 
dus Valentina ann. 1590. tom. 4. Concil. 
Hispan. pag. 458 : Quando..., aliquia no- 
viler converaorum Rector, vel ejua Vica- 
rius, in alia Ecclesia extra Rectoràtus sui 
Ecclesiam, ut Beneficiatua vel substitulus 
reeederit, ieritque ad Rectoràtus sui Ec- 
clesiam, ad suum Rectorie vel Vicarii pe- 
ragendum officium, volumus ne ejus ab- 
eentite causa ad eos actus in Ecclesia, in 
qua beneficium obtinet vel substitutus est, 

fmnetum amittat, quibua alioqui prsesens 
n illa fuisset. 

2. RBGTOR. Rectores Apoetolici Patri- 
monii, dicti ii ex ordine Clericali, qui a 
summis Pontiflcibus subinde in Provin- 
cia* et Regna mittebantur, qui S. Ro- 
man» Ecciesl» Patri monium curarent, 
id est massas et famxlias Ecclesiastica* , 
de quibus agit Gregorius M. lib. 7. Ind. 
2. Epist. 17. lib. 12. Epist. 12. 80. Census 
et Denarios S. Pdf ri exigerent, et Romam 
transmitterent, apud eumd. Gregorium 
M. lib. 2. Ind. 11. Epist. 82. lib. 5. Epist. 

5. 53. et aliis locis : quod fuit etiam De- 
fensorum munus. Vide Gesta Innocentii 
III. PP. pag. 187.etDiurnum Romanum 
cao. 6. Ut. 4. 5. 6. 

1 Rectoria, Munus Rectoris ejus modi. 
Appendix ad Agnelli Pontificale de Pa- 
trocinio Archiep. Ravenn. apud Murator. 
tom. 2. pag. 211. col. 1 : Pro Ecclesia Ro- 
mana in Romandiola Rector fuit, qum 
Rectoria vulgariter Comes RomandioUe 
nominatur, et diu in dieta Rectoria stetit. 
Mox occurrit ibi. 

° Hoc munus Rectoriatue nuncupa- 
tur, in Stat. comitat. Venaiss. sub Cle- 



mente PP. VII. cap. 70. ex Cod. reg. 
4660. A. 

8. RBGTOR, Dignitas in Imperio CP. 
apud Luithprandum lib. '8. cap. 7. (26.) 
[*> Rector domua, apud eumd. lib. 6. 
cap. 10.] Constan tinum Porphyrogen. 
de Administr. Imper. pag. 1$9. Scylit- 
zem pag. 607. 781. Zonaram pag. 48. 
etc. Vide Notas ad Alexiadem pag. 288. 
et Glossari um medi» Graecitatis in Totix- 
T<*p, col. 1280. [°° Alii sunt Rectores Pro- 
vinciorum.] 

1 4. RBGTOR, in Prologo Pactus Legis 
Salic», Idem qui Dux Comesve, sive 
provi nei» Rector, aut Judex : Dictave- 
runt Salicam Legem Procerea ipaiua gen- 
ti* } qui lune temperie apud eamdem erant 
Rectores. 

1 5. RBGTOR, Pr»ses in Academiis, 
Gali. Recteur. Quolibet trimestri eligitur 
in Academia Parisiensi ; unde quatuor 
RectoHss memorantur a Roberto Goulet 
in Compendio jurlum bujus U ni versi ta- 
tis fol. 5 : Rectoris* S. Dionysii, Natività- 
ti* Domini, Paschse et S. Johannis Bap- 
tist**. Rector studii, dicitur in Bulla Ale- 
xandri VI. PP. tom. 3. Concil. Hispan. 
pag. 691. [*• Vide Savin. Histor. Jur. 
Kom. med. temp. tom. 8. passim. Locos 
exhibet index rerum.] 

1 Rectoriatus, Dignitas Rectoris in 
Academiis, Gallico Rectorat, apud Ro- 
bert um Goulet in Compendio jurlum 
Uni versi tatis Paris, fol. 8. verso, etc. 

• Ea dignitas Rectoria passim ap pel la- 
tur. Consule Statuta Unlvers. Andegav. 
ann. 1410. tom. 9. Ordinat. reg. Frane, 
pag. 499. 

1 6. RECTOR, Jesuitis dicitur Superior 
domorum, quas Collegio vocant vel Se- 
minario : iis autem Collegio sunt do- 
mus in quibus extraneos, Seminarla 
vero, in quibus suos duntaxat sodales 
docent. Plures ali» sunt monachorum, 
pauperum, »grotorum atque peregri- 
norum domus, in quibus praeses etiam 
Rector appellatur ; sed eas omnes et sin- 
gulas enumerare operosi us esset quam 
utilius. 

1 7. RBGTOR, Titulus honoris apud 
Venetos, qui tribù i tur Potestati et Capi- 
tane* armar um. Massi liensi bus Rector 
dicebatur Praeses, cujus erat Ci vi tate m 
regere, gub emare, defendere et salvare, 
ut habeturin Statutis ejusdem Civitatis 
cap. 1. ubi singula Rectoris muoia fu- 
siusexponuntur. 

* Ita quoque apud Montempessula- 
num : ubi praeterea Rector appellatus, 
qui burgensibus regiis gubernandis eo- 
rumque privilegia conservandis a rege 

Sraeposltus erat. Lit. ann. 1878. tom. 5. 
rdtnat. reg. Frane, pag. 628 : Magis- 
trum Amaudum de Lar... conservatorem 
ejusdem burgesise ; nec non diclorum bur- 
gensium et privilegiorum suorum deputa- 
vimus et Rector em, etc. 

Regimina Padu» ad ann. 1298. apud 
Murator. tom. 8. col. 887 : Per Commune 
Paduse fuit statutum, quod omne* Potes- 
tates et Rectores venturi ad regimen Pa- 
du** tantum per sex menses in ipso regi- 
mine debéunt permanere. In uno MS. 
legitur Praetores. Latinis noti sunt pro- 
vinciarum atque civitatum Rectores, 
seu Praesides sive Gubernatores. [°° De 
Rectoribua Societatum Bononi» vide 
Savin. Histor. Jur. Roman, med. temp. 
tom. 8. cap. 20. J 55.1 Hinc 

Rectoraticum , Munus et officium 
Rectoris urbis : apud Falconem Be ne- 
ve ntanum in Chr. pag. 190. 

1 Rectora/tus, Munus Rectoris pro- 
vinci», in Literis Clementis VII. Pap» 



ann. 1882. tom. 10. Spici 1. Acher. pag. 
224. 

1 Rectoria, Dignitas Rectoris pro- 
vinci» vel urbis, in Epistola Urbani IV. 
PP. ann. 1268. apud Marten. tom. 2. 
Anecd. col. 10. et in Excommunicatione 
Petri III. Regis Aragon. ann. 1282. tom. 
8. Concil. Hispan. pag. 580. col. 1. Voa- 
sius lib. 8. de vitiis serm. cap. 41. regi- 
men generati m exponit in hoc Chart» 
Philipp! Frane. Regis loco pag. 158 : In 
qua quidem nostra curia Parlamenti, 
omnes et universe* curia* seneschaliarum, 
balliviarum , Rectoriarum , vicariatuum, 
judicaturarum, etc.^Dejure et dominio 
pò test arie, et Rectorie, capilanie omnique 
regimine et omni jurisdictione, etc. in 
Henric. VII. Imper. Bannit. Florent. 
ann. 1811. apud Pertz. tom. 2. Leg. pag. 
528. et 526.] 

1 Rector Chori, Cantor. Breviarium 
Sarisbur. ann. 1555. asservatum in Par- 
tenone Benedlctinarum Angl. Pontisa- 
r» : Rectoree chori, scilicet duo de supe- 
riori gradu, et duo de eecunda forma, in- 
cipiant Miesam. Vide Cantore*. 

• Rector Puerorum et Cantus, 
Qui pueris symphoniacis instituendis 
et edocendis praepositus est. Stat. ann. 
1584. ex Tabul. S. Petri Insul. : Domini 
mei decanus et capitulum, suasu et ad 
requeetam mag latri Joannia Courtoia, Rec- 
toria quatuor puerorum et cantus, delibe- 
raruni, etc. 

1 Rector Mercatorum, Qui praeest 
mercatoribus et cum eorum consulibus 
judicat de rebus ad mercaturam perti- 
nenti bus. Privilegia mercatoribus Ne- 
mausi concessa per Philipnum Frane. 
Regem ann. 1277. apud D. Secoueee tom. 
4. Ordinat. Reg. pag. 671. art. 9 : Licebit 
mercatoribus diete univeraitatxe sibi prefi- 
cere et habere capitaneum seu Rettorem 
et consules in dieta civitate Nemausi et 
tota aeneecallia nostra Bellicadri, eicut 
habent in nundinis Campanie*. 

1 Rectores Scriniorum, lidem qui 
Primicerii ecriniorum, lib. 6. Codicis 
Theod. tit. 80. de Palatinis sacr. iarg. 
leg. 15. 

1 Rector VillìE, apud Thomam Ma- 
dox Formul. Anglic. pag. 8. Idem qui 
Major, de quo supra. 

1 RECTORATICUM, Rectoràtus, Rec- 
toria, Rectoriatu8. Vide Rector 1. 2. 
8. et 7. 

RECTO RI UM, Career Rectorie, seujudi- 
cis. .Toannes VIII. PP. Epist. 808: Etiam 
et illa* mulierea, qua* nunc in eua man- 
sione collectae delinei, in nostro Rectorio 
retinere jubemus usque ad noetram noti' 
tiam. 

*RECT0RIZARE, Rectoris officio fungi, 
regere, gubernare. Oculus pastor. apud 
Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. »vi 
col. 95: Ut ex eie aliqua subtili ingenio et 
sagaci prelibare valeant, quibu* Rectori- 
zent in eubjecto* et alios, cum occurrerit 
utilità* vel neceeeita* proponendo 

1. RECTUM, Jus, Gal lice Droìl, Germa- 
nia et Belgis Recht, Danis Rcett, [^o Vide 
Graff. Thesaur. Ling. Frane tom. 2. col. 
899. et 405. voce Reht.] Jus, quod quis in 
rem aliquam habet. Eadmerus lib. De 
Similitudin. S. Anselrai cap. 74 : Impro- 
ba* placitator, licet non habeat Rectum, 
tamen propter improbitatem *uam veniens 
ad placitum, hoc, quod est injustum, jue- 
tum ; et, quod est juetum, vult oatenaere 
injustum. Tabu lari um Celsiniacense : Id 
circa cedimua... et unum dimidium com- 
punta et medium decimum de Codoin, et 
omne Rectum et ainiatrum, quod require- 
bomua in ea, eie. Tabular. Abb. Belliloci 
num. 82 : Dono et abaolvo illud Rectum, 



62 



REC 



REG 



REC 



sive illam rationem, quam in Ecclesia S. 
Steph... possideo. Fleta lib. 6. cap. 1. 8 1: 
Quod in jure scripto jus appellai ur, id in 
lego Angli» Rectum esse dicitur. Hi ne 
vari» formula a pud Practicos, et in ve- 
teribus Tabulis : 

| Rectum Consentire alicui, Ut jus 
etaquitas dictant cuna aliquo agere. 
Adnuntiatio Caroli Calvi in Conventu 
apud Argentoratum ann. 847. art. 4 : 
Et volumus ut sciatis quia nos fidelibus 
nostris Rectum consentire volumus, et 
cantra rationem eie facere non volumus : 
et similiter vos et fideles noslros admo- 
nemus, ut vos vestris hominibus Rectum 
consenliatis, et cantra rationem illis non 
faciatis. 

Rectum Facere, Gallis, Faire droit, 
Juri stare. Chartul. ann. 1176. in Tabul. 
Eccl. Carnotensis n. 92 : Satisfactionem 
illam, quam jus vel Rectum facere vulaa- 
riter appellant, Capitulo prmtarent. Vide 
Leges Edwardi Confess. cap. 18. Leges 
Henrici I. Regis Angl. cap. 49. Baldri- 
cum Noviomensem lib. 8. cap. 75. Vitam 
Lietbertì Episcopi Camerac. cap. 54. ve- 
teres Chartas apud Beslium in Comìtib. 
Pictav. pag. 496. Marcam in Hist. Bene- 
li amen sì lib. 4. cap. 8. n. 1. Plenarium 
rectum facere, apud Ordericum Vitalem 
lib. 8. pag. 715. Facere plenum Rectum 
coram judice. in Legibus Burgorum Sco- 
ticor. cap. 61. { 1. Plenarium jus facere, 
ibid. { 8. Manu super altare imposita 
Rectum facere, in Chronico Besuensi 
pag. 682. [Vetus Cbarta Nobiliacensis 
apud S teph anoti um tom. 8. Antiq. Pic- 
tav. MSS. pag. 577 : Misti ei Abba conve- 
nientiam, ut qualiter omne Rectum face- 
ret ei ex omnibus qumeumque voluisset, 
quod judices veridici judicassent 4 . Ibid. 
pag. 578 : Super hmc omnia fecit eis Ab- 
oas omnes Rectos quoscumque requisie- 
runt ; ipsi vero duo fratres nullum Rec- 
tum ei fecerunt, sed perrexerunt sine ulto 
respecto, quod Abbas eis dedisset , et 
avunculus eorum Arbertus Truant mul- 
tum eis blasphemavit, quod ita sine res- 
pecto ulto, quod Abbas eis dedisset , per- 
gebant. Cbarta vetus apud Lobinell. 
tom. 2. Hist. Britan. col. 241 : Monachi... 
Guigonern adierunt rogantes ut eis Ree- 
tum de Judicali Petit faceretur.] Vide 
Directum. 

Stare ad Rectum, prò Stare juri, 
Practicis nostris, Ester à droit. Roger us 
Ho vede n us pag. 655 : Si plegios standi 
ad Rectum invenire possunt. 

1 Recto Stare, Eodem significata. 
Charta Edwardi IL Regis Angl. ann. 
1828. apud Rymer. tom. 8. pag. 1012. 
col. 1 : Ita tamen quod stent Recto in 
curia nostra, si quis alius versus eos 
loqui voluerit de prmmissis. Eadem ha- 
bentur in Charta Henrici IV. ann. 1408. 
apud eumdem Rymer. tom. 8. pag. 527. 
col. 2. 

Esse ad Rectum in Curia Domini, 
Eadem notione, in Legib. Henrici I. cap. 
48. 55. etc. 

Rectum domino suo Vadtare, ibid. 
cap. 58. 81. Per judicium Recti vadimo- 
nium dare, ibid. cap. 52. 

Requirere de Recto, In jus vocare, 
ibidem cap. 48. 

Ad Rectum aliquem Habere, in Le- 

gibus Edwardi Confess. cap. 20. et 
[enrici I. cap. 8. 27. 41. [Ad Rectum 
alieni habere, in Juramento ann. 1180. 
in Probat. nov» Histor. Occitan. col. 
458. et in Charta ibid. proxime su ose - 
quenti.] 

Rectum Rogare, Adire judicem, et 
ab eo jus sibi fieri postulare. Leges Inae 
Regis West-Saxi© cap. 9 : Si quis sibi 



Rectum roget coram aliquo Schirmanno, 
vel alio judice, et habere nari possit, etc. 
Cap. 10 : Si quis vindicel, antequam sibi 
Rectum postulerete. Adde Leges Alvredi 
cap. 48. Leges ejusdem Alvredi et Go- 
drai! cap. 1. 

1 Rectum Judicium Proclamare, 
Eadem notione. Charta ann. 5. regnante 
Carolo Rege, apud Stephanotium tom. 
8. Antiq. Pictav. MSS. pag. 269 : Advo- 
catus S. Marim et S. J umani ex Nobiliaco 
monasterio, Gualdo nomine, proclamane 
Rectum judicium coram domino Comite 
et principibus suis de Aldeberto Lemovi- 
censi, (jui cupiditatis face et seculari 

rabie sxlvam S. Marim injuste tolle- 

bai, etc. 

1 Rectum Recognoscere, Jus agnos- 
cere quod quis habet in aliqua re. Tabu- 
lari um S. Vincenti! Cenoman. : Mona- 
chorum Rectum, quod in ipsis (EcclesiisJ 
habent, recognoscens, solide et perpetuali- 
ter habendum donavi. 

De Recto per bonos judices Inquirere, 
in Legibus Henrici I. cap. 82. 

De Recto per bonos testes Inquirere, 
cap. 82. 

Rectum Denegare, ibidem cap. 88. 
Vadium Recti denegare, cap. 52. 

Placita de Recto, seu de defectu 
Recti, in Regiam Maj estate m lib. 8. cap. 
20. Vide Defectus. 

1 Rectum Adveniens Feodi, Jus ve- 
nie ndi in possessi o ne m feodi. Cbarta 
ann. 1277. e Chartulario S. Vandregesili 
tom. 2. pag. 1259 : Ego Ricardus dictus le 
Poulelier vendidi viris religiosis domino 
Abbati et Conventui S. Vandregisili unam 
pechiam terree... xi. lib. Turon. tenendam 
et habendam... et per Rectum adveniens 
feodi jure harediiario possidendam. Alias 
Recti species affert Thomas Blount in 
Nomolexico. 

Rectare , Reum ad rectum facien- 
dum submonere, in jus vocare, hM- 
vetv, Graecis.l Charta Henrici III. Regis 
Angli» apud Seldenum ad Eadmerum : 
Quo judicio deducendi sunt UH, qui Rec- 
tati sunt de latrocinio, murdro, incendio, 
etfiis similibus. Rogerus Hovedenus pag. 
655 : Si autem per appellationem Rectati 
sint, etc. Inquisì tio Justitiariorum itine- 
ranti um apud Gervasium Dorobernen- 
sem ann. 1170 : Et si furestarii vel ballivi 
eorum aliquem acce per int, vel altacave- 
rint per vadium, vel Reclaverint, etpostea 
sine justitia per se relaxauerint. Infra : 
Et omnes qui Rectati fuerint de quocum- 

Ìue recto, etc. Idem ann. 1153 : Clerici 
ledati et accusati de quacumque re, eie. 
Vide Leges Burgor. Scoticor. cap. 80. ( 1. 
Bractonum lib. 8. tract. de Corona cap. 
1. {3. et alibi passim. 

Retare, Rettare, prò Rectare. Charta 
Philipp! Aug. ann. 1186. in M. Pastorali 
Ecclesia Parisiensis lib. 16. eh. 24 : 
Salvo honore suo in hoc, quod Retari non 
poterit de murtro, ncque de prodilione, 
eie. Occurrit prsBterea in Assisis Hen- 
rici II. Regis Angli» apud Clarendum, 
apud Hovedenum pag. 783. Bractonum 
lib. 4. Tract. 5. cap. 8. § 1. in Fleta lib. 
1. cap. 26. 8 2. in Monastico Anglic. tom. 
1. pag. 768. etc. [Breve Regium apud 
Spelmannum in Glossario v. Atia: Rex 
vicecomiti salutem. Prmcipimus Ubi 
quod... inquiras, utrum A. captus et de- 
tentus in prisona nostra de L. prò morte 
W. unde Rettatus est, Rettatus sit de 
morte illa odio et atia, etc] Ita Reter, 
prò Rectare usurparunt nostri. Leges 
Willelmi Nothi vernaculae art. 47 : Ne 
nule ne lait sun hum de li partir, pus q uè 
il est Rete. Petrus de Fontanis in Consi- 
lio cap. 5. { 2 : Il ne m'est mie avis he 



di hi fisi deus contremans, ou trois, ou 
qualre, et Retés en est, hi se dote passer 
par un seul sacrement. Le Roman du Re- 
nard MS. : 

De quanque Yaangrin l'a Relè, 
Ilei emende 11 fera. 

Le Roman de Gaydon MS. : 
Que eoit meeSirae de traifton Retai. 

Ibidem : 

Se vo voi hai de trai «ou Retf, 

Je me ferii d'un coatei aeeré, 

En la poilriiie, ©a en Ione oa en 14. 

Idem: 

De Tilonie ne Ai ooqae Reld. 
Le Roman de Parise la Duchesse MS. : 
Et là faitee à toa de traiaon Retar. 

Philippus Moushes In Histor. Francor. 
MS. in Philippo Augusto : 



guani li Roia tot la wité, 
uè poor tolir aon irelé, 
ieoeat aor lui li fané Relè, eie 



« 



Infra : 

Poor le Roi ti de tori ne Rette. 

Reptare, Eadem notione, Hispanis 
Reptar, quod pronuntiatur ut Retar, Ac- 
cusare, in jus deferre : unde Riepto, ac- 
cusatio, in Legibus Alfonslnis parte 7. 
Ut. 3. lib. 1. Usatici Barcinonenses MSS. 
cap. 87 : Si quis in Curia a seniore suo 
coram principe Reptalus fuerit de baudia, 
debet se de illa expiare per judicium, etc. 
Cap. 117: Miles postquam fuerit a seniore 
suo de bauzia Reptalus, non debet ei ree- 
pondero de aliis querimoniis, donec e* 
Reptamento sit se expiatus, nini senior ei 
dimiseri t Reptamentum. Adde cap. 24. 
Rodericus Toietanus lib. 7. de Reb. His- 
pan. cap. 16 : Quod audiens Rex Fernan- 
dus doluit, reputans se delusum, et misit 
quondam Militem Corniti Amalarico, qui 
eum de infidelitate et perjurio appellar et, 
qui... nuncium, qui ad Reptandum vene- 
rat, jocose delusum sine responso alio re- 
miserunt. Charta Aldefonsi Regis Arago- 
num are 1153. apud Blancam : Et illos 
infancones, qui habuerunt et tenuerunt 
honore de seniore, si fuerit Reptato, non 

faciat directum, nisiin illa honore stando. 
Constitutiones Jacobi I. Regis Arag. 
ann. 1234. Marc» Hispan. col. 1429: Item 
eonslituimus quod nullus Reptatus de 
bausia sustineatur in nostra curia vel 
alibi, nisi se purgare voluerit de bausia 
secundum usalicum Barchinonm.] Vide 
Excondicere. 

1 Reptator, Hisp. Reptador, Accusa- 
to^ delator. Observantise Regni Aragon. 
lib. 8. Ut. 1. 1 4 : Et debet dare fidanciam 
de la spera, et potere per Reptatarem dari 
fidanciam de la torna. 

Arretare, Idem quod Retare. Forte- 
scutus de Laudibus Legum Angli® cap. 
36 : Ar retati de crimine aliquo, aualiter- 
cumque magno et enormi, eie. Hinc nos- 
trum Arèter, prò Sistere, detinere, reti- 
nere, quod ei, qui in jus appellatur, re- 
cedere non liceat , quousque Recium 
fecerit parti, a qua im pedi tur. Sed et 
forte inde etiam vox Arrèt, prò judicio 
lato in eum, qui arretatur, seu in jus 
voc&tur 

°2. RECTUM, Tributum, quod ex jure 
exigitur. Stat. sabbat. Carcass. ann. 
1402. tom. 8. Ordinat. reg. Frane, pag. 
558. art. 8 : In fine sui tempori* bonum et 
verum compotum de Reatis habitis, levatis 
et administratis , et expensis prò facto 
dicli officii, coram successoribus suprapo- 
sitis reddendo, et reliqua restituendo. A 



REG 



REG 



REG 



63 



Latino Beote, Rictement, luste, valgo 
Justement , Ugitimement, in Lit. ann. 
1898. tom. 7. earumd. Ordinat. pag. 466. 
RECTURA, vox Agrimensorum. Vide 
Glossarium Rigaltii ad Gromaticos. 

1 RECTUS, dexter, Gali. Droit. Proces- 
sus de virtutibus et miraculis Mari® de 
Malliaco, tom. 8. Martii pag. 755: Ad 
quamdam hostellariam supra levatam ad 
Mectum monaslerii S. Mauri super Lige- 
rim em alio latere Lia eri* exislentem. 
Ibid. pag. 757 : Vidit vulnera in manibus 
et pedibus, totumque corpus plagis lacera- 
tum, et in ea habitudine qua D. N. Jesus 
Christue erat dum penderei in cruce; 
et quasi subito se ad Recium vulnus la- 
teris. 

• Hinc Manus recta, prò Dei ter a. Or- 
dinar. MS. S. Petri A u rese- vai. : Post 
tnatutinas, quando ad finem appropin- 
quai, pater ille videlicet,... qui lumen 
habet portare, illuminabit candellam, ve- 
niensque a foris prope hostium chori, 
tnanu de Recta elevata candellam tenens, 
expletis omnibus surgent fratres , et 
extbunt, precedente ilio qui fert candel- 
lam. 

1 Rectos Fàcere. Vide Rectum ta- 
cere. 

1 Recttjs ILeres, Qui recta linea ab 
eo descendit, cojus haeres est, in Chro- 
nlco Andrensi apud Acherium tom. 9. 
Spici), pag. 641. 

1 Recta. Manus, Auziliaris, ad feren- 
dam opem expedita. Charta Henrici 
Imp. ann. 983. apud Miraeum tom. 1. 
pag. 88. col. 2: Precamur Comitem Na- 

murci, sicut fidelem et amicum, ut 

Recta manu et vero auxilio subministret 
Ecclesia opem sui adjutorii. 

* Beota Mensura, Adequata, ni fal- 
lor, quae cumulata opponitur. Vide su- 
pra Cessali». 

1 Recta Mina, Mina, seu mensura 
frumen tarla, quae justa est, neque ma- 
jor, neque minor. Tabularium Abbati» 
Sangerman. Paris. : Ipso die debet ve- 
nire ministerialis salvatoris cum Recta 
mina ejusdem villa, et recipere consuetu- 
dine/m domini sui. 

\ RECUBILE ORATORiUM,Fulmentum, 
cui quis precans Deum innititur, Gal- 
lice Prié-Dieu. Leges Palatina Jacob! 
II. Regis.. Majoric. in Actis SS. Junii 
tom. 8. pag. xlviii : Volumus etiam eum 
habere custodiam cortinarum et aliorum 
paramentorum, qua prò sede sive Recubili 
nostro oratorio, divina audiendo fuerint 
ordinata, 

RECULA, Recella, Reicula, Bescu- 
la. Parva res, seu parvi momenti ; fa- 
eultatiuncula. [GÌ. Eat. Graec. : Recula, 
icpoyi&^Tiov. Ali» GriBCO-Lat. : IlùcLyu.éi- 
tiov, Renila, qperula. Malim Recula. Ca- 
pitular. lib. 7. cap. 265 : Qui Reculam 
Ecclesia petunt a Regibus, et horrenda 
cupiditatis impulsu egentium subslantiam 
rapiunt,elc. Éadem repetuntur cap. 409. 
In Capitulari ann. circ. 744. cap. 8. ha- 
betur Reicula ; Reicola vero in Capitu- 
lari tertio incerti ann. cap. 4.] Charta 
Caroli Calvi apud Doublé tura [pag. 801 : 
Noe ob anima nostra remedium, quasdam 
nostri juris Reculas R. Dio ny sii... parti- 

bue eontulimus, sanctorum duntaxat 

ibidem Reo servientium fratrum usibus 
perhenniter prò futura». Et] pag. 808 : Ha 
siquidem Recula videntur esse sita in 

ftago VUcaesino, eie. Utuntur Apuleius 
ib 4. Salvianus lib. 5. de Gubern. Dei, 
Priscianus lib. 8. partit. Donatus in 
Vita Virgilli, Ivo Carnot. Bpist. 91. 101. 
[S. Bernard us lib. 4. de Consid. cap. 6. 
Àuctor Vit» B. Deicoli apud Eccardum 



in Orig. Habsburgo-Austriacsa famili» 
pag. 162.] etc. 

Reicola, Reicula. Testamentum 
Bertich ramni Episcopi Cenom. : Et Rei- 
cola, qua appéllatur Stirpiaco, cum vi- 
neolas et maneipia, qua ibi esse noscun- 
tur. Infra : Reicola, qua appéllatur Fon- 
tanas, etc, Rursum : Reicolas illas, quae 
sancta Ecclesia,.... per suum testamen- 
tum dedit. Acta Episcopor. Cenom. pag. 
250 : Emit etiam tn pago Carintensi ali- 
quae Reiculas, in villa, cujus vocabulum 
est, etc. [Gbarta ann. 1074. e Tabularlo 

S. Sergii Andegav. : Abbas S. Sergii 

et monachi ejus calumpniabantur mona- 
chie S. Albini curtem et Ecclesiam Cam- 
paniaci et alias quasdam Reiculas.] 

Recella. Glossari um Cambronense : 
Recella, diminut. a Recula, Recula autem 
a re. Regula Magistri cap. 1 : Dum in 
proprio arbitrio quarunt habere cellas, ar- 
cellas, et Recellas, ignorant quia perdunt 
suas animulas. 

Recellula. Lex Burgund. tit. 24. $ 6 : 
Nisi forsitan quod ex matrie bonis, id est 
in Recellulie vel ornamenti», etc. 

! Recibculata, vel Reculata, Ea- 
dem.nl fallor, signi fica tion e. Codicillus 
seu Divisionale bonorun S. Fulcranni 
Leutevensis E pi se. ann. 987. Inter Ins- 
trum. Gali. Christ. tom. 6. col. 270 : In 
villa, quam vocant Ralmas, mansa tria 
et unum appendiarium, et villam quam 
vocant Clairato, cum ipsa Recir culata, et 
mansa duo, etc. Fortean utraque vox 
mendosa est, restituique debet Reicola 
vox, aut alia similis, quee fuerit in usu, 
nisi tamen legendum sit divisis vocibus 
re cir culata, id est, re ambiente, qua sita 
est in circulo seu in circulo seu ambitu 

vii 183. 

Rescula. Salvianus lib. 1. ad Eccle- 
siam Cathol. : Cur non bona fide datis a 
Deo utemur Resculisf Editlones ali» 
habent Reculie. Isidorus Pacensis Epis- 
cop. ara 756 : Atque Resculae pacifica» 
Chrietianis ob vectigalia thesauris publi- 
cis inferenda inslaurat. Hinc emendan- 
do Gregorius Turon. de Mirac. S. Mar- 
tini cap. 29. de Cbariberto Rege : Inges- 
tum est ejus auribus, locum quendam, 
quem Rasilica S. Martini diuturno tem- 
pore retinebat, sisti suo juri, reddique de- 
bere,. M qui accepto iniquo Consilio, pueros 
velocitar misit, qui Remiculam illam in 
suo dominio subjugarent. Ubi legendum 
indubie Ifetcutom.AddeConcilium Tole- 
tan. XVII. cap. 8. 

Rescella. Pelagius libello 10. n. 18 : 
Dedit eiaurum et nummo», et Rescellas, 
et omne, quod in responso suo habebat. 
Adde n. 76. Edictum Pistense Caroli C. 
cap. 24 : Quidam Comitee nostri nos con- 
suluerunt de iUis francis hotnintbus, qui 
censum regium de suo capite, sed et de 
suis Rescellis debebant, etc. Lambertus 
in Vita S. Heri berti Arcbiep. Colonien- 
sis num. 22: Non desistit, dum male 
usurpatas distraheret Rescellas. Occurrit 
etiam in Statutis Ordinis S. Gilbert! 
Sempringbamensis. Glossar. Cambro- 
nense Rescellas, genus indumenti, id est 
pelles interpretatur. 

3B3T Ad banc indumenti notionem re- 
ferendus est, ut vide tur, locus Actorum 
S. Ottonis, tom. 1. Julii pag. 426 : Ve- 
teribus Rescellis (id est, involucri s) codex 
exutus, et novis decoratus induviis. 

• RECULARE, Recullare, Retrogradi, 
retroire, Gali. Reculer. Lit. remiss. ann. 
1866. in Reg. 84. Chartoph. reg. eh. 621 % 
Nec advertens quosdam gradus dicti sola- 
rli retro eum satis prope existentes, Recu- 
lavit seu retrocessit usque ad gradus pra- 
dictos, et Reculando cecidit per gradui 



eosdem, etc. Lit. Joan. episc. Ambian. 
ann. 1889. in Reg. 144 : Dtctus Johannes 
se deffendendo et Reculando seu retro- 
hendo, etc. Johannes Fabri votene vitare 
dietos ictus retrocedendo sive Reculando 
semper se deffendebat, in Lit. remiss, 
ann. 1442. ex Reg. 176. eh. 158. Mirac. S. 
Germ. Autiss. tom. 7. Jul. pag. 802. col. 
1 : Equum paululum cum habena Recul- 
lans, rotam iterum per infanti» pectue 
transire coegit. Hinc Reculet, Recessus, 
in Charta ann. 1848. ex Bini. reg. : 
Avoient baillé et délaissé une place ou 
Reculet, en laquelle a un puis seant èn 
la tue de la couroierie. Ordinat. Caroli 
VI. ann. 1899. in Lib. rub. fol. magno 
domus pubi. Abbavil. : Lee maire et ee- 
chevins, bouraois et habitans de nostre 
ville d'Abbevtlle en Pontieu, nous ontfait 
humblement expoeer, comment la diete 
ville est assise en un Reculet de mer, etc. 

t RECULCARE, Rerum calcare, Johann! 
de Janua. Glossa) Lat. Gali. Sangerman.: 
Reculcare, Rechacer. Col u mei la habet 
Recalcare. 

1 RECUMBERE. Vetus Interpres S. Ire- 
nari lib. 4. cap. 22. ult. edit. : Quapropter 
et Recumbentibue eie ( discipulis suis 
Cbristus) ministrabat escam, significane 
eoe qui in terra Recumbebant, quibus ve- 
nxt ministrare vttam. Ludit Irensus in 
verbo avatxeToftai, quod in priori commate 
acci pi t prò discumbere in mensa ; in pos- 
teriori vero prò mortuum jacere. vide 
cap. 81. 

1. RECUPERARE, Convalescere, Recou- 
vrer sa sante. Gesta Regum Frane, cap. 
84 : Rea Chilpericue araviter agrotavit ; 
quo Recuperante, filiue ejus.... agrotare 
ccepit. Vetus Charta apud Beslium pag. 
421 : Ad claustra factenda. et Recupe- 
randa cum decide Ant, etc. i. reparanda. 
[Hac signiflcatione Lex Bajwar. tit. 1. 
cap. 14. 1 5 : Ad casas dominicas, stabu- 
lare, fomite, granicam, vel tuninum Re- 
cuperandum, pedituras rationabiles acci- 
piani ; et quando necesse fuerit, omnino 
componant. Vide Recuperatio l.J 

1 Recuperar!, Simili notione, Amis- 
sas vires reparare, refici, apud Barthiurn 
in Glossario, ex Hist. Palsest. lib. 11. 
cap. X : Christiani igitur, videlicet alumni 
civttatis illius reddiderunt se statim, nos- 
que ibi fuimus optime per tres dice, et illic 
maxime sunt Recuperati nostri. Capit. 
xvih : Satis vero Recuperati sunt nostri 
de equis et de aliis multis, qua erant illis 
valde necessaria. 

1 2. RECUPERARE, Excusare. Acta SS. 
Aurei et Soc. tom. 8. Junii pag. 51 : 
Dolerem quod ipse sciret Dominue Rex, 
quod tanto tempore ab ipsis sum delu- 
sus ; hoc apud ipsum numquam Recupe- 
rarem. 

1 8. RECUPERARE, Reperire. Acta S. 
Francisci de Paula, tom. 1. Aprilis pag. 
150 : Rex plurimum desiderabat Recupe- 
rare virum perfectum et sanctum. 

1 4. RECUPERARE, In notitiam et me- 
moriam redigere , apud Barthiurn in 
Glossario, ex Raymundi Agilaei Historia 
Pai 98st i n a . 

1 5. RECUPERARE, Debitum recipere. 
Charta ann. 1809. tom. 1. Hist. Dalphin. 
pag. 98. col. 1 : Itera si aliquis mercator 
vaait seu redit per villam S. Simphoriani 
causa emendi, vendendi, solvendi seu Re- 
cuperando et sit eques, debet per diem, 
qua transtt, quatuor denarios. Vide Re- 
cupera tor. 

\ 6. RECUPERARE, Possessionem gen- 
tilitiam redbibere. Redimere possessio- 
nem a consanguineo venditam, pretto 
venditori restituto, Practicis nostris Re- 
traire. Consuetudo Brageriaci artic. 42 : 



64 



REG 



REG 



REG 



ltem, si dominus feodolis emerit fundum 
aut ipsum fundum reiinuerit iure sui 
dominii ab alio emptore, et qui» de paren- 
tela ipsius venditorÌ8 infra quartum gra- 
dum, dictam rem venditam a dicto do- 
mino feodali Recuperare voluerit annum 
et mensem jure turni bursss, hoc facete 
poterti et ei licebit cum vero pretio empio 
et vendagiis et aliis juribus suis. Pluries 
occurrit art. 40. 43. 44. 46. ubi plura re- 
dhibitionem gentilitiam spectantia sta- 
tuuntur. Vide Retractus bursse. 

1 7. RECUPERARE Se, Recipere se, au- 
firgere. Acta S. Al de brandi, tona. 1. Mali 
pag. 159 : Voluerunt ipsum capere ; ipse 
vero fugiens de pergulo Recuperava" se in 
campanile dicti Capiluli, in quo stetit per 
meaiam diem. 

• 8. RECUPERARE, Repetere, iterare. 
Arest. ano. 1352. in voi. 4. arestor. par- 
lano. Paris. : De quodam baculo, quem in 
manu sua tenebat, eundem atrociter bis 
percussit, et quia voluti tertia vice Recu- 
perare, e te. Lit. remiss. ann. 1360. in 
Reg. 90. Chartoph. rea. cb. 544: Dictus 
Johannes ipsum supplicantem uno iclu 
super caput percussit usque ad sanguinis 
effusionem, et Recuperare cupiendo, et 
iterum dictum volendo percutere suppli- 
cantem, etc. Recouvrer , eodem sensu, 
Eassim occurrit in bujusmodi literis. 
egitur etiam in Annal. regni S.Ludov. 
edit. reg. pag. 265 : Guys... feri Erars un 
trop mervellieus coup, et eust tantost Re- 
couvré Vautre, se il ne Veut recongneu à 
la vois. 

1 1. RECUPERATICI Reparatio, restitu- 
tio. Ganones Poenit. apud Acherium 
tom. 11. Spicileg. pag. Ili : Placuit, ut 
nullus Episcopo/rum, cum suas diceceses 
perambulant, prsster honorem cathedrss 
ause, id est, duos solido s, aliquid aliud per 
Ecclesias tollat, neque tertiam partem ex 
quacumcfue oblatione populi in EccUsiis 
parrochialibus reauirat ; sed illa tertia 
pars prò luminartbus Ecclesia*, vel Recu- 
peratone servetur. Vide Recuperare 1. 

2. RECUPERATIO. JC. Anglis, est pro- 
prie evictio alicujus rei per judicium. 
Sed speciali ter signi fi cat flctam quam- 
dam transactionem in ter partes judi- 
cialiter factam, ad status intalliatos, 
remanentia8, et reversiones tollendas 
escogita tana. la Cowellus. 

RECUPERATOR. Glossa? Gra?c. Lat. : 
Aixa<mj;, Judex. Recuperator. Alias Recu- 
peratores appellantur, qui censum vel 
tributum per se ipsos exigunt, recupe- 
rant. Glossa Basii. : 'Pexouictpatopec, «|i- 
aurtott , avdXy)^tv di' tavt&v iioio\>\uvoi, 
opOtDTa\ toO d^(iou. Nos etiam dicimus, 
ceux, qui Recouvrent les deniers du Roy. 
[Recuperatores censuum domini, in Li- 
berta ti bus MontisBrisonis ann. 1376. 
tom. 1. Hist. Dalphin. pag. 83. col. 2. 
Vide Recuperare 5.] 

1. RECURARE, Corrigere, quasi iterum 
curare. Utitur S. Augustinus lib. de 
Quantitate anima? cap. 24. 

•2. RECURARE, Espurgare, a Gallico 
Récurer, prò Nettoxer. Charta ann. 1501. 
ex se ned. Pr. de Mazaugues : Teneantur 
et debeant vallalum ipsum novi ter facere 
seu Recurare a prsssa illius aquss,... et to- 
tiene quotiens opus fuerit, Recurare pro- 
portionabiliter. 

1 1. RECURRERE, vox practica, qua? de 
iis dicitur, qui primorum sesti mator una 
relatione parum contenti, alios postu- 
lane qui maturius judicent. Hinc se- 
cunai sestimatores Experts Recusairee 
appellantur. Processus ann. 1459. ex Re- 
gesto Columba Camera? Gomput. Provin- 
cia: Cum post inthimationem habeant 



decani dies ad Recurrendum, si volue- 
rint. 

1 2. RECURRERE, Abire, veteri Inter- 
preti S. Irenaei lib. 1. cap. 19. ult. edit. 
n. 2. ubi ha?c verba Daniel. 12. 9 : 'A*6- 
Tpe^e AavinX, vertit Recurre Daniel. 

3. RECURRERE, Recursus, voces mo- 
netario™ m, de quarum vi sequentia ex- 
cerpsimus ex adversariis Magni Peires- 
cii : Il y a cette difference entre Recours 
et remede, que le Recours est une permis- 
sion de foiblage sur le poids de V espéce : 
et le remede est une autre permission sur 
le poids de mare. Et lesdits remedes com- 
mencerent premierement par Recours, et 
ont continue par remedes, permis ensem- 
blement, jusquee environ le temps de 
Charles VÌI. aepuis lequel jusques a pre- 
sent Voti n f auzeque du remede. [Edictum 
Philipp! VI. Reg. Frane, ann. 1329. tom. 
2. Ordinat. pag. 39. num. 20 : Rem, que 
nul changeur, ne autre personne, ne soit 
si hardy qu'il trebuche, ne ne Recourre 
nulles monnoies, qui aient cours qu'eUes 
que elles soient. Qu'il trebuche, ne Recuer- 
re, in alio ejusdem Regis Edicto eod. 
ann. ibid. pag. 47. Ne trebuchier, ne Re- 
courre, in alio ann. 1332. ibid. pag. 87. 
Ne trebucher, ne Requeure, in Edicto 
Pbilippi Pulcbri ann. 1310. tom. 1. Or- 
dinat. pag. 475. Passim occurrunt simi- 
les loquendi formula? in Edictis mone- 
talibus, inquibus Recourre, Recuerre vel 
Requerre, est Justum moneta? pondus 
imminuere.] Datio ad fi r mani Moneta? 
Tolosana? a Co mite Alphonso ann. 1265 : 
Juraverunt insuper, quod ipsi per se vel 
alios non fondent, nec tribuchabunt, nec 
Recurrent nostram monetam supradic- 
tam, sed tenebunt et adimplebunt bene et 
fideliter omnes conventiones ì etc. 

1 1. RECURSUS, Justi moneta? ponde- 
ris accessio vel imminutio, Constitutio- 
nibus regils permissa. qua flt ut nummi 
ejusdem speciei alii aliis sint magis mi- 
nusve ponderosi . Ordinatio Humberti II. 
ann. 1840. tom. 2. Histor. Dalphin. pag. 
416. col. 1 : Fiant singuli grossi presaicti, 
ad Remedium ligss unius grani magis vel 
minus, et ad Remedium ponderis, ut non 
possit brischiari, nec in billionum reduci, 
sed septenarum unius grossi, et scinda- 
tur absque forti et fragili in marcha, ad 
Recursum unius grani magis vel minus, 
a justo ad fortem vel ad fragilem. Infra : 
Qui oboli grossi scindantur absque forti 
et fragili, ad Recursum unius granì, si- 
cut alia moneta supradicta. Huc redeunl, 
qua? sequuntur col. 2 : Possint esse in 
marcha quatuor fortes seu quatuor debi- 
Iss, qui non recedant ab eorum pondere, 
nisi per unum, et in aliis supradictis mo- 
neti* est descriptum. Vide Henricum 
Poullain Tract. de Monetis pag. 427. 

° Ordinat. Caroli dalpb. ann. 1857. in 
Reg. Cam. Comput. Paris, sig. Vienne 
fol. 18. r° : Denarii taillientur ad Recours 
ad ballancetam, et possit esse de justo ad 
fortem unum granum et dimidium. Alia 
ann. 1362. ibid. fol. 41. v*: Ipsi denarii 
debeant taylliari ad balanzetam et ad Re- 
cor s, et possit esse de justo ad fortem 
unus granus. 

3BS3T Differt Recursus a Remedio, quod 
ille nummorum inter se compositorum 
majus minusve pondus spectet, hoc vero 
marca?, unde certus nummorum nume- 
rus conflcitur, materiam vel pondus 
attingat, ut infra dicetur in Remedium 
8. Sed si vox Remedium, de nummis in- 
ter se compositis dicatur, Urna idem 
sonat quod R&cursus, ut in Ordinatione 
ann. 1343. ibid. pag. 418 : Et scindantur 
ad denariale et ad Remedium duorum 
granorum ponderis de justo ad fortem, 



et duorum granorum de debili ad jus- 
tum. Vide Henricum Poullain Tract. de 
Monetis pag. 204. et seqq. et mox Recur- 
rereS. 

3BST Interdum Recursus, Gali. Recours, 
8?quum est moneta? pondus : de quo sic 
D. Secousse tom. 8. ordinat. Reg. pag. 
94. nota e. Cum praecipitur, inquit, 
ut certus numerus nummorum ex una 
marca cudatur, non solum necesse est, 
ut hic numerus nummorum unam mar- 
cano pendat, sed etiam requiritur, 
ut singuli nummi aequalis sint ponde- 
ris : quod dicitur Recursus nummi ad 
marcam vel marem ad nummum. Si au- 
tem admodum acceleranda est moneta? 
cusio, nane aequalitatena, seu propor- 
tionem, servare non jubentur cusores, 
tu m que moneta dicitur sine Recursu, ut 
in Literis Caroli Johannis Regis Frane, 
primogeniti ann. 1356. editis pagina 
laudata : Et fait commandement, et en- 
joindre expressement par aucuns de nostre 
Conseil, aux gardes et maistres de la 
monnoye oVargent de Paris, que il feis- 
sent tailler et ouvrer à bade sans Re- 
cours, afin que pour la cause dessusdite, 
peust et deust estre fait le plus grand 
ouvraige que l'en pourroit, duquel ou- 
vraige ainsi fait à bade et sans Recours, 
a bien esté fait six mille troie cene douze 
livree dix solz de gros deniers blancs. Quo 
In loco prò à bade, ubi haeret et mendum 
suspicatur oculatus Editor, legendum 
esse puto à hade, vel potius à hàte, pro- 

Sere, festinanter : quod nunc dicimus 
la nàte, vel en hàte. Quam belle loco 
citato cohaereat baec emendatio, nihil 
opus est di cere. 

2. RECURSUS. Tabu lari una S. Andrea 
Viennensis : Notum sit... dedisse... hoc 
est cymiterium et totum decimum, et 
oblationes, et primitias, et pascua simili- 
ter donasse bestiis Monachorum in silvie 
et in plano, totum Recursum in Silva li- 
gnorum et nastionum porcorum in eadem 
silva sine lucro. [No ti ti a de fundatione 
Theoloci ann. 1130. inter Instrum. nova? 
Gali. Christ. tom. 4. col. 164 : In omni- 
bus etiam suis nemoribus ipsorum porcis 
Recursum et omnimodos fructus ad eo- 
rum pabulum, absque eo pretio, quod 
vulgo Pysnaticum dicitur. Qui bus in lo- 
cis Recursus aliud nihil videturquam 
lus pascendorum porcorum in nenaori- 
dus.ì 

8. RECURSUS, vox forensis, vulgo Re- 
trait lignager. Consuetudines Bel laici, 
ex Regesto Inculismensi Camera? Com- 
putor. Paris, fol. 39. v* : De domibus aut 
rebus aliis... si habeant vendi, quocumque 
modo possideantur, si quis fuerit de ge- 
nere venditoris, primo loco habeat Recur- 
sum ad res illas, et poterit eas retinere, etc, 

1 4. RECURSUS, Perfugium, refugiuna, 
Gali. Recours. Epistola Monachorum 
Grandimont. ad Innocentium III. PP. 
ann. circi ter 1215. apud Marten. tom. 1. 
Anecdot. col. 847 : Si enim nobis deftcis, 
non est alius qui adjuvet, nec setmus 
alium apud quem post te credamus ali» 
quem invenire Recursum. Vetus Ceremo- 
niale MS. B. M. Deaurata? : lllis defi- 
cientibus habebitur Recursus ad Lectionee 
communes. Rursus occurrit in Chronico 
Parmensi ad annum 1292. lib. 3. Imit. 
Chr. cap. 38. num. 2. 

1 5. RECURSUS, Nostris Recours, Pra?s, 
cautio, sponsor ; unde Avoir recours, 
Sponsorem appellare. Sta tuta Collegi! 
Montisacuti ann. 1402. apud Lobinell. 
tom. 5. Uistor. Paris, pag. 681. col. 1 : 
ltem si aliava utensilia communio aut 
bona coltegli perdantur, omnes prmsentee 
restituent collegio ; sed forsan habere pò» 



BEG 



RED 



RED 



65 



terunt Recursum ad famulum communem, 
aaltem de utensilibus de quibua cuslo- 
diendis suo periculo recepii ; et famulus 
cum auxilio et Consilio aliorum de domo, 
habebit Recursum ad illum, qui perdi' 
derit. 

1 Recursus Justitije, Jus superiori 
domino competens ju di candì eos, quos 
feudales domini judicesque inferiores 
judicare neglexerunt. Bulla Innocentii 
IV. PP. prò Roberto Comite Atrebat. et 
Monachis Vedastinis ann. 1245. apud 
Marte n. tom. 1. Ampliss. Collect. col. 
1286 : Comes Flandria habuit in terra B. 
Vedasti Attrebatensis multrum, raptum, 
ineendium... monetarii et Recursum jus- 
titia, quando Abbas et Scabini et alii, 
qui judicare debent, deficiebant de jure 
f adendo. Vide Defectus juslitia. 

° 6. RECURSUS, Provocatìo ad supe- 
riorem judicem. Lit. ann. 1869. tom. 5. 
Ordinat. reg. Frane, pag. 897 : Eosdem 
consules atque universttatem et habitato- 
res et aingulares ejusdem (Villae-novae in 
Ruthenesio) tanquam recurrentes per 
viam appeUationis et Recursus, etc. 

• 7. RECURSUS, Recursum Habere, 
Gali. Avoir recours, Operam cujuspiam 
adhibere. Tract. MS. de Re mi lit. et 
mach, bellic. cap. 97 : A Ruberto desi- 
deratur adquirere rocham positam super 
montem, et est hoc dificile. Rubertus ha- 
bebat Recursum ad fissatore*, qui fodant 
dictam montaniam aut montem. 

• RECUS. Vide supra Reccus. 

• RECUSÀ, Recusatio, denegatio, Gali. 
Refus. Gharta ann. 1858. Inter Probat. 
tom. 4. Hist. Occit. col. 246 : Concedi- 
mus quod executiones prò debitis fiscali" 
bus vel aliis,... non flant nisi per unum 
servientem,... nisi intervenirci expartium 
solvere recusantium rebello vel Recusa. 
Nisi sit prò Recussa. Vide in bac voce. 

• RECUSARE, Vineam ultimum colere, 
idem quod supra Reclaudere 2. Formul. 
MS. Instr. fol. 64. v° : Promisit... fossata 
et sepes ejus (vlnese) manutenere et Recu- 
sare. 

7 RECUSSA, Recuperano, ereptio pi- 
gnoni m aliarumve rerum jure capta- 
rura, Gali. Recousse. Epistola Philippi 
IV. Frane. Regis ad Eduardum Regem 
Angli» ann. 1293. apud Martenium tom. 
1. Anecd. col. 1251 : Si gentes nostra 
justitiando, sicut ad nòs pertinet, aliquid 
saisiant, capiant vel expletent... quod 
fierent autjient gentibus nostris violenta 
Recussss. Eadem, paucis mutatis, edi- 
dit Rymerus tom. 2. pag. 618. Gbarta 
ejusdem Philippi Regis ann. 1807. apud 
Menesterium in Probat. Hist. Lugdun. 
pag. 89. col. 2 : Ob haset propter multas 
alias offensas, inobedientias et Recussa s t 
quos prafati Archiepiscopi et capilulum 
eorumque ministri gentibus nostris fece- 
rant. Occurrit alibi. Vide Recodere, Re- 
cossa, Recussio, Rescussa, et Glossarium 
Juris Gallici in Recousse. 

1 RECUSSABILIS, Mobilis, promtus et 
expeditus ad recussum. Vide locos in 
Sphara Italica. 

1 RECUSSIO, Idem quod Recussa. Con- 
suetudo Brageriaci art. 67 : Item poterit 
dictus dominus dictum feodatarium prò 
redditibus non solutis... per se vel per 
alium pignorare : si tamen dictus feoda- 
tarius dieta pignora Recussiat, dicto do- 
mino seu ejus nuntio lenebitur versus 
dictum dommum in quinque solidos prò 
Recussione pradicta. Vide mox Recutere. 

1 1. RECUTERE, Pignora resve alias 
captas recuperare, eri pere. Gali. Re- 
courre. Conventio Philippi Frane. Regis 
cum Ganonicis S. Mederici Paris, ann. 
1278. apud Lobinell. tom. 8. Hist. Paris. 

VII 



Sag. 28. col. 1 : Si vero contingat, quod 
lajor S. Mederici vel ipsius serviens... 
aliquem capiant in terra S. Mederici, vel 
ipsius bona vel alterius in casu in quo 
ad dictos Canonicos special jurisdictio 
secundum tenorem prsssentium littera- 
rum, et captus se Recutiat in viaria vel 
extra viariam... vel alius quicumque Re- 
cutiat dieta bona, et ob nane causarti.. . 
melleia oriatur... in terra nostra, super 
hoc non poterimus justiciare prssdictum 
Majorem... nisi ex dieta melleia more vel 
membri mutilatio intervenerit aut subse- 
quatur, Reculientem vel Recutientes justi- 
tiabit Capilulum. 

1 2. RECUTERE, Retro quatere. S. Au- 
gusti nus lib. 8. Gonfess. cap. 11 : Incu- 
tiebat horrorem, sed non Recutiebat retro, 
nec avertebat. 

«RECUTITUS, Qui a vit reboulé, in 
Glossar. Lat. Gali, ex God. reg. 7692. 
Hinc prò Judseus seu circumeisus, in 
Glossar. Provine. Lat. ex Cod. 7657 : Ju- 
sieri, Prov. Judaus, Recuti tus. Retaillé, 
eodem intellectu, apud Joinvil. in S. 
Ludov. edit. reg. pag. 68 : Les core aus 
Sarrazins. qui esto'ient Retaillés, etc. 
Versio Bibl. MS. ibid. in Glossar. : Tout 
mascledont la char du v... ne sera pas 
Retaillée, etc. Ubi sacer textus Gen. 17. 
v. 14. habet : Masculus, cujus praputii 
caro circumeisa non fuerit, etc. 

\ RECYNEBURGH, Judices. Vide Ra- 
chimburgii. 

REDA. Lex 5. God. Theod. de Guriosis 
(6, 29.) : Per singulas Redas, id est, quos 
quadrigas et flagella appellane Ubi nes- 
cio, an non legendum Recas :n&m apud 
Graecos recentiores $i*a, flay eli um sonat, 
ut apud Anonymum in Porphyrog. num. 
4. et in Vita S. Nicolai Studiti pag. 
918. Vide Glossarium media? Graec itatis. 

REDADOPTARE, Rursum ad optare, in 
Lece 41. Dig. de Adoptionibus. (1, 17.) 

1 REDADUNATIO, Iterata conjunctio : 
Recorporaiio et Redadunatio ossium, 
apud Tertullianum de Resurect. carnis 
cap. 80. 

f REDJEQUARE, Vicissim adequare. 
Glossar. Lat. Graec. et Graec. Lat. : Re- 
daquo, àvtt<7&. 

• REDAGIUM, prò Rhedagium, Tribu- 
tum, quod prò rhedis transeuntibus per- 
solvitur. Coarta Henr. comit. Trec. prò 
Grandi mont. de Lohan ann. 1170. in 
Reg. 176. Ghartopb. reg. eh. 548. et in 
Reg. 178. eh. 205: Ab omni consuetudine, 
videlicet theloneo, minagio, calceya, Rè- 
dagio, et omnibus aliis modis sint liberi 
et tmmunes. 

* RHEDALE, [Collipendium equorum 
in curru Dief.1 

1 REDANDRUARE, Gratiam referre, in 
Glossis Isid. et Excerptis Pithceanis ; 
prò quo Gravi us censet legendum Re- 
dandruare, Gradum referre, ut conjicit 
ex Redandruare apud Festum ; apud 
quem sequitur Reahostire, (bade vox in- 
tercidi t) Gratiam referre. 

1 Redandruare responsum, Rescri- 
bere, apud Robertum Creyghton Hist. 
Goncilii Fiorentini pag. 7 : Ad qua lin- 
gula Rex et Patriarcha responsum Re- 
dandruarunt. Ubi Sguropulus habet : 
Ka\ fóxe icaXiv ffypaej/sv 6 frxaiXeù; xa\ ó ita- 
Tptapx-n;. Alicui par Redandruare, ibid. 
pag. 100. Proprie Redandruare, vel, ut 
ali! legunt, itedanfruare, est eosdem mo- 
tus saltu referre, ab Antruare seu Am- 
truare, Motus edere, ut flebat in Salio- 
rum exultationibus, ubi praesul am- 
truare dicitur. Vide Scaligerum ad Fe- 
stum, Turnebum Advers. lib. 17. cap. 8. 
et lib. 25. cap. 18. Vossium in Etymolo- 
gico v. Trua, et Martinium in Lexico. 



* REDARGAR, [Englentier. (Glos. Lat. 
Gal. Bibl. Insù!. E. 36, xv s.)] 

° REDARGUERIS, Virtus est stiptica 
repercutiens, Dioscoridi. Glossar, medie. 
MS. Simon. Januens. ex God. reg. 6959.' 

1 REDARGUTI0. Sic Boetius transfert 
Graec um tktfx ^ minus probante Vossio, 
qui mavult confutatio, refutatio, repre- 
hensio. Hunc consule in Etymologico 
pag. 48. et lib. 8. de Vitiis sermonis 
cap. 41. 

* REDARII, Gali. Rédois, Germani» 
populi, quos prone Stetinvillam in Po- 
merania col loca tRineccius. Horum urbs 
precipua Réthre, unde Redarii appel- 
lati ; nomen sumsit ab idolo Rédegast, 
quod potiori cui tu colebant. Vide Hel- 
moldi Ghron. Sclav. cap. 2. 4. 21. et 
Ditm. Merseburg. episc. Ghron. lib. 6. 
pag. 65. Phil. Mouskes ubi de irruptione 
Normannorum in Gallias sub Carolo 
Simpl. : 

Pumi Anrfena el Vernandoli 
Entrerent di payen Rédois, 
Al lena Karlon le timple Roy, 
Ki n'aToit cure de déaroy. 

RED BARA, [Saxonibus, Malefici! vel 
homicidii consiliarius, suasor.] Vide 
Dedbana. 

1 REDDA, Redditus. Tabularium Ro- 
thonense : Rloc et Risworet fecerunt pa- 
cem cum monachis, consentiente Nomi- 
noè, et dederunt fidejussores propter 
Reddam per singulos annos, id est, tre» so- 
lidos aut tonellam plenam de vino et XI. 
panes, unum porcum valentem vi. dena- 
nòs aut mortuum odo. Gharta ann. 1067. 
Marca? Hispan. col. 1184 : Vendimus jam 
vobis dictum comitatum cum supradictis 
castellis vel abbatiis... cum totis aliis ho- 
noribus... mercatis et teloneis, et Reddas, 

Sascuariis, garricis, albera as, placitos, etc. 
ed vereor ne hic legendum sit Ledda, 
Tributum prò mercibus pendi solitum, 
ut dictum est suo loco. Vide Feudum 
reddibile. 

* REDDALLE, Fustis crassior, quo fa- 
sci s, Gali. Fagot, munitur, nostris alias 
Redon. Lit. remiss. ann. 1464. in Reg. 
199. Ghartoph. reg. eh. 584 : Dictus Guido 
se inclinavit et unum baculum dicti Ugni 
sive Reddalle accepit. Alia? ann. 1896. in 
Reg. 150. eh. 89 : Un gros boston, appellé 
parement ou Redon de fagot. Le suppliant 
print ung Redon ou baston de fagot ou 
cousteret sane fer, in aliis Lit. ann. 1448. 
ex Reg. 176. eh. 669. Vocis etymon do- 
cet Glossar. Provine. Lat. ex God. reg. 
7657 : Redon, Prov. Teres, rotundus. Re- 
donnesa, rotundilas, or bis. 

Unde nunc Rondin dicimus. Huc 
etiam pertinere vide tur vox Rodas ex 
Lit. remiss. ann. 1480. in Reg. 206. eh. 
494 : Ayans icellui Dyenis une espée et 
icellui de la Motte ung Rodas de couldre 
de cinq piés ou environ. Vide infra Re- 
deli us. 

1 REDDEBERE, Debere reddi. Gbarta 
Ohildeberti IH. Regis Frane, ann. 697. 
apud Felibianum Hist. San-Dion. pag. 
xvil : Intendebat e cantra ipsi Drogo, eo 
quod socer suos inluster vir Rercarius 
condam ipsa villa de ipso Magdoaldo con- 
camiassit, et eidem justisseme ad parte 
conjuga sua Adaltrute legibus Reddebe- 
retur. Vide Redebere. 

\ Reddebetum, Debitum, quod reddi 
debet. Formula 1. Andecavens. apud 
Mabillon. tom. 4. Analect. pag. 234 : 
Quem ex alote parentum meorum ex legi- 
bus obvenit vel obvenire debit, aut just\s~ 
8ime ei est Reddebetum. Et pag. 285 : 
Quem ex alote parentum meorum mihi 
legibus obvenisse vel obvenire debtt, aut 
justissime nobis est Redebitum. 

9 



66 



RED 



RED 



RED 



1 REDDEBUTIO, Tribiitum, vectigal. 
Charta Cblodovei III. Regia Frane, 
ann. 692. apud Felibian. Histor. San- 
Dion. pag. XII : Vbicumque telleneus, 
portaticus, pontatecus, rotatecus, vel re- 
liquas Reddebutiones a judicebus publecis 
exigebantur. Vide Redhibere. 

REDDENCIA, Vectigal, tribù tura, 
praestatio. Gbarta Phii. Aug. ann. 1204. 
in Reg. 142. Gbartopb. reg. eh. 160 : 
Propter hoc debent domino regi et aliis 
dominÌ8 in viaria Chastrarum pattern ha- 
bentibu8 talem Reddenciam, etc. Vide 
Reddidencia. Hi ne 

• REDDENS, Qui alicui praBStationi 
reddendse obnoxius est. Stat. antiq. Flo- 
rent. lib. 8. cap. 90. ex God. reg. 4621 : 
Nullus prsèsumat... ad jus accomanditi^ 
aliqualiter obligare aliquam università- 
tem,... vel singulares personas,... seu (ac- 
ci pere) in ftdelem, ascriptitium, Redden- 
tem, manentem seu feudatarium aut ser- 
vum t etc. 

• Randeres vero et Rendeu nostris, 
Sponsor, tìdejussor, vulgo Cautùm, ré- 
pondant. Gbarta ann. 1272. in Chartul. 
Gampan. fol. 260. v° : Je Hues vidames 
(de Chalons) m'establis ploiges et Rande- 
res anvers mon seignor lo roi devant dit s 
de tenir et de garentir toutes ces choses 
et les convenances devant dites. Alia ann. 
1294. ex Chartul. episc. Garnot. : Les- 
quels plaiges se establirent principaux 
déteans et Rendeus. Vide Reddentes 1. 

1. REDDENTES. Ranfridus JG. qui vixit 
sub Friderico II. Imp. in Ordine Judi- 
ciario, tit. de Villania : Sed quid dicemus 
hodie de villanie nostris, quorum quidam 
dicuntur Reddentes, quidam Angarii, 
quidam Par angarii... Reddentes quidam 
sunt. qui nihil aliud faciunt domino, nisi 
quod reddunt, vel gallinas, vel spallas 
prsesidii, vel porcum, vel aanum, vel li- 
Dram cerei, vel aliquid tale in Pascha 
Domini, vel in Nativitate. Hos reditus 
quidam preestant prò prsediis, quae ha- 
oent a dominis,... quidam preestant prò 
personis, et si nulla pr sedia habeant a 
Domino, sicut vidimus in pluribus ; hi 
nullum aliquid servitium Domino faciunt. 

Alii sunt, quos Rendeurs nuncupat ve- 
tus Arestum anni 1821. vades, fidejus- 
sores : Ce sont ceux, qui se sont establi 

Sleges et principaux Rendeurs pour 
lonsieur Jean Chastellain de Bergues. i. 
obsides, hostages. Vide Obses. 

T 2. REDDENTES, Baptizandi, a reddita 
Symboli confessione sic appellati. Ma- 
billonius in Prafat. ad Acta SS. Bene- 
dica saec. 4. part. 2. num. 186. haec lau- 
dat ex MS. Pontificali Benigniano de 
Baptismo Sabbatti sancti : Oratio in 
Sabbaio sancto Paschss ad Reddentes. 
Dicit domnus Papa post Pisteugis, hoc 
est, ut videtur viro erudito, m<rrev<i> eie, 
quae sunt prima Symboli Grseci verba. 
Éadem ex Bibliotb. Ottoboniana refert 
Muratorius tom. 2. pag. 48. col. 2. nisi 
quod prò Pisteugis haoet Pisteusis, forte 
prò i«<rcedet«, Gredis ? ut interrogar! so- 
Iebant baptizandi. Vide Symbolum red- 
dere. 

REDDERE, Lectionem proferre, quo- 
modo discipuli magistris suis a se lecta 
memori ter proferunt. Loquendi formula 
nostris etiam familiaris. Glossa anti- 
quse MSS. : Reddit, Respondit. Acta S. 
Erconwaldi Episcopi num. 26 : Interim 
magistro de animadversione (discipuli) 
facienda obfirmato, placuit puerum Red- 
dentem audire. Infra : Cum enim puer 
lectionem sine libro proferre cogeretur, 
etc. Vide Redditus. 

1 Reddere Feudum dice ban tur vas- 
salli, cum castra, quaa feodaliter tene- 



bant, dominis capital ibus, si ea requi- 
rerent, reddere cogebantur. Conventio 
Raymundi Gomitis Barcinonae cum 
Bernardo-Atonis Vicecomite Biterr. 
ann. 1112. in Probat. nova Hist. Occit. 
tom. 2. col. 888 : Dono ad fevum tilri Ber- 
nardo-Atonie Biterrensi Vicecomiti, Boxa- 
zonem, Rocham-Cederiam... quod Reddas 
illos mihi, quando ego Ubi requiram, per 
me aut per meum missum, aut servias il- 
los mihi. Vide Feudum reddibile in Feu- 
dum. 

1 Reddere Se, Aliquo se conferre, 
Gali. Se rendre en un lieu. Mandatum 
Henrici IV. Regis Angl. ann. 1406. apud 
Rymer. tom. 8. pag. 442. col. 1 : Et in 
casu quo prsedicti Henricus et Thomas 
extra quinaenam non comparuerint, nec 
se Reddiderint coram nobis. Mox recur- 
rit. Obviam alicui se Reddere in loco de- 
signato, in Gbarta ann. 1410. apud Lobi- 
nellum tom. 2. Hist. Britan. col. 881. 

• Lit. remiss. ann. 1860. in Reg. 89. 
Gbartopb. reg. eh. 446 : Dictus Johannes 
in hospitio Roberti le Scelier avunculi 
sui se Reddidit ad lectum, etc. 

• Reddere Se Deo et Evangelio di- 
cebantur Albigenses, cum huic sectae 
nomen dabantsuum. Acta Inquisit. To- 
los. ad ann. 1238. Inter Probat. tom. 8. 
Hist. Occit. col. 886 : Hseretici consolati 
fuerunt et receperunt eumdem testem in 
hunc modum : impositis in quodam banco 
manutergiis albis, et desuper librum, 
quem vocabant textum, qusesiverunt ab 
eodem teste differente a libro aliquantu- 
lum, utrum volebat ordinationem Domini 
recipere ; et ivse testis dixit quod sic. 
Postmodum Reddidit se Deo et Evangelio, 
et promisit, etc. 

1 Reddere Se Deo ad Monaghum. 
Vide infra Redditus 1. 

• At vero nostri Rendre dixerunt, prò 
Suppléer, accomplir, Supplere, com- 

Èlere. Gesta Ludov. Pii tom. 6. Gollect. 
[istor. Frane, pag. 188 : Et se défaut ot 
aus obseques et au service (de Charlema- 
gne) il (Louis) le restora et Rendi... Enei 
acomph et Rendi le testament son pere 
entieretnent. Ubi Vitaejusd. imper. ibid. 
pag. 97 : Et quod deerat inferixs genito- 
ris, promptissime supplevit... Quae cuncta 
domnus imperator Ludovicus... executione 
operis complevit. Quae eadem vox Ren un- 
ti are, deciarare sonat, in Lit. remiss, 
ann. 1474. ex Reg. 195. Chartoph. reg. 
cb. 1288 : Icellui Maugier fut esprouvè et 
Rendu malade de lepre. 

1 REDDIBILIS et Reddibilitas vulgo 
dicuntur de Feudis, quorum castra vas- 
salli reddere debent dominis capital ibus, 
cum eis libuent, ut fuse supra dictum 
est in Feudum reddibile. Adde Reddere 
feudum mox in Reddere. 

© Reddibelitas, Dicitur de castro, 

auod vassallus domino capitali reddere 
ebet, cum ei libuerit ; Randabletté. in 
Testa m. Hugon. ducis Burg. ann. 1814. 
ex God. reg. 9484. 2. fol. 157rr° : Se nous 
morrons sans hoirs de nostre corps, nous 
laissons et quittons à nostre amé et foiaul 
cosin, monsxeur Odart, eeigneur de Mon- 
tagu, la jurabletté et Randabletté dou 
chasteuil de Montagu. Vide supra in Feu- 
dum et infra in Vis 2. 

1 REDDIBITIO, prò Redhibitio, Restitu- 
tio, redemtio, Gali. Redhibition, in S ta- 
tù tis Montis-Regalis pag. 154. 

\ REDDIDENCIA, Tributum, vectigal. 
Privilegia a Johanne Frane. Rege Audo- 
marensibus concessa ann. 1861. apud D. 
Secousse tom. 4. Ordinat. Reg. pag. 405: 
Solvendo prò suis mercaturis Keddiden- 
cias consuetas, modo et forma plenius in 
litterie suprascriptis declaratis. In lauda- l 



tis bic Philipp! VI. Litteris habetur : Si 
vous mandons.... que vous lesdiz Bour- 
geoiz de S. Omer et chascun de eulx, leurs 
mesnies, leurs marchandiseset leurs biens, 
tous selon qu'il passeront par vos liex et 
par vos destroiz, traittiez amiablement et 
faites traittier . en paìant les deniers 
accoùtumez. Melius legeretur Redhiben- 
tia. Vide Redhibere. 

1 REDDIMIUM, f. Redditus annuus. 
Gharta Eccles. Aniciensis ann. 1312 : 

Secuntur Ma qum solvuntur in tracia 

porterio minori prò balais XX. s. prò ba- 
layrariis vii. *. prò Reddimio evi. I. n. e. 
XI. d. prò alia libralione fieri solita offi- 
ciariis infrascriptis ecclesia Ante, ratione 
Reddimii, Succentori xl. s. vi. d. Ses- 
callo totidem. 

Liberationis seu praebitionis species 
videtur. Vide in Liberare 2. 

1 REDDITA, Annuus census, quem te- 
nentes domino reddere vel solvere de- 
bent ratione tenementorum suorum. 
Ghartularium SS. Trinitat. Gadom. fol. 
53 : De francalanis de Hantonia et de 
moribus villse et de Reddita. Alveredus de 
Colecubus reddit vili. den. et bederipes.... 
Robertus Walensis dimidim virgse opus et 
unum lusdi prò XII. den.... Elmarus Au- 
ceps prò i. lusdi vi. denar. 

] Reddit arii, Tenentes redditm obno- 
xii. Gbarta Johannis de Torota Castella 
ex Archivo S. Medardi Suession. : Re- 
tenta etiam tantummodo vendutone mor- 
tui nemoris ad opus Redditariorum solum- 
modo de Rotondes. Vide Reddituarius et 
Redituarxus. 

^ REDDITE Litera.8. Formula qua le- 
giturad calcem quarumdam Literarum 
regiarum Balli vis inserì ptarum, qua si- 
gniticatur, ni fall or, ut eas communi- 
cent iis, quorum interest illas nosse. 

° Formula in variis instrumentis olim 
adhibita : potissime vero in epistolis 
communibus, seu quae ad plures miss© 
erant, quarum authentico sigili um suum 
apponebant ii, quibus erant ìnscriptae, 
aut ex eo esempi um describebant. Lit. 
Nic. episc. Trec. ann. 1268. in Chartul. 
Gampan. fol. 177. col. 2 : Reddite litterae 
latori earumdem, transcriptum si placet, 
penes vos retinentes. Alias senese. Car- 
cass. ann. 1274. Inter Probat. tom. 4. 
Hist. Occit. col. 61 : Reddite litterae in- 
continenter ponitori. Rursum aliae Inqui- 
sit. Garcass. ann. 1858. inter Probat. 
tom. 2. Hist. Nem. pag. 200. col. 1 : Red- 
dite literas portiton, sigillo vestro in eis 
apposito, in signum quod vobis fuerunt 
prsesentatae. 

1. REDDITI0, Idem quod Redditus, Re- 
venu. Gbarta Gal Ieri Meldensis Episc. 
in M. Pastorali Eccl. Paris, lib. 9. eh. 
8 : Concesserunt dimidiam partem Presby- 
terii Ecclesiarum Roseti, id est dimidiam 

fartem Redditionis, qum pertinet apud 
*resbyterium. [Gharta S. Gypriani ajpud 
Beslium in Probat. Hist. Gomitum Pie- 
tà v. pag. 402 : Ecclesiam.... cum omni- 
bus Redditionibue parochim ipsiue. Vide 
ReditusA 

1 2. REDDITIO , Tributum, vectigal, 
idem quod infra Redhibitio. Gbarta Lu- 
dovici Pii ann. 18. eius Imperii, apud 
Laguille in Probat. Histor. Alsaciae pag. 
19. col. 2 : Nullum telonium, aut ripati- 
cum, autsalutaticum... vel ullum censum, 
aut ullam Redditionem accipere vel ex- 
actare audeat. Gbarta Odonis Regis ann. 
889. inter Instrum. novae Gali. Ghrist. 
tom. 4. col. 186 : Sancimus, ut nemo fide- 
lium nostrorum.... ad causas audiendas, 
aut freda,aut tributa exigenda... nec ullas 
Redditiones aut illicitas occasione* requi- 
rendas.... ingredi audeat. 



RED 



RED 



RED 



67 



1 3. REDDITIO, Idem in rebus feudali- 
bus quod Reddìbilitas feudi, de qua mox 
in Reddibilis dictum est. Charta Dal- 
phini Vienn. ann. 1230. inter Instrum. 
nove Gali. Christ. tom. 4. col. 29 : Acce- 
pimus ab Archiepiscopo et Ecclesia Luq- 
aunensi in feudum sine Redditione, sciìi- 
cet castra de Annonay et de Argentai*. 
Vide Feudum reddibite in Feudum. 

14. REDDITIO, Explicatio, expositlo, 
apud veterem Interpretem S. Irenaei lib. 
2. cap. 24. num. 2. ubi Graecum òwtAdo- 
oiq vertit redditio : quod habita loci 
ratio ne, reddere debuisset explicatio, vel 
accommodatio, ut observarunt Billius et 
Massuetus. 

REDDITUALE, Proventud, fructus ex 
re aliqua. Charta ann. 1324 : In omnibus 
et singulis boni*,.... dominiis, baroniis, 
censibus, Redditualibus, debitalibus, ser- 
vitutibus, homatgiis, etc. Vide Reditus. 

1 REDDITUAUS , Singulis annis red- 
dendus seu exsolvendus. Charta ann. 
1275. ex Archivo Cervi-Frigidi : Ut ipsi 
ad opus dicti capituli pradictas xv. libras 
Turonenses Readituales pacifice tenere.... 

fiossint. Alia ano. 1283. apud Baluzium 
om. 2. Histor. Arvern. pag. 300 : ltem 
noe Comes (Claromont.) volumus, quod 
dictum monasterium percipiat quatuor 
sextaria biadi Redditualia ex legato domi- 
na Alazise aviss nostra* et duo sextaria 
biadi ex legato domini Roberti Comitis avi 
nostri, qua et prout percipere consuevit. 
Àdde Lobinelli Glossarium tom. 3. Hist. 
Paris. Reditualis legitur eadem notione 
in Charta ann. 1275 apud Marten. tom. 

I. Ampi. Collect. col. 1878. in alia ann. 
1350. in Instrum. novae Gali. Christ. tom. 
4. col. 109. et alibi. 

T REDDITUARE, Redditus annuos con- 
cedere, assi gn are, Gali. Renter, quod 
maxime dicitur de sacris sedi bus, qui- 
bus attribuuntur annua vectigalia. Ère- 
vis Hist. Ordinis Cartusiensis apud Mar- 
ten. tom. 6. Ampliss. Collect. col. 198 : 
Latus igitur redtens domum adificavit et 
Reddituavit , ac prò sedificando multa 
millia florenorum adimpendit an. Dom, 
1391. Vide Reditus. 

1 1. REDDITUARIUS, Manceps, exac- 
tor reddituum seu proventuum. Charta 
Henrici IV. Regis Angl. ann. 1402. de 
solutionibus propter nuptias Blanch» 
fili© faciendis, apud Rymer. tom. 8. 
pag. 238. col. 1 : Ut intentores ac ferven- 
tiores Reddituali pariter et factuarii 
nostri sint ad solvendam summam qua- 
draginta millium nobilium pradictam, 
bonam etiam fidem segua beneficentia 
compensando. Franchesiae vili» de Veer 
ann. 1471. apud eumdem Rymer. tom. 

II. pag. 732. col. 2 : Reddituariis, custu- 
mariis, omnium et singulorum theolono- 
rum et custumarum portuum et passagio- 
rum t etc. Reddituani villa Tomacensis, 
in Charta ann. 1364. apud Butillarium 
in Summa rurali fol. 8. Reddituarii civi- 
tatum, oppidorum, castrorum atque vil- 
larum, rursum memorantur in Instru- 
mento ann. 1541. apud Miraeum tom. 2. 
pag. 1062. col. 1. Vide Redditarie et Re- 
dituarius. 

• Et qui de redditibus rationem red- 
dere debet , Gali. Comptable. Charta 
ann. 1368. tom. 2. Hist. Trevir. Joan. 
Nic. ab Hontheim pag. 248. col. 1 : Ever- 
hardus de Ketwich.... noster in hujus 
eoadjutoria officio Reddituarius de omni- 
bus et singulis redditibus. 

* 2. REDDITUARIUS, Qui reditum ali- 
quem singulis annis alteri prestare de- 
bet. Lit. curia Argentor. ann. 1511. ex 
sched. D. Schoepfl. : Sic tamen quod 
reemtio dictorum reddituum, eorum Red- 



dituariis prò tempore existentibus, juxta 
dieta litera vulgaris principalis tenorem, 
salva sit et reservata. Eaaem leguntur 
in alio Instr. ann. 1518. Vide Reditua- 
rius 1. [°* et Haltaus. Glossar. German. 
voce Zms-leute, col. 2162.1 

• 3. REDDITUARIUS, Cui pensio an- 
nua debetur. Locus est infra in Ren- 
tarius 2. 

• REDDITUATIM, Redditus seu annui 
census nomine. Li ber t. LausertSB ann. 
1370. tom. 6. Ordinat. reg. Frane, pag. 
401. art. 12 : Eisdem concessimus et con- 
cedimus per prasentes, quod quicumque 
dicti loci, honoris et pertinenciarum ejus- 
dem habitator, debens dicto domino nos- 
tro bladum, vinum, ova, galinas vel ceram 
Reddituatim, solvere teneatur pradicta 
arrandatoribus pradictorum readiluum, 
una vice in anno et non amplius. 

1 REDDITUATUS , Dives , cui multi 
sunt redditus seu proventus , Gal lice 
Renté. Epistola ann. 1409. apud Marten. 
tom. 7. Ampliss. Collect. col. 1119 : Gre- 
das quod ipse est notabilis persona in 
litteratura et moribus.... tnultum zelat 
rempublicam, et est aque bene Redditua- 
tus sicut unus magnus Episcopus. Vide 
Reditus. 

1. REDDITUS, Monachus, Eremita, qui 
se in Monachum reddidit. Vulgo dici- 
mus, qui s'est rendu Moine. Tabular. 
Celsinianense : Notum.... quod ego Ste- 
phanus de Aiz sponte mea memet ipsum 
Reddidi Domino Beo, et S. Petro, et Mo- 
nachis Celsinianensibus ad Monachum, 
nec non et omnem pecuniam meam, etc. 
Tabularium Prioratus de Domina in 
Delphinatu eh. 190: Ego Rodulphus Miles 
appellatus de T edesio Reddo meipsum Do- 
mino Deo et SS. Apostolis Petro et Paulo 
ad Monasterium de Domina : et quia scio 
obitum meum appropinquare , devote 
suscipio habitum S. Beneaicti prò salute 
anima mea, donoque pradicto Monasterio 
duos mansos et dimidium, totum videlicet 
alodum meum, quem habeo in Episco- 
patu Belensi, etc. Laudaverunt hoc do- 
num uxor sua Anna, et filii eorum, etc. 
Philippus Mouskes in Hist. Frane. MS. : 

Henri* set freres li tiers ne» 
Fu rendu» Moine» à Giani, 
Et pois fa il Abbé d'enki. 

Le Roman du Chevalier au Barisel MS. 
de Eremita quodam : 

A Unt appela le Renda. 

[• Vita J. C. MS. : 

Le» fra» Rendu», le» iaus abé», 
Le» fan» Provoires ordenéa.] 

Computum Stephani Fontani Argenta- 
rli Regis incip. a 25. Mart. 1850 : Pour 
VOrdonance de la reception de Madame 
Marguerite de France, fille dudit Sei- 
gneur, et de Madame Marie de Bourbon, 
fille de M. le Due de Bourbon, lesquelles 
devoient estre en ce terme, et furent Ren- 
dues à Poissi. In Computo seq. : Baillé 
au Roy à Poissi le jour que sa fille fut 
Rendue. Vide Histor. Ecclesiast. Abba- 
ti s- vi lise pag. 880. 

Sed proprie dicebantur Fratres Laici, 
seu seculares, qui abdicato seculo in 
Monasteria secedebant. Sta tuta Ordinis 
de Sempringham J de Secularibus Ren- 
dutis : Seculares, qui se Reddiderint in 
domibus nostris, et omnem proprietatem 
reliquerint, . . . aqualem portionem ha- 
bent, quemadmodum et olii nostri ordinis 
conversi. Super eos fratribus nulla potes- 
tas attribuitur, sed in labore aqualitas. 
Priori et Cellerario et Subcellario eorum 
obedientia assignetur, et cum dormierint 



in Domino, omnino eis officium exhibea- 
tur sicut prò Canonico, prò arctiore vita, 
quam sibi elegerunt prò Christo. Vide 
pag. 779. Statutum Philippi Regis Frane, 
ann. 1292. in Regesto Parlam. B. fol. 85. 
et apud Cbopinum lib. 8. de Sacra Polit. 
tit. o. num. 15 : Ordinatum est, quod si 
Templarii, Hospitalarii, seu olii quicum- 
que religiosi, ratione cujuscumque advo- 
catkmis, doni, vel alterius cujuscumque 
emolumenti in flatrèm seu Redditum 
suum aliquem seu aliquos receperint, et 
eum vel eoi tanquam fratrem seu Reddi- 
tum defendere et tuerx voluerint, caveant 
gentes domini Regis.... ne aliquos talee 
privilegiis Templariorum et aliorum reli- 
giosorum quorumeumque gaudere, ncque 
aliquos auctoritate dictorum privilegiorum 
vexari permittant, nisi dicti fratres se 
omnino Reddiderint, et deferant habitum 
eorumdem. [Adde Lit te ras Caroli V. 
Frane. Regis prò Monasterio S. Victoris 
Paris, ann. 13&4. apud D. Secousse tom. 
4. Ordinat. Reg. pag. 540.] In Charta 
ann. 1282. in Hist. Monasteri! S. Mari 88 
Suession. Gallica pag. 465. 466. LesRen- 
duès , distinguntur a Dominabus, les 
Dames. Vide virum doctissimum Mi- 
chaelem Germanum ejusdem Histori» 
Scriptorem cap. 5. 

In Statutis Ordin. Cartusiensis crebra 
est mentio ejusmodi Redditorum, qui et 
Laici et Donati, et Prabendarii dicun- 
tur, quorum ordo Conversorum ordine 
in feri or est, adeo ut si Conversus deli- 
querit, in ordinem Redditorum, regrade- 
tur, part. 2. cap. 81. cap. 12. part. S. cap. 
82. §9. Redditorum tamen in eo potior 
est condì tio, quod inter eos possi t esse 
unus Clericus, qui tamen in habitu Red- 
diti non possit ultra Diaconatum pro- 
moveri, part. 2. cap. 25. (8. part. 8. cap. 88. 
Adde Sta tuta ann. 1868. part. 8. cap. 1. 
et 2. et tertia Statuta cap. 11. Ita porro 
ii sese Monasterio donabant, ut in pro- 
fessione, quam edebant, hanc clausulam 
apponerent : Quod si aliquo tempore un- 

?mam hinc aufugere, vel abire tentavero, 
iceat servis Dei qui hic fuerint, me piena 
sui juris auctoritate requxrere, et coacte 
ac violenler in suum servitium revocare, 
apud Guigonem in Consuetud. Cartu- 
siens. cap. 74. et in Statut. antiq. 8. 
part. cap. 24. 5 5. Vide Oblati 2. Donati, 
[Recepta 4. et Receptus 8.1 

3SS7*In Monasterio Sai elarum, ubi Mo- 
nachi pariter et Moniales instituuntur 
ab Humberto I. Dalphino Viennensi 
ann. 1299. Redditi Sacerdotes erant aut 
ad Sacerdotium promovendi. Fundatio 
huiusce Monasteri! tom. 2. Hist. Dal- 
phin. pag. 91 : Quod in dicto Monasterio 
sint perpetuo et esse debeant ex tam Mo- 
nachi quam Redditi Sacerdotes, vel parati 
ad Sacerdotium promoveri, et unus Vica- 
rius de Ordine Cartusiensi et triginta 
Moniales ejusdem Ordinis, qui et qua 
omni tempore Deo prò nobis et nostris 
serviant secundum statuta et instiluta 
Ordinis supradicti. Sed id peculiare fuit 
in hoc Parthenone, ubi pauciores erant 
Monachi vel Redditi, quos omnes prò 
Monialium utilitate Sacerdotes essecon- 
veniebat. 

W8P Fuerunt etiam Redditi in hospi- 
tal! bus seu publicis Valetudinariis, qui 
voce Gallica Rendus vocantur in Charta 
ann. 1857. tom. 8. Histor. Harcur. pag. 
299 : Fuerunt sepulta per quatuor Rendus 
Magdalena (Hospital is) Rothomagensis 
corpora D. de Graville, de Maubué in 
tribus arcis, quales fieri solent prò mor- 
tuis. Renduti vero dicuntur in Charta 
ann. 1885. apud Menesterium in Probat. 
Hist. Lugdun. pag. xxv. col. 1 : JEgrotis 



68 



RED 



RED 



RED 



et Rendutis et aliis sibi eervientibus in 
dieta (Hospitalis) capella, etc. Con ve n- 
tiones habitae Inter Johannem Dalphi- 
num et Hospitale S. Johannis Jerosol. 
Visiliense ann. 1817. tom. 2. Histor. 
Dalphin. pag. 161. col. 1 : Versa vice 
prafatus D. Dalphinus in recompensatio- 
nem dict. honorum, sibi ex causa permu- 
tationis traditorum per pradxctos Procu- 
ratore^ eisdem dedxt domum de Levata 
sita juxta ca8trum de Aubeno in Graysi- 
vodano, exhoneratam a leprosis Rendutis 
et a quolibet alio onere , excepto onere de- 
bito Prioratui de Domena. Ex quo poste- 
riori loco patet leprosos etiam aliquando 
Inter Hospitalium Rendutos numeratos 
fuisse : quod cum ipsis Hospitalibus 
oneri esset, ab hoc onere liberatur Hos- 
pitale Visiliense. 

° Redditus, Famulus servi tio perpe- 
tuo addictus. Lit. remiss. ann. 1879. in 
Reg. 114. Chartopb. reg. eh. 219 : Guil- 
laume Robelin donne et Rendu de nostre 
amé et féal cousin le conte de San- 
cerre, etc. 

2. REDDITUS, Proventus, Revenu. Vide 
Reditue. 

1 Redditus Feudi. Vide Reddere feu- 
dum in Reddere, et Feudum reddibile in 
Feudum. 

1 Redditus Synodi, in Charta ann. 
1045. ex Archivo S. Victoris Massil. ar- 
mar. Hispan. num. 91. Census Episcopo 
solvendus a Clericis, qui ad annuas ejus 
Synodos venire tenebantur. Vide infra 
Synodus. 

• REDDUCERE, Redire, vel aliquo se 
recipere. Comput. ann. 1368. Inter Pro- 
bat. tom. 2. Hist. Nem. pag. 261. col. 2 : 
Solvit.... Petro nuntio misto apud Lunel- 
lum, cum UUeris clausis dominorum con- 
eulum, domino Petro Scatisse, thesaurario 
Francia, in quibus continebatur quod si 
vellet venire *ive Redducere apud Nemau- 
Bum, quia dubilabatur de inimicis, dicti 
domini consules parati erant cum copioso 
exercilu venire ad eum, prò custodia sua 
persona. 

* REDEAURARE. [« Calix argenti indi- 
get ab infra deauracione et in eodem 
non potest celebrar! debite donec fuerit 
Redeauratus. » (Chevalier, Visit. episcop. 
Grati a n op. p. 64.)] 

1 REDEBENTA, Idem quod mox Re- 
deoentia, si nonsit ita legendum. Charta 
Ludovici Hutini ann. 1315. in Probat. 
Hist. Ebroic. pag. 31 : Cum focagiis, cor- 
veis et aliis Redebentis feodalibus, et aliis 
quibuscumque cum universie juribus et 
commodis pradictorum. 

1 REDEBENTIA, Glientare munus prae- 
diatorium, Gali. Redevance, ut passim 
legitur in Gonsuetudinibus municipali- 
bus in Glossario Juris Gallici laudatis. 
Charta Itherii de Mengnac prò incolis 
parodi!» de Grumay a irti. 1278. apud 
Thomasserium in Biturig. pag. 109 : 
Quittantes ipsos homines . ... ab omni 
angaria et per angaria . . . ab omni jure 
et Redebentia. Charta Philipp! Frane. 
Regis ann. 1281. e Tabularlo 3. Medardi 
Suession. : Census, redditus, et omnes 
alias Redébentias. Charta Guillelmi Ab- 
bat. Floriac. ann. 1296 : Burgenses de 
Castellane remanebunt et erunt quitti 
et immunes..., de omnibus Redebentiis, 
etc. Charta Pontisarensis ann. 1318 : Jo- 
hannes de Bolognia dat v. sol. Confratria 
clericulorum B. Maria de Pontisara prò 
Redebentiis suis universis. Vide Redevan- 
cia et Redhibere. 

1 REDEBERE, Debere, redebentiis obno- 
xium esse. Appendix Marculfi formula 
2 : Repetebat et dum diceret eo quod aeni- 
tor suus nomine ille, colonus sancii illius, 



de villa illa fuisset, et ipso colonitio de 
capud suum ad ipsa casa Dei Redebeat. 
Similia leguntur form. 4. prò quo form. 
32. habetur : Repetebat ei eo quod genitor 
suus aut genitrix sua illa coloni sui fuis- 
sent et ipse suus colonus esse dicebat. 
Pluribus redebentiis obnoxios fuisse co- 
lonos omnibus notum est. Ibidem form. 
33 : Ad quod mihi judicatum fuit in nullo 
non Redebeo , nisi isto et unico sacra- 
mento. Eadem fere habentur form. seq. 
Servitium alxcui Redebere, in Formulis 
Andecav. apud Mabillon. tom. 4. Àna- 
lect. pag. 241. Charta ann. circi ter 805. 
apud Mabill. de Re Diplom. pag. 507. et 
Murator. tom. 2. part. 2. col. 746 : Et 
quicquid in valle Maurigennica ex diade 
parentum nostrorum, vel per quodlibet 
titulo, juste et rationabiliter nobis ibidem 
obvenit et legitima subpetit Redebere. 
Vossius lib. 4. de Vitiis serm. cap. 20. 
ver bum hoc explicat per Obligari ad 
reddendum, eosque falli arbitra tur, qui 
idem esse aiunt ac Redhibere. Vide Red- 
debere 

o RÈDEBUTIO , Tributum , vectigal, 
idem quod Redhibitio. Vide in Redhi- 
bere. Chartul. S. Germ. Prat. : Ubicum- 
que in regna, Christo propitio, nostra 

pergere vellent, de quatibet Redebu- 

tione exinde ad partem fisci nostri, missi 
sui discurrentes dissolvere non debeant. 
[*> Chart. Chilper. II. ann. 716. prò Mo- 
nast. S. Dionysii apud Brequin. num. 
287 : Nec nullas Redebuliones reque- 
rendumA 

REDECÌMA , Redecimatio , Decima 
pars decimse seu Decima deeimae, uti 
appellatur apud S. Rem ber tu m in Vita 
S. Anscharli Archiepisc. Hamburg, num. 
61. in veteri Charta apud Columbum 
lib. 3. de Episcopis Varlensibus n. 14. 
et in Charta Waldemari Regis Dani» 
ann. 1240. apud Pontanum iib. 6. ex- 
tremo Rerum Danicarum. Tabul. Alba 
ripae in Dioecesl Lingon. ann. 1219 : 
In tertiis nostris habet Redecimam suam 
et minutum bladum, etc. Charta Milonis 
Episcopi Belvac. ann. 1225 : Decimam 
decima sua, quod vulgariter Redecimum 
appellatur. Charta alia apud Perardum 
in Burgundicis : Qui decimarum Redeci- 
mam capiebat. Vide eundem pag. 138. 
194. 195. Alia in Historia Sabaud. pag. 
26 : Decimam et Redecimam de proprits 
laboribus. Charta Henricill. Regis Angl. 
tom. 2. Monast. Anglic. pag. 1010 : Et 
Redecimam vini sui ad cellarium, prater 
primam decimam, qua eolito more datur 
ad torcularia. [Charta ann. 1181. apud 
Lobinell. tom. 2. Hist. Britan. col. i87: 
Dederunt medietatem census sepiarum in 
fluvio Rentia ad S. Ciliacum, excepta 
Redecima, qua est monachorum S. Mar- 
tini. In Diplomate Philipp! Frane. Re- 
gis ann. 1221. Anselmus de Botterviller 
quittat Abbati Floriacensi Redecimam, 
spilones, gaspiliones, terratas, etc. Index 
MS. Beneflciorum Eccles. Constantien- 
sis fol. 33 : Episcopus Constanliensis per- 
cipit duas garbas decime et Abbas perci- 
pit terciam garbarti una cum Redecima 
duarum garbarum dicti Episcopi. Histor. 
MS. Beccensis pag. 447. num. 2 : Con- 
cessit decimam denariorum et Redecimam 
omnium bladorum. Redecima de silva, 
in Chartulario S. Vincenti! Cenoman. 
fol. 157. Redecimatio biadi et vini, in 
Charta ann. 1127. ex Archivo Prioratus 
deFirmitate Walcheri. Redecimatio de 
decimis, in Charta ann. 1214. ex Archivo 
S. Victoris Massi 1.1 Ordericus Vitalis 
lib. 3. pag. 466: Dedxt prafato Casnobio... 
quacumque Osbernue Presbyter tenebat 
eum Redecima thelonei. Idem lib. 8. pag. 



669 : Decimam molendinorum et omnium 
exituum suorum , et Redecimationem 
prompluariorum suorum, addidit. Charta 
Galteri Archiep. Rotomag. in Tabul. 
S. Victoris Paris, num. 21 : Presbyteri 
de Amblevilla Redecimationem habent in 
tota decima. Monasticum Anglican.tom. 
2. pag. 199 : Decimationem omnium mo- 
lendinorum suorum in Anglia, et Rede- 
cimationem omnium caseorum suorum, 
ubicumque fiant in Anglia. Adde tom. 8. 
pag. 12. [Fundatio Abbati® S. Mari» 
apud Santonasann. 1047. inter Instrum. 
nova Gali. Christ. tom. 2. col. 479: 
Donamus.... ecclesiam etiam S. Johannie 
de Anglis cum integ ritate sua et Redeci- 
matione de universis medietatibus (media- 
turis in MS.) nostris dominicis. Charta 
Roberti Flandri® Comitis ann. 1089. 
apud Miraeum tom. 1. pag. 859. col. 1 : 
Redecimationis vero nummorum de cunc- 
tis ovilibus meis, qua similiter ab ante- 
cessoribus meis in adificia ecclesia (S. 
Donatiani Brugensis) data est, totem 
mihi meisque suecessoribus reline potee- 
tatem, eie. Hanc tamen ipsam Decima- 
tionem sic liberam Ecclesia confirmo, etc. 
Ubi Redecimatio et Decimatio idem so- 
nant. Adde Chartam alterius Roberti 
cognomine Frisi! ann. 1085. apud eum- 
dem MiraBum tom. 2. pag. 113/. col. 2. 
Redecimatio oblationum altaris, in Tabu- 
larlo Majoris- Monasteri!. Charta ann. 
1284. tom. 2. Hist. Eccl. Meld. pag. 181 : 
Le Redisme, c'estàsavoiraprés le dixieme, 
Vonzieme de tout son blaage de blez et 
d'avannes, et d'autre grain que il avoit à 
Joy seur Morain.] Le Roman de Rou MS.: 

Por la diesine eoi fa ti frani, 
Que t«nl i out de remenaat, 
Refii la diesine Rediesmée, 
Et la Rediesme eo fu gardée. 

Vide Prodecima, [Cario , Menagium 2. et 
Ministerialitas 1.] • 

In quos usus insumebatur Redecima, 
docet Charta Gerardi propos. S. Petri 
Insul. ann. 1190. ex Chartul. ejusd. eccl. 
sign. Decanus eh. 20: Redecimam pia 
memoria comes Balduinus, ecclesia nos- 
tra fundator, canonicis ad hoc contulit, 
ut de ea, cum necesse fuerit, templi fa- 
brica de novo reparetur, et ut calerà 
elaustri adificia cura capitali deputata, 
fiant et re(Lcianlur, et ut tam legati», 

?uam archiepiscopi» vel episcopis, quibus 
nsulana ecclesia providere tenetur, ad 
ipsam ecclesiam dioertentibus, et omnibus 
illis, qui de communi assensu capituli 
ad laborandum prò republica delegantur, 
in expensis necessariis provideatur ; vel, 
ut paucis multa coneludam, ad hoc insti- 
tuta e*t Redecima, ne ad pradictoe vel 
similes usus procurandos, sxngulis cano- 
nicis de corpore prabendarum suarum 
aliquid delrahatur: ita demum quod nec 
mihi nec ipsis canonicis licitum est Rede- 
cima fructus in proprios usus nostro» 
convertere. Cui vero Redecima perei- 

Eiendae et ad ministrando cura incum- 
ebat, Redecimarius nuncupabatur ex 
eodem Chartulario. 

1 Redicimatio. Charta ann. ci rei ter 
1070. apud D. Calmet. in Probat. Hist. 
Lothar. tom. 1. col. 470: Praterea Rede- 
cimationem totius quastue mei, annona, 
vini, denariorum undecumque proceden- 
tium, etc. 

1 Redima.tio. Computila ann. 1202. 
apud D. Bruseét ad calcem tomi 2. de 
Feudorura usu pag. clxxi: Pro vili. 
sext. et dim. mimi salii prò Redimanone 
lviii. e. 

° Redecimum, Eadem notione, in 
Bulla Alex. PP. HI. ann. 1171. ex Ohar- 



RED 



RED 



RED 



69 



tal. S. Vinc. Lauda n. fol. 78. v»: Eccle- | 
sias de firmitate cum appenditiie sui*. 
Redecimum etiam omnium honorum do- 
mini ejusdem castri. 

• Redecima Oblationum. Oharta 
ann. 1260. ìq Ohartul. Comperici, fol. 

217: Li maire* a le jour de Paske le 

Redime en l'offrande ; et pour ce doit il 
Uvrer vin à toue chiaus qui se camme- 
nient au jour de le Pasque. 

1 REDEFOSSA, Altera fossa ci rcnmdans 
arcem. Statuta Palavicinia lib. 2. cap. 
70 : Nulla persona terrigena vel forensis 

audeat piscari in fossi*, Redefossie 

vel sparafossis roche* castri. 

• REDELLUS. idem quod supra Red- 
dalle. Gharta Phil. Pule. ann. 1810. ex 
Ood. reg. 8409. fol. 10. r» : Cum fustm seu 
Redolii de partibus Narbone* versus Mon- 
tempessulanum per mare consueverint 
apportari absque preettationepedagii, eie. 
Ridelle vero, Vectis lignea ad usum 
carri, in Lit. remiss. ann. 1888. ex Reg. 
128. Obartoph. reg. eh. 257 : Un grant et 

pesant boston- appelli Ridelle d'une 

charete, etc. Rizelle, in aliis ann. 1881. 
ex Reg. 120. eh. 159. Rudelle, in aliis 
ann. 1457. ex Reg. 187. eh. 162. 

• REDEMITUS, idem quod Redemptio 
2. Gali. Rachat. Locus est supra in 
JSmitus. 

REDEMIUM, Redemptio. Utitur Pon- 
tius Diacon. in Vita S. Cypriani. Vide 
Redimi**. 

• REDEMPTIBILIS, Qui redimi potest. 
Decret. ann. 1538. ex Tabul. de Chi/fé in 
Turon.: Dictusque redditus validus et 
Redemptibilis reperiretur, eie. Vide Re- 
dimibili*. 

1. REDEMPTIO, in bellis privatis. Vide 
Anonymum de Miraculis S. Ursmari per 
Flandr. n. 12. 

2. REDEMPTIO, Idem quod Rachatum. 
Gharta ann. 1240. ex Tabular. S. Mauri 
Fossa t.: Et quotiens mutatur Major illius 
Majorim, dictus Abbas habere debet 100. 
sol. Paris, de Redemptione. Alia ex Ta- 
bulano S. Dionysii ann. 1200: Salva 
etiam Redemptione et servitio ejusdem 
feodi, eie. [Gharta Milonis Episcopi Ter- 
van. ann. 1145: Relevationes terrarum, 
qua* Redemptiones vocant Remenses , 
eidem Proposito per solve nt. Ghronicon S. 
Trudonis apud Acherium tom. 7. Spicil. 
pag. 464 : Si autem Redemptio aliqua de 
terra mori ente herede exiret, eie. Tabu- 
lari um Eccl. Ambìan.: Esedem etiam 
carrucm debent domino de Quaieux prò 
vieeeomitatus Redemptione corveiam tri' 
bus diebus... debent etiam preedicti homi- 
ne* similiter prò Redemptione vieeeomi- 
tatus domino de Quaieux singulis annis 
in festo B. Remigii xl. solidos et unum 
denarium. Gharta ann. 1248. apud Lobi- 
nell. tom. 2. Hist. Britan. col. 414 : 
Pereepit decimas proventus % et alia bona 
ad valorem M. lib. Turon. et tam in talliis, 
quam in Redemptionibus et aliis exactio- 
nibus, etc] [°* Vide Haltaus. Glossar. 
Germ. col. 2212. voce Lasse.] 

1 8. REDEMPTIO, Muleta gravior, qum 
prò mstimatione capiti* ipsius delinquen- 
ti* impingitur, Arigli* Ranson, Thomae 
Blount in Nomolexico. Gapitul. lib. 5. 
cap. 196 : De eo qui perjurium fecerit, ut 
nullam Redemptionem solvat, sed manum 
per dot. Redemptio prò capite aut mem- 
bro, in Gharta Communi» Laudunensis 
ann. 1128. apud Baluzium tom. 7. Mis- 
celi, pag. 289. Vide Manum perdere in 
Manu*. 

14. REDEMPTIO, 'AitoX*rpa><rt<, Profa- 
nus quidam et superstitiosus initiatio- 
nis ritus, quo suos consecrabant Gnos- 
tici : de quo ritu S. Iren»us meminit 



lib. 1. cap. 18. ult. edit. num. 6. cap. 21. 
num. 1. et alibi. 

Redemptiones Altarium. Vide AU 
tare. 

1 Redemptio Ani\le, eterna salus. 
Lex. Bajwariorum Ut. 1. cap. 1 : Si quis 
liber persona voluerit et dederit re* suas 
ad Ecclesiam prò Redemptione anima 
sua, etc. Formula in donationibus piis 
frequentissima. 

T Redemptio Corporis Domini, Gal- 
lice Rancon, cujus pretium exsolvere 
coguntur vassalli, cum ab hostibus 
captus est dominus capitalis. Gharta 
Eudonis Comitis. Ducis Britan. ann. 
1158. apud Lobi nel I. tom. 2. Histor. Bri- 
tan. col. 157 : Rogaverunt me supradicti 
Monachi, ut eis quasdam consuetudine*, 
quas eis dominus Gaufredu* pater meus 
aederat, confirmarem, scilicet censum, 
ostagium, corniti* esum, maritationem, 
terre* emptionem , corporis sui Redemp- 
tionem. Vide in Auxilium. 

•° Redemptio Operum. Codex Lau- 
resham. num. 140. sec. xi. toro 1. pag. 
217 : Redemptio vero operum, qum ex hxs 
hubis principali curie* in Furaen, tribù* 
in anno mensibus, videlicet Februario, 
Maio et Septembri,^jure exhibentur, talis 
est : In Varenbach 6. hubrn solvunt his 
singulis mensibus singuls* 6. dea. etc. 

Redemptio Poenitentiarum. Vide 
Pcenitentia in Poenitentes. 

• Redemptio Personarum. Vide in- 
fra in Redimere 2. 

REDEMPTION ALE : ita inscribitur in 
Formulis veteribus, Gharta, per quam 
servus seipsum de peculio suo redi mi t, 
et dato pretio libertate a domino dona- 
tur. Adae Legem Baiwar. cap. 15. Ut. 7. 
Legem Prision Ut. li. { 2. et Oapit. Ca- 
roli Magni lib. 5. cap. 207. [•• 859.] 

1 REDEMPT0R Ga.usa.rum, Quadrupla- 
tor, interceptor aHenm litis, in Vocabu- 
lario Sussannaei. 

1 1. REDEMPTUS, prò Redimitus, Ooro- 
natus. Missale Gothicum apud Mabil- 
lon. de Liturgia Gal He. pag. 218: Vere 
diversi* infulis (B. M. Virginis) anima 
Redempta : cui Apostoli sacrum reddunt 
obsequium, etc. 

2. REDEMPTUS Testts , Qui pecunia 
emitur, corrumpitur. Gapitul. Oarol. M. 
lib. 5. cap. 247. [401.] : Sunt quidam, qui 
contra Ecclesiasticam Rsgulam pugnare 
videntur, et per testes Redemptos putant 
se ad accusationem admitti debere, etc. 
[Vide Redimere^ 

•8. REDEMPTUS, Muleta pecuniaria 
aut honoraria in Judicio damnatus. 
Instr. ann. 1217. inter Probat. tom. 1. 
Hist. Nem. pag. 56. col. 1 : Ponit P. Al- 
trannus quod P. Bonitus vocavit eum en 
cui tracher, Redemptum a curia.... Dixit 
etiam testis quod P. Bonitus et uxor ejus 
vocaverunt P. Altran latronem, Redemp- 
tum a curia. Lit. remiss. ann. 1858. in 
Reg. 86. Ohartoph. reg. eh. 501 : Ipsum 
Colardum dictu* Johannes contemptibili- 
ter vocavit servum comutum, Redemptum, 
etc. Lit. ann. 1878. tom. 6. Ordinat. reg. 
Frane, pag. 875. art. 1 : Habeant tidem 
con*ule* aligere in consiliarios dicti con- 
sulatus octo probos homines et prudente*, 
qui non sint aliquo crimine delati, con- 
dempnati seu Redempti infamia vel igno- 
minia. Et pag. 876. art. 8 : Ipsi non eli- 

gent ad regimen dicti consulatus ali- 

quem alium, quem sciant delatum aut 
dampnatum seu Redemptum de aliquo 
crimine seu infamia. Vide Redimere 
vitam. 

* 4. REDEMPTUS vel Redemptum. 
Quod praeter pretium inscriptionibus 
concedi tur. Pactum inter Ferrar, et 



Ravennat. ann. 1200. apud Murator. 
tom. 4. Antiq. Ital. med. sevi col. 874: 
In mercati* Ravennate* et Ferrarienses 
ita debent esse : quod tantum quantum 
Ferrariensis acceperit a Ravenna prò suo 
Redempto in suo mercato, tantum debet 
Ravenna* accipere a Ferrariensi in suo 
mercato, et non plus. Nisi intelligendum 
esse putes proxeneta stipendium. 

• REDERCERE, Emendare , corri gere, 
Gali. Redresser. Gharta ann. 1184. tom. 
8. Spicil. ult. edit. pag. 548. col. 1 : Si 
per me illud Redercere nollet, vel direc- 
tum tibi (episcopo Magai on.) et canonici* 
facere nollet, etc. Vide Redirigere. 

1 REDENCI0, prò Redemtio, ex vi Uosa 
temporum scriptura. Pro animarum ilio- 
rum, eorumque parentum mercede et Re- 
dencione de illorum peccati* , in Gharta 
ann. 1076. apud Muratorium delle Antic. 
Estensi pag. 249. 

1 REDENTITARE, Iterum atque iterum 
clamare, in Glossario MS. quod laudat 
Vossius lib. 4. de Vitiis serm. cap. 20. 
ubi addit : Quid si a dente slt, ac notet 
re mordere, dente vicissim aliquem pe- 
tere vel rodere, genuinum in aliquo 
frangere? 

1 REDEQUITARE, Retro equitare, Vos- 
sio ibidem, si ve ea equitantem via re- 
vertl, qua et ante equo veneris. Fui ber- 
tus Garnot. Ep. 21 : Hsec ille non gratan- 
ter accipien* ad Comitem Redequitat. 

1 REDEVAMENTUM , Idem quod mox 
Redevancia. Tabulari um Galense pag. 
50 : Salvie censibu* et Redevamentts et 
aliis consuetudinibus. 

1 REDEVANCIA, Redevanchia , Obli- 
gatio vassalli vel tenentis erga doml- 
num capitalem, qua certas res operasve 
singulis annis ei prestare tenentur, 
vectigal, Gallice Reaevance. Libertates 
Bellomontis ex MS. Goislineo : Preedic- 
tos homines liberante* ab omni . . . Rede- 
vancia. Ghartular. S. Vandregesili tom. 
1. pag. 979 : Homine* mei poterunt tran- 
*ire libere et quiete per aupradictum 

portum solvendo prmdictis Religiosi* 

omnes Redevanchia*, quas dicti homines 
mini reddebant si preedicta* Rede- 
vancia* non solver int, licebit dicti* Reli- 
giosi* nomine* meo* supradiclos justiciare 
in fleti* sui* et batelli*, donec de prmdic- 
ti* Redevancii* plenarie ei fuerit eatisfac- 
tum. Gharta venditionis ann. 1283. e 
Tabulano S. Laurentii in Dioecesi 
Autissiod.: Cum omnibus pertinentiis et 
emolumenti* diete* terree % in quibuscum- 
gue rebus consistant, swe in terraglie, 
oichetis, nemoribus, minagiis, ferragiis, 
justiciis. coslumis et aliis Redevancii* t 
etc. Vide Redhibentia in Redhibere et 
Redebentia. 

TRedevantia, Eadem notione. Charta 
ann. 1240. ex Archivo Pontis-Otranni : 
Quitavi eie omnes Redevantias, quas ha- 
bebam in preedicta medietaria, excepto 
sanguine et latrone. Alia ann. 1142. ex 
Archivo Veteris-villae: Dedit abbati** 

Veteris-vills* tenementum situm apud 

Dinannum, sub Redeuantia unius parie 
cyrothecarum et duorum denariorum. 
Occurrit in Gharta ann. 1259. ex Archivo 
Fiseamn. in alla ann. 1267. apud Lobi- 
nell. tom. 2. Hist. Britan. col. 409. in 
Tabularlo Galensi pag. 41. et alibi 
passim. 

1 Redevencia, Eodem intellectu, in 
Literis ann. 1275. apud D. Secousse tom. 
8. Ordinat. Reg. pag. 62. in Gharta ann. 
1847. apud Baluzium tom. 2. Histor. 
Arvern. pag. 197. etc. 

1 Redeventia, in Gharta ann. 1220. 
apud Baluzium tom. 7. Misceli, pag. 842. 
in alia S. Ludovici ann. 1261. e Ohartu- 



70 



RED 



RED 



RED 



Jario Domus Dei Pontisar. in alia ann. 
1269. ex eod. Ghartular. In alia ann. 
1274. ex Archivo Ecclesia* Dolensis, in 
alia ann. 1275. e Tabularlo S. Medardi 
Suession. alia ann. 1281. apud Thomas- 
seri um Gonsuetud. Biturlc. pag. 780. 
alia ann. 1860. apud Rymer. tom. 6. 
pag. 215. etc. 

1 Redeventio, Eodem signi flcatu, in 
Chartulario S. Yandregesili tom 1. pag. 
168. 

* Redevauleté, in Charta Gallice red- 
dita Joan. comit. Ponti v. ann. 1184. ex 
Lib. albo domus pubi. Abbavil. fol. 2. 
v° : Je Jehans quens de Pontieu, ne mi 
hoir... ne porront demander nule Rede- 
vauleté des bourgois. Ubi Gharta ori- 

ginalis habet: Aliquam exactionem a 
ourgensibus exigere non poter unt. 

* Redevable vero, idem quod Debitus, 
apud Ghrist. Pisan. in Carolo V. part. 

1. cap. 15 : Et comme il soit de bonne 
coustume ancienne et comme Redevable, 
lee roys estre conseillez par le* prélats, etc. 

REDHIBERE, Reddere, in Glossis Isid. 
Occurrit non semel apud Scriptores. 
[Sidonium lib. 9. Ep. 11. et 14. Grego- 
rium M. lib. 1. Epfst. 44. et 82. etc. 
Glossa) Lat. Graec.: Redhibeo et Redibeo, 
aicodtòcdfu. GIoss» Graec. Lat.: 'Aico£t8co{u } 
Reddo, Redibeo, sarcio, absolvo, reprss- 
sento. Item : Redhibeo, retribuo, restituo. 
'AvTixaTàoraaic, Restitucio, Refectio, Redi- 
bicio, Dimicatio. Item: 'AitoxaT<xara?ic, 
Restitutio, Redhibicio. Rursus : c Ait6-rt<ric, 
Restitucio, Redhibicio. Eadem fere in 
Glossis Lat. Gr»cJ Vide Ju return ad 
Symmacbum lib. 5. Epist. 87. Sirmon- 
dum ad Ennodium lib. 8. Epist. 10. et 
Jacobum Gothofredum ad God. Tbeod. 

Redhibentia, Redditus, proventus, 
apud Gontinuatorem Chron. Nangii 
ann. 1334. Gharta Philipp! Regis Fr. 
ann. 1312 : Et de omnibus fruclibus, red- 
ditibu3 f exitibus, emolumenti , juribus, 
deveriis, et Redhibentiis quibuscumque, 
etc. Redhibence in Gonsuet. Gamerac. 
tit. de Actionibus art. 11. Redevoir, in 
Consuet. Lorriacensi ann. 1394. cap. 2. 
art. 17. 

1 Redibentia, Idem quod Redevancia, 
Glientare munus praediatorium, Gali. 
Redevance. Privilegium Johannis de 
Oastellione Gomitis Blesensis conces- 
sum Abbati» S. Johannis in Villeia 
Garnot. ann. 1265. e Schedis D. Lance- 
lot ; Homines burgi S. Johannis sint im- 
munes et quitti a talliis, exaclionibus, 
corveis, costumis et universis Redibentiis. 
Charta ann. 1293. apud Baluzium tom. 

2. Hist. Arvern. pag. 297 : In aliis vero 
terris non moventibus nec existentibue 
de dicto prioratu, et in quibus ipsa Prio- 
rissa non habet partem, feodum, costu- 
tnam, nec Redibentiam aliquam, etc. 
Gharta Philipp! Frane. Reg. prò Sororl- 
bus S. Giara prope Pontem S. Maxenti» 
instituendis ann. 1309. e Chartophylacio 
Regio : Ipsse Sorores ad prsestationes et 
Raaibentias vel qussvis onera minime 
teneantur. Gharta Philipp! Long! Frane. 
Regis ann. 1319. ex eoa. Charthophyla- 
cio Regesto 98. charta 226 : Que quidam 
costuma seu Redibentia, tam ad precium 
terre quam ad valorem annorum commu- 
nium, indifferenter extitxt estimata. Adde 
Glossarium Lobinelli tom. 8. Hist. 
Paris. 

1 Redibentia , Vectigal , tributum. 
Edictum Philipp! VI. Reg. Frane, ann. 
1829. tom. 2. órdinat. pag. 86 : Quod 
quilibet possit asportare de extra regnum 
nostrum ad nosiras monetas libere au- 
rum, argentum in massa et bilhonum ; 
et erit Ixber ab otnni pedagio atque leuda, 



et quacumque alia Redibentia. Liter» 
ejusd. Regis ann. 1888. ibid. pag. 91 : 
Dummodo pedagia et alias Redibentiae 
prò dictis rebus et mercaturis... prmstari 

solita, et quatuor denarios prò libra 

solverent gentibus regis super hoc depu- 
tandis. 

1 Redibita, Idem quod Redhibentia, 
Gali. Redevance. Chartularium S. Vin- 
centi! Genoman. fol. 21 : Odo de Planci- 

fago Miles boscum suum dedit Deo et 

abbatim S. Vincentii in perpetuam elee- 
mosynam possidendum, ad annuum ta- 
men servitium sex denariorum Genoma" 
nensium, prò omni Redibita ad ipsum 
spedante, ipsi vel mandato suo in Pascha 
annis singulis reddendorum. 

Redhibitio, Redditio, apud Symma- 
chum lib. 10. Epist. 86. Lex Longob. lib. 
2. tit. 52. I 10. P* Carol. M. 87. Capitul. 
lib. 4. cap. 26. J : Omnis controversia co- 
ram Centenanis diffiniri potest, excepta 
Redhibitione rerum immobilium et man- 
cipiorum, eie. i. cum agitur de proprie- 
tate rerum, iisque ali! resti tuendis. 
Vide Regulam Magistri cap. 94. Conci- 
lium Audomarense ann. 1099. cap. 4. etc. 

1 Redhibitio, Satisfactio. Miracula 
S. Bertini s»c. 8. Benedict. part. 1. pag. 
129 : Sollerti quoque priores cura cum se- 
nioribus consuluerunt, quibus potissimum 
occupationibus quivissent priorum negli' 
gentiarum Redhibitionem reddere. 

Redhibitio. Muleta. Lex Burgun- 
dion. tit. 49. I 4 : Quod si... convictus 
fuerit, triplici Redhibitione teneatur ob- 
noxius, Id est triplici compositione ; seu 
tripli Redhibitione, ut qitaàruplex Redhi- 
bitio, in Lege 10. God. Th. de Jure 
fisci. (10, 1.) 

Redhibitio, Redibitio, Vectigal, tri- 
butum, praestatio. Gharta Garoli Regis 
Frane, in Ghronico Laurishamensi pag. 
60. [°° God. Laur. num. 5. tom. 1. pag. 
14. ann. 772.] : Nec ad ullas Redhibitio- 
nes publicas requirendum, nex exactan- 
dum, quod ad partem fisci nostri exinde 
redhibetur, penitus ingredi judiciaria 
potestas, aut Missi nostri discurrentes 
non prmsumant. [*° In Gonfirm. Ludov. 
ann. 852. ibid. num. 80. tom. 1. pag. 63 : 
Aut ullas Redibitiones, aut illicitas occa- 
siones requirendas.] Ita passim in vete- 
ribus Ghartis saeculi vili, et seqo.[unde 
emendanda Gharta ann. 818. in Probat. 
nova* Hist. Occitan. tom. 1. col. 87. ubi 
perperam legitur Redititionem prò Re- 
dibitionem.] Lex Longob. lib. 8. tit. 12. 
8 1. [°° Garol. M. 121. J : Audivimus, quod 
juniores Comitum, vel aliqui Ministri 
ReipublicsB,... aliquas Redhibitiones vel 
collectiones... a populo exigere solent. 
TGapitularia Garoli G. tit. 6. cap. 2 : 
Nec telonea... nec alia qumlibet Redibitio, 
neque a Cornile, ncque a junioribus aut 
ministerialibus ejus deinceps ab illis (Ec- 
clesiis) ullatenus exigatur. Donatio Jo- 
hannis Gomitis Montis-fortis Parthe- 
noni Portus Regii ann. 1248. apud Lo- 
binell. tom. 3. Hist. Paris, pag. 86 : 
Concedo... CCLI. arpenta terrm... m per- 
petuum tenenda et possidenda, libera et 
quitta absque aliquo onere censuali, cos- 
tuma, servitio et Redibitione, hoc est, 
clientari munere prsediatorio, nostris 
Redevance : qua notione non semel oc- 
currit alibi .] Redhibitiones annorum prm- 
teritorum, in Histor. Miscella anno 9. 
Nicephori, qua) Theophani òici<r6oTsXe(oct. 
Testamentum Ephibii Abbatis ann. 2. 
Reg. Oh il deberti : In villis, vel terris, vel 
silvis, vel Redhibitionibus, etc. Goncil. 
Meldense ann. 815. cap. 68 : Nec quis- 
quarn cujuslibet ordinis vel dignxtatis 
exinde quidquam sublrahat, aut Redhibi- 



tionem quameumaue exigat temporalem. 
Redevabilité ou aroiture, in Magno Re- 
cordo Leodiensi pag. 66. [Vide Reddi- 
tio 2.] 

1 Redivitio, Eadem notione, in Pra- 
cepto Garoli Simplicis Regis Frane, 
apud Mabill. tom. 8. Annal. Benedict. 
pag. 697. col. 1. 

1 Redibutio, Redditus, proventus. 
Gapitulatio Garoli M. de partibus Saxo- 
nÌ8B ann. 809. cap. 16 : Et hoc Christo 
propitio placuit, ut undecunque census 
altquis ad fiscum pervenerit, sive in {rido 
sive in qualieunque banno, et in omni 
Redibutio ne ad Regem pertinens, decima 
pars Ecclesiis et Sacerdotibus reddatur. 
Vide Redebutio suo loco. 

1 RBDHTBITU8, Instauratus, restitu- 
tus. Interpres S. Irenaei lib. 5. cap. 14. 
num. 4 : Memor iqitur, dilectissime, quo- 
niam carne Domini nostri redemptus es, 
et sanguine ejus Redhibitus, etc. 

| Redibitor, 'Avdtòoxoc, in Glossis 
Lat. Gr. Ali» Graec. Lat. : 'Avdtòoyoc» 
Prsss, Redibitor. Et mox 'Avaftogoi, Va- 
des, rectores, vel potius Redibitori, utl 
legendum videtur. Redhibitor, qui rem 
venditam recipit, in lege 25. Dig. de 
except. rei Jud. (44, 2.) [«» Ubi Radhibi- 
toria.] 

* REDIBERIA, Debitum, id quod reddi 
debet, Gali. Redevance. Gharta ann. 
1470. in Suppl. ad Miraeum pag. 627. col. 
1 : Ipsm momales solvere deoent singulis 
annis et temporibus omnia jura, onera,... 
censas et Rediberias ex dictis bonis exis- 
tentes. 

» REDIBIARIUS, Tributum, vectigal. 
Gharta Garoli M. ann. 806. ex Bibl. reg. 
cot. 16 : Nolumus prstterea ut ab tstis vel 
eorum hominibus aut rebus aliquid de 
vectigali, theloni, id est portaticus, rota- 
ticus,... aut aliquid Redibiarius exigatur. 

REDIBITUS, Reditus, proventus, fru- 
ctus ex re aliqua perei piendi. Ghartul. 
S. Sulpit. Bitur. fol. 67. v« : Ego Isitia, 
amila Hugonis et Geraldi fratrum, per 
laudationem eorum do Deo et S. Sulpitio 
per manus abbatis Odonis et gregis sibi 
commissi alodi medietatem paludis, et 
liberos ingenuasque, servos et ancillas, 
huc Ulucque diffusos Redibitos et medieta- 
tem decima. Vide In Redhibere. 

REDIGA, x?P<*E' ln GUoss. Lat. Graec. 
[Ali» Graec. Lat. : Xapa£ f SudU, (vel po- 
tius Sudes,) Redica, adminiculum, val- 
ium. Varrò dixit Ridica, eadem notione. 
Hinc emendand» Gloss» Isid. ubi : Re- 
tica, Ligna, quibus liana sublimantur ; 
legendum enim Reaica vel Ridica : 

3uod etiam vidit Martinius. Palus, Re- 
ica vineis sustentandis, in veter. Ins- 
erì pt. apud Gualterum in Tabulis Sicu- 
lis pag. 58.] 

1 1. Redigere, Redica fulcire. GÌ. 
Lat. Gr. Redico, xatpaxft. Ali» Gr. Lat : 
Xapaxft, Vallo, Sepio, Redico. 

1 2. REDIGARE Ecclesiam, Iterum di- 
care, benedice re, consecrare, in Epis- 
tola Nicolai I. PP. quam laudat Rathe- 
rius tom. 2. Spicil. Acher. pag. 244. Vide 
locum in Inthronizare mensam. 

REDIGERE, Respondere : utitur Ditma- 
rus Merseburgensis in Ghronico. 

1 REDICIMATIO. V. superius Rede- 
cima. 

° REDICTARE, Iterum dictare, rescri- 
bere. Sent. arbitr. Guill. archiep. Lug- 
dun. ann. 1335. in Reg. 72. Ghartoph. 
reg. eh. 385 : Qum (llterae) facies et gros- 
satss... possint ad requisitionem dictarum 

Sartium et cujuslibet earumdem refiei, 
lediotari et regrossari. Raimbre et Ram- 
bre a nostra ti bus, eodem sensu, usurpa- 
tum videtur. Gharta ann. 1476. ex Char- 



JRED 



[RED 



RED 



lì 



tul. Latinlac. fol. 246 : Et aussi leditpre- 
neur a promis Raimbre ces présente* let- 
tre* de prime et tesile* {aire bailler et de- 
livrer audit bailleur à ses despens. Alia 
arni. 1498. ibid. fol. 77 : Sera tenu ledit 
preneur de Rambre et payer à ses des- 
pene ces lettre*. 

1 REDIENS, oro Reddens, Disi ita le- 
gendum est. MS. Monasteri! Gemmetlc. 
pag. 174 et 175 : Redientibus Sagiensibu* 
monachi* Gemmeticensibus annuatim de- 
certi solido*. 

1 1. REDIGERE Malum, Emendare, 
corrigere, prò delieto satisfacere. Jaco- 
bus Rei Aragon. in Edicto ann. 1228. 
tom. 8. Spici!. Acher. pag. 886 : Fure* 
vero et latronea, et eorum receptalores, si 
Redigere malum, quod fecermt, nolue- 
rint, vel directum facere contempserint, 
etc. Sed Jegendum est Redirigere, ut in- 
fra. 

» 2. REDIGERE, Red a cere, reportare. 
Libert. Brager. ann. 1834. in Keg. 70. 
Chartoph. reg. eh. 880 : Pa*tam sive pa- 
ttern debebunt dicti furnerii ad furnos 
qdportare et coctum ad domo* burgen- 
sium Redigere. 

REDIGuLOSUS, Ridiculus. Glossae 
Graeco-Lat. : I^Xo^ò^c, Jacosus, Ridicu- 
lo*us, [/oculari*.] Galfridus de Vino 
Salvo in Poetria MS. seu de Co) ori bus 
Rhetoricis, (floruit sub Richardo I. Rege 
Angli» :) 

Contra ridicolo! si tlt insorgere piene, 
Sorge sub nac specie, lande, sed Redignlote, 
Argue, sed lepide, etc. 

Infra : 

In studio vide» poteri Deredigoloso. 

° REDIMALIS, Qui redimi pò test, 
Gali. Rachetable. Charta ann. 1828. inter 
Probat. domus de Gaban. pag. 68 : De 
aliis guindecim mesurse (mesuris) avente 
Redimalibus, et de centum solidi* et de- 
certi donariis etiam Redimalibus, traditis 
dicto Bernardo de S. Martiali, etc. Vide 
Redimibilis. 

* REDIMARIUS. [Redemptor. Dief.1 
I REDIHATIO. Vide in Redecima. 

Ì REDIMENTIA, Vectigal, tributimi. 
Permutatio quorumdam castrorum in- 
ter Johannem Dalphinum et Ludovi- 
cum domili um de Anthone ann. 1815. 
tom. 1. Histor. Dalphin. pag. 81. col. 2 : 
Itera nos nec successore* nostri non ha- 
bebimus... aliquos gardiatores, Redimen- 
tias seu servitutes infra jurisdictionem 
dictorum liberorum, nec causam haben- 
tiutn ab eisdem, nec etiam infra manda- 
mentum Anthonis,... et si continqeret ali- 
quetn vel aliquos commorantes infra ju- 
risdictionem ipsorum aliquam Redimen- 
tiam nobis aut qentibus nostri* facere aut 
solvere... ipsi Uberi... possint et eis liceat 
sine offensa seu indignatane nostra... 
prsedicta* Redimentias seu gardas levare 
ab eis, et dictos servientes et alios infra 
jurisdictionem dictorum liberorum com- 
morante*, aut cantra prsesentem ordina- 
tionem f adente*, punire in corpore, aut 
in boni*, prò suo libito voluntati*. Ubi 
Redimentia et Garda idem omnino so- 
nare videntur ; erat autem Garda, ut 
in Guarda 1. dictum est, Tribù tum an- 
nuum ab inferioris conditionis homini- 
bus prò tutela et protectione potentio- 
ribus exsolutum : qu® tributi species 
Me, si bene conjecto, dicitur Redimen- 
tia, quod illud solverent in feri or es, ut 
sese redimerent a potentiorum vexatio- 
nibus. 

• Lit. Caroli VI. ann. 1418. tom. 10. 
Ordinat. reg. Frane, pag. 496 : Quia ex 
privilegio hàbitantibu* ip*iu* civitatis 



(Carcassonae) concesso, venditores dicto- 
rum victualium t juvamina nec aliam Re- 
dimentiam non solvebant, etc. 

REDIMENTUM, itctparrpoo^, in Gloss. 
Lat. Gr»c. [Alia Graeco-Lat. : Efapa- 
orpofy), Redimentum, Revimentum, f. prò 
Reviamentum.] 

1. REDIMERE, In suas partes allicere, 
pretio dato corrumpere. Auctor prsefa- 
tionis in libellum precum Marcellini et 
Faustini : Damasus tantum sibi conscius 
scélerum, non mediocri timore concussus, 
Redemit omne palatium, ne facta sua 
Principi panderentur. [Ciceroni Redi' 
mere sibi amico*, idem est quod Mune- 
ribus amicos sibi comparare. Vide Re- 
demptus testi*.] 

T redimere Corium, Componere de 
flagello, seu ut loquitur Tulhus. Redi- 
mere pretio virgarum metum. Vide in 
Corium. 

1 Redimere Manum, De man u prò de- 
lieto amputanda componere, in Capitu- 
lari 5. ann. 803. cap. 18. et lib. 4. Capi- 
tal, cap. 28. Titulus 55. Legis Salica est 
de manu ab aeneo Redimendo, hoc est, 
de composi tione, quam facere debebat 
is, qui tenebatur se purgare manum in 
seneum aqua ferventi plenum immit- 
tendo. Vide Aquee ferventi* judicium in 
Aqua et Redemptio 8. et mox Redimere 
vitam. 

Redimere Se, tenebantur adscriptitii 
glebae, si vel matrimonia contranere, 
vel alio migrare velient, data scilicet 
dominis suis certa quantitate pecunise. 
Consuetudines Catalani® inter Dominos 
et Vassallos MSS. cap. 86 : In quadam 
parte Catalantse homines solidi, qui non 
sunt Milite*, sunt sic astricti dominis suis, 
quod filii eorum sunt homines domino- 
rum suorum, sic quod non possint contra- 
here matrimonia, nec de manti* recedere : 
quod si fecerint, oportet quod Redimant 
se, et si contrahant matrimonia, domini 
ipsorum rusticorum habent quasi partem 
laudimii de sponsali tio. Curia Generalis 
Barcinon. sub Petro IL Rege Arag. MS. 
cap. 23 : In terris sive loci*, ubi homines 
Redimi consueverunt, non transfer ant 
domicilia sua ad loca nostra, nisi se Re- 
demerint, et non possint tenere honores 
nec possessiones : sed eas alienent perso- 
nis non prohibitis, vel deferant propriis 
dominis, instrumenti* ipsorum honorum 
eis restituii*. 

1 Redimere Tempus, Tergiversari. 
Synodus Aurei, ann. ci rei ter 1017. tom. 
2. Spicil. Acher. pag. 674 : Tunc Arefas- 
tus videns quod Redimerent tempus, et 
sermonum clypeo festinarent obnubilare 
surn fidei errorem, etc. Redimere tempus, 
Coloss. 4. 5. est eo bene uti, illud in re- 
bus utilibus ponendo. 

1 Redimere Triduanam, De tridui 
jejunio componere, in Decretali precum 
ann. 779. lib. 5. Capitul. 207. Vide Bi- 
duana. 

Redimere Vitam, vel manum. Specu- 
lum Saxonicum lib. 1. art. 65. $2 : In 
judicio condemnatus, si vitam aut ma- 
num Redimat, sine jure et infami* erit. 
[°° Germ. Ledegen.] Vide Reatuum re- 
aemptio. 

2. Redimere, Pecuniam nomine 
redemptionis extorquere, in J uste exi- 
gere ; interdum et muleta pecuniaria 
afficere, mulctare. Bened. abb. Petro- 
burg. in Henr. II. reg. Angl. tom. 1. 
edit. Hearn. pag. 844. ad ann. 1180 : 
Henricus rex Angli** fecit in Anglia no- 
vam monetam fieri ;... vetus namque mo- 
neta corrupta fuit, et rex monetario* suo* 
Redemit, id est, ad redemvtionem coegit. 
Charta Phil. Aug. prò Aurei ian. ann. 



1187. in Reg. 84. bis Chartoph. reg. part. 
2. fol. 79. v°. col. 2 : Item quia serviente* 
nostri burgense* gravabant et Redime- 
bant, imponente* ei* quod in morte pa- 
tri* nostri communiam conjurassent. etc. 
Charta ann. 1261. in Chartul. Guill. abb. 
S. Germ. Prat. fol. 254. v°. col. 1 : Sex- 
tus (articulus) erat super eo quod Guil- 
lelmu* armiger, centra formam et decla- 
rationem dietse sententi**, in qua declara- 
tum est* quod non potest nec licet ei ca- 
pere vel Redimere homines S. Germani : 
vpse Guillelmus armiger prò voluntate 
sua... homines S. Germani, ut dicebant, 
capiebat indifferenter et Redimebat minue 
juste. Hinc Redemptiones ' personarum, 
in Lit. ann. 1867. tom. 5. Ordinat. reg. 
Frane, pag. 75. Raembier, eodem sensu, 
in Assis. Hierosol. cap. 244 : Mauvais 
aeignor poroit legierement deshériterou 
Raembier plusiors bone* dame*. 

3BSP Olim Reetnbrer, Reimbrer et 
Reymbrer nostri dixerunt, prò Redi- 
mere, Racheter. Mehun au Codicille : 
Qu'il me fit Chrettien et qu'il me daigna 
Reimbrer. Le Roman d'Athi* MS. : 

Bien hwltement le Reymbron», 
Pour lui ung riche roy rendrons. 

Ovide MS. : 

Dn blesa fils de Dfea, da boa, da ssge, 
Gelai qui pour rhumsin lignege 
Reembre de mori et delitre. 

Raamber une terre, in Sententia arbi- 
trali ann. 1809. apud Pithoeum in Con- 
suetud. Trecens. art. 144. Jure cogna- 
tionis terram redhibere. Raancon, hu- 
jusmodi redemtio ibidem : Ain*i ne 
pouvoit venir messire Jehans à sa Raan- 
con, parco que lidie heritages n'eetoit pa* 
de son coste. Vide Retrahere 2. 

• Varie nostrates vocem Redimere 
reddiderunt. Chron. S. Dion. tom. 8. 
Collect. Histor. Frane, pag. 174 : Cent 
livree envoia (Ciò vis) pour Raembre son 
cheval, etc. Libert. Auxonse ann. 1249. 
tom. 4. Ordinat. reg. Frane, pag. 895. 
art. 4 : Se aucuns de ceulz d'Auxone es- 
toit prie pour la debte cogneue du sei- 
gneur de la ville, li sire* le doit Raimbre 
de se* deniere. Charta Renardi de Choi- 
seuil dom. Burbon» ann. 1317. in Reg. 
61. Chartoph. reg. eh. 155 : Se aucun* 
de* hommes de Bourbone estoit prie... 
pour ma debte cogneue j et il se Raimboit, 
ce que il se Raimberott et cheroit de ma 
debte, je li restoreroie. Hinc emendan- 
dum Testam. Petri comit. Alencon. pag. 
182. post Joinvill. edit. Cang. ubi Meim- 
bre perperam editum legitur, prò Reim* 
bre. Guill. Tyrii contin. Hist. apud Mar- 
ten. tom. 5. Ampi. Collect. col. 615 : Qui 
racheter se porrà et voudra, je l'en lairai 
aler par rancon devisée ; et qui ne se 
porrà Raaindre, il demorra en mapri- 
son. Bestiar. MS : 

Diex qui vokrit l'umain lignage 
Raaindre et geter de serrsge. 

La Dispute du Juif et du Chretien MS. : 

Morust Diex en la croie, 
Qoant son pueple Raint. 

Vita J. C. MS : 

Ne se cnest chil qui doit venir, 
Qui le monde doit Raamir. 

L'ordene de Chevalerie : 

Li prìnees Hues respondi, 
Pufsque m'ates le gin parti, 
Je prendrai donc le rUuembre, 
Se j'ai de quo! jel palese rendite. 

Rembre, in Consuet. Castel 1. ad Sequa- 
nam ex Cod. reg. 9898. 2 : Ven lui doit 



72 



RED 



RED 



RED 



copper le posse, ou le Remore à la vo- 
lente des seigneurs. Hi ne Raemberes et 
Réembeor, prò Redemptor, qua voce 
J. C. qui nos morte sua redemit, signi- 
ficatur. Chron. S. Dion. tom. 8. Collect. 
Histor. Frane, pag. 199 : Il crut que li 
Raemberes du monde vendroit, etc. Vita 
SS. MSS. ex God. 28. S. Vict. Paris, fol. 
1. v*. col. 2 : Nos aviemes besoing de en- 
seigneor, de Réembeor, de delivreour. 

REDIMLfi, Auxpa, in Glossis Lat. 
Grac. et Grac. Lat. {Glosse Isid. : Re- 
dimise, rea a prasdonibus redemptst. Vide 
Gravi um et supra Redemium.] 

1 REDIMIBILE, Qui redimi potest. 
Obituarium MS. Eccl. Morin. fol. 25 : 
Recipiet fabrica singulis annis v. lib. mo- 
netai currentis super XXX. lib. perpetui 
redditus admortizati, licei Redimibili*. 
Ibid. fol. 27. habetur Redimiles redditus, 
mendosa scrfptione. 

1 REDIMICULA, Idem quod Latinis 
Redimiculum t Ornamentum capitis mu- 
lieris. Legitur apud Mabillon tom. 4. 
Annal. Benedica pag. 286. 

1 Redimiculare, Redimiculum sol- 
vere Clossae Lat. Grac. : Redimiculat,à»*- 

Xuei òlG\HXtOL. 

t Redimiculum Pr£bend,£, Reditus 
annuus prebenda Canonici. Fundatio 
Collegi! Canonicorum Bruzellis ann. 
1047. apud Miraeum tom. 1. pag. 57 : 
Ecclesia nullo erat juvamine fulta, et 
undique egens auxilii, ad ejus ssaificatio- 
nem Redimiculi praebendarum (vacan- 
tium) partem dimisi, ne statum eleemo- 
synss omnino viderer vendere pretio. 

1 REDIMILIS. Vide supra in Redimibi- 
li*. 

*REDIMITI0 Levitalis, Stola, quaB 
est propria diaconorum vestis. Acta S. 
Januar. tom. 6. Sept. pag. 874. col. 2 : 
Sed quia in memoratis scriptis... nulla 
parenlum ipsius, nec pontificia soltem, 
qui eum Redimitione levitali dicaverat, 
mentio inerat, etc. 

• REDINCIPERE, Resedi fi care. Chron. 
Adem. tom. 10. Collect. Histor. Frane, 
pag. 152 : Redincepta basilica non futi 
amplius similis priori pulchritudine vel 
magnitudine. Vide infra Refacere. 

1 REDINDUERE, In due re, vestire, Gali. 
Revétir. Odonis Carmen de varia fortuna 
Emesti Bavariae Ducis apud Marten. 
tom. 8. Anecd. col. 857 : 

Coodneitqoe tori* tastarne Redioddt «ni 
Stamine multiplid, cojut «ibi malta mcoltas. 

o REDINFORMARE, Ad meliorem sta- 
tum revocare. Charta Hug. episc. Lin- 
gon. apud Perard. pag. 188 : fsdem locus 
monachili dignatione Redinformandus 
meliorandusque traderetur. 

t REDINSERARE. Laurentius in Amal- 
tbea post Papiam : Redinserabit, renova- 
bit. Redinserare, Rerum inserere, in Glos- 
sis MSS. quas laudat Vossius lib. 4. de 
Vitiis serm. cap. 20. ubi suspicatur scri- 
bendum Redinserere, vel potius Redin- 
sertare, quod Insertare slt ipsius Ma- 
ro nis. 

t REDINTEGRANTE. Vox frequens in 
Chartis Caroli Simplicis Regis Franco- 
rum, qua signiflcatur annus, quo post 
mortem Odonis regnum redintegravit. 
regni partem, Aquitaniam scilicet et 
Burgundiam, qua3 ab Odone possideba- 
tur, recipiendo. Hujus redintegrationis 
annos regni sui annis publicisintabulis 
subjicere solitus est Carolus, ut videre 
potes apud Miraum tom. 1. pag. 87. 
tom. 2. pag. 806. Mabillonium tom. 8. 
Annal. Benedict. pag. 802. et Diplom. 
pag. 558. et seqq. Sirmondum in Notis 
ad Capitularia, tom. 2. edit. Baluzii 



pag. 815. ubi observatur redintegratio- 
nis annos regni annis solido fere quin- 
quennio pauciores fuisse : quod ex sin- 
gulis Chartis hic laudatis comprobarì 
potest. 

1 REDINTEGRATIV.fi Liter£, Eaedem 
quae Recaptivatorim, in Recaptivare. 

° REDIRE Manoatis alicuius, id est, 
In illius obedientiam, mandata, prius 
repudiata, exsequi. Charta ann. 1227. 
apud Cencium Inter Cens. eccl. Rom. 
MSS. : Homines de Consilio (Ferra- 

riensi) universaliter fecerunt bien- 

nium judicem ibi prsssentem et recipien- 
tem suum nuncium et procuratorem , 
sindicum et actorem ad Reaeundum man- 
dati* S. Ecclesia Ramante et summi pon- 
tificie. 

REDIRIGERE, Noxam emendare, Re- 
dresser la faute. Usatici Barcinonenses 
cap. 20 : Placitum judicatum Inter Vas- 
sallum et Senior em, et judicium ex utris- 
que partibus laudatum et auctorizatum, 
et in manu Semoris bene assecuratum, ut 
si ex factum Redirigàt Senior, primum ad 
hominem suum cuncta, quas ei debtierit 
quocumque modo, et postea recipiat ab 
nomine suo cuncta quas UH judicota fue- 
rint. Cap. 84 : A ut fecerit ei malum, quod 
non posati ei Redirigere nec emendare. 
Cap. 85 : De aliis baudiis et male farti*, 
ause possunt Redirigi vel emendati. Cap. 
89: Redirigere et emendare damnum. Cap. 
107 : Pater cogat filios suos, ut illam fo- 
risfacturam ipsis senioribus Redirigant et 
emendent. Cap. seq. : Ipso cogatur filium 
et homines terram tenentes Redirigere 
malum, quod fecerint. Occurrit ibi pas- 
sim. Vide Condirigere. 

» REDISELLA. Vide infra Reticella. 

1 REDISM US, Idem, ut conjecto, quod 
Redditus, proventus. Vide locum in 
Posa. 

REDISSEISINÀ , Redisseisitor. Vide 
Saisire. 

eo REDITERARE, Iterum tractare. 
Opusc. vet. MS. ad Can. African. : In- 
calcem, id est prssdicem, Redi ter em. Et 
ad Can. Sardic. : Retractanda, id est t Red- 
iteranda. Maius in Glossar, nov. Latin. 
Passim apud recentiores. 

1 REDUCTIO. Vide Redhibtiio, Vectigal, 
tributum, etc. in Redhibere. 

1 RBDIT0RIÀ, Scriptura in qua conti- 
netur decretum de resti tuenda re usur- 

8ata, jusque confirmatur primi ac legi- 
mi possessoris, ad quem redire debet 
Illa res usurpata. Concilium Cabilon. 
ann. 915. apud Marten. tom. 4. Anecd. 
col. 71. et 72 : Querimoniam Ponti fices 
diligenti examinatione inquirente* decre- 
verunt, ut jam dieta villa Sanctiniacus 
ad antiquitatem suam, hoc est, matricem 
ecclesiam S. Clementi* r everter et ur... unde 
et hanc testimonii scripturam, quam 
Reditoriam vocamus , sub hac ratione 
prssfati Prsssules prseceperunt facere, 
ut in posterum ecclesia S. Clementi* 
nullam ex sua parrochia sustineret ca- 
lumniam. 

1 REDITUALIS. Vide supra Reddi- 
tuali*. 

© REDITUARE , Reditus annuos as- 
signare, Gali. Renter, apud Labbeum 
tom. 12. Concil. pag. 805. Vide Reddi- 
tuare. 

1 1. REDITUARIUS, Reddituarius , 
Emphvteota vel alius quivis vectigali 
obnoxius, qui certos census annuos do- 
mino pendit. LiteraB Guntheri Propositi 
Eccl. Mogunt. ann. 1402. tom. 2. Rer. 
Mogunt. pag. 886 : Diete nostre Preposi- 
ture Redaituariis, censuariis, pensiona- 
rne, arrendatoribus, decimatortbus, colo- 
nis, incolis et subditis... injungimus et 



mandamus, quatenus prefato D. Ottoni, 
tamquam nostro et diete Prepositure nos- 
tre Cellerario... de hujusmodi Cellerarie 
officio, fructibus, reddtiibus, proventibus, 
juribus, pertinentits, obventionibus, sub- 
ventionibus et emolumentis quibuscumque 9 
prout ad vos et vestrum quemlibet perti- 
net, integre et Ubere et cum effeetu res- 
pondeatis. Decretum Alpbonsi Regis 
Aragon. ann. 1442. tom. 8. Concil. His- 
pan. pag. 671 : Nos enim vobis dicto vene- 
rabili Episcopo collectori prmdicto ves- 
trisque subcollectoribus in prssmissis om- 
nibus plenum posse committimus 

mandante* universis et singulis coloni*, 
inquilinis, censuariis, Redituariis et aliis 
quibuscumque. ad quos spectet, quate- 
nus de omnibus et singulis fructibus, 
reditibus et proventibus supradtetis vobis 
dicto generali collectori, seu substitutie 
a vobis et nomini alteri respóndeant. 
Vide Reddiiarii, Reddituarius et Ren- 
terius. 

1 2. REDITUARIUS, Cui Vectigal debe- 
tur, Gali. Rentier. Chronicon S. Bertini 
tom. 6. Ampi. Collect. Marten. col. 620 : 
Ex qua pecunia credtiorum esuriem mi- 
tigava, et deinceps statum suss Ecclesia* 
ad plenum cognovit. secundum quem sic 
se in expensis pensionibusque reaulavit, 
ut et Redituarit sua spe minime frustra- 
rentur, et suus Conventus absque mur- 
murc aleretur. 

REDITUS, vel Redditus, Proventus, 
fructus ex re aliqua. Jo. de Janua : Re- 
ditus dicitur, quia singulis annis redeat. 
Reditus, pensiones, quss ex locatione redi- 
auntur, improprie fructus omnes, Cujacio 
in Paratit. ad tit. D. de Usufructu. 
Fleta lib. 8. cap. 14 : Reditus dicitur a 
redeundo quia retroit, et quotannis redti. 
Spartianus in Adriano -.jLaborabat prrn- 
terea ut condita militaria diligenter 
agnosceret ; Reditus quoque provinciale* 
diligenter explorans, ut si alicubi quip- 

5iam deesse t, expleret. Ubi scripti codd. 
ìedditus interdum habent. Occurrit pas- 
sim apud JC. 

Reditus Duplicatus, in Fleta lib. 1. 
cap. 9. J 6 : Deux années de revenu d'une 
terre. 

Plenus Reditus, Census integer, nos- 
tris Pleine rente. Lex Vervini anni 1288. 
art. 2 : Divisum est inter me et ipsos ho- 
mines, quod unusquisque, qui ibi mansu- 
ram coperti, infra annum et diem domum 
suam fecerit, plenum inde mini Reditum 
reddere tenebUur. 

Redditus, Eadem notione. Redditus 
pecuniarius, in vet. Inscript. 406. 1. 414. 
2. Occurrit passim. 

Redditu8 Assisus, Certus et immobi- 
lis census, qui domino solvitur ex prae- 
diis liberis, unde et Liber appellatur, 
mobili et nativo contrarius : Anglis 
Practicis, Rent of assise, n ostri s vero 
Rente fondere, cui opponitur Rente vo- 
lage, in Consuetud. Senonensi, Altisio- 
dorensj.Calvimonten3l,etc. Will. Thorn. 
ann. 1288 : Et de Redditu assiso et forin- 
seco 8. libr. 10. sol. [Assise de Clarendum 
apud Hovedenum in Henrico II : Ba- 
livi domini Regis respóndeant ad Scac- 
carium tam de assiso Reditu, quam de 
omnibus perquisitionibus euis. Hodie vero 
nativus reditus etiam sub assiso s&s- 
timatur : nec male, cum per tem pus 
prsscriptionis ita invaluit ut mutari 
nequeat, ut ait Spelmannus in voce 
Assisa.] 

1 Reditus Regum et Dominorum in 

?uo consisterent saeculis 11. 12. et 18. 
use docet D. Brussel tom. 1. de Feudo- 
rum usu cap. 82. 88. et 84. 
1 Reditus Salis ad tertiam dimidiam 



RED 



RED 



RED 



73 



sartaginem concedi tur Novientenst Mo- 
nasterio, apud Marten. tom. 8. Anecd. 
col. 1135. in Historia ejusd. Monasterii. 
Vide Salinaria. 

Bedditum Facere dici tur colon us, 
seu gleba adscriptus, qui censum de ca- 
pite debet. Lex Longobardorum lib. 2. 
tit. 18. t 8. [•• Aistulph. 8.] : Ita sand- 
mus, ut $i quis Longobardi** per char- 
tam... ree suas orjdinaverit, et dixerit eoe 
habere loca venerdbilia, et familias, per 
quae rei ipsm excolantur, liberas esse 
dixerit, ut in ipsis religiosis locis Reddi- 
tutn faciant, secundum ipsius statutum, 
reddant omni tempore juxta domini sut 
perceptionem ipsi et filii eorum, et sint 
liberi de suis personis, sicut dominus eo- 
rum instituerit, nec a suis cespitibus 

removeantur, etc. 

© REDITUS Rectus, Legitimus, ex 
jure debitus. Cbarta ann. 1226. in Char- 
tul. Tbenol. ex Ood. reg. 5649. fol.,81. 
v* : Ita quod Petrus haberet in perpetùum 
unam medietatem omnium rectorum Re- 
dituum in villa de Castellione... Dixit 
etiam... duodecim nummos, qui acdpiun- 
tur apud Castellionem de nomine , qui 
habet equum, et sex nummos, qui acci- 
piuntur de eo, qui non habet equum, rec- 
tos esse Redi tue. 

1 REDIVENTIA , Idem quod superius 
Redevantia , Prsestatìo , vectigal , etc. 
Charta ann. 1250. e Chartularìo S. Aviti 
Aarelian. : Confessi fuerunt se cepisse.... 
de tetris ipsorum decani et capitoli, 
eitis apud Ceris, ad talee Rediventias, 
scilicel, etc, 

* Redivenda, in Charta ann. 1362. 
ex Tabul. S. Gerra. Prat. et in Libert. 
Florenc. ann. 1868. tom. 5. Ordinat. 
reg. Frane, pag. 888. art. 2. Vide in 
Redhibere. 

1 REDIVIDÀRE, prò Redundare, male. 
Charta Roberti Regis Frane, ann. 1029. 
apud Mabillon. de Re Diplom. pag. 582 : 
Verissime decet regiam dignitatem illis 
(fructibus carìt&tis) Redividare et affatim 
exuberare, per quos sum dignitatis ampli- 
tudinem valeat sublimando erigere et eri- 
gendo sublimare. 

REDIVITAS, Arduitas, arduus Collis 
ascensas, Gali. Roideur. Charta Rener.' 
de Nogento ann. 1219. in Chartul. Cam- 
pan, fol. 58. v* : Dedi... collem, qui voca- 
tur Chaceliers de Andelon, totam scilicet 
Redivitatem ipsius Collis,... totum etiam 
pendens ipsius Collis, etc. 

1 REDIVITIO, prò Redhibitio. Vide in 
Ròdhibere 

REDIVIVUS. Glossa MSS. ad Ale- 
xandrum Iatrosophistam : Canapis Re- 
diviva, id est qua nascitur, et non semi- 
na tur. 

REDIUS, Versar, Prmco. Ita Papias MS. 
et edit. 

jREDIVUS, prò Ricinus. Vide Rici- 
nosus. 

* REDLERIUS. [« Habui duos homines 
ad extirpandum erbas que erant in ca- 
sali officialatus et in platea que erat 
circa puteum, et parano umited/ertos... » 
(Arch. histor. de la Gironde, t. 22, 
p. 192.VI 

1 RE0M ANNI. Vide Radmanni. 

* REDO, Tel® crassioris speci es vide- 
tur, sellis equorum instruendls aptse. 
Comput. ann. 1834. Inter Probat. tom. 2. 
Hist. Nem. pag. 85. col. 1 : llem prò una 
libra de borra, vj. den. Item prò duabus 
trossie Redonis, vi. den. Un sarcot ou 
camise Ride, in Lit. remiss. ann. 1421. 
ex Reg. 171. Chartoph. reg. eh. 513. Vide 
infra Rochetum. 

* REDOANCIA, Vectigal, prestatio, 
Gali. Redevance. Charta Caroli comit. 

yn 



s 



Augi in Reg. A. Chartoph. reg. eh. 85 : 
Cum contentio seu controversia esset In- 
ter nos ex una parte, et.... abbatem et 
conventum Monasterii novi Pictav. ex 
altera,.... super.... tallio alta et bassa,.... 
et etiam super aliis usagiis, consuetu- 
dinihus, Redoanciis, etc. Vide Redo- 
nancia. 

\ REDOCGARE, Scindere, in Glossis 
MSS. quas laudat Vossius lib. 4. de Vi- 
tiis serm. cap. 20. Proprie idem quod 
Ite rum occare ; hoc est, denuo glebas 
comminuere et confringere. [° Vide su- 
pra Recalcare 3.1 

1 REDOCREARE, ltem ocreare, Johann! 
de Jan uà, hoc est ocreas iterum in- 
duere. 

°* REDOLARE, Iterum dolare, resecare. 
Reinard. Vulp. lib. 8. vers. 2237 : 

RapU cocolla libi est, nimiom que corona reewrit, 

Te apecies fratran nulla fiilsse docet. 
Truncandas submUte comos, Redolabo coronalo, eie. 

REDOUNA, Fori Aragonenses apud 
Michaelem del Molino pag. 159 : Furatus 
si aliquis fuerit arcarti sive Redolinas de 
archivo publico alicujus civitatis, villm, 
vel loci, ubi sunt bursm recondite} illorum, 
qui sunt insacculati in officiis, etc. [Vide 
RhedoA 

1 REDOMARE, Reposcere, recuperare. 
Charta Petri Comitis Altissiod. prò in- 
colla Malliaci circa init. XIII. saec. apud 
Thom asserii! m in Consuetud. Biturlc. 
ag. 709 : Quicumque in parrochia Mal- 
iaci ville domum suam, aut pratum, aut 
vineam, aut agrum, aut quancumque 
aliarti possessionem anno et die paci/ice 
tenuerit, nulli de celerò respondeoit, nisi 
aliquis se jus sciat in hoc habere, et qui 
per annum xllum extra patriam moram 
fecerit, voluerit Redomare. 

1RED0NANGIA, Idem quod Redevan- 
cia, si tamen non sit ita legendum, 
Gali. Redevance. Charta ann. 1271. tom. 
1. Chartularii S. Vandreg. pag. 709 : 

Ego Nicholaus le Chambelent ven- 

dedi.... Abbati et Conventui S. Vandre- 
qesilli omnia illa et singula, qum fiabe- 
barn et percipiebam annuatim a Radulfo 
de Mara... super toturrf feodum suum, 
tam in denariis, ovis, caponibus, quam 
aliis Redonanciis quibuscutnque prò XL. 
solidis Turon. 

1 REDONDBLLUS, Ornamentum capitis 
mulieris orbiculatus, ni fall or, a Rotun- 
dus, Gal lìce Rond. sic appellatus. Lette- 
ra patentes Caroli V. Regis Frane, ann. 
1867. prò Monspeliensibus : In capite ta- 
men (aomicella) possit portare unum Re- 
dondellum vel parcetum cum perlis et 
margaretis. Vide Redundellus, Rondellus 
et Rotundellus. 

1 REDOPERIRE, Aperire, in Glossis 
MSS. a Vossio laudatis lib. 4. de Yitiis 
serm. cap. 20. 

1 Redopertus, Apertus, retectus. S. 
Ambrosius lib. 1. Offic. cap. 16. num. 61: 
Expecta ut veniat quod perfectum est, 
quando non per speciem et in Benigniate, 
sed f ade ad faciem, formam ipsam Redo- 
pertSB veritatis possis agnoscere. 

1 REDORARE, Rursum inaurare, Gali*. 
Redorer. Compii tus ann. 1245. e Bibl. 
Reg. : Pro pede cujusdam cisi toroidi et 
Redorando xvm. f. Melius scriberetur 
Redaurare. 

t RED0RIRI, Iterum incipere. Glossae 
Lat. Gr. et Gr®c. Lat. : 'Avapxopuxi, Re- 
dorior. 

REDORSARE, Tergo eh art» in seri bere, 
Gali. Endosser. Sta tuta secunda Roberti 
I. Regis Scoti® cap. 16. § 5 : Et fiat col- 
latio seu computatio 15. dierum a die 
I captionis terrarum in manu Regis, Re- 



dorsata a retro brevis, seu in dorso ilhus 
retornati a Ballivio missi ad Reg etti. Vide 
Indorsare. 

Bedorsa.be, [Johann! de Jan uà, Retro 
et a posteriori dorsum sdndere ; unde di- 
citur : Equus Redorsatus est a posteriori.] 
Ugutio : Equus Redorsatus a posterion 
parte, edorsatus ab anteriori, unde solet 
did, Trossulam illam, vel capotti forica- 
tam super equum edorsatum. Epistola 
Conrad! Hildeshemensis electi apud Ar- 
noldum Lubecensem lib. 4. cap. 19 : In 
eadem dvitate (Neapolitana) est equus 
sereus, magicis incantationibus a Virgilio 
sic compoaitus, ut ipso integro perma- 
nente, nullus equus possit Reaorsari, cum 
tamen de vitio naturali sit UH terrei prò- 
prium, ut ante equi illius compositionem, 
et post ejusdem equi quantulamcumque 
corruptionem nullus equus sine dorsi 
fractura possit equitematiquandiu vehere. 
in Consuetudine Monstroliensl art. 42. 
flt mentio arborura, quae stant, pour 
rados des maisons, hoc est, ad dorsum 
SBdium plantantur, ut a ventis eas de- 
fendant, [vel ornatus gratia, ut dicitur 
in Glossario juris Gallici : quod con- 
sule.J 

• Nostris Seoir à Redos, retro dorsum 
sedere sonat. Guignev. in Peregr. hum. 
gen. MS. : 

Sur li a Rado» ae seoieot 
Deus autres vietiti*, qui eatoieot 
Bien Unt ou plus espoentables 
Et horrìblea et redoutables. 

1 RED0RTA. Vide in Retorta. 

1 REDOTATUS, Moneta nlgra minutior 
in Dalphinatu, pretii duoruìn parvorum 
denariorum ann. 1342. ut patet ex Ordi- 
natane Humberti II. eod. ann. tom. 2. 
Hist. Dalphin. pag. 420: Redotatos nigros 
currentes prò auoous denariis parvis ad 
quindecim granos de liga et de pendere 
sexdedm solidorum prò marcha argenti 
fini ad remedium ligse duorum grano rum 
et ad remedium ponderis trium denario- 
rum prò marcha. Ante hunc annum alli 
fuerunt Redotati pretii quatuor denario- 
rum ; denarit namque quadruplices dicti 
alias Redotati memorantur in Computo 
ann. 1336. tom. 1. ejusd. Hist. pag. 95. 
col. 1. Rursum ibi memorantur Redotati 
col. 1. 

t REDRA, Redrare. Vide Riedra. 

6REDRANDARE. Gratiam referre; in 
vet. Glossar, ex Cod. reg. 7641. Vide Re- 
dandruare. 

\ REDREfARE , a Gallico Redresser , 
Corrigere, emendare, idem quod supra 
Redingere. Testamentum Raymundi 
Trencavelli ann. 1154. in Probat. novse 
Histor. Occitan. tom. 2. col. 650 : Et 
mala qum ego fed cum mea cavalgada in 
Rossilono domibus Templi et domibus 
Hospitalis, quod homo Redrecet eis ad 
suam mercedem , et infractiones quas 
ego in eadem terra Ecdesiis cum eadem 
cabalgada, quod homo Redrecet eis cum 
laudamento Episcopi de Reina, et mea 
debita, qum scientur, in pace pagentur. 

| Redrescere, Eadem signincatione. 
Foedus ann. 1143. in Probat. novae His- 
tor. Occitan. tom. 2. col. 500 : Si Comes 
(Ildefonsunì fecerit tenere pacem in suis 
castellis, fadat eam tenere in castellis 
Rogerii; et si ipsi de castellis Roger ii 
infregerint pacem, clamet se inde Comes 
Roger io : et si Rogerius Redrescere non 
fecerit usque ad XL. dies, distrino et illos 
Comes, sicut alios de ipsis castellis ipsius 
terree. 

1 Redressa.be , Eodem intellectu. 
Charta Henrici IV. Regis Angl. ann. 
1405 : Hujusmodi qumstiones, contentiones, 

10 



74 



RED 



RED 



REE 



dampna^. reformandum, Redressandum, 
sedandum, etc. 

• REDRIM. Stat. antiq. Florcnt. lib. 8. 
cap. 153. ex Cod. reg. 4621 : Quicumque 
studiose vel premeditate offendiderit.... 
aliquem,... capiendo vel capi f adendo ali- 
quem puerum, puellam, vel aliquam per- 
sonam prò faciendo Eedrim, etc. Legen- 
dum forte Éedimi. 

1 REDRIZARE, ab Italico Ridrezzare, 
Gali. Redresser, Quod flexuosum est in 
rectum revocare. Sta tuta Mutìnae rubr. 
255 : Ordinalum est... quod strata et via 
a S. Leonardo usque ad villam de Crespis 
debeat levari, et esemplari et Redrizari, 
ubi opus fuerit. 

• unde prò Erigere, Gali. Dresser. 
Guido de vigev. MS. de Modo expugn. 
T. S. cap. 2 : Et cum fuerit necesse \p- 
$am baltriscam Redrizare juxta aliquam 
turrim vel murum civitatis vel castri^ 
sic fiat. Primo extendatur long e a turn 
vel muro castri pertica baltrischa, et 
ponatur baltrisca in pertica usque su- 
pra podios ; et UH quatuor podii ligen- 
tur cum suis dubionibus Et hsec om- 
nia parala aportentur 9 ubi debuerit Re- 
drizari. 

REDUBI.fi, Reliquia. Vita S. Boriiti 
Episcopi CI aro monta ni cap. 7. num. 84: 
lnchoato, ut oportebat, jejunio, Sancto- 
rum circumquaque orando Redubias pe- 
ragrantes , interventum sua petitionis 
apud Dominum... deposcunt.JQìossto Isi- 
dori : Redubias, Rehquias. Papias : fìe- 
dubia, indubia, spolia serpentum, exuvia, 
reliquia teslaSrum.Hicinàubia deiendum 
est, ut monet Graevius. Vide Marti ni i 
Lexicon in Reduvia, quse proprie signi- 
fica t abscessum circa ungues natum, 
Graecis iwxpwvvYia. Hinc Gloss. Lat. Gr. 
et Gr. Lat. : Redubia, itapwvuxta. Redu- 
via, napcovuyU-] 

• Reduvije, Reliquia. S. Victr. Roto- 
mag. episc tract. de Laude SS. tom. 2. 
Collect. var. Script. D. Le Beuf pag. 
xliij : Manu igitur ostendo quod quarUur, 
tango Reduvias, af firmo in istis Reliquiis 
perf ecium esse gratiam perfectamque vir- 
tutem. Vide Redubia. 

1 1. REDUCERE Se, Se recipere, Gallis 
Se retirer. Marischalcus cum paucis ho- 
minibus fugiendo se Reduxit ad Tyrum, 
lib. 6. Annal. Genuens. ad annum 1230. 
tom. 6. Muratorii col. 467. 

Comput. ann. 1408. Inter Probat. 
tom. 3. Hist. Nem. pag. 194. col. 1 : ltem 
gentes armorum fuerunt in prasentibus 
partibus, et cum veniebant mandavimus 
suburbiis quod se Reducer ent. Pro lndu- 
cere, in Charta ann. 1384. ex Tabul. D. 
Venciee : ltem quod nulla persona... ap- 
portet seu Reducat furtum neque res fur- 
tive receptas infra dictum cast rum. 

° 2. REDUCERE, quid apud Chimicos 
signi ficet, docet Arnald. in Rosar. MS. 
lib. 2. cap. 1 : Reducere est inserere vel 
interare, impregnare et sublimare. 

1 REDUCTÀ , Concava , depressa . in 
Glossis Isidori. Addit Papias : Quasi re- 
tro ducta. Est interpretatfo versus Virgi- 
liani lib. 6. ^neid. : 

Intere» videi ^Gneas in valle ReducU 
Seclusum nani», etc 

11. REDUCTIO, f. Moles, via strata, 
Gali. Chaussée. Synodus Limensis ann. 
1588. tom. 4. Goncil. Hispan. pag. 450 : 
Quoniam ex defectu viarum et pontium 
et Reductionum non raro sequuntur Indo- 
rum mortes absque sacramentis, et quod 
prsscipitentur Sacerdotes, et multi Indi 
submergantur, etc. 

1 Reductio Hìereticorum, Eorum 
reversio ad catholicam fldem, in Epis- 



tola Martini V.PP. apud Ludewig. tom. 
5. Reliq. MSS. pag. 406. 

* 2. REDUCTIO, a Gallico, Reductio*, 
Deditio. Locus est infra in Repositio 3. 

1REDUCT0RIE, Breviter, compendio- 
se. Oratio de S. Bonaventura, tom. 8. 
Julii pag. 326 : Composuit et solenne of fi- 
cium %n honorem B. Francisci, et de tp- 
sius vita serioso tractatu primum, et ee- 
cundo Reductorie adnotavit. 

REDUCTUS. Charta ann. 1182. apud 
Hieron. Rubeum in Historia Ravenuat. 
pag. 854 : Promisit Gerardo Archiepiscopo 
S. Ravenn. Ecclesia manutenere fidelità- 
tem, quam fecerat prò feudo Argentea,... 
et auerram, et pacem, et cavalcatami et 
Reductum de pradicta parte juravit. [Ut 
pax guerra, ita Reductus hic opponi vi- 
detur cavalcata, et proxime accedere ad 
Reductum subsequentem.J 

1 Reductus , Locus secretus, refu- 
gium, asylus, Gallis Reduit, Ital. Ri- 
dotto. Charta ann. 1379. e Schedis Presi- 
dis de Mazaugues : Dictum castrum (de 
Alansono) habet fortalitium , quod est 
Domini, et justa illud habet Reductum, 
in quo se reducunt tempore guerra. Acta 
S. Francisco Rom. tom. 2. Martii pag. 
160° : Recipe securilatem, anima Deo al- 
lerta, et vado ad tuum Reductum. Vox 
frequens in re obsidionali, ut observat 
Thomas de Aquino, qui Reductus recte 
deflnit munitiunculas excitatas figura 
quadrata, precipue in linea ambitus in- 
terioris, certis intervallis dissi tas, ut 
fossores accessum et milites munita 
babeant loca, quo se recipiant, cum 
arcis obsessae presidiarli ad intertur- 
banda et diruenda opera precurrunt. 
Hasce munitiunculas nostri etiam vo- 
carunt Redoute a voce Reductus hac no- 
tione. 

° Receptus, Gali. Retraite. Pax in ter 
Joan. Galeat. et Theod. Montisfer. 
march, inita ann. 1382. tom. 3. Cod. Ital. 
diplom. col. 322 : Convenerunt dieta par- 
tes ad invicem et vicissim, quod de costerò 
ad invicem non movebunt guerram,.... et 

Ìuod etiam alicui inferenti... non dabunt 
ìeductum necvxtuaiia. Tract. pacis ann. 
1427. ibid. col. 1860: Quod dicti domini 
duces Sabaudia et Mediolani non dabunt 
transitum, Reductum vel receptum,... ali- 
quibus inimici* alterius. 

| REDULUS, Strues lignorum arden- 
tium, in Glossis Isid. Constantiensis : 
Redulus, Lignorum acervus ardens. Vide 
quae de etymo hariolatur Martini us in 
Lexico. 

T REDUNCARE. Curvare, seu redun- 
cum facere, in Glossis a Vossìo citatis 
lib. 4. de Vitiis sermon. capite 20. 

1 REDUNDELLUS, Vestis species in ro- 
tundum seu in orbem desinens, eadem 
quse infra Rotundellus, nisi sit ita legen- 
dum. Statuta Eccles. Tutelensis ann. 
1328. apud Baluzium Hist. Tutel. col. 
676. et Marten. tom. 4. Anecd. col. 798 : 
Monemusomnes et singulos rectores, pres- 
bitero* et alios beneficiatos nostra dxcece- 
sts, maxime religiosos, ne de cetero defe- 
rant Redundellos, nisi devium longum in 
modum habitus. Modus vivendi^ in Con- 
cilio Basileensi apud eumd. ^Marten. 
tom. 8. Ampi. Collect. col. 244: Cum in- 
cedunt per ctvitatem vestes deferant supe- 
riores juxta instilutiones suorum Ordì' 
num, et Canonici regularespro veste exte- 
riori portent crociam, mantellum vel Re- 
dundellum. Vide Rondellus. 

1 REDUPLICARE, prò Conduplicare, 
dici vetat Vossius lib. 4. de Vitiis serm. 
cap. 20. itecfup/icafus,occurritapud Ter- 
tullian. de Patientia cap. 14. 

» Stat. MSS. eccl. S. Laur. Rom. : Et 



sit eis tunc licitum ipso* distributiones 
augmentare seu Reduplicare prò rata con- 
tingenti. 

• Redouble, jpro Doublure, in Lit. re- 
miss, ann. 1399. ex Reg. 154. Chartoph. 
reg. eh. 414 : Le suppliant.... misi iceulx 
six trans ou Redoubìi de ses chaueses. 

° REDURALIUS, mendose, ut puto, prò 
Redituarius, saltem eodem significata, 
Qui annusa jprestationi obnoxius est. 
Charta ann. 1404. in Reg. feud. comitat. 
Pictav. ex Cam. Comput. Paris, fol. 120. 
r° : Ego Yterius de Brolio miles dominus 
de Cluzello.... recognosco me tenere.... ar- 
bergamentum seu fortalicium meum de 
Cluzello Bonnelli, cum... hominibus ligiis, 
planis, censualibus, coustumariis et Redu- 
raliis et explectabilibus. Emendanda pe- 
ri nde est alia Charta Joan. de Brolio 
eadem de re ann. 1409. ibid. fol. 134. r°. 
In qua Rodurariis legitur. 

1 JREDUSIT, prò Redussit, a Redurere, 
ni fallor, Igne mundare. Agnelli Liber 
pontiflcalis apud Murator. tom. 2. pag. 
23. col. 1 : Gratta* vobis necesse est agere 
Deo Patri et filio ejus, simulque Spiritui 
S. trina Maiestati, unica potestati, quod 
me pollutis labiis Redusit, et linguam ari- 
dam in quantum UH placuit, disertam 
fecit. Allusio est, si bene conjecto, ad id 
quod de seipso Isaias narra t cap. 6. cai- 
culo scilicet ignito labia sua ab Angelo 
mundata fuisse. 

REDUT. Concilium Narbonense anno 
1054. cap. 20 : Caballarium autem nemo 
apprehendat, ut ° Redut faciat, neque fa- 
ciat, neque substantiam ejus tollat,nisi 
tantum per direct um. Forte Reduci. 

1 REDUVLE. Vide Redubia. 

* REDUZ. [Qui redit. — Conversus. 
DiefJ 

j REEMENDARE, Instaurare, reparare, 
rencere. Praaceptum Caroli C. ann. 862. 
apud Mabillon. Diplom. pag. 386. et Fe- 
libian. Hist. San-Dion. pag. lxx : Tor- 
cularia pramemoratorum locorum, juxta 
solitam consuetudinem, ex villis abbatia 
Reemendentur ; et qua dati ibidem fra- 
tribus laborantibus fuerat consuetudo, 
dentur. Charta alia eiusd. Caroli C. ann. 
872. apud Jac. Bouillart Hist. San-Ger- 
man. pag. xx. col. 1 : Duobus etiam fra- 
tribus in eadem villa nova laborantibus, 
qua dari ibidem consuetudo fuit, den- 
tur ; et torcularia juxta solitum Ree- 
mendentur, et vasa vinaria praparentur 
vinumque ex more ad monasterium defe- 
ratur. 

1 REEMERE, Reemtio, Idem quod Re- 
dimere et Redemtio, de quibus supra in 
Rachetum. Diploma Alberti Imperat 
ann. 1300. apud Ludewig. tom. 5. Reliq. 
MSS. pag. 439 : Cum.... illustris Wen- 
ceslaus Rex Bohemia, princeps et frater 
noster dileclus, tanquam verus heres dicti 
Ottocari, oppidum et castrum Reemerit, 
absolverit seu redemerit memorata : noe 
dictam Reemtionem , absolutionem seu 
redemtionem ratam et gratam habentes 
cum auctoritate prasentium confirma- 
mus. Adde tom. 7. pag. 57. et vide Re- 
demptio 2. 

o REEMERGERE, Iterum emergere. 
Capitul. Caroli C. ann. 878. cap. 1: 
Quia necesse est ut quod male reincres- 

cit, iterum recidatur, ad resecando* 

mala, qua specialiter iterum Reemergunt, 
etc. 

OREEMPTI0, Redemptionis pretium, 
Gali. Rancon. Lit. remlss. ann. 1358. in 
Reg. 90. Chartoph. reg. eh. 70 : lpsi vir 
et mulieres deferebant pramissa dicti* 
inimicis prò eorum Reemptionibus , ut 
dicébant. Vide Reemere et infra Rehemp- 
tio. 



REF 



REF 



REF 



75 



REEP, Mensura agraria apud Swecos, 
scilìcet funis tanta longitudine, quan- 
ta m vfr describit Inter ex tenta in diver- 
sum brachia manusque. Orgyam Oraci, 
Germani Klafter, Sweci Fampu, vocant. 
Charta Sweci ca ann. 1810. apud Scheffe- 
ram ad Ghronicon Archiepiscop. Upsa- 
liensium pag. 232 : Qum pecia terra cir- 
cumvallata est fossatis, continens in lon- 
gitudinem 86. Reep, et tre* ulna* : in 
latitudine vero quadraginta tria Reep 
eum duabus ulnis. [** Vide Ihrii Glossar. 
Suio-Gotb. voce Ref, tom. 2. col. 418. et 
voce Famn, tom. 1. col. 424.] 

\ REERIGERE, Reaediflcare. Cbronicon 
Johannis de Whethamstede pag. 827. 
Promisit.... fratrum dormitorium ibidem 
collapeum et ruinosum iterum Reerigere 
reparareque de novo. 

» REFAGERE, Reficere, reaediflcare, a 
Gallico Refaire. Charta ann. 1287. in ter 
Probat. tom. 1. nova Hist. Burg. pag. 
106. col. 2 : Idem autem Mathos tenetur 
Refacere domum, qum est super dictum 
molendinum. Vide supra Reaincipere. 

• REFÀCIMENTUM, Restaurata dam- 
ni, Ital. Rifacimento, Gali. Dedomma- 
qement. Stat. Senens. ann. 1288. apud 
Murator. tom. 4. Antiq. Ital. med. aevi 
col. 84 : Et teneatur et debeat potestà* 
venire ad civitatem Senensem,et recedere 
suispropriis expensis;... et non possit vel , 
debeat petere vel recipere aliquod medium 
restauramentum vel Refacimentum, vel 
aliquod aliud loco eorum, quocumque no- 
mine censeatur. 

1 REFÀCTÀ, RefàctuRjE, JEdificiorum 
reparationes, instaurationes in Chartu- 
larìo Monast. Gemeticensis notato B. 
pag. 110. 

• Refaicture et Refecture, appellata 
Praestatio, quae prò facilitate capiendi 
ligna ad aedificiorum refectionem neces- 
saria in silvis domini pensitatur. Charta 
ann. 1811. in Reg. 46. Cbartoph. reg. eh. 
168: Les rentes que le roy avoit à Pu- 
chay,.... un pain à Noel, feugages de ses 
por s, se il les a, et sept deniers de Refec- 

tures du bois, se il l'ont Un boissel da- 

veine et demi boissel de bernage , dix 
esfs, un pain à Noel, le feugage et la Re- 
faicture. Pluries ibi occurrit vox Ref aie- 
ture. 

• REFACTOR, Reparator, salvator. 
Translat. S. Gorgon, tom. 9. Collect. 
Histor. Frane, pag. 122 : Deus omnir 
potens factor et Refactor meus ut vester, 
eie. 

• REFJECARI, prò De f secar i. Phil. de 
Greves cancell. Paris, serm. 61. in Psal- 
ter. : Ex fmee crassa vinum corrumpitur, 
et propter hoc necesse habet Refsscari. Id 
est, de vase in vas transfundi. 

1 REFANUS, prò Raphanus, Gali. Rai- 
fort. Epistola Guizonis ad Augienses 
fratres ann. 969. apud Marten. tom. 1. 
Ampliss. Collect. col. 800 : JEsHmo illum 
ingressum aliquando hortum viri pruden- 
te y in quo gestavit Refanum canino ster- 
cori innatum, qum est causa putidi 
ructaminis, id est, malivolm reprehensùh 
nis. 

REFARE. Vide Reffare. 

1 REFECCIA, 'AtcóXeEk xprr&v, in Glos- 
sis Lat. Gr.et Gr.Lat. Rursum in Grac. 
Lat. 'Apatie xpit&v, Rejectio, supple ju- 
dicum. 

00 REFECTARE, Reflcere. Virgil.Gram- 
mat. pag. 12 : Ego boni vice hospitii Re- 
fectabo te. 

1 1. REFECTIO, Somnus, quies. Vide 
Reficere. 

2. REFECTIO, Coena, prandi um, cibi 
sumptio, a reficere, cibum sumere, qua 
voce utuntur Plinius lib. 18. cap. 7. 



Ceisus lib. 4. cap. 6. et alii. Refectionis 
vero vocabulum habet S. Benedictus in 
Regula cap. 24. 25. 35. Apud Marcum 
Evang. Refectio, prò loco, ubi cibus su- 
ini tur. usurpatur, cum Christus dici ju- 
bet: Ubi est Refectio mea, ubi Pascha 
cum discipulis meis manducem. Groca 
enim habent, icoO e<m xb xaTàXupa ; Lucas 
diuersorium. [Vide Refectio generalis in 
Generale^ 

8. REFECTIO , Jus procurationts, Gi- 
stum, prandium, cosnaticum, etc. [Reffec- 
ture, in Charta ann. 1305. e Bibl. Reg.] 
Charta Ecfridi Regls Merciorum ann. 
716. in Addit. ad Matth. Paris : Et terree 
illss a laboriosis operibus, ab omnibus tri- 
butis vel censuris, et ab omnibus Refec- 
tio nibus Regum vel Principum seu om- 
nium expeditionum... sint libera. [Charta 
Alexandri PP. ann. 1174. in ter Instrum. 
nova Gali. Christ. tom. 4. col. 186: Re- 
fectiones quoque (annuimus) quas Epis- 
copus Capilulo Lingonenst annuatim 
prestare debet. Alia ann. 1182. in Probat. 
novae Histor. Occitan. tom. 2. col. 470: 
Quando sepultus fuit, dimiserunt nepotes 
sui Refectionem usuariam, quam haoebat 
cum hominibus suis in monasterio S. 
Theoffredi in unoquoaue anno in festivi- 
tate ipsius S. Martyris.] 

1 4. REFECTIO, Baptlsmus, quo homo 
reficitur, seu justiti», qua decidi t, resti- 
tuita. S. Paulinus Epist. 82. ad Seve- 
rum num. 2 : Recte enim in loco Refec- 
tionis humanm (id est, Baptismi loco seu 
Baptisterio) Martinus pingitur qui cceles- 
tis hominis imaginem perfecta Christi 
imitatione portavit. 

* 5. REFECTIO, Stercoratio, Gali. En- 
grais: nam agros sterco re satiari dixit 
Columella. Lio. rub. fot. parvo domus 
pubi. Abbavil. ad ann. 1265. fol. 85. r° : 
Tempore Refectionis et fimationis orto- 
rum, debet idem Radulfus ibidem facere 
hostiolum, Gallice dictum Heket, per quod 
homines cum vehiculis fimum et sdbulo- 
nem ad ortos deferentes.... transibunt. 

* REFECTIONARIUS. [Custos refecto- 
rum. Dief.1 

REFECTORIUM, Ugutioni, et Joan. de 
Jan uà: Locus, ubi reficiuntur famelici, 
vel locus , ubi insimul comedunt fratres 
vel Monachi. Ccenaculum refectionis, apud 
Gervasium Tilleberiensem de Otiis 
Imper. decis. 3. cap. 11. Gregorius M. 
lib. 2. dial. cap. 22 : Ite } et dicite UH, ego 
venio, et ostenào vobis, m quo loco orato- 
rium, in quo Refectorium fratrum, in quo 
susceptionem hospitum,...e3dificare debea- 
tis. [Capi tu 1. Aquìsgran. ann. 817. cap. 
27 : Ut dbbas vel quispiam fratrum ad 
portanti monasterii cum hospitibus non 
reficiant ; in Refectorio autem omnem eie 
humanitatem manducandi ac bibendi ex- 
hibeat. Adde cap. 41. et 68. Capital. Ca- 
roli C. tit. 7. cap. 58. Capi tuia Monacho- 
rum ad Augiam directorum cap. 7. tom. 
2. Capitularium edit. Baluzianae col. 
1381. Capitula Monachorum Sangall. 
ann. circiter 817. ibid. col. 1884. cap. 15.] 
Vita Aidrici Episcopi Cenoman. num. 
17 : Fecit quoque in ipso monasterio Refec- 
torium novum, et nobiliter composilum, 
etc. Adde num. 28. Vide [Vossium lib. 3. 
de Vitiis sermonis cap. 41. et] Haefte- 
num lib. 10. tract. 1. disqu. 1. 

Refectorium Canonicorum , apud 
Chrodegangum in Regula Canonicorum 
Metensium cap. 21. Concilium Turo- 
nense III. can. 23 : Canonici et Clerici 
civitatum...in Claustris habitantes simul 
omnes in uno dormitorio dormiant, si- 
mulque in uno reficiantur Refectorio.Vide 
Hermann um de Miraculis S. Mari» 
Laudun. lib. 3. cap. 24. Rogerum Hove- 



denum pag. 495. [Molanum in llbris de 
Canonicis, Mìraeum tom. 1. pag. 75. in 
Charta ann. 1089.] etc. 

1 Refectorium, PraBdium, cujus pro- 
ventus communi Canonicorum refec- 
tioni destinabantur in Ecclesia Lugdu- 
nensi. Statuta ejusdem Eccl. ann. 1251. 
tom. 9. Spicil. Acher. pag. 72: Statutum 
est, et perpetua inhibitione Armatum, ne 
successione» in ipsa ecclesìa de cetero 
fiant, et ne Refectoria in divisione terra- 
rum alieni in benefidum assignentur. Ex 
qua prohibitione refectoriorum in bene- 
fici um assignandorum , ne, quod ad 
mensam communem pertinebat, divide- 
re tur , conjicere licetid aliquando facti- 
tatum fuisse : quod confirmari potest 
ex Charta fundationis Ecclesiae colle- 
giata de Forverio per Archiepiscop um 
et Canonicos Lugdunenses ann. 1192. 
Inter Instrum. nova Gali. Christ. tom. 
2. col. 24. ibi enim Refectorium vacans 
supponitur, quod dici non potest de 
praedio ab universa communltate pos- 
sesso, sed solum de praedio alicui singu- 
latim concesso. Hujus fundationis verba 
sunt : Si quando.... Refectorium vacare 
contigerit, habebunt quoque (Canonici 
de Forverio) decimam eorum reddituum, 
quod de ecclesia defuncti eius (Canonici 
Lugdun.) habiturue est a die obitus sui 
usque ad primum Martium post solutio- 
nem Refectoriorum et debitorum et clamo- 
ribus pacificatis. Ubi per solutionem re- 
fectoriorum in tei Ugo parte m proven- 
tuum ex eo praedio, quod Refectorium 
vocabant, communi mensa ezsolven- 
dam. Nam, si bene conjecto, qui tunc 
temporis Refectorium seu praedium jure 
beneficii possidebat, proventuum cer- 
tam partem retinebat sibt, alteram com- 
munitati prò refectorio tribù ere teneba- 
tur. Vide Refusio. 

In Area Refectorii sine mappula et 
mensa comedere, Poenae Monachici spe- 
cies, cujus mentio in Statutis Ordinis 
S. Gilberti de Sempringham pag. 766. et 
alibi sape. 

Refectorarius , Cui Refectorii cu- 
randi onus incumbit. Li ber Ordinis S. 
Victoris Parisiens. MS. cap. 12 : Ad Re- 
fectorarium , pertinet tempore statuto, 
sive ad prandium, sive ad ccenam, mensas 
preparare, panem et vinum et legumina 
apponere, et si qui fratres deforis ve- 
niant, ubi ad refectionem sedere debeant, 
providere, et eie similiter, ause sunt appo- 
nendo, apponere, etc. De ejus officio agit 
etiam Udalricus lib 8. Consuet. Clunlac. 
cap. 21. Adde Ingulfum pag. 856. Ecke- 
hardum Jun. de Casib. S. Galli cap. 3. 
Eckehardum Minimum de Vita Notkeri 
cap. 19. Statuta Ordinis de Sempringham 
pag. 727. Oaesarium Heisterbach. lib. 6. 
cap. 5. etc. Tabular. S. Theofredi Vala- 
viensis : Hssc sunt, quse ad Obedientiam 
pertinent illius, qui Refectorarius appel- 
latur, qui propterea sic nomina tur, quo- 
niam domus Ma, in qua fratres reficiun- 
tur, ipsi commissa est, non solum ut pa- 
nem quotidie sufficienter ministret, sed 
etiam ut omnia, qum ad utilitatem vel 
ornatum necessaria fuerint, eidem domui 
studiose provideat, omnia linteamina 
mensarum et canistra, et vasa vinaria, 
scifos ligneos, et vitreos, cochlearia et can- 
delabra, etc. [Consuetudines Monasterii 
Fontanell. MSS. pag. 258 : Hi sunt quasi 
suffragami coquinani, Panetarius, Custos 
vini et Refectorarius. Refectorarii seu 
Procuratores Capituli Ecclesim Viennen- 
sis, in Charta ann. 1291. tom. 2. Hist. 
Dalphin pag. 44. col. 2. Refectorarius 
ejusdem Capituli rursum memoratur in 
alia Charta ann. 1814. ibid. pag. 157.] 



76 



REF 



REF 



REF 



; 



1 Repegtorabia, Officium Refectora- 
rii. Inter varia officia claustralìa Mo- 
nasteri! Corbeiensis ad calcem Regulae 
MS. recensentur, Praeposituro, Thesau- 
raria, Cellerario , Cameraria , Refecto- 
raria, Infirmarla, Hospitium et EVeemo- 
aina. 

1 Refegtoraria, Monialis cui refec- 
torii cura est in monasteriis sacrarum 
vlrginum. Alheidis conversa, Refeeioraria 
ei fenestraria, apud Buschium de Re- 
form. Monast. tom. 2. Scriptor. Bruns- 
vic. Leibnitil pag. 888. 

1 Refectoreria , Eadem notione. 
Gharta arrendationis Monialium Arta- 
celle ann. 1403. e Scbedis Prssidis de 
Mazaugues : Item fenestraria* medium 
justicialem vini ; item Refectoreria* prò 
suo labore duo* justiales vini ultra suam 
rationem. 

1 Refectoretum, Idem quod Refecto- 
rium. Refectoretum infirmante, in quo 
eduntur carnee, in Bulla Benedicti XII. 
ex Arcbivo S. Victoria Massil. 

1 Refectorarii Panni, Qui sunt ad 
usum refectorii, Bernardo in Ordine 
Oluniacensi part. 1. cap. 7. 

1 Refectoriales, Vicari! seu benefi- 
ciati Ecclesia? Saltzburgensis, qui vice 
Canonico™ m Missas canunt, caeteras- 
que taoras ecclesiastica*, ut passim vi- 
etare est in Ecclesiis cathedralibus et 
collegiatis, Refectoriales, ut conjecto, 
dicti quod communi refectorio uteren- 
tur. Chronicon Saltzburg. ad ann. 1461. 
apud Raimundum Duellium tom. 2. 
Misceli, pag. 148 : Burchardus statini 
fundavit xh. sacerdotes, vi. religioso* et 
saeculares , qui deberent prssesse choro 
Saltzburg enst tanauam vicari* et omnia 
cantare, etiam primam Missam apud S. 
Virgilium.... sed quia dictus Archiepisco- 
pus in regimine non diu vixitj statini post 
obitum suum fuit illa fundatio per Capi" 
tulum cassata, Presbiteri saeculares licen- 
tiati et Refectoriales reassumpti. 

1 Refectorius, Idem qui Refectora- 
rius. Epitaphium ann. 1593. apud Feli- 
bian. Hist. San-Dion. pag. 583 : Hicjacet 
fr. Franciscus Guyot, praepositus de Trem- 
blay, locique Refectorius, etc. 

1 Refectuarius, Eadem notione. Sta- 
tuto Monasteri! S. Claudi! pag. 74 : Te- 
netur Refectuarius ministrare mappas et 
manutergia ad refectorium tam prò men- 
sis ipsorum, quam prò vnanuum ablu- 
tione, necnon scyphos custodire et map- 
pas praedictas mundas teneri et dealbari 
facere. 

1 Refectuaria, Officium refectuarii, 
ibidem, et in Bulla Pauli III. PP. ann. 
1549. tom. 1. Maceriarum Insulse Barba- 
ra pag. 261. 

T Refecturaria, Eodem intellectu. 
MS. Codex Eccles. Aginn. apud Stepha- 
notium tom. 1. Antiq. Benedict. in Vas- 
conia MSS. pag. 532 : Monasterium SS. 
Gervasii et Prothasii de Exiis.... habet.... 
corner ariam, sacristiam , infirmariam , 
cellerariam , pitanciariam , cantoriam, 
hostalariam, operariam et Refecturariam. 

1 Refecturarius, Idem qui Refecto- 
rarius. Petrus de Borgia Canonicus et 
Refecturarius Capituli Viennensis , in 
Charta ann. 1281. tom. 2. Hist. Dalphin. 

pag. 24. col. 2. Praesentibus Hugone 

Priore de Roysies, Petro de Rochi Refec- 
turario dicti monasterii, in alia Charta 
ann. 1300. ibid. pag. 57. col. 2. 

Subrefectorarius. Refectorario sub- 
est, in Monasteriis. Vide làbrum Ordi- 
nis S. Victoris Parisiensis MS. cap. 12. 

* REFECTORIUS, Qui uni refectioni seu 

Srandio satis est. Necról. MS. eccl. B. 
[. de Medunta fol. 2. r° : Percipiunt an- 



nuatim viginti solidos in molendino de 
planchia et Refectorium salmonem Qua- 
dragesi mi. 

REFECTUM, Idem quod supra Refec- 
tio , Ccana , prandium. Chartularium 
Prioratus S. Petri de Domina fol. 94 : 
In festivitate 0. SS. unum Refectum in 
refectorio de pane et vino et pulmento et 
piscibus et tabi* omnibus monachi*. 

1 REFECTURA, Instaurano, reparatio, 
Refectio apud Vitruvium. Charta ann. 
1286. tom. 1. Chartul. S. Vandregesili 
pag. 1118 : Nec tenebuntur dicti Religiosi 
aliquid de suo ponere in Refectura molen- 
dini supradicti. 

1 REFECTURARIUS, etc. Vide in Re- 
fectorium. 

1 REFECTORIUM, prò Refectorium, bis 
habetur in Consuetudinibus Fuld. S. 
Sturmii, pag. 5. et 6. vet. Disciplina Mo- 
nastica. 

1 REFEFFARE, Idem quod mox Refeo- 
fare, In feudum denuo conferre. Gual- 
terus Hemingford. de Gestis Edwardi I. 
Regis Angl. ad ann. 1302. pag. 198 : Per- 
rexit iratus ad Regem et dedit ei Comita- 
tum et omnes terras suas. sub tali quidem 
poeto, quod Refessaret (melius in MS. 
Refeffaret) eum de eisdetn ad terminum 
vita suae, et insuper daret ei mille marca- 
tas terras prò vita sua, et eum ejiceret ab 
omni sire alieno. 

* REFELLERE, [Repellere. — Falsifi- 
care. Dief.1 

° REFELLO, Gali. Refellon de vinaiae, 
f. Pensitatio pecuniaria, vice prastatio- 
nis certa vini mensurae, quae Vinagium 
dicebatur. Reg. Cam. Comput. Paris, 
sign. Bel fol. 49. V : Un boissel de tour- 
meni, l'erbaige dee lande* et le Refellon 
du vinaiae. 

1 REFENERE, Includere , concludere, 
Gali. Renfermer. Charta ann. 1289. e 
Tabularlo Compendiensi : Et debent idem 
Petrus et ejus hmredes invenire grangiam 
ad Refenendum annuatim bladum Eccle- 
sia* memorate}. Ref enere fortean dictum 
est a fenum, prò fenum concludere in 
fenili ; unde ad alia translatum ; si ta- 
men vera lectio est, vereor enim ne le- 
gendum sit refirmandum , aut quid 
simile, a Gallico Renfermer. 

1 REFEODUM, Idem quod infra Retro- 
feudum, Gali. Arriere-fief. Charta Ro- 
berti Ducis Burgundi® ann. 1282. ex 
Archi vo S. Benigni Divion. : Dum tamen 
pene* venditorem seu venditore* de feodo 
vel Refeodo nostro dimidia pars rema- 
neat. In franco allodio tine feodo vel 
Refeodo, in Charta ann. 1283. e Tabulano 
S. Laurentii Dioecesis Autissiod. Vide 
Feudum. 

REFEOFARE, [In feudum denuo con- 
ferre, seu feudo denuo investire.] Vide 
in Feudum. 

1 REFERENDARE, In acta referre, ab 
Italico Referendare, Referre. Litera ann. 
1651. in Actis SS. Aprilis tom. 3. pag. 
570 : Prmsentes lilteras manu nostra *»- 
gnatas et per nostrum secretarium Refe- 
rendala* j ussimus expedire . 

REFERENDARII, Qui supplicum preces 
ad Principem recitari t, et mandata Prin- 
cipis judicibus insinuane in Novella 
113. 124. in leg. 2. Cod. de Off. ejus, qui 
vie. alic. judic. (1. 50.) Glossae Nomicae 
MSS. : 'Pai^epsv&otptoc, à ròte àiroxpf<jeic 
xotuCwv. Vide Procopi uni lib. 2. de Bello 
Persico cap. 28. Eustrathium in Vita S. 
Eutychii P. CP. n. 28. Alemannum ad 
ejusdem Procopii Anecd. Meursium in 
Gloss. Grsecob. Glossar, med. Greecit. 
col. 1291. etc. rCom menta tor Notiti» 
Imperli in cap. 97 : Qui ecrinium dispo- 
siiionum tractabant, Referendarii voca- 



bantur. Hi supplicum desiderio aut rudi- 
eum consultationes Principi insinuabant, 
et responso data consulentibus mittebant, 
ause Mandata dicebantur. Hi pauci erant 
initio : postmodum a Justiniano octode- 
cim ; postea ad odo redacti. Principum 
responso, qum super litibus emanabant, 
Disposinone* vocabantur ; expositio vero, 
quam Principi faciebant Referendarii, 
Relatio appeltabatur. Referenaariis prss- 
fectus erat Comes. Referendarii Spectabi- 
Ics vocabantur.] 

°Tract. MS. de Nominibus judicum 
ad calcem Ordin. Rom. auctore Cencio 
ex Cod. reg. 4188 : Referendarius, ipse 
debet renunciare omnem scriptionem ad 
imperatorem. Vide Relatio. 

Referendarius, apud Francos pri- 
ma stirpis Reges, dictus il le, cui com- 
missa erat annuii regii cura, quique 
regia diplomata subscribebàt. [Aimoi- 
nus lib. 4. cap. 41. ubi de S. Audoeno : 
Filiusque prsecellentissimi viri Antharii. 
qui Referendarius ideo est dictus, quod aa 
eum universa* public** deferrentur con*- 
criptiones : ipseque eoe onnulo Regi*, sive 
ab eo sigillo sibi commisso, mumret seu 
firmaret.] Aigradus Monachus in Vita S. 
Ansberti Archiepiscopi Rotomagensis 
cap. 1 : Robertus namque vir clarissimus, 
qui eo tempore summus palatii erat Refe- 
rendarius. Ubi alii Codd. habent : Geru- 
lus fuerat annuii Regis Chlotarii. Vita 
alia ejusdem S. Ansberti : Ccepit esse 
aulicus scriba doctus, conditorque roga- 
lium privilegiorum } et gerulus annuii 
regalie, quo eadem stgnabantur privilegia. 
Vita S. Agili Abbatis cap. 13 : Venerabi- 
li* Audoenu*, cognomento Dado, prmfato 
Regi prse cunctis aulici* amabili*, atque 
Referendarius constitutus, gestans ejus 
annulum, quo s'ujnabantur publice totius 
regni potiora tigna y vel edicta. Vita S. 
Boniti Episc. Claromont. cap. 1 : Non 
multo post annulo ex manu Regis accepto, 
Referendarii officium adeptus. Gregorius 
Turon. lib. 5. Hist. cap. 3 : Siggo quoque 
Referendarius, qui annulum fregi* Sige- 
berti tenuerat. Idem lib. 10. cap. 19. et 
ex eo Flodoardus lib. 2. Hist. Remens. 
cap. 2 : Requi*itusque Otho, qui tunc Re- 
ferendarius fuerat, cujus ibi subscriptio 
meditata tenebatur, ad fuit, negat se sub- 
scripsisse. Ex bis porro qui Referendarii 
munus obieruntin aula Regum Francis, 
eum hac nomenclatura, isti mi hi potis- 
simum occurrerunt. 

3SOT Iis inserere visum est alios, qui 
bac quidem Referendarii nomenclatura 
minime donantur, sed auos inter Refe- 
rendarios recenset Ducnesnius in sua 
Cancellariorum Historia, quod in anti- 
quis Instrumentis annulum regium pes- 
tasse legantur, aut saltem regia diplo- 
mata subscripsisse. Qui regium annu- 
lum gestasse legitur in authentico 
scripto, Referendarius certo fuit ; qui 
vero regia dumtaxat diplomata subscri- 
psisse, Regi obtulisse, aut recognovisse 
dicitur, non continuo censendus est 
summi Referendarii munus obtinuisse ; 
hac enim, si jubebantur, praestabant 
inferiores Cancellarli seu Notarli. Ad- 
dita vox jussus inferioris ordin is si- 
gnum est. 

T Aurelianus sub Chlodoveo I. de quo 
tamen haud immerito dubitat Ducnes- 
nius. 

1 Anaghalus obtulit Diploma anno 
16. ejusdem Regis, apud Duchesnium. 

1 Gelebertus anno 17. ejusdem Clo- 
dovei Te*tamentum, seu Diploma, *crip*U 
et subscripsit. 

1 Ansebaldus, qui sub Theodeberto I. 
scriptóribus testamentorum regalium prrn- 



REF 



REF 



REF 



77 



erat, atque eadem testamento, hoc est 
diplomata, de annulo regali firmabat, 
teste Fausto monacho in vita S. Mauri. 

1 S. Aredius sub eodem Theodeberto 
Cancellarli sortitus officium legitur in 
ejus Vita 88BC. 1. Benedict. pag. 849. 

Iàntldius, Cancellarius sub eodem 
Bege. 

1 Brolamo, Cancellarla* ann. 12. Chil- 
deberti. 

1 Mamertus, sub eodem Childeberto, 
Diploma recognovit. 

f àdocrinu8 ejusdem Ohildeberti Di- 
ploma obtulisse, scripsisse et subscripsisse 
di citar ari. 15. ejusdem Regis. 

1 Valentinianus, Notatiti* et Ama- 
nuensis anno 48. ejusdem Regis , in 
Charta fundationis Abbati» S. Germani 
Paris. 

1 S. Desiderati» cognomento Theo- 
dulphus, Archiep. Bi turici Chi otarii I. 
sigUlum gessit. 

BaudinU8 , Referendarius Ghlotarii 
Begis, apud eumdem Gregor. Turon. 
lib. 19. cap. ult. 

Charigisilus , Referendarius Chlo- 
tarii Regis, apud eumdem Gregorium 
Turon. lib. 1. de Miracul. S. Mart. 
cap. 25. 

Flavius , Referendarius Guntranni 
Regis, postmodum Episcopus Cabilo- 
nensis, apud eumd. Greg. Turon. lib. 5. 
cap. 46. 

1 A8CLEPIODOTTJ8 ejusdem Guntranni 
Referendarius apud Duchesnium. 

Lioeritjs, Regis Guntranni Referen- 
darius , Archiepiscopus Arelat. apud 
eumdem Gregorium Turon. lib. 8. 
cap. 89. 

Boso, Referendarius [Regis Si gè berti,] 
apud Fortunatum lib. v. Poém.22. 

Siaao, Referendarius [ejusdem] Sige- 
berti Regis, apud Gregorium Turon. lib. 
5. Hist. cap. 8. et lib. 8. de Mirac. S*. 
Martini cap. 17. 

Theutarius, Referendarius Sigeberti 
Regis, apud eumdem Gregor. Turon. lib. 
9. cap. 88. 

Charimeres. postmodum Episcopus 
Virdunensis, Referendarius Chlldeberti 
filli Sigeberti, apud eumdem Gregorium 
Turon. lib. 9. cap. 28. et lib. de Glor. 
Gonfess. cap. 95. Fortunat. in Vita S. 
Medardi cap. 22. [°o Caramente, in Ges- 
tis Episc. Virdun. cap. 7.1 

Gallomagnus, Chlldeberti Regis Re- 
ferendarius, apud eumdem Gregor. Tu- 
ron. lib. 9. cap. 88. Fortunatum lib. 7. 
Poém. 6. 

Orno, Referendarius Cbildeberti Regis 
Austras. apud eumdem Greg. Turon. 
lib. 10. cap. 19. . 

1 Amalsindo Custos sigilli Theodorici 
Regis Aurelianensis ann. 606. 

Marcus, Referendarius Chilperici Re- 
gis, apud eumdem Gregorium Turon. 
lib. 5. Hist. cap. 29. Aimoin. lib. 8. Hist. 
cap. 22. 

Faramundus, Referendarius ejusdem 
Chilperici, apud eumdem Fortunat. lib. 
9. Poem. 12. 

S. Audoenus, seu Dado, postea Roto- 
mag. Archiep. Referendarius Dagoberti 
I. in Gestis ejusdem Dagoberti cap. 86. 
89. 48. apud Aimoinum Tib. 4. cap. 41. 
jam laudato , Matth. Westmonaster. 
ann. 987. [Mabillon. Diplom. pag. 465. 
ann. 682. Idem Referendari! munere 
etiam functus est sub Chlodoveo Dago- 
berti Regis (ilio, uti probatur apud Du. 
cbesnium/) 

3&3T Alios alii recensent ejusdem Da- 

Soberti Referendarios, Godefrldum, Lan- 
vicum, Ursinum, Uenrlcum } Chrodeber- 
tum, Chadouinum seu Adomdum ; sed 



§ost Labbeum contendit Duchesnius eos 
umtaxat Notarios fuisse summo Refe- 
rendario inferiores.Horum ratio est, non 
fuisse plures eodem tempore summos 
Referendarios. Verum, ut csteros ta- 
ceam. an verisimile est, Chadouinum t 
seu Àdoindum Referendarium, quem ut 
strenuum Ducemjama temporibus Regis 
Theodorici multis praliis probatum prae- 
dicant Fredegarius in Chronico cap. 78. 
et Auctor Gestorum Dagoberti cap. 86. 
quemque idem Dagobertus, ut lidem 
Scriptores testantur , decem Duci bus 
totique suo exercitui in Vasconiam di- 
recto preefecit, an, inquam, verisimile 
est tam egregi um Milltem inferioris No- 
tarli munus obiisse, ac non potius veri 
Referendarii ?Malim ergo credere plures 
tunc temporis aliquando fuisse Refe- 
rendarios aequales, ut sub secunda Re- 
?;um nostrorum stirpe interdum plures 
uè re Cancellarli , ut colligere est ex 
Catalogo Cancellariorum a nobis supra 
descripto. Sed et praeter illos Dago- 
berti Referendarios vel Cancellarios 
rursum. 

1 B. Maurontus in aula ejusdem Re- 
ale militasse dicitur, et ut nobilis Regia 
bullm, vel Sigilli Bajulus declaratur in 
Chronico Centul. apud Acher. tom. 4. 
Spicil. pag. 428. 

1 Burgundofarus ejusdem Regis Di- 
ploma optollt tom. 1. Anna!. Ben ed. 
pag. 685. 

] Geroardds, a quibusdam fuisse ere- 
ditar Chlodovei II. Referendarius, quod 
Landrici Episcopi Paris. Charta m im- 
munitatis Monasterii San-Dionysiani 
obtulisse legatur et subscripsisse : quod 
munus erat Referendarii. 

1 Beroaldus ejusdem Regis Diploma 
ann. 653. obtulisse legitur apud Mabil- 
lon. lib. 6. Diplom. pag. 467. 

S. Bonitus , postmodum Episcopus 
Arvernensis, Sigeberti [II.] Regis Refe- 
rendarius, in illius Vita tom. 1. Hist. 
Francorum pag. 684. 

Robertus summus Palatil Referenda- 
rius sub ann. 670. [mallem 660. certo 
tum regnante Chlotario III.] in Vita S. 
Ansberti Episc. Rotomag. cap. 1. 

1 S. Ansbertus, Gerulus annuii Rega- 
li* sub eodem Chlotario, in illius Vita 
num. 7. 

1 Leocadiu8 Cancellarius sub Chime- 
rico II. apud Duchesnium. 

1 Thetbaldus, apud Duchesnium, 
vel Gerbaldus obtulxt ut habet Lag tulle 
in Probat. Hist. A Isa ti® pag. 14. sub 
Theodorico I. Rege Frane. 

1 Einardus, ad cujus vicem Gairebal- 
dus recognovit, sub eodem Theodorico, 
apud Duchesnium. 

1 Drocto aldus jumus optullt, sub eod. 
Theodorico ann. 678. lib. 6. Diplom. Ma- 
bill, pag. 469. 

1 AGLIBERTU8 recognovit sub eodem 
Theodorico, apud Mabillonium lib. 5. 
Diplom. tabella 20. et lib. 6. pag. 470. 
in Placito ann. 678. 

1 Audimbertus recognovit, in altero 
ejus Regis Placito ann. 680. ibidem. 

1 Singulfus recognovit , sub eodem 
Theodorico ann. 688. ibidem pag. 471. 

T Wlfolaegus jussus obtol. et subsc. 
Pr»ceptu m ej usdem Theodorici ann. 680. 
ibidem pag. 471. et aliud Chlldeberti 
ann. 694. rursum jussus óbtulit ibidem 
pag. 447. 

TMamertus, sub Childeberto II. apud 
Duchesnium. 

T Turandus , Cancellarius Tageberti 
seu Dagoberti II. Regis Austrasi» an. 

ab Incam. D. DCLXÙ. an. XXXII. 

regni sul. In quibus notis manifestus 



error est. Vide Laguille Histor. Alsat. 
lib. 7. .pag. 76. 

1 Cunibertus Archicancellarius , in 
Charta Dagoberti Regis Austrasiae ann. 
691. quam se vidisse testatur Duches- 
nius pag. 85. sed in hac quoque nota 
mendum est, nullus enim tum regnabat 
Dagobertus. 

1 Agnilus recognovit duo Pi acita 
Chlodovei III. ann. 692. apud Mabillon. 
lib. 6. Diplom. pag. 478. et 474. 

1 Apthadus recognovit aliud Placitum 
ejusd. Regis eod. ann. ibid. pag. 474. 

1 Walderamnus recognovit Placitum 
ejusd. Regis ann. 698. ibid. pag. 476. 

\ Sygminus recognovit Placitum Cbil- 
deberti Regis ann. 694. ibid. pag. 677. 

1 Nordebertus optulit PraBceptum 
ejusdem Regis ann. 695. ibid. pag. 478. 

1 Chaldebergthus, ad cujus vlcem 
Algobercthus jussus recognovit PrsBcep- 
tum ejusd. Regis ann. 697. ibid. pag. 480. 

1 Reffa recognovit Placitum ejusd. 
Regis ann. 708. ibid. pag. 480. 

1 Blatcharius jussus subscrlpsit Pro- 
ceptum ann. 706. ibid. pag. 481. et 
Placitum recognovit ann. 709. ibidem 
pag. 482. 

TAcTALius jussus recognovit Placitum 
ejusdem Regis ann. 710. ibidem pag. 489. 
et jussus optollt Pra&cepta Chilperici ann. 
716. ibid. pag. 485. et 486. 

1 Angibaldus ad cujus vice Dago- 
bertus recognovit Placitum ejusd. Regis 
ann. 710. ibid. pag. 484. 

1 Fredebertus scripsit Ohartam ann. 
1. Regis Chilperici II. apud Duches- 
nium. 

| Raganfredus obtulxt Diploma ejus- 
dem Chilperici, apud Ducnesnium et 
Mabillon. Diplom. pag. 885. 

1 Ado jussus obtulit Praeceptum ejus- 
dem Regis ann. 717. apud Mabillon. 
pag. 486. prò quo perperam legitur Ado- 
nissus obtulit apud Duchesnium. 

1 Chrodebertus recognovit Placitum 
ejusd. Regis ann. 716. apud Mabillon. 
pag. 485. 

TErmedramnus recognovit et subscrl- 
psit aliud Placitum ejusd. ann. ibidem. 

1 Raldramnus Archicancellarius, sub 
Theodorico II. sexto anno Caroli Martelli 
apud Duchesnium. 

\ Grim aldus, sub eodem Theodorico, 
apud eumdem Duchesnium. 

| Chaldo vel Aldo sub eodem Theo- 
dorico apud Duchesnium. 

Chrodeganguh Abbas, Caroli M. Re- 
ferendarius , apud Hugon. Flaviniac. 
pag. 106. [oo Caroli Martelli. Vide Paul! 
Gesta Episc. Metens. apud Pertz. Scrip- 
tor. tom. 2. pag. 267.] 

° Genserigus Referendarius, subscri- 
bit diploma Hugonis Capeti Inter Instr. 
tom. 7. Gali. Christ. col. 220. 

Stephanus, Referendarius Regis, sub 
Philippo I. apud Guibert. lib. 8. de Vita 
sua cap. 12. 

Editum est vetus Placitum sub Chlo- 
doveo III. a viro doctissimo Jo. Mabil- 
lonio tom. 4. SS. Ord. S. Benedicti pag. 
619. [et lib. 6. de Re Diplom. pag. 47o.l 
[oo apud Brequin. nov. edit. num. 431.J 
cui interfuisse dicuntur Episcopi, viri in- 
lustres, Optimates, Comxtes, Grafiones, 
Domestici, Referendarii, scilicet Wlfolai- 
cus, Aiglas, Chrodeberchtus et Waldram- 
nus, deinde Senescald, et Comltes Pala- 
ta. Unde aliam ac diversam piane fuisse 
eruitur Referendariorum dignitatem, a 
Custode annuii regii, cujus cura plures 
spoetare non potuit. 

say Solebat unus esse cateris prsepo- 
situs, cui cura erat annuii regalis. Infe- 
riores erant instar Notariorum, qui Car- 



78 



REF 



REF 



REF 



lovingis et Capetianis imperantibus, 
summis Cancellariis subdebantur. Vide 
Marculfum lib. 1. Form. cap. 25. et ibi 
Bignonium, necnon Mabillonium lib. 2. 
de Re Diplom. cap. 11. et suo loco Can- 
cellarius. 

$KW Suos etìam Referendario» habue- 
runt Regina Francorum ; Ursicinus 
quippe Referendarius Ultrogoth» et 
Bobolenus Fredegundis laudantur a Gre- 
gorio Turon. lib. 5. cap. 43. et lib. 8. 
cap. 82. 

Referendarii dignitas obtinuit etiam 
apud Reges Anglo-Saxonicos. Oharta 
ann. 605 : Ego Augemondus Ref erenda- 
rius approbavi, apud Spelman. [*° Vide 
Phillips, de Jure Anglos. not. 249.] 
Apud Guibertum lib. 3. de Vita sua 
cap. 4. Gualdricus Episcopus Laudu- 
nensis dicitur fuisse Ref erendarius Regis 
Angli». 

3SHP Eadem Referendarii, qui seri- 
benda diplomata Notorio dictabat, di- 
gnitas nota fuit Principibus Beneventa- 
nls, ut observat Mabillonius laudato 
cap. 11. ex Italia sacra tom. 8. col. 589. 
606. 609. 610. etc. [«• Charta Aistulfi 
Longobard. Regis ann. 756. in Chronic. 
Farfens. apud Murat. Script, tom. 2. 
part. 2. pag. 440. scripta dicitur ex dicto 
domni regie per Theopertum illius Refe- 
rendarium. Vide eumdem Murator. An- 
tiq. tom. 1. col. 118. E. Anianum, qui 
Breviarium legis Romane Wisigothi- 
cum adidit, Alarici Regis Referendarium 
fuisse vult frothofred. in Prolegom. God. 
Theodos. cap. 5. J 8.1 

Referendarius, in Ecclesia GP. Di- 
gnitas, de qua sic Anastasius ad Vili. 
Synod. act. 8 : Patriarcha CP. Referen- 
darium quempiam semper habet, qui ejus 
Imperatori omnem denuntiat volunta- 
tem : qui aditum in palatio semper habet 
ad referendum Imperatori, quacumque 
sunt Patriarcha ac Ecclesia necessaria, 
per quem etiam lmperator, quod placet, 
Patriarcha transmittit. Vide Glossar, 
med. GrsBcit. col. 1291. 

Referendarii appellati prseterea, 
qui a proposito Parisiensi delegabantur 
ad examinandas rationes, quae ad exe- 
cutiones testa mentor uni pertinebant, 
ut de iis. ad eum referrent. Lit. ann. 
1407. tom. 9. Ordinat. reg. Frane, pag. 
812 : Pour oìr les comptes au fait d'icelles 
executions et testamene d'iceulx deffunets, 
vou8 aiez accoustumé de donner et de fait 
donnez et députez commissaires aucuns 
dee examinateurs de nostre chastellet, 
pardevant lesquelz è* redditions d'iceulx 
comptes et autrement, surviennent plu- 
seurs débas et altercations, desquelles et 
desquelz, pour ce que Ut ne soni que Re- 
ferendaires, ilz n'osent congnoistre, mais 
renvoyent tous iceux débas pardevant 
vous, etc. 

REFERENDI Curle,Quì extra ordinem 
referebantur a Principe in album Curi®, 
et Senatoria dignità te donabantur, apud 
Senatorem lib. 1. Ep. 41. lib. 3. Ep. 33. 
lib. 4. Ep. 25. lib. 6. Ep. 14. 

REFERENS, prò Referendarius, Ama- 
nuensis, apud Mabill. in Mus. Ital. pag. 
72 : Ingobertus eram Referens et scriba 
ftdelis. 

1 REFERERE, prò Referre. Gualterus 
Hemingford. de Gestis Edwardi II. Re- 
gis Angl. ad ann. 1311. pag. 260 : Si au- 
tem dubium oriretur in ipsis, quod tunc 
Refereretur causa ad curiam. Sic legi 
monet Editor Hearnius. 

REFERMARE, In officio, quo quis 
jam functus est, illum denuo consti- 
tuere, Ital. Ri fermare. Stat. Senens. 
ann. 1288. apud Murator. tom. 4. Antiq. 



Ital. med. avi col. 83 : Qui potestas jurare 
teneatur, nullo modo vel ingenio recipere 
vel accentare electionem de se factam, si 
accideret quod Senenses ipsum eligerent 
prò anno futuro... Et teneatur potestas 
facere jurare omnes homines de Consilio 
campana,... quod sic potestatem, velalium 
dominum vel rectorem, qui prò tempore 
fuerit, non Refermabunt prò alio futuro 
anno. Vide infra Refirmare 6. 

1 Refermatus, Quasi Refirmatus, 
Gonfirmatus, ab Italico Rifermare, Ite- 
rum firmare. Gualvaneus Flammeus 
apud Mura tori um tom. 12. col. 1016: 
Stantibus sùpradictis concurrentiis Ursus 
Kavistianus fuit in regimine Refermatus. 
Iterum occurrit col. 1017. 

• Refermer, prò Reflcere, reaediflcare, 
in Chron. S. Dion. tom. 5. Collect. His- 
tor. Frane, pag. 223 : Le chastel d'Argent 
Referma (Pepln) que li dux Gaifiers 
avoit abatu. Ubi Annal. Eginh. ad ann. 
766. habent, Restaurava. Vide Re fir- 
mare 2. 

1 REFERRARE Equum, Equum denuo 
caiceare, Gali. Referrer. Statuta Massil. 
lib. 5. cap. 52 : Pro ferrando equo qua- 
tuor den. de pede uno, et prò Referrando 
1. {I. 11.) den. de asino et asina 11. den. 
de pede uno et prò Referrando 1. den. de 
pede. 

T REFERRE Se, Gali. S'en rapporter, 
Alia uà re stare. Additiones ad Statuta 
Collegii Dainvillensis ann. 1383. apud 
Lobi nel 1. tom. $. Hist. Paris, pag. 514: 
Certos reddilus.... prafato Collegio assi" 
gnavimus, sicut per fundationem hujus- 
modi capellania pramissam clarius po- 
test apparere, ad quam nos Referimus. 

REFERTOR, auctor pulmentorum, a re- 
fercio, cis. apud Papiam. 

1 REFESSALE. Vide Refe/fare. 

"REFEUDUM, Reffeudum, Feudum, 
quod per medium tenetur a superiori 
domino, nostris Réfié et Rérefié. Charta 
Otton. IV. comit. Burg. ann. 1294. Inter 
Probat. tom. 1. Annal. Pramonst. col. 
456 : In castris, in feudis, in Re f eudii, 
justitiis, jurisdictignibus, etc. Oharta ann. 
1351. in Reg. 81. Ohartoph. reg. eh. 58 : 
Cum omnibus et singulis feudis, Reffeu- 
dis, domaniis, etc. Alia ann. 1294. ex 
Chartul. episc. Oarnot.: Ce que je (Cuoce 
de LoygniJ tiene dudit monseigneur l'eves- 
que et dei tenir en fiez, en Rérefiez, et en 
quelqu'autre maniere de teneure où que 
elle seit. Oharta admort. ann. 1412. in 
Reg. 166. eh. 272 : Lesquelles rentes soni 
en frane aloy, sans fié ne Réfié. Vide in- 
fra Rerefeodum. 

° Reufeodum, Eadem notione.Gharta 
Mathild. comit. Nivern. ann. 1254. inter 
Probat. Hist. Autiss. pag. 288. col. 2: 
De septem arpentis terra sxtis in territo- 
rio de Joinches, qua movebant de nostro 
Reti feodo. etc. 

REFFARE, Rapere, ex Saxon . r e a f i a n , 
1. rapere, spoliare, unde reafung, ra- 
pina; ex reaf, vestiset spolium, hinc 
robare, nostris, Rober, Desrober, de eo 

^ui vestem seu robam rapi t. Vide Rauba. 
.ex Salica Ut. 29. § 6 : Si quis messem 
alienam per furtum metere, aut Reffare 
prasumpserit, 500. denarios, qui faciunt 
sol. 65. culpabilis judicetur. [Godex Guel- 
ferbyt. MS. praefert Repare : quod ferri 
pò test a Saxonico repen, Veliere, prò 
quo superiores Germani Reuffen et Rauf- 
fen usurpant, Eccardo teste in hunc ti- 
tulum, qui est 27. Pactus legis Salta».] 
Leges Henrici I. Regis Angl. cap. 83 : 
Si quis mortuum Refabit arrms aut vesti' 
bus, etc. Vide Reeroof. 

° In Leg. Sai. teste Muratori o tom. 2. 
Antiq. Ital. med. avi col. 288. Estensis 



codex habet, Treffare.id est, ut in Glossa 
additur, epicanti evellere. 

* REFFERRARE, Equum caiceare. 
Gomput. ann. 1383. inter Probat. tom. 3. 
Hist. Nem. pag. 54. col. 1 : Solvit Ma~ 
nuelh de Gomito prò Re/ferrando suum 
ronsinum^... xij. den. Vide Ref 'errare. 

© REFFEUDUM. Vide sapra in Refeu- 
dum. 

RBFFIAN US , prò Ruffianus, Leno, 
scortator. Form. MSS. ex God. reg. 7657. 
fol. 28. r* : Dictus delatus sua prasump- 
tiva audacia motus,... non verens quam 
sit grave onestas et religiosas personas..., 
inducere temere ad peccandum, potissime 
ad libidinem carnis,... tanquam Reffia- 
nus publicus suis falsis stimulis induxit 
et excitavit ad adulterandum et se càrna- 
liter commiscendumeum quadam multare. 
Reffaitter, Obscoene dicitur de illicito 
cum muliere commercio, in Lit. remiss, 
ann. 1397. ex Reg. 152. Ghartoph. reg. 
eh. 246 : Icellui Jaquemin dist au sup- 
pliant, il vaulsist mielx que tu gardasse 
ta maison, que tu feusses cy ; car télz et 
telz... vont veoir ta femme et le Reffait- 
tent cependant que tu es icy, en l'appel- 
lant par plusieurs foie coux. Rafaitier, 
eodem sensu, in aliis ann. 1372. ex Reg. 
103. eh. 153 : Lesauelz deux hommes 
aloient Rafaitier ou oois lesdittes femmes. 
Vide Ruffiani. 

* REFFIN, vox Gallica, Lana subtilior, 
in Gomput. MS. monast. CI are vai. ann. 
1364. fol. 61. v* : De xiij. petris de Ref- 
firn venditis praposito Castriv Ulani, po- 
trà xxii. gros. vai. xxviij. fior. vj. gros. 
Refin, ibidem. 

f REFF0RCIATUS, Refforsare. Vide 
Refortiare. 

© RBFF0RCIUM , Dicitur in re moneta- 
ria, cum ad puriorem minusque adulte- 
rataci materiam moneta revocatur. Li- 
beri. Brianc. ann. 1349. tom. 7. Ordinat. 
reg. Frane, pag. 733. art. 40 : Pro cursu 
vel Refforcio monetarum, etc. Vide in 
Refortiare. 

REFFORMARE, Gonsilium mutare. 
Instr. ann. 1459. inter. Probat. tom. 3. 
Hist. Nem. pag. 292. col.l : Sed prò vero 
credimus quod ipsis consulibus alia ratio, 
praterquam ista, Refformat, pactumque 
m stomaco eorum, qua moleste gerunt. 
Ab ea notione nihif fortasse differt vox 
Gallica Réformer in Lit. remiss. ann. 
1389. ex Reg. 137. Ghartoph. reg. eh. 
108 : Loys de Bugny capitarne de certai- 
nes gens d'armes tenoit une forteresse en 
Auvergne, couroit par le pays, prenoit 
bestiai et les gens et les faisoit Réformer 
et furor. Id est, ex rusticis hominibus 
milites et presdatores faciebat. 

1 REFFREDARE, prò Refrenare, Repri- 
mere, eoe ree re, Ital. Refrenare. Statuta 
criminalia Saonae cap. 21 : Ad Reffre- 
dandum quorumdam noxios appetitus , 
etc. 

oREFFRIGARE, Refrigerare, reflcere, 
equo pabulum prabere. Gomput. ann. 
1380. inter Probat. tom. 3. Hist. Nem. 
pag. 28. col. 1 : Ilem prò fonando (1. fer- 
rando) aliquos dictotum ronsinorum in 

Avinione, et prò Reffricando, eundo, 

stando et reddeundo, etc. Vide Refres- 
care. 

* REFFUGARE, Recusare, renuere. 
Charta Guid. episc. Glarom. prò incolis 
Biliomi et S. Lupi ann. 1281. In Reg. 73. 
Ghartoph. reg. eh. 1 : Si gaqium seu duel- 
limi Reffuaaverit, seu duéUum subire re- 
recusaverit, non habeatur propter hoc prò 
convicto. Vide Refutare. 

. 1 REFFUNDERE, Resarcire. Vide Re 
f under e. 
1 REFIBULARE, quod apud Juniores \ 



J 



REF 



REF 



REF 



7» 



improbat Vossius lìb. 4. de Vitiis serm. 
cap. 20. et prò quo mavult, flbulam la- 
xare, solvere, aut quid simile ; legitur 
hac notione apud Martialem lib. 9. Epi- 
gr. 28. Refibulavit faber. 

Nostris Reflubler, prò Recouvrir, Ite- 
rum operire. hit. remiss. arni. 1859. in 
Reg. 87. Ghartoph. reg. cb. 170: leti- 
lui Colinet prinst le suppliant par le chap- . 
peron, et en li Reflublant ou voulant met- 
tre tur le visaige, etc. Vide Valeslana 
pag. 201. 

REFICERE, seu Corpu$ Reficere, Quies- 
cere, sonano indulgere. Cassianus Jib. 8. 
de diurn. Orat. cap. 8 : Ut post excubias 
totiu* noeti* duabus ferme horis Reficien- 
tes corpora sua, nequaquam per totum 
diei spatium «orniti torpore marcescant. 
Infra : Requie brevis hujus tempori* prò 
totiue noeti* Refectione contenti. Cap. 4. 
eiusdem libri : Reliqua* horae (noctis) 
Refectioni corporum deputata* a majori- 
bus invenimus. Regula S. Isidorl cap. 8 : 
Post vigilia* autetn u*que ad Matutxnum 
Reficiendum est. Vide Refectio. 

• REFICIARE, Cibo reficere, restau- 
rare, unde Reficiamentum , Reparatio, 
ou» alimentis ti t. Gabr. Bare!, serm. de 
Flagellis Dei : Sicut vis corpus Reficiare 

?uotidie ita animam cibo spirituali miss». 
dem serm. in Coena Dom. : Caro Christi 
hominem interiorem plus cateris gratiis 
spiritualiter reficit ; unde dicitur viati- 
cum, quasi Reficiamentum. Itali s, Rifare; 
unde Rifacimento, eadem notione. 

• REFIERI, De novo fieri, retici. Sent. 
arbitr. ann. 1858. in Cbartul. S. Petri 
Gand. cb. 25 : Quod cancellos hujusmodi 
reparari, retineri et Re fieri facere debe- 
bant. Refréchir, eodem sensu, in Lit. re- 
miss, ann. 1476. ex Reg. 195. Cbartoph. 

• REFIHDIT, Remutat, rescinditi in vet. 
Glossar, ex Cod. reg. 7641. 

1 1. REFIRMARE, Confirmare. Privile- 
gi um Monasteri! Crassensis tom. 1. An- 
nal. Benedict. pag. 700. col. 1 : Hoc privi- 
legium a me factum et Refirmatum relegi 
et promptissima voluntate subscripsi. 
Occùrrit eadem notione apud eumd. Ma- 
billon. tom. 8. Analect. pag. 210. 

1 2. REFIRMARE, Instaurare, denuo 
munire. Lit ter© ann. 1224. Hist. Me- 
diani Monast. pag. 818 : Dux mihi licen- 
tiam concessit Altampetram Refirmare, 
vel castrum alibi in terra mea ubicumque 
voluero firmare. 

1 8. REFIRMARE, Denuo obdere, oc- 
cludere, Gali. Refermer. Miracula S. Ai- 
gulfi cap. 6 : Armarium diffirmavit, et 
tre* calice* inde rapiens, Refirmato arma- 
rio, etc. Vide Firmare 6. 

1 4. REFIRMARE, Reficere. Epistola 
Gui berti Abb. Gemblac. ann. circiter 
1182. apud Marten. tom. 1. Anecd. col. 
609 : Numquam in omni vita sua extra 

refectorium comedere.... aut Batterti bi- 

bere prsssumat (Abbas)... Si autem in id 
tegritudinis decida t, ut eum ledo recipi 
expediat, tunc demum in camera sua 
Refirmetur infirmorum more, posila ante 
leclulum ejus mensula solus comedit, 
assistentibus ministris qui edenti deser- 
viant. 

1 5. REFIRMARE , Magis, vel denuo 
firmare, constabilire. Gali. Raffermir. 
Lutero Ludovici Sicilia Regis ad Caro- 
lumlV. Imper. : Communis exigebat de- 
centia et expedientia suadebat, quod Re- 
firmata utrorumque caritas ad votiva 
incrementa proficeret, et turbationis olim 
exortss Relujuias dispositiva sinceratale 
deleret. 

• 6. REFIRMARE, In officio, quo quia 
jam functus est, illum denuo consti- 



tuere. Stat. antiq. Florent. lib. 1. cap. 8. 
ex Cod. reg. 4621. fol. 18. r* : Nullus fo- 
rensis, qui fuerit per se vel cum alio in 
dictisofficiis,.... possit Refirmarij vel ali- 
quod officium exercere in loco vel potestà- 
ria, in quo fuerit semel intra dictum 
tempus. vide supra Refermare. 

1 REFITERI, Rerum vel retro fateri vel 
negare, Johanni de Janua ; Regehir ou 
nier, in Glossis Latino-Gali. Sangerm. 

* Hinc nostris Regehir, Régeir, et Ré- 
jehir, prò Reconnoìtre, avouer, con f esser, 
Agnoscere. confiteli : unde Régehisse- 
ment, Conresslo. Gesta Ludov. Pii tom. 
6. Collect. Histor. Frane, pag. 142 : Ber- 
narz.... vint à l'empereor, à se* piet sé 
laiesa chaoir et li Rèi e hi que il s'estoit 
vers lui méffaiz. Ubi Vita ejusd. imper. 
ibid. pag. 101 : Confessus perperam se 
egisse. Joinvi). in S. Ludov. edit. reg. 
pag. 11 : Se vous prenriés ne or ne argent, 
par quoy vous Régeissiez de vostre bouche 
nulle riens, qui feust contre le Sacrement 
de Vautel. Charta ann. 1282. in Cbartul. 
domus Dei Pontisar. : Lesqueles choses 
le devant dit Jehan Régehi devant nous 
li avoir vendu.... Avons premi*, et affer- 
mo™ et Régehissons nous avoir icele ajpro- 
vée et affermée. Lit. remiss. ann. 1868. in 
Beg. 92. Chartoph. reg. eh. 260 : Les sup- 
plians se doubtent que icellui Jehan n'ait 
està menez jusques a confessor ou Regehir 
avoir commis fait de force et de violence 
en ceste partie,... et que par rigueur des 
confessione ou Régehtssemens aessus diz 
Ven ne procede à punitwn corporelle de 
la per*onne dudit Jehan. Vit® SS. MSS. 
ex Cod. 28. S. Vi et. Paris, fol. 878. v<>. 
col. 2 : Li cannile* crut tant en foxj et en 
creance au'il à l'apostre se con fessoti de 
ses pechiez et Régetssoit ses felonnies. 

REFLATARE, Respirare, spirare. Ita 
Glossae MSS. ad Alexandrum Iatroso- 
phistam 11 b. 1. Passionum cap. 108 : Su- 
blata plenitudine natura levior efficitur, 
et minorata ea facilius Reflatat. 

* REFLEGTIO. Refluxus, fluvii cursus, 
Ital. Reflusso. Cbarta fundat. priorat. de 
Jugon tom. 1. Probat. Hist Brit. col. 
520 : Promisit etiam se eie (monachis) 
adquietaturum quamdam curvaturam 
terree, quss propter Reflectionem Argoenss, 
reflectitur et ipsa versus burgum mona- 
chorum, ut possint cursum aquss conjun- 
gere monti. 

* Reflexio, Refltjxio, Eadem no- 
tione. Charta Alberti màreb. Brande- 
burg. inter Probat. tom. 2. Annal. Pro- 
monst. col. 115 : Prssterea insula eidem 
villa ad j acen tis inter duas Albi* Reflu- 
xiones partem mihi pertinentem, excepta 
media parte solve (f. Sul tra ; sic enim 
aqua quae fluit de Albi fluvio appellatur 
infra col. 119.) per nos fratribus de Lie- 
zebe collata. Quae col. 117. ita leguntur : 
Inter duas Albis Reflexiones. Mediam 
enim partem ejusdem insulse fratribus de 
Liezeke contulerat. 

REFLETUM, Reflectum, vox foresta- 
riorum. Inquisì ti o de forisfactis in fo- 
restis Regis, in Additam. ad Matth. Pa- 
ris : Jnquirendum est etiam, quantum 
vestura singulorum boscorum et Refleto- 
rum prssaicto modo valuit, antequam 
assarta illa facta fuerunt. Eadem babet 
Fleta lib. 2. e. 41. S 38. nisi quod reflecto- 
rwmpraefert. 

° Eo pertinere vldetur vox Gallica Re- 
flaise, in Cbarta ann. 1840. ex Reg. 72. 
Cbartoph. reg. eh. 217: Pour le Re flaise 
du fosset de ce més, un denier. Forte Pars 
aversa fossati, vulgo Revers. 

* REFLEXIO. Vide supra in Reflectio. 
REFL0RATI0 , Deliberano. Papias. F. 

Delibatio. 



1 REFL0RITI0. dicitur de arboribus, 
quae secundo floruerunt, apud Ber- 
nard, de Rreydenbach Itin. Hierosol. 
pag. 211. 

REFLUCTUARE, Refluctatto. Vide 
Re/ut are. 

* REFLUTARE, prò Refatare, Cedere, 
dimittere, rem in alterius jus trans- 
fert ; unde Reflutatio, prò Refutatio, 
Cessio. Vide Re f ut are. Charta ann. 1105. 
apud Lamiuìn in Delie, erudit. inter 
not. ad Hodcepor. Charit. part. 3. pag. 
1098 : Breve investitioni* et Reflutationts, 
securitatis et flrmitatis,etc. Et pag. 1099 : 
Ugo et Luteri comites... per lignum, quod 
suis detinebant manibus, investiverunt et 
Reflutaverunt Rolando, etc. 

* REFLUXI0. Vide supra in Reflectio. 
REFLUXIO Maris, Mora ju di ci ari a, 

quae mercatoribus extraneis litiganti- 
bus dari solebat. Leges Burgor. Scoti- 
corum cap. 184. | 8 : Et ille homo, super 
quem inventi plegium, attachiabitur ad 
respondendum ipsi infra tertiam Refluxio- 
nem maris, sino ulteriori dilatione, scili- 
cet infra unum diem, et unam noctem. 
Iter Camerari! Scoti® e. 39. J 52 : Si 
Baillivi fecerunt breviare aliquas quere- 
las inter burgensem et mercatorem, post 
tertiam maris Refluxionem, per dilatio- 
nem voluntarie. 

» REFOGILLAMENTUM, Refocillatio, 
instauratici, Ital. Rifocillamento. Charta 
ann. 1352. ex Tabul Massi!. : Attentisre- 
parationibus et Refocillamentis, qua fiunt 
in Nicia circa maritimam, tum et atten- 
tis armationibus, ause fiunt cum ardui* 
apparatibus per Cathalanos et Januen- 
ses etc. 

REFÓGILLANTIA, in Decreto Synodali 
Lambethensis Concilii ann. 1351 : Ad 
solatium et Refocillantiam suorum cor- 
porum, etc. 

1 REFOLLARE dicuntur stagna, quo- 
rum aquae aggere et obstaculo retent» 
exundant ruuntque per prata viciniore. 
Cbarta ann. 1198. apud Lobinellum tom. 
2. Hist. Britan. col. 824 : De stagno de 
Mar sili, ita provisum est, quod tantum et 
non amplius Refollabit quantum vetu* 
Refollabat, et sciendum est, quod alter eo- 
rum super alterum se crescere non poterit. 

« REF0LLDM, Gali. Refoul, Locus, in 
quem aquae exundantes stagni aut ca- 
nalis influunt. Charta ann. 1306. in Reg. 
47. Chartoph. reg. eh. 87 : Concessimus... 
quinquaginta acras domaniorum et pra- 
torum nonfalcabilium,... herbagium lan- 
darum et Refollum vivarii. Reg. S. Justi 
ex Cam. Comput. Paris, fol. 248. r° : 
Rem vivarium et le Refoul vivarii. Charta 
ann. 1328. in Reg. 67. eh. 79 : Nous avons 
bailliéen fleu à heritage... le vivier des 
Marrés o la chaucie et o le Refoul, jouxte 
la haie de Valoignes. Ubi Chartse titu- 
lus : Confirmatto vivarii de Marescis, 
cum strata et Refoulto. Sed leg. Refoullo. 
Lit. remiss. ann. 1416. in Reg. 169. eh. 
804 : Pour occasion de la pescherie d'une 
riviere ou Refoul d'un estang et molin, 
etc. Alias ann. 1473. in Reg. 204. eh. 8 : 
En laquelle riviere a ung Reffoul ou 
pescherie. Vide Refollare. 

\ REFONDARE. Vide infra Refundare. 

1 REF0RCIATUS, Reforcium. Vide in- 
fra Refortiare. 

* REFORGIARE, Reparare, reficere. 
Charta ann. 1517. ex sched. Pr. de Ma- 
zaugues : Quia molendina prmdicta et 
alia ingenia constructa ad usum et com- 
moditatem ipsius universitatts de S. Re- 
migio, et per eandem fuerunt constructa 
et Reforgiata, nedum 10. 20. 80. imo 40. et 
50. anni* citra et ultra, etc. Vide infra 
Refortiare 1. 



80 



REF 



REF 



REF 



• REFORMAMENTUM, Nova constitu- 
Uo, sanctio, qu» aliis usu receptis con- 
traria est. Stat. synod. Reatina MSS : 
Excommunicamu»... quoecumque, qui 
condiderunt seu fecerunt... oràinamenta 
seu Reformamenta quacumque contro, ec- 
clesiasticam libertatem. Vide Reforma- 
tiol. 

I. REFORMARE, Resti tu ere, reddere. 
Re formar e debitum, apud Sidonium lib. 
4. fcp. 24. Ita utuntur Lex 9. God. Th. 
de Desertorib. Lex 15. de Pistorib. eod. 
God. etc. Decretio Chlotarii Regis cap. 
12. Goncil. Aurelian. II. can. 24. Turo- 
nense II. can. 26. Parisiense I. can. 3. 
Lex Wisigoth. lib. 7. Ut. 3. | 4. lib. 8. 
Ut. 3. i 13. lib. 9. Ut. 1. § 1. 9. Ut. 8. { 4. 
lib. 11. Ut. 3. { 4. Lex Burgund. Ut. 29. 

LI. Ut. 41. J 1. Ut. 49. i 2. Ut. 77. J 1. 3. 
ex Bajw. Ut. 11. cap. 3. Lex Ripuar. 
Ut. 66. Capitula Caroli M. lib. 5. cap. 
204. [«■ 856.] lib. 6. cap. 151. [«153.] 
Regina S. Fructuosi cap. 20. etc. 

1 2. REFORMARE, Statuere, sancire. 
Chronicon Parmense ad ann. 1287. apud 
Murator. tom. 9. col. 811 : Per Conciltum 
extitit Reformatum de dando eie oc. li- 
bra* Parmenses. Et ad ann. 1295. col. 
882 : Per dominum Potestatem pradic- 
tum et tunc capitan eum, et per anziano» 
omne$y Reformatum fuit, quod omnes 
banniti Communi* Parmm propter male' 
fida, cujuscumque conditionts essent, 
caneellarentur et extraherentur de omni- 
bus bannis et condemnationibus eorum 
gratis, scilicet UH de parte Ecclesia et non 
alii. Vide intra Re formatti. 

1 Reformare Responsum, Respon- 
dere. Literae Civitatis Lubec. ad Henri- 
cum Angl. Regem ann. 1408. apud Ry- 
mer. tom. 8. pag. 288. col. 1 : Desidera- 
mu» etiam vestrum benignum responsum 
super hiis nobis Reformari. 

REFORMARI, Reconciliari. Albertus 
Argenti n. pag. 125 : Ex quo ipse Rex 
contra Princivem movebatur, juramento 
affirmans publice, se nunquam Reforma- 
turum eidem. Occurrit non semel apud 
ej usce sevi Scriptores. 

II. REFORM ATIO, Consti tulio, sa ne- 
tto, quae disciplinam civilem spectat. 
Chronic. Parmense ad ann. 1308. apud 
Murator. tom. 9. col. 870 : Ribaldi et 
ali» viles persona: ascenderunt palatia 
Communis vetus et novum... et omnes 
libro* bannorum, et tasehas maleficio- 
rum, et actorum veterum et novorum, et 
Reformationem Communis et populi Par- 
ma, et condemnationum, existentes ibi in 
ipsis domibus et palatila, fractis omnibus 
archibancis, universaliter abstulerunt, et 
fregerunt, et dilacevarunt, etc. Statata 
Gadudrii lib. 1. cap. 74 : Tempore quo 
elligitur Vicarius, elligatur et elligi de- 
beat per consilium aenerale unus Nota- 
rius, qui sit Cancellarius curia et com- 
munis Cadubrii, qui registrare debeat 
omnes Utero 8... et provisiones, et Refor- 
mationes, statuta et ordinamenta Cadu- 
brii. Vide Reformare 2. 

* 2. REF0RMATI0, Assignatio. Leg. 
Polon. a Prilusio collect» pag. 251 : si 
quis in aliquo alio bona quacumque juris 
decreto fuerit assecutus, in quibus scili- 
cet bonis uxor ejusdem vieti habuit Refor- 
mationem suam dotalicialem ; totem Re- 
formationem volumus illatam permanere» 

1 REF0RMATI0NES, Inquisftiones Re- 
formatorum in provincias missorum, de 
qui bus mox. Liter® Philipp! VI. Frane. 
Regis ann. 1840. tom. 3. Ordinat. Reg. 
pag. 235 : Reformationes super usuris et 
qutbuscumque aliis excessibus cessabunt, 
nisi contra officiarios diete civitatis (Con- 
domi ;] Reformatoribus jam missis et 



dèinceps miltendisg reformandi, inqui- 
rendi et procedendi contra dictos Consu- 
le*, Universitatem, cives et vicina», potes- 
tatem omnimodam precludente*. 

1 REF0RMAT0R, Judex in provincias 
abs Rege praeter ordinem missus, qui de 
omnibus excessibus atque delictis co- 
gnoscebat, proditionis et tiesse majestatis 
casibus duntaxat excepti*, ut habétur in 
Literis Johannis Fr. Regis ann. 1351. 
tom. 2. Ordinat. Reg. pag. 482. et aliis 
ann. 1353. ibid. pag. 521. 522. 525. et 526 : 
Quibus literis f acuita* etiam datur Priori 
S. Martini de Campis prò criminibus aliis 

Quibuscumque financias recipiendi, crean- 
ique notano*, recipiendique financias de 
rebus per innobile* a nobilibus, seu per- 
sonis ecclesiastici» t a quibuscumque et 
quomodolibet, acquisitis, Item, Università- 
tibus locorum dandi et concedendi privi- 
legia et libertates... necnon Consulatus et 
Syndicatus, nundinas et mercata... et 
alia privilegia absque regio et alieno pra- 
judicio concedendi. Item, compeltendi 
realiter et de facto omnes et singulos re- 
ceptores regios, tam ordinarios quam ex- 
traordinario*, collectores et subcollectores 
decimar um, magistros et gardiatores vec- 
tigalium et portuum seu pa**agiorum, et 
commissarios quoscumque ad tradendum, 
reddendum dare et speci fice omnes partes 
receptarum et missionum suarum, et ex 
causa. Item, procurandi et habendi gene- 
r ah ter, modi* et viis quibus licite fieri 
poterti, financias et compositUmes, quae 
prò qutbuscumque causi* ordinariis et 
extraordinariis haberi poterunt, et super 
hiis et dependentibus ex iisdem, inqui- 
rendi contra quascumque persona* de cri- 
minibus et excessibus quibuscumque, eas- 
que puniendi et absolvendi, secundum 

?uod cau*arum merita exigent, et dicto 
>riori videbitur, justitia mediante. Haec 
precipua fuere munia Bertrandi Prioris 
supradicti, Consiliarii Regis» qui ab eo- 
dem Rege erat in tota lingua Occitan. 
Refformator generali* destinatus, ut le- 

fitur in Literis ann. 1351. ibid. pag. 475. 
dde pag. 476. 520. et 525. necnon Lite- 
ras Garoli Johannis Francorum Regis 
primogeniti ann. 1356. tom. 3. Ordinat. 
pag. 112. ubi contìrmantur Ordinaciones 
facta circa abreviacionem litium, et qua- 
rumdam aliarum rerum utilitatem pu- 
blicam mullimode concernentium, per 
Robertum de Cerniaco (melius pag. 113 : 
Chamiaco) Militem, ohm Reformatorem 
ad partes istas (Occitanas) deputatum 
per fegiam Majeslatem, scilicet per Phi- 
lipp um VI. ut patet ex duabus Ordina- 
ti onibus ejusdem Roberti ann. 1341. 
editis tom. 2. pag. 169. 170. et 171. Si 
plura cupis de Reformatoribus in va- 
rias provincias prò diversis causis abs 
Regibus nostris identidem delegatis, 
consule Indicem Domini Secousse ad 
calcem tomi 8. Ordinat. Reg. v. Refor- 
mateur. Vide etiam suo loco Inguisitores. 

1 1. REFORTIARE, Denuo vef araplius 
munire, Ital. Rinforzare, Gali. Renfor- 
cer. Annales Mutin. ann. 1241. apud Mu- 
rator. tom. 11. col. 61 : Mutinenses Re- 
fortiaverunt dictum cast rum. Vide For- 
tiare in Fortia 3. et Infortiare. 

\ Refforsàre, Eadem notione. Edic- 
tum Johannis Regis Frane, ann. 1361. 
tom. 3. Ordinat. pag. 498 : Concedimus 
quod villa MontlspessuUani, Anicii et 
alise... ad finem quod hdbeant... de quo 
eorum muros seu meenia, fortalitia repa- 
rare, edifficari (melius in alio exemplari 
edificare) et Refforsare... pos*int, etc. 

• Reparare, reflcere. Charta Nivardi 
de Senantis ex Tabul. Golomb. : Habebo 
corpora hominum tribus diebu*, per sin- 



gulos anno», ad Refortiandas molendino- 
rum meorum esclusa*. Rengrangier, eo- 
dem sensu, in Charta Galt. d'Estrom- 
mel ann. 1308. ex Reg. 72. Chartoph. reg. 
eh. 309 : Ou co* que ti plaira ausdiz reli- 
gieus... Rengrangier le* maison* dudit 
molin ou torgoir, ou faire neuves, etc. 
Vide supra Reforgiare. 

| Refortiata Moneta, dicitur illa, 
quae ad puriorem minusque adultera- 
tasi materiam revocatur ; hinc solidi 
Reforciatorum, in Charta ann. 1308. in 
Instrum. Gali. Chr. tom. 3. col. 220. Alia 
ejusd. anni ex Archivo S. Victoria Mas- 
si I. : Concedimus 12. libras Reforciatorum 
in subsidium. Statuta MSS. Eccl. Aquen- 
sis : Ad valorem decem librarum Refor- 
ciatorum. Index Provincialis jurium e 
MS. D. Brunet fol. 118 : Item Vobrador 
que ten Estene Gayrant xvii. s. vi. den. 
de Refforsalz. Vide Moneta forti*. 

1 Reforcium, Subsidium, auxiliares 
copise, Ital. Rinforzo, Gali. Renfort. 
Chronicon Veron. ad ann. 1367. apud 
Murator. tom. 8. col. 658 : Petrus Rex 
Cypri fecit suum Reforcium et maximum 
appara tum, et cum sui* navibus profectus 
est. 

1 Reforciatus, Eadem notione. Se- 
curitas data Benedicto XIII. per Cardi- 
nalesann. 1399. apud Mar ten. tom. 7. 
Ampliss. Oollect. col. 645 : Ubi autem 
prsefatu* dominus Benedictus a se abjice- 
ret gentem armigeram, quam habet in 
palatio, et diligentiam debitam faceret de 
abjiciendo Reforciatum Dagout, ilio* ho- 
mines armorum qui sunt in Tailladis et 
alibi nomine ipsius, et de faciendo quoad 
hoc omnis cessare viam facti et guerrse, 
etc. Et mox : Si vero circa hujusmodi 
diligentiam inter ipsum dominum Bene- 
dictum et prsefatos dominós Cardinale» 
altercatio oriretur occasione guerra, quam 
faceret et moveret Reforciatus Dagout, et 
sui, vel alii nomine ipsius domini Bene- 
dirti, contra supra nominato* domnos 
Cardinale» collegialiter et singulariter, 
seu aliter.etc. 

9 2. REFORTIARE, Incarcerare. Charta 
Roger, caste!. Insul. ann. 1225. ex Ta- 
bul. S. Petri Gand. : Si quis ab altero 
fuerit vulneratu» ; et seabini, vi*a ejus 
plaga, habeant prò incerto an vivat, an 
moriatur ; si malefactor sufficiente» pla- 
gio* ueaue ad dictum scabinorum non 
habuerit, debet in castellani prisonia Re- 
forliari. 

1 REFORTIFICARE, Idem quod Refor- 
tiare. Jacobi de Layto Annales Esten- 
ses apud Murator. tom. 18. col. 1023 : 
Fuit Refortificatus pàssus optimi* stella- 
ti* et ponte atque armati* navigiis. 

REFORTIUNCULA , Parva munitio. 
Vide supra Fortia 8. 

* REFORTUNA, Eventus, discrimen, 
periculum. Formul. Instr. MS. fol. 59. 
v° : Recognoverunt... sibi tradita» et mu- 
tuato» fuissecum effectu, in depositum et 
ex causa veri et puri depositi, ad omnent 
suum et diclorum suorum sociorum oc so- 
cietatis pradicta et cujuslibet eorum in 
solidum resicum et Refortunam et pericu- 
lum, videlicet ruina, rapina, incenda, 
etc. Galli dicimus, d ses risque, perii et 
fortune. Vide Riscus 1. et infra Risicum. 

1 REFORZARE, Forti us efficere, fir- 
mare, Italia Rinforzare, Gali. Renforcer. 
Facta sunt forttora, id est, Reforzata, 
apud Sanutum lib. 2. part. 4. e. 8. Vide 
Refortiare. 

1 REFOSSUM, Exterior fossa circum- 
dans primam arcis fossa m, Ital. Rifosso. 
Petrus Azarius in Ghronico tom. 16. Mu- 
ratori! col. 355 : Obsessore» apgrestionem 
fecerunt, et projecti» Ugni» in circhi» in 



REF 



REF 



REF 



81 



E 



pluribue partibus, Refossum subito trans- 
tirimi, et fossatum siccum penetrante , 
ad palancatimi cum uncinis ferrei* acces- 
eerunt, etc. Vide Foseum. 

© REFOULTUM, prò Refoullum. Vide 
sopra in Refollum. 

f REFRACTATIO, Oppositio, qua quls 
alicui refragatur. Hanc vocem substi- 
tuendam esse opinatur Gothofredus in 
lege 2. Cod. Theod. de Censitoribus, ubi 
habetur, retractatio. Oommentarium 
consule in hanc legem. 

\ REFRAGABILIS, Cui potett resisti, 
Johann i de Jan uà ; à qui l'en puet resis- 
ter, in Glossis Lat. Gali. Sangerman. 

1 Repragabilitas, Resisiance, in iis- 
dem Glossis, ex eodem Johanne de Ja- 
Bua. Vide raox Re f rag atto. 

1 Refragabiliter, Eidem de Janua, 
Modo, cui contradici possi t. Ratherius 
Veron. lib. 3. Praeloquforum apud Mar- 
ten. tom. 9. Àmpi. Collect. col. 869 : 
Nunc vero cum verbo veritatis, nil te- 
mere, nil Refragabiliterpromittentis, illud 
dictum audis, quod rogo effugium audis f 

1 REFRAGANEUS, Qui refragatur, re- 

ugnat. Epistola Arnulfl Lexoviensis 
Ipisc. ad S. Tbomam Cantuar. tom. 2. 
Spi eli. Acher. pag. 489 : Quorum fuleiri 
suffragio debuistis, a vobis velut facto 
agmine discesserunt ; quando maxime 
nominis sui rationem deberent agnoscere, 
et se vobis suffraganeos, non Refraganeos, 
exhibere. 

REFRAGARE, Refragari, Contradi- 
cere, repudiare^àico^Yj^t^civ, [àvriXlveiv, 

evavxtoOoèat, àvTtTaaaeotìai, àvTixsTaOatJ in 
Gloss. Lex Ripuar. tit. 59. $ 2 : Et si 
quis in posterum hoc Refragari vel fal- 
sare voluerit, etc. Formula 58. Linden- 
brogiana : Propterea hanc Epislolam Ubi 
fieri vel firmari rogavi, ut nullo tempore 
aliquis de hmredibus meis seu prohssredi- 
bus hanc convenientiam inter nos factam 
immutare vel Refragare non possit. 
[Charta ann. circi ter 876. inter Probat. 
novsB Histor. Occit. tom. 1. col. 129: 
Si... qumlibet ulta intromissa persona, 
qua cantra hanc venditionem venire, aut 
eam Refragare prsesumpserit, etc. 

Refragatio, Contradjlctio. [Gloss® 
Lat. Graec. : Refragacio, àvri8tx7)*i;, àv-ct- 
Xoyia, àvrtu.axY)(jic, àvxtpfyiatc, evavriÓTYic, 
àvritalic] Vetus Charta in Chron. Rei- 
chersperg. : Nulla debeant a vobis Refra- 
aatione turbari. [Adde Ghartam Dago- 
berti Regis Frane, ann. 639. apud Mi- 
rteum tom. 1. pag. 123. col. 2. aliam 
Theodorici II. ann. 722. ibid. pag. 128. 
col. 2. aliam ann. 1044. apud D. Calmet 
tom. 1. Histor. Lothar. col. 419. etc. 
Utitur etiam S. Augustfnus Epist. 177.] 

1 Refragator, Qui refragatur, con- 
tradici t, adversatur. Tertull. adv. Gnos- 
ticos cap. 1 : Omnes martyriorum Refra- 
gatores ebulliunt. 

Refragium, Refragatio, à-Ko^fta^. 
S. Ambrosius enarrat in Ps. 104 : Si quis 
ipsa inlrospiciat rerum negotia, cognos- 
cet, quanta sapienti adjumenta, et guanto 
in ipsis insipienti Refragia sint. Adreval- 
dus lib. 1. de Mirac. S. Benedicti cap. 
6 : Legatis itaque directis ab Antistite 
cheque quolibet Refragio, etc. [Utitur 
etiam Interpres Egesippi. Vide Grono- 
vii Observ. in Eccles. Script, cap. 21.] 

• REFRAGRARI, Suspicari. ComoBd. 
sine nomine act. 3. se. 5. ex Cod. reg. 
8168 : Homo intemperatus, rancidus, im- 
modestus, soli\ibi credens... nostrum sane 
figmentum nichil Refragratus, admisit. 

1 REFRANGERE, prò Refri^gere. Glos- 
SSB Lat. Gr. : Refrango, àicoicXA, àvaxXato. 

• Eodem sensu, nostri dixerunt Re- 
fraindre et Refraingner. Stat. ann. 1355. I 

vii 



tom. 8. Ordinat. reg. Frane, pag. 35. art. 
80 : Pour ce que aucuns de nos subgiez se 
aventureroient voulontiers à gréver noz 
ennemis en corps et en biens, et de ce se 
Refraingnent aucunefois, etc. Lit. remiss, 
ann. 1375. in Reg. 107. Chartoph. reg. 
eh. 215 : L'exposant t pour Refraindre et 
amoderer ledit Henry, lui dist amiable- 
ment % etc. 

• At vero Refroissier, dicitur de agro, 
qui alio, quam solebat modo, colitur, in 
Charta ann. 1358. ex Reg. 90. eh. 157 : 
Doit lidiz censiers toutes lesdittes terree 
ahaner. labourer bien et loyalement chas- 
cune piece adies à sa drente roie, sans 
desrotier ne Refroissier. 

1 REFREGIARE, Vallos reficere, restau- 
rare, Gali. Reparer les palissades, a Gal- 
lico Fraieer, Palis cingere, munire. Vide 
locum in Freciare. 

» REFREGT0RIUM. Necrol. MS. eccl. 
Meld. fol. 9. v° : Arpentum et dimidium, 
prò quibus Refrectonum reddit sex sexta- 
ria biadi et qualuor sextaria avenrn. Ibid. 
fol. 12. v* : Pecia terree, continens novem 
quarteria terree, tres sextarios biadi unius 
Refrectorii et ad mensuram Refrectorii, 
Garnerus major capituli vel hseredes sui 
tenentur recidere prssdictum bladum. An 
idem quod mox Refretorium f ita ut in- 
telligantur bona ad refectorium assi- 
gnata, quorum administratio ab alio- 
rum honorum regimine distincta erat. 

1 REFRENDARE, an Referre, Gali. 
Rapporter, Ital. Refrendare f Goncilium 
Mexicanum ann. 1585. inter Hispanica 
tom. 4. pag. 818 : Ire itidem teneantur 
(exsecutores ecclesiastici) ad Refrendan- 
dum mandala auxilii brachii ssecularis a 
judicibus et officialibus data, ad eaque 
exsequi faciendum una cum exseculori 
smcuìari. Vereor ne mendum sit in hac 
voce. 

Ah Hispanico Refrendar, Signare, 
subscribere, cum protocollo conferre ; 
non vero ab Italico Refrendare, referre : 
neque melius aliquod hic subesse men- 
dum putatum est. 

1 REFRESCAMENTOM , Commeatus, 
Gali. RafraichUsement, Ital. Rifrescata. 
Chronicon Andre» Dandu li apud Mura- 
tor. tom. 12. col. 871 : Veneti in Nigro- 
ponte sumto Refrescamento Venetias re- 
deunt. Chronicon Dominici de Gravina 
ibid. col. 595 : Refrescamentum petimus 
pariter et vinum, hordeumque prò equis 
denario nostro. 

1 REFRESCARE, Gali. Rafraichir, Ital. 
Rinfrescare, Hisp. Refrescar, Refrige- 
rare, adaquare. Charta ann. 1223. MS.: 
Restie civtum Arelatensium.... non habe- 
bant abevratoria vel vias, per quas pos- 
sent ire licite causa bibendi et Refrescandi 
ad Rhodanum. Chronicon Dominici de 
Gravina apud Murator. tom. 12. col. 
655 : Ubi autem starem Refrescando 
equum per maximas horas duas, eie. Hoc 
est, equo pabulum prseberem. Vijle 
Refriscare. 

1 REFRETORIUM, mendose, ut vide- 
tur, prò Refectorium. Charta Odonis 
Abb. S. Dionysii ann. 1231. e Cod. MS. 
B. M. de Argentolio : Statuimus, quod 
fratres ibi manentes prò pitantia de cam- 
panella Refretorii comparando habeant 

singuli tres solidos Si autem uno die 

mmus quam tres solidi expendi contigerit, 
alio die expendatur sicut vidébitur expe- 
dire, neque de hoc aliquid tollalur Refre- 
torio, vel prò priore vel prò alio extra 
Refretorium comedente. 

• Non mendosa', sed vi t iosa, ex pro- 
nuntiandi ratione, scriptura : nam Re- 
froitour dictum est, prò Refectoire. Vitffi 
SS. MSS. ex Cod. 28. S. Vlct. Paris, fol. 



406. r*. col. 1 : Li abbés les mena en Re- 
froitour, ou li premieri signes de l'eschiele 
fu sonez. 

° Refrail vero, dicitur Cibus quilibet, 
qui prseter panem ad reflciendum prae- 
betur, in Ordinat. prò iudice laico ex 
Tabul. Camerac: Et doit li justice livrer 
à sen prisonier potage souffisamment au 
matin et deux pains de le valeur de deux 
Cambresis et dou Refrait de le valeur de 
un Cambresis en char, u en fromage, u 
en hiercus ; et au viespre deux pains de 
deux Cambresis et en Refrait le vaillant 
d'une abenahe, et de l'iaue à piente. 
Infra : Ne leur doit livrer ne pain. ne 
Refrait. 

* REFRICARE, Iterare ; unde Gallicum 
vetus Réfrechir, prò Dictitare, vulgo 
Ripeter, redire. Acta dissolut. matrim. 
Ludov. XII. fol. % 9. r°. ex Bibl. reg.: Per 
prsefatum procuratorem regium Refricata 
seu renovata sua petitione, etc. Lit. re- 
miss, ann. 1397. in Reg. 153. Chartoph. 
reg. eh. 141 : lcellui Lonaue-espée dist et 
Refrechy par plusieurs fois lesdittes pa- 
róies, en àesmentant ledit Adenin. 

• REFRIDARE, Refrigescere, Ital. i?t- 
freddare. Composit. ad tingenda musiva 
apud Murator. tom. 2. Antiq. Ital. med. 
sevi col. 365 : Et mittis utraque in fornace, 
donec inchoat solvi petalum vitri ; et poi- 
tea ejcis, ut Refridet. 

1 REFRIGERARE, Requiescere. Vetus 
Interpres S. Irenaei lib. 1. cap. 7. num. 
1 : Justorum quoque animas Refrigerare 
et ipsas in medielatis loco. Ubi Irenssus 
habet àvaicau<reo6ai : quod verbum ver- 
tere solet Interpres per Refrigerare pas- 
sive sumtum. Vide num. 5. et e. 29. nova) 
edit. n. 3. lib. 2. cap. 24. n. 1. 

lREFRIGERATIVUS,Refrigerans. Spar- 
gendo pavimentum herbis Refrigerativis, 
id est, viridibus, recens collectis et 
refrigerantibus, in Regula Toribii Ar- 
chiep. Limae, tom. 4. Concil. Hisp. pag. 
671. 

1 REFRIGERIMI, Locus ad refrigeran- 
dum aptus. Psalmus 65. 12 : Transtvimus 
per ianem et aquam : et eduxisli nos in 
Refrxgerium. Ssepius occurrit in Scrip- 
turis, idemque est quod Solati um, quies, 
saturitas. Vide Sap. 2. 1. et 4. 7. Isai. 
28. 12. Jerem. 6. 16. Act. 3. 20. Refrige- 
rium oauperum, in Epistola Justi Episc. 
tom. 2. Concil. Hispan. pag. 273. Refri- 
qerium et amosnilas loci, in Chronico 
Novalic. lib. 2. cap. 5. apud Murator. 
tom. 2. part. 2. col. 703. Charta ann. 
1228. apud D. Calmet tom. 2. Hist. Lo- 
thar. col. CCGGXLi : Quotiescumque opus 
fuerit, homines Ducis in castro meo na- 
bebunt Rèfrigerium, id est, Procuralio- 
nem, pastum, cibum et potum, Gallis 
Rafraichiesement. Utuntur etiam Tertul- 
lianus, vetus Interpres S. Irenaei prò 
Greco àve<ri;, Orosius et alii Scriptores 
Ecclesiastici. 

1 REFRIGESGENTIA, Refrigeratio. Ter- 
tull. de Anima cap. 43 : Sed non Refri- 
gescentiam admittam, aut marcorem ali' 
quem caloria. 

1 REFRIGIDARIUM, Locus aptus cap- 
tando refrigerationis. Acta S. Ottonls, 
tom. 1. Julii. pag. 389 : Quando in um- 
braculis et Refrigidariis suis soporantur 
homines. 

Reffroidouer nostrìs alias, Vas vino 
refrigerando aptum. Inventar, bonor. 
ducis Bitur. ann. 1416. ex Cam.Comput. 
Paris, fol. 25. r° : Rem un Reffroidouer à 
vin de cuyvre, ouvré à oeuvre de Damas. 

1 REFRISCARE, Reficere, Gali. Rafrai- 
chir. Tractatus ann. 1428. apud Rymer. 

tom. 10. pag. 390. col. 1 : Nullus de 

partibus Flandria ducei... victualia ad... 

11 



82 



REF 



REF 



REF 



Francos... cauta adjuvandi, Refrticandi 
aut confortandi bob cantra Regem Anglia. 
Vide supra Re frescure. 

1 REFRIXIO, Refrigerano. Glossae Lat. 
Graec. et Graec. Lat.: Refrixio, rapato. 

1. REFRONTARE, A fronte repellere. 
Gloss. Lat. MS. Reg. cod. 1083. 

• 2. REFRONTARE, Adversari, contra- 
dicere, Gali. S'opposer. Gbarta ann. 1074. 
in Chartul. S. Dion. de Nogento : Cujus 
(Guarini) posteci filius, nomine Guillelmu» 
Guantardu», cum Refrontaret huic vendi- 
tioni, a comite Rotroco adhuc adolescenti 
Raderidam villam cum appenditiis suis 
recuperava. 

° REFUDIUM, Reditus, emolumentum, 
quod ex re aliqua percipitur. Charta 
ann. 1067. tom. 1. Hist. Cassin. pag. 158. 
coi. 1 : Concedimus ipsum praphatum 
molinum in supranommato sancto loco, 
ut omne Refudium, quod exinde accipi- 
tur, totum sii in ospitale ejusdem sancii 
monasterii. Vide mox Refugium. 

1 REFUGA, Qui confugit ad Ecclesiam, 
in Codice Ut. 12. lib. l. de iis qui ad 
Eccl. confug. leg. 6. { 1 : Sed si quidem 
ipsi Re fugge appareant in Ecclesìa pu- 
blice, et se in sacrxs locis offerant qua- 
rentibus conveniendos, ipsis servata locis 
reverenda, judicum, quibus sub j acent, 
sententiti moneantur, responsum daturi, 
qiiale sibi quisque perspexerit convenire. 
Vide Refugium. 

Refuga, Desertor.quomodo milesr*- 
fuga dicitur in lege 21. Cod. Th. de Ti- 
ronibus. (7, 18.) Iso Magister in Glossis 
ad Prudentium lib. Peristepb. hyran.l: 
Defuga, vel Refuqa, vel Perfuga vocatur, 
qui unum réliquxt, et ad alium confugit. 
Auctor Mamotrecti ad 2. Esdra cap. 2 : 
Refuga, qui refugit dominium aliorum. 
Hinc Refuga dicti, qui a vero Dei cultu 
discedunt. Gloss. Lat. MS. Regium: 
Apostata, Refuga. Hac voce utuntur lex 
6. Cod. Tb. ne sanctum Bapt. iteretur, 
(16, 6.) Ulpianus et Marce llus JC. Luci- 
fer Calaritanus lib. 1. prò S. Athanasio, 
S. Zeno Veronensls serm. de Somno 
Jacob, S. Hieronymus in Epist. ad Al- 
gasiam quaest. 2. Tertullianus de Habitu 
muliebri cap. 5. et 1. contra Marcionem, 
Prudentius Ode 1. Peristeph. S. Augus- 
tinus lib. 20. de Civit. Dei cap. 19. S. 
Pacianus in Exhortat. ad pcenitentiam, 
S. Valerius de Genere Monachor. His- 
tor. Miscella in Constantino M. et alibi, 
Flodoardus lib. 14. Carm. 8. [lib. 1. Hist. 
Rem. cap. 11. et 24. lib. 3. cap. 18.] Ni- 
col. Trivettus in Chron. ann. 129. etc. 
[°° Diabolus, Victorino de Vita Domini 
vers. 48. apud Maium Classic. Auctor. 
tom. 5. pag. 888: 

Confestim Refugi Chrirtum doninnmque polentoni 
Dum templare cupit tempUqoe m vortice ««Ut, eie] 

Refugani Monachi, prò Refuga, in 
Concilio Legionensi ann. 1012. cap. 8 : 
Decrevimus etiam ut nullus contineat seu 
contendat Episcopus Abbates suarum 
Diosceseon, sive Monachos, Abbatissas, 
Refuganos, sed omnes permaneant sub 
ditione sui Episcopi. 

1 Refuganes, Refugantes. Conc. 
Composteli, ann. 1056. can. 3: Omni 
Ecclesia intra LXXII. dextros nullus lai- 
cus, vel mulieres, nec Refuganes sortem 
habeant... Refugantes, qui ordines Eccle- 
sia dimiserunt et uxoribus se sociaverunt 
dimittant eos, et in confessionem intrent. 
Forsitan utrobique legendum Refusan- 
te*. 

1 REFUGARE Ammalia, Feras ve- 
nando retrudere. Vide Fugare in Fuga. 

REFUGATA. Gloss. Gr. Lat.: Refugata, 



aitooTttcrta. Ita habet MS. codex, ubi edi- 
tus, Refuga. 

REFUGERB, prò Fugere, apud Grego- 
rium Mag. lib. 3. Epist. 6. 

1. REFUGIUM, Asylum, immunitas 
Ecclesia?. Tabularium Landavense in 
Monastico Anglic. tom. 8. pag. 192: Cum 
omni sua liberiate, et cum Refugio Eccle- 
sia sancii Petri de Landavia. Alibi : 
Data sunt ista Ecclesia cum suis dotibus 
et ierritoriis omnibus, et omni dignitate 
sua, et privilegio, et libertate, et Refugio, 
et omni communione incolti, in campo et 
in eilvis, in aqua et in pascuis, et a regi- 
bus pradictis S. Teliano, et omnibus 
Episcopis Landavensis Ecclesia. Adde 
pag. 194. 201. 

Refugium. Charta Caroli C. ann. 23. 
Ind. 10. in Tabulario S. Dionysii n. 81: 
Villam quoque Madri niacum in pago Mor- 
viensi sitam eis allribuimus, quam eisdem 
fratribusper nostra largiHonispraceptum 
ad cellam construendam, et locum Refu- 
gii dudum concesserunt. [Charta ann. 
1150. e Tabulario Majoris monasterii : 

Mansionem aut Refugium concessiti 

S. Hieronymus de locis Hebraìcis : Ma- 
sareth, in qua sedit David, nunc deserta, 
prò qua Aquila interpretatur munitiones, 
Symmachus Refùgia, Theodotion spelun- 
cas. 

Refugium. Vetus Inquisitio in Re- 
gesto Philipp! Augusti Herou vai Mano 

fol. 29 : De Comitatu Augi tenet com- 

munes vias foresta et herbagia communio 
usque ad forestum. Tenet et Refugium 
terra sua. r°° Vide Refugium 2.] 

• Hinc Gallicum Aefui, prò Refuge. 
Bestiar. MS.: 

Cesi nostre Pere omnipotent, 
Qui eoo ombre et oet rains estoni 
Sour toas chiana qui viennent * lui, 
Poar evoir ftrent et Refui. 

Unde Refuir, prò Refugier, In perfugium 
inducere. Consolat. Boétii MS. lib. 1 : 

Ci) qui en chastel assegé soni, 
Qusnl sont environné entour, 
11 Refuient tout ce qu'il oot 
Et le retralent en la tour. 

• Emendando igitur Lit. Joan. Han- 
non. ann. 1273. apud Marten. tom. 1. 
Anecd. col. 1137 : Et en renonche à toutes 
deffenses, barres, aiuwes, raisons, Refins, 
etc. Ubi legendum haud dubie Re futi, 
vulgo Détour, Pretextus, cali idi tas, sub- 
ter fugium. 

2. REFUGIUM, ut Refudium. Charta 
ann. 1159. apud Murator. tom. 4. Antiq. 
Ita!, med. «vi col. 813: Ordinatio autem • 
sic acta fuerat, scilicet ut singulti annis 
Refugium, quod de Ulti tetris exierit, de 
suprascripto molendino, in anniversariis, 
qua in eorum regula scripta sunt, expen- 
dant ur. Quicquid autem residuum fuerit, 
in misericoraiis fratrum dividatur. Nc- 
que alio sensu accipienda videtur hec 
eajlem vox ex veteri Inquisì tione mox 
laudata. 

• 8. REFUGIUM, Jus domini se se in 
castrum vassalli recipiendi. Locus est 
supra in Receptum 3. 

REFULLUS, prò Refluxus, Gallis, Re- 
flux. [° Vel Refullum, idem quod supra 
Refollum. Vide in hac voce.] Monasti- 
cum Anglic. tom. 2. pag. 913: Cum Re- 
dundatione aqua t et octoàecim pedes ultra 
Refullum aqua, prò volunlate dictorum 
Monachorum. [RefouUr notum est in 
locis maritimis prò Refluere. Vide Refol- 
lare.] 

1 REFUNDARE, A fundamentis restau- 
rare. Epistola Andrea? de Marinis ad 
Rupertum Rom. Regem, apud Marten. 
tom. 1. Anecd. col. 1697 : Ita ut affore 



difficilius pene crediderim districta refer» 
mare posse, quam ad restitutionem usque 
Re fondare aejecta. Melius in Onomas- 
tico ad calcem tomi 5. Refundare. 

1 REFUNDERE, Reparare, r esarci re, 
restituere. Literae ann. 1403. apud Ry- 
mer. tom. 8. pag. 287. col. 1 : Restituant 
in effectu, suaque dampna Refundant. 
Charta Comitatus Marchia) ann. 1406: 

Promittentes diete parte» ad invicem, 

quatenus quamlibet ipsarum tangit 

emendare, solvere, Reffundere ac etiam 
resarcire omnia dampna, interesse, sum- 
ptus, missione», dependila, etc. In leg. 3. 
Codicis de fundis patrimon. Refundere, 
idem est quod Fundum reddere, posses- 
sionem dimettere. Plinius Paneg. cap. 
31. Refudimus Nilo suas copiae, hoc est, 
resti tuim us, reddidimus. 

• Refonder, eadem acceptione, in Stat. 
ann. 1388. tom. 7. Ordinat. reg. Frane, 
pag. 774. art. 16: Le marchant à qui 
ueelle venie étoit delivré, sera Refondé dee 
lettres et martel (que) il avoit paiiet et de 
tous aultres in ter est 8. 

1 Refusio, Effusio, QàW. Epanchement. 
Macrob. lib. 1. Saturn. cap. 21 : Unde 
enim imber caderet in ter ras, ntii eolie 
color ad supera traheret humorem, cujus 
Refusio pluviali» est copia t 

Refusio, Restitutio. Concordia ann. 
1290. apud Ludewig. tom. 5. Reliq. MSS. 
pag. 61 : Prepositus et conventus Ecclesie 
sepedicte del xv. marcas albi argenti in 
Refusionem hujuemodi dampnorum Jo- 
hanni prelibato. Diploma Casi mi ri Reg. 
Poloni» ann. 1356. ibid. pag. 498 : Ga- 
leatos, quos in adjutorium nobis destinare 
tenetur, suis sumptibus et expeneie ac 
Refusione damnorum, debeat sine dola 
reepicere, donec dicti limite» ad domi' 
nium nostrum fuerint reversi. Charta 
ann. 1392. apud Menesterium Hist. Lug- 
dun. pag. lvii. col. 2 : Quod Baillivi 
Matisconenses in sui» primis assisi» obser- 
vare pr «dieta tenerentur sub pcena Re fu- 
sionis expensarum, damnorum, interesse 
Archiepiscopo Lugdun, etc. Li terso ann. 
1403. apud Rymer. tom. 8. pag. 297. col. 
2 : Concedente» ei plenam et Iweram po- 
testatem et manaatum ad emovendum, 
extorquendum et prosequendum dieta 
ablata, si extant, aut Refusionem pecu- 
niarum dieta ablata integre compensan- 
te m. Christophori Mulleri Introductio 
in Historiam Canoni® Sand-Hippolit. 
apud R. Duellium tom. 1. Misceli, pag. 
336 : Recolenda erqo hic, qua paulo ante 
de Refusionibus honorum nostrorum a 
Pataviensibu» factti pranotavimus. 

1 Refusio, in quibusdam Ecclesiis ca- 
thedralibus et collegiatis dicitur quid- 
quid ex assignatis sibi possessioni bus 
redditibusve In communem arcam com- 
munibus usibus destinatam, quotannis 
referre debent earumdem Ecclesia rum 
Canonici aliique Beneficiati. Consti tu tio 
Gregorii X. PP. prò Capitulo Lugdun. 
inter Statuta ejusd. Eccl. ex MS. Cois- 
lin.: Statutum est in eadem ecclesia jura- 
mento vallatum, ut tam personatus et 
dignitate» in dieta Ecclesia obtinente» et 
canonici, quam alii beneficiati sive bene- 
ficiandi ejusdem ecclesia, qui terras, pos- 
sessiones et óbedientiarias, aut reddito» 
et prqventus ipsius ecclesia in portionibu» 
assignatis a vobis, vel etiam assinnandti, 
per quascumque divisione», suo annuo 
censu seu Refusionibus certa pecunia, 
biadi »eu cujuslibet alterius rei obttnent, 
prò pagamenti», qua Paya vulgariter 
nuncupatur, refrectoris , anniversariis, 
fabrica ejusdem ecclesia, ac eleemosyni» 
faciendis ab eis, ntii censum aut Refu- 
sionem hujuemodi termini» constitutti 



N 



REF 

exsolvant, ex tunc in choro, aut in capi- 
talo, aut Refettorio, seu ad tractatu$ 
commune* canonicorum ipsius Ecclesia 
minime admittantur. Composilio facta 
super vicedomi natibus EcclesiaB Cabi- 
lon. Inter Episcopum et Capitulum ano. 
1297. io Instrum. nov» Gali. Chr. tom. 
4. col. 253: Dictos reddito* impositos 
pradictie vicedominatibus in bursa capi- 
tuli solvere tenebuntur, sub eodem modo, 
forma, pana et conditione, ad quas te- 
nentur in Refusionibus et pecumis, quas 
debent prò suts terrariis et prabendis. 

IT Similis mos etiam vìguit in Mo- 
nasterio Insula) Barbara?, ubi monachi 
ea exercentes officia, qui bus certi red- 
ditus erant anneri, Refusionibus etiam 
erant obnoxii, ut discimus ex Cbarta 
Guillelmi de Burgo Officialis Lugdun. 
ann. 1322. tom. 1. Maceriarum ejusd. 
Monast. pag. 203: Ordinaverunt quod 
dictus Camerarius, qui nunc est, solvere 
teneatur omnia et sxngula super et infra 
scripta ad terminos ordinalos et statutos 
sub posnis in Statutis dicti monasterii 
ordinatis et statulis, quas non solventes 
Refusione*, qua debent fieri dicto monas- 
teri et conventui. Hujusmodi Refusiones 
ibidem obtinuerunt post saecularisatlo- 
nem a Paulo III. PP. factam ann. 1549. 
eod. tom. pag. 264 : Ipsique (Canonici) 
prioratus et alia beneficia ab eodem mo~ 
nasterio dependentia obtinentes, respon- 
sione, etiam Refusiones et Ixbrationes 
nuncupatas, et alia onera per eos in dicto 
tnonasterio fieri et supportare solita, in 
omnibus et per omnia, perinde oc si sup- 
pressio et creatio pradicta facta non 
fuissent, faciant et supportent. 

1 Kefds8IO, perperam prò Refusio, 
Resti tutio : Sub poma Refussionis expen- 
earum, damnorum et interesse prsssentium 
et futurorum, in Schedula ann. 1546. 
apud Bymer. tom. 15. pag. 102. col. 1. 

1 Refusorle Litterje, Sidonio lib. 
9. Epist. 10. Qui bus aliquid refunditur 
sive liberal iter effunditur, ut interpre- 
tantur viri docti. Vide Vossium lib. 5. 
de Vitiis serm. cap. 41. 

REFUTARE, Res p uè re, rejicere, repel- 
lere, aspernari, renuere. Gloss. Lat. MS. 
Reg.: Aefutat, reprobat, renuit, negat. 
Ugutio : Refutare, recusare, Gloss. Gr. 
Lat.: 'AicogdtXXco, Abjicio, Refuto. 'Aico- 
ueiopwu, Refuto, rejicio. AiaxpoOouau, refuto, 
[Vetus Interpres S. Irenaei lib. 3. cap. 
14. num. 3: Si autem quis Refutet Lu- 
eam, quasi non cognoverit veritatem, ma- 
nifestus erit projiciens Evangelium, etc, 
Utitur alibi, ubi S. Irenaeus nabet iracpa- 
hìjitoiv.] Victor Utic. lib. 1 : Maxima 
namque jam Beo sacrata humanas nup- 
tias Refutabat. Lambertus Ardensis : In 
Genuensem terram accedere omnino Re- 
futavit. Alibi : Non audens omnino Corni- 
ti* Refutare petitionem. Adde pag. 162. 
[Charta ann. 1064. e Tabularlo S. Victo- 
ria Massil. armar. Rhuten. num. 8 : Nisi 
forte michi placuerit, Domino inspirante, 
ut ante me et ipsum mansum cum alio 
habere, Refutando seculum, jam dicto 
monasteri donemA Mar bodus Redonen- 
sisEpisc. in Vita S. Theophili: 

Ut flecUt mantelli, laude! magic onuiipotentem, 
Coosiliam mutet, nec pontificare Refutet. 

Domnizo lib. 1. de Vita Mathild. cap. 5 : 

Scali» hoc, ne funditua orar 

Igne sub obtcuro, speroo penitusque Refalo. 

[Charta Philipp! Aug. prò Atrebatensi- 
bus : Qui duobus vel tribus scabinis treu- 
gas Refutaverit, lx. libras perdet.... Qui 
pacem et concordiam, quam scabini con- 
siderant, Refutaverit lx. libras perdet. 



REF 

Oonstitutiones Gluniac. ann. 1031. e MS. 

B. M. Deaurata): Nullus Prioy mona~ 

chum ad se prò inorando transmissum.... 
Refutet aut remittat. Oonstitutiones Eccl. 
Valent. tom. 3. Goncil. Hispan. pag. 507. 
col. 2 : Chrisma vetus et oleum penitus 
Refulentur et ponantur in lampade, eie] 
Reputare Testem , in Gapitulis ad 
Legem Salicam tit. 2. cap. 4. Adde Gre- 

for. M. lib. 4. Dial. cap. 11. Rodericum 
'olet. lib. 6. cap. 10. etc. Utuntur etiam 
Latini Scriptores. Vide Stepbanium ad 
Saxonem Grammat. pag. 69. 

1 Refutare Crimen contra aliquem, 
Eum criminis rursum arguere, ei cri- 
men denuo impingere, imputare. Li terse 
Johannis de Thurena de electione Bene- 
dica XIII. Antipapa) ann. 1429. apud 
Marten. tom. 2. Anecd. col. 1728: Contra 
eumdem dominum Benedictum eadem 
crimina, qua in Pisano conventiculo, de 
quibus se purgaverat canonice in dicto 
concilio generali Perpiniani convocato 
et celebrato, Refutaverunt, et duas ha- 
reses eidem domino Benedicto contra 
veritatem facti et juris impingere ausi 
sunt. 

Refutare, Rem dimittere, et in alte- 
ri usjus transferre. Arnulphus Lexov. in 
Epist. ad Alexandrum PP. pag. 41 : 
Quarum (causarumj cognitioni u. Willel- 
mum Parisiensem S. R. E. Cardinalem 
contigit interesse, ipsoque preesente pra- 
dictus Thesaurarius omnes querimonia* 
quas habébat, Refutavit in manibus judi- 
cum, et quod eas adversum me non move- 
rei, fide corporaliter interveniente firma- 
vit. [Ohronicon Farfense apud Murato- 
rium tom. 2. part. 2. col. 449 : Item in 
Sabini* Hugo Àbbas recepit casas 11. id 
est Salisanum et Grossianum, quas Re- 
futaverunt Adam filius Azonis et Bucce 
filius ejus... Item res, quas Refutavit Lupo 
filius Berta, et alias res Crescentii et Do- 
donis filiorum Roccionis.] Charta Theo- 
baldi Episc. Parisiens. ann. 1148 : Deci- 
mam de sancto Brictio, quam diu injuste 
tenuerat, utpote laicus, ad hoc in manus 
nostra* Refutavit, ut eam canonice Mo- 
nachi* S. Martini de Campi* concedente* 
traderemus. Alia ann. 1164. apud Joffri- 
dum in Nicia pag. 177 : Dimitto, et 
perpetua Refutattone Refuto quicquid in 
Castello de Drappo requirebam, etc. Alia 
ann. 1175. in Histor. Pergamensi tom. 3. 
pag. 325 : Cum Ugno quod in sui* tene- 
bant manibus,... Refutaverunt in manu 
domni Guata Pergamensis Episcopi totam 
decimam quam ipsi habebant. Oharta 
Eberhardi Episc. Saltzburgensis in 
Chron. Reichersperg. ann. 1153 : Qua 
conventione eonvenienter ex omnium par- 
tium connivenza ordinata, totalis in ma- 
num nostrum sic est Refatata, ut Pra- 
positus ncque ulterius querelam suam 
resuscitet. [Oharta Maria) Regina) Jeru- 
salem et Sicilia) prò Castro de Pennis 
ann. 1399. e Scheais Prsesidis de Mazau- 
gue* : Ut dictum castrum pradicta Uni- 
versitas eidem Excellentia gratiose remit- 
tere, Refutare et desemparare deberet. 
Quo in loco proprie est Rem acceptam 
restituere. Pluries occurrit ibi, ut et vox 
Refutatio, prò Restitutio.] Vide Grego- 
rium VII. PP. lib. 2. Epist. 27. lib. 4. 
Epist. 22. lib. 7. Epist. 19. Fulbertum 
Epist. 20. Hugonem Flavlniac. pag. 198. 
Ottonem Morenam pag. 39. Francisc. 
Angelonum in Historia Interamnensi 
pag. 87. Doubletum pag. 533. tom. 5. 
Spicilegi! Acheriani pag. 569. Ughel- 
lum tom. 1. part. 2. pag. 307. [Mabil- 
lonium tom. 4. Annal. Benedict. pag. 
700. col. 1. et pag. 701. col. 1. Lobi- 
nellum tom. 2. Hist. Britan. col. 288. 



REF 



83 



Historiam Dalphin. tom. 2. pag. 248. 
col. 2. etc] 

SET Formulam re/uf atomi* a judicibus 
decreta) refert D. leBlanc in sua Disser- 
tatone ad calcem Tractatus de Monetis 
pag. 92. ex Placito ann. 997. inter Abba- 
lem Farfensem et Presbyteros S. Eusta- 
chii in Platana : Ad hac noluerunt Pres- 
biteri furare, ncque Advocatus eorum, et 
inventi sunt fallace*... Tane praceperunt 
Judices, ut Refutarent Presbyteri domino 
Abbati duas pradictas ecclesias cum per- 
tinente *ui8 l et Refutaverunt atque deds- 
runt in manibus domini Hugonis abbati* 
et Huberti advocati sui, et tenente domino 
Abbate ipsam cartam in manu, jussu do- 
mini Leoni* tulit Leo Arcarius S. Apost. 
Sedie cultrum et signum sancta Crucis in 
ea, abscindendo per medium, et reliquit 
in manu domini Abbati* in conspectu 
omnium ibidem residentium. Quod idem 
ipsum narrans Gregorius Monaca us in 
Chronico Farfensi apud Murator. tom. 

2. part. 2. col. 506. nabet : Sed ncque 
Presbyteri, n&jue eorum Advocatus jurare 
voluit ; inventi sunt enim fallace*. Post 
hac judicanlibus et Judicibus apprehen- 
derunt baculum, et in manu* domini 
Hugonis abbati* et Huberti ejus advocati 
prafatas ecclesias Refutaverunt cum 
charta, per quam litigaverant. Rursum 
occurrunt voces Refutare et Refutatio 
eodem significata col. 425. 445. 479. 501. 
591. et in Annalibus Genuens. ad ann. 
1202. apud eumdem Murator. tom. 6. 
col. 38o. 

Refluctuare, Refluctare, prò Re- 
futare. Placitum Mathildis Co mi tiesse 
ann. 1073. apud Franciscum Mariam lib. 

3. pag. 151 : Per fastem quem in suorum 
detinebant manibus, Refluctuaverunt pra- 

dicto Bernardo Abbati curtem illam, 

etc. Mox : In integrum una cum inferio- 
ribus et superioribus sui* pradictus Ra- 
dalfu* et Saracinu* et Fulcardu* Germa- 
nu* pradicto Bernardo Abbati et Guidoni 
Notorio Avocatu* ipsius Monasterii ad 
partem prenominati Monasterii Reflucta- 
veruni, et cum ipsa Refluctatio facta fuis- 
set, tunc, etc. 

Refutantia , ' Refutatio , Apocha , 
Quittance. Charta ann. 1389. apud W. 

Thorn. : Concessit eidem W. Abbati 

solvere sibi.... 53. ducato* boni et puri 
auri et recti ponderi*^ Refutantìam et 
sufficientem acquielantiam de soluti* de- 
ferenti. Infra : Visis libri*, instrumentis, 
registri*, Refutationibu*, aliisque eviden- 
tiis universi* y reperimu*, etc. [Cbarta 
ann. 1850. in Instrum. nova) Gali. Christ. 
tom. 2. col. 152 : De recepii* facien- 
dum finem, quittationem, Aefutationem 
plenariam, et pactum de amplia* non 
p etendo.'] 

1 Refutatoria Brevis, Schedula seu 
Charta continens refutationem, seu rei 
alicujus dimissionem et transcriptio- 
nem. Placitum ann. 999. apud Murator. 
tom. 2. part. 2. col. 501 : Gregoriu* abbas 
suprascripti monasterii SS. Cosma et Da- 
miani ostendit unam falsissimam brevem 
Refutatoriam , ubi continebatur , auod 
Joannes abbas antecessor Hugonis abbati* 
monasterii S. Maria (Farfensis) Refutas- 
*et eamdem cellam temporibus beata me- 
moria domni Ottonisi. lmp. quod omnino 
falsum est. 

Refutatorii Libelli, in lege 1. Cod. 
de Re lattoni bus (7, 61.), et lege 19. Cod. 
de Appellat. (7, 62.) etc. quibus actor vel 
reus ob judiciarias formulas male ob- 
servatas sententiam judicis arguit : 
unde Accursius appellatane* non in- 
sulse fuisse opinatur. Vide Cujacium 
lib. 22. Obser. cap. 33. Juretum ad 



84 



REG 



REG 



REG 



Symmach. lib. 2. Epist. 80. et Jacob um 
Gothofr. ad tit. de Appellat. in God. Th. 

(11, 80.) 

• Refutatorium, Libellus, quo reti3 

Ìudicem vel testem refutat. Chron. Guill. 
Jardini ad ann. 1810. in ter Probat. toro. 
4. Hist. Occit. col. 17 : Qui (reus) con- 
tro, eum (Almar. vi ceco m. Narb.) et ejus 
honorem, proposuit reprobatoria ignomi- 
niosa, qua a judicibus admitti debue- 
rant, nisi de crimine leza majestatis ac- 
tum fuisset, quo casu Refutatoria non 
admittuntur. Vide Refutatorii libelli in 
Refutare. 

• Reputare Se, Se se recipere, Gali. 
. Se réfugier. Inquisit. ann. 1210. inter 

Probat. tom. 1. Hist. Nem. pag. 50. col. 
2 : Dixit etiam quod custode* statuerant 
in ecclesia B. Marte, qui clauderent re- 
giae, si in ea volebant se Refutare consules 
vel amici ipsorum. 

IRefutàTjE Carnes. Statuta Eccl. 
Nemausensis apud Marten. tom. 4. 
Anecd. col. 1064 : Sub poma excommuni- 
cationis inhibemus, ne qui* Christianorum 
carnes Refutatas a Judais in macello 
Christianorum prasumat vendere, vel alibi 
infra villa m. Nullo satis idoneo fonda- 
mento fulta est haec excommunicatio, si 
reputata carnes hic idem sonent quod 
rejecta. Quid enim ? Excommunicabitur 
qui carnes porcinas vendet in macello 
Christianorum ? Quare mendum inesse 

Imto in voce Refutatas, prò qua lubens 
egerem inter fectas, nisi forte, quod ta- 
men vix crediderim, refutatas hic idem 
sit quod interfectas. Interfectasa Judaeis 
carnes vendere non semel prohibiti sunt 
Cbristiani. Statuta Massil. lib. 2. cap. 33: 
Constituimus, ut nullus macéllarius ven- 
dat in Massilia scienter carnes hircinas 
vel caprina*, aut carnes Judaas, eie. Vide 
Macellare. 

•Illaedebent in tei ligi, quas Christian! 
a Judaeis recepissent vendendas. 

REGA, Modus agri, apud Aquitanos. 
Rega terra, vinca, eie. crebro occurrit in 
Regesto Constabul ari® Burdegal. pag. 
114. 115. etc. Nesclo an idem sonet in 
veteri Gharta Cornutlana edita a Suare- 
Sio : Qua sepie descendat per Regam ad 
viam cavarti f siue ad torum, qum redit 
usque ad arcum supradictum, etc. Nisi 
rega idem valeatquod ruga, platea. Vide 
Regaleia, Riga. 

<* Réage et Rége, prò Raye, Sulcus, 
nostratibus. Lit. remiss. ann. 1467. in 
Reg. 200. Ghartoph. reg. eh. 101 : Le 
sUppliant poursuivit icellui Yvart environ 
demy Réage de champ. Alise ann. 1482. 
in Reg. 206. eh. 785 : Lesquelz laboure- 
rent d'icelle terre deux Réges et demy e. 
Vide Riga 1. 

*REGACINES, Servus, famulus, Ital. 
Ragazzino, dimin. a Ragazzo, eadem no- 
tione. Stat. Mantuae lib. 1. cap. 6. ex 
Cod. reg. 4620 : Habeat potestas.... unum 
contestabilem bonum et expertum et bene 
armatum et aliis fulcitum, more con» 
testabilium, eum uno Reg acino ; et ha- 
bere debeat ipse dom. potestas unum 
coquum, unum caniparium et duos Re- 
gacinos. Vide supra Ragazinus et Re- 
gatius. 

• REGAGIUM, Massiliensibus Jfega^et 
Bagay, Locus, in quem aquae ex vicinis 
collibus decurrunt et ubi stagnant. Instr. 
ann. 1460. ex Tabul. S. Vict. Massil. : 
Cum vallato et eum parvo Reg agio, et a 
dieto Reg agio usque ad perisserium. Vide 
suora in Rega. 

REGAITA. Vide Wacta. 

I REGALAT0RBS. Vide in Regalia. 

• REGALDUM, prò Regardum, Gensus 
annuus, prestano annua. Charta ann. 



1318. in Reg. 56. Ghartoph. reg. eh. 892 : 
ltem de Reqaldis in dieta parrochia, xix. 
sol. et vij. den. Vide Regaldum 4. et Res- 
peetus 8. 

1 REGALE. Vide Regalia. 

* REGALE, perperam prò Resale, Men- 
sura annonaria. Bulla Alex. PP. ITI. 
ann. 1179. inter Probat. tom. 2. Annal. 
Praemonst. col. 411 : Tria Regalia moli- 
tura, qum dedit vobis Petrus Tullensis 
episcopus, assensu et Consilio capituli sui, 
prò molendinis vestris. 

REGALENGUM, Rengalengum, Do- 
mini um, Regale, Regalia. Gharta Alfonsi 
Imperatoris Hispaniee aera 1194. apud 
Doubletum : Facto cartam donatiónis, et 
textum firmitatis de illa villa, quse vocatur 
Fornétos, et est de meo Regalengo, in via 
publica Peregrinorum qum ducit ad S. 
Jacobum, etc. Alia apud Anton, de Yepez 
in Ghronico Ordin. S. Benedicti tom. 6. 
pag. 213 : Monasterium meum proprium, 
et meum Regalengum. Alia Bermundi II. 
Regis aerse 1070. apud eumdem pag. 449: 
Illam mandationem de Perpera, cum ilio 
alio Rengalengo de Cangas, etc. Occurrit 
ibi plurles, ut et tom. 4. Monarch. Lusi- 
tan. pag. 271. 278. 281. etc. [° Testam. 
Sancii reg. Portugal. ann. Ì248. inter 
Probat. Hist. geneal. domus reg. Por- 
tugal. tom. 1. pag. 50 : ltem mando mo- 
nasterio S. Crucis de Colimbria cautum 
et Regalengum meum, quod est in ter- 
mino Colimbria. Vide infra Relanga.] 
[•• et S. Rosa de Viterbo Elucid. tom. 2. 
pag. 278.1 

1. REGALES, Regum Olii, Principes ex 
stirpe regia : Regales persona, Avito 
Viennensi Epist. 5. Anonymus de Diffe- 
rent. vocum : Inter Regem et Regalem 
hoc interest, quod Regie puer Regahs est; 
Rex,qui regnum regit. Ammianus lib. 16: 
Cui prove ostane Regalie Hormisda, cujus 
e Persiàe discessum supra monstravimus. 
Lib. 16 : Ros sequebantur potestate pro- 
ximi Reges nutnero quinque, Regalesque 
decem, et Optimatum series magna. Idem 
lib. 17 : Zizais quoque etiam tam Regalie, 
etc. Atque ibi non semel et pag. 107 : 
Quorum Regalie Vilrodorus Viduarii ftlius 
regie, et Agilmandus subregulus, aliique 
optimatee, etc. Ubi Regales videntur ap- 
pellati, qui ex sanguine regio erant. 
Rursum : lis denique ad gratia cumulum 
ignobilem quemque regem, sed quem ipxe 
antea sibi prafecerat, Regalem imposuit. 
Et lib. 18. Reges omnes et Regalee, et Re» 
gulos ad convivium corrogatos. Lex 9. 
God. Th. de Re militari : Sincerità* tua 
protinus admonebit ut nejue Regalibus, 
ncque legatis sua milites jumenta suppe- 
ditent. Sulpitius Alexander in Histor. 
apud Gregor. Turon. lib. 1. Hist. cap. 9: 
Marcomere et Sunnone Francorum Rega- 
libus transacto cursim conloquio... Treve- 
ros concessa. Ubi idem Gregorius subdit: 
Cum autem eos Regalee vocat, nescio utrum 
reges fuerint, an vices tenuerint Regum. 
Mox idem Sulpitius, quos Regales dixit, 
Subregulos appellat. Regalia puer, apud 
Stephanum Eddium in Vita S. Wilfrid! 
cap. 57. Regales vero prò Principi bus 
Regi® stirpis occurrunt non semel apud 
Scriptores sevi inferioris, Anonymum in 
Vita S. Outh berti Episcopi lib. 2. num. 
6. Gauterium de Belfis Antiochenis pag. 
456. Joannem Hocsemium in Adolnho a 
Marka Episc. Leod. cap. 35. extr. Matth. 
Paris pag. 218. Gregorium II. PP. apud 
Waddingum ann. 1372. num. 26. in Con- 
cilio Nicosiensi ann. 1340. etc. Sic Royaux, 
Principes Regii sangui nis non semel 
vocat Monstrelletus 1. voi. cap. 153. 157. 
221. Testamentum JoannseReginae Fran- 
cia uxoris Ludovici Hutini ann. 1319 : 



Nous voulons et ordonnons que quand 
paseage commun se fera dee Èoiaux, noe 
executeurs eslisent un bon et convenable 
Chevalier à faire le passage pour nous, 
etc. Histor. MS. Mortis Richard! Burde- 
gal. Regis Angliae : Le Roy d'Angleterre 
arriva aux lices, en sa compagnie tous les 
Royaux d'Angleterre. Statuta MSS. prò 
Carcere Castelleti Paris. : Selon ce que il 
est mandé ou commandé du Roy nostre 
Sire, et de noe grans Seiqneurs Roiaux» 
Statuta MSS. Ordinis Coronae spine» 
anni 1393. cap. 3 : De ces 30. Chevaliers 
les 10. plus grans seront de noe Seigneurs 
les Roiaux et autres grans Seigneurs du 
royaume, et les 20. autres seront de» 
moiens Barone, Bannerez et autres Che- 
valiers. Et cap. 17. Chevaliers du sang du 
Roy dicuntur. 

Foedus Inter Garol. VI. reg. Frane, 
et comm. Florent. ann. 1396. in Reg. D. 
Ghartoph. reg. eh. 6 : Ad mooendum seu 
faciendum guerram in partibus Italia, 
cantra aliquem dominum vel communita- 
tem, nunc vel in faturum, confinantem 
cum pradicto domino nostro rea e vel 
aliquo ex Regalibus Francia. Lit. re- 
miss, ann. 1387i in Reg. 132. eh. 155. 
bis : Aucuns disoient que bonnes nou- 
vélles estoient venues de la paix d'entro 
nous et le roy d'Angleterre : .. car nossei- 
gneurs les Boyaulz devoient dedenz brief 
temps s 1 assembler sur ce avec ceulz d'An- 
gleterre. 

Ut porro Regales Regum, ita Imperiale* 
appellati Imperatorum filli, in praclara 
Laudum Formula, quae praeflxa legitur 
Godici Amalarii de Divin. Gfflc. : Divo 
Hluduuvico vita, novo David perrennitas, 
et ipsi novo Salomoni felici tas. Judith or- 
thodoxa nobilissima atque prudentissimm 
Augusta, salus per inulto* annos. Lu- 
mina pacis , Domine, serva, Lumina 
mundi, Domine, serva. Vita vestra tutela 
omnium est. Vestra fides Ecclesiarum est 
gloria. Piissimo» dominos nostros, Impe- 
riale* natos, HlothaHum gloriosissimum 
Coronatum, et fratres ejus Christus con- 
servet. 

1 Regales, Genus acclamationis apud 
Anglos. Matthaeus Paris in Henrico III : 
Et facto congressu acclamatum est terrir 
bili ter, Ad arma, ad arma, hinc Rega» 
les, Regales, inde Montis qaudium, Mon- 
ti* gaudium, scilicet Regie utriusque 
Insigne. 

Regales, interdum Regii Ministri, ut 
apud Thomam Walsinghamum ann. 
1291 : Cujus temporibus alienigena An- 
gliam non gravabant, incola nullatenus 
per Regales opprimebantur, etc. Ita anno 
1300. [Captio Bernardi Saget Episc. Apa- 
miensis circa ann. 1300. apud Marten. 
tom. 1. Anecd. col. 1322 : Idemque Ejns- 
copus ex lune de Tholosa arripuit iter 
suum eundi in Franciam, concomitanti- 
bus ipsum pradicto Magistro balistario- 
rum et SeneecaUo Tkolosano... duobusque 
servientibus Regie, nullis tamen eorum 
pernoctantibus in domibus, in quibus hos- 
pitabatur Episcopus dictus, licet dicti ser- 
vientes... assererent, se mandatum habere, 
quod etiam in camera dicti Episcopi ja- 
cere possent, si videretur iisdem : quod 
tamen per Regale* et milites praatetos 
nega tur. Ubi patet Regales dici Magis- 
trum balistariorum et Senescallum To- 
Iosanum.1 

2. REGALES, Nummi aurei Frane lei, 
Gal lice Royaux. Vetus Regestum : A 20. 
Sept. 1330. usque ad 1. Febr. 1336. fiebant 
Parisienses aurei ponderi* 34. et 4. outnt. 
et Regales de 48. et semis. Joan. Hocse- 
mius in Adolpbo a Marka Episcopo 
Leod. cap. 18 : Eidem Corniti oppidum» 



REG 



REG 



REG 



85 



MechUnien»e... prò eentum millibus Rega- 
lium vendiderunt. Infra : Quinque Fio- 
reni de Fìorentia in valore quatuor Re$a- 
libus sunt asquale». Descripsit Hautinus 
in lib. de Sfonetis Francicis pag. 25. 
monetam auream, quam S. Ludovico 
adscribit, in qua efflcta corona cum 
hisce vocibus, supra et infra, Regalis 
Aureos. In circulo, Ludovicus Rex 
Frangorum. In adversa parte crux li- 
Jiata efflngitur, cum solita inscrizione 
XRO. etc. Vix enim est ut Ludovico X. 
attribuatur, qui Agnos tantum cudit, 
quantum collidere est ex veteribus Ta- 
bu Ifs mone tari is. Vide Moneta aurea in 
Moneta regia. 

Regalea ParUien»e»,... computato re- 
gali prò xvj. solidi*, tribù» denariis, in 
Charta ann. 1336. ex Gbartul. eccl. Lin- 
gon. fol. 103. v°. 

S9* Anno 1457. in Britannia minori, 
sub Duce Arturo III. Regales valebant 
25. solidos, ut patet ex Computo bujus 
anni, apud LoDinell. tom. 2. Hist. Bri- 
tan. col. 1205 : A Jehan Sire de Cove»- 
quen xxiv. Reaulx valant xxx. I. A 
Messire Jehan l'Abbé xxxn. Reaulx va- 
lant xl. I. 

Regales Coronati, Moneta aurea 
Comitum Provincie. Exstat Charta Ron- 
celini Vicecomitis Massiliensis ann. 
1214. in Tabul. S. Victoris Massi), fol. 
160. qua Abbati vendit caatrum die Julia- 
ni» pretto eentum librarum Regalium co- 
ronatorum, quorum singuli 60. solidi va- 
lent nunc singulas marchas argenti meri. 
Alia Rai mundi Berengarii Comitis Pro- 
vinci® ann. 1243 : Donamus trecentos so- 
lidos annuale» Coronato» in alberga nos- 
tra viUse inferiori» Aquensis, etc. [Solidi 
Regales Coronati, in Vendutone terra de 
Petrolis Archiepiscopo Aquensl ann. 1211. 
Index Provincialis jurium dominicorum 
e MS. D. Brunet fol. 117 : S. Honorat 
paga per lo Covent de S. Victor de Mas- 
selha al pont ini. s. Reals.) Regales solidi 
in Chartis ann. 1188. 1190. etc. apud 
Guesnaium in AnnalibusMassiliensibus 
pag. 332. 334. 337. 356. etc. [Vide Provin- 
cia Comitum moneta, in Moneta Baro- 
num.] 

Regales, Moneta aurea Regum Sici- 
lia in Chartis ann. 1178. 1180. in Tabu- 
larlo Casaur. sub Willelmo Rege, et 
apud Ughellum tom. 7. Ital. sacr. pag. 
284. 576. 593. 

^ Regales rursum memorantur in 
Charta ann. 1177. prò Monasterio SS. 
Trinit. in insula Piscarise, [«• Casaur.] 
apud Murator. tom. 2. part. 2. col. 1013. 
et in Concilio Toletano seu Arendensi 
ann. 1473. Inter Hispanica tom. 3. pag. 
674. 

1 Regales de Auro in Dalphinatu, 
de quibus hasc legimusin Computo ann. 
1336. tom. 2. Hist. Dalphin. pag. 272 : 
ltem, recepit ab eodem ibidem Regales de 
auro xxxvi. de quibus expensi sunt ad 
rationem de Carolini» xv. prò quolibet, 
xxxi. qui sunt in summa in Carolini» 
une. vii. taren. xxxn. et dimid. 

1. REGALIA, m, Jus regium, dignitas 
regia* Henricus de Knyghton in Ricardo 
II : Qumrebatur an.... derogar et Regalie» 
et prmrogativse Regi». Infra : Qumre ab 
eie quomodo »unt puniendi qui impedie- 
runt Regem quominus poterai exercere 
quss ad Regaham et prserogativam »uam 
pertinent. Charta ejusdem Ricardi II. 
Kegis Angl. : A juramento fidelilatis et 
homagii, et aliis quibuscunque mi hi fac- 
ti», omnique vinculo ligeanlise et Regalia 
ac dominii quibus obligati mini fuerxnt,... 
absolvo. [In Chronico Angl. Thomae Otter- 
bourne pag. 212. habetur, ab omni vinculo 



ligantis» et Regalii et dominii, quibus 
mihi obligati fuerant t etc] 

2. REGALIA , Fiscus Principis , jura 
quibus Reges gaudent, [Jura omnia ad 
fiscum spectantta, ut est apud Thomam 
Blount in Nomolexico : quod vide.] Fis- 
calia Regum, apud Conradum Uspergen- 
sem ann. 1109 : Cunctaque regum anti- 
quorum Fiscalia suam in ditionem inte- 
rim recepit. Debita quss ad partem regi» 
solvi debent, in Lege Longob. lib. 3. tit. 
1. % 80. [■•* Pippin. 81. ubi De MonasteriU 
et xenodochits, quss per diverso 8 comitatu» 
esse videntur, et Regalia sunt, etc. : ause 
huc non pertinent. Constitut. Sicul. lib. 
1. tit. 7 '.Quantum sine injuria nostrorum 
Regalium possumus tolerare Ecclesiarum 
jura.... in nullo diminuere volumus sed 
augere. Adde lib. 3. tit. 1. etc] Bruno 
de Bello Saxonico pag. 141 : Tanta prò- 
fligatio Regalium, ut post ksec reges nos- 
trarum partium rapini» potias quam 
Regalibus sustenlanai sint. 

"Regale, eodem sensu, in Lit. ann. 
1872. tom. 5. Ordinat. reg. Frane, pag. 
603 : Nous pour certaines causes avons 
donne à nostre très-cher et très-amé frere 
le due d'Anjou toutes et chascunes les ree- 
tes t debtes ou arréraige», tant en Regale» 
comme en fief», qui ès pays des duchee 
d'Anjou et de Tourraine et du conte du 
Maine, nous estoient deues. 

Regalia, Jura regia, qua ab Impera- 
tori bus vel Regibus interdum Ecclesias- 
ticis aliisque personis conceduntur. 
Radevicus lib. 3. cap. 41 : Regalia, veluti 
monetam, teloneum, pedaticum, por tu», 
Comitatus, et alia similia si qua sunt, 
commune Mediolanensium dimittet , et 
ultra se non inlromittet. Lib. 4. cap. 5 : 
Deinde super justitia regni, et de Regali- 
bus quss longo jam tempore, seu temeri- 
tate pervadentium, seu neglectu Regum 
imperio deperierant, studiose disserens, 
etc. Otto a e S. Biasio cap. 14 : Omnia 
Regalia civitatum, utpote monetas, telo- 
nea, navigia, etc. Charta Conradi Im- 
per. ann. 1149. a pud Columbum in Episc. 
vìvariensibus lib. 2 : Tibi, venerabilis 
prsetaxatss urbis Episcope, et per te, et 
Ecclesie» tua», et successoribus tuis Viva- 
riensis urbis, nostra Regalia concedimu», 
monetam, pedagium utraque strata tellu- 
ris, etc. Alia Friderici I. ann. 1177. ibid. 
lib. 8. n. 6 : Concessimus universalia Re- 
galia, cunctasque possessione*, etc. Alia 
ejusdem Imperatoris ann. 1164. apud 
eumdem Columbum in Guillelmo iu- 
niore Comite Forcalquerii num. 23 : 
Dicto fideli nostro Guillelmo Corniti Co- 
mitatu» dignitatem , jurisdictionem, et 
Regalia, cum omni plenitudine honori» et 
utilitati» nostra Imperiali autoritate res- 
tituirne. Acta Capitularia Ecclesia? Lug- 
dun. ann. 1338. ex Camera Comput. Pa- 
ris, fol. 38 : Cum Regalia dicti fluvii (Ro- 
dani) ad Ecclesiam Lugdunensem perti- 
neant. Vide Guesnaium in Annalibus 
Massil. pag. 322. 

1 Regalia Alta et Bassa. Concessio 
Reg aliar um de Soleriis Ludovico de Bel- 
lavalle ejusdem loci Domino per Rena- 
tura Regem et Comitem Provinci» 25. 
Jul. ann. 1443. e Schedis Prsesidis de 

Mazaugue» : Donamus Regalia» alta» 

et bassas, ac omnia et qusscumque jura 
ad ipsas Rea alias quomodocumque spec- 
tantia. De Rea aliis major ibus et minori- 
bus consulenti sunt Doctores feudistae. 

Regalia, Dominium temporale Ec- 
clesia, ut vocant. Regalia S. Petri. apud 
Gregorium VII. PP. lib. 1. Epist. 21. 
lib. 8. Epist. 1. Baldricum in Adalberone 
Archiepiscopo Trevi rensi, Falconem Be- 
neventanum ann. 1114. Romualdum in 



Chronico MS. ann. 1152. etc. Lauren- 
tium Leodiensem in Episcop. Virdun. 
pag. 309. et in Bulla Clementis IV. PP. 

grò regno Sicilia? vulgo PatHmonium 
. Petri, seu Sedis Apostolica?, quod 
Imperatorum et Regum beneflciis Ec- 
clesia Romana id possideat. [Principa- 
tum Romanum et Regalia S. Petri, Boni- 
facio IX. PP. apud 111. Fontaninum in 
Antiq. Hortae pag. 449. Regalia jura, Eu- 

fenio IV. ibidem pag. 466.] Regalia et 
atrimonia B. Petri, apud Betrum Dlac. 
lib. 4. Chron. Casin. cap. 35. 36. 39. Epi- 
taphium Eugenii III. PP. Tarracinae : 
Regalia multa longo tempore amissa Beato 
Petro restituii. Leo Ost. lib. 1. cap. 47 : 
Ad ipsum Stapkilum de Ma j ella, qui divi- 
da tnter Regalia et causam S. Benedicti. 
Ita in Consuet. Tervanensi, Episcopus 
dicitur habere Regaliam Tervanensis 
Episcopatus, quia est illius dominus 
spiritualis et temporalis, ut est in art. 
6. At in Consuet. veteri Atrebat. art. 16. 
et nova art. 23. et 24. Regale, sumitur 
prò dominio Ma io ris Domini feudalis, 
cum scilicet res feudalis et ab eo depen- 
dens ex vassalli delieto, aut alia quali- 
bet causa principali feudo unitur. vetus 
Charta de bonis Haereticorum et faidi- 
torum, in Notis ad Concilia Narbon. : 
Pro parte vero Domini Regie e contrario 
diceoatur quod hmc omnia ad ipsum jure 
Regali»» et majoris dominii pertinebant. 
Alia apudGuichenonumin Probat. Hist. 
Sabaud. pag. 40. de Gageria quadam : 
Verum ne discordia inter Ecclesiam et 
Comitem aliquando oHri possit, dictum 
est ut cum redimere voluerit t discerna tur, 
quod prò Regali et Comitatu Comes ibidem 
deinceps habere debeat, etc. 

° Regalia, Dominium majoris domini 
feudalis, ejusdemque distri et us, nostris 
Regale. Charta Joan. reg. Frane, ann. 
13o0. in Reg. 102. Chartoph. reg. eh. 321: 
Dando etiam certa feuda, vocata Reo a- 
lias, inclavata infra metas dicti comtta- 
tus (Bellifortis). Alia Humb. dalph. prò 
Arn. Flote milit. ann. 1342 : Si contin- 

?\eret homines dicti domini dalphini de- 
inquere infra districtum et juriedictio- 
nem domini Arnaudi extra Regalias, et 
post deliclum commissum ad Regalia», vel 
locum Regaliarum confuqerent, possit eo» 
capere curia dicti doni. Arnaudi in dicti» 
locis Regaliarum et punire de commissis. 
Adde Ordinat. reg. Frane, tom. 9. pag. 
38. art. 8. Lit. remiss. ann. 1420. in Reg. 
171. eh. 256 : La parrois»» de Maulde, qui 
èst de ou sur les negale» de Fiandre» , etc. 
Alto ann. 1443. in Reg. 176. eh. 305 : En 
alant etpassant (au pays de Hainau) par 
una grant et large chemin à charHer, an- 
nette les Regale» de Flandres, etc. Vide 
infra Rélanga. 

° Regalis , Eadem notione. Charta 
Will. episc. Glasg. ann. 1453. prò uni- 
versit. ejusd. urbis in Chartul. ejusd. 
eccl. ex Cod. reg. 5540. fol. 103. v» : Con- 
cedimu» liberam facultatem emendi et re» 
propria» vendendi..., ubiqueper Regalem 
nostram. 

Regalia vocant nostri praedià quae ad 
Ecclesias pertinent, iis a Regibus olim 
concessa, unde Regalia dicuntur : quippe, 
ut ait S. Augustinus tract. 6. in Evangel. 
Joan. per jura regum possidentur posses- 
sione». Et Otto Frisingensis lib. 2. de 
Gestis Friderici cap. 11 : Regalia non 

?ersonis , sed Ecclesiis, perpetualiter a 
} rincipibu8 tradita sunt. walthramus 
Episcopus Naumburgensis de Investi- 
tura Episcoporum : Regalia , id est a 
Regibus et Imperatoribu» , Pontificibu» 
Romani» data in fundis et reditibu». In 
Charta Henrici ILI. Regis Angli® apud 



86 



REG 



REG 



REG 



Prynneum in Libertatibus Angl. tom. 2. 
pag. 231 : Cepimu* in manum nostrum 
iaroniam et Regalia qua Archiepiscopus 
Eborutn de nobis tenet. In alia pag. 254 : 
Totum Regale quod ad Episcopatum suum 
pertinet. Alia Joannis Regi 3 Angl. ibi- 
dem pag. 389 : Episcopus autem vel elec- 
tus loci illiu* temporalia, qua prius vaca- 
bantur Regalia, oa manu praaicti Archi' 
episcopi et successorum suorum plenarie 
recipiet. In Regi a m Majestatem lib. 2. 
cap. 23. Baroni® Episcopo™ m deeleemo- 
syna Regie esse dicuntur, ideoque ab iis 
alienari non posse. Cum igitur omnia 
fere Ecclesiarum pradia, Episcopatuum 
nempe, et Monasteriorum a Regibus do- 
tatoram, Regalia sint, id est a Regibus 
olim iis concessa, eodem jure reguntur 
quo beneficia militarla, seu feuda, iis- 
aemque sunt, quibus ea, servi tiis obno- 
xia.ExtincUsquippe personis Ecclesias- 
ticis, ad Regem ipso jure redeunt, donec 
alia iisdem investiatur. Unde in Charta 
Caroli IV. Imp. ann. 1354. prò Episcopo 
Tullensi, dicitur isinvestin de Regalibus 
et feudis. [Anonymus in Chronico Cce- 
nobii Sch utterani , apud Fridericum 
Schannat inter Yindemias Literar. pag. 
19 : Per hoc (Diploma) idem Imperator 
(Henricus II. ann. 1016.) nostrum monas- 
terium quoad temporalia, sive, ut aiunt, 
Regalia, novo a se erecto B amberà ensi 
eptscopatui jure feudi tradidit ; unde in 
hodiernum usque diem Abbates nostri 
ab Episcopo infeudantur. Appendix Chro- 
nlci Metensis apud Acher. tom. 6. Spi* 
cil. pag. 661 : Domno Poponi.... domnus 
Stephanue anno Domini mcxx. videlicet 
anno Callisti PP. II. successit. Hic Cal- 
listi ex sorore nepos, cum Regaliam non- 
dum ab Henrico V. aui tunc temporie 
arcem tenebat imperii ,' recepisset, et e. 
Chronicon S. Dionysii apud eumdem 
Acherium tom. 2. pag. 813: Eoe anno 
(1228). obiit Petrus de Autolio Abbas S. 
Dionysii.... et electus fuit Odo Clemens in 
Abbatem ejusdem Ecclesia..: et... recepit 
a Rege Ludovico Regalia.] Homagium 

g ras ti tu m Adolpho Imperatori a Joanne 
Ipiscopo Tullensi ann. 1297 : Regalia 
feuda principato* Pontificali*, quem obti- 
net sibi de regali liberalitate, concessimus 
et ipsum investivimus : de ixsdetn admi- 
nistrationem temporalium et jurisdiclio- 
nem plenariam principato* ejusdem Ec- 
clesie* pranotata Episcopo Tullensipra- 
sentium serie committente*. TAdde Char- 
tam Ludovici Jun. ann. 1162. in Probat. 
nova Hist. Occitan. tom. 2. col. 588. 
Gesta Guillelmi Majoris Andegav. Episc. 
ann. 1291. tom. 10. Spicll. pag. 275. Epis- 
tolam Innocenti! V. PP. Inter Instrum. 
nova Gali. Gbrist. tom. 2. col. 24. etc] 
Regalibus autem a Rege Investiri dicun- 
tur Episcopi (ut cateros praeteream , 
Germanicos et Anglicos prasertim scri- 
ptores, qui de Investitura Ecclesiarum 
egerunt) apud Petrum Gluniacensem 
lib. 1. Episi. 29. ubi de Lingonensi Epis- 
copo : Rex... de Regalibus , sicut solet 
fieri, manu propria solemniter investiva : 
cujus quidem Investitura ratione, sacra- 
mene ra fidelitatis Regi prastant Epis- 
copi. Epistola Leodiensium ad Pascha- 
lem II. PP. : Dominus noster Episcopus 
communicat Regi et Imperatori suo, cui 
ex Regalibus ejus acceptis juravié fidelità- 
tem. Philippus Mouskes in Histor. Fr. 
MS. de Episcopo Tornacensi : 

Et caskans Vesquet premermns, 
Don Roi da France, jotat te* maina, 
Prent ion Regala par droitare, 
Et set om esl de teneare. 

^3THujus sacramenti formulam ha- 
bes apud Continuatorem Aimoini lib. 5. 



cap. 21 : Ego Hincmarus ecclesie* Laudu- 
nensis Episcopus, amodo et deinceps do- 
mino Seniori meo Carolo Regi sic fidelis 
et obediens secundum meum ministerium 
ero, sicut homo suo Seniori, et Episcopus 
per directum suo Regi esse deb et. Huic 
fidelitatis sacramento duo alia qua 
eodem redeunt. subjungit D. Bruesel 
tom. 1. de Feudorum usu cap. 1. pag. 
21. et 22. Vide Fidelitas, [** et Gangli 
Histor. Ambian. pag. 375. sqq.] 

Fidelitatis porro sacramentum ii fa- 
eton t, cum iis redduntur Regalia, [hoc- 
que sacramentum nostris dicitur le 
serment de feaulté, vel de fidelità, à cause 
de la temporalità, ut videre potes in Sche- 
dala Garoli VII. Frane. Regis ann. 1454. 
et alia Ludovici XIII. ann. 1623. quas 
refert D. Brussel tom. 1. de Feudorum 
usu cap. 1. pag. 24. et 25.] Redduntur 
autem Regalia cum consecrationem aut 
benedictionem acceperunt Episcopi. Su- 
gerì us Abbas S. Dionysii Epist. 20 : De 
Regalibus vero sicut in Curia dominorum 
regum Francorum mos antiquus fuisse 
dinoscitur, cum Episcopus consecratus, 
et in Palatium ex more canonico fuerit 
introductus, tunc et reddentur omnia. Hic 
est enim redditionis ordo et consuetudo, 
ut, sicut diximus, in Palatio staturus Regi 
et regno fidelitatem faciat, et sic demum 
Regalia recintai. Adde Epist. 19. Charta 
Guillelmi Episcopi Andegavensis ann. 
1223. apud Sammarthanos : llem reco* 
gnovit nobis quod cum Electus Andega- 
vensis erit confirmatus a Metropolitano, 
vel ab eo qui potestatem habebit confir- 
mandi, ipse reddet ei Regalia sua per 
nuntios suos patentes literas deferente* 
confirmationis ipsius. Ipse tandem Elec- 
tus tenebitur bona fide adire Dominum 
Regem, si fuerit in regno, infra 40. die* 
post susceptionem Regalium , et eidem 
fidelitatis sacramentum prastare : et si 
infra 40. die* ad Dominum Regem, sicut 
dictum est, non venerit, Dominus Rex po- 
terli saisire Regalia sua, et ea tandiu te- 
nere, quousque Regi fidelitatem suam 
f eceri t. Et sciendum quod si Comitatus 
Andegavensis separatur a regno, non te- 
neremur facete Corniti Andegavensi hu- 
ju*modi sacramentum. Quibus postremis 
verbis consentaneum est Arestum ann. 
1272. prò Episcopo Sagiensi descriptum 
a fìuchesnlo in Probat. Hist. Castilio- 
nensis pag. 70. Testarne n tu m Philippi 
Aug. Reg. Frane, ann. 1190. apud Ri- 
go rdura : Regina autem et Archiepiscopus 
tam diu Regalia in manu sua teneant, 
donec Electus consecratus sit vel benedic* 
tus, et tunc Regalia sine contradictione ei 
reddantur. Alias tamen de Jure Com- 
muni Regalia non redduntur Episcopo, 
antequam sacramentum fidelitatis Regi 
exhibuerit, ut mox docemus. At in Ger- 
mania is mos inoleverat, ut tradit Otto 
Frlsing. lib. 2. de Gest. Frider. cap. 6. 
et 28. ut Episcopi non cónsecrarentur, 
nisi prius ab Imperatore, et ab ipsius 
manu Regalia per sceptrum suscepissent. 
Id etiam habetur in Speculo Saxonico 
lib. 8. artic. 59. 1 1. Quod in Anglia et 
Scotia perinde obtinuisse docet Regiam 
Majestatem lib. 2. cap. 64. 65. Scribit 
Joannes Hocsemius in Adolpho a Marka 
Episcopo Leodiensi : Antiquam regni 
consuetudinem fuisse, ut Rege ultra Moses 
fluvium existente, Episcopi circa dictum 
ftuvium Regalia possint a Scabinis de 
Francfort impetrare. 

Per mortem igitur Episcopi Regalia 
aperta dicuntur, ut con tra, clausa, cum 
ea Episcopo successori redduntur. Re- 
gestum Memoriali um Camera Comput. 
Paris, signat. C. fol. 269 : Dum Episcopus 



alicujus Episcopato*, ubi Dominus Rex 
habet Regaliam, ab humanis deesdit, im- 
mediate per obitum seu mortem ipsius est 
Regalia in dicto Episcopato aperta, at 
succedit Rex loco boni et legitimi adminis- 
tratoris in omni temporalitate dicti Epis- 
copati, confertque beneficia non curata, 
et hoc durante tempore ipsius Regalia. 
Qua quidem Regalia dicitur vigere et 
habere locum in dicto Episcopato, donec 
et quousque futurus successor Episcopus 
legttime xntrans suum debitum fidelitatis 
juramentum dicto Domino nostro Regi, 
prout tenetur, fecerit. Ex quo literrn Re- 
gi* attestantes dictum juramentum sic 
fuisse factum prasentata, registratm, et 
expedit» fuerint in Camera Compotorum, 
et quod receptor seu commissus ad recep- 
tam ipsius Regalie: receperit mandatum 
a dieta Camera emanatum, per quod ei 
mandetur, ut levet manum Regis, et per- 
mittat dictum Episcopum uti ei gaudere 
ponendo ipsam temporalitatem ad plenam 
deliberantiam. Nec ante receptionem hu- 
jusmodi mandati a dicto receptore seu 
commisso reputatur dieta Regalia clausa, 
sed usque ad diem ipsius receptionis, te~ 
netur reddere compotum et rationem de 
fructibus hujusmodi temporalitatis. Et 
confert Rex beneficia tanquam in Regalia 
vacantia. Et hoc de jure et consuetudine 
Regis et sua Corona Francia. Idem Re- 
gestum : Le Roy est en saisine et a use 
de tei temps, quii n'est memoire du con- 
traire, quant les Regale* dee Eveschiez y es- 
cheent,de prendre et faire lever tous les pro- 
fits et emolumenti qui escheent durant le- 
dit Regale, si come les bleez et grains qui 
escheent en cause de terree gaignablee, de 
rentes, de dismes, dee abliez qui tiennent 
à racine, quant le Regale eschiet, et sem- 
blablement dee vins, vinages, dismes, et 
autres rentes qui escheent en vin, come dit 
est dee grains. Et si le* terree, rentes et 
dismes sont bailtées à ferme, il est ou chois 
du Roy de tenir la ferme, ou de prendre 
le* grains ou vins qui escheent oudit 
Regale, et ainsi le fait le Seigneur qui 
tieni le fief de son vassoi par defaut de 
home. 

Pradictis addo qua habet vetus Con- 
suetudo Francia lib. 3 : Quand un Eves- 
que trespasse, le Roy peut faire tout mei" 
tre en sa main le temporel, et colui faire 
gouverner camme en negale. Car les ex- 
plois de sa justice, et tous les autres reve- 
nus temporel* sont au Roi jusques à ce 
qu'il y ait Evesque. Toutefois tous Eves- 
chez ne sont pas tenue en Regale. Pendant 
le temps de la Regale le Roi peut donner 
tous office* et benefices, excepté Cure* ; et 
si le Pape et le Roy donnoient en un 
mesme temps un benefice ì le don du Roy 
precederoit : et s'il en estoit debat, la cause 
seroit ventilée en la Cour de Parlement. 
et non ailleurs. [Edictum ann. 1334. apud 
D. Secousse tom. 2. Ordinat Reg. pag. 
102 : Philippe par la ardee de Dieu, Roy 
de France. Scavoir fatsons a touz presene 
et à venir, que camme il ayt està mi* en 
doute par aucuns, si non* avons droit et 
à nous appartenoit de donner le* prouven- 
des, dignitez, benefices, comme iù avoient 
esté et estoient trouvés non occupez, va~ 
cans et vuides de fait tant eeulement, ou 
temps de nostre Regale, és Eglises de nos- 
tre Hoyaume esquelle* nous avons droit le 
Regale ; Et se ceul* à qui no* predeces- 
seurs, ou nous les avons donnei, en doi- 
vent joir et jduissent : Nous nous tenone 
et somme* souffisamentetdeument enfour- 
mez, que noe aevancier* Roy* de France, 
pour cause de Regale et de noblesse de la 
couronnè de France, ont accoustumé et 
ont esté en possession et *ai*ine de donner 



REG 



REG 



REG 



87 



ìes prouvendes , dignitez et bene ficee , 
quand ils ont esté trouvez non occupez, 
wides ou vacane de fait tant seulement : 
et que nous ausai en avone use usons et 
entendons à user, comme de nostre droit 
royaly toutefois que aucun ou eemblable 
ou quelsconques dee cas dessusdiz escherra, 
et aenions toute audience de plait à tous 
eeuls, qui à noe diz usa\ges,accoustumez 
par noe devanciers Roie de France et par 
nous coutumez, et aux droite royaux, qui 
en tei cas nous apparti ennent, pour cause 
de nostre couronne f et aux collations par 
nous, ou nos devanciers, ou euccesseurs, 
faitee ou à faire, és cas dessusdiz, ou en 
aucun d'iceulx, se voudroient opposer. Et 
se plait, ou procez sur aucun des cas des- 
susdiz, quélconques ils soient, pendent en 
Parlement, ou devant quelsconques nos 
Commissaires, nous les rappellons et met- 
tane dou tout au neant : et nous defluen- 
done à nos amez et feaux nos gens, qui 
tenront dores en avant nos Parlemens à 
Parie, etc] Sed et tradit Scylitzes pag. 
658. Nicephorum Pbocam Imper. legem 
tulisse, cai subscripsere ipsi Episcopi 
adulatores. ne Imperatoria mjussu ullus 
creare tur Episcopus, et mortuo aliquo 
Episcopo aliquem suorurn subraisisse, 
qui definitos faceret sumtus, ipsumque 
quod erat reliquum, accepisse. 

Crebra ac gravis fuit de Principibus 
ac Regibus querela, qui utdiutius Ec- 
clesiarum Regali bus fruerentur, vel ea- 
rumdem, uti vocabant, investituras dif- 
ferebant, vel electìones Episcoporum et 
Abbatum impediebant : quod in primis 
objectum Germanicls Àugustis in diu- 
turna ac gravi illa inter Sacerdotium et 
Imperi um discordia, apud Scriptores 
qui de ea pluribus egerunt, quibus ad- 
dendus omnino Arnoldus Lubecensis 
lib. 8. cap. 16. 

Id etiam objectum Anglicis Regibus. 
Ordericus Vitalis lib. 10. de Guillelmo 
Rufo Rege Angli 88 pag. 763 : Defunctis 
Prsesulibus et Archimandritis, Satellites 
Regis Eeclesiasticas possessiones et omnes 
gazas invadebant, triennioque seu plus 
dominio Regis omnino mancipabant. Sic 
nimirum prò cupiditate reaituum % qui 
Regie in arario recondebantur, Ecclesie: 
vacabant, necessariisque carentes pasto- 
ribus dominica oves lupinis morsibus pa- 
tebant. Adde pag. 774. Similis est Wil- 
lelmi Neubrigensis lib. 8. cap. 26. de 
Uenrico II. querela : Yacantes Episcopa- 
ti, ut provenientia perciperet commoda, 
diu vacare voluit, et Ecctesiasticis potius 
ueibue applicando, in fiscum redegit. Ut 
et Hugonis Flaviniac. in Ghron. pag. 
241. Adde Willel. Malmesbur. lib. 1. de 
Gest. Pontiflc. pag. 215. 

Regali um, vel si mavis, regaliorum 
jus, non in Episcopati bus dumtaxat ob- 
tinuisse, sed et ad Monasteria aliaque 
beneficia productumex laudalo Orderici 
Vitalis loco colligitur : adeo ut quemad- 
modum Principes, vacantibus Episco- 
pati bus, eorum dominiis seu uti voca- 
bant, regali bus fruebantur, ac benefi- 
cia ab iis dependentia, quae boc tempo- 
ria interstitio vacabant, con fere bant, 
idem in Monasteriis ius sibi ad seri be- 
rent ; quam quidem hac nostra rotate 
agitar! controversiam novimus. Exstant 
sane in Principum favorem bina Di- 
plomata Henrlci III. Regis Angli 89 apud 
Gul. Prynneum in Libertatinus Angl. 
tom. 2. ac primum quidem pag. 782. 
bocce ver boni m tenore : Rex Magistro 
A. de Len. Officiali Cantwar. et Commis- 
sionariis suis salutem. Cum tempore pro- 
genitorum nostrorum Regum Anglia, et 
nostro hactenus sit obtentum, quod va- 



cantibus Abbatiis, Prioratibus, et aliis qui- 
buscunque domibus religiosi» regni nostri, 
et in manu nostra existentibus, conferre 
possimus Ecclesiastica beneficia ad hujus- 
modi domos pertinentia, et nos ratione 
vacalionie Domus sancii Thomas, de Acon 
in London dilectum Clericum nostrum 
Rogerum de Messenden ad Ecclesiam de 
Colchirch in London duxerimus prasen- 
tandum, fratres ejusdem domus, et Hugo 
Capellanus eorum, ab eisdem fratribus 
indebite prasentatus ad eundem, dictum 
Clericum nostrum inde trahit in piaci- 
tum coram vobis in Curia Christiamtatis. 
Et quia hoc est contro coronarti et digni- 
tatem nostrani, et manifeste cederei in 
nostrani et haredum nostrorum exhare- 
ditationem, vobis prohibemus ne placi- 
tum illud de catterò teneatis. Teste Rege 
apud Woodstock, 18. die Augusti. Di- 
ploma aliud ejusmodi habetur pag. 940 : 
Rex omnibus ad quos, etc. salutem. Super 
jure patronatus et prasentationibus ad 
beneficia Ecclesiastica faciendis in regno 
nostro Anglia, et in Ecclesia Anglicana, 
qussdam speciales consuetudines obser- 
vantur, inter quas et illa sibi vendicai 
locum : si videlicet manerium aliquod 
cum pertinentiis et libertatibu* suis cui- 
dam Laico vel Clerico seu mulieribus aut 
personis quibuslibet Ecclesiasticis vel se" 
cularibus quocunque modo, sive scilicet 
ad tempus vel ad firmam, vel ad susten- 
tationem, vel prò dotalitiis, seu quibus- 
cunque modis aliis assignetur, jus pra- 
sentandi ad Ecclesiam in hujusmodi ma- 
herio sitam per assignationem hujusmodi 
cum manerio semper transit, nisi specia- 
liter fuerit in assignatione illa jus pra- 
sentandi reservatum vel exceplum. In 
manerio vero Episcoporum, ubi jus pa- 
tronatus et jus instituendi habent, jus 
patronatus cum maneriis ipsis secundum 
consuetudinem supradictam semper tran- 
sit : unde vacantibus Episcopatibus et Ab- 
batiis, tam nos quam magnales nostri, ad 
quos custodia maneriorum tempore vaca- 
tionis pertinet, jus prasentandi ad Eccle- 
sias in ipsis maneriis sitas obtinemus, 
instituendi jure apud Metropolitanum, 
vel alios ad quorum devolvìtur jus spiri- 
tuale remanente. Licei enim Episcopi in 
Dicecesibus, aut etiam Abbates Pontificale 
jus habentes Ecclesia* maneriorum suo- 
rurn conferant, eo quod in ipsis jus pa- 
tronatus, et jus instituendi conveniunt, 
jus' tamen patronatus habent ratione 
maneriorum suorum, vel Baroniarum 
suarum, quse si ab ipsis evincantur, aut 
si aliis cum suis pertinentiis, ut pradic- 
tum est, assignentur, jus prasentandi 
cum ipsis maneriis transit, jure insti- 
tuendi apud ipsos ratione offiexi Pastora- 
lis extunc tantummodo remanente. In cu- 
jus, etc. teste Rege apud Westm. 18. die 
Martii. Chart.a Arcbembaldi D. Burbo- 
nensis in Tabul. Brivat. ann. 1228 : 
Ego Archembaldus Dominus Borbonensis, 
Arvernise Constabularius,... quod deman- 
dato et pracepto D. Philippi Regis Fran- 
cia felicis recordationis occasione Reg alise, 
defunclo Prseposito Brivatensis Ecclesia, 
patruo videlicet Guidonis quondam Comi- 
tis Arvernise, vacantem Prseposituram 
occupavi,... accedentes prsefalse Ecclesise 
Canonici ad dictum Regem, coram ipso 
proposuerunt, quod non habebat, nec ha- 
oere debebat Regaliam in prapositura 
pradicta. In manuali Placitorum Parla- 
menti ann. 1878. 29. Mail, dicitur va- 
cante Burguliensi Abbatia, Regem ha- 
bere administrationem bonorum tempo- 
ralium. 

3BHS* Locum hic habere potest Judi- 
cium quod refert Eennettus ad ann. 



1294. Antiquit. Ambrosden. pag. 880 : 
Abbas de Oseneya obiit anno Regis 
Edwardi xx v°. et ante restitutionem tem- 
poralium dietse Abbatia successori dicti 
Abbatte dieta domu* eleclo factam, petiit 
Eschealor ad opus domini Regis cupam et 
palefridum dicti Abbatis defuncti, et 
etiam lanas bidentum ejusdem Abbatim 
de tempore vacationis Abbatia fradicia, 
per quod ad prosecutionem dicti electi su- 
per pramissis in Consilio regio, tertio die 
Julii anno pradicto apud Weetmon. et 
examinatis causa et petitione Eschaetoris 
supra cupa et palefndo et lana pradictis, 
mandatum est per pradiclum consilium 
pradicto Eschaetori, quod a prafato électo 
cupam nec palefridum nec etiam lanas 
pradictas exigat vel exigi permittat. 

Quod si ahquse controversi» accide- 
rent de ejusmodi feudisac Baroniis Ec- 
clesiasticis, earum cognitionem judici- 
bus Ecclesiasticis esse interdictam, sae- 
cularibus vero duntaxat attributam 
constat. Exstant in hanc rem Bull» 
Innocenti! III. et Honorii III. Papa in 
Regesto Campani» Bibl. Reg. fol. 8. 
12. 65. 

Episcopatuum vero qui a jure rega- 
lium immunes erant regalia, sede va- 
cante, servabant Archiepiscopi. Vide 
Spicilegi um Acherianum tom. 8. pag. 
208. 258. 254. et infra in v. Vicedomfnus. 

357* Quinam vero olim fuerint Episco- 
patus immunes, vide apud D. Erussel 
tom. 1. de Feudorum usu pag. 292. et 

298. quibus adde pag. 287. 288. 297. 298. 

299. 800. 802. 804. 805. 806. 807. 808. et 540. 
Unum dumtaxat observabo a viro GÌ. 

Eretermissum. Ganonlcis Rotomagensi- 
us, Archiepiscopo decedente Regalio- 
rum curam devolutam fuisse, probare 
nititur Vivianus Episcopus Constan- 
tiensis in Epistola ad Philippum V. 
Francia? Regem inter Synodos Rotomag. 
part. 2. pag. 88. ubi hsec habet : Intel" 
leximus ex testimonio virorum fide digno- 
rum t quod Archiepiecopo Rotomag enei 
decedente, cura bonorum omnium tempo- 
ralium et epiritualium, qua ad Archie- 
piecopum jure quolibet pertinebant, ad 
Capitulum ejusdem Ecclesia sine contra- 
dictione qualibet devolvebatur, ita quod 
nec Regi Anglorum, qui tunc in Norman- 
nia dominabatur, nec ipsius servientibus 
licebat manum apponere in ree ad Ar- 
chiepiscopatum altquo modo perlinentes. 
Sed de his Ecclesia? Rotomag. Regali- 
bus contrarium ead. pag. refertur testi- 
monium quatuordecim Militum, qui 
jurali dixerunt : Quod mortuo Rotberto 
(leg. Rotrodo) Rotomag ensi Archiepiscopo 
Rex Hainricus cepit Regalia inmanu sua, 
et posuit custodes suos ad ea custodienda. 
Cum autem Galterus de Constantiis, qui 
erat familiaris Regis, in Archiepiscopum 
promoveretur, Rex ea reddidit UH ; sed 
dixerunt se nescisse utrum ei reddiderit 
amore, quod familiaris ejus erat, vel de 
jure, vel aliquo alio modo. Hic Rotrodus 
ann. 1188. obiisse dicitur in Ghronico 
Roberti de Monte. 

3SST Ex Bulla ann. 1265. qua Glemens 
IV. Siciliae regnum confert Carolo Co- 
rniti Andegav. tom. 9. Spicil. Acher. 
pag. 289 : in Ecclesiis vacantibus Rex 
nulla habebit Regalia, nullosque fructus, 
reditus et proventus, nullas etiam obven- 
tiones, ac nulla prorsus alia percipiet ex 
eisdem, custodia earumdem Ecclesiarum 
interim libera remanente penes personas 
eeclesiasticas juxta canonxcas sanctiones. 

Regalia Episcopatuum non semper 
Regum erant, sed interdum ab aliis prò* 
ceri bus de Rege tenebantur in feodum. 
Exstat Epistola 88. inter Sugerianas, in 



88 



REG 



REG 



REG 



qua Theobaldus Carnotensis Comes Re- 
gale Carnotensis Episcopati de Rege in 
feodum tenere cum alio feodo suo prof) te - 
tur, ita quod decedente Episcopo Regale 
Episcopatus suum proprium sit, quousque 
afius 8ubstituatur. Exstat apud Guill. 
Prynneum in Li berta ti b. Eccl. Angl. 
tom. 8. pag. 187. Charta Edwardi I. Re- 
gis Angliae, in qua quoties sedem Burde- 
galensem vacare contigli, cuslodiam tem- 
poralium ejusdem Archiepiscopatus, ca- 
detti sede vacante habere, et facere fruc- 
tue suos eonsuevisse Duces Aquilani» 
contenditi Capitulo ejusdem Ecclesia id 
juris sibi competere asserente, etc. Post 
mortem Willefrai Breuse Episcopi Lan- 
davensis in Co mi tatù Clamorganensi, in 
Principatu Val lise, Gilbertus de Giare 
Comes Glocestrensis et Herfordiensis, 
tanquam Comes Clamorganensis, ejus- 
dem Episcopatus Regalia, et Benefìcio- 
rum vacante Episcopatu collationem 
sibi competere asserebat. De qua cum 
Rege Edward o I. controversia multa 
habet idem Prynneus pag. 412. et seqq. 
et pag. 636. 

* Regalia appellatio etiam obtinuit, 
cum ab aliis, quam a regi bus, quocum- 
que titulo possidebantur. Explodenda 
ergo omnino est hujus vocis etymologia, 
quam a veteri Gallico Regale, epulura, 
convivi um accersendam vult D. de Ma- 
bly in Animadv. ad Hist. Gali. tom. 2. 
pag. 276. Horum regaliorum reditus et 
administratio, extinctis ecclesiasticis 
possessori bus, ad regem redeunt;qu® 
tamen interdum proceri bus laicis fuisse 
tradita a rege non semel reperitur. Eo- 
dem Regalisi nomine eccleaiam Augus- 
todunensem, mortuo episcopo, adminis- 
trabant archiepiscopus et capitulum 
ecclesia? Lugdunensis, ut docet Factum 
in ter reg. et eosdem ann. 1320. ex Reg. 
A. Cam. Comput. Paris, fol. 126. r° : 
Transportons pour nous (archèveque et 
chapitre) et pour noe successeurs en lui 
(Rov) et ès siens toute la Regale, que nous 
tentone et aviens en Véglise, la cité, Véves- 
chié et le diocese d'Olum, dont nos devan- 
ciers avoient use et nous usons, vacant 
icelle église d'Otum, exceptez l'exercice et 
les emolumens dee coinè esperitueh dudit 
éveschié. 

3307" Ut Episcopatu um Proceribus, sic 
etiam Abbatiarum Regalia aliquando in 
feodum Eplscopis abs Regibus concessa 
fuisse, discimus ex Charta Philipp! 
Aug. ann. 1192. qua confirmat donatio- 
nem Abbatiae Flaviniacensis ab Ludo- 
vico Juniore hac ratione factam Epis- 
copo iEduensi, apud D. Brussel tom. 2. 
de Feudorum usu pag. 1048. et 1044. ubi 
sic habetur : Super Regali nostro Flavi- 
niaci idem genitor noster veritatem dili- 
genter inquisivit : qua inquisita, Flavi" 
niacum cum omnibus appenditiis suis t 
eidem Episcopo et successoribus suis de 
Regali suo tenere in perpeluum concessit ; 
ita quod Episcopus AZauensis de Rege, et 
Abbas de Episcopo illud teneat. Chroni- 
con Coenobii Schutterani inter Vinde- 
mias Li ter. Schannatti pag. 19 : Impe- 
rator nostrum monasterium quoad tempo- 
ralia, sive, ut aiunt, Regalia, novo a se 
erecto Bambergensi Episcopatui jure 
feudi tradidit, unde in hodiernum usque 
diem Abbates nostri ab Episcopo infeu- 
dante. 

CsBterum non defuere qui tantas Ec- 
clesia™ m seu Ecclesiasticorum opes ac 
praedia improbarent. Libellus precum 
Marcel li ni et Faustini pag. 46 : lntendite 
in hoc adversus Catholicos quasi quendam 
triumphum hmreticorum : et in miseram 
et quasi ultimam et fosdissimam captivi- 



tatem, in his Episcopis condemnata pia 
fide, et Catholicis Episcopis, in eorum se 
dominium delusionemque tradiderunt 
metti exilii, et ut Episcopale nomen apud 
homines retinere viderentur, quod ulique 
jam apud Deum post subscripliones xm- 
pias non habebant. Sed ideo nominis is- 
tius etiam cum omni decore qumrebatur 
auctoritas, ne illis posseesiones Ecclesia 
tollerentur ; quas utinam nunquam pos- 
sedisset Ecclesia ut Apostolico more vivens 
•fidem integram inviolabililer possideret. 
Adde pag. 97. 

° Regalia, Pradiorum ecclesiastico- 
rum investitura. Charta Rudolph! im- 
per. ann. 1290. in Chartul. Romaric. eh. 
i5 : Cum abbatissa Romaricensis, pott 
novam suam creationem, sua Regalia, 
id est, administrationem temporalium a 
nobis potere et recipere, et tunc tempori» 
sexagmta quinque marchas cum fettone 
officialibus nostrm curile persolvere tenea- 
tur, etc. Quo sensu rursum occurrit haec 
vox in Chron. Metensi et S. Dion. supra 
laudatis Regale, eadem acceptione, in 
Charta Guid. episc. Camerac. ann. 1246. 
ex Tabul. ejusd. eccl. : Quant li veeques 
venra de ses Regalea u de sen sacre, etc, 

Regaliarius, Qui Regalia, vel eorum 
prò ve n tu s Episcopatus vacantis percipit 
vice Principia, cujus ea sunt. Charta 
Edmundi Comitis Campani» ann. 1277. 
in Tabulano Ecclesia Meldensis fol. 78 : 
Come tencons fut entre nous.., et l'Eves- 
que de Miaux seur griez et seur domma- 
ges que li Regalier le Roi Thibaut et le 
Boy Henri de Navarre jadis Comte de 
Champagne, avoient fait ès biens et cho- 
ses de V È v esche de Meaux, etc. 

1 Regaliator, Eadem notione. Edlc- 
tum Philipp! Pulchri prò reformatione 
regni ann. 1302. apud de Lauriere tom. 
1. Ordinat. pag. 3d9 : Quantum ad Reg a- 
lias, quas nos et predecessores nostri con- 
suevimus percipere et habere in aliquibus 
Ecclesiìs regni nostri, quando eoe vacare 
contingi t y de quibus plures ad nos queri- 
monie devenerunt, eo quod gardiatores 
seu Regaliator ès amputabant et secabant 
nemora dictarum Ecclesiarum, et ante- 
quam tempus amputationis seu sectionis 
eorum,aut debite venditionis advenisset... 
Nos circa ea cautius precavere volentes 
debito temperamento, etc. 

° Nostris Régaleur. Memor. C. Cam. 
Comput. Paris, ad ann. 1350. fol. 93. r 4 : 
Andreas Giffardi Regaliator seu receptor 
regali» Meldensis episcopatus, etc. Lit. 
Phil. VI. ann. 1342. in Reg. 74. Char- 
toph. reg. eh. 440 : Lesquiex place et cour- 
til ledit prestre acheta et aquist, ou temps 
que il estoit nostre Régaleur des éveschiés 
de Chastres ou de fours ; et en icellui 
temps meismes, li estant encores Réga- 
leur, pour lequel regale il estoit et est 
tenu à nous en mii livree. Memor. D. 
eiusd. Cam. ad ann. 1367. fol. 91. v° : Mi- 
chiau Garnier du Mane establi Régaleur 
du regale de V éveschié du Mane. 

] Reoalator Commiss arius, Eodem 
intellectu. Litterae de Hominio Episcopi 
^duensis e Chartulario ejusd. Eccle- 
sia} : Quibus litteris lectis et diligenter 
intellectis d'ictus dominus Episcopus dixit 
et protestatus fuit, quod in casu in quo 
baillivus, curiani et officiarii baillivim 
Matisconensis, et cmterx commissarii Re- 
galatoree non contentarentur de jura- 
mento per eum coram nobis prmstando... 
Qurn omnia et singula supradicta ad no- 
titiam baillivi, receptoris et officiariorum 
regiorum baillivim Matiscon. et cmtero- 
rum commissariorum Regalatorum super 
hoc deputatorum... notificamus per prm- 
sentes, eie. 



Custos Regaliarum, Qui decedente 
Episcopo a Rege mittebatur ut collige- 
ret reditus ac proventus temporali tatis 
Episcopatus, qui de iure ad Regem per- 
tinent : quousque alius electus conse- 
crationem accepisset. Custodes, Gardia- 
tores, seu Gubernatores Regaliarum Ec- 
clesiarum, in Edicto Philipp! Pulchri 
ann. 1302. art. 3. ubi eorum atmsuscoer- 
ceri ju ben tur, quos etiam carpi t auctor 
Historiae Episcoporum Autissiodor. cap. 
59. pag. 483. Vide Regestum Parlano. 6. 
fol. 56. et Historiam Episcoporum Ca- 
durcens. num. 178. 

Regalia Facere, Sacramentum fide- 
litatis, vel nomini um prò regalibus Regi 

§ restare. Will. Malmesburiensis lib. 1. 
e Gestis Pontif. pag. 219. de Anselmo 
Cantuariensi : Regalia prò more illius 
temperie fadens Principi, 7. Kal. Octobris, 
Cantuarim aseedit. 

8. REGALIA, Precipua Imperli insi- 
gnia, corona, sceptrum, etc. Albertus 
Argenti n. pag. 119 : Monstrabantur ibi 
Sanctuariorum insignia, quae Regum di- 
cuntur, scilicet lancea, clavus, pars crucis 
Salvatoris, cotona, gladius Caroli, et alia 
per quendam Cistercieneem, etc. Adde 
pag. 124. 157. et Albertum Stadensem 
ann. 1126. Otto Frisingensis lib. 1. de 
Gestis Frider. cap. 63 : Regalia Duci 
Friderico cum unico suo item Friderico 
commendane, Conrad us Usperg. ann. 
1106 : Ipse partis utriusque consiliis an- 
nuens, Regalia vel Imperialia insignia, 
crucem scilicet et lanceam, sceptrum, 
globum, atque coronam filii protestati tra- 
didit. Henricus Imper. apud Dodechi- 
num ann. 1110 : Tibx itaque, filii caris- 
sime, Henrice Rex, et nunc per officium 
noetrum Dei gratia Romanorum impera- 
tori, et regni Regalia illa dimittenda prm- 
cepimus, qurn ad reg num manifeste perti- 
nebant tempore Caroli, Ludovici, Ottonis, 
et cmterorum prmdecessorum tuorttm. 
Idem Henricus in Epist. ad Hugo ne m 
Abbat. Cluniacensem : lnterea manda- 
timi est nobis, quod liberationis nostra 
nullum esset consilium, nisi extemplo da- 
re tur, et crux t et lancea, cmteraque Rega- 
lia insignia. Stero ann. 1219 : Regalia 
quoque Heinricus Palatino Reheni assi- 
gnanda Regi Friderico reliquit, etc. Ea 
autem Regalia sic idem recenset ann. 
1361 : Insignia Imperialia qurn tunc vidi, 
sunt hmc, primum ferrum lancem qurn 
transfixit latus Christi : item clavus cum 
aliquali petia S. Crucis, qurn transivit 
manum Christi : item gladius Caroli M. 
Imperatorie Romanorum, quem tunc Im- 
perator tenebat in manibus 1 et corona 

Ìua coronatus est in Imperatorem a 
,eone PP. HI. Item gladius Mauricii 
Martyris. Item petra brachii S. Antue, 
etc. et alias plures reliquits Sanctorum. 
Rupertus At>bas in Vita S. Heriberti 
Archiepiscopi Coloniensis n. 10 : Et hmc 
guidem Regalia cito reddidit. Ubi Lam- 
oertus in Vita ejusdem Sancti num. 11. 
Imperialia habet : Imperialia gum penes 
se erant, electo Principi reddidit. Hono- 
rius Augustodun. lib. 1. cap. 73 : Ante 
Ponti ficem portantur Sancta, eicut ante 
Regem Imperialia. Vide Ottonem de S. 
Biasio cap. 46. Chronicon Colmariense 
ann. 1273. et Feslum Coronm. 

• Inventar. MS. ann. 1366 : Prmfatum 
(Petrum) regem (Aragoniae) per manum 
Petri episcopi Porluensis fecit inungi, 
quem postmodum ipse (Innocenti us III.) 
manu propria coronavit, largiensei Rega- 
lia insignia universa, mantum videlicet 
et colobium, sceptrum etpomum, coronam 
etmitram. 
4. REGALIA, Exactiones vel tributa 



REG 



REG 



REG 



89 



Regia. Vetus Cbarta in Metropoli Salis- 
burgensi tona. 2. pag. 90: Nec in quo- 
quarti fideles nostros tam Clericos quam 
Laicos, aut in pemoctationibus vel in 
eteuris, seu Regalibus, seu in qualibet re 
licei minima molestare debent. Vetus 
Charta in Àctis Episcopor. Genoman. 
pag. 286 : Ipse Archila us de ipso facto 
(modo agri) aliud exinde non reddat, 
prater tantum Rea alia in campo domi- 
nico procurare fonai. Octavius Ferrari us 
in Orig. Ita), in v. Appendicio, ait Insu- 
bres appendicio vocare ea qu® ad pen- 
sionem adduntur, ut ova, pullos, car- 
nem suillam : Venetos vero nobiliore 
vocabulo Regalia appellare. Regalia 
gallinarum, vini et gondola, apud An- 
dream Dandulum in Ghron. MS. ann. 
1205. 

5. REGALIA, Palatla, xà BotdXeia. Fre- 
culfus Lexoviensis tom. 2. lib. 5. cap. 
11. de Theodosio juniore Imp. : Plerum- 
que jejunabat, et maxime 4. feria et 6. 
studio Chrietianitatis, nec ahter quam 
Monasterium Rigalia videbantur. [Vita S. 
Athanasii Episc. Neapol. apud Murator. 
tom. 2. part. 2. col. 1055 : Èrgaque sere- 
nissimos vtros Lodoicum piissimumj co- 
gnomento Almum, ejusque sóbolem Lotha- 
rium, invictissimos Casares familiarissi- 
mua eseet, maximumque obtineret honoris 
locum, quoniam frequenter eorum Rega- 
lia adibat. Cbarta Thomse Archiep. Ebo- 
rac. ann. 1499. abud Madox Formili. 
Anglic.pag.337 : Concedimus eidem Duci 
officia magistri deductus sive venacio- 
num ferarum, parcorum et forestarum 
nostrarum infra Regaliam et manerium 
sive dominium nostrum de Extildesham, 
etcì 

1REGALI0LUS, ò pounXeuc, in Glossis 
Lat. Grsec. et Graeco Lat. Suetonio in 
Csesare Regaliolus a vis est, quam alii 
Gaiguium,alii Regulum interpretantur. 
Glossae Lat. Gr®c. : Regaviotiolus, vel, 
ut habetur in Castiga tioni bus Regavi- 
liosus, oicfwoc, (vel (tthvoc, Latinis Frin- 
gilla :) prò quo Salmasius ad Hist. Aug. 

Sag. 301. Reguleolus , Vulcanius vero 
legaviolus, quaB postrema lectio Casau- 
bono adSuetonium non videtur absurda 
cum sic dieta sit haec avicula, quasi 
Rex avium. Rursus in Glossis^ Latino 
GrffiC. : Regausólus, paatXtffxoc, opv^otov. 
Vide Gesnerum et Fabrum in The- 
sauro. 

REGAUOSUS, Regius, Regalia, Imperia- 
li* , etc. fìcujtlvKÒi, in Gloss. Grsec. Lat. 
ubi male Reguliosus, fut et in aliis Lat. 
Gr.l 

T REGALIS. Vide supra Regales [• et 
Regalia 2.1 

1. REGALITAS, Idem quod Regalia 1. 
Dignitas regia, in Statutis Roberti IL 
Regis Scotiae cap. 14. 16. Stat. Rob. III. 
cap. 45. Royauté nostri s, Royaltie, apud 
Edw. Cokum ad Littletonem sect. 73. 
Concilium Wintoniense ann. 1021 : Hssc 
sunt Statuta Canuti Regis Anglorum et 
Danorum,... ad laudem et gloriam Dei, 
et sui Regalitatem, et commune commo- 
dum, etc. Knygbton ann. 1291 : Ad feof- 
fandum electum (Regem Scotiae) in tota 
Regalitate et dignitate , etc. [Thomas 
Walsinghamus pag. 478 : Ronam et suf- 
ficientem securitatem faciat petitoribus et 
custodibus et communitati regni Scolla, 
restituendi idem regnum cum tota Rega- 
litate, dignitate, dominio, lìbertatibus. 
Vide Nomolexic. Th. Rlount in Rovai- 
tiesA 

• Imo et imperialis dignitas ; nostri s 
alias Réauté. Cbarta- Otton. III. imper. 
ann. 990. tom. 1. Hist. Trevir. Joan. 
Nic. ab Hontheim pag. 327. col. 2 : Nec 

▼n 



i 



alicui sedi aut ecclesia, excepto nostra 
Reg alitati.... subjaceat. Consolat. Boetii 
MS. lib. 2: 

uant Rome fut premiar fondée. 

Ile fui grani lampe goovernée 
Par le» roia et par leur ligneo* : 
Mais ponr le» mauls et pour 1 oatrage 
Qo*il fesoienl en la contate, 
Lenr Réeuté laur fut otlée, 
Et fu le ro V detroyauló, 
Et eflarié de la cita. 

Con vivi um quoque, quod in vigilia Epi- 
phaniae, rege faoa electo, fieri erat soli* 
tum, Royaulté nuncupatur, in Lit. re- 
miss, ann. 1470. ex Reg. 195. Chartoph. 
reg. cb. 462 : Le Samedy veille de la Ti- 
phaine,... après ce que le suppliant et son 

plus prouchain voisin orent fait leur 

Royaulté. etc. 

2. REGALITAS, Titulus Regum hono- 
rarius. Diploma Ludovici Pii Imp. apud 
Nicol. Zyfìesium in S. Maxi mi no pag. 
13. [et Menesterium in Probat. Hist. 
Lugdun. col. 299.] : Attulit nostra Rega- 
litati quoddam privilegium, etc. Aliud 
Lotbarii Reg. Frane, ann. 987. apud 
Micbaelem Carbonellum in Chron. His- 
pan. pag. 8 : Nostre* Regalitatis decreto 
conftrmare dignaremur. Nostram adiit 
Regalitatem, in Charta Ottonis Regis 
ann. 965. apud Marlotum in Metropoli 
Remensi lib. 4. cap. 27. et in alia Hen- 
rici Imp. ann. 1065. in Probat. Histor. 
LuxemD. pag. 29 : Unde Abbas in mili- 
tiam ire vel pradecessoribus noslris, vel 
nostra Regalitati in secundo semper anno 
servire debuit, etc. Vide eumdem Zylle- 
sium pag. 27. 43. Bartholomaeum Fize- 
nium in Histor. Leodiensi pag. 233. 
Witikindum Meibomii pag. 219. [Anna- 
les Benedict. tom. 4. pag. 214. Galliam 
Cbrist. tom. 4. Instr. col. 228. etc] 

* Hunc etiam sibi arrogat Gelia uxor 
Willelmi comitis, in Chartul. S. Joan. 
Angeriac. fol. 65. r»: Ego in Dei nomine 
Gelia famula Christi.... prò remedio ani- 
ma mea, seu patris mei vel matris mea, 
necnon domini Willelmi comitis pracel- 
lentissimi, per praceptum nostra Regali- 
tatis conferre dignaremur, etc. 

* 3. REGALITAS. Tenere in Regali- 
tatem, Jure regio possidere. Cbarta 
Jac. reg. Scot. ann. 1450. in Cbartul. 
eccl. Giasg. ex Cod. reg. 5540. fol. 96 : 
Episcopi Glasguenses teneant de nobis 
dictas terrai in meram, puram et liberam 
Regalitatem seu regaliam, in feodo et 
haredilate in perpetuum, cum universi* 
et singuli8 commoditatibus, etc. 

] REGALITATES, Jura regia. Li terse 
Edwardi Regis Scotiae ann. 1384. quibus 
plures urbes et comitatus concedit Regi 
Angli se, cum hundredis, mercatis, feriis, 
foresti* t chaceis, parcis, boscis, warennis, 
piscariis, necnon cum dominicis, domi- 
niis, eschetis, forisfacturis et reversioni- 
bus quibuscunque , Reaalitatibus, lìberta- 
tibus regalibus, liberis consuetudinibus, 
etc. apud Rymer. tom. 4. pag. 616. 

* REGALITER, Summo jure. Cbarta 
Rudolf! imper. ann. 1290. in Cbartul. 
Romaric. cb. 15 : Slatuimus et prasenti 
decreto Regaliter ordinamus, etc. 

1 REGALIUM. Vide in Regalia 1. 

° REGALL0NUS, Regulus, vox con- 
temptus. Stepb. de In Testura MS. ubi 
de innoc. PP. Vili : Dixerunt (legati) 
se non indigere salvo conduciti ejus,par~ 
vipendendo et vilipendendo eum (Virgi- 
nlum Ursinum) oc tyrrannum et Regal- 
lonum vilissimum appellando. Vide Re- 
galiolus. 

REGAMMARE. Vide Gamma. 

1 REGANEUM, f. Foenum autumnale. 
Gali. Regain. Charta ann. 960. in Pro- 



bat. novae Hist. Occitan. tom. 2. col. 
95: In ^casis, casalicis, curtis, curtalis, 
ortis, ortalis, Reganeis vel supereganeis, 
etc. 

» REGARDAMENTUM, Arbitrii] m, sen- 
tenza, edictum, statutum. Libert. Mon- 
tisfer. ann. 1291. in Reg. 181. Chartoph. 
reg. eh. 154 : Rem omnes et singuli causas 
qui (sic) acciderint Montis ferrando, nec 
per pradicta poterunt terminati, per do- 
minimi seu ejus bajulum } cum Consilio et 
consensu consulum Monttferrandi habito 
et sequuto, terminantur, et etiam Regar- 
damenta et stiis (sententi») qua fieni et 
dabuntur de cateto infra dictum manda- 
mentum. Vide Regardum 5. 

1 REGARDARE, Observare, perspicere, 
contemplari, esaminare, a Gallico Re- 

? arder. Statuta Massil. lib. 1. cap. 47. { 
: Eligi debeant singulis annis duo 

probi viri Massilia, boni et idonei, qui 
teneantur et debeant videro, et numerare, 
et Reg ar dar e omnes balista* communis 
Massilia aptarique facete, si opus erit. 
Et lib. 2. cap. 33: Staluantur a Rectore, 
vel Consulibus dictis, duo boni viri an- 
nuatim qui ea provideant et Regar- 
den t } carnes scilicet a macellariis ven- 
dendas. 

» REGARDARIUM, Eodem intellectu. 
Stat. Montis reg. pag. 3 : Rem statutum 
est quod dom. vxcarius tenealur... semper 
tenere duos milites socios, qui vulgarxter 
appellantur cav aleni, qui prasinl Regar- 
dariis et aliis qua ad eorum officium de 
consuetudine spectant. Hinc Reg arder, 
Judicare, sententiam ferre, in Charta 
ann. 1269. Inter Probat. tom. 2. Hist. 
Burgund. pag. 33. col. 1 : Et se li dit 
Jahans volott demander lesdittes issues, 
et li due meist descolpes, qui ne fusstent 
regnaubles, il s'en doit suffrir, se noe et li 
sires de Grancè Regardons por droit qu'il 
s'en doige suffrir. Vide Respiciare. 

1REGARDÀT0R, Inspector, Regar, In 
Consuetud. Hannonise cap. 105. art. ult. 
Literae Caroli V. Frane. Regis ann. 1366. 
apud D. Secousse tom. 4. Ordinat. Reg. 
pag. 676 : Consules.... habeant instituere, 

aligere et nominare annuatim inspec- 

tores et Reg arda t or es marcelli (macelli,) 
triperie .piscarie , murorum, etc. Vide 
mox in Regardum 2. 

° Regarde, eadem notione, cui scilicet 
excubiarum inspectio et lustratio com- 
missa est. Lit. remiss. ann. 1398. in Reg. 
153. Chartoph. reg. eh. 406 : Pierre Car- 
goet sergent de noi bien amez les maire, 
eschewns et commune de nostre ville de 
la Rochelle, et Regarde du petit guet, qui 
se fait chascun soirsur les murs de ladttte 
ville,... fust parti pour le regart et visita- 
tion duait petit guet. 

1 REGARDIUM. Vide infra Reguar- 
dium. 

1 1. REGARDUM, Merces, remuneralo, 
compensatio, Anglis Reward. Li terse 
ann. 1443. apud Rymer. tom. 11. pag. 19. 
col. 1 : De suo magnanimiter expendit 
absque aliquo Reg ardo, sive recompensa- 
tione, proinde de nobis habito. Vide Re- 
guardum 2. 

IRewardum, Eadem significatone. 
Lì terse Edward! III. Regis Angl. ann. 
1347. apud eumdem Rymer. tom. 5. pag. 
543 : Volentes et concedente*, quod radia 
et Rewarda prafato Johanni et homi- 
nibus suis , prò tempore quo ipsos in 

obsequio nostro morari contigerit sol- 

vantur. 

• Hinc Regard, prò Accord, traile, Con- 
ventum, in Lit. remiss. ann. 1478. ex 
Reg. 195. Chartoph. reg. eh. 872 : Le sup- 
pliant et Pierres Depitres ont fait compte 
ou Regard ensemble. At Rouvart, prò 

12 



90 



REG 



REG 



REG 



Eaard, Respectus, ratio, in Lit. ann. 
1&4. tom. 4. Ordinat. reg. Frane, pag. 
622 : Jou Hellins sire» de Waziere*, de 
Gommine» et de Heudicourt... ayans Rou- 
vart et coneidération, etc. 

2. REGARDUM, Rewardum Foresta» 
Yisitatio forest» ab forestariis, ne quid 
detrimenti in iis accidat, ut in Fleta lib. 
2. cap. 41. % 1. interdum limites vel am- 
bi tus forest», cujus cura commissa 
erat quibusdam ministris , qui eam 
obambularent, prospicerentque ne ve- 
tit» in ea venationes fierent, aut exs- 
cinderentur arbores, qui inde regardato- 
ree dicuntur, de quibus mox : undequi 
intra eiu smodi metas ve nari, vel dam- 
num aliquod in foresta fecisse depre- 
hensus erat, mulctabatur gravi muleta, 
qua Regardum foresta* etiam dice ba tur. 
uharta Ricardi I. Regis Angli» : Conces- 
*imu* etiam eisdem manerium de Lover* 
cum omnibus per tinentiis,... salvis ad opus 
nostrum venatione nostra, et destructione 
foresta, ita tamen quod non sit in Re- 
vo ardo. [Revardo, apud D. Brussel tom. 
2. de Feudorum usu pag. xix.] Rogerus 
Hovedenus et Brompton. ann. 1188 : Et 
idem Rex quietas clamavit... omnes terras 
suas et Canonicorum suorum,quod sint 
libera et quieta inperpetuum de Revoardo 
foresta et forestarxorum : et dedit ex per 
cartam suam liberam potestatem et licen- 
tiam capiendi venationem per omnes pre- 
benda* suas in Comitatibus Eboraci et 
Notynghamiss. Leges Foresta rum Scoti- 
car um cap. 12. { 1 : Si qui* forestarius 
invenerit aliquem extra aominicum bos- 
cum, vel infra Rewardum, prosternentem 
quereum sine visu vel deliberatione fores- 
tali. Vetus Inquesta in Regesto Phil. 
Aug. Herouvalliano fol.119 : Inquisitore^ 
dicunt, quod Bonavilla cum pertinentii* 
valebat sine placito ensis et Èegardis fo- 
resta et pasnagii, eie. Fol. 158. Respectus 
foresta dicitur. [Vide Nomolexicon Tho- 
m» Blount in voce Regard.] 

Regardatores, Qui, ut diximus, cir- 
cumeunt omnes bai li v» forestas ut de 
transgressionibus, assartis, vastis, et 
purpresturis inquirant : Anglis Regar-. 
ders. Cbarta Joannis Regis Angl. apud 
Matth. Paris ann. 1215: Regardatores 
nostri eant per forestas ad faciendum 
Regardum isicut fieri consuevit, efc.Gharta 
Henri ci II. Regis Angl. : Et pradictus 
Baldricus et Regar dator et panagator 
mearum forestarum, etc. Vide Monasti- 
cum Anglic. tom. 1. pag. 989. [Glossa- 
rium Ken netti ad calcem Antiq. Am- 
brosd. et Nomolexicon Thom» Blount in 
Regarder.] 

Éegardatorum institutionem ad 
Henricum II. Regem Angli® refert 
Manwoodus. Sic enim Assisam ejus de 
foresta intelligit, ubi h»c habentur : 
Item Rex pracepit quod in quolibet Comi- 
tatù in quo habet venali onem, ponanlur 
12. Milites ad custodiendam venationem 
suam. Hi Milites, inquit ille, prò tem- 
pore appellantur Regardatores. Eo vero 
saeculo Milites passim dicti sunt, qui per 
servitium tenuere Militare, posteris 
liberi tenente* appellati. Sed alfi fuere 
Milites. alii Ubere tenentes. Spelmannus 
Regardatorum nomenclaturam serius 
natam qpinatur. 

] 8. REGARDUM, Conspectus, ut arbi- 
trala Gallico itegard, Aaspectus.Gharta 
ann. 1298. tom. 1. Hist. Dafpbin. pag. 87. 
co). 1 : Raymundus et successore* sui 
cum sociis, peditibus et equilibus quibu*- 
cumque et quotiescumque voluerit, per 
totam terram domini Dalphini poesit por- 
tare arma.... eundo ipso Raymundus in 
adjutorium aliquorum suorumamicorum, 



vel eundo prò negotiis sui», si contingeret 
eum habere Regardum ab inimicis sui*, 
hoc est, si bene interpretor, si continge* 
ret eum esse in conspectu inimicorum 
suorum, aut inimfeos suos in eum cons- 
picere mox ei bellum illaturos. Clarior 
videtur alter locus in Li berta ti bus in- 
coi is MontisBrisonis concessis ann. 
1876. eod. tom. pag. 88. col. 1 : Nisi dun- 
taxat tempore guerra domini nostri Dal- 
phini in partibus Dalphinatus, aut alias 
diclus Dominus aut successore* sui fiabe- 
reni guerram prò eorum proprio facto..., 
essentque et eorum terra in Reg ardo et 
timore inimicorum. 

° Nibil hic ad rem : idem enim est 
quod Terror, formido, pavor ne bellum 
aut quid mali accidat ; paratus ad bel- 
lum inferendum vel ad resistendum. 
Hinc Tenere in Regar do, quod Galli di- 
cere mus Tenir en re*pect 9 Timorem in- 
cutere sonat. Charta S. Ludov. ann. 
1265. in Reg. 80. Gbartoph. reg. eh. 853 : 
Liceat ministris nostri* capere clave* ad 
manum suam,... donec guerra sit sedata, 
et donec Regardum cesset, et donec alia 
commoditates et necessitate* nostra sint 
expleta. Et Paulo ante : Tempore guerra 
et tempore Reg ardi. Lit. remiss. ann. 
1870. in Reg. 101. eh. 186 : lnsuper quod 
diclus exponen* (dom. Malibecci) omnes 
meliores nomine* de Burgondio tenet in 
Rea ardo. Alise ann. 1889. in Reg. 185. eh. 
806: L'exposant veant qu'il estoit en grani 
Reg art tous le* jours dudit Estiennet 
qui faisoit gran* sermen* qu'il mettroit 
mort ledit exposant, etc. Vide infra Res- 
pectus 7. 

1 4. REGARDUM, Idem quod infra Res- 
pectus, Gensus annuus, prastatio. Ohar- 
tul. SS. Trinit. Gadom. fol. 63: Summa 
Regardorum. cccclxxxiv. tam capone* 
quam gallina, etc. Ghartularium S. Fro- 
mondi : Vendidi et concessi Conventui S. 
Fromondi i. boissel. frumenti... i. galli- 
nam ad Natale Domini et X. ova ad Pas- 
cha.... Ego vero pradictus Henricu* (de 
Val) et herede* mei tenemur dictum bois- 
sel. frumenti cum Reg ardi* antediclis, 
prafalis Religiosi* annuatim reddere, 
garanlizare, etc. Ibidem : Vendidi et di- 
misi... Conventui S. Fromondi ni. boissel. 
frum. percipiendo* ad festum S. Michaelis 
in Septembri, et il. panes et il. gallinas 
ad Natale Domini, et xx. ova ad Pascha, 
quod frumentum et Regarda debebat mini 
annuatim feodaliter et per homagium 
Gaufridus diclus Balleul de quadam pe- 
na terra. Passim occurrit in hoc Char- 
tulario. Index MS. beneflciorum Eccl. 
Gonstantiensis fol. 16. v° : Rector percipit 
XLiv. tam capone* quam gallinas cum 
Regardis, prò quolibet gallina i. den. et 
prò quolibet capone n. den. Recurrit ibi- 
dem fol. 18. Vide Reguardium et Reguar- 
dum 1. 

° Nostris Regard eadem significa* 
tione. Gharta ann. 1817. in Reg. 56. 
Ghartoph. reg. eh. 45 : Ratione dieta 
forefactura habebat et percipiebat annua- 
tim certo* alio* redditus, qui wlgariter 
Regar* nominantur. Alia ann. 1840. in 
Reg. 72. eh. 185 : Item ij G . de Reqar* deuz 
à Noel, tant en capone que en geline*, etc. 
Lit. remiss. ann. 1409. in Reg. 168. eh. 
408 : Une piece de terre où est assi* un 

Suartonnier de froment , avecque* un 
enier pour Regard à Noel. Vide in Re*- 
pectu* 8. 

\ 5. REGARDUM, Arbitri um, sententia, 
edictum. Li berta tes vili» de Villereys 
ann. 1258. apud Acher. tom. 9. Spici!, 
col. 198: Si aliqui* percusserit alium de 
gladio emoluto, et percussus de ilio ictu 
mortuus fuit, percussor ad nostram vo- 



luntatem remanebit; et ei percussus ex eo 
ictu mortuus non fuerit, ille qui ferierit, 
sexaginta solido* solvei, et passo injuriam 
damna et deperdita ad Regardum curia 
integre resarciet et restaurabit. Paulo 
superius ibidem prò ad Regardum habe- 
tur ad Respectum. Gharta ann. 1806. 
apud Baluzium tom. 2. Hist. Arvern. 
pag. 781 : Qui cum gladio sanguinem ex- 
traxerit, si clamor factu* fueril, sexaginta 
solido* dabit domino prò emenda, et passo 
injuriam *atisfaciet ad Regardum *eu 
arbitrium Coneulum pradictorum. Testa- 
menta m Johannis II. Ducis Britanni» 
ann. 1802. apud Lobi nel I. tom. 2. Hist. 
Britan. col. 447 : E se ledit Artur ne 
fesoit ledit veage oudit premier passage, 
e Jean de Bretaigne mon fili te fesoit, je 
vueil que lesdites xxx. mil liv. soient 
baillée* à icelui Jehan.... par le Regart e 
ordenance de me* executeur*, segoni la 
manere detsusdite. Gharta ann. 1489. 
ibidem col. 1061 : Au Regard dee prede- 
cesseurs du hault et puissant Prince 
Jehan par la arace de Dieu Due de Bre- 
taigne.... et de mondit Seigneur de pre- 
sentj ne doivent le* puisnez audit Duché 
party ne portion avoir, etc. Vide Resgar- 
dum. 

* REGARDUS, Prsfectus, seu, ut ali! 
vocant Major urbis. Lit. remiss. ann. 
1850. in Reg. 80. Chartoph. reg. eh. 107: 
Considerante* grata et accepta servitia 
per Rea ardo*, acabino* et communitatem 
villa de Ba**eya.... impensa, etc. Ali» 
ann. 1855. in Reg. 84. eh. 279: Per judi- 
cium baillivi, Reg ardi et ecabinorum dieta 
villa de Ìnsula, etc. Vide Reapector 2. 

* Inferioris sunt ordfnis, qui nostra- 
tibus Regard* nuncupantur, inspectores 
.scili cet merci um, rerumve quarumli- 

bet, qua venum exponuntur : unde et 
Eswardeurs appellati in Gharta ann. 
1298. ex Chartuf. Montis S. Marth. : Per 
appretiationem inspectorum villa S. Quin- 
tini, qui Gallice nominantur le* Eswar- 
deurs de le vile. Stat. ann. 1404. tom. 9. 
Ordinat. reg. Frane, pag. 25 : Le* dessu* 
nommez tailleur* et cousturiers de robe* 
demourans à Meaulx, esleu et nomméà 
maistres et Regars oudit mestter, etc. 
Unde Rewardage appellatur Reg ardi 
ofticiiim, in Stat. scabin. Maceri» ad 
Mosam. Eadem nomenclatura donati, 
quicumque rei cujuslibet ad mi ni stra- 
ttoni propositi erant. Hinc Regars et 
maistres aes orfenins, lesquelz auront 
regard d'iceux orfenins et sur leurs bienè, 
in Lit. ann. 1868. tom. 5. earumd. Ordi- 
nat. pag. 184. art. 82. Vide Guardatore* 
in Warda. 

REGARIUM, Jurisdictio et feudo Epis- 
copo™ m Britanni» Minoris a summa 
vetustate nominantur Regaires, quod 

Ìam inde a Mauclerci, seu Mali Clerici, 
)ucis saeculo ad Regium Galli» Sena- 
tum devolverentur provocationes a pro- 
fanis Antistitum juridicis, non ad Du- 
cales Magistratus, ex quo hodie etiam 
regia summa Britanni» Guria appella- 
tur immediate a Sententiis Episcopa- 
Iium hujusmodi judicum temporalium. 
Ghopin. lib. 1. de Sacra Polii. Ut. 7. 
num 21. Adde Raguellum, et Augusti- 
num du Pas in Stemmati b, Armoric. 

8 art. 2. pag. 454. [necnon Lobinellum in 
rlossarfo ad calcem Hist. Britan.] 
° Qu» vox interdum idem sonat quod 
.Regraie, ut in Gharta ann. 1897. ex Bibl. 
reg. : Tous les fruite, rente* et revenu* du 
Reg aire de Nantes d'une année, commen- 
de au premier jour de Juillet derain 
passe, tant en spiritualità que en tempo- 
ralità ;.... d cause dudit Regaire et de la 



REG 



REG 



REG 



91 



levée qu'il a faite de* fruita et roventi* 
dudit évesché depuia ladite vacation. 

• REGATARE, Regatatio, Redimere, 
redemptionis preti um , Gali. Rancon, 
ranconner. Instr. ann. 1884. Inter pro- 
bat. tona. 3. Hist. Nem. pag. 62. col. 1 : 
Per totam patriam bassam hoètiliter dis- 
correndo, gente* apri*ionando t ... infinita* 
financias etRegatationes a plebei* prmdic- 
tis exhigendo. Et pag. 63. col. 2 : Nonnul- 
lo* nomine* ejusdem regi** civilati* ca- 
ptando, Rogatari f adendo, alio* occiden- 
do. ete. 

1REGATERIUS, Ital. Rigattiere, Gali. 
Rsgratier, Pro pota, qui merces minori 
pretto emtas aliquanto carius distrahit. 
Decretimi Saonae ann. 1667. ad calcem 
S tatù tomai ejusd. Civitatis pag. 93 : 
Conce**it virtuteque prsesenti* concedit 
facuUatem et auctoritatem prmdicti* DD. 
censori bus.... licentiandi et privandi om- 
ne* revendilore* et Regaterios, quo* ma- 
luerint, eo*que privandi, ne de calerò 
possint artem pra&dictam revenditoris 
vel RegaterU f acero. Vide infra Regra- 
tarii. 

^REGATIUS, Servus, famulus, Italis 
Ragazzo. Castelli de Castello Chronic. 
Bergom. apud Murator. tom. 16. col. 
899 : Die Luna* primo Aprilis (1402.) hora 
IV. noeti*.... Atsandrinu*.... vulneravit in 
quadam camera unum nomine Francis» 
cum de Bononia, et quemdam ejus Rega- 
tium, stipendiario*, qui ambo decesserunt. 
Statuta Piacenti© fol. 2: Et etiam com- 
putati* sex Regata*, quo* tenere debeo, et 
ultra prmdictum numerum habebo XXV. 
baroario* sive soldato* pedestre*, quorum 
quilibet habeat de havere communi* Plac. 
viginti denario* Plac. tantum, inter quo* 
non sit nec esse debeat filius aut frater. 
Vide Ragatiu*. 

Q REGATUS, Regimen. Renovalione* 
Regatu*, in Chartul. Ravennat. pag. 62. 

T REGAVILIOLUS, Regaviliosus, Re- 
GAUSOLUS. Vide in Regaliolus. 

REGAZOLLUS, Ludi genus apud Ita- 
los. Stat. cri min. CumanaB cap. 80. ex 
Cod. reg. 4622. fol. 84. r° : Nulius homo 
nec puer haben* a decem anni* supra, 
ludat.... in plateis publicis adpa**aretam, 
nec ad Regazollum, nec ad guirlam, etc. 
An idem quod Regineta t vide in hac 
voce. 

REGELATUM, Papiae, Plumbum lique- 
factum , quo modo Regelatione* , nives 
liquefactas vocat Àggenus de Limitibus 
pag. 57. 

REGENRURGII. Vide Rachimburgii. 

REGENDARIUS, vel Reg er ondar Cu*, ita 
enim legendum contendunt viri docti 
apud Senatore m lib. 11. Epist. 29. ubi 
formula inscribitur de Regendario, qui 
scllicet erat a regestis, et scripta rege- 
reret, seu in codicem referret. Vide 
Pancirolum ad Notitiam Imper. Orient. 
cap 18. veteres Glossa verborum Juris : 
'PryevSaptot , ol xòv 5r)(ió<Ttov 8pó(iov Idtf- 
vovrec. 

1 REGENERARE, Denuo generare. Ver- 
bum frequens apud Scriptores Eccle- 
siasticos, cum foquuntur de spiritali 
vita, qua per Christum donamur in 
Baptismate. De Verbo ipso carnem facto 
dicitur in Mi ssali Gothico àpud Mabil- 
lonium de Liturgia Gallic. pag. 191. col. 
1: Utquiexultamusde nativltate Flii tui, 
qui vel ex Virgine natu*, vel ex Spiritu 
S. Regeneratus est, pareamu* prsecepti* 
ejus, etc. Regenerare Plinio proprie est 
Repr esentare, ut lib. 14. cap. 22 : Dru- 
su* Cassar Regenerasse patrem Tiberium 
ferebatur. Adde lib. 7. cap. 12. 

1 Rbqeneratio, Nova generatio spi- 
ritato, gratia Baptismo nobis concessa, 



in Novo Testamento et apud Auctores 
Ecclesiasticos passim. Vide in Renacio. 

1. REGENS, Regni Gubernator, Regent 
apud Francos. Continuator Nangii ann. 
1816. ait post mortem Ludovici Hutini 
Regis, Philippum Magna m electum a 
regni Principibus , ut quoad Regina 
Clementia gravida partum edidisset, 
servaret et regeret regnum Francis 
atque etiam Navarro atque in magno 
ejus sigillo heBcverba fu isse consertata: 
Philippus Regi* Francorum filius, Fran- 
cia* et Navarra* Regens regna. Et ann. 
1827. post excessum Caroli Pulchri : 
Traditum est regimen regni Philippo 
Corniti Valesti, et vocatu* est ex tunc 
Regnum Regens, seu regni. Vide Til- 
lium. 

1 2. REGENS, Professor, qui docet in 
Academiis, Gali. Regent, Professeur. Oc- 
. currit in Litteris ann. 1830. prò Univer- 
sitate Oxoniensi apud Rymer. tom. 4. 
pag. 411. col. 1. et pag. 413. col. 1. in Li- 
teris Caroli VII. Frane. Regis ann. 1452. 
prò Academia Cadomensi apud Acber. 
tom. 6. Spicil. pag. 502. Utuntur etiam 
Rolandinus Patav. lib. 12. de factis in 
Marchia Tarvisina cap. 19. apud Mura- 
tor. tom. 8. col. 360. et ali! recentiores 
innumeri. Vide Reg ere 1. 

1 Regent atus , Munus Regenti* in 
co legiis academicis. Capitulum gene- 
ra e PP. Dominicanorum ann. 1608. apud 
Vincentium Mariam in Consti tu t. eo- 
rumd. Dominican. part. 1. pag. 55: Quo- 
modocumque gradum magisterii cum voce 
et loco in provincia sua obtinuerint, *ive 
per acceptationem, sive per promotionem 
ad Regentatum m studio generali provin- 
cia*. 

1 Regentia, Eadem notione, Gali. 
Regence, in Coarta ann. 1398. et in alia 
ann. 1399. ex Archivo B. M. de Bono- 
nuntio Rotomag. in Articulis ann. 1499. 
prò Collegio Montis acuti, apud Lobi- 
nell. tom. 5. Histor. Paris, pag. 718. col. 
1. et alibi. 

* 8, REGENS, Administrator. Vide mox 
in Regentia. 

REGENTARE, Profiteri, docere, Gali. 
Regent er. Stat. Universit. Andegav. ann. 
1409. tom. 9. Ordinat. reg. Frane, pag. 
501. art. 16 : In licenciato doctoran vo- 
lente, et postea ad regenciam admitti de- 
siderante, sicut supra, totaliter óbserve- 
tur; proviso quod alteri eorum hcentia 
regendi sic data, nisi in initio studii pro- 
xime sequentis legere et Regentare incor- 
poriti nullius sit effectus ipso jure. 

* REGENTIA, Administratio offici! ad 
tempus. Lit. Caroli VI. ann. 1418. tom. 
10. Ordinat. reg. Frane, pag. 494 : Inhi- 
bemus quod senescallus uarcassona*.... de 
collatione officiorum dictorum servien- 
tium, in vim provisionis vel Regentia*, per 
mortem vel alia* vocantium, dum conttge- 
rit eoe decedere sine legitimo successore, 
se aliqualiler intromittat /.... et propterea 
volumus et per prsssentes ordinamu*, 
quod ab inde inantea dictus constabula- 
rius... providere habeat de Regentibus in 
dictis officiis,... quo*... confirmabimus, et 
in dictis officiis inatituere faciemus. Re- 
gentacion, prò vulgari Régence, regni 
regimen, apud Christ. Pisan. in Carolo 
V. part. 2. cap. 11. 

1 1. REGERE, Profiteri, docere, Regen- 
ti* offtciu m exercere in scholis, Gali. 
Regenter. Chronicon Trivetti ad ann. 
1222 : Fuit nihilominu* in arte medicina* 
experti*8imu*, (Johannes de S. ^Egidio 
Ord. Praedicat.) ut potè qui tam Pari*iu* t 
quam in Montepessulano Rexerat in ea- 
dem. (<** Vide Savin. Histor. Jur. Rom. 
med. lemp. tom. 3. S 81. et 92.] 



1 2. REGERE, Alere, sustentare, ut vi- 
detur. Vita B. JEgidii Minorità, tom. 3. 
Aprilis pag. 223 : Tum in laboritii* ali- 
quando \n*i*tébat, quod Regebat unum 
fratrem de labore suo. 

• 3. REGERE, Erigere, sustinere. Acta 
S. Th. Aquin. tom. 1. Mart. pag. 685. 
col. 2 : Qui (eouus) cum duobus poster io- 
ribus pedibu* tapsu prmeipiti toto corpore 
esset \n rupe, et de anterioribus pedibu* 
se Regeret juxtaviam, etc. Acta S. Frane. 
Rom. tom. 2. Mart. pag. 116°. col. 2 : 
Omnem statura Regit, si vadit intentu 
prono. 

°4. REGERE, Ad ducere, cogere. Vita 
S. Guid. tom. 4. Sept. pag. 42. col. 2 : 
Quid ageret Chris ti miles t Regebat vèlie 
quod neeeiebat, et tamen preterire noie- 
bat quem (quffi) ille recto facienda sua- 
debat. 

* REGERIA, in Charta Roger! episc. 
Camerac. ann. 1190. ex Chartul. A. ejusd. 
eccl. : In commune deduci volumus quod 
ecclesia* Beata* Maria* Cameracensi* emo- 
lumentum quoddam, quod vulgo Regeria 
dicitur, 8Bstimationis quatuor mencaldo- 
rum farina, vel amplioris, quod a manu 
revocavimus aliena, in molendino de Re- 
cherei de Selis hebdomada qualibet acci- 
piendum, in élemosinam prò noatrae pa- 
rentumque nostrorum, necnon fratrum et 
sororum animarum memoria perpetim 
po**idendum libere contradidimus. Pen- 
sltationem fuisse, quam a vassalis exi- 
gebat dominus prò frumenti molitura 
in molendinis suis, col ligi tur ex Charta 
Henr. imper. ann. 1196. in Tabul. ejusd. 
eccl. : In parte molitura* molendlno- 
rum de Sete* ad regalia nostra spectan- 
tium. 

1 REGERENDARIUS. Vide Regenda- 
riu*. 

° REGERMINARE, Accrescere, renasci. 
Mirac. S. Audoeni tom. 4. Aug. pag. 827. 
col. 1 : Sane juxta sestimationem, cera* 
materiam Ugno torquen* ego primum 
extenderam, quam in coneummationem 
cerei, dum totam penitus consumpsisse 
me seetimaram, miro modo inter manu* 
mea* Regerminatum liquorem succrescere 
vidi. 

REGESTORIUM, Regestrare, etc.Vide 
mox in Rea es tum. 

REGESTUM, Liber in quem regeruntur 
commentarli qui vis, vel Epistola Sum- 
morum Ponti fl cum. GIoss. Lat. MS. reg.: 
Regestum, relatum. Iso Magister in Glos- 
sis : Regestum vocatur liber continone 
memoria* aliorum librorum, et epistola* 
in unum collecta* : et dicitur Regestum 
quasi iterum gestum. Joannes Scotus re- 
gistron dicebat. Glossae Basilio. : Kyjvoov, 
xoà feylaxoty, tyjv èncoypa^v t&v ap^atcov 
gvrì to0 viTcoypa^éa);. Rea està scribarum, 
apud Vopiscum in Probo. [Theodosius 
Imper. in Praefat. Codicis sui : Qua* in 
Regestis diversorum officiorum relata 
sunt. Pluries occurrit in hoc Codice, ut 
et in alio Justiniani.] Constitutio Hono- 
rii 19. in Appendice Codicis Theodos. 
sic clauditur: Regestum Ravenna xv. 
KL. Febr. Honorio Aug. XI. et Constantio 
ni. Co**. Ita Edicta Principumin Curiis 
supremis Regesta ssu Regietrata dici- 
mus. Vide Cujacium lib. 15. Observat. 
cap. 17. Petrum Fabrum ad lib. 92. de 
Regulis Juris, Jacob. Gothofredum ad 
leg. 14. Cod. Th. de Indulgent. debitor. 
etc. (11, 28.) Anastasius in Nicolao I. 
PP. : Sicut in Epi*toU*,qua*iidem Legati 
in Sardiniam deportaverunt , Regesto 
ip*iu* Prasauli* continetur inserti*. [•* Ri- 
cher. in Praefat. Histor. : Cum re* multo 

ante gesta* diva* memoria* Hincmaru8 

*ui8 annalibue copiosissime annexuit. 



92 



REG 



REG 



REG 



Tantoque superiora lector ea inveniet, 
guanto a nostri opusculi exordio, per eju* 
Rejeeta sese attoletA Vacce in Histor. 
Ducum Normanni» MS. : 

Doit rea les Ter» et les Reietta*, 
Bl le» estoire» lira m fette*. 

7 Regestrum, Eadem notione. Sta- 
tuta Arelat. MSS. art. 95 : De Regestro 
Comuni* : Item, statuimus, quod Comune 
teneatur kabere unum librum de parga- 
meno, in quo transcribantur omnia ins- 
trumenta ad Comune pertinenza. Passim 
occurrit. 

Regestum, Thesaurus, flscus, quo re- 
geruntur pecuniae. Prudentius lib. mg\ 
ot89. in S. Romano : 

Aurum Regoslum nonne carni acquirilur ? 

Gregorius Tur. lib. 9. Hist. cap. 9 : 
Tanta in illius thesauris reperiunt quanta 
nec in ipsoararii publici Regesto poterant 
invenirt. Gap. 10 : Multtrudo autem auri, 
argentique, ae diversarum specierum in 
ejus Regestis reverta est. Eadem notione 
usurpat cap. 84. et lib. 10. cap. 19. 
ut et Flodoardus lib. 2. Hist. Remensis 
cap. 2. 

Kegestorium, Idem quod Regestum , 
Thesaurus. Gregorius Tur. lib. 6. cap. 
11 : Domos Ecclesia adprehendunt t mi- 
nisteria describunt, reg estoria reserant, 
promptuaria expoliant. [°° Regestorium 
cordis impietrii, in Appon. Comm. in 
Gant. Gant. apud Maium in Spicilegio 
tona. 5. pag. 81.] 

1 Regestoriolum, Rbgesturiolum, 
Parvum regestum, arcula, capsa. Testa- 
mento m Bertich ramni Episcopi Geno- 
man. : Omnia vero qua de proprietate 
seu ex militia in Regesturiolo meo post 
meum obitum inventa fuerint, etc. [Et 
alibi : de reliquo vero argentulo quodeum- 
que post diem obitus mei in Regesturiolo 
meo inventum fuerit, etc. Ita Mabillo- 
nius tom. 8. Analect. pag. 180. prò quo 
Boll ari dista legunt Reg estortolo tom. 1. 
SS. Junii pag. 722.1 

Registoria, Ofnciumapud Sanctimo- 
niales, cui Regesti, seu tbesauri Monas- 
tici cura commissa est. S. Caesarius 
Arelat. in Reg. ad Virgin, cap. 26 : In 
uno tamen loco sub communi custode 
quod habueritis reponite, et claves de 
arcellis, vel pressoriolis vestris Registoria 
teneat. 

Registrum, prò Regestum. Ugutio: 
Registrum, quidam liber de regimine Ec- 
clesia, scilicet ex cujus dictxs Ecclesia 
regitur. Papias : Registrum, liber qui re- 
rum gestarum memoriam continet, unde 
dicitur, quasi rei gesta s tatto, al. statu- 
ito, [ut etiam legit Johannes de Janua.] 
Prudentius lib. mg\ ore?, in S. Ro- 
mano : 

Hic in Registri» est liber eoeleslibu», 
Monimenta Bermi laudi» indelibilis. 

Ita etiam in scriptis codd. Vopisci legi 
monet Gasau bonus, ubi editi habent, ex 
reaestis scrxbarum. VetusInscriptioEpis- 
tolarum Gregorii I. PP. : Incipiunt Epis- 
tola ex Registro S. Gregorii Papa. Ilde- 
fonsus Toletanus de Gregorio M. : Has 
itaque (Epistolas) «no volumine ardane, 
in libro» xn. distinxit, et Registrum no- 
minandum esse decrevit. [Petrus Diaco- 
nus de Virislllustr. Gasin. cap. 45 : Fac- 
tus dehinc S. R. E. Cancellarius deeerip- 
sit Registrum PaschaUs Papa 11. Regis- 
trum serviciorumque liber, in Diplomate 
ann. 1826. apud Ludewig. tom. 6. Reliq. 
MSS. pag. 515. Occurrit passim.] Sed et 
Registrum promptuarii dixit Gregorius 
Turon. de Vitis Patrum cap. 9. Tnitio, 



auomodo Regestum prò fisco usurpasse 
iximus. Sexta Synodus act. 12 : Aiov 

avvTctYttotTa, etc. Infra : ££ft<rrpov Siafóputv 

ìtcktcoX&v, quam vocem vetus interpres 
per Regeetum vertit. 

• Leo Urbevet. in Chron. pontif. apud 
Lamium in Delie, erudit. pag. 104. ubi 
de Greg. M. : Registru\n pastorale et dia- 
logum et multa alia bona fecit. 

1 Register, Eodem significata, Gal- 
lice Regltre. Statuta Monasteri! S. Clau- 
di! pag. 64 : Ordinamus per prafalum 
sacristam fieri de eisdem facere recogni- 
tiones et Registro*, nominando et espri- 
mendo super quibus et quibus eausis de- 
bentur (annuaria servitia.) 

1 Registra, fem. gen. Index MS. Be- 
neficio™ m Eccl. Gonstant. fol. 44 : Fuit 
antiquitus taxata ad centum solidos prout 
antiqua apparet Registra. 

registrum, Usus, mos, consuetudo, 
nostris quoque Registro. Lit. Phil. VI. 
ann. 1889. tom. 6. Ordinat. reg. Frane, 
pag. 549 : Cum itaque nobis fuerit expo- 
situm,... quod plura gravamina.... infere- 
bantur frequenter eisdem centra Reais- 
trum Normannia et centra franchista*, 
libertate* et usus laudabile* ooservato* in 
dieta patria ab antiquo, etc. Registrum 
pradictum, u*u* laudabile* et consuetu- 
dine* sua* antiqua».... concedimus. Alia) 
ann. 1872. tom. 5. earumd. Ordinat. pag. 
527 : Et gardez les Registre*, bon* usaiges 
et coustumes anciens. Stat. ann. 1404. in 
Reg. 160. Ghartoph. reg. eh. 82: Sup- 
pliant aue sur ledit mestier nous vousts- 
sons faxre ordonnances et Registres con- 
venable* et raisonnables.... Par maniere 
de ordonnance et Registre. 

° Pro Con vici um haec eadem vox oc- 
currit in Lit. remiss. ann. 1898. ex Reg. 
158. eh. 187: Cuides tu avoir cinquante 
soli de ta jument, très-ors fili de p. mesel 
pourri et plusieurs autres Registres, inju- 
re* et villenie*. 

Registrum, Corda in libro ad inve- 
niendum lecttonem, ut ait Metulinus 
ad illud Ebrardi Betun. in Grecismo 
cap. 12 : 

Esse librum librìqoe ducem die esse Registrum. 

Registra Ga.mpa.na.rum, Earum 
funes. Mirac. S. Auct. tom. 4. Aug. pag. 
51. col. 1 : Cum autem Registra campa- 
narum impetuose attrectant, aramenta 
quidem de more permoventur, eie. 

1 Registrum , vel Regestum, vox 
apud Typographos alias in usu, de qua 
haec habet MÌch. Mailtaire in Annal. 
Typographicis pag. 265 : Bibliopegi* plu- 
rimum proderat Registrum aut Regestum, 
quod etiam series chartarum, et alicubi 
speculum, Grace 'Idur^c vocabatur. Illud 
in libri fine omnes tuo ordine, qua signa- 
tura eerviebant, littera*, una cum initia- 
libu* priorum aliquot in unaquaque sl- 
anatura foliorum vocibus, collectas exhi- 
oebat. Quoniam vero id sape in grandio- 
ribu* voluminibu* adeo exeretcebat , ut 
plures paginas occuparet, visum est in 
eompendium redigere. Registri nullus 
hodie usus est, ex quo ad faciliorem 
librorum compactionem appositi sunt 
numeri arithmetici in superioribus pa- 
gi narurn orls, addita? in imis oris li terse, 
quas signaturas vocant, cum voce se- 
quentem paginam Indicante, vulgo Re- 
dame. Vide An dream Chevillier de Ori- 
gine Typographiae pag. 89. 

° Registrala Pecunia, Quae col lec- 
tor! tributorum prò scriptione solvitur, 
apud Anonym. in Epist. de Miseria cu- 
ra torum. 

Registrare, in Registrum et acta re- 



fende, passim. Thwroczius in Bela Osseo 
cap. 64 : Irruit omni* populu* super ilio* 
Barone» quorum Consilio Rex obeacatue 
fuerat, et quosdam ex ipsis ligaverunt, 
quosdam. vero detruncaverunt, sexaginta 
autem et odo prophanos ibidem crude" 
liter occiderunt : et omnes successore* 
eorum tam viri quam muliere* eodem 
die sunt Registrati. Scilicet tanquam 
infamati in posterum. [Hi sto ria Epis- 
copo rum Autissiod. apud Labbeum 
tom. 1. Bibl. MS. pag. 507 : Vetustissima 
laudabilisque consuetudo Ecclesia Autiss. 
hadenus habuit a primo ipsius Pontifico, 
videlicet B. Peregrino, in posterum, geeta 
notabilia Pontificum dnaulorum sedie 
ejusdem, post ipsorum cujuslibet obitum 

scribi et Registrare in libro ad hoc 

ordinato.] 

1 Regestrare, Eadem notione. Pro- 
cessus de Vita S. Thomas Aquin. tom. 1. 

Marti! pag. 686 : Ut pradidas litteras 

Regestrare et fideliter seribere deberemu*. 

f Regestratio, In acta rei a tio. Sta- 
tuta A venion. lib. 1. rubr. 41. art. 2: 
Teneaturque impetrane facere Regeetrari 
salvum condudum in regestro datarli 
legationi*, d si Reg estratto facta non fue- 
rit, salvus conductus impetranti non suf- 
fragabitur. 

1 Registratici Eadem notione, in 
Litteris ann. 1284. apud Rvmer. tom. 2. 
pag. 287. in Statutis Vercell. lib. 1. fol. 
48. v. et alibi. 

Registrarii, Qui seri ptu ras, aut con- 
trac tu s in acta publica referunt, in Pro» 
vinciali Eccles. Gantuariens. lib. 8. tit. 
4. Leges Alfonsina) part. 8. tit. 19. leg. 
8 : Registradores son dicho* otros eteriva- 
no* que ha en casa del Reg que son pues- 
tos para escrevir cartas en Itbros, que han 
nombre Registro», de. 

1 Registrator, Scriba, Notarius, qui 
in acta refert, in Edicto Caroli Pulcbri 
Frane. Regis ann. 1825. tom. 2. Ordinat. 
Reg. pag. 4. Litteras Johannis itidem 
Frane. Regia ann. 1861. tom. 8. earumd. 
Ordinat. pag. 488 : Registratores seu 
Greferii Parlamenti super premissis, una 
cum dictis gentibus, de suis vadiis d pal- 
io* assignentur et solvantur, etc. Statuta 
Eccles. Meld. ann. 1865. tom. 2. Hist 
ejusd. Eccl. pag. 507: Et *x registra non 
habeat Curatu* aut Rector, quicumque sit, 
et prafigatur terminus intra quem a Re- 
gistratore curia copiam habeat registri 
manu eju* registratori* rignatam. Eadem 
habentur in Statutis Eccl. Nannet. eod. 
anno, tom. 4. Anecd. Marten. col. 928. 
Conci 1. Dertusanum ann. 1429. tom. 8. 
Goncil. Hispan. pag. 650 : Ego Antonius 
de Campi* literarum apostolicarum ab- 
breviator, scriptor d Registrator publicus, 
apostolica d imperiali auctoritate nota- 
Aus. Vide Nolarii Abbatum. 

° Nostris Régistreur. Hujus offici! 
elogi um ita perstringitur in Privil. cu- 
riae Rem. MSS. fol. 8. r* : Registri autem 
officium odibile est ultra modum, super 
omnia etiam servilia opera ponderosum ^ 
et qui ipsum exercet satis habet hujus- 
modi in colo : asinu* enim est curia , d 
tali* debet esse quod patienter eustinere 
valeat clamore*, noisias, jurgia, mina*, 
rixas.convicia, etc. Reg. A. 2. Gam. Com- 
put. Paris, ad ann. 1821. foi. 41. r*: A 
mostre Jehan, dit Maubourt, de Limoges 
ed outroié l'office de estro cartulaire et 
Régistreur de* emolumen* de* drap* de 
la die d'Albigois. 

« REGGIUOLUS, Repagulum, doctis 
Editoribus ad Acta S. Davanz. tom. 2. 
Jul. pag. 525. col. 2: Quod sepulcrum 
eet juxta Reggiuolus , vel ostium dieta 
ecclesia ex parte inferiori, in quo debe* 



REG 



REG 



REG 



93 



sepeliri presbyler Davazantus. An non 
potius diminutivum est a Regia, porta 
«edifici! primaria? Vide Regioia in Re- 
gia &. 

1 1. REGIA, Basilica. Vita S. Medardi, 
tom. 2. Junii pag. 96: Augustus diva* 
recordatioms Ludovicus primam Regiam 
videna ambire non posse affluenti* popoli 
exuberantiam, funaitus eam diruerejus- 
eit t el tam culminis inaltatione quarti lon- 
gitudini* porrectione ampliavit. 

1 2. REGIA, Palatili m Episcopi. Vita 
Lietberti Episc. Camerac. tom. 9. Spi- 
cil. Achei*, pag. 679 : Inter palatino* prò- 
cere* pontificali* domus procurator exal- 
latur. Felix Regia tanto sustentanda pro- 
curatore ! sed felicior familia tam pru- 
denti gubernanda provisore. 

3. REGIA, Porta aedi fi ci i primaria. Ordo 
Roman US : Deinde subdiaconus.... exien* 
ad Regiam Secretarti, dicit, Schola. Re*- 
pondet, Adsum. Missa ex Codice Ratoldi 
Corbeiensis : Deus qui triumphantibus 
prò te Martyribus Regiam coslestis aula* 
potenti dexlra pandi*. Pactum Arichis 
Principia Benevent. cum Neapolitanis : 
Ponit post Regiam domus sua* tpsum tus- 
tem. Regia* Monosterii, apud Pauiiim 
Diacon. Neapolit. in Vita S. Maria? 
JEgypt. cap. 5. et in Regula Magistri 
cap. 80. 88. 95. Maxime vero ita appel- 
lante aedium sacraru m porta. Paulinus 
EpiSt. 88 : Videre enim mini videor tota 
illa religiosa miseranda plebi* examina, 
ilio* pietatis divina* alumnos tanti* in- 
fluire penitus ag minibus in amplissimam 
Gloriosi Petri Rasilicam per illam venera- 
bilem Regiam cserulea eminus fronte ri- 
dentem, ete. Autbertus Abbas in Vita 
SS. Paldonis et socior.: Venit ad eos 
quidam homo ignotus notturno silentio, 
Regiamque oratorii pulsans , ait , ete. 
Chrbnicon Novaliciense cap. 13 : Tra- 
dunt vero nonnulli, quod cum isdem De- 
siderius cotidie media nocte surrexit, et 
venirci ad Ecclesiam S. Michaelis, vel S. 
Syri, seu per cseteras alias, aperiebantur 
statim Regia* divinità* ante suum con*- 
pectum. A n astasi us in Honorio PP : In- 
vestiva Regias januas in ingressa Eccle- 
sia* majores, qua* appellantur Mediana*, 
ex argento qua* pensant libra* 975. In 
Cono ne : Qui missi fuerant de exercitu 
ad custodienda* Regias basilica*, ete. In 
Leone III. pag. 188 : In ingressu basilica*, 
ubi supra Regias majores fecit imagines 
ex argento, ete. Pag. 184 : Fecit in basi- 
lica Dei Genitrici* ad praeaepe in ingressu 
prstsepii Regtos vestita* ex argento puris- 
simo, ete. Pag. 148 : Ingressum vero cor- 
pori» isdem Praesul ex marmoribus can- 
didis miro decere ornavit , atque Regias 
aerea* ibidem posuit. Utuntur Ennodius. 
Gregorius Turonensis, et alii. Ita Graeci 
ftarrìuxàc icvXac aedium sacrarum , vel 
potius vaoO portas appellabant. Anony- 
mas in festum Resti tu t. Imaginum pag. 
741. [787.]: KaWjXdov Xtxavedovwc jilxpi 
Tfi>v faeriXcx&v icuX&v t&v xaXoujiivtav xxsva- 
picov. Ubi interpres : Adusque palata 
portas qua* ctenaria* dicuntur, supplican- 
te* venerunt. At sermo est de Regii* sedis 
sacra, non palatii, quae x-revapiou dicun- 
tur, quod cancellata essent, et instar 
peetinis efflctae. Vide Descript, aedis 
Sopbianae n. 80. et Glossar, med. Grae- 
Cit. voce IttXou fìamkixal, col. 1272. 

Regiola, Eadem qu» Regia, Porta. 
Vita S. Ruflni Episcopi in Sanctuario 
Capuano : Deinde Episcopus elausit Re- 
gioia*, qua* erant ante altare. [Anastasius 
In Gregorio III ': Faciem altari* et con- 
fessionem cum Regulis vestivit argento. 
Ubi Muratori us tom. 8. pag. 159. ex 
MSS. codd. habet in Noti?, cum Regiulis 



et cum Regiolis : quod ultimum magis 
placet. 1 Ita Regiolam prò por tuia usur- 
pat Fridericus II. lib. 2. de Arte venandi 
cap. 86 : Quando vero capi debebunt 
(falcones) de loco in quo nutriti sunt, 
aliis aperturis illius loci clausis, una 
remaneat aperta, et habeat Regiolam qua* 
clauditur aero ; per hanc namque Regio- 
lam capi poterunt faciliu* et *ine Issatone. 

JBHF Hinc emendandum puto locum 
Vitae S. Athanasfi Episc. Neapol. tom. 
4. Julii pag. 75 : Faciena ibi marmoreum 
altare cum Regili* argentei*, supra quod 
velamen cooperuit, in quo martyrium S. 
Januarii ejusque sociorum acupictili opere 
dige**it. Si bene conjecto, legendum est 
Regiolis. Editor Regili*, ducit a recto 
Regilus : qua voce limbum indicar! aus- 
pica tur. vide Regularis 1. 

1 4. REGIA, Cancelli in Ecclesiis, qui 
vulgo separant chorum seu sanctua- 
rium a navi. J. Gaietanus in Ordine 
Rom. cap. 14 : Notandum quod camera- 
rius Papa* exit Regio*, et dot cineree 
stando pedes illis qui sunt extra. Et in- 
fra : Ipsa vero Cruce ita collocata, domi- 
na* camerariu* , vel aliu* eju* gerens 
vices, aliam crucem portat extra Regias, 
comitantibus eum clericis camera* et ca- 
pellas, ad adorandum alii*. Petrus Ame- 
lius in suo quoque Ordine Rom. cap. 
17 : Si Papa sit in Urbe hac die (Circu in- 
cisioni s) et non celebret, sed facit dici 
Missam per aliquem Cardinalem in Ec- 
clesia S. Petri; antequam Cardinali* 
induat, prsesentetur bulla, quomodo Papa 
dispensat cum eo, quatenu* possit cele- 
brare super aram S. Petri ; et per totam 
diem pendei ante Regias. Ibid. cap. 63 : 
Anno ergo ilio, in quo vere conficitur 
sacrum chrisma, summo mane quasi in 
ortu solis, dominus noster Papa venit ad 
Regias ferreas ad dandum indulgentiam 
populo. Rursum cap. 76. ubi de adora- 
ti one Crucis : Papa nudi* pedibus et 

mitra sibi deposita cum chirothecis in 
manibus vadit quasi ad poriam Regiarum 
capellae... et versa facie ad altare ibi ge- 
nufleclit, inclinando caput ad terram 
junctis manibus : et hoc facit tribù* vici- 
bus, antequam perveniat ad crucem 

et pro*tratu* ibi ad terram ip*am crucem 
adorai eam deosculando. Adde cap. 78. 

1 5. REGIA, Aecixpópocp in Glossfs Lat. 
Graec. Aliae Graec. Lat.: Aec*? ópoc, Strata, 
Itiner, Regia. Accoppo; idem est quod 
Aacoeópoc, Via publica. 

1 REGIBIUS, Qui facile regitur. Reqi- 
bili* miles et morigera*, apud Ammìa- 
num lib. 24. cap. 8. RegibÙis acies, lib. 
19. cap. 7. edit. valesii. Regibilis Juven- 
tus, lib. 16. cap. 12. 

* Nostri s Règie, prò Règie, composi- 
tus. Le Roman de Cleomades MS.: 

CInq baiatile* (aito avoient, • 

Vieri Harcadigas aprochoient, 
Le paaaiet Règie et «erre. 

* REGICHIUM, idem videtur quod Rec- 
titudo, Tributum, praestatio.Charta ann. 
1868. in Reg. 3. Armor. gener. part. 2. 
pag. X : Cum juridicione omnimoda die- 
torum castri et mandamenti Fabricarum, 
una cum serviciis, u sagii*, Regichiis, ho- 
minibos.fidelitatibu* debiti», ete. 

REGICULA, prò Regiuncula, vel Pre- 
dio. Vetus Charta ADbatiae S. Benigni 
ann. 579. apud Perardum in Chartis 

Burgundicis: Donamus Regiculam 

juris nostri, cui vocabulum est Albinia- 
cutn, situm in pago de Cóllatinense, ete. 

REGIDIUM, DivinUas, Papi®. 

.VREGIDONUM, Rothonense monaste- 
rium, vulgo Redon, at verius Roton, in 
Charta anni circiter 1096. apud Lobinell. 



tom. 2. Histor. Britan. col. 217. Regi*- 
donum, in alia Henrlci Reg. Angl. ibid. 
col. 270. 

1 REGIDOR, Hispana vox, Rector. 
Prsssentes aderant Ludovicus Roderiquez 
de Sema, perpetuus decurio vulgo Regi- 
dor, hujus urbis, et Gonzalvus de Carce- 
re* ejusdem procurator gener ali* j in Sy- 
nodo Limse ann. 1594. tom. 4. Conci 1. 
Hispan. pag. 696. col. 1. 

* REGILLuM, AmictU8 in planctu regi- 
narum. Glossar, vet. ex Cod. reg. 7618. 

REGILLUS. Gloss. Saxon. cifrici : Re- 
gillus, undereyning, id est, Vicerex. 
TGlossae Isidorl : Regillus , Regulus. 
Glossa* Lat. Graec.: Regillus, BaatXioxóc 
Et mox : Regillus, ulus, BaertXlxoc. Adde 
Glossas Graec. Lat. in BaatXtxó;, et Ba<rt- 
Xlffxoc.1 

1 REGILUS. Vide Regioia in Regia 8. 

1 REGIMBURGI. Vide supra in Rachim- 
burgii. 

1 REGIMEN Ecclesiàsticum, Dignitas 
Abbatis, in Gestis Abbatum Gembla- 
cens. tom. 6. Spicil. Acher. pag. 588 : 
Itaque vii. Cai. Augusti adepto* est lo- 
cum Regimini* ecclesiastici; consecratu* 
autem vii. ldus Augusti. 

Regiminis Procurator, Regni gu- 
beruator, Gali. Régent. Obituar. MS. 
eccl. S. Petri Insul. Kl. Sept.: Eodem 
die anno domini 1067. obitus corniti* Rai- 
duini memoria* felici* y Regiminis Franco- 
rum sub rege Philippo procuratori* et 
hujus ecclesia* fondatori*. Vide Procura' 
tor 1. 

1. REGIMENTUM, Regi me n, vitae ratio. 
Constantinus Afric. lib. 4. [14.] Pan- 
techn. cap. 1 : Omnium corporum Regi' 
menta aut ex anima sunt et natura, aut 
ex sola natura : quia natura reg il cor» 
por a et inanimata: sóla vero animata 
regit anima. Utitur Ericus Unsaliensis 
lib. 5. Hist. Suede» pag. 180. Hemri- 
curtius in Speculo Hasbannico pag. 
158. [150. ] : Onkes d'eage d'ornine vivant à 
*on temps il n'ont en l'Eglise S. Lambert 
nule miez entachiez de ìy, ne de plus 
frank, ne de plus noble Regiment, ete. 

1 2. REGIMENTUM , Regimen, guber- 
natio. Ammianus lib. 25. cap. 9 : Excussa 
Regimenta perito rei gerenda* ductori, 
consummando juveni porrexisti. Adde 
lib. 28. cap. 1. Lex 1. \ 1. Dig. de offlc. 
Praefect. Prat. (1, 11.): Regimenti* Rei- 
publica* ad Imperatore* perpetuo transla- 
ti*. In hi* Regimento ac guoernationibus, 
in Chronico Siciliae apud Marten. tom. 
8. Anecd. col. 47. Hinc Oarolus de Aquino 
in Lexico militari Regimentum dici pu- 
tat certum bellatorum numerum, quem 
Romani veteres Legionem vocabant, 
Italis hodie Regimento, nostri 8 Regiment. 

REGIMONIUN, Papi 33, Regimen: Isi- 
doro in Glossis, Gubernatxo. Utuntur 
Baldricus in Ohron. Camerac. lib. 2. 
cap. 28. lib. 8. cap. 16. Vita S. Winnoci 
Abbat. cap. 2. ete. 

Translat. SS. Vandreg. et aliorum 
ex Cod. reg. 5506 : Monasleriumin eodem 
pago Gandavo constructum est a B. 
Amando,... sub ejusdem sanctissimi patrie 
et abbati* Florberti Regimonio. 

1. REGINA. Regis Alia: nam is olim 
titulus attributus Regum filiabus. Seri- 
bit enim Suidas ex Aristotele, apud 
Cyprios, Regum fllios £v<xxt<xc appella- 
tos, ut Alias avaaera;. Servi us ad haec 
Virgili! ex 1. jEneid. 

, . . donec Regina Stoerdot 
Marte gratis, ete. 

Regina, Regis filia, abusive ait more Poe- 
tico : ut alibi 

... Magnum Regine mtaratuf amorem. 



94 



REG 



REG 



REG 



Id est Regie filiss Pasiphae. Nec Poetis. 
quod ille vult. duntaxat id licuit : quod 
saltein posteriori bus seculis obtinuisse 
constat, presertim sub priori bus Cons- 
tantinopolitania Augustis, quod pr® 
cffiteris testatur Glaudianus Panegyrico 
2. in Stilichonem : 

Nun domoa hac utroque pelli diademata aera, 
Reginaeque parit, Reginanunqae martU». 

Marius Mercator tom. 2. pag. 85. [°* Ba- 
luz. pag. 76. in Sermon. IV. Nestorii.] : 
Pius est Imperator, Regina Deum amati t. 
Qennadius ait Faustinum scrlpsisse ad 
personam Flaccilla Regina adversus 
Ariano*, ut Atticum Constanti nopolita- 
num Episcqpum ad Reginas Àrcadii 
Imperatori* mia* librum de Fide et Vir- 
ginitate. Eadem de Attico habet Marcel- 
lino Comes. Fuit perinde Flaccilla Ar- 
cadi! Alia. 

la etiam in Francia nostra usus ma- 
xime invaluit, ut Regum fili® Reginss 
appellarentur. Nam apud Gregorium 
xuronensem lib. 5. cap. 49. Rigunthis 
Alia Chllperici Regis hoc titulo donatur : 
et Chrodieldis Sanctimonialis , Chari- 
berti Regis Alia, apud euradem Scripto- 
rem lib. 10. cap. 15. Reginam se flliam 
Regis et consobrinam alterius Regis indi- 
gitat. Neque alia fortean de causa coro- 
nas Caroli M. Aliabus attribuit Anony- 
mus in Poemate de eodem Carolo, ubi 
de Rotrude : 

Namque corona caput praticala aurea gemmia 
Implicat, «te. 

de Berta : 

..... Caput aurato diademate dngitur almum. 
de Gisala : 

..... Grinea radianti luce coniseant. 

denique de Rhodaid : 

Inaeritur capiti nitido gemmata corona. 

Inferioribus quoque paulo temporibus, 
atque adeo suo tertia Regum stirpe, 
natas Regum, Reginas passim nuncu- 

8atas observare licet. odo II. Comes 
ampani® filius Rertss Reginss dicitur in 
veterì Notitia apud Joan. Mabillonium 
tom. 5. Vitar. SS. Ord. S. Benedicti pag. 
764. fìliae scilicet Conradi I. Regis Bur~ 

Sundi®. Rosalam alio nomine Susannam 
ictam, Berengarii III. Regis Italiae 
flliam, Arnulphi II. Fiandri® Comitis 
uxorem , Susannam Reginam matrem 
suam vocat Balduinus IV. Fiandri® 

§erinde Comes, in Cbarta ann. 998. qu® 
escripta legitur in Historia Guinensi 
Èag. 49. In alia Hugonis Noviomensis 
ipiscopi ann. 1039. apud Buzelinum lib. 
2. Gallo FlandriaB cap. 26. Adela Roberti 
Regis Francia? Alia, et Balduini Pii Co- 
mitis Flandriae uxor, Regalie Comitissa 
nuncupatur. Raimundus VI. Comes To- 
10S89, domina Reginss Constantia, qu® 
ejusdem Roberti Alia fuit, Alius dicitur; 
ut Raimundus VII. ejusdem Raimundi 
VI. fili us, domina Reginss Joanna, ause 
Alia fuit Henrici II. Regis Angli®, filius, 
apud Catellum in Comitibus Tolosanis 

§ag. 225. et Cruceum, in Episcopis Ca- 
li rcensi bus num. 77. Constantia Phi- 
lipp! I. Regis Francie Alia, Boèmundi 
Principis Antiocheni uxor, Reginss co- 
gnomine donatur in Chronico MS. Ro- 
mnaldi Salernitani Archiepiscopi ann. 
1120. et alibi. Sic Tharasia Alphonsi VI. 
Castella Regis Alia, Henrici Comitis 
PortugalliaB uxor, Nobilissima Regina 
appellatur in Vita S. Theotonii cap. 2. 
quia Regis filia dicebatur ì ut ait Roderi-. 
cus Toletanus lib. 7. de Rebus Hispan. I 



cap. 5. Et in Charta ejusdem Tharasi® 
apud Brandaonem lib. 9. Monarch. Lu- 
sit. cap. 2. Sic Tharasia alia Alphonsi I. 
Regis Portugalliaa Alia, qua et Mathil- 
dls appellabatur, Philippi Elsatii Flan- 
driaB Comitis uxor, Regina Mathildis Co- 
mitissa Flandtiss passim inscribitur in 
ejusdem Diplomatibus, in Tabularlo S. 
Berti ni, in Regesto Philippi Augusti 
fol. 1. et 102. apud Malbrancum lib. 11. 
de Morinis cap. 21. Buzelinum lib. 1. 
cap. 41. Mirsum , Locrium , et alios. 
Lambertus Ardensis pag. 258: Flandriss 
Comitis Philippi uxor et Comitissa The- 
resia apud suos Portugallos, apud noe 
Mathildis, eognomentoque Regina. Mgi- 
dius Aureaevallis Monachus cap. 57. de 
eadem : Regina enim a quibusaam diee- 
batur, quia filia Regis erat, et prò fratre 
suo minus firmo regnum patrie tenuerat 
in Hispanlis. Wiflelm. Brito lib. 10. 
Philipp.: 

Intana Comithaa aeoez. qu» Portigalenab 
Rafia Filia, db hoc aolum Regina vocale eat. 

Rigordus : Filia Regis Portigalensis , 
unde et Regina Comitissa appellabatur. 
Sed et Duardus Nonius lib. de Vera 
Regum Portugalli» genealogia statini 
initio, hunc morem In Lusitania du- 
rasse usque ad Alfonsum II. observat. 
§uod praBterea colligitur ex veteribus 
hartis, editis a laudato Brandaone 
tom. 3. pag. 195. v. 196. v. tom. 4. pag. 
260. 262. 270. et ex Bernaldo Arch (dia- 
cono in Vita B. Gerald! Archiep. Brac- 
can. num. 9. [Si haBC non sint satis, 
adde Chartam ann. 1389. tom. 2. Hist. 
Dalphin. pag. 375. ubi Matildis Guidonis 
III. Comitis de Al bone Reaina dicitur, 
quod Alia esset Regis Angli®. Ex quibus 
patet, quod et alibi videre est, uxores 
maritis suis ortu nobiliores, parentum 
suorum titulos retinuisse, non assum- 
sisse maritorum.] 

• Inquisit. ann. 1245. Inter Probat. 
tom. 3. Hist. Occit. col. 448 : .Regina 
Constantia vocatur, non quod esset Re- 
gina, sed erat filia Regis Francis . 

2. REGINA, Regis uxor. Conventus 
apud Andelaum ann. 587 : Et genitricem 
Domni Childeberti Domnam RrunichUdem 
Reginam, vel filiam ejus Chlodosvendam 
germanam Domini Childeberti Regis, 
quamdiu intra regionem Franeorum fue- 
rit, vel ejus Reginam Faileubam, etc. 
[CoBlestinus III. PP. in Epistola ad Ar- 
chiep. Senon. apud Matthaeum Paris ad 
ann. 1195 : Noe itaque, qui plus Reges 
Franeorum specialiter in visceribue nos- 
tra carilatis diligimus, per dilectum fi- 
lium nostrum C. subdiaconum Apostolica 
sedie Legatum ad hoc epecialiter missum, 
rogavimus eumdem (Philippum Aug.) ut 
Reginam suam quam a se Consilio iniquo 
amovebat, affectu maritali tractaret.] Ita 
etiam loquitur Cnutus, Rex Angli®, in 
Diplomate, descripto a Willel. Petit in 
libro Anglico de Communitatibus An- 
gli® ad Parlamentum evocandis, edito 
ann. 1680. pag. 151 : Sitque nobis reme- 
dio hoc, mini guippe atque Reginss mese 
Eigisa, ac filiis nostris, omnibusque, qui 
pridem et hoc contulerunt. Infra : Dedi 
quoque Reginss mese assensu.etc. [Adde 
Eddium in Vita S. Wilfrid! Èpisc. Ebo- 
rac. cap. 2. 23. 33. 34. apud Mabillon. in 
Actis SS. Bened. saec. 4. part. 1.] 

° Vita S. Luani tom. 1. Aug. pag. 350. 
col. 2 : Regina enim regis mortua est do- 
lore partus. 

Reginss nomen non admittebant Saxo- 
nes Occidentales, sed Regie conjuaem 
appellabant. Id unde ortum, pluribus | 
exsequitur Asserus de iElfredi rebus 



gestis pag. 3. et ex eo Matth. Westmo- 
nastriensis ann. 854. 

Regina, Uxor regie seu prafecti ar- 
tis cujuslibet. NecroT. S. Saturn. Car- 
not. ann. 500 : xj. Cai, Nov. obiit Agnes 
Regina pellipariorum... xij. CaL Dee. 
'obiit Godefridus maritus Agnetis Reginss. 

Vide supra Magistra 2. et infra in Rex. 
° Ut pueri in ludis suis regem, ita et 
puellaa Reginam habuere. Lit. remiss, 
ann. 1375. in Reg. 107. Chartoph. reg. 
eh. 19 : Gomme te Mordi de Pasqueres, 
ainsi que on faisoit Isa Rounes par tee 
rues de laditte ville (Ab bevi Ile) en nlu- 
seurs lieux en la maniere acoustumie,... 
ladite Jehanne par jeu prins la barrette 
de Jehan Petit, a fin que il donnast aucune 
chose à laditte Rogne, etc. 

1 3. REGINA, Imperatrix. Charta Lu- 
dovici Pii Imper. ann. 24. imperii, apud 
Mabillon. in Actis SS. Benedict. saec. 4. 
part. 1. pag. 223 : Sicut olim a bonse me- 
moria Ermengarde Regina prsedicto mo- 
nasteri (Anianensi) traditum est. Haec 
Ermengardis, qu®, ut notum est, erat 
uxor ipsius Ludovici Pii Imp. Regina 
quoque vocatur ab Egin nardo lib. 2. 
Translationis SS. Mart. Marcel lini et 
Petri : quod etiam refert Mabillonius 
tomo citato pag. 416. Vide infra Rex. 

T REGINALIS, Ad Reginam pertinens. 
Procuratores Reginales, id est, Johann® 
Regia® Jerusalem et Sicili®, in Charta 
ann. 1313. ex Archi vo Ecclesi® Massil. 
Reginalis sala, Reginalis curia, in Charta 
Johann® II. Regin® Neapol. e MS. 
Coislin. Reginalis Majestas, Reginalis 
Excellenlia, in continuatione Chronici 
Andre® Danduli, apud Murator. tom. 
12. col. 477. ubi de Maria Regina Hun- 
gariffi. Reginalis liberatio ibid. Reginalis 
persona nostra, in Literis Mari® Regi- 
na Angl. ann. 1554. apud Rymer. tom. 
15. pag. 865. col. 1. Regalia aut Regina- 
Ha convivia, in Statutis Ernest! Bavari 
Colon. Archiep. ann. 1605. in Instrum. 
nov® Gali. Christ. tom. 3. col. 162. Re- 
ginalis gratia, in Scripto ann. 1523. apud 
Ludewfg. tom. 5. Reliq. MSS. pag. 320. 
et 321. 

7 Reginalis, Regius, Regalis, Regem 
snectans. Liter® Bonifacii IX. PP. ann. 
1396. apud Illustr. Fontaninum AntiquiL 
Hort® pag. 434 : Cujuscumque fuerint 
prsseminentiss, ordinationis, dignitatis l 
religioni», conditìonis, aut status, etiamsi 
pontificali, Regali seu Reginali, vel quavis 
alia prafulgeant dignitate. Regali et Re- 
ginali dignità te hic unum et idem signi- 
ficali suadent 1°. particula seu, qu® fere 
semper explicat, raro disjunait ; 2°. si- 
miles loquendi formul®, ubi Regum 
solum, non Reginarum, dignitas solet 
memorar! ; 3°. Liter® subsequentes 
ejusdem Bonifacii eodem anno, ibid. 
pag. 449. in quibus solum habetur, 
etiamsi pontificali vel Reginali, vel qua- 
vis alia prsefulgeat dignitate. Palam est, 
Regum dignitatem hic esse intelligen- 
dam. Sic etiam Reginales civitales idem 
sonant quod Regi®» in Charta Caroli 
Regis Hungari® ann. 1327. apud Lu- 
dewig. tom. 5. Reliq. MSS. pag. 480. 
Regia et Reginalis aulhoritas, in Cbarta 
Regiensi ann. 1361. 24. Jan. Regia et 
Reginalis curia, Regii et Reginales sub- 
diti, in alia ejusdem urbis Charta eo- 
dem anno 28. Jan. ex Schedis Presidia 
de Mazaugues. 

* Formul® MSS. ex Cod. reg. 7657. 
fol. 25. r* : Supervenerunt ibi alxqui dm 
familia subvicarii Reginalis,... facientes 
eum duci ad carcerem Reginalem. Ibid. 
fol. 28. v« : Dum fuit in itinere Regi- 
nali, etc. 



REG 



REG 



REG 



9& 



• REGINALITER, More regio. Matth. 
Paris ad ann. 1252» ubi de Blancha ma- 
tte S. Ludov. •: Velata ante mortem et 
supra velutn apposita est corona, et vestila 
est Reginaliter, et sic sepulta est. 

1 REGINATIO, BouriXetov, in Glossis 
Lat. Graec. et Grsec. Lat. Forte Regia 
mansio, inquit Salmasius ad Plinium 
pag. 475. 

f REGINETA, Species ludi scruporum 
vel latrunculorum, in quo vincebat ille 
qui singulas ad versarli partes capiebat ; 
sic autem dicebatur a precipua ludi 
parte, vocata Reginetta, Gallice Reinette. 
Statuto Massi I. Jib. 5. cap. 10 : Quilibet 
possit ubique ludere ad scacos, et ad ta- 
àulas et ad Reginetam. Vide Salmasium 
ad Vopiscum in Proculo cap. 88. et in- 
fra Rianeta. 

REGIO, Teyewv, Pagus, vicus, subur- 
banum. Concilium Galchedon. act. 18 : 

Tatra\c xot\ Ao>pU prative; ttaiw utco Nixaiav. 
MOX : Kat r\ icpoiTepov ou<ra 'Peyewv, icdXcv 

usta. TaOxa l^éveTo TCÓXtc. Vide Glossar. 
med. Graecit. col. 1286. 

Regio. Observat Ordo Romanus, sep- 
tem fuisse regione» Ecclesiastici ordinis 
Urbis Romss, et unamquamque Regionem 
singulos Diaconos Regionario» habuisse, 
et uniuscujusque Regionis Acolytos per 
manum Subdiaconi Regionarii Diacono 
Regionis suss, causa officti, subditos fuisse. 
Kursum Regionum munera secundum 
hebdomad® dies fuisse distincta : 
Prima enim feria Paschee ministrabat 
Regio tertia : secunda feria, Regio quinta : 
feria quarta, Regio sexta : feria quinta, 
Regio septima : feria sexta, Aegio prima : 
Saobato secunda Regio. Ergo unaquseque 
Regio ordine» proprio» tara m processione, 
quam in Ecclesia habebat,... et nullus in 
aliqua designalus Regione, a ministerio 
Pontificis sine excommunicationis vel 
anitnadversionis sententia deesse poter at. 

E Regione, prò E contra, habetur in 
Vita S. Drausii Episc. Suession. num. 8. 

REGIOLA. Vide in Regia 8. 

1. REGIONARII, apud Papiam, sunt a 
Pontificibus constituti in Scnola Notario- 
rutn et Subdiaconorum, quos licebat per 
absentiam Pontificis in conventu sedere 
Clericorum, et cmteros habere honores. 
Honorius I. PP. Epist. 2 : Primogenitum 
itaque Subdiaconum et Regionanum nos- 
tra SedUj GradenH Ecclesia Episcopali 
ordine, cum pallii benedizione direximus 
consecrandum. Regionarius primse Sedis, 
apud Aimoinum Jib. 2. Hist. cap. 17. 
Regionarius Romanie urbis, in Vita Lu- 
dovici Pii ann. 885. Theophanius Regio- 
narius, apud Anastasium in Con stan- 
tio o PP. pag. 65. Ita Regionarius nude 
apud Gregorium Magn. lib. 7. Indict. 1. 
Epist. 5. Joannes Diaconus lib. 1. Vitae 
ejusdem S. Gregorii, Gordianum ejus- 
dera patrem, Regionarium nuncupat. 
Wuodecim diacones Regionarii, qui so- 
lent Evangelium legere in stationibus 
ecclesiarum Roma constitutis, eidem 
Johanni in libro de Ecclesia Lateran. 
apud Mabillon. tom. 2. Musei Ita!, pag. 
567.] Sed- cum is ti tulus Notariis, Diaco- 
nie, Subdiaconis, et Defensoribus con- 
veniat, quaerunt viri docti cui harum 
dignitati nudis Regionarii tituluscompe- 
tierit. Vide Baronium ann. 598. num. 16. 

2. REGIONARII, Ejusdem regionis ac 
provi ncise, in Miraculis S. Eutropii Epi- 
scopi Santonensis num. 88. 

1 8. REGIONARII, Geometro, finitores, 
decempedatores. Frontinus de Colon, 
pag. 3o7 : Cassium oppidum militi Regio- 
narii diviserunt. 

REGIRARE. Vide Regyrare. 
RE6IS0L, Regisolium, Statua in 






urbe Papiensi erecta, de qua id solum 
novimus, quod narrat Gualvaneus Fiam- 
meus apud Murator. tom. 12. col. 1009 : 
Tunc tempori» (ann. 1385.) Cives de Pa- 
pia sui idoli Rea isoli» absentiam non 
sustinentes, quoa Mediolanenses de alta 
pila dejecerant, cum civitatem supera» ■ 
sent, in civitate Mediolani per domos et 
familias frusta et petias comparaverunt, 
et ipsum deintegrantes deauraverunt, et 
in pulsa alta erexerunt, et tenet manum 
extensam versus Mediolanum, quasi velit 
jurdre fidelitatem Civibus de Mediolano, 
qui ipsum tamquam servum Papiensibus 
vendiderant. Et col. 1021 : Papia subjici- 
tur, homagium conficitur, Regtsolium de- 
ncitur. Rursum memoratur Regisol in 
Laudibus Papia tom. 11. ejusd. Mura- 
tori! col. 28. 

1 REGISTER, Registoria, Regis- 
trare, Registrum, etc. Vide in Re- 
gestum. 

• REGISTRALA, Registrator, Re- 
gistrum. Vide supra in Regestum. 

00 REGITARE, Regere. Sceptra qui Re- 

?iitat, in Job. Erigen. carm. 6. vers. 86. 
n Mali Auct. Class, tom. 5. pag. 440. 
Ars currum Regilat, in Seduiii Scot. de 
Rect. Christ. prof. vers. 6. Spicil. Ro- 
man, tom. 8. pag. 1. 
1 REGIULA. Vide Regiolse in Regia 8. 
REGIUM. Lucius III. PP. apud Gre- 
gorium lib. 8. tit. 88. cap. 28 : Quoniam 
Advocati Ecclesiarum jus Advocationis, 
donationis vel emptionxs titulo, aliisaue 
prò sua voluntate contractibus in alios 
transferre prsesumunt, fodrum, alberga- 
tici, Regium et similia, tanquam a prò- 
priis rustici» extorquentes, etc. Ubi Glossa 
Regium, tributum Regi debitum inter- 
pretatur. Vide Regalia. 

1 REGIUS, Prsecipuus, primarius. Hac 
notione Regiam turrim aixit Ordericus 
Vitalis lib. 10. quemadmodum Regias 
nude vocabant majores januas palatio- 
rum et basilicarum. Vide Regia 3. 

3SSP Vossius lib. 1. de vitiis serm. 
cap. 88. observat a plerisque Davidem 
dici Regium prophelam vel psaltem, prò 
quo mallet Rex propheta vel psaltes : 
quod Regius non sit Rex ipse, sed ad 
Regem pertinens : quare potius Nathan 
ipsi diceretur Regius proprietà, etsi non 
quasi propheta, quomodo vir Dei erat, 
sed quia nlius Kegis. 

1 Regius Homo, Fiscalinus ; Regia 
femina, Fiscalina, in Lege Ripuar. tit. 
16. 11. Vide Homines Regis in Homo. 

1 kegius Morbus, Lepra veteribus. S. 
Hieronymus lib. 2. adv. Ruflnuni sub 
flnem : Post aliquantum tempori» compu- 
truit morbo Regio. Vide Morbus regius. 

1 REGL0BARI dicitur exercitus disper- 
sus cum in unum globum redit, in 
Barthii Glossario, apud Ludewig. tom. 
3. Reliq. MSS. tom. 3. pag. 839. ex His- 
toria Palaest. Fulcherii Carnotensis. 

1 REGLUVERE, prò Reglubere vel De- 
glubere, Excoriare, pellem d etra h ere. 
Glossae Lat. Gr. : Regluvo, exSeipw. AHsb 
Grsec. Lat. : 'Exfiépco, Decorio, deglubo. 
Item : 'Ex5épet, Deglubat. Vide Ùeglu- 
bare. 

° REGMA, Epilepsia seu morbus cadu- 
cus, interprete Campio. Mirac. S. Raym. 
Palmar. tom. 6. Jul. pag. 658. col. 1 : 
Item Petrus, filius Ribaldi de Crema, ci- 
vis Cremonensis, habens filium empissime 
de Rea ma cadentem, etc. 

1 REGMEN, prò Regimen, ut Tegmen 
prò Tegimen. Walafridus Strabo de 
SS. Martyr. Hyensibus, tom. 1. Jan. 
pag. 287 : 



& 



ique fui! gridoni patri» per Regmina princeps, 
ornine prò uhristi e»t factos tane verna minor». 



Etbelwolfus de Abbatibus Lindisfarn. 
Sffic. 4. Benedict. part. 2. pag. 807 : 

Pontificali* apex, meritorum manate elaroa 
Ecffridos eoiloit, Saneiorum Regmina sarvana. 

Et pag. 311 : 

Fratar erat quidam aande sub Ragmine cella?, 
Ad ftocalom illustri», dictus oogaomine Mercbdof. 

Usus etiam est Auctor Vita S. Guthlaci 
in soluta oratione, tom. 2. Aprilis pag. 
88: Athelwaldo Regi orientahum Anglo- 
rum rite Regmina regenti. 

REGMENTA ; Ludi species. Vide Tri- 
charia in Tncare. [Legendum est Regi- 
neta, ut habetur supraj 

° REGNABILIS, Conveniens, congruus, 
a Gallico Régnauble, eadem notione. 
Gharta ann. 1886. tom. 1. Probat. Hist. 
Brit. col. 1877 : Rem prsscipimus et ordi- 
namus, quod apantitium dicti hospitalie 
fiat et per fida tur, ut sit ibi camera con- 
grua cum Regnabili et convenienti ca- 
mino, etc. Vide supra Ralionabilis 2. 

1 REGNAGULUM, Parvum regnum. 
Cb ronico n Angl. Th. Otterbourne pag. 
8 : Regnum quater fuit divisum, semel in 
trina, bis in bina, et tertio in Regnacula 
quinque. 

1 REGNALIS, Regius, regalia. Regna- 
li* civitas, Regnali» curia, Regnale con- 
sistorium, in Gharta ann. 1409. apud 
Rymer. tom. 8. pag. 578. col. 1. 

1 REGNANS, prò Imperane, legitur 
apud Goldastum in Ghartis 28. 47. 81. 
et 86. 

1 Regnante Ohristo, Formula notis 
Ghartarum arithmeticis olim sape su- 
peraddita, prò scriptoris arbitrio, nulla 
unquam certa le gè, neque occasione 
excommunicationis, qua Philippus I. ob 
Berta repudium et Bertradam super- 
ductam semel atque iterum percussus 
est, ut quidam somniarunt : quod quam 
a vero abhorreat, tam valide ac mani- 
feste demonstrarunt Beslius et Blondel- 
lus, ut nemo contra obmutire in poste- 
rum ausurus sit impune, inquit Mabil- 
lonius Diplom. pag. 204. Et certe Ionge 
ante nane exeommunicationem, anno 
scilicet 889. habemus Ghartam anno 11. 
quo mortuus est Karólus Imperalor, Re- 
gnante Domino nostro Jesu Christo, nóbis 
autem expectante Rege ab ipso largitore. 
Haec apud Baluzium in Notis ad Actum 
oxxxvii. 1. tom. 2. Capitul. col. 1535. et 
seq. ubipluralaudat vetera monumenta 
Philippo I. antiquiora, in quibus exstat 
hsec formula. Adde Mabillon. Diplom. 
pag. 199. 201. 422. etc. Verba autem Re- 
gem expectante vel sperante quse ssepius 
Regnante Christo subjunguntur, interre- 
gnum significane non semper in toto 
regno, sed interdum in peculiari provin- 
cia in qua Gharta conaita est, nempe 
quod in ea provincia novus Rex nec- 
dum prò vero Rege haberetur. Vide no- 
vam Historiam Occitan. tom. 2. pag. 
164. num. 87. 

° Ssepius ex pio tantum animi affectu 
additur, ut ex tribus Ghartis subse- 
guentibus, prater alias, patet. Gharta 
éoson. milit. in Ghartul. eccl. Vienn. 
fol. 81. r°. col. 1 : Hanc Cartam scripsi 
in mense Jànuario, anno Domino Re~ 
gnante et regem expectante. Alia Riquini 
Tuli, episc. ex Ghartul. Gluniac. eh. 
198 : Acta sunt hsec... anno ab incarna- 
tone Domini ini. ordinationis vero nos- 
tra iv. Indictione tv. epacta ix. concur- 
rente vj. imperante Heinrico IV. Regnante 
Domino nostro Jesu Christo feliciter. 
Amen. Ghartul. album Gorb. : Actum est 
hoc anno ab incarnaticele Domini 1185. 
Regnante eodem Domino nostro Jesu 



96 



REG 



BEG 



REG 



Chri8to, ad laudem et gloriarti sui nomi- 
nis et majestatem ; regnante vero domino 
Ludovico ad nutum omnipotentis Dei, 
anno inaugurationis ejus 27. unctionis 
vero Ludovici junioris anno quarto. 

• REGNARE Alicubi, Ha bi tare, ver- 
sar!. Inquisit. ano. 1268. ex sched. Pr. 
de Mazaugues : Requisitus si vellet aliqua 
dicere de facto Gravi et Arelatis : dxxit 
quod non, quia non Rea riaver at seu con- 
versata fuerat in partibus illis. 

] REGNARI, Regi subesse, esse sub 
imperio. Vetus Interpres S. Irenaai lib. 
4. cap. 83. num. 11. ult. edit. : Omnibus 
qui Regnantur sub ipso, significabant, 
etc. Et lib. 5. cap. 24. num. 8 : Cujus 
enim jussu homines nascuntur, hujus 
jussu et Reges constituuntur, apti his qui 
ilio tempore ab ipsis Regnantur. Est prò 
GrfiBCO 6a<riXeveoflai. 

REGNARIUS, vulgo Renaire, Offl- 
cium ecclesiasticum in ecclesia Laudu- 
nensi, cujus est sceptri genus seu vir- 
gam coram eo, qui tnura facit, deferre; 
unde vocis origo. 

1 REGNATIO, Regnum, regni adminis- 
tratio, regi me n. In principio Regna tionis 
su» pene spoliatus fuerat, apud Corne- 
lium Zantfiiet in Chronico. Chronicon 
Angl. Th. Otterbourne pag. 67 : Postmo- 
dum autem prophetavit idem vir (Ulfri- 
cus) de captione, liberatione et Regna- 
tione ejusdem Stephani, etc. 

1 RÉGNATUS, Idem quod Regnatio. 
Ratherius Veron. lib. 1. Praeloq. apud 
Marten. tom. 9. Ampliss. Collect. col. 
807 : David, fratribus reprobatis, in Re- 
gem a Deo electus : quia Dei munere eos- 
dem regno pracessil, numquidnam et ge- 
nere superava, aut illius progenxes prop- 
ter Regnatum alia, quam eadem quam 
sine Regnatuprotulit natura f 

• REGNESCERE. Glossar, vet. ex Cod. 
reg. 7641 : Regnescit, desidescit, Leg. For- 
san Requiescit, desidescit, desidiosus est: 

REGNIAGIUM. Charta Milonis de 
Granceio Milit. ann. 1193. in Tabular. 
Albserip» Dioeces. Lingon. : Dedit nobis 
pasluras suas de Verney, sicut aqua ejus- 
dem vilUe dividUur versum campum, li- 
bere et absque retentione, et quod nos fa- 
ciamus ibidem Regniagium, id est bor- 
dam, si nobis necesse fuerit. 

1 REGNICELA, Indigena. Gesta Man- 
fredi et Conradi Regum apud Murator. 
tom. 8. col. 609 : Legem ponit Reg ni coli s f 
nevosque secretarios... statuii. Constitu- 
tiones Frederici Regis Siciliae cap. 7 : 
Censemus, ut in tota Sicilia... quatuor 
justittarii nobiles et Reg nicol», pollentes 
diviiiis, debeant anno quolibet ordinari. 
Chronicon Dominici de Gravina, apud 
eumdem Murator. tom. 12. col. 549 : 
Guerram perfidam intulerunt in regnum, 
ex qua... plurimi Regnicoli perierunt. 
Adde col. 568. 570. 716. Diploma Caroli 
Regis Hungari® ann. 1827. apud Lu- 
dewig. tom. 5. Reliq. MSS. pag. 478 : 
De regno nostro Bungari» ipsis aliqua 
subsidia per quoscumque nostros Regni- 
colas afferatur. Stylus Parlamenti cap. 
4 : Et in omni loco omnibus Regnicolts, 
etc. Nostri Regnicoles vocant, non ipsos 
indigenas proprie, sed alienigenas seu 
advenas pari jure cum indigenis potien- 
tes. Observat Vossius lib. 8. de Vitiis 
serm. cap. 41. non minus anaìkòytùQ, Re- 
gnicolas dici quam Calicolas, sed usum 
veterum non admisisse ; nollet tamen 
in versu semper damnari. 

REGNIFICARE, in Regem constituere. 
Utitur Lucifer Calaritanus lib. de Re- 
gibus Apostaticis. 

1 Regnificator, Qui constituit in 
Regem. Chronicon Romualdi II. Ar- 



chiep. Salern. apud Murator. tom. 7. 
col. 21 : In extremis inter asterà facinora 
Zachariam quoque filium Joiad», tutorie 
quondam ac Regnificatoris sui inter tem- 
plum et altare lapidare prsecepit. 

1 REGNIGENA, In regno natus, indi- 
gena. Charta ann. 1855. apud Ludewig. 
tom. 5. Reliq. MSS. pag. 600 : Dominus- 
Joannes Bohemiss Rex et illustris domi- 
nus Carolus primogenita ejus... prseten- 
dentes commodum regnorum Boemi» et 
Poloni», ac Regnigenarum et incolarum 
ipsorum, etc. 

• REGNIS, Gali. Rène, Ha ben a, lorum. 
Charta ann. 1812. ex Bibl. reg. : Aliqui 
de consulibus de Albia, qui ceperunt dic- 
tum bajulum ad Regnes equi sui, et qui 
fecerunt cessare pr»dicta. 

1. REGNUM , Corona regalis. Gesta 
Constanti ni Magni pag. 488 : Jussit eos 
secum prandere,.... et singula lecta eis 
sterni ; in uno ledo jussit ad capite Re- 
gnum poni. An astasi us in Constanti no 
PP. de Tiberio Imperatore eumdem Pon- 
tificem Constantmopoii excip lente : In 
die autem qua se vicissim viaerunt, Au- 
gustus Chnslianissimus cum Regno in 
capite seseprostravit, pedes osculans Pon- 
tificis. De corona Imperiali intelligendus 
etiam, ni fa 11 or, idem Anastasius in 
Theodoro PP. de quodam Mauricio Char- 
tulario antarta ; quia sibi Regnum impo- 
nere voluisset, seu ut alii emendante quia 
affirmabant eum sibi Regnum imponere 
velie. Et in Adeodato PP. : Meizetius, qui 
erat et in Sicilia cum exercitu Orientali, 
intartizavit, et arripuit Regnum, id est 
coronam Imperialem. Idem denique 
Anastasius in Hormisda PP. : Eodem 
tempore venit Regnum cum gemmis pre* 
tiosis a Rege Francorum Clodovseo Chris- 
tiana donum B. Petro Apostolo. Hincma- 
rus Remensis in Vita S. Remigii : Chlo- 
dowicus Rex gloriosus coronam auream 
cum gemmis, qu» Regnum appellari solet, 
B. Petro, sancto Remigio suggerente, di- 
rexit. Eadem pene habet Flodoarduslib. 
1. Histor. Remensis cap. 15. Atque, ut 
par est credere, 

Exinde Pontiflces Romani in publicis 
ceremoniis hac corona a Chiodo vaso sibi 
indulta uti coBpere, quam Coronam Im- 
perialem vocat Durandus lib. 8. Ration. 
cap. 13. num. 8 : Romanus Pontifex in 
signum imperii utitur Regno, id est Co- 
rona Imperiali : et in signum Pontificii 
utitur mitra, sed mitra semper utitur et 
ubique, Regno vero non semper .*... nam 
eo non utitur nisi certis diebus et Vocis, 
nunquam intra Ecclesiam , sed extra. 
Bruno Signiensis Episcopus de Vesti- 
mentis Episcopor. : Summus autem Pon- 
tifex propter hoc et Regnum portat, sic 
enim vocat ur, et purpura utitur, non per 
significationem, ut puto, sed quia Cons- 
tantinus Imperator olim B. Silvestro om- 
nia Romani Imperii insignia tradidit. 
Adde Jacobum Stephanescum de Coro- 
nai Bonifacii Vili. PP. lib. 2. cap. 6. 7. 
10. Vide S. Hieronym. lib. 2. in Ruffin. 
cap. 7. Epist. 74. [Ordinem Rom. apud 
Mabilloniumtom.2. Musei Ital.pag.168. 
171. et seqq. pag. 258. 840. 454.] 

° Quam haec falsa sint, vel ex hoc uno 
manifeste apparere seri bit Georg. Rho- 
dig. de Liturg. Rom. Pontif. cap. 27. lib. 
1. num. 2. quod eo capi ti s ornamento, 
multo post sseculum vij. ut ex allatis a 
Cangio patet, usi fuerint; et quidem non 
ubique, nec semper, ut idem Rhodig. 
ibid. num. 6. probat. ex Serm. 3. Innoc. 
III. PP. \In sianum spiritualium contulit 
mini mitram, m signum temporalium de- 
dit mini coronam: mitram quoque prò 
sacerdotio, coronam prò regno. Rursum 



idem Innoc. serm. de S. Silvestro : Ro- 
manus pontifex in signum Imperii utitur 
Regno, et in signum pontificii utitur mi- 
tra ; sed mitra semper utitur et ubique ; 
Regno autem nec ubique nec semper, quia 
pontificalis auctoritas et prior est et di- 
gnior, quam imperialis. 

Corone istius Pontifici» formam des- 
cribunt Acta Alexandri III. PP. apud 
Baronium ann. 1159. de Hadriano IV : 
Consecratus est in Summum Pontificem, 
et secundum solitum Ecclesia morem Re- 
gno de more insignitus, mitra turbinata 
scilicet cum corona. Eadem Acta de ipso 
Alexandro ann. 1178 : Et in Pascha Re- 
gnum solenniter induit. Adde Epist. 
ejusdem Pontificia. [Ordo Rom. apud 
Mabilionium tom. 2. Musei Ital. pag. 
98 : Regnum , quod ad simititudmem 
cassidis ex albo fit indumento.] Ejus modi 
porro fuisse forma? Camelaùcium Cons- 
ta n tini aneum , Coronam scilicet cum 
mitra qu» caput operiret, fuse docui- 
mus in Dissert. 24. ad Joinvillam. Sed 
postmodum Regnum Pontificium triplici 
corona adornatum est. [° Alia scilicet 
a Bonifacio Vili, tertia vero ab Urbano 
V. addita. Vide eumd. Georg. Rhodig. 
ibid. lib. 1. cap. 27. num. 1.] Ceremoniale 
Roman, lib. 1 : Tiaram, quod Regnum 
appellante et triplici corona ornatum Pon- 
tificie capiti imponunt. Et lib. 8 : Est 
prmterea tiara triplici corona ornata , 
quod Regnum appella tur, per quam signi- 
ficatur Sacerdotalis et Imperialis summa 
dignitas atque potestas : hac tiara utitur 
Pontifex in maxtmis solennitatibus eundo 
ad Ecclesiam et redeundo : sed nunquam 
illa utitur in divinis. Nescio an Regnum, 
seu Coronam Papalem, an vero mitram 
ipsam Ponti flciam intelligat Petrus Da- 
miani lib. 2. Epist. : Tsedet cmtera vani- 
tati attexere, non ridenda, sed gemenda 
ridicula,.... Papales scilicet infulas, gem- 
mis micantibus, aureisque bratteolis per 
diversa loca corruptas. 

Regnum, Corona pensilis supra alta- 
na , in sedi bus sacris. Anastasius in 
Leone III. PP. : Fecit isdem Beatissimus 
Pontifex in basilica B. Andre» ubi supra, 
Regnum ex auro purissimo cum gemmis 
pretiosis pene, libras 2. et uncias quinque. 
Ibidem : Fecit Regnum ex auro purissimo 
pendens super altare majus ex gemmis 
pretiosis ornatum. Rursum : Regnum 
Spanoclistum exauro purissimo cum cruce 
in medio pendens super altare. Adde pag. 
150. Denique sub ìinem Vita ejusdem 
Leonis : Regnum super altare ex auro 
purissimo diversis ornatum lapidibus pre- 
tiosis pene, lib. 2. uncias 6. In Gregorio 
IV : Regnum aureum unum, quod usque 
hodie super altare dependet, etc. Ita alibi 
non semel hac notione pag. 174. 184. 188. 
191. 193. et Guillelmus Bibliothecarius 
in Stephano VI. pag. 286. De ejusmodi 
coronis super altana appensis pi uri bus 
egimus in Descrrptione sadis Sophianae 
num. 48. 

1 2. REGNUM, prò Imperium, in Charta 
55. et aliis, apud Goldastum. Vicissim 
Imperium prò Regnum, in veteri Charta 
apud Perardum in Burgundicis pag. 23. 
Vide Mabillon. Diplom. pag. 195. 

1 Regnum, nude per excellentiam di- 
citur Regnum Neapolitanum apud Ju- 
risconsultospraesertimltalos; bine apud 
nostros Cheval du Rogne, prò Equo Nea- 
politano, Coursier de Naples. Vide Brenc- 
mannum in Dissertatione 1. de Rep. 
Amalphitana pag. 17. et Baile tom. 1. 
des Reponses aux Questiona d'un Provin- 
cial cap. 15. pag. 108. edit. in-8. [** Oc- 
currit in Annal. Fuldens. part. 5. ad 
ann. 885. 



REG 

T Hegxum Angus, quando prlmum 
ab exteria nationihus Regnum dici cce- 
perit, docci Elmbamus io Vita Henrlci 
V. Regìa Angl. cap. 85. his verbis : In 
hoceciam ConciIio(Constantlensi),4ngIio 
nomen nacionii rive Regni, quoti ante hstc 
tempora, livore prtepediente, apud alieni- 
ti e naa consequi non valebat, de celerò 
perpetui* temporibus duraturum , me- 
diante industria ejusdem Prìncipi», est 

* Regnum Apostolicum, Sedes Ro- 
mana. Gbarta Otton. Imper. ann. 963. 
Inter Gens. ecc). Rum. : Et ut ille qui ad 
hoc sanetum atque Apostolicum Regnum 
eligilur nomine conientiente coniecratu* 
fiat pontifex. 

3. HEGNUX, prò Ducatu, seu provin- 
cia Ducis, [in Lege Alamari, cap. 35. i 1.] 
Lei Bajwar. Ut. 3. cap. 10. ( I: Si qui* 
filini Ducis. tam superbii* vel slultus fue- 
ri/, ut patrem tuutn dea Aon aitare volue- 
rit,.... vel Regnum ejus auferre ab so. 
Decreta TassiTonis Ducis Bajwarl» apud 
Canlslum et alios : In anno 22. Regni 
religiosissimi Ducis Tassilonis gentil Baj- 
wariorum, etc. [Fragmentum Hlstori» 
Aquitan. ubi de Duce Engolismeusl, 
apud Duchesnium tom. 4. pag. 83 : iu- 
gularsi abbatta et monaehos maxima af- 
fectu amori* atnplec.teba.lur, et Consilio 
eorurn utilitatem Degni administrare cu- 
rabat. Vide Rex, Dui, Comes.J 

° Vide Coint. in Annal. eccl. Frane, 
tom. 1. ad ann. 553. num. IO. Hevin. ad 
Ai-est. parlam. Brit. in Addit. tom. 1. 
pag. 385. lom. 3. pag. 78. etTract.no- 
vum diplom. tom. 4. pag. 539. 

* Reg ne vero Inter jura, quEe ratione 
feudorum percipiuntur, recenset Charta 
Ingerr. episc. Camerac. ann. 1281. ex 
Tanni. Capii, ejusd. eccl. : En manoirt, 
en prét, en terrei, en iawes, en rentes, en 
caponi, en ceni, en Regnei, en reliés, en 
lignerie, en juitiee et en quecumque au- 
tres choses. 

4. REGNUM appeliatur in Missa Moia 



ciens. Vide Cardlnalem Bona ifb, 
rum Liturgie, cap. 11. num. 5. [et Ma- 
billonium in Appendice ad Llturgiam 
Gallicani pag. 449.] 

Reqnorum Liber, Qui vulgo Regum, 
dicltur passim Tertulliano, Cypnano, 
Auguslìno , Lucifero Oalarllano , et 
alila. 

» 1. REGOLIUM, Nomen 

nebatui .,..._ - 

tom. 9. Script. Ita), ad ann. 1281 : Cor- 
rodi Parmensi», quodvocabatur Regohum 

*> 3. REGOLI UH, Locus concamerata, 
ut videtur, fortean ab Italico Rigoglio, 
spiraculum, Gali. Soupirail. Slal. Tau- 
nn. ann. 1360. cap. 88. ex God. reg. 4622. 
A : Ante, festum Paschatis passini in prst- 
dieta beccarla extra Regolia escoriare. 

TI. REGRADARE, Egradu deJicere,co- 

g:re descendere. Gloss. Lat. (ìrasc. et 
rS3C. Lat. : Regrado, mrea6i6aCu- 

• 3. REGRADARE, In gradu restituere. 
Eplst. Manaaaea archiep. Rem. ad Gre- 
gor. VII. ann. 1077 : In archiepiscopatu 
meo presbyteros degradatili et eosdem ite- 
rum Regradavit. 

REGRADATIO, xs<Ta6i6cuiu.&<, In Glossìs 
Gr. Lat. Pcena militaris, civllis, et cano- 
nica, cura nuis a gradu dignitatis deji- 
citur. S. Hleronym. Eplst. 61. cap. 5 : 
Finge aliquem Tribuniiiss potestatii tuo 
vitio Regradatum , per lingula militisi 
equestri* officia ad furenti vocabulum de- 
volutiti», etc. Vide Cujacium ad ilb. 13. 



REG 

Cod. Ut- 17. leg. 8. et Benricum Vale- 

sinra ad lib. 15. Ammiani. De Regrada- 
tlone eeu retrusione in ullimumlocum 
(pcena scilicet Canonica.) agunt Grego- 
rius M. Ilb. 1. Eplst. 81. Innocentius III. 
lib. 2. Eplst. 11. can. Presbyter 82. dist. 
can. Prsecipimui 95. dlst." can. Manda- 
musi 1B. qurest. 3. cap. Inter diximu», de 
Aitate et qualit. cap. Licei quibuidam, 
de Regular. Goffridus Vindoc. lib. 3. 
Eplst. 12. Slepbanus Tornac. Eplst. 17. 
Hugo Flavinìac. pag. 181. etc. Obtlnult 
etiam ea Inter Monacbos. Vide Nomas- 
ticumCisterciense pag. 310.815.816. 324. 
838. 839. 340. etc. et Guigonem II. Prio- 
rem Gartusiensem in Statutis ejusdem 
Ordints cap. 77. [«"Alia apud Altaserram 
de Jurisdict. Eccles. ilb. 9. cap. 9.1 

» REGRADCM, Honorarlum, Gali. Ha- 
noraire, appointement. Charta Henr. reg. 
Angl. ex God. reg. 8387. 4. fot. 63. r° : 
Conitituimus Arnaldum Bonetti unum 
amsiliariorum nostrorum in ducatu noi- 
tro AcquitanUe, quamdiu nubi* placuerit, 
perciptendo tale Regradum per annui», 
quale alii de Consilio nostro hactenu» per- 
cipere consueverunt. Vide Regrasaium et 
negar dum 1. 

REGRATARII, Reoratatores, Qui ree 
emunt, ut posslntposlea pluris vendere, 
etallquid de jiisto et solito earum pretto 
insuper corradere, unde vocabulf ety- 
mon, quod frustra ab Anglico deduci! 
Skenaeus : nostris enim Corrodere, Re- 
grater dicitur. Dardanarii vldentur ap- 
pellar! in Jure civili : Ultimi negotiato- 
res, In leg. 6. Cod. de Dignitatibus (12, 
1.) : saJiTxamiXoi Grascia , et ìhoxìitb- 
loi Pbilostrato lib. 4. de Vita Apollonii, 
qui a primis mercatorlbua, qui Ruspai, 
et (icysiifiitopoL lladem nuncupantur, su- 
munt, quod aliis vendant : Regratieri 
publics, in Consuet. Arvern. cap. 3. art. 
2. Charta Ludovici VII. prò Aurellanen- 
aibus ann. 1178 : Regratarii non emani 
victualia infra banlieam, et vendant Au- 
relianO. [ubi vetus verslo Gallica, tom. 
1. Ordlnat. Reg. pag. 16. habet : Li Re- 
gratier n'achetent vitaille dedens la ban- 
lieue, por que \ls la vendenl à Orlians, 
Li ter» Caroli primogeniti Regia Hlero- 
sol. et Sicilias ann. 1219. prò Andegaven- 
albus, tom. 2. earumdem Ordlnat. pag. 
31 : Et nul homme ne peust vendrg pam 
a Regrat, ne vendre blé à Regrat en An- 

E-s. Et que nul Regratier, qui vive de 
grat, ne peul achater nulle chose pour 
vendre à Regrat, junque à l'heure de tterce 
de jour. Et que nul Regratier ne peust 
aliar, par iuy ou par autre, encontre vi- 
taille, pour le* achater en chemin, tant 
camme lei bonnei ancienne» durent.] De 
Regratariis agunt pr»terea Statata Gil- 
da Scotica? cap. 28. Iter Cameraril Sco- 
ticlcap.30. LegesBurgorumScoticorum, 
cap. 72. Cowellus liti. 4. Inslit. Jur. 
Anglic. Ut. 18. S ult. Rastallus verbo 
Regrater, [Thomas Blount in Nomole- 
»lco verbo Hegroior,] etc. Vide Fori- 
stallare. 

317* Restrictlorl notlone vocem Rigat- 
tiere, qua? ejusdem orlginis est, accl- 
Fiiunt Itali, prò eo nempe qui vestes 
nterpotat, aut vendit interpolatas. Gali. 
Fripier. Octavius Ferrarius in Orig. 
ling. Hai. : Rigattiere, Recatone; Hitp. 
Regaton ; Interpolator, auctarius : Vene- 
ti* Straziatolo : Qui vestimenta velerà 
resarcit, interpolai et reconcinnat, ut ca- 
rius venda!, quasi reaplator, reaptariui. 
Rigattiere. Tura e Gr»ca vocia originem 
arcessere contendlt. Benvogllentus lllud 

Sotius derivatum censet ex Italica voce 
accatto, hoc est, a vestlmentis veterì- 
bus recuperatis sive receptls, ut recon- 



REG 



97 



cinnentur, unde et postea efformatum 
Raccatterà, prò quo Senenses, mutalo r 
In 1, dixere LioiifHere. Htec fere Mura- 
toriua tom. 15. pag. 181. 

' Reqrataru, Interpol a tlo, mango- 
nium, Gallice Regraterie. Charta Ri- 
ebardi II. Regia Angt. ann. 1899. apud 
Rymer. toro. 8. pag. 85. col. 1 : Romici- 
dia, deprstdaliones, latrocinio, mahemia, 
extoriiones, oppressione», Regratarise, ac 
exceetu* laboratorum, etc. 

RegratariA) dieta ollm platea Pari- 
siis, in Charta ann. 1218. In Tabular. 
N. D. de Campls Domua aita habetur in 
Reg rotarla juxta Judaiimum. 

° Reqraterius, idem qui Regratariue, 
Gali. Regratier, Leodienslbus Recopeur. 
Inventar. Chart. reg. ann. 1482. fol. 96 ; 
Littera acquititioni* cujutdam piatesi , 
sita Partii! in vico Jardinorum, a ilau- 
geio Regraterio, etc. De anno 1277. Charta 
ann. 1355. tom. 2. Hist. Leod. pag. 432 : 
A**e»( droit que Recopeur e ne Recope- 
ressts puissent ou doivent par eauìx ne 
par aultruy achater à une lieve près de 

REGRATIARE, Gratlas agere, [Gallls 
olim Regracier] apud Thomam Archid. 
in Hlst. Salonltana cap. 50. [Rymerum 
tom. 1. pag. 808. in Literla ann. 1339. 
Lobinellum tom. 2. Hist. Brltan. col. 
536. in Charta ann. 1366. In Menotl Ser- 
monlbus fol. 147. et alios, quoa laudat 
Vosslus lib. 4. de VItiis serm. cap. 20. 
Hai. /fingi' aliare] 

1 Reoratiart, Eadem notione, apud 
Acherium tom. 6. Spici), pag. 78. tom. 
7. pag. 297. Muratorlum tom. 6. col. 171. 
tom. 8. col. 192. tom. 12. col. 1105. Ryme- 
rum tom. 8. pag. 377. Marten. tom. 6. 
Aropllss. Colfect. col. 248. tom. 8. col. 
164. etc. Ludewlg. tom. 5. Relln. MSS. 
pag. 262. In Statutla Vercell. lib. 8. pag. 
97. in Glossario Loblnclll tom. 3. His- 
tor. Paris, in Concilio Dertusano ann. 
1439. et alibi passim. 

1 Reoratiatio , Gratjarum actio, in 
Proceaau de B. Petro Luxemburg. tom. 
1. Julil pag. 559. [• Unde nostris Regra- 
clatìon. Charta ann. 1486. ex Tabu). S. 
Germ. Prat. : Super hoc cum aliquibus 
matura deliberatione habita, post Regra- 
tiatione* per eum factas, reipondit, etc. 
Lit. «miaa. ann. 1424. in Reg. 173. Char- 
topb. reg. eh. 439 : Pour lequel labow la 
suppliant n'ot onques auetin prouffit, ne 
ilegraciafion. A verbo fleoracter, Gratlas 
agere Geata Ludov. Pil tom. 6. Collect. 
Histor. Frane, pag. 167 : Li emperere* 
Regracia moult levesque Ebroin, eie.] 

] Reoratiatorie , Cum graUarum 
aclione, in Bulla Cleroentis VI. PP. 
ann. 1846. tom. 3. Hist. Dalphin. pag. 
532. col. 2. 

^ Reoratiatub, qui gratlas egit, a 
Regratiari, in Charta Offlcialis Roto- 
mag. ann. 1477. 

1 Regràtio, Idem quod Regratiatio, 
niai Ita legendum slt. Llterx ann. 1285. 
apud Rymer. tom. 2. pag. 318 : Ad loca 
unde exeunt beneficiorum /lumina, dignis 
Regrationibu» revertantur. 

"Reoratiamentum, Gratiarum actio, 
Ital. ilinaraiiamenfo , Gali. Remerci- 
meni. Gahr. Barel. Serm. in Epiph. : 
Mille Regratiamenla darent. 

1 REGRECIA, Idem quod Regressus 1. 
Placltum Narbon. ann. 863. in Probat. 
novee Hlst. Occitan. tom. 1. col. 113 : Ipso» 
caeai petineae cum curie, exitia et Regra- 
cia earum.,. egoretineo. 

o REGREDÌ, Regerere, reporUre. Com- 

Sit. ann. 1899. Inter Probat. tom. 8- 
Ist. Nem. pag. 149. col . 1 : Solvi duobus 

bastatesi!, qui porlavervmt trabet Pro 

13 



98 



REG 



Regrediendo dictai trabet et alia, viginti 
denarioi. 

1REGREGARE, Recolligere, in Glossarlo 
Barthil, ex Hlst. Palsst. Fulcberli Car- 
not. apud Ludewig, tom. 3. Rellq. MSS. 
pag. 299. 

« REGRESSI, Prtestatio annua, quod 
singulls annls regrediatur, sic dieta. 
Reg. feud. Aqult. In Cam. Comput. Pa- 
ris, slgn. JJ. rub. (61. 20. T" : WilMmiu 
de Lugenhac... recognovil quod.... debe- 
bat prò Itiit, qum tenebri! a dom. rege in 
parrochia S. Albini et de Lugenhac, prò 
Regrensa, relornove, seu in adjutortum 
exercilut, quando dom. Geraldvi dettante 
trepidanti faciebat exercitutn disadornino 
regi Angli», vj. eoi. vii}, den. Vide Re- 
gressi!* 1. et Retomus 1. 

1 REGRESSIOM, Idem quod Regrettui 
1. Charta «ra 944. tom. 3. Anna!. Bene- 
dica pag. 696. col. 1 : Terra» eulta» et 
inculisi, prati», potevi», eilvis, garriti!, 
tnolendint* vai molinaribut , fructibut, 
via ductìbu», vel reductibu», aqui» aqua- 
rwnve decurtibu», exitia et Regreiiia ea- 
rum. Testamentum ann. 969. apiid Mar- 

ten. tom. 1. Anecdot. col. 103 : Dono 

maneum unum eum eurta et axio et Re- 
greisio suo, et eum quatuor modiatis de 
vinsi*. Sfmilia leguntur ibld. col. seq. In 
Charta ann. 1068. et alia ann. 1069. ex 
Arehlvo S. Victoria Massi 1. armar. Fo- 
rojul. Dum. 18. et 28- et alibi non se- 
mel. 

1 1. REGRESSBS. Charta Wlllelmt San- 
cii Comitia apud Stephanotium tom. 1. 
Antlquit. Vascon. MSS. pag. 481 : Cur- 
tem de Brocarez donamui S. Severo eum 
exttibus et Regrettibui, licut noi (enemu* 
et ponidemu». Alia vetus Charta apud 
eumdem Stephauot. tom. 1. Antiquit. 
Occltan. pag. 829 : Cum marni», eampi», 
in curii», horlM, eum exei» et Regretsibut, 
eum ecclesìa S. Hylarii conitrucia, ete. Si- 
milia passim occurrunt in veteribus 
Instrumentls, ubi Regretiut idem sonat 
quod redditu», proventus, ut satls patet 
ex Charta ann. 1153. In Probat. nov» 
Hlst. Occltan. tom. 2. col. 544 : Ego Ray- 
mundu» Trencavelli Biterrenti» Viceco- 
me» dono libi Rogario de S. Benedicto, ae 
tuiB potteritati, tneutn castellimi quod vo- 
catur Eisalabra, videlicet ciuetum tupe- 
riorem eum sui» exitibu» atque Redditi- 
bue, seu Regreeiibu», ut In allls hujusce 
formulai locis legltur. Vide Regreasium 
et Exiu*. 

Melius, ni fallor, quam Tributum 

Sro faeultate pascendl animalla, ut In- 
;rp reta tur D. de Foy tom. 1. Notlt. di- 
plom. pag, 179. qui Ibidem minus attente 
scrlbit vocis hujus explicationem deesse 
In Glossario Cangi!. [°° Vite, SSpius In 
cbartls exitu» et introititi. Charta ann. 
744. apud Hergott. Geneal. Diplom. 
Gent. Habsb. Cod. Prob. num. 1 : Htec 
loca ivpernominata conservi» et anelili* 
peculiaribu» eum domìbui.... campii, pra- 
ti», lilvi», aqui», aquarumque decurtibu», 
moòìlibut adque imtnabilibu» , culti* et 
in culti*, vii* discendenti* adque Regre- 
dienti», cum omnia adiacentia, eie.] 

1 2. REGRESSTTS, Idem quod Practlcls 
DOStris Recour», Prajs, cautio ; hinc Re- 
eurium habere, prò Sponsorem appel- 
lare. Ulpianus leg. Sed et si. ! Itera si 
res Dig. tlt. 8. de hseredit. petit. : Niti 
emptore* Regrettum ad bonm /idei pouet- 
torem habent. Et tlt. 2. de Kvlctlonibus 
leg. 1 : Siue tota re* evincatur, siiie pari, 
habet Regreisum emptor ad venditorem. 
Charta renditionis ann. 1161. Inter Ins- 
trum. nova Gali. Christ. tom. 6. col. 
194 : Prmterea donamu* inda vobia et 
ventri* Regrettum tupar omne» re» 



noetrat mobile* et immobile*, ubieumque 
«il, et totum hoc ita tenebo et obtiroabo, 
licut prmtcriplum est, ego Jìaimunduj 
Peiri de Agantico ; *ie me Deue adjix- 

l's. REGRESSDS, Iìcditus In possessi o- 
nem rei dimlss» vel amissn. Charta 
Bernardi de S. Walarlco apud Kennet- 
tum Antiq. Ambrosden. ad annum 1171. 
pag. 127 : Manerium etiain totum da 
IVu^jariicoie eum omnibus psrlinenlti* 
*uù dadi et concetti domino meo Regi... 
ita quod neque ego ncque hmrede» mei 
Reg rottura habeamu» vel calumpniam ali 

Siam verni» aliquot de prmfato manerio. 
efensiones Roberti Delphloi conlra 
Guilletnum Comtorls apud Balusium 
tom. 2. Hlst. Arvern. pag. 288 : Cum ergo 
omnibu» boni» et aetionibu* comrnunibue, 
quoquo modo et ex quacumque cauta al- 
ieni commutisi, renuntiaoit ; lequitur ergo 
quod huic fideicommiiia et actioni prò eo 
competenti de boni» prmdìetie non habet 
Regreitum ; quia remittentibu* action»» 
tuat non aatur Regrenui ad ea*. Bley- 
nianus Inslltut. pag. 450: Iniirumenfa 
prò rerum amlssarum recuperatione 
sunt, Regretiu», quando deficiente eo, qui 
acceperat, aut in cani perni ufo (ionia evie- 
Itone lubtecuta.re» ad dantem revertetur. 
In re beneficiali maxlmo in usu est vox 
Regrestu», Practicis nostrls Regré», dicl- 
turque de eo qui beneflcium ecclesiastl- 
cum alteri transmisit aut cum eo per- 
muta vi t certi s condttlonlbus,qu83Sl non 
adimpleantur, prtmus possessor redlre 
potesl In possessionem benefici! trans- 
cripti aut permutati : quando vero locus 
Bit regressui a Jurls canonici peritls 
quterendumest. 

] Reoressos per Cessum et dece*- 
rem, in Praiconisatlone Hectoris de Ru- 
pemrti In Episcopum Tullensem ex Re- 
gesto Cancellarl» Apostolicte, Hlst. Tuli. 
pag. 615. 

"4. KEGRESSns, Responsorii pars, quss 
post versum repetltur, vulgo Reclame. 
Ccerem. vet. MS. eccl. Camot. : Retpon- 
torium Clrcumdederunt cum vanu el 
Jlegreieu, line Gloria. Ordinar. MS. Bo- 
tomag. : Canfore incipiente reiporuorium 
Slcut ovis ad occisionem, cum ver»u et 
Regretiu. Infra : Cantar incipiat, Maria 
Magdalene, eum vertu et Regreaw. Rur- 
sum : Trai da maiori tede cantent ver- 
eum in pulpitum, Veni, Sancte Spiritila. 
Et dum cantabunt, chorut fleclat annua. 
Regrettu», Et repletl, etc. Passim Ibi 
occurrlt. 

• REGRETA, prò ilegratariu». Gali. Re- 
gratier, Reg. Cam. Comput. Paris, in 
BIU. reg. Sign. 8406. fol. 180. v : Doma- 
ma in pr*po»ifura Paritienti... De tex 
denarit* Regretarum, prò xlviij. lib. ceni. 
sol. per annum. De ferperii* et allacariis, 
prò vij a . iiij. lib. per annum. Vide supra 
Tteoraleriif*. 

"fleoreler, Invocare, implorare sonat, 
in Lit. remiss. ann. 1400. ex Reg. 165. 
Cbartoph. reg. cb. 891 : Poinjdeelre feri 
le supptianl de »on eouitel tur la teste, in 
disunì qu'il le lueroit ; et lori ledit expo- 
eant commenta à Regreter Nostre Dame 
de Montfort. 

» RERROSSARE, In mundum denuo 
redigere, luculentlus chartam iterum 
descrlbere. Sent. arbitr. Gulll. archiep. 
Lugdun. ann. 1835. in Reg. 72. Cbar- 
toph. reg. eh. 885 : Quss (llteras) faci»» et 
groieatts... potsint ad requititionem die- 
ìarum partium et eujutlibet earumdem 
refici, redictari et RcgrotiaH. Vide In- 
grossarel. 

1 RE6DA, Rlvus. Donatlo facta Monas- 
teri S. Victoris Maesil. ann. 1048. apud 



REG 

Marten. tom. 1. Ampllss. Collect. col. 
408 : Cum mulini» et illorum Kdificii*. et 
cum Reguit et caput regni», et orti», et 
aqui», et fonti», et cum decuriibui vai re- 
euriibua. 

• Glossar. Provine. Lat. ex Cod. reg. 
707 : Regua, Prov. Sutcus, lulculut, lira. 
Vide Riga 1. 

REGOAITA, Custodia. Vide in Waetm. 

1 REGUARDATOR, Idem qui supra Re- 
gardator foreitte in Regardum 2. Vide 
mox locum in Reguordum 2. 

1 REODAROIf, Excubiaa. Statuta Mon- 
tla-RegallS pag. 179 : Milite» et famuli 
curie (eneanlur et debeant portar*, seu 
parlari facere et habere lumen de nocle, 
enndo per dictam ci vii a lem, exercendo of- 
ficium Reguardiarum. Vide Warda. 

^ REGUARD1UH, Regardidu. Idem, Ut 
puto, quod supra Regardum 4. Census 
annuus, prestatlo. Charta ann. 1235. e 
Polyptycho Flscamnensl : Rogeriu* An- 
drei (enei ix. ocra* terra, et debet facere 
submonitìone» et nammia capere, et gran- 
tiam retepere et mandare et carmum, et 
debet deferra Fiicannum lae et Reguar- 
dia. Alia Charta ann. 1258. ex eodem 
Polyptycho : Unum par pannorum in 
dorso et Regardìum eufficien», quattone 
dictum Bernardum vel tuo» hwredes con 

1 1. REGOARDOM, Idem quod Reguar- 
dium. Hlstoria Beccensis MS. pag. 447. 
n. 2 : Eidem S. Lamberto concetti! deci- 
mam denariorum et redecimam omnium 
bladorum et decimarli Reguardorum. 
Chartularium SS. Trìnltatis Cadomeosis 
fol. 33. v* : Qua ad eum pertinent tam in 
Aominibu* guam in campi»... in censi», et 
in Reguarz, et in omnibut etehaementi», 
ause ad dominum perlinenl, ole. Vide 
Regardum 4. 

' 3. REGDASDUsf, VlslUtio forestarum. 
vel quod inspectorl forestarum solvitur 
prò earum visitatione. Charta Roberti 
bucls Normannlee Richard! OHI, e Re- 

Sesto P. Camera) Comput. Paris. : BaU 
ricuietregardator et panagator mearum 
forestarum habent tantum in doni* et li- 
erationibut Reguardi et panagli, quantum 
unni ex magietrie reguardaloribu» et pa- 
naffatoribu» mais per (afam Normanniam. 
Vide Regardum 2. 

^ 3. RE&UARDDM, f. Idem quod infra 
ifespscfus, Mora, dies dllatus. Charta 
conventionis Baimundi Comitis Barci- 
non. cum Ermengaudo Comite Urgell. 
ann. 1064. Marc» Hispan. col. 1126 : Et 
ego prmdictui Ermengaudut commonit 
nomen deoedare, et ipse nunlius qui me 
oommovererit , Reguardum non haòebit 
ibi. Hoc est, si bene inlerpretor, Nullam 
in me moram babebit, statlm obtem- 

* Haud scio an non melius Merces, 
salarlura intelligatur. Certe nostri Tle- 
gxterredonner , prò Remunerar!, dlxe- 
runt. Ita], itiouiderdonars. Charta ma- 
numlss. ann. 1880. in Reg. 142. Chartoph. 
reg. eh. 233 : le Jaque» da Vergey cnsva- 
lier aire d'Autrey, an remuneratton *t en 
Roguerredonnant lesdts service», ay fran- 
ehy lesdii Jehannot et Renier. Vide Re- 

1 REGOATTA, Custodia. Vide in 
Traci*. 

Reguett, eodem signiflcatu, in Lit. 
Phll. ducls Burg. ann. 1367. Inter Pro- 
bat. tom. 8. Hlst. Burg. pag. 21. coi. 2 : 
Faire bonne garde par jour el bon guati 
et Reguett par nuit an Indille ville (de 
Dllon). Lit. remiss. ann. 1450. in Reg. 
186. Cbartoph. reg. eh. 18: flernart Faure 
bouvier et Jehan Bermet... alerent faire la 



.„. 1 



REG 

nuit Regaet et garde à Venviron desdii 
hertiaqc*. V. Waetm. 

1 REGUDA. Cbarta Brlvatensls ann. 
1876 : Benedictui Amboni fadat Roga- 
dam in hoipilio Crotm. Haud SCiO an idem 
alt oa od Reguayta, Custodia. 

* REGUDBS, I. Reddltus, proventus, 
nisl quis malit idem esse quod Reguar- 
dium, Census anniius. Consecratlo Ec- 
clesia! S. Petri Campl-Rotundl ann. 1169. 
Marc» Hispan. col. 1863 : Presterea con- 
centi dieta monasterio omnes Regude», vel 
qitaleseiimque donationsi tive pomeuia- 
net, vel acquisitiones, qua» prsefatum mo- 
norie ri um habet... vet dcinceps juste ad- 
quitìerit. 

• Concessi ones a regibus faci» desi- 
gnar! videntur, vel proprietatea, domi- 
nia. Vide supra in Regalia 2. 

1. REGULA, Canon, exactio, penslta- 
tfo. Cbarta Athanasii III. Episcopi 
Neapolitanl sub ann. 987: Ut nuliam 
Regulam , nuUumqae cenium , neque 
aliam eonditionem in eodém Monaiterio 
S. Sederini aliquando haberet. Infra : 
Sine omni centu vel Rogala, or/iniqua 
condtiione , eie. 

2. REGOLA, prò Necrologio. Hinc lo 
Regala tnscrlbf, idem valet ac in Necro- 
logio, quod io omnibus fere Monaste- 
rlis, maxime Benedictinl Ordini», idem 
Codei et Martyrologium, et Regulam, 
et Necrologium conti neret, et ex Ila quo- 
lidie in Capltulo allquld Monacbls praa- 
legeretur : ex Martyrologio, ut oratio 
sanati diceretur : ex Regula, ut memo- 
ria] mandaretur, ex Necrologio vero, ut 
prò defunctls bac die tum Monachis, 
tura alila in societatem beneQclorum 
adscltis oraretur : defunctorum enlm et 
benefaetorum nomina re fé re bau tur in 
eum codlcem, ut prò ila obltuum dlebus 

Rreces ab omnibus funderentur. Capltu- 
tre Aqulsgranense ann. 817. cap. 89 : 

Ut ad Capitulum primitus Martyrologium 
legatur, et dicatur verni), deinde Regula, 
aut Homìtìa qumlìbet legai ur. Hlnc An- 
notatili nominam in Regala, In Charta 
ann. 1177. apud Buzelinum lib. a. Gallo- 
Fi. cap. 28. Berna rdus Mon. in Consuet. 
Cluniac. MSS. cap. 78. g 41 : Et «le prò 
omnibus fit unum officium cum generali 
. Mieta, et cmterii, quei fieri solent prò nos- 
tri», excepla prebenda, et brevium trans- 
miiiUme. ac Regula; annotalione. Marty- 
rol. Corbelense : Deinde trtcenariui cum 
eeptenario, et ab uno quoque Sacerdote 
Mina prò eo diritur,ef ab atti» SO.Psalmi. 
In Regula ponitur. Alibi : Rabeant offi- 
cium, et teptenarium, et tricenarium, et 
annotationem in Regula. Hlstoria de 
Fratrlbua Conscrlptls tom. 2. Alamann. 
Goldasti, de anniversario : Hoc quoque 
in fiorirà Regula placai! nobi» conscribi, 
ut nunquam vel oblivio vel negligentia 
valeat prtttermitti. Cardlnalls Bona lib. 
a. Rerum Liturgie, cap. 14. num. 2. alt, 
in Monasteriis vigulsse bunc morem, et 
In pterisque adbuc manere, ut mitterent 
slbi tnvlcem fra t rum, amlcorum, et be- 
nefactorum defunctorum nomina, ut 
diptychls inscrlberentur: postquam vero 
dlptycborum usus deailt, in libro, quem 
Necrologium vocabant, ea descripla, et 
quotidie post lectlonem Martyrologil ex 
Ipso codice eorum nomina lecta, qui 
iòsa die obierant, et prò ipsis Psalmum 
De profundis cum oratlone competenti 
decantari solitimi, slcut hodle Ut In ple- 
risque Monaateriis. Cujus quidam con- 
suetudinis exempla varia suggerii Boni- 
facius Moguntin. Epist. 24. 62. 84. 95. 
106. Vide Chronicon indrease pag. 487. 
et HaeTtenum lib. 8. Disquls. Monast. 
traci. 1. Dlsq. 8. | 8. 



REG 

• Riale eadem notlone. In Inventar. 
MS. eccl. Camer. ann. 1871 : Item un 
[iure contenant le Riuia, qae les enfant* 
lisent en Quaresime. Ratte, regula, in 
Cbron. S. Dlon. tom. 8. Colleet. Hlstor. 
Frane, pag. 194, Hlnc Vie ruilée, prò 
Riglie, apud Chrlst. Pisanam in Carolo 
V. part. 8. e. 11. 

3. REGOLA, Idem quod Canon pacni- 
tentialis, in Capitulis Althonia Episcopi 
Basileensls cap. 6. Leo IV. PP. in Epist. 
ad Episeopos Britanni» cap. 4: Qui 
divinationes expetunl, et morem genti- 
lium mbtequuntur,... sub Regula qain- 
quennii jaceant, i. quluque annorum 
pce ni lentia:. 

* 4. REGULA, prò Regioia, ut putO, 
mendose. Vide RegioUe, in Regia 3. 

1 5. REGOLA, Monasterium a Regula 
monastica in eo observanda sic die- 
timi. Tabularium sanct» Marisa Ande- 
gavensls : Maihìas dottati» Nannetictt 
Comes, etc. Letburgis abbatissa inonaste- 
rii S. Maria Andecaoss dettali* nos roga- 
nti, ut in ur&e Nannetica locus sibi dare- 
tur, ubi monaeharam Regulam eonstruere 
pò isti. 

1 ti. REGULA, Prlncipium, axioma. vel 
argumentum seu hypothesls. Vetus In- 
terpres S. Irensei lib. 2. cap. 7. num. 2 : 
Soluta est ipsorum, lecundum ntam Re- 

?ulam, maxima blatphemia. Utltur alibi, 
los quoque Regie* appellamus principia, 
prsecepta et axlomata, qus quls sequitur 
in agendo vel ratioclnando. 

17. REGOLA, Oppidum vel vicus et 
ipslus loci «immune, in agro Cadubrif 
seu Cadorlno. Statata ejusd. Cadubril 
lib. 1. cap. 18 : Jubemut, quod eligantur 
singulis annit Jurali in Cadubrio... unita 
prò qualibet Regula, et qusslibet Regala 
«uum Juratum aligere leneatur simili cum 
tuo vel tuie maricie. Cap. 58 : Qmlibef 
maricus... leneatur ... procurare... quod 
omnes et singultt strato! et vite, ac etiam 
calle* et ponte* existenies in sui* villi* et 
Regulis, teneantur curai» et mundse ab 
omni immundi li a... et sint lata et largm. 
Caput 47. eorumdem Statutorum inacri- 



bltur : Ad quem appellari positi 

tiis lati» per rfominum vicariti™ super 

quxìtiombus vertendi* inter Regalai et 



commanitates. Ibld. cap. 70: Volti; 
jubemus, quod aliqua Regula et con 
Cadubrii non audeat, ncque preesumat 
aliquo modo, colore vel ingenio, aliquem 
farensem in vidnum sive Regulerium ac- 
ceptare, niei prius apparuerit dictum ta- 
lem tic requirente») in vicinum atiummi, 
per contilium fuisse admiesum et accep- 

qua Regula cantra prsemitsa et quodlibet 
prsemissorum fecent, condemnetur arbi- 
trio conili», et quod omnia fucinila*, ause 
ab aliqua Regala Cadubrii facta fuisset 
contro ordinem prmsentis statuti, ipso 
jure sii nulla. Rursum cap. 79 : Ad ma- 
jorem utilitatem et eommodiorem guber- 
ntitionem comin uni uni saneimus , quod 
quselibet Regula et eommune Cadubrii 
ponti et valeat, convocato marico tuo, et 
alìis vidni», dìeponere et statuere, et 
lauda sua formare ac reformar», quibus 
disposilionibut et laudi* factis, formali! 
et reformatit, ipsa communia et ReguUe 
dieta lauda teneantur et debeant exhtbere 
et prssseitiare damino l'icario, petente* et 
instantes prò bona et utilitate tasarum 
ea* et ea canflrmari ; et domimi* Vicariai 
possit et debeat ipsa» et ipsa per totum 
-- «ne Regulam . aut majorem 



rive una et eadem Regula n 

qae non habeant, nec haber» postini, niri 
uitam consortiam tantum, et prò uno con- 
torte kabeantar. Vide Regulatus 8. et Jle- 
gulatores In Regalare. 

1 8. REGULA, Versus, verslculus. Voces 
Regula; et lineai, recentforibus in usu, 

firo vsrnt libri seu veriicvlo, ut Latini 
oquebantur, prorsus reprobat Vosslus 
lib. l.de Vltlls serm. cap. 26. 

• 9. REGULA, Proclamatili, audio, ut 
videtur. Arest. scac. Pascti» ann. 1276. 
in Reg. S. JustI ex Cam. Comput. Paris. 
fol. 87. f». col. 1 : De domino Nicholas 
Malemaìn», qui de boieii euii, in quibue 
dominui rex kabebat tertium et dange- 
rium, fecit Regulam ad vendendum, li- 
cenila non pelilo), nec solvit tertium et 
dangerìum. 

* 10. REGULA, prò Regulari*, monasti- 
ceb regula addictus. Charta ann. circ. 
992. apud Lamlum In Delie, erudii. Inter 
not. ad Hist. Slcul. Bonincont. part. 2. 
pag. 316 : Dominai Petrus, religioni* 
presbiter et monachus, abbai Regala ip- 
sius monaslerii «aneli Fidelis, etc. 

1 Reoula. Canonica, Norma sacrls 
canonlbus consentanea. Capltulare 4. 
ann. 806. cap. 2 ; Ut omnes Episcopi po- 
testative lecundum Regulam canonicam 
doceant, et regant eorum ministeria, tam 
in monastero* virorum quam puellaram, 
vel in forensibui pretbyterìs , tea reli- 
quo populo Dei. Adde. Ilb. 6. Capltul. 

1 Regula Canonico rum, Eadem qua 
Monacborum. Capltulare Aqulsgran. 
ann. 816. cap. 3 : Quia vero canonica pro- 
fetico a multi*, partim ignorantia, partim 
delidia, dehonestabatur, opera prelìum 
duximu», Dea annuente, apud sacrum 
Conoentum ex dictii SS. Pali-um... in 
unam Regulam canonicorum et canonica- 
rum congerere, et canonici» oel sanctimo- 
nialibu* tervandam contradere, ut per 
Barn canonicus ardo absque ambiguità!* 
ponti servari. Et quoniam Ulani tacer 
Conventai ita etiam laudibus extulil, ut 
ueque ad unum iota abiervandam percen- 
teret, iiaiuimu* ut ab omnibus in eadem 
professione degentibu* indubilanter le- 
neatur, et modi* omnibus rive a canonici* 
riva a aanctimonialibus canonie* degenlì- 
bas deincep* observet uri Eadem babentur 
lib. 1. Capilular. cap. 79. et in Addlt. 8. 
cap. 8. 

* Regula Ferrea in judicio ferri 
candentis adhlbita. Chronicon Mutln. 
ad ann. 1329. apud Murator. tom. 11. 
col. 119 : Afulineruioue denegantibut, ut 
rei veritai te babebat, et Regulam fer- 
ream igne calefactam mana lumere offe- 
rentibus, quam accipiebant nulla habita 
Imsione ipsi Mutinentet. Vide in Ferrum 
canden*. 

• Vectia, Gali. Barre. Necrol. eccl. 
Paris. MS. : Candela quidam integra 
exit super Regulam ferream, etc. Une 
Reilhe de fer, in Lit. remiss. ann. 1481. 
ex Reg. 209. Chartoph. reg. cb. 189. 
Bilie, in aliis ann. 1404. ex Reg. 159. eh. 
87. etitayite, ibid. cb. 110. Vide supra 
Penna 5. 

Regula Sancta, Eadem. qua) S. Be- 
nedirti. Vita S. Prsejectl : £fona*teri><m 
contimene, sub norma tanctm Regulte ibi- 
dem constitait virgine*. Charta Ludovici 
Pii prò Monasterlo Fossatensl in Tabu- 
larlo ejusd. Monast. fot. 7 : Ubi olim Mo- 
nachi sub lancia Regula deguerunt. Infra 
Regula S. Benedica dicltur. Ita Capil- 
lare Plpinl Regls Itali» cap. 11. Pascba- 



100 



REG 



sìus Radbertus In Epitapb. Walas lib. 2. 
cap. 21. Vita Eigilla Abb. Fuld. num. 6. 
SI. edit. Mabfllonii, Idem Eigiles In Vita 
S. Sturmii num. SO. Slanaudua Epiaco- 
piis Iriensls in Charta ara; 952. apud 
Tepei tom. 4. etc. Id multls vir doctlssl- 
mus probavit D. Philipp. Bastide Bene- 
dlctlnus in Disse», de Antiqua Ord. S. 
Benedici! propagatione cap. 7. et ante 
eum Sandovaflius de Preelio Clavigensl 

Lag. 194- 195- Charta, scripta ann. 20. 
udovicilV. Regia Frane, in Tabularlo 
Conchensl In Ruthenls num. 8: Degente» 
sub Regula S. Benedicci, qui Domino se- 
duto famulare videntur propler hanc Re- 
gulam sanclilatis. Vide Appendlcem ad 

Gapitul. pag. 1421. 

3T Riulle olim nostria prò Regula 
dictum fulsse discimus ex «eteri in- 
terpretatione Regula S. Benedici! In 
Codice MS. Corbeienal, ubi legitur : En 
cheete Riulle notte ammontile tains Be- 
noitl auiti camme li perai li SI, Ausculta 
fili. 

REGOLA SaNCTORUM Patrum, SS. 
Benedlcti scilicet et Columbani. Vide 
eumdem Bastldam cap. 8. et Joau. Ma- 
billonìurn In Praafat. ad 4. tomum Vi tur. 
Ord. S. Benedicti num. 37. 

i(r [De modo quo Regala servabatur 
vel reformabatur In moiiaaterìis Cliinia- 
censi bus , legere poterla viaitaUoaern 
quamdam abbalisln Mauziacense con- 
ventu factam(an.l384):« Cum dominua 
abbas Clun. Mauzaciense monasterium, 
tanquam pater abbas Ipaius monasteri 
noe anno visltaverlt et ad reforraallo- 
nem ordinia statuerit in dieta Mauza- 
ciense monasterio eaque aunt tnferlua 
annotata, scilicet quod ailentlum In 
claustro, monasterio, dormitorio et re- 
fectorio cum surama dillgentia custo- 
dtatur aicut morìa est apud Cluniacum 
et qui in dicto allenilo in dlctls locis 
offenderli regularlter in capilulo punia- 
tur... etc. > (Chart. Clun. Coli. Burgund. 
B.N. t. 83, n«837.)] 

1 REGDLABILE, Quod regi vel moderati 
potat, apud Goclenium In Lexico. 

1 RE6TTLAMENT0M , a Gallico Regie- 
meni. Bleynianus Instlt. pag. 140 : Et 
fuco a Pragmatici» ordinatione», vel Regu- 
lamcnla,et a Jurii authoribu», farmm,t%ve, 
ut alii tegunt, norma vocantur. 

REGOLARE, Componere, ordinare, res 
ad regulam et amuaslm exlgere. Gali. 
Regler. filosa» Gr. Lat. : Kavovitu, Re 
gufar. [Ccellua Aurei, de Tardis pas- 
Sion. : Regulantur vel diriguntur eorum 
virtutri, etc. Epistola Attonia Vercell. 
Epiacopi tom. 8. Spicll. Acher. pag. 127 : 
Saeordotibu* verbi» limai et exempli» po- 
puium conventi Regulare.} Epìstola 
Tbeonse Episcopi de Officila Palatinls : 
Sed qui», ut sentio, diverti» officili etti» 
adecripli, et omnium tu, Luciana, prmpo- 
lilu* diceri», quo» omnes gratin Dei con- 
cessa patena e» et Regulare, et instruere, 
eie. Synodus Beneventana ann. 1059 : Et 
quia erat Mathematica», ab omni allori* 
m init te rio deposi fui , in poteslate Abbati» 
est ad Regulandum et corrigendum datiti. 
Thomas Walsinghamus ano. 1889 : Ecce 
noitit, quod diu Regulatus fuerim per 
tutore», nec licuit mihi quidquam vel mi- 
nimum facere »ine iUii. etc. Jo. Forte- 
scutua de Leglbus Angli» cap, 6 : Sic et 
principi, filium *uum, qui post eum pò- 
pulum Regulabit, legiou» inttrui, dum 
minor est, convenit. Utitur cap. 17. et 
alibi non semel. [Adde Statuta Mulina) 
fol. 108. v. et Statuta Eccl. Argentln. 
ann. 1485. tom. 4. Anecd. Marten. col. 



533. Ampliaa. ejuad. Collact. tom. 6. col. 
620. tom. 8. col. 79. 880. 361. etcì 

Noatris Reguler, et Rieugler. Llt. 
ann. 1368. tom. 5. Ordinat. ree. Frane, 
pag. 182. art. 14 : l'our cntratenir la reula 
de» troi» tour» d'eachevinoge». qui Reguler 
ne se porroient par autre maniere, etc. 
Llt. remiss. ann. 1393. in Reg. 145. Cnar- 
toph. reg. cb. 493: Lesquels eschevins.... 
»e trantportent au coneeil à laura mai» - 
tre» et eichevin» de l'emiri, selon la log 
dtiquel Vervin, la villa de Vendereste te 
Rituale et gouverne. Hinc Reillìé, dici- 
turdeeo, quod statuto tempore sii, In 
alila Llt. ann. 1377. ex Reg. 111. eh. 
214 : lesile Colette ala en l'abbaie de 
Montlier la Celle,.... demandar l'ausmone 
et Reillìé, avec plutieur» autre» povre* 
gen». Nisi sit prò Levarne*), SOlatium, 
vel refectio. Vide Relevamen et Releva- 
tlo4. 

Reoulatores, In Italia dlctl Rectorea 
Communiarum, quf rem publiearacom- 
ponunt. regunt, etc. in Compoto The- 
aaurarl» urbla Bononl» in Italia ann. 
1364. ex Bibllot. Regia. [Academlcl Crua- 
canl : Regolatore, Director. Cora. Par. 6 : 
Per un principio, lo quale è custodia, e 
reggimento de' suoi sudditi, e per esso è 
Regolatore.] 

Regolare, Lineas In charta ducere, 
exarare, quomodo Regler du papier iSì- 
clmua. Guigo I. in Statutis Cariusianor. 
cap. 28. J 2 : Scriptorium, penna», ere- 
ria ano , punctorium unum , subulam 
imam, plumbum, regulam, postem ad 
Regulandum, tabula», graphium, etc. 

1 Regulare Se, Se tractare, mode- 
rar!, conformare. Cbronicon S. Berlini 
apud Marten. tom. 6. Ampliss. Collect. 
col. 620 : Statum sute Ecclesia ad plenum 
cognovll, aecundum guem sic se in expen- 
lis pentionibuique Regulavit, ut ei redi- 
tuarii sua spe minime fru« (rare ntur, et 
»uu*Conventus absque murmure aleretur. 
Statuta Jonannia Rolin Epiac. vliduen- 
sls ann. 1468. apud eumd. Marten. tom, 
4. Anecd. col. 506: Inhìbetur ofpcialibut 
et »igilliferi» archidiaconorum, ne dein- 
ceps mandala cantra juris formatti et sti- 
lum curia jEduensit, secunditm quem 
Regulare se debent, concedere audeanl vel 
prtetumant. 

} REGOLARE Monasterium, Ubi de- 
gunt monacbl, ad dlscrlmen monaate- 
rlorum ubi degebant clerici seu cano- 
nici. Diploma Ludovici Pii ann. 827. prò 
Monasterio Dervensl, apud Mabillon, 
- — » Bened. pari. 2. pag. """ 



i vellent i 



Vide Mo natte- 



1 REGULARE Officium. Ardo in Vita 
S. Benedicti Antan, num. 57 : At cum 
atierlu» dici Regulare exptesiet officium, 
et Curtum pemolvere velici, etc. Mabllto- 
nlus In Onomastico ad calcem Actorum 
SS. Benedici, sasc. 4. part. 1. existimat 
Regulare officium illud dici, quod ex 
prtescrlpto lìegulas S. Benedicti; Cur- 
tum vero esse illud, quod ritu Romano 
recitabat Benedictus ex lpsius Vita. 

1. REGULARES. Anastasius in Ste- 
phano IV. PP. pag. 96 : Fecll enim et 
tre* Regulare» argenteo» super rugai, per 
qua» ingrediuntur ad altare, ubi imagi- 
nes !n frontispicio constitutm «uni. In 
Hadriano pag. 112 : Fecit etiam ter bea- 
titudo eju* imagines sex ex laminis ar- 



gentala investita» ; ex quibus tre* posuit 
super ruga», qui eunt in introita Eccletim 
Pretbgterii, ubi et Regularem ex argento 
investilo fedi, et poauit super eumdem 
Regularem prmfatas tre* imagine*. Mox : 
In superiori vero ruga, id ed, in medio 
pretbgterii facient afium iiegularem ex 
argento investito , conetituit super eum 
reliqua» tre» imagine*, etc. In Leone III. 
pag. 128 : Fecit et columna» argentea* 
*ex,et Regulare* duo» ex argento puri»- 
eimo peni. etc. Pag. 134 : Alane Regula- 
rem ibi tuper mveetitum exargento puris- 
simo, et super ipium Regularem posuit 
arcutn, et gammadiai ex argento,.... nec 
non et imagine* Irei, etc. Pag. 185 : Vela 
modica de stauraci guatuor, qua pendant 
in itsgutart ante imagine»... fecit, ubi su- 
pra ad Fonte» vela Tgria (ria, qua pen- 
dant in Aegularem ante imagine*, etc. In 
Paschall pag. 149: Ubi enam Regularem 
ordinauit, ouern lamini» argentei» luper- 
induxit pen». tibr. 20. mper quem contti- 
tuit arcui duo» de argento, et gammadia» 
quatuor, etc. Pag. 152 : Fecit etiam ante 
vettibulum altane Rugularem inveetilum 
ex Eaminii argentei*,.... usi et posuit ar- 
cutn unum et gammad'uxs, etc. Ex pra- 
dlctla Bulengerua, et ex eo Ludovicus 
de la Cerda. Regulare» fuisse existimat 
vlrgas tlgneaa aut eereas, quibus vela 
adducebantur, aut reduce bau tur : qun 
quidem senlentia quam a vero absit, ex 
eopatel, quod Regularea dicantur sua- 
tlnulaae Imagines, arcua et alia orna- 
menta, et ad eos appsnsa interdum 
fuisse vela, quffi etiam imagines Inibi 
stantes velarent : tametsi baud omnino 
proclive sii divinare, quid fuerint. Id 
conatat, Regularea versus Presbyterlum 
fulsse, quo fere loco ruga erant, ita ut 
ferme eo conceaaerim , ut Regulares 
fulsse putem Id, quod Gneel xiivioi vo- 
cant, Cancello* fu» dei Leo Oaliensla : 
cum etiam ad cancello? allaris vela ap- 
penderenlur. Isidorua lib. 16. cap. 19. et 
ex eo Paplaa : Regulare ma dicìtur, quod 
ab aliis ductile appellatur, quale omné 
Cyprium est. Ductile vero dicitur quod 
mattai* producatur : eicut contro futile, 
quia f\mdilur. Regula ari», apud War- 
nefrldum de Gestis Lougobard. lìb. 8, 
cap. 4. Vide nostrani Deacriptlonem 
£dis Sophian» num. 70. et supra Lau- 
duna. 

2 REGULARES, apud Compattata», seu 
computi Ecclesiastici conditores , alii 
Sunt solare*, alii lunare*. Regulam ioti*, 
est numerus invarlabllla datua mensi, 

?ui adjunctus concorrenti, declarat, qua 
eria septiman» quillbet menala Iniret, 
cujus fuerit regularis : Diciturque Regu- 
larla a Regula, quia Invariabile est, 
Habent porro ortum Regulares a Mar- 
ito, eie. Hsbc pluribusexsequuntur Com- 
potuta, ac In primis Fulbertua Carno- 
tensis In Computo, Honoriua Augustod. 
lib. 2. de Imag. mundi cap. 81. 89. Du- 
randua lib. 8- Ratlonal. cap. 5. num. 5. 
et Josepbus Scaliger de Emendai. 
temp. lib. 7. pag. 749. et 777. qui obser- 
vat, Regularìum doctrlnam nunc esse 
auperfluam, cum via ad lnvenlendum 
ferias longe expedlllor alt per cyclum 
Romanum, seu per literas domlnicales. 
Vide Riipertum lib. de Divinis Offlc. 
cap. 16. Florentinura Wigorn. ann. 415. 
et Potavi um In Auctarlo lib. 8. cap. 
7.8. 

Regdlaris Lunaris, eat numerus lu- 
variabllis, datus mensi ad inventendum 
Lunam in Kalendta menslum slngulO' 
rum. Vide eumdem Durandum lib. 8. 
cap. 8. Ex Cod. MS. Victortno sequentia 
exscrfpsimus : 



Regulares 
Mari. 

Aprii. 



Die* xxxi. 
Die*, xxx. 
Die* xxxi. 
Die* xxx. 



Martiu* in guin- 

qua. 
Dux e*t Aprili* 



Sept. 
Od. 
Mirti. 

Dee. 

Jan. 

Feo. 

Mari. 

Aprii. 



Die* xxx. 

Die» XXXI. 

Die* xxx. 
Die* xxxi. 

Wics XXX. 
Si» XX Vili. 



LXXX. 
LXXIX. 
LXXX. 

LXXIX. 

LXXX. 
LXXIX. 

LXXX. 
LXXIX. 



Junius tea modo 

redenti!. 
Ju li us km labat, 
Augusti!» gua- 

September sop- 

Octoberque ge- 

Quinque Novem- 
ber habei, 
'.plein Decom- 
ber adauget. 

Janu» Ire* ra- 
pili!, 

Febriux sex modo 

ad Lunam Kalendarum inve- 
niendam. 

September quini*. 
Oclober consociala. 
Inde Noveinber ka- 
bet teptem, 
tptemque Decem- 

ludit, 

Februueque decen- 
ni. 

Martque novem pu- 

Deni* Aprili* abun- 



Versus alti in eodem Codice : 

Omo rari» numeniin «lenararit V. aie.iienliuii, 
Illa cil Uh Ubi toauana» iilliu uni. 

Vel *ie : 

D. «pili tórno», F. unum. Equa qiulernoi, 
A- Hi, F. Ubm , G. laptom, É. quoqua quinos. 



D. capii! lemoi, F. unum. Cque quale mai, 
A. m, E. bino», G. opino, B. quoque quino*. 

1 3. REGOLARES, Monachi. Capitulare 
seu Synodus Vernensis ann. 755. cap. 
3 : Ut unusquisque Episcoporum potesta- 
tern habeat in «uà parrochia tam de clero 
gu'im de Regutaribu» vel iscularibu* ad 
corrigendum et emendandum tecundum 
ordinem canonicum ipìrilualem, ut sic 
vinoni quatiter Deo piacere pattini. Le- 
ges Caroli M. apud Murator. tom. 1. 
part. 2. pag. 100. col. 2 : Vigilane ca- 
reni (Episcopi) ut Canonici tecundum 
Canone*, et iugulare» tecundum Regu- 
lam vivant. Htec ad indìcanclam vocis 
antlquitatem ; hodie enlm notissima est 
prò quibusvis religfoaas vitaa addìctls 
viris, vulgo le» ReguUer». 

1 Regulares Canonica, Monaste- 
ria. Vide Canonica Regulari» in Cono- 



De elargia girai» M clan. 



BEO 

BBGOLARES Lttterje, vel EpUtoUe. 
Vide Canonicm Epistole:. 

° 1. REGOLARE, Rogo lam monasticam 
proHteri. Dialog. Creator, dial. 58 : Cor- 
panchus est ani» sìmilis falconi, potens et 
virtaoiu», Hic in juventute woluit te Regu- 
lari , dtim virtutibu» presfulgeret ; sed 
timore austeri lati» regulm dislulit, dicent : 
Credo quod non poterò jejunare, eurgere 
ad matutinum, eastitatem tenere et vo- 
luntatempropriam abnegare. 

° 2. REGOLARI, Regu la seu Statuto 
contlneri. Charta ann. 1302. ex Tabu]. 
Massi I. : Supplici pefifions odiata prò 
parie sabaleriorum implora nt ium *up- 
pticiter blanqueriot et conrosatores Regn- 



iti Probat. Hiat. Gulnensis 

Item terragia Regulariarvm et paetura- 

giorttm in territorio de Lavai, quando 

exeoluntur. 

* Idem videtur quod Communio 2. 
P&scuum commune. Vide mai Regula- 
riter 2. 

1 REGULARIS, Monacbus. Vide Regu- 



1 Reqdlarib Observator S. Bene- 
dica, Qui servai Regulam S. BenedicU. 
Amalarlus in Supplemento apud Ma- 
billon. lom. 3. Analect. pag. 100: Gre- 
ci ori u» Papa excellentissimut eiiudem 
S. BenedicU ttrenuut Regulari» observa- 
tor, et monastica! profetiioni» imitator, 

1 REGOLARISTA, Quas observat regu- 
lam monasticam. Buschius de Refor- 
matlone Monast. apud Lelbnitlum tom. 
2. Scrlptor. Brunsvic. pag. 864 : iionat- 
terium morti a (ium in Darsi ngenhuien 
Ordini» nostri Regutarissarutn, diaecsis 
ityndensis, eodem tempore, anno videlt- 
cet 1455. etiam reformatum fuit. 

1 1. REGOLARITER. Secundum leges, 
regala» seu canones, Ulpiano non se- 
mel, S.Augustinolib. 2. deDoctr. ni, risi. 
cap. 29. et aliis Scrittori bus ecclesiasti- 
cis passim. Vide Vossium ilb. 4. de Vi- 



ti! ss. 






° Rieuléement Ordlnatlm, Gali. Par 
ardre, de suite, in Stat. ann. 1355. tom. 
5. Ordlnat. reg. Frane, pag. 512. art. 32 : 
Doivent toul chil qui toni mi marquìet, 
assir leur» eslaux bien et Rieuléement, 
san» patter li uni l'aulre. 

■ 3. REGOLARITER, Communiter, Gali. 
Ordinai re meni. Charta ann. 1822. inter 
Probal. tom. 2. Hist. Nem. pag. 33. col. 
1 : IVo« (amen iun( i£i nundinjK, net/ue 
forum, nec exercentur ibi mercatura, sed 
Regulariter «iuuni de proprio labore cul- 

* REGOLARIOS Regularis, monastl- 
cus. Prfflceptum Caroli C. in Appendice 
Marc») Hlspan. col. 785; Cum He (rebus) 
quas ex secolari habitu ad Regularìam 
mililiam clerici sive laici convertente» 
omnes lllic donaverint, etc. 

REGOLATORES. Vide in iteoulara. 

1 1. REG0LATOS, Regulis seu linets 
dlstlncttis, Gali. mie. Ordlnarium S. 
Pauli Lugdun. apud Severtium Hist. 
Lugdun. pag. SÌ7; Vigilio aedi cationi» 
huju» ecclesia: S, Pauli.... paratur majus 
altare de panni» Regalati». 

1 2. REGULATUS, Ad Regulam insti tu- 
tus, ordinatus. Gali. Regie. Epistola Ab- 
batta anonyral apud Mabillon. tom. 3. 
Analect. pag. 4% : Jn multo manoeferiis, 
et fere in omniftu», maxime ben» Regula- 
ti», hesc observantur. 

1 8. REGULATUS, Territori uni, dlstri- 



ctus.in agro Cadorino. Statuta Cadu- 
bril lib. 1. can. 78 : Quod aliqui» centena- 
ria», vel manoi. de stiva, vai decenii, vel 
aliquis alia* Inon audeant, nec pattini, 
nec debearli ■' all^uai colicela» imponere, 
nec aliguid Oddere ultra id quod poiifum 
erit per con<l(i«>ir "ih suo centenario, Re ■ 
gulatuvel deceno', ex ftp ti» prò capitami», 
vardis , ca»todìbilf'AÌ«trorum Cadubrii, 
sapientibus et nunciii ^frequentivi» et op- 
portuni» prò servitio eomtfuni» Cadubrii, 
»ine licanfia et littera D' Vicari t expret- 
ea, hoc dicente, salvo qttoay.ebntenarìue 
collectam in suo R*gulatu'not\tr£ posiit, 
ti de sui communi» procetserìr vpiuntale. 
Et llb. 8. cap. 83 : Si in villa' altqua, vel 
Regulatu ahcuju» viltà vel contratte Ca- 
dubrii vel Caprili», in qua sint ad mi [riti 
decem habitantiet, commissum fuerit~"iK- 
quod malepcìum , teneaniur officialeS, 
prssconet et jurali tlliu» villa: vel con; 
traete}, ubi commissum fuerit maleficium, 
infra decem die» a die commuti malefica, 
denunciare dicium maleficium domino 
Vicario, eie. Vide Regalia 7. et fiegulolo- 
re* in iìeaulare. 

° REGDLELL03, diminuì, a Regulus, 
apud Ludewlg. tom. 9. Reliq. MSS. ex 
Comment. Fr. Benzon. eplsc. Albena. 
In Henr. HI. imper. pag. 230. Vide Re- 
gulu» 2. 

1 REGOLERIOS, Qui jus habet reguìm 
seu communiUtis , in agro Cadorino. 
Vide In Reaulal. 

1 REGDLIOsnS, Vide Regaliasus. 

1. REGULUS, Fllius Regls, nò; Berl- 
in Gloss. Gr. Lat. Glossa MSS. : 



sunt flegùii apud Ammlanum lib. 18. 
quos Regespotentloribus Regibus obno- 
xios fuisse censet Henricus Vaieslus. 

3. REGOLUS, et Subregulus, sape oc- 
currunt in Concilils Anglo-Saionicis, 

§ riore voce Comitem, altera Vicecomiiem 
enotantibus, Tabul. Wigoru. Eccl. : 
Ego Vthredus Deo donante Regulu» Wic- 
ciorum conce»»} fratribas Deo servienti- 
bui in Jlfonailei'io IVinornienei, licenzia 
Off» Regi» Aferciorum, Stolte, etc. Scrlpta 
vero hiec donatio ann. 770. ita subscri- 
bitur : Offa Rex ìlerciarum, Mildredus 
Wicciorum Epitcopus, Vthredus Regulut, 
Aldredut Subregulu» , Jratre». Et in 
Charta Off» Regls ann. 786. subscribunt 
Offa Rex, Vthredus Subregulu» TVioor- 
niee civitatis. Ex alia tamen Charta Sub- 
regulus videtur idem esse cum Cornile : 
Àithefred Rex Mereiorum cum Contila 
Subregulu Huicciorum Osbere. Fior. Wi 
gorniensi ann. 1066. Harialdut Godwini 
Ducit filini Subregulu» dìcitur. Et In 
Charta Eadwln Regls Angl. de 5. Cana- 
ti», datls Ecclesiaj Wigorniensi , sub- 
scribunt post Regem et Eplscopos, Att 
Regulut, Èadgar Regulus, Morgant Regu- 
lus, Eadmuna, Athelmund, Alherm, Du- 
ce», etc. In Charta Atheistanl Regis in 
Monastico Angllc. tom. 8. pag. 130. 
subscribunt post Archiepiscopo», et ante 
Episcopo», Duce», et Mirn'jiro», tres Pro- 
ceres cum 5u6reguiorum appellatone. 
Reguloseliam Comitibus prxponit Con- 
ci]. Cassinense In Hibernla ann. 1172. 
cap. 4 : Nec Reguli, Cornila», nec aliqui 
potente» viri Hibemim, nec eorum fila, 
eie. His Igitur locis Suòreauli videntur, 

?ui hodle Vicerege», vel certe potlorls 
uisse dignitatis quam Comites. Glossai 
antiqua MSS.: Regnili*, leeundu» a Rege. 
Videntur autem Subreguli isti appellati 
lingua Saxonica harfklneg, id est 
Semi rege». Vide Monastlcum Angllc. 
tom. 1. pag. 331. Seldenum de TItuils 



<02 



REG 



honor. psg. 608. et infra in Subre- 
gulut. 

• 8. REGDLUS, Se.rpen^. jdem qui PIÙ 
nfo Baailicui. BatìUtci, -gii .Latine Re- 
gali, Lui t librando lib. t. HUrtor. cap. 5. 
ubi de varila serpentlbos. Isidorus lib. 
13-Orig. cap. 4 : Regali autem, tieni tcor- 
p ione s, areantia ijiikjue sectantur, et 
poslquam ad aquqi-venerint, ibique ali- 
quem mamordérinf, l!po?68ou( et lym- 
phaticos faciiu}t' Sibila» idem est qui et 
Regalità ; fib.Ua. enim occidit antequam 
mordeat eeVfeiiurat. Passim occurrlt in 
aacris .ScMpturis. Vide Avicenum cap. 
de SpeQi^bus serpentum. Hierolexicon 
Mu:ro rifui f rat rara et Lexicon Hof- 
mann. 

. *J 4-VE6DLDS, Talua lueorlus. Taloa 
■' ^uos Vulturios Begulosque vocabant an- 
.'%b)ul, ut docet Coelius Rbodog. lib. 30. 
■'■.cap. 37. quia prò numeri*, seu punctis, 
• quibìis tesserm notantur, effigie* anìma- 
liurti habebant, aut vulturum aut Regalo- 
rum, ut babet Turnebus lib. 5. Advers. 
cap. 6. Vide Godwlnum Antbol. Rom. 
llb.3. sect.&cap. 18. 

° 6. REGULDS, Ager, Gali. Cantori. 
Charta arni. 1838. in Reg. 65. 3. Cbar- 
toph. reg. eh. 168 : Tria quarteria vinea 

«ila in Raglilo, qui dicttur Cloptl 

[lem tria argenta vinearum sita in Re- 

Julo, qui dicuur le Melerei. Vide Begu- 
BtueS. 

° REGB MANDARE, prò Recommendare, 
exhorlarl, sollicitare. Judic. ano. 715. 
apud Murator. tom. 6. Antig. Ital. med. 
svi Col. 868 : Et nobis epistola» faciébatl* 
et Regumandabatie, ut tecundum anti- 
quam coneuetudiaem ipsa persona con- 
eecrarentur. 

1 RIGURGITARE, Redtindare, Gali. 
Regorgar. GervaslusTUberienaiSdeOtiiS 
Imper. apud Lelbnitium Iona. 3. Scrip- 
tor. Brunsvic. pag. 977 : Jotephu» dictt, 
ultra Cmsaream cxx. etadiit modicum 
locum esse, qui a rotunditate Phiala diri- 
tur, temper plentu et nunquam Rigurgi- 
tane ; ibi oritur Jordanit, etc. 

REGURGITATIO , Exundatio. Gali. 
Regorgement. Charta prò incolte de Sta- 
geflo ann. 1881. in Reg. 69. Cbartoph. 
reg, eh. 174: Poirìnt faeere perduta loca 
bestilia, paxeriam et paxerias, reeclaueam 
seu retcìautas congruente» imi ydoneai 
ad irrigandum possessione» tutu et tuo* 
fundos et ad molendum inolendina sua 
et alias ad explectandutn dietam aquam 
ad eorum omnimodam voluntatem et uti- 
USatem, ila quod rettag natio teu Regur- 
gitatio fieri non ponti hominibus de 
Turre. vide Regurgitare. 

1 REGUS, Rlvus, rtvulus. Ital. Rigo. 
Donatlo facta Ecclesia Barcinon. ann. 
944. Marc» Hlspan. col. 857 : in aguie 
aquarum, in Rogo et super Rego et subtue 
Rego, in prono et plano, in petra, nerba, 
liana, eie. Alla donatlo facta Monaste- 
ro Vallis-laure» ann. 1154. lbld. col. 
1816 : Molendinum cum tuo Rego et capi- 
rego et ipsum resclosar et cum affini ino 
malfido. Vide Reicu*. 

1 REfiWADIARE. Vide Revadiare In 
Vadium. 

1 REGTRARE, Io gyrum et orbem re- 
volvl, redire : In Mupaniam Regyravit, 
Nostris, Il alla refaire un tour en Espa- 
gne. [ M Locus est apud Florum lib. 4. 
cap. 3 : Bellum postremo in Hitpaniam 
Regyravit, ubi al. Remigravit. Vide For- 
cellln.] Gloas» Lat. Graie. : Regyrare, 
■ntpExijiiliai. Barthìus in Glossarlo ex 
Hist. Palsest. Roberti Monachi, apud 
Ludewlg. tom. 8. Reliq. MSS. pag. 114: 
Regirare, equi* retro flexis ad suo» redire. 
Rolandinus Patavin. de factla in Mar- 



REH 

cbia Tarvlsina lib. 11. cap. 13. apud 
Murator. toro. 8. col. 335 : Sic quoque 
subdola vulpis et versipelli*, quod de 
facto mente putaoerat, ad alia dìverticula 
vèrbi* blandiloquiis Regiranit. Active su- 
mitur in Chronlco Farfensl apud Mura- 
tor. tom. 2. pari. 2. col. 565 : Caepit in 
tantum prmlatianem spernere, ut virgm 
rsoirninis, quam tnanu géstabat, altiora 
ai terram trahens Regiraret, et ima ejus 
ad sublime exaltaret. Sic in officio S. 
Laureati! lnducitur S. Martyr tyran- 
nnm compallana : Ecce miser assasti me 
una parte, Regyra et manduca. Pro quo 
dlxlt AmbrosiUS : Assum est, inauit, 
Verta et manduca. [ M Lludprand. Leg. 
in fin.: Ne purpura naberem absconditas, 
meo pallia J{syirouit.| Girare et Regirare, 
de rivulo flexuoso dicitur In Diplomate 
ann. 1158. apud Ludewlg. tom. 6. Re- 
liq. MSS. pag. 286. Vide Gyrare. 

1 Reoyratus. Caesarius lib. 4. cap. 
44 : Quam, ticut mìhi retulit beate* me- 
moria domina Elizabeth ejutdem caenobii 
abbatUsa, tororet in lecto suo ponente», 
et principium Evangelii S. Johanni* su- 
per eam legentes, mane Regyralam, hoc 
est in alterum latus converaam, non 
Innlxam super cubltum, ut exponunt 
Macri fratrestn Hierolexlco. 

1 1. REHARERE, Johanni de Janua, 



Lat. Gali. Sangerman. Charta Philipp! 
Aug. 1304. e Tabularlo Episcopatua Au- 
tlsslod.: Si eontigerit feodum Ulud et 
homagium ad Epucopum Autiesiodoren- 
sem reverii, nos et heiede* nostri procu- 
ratione* prtsdictas Rthabebimu* , sicut 
privi. Rursum occurrit In alia ejtisd. 
Kegls Charta apud Marten. tom. 1. Am- 
plia Collect. col. 1108. in Charta Hen- 
rlcl III. Regls Angl. ano. 1236. apud 
Rymer. tom. 1. pag. 390. col. ]. in Bre- 
viario Hlst. Pisana apud Murator. tom. 
8. col. 170. in Diplomate Wenceslai Re- 
gia Bohemi» ann. 1418. apud Ludewlg. 
tom. 6. Reliq. MSS. pag. 88. et alibi pas- 
sim. Vide vosaium lib. 4. de Vltils 
serm. cap. 30. 

1 Reh&bitio, Recuperalo. Oonanetud. 
Jacobl Regls Sicilia cap. 28: Liceat 
fid elibus et habitatoribu* ip*i» ea sino 
licentia aliena curve et mandato infra et 

Joet triduum tota tempore recuperare et 
abere utiliiatibu* suis acquirere, nihil 
prò recuperatane et Rehabttione ipiorum 
nostra curia vel ejus officialibu* e&hi- 

e 3. REHARERE, Substantlve sumltur, 
Idemque quod Rachetum seu Relevium 
vldetur, ex Charta ann. 1354. ex Char- 
ta!. S. Petri Insù!, slgn. Decanti» eh. 
154 : Posisi dare domina eomitiesa vel 
ejus bollivo centum solido! monéta pra- 
dieta, prò tuo Rehabendo. Vide In Ha- 

1 REHABILITARE, In integrum resti- 
tuere, Gali. Rehabiliter. Robertua Goutst 
in Compendio Jurium Unlversitatis Pa- 
rla, fol. 8. v : Conceilariui vagabundoi, 
rebelle*, discolo) et incorrigibiles scolat- 
iteli s ab ipsa Univertitate potett rete- 
care, penitente* vero Rehabilitare. 

', Rehabilitatio, In lhtegrum resti- 
tuito, Gali. Rehabilitation, in Capitalo 
generali Ord. Clalerc. ann. 1439. apud 
Marten. tom. 4. Anecdot. col. 1597. Bley- 
nianua Institut. pag. 450: iiohabilitatio 

J'.t quando littori* gratile pristina! habi- 
itatis status inhabili rettituitur. 
* REHABITATIO, prò Rehabitio, restl- 
tutlo. Charta ann. 1319. ex Chartul. 
Campan. fol. 87. V : Fociamus ooffliti*- 
eam rehabere gaigia supradicta, si requi- 



riti fuerimu» ab iota, voi abbat Clareval 
li», quem ad Rehabxtationem gagiorum 

facumdam posuimus loco noitri. Occurrit 

1 REHABITIO, RecuperaUo. Vide Re- 
habere. 

REHALTO, in Charta Ralnaldl Epis- 
copi Noviomenaia ann. 1177. Vide In 
Groinum. 

Sir Sunt autem Rekalto et Rehauto, 
Spie» non omnlno triturai», minora 
stramlna, pale» leviores, qua rastello 
aut ventllatione a frumento separantur, 
Gali. Hauton et Aulton. Charta Philippì 
Flandrim Comitis ann. 1189. e Tabula- 
rlo Compendienti : RehaUonem non de- 
bel habere nlti nutrituram parcorum Ec- 
clesia habuerit. Li ter» Curi» Ambian. 
ann. 1344. ex eodem Tabularlo : Arnul- 
phus major de Berces et uxor ejus reco- 
gnoverunt se vendxditse Abbati et Conven- 
fui Compend. totum carionem, totum pas- 
tura, tolum hautonem, tolum Rehauto- 
nem, etc. Lilera R. Belvacensis Eplsc. 
ann. 1347. lbld.: Reeognoverunt te per- 
mutasse ac concestisse Abbati et Consen- 
tili Compend. pattum, carionem, Behau- 
tanem, itramen et omne* alio» proventus, 
quos habere poterant in grangia iJictarum 
Abbati» et Convento*. Si quid discrlmi- 
nis est Aautonom Inter et rehautonem, 
ille, al bene oplnor. in quibusvis purga- 
mentis rastello vel ventllatione a fru- 
mento separatls situa fuit, hic autem 
in eo, quod ex hujuscemodl purgamenti 
utitlua extrahi poterat ad aniniallum 
pabulum, puta porcorum, etc. Vide 
Balta et Hauto. 

Charta ann. 1369. ex Chartul. 21. 
Corb. fol. 124 : De toute le menu feure, 
tout le Rehauton du bla, etc. 

1 REHAUTO. Vide inox In Rekalto. 

» REHEKPTTO, Redemptioniapretlum; 
unde Rehemptionare, Redimere. Llt. re- 
mias. ann. 1358. in Reg. 87. Chartopn. 
reg. eh. 54: Babitataret dieta villa de 
Vauvilla, ne villa ipsa per dictos Anglico! 
dampnificaretur , cum eildem Anglici* 
composuerant et se Behemptionaverant 

erga ipso» ; prò compositione pradieta 

et tua Rehemptione hujusmodi, ale. Alia 
ann. 1368. in Reg. 91. eh. 89: Opportuit 
quod se erga ipsos (Britones) Rehemptio- 
nasset de majari gamma, quam odimi 
tute a» Miniare ni (acuitale*. Vide SUpra 
Reemptio. 

» REHENCIOHARE , Pecunlam, resve 
quasllbet extorquere nomine redemp- 
tlonis. Lit. remiss. ann. 1863. In Reg. 
94. Cbartoph. reg. eh. 33: dente* ipio- 
rum vili» et patrie; de boni* euio daprm- 
daoerant et aliquo* Rehencionaverant. 
Vide Infra /tento. 

T REHIBITIO, mendoae prò Redhibitio, 
de qua auperius, In Chronlco Idatii, 
tom. 2. Conr.il. Hiapan. pag. 173. 

1 REHISCERE, Contra vel vicissim 
hlscere. Gloss. Lat. Grasc.: Rehitco, àvn- 



1 REHOSPITARE, Hoapltla seu rades 
restaurare, rellcere. Vide Exhoepitare In 

1. REIA , Modus agri proscissua, ex 
Gallico Raye, seu, ut Picardi efferunt. 
Boi*. Tabularium Prloratus Lewensis 
in Anglla pag. 31 : Omni* Lanetta, omnìi 
Toftman, et omnit Molman, q\ti non leaet 
super Ogeland, debent spargere unam 
Reiom de fieni, Id est. atercorare debet 
unam strigam, seu versum, Gallice : Bt 
doivent espandre du fumier star une Baie 
de terre. [Chartularium Monasteri! Aqui- 



REI 



BEI 



REI 



403 



cinctensis fol. 48: Debet etiam ei mona- 
chus semel in anno carrucam *uam ac- 
commodare ad quameumque JReiam volue- 
ri*.] Vide Bega. 

12. REIA, Linea, ordo, Gali. Baie. 
Bernardi Ordo Gluniac. part. 1. cap. 
27 : Dum in albi* ultimus stat in Reta. 
Et cap. 28 : Omnes Mi qui in Beia stant. 
quando private diebu* revestiuntur ad 
Epistolam sive ad Evanqelium, vel ad 
quodcumque altari* offictum, non ideo 
mutant stationem Rete ad Tertiam. 

*8. REIA. [Gallico Labourage: «t Ut 
se suosque posteros qui in territorio 
Roseii permanerei! t a talliis, interroga- 
tionibus, Beiis et quibusdam corveiis 

quas mense augusti illi debebant 

penitus redderemus absolutos. » (Cart. 
N. D. Paris. I, 389, an. 1187.)] 

° REJACERE, idem quod simplex Ja- 
cere, Positum esse. Gharta ann. 994. 
apud Murator. tom. 1. Antiq. Ita!, med. 
sevi col. 482: Qui simul vigtnti auatuor 
regale* manti in prenominati* loci* Reja- 
centes, sediminibus, campis, et e. Infra : 
Qum omnia in comitato Tervisiano Reja- 
cere videntur. Alia ann. 1158. apud 
Gene, inter Gens. eccl. Rom.: De omni 
jure scu a elione, quam habeo in domo, 
awe Bejaeet in castro, quod vocatur Orde. 
I°* Alia apud Maium in Glossar, novo 
Latinj 

1 REIBUS, in MS. Gwelferbyt. Eccardo 
teste, prò Reipu* : quod vide. 

j RElCERE, prò Rejicere saepius seri- 
bitur in ve Ieri bus instrumentis vitiosa 
temporum scriptione, vel pronuntia- 
tione. 

REICOLA, Reicula. Vide Becula. 

• REICULUS, Parvum rete. Glossar. 
Lat Gali. ann. 1858. ex God. reg. 4120 : 
Reiculus, Béeteil. Vide Betiaculum et 
Betiolum. 

1REICUS, Idem quod supra Regus, 
Rivus, rivulus. Repara tiones fact» in 
Senescallia Carcassonae ann. 1485. e MS. 
D. Lancelot : In curando Beicum ad 
finern, ut aqua plenius currat ad dictum 

molendinum in curando dictum Bei' 

cum, eie. Ibidem infra : Pro preparando 
et refficiendo le souffre et Beicum ejus- 
dem molendini, et reparando cireulum 
diete mole, qui in plurious fregebatur, etc. 

o REJECTOS Maris , Accretio ex re- 
ìectu maris formata. Gharta Guid. comit. 
FI and. ann. 1285. ex Gbartul. Namurc. 
in Cam. Comput. Insul. fol. 2. r°: Nos 
Guido come* Flandrise,... dilecto filio nos- 
tro Johanni de Namurco dedimus et con- 
cessimus terras seu Bejectus maris, quo- 
cumque alio nomine vulgari appellentur, 
qua* habemu* jacente* infra quatuor 
officia, extra terra* ageratas seu salisa- 
tas die hodiema t unum Bejectum mari*, 
qui dicitur vulgariter *cor vel utdich, qui 
jacet inter Adendich de Strepe ex una 
parte in officio de Axele, et prò alia parte 
%n officio de Hulst. Alia ejusd. comit. 
eod. ann. ibid. fol. v° : Avon* donne à 
Ysabel nostre chiere compaigne... tou* le* 
Crée* de mer t utdi*, comment he on les 
puist ne doive apeler, dikiés et nient 
dikiés, he nous avon* aujourd'huy ens è* 
quatre mestiers, et hi eskeir i porront 
aore-en-avant par alluvion de Géet de 
mer, ou par autre maniere. 

° Begiet vero, prò Saillie, avance, Pro- 
jectura, in Gharta Egid. abb. S. Mart. 
Tornac. ann. 1821. ex Reg. 61. Chartoph. 
reg. eh. 209 : Toute* autre* édifices con- 
tenui ou pourpri* de ladite court et Re- 
gie t devant la porte. 

° REIGUS, Rivus, rivulus. Gharta ann. 
974. tom. 9. Gollect. Histor. Frane, pag. 
248 : Descendit usque in viam de jamaicta 



cruce per ipsam vallem usque in Beigo de 
Budiga. Hlnc fortasse vel a Lat. Rigare, 
Gallicum itéer, instar rivuli fluere; unde 
Béer sane, sangui nem fundere, in Lit. 
remiss. ann. 1385. ex Reg. 127. Chartoph. 
reg. eh. 152 : Lequel Dautreppe enjurant 
par le sane que Dieu Bea. Vide Beicu* et 
Rigare in Biga 4. 

1 REILARE, Piscis, Gali. Baye. Vide 
Basa. 

• REIKARDUM, Gensus annuus, pres- 
tati o ; f. prò Rewardum. Vide supra 
Begardum 4. Gharta Will. Foliot milit. 

8ro monast. Montisburg. in Reg. 178. 
hartoph. reg. eh. 548 : Dedi deci- 
marne . de duóbus molendini* t ... excepti* 
Reimardis, qua consuevi percipere in 
iisdem molendini*. 

° REIMBOSSOLARE, In bussolam seu 
pyxidem reponere. Stat. antiq. Cu man 83 
cap. 24. ex reg. 4622. fol. 82. r»: Si reno- 
vata bussola, extrahi forte contigit de 
bussola aliquem vel aliquos, qui fuerint 
in eodem proximo precedenti officio, quod 
tunc lales Reimbussolentur, et alii extra- 
hantur de bussola. 

• REIMPARARE, Iterum amparare, seu 
invadere, occupare. Ghartul. S. Joan. 
Angeriac. fol. 88. v°: Cum promisissent 
sua fide, quod nunquam ultra Beimpara- 
rent haec, qum deimparaverant, excepti* 
ause sibi annuebat sape fatue abbas. Vide 
Reinvadere. 

• REIMPLAGIUM, Expletio, romoletto, 
Gali. Bemplage. Arest. ann. 14Ì4. 12. 
Mail in voi. 11. arestor. parlam. Paris.: 
Quotiens in uno bottello xix, pecim erunt,... 
de communi Beimplagio sive adoliagio 
repletm existentes, etc. Vide supra Impla- 
gium 2. 

° REINCENDERE, Rursum incendere. 
Hist. episc. Autiss. tom. 10. Gollect. 
Histor. Frane, pag. 172 : Bursus civitas 
Reincensa est ; sed novum opus ecclesia 
mansit incolume. 

1 REINCIDENTIA, Iter at us lapsus, pro- 
lapsio, Gali. Bechùte, Recidive. Chroni- 
con B. Marisa Bonse-spei pag. 886 : Rem 
officiati et alii excommunxcati omnes cum 
Beincidentia absolventur, et interdictum 

latum suspendetur ut si infra dictum 

tempus non esset negotium hujusmodi 

concordatum ipso facto Beinadant in 

exeommunicatione* vel alias sententias. 
Rursunroccurrit in Synodo Composteli, 
ann. 1565. tom. 4. Goncil. Hispan. pag. 
110. col. 1. 

1 1. REINGIDERE, Recidere, relabi, 
Gali. Betomber. Litterae ann. 1219. apud 
Rymer. tom. 1. pag. 280. col. 2 : Ne me 
permittatis redire ad leoni* fauces, nec 
Reincidere inter malleum et incudem. 
Vide Beincidentia. 

1 2. REINGIDERE, Denuo incidere. 
Ghronicon Siciliae apud Marten. tom. 8. 
Anecd. col. 82 : Anno... mocgxvii... prse- 
scripti hostes cum galeis novem venerunt 
Panormum, inciserunt (inciderunt) ton- 
narias thermarum Panormitanensium.... 
Tonnaria S. Georgii extitit reparata et 
receptata, qum postmodum per ipsos eos- 
dem hostes... extitit Beincisa. 

° Alias Bencheoir. Mirac. S. Ludov. 
edit. reg. pag. 469 : Le* phisiciens li con- 
seillierent que il ne mancasi pa* du pou- 
dn,pour poour du Bencheoir. 

1 kEINCIPERE, Iterum incipere, Gallis 
Becommencer, apud Thomam Walsin- 
ghamum in Éichardo II. et alibi. Bre- 
viari um Hist. Pisanae apud Murator. 
tom. 6. col. 168 : Anno 1105. Beinccepta 
est li* inter Pisano* et Lucente*. Occurrit 
alibi. 

1 REINCISUS, Iterum incisus. Vide 
Reincidere 2. 



1 REUIC0RP0RATIVJB LiTER-E, Quibus 
amissa bona recuperantur. Vide Becap- 
tivare. 

* REINGRESGERE , Recrescere, repul- 
lulare. Gapitul. Caroli G. ann. 878. tom, 
7. Collect. Histor. Frane, pag. 684 : Quia 
necesse est, ut quod male Beincrescit, ite- 
rum recidatur, etc. 

*° REINDUI, Iterum indui, Appon. 
Comment. in Cant. Gant. Spici). Rom. 
tom. 5. pag. 87 : Caritatis tunica Reindui. 

1 REINFE0DARE, in Consuetudine Au- 
guste Ausciorum MS. ann. 1801. art. 62. 
dicitur is, qui rem aliquam' sub censu 
annuo possessam alteri tradit ea condi- 
tane, ut eumdem censum solvat priori 
domino, cui census ilie debebatur : Rem 
consuetudo est ibidem, quod, si aliquis 
teneat rem aliquam sub certo sensu an- 
nuo pr testando, et ille Refeodavit alteri, 
quod potest secundum usum et morem loci 
prsedicti, ita tamén quod ille, cui fuit 
Refeodatum, prò parte illi Reinfeoaata 
prxorem dominum recognoscere teneatur, 
et sensum prsestare ; si tertia pars, ter- 
tiam partem sensu* UHus, qui prò tota re 
prsestabatur, si media pars, mediam par- 
tem sensus, et sic de alii* secundum magi* 
et minus. Vide Feodum. 

° REINFIRMARI, Morbo rursum affici. 
Vita B. Laur. eremit. tom. 3. Aug. pag. 
808. col. 1 : Paralytieus observan* prse- 
ceptum F. Laurentii sanatur, neglxgen* 
Reinftrmatus, resanatur. 

* REINGRATIARI, Gratias agere, re- 
pendere. Translatio S. Thomas Aquina- 
tis, tom. 1. Martii pag. 782 : Reingra- 
tiando domino reverendissimo Cardinali. 
Italis Ringraziare. 

1 REINH ABITARE , Iterum h abitare. 
Elogium Jarensonis Abb. S. Benigni 
Divion. e Necrologio ejusd. Monasteri! : 
Per ejus siquidem ac monachorum illius 
industriam Reinhabitari et reedificari 
ceperunt villse islse, etc. 

* REINQUANTARE, Iterum auctionari. 
Transact. ann. 1501. ex sched. Pr. de 
Mazaugues : Bona... ipsorum prsesentia et 
futura ( possi nt) inquantari et Reinquan- 
tari. 

1 REINQUIETARE, Idem quod simplex 
Inquietare, Perturbare , inquiete agere. 
Diploma Rainaldi Archiep. Arelat. prò 
dotatione Ecclesiae S. Johannis Bapt. 
ann. 1088. apud Marten. tom. 1. Ampliss. 
Gollect. col. 401 : Quisquis sit qui centra 
hoc, ut diximus, Reinquietare aut irrum- 
pere vel violare voluerit, non valeat vin- 
dicare quod repetit, sed iram et maledic- 
tionem vei incurrat. 

1 REINTEGRARE, Redintegrare , in- 
staurare, reparare, in pristinum sta tu m 
restituere. Academici Cruscani : Reinte- 

?irare e Rintegrare, Rinnovare, ritornar 
a cosa ne? primi termini, rimetterla nel 
primo essere. Conventio ann. 1125. in 
Probat. novae Hist. Occitan. tom. 2. col. 
488 : Pro stipata vinea tantumdem consi- 
mili* viness, donec illa in priorem Rein- 
tegretur valorem. Occurrit in Concilio 
Trevir. ann. 1810. apud Marten. tom. 4. 
Anecd. col. 285. in Literis ann. 1858. 
apud D. Secousse tom. 3. Ordinat. Reg. 
pag. 265. et alibi. 

T Reintegratio, In integrum restitu- 
tio, in stau ratio, in iisdem Literis ann. 
1858. laudata pag. Hanc in integrum 
resti tu tionem, qua quis vi dejectus a 
possessione sua, in eam remittitur, 
Reintegrando vocant Practici nostri. 
Glossarium Juris Gallici in hac voce : 
Colui qui a èie spolié de *a possession se 
peut pourvoir par Reintegrando ou action 
dedans l'an et jour de la spoliation, a fin 
d'étre remi* et Reintegre en sa possession. 



104 



BEI 



° REINTEGRARE FEUDUM. Vide supra 
In Feudum, 

1 REINTHRONIZARE, Episcopum 
aliumve io thronum rursus inducere, io 
dignitatis possessionem Rerum mittere. 
Epistola Agapiti PF. ann. 946. apud 
Marcum Hansizlum toni. 1. Germani» 
Sacwe pag. 197 : Quapropter Reinthroni- 
zamui te eidem ecclesia! Laureacensl, 
Vide Int/ironizors. 

1 REINTRÀRE, Gallis Rentrer, Iterum 
intrare, introire, in possessionem redire, 
apud Johannem Thwroczium in Hist. 
Hungar. ad ann. 1438. cap. 25. Rymer. 
tom.2. pag. 195. et 197. Elmliamum In 
Vita Henricl V. Regis Ansi. cap. 84. 
Thomam Madox Formili. Anglic. pag. 
127. Muralor. tom. 9. col. 906. etc. 

1 Reintratio, Iteratus ingressus, in- 
troitus, apud eurad. Rymer. tom. 5. pag. 
263. et 737. 

t REIHTRnDERB, Iterum intrudere. 
Constitutlo Siiti IV. PP- ann. 1479. In 
Rullarlo Carmel. pag. 360. col. 1 : In 
pristinas censura» et pana» prmdictat, a 

Suibus ad cautelata abtolutie fuissent, ea- 
em aulhor itale Reintruderent, etc. Re- 
currit ibidem col. 2. ut et vox Reintru- 
tio, eadem stgniflcatione. 

1 REINVADERE, Iterum invadere, oc- 
cupare. Bulla Johannls XV. PP. ann. 
988: Ipsamvero abbatiam (S. Eligii No- 
vlom.| .. iterumque a Roduifo venerabili 
Episcopo in anteriore»» regulam redue- 
tam ; al eo martuo a Canonici* male 
Reinvatam. 

REINVENIRE, Reperire, Recuperare, 
Gali. Retrouver. Annal. Bertin. ad ann. 
885 : il quo itinere cuitodam ncgligen- 
tia tre$ coronai optimat et armillae nabi- 
litsìmas, et qumque alio pretiota perdid il ; 

1 REINVESTIRE, Investire denuo seu 
in possessionem iterum mittere. Caro- 
nlcon Farfense apud Murator. tom. 2. 
part. 2. col. 555 : Deìnde per judicium 
tpsorum jvdicum Reinvestitili me de ipso 
coltello, ac fecit breve testatum oc rover- 
eti* e*t Romani. Addltam. ad Chronicon 
Casaur. Ibid. col. 978 : Judices judicave- 
runt, quod Reinvettiretur tupratcriptut 
preponili*... da omnibus rebus de Valva, 
et atiit rebus, qum in ipso Reinvestii ione 
coniinebantur, per quatti ante Reinvestì- 
tum fuit suhrascriptum monasteri um. 
Li tteras Alvis! Atrebat. Episc. ad Lucium 

II. PP. apud Baluzium toni. 5. Misceli, 
pag. 422 : Vxore eliam stia, qtiatn ubi 
ablatam esse dicebat, antequam causam 
separationis ingrederetur, Meinvetliri pe- 
tiit. Rursum occurrlt in Literis Eugenii 

III. PP. ibid. pag. 424. Vide Investire et 
Vestir*. 

1 Reinvestitio, In possessionem ite- 
rata mfssio, in iisdem Literis Eugenii 
III. pag. laudata : Absque ulta Reinves- 
titione causata ipsam hinc inde diligenter 
audias, et remola appellatìone definiaa. 
Rursum occurrit apud Johannem Vili. 
PP. Eplst. 298. 

1 Reinvestitura, Idem quod simplex 
Investitura, Missio in possessionem. 
Bulla LeonlsIX. PP. prò Canonlcis Ec- 
cles. Tuli, apud P. Renait Histor. Tuli, 
pag. cxxn : Si enim veatroa homines, 
cujuscumqve aexus fuerint, de villis Ud- 
ini conttgit exire, nulli personm, nullo 
hanno sii liei (uni ilio* ratinare ut suo», 
nec de il forum posterità li', ubicumoue 

girini, fiat, «(cui vulgo dicitur belle, 
etnveslilura ; sed quocumque ierint, li- 
ceat eo* vobie veluti priut pottidere. Vide 
in Investitura. 

REIPUS, Reiphus, Reippus, Pretium 
emptioni* viduw matrinwnii causa, In 



BEI 

Gloss. ad tu. Legis Salica) 46. qui ins- 
crlbitur de Reippus, et In quo agltur de 
matrimonio viduse. Wendelinus ttaraium 
matrimonium vertlt, altque ìphus, idip- 
sum esse quod E fa, matrimonium, de 
q ua vo ce egimus suo loco. 

SE#- Reipus, ut recte anlmadvertit 
Schilterus, non est Ipsum emtionls pre- 
ti nm, sed muleta preti! non soluti, prte- 
terlegem nuptlis celebralls. Alia full 
summa preti! emtionls, alia Reipi. In 
primo matrimonio pretium emtionis 
erat solidus et denanus ; lo secuudo, 
tres solidi cum denario : poena vero 
Reipus dieta erat 62. solldorum cum 
semisse. Lei Salica Ut. laudato 5 2. Si 
vero ista, qua) uro matrimonio cum vi- 
dua contrahendo J 1. statuuntur, non 
fecerit, UH, cui Reipus debetur, bis mille 
quingentis denariis, qui faciunt tolidos 
lxxii. cum dimidio, culpn&iifs judicetur. 
Sed unde nata vox? Facile patescit, te- 
quii idem Schilterus. In MS. Regio in 
inscriptione et indice rubricarum ex- 
presse dicitur Reipusse, scilicet a Reip 
sive Rattb et Rune, Muleta ob raptum, 
vel quasi ob raptum. Wendelino Bucci- 
ni tEccardus. non recte. I m Vide Grimra. 
Antiq. Jur. Germ. pag. 425.] 

" REIRO0F, Reroof voces Belgica), 
Jus cognoscendi acjudicandi de raptu ; 
Belgls enlm Roof, Raptus. Charta Lu- 
dov. comil. Fland. ann. 1324. ex Char- 
tul. 2. Fland. In Cam. Comput. Insù!, 
eh. 422 : Et volani et ottroyons qu'ele 
(Isabelle de Llerde) ìiegne lesdictes trois 
cent livrèe* de terre sour le* liu* desstis- 
dis. en foy et en hommage de nou*. avoec 
-- ' tsttee de laditte ville et 
ès, excepté le* haute» 
ooir le* qualre paini 
ìfforcement de femmet 
rt et la sotweraineté 
Alia ejusd. comlt. 
ann. 1326. ibid. eh. 423 : Le* haute* jut- 
tice*, c'eat assavoir de munire, de artin, 
de efforcement de femme* et Reiroof, etc. 
[°° Spolialio cadaveris. Vide Warnkoa- 
nig. Histor. Flandr. tom. 3. pag. 227.1 

1. REISA, Revsa, et Resa, Iter, ex 
Teutonico, Reyse, Iter, unde Reyaen, 
Iter Tacere : vel ex Saxonico, rase, 
Cursus, impetuSipnecipitium. p» Vide 
Graff. Tbesaur. Ling. Frane, tom. 2. 
col. 524.] MIracula S. Catbarinas Suecl- 
ck : Et/uttm ateendit,... et Reiam suam 
sin» omni difficultate perfecit. 

Maxime vero base vox usurpatur prò 
eipedltlone, atque adeo excursione mi- 
litari. [«• Vide Haltaus. Glossar. Ger- 
man. col. 1543.] Constitutlo Friderlci I. 
Imper. ann. 1187. apud Conradum L's- 
pergensem : 5i in Retsa alicujus Domini, 
cum ipso Domino cujut est Retta, aliqui» 
fuerit, qui, ut isepiu* contingit, incen- 
dium fecerit, Dominu* ipse cujut est 
Reità, jurabit super Reliquia* quod non 
fecerit conscientia vel mandato, vel vo- 
luntatesua. Joan. a I.eldis lib. 23- cap. 
2 : Otto Epìscopus Tfajectensit de Reità 
et profectione Hierosolymilana reveriut, 
etc. Bistorta Arcbieplscop. Bremensium 
ann. 1850 : Deinde in crollino Gervasii 
et Protasii Rremense* Reisam facientes 
in Cornicia, Gerard us Comes truecutiM 
fuerat eoe, eie. Charta Henricl Magno- 
polensls et Stargardi» Domini ann. 
1328. apud Isaacum Pontanum lib. 7. 
Ber. Danicar. : Seruifìa eliam ad qutt 
iprìs Domini* nostris Ri-gibus, et eorum 
«ucceisoHùu» in Alemanma, ut prtsmis- 
*um Kit. lunui obligati, etiam infra sex 
tb intimatone nobit et hsere- 
facto, prompta esse debeant 

parala ,* ìpsi vero Reges, et eorum in 



le teina; neu rie 

de* linux più: 
justicet, e' est 
de murare, ari 
et Reroof, le 



REI 

regno Dacie* succestores, nobit et htsredi- 
but nostris parvo* equos, quo* nos vel 
hominet noilri in servititi ipsorum, et 
quacunque parte maria amiserimua in 
eadem Reisa, persolvent. [Prlvlleglum 
Matbln Regia Bohemi» prò Monasjerio 
Dorbilucensl, apud Ludewig. tom. 1. 
Reliq. MSS. pag. 509 : Ab omnibus 
stewris, ecactionibus, collecti*, precariis, 
bernis, angarii*, perangariit, Retit, expe- 
diiianibuj, el negotiis popularibu*, altie- 
que gravaminibus eximere dijrnaremur.] 
vide Albericum in Cbronlc. ann. 1234. 
[•• ubi exhibetur Henr. rea. Conslit. 
Francof. ann. 1234 : Imprimi» omntóus 
imnerii fldelibu* ne in Reysa pitblica pro- 
cedant, omnibus modit innibemus. Infra : 
Reytam, quat Keymsznche dicitur, si quii 
commisonl, proacri botur. Vide Pertz. 
Leg. tom. 2. pag. 801. et pag. 429. Con- 
slit. Rudolf. J. Imper. ann. 1281. art. 
38.) Utuntur etiam nostri Scriptores. 
Olivarius de la Marche ; Tost apre* ceux 
de la verte tenie el autres Gandois flrent 
une Rese tur lei morene* de Haìnaut. 
Wiilelmus de Lannoy Dom-.o'e Villerval 
In sua peregrinatane MS. : Je renoncai 
à l'ordene, par ce qu'il estoit lors anemi 
des Seigneurs de Prusse, où je aloie en 
leur armie, que on appelloit pour lors 
Reze. Alibi : Lei Seigneurt de Prusse 
firent Rete tur le Roy de Poullane. Joan. 
de la Hogue, in Histor. MS. Principum 
de Deols, in Biturigibus : III auoienC 
tenu leurs Raise* moult honorablement. 
Rursum : El s'en allerent sur le pays de 
Latto ou Us firent Rese par Auit iourt, et 
deserti irent bien deux mille de celle geni. 
Ex bis emendandum Chronicon Seno- 
niense cap. 16 : Unde contigli Abbatem 
isliua Monasteri! clauslri ifediani-Mbnas- 
tsrii constangiis diclorum armatorum ita 
attrìtum, ut ab Imperatore ommonitue 
armato» in Reiam iVincipis mittere ne- 
q uiret . Perperam enim editum Rhedam. 

IT Non ausim indubltanter asserere, 
retineri non posse rhedam hac notlone, 
ut re lpsa retinet Mabillonius in Actis 
SS. BenedicUn. sax. 3. part. 2. pag. 480. 
Ab Armoni» Ret, Cursus, et Reda, Cor 
rere, Rheda dici potuit, ut videtur, prò 
eipedilione militari. 

Raisa, Eadem notione. Charta Con- 
rad! Ratisbonensis Episcopi ann. 1205. 
In Metropoli Salisburgensi tom. 1. pag. 
232 : Qui in olium «ine querimonia vio- 
lenter per Raisam ineullum fecerit, dam- 
num lilalum integre rettituat. Addo 
pag. 237. 

Raisogueldum, Idem quod Hereban- 
num. Muleta irrogarl solita el qui in 
raisam seu reisam, ld est exercltum, non 
pergit. Ita Aventinus. 

12. REISA. Oryza, Gali. Rie, si recte 
puto. Charta ann. 1342. apud Steyere- 
rum in Commentarlis prò Hlstorla Al- 
berti IL Ducis Austri» col. 64 : Sai, 
ferrum, caseos, oleum, ficus, Reisam, 
amygdala, uvam patsam, speciea,.pitcet, 
ceram, uinum, bladum... debent ubiqtte 
per terra» nostra* et aquas, civitates et 
villai libere ffeducer*. 

1 REISSIDS, Species casei. Vide Ras- 

a REITAS, an ProprleUs f Stat. Ver- 
cell. lib. 2. pag. 36. v° : /lem quod omnee 
terrei et possessione!, qum tenentur ab ho- 
minibus jurisdictioni* Vercellarum... adi 
ficlum, in feudum, ad livellum, in Reita- 
tem, in pignore, vel alio modo, teneantar 
eas lenente* de illis facete ratlanem sub 
palesiate et consulibus Vercellarum. 

9 REITERARE Testes, Iterum lllos in- 
terrogare, Gali. Recolar. Llt. remlss. ann. 
1373. In Reg. 104. Cbartoph. reg. cb. 338 : 



BEL 



BEL 



BEL 



105 



Diati testes fuerunt Reiterati et per bailli- 
vum Vivariensem seu ejus locumtenen- 
tem examinati ;... qui magi* vel minus 
dicuntur deposuisse, quam deposuerant 
coram supplicante. Vide infra Repetere 2. 

1 REITERATO, Iter uro, denao, 1. 2. An- 
na!.* Genuens. apud Murator. t. 6. col. 
888. 

T REIVA, Piscis, Gali. Raye. Vide Rasa. 

Ì REJUDAISATIO. Hujus ritus sic des- 
cribi tur in Regesto Sentent. Inquis. To- 
losanae edito per Phil. Limborch. pag. 
280 : Postmodum vero reversus est ad Ju- 
daysmum, fuitque Rejudaysatus secun- 
dum morem et ritum Rejudaysationis a 
Judeis in talibus fieri consuetum, apud 
Ylerdam abraso capite et abscissis capiti* 
bus unguium manuum et pedum usque 
ad sanguinerà, et facta immersione capi' 
tis in aqua currenti. 

* REJUNHERE, Gali. Rejointoyer. 
[e Habui ad Rejunhendum et parandum 
torcularia v. carpe ntarios... » (Arch. 
Histor. de la Gironde, T. 1. p. 659.)] 

1 REJURARE, Denuo jurare. Charta 
ann. 1146. apud D. Gal. tom. 2. Hist. Lo- 
thar. col. cccxxvi : Comes per omnia 
satisfaciens Archiepiscopo Rejuravit ei 
fidelità tem, et werpivit %n prsesentia om- 
nium, qui affuerunt, abbatiam, et omnem 
de ea calumniam. 

1 REJUVENESCERE, Rajouvenir, in 
Glossis Lat. Gali. Sangerman. ex Jo- 
hanne de Janua. Hoc verbum improbat 
Vossius lib. 4. de Vitiis sermonis cap, 
21. [°° Schol. in Mart. Capell. apud 
Maium in Glossar, novo, lib. 1 : Phszbus 
sive sol, puer inberbis depinaitur, quia 
quotidie Rejuvenescit. Infra : Tempus sin- 
gulis annis senescit hieme, Rejuvenescit 
vere.] 

© REKAWIGE, ChirothecsB militares. 
LIt. Casimiri III. ann. 1475. inter Leg. 
Polon. tom 1. pag. 228 : Quilibet pedi- 
tum habeat balistam vel bombardam ac 
gladium, item galeam, chirotecas, alias 
Rekawice, etc. 

REKET2. Claustrura piscinarium, in 
Legibus Hungaricis. Albertus Molnarus. 

° Rehe, eadera notione, ut videtur, in 
Charta ann. 1289. ex Ohartul. Namurc. 
in Cam. Comput. Insul. fol. 15. r° : 
Toutes les droitures,... soit en teres, soit 
en preis, soit en rentes, soit en cene, soit 
en bos. soit en eauwes, en Rekes, etc, 

ì REKII, Qui pugnabant adversus Ri- 
sios, de quibus infra in Risius. 

\ REEPENIS. Constitut. Roberti Du- 
ne! m. Episc. ann. 1276. cap. 8. apud 
Thomam Blount in Nomolexico : Porro 
huic sanctioni adjicimus, quod si plures 
liberi proprium habentes, in parentum 
pariter familia vivant, addonarios, qui 
nuncupantur Rekpenis, minime arcean- 
tur, cum sic (f. sicut) communiter intrin- 
secis aluntur a parentibus, sic in extrin- 
eecis ab eisdem Isstentur pariter se de- 
fendi. An idem quod Denarius S. Petri, 
de quo supra. Sed vereor ne mendum 
sit in Hoc vocabulo. Vox quidem Peny 
denarium solidumve significat apud 
Anglos ; sed qui sonet praeposita vox 
Beh, prorsus ignoro, nisi forte sit Lati- 
num Rex : quo posito Rek-peny idem 
esset quod Denarius Regis, seu Regi 
solvenaus. 

° Forte a Rechi, jus, et Peny, dena- 
rius : ita ut signitìcetur Praestatio, qua 
ex jure debetur. Vide Retepeny. 

* RELA, Vomer. Leud» minor. Car- 
cass. MSS. : Item de duodena Relarum, 
ij m denarios. Vide infra Relha. 

* RELAGIUM, Relatio. Titul. cod. Bibl. 
Medie, in quo vita B. Roland! de Medie, 
tom. 5. Sept. pag. 118. col. 2 : Relagium 

VII 



miraculorum B. Rolandi, qua scripta 
fuerunt ac recepta sub fideli testimonio 
diversarum personarum. 

RELAMPTARE, Relucere, ex Graec. 
Xa(iitetv. Visio Taionis Episcopi Csesar- 
augustani apud Garsiam Loysam : Ita 
ab inenarrabili lumino tota Ecclesia exti- 
Ut perlustrata, ut nec modicum quidem 
lucerent Ecclesia candelabro, simulque 
cum ipso lumino una cum vocibus psal- 
lentium, et lampadibus Relamptantium 
introire sanctorum agmina, eie. Isidorus 
Pacensis in Gbron. aera 680. de eadem 
visione : Simulane cum ipso lumino, una 
cum voce psalfentium et lampade» Re- 
lampantium introire sanctorum ag- 
mina, eie. 

• RELANGA, Relangia, Relenga, 
Relengla, Flandris vulgo Réelenghe, 
voces uni us ejusdemque originis et no- 
tionis, Dominium, regalia ; item et Cu- 
ria suprema, in qua quidquid ad fiscum 
pertinet, trac tatù r, vulgo Renenghe ; 
quse ultima vox a Ratiocinium, ratio, 
computus, deducenda est : unde hujus 
cu ri se iudices Reneurs nuncupabantur : 
cujus institutio ad ann. 1089. referenda 
ex Charta inter Diplom. Belg. tom. 8. 
fol. 566. Sed et tempus, quo ejus modi 
rationes habebantur, Renenghe appella- 
batur. Charta Phil. Pulch. ann. 1800. 
in Lib. rub. Cam Comput. Paris, fol. 

195. r°. col. 1 : Cum Meelinus miles con- 
stabularius Flandrensis a&sereret se ha- 
bere jure suo hareditario... duo paria 
robarum de lana Flandrensi, etc. Loco 
dictarum robarum assidemus Ix. libras 
Turon. parvorum annui et perpetui red- 
ditus, capiendas et recipiendas super Re- 
langiis Flandren. Jnsulen... dictas Re- 
lengas et redditus earum ad dictam sum- 
mam Ix. libr. specialiter obligando. Alia 
ejusd. ann. ibid. fol. 191. v°. col. 2 : Nos 
autem dictas ducentas libras Turon. 
annui et perpetui redditus dicto Johanni 
dom. de Dompnapetra... assignavimus ei 
capiendas ab ipso suisque haredibus ac 
percipiendas de nostro super nostra Re- 
lengla Flandrensi perpetuo singulis an- 
nis... Si vero dieta Relengla sit vel fuerit 
adeo honerata vel aliis assignata, quod... 
non possent super ipsa Relengla vel ex 
ipsa percipere 200. libras prssdictas annui 
redditus integraliter,... concedimus quod 
dictus Johannes ejusque hmredes seu suc- 
cessore» habeant et percipiant ex tunc in 
aliis nostris redditibus vel locis competen- 
tibus in comitatu Flandrensi, dictas 200. 
libras moneta supradietse, vel illud quod 
restaret de 200. libris supradictis, quod 
non percepisset super Relengla seu de 
Relengla nostra Flandrensi ssspe dieta, 
terminis superius nomina tis. Alia ann. 
1803. ibid. fol. 314. v. col. 2 : Sis cenz li- 
vres de Parisis... a prendre... sur les Rée- 
lenghes de Flandres. Denique alia ejusd