(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us)
Upload
See other formats

Full text of "Gynaeciorum, hoc est, De mulierum tum aliis tum grauidarum, parientum ..."

This is a digital copy of a book that was preserved for générations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose légal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that 's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia présent in the original volume will appear in this file - a reminder of this book' s long journey from the 
publisher to a library and finally to y ou. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we hâve taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that y ou: 

+ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use thèse files for 
Personal, non-commercial purposes. 

+ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's System: If you are conducting research on machine 
translation, optical character récognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for thèse purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it légal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is légal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any spécifie use of 
any spécifie book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
any where in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . google . corn/ 







^ '^' 




pï-ïi 



%\- 



Digitized by 



Google 



GYNAECIORVM 

H O C E S T, 

DE .MVLIERVM^TVM ALIIS> 

TVM GRAVIDARVM,PARIEH.' 

tium 8^ Puerperarum aitectibus & morbis, Libri 

veterum ac recentiorum aliqupt^partim nunc 

prmiiim editî,partim muitb quàm an> 

tea caftigatiores^ 

Quorum Catalogufnrpû.uem fagelladi0^ 

Ç V M INBICIBVS C ^ P I T V M 

m l/niuerfumitituloYumjYSYumxc ye-rhorum pY£apuèmhiS 





2 U S 1 L E UE, 

PER THOMAM GVARIHVM, 

H. D. LXVï. 



Digitized by 



Google 



C L E O P A T R JE, M Q S C H I O N I sj 

^JtlSCI^N I, ET INCERTI CVIVSJD^M 

MuUehrmm bhri, Jùpevfltéliac rej^etitls omnibus reàfis , in "ynam 

Hurmoniam redaBhper C^SP. VVO L P HIVM, M £- 

I>ICVM TIGVRINVM,. mncrecensedm, 

GYNAECIOB.VM,_/i«e afftâui diquot muUerum p'dUT^mo$ypY£cipuè 
quidd chimrgwnffeéiint^curandi ratio: expTiejiAtifiimi inter Arabes me- 
diciAîbucaftsmedauUnmhodiUbroU. 187 

TKOTVl^AE^jwepotius EROTIS mcdîdîihertiluU^^Muîichriumliher: 
quidiamadorrkUumpertin^tiaqu£dam,^aUauanaco-ndnct., . 217 

NICOLAï ROCHEI GaUiydoétork mcdici^tk M.orhis mulierum cu^ 
randk Uber, partim ex ueterum Grxcorum , 'Latïnorum er Ârabum monumentis, 
partmexpermmprQpriaconfiâuSi hngènunc^um antu îocis'mmmerke" 
mendatior» gu 

LVDOVICI BONACIOLI lE€rrarimfis^MeâicicUnJ^imi:^luîiehrm 
îiher:,qm multa uariaq^ de conceptionC:, uterigefiatione,abortUy partu^ ohjktnca^ 
tUypuerperio^nuirkimQr'mj^ntmmcura^dia^ hmjmodi copiosè c^ crudité 
dijjhruntur, 553 

. lACOBI SYLVII Ga'ttilJiedicinojhrofecuheruditi^mi^deM.enlîhm 

VUiUehrib.îi^inqucetilQhiter diuarflfœmimi affeâui expUcantur^ cr eu- 

rantur, * ^^^ 

MOSCHïONIS Medid Gr^cirecentioris , T>epaponibmmulierum lU 

her Gréais , nuncprimum Conraâi Gcfneriopera emendatm , (^pet 

CASPAKVM VVOLPHÏVM TJGVB.INVM. 



Digitized by 



Google 



G L A R I s s I M I s 

VI RI S, a lOHANNI FVN. 

CKIO, ET D. MARCO W O L F F H A R T O, 

Mcâicis acPatridjs Memmi'ngaî,CafpaïUS 

Vuoîphius TigurinuSjMedi- 

eus. S» 



^^^^^§' V M Superiorilmmmjîh^ ^ exceUmtlf 




^^^^ mfJèm(quod ego ïnhisydijîc^frafènîm dif^ 
^^S? ficilionbuscapbusy^f^ey^hyéterfacio) 



hac îVpL cccajîûne^ memoriam Uhri diuerfûrum autarum^de 
Çynacijs manujcriptijn memem eï reuocduLHunc cumfer ne-' 
gotia if Je recogmjcere ^ editionici j^r £f or are minime fûfpîytiec 
interimjuppnmendumyùb ea qua cmtineret hominum memo^ 
riaSgnaaryitraremr ymihi inte^kati reHituendumy eden* 
dumct ohulâty&Yùgmiu Et quanquamfro eOy dcolfiruantia 
ergû yirumdoBi&mummea fûflîddhdt y iamutmadohtemfe^ 
randumfuemnfdYdtijîimuîyîamm conjîderata ^ingenijmet 
unuitatey ^operisma^itudineifrimoquidem exiHimamo^ 
mnino akioris ejfè ingenij Tiegommyrefiitiitandemyero^fuTn^ 
ma fracept-oris automate y ^pûBulaticnis dquitate: impn* 
mis '^ero cum ^jkam iUe interpopturum operam , vi^i opus fi^ 
retypoiUceretuTyperfiafiSylabBremJufiepi.Quoniamautemeiui 
gêner k argumemifcnptapajsimextatphrimayea^^ doBifimd, 
fiperu4caneus hic Jahor noum alicui Vtderipojjèr.eijt^rdmd 
gnitudinem quky ^ eam/jpiamhJpet coiunâam ymtatem te* 



Digitized by 



Google 



EPI S T O L A. 

B'e oppûjumt.apparehitfirtajpyhanc iffkm Cyn^ciorum mate 
riamperenne aliqmâpudiumpoHulare. EH enim tJterusita 
natura cùmparams , yt cumpropter yarium, quempr^Hat, ^ 
multipUcem yjum , qm é7* yterogeBanâi pariendici mcefsitate 
Jèje prodit: mm yetooh emjuhjtantiam y ptum^t^' eam quam 

■ cum alijS:>pr<£cipueyeroprmcipihmpartihmhahetfdmiharita-- 
sem^^ ipfijthi (^ alijs maximafauifimacL pathemata inferre 
p^Sit,qu£curatiùmûrdmem omninoinuenum . Hincmorhor 
rum yariorum quotidie moleflantminfimms numerus : qui etjî 
reliquisfartihusJîM communes, fer e t amen fit , yt hanc yelpro/ 
fteryafoYummutîuudinem.yelhumorumperpetuo affiuentiii^ 

. copiamfrequentius tentent, hincfymftomdtum infœhx congé- 
rJeSyqu£ itafamiliarejibi domicilium hac in pane acquijtuere, 
yt mijèras muUeres yix ynquam déférant: qu£, adtantam non- 
nunquamèxcrefctmtfauniam^ yt aut dilatïonemnmam ad- 
mittant^aut corporis confumptionem^animiq^^ delïquiafecu tra- 
çant. Ita omnim fit;^t idem mulienhm accidere dicendumft^ 
qmdreliqm omnibus ^aliquo morho ^prafrtim intrinfeco ajfe- 
Bis. Quemadmodum enim hisfehrium aliqua yelfmulfîatim 
acfemelinuadens^yelpaulopofifuperueniens.comp eftfc cette , 
qu<& matrici accidunt affeBicnes.aut aliorum caufi.autfaltem 
Jymptomata yere exiftunt.uAtq^ hociUudef.qmdomniuhono- 
rum autor HippocrateSy Laconica hreuitate yfm : VTî^ ROS 
MORBORVM IN MVLIERIBVS C^VS^M EXISTE^ 
REy alicuhicommemorat.hûcipfum (meôiudicio)yeneranda 
MeScoruantiquitatemmouit^ytinhii mulierum morhiscu" 
rmdïsytantam operam coUocauerint\quanta m yJiis alijS quan- 
tumuis ^auihpis ^ acutispoftamanimaduerterepofsimus.Et 

■ ytalios multospratereamy an non yAfolius Hippocratis monu- 
m^iaeimreiyberestefeseffepojfunt^Qum&hacipJadecaufa 

(ita 



Digitized by 



Google 



E P I s T O L A* • 

(iupmo)nof}:ntepom J^àicos haudyulgareSy tatopere circa 
ean£eh4cCyn^ciorumatmamo€cupamejJèyide^^ hls a- 
lijsa^ rationib.yeterum^ (& recenîioru exéflis conjîrmatus^ non 
dubitauiJiacmeaÇynacioruharmoma (licetfoB multorum^ 
auaexunî^coTmmanones) qmexdiuerfîs nun^frim excufs 
amorihm:, mynuqmàdacorfmnouafacieformatucomfùrta'' ' 
uiJnlMceemittere'.exijiimasmxta iUud,yeteris Çraci ^ùëta au 
Buy'^^<^^ ^ '^^^(^'^t^^'^^ pofJè^Qua^Jtremrameam^.Jeda'- 
UomJtr.tfrô eotame^quodin hos autores^mulm modis defranâ" ' 
m^Ucerosa^ collocam^fiudiûyduin integru reflituO:, ^ ynamin 
J:fdrmoma:,qUi£jkpî!^ ata iteru magTM) eu le^tis tadio repeteha 
tur^mjtne labore coJhgO:,îa î?pemûdumeafecL'Uohls imur^i 
ri clanjsimiy hanc meam fnmafœmram.malijs multiSyîÛ yero 
duabpisfracifue de caujis^deàicandacenfui. Qmru quidealte* 
. ra eji , quodyos yfartim c^uidè prijcoru Medicorum dutûritdtey ■ 
vartim yero recmùom exeplo amamuitatos^mirû amdamjlu- 
dio humargumentijcripta ample8iy^fùuere,€uexjermûmk 
cor dm hdbitkytu liîerkddmefmfm^ intellexerim: dlterd yeroy 
yt meuergd'VQS^uàm et beneuolentïd îejlatd omnib.relirumerey 
imfrimkapt ed dmmoru dta^udiorumunBio y ma ïd olim^ 
duMedicin^fdriter dtcL Thdojophia domiforèa^ operam ddre 
mm^md^s jPgy^jfo fecerdt^ deintegro inter dhjentes exàidre* 
tur.Qu2obr'e:,doBip.'Um^d yobtsetîddtcLeîidpetû^vtpro yejhra 
humdniîdte^fdCîlitdîecy aud hdBenusfdcilUmdfemp experms 
pmyrnunufculuhoc(cumtdmedrgumenmgrdnmforey/jUd(h 
péris mdgmmdmeexij}imù)bemgneju^ipidm,dta hocl^obis cet 
toperjkddedtkyCUpere omnino rne{fi^ideperïngemuUcedt)hk 
longe mdiordyitd yt meriti eBiSy^obis ^ libenter > ^ offimsè 
frdjidre^ Udlete yiri ddrijsimi T>dt£ Tiguriypri^ 
M€Qil€ndTuni],^^nmSdf^ti^i^S^4- 

^3 



Digitized by 



Google 




CASPARVS VVOLPHIVS TIGV- 

RINVS, MEDÏCVS, CANDIDO 

LeBori S. 

I V A occafione ad hune de Gynaectjs -, fine de 
I Morborum muikbrium cufatione,îil3rum edê- 
! dum acceflèrim, qiiantumc^ in eo laborauerim, 
in nuncupatoria epiftola vtcuncç mihi expîica- 
•■ tum eft ♦ Qnôd vero fex numéro libros in vnam 
Harmoniam colîeg^imjhoc loco mihi indicandum puto» Î-; 
taque candide ledor, multis de caufis, imprimis vero tibi vt 
granfîcarer3àmehociuiceptum;,exiilimes veh'm«Etenim eu 
omnium horumhlbrorumvnum propemodum idémque fit 
argumentiijin dhxcxÇis ïocis magno eu faftîdio quçrêdafuii^ 
iènr^quaereifle eomode^ coniungi poterancDeindequan- 
doquidem pîxrorumc| nonfbîimi eadem capitafunr^iediîf- 
dem pené verbis tra<^ata, ne eadem iterum atq^ iterum ma^ 
gna cum tempon's iacftura5rxdioije relegi oporreret . Acee- 
àit ftyîus feré panvnde temporibus aurores non admodum 
diuerrisvixifîèeonijcerem, Qamobrem fingillarim quid à 
quoquam dicfrû eiîèt,pîuribus h'bris diftinguere nolui,quod 
i(i(yzàx3d)i^\us t^dij, quam vrih'taris atrulifîèt, Hoe tamen a 
me non fine îabore obièruamm efir^vtfingulis tituîis eonmi 
c^i in eadem re conuenirent^nomina adiûxerim, idque par^ 
tim^vt iùa quifcç^qua éi^ns eflet laude, minime priuaretur, 
paramvero vttuquoqueinteîh'geres5quamiulta de caufa, 
hos omnes in banc Harmoniam connraxerim . In qua quidê 
condnnanda,obiter hoc velurî luerum accelTir^quôd mutua 
collatioe,loea infinitamiferë corrupta^Ô^: dcprauata,re{î:itue 
rimus.Ex Grseco eriam Mofehionis exempîari (euius copi^ 
am D. Geiherus fecerat) muka loeacaftigara^multa per con 
- kifruras eerrifsimaSjab arris Medieae periria defumpta&jfang 
ledioni reftiturafunt: quorum vero ÇcnÇus adeô vel feripto- 
ris negîigentia,vcî temporis edadtate,corruptus erat,yt co- 
iedura nuîla in integru reftirui pofi[ènt,aft€rireo5Vt ali)s foc- 
currêdi occafione pr^beremus , nocata funcPorrô lecfîiom's 



Digitized by 



Google 



AD L E C f O R E M 

varietatêmarginfbiis appofuimiisrÔtrqiiaiidoi^Gîaea' Mo^ 
fchionis verba^fi qui'd lucis rentëddt afferre poflai^fimiliter 
annotauimus. Etfi prgtereamiilta dset, qirçmdms traclar^ 
&: ornatius expîicari poterant: in caftigatione tamenmodiï 
adhîbuimus: vt quae bona fide accepîflèmus, opttma oBi cOr 
munîcaremusJn vniuerib verô hoc opère codnnando , hue 
obferuammus ordinem, vtojm ei partes fediîèmiis dua% 
prior efîèt5quaî déijsjquibus muh'eres quidem^fèdfœcimdx 
tantum^drcapartum obnoxie efïènt, tracftaretrpofteripr ve- 
rô communes ommbus muKeribus morbos,^ fymptomata 
çompîederetur.Cïïm vjsro dC ipfius Mofchioms,&Çleopa^ 
trae decreto , hi iplî muliera morbi in dixas générales parte% 
hoc dt,in eos,qm(vt ipfîloqiiuntiir)per firidiiram,&:m eos 
qiri per fluxu fîxmtjdidurâtiirjpriore loco afixicHomSjfèam- 
dovero fluxus^coîlocammiis . Qmdmulta r' hoc ego iUo in, 
opère tmprimis ihidio habui , vt publicam vtflitatem, qnam 
poiïêm maxMnéjiiiuarê: quod fî confèquutïis eflèmjVt opta^ 
bam^eflèt de quo mihi gramlarerrfinmmuSjaHqmd fît,eQ 
yf(p progrefîùm efle , vndc aîij perfîdendi ima-^ 
lïmfecerepoiibiî;. Vâle* 

. * 4 



Digitized by 



Google 



I N DE X EORVM, CIVAE 

IN HOC DE G Y N AE C I I S L 1/ 

BRO, ET RELIQJ7IS OMNIBVS CONTI- 
nentur,fecundum Capita digeftus* 

Tartefrioreh^ccontinentur. 

DE MATRICE, SIVE VTERO. CAP. I. fol 5 <( 
i Mdirixquotnominihusuocatur 
z Vhiidcetmlux 

3 Quid ejl ïuturakmatricii id eji, qu£ em fuhftantU 

4 Quoi tunicis confiât matrix 
5' VUucetorijiciummdtricis 

6 ClîtJicompofitione figurataefimatrix 6 d 

7 QïUdefimuUehrejîgnum 7 4 

8 Qumtumpmniicuhm refedit , O" rétro efl orificium ntiitricis 
p Qudeefiorijkiummdtricis 

10 TefiicuUmuUerumubifuntpojlti 

1 1 TefiicuUpojUione qudes funt 

12 Medtu^,quibmmulia-e5fhnenexcîudunt,uhifunt 

13 QiLefuntorificùimatricis 8 <i - 

DE VIRGINIE VS, CAP. II, " 8 4 

t QudndîupueîLd uirgmes ejfe dehcnt 

2 AduioUtam^utnoncognofcdtur 

3 Virginumprohatio 

DE STERILITATE, ^ CAP. III. ^ 4 

t Ad eam^qu^ prias focundafuit^crfteriUsfaâiiefi 10 ii 

a WifteriUsmulierconcipiàt n d 

DE C'ONCEPTIONE, CAP. IIII. . n 6 

j QU£funtdpt£iidconcipiendum 16 h 

2 Qupdefiaptij^imumtempuimuUeri^coitusddconcipiendum iy a 

3 Quideficonccptm 

4 Qu£funtfignaconceptui 

5 Vt'mteUîgÂS^fimuUerconciperepoj^it 

6 VtcogncfcM^fifutymuiriculpafitjflnonconcipiat 

7 Vt cognofcÂSydn conceptusftâu^ 

S Vtœgnofc:isutrummdfcuù(mimfoaiimpr£^Mnsmuicro'hée4t j8 <£ 
p Vtfommmconcipi4t 



Digitized by 



Google 



I N B E X. 

f o Tejfdnum xd curm conceptionps,0' mcnftruoru, O'finutfhc exp^ftu con^ 

Cltj[4fit 

u VejJkriumaUudadconceptîonetTt 
12 Vejjkmm ad conceptionem mrificum,0' experîmenUtum 
ïj VejJkriumcomeptoriumddtumoYcmo'cdlhJkaiemyQrdu 
J4 Peffariumconccptoriumdiud t^ dh 

t^ Vt mdier condpkt^qu>£ diufiuxu menfiruorum Ubor^uerit 
i6 Fejfdriimtidde utile ad conceptum 20 a 

ty VeffaYÙmSudadûem 
18 ConceptoriumaUid 
I5> Conceptoriumaîiud 

20 TPejfariumAnathonisVhiîofophi ad conceptionem it A 

zx Vtînuliercompiat^etiamfinmquamconceperit 
* zi,zi 'Pcffkriaconceptùru 

24 Orionis conceptorium it tr 

25 vtmuUernencondpidt 22 ^ €^ 23 rf 
16 Adeas^qikedoloremmÂiricispatiunturyqtWîdocumuirodomàut^ ihid- 

DE CISSA PRAEGNANTIVM, CAP. V. S4 ^ 

t Quidejîcifpc 
2 Vndediâaejzciffd 
5 Q«oto »jf »/f ctp pr£gnantibm occumt 

4 QumdiuciÇfkperfcuerat 

5 Qmeeisadhiberedcbemm 

DE ABORTV, CAP. VI. 25 4 

t Qu^funtfîgnafomriabomiS 
2 Âdahorfumranedia 
I Mé^orfumproficiçnâmîO'menShrMproimmda.pejf^^ 

tuumpecmpùteji foras deU'obefc 28 & 

4 Befuffumîpjsddidem ^9 ^ 

5 Âbortmncfut 30 ii 
d ÂdrctinenduMfcmenzTp^rtum 

7 VtconceptmnpcrfcYOt, ' p h 

DE HOLA HATRICIS, .CAP. VII. 32 ;i 

DE GRAVIDIS, CAP, VIII. 34 & 

1 Qwomoio graidd£,pr£fertim drcafeptimîmmenfem ageredehent muUa-ci 

z Oâauoinenfeqmmodo fi gèrent 35 ^ 

5 Ciott oâaum menfîs tranjîerityquidfadendum nom 

DE OBSTETRICE, CAP. ÏX 3<J^ 

t In qmtuelqujs partes diuidereoportetmiuerfimmdiehremtra^ioncm 

^ Qji^eftaptifsima^quseohftetrbcfienpofiiç 

fi 



Digitized by 



Google 



,3 Qîueeficihfietrk 
4, QjueejinieUormeMciïkù^ 

5 Quîdeftoh^cSsfcïk , 17 ^ 

6 <:^£pr<epardnddfunt,qu£propterpdrtumfmtm€cjfm4 

7 mnifir£cwnohftemce quotfunt necejfarùe ibid. 

DE PARTV CAP. X, . 38 vt 

t C^ibmmenfibmredlo'uitiiksnafcuntur 
■■%, QutefuntlîgndpYoxitnipartus 
3 Q«os2oio fcpdrmr dolor:,quide feruore umt^S eo, ^«i'ie pv^efentipcirm 

occurrit 
4. Ântequam adfctUmpdrturientcs coUocmus^quid^erc oportet 
5 QuomodooportetpitrturkntemcQUocare jp << 

^ ObfktrixiiutanquomodB dut uU fédère opoYtet 
7 QumdoimtquomodooportetimhiUcumpr^ciderc 41 4 ' 

DE PARTV DIFFIÔLI CAP. XI» M. & 

t Quoi [uni modi ucl cdufe quihm îahoriojks cr. difjicilispartmefjlcitur 
z Quoraododicuntperedmqu£pdrit^dijpcuUdtempdrtmeme)'gere 42 4 
3, Quomodo dkun.tper'mjinte}n,qidndf€vhdhet,difficiUimumpiirtumficri 
4 ; Çsu_£fiint[chanxtcL injkntium nafcentiuf uel, quotfchcmutihm vnf&ns mfcituv 

5 Ex quatuor fchetiîdtihuipr^didis, qu£fmt exopUhiUa a-ficunduinnâticrd, 

O'qa^diuerfxO'contrdm.tur.Am 45 h 

6 Quomodoâ£exir\nfecuîuenientihmcaups^dijficult^ 4. 

7 QjiomodoperfiUiciilumimpcditurpartU'S 

d Quomodo per eum modam^qui ex omnibus confis mifcetur,p4rtudmpeditur 
DE IVVANDO PARTV DIFFïCILi CAP. XIÏ. 45 h 
j Qua dlUgentiitohfktricdnd^funt ilU^qu£ tdriè cr cum difficuîtdtepdriunt 
Z- Sipr£ternaturdmpojfî:ii£fkerit'mfiins,quidohfietrixfÀcere débet 48 ^i 

3 Si'mdiuexumuelobliquumUcetinjknsquidpciendum 4P ^ 

4 Si dmb£mdnîisfird'seiuenermt,quidp,cere débet ohjîetnx 

5 QuotiesmdJiumemîttit,quidjuiendum 

6 Simpedibi^ defcendens'm dliqudmpdrtem uuhi£reîiquum corpm mdindue^ 

rit,quidjkcere débet 50 i^ 

7 Siumtmpedemjvrdshiihu€rit,quîd 
S Sidmhospedeseiecerit^quidjiciemm 

^ Sidùàfispedihm dudbuspdrtibmuuîu£pUntdsînfigdt,quidJAciemus 

to SigetmtUcofkrÀerit:,z:rficcxirecondtu$fiient,qîiidjkciemut 51 *: 

XI Simndticjisfedentquid 

tz Sip-dndecdputhdhueritutexirenonpa^itquii. 

13 Sicdputçontortum.hdhueritquid 

H QJipties^eritdupUç(itmquid^,ciçmi6S^ 



Digitized by 



Google 



I N B E x; 

t6 Sipîures mofùermt^crfimulfcad orificùm conttder'm ^^di ^'^uontodà 
agendum . $2 4 

ry Quditer fœtus 'm utero fit conueirtendus 

îS Q4i£ funt pericuîofi Jymptomdta^ qu£ nos tenerere poffmt ui perkukm 
pr£diccmm 5? << 

X>E HIS QJ/I NON POSSVNT DVCI HA- 

NiBvs CAPVT xni. 53 5> 
t (^omodoemkyùtomumfi^eredebemuf 

2 Quomodoapprehendimmmortuumejfe'mfi>ntem 55 5 

3 Quomodopscus'mdderedchanm 

4 SidupUçdtumpecusjîcremdnferit^quidfimnnts ^6 h 
^ Bofienihiiyotomia.mquidohfktrixpu:€re débet ihid, 

DE SECVNDINIS CAP. XIIII. f7 <l 

1 SecumUnsundedicuntur 

2 Quidejichmum 

3 lExquihm rébus conjhttchorium 

^Vndediâumejidngion : 

5 Bxqmta-qiâbus confiât umbjlicus. 

6 'Quidefinmnios 

7 Sifecuridin£ihiremanfermt^quid^ie}tm ÇS dC 
S Âdfecundm^remordntesc^menjimi 59 4 
^ <^£funtqu£propterretenthnemfecunSedrtm4ndqdd&ih€himt 

30 Vtfecunditwàtofequmtur 

DE PARTV MEDÎCAMENTIS FACI- 

LITANDO CAPVT XV« tf O i 

t Mp^ummuandunt 
a VtcitomuUerpjrkt 

. DE FOETV MORTVO EXPELLENDO CA. XVI^ <^oS 
1 IP^ffmumquodntortiiumpecuspoteftfirjsdetrdbere 

DE lïS QVAE POST PARTVM FACIEN- 

DA SVNT CAPVT XVII. St d 

t TuerperaquomododpdrtutradmU 
z Quomodo cogfwfdspojipdTtm&piffidetUempmg:tâonem(^ ibîdm 

3 Si de condtu er tenfione frequentm'mp^aturuptiùn^ Qccmrer^hk qmd 

fLcereÀebainm éz 4 

4 Siexpdrtucontmgatfdnguinisfluxus 

5 SiexpartunatumpUgutafîierit 

6 SimjirixexpJTtuuîccraijLfit 

7 Simoirixexpartiiconcujftjk 



Digitized by 



Google 



î .-N "D ^B -X, 



B Signd doÎQiis mdirkispojipitrtum:, quMmmad cdputdc ukrifujfocutionc 



6l CL 

6^ h 

66 h 

67 h 

67 h 



rcjèrpîiumuidetur 

DE NVTRICE. CAP. XVIIÎ. 

Qnxn^mddmtriendumdptdcsh : 
Qu4mUdg?nàd€^mtYi% 
Quafunt exercitidyqus mmihuî nutrickfimpojjmt 
Quid eftjiàendHmfi nutricis kcfùerit extmnindtim 
Afomnoexpergep.ddm,quidjicersoportetnuiricein 

DE MAJvllLLIS POST PARTVM APPECTIS. 
CAP. XIX. 
Sipojipdrtum ad mamiUd^ lac confluât cum tcnjïonc o^ gruuedinc^ dohrs O" 

■ftruore^quidcisdppona'edehcnms 
ÂdfhruoranmdmiUdrumquidjàca'cdehcmm ' 6% <t 

SipuerperdipfdldâdtquidfÀckndum 
SidUdUddîurrd,emqu£pepmtldC:,quomodofîT'mgmm 
AdmdiniUdspoftpdrtumdokntesremcdûi 6Î. h 

Âdkcdugendum • 7» 4 

AdkcminuendumcxGTieco 

DE INFANTE ET QVOMODO TRACTANDVS. 
CAP. XX. yt h 

Ex cnùhm prohdhis infdntcm dptum effc dd nutrknduM 
Quotks'mdicldudndiiieflinjkns 

In qudi loco IdUdndus - 72 4 

Qwhm rchm mfdntispuperfician îdumoportetdutdfpergi 
Vropttr quxm cdnfdm oculilnjkntium oko irrlgdntur 
Quxrc iuhèter mdîres poft iduxcm mjintum duricuUs er narcs exkcdre 73 it 
Qnoiïiodo opoYtet infdntes ungere 

DE PAS CI AND O INFANTE. CAP. XXI. 
QKQ»zoJo^/cw«itW ejVmfivnspoji Idudcmm 
Quoinodooportet'mjkntanp^fcidre 
Vbioportetc^_quomodoinéntanidccre 
Quxnto tempoYsfkfcidndui eft ïnjâm 

DE VMBILICO INFANTIS. CAP. XXII. 
Vo^ quoi dks umbiUcus mjkntk caderefokt 
Quqmodo cauitdtes uinbilkifo'rmdntur 

DE CIBANDO INFANTE. CAP. XXIÏL 
Qudndo oportet'mfkntem cibum dccipereprimm 
Quomodo mel d dandum 
Cuiusîdcacdpere débet mjîns 
Quod'mmî^eflbonHm 



71 ^ 

74 ^* 

75 ^ 

75^ 



q6 A 



7^ ^. 
Uatemo 



Digitized by 



Google 



I N B. E X. 

5 Mdtemo m Uâe nutrimdm efi mf&ns dît mtricM /: . 

6 PoflquodJ}>dHumlmacnadnkmîiUamapplk4tîdifunt 

7 Quoimdokâaridçht 

8 Quoties'mdie'mfinskâundehet - 
5> Quihmfigni/s mtcUigers poifumm mjkntmMerc cibum acdpsre 
îo Quomodoapprchmdimus^anproptercihumploret^nnon 
n Qudndo'mfrntemkkciededuceredebemm 
tz Quemcihumprimum'mjkntidaredehemus 
t^ Qmpom'mjknticommiai: 
14 Qncmdo'mjknsgefidndusefî: 
j 5 QUisfunt exercitU qu£jkçerepojJunt mjkntes 

DE IIS QVAE INPANTIBVS ACCIDVNT. 
CAP. XXIIII. 
t ■ Qudndomcipitmfiins dentés hahere 

2 Qu£funtfî^qu£inf%ntesoflmdunttkntire 

3 ^Qjiih'^>iitcndutjl:rchui,utnokhorhsè^cumtorm€nto<^tesd>jd^ Î0 4 

4 Mftruoremjiuciumquïbmutmdumeft 

5 Adprurigmcmcorpôrlseorumquidjkicndumeji ît 4 

6 Si cxdnihmdtd O'pufiiile cum humeâis mher&m exierint^qmdfdâoîm 

7 Sonimm ndrium er om fircpimm, quodfiequmtm de bmoribus occurm, 

quomodo fandmus 

8 Miujlimeorumquidddhimm 

p Qn£ eji udietudo , qu£ dpud mjmtcs Syrkfîs dicaur 8a. 4 

10 SiuentermfLntùfoîutuif^erU^quidfrdams. . . 



77 ^ 



78 a 

79 4 

éid. 



80 4 



PARTIS S E C V N B 

HAEC SVNT CAPITA. 



JE 



85 ^ 
84 ^ 



DE MnNSTKYApurgddom'mgenere, 
î "Purgdtio Yiîulierum quid ejî 
2 Vurgdtio undç diùiA eji 

Qudnda Indpit primo occurrerepurgddo 

Qudtido cejjh- 

Qzf^ftto finguî-ne muUeres purgdntur 

Qu£ efi: dtd quje plurinum purgationeinficidt 

Semperne ^qualifanguine maifiruo parginatr 

Quqt diehm muUeres pargdnzur 
^ C^£ndmfecundumndturj3RmnpurgMtUT 
10 <^iddiferUdqu£'mtQmnmnpurgd(wr^i!U^U£retendonc menfkuo- 
rmhdhet îî.- . 



U 4 



Digitized by 



Google 



INDEX. 

tz Qttibu/ijigmsmtcUigmi$prim£pMrgaiionistempmiidclfe 

I>e rétentions menjhruorum , uel quoties cum dohre 0'i^*^tiitimpurg<tntur. 

Cdput II. S6 a 

i 'p4>tionesadinenjiriMprouoCi(nd<i 5>3 ^ 

s Vejfdrkddidein ^4 h 

3 ^(jfumiguddidem . 5>8 4 

4. ^idporationes ddidem ihid, 

jyefèruorenkiinàs» Cap. III, 98 Z» 

I>eSi£tyrûft. Cdp, ïïll. 105 4 

J^ma^is'mcUndtione. Cdp, V, 104, i< 

jyematrîdsm'mgaenkfii/îone. Cap, VI. Î05 4 

I>c matricis adfuperiord motUyflue defuffbcaiione ab uterOytieîfuppreJ^ione ml- 

U£, Cdp.,yih 
J^smfldtione^tenjïonemdtrîcîS, Cdp, VI IL 
jy^tîmoTemitricis, Cap, i:^ ^ 
T>€phkgmonemairicis, Cap. X 
T^coUeâionJhus m matrice, Cdp. "XI, 
jye condyhmatihmmdtnck.. Cap, XII. 
"Derhi^ddijsmmdtncisorijîcio. Cdp, XIIÎ, 
T>e<kiritiematriàs, Cap. XII IL 
'Deatrctisp.uemulierihuidaujis, Cap. XV. 
J>€organomuliens, Cap. XVÏ. 
'Decïduismdtricis, Cap, XVII. 
IDefymptoTndtetwrpitudink, Cap. XVIII. , 
Tie dohre maîricis, Cdp, XIX 
i T>e dohre mairicisobdbjiinentiamuin 
z Ad eas qu£ dchrem patiuntur quando cum ïdro dormmnt 
3 Meus qu£ mpeâ'me dohrem hahcnt quajîuefpdm mordentem 
Vejfarîum ad magnum dohrem i:Tfcahiemprohdtil?, 

DE VALETVDINIBVS MVLIERVM QVAE 



4- 



iyeh£mùrYhagidfiucfdngumsfiuxuàmatrice, Cap. XX 

De hjemorrhoidibm in coUo uel orificio matricis. Cap, .XXI. 

Hcmairicehumorofa, Cap, XXI ï. 

1 Behumoribwsàmatriceaduuluamfîuentibm 

1 Adrheumaticammatricem 

3 AdcurfiiramuUerum *55 <^ 

4 PeffanumdejîccatonumddrhetmuUi^^^tmuidumO'omnmfcdhië ihlL 
f D^fiuxurhcumatps t^6 <t 

'Demain^ 



tbid. 


& 


Î14 


rf 


trp 


,i( 


Ï25 


d, 


X26 


a 


130 


d, 


i&/(^. 


h 


131 


a 


'34 


a 


n9 


h 


140 


h 


141 


a 


iJ/d 


h 


142 


4 


îbid. 


?ER 




144 


4 


M. 


M» 


a, 


»53 


h 


»54 


A 



Digitized by 



Google 



Bid. h 
158 <t 

Ûidm 

I6t A 
ibid. h 

i6z a. 

171 d 

m ^ 
J75 ^ 

iS5 4 



1 M D. E X. 

T^emdtrickhyéro^ cap. XXI IL 
Dematricisfi-igidièate cap. XXIIlLv 
DeUimhricisïmtncis cap. XXV. 
"De gonorrhccatmUerm cap, XXVI. 
DepunâioneO'pruni^^^i^^i^ c^P' XXVÎL 
Deparaîyjïmitncis cap. XXVÏII. 
Demittriàslafiitudine cap. XXIX 
Vecafumdtrickfeuprocidcnîù cap. XXX» 
DeuknerdtioncTnamcis cap, XXXI. 
"Oeukmbmmutriàs cap. XXXII. 
'DecurationecancriTnairicis cap. XXXIII» 
Befîfluîîsjnatricis cap. XXXIIIL 
Depeffarijs cap, XXXV. 
DemamiUarumaffeâibus cap. XXXVI. 
DeparcT^quibufdaM cap. XXX VIL 

FINIS» 

FRAGMENTI ALBVCASIS 

capitum Index. 

Decurationeakadcd cap. 72» tîy S 

Decurah£monhoîdaTumO'ihslâ^^hcéarn^ed,qU£4cdêiiUmwéâsnm' 

Umm cap. 73. tt^ <t 

jyeperforationeeodtur^^quieacciditmittatrice cdp, 74. t^oh 

Âd docendït ohfktrices quéiter medicermtT embryombui mdSy qtumdo egreii- 

unturfeamdumfirmamnonndturakm cap. 75. 193 d 

IBxîtmanhryonisfupa'pcdcsfuos 195 <£ 

'ExkmfœtmfupergcnuafuA^manssfjM 196 h 

Bxitu^fœtmUtitudiKoliterpen^tetmaexnLmhm ' %^y S 

Bxitus fœtus fuper coUum expanfis mambusfiàs,^f>cics cius ad dorpm mdvri^ 

ckfuiC T^7 h 

"Exîtui fœtus prxparati fuper UtiiS ' t^S iC 

'ExituîgemiaonmautfœtuummuUonm »p8 h 

lieembryonihmzTahortii tf9 h 

"De extra ftionefœtwsmortid ctp. 76. 2004 

ï>efirmiiinjb^ment(mm,qtumceffhrkfimtmextr4âiomfoctm cap.jy. 

col. 205, ~ 

J^içxtr^^QîiçfecHnën^^ cap. 78» its. 



Digitized by 



Google 



.1 N .D E X. 

EHOriS IVLI^ MVLÏEBRXVM 

LîbXecundizîTi capita Ind c X. 

jye retentionemenjîruorum Cap, t, fùlia iit 4 

J^e paucitdtcmendruorum ' Cdp. 2. ' zi^ b 

De nimiojîuxumenjhruorum Cap, 5. 225 & 

T>efuffQcutionemdtricis Cap, 4. Z2p b 

Bedefcenfumcctricis Cap. 5. 232 4 
Bemotu matricis exfuo locOyqu£ titmen non €ku4turne(j^ dcprimitur Cap, 6^ 

• 234 ^ 

TisniiTÙacdiditdtemdtricis Cap, 7, 23 <^ 4 

Vcdpojîcnute'ûutricis Cap. 8. . 235 & 

Deulc?riiusmatricis Cdp, p. 257 è 

'Dcprurituuulu£ Cdp, 10. 238 t 
Deimpedimentoconcepdonisa'dehisqu^fkciuntudmpr^gndnonemCdp . »» 

23P 4 

BefèrindHonefemimconcepti, Cdp, 12. 244 4 

Befitufœtîis'mutcromdtris Cdp, 13. 244 B 

'Defîgnishnpr^gndtionis Cdp. 14. 24(^ if 

T>cregmmepr<e^fidntium Cdp, 15. 24.6 b 

T>eregiïïiinepdrtiirientium Cdp. i6, 247 it 

T>ediijicultdtepdrtus Cdp. ty. 248 B 

I>er€gimiminjkntis Cdp.^ t8» 252 ^ 

Beekâionenutricis Cdp, 19* ^55 ^ 

Dehisqu£muli€ribmfepepojîpdrtumd£cidunt Cdp, 20* 25^ è 

BenidUcompkodonecdliddC'p'isiàdradtricis Cdp. zù 26^ b 

Vedobrematricis Cdp. 22. 254 è 

'Dc^uxumdtricis Cdp, 23. 2<S^5 & 

DcarsfiwJWifincfexortrf Cdp. 24. 267 4 

'Detuj^idcerrimdpucrorum Cdp, 25. 267 è 

Vefûdprefœtido Cdp. 26. 26 j b 

"Dedohreocuhmm Cdp. zy, 26% a. 

Beteldocuîorum Cdp. 28. 2^8 d, 

T>smdcuUs ocuhrum Cdp. 2p. 26S b 
I>eexitu>mdtrkî6proptirdijfroportk>nemuiTg£uiriUs Cdp, 30. 26^ a 

Demfldtioneiiuh£ Cap. 31. 26^ b 

Tie rupture uuîu£ Cdp. 32. 270 a 

I>e é)îqre uuîu£ Cdp, 33. 270 b 

X>enuiîierihu^mingentîhiiî'mleâo Cdp. 34. 270 b 
I>emodoco4râdndimdtriceni^tctidcorrupîddppdreatuirgo Cdp. ^^. zytA 

De 



Digitized by 



Google 



I N D E X, : . 

X>ecfX^ismuUeribus^^dciUbm c4p, ^6, tjth 

Vereteathnefemndme cap. 57. ' ^ . 274 d 

pedborfu câp. 38. 274, b 

Decxitudîd cap* 3p. 274. b 

lyedobreiUonm cap. 40/ . '27 tj h 

Dejir^ngum cdp.^u 275 h 

De lapide cap. 4.2. 276 h 

Dedyfcnterk cap, 45. 277 b 
Depediculisîîdfccntihui mpeâine^O'fuhaJJ'eîU'S^^circaocuhi cap, 44. 

277 ^ 

DefcahiecoxarumO'àliarumpartium cap, 45. 278 d 

Decancro; cap. 4.6, . 278 b 

Decancronajî cap^ 47. 2.79 b 

Deformicationihuso-jyronihui cap, 48. 27p b 

De'mflationepedum j^. 49. 280 ^t 

Demfiationeuirg£iiirm^teJHculorim cap. ^o« , 280 b 

DepufluUspamlspucroruTïi cap, 51. . 281 b 

Defœtùreoris . <dp, 52... zSz tf 

ï)ecafumîu£ <ap, 55. 282 & 

Deuœnemaàuum^pedutm cap. 54. 282 ^ 

Defurditateamum cap, $f* 2S3 & 

Degknduïis cap. 56. 284 <( 

Deh^morrhoidibus cap, 57. 284 4 

Dedohrcdentium cap. 58. ' 284 ^ 

Defijiuîa cap. 5p. 285 4 

Defcabiemanuum cap, 60, zB6 d 

Deornatu o'pàrdum em aâc^ fadem dcMondam cap, 6u zS6 . é 
De conferuatione corpork humamah aliquot'mjjrmitaiâ,dquamir^iUs effiâm 

Cap, 62, 505^ 

Vuîuisadconfcruationem.mfws cap. 6^, jop d 

INDICVLVS CAPïTVM NIC» RO^ 

chei de Morbîs midienmi libri 

ï^emuUcrumpardhm^hiB^m^^aiâhmfe^^ Cap. u 

J^cmenfibm^jîuemcnfiruanmlierumpmgatione cap. 2. glp d 

^emenjîumretcntîonc^O'rcmedijs cap. g. 335 ^ 

Dch£mnhagkm€riy^projmhmiiàn ù^* 4* 3^5^ 



Digitized by 



Google 



I. N D E x;- ^ 

^el^fmciiPiieutm fujfocaiionç . cdp. 5. 5P4 & 

'Deprocidcntiiuten cap. 6. ... - 597 6 

DfmoU cdp. 7. 40^ ^ 

ï>€ki}Luioneuteri cdp. 8. 4»4 <( 

ïye'mfimmutioneuteri cdp» p« 418 è 

'Deuieridhfcejfti cap. jo. 425) <f 

Dceo(fcwrKpto cap. ju 45» a 

'Deukereutm cap, iz. 433 & 

X>c€Ëdçnkaeîceîpituitojbi^eridBfcej]û ap, t^^ ^^9 <t 

X^efàrrhouteri cap. 14. 440 ^ 

T)€canaroutm cap. 15^ 44^ << 
I^erhagadihuf^condybm^i^yO'h£inoYrboidihuimîu£ cap» x6^ 452 6 

, D€phmofi,feupr£cluflon€mnUcbriumhcorum cap, 17^ 455 <t 

'Dehiatuoftijutm cap, iS. ■ 45iî <t 

Decontortioneo'peruerjïoneuuh^ cap, ip, .^ 457 <* 

Dejknlitate cap, 20, iHi. 

Tyeconceptioneyfeumpragnatione cap, 2.1. 488 4 
Df'-^^ortw,^ ^ifo £iîf^«<i rtWMî mfcquenti capite kges^ ^ capîte-uigcflmo^ 

qumto, cap, 22. 513 a 

GrauùUsqu£conîienia»t,qu£non -cap. 2j. 515- a 

DepicafeuwaîadayidejîyjijHdiograuidarum cap. 24. 517 h 

De uiduconuenientegranidis contra ahortum^aliàs" cap 2.5. 521 & 

De timoré pedumpr£gnantium cap^ 26^ 522 è 

Departùidijjiadtaie cap, zy^ 52 j ^ 

DepariencUratione cap, 18^ 5:27 <f 

Depariupromouéndo cap, 2p. 52^ & 

DefecundammretsndGm cap, jo^ 540 <f 

Decurapuerper^ cap, gi, 545 & 

Departuhusmonfirops cap, £2^ 547 <t 

L I B R I K M V L I E B R I V M L- B O N A^ 

cioli capitum Index, 

lyeliuKcifsconceptionlSynecnonmansfœmmeiq^partui cap. t, 55:3 
Qit£ utero gramdis accidant, o-earummedicir^^ydéque fupçrfxtadone pulcrx 

cap, 2, t^66 h 

Ffûgn&jîica^cauf^^effjixionumo-aBortumr cap, 3.. 577 <t 
2 Bomndem etioinnuTn numéro fîto! una ahortu 
j Miikmdkes&caufe^acipfiiii^Àp(irtHint€rfiin^9 . 



Digitized by 



Google 



ï N 2> E 22/ 

jf, 'BoYmomwm^âmmrcmeàli -^ ; 

Vroce'fitdtis improcçni<itis<^ partuumc4uffi;i:^de nwra^uonmdifmpf^oceifiute 

cap, 4. 5P4 < 

a Vuerpsrif'muteropùfîturd ... 

5 rresuulu£potejîat€S 
4 ciuommutero ^aukproperdntep<ùiu fexfemnMntkititraUumfegfm^ . 

quib:'À0;pr£fidijspdrhiYhioneMfûd^ 
Qno menjum numéro , ^i«) oriw^ , ({uid intérim ohjkirlce agente,piirtus ecUiur, 

cap, 5 6oi a. 

% QuihMpr^fîdijs partumdcceîeremus: qu3^usci;fecund4Sya'em(>rtuuinfk' 

tumpeUdram, 

3 Qno demumpdâo enixm puerpeUuenda'S:,îùndendiii^ fît» 

4 CuiuikâepriTmîaâandm^qudis^nutrixeîigenda» . . 

5 Curfcptimofoley communi uju^nomnd, iinponantur» 

6 Quoteinporedcntidtpuer:,^:^ remédia, 
Cauf£fimiUtu£msproÙytumJW^paramhmyttmctmaîijs cap, é, €4,14 

2 Numéro fUds unoerJxupartiam > at<^ eiufism cauj'ko'py^^^^^ [upcrmc4r 
nearumdefidentiumq;partàm. 

3 Bemumpartusprodi^ojîr^onnutli, 

LIB. II. CAPITA. 
JDeuteripartiumqieiu^feâione cap, t. <^57 h 

■ Q^ônamufuinabfent^metiamnumVenmdtetuf c<^. t» 68z h 

% Q^â,quakyîmde^prùUficumfemen • 

3 Vndemenjima^qmtajinQsnudîeres^t^m^csMdh^cmktercia^ia^^ 
definantûe. . 

4 Qnïhmuirgîîdt:isdepréhauktier 

5 QuapofituraconcumhendMnu 

é Quibu5pr£^iijsuioîatisyMxurraiuiit 

7 Qm âigeflione fœtus procreetur 

Quotempore anima corporiiT^indatitr cap, j. 3S <2 

a Aquocrcetur 

3 ïmmortalpsne^^ anma omnibus jk 

4 Cur nouie hîdies aniin£ creentur 

5 CluonamniodoadconœnhentiîtîibidktemimmeHikjmpdkyO'qmcdip^^ 
tuprocrectur: quxue m corpuidefcerMi^ qua etîàmnmi corporis parie m^e* 

diatur» 
€ Quo paâo anims conucniat, modo In terras defccdere^moS afcerderr, cm^ 

jîc£le^funt^iimt£4terri:difcedunt, 
7 Qfrdeftnâorm mim nonrçde^nu.l^^^mdm corporanojhruqukqum 



Digitized by 



Google 



I- N DE 2C 

S Qup impure mfkns in utero motm'lsqmfentireîmpUi:^^ 
increfcatq^, 

h SYLVÏI COMMENTÂRÏI TÎTVLI OMNES. 

jyefm^memenfhmo'mgenccc yjt d 

TismmflruorumfupprefSiotte 79^ h 

jyemenfiumredundântia- 805 i^ 

lL>efiuxumîdiehn,ZTdhlsmmjîhm . 82% a 

T>€utmfuffocationez!^p€ruerfionc %z6 h 

. Deutmprxdpiti^nc ^42 4 
HÏS ACCEDIT, 

Dehonmsgencr4twneJîuedefœcundit4is^jkrilU4tisc4^ 850 b 



FINIS. 



Digitized by 



Google 




HARMONIA GY- 

NAECIORVM, SIVE 

DE WORBIS I^VLIEBRIBVS LIBER, 

Ex Prifciano, Cleopatra , Molchione , Ubro 

Macricis di<5to,&Theodoro Pri- 

fciano coliedus. 

ProîogusPrifciani ô^ Cieopatrg in îîb, dus priorem» 

^^IL Éprxuidi uohis^Jçribere de pafsiomh.matricisijûper'^ 
t ueniemjh.emmpîurimis^diuerfisjkptltspafiombiis ms 
^. trici,ex (juibus aliqu£p€riculûf£ ^ mjàrubdesjîunt^pYO-' 
f pter conjejiionem mrpitudim : àlt£ yeroftnabdes ûb mC" 
. diocritÀtem £^kîiêinis.QuapYOpteY ratio pandar, qux Vtf- 
vecundia celit:Jtgnklfniit5cutîi$^repr£fentatis,curas jubijciam. 
PrologusÇieoparrae iniibmm dus pofteriorenu 

DEpderAnîiiibiyjiiiachanJitma,c^habere l^oknti contrariumcu^ 
ration'is mul:£'umfac(nre Uboraui . £f elimis duos pr£cUriJiimos 
lihros Theodoten ^ Methyamiy ma^ac aiïigentï fludio eyç Gr£co . 
in LiùtimtraïifîuU, qau humjmodi *Jùnt m memorUm ^durarcMemi fojtc. 
nerkautemjmeTîbif£pmspr£cepifjèy^iufi:tra)tdumà te exe^fjè, "Vr * daratu- 
'nuUi tam^loriojkm rem facile credidens.Nu<nc crgo fi eam perdideris^tuji ^^ ^^^^' 
cdp£queraris. * Cupiditasl^ercihommj^mnonhahcnscertamfidem, 
Patiar.o Theodora, dici mediana reginarumyC΀opatr£jhror ^rJènoeSy 
qti£ remédia medicinalidyqmbMsJkpèyJâJùm , ^ y tique expertayCon^ 
fcripfh^popuh tradidij(^'ytpofie-ritas meaj^eneficio huim anis , apud 
fœminas durev.ante ûmnia^qu£ muUeribas acciderejolentj indicandùm 
tjfecredidi. 

PRAEFATIO HOSCHIONIS IN.GYNAHCIA, 
quamin Latino tancùmcodicereperinmsab interprè- 
te poiîcam:nam aurhor Grsecus innomina- 
lus nihilprsefâcus eft. 



^^^IjKA/ frequentatsnohisinmuliehr^mcaufts ohjîetrixfuijpt 
If (^^t necejfaria,nulUs^inuemmusfludiojksyqu£Uteras Gr£cas at^ 
^ÙM\ ti^ij]èat- ^^cum GynxQH m lamitatçm translata, omnes 



gitized by 



Google 



iefiierarentre^ IferoMofchim, qm km lui^orum qu£damquomo^o^ 
cmqùetra»ftuLjfem(yentaterationispûtmsmxi4â,quàm inflmEid ôrx>* 
tione^yelMî^entmspoUta Iffus) ficutimophthalmids^ chirur^umem, 
FhiUtîOi thcoremanclsle^i:pUcmt^quodGyn£ciam LAUnum.'^er 
teremt^firmpnemjam^maxîmam partem Triacontadîs inteoro teno^ 
readyerbam tranjîtilerim, Sdcùm '^iàijfem^andecorpm fumrumyet 
quodmuîiehresammoscito pr£ma^itidme lajfare pojjet , pkcuitMe^ 
thodicorHmhreukatemfiquiyytomniadkerem^nequetamenffYadeco^ 
pus efficenmyjedommx hreuifiimè copleBereriidq^Jïmplïahm ^ mtt^ 
èshribiisaUquaj^do Iferbky ytmttUeYesle^Uomim^erkéi^ud ahtdjjsfLr 
hik^afdcM canjèqfiantur* 

ThcaJoTÎ Prifcknf; ArcRiatri ad- SaruîâTiam ptae- 

facicvû. lib. çertium , qui mfcribi-- 

tur Gynaecia- 

INteUexiJjetimrf minus nobisarbarorySalmana^artis mes, dukeml^ 
mfi€rmm,omn€mmeiop£ris e^caàdmy in <po immemoY non fum 
frdefttionii'me£jq»odditohi^lihyis pares caujùs propojm, phstiommoïf 
cuporij}o»o0ctumfiogico dij^tatwmm:jjèdnûn aheiîah ytro^Gynx^ 
àoritm ytfitatio. Et qma h£c ratio mededi indiget âiUgentia^ foiitaneum 
liheUum Cùnjiciam de nmlierumcara,. in qua ^ nmotum à puUico Tbe^ 
iiacuio elongauu ^ e^quidem tep:ienita itmabo: tu- l/^o^tui commit 
»îs competitfexuSyé^jeofietumfacilè inuenit, tuamfcientiam 
ampdmaexerceyfeddo Gyn£cio prspoJîta^mcQ 
^uSatUx tua diîi^entiiU 



Digitized by 



Google 



HÂRMONIAE GYNAECIORVM 

PARSPRIOR, 




DE MATRICE, S I- A 
uevxero 
^ C A P V T I. 

1 Matri^cquotmmmbmuocmrf 

RÏBVS. Primo 
didaeft matrix, 
âb co quôd mu- 
liercs partu lao 

matres effician- 

tnr. DeindeGrecis!?9^/« appel 

Ura eft, hoc eft nouiïsima: auc, 

quod nouifsima omnibus inte 

♦ ïJîGr^ero, ilinîsiacer:aur,quodannis * 

%*j'jtx,idcfij quatuordecim vacua fît apud 

iiïîdccim, virginesj&îiouîisimèpoftmu 

tadonem xtzds . QÎiectus iuos 

perparras mulierib. reprçfen- 

ret.Demum vero &^aj»yV di(fla 

_^ cftjquodfratreseffîdatomnes . 

qui ex vïïsl nafccnrur. 

a Vhi u£rb Ucct mk^ 

Intcr duas coxas, inter vcfica 
& longaonem. Subiacetvero 
vefîcae^&lôgaoni (incumbit) 

3 €lttîd£JindturdematridfCt,qiùe 

eiusfubfhmtÙL) 
Magis neruofa eil,conftât ar 
terijsj vfinisjpuJpis & neruis, 

4 Qmttunidsconjiittmdtrîxf 
Duabus. Vna,fbris lenior & 

Aiba , ifttus a&era: (altcra) du- 
irior hc nemoÙL, rubra, mollis 
&pulpofa, 

5 Vhii4Gct(mfammi(imst 



în medio iînu mulierîs , qnî 
ipfe fînus membranis& neruia 
conftans,maiori înceftino fîmi 
lis^fLlniùs auc« efl ipaciofîfsU 
mus y foris vero coniiuidus , in 
quo coitus vironim & vfus Ve 
neris efiîcitar,quem finum v«l 
gus cunnum appeliac. 
6 QuMœmpojmoisejiguraUefi. 
mutrixf 
-Principaiiter fîcut cucurbf- 
ta mcdicinaiis; cuius llngulas 
partes,vr cognorcacur,& facii* 
limè inteiligi pofsintjin iîngu- 
lis partibus eias, fînguîse liccrç 
fcriptse Se appofîtae funt. Vbi 




îgînir efti^ poCram, orificîum 
dicicur, quod eftantcparnim 
puipofum & molle: poftparm 
vcra callofum, & i^adofam: 
vbi crgo cft B, colinm diclmn 
vbi «ft Ç, ceruix didnir. O* 
jxmisautem borum concurfua 
cb!Oiiâ,diidmi::vbi vero îaiom 



Digitized by 



Google 



7 HARMOMIAE GYNAECIORVM § 

tunditate dilatari incipiunt, & A jj Qu^funtonfictdntiinclsf 



* • Forte 
Quod, 



cft ibi D, humeri dicuntur : vbi 
autem Eclatera dicuntur: vbi 
vero rotundicâs côcludicur. Se 
îbi eft F j fundus omnino nomi 
jiatur. ïntus vero, vbi eft G5ba- 
fis grandis dicicur, omnisque 
înanitas illa , qua eft in raedio 
vencris , finus appellatur. 

7 * Quid eft midiehre fignumî 
Cuius foris iabia Graecè w/i^" 

j^w/ijtTi»^ Lacinèpinnacula dida 
funr,& à fuperiori parce defcê- 
dunt in médium, arccncvero 
auram. 

8 Quantum igitur p'mnacuîunt 
refedityO'yctro cji orificiummiitricisi 

Non omnibus quidem çqua.. 
lîter, {^d fecundum diiFerentia g 
astatis &nacurç3quinqj veifex 
digicis. 

P Qude ergo eft orificium m^ 
tricisf 

Apud virgineSjque nondum 
deuirginatasfunc^pulpofum & 
moileimuiieribus autem, qu^ - 
lampepererunc, fpatiofum ôc 
caiioiîfsimum eft. 
îo TejîicuU muÏÏSYum ubi funt 
pofîdt 

Pxope ceruicem matricis^ ex 
vtraque parte. 
Il " Voflûoneueroqudesfuntt 

Rotundi Se minores &mol- 
îiores,quâm malcuii. 
4Z ■'■ MedtuiyquihwsmuUeresfemc 

excMunt^uhifmti 
• ïuxtâ matiicis iatef a poild. 



Orificia macricispertefticu 
los exeuntiaad velicae coilum 
iunguntur. 

DE VÏRGINIBVS. 

CAP. 11. 

t QumdiupuelU uirgines ejfcdc^ 

hentiexlw.MjtriàSjO' 

Flofcbione. 

TAn-ro quiderempore/do- 
necj purgarione fuperue- 
niencCjCÎ'viro coirepot- 
fîc, natura 8c matrix officia ad- 
implere & repraeientare vide- 
anrur. 

Saluberrima auteeftperpe- 
rua virginitas. * Scientes enim * I» Gr^côf 
maiculiijex frequêricoituma- èdhif, 
la folenc accipere, ôiiïc muiie- 
res vexantun 

z AduioUtam^^utnoncognofciitur» 
VrifcUn, 

Alumen rcifTumjgallâ & om . 
phacinumcûvino amineo te- 
re, & fac p eri ciy fm a. Item . 

Cum lucco paftinacae, & fac 
ad magnicudinem orobi, & ap 
ponaturper vnamhoramancc 
quàmcoëar. 
3 Yirgmum proh:itio,ex îîb, AU- 

Lapatium rrîcum carboni- 
busimpone, &fuffumiga: fife 
comminxerir, virgo eft . Item. 

Rumici^ flores caibonibus 
impo- 



Digitized by 



Google 



*Cîeop.dut 
partes jlle 
coceptui ne^ 
cejjkrùe im^ 
pediuntur. 



* Cleop.dut 
hxurix fuA 
frequetim ue 
nerit,cuine- 
hrktus fit. 



^ P A . R S P 

imponCj&fuffumiga; ûvirgo A 
cft^nonpallefccc, 

DE STERILÏTATE. . 
CAP. IIL - 

Ex Mofchione, er Clcop. priore. 

STerilitaSj matricis commu 
ne vitium, viris & mulieri- 
bus, & de plurib.caalîs ve- 
nire Ibiet. Nam auc in toiû mu 
iieresnon accipiunr, autcùni 
ceperinCjnon recinenr^aut non 
nutriunc^nec ad iegirimum re- 
pus perferre polTunc, fedance 
quàm integer lit infans^perit. 
Haec ergo fterilicas cfhcitur, eu 
auï mafculus , aut fœmîna ali' 
quamvaiecudiae corporisha- 
bent, aut * parcium iUarum cô B 
ceptui neceiTariarum. 

Pèr virum ergo coceptus im 
pediturjciim omne corpus ha- 
Bet intùs caufam , praecedente 
fcilicet aliqua valetudine chro 
nica , & inde eius femcn tenue 
eft,& aquatum, &autvalde fri 
gidû^autiufto calidius^auc cor 
luptum, aut * iuxuria lua, frc- 
quenti vfu venereo eneruarus 
fit, & fine viribus. Partibus 
autcm virim^ediri foler, quo- 
ties * hypoipadias vel para- 
thocus eft,hoc ell, in latere me 
branâ habet,qua iemé emittar. 
Apud mulieres etiam fimilli 
ma vida fterilitatis inueniun- 
xur: aùt enim ipfç in caufa cor- 
^usi hâbéi ficcij , vt fînt tenues, 
^ macikntag & phdùfica^ , vd 



R I O R* «# 

ccotrà muitu pîngues, & groC 
fae,vei iracundf & furiof». Par 
tibus aut muîieres impediun- 
tur, quoties non purgarur , auc 
orincium matricisobductûha 
bent,aut contortum , aut mem 
brana,aut aliqua re aliéna ciaa 
fum,aut certè callofitatem, auc 
duritié,aut vulnus habenc , auc 
in communicatione virifeme 
non emittunt, & inde fteriles • 
funt,&eunuchse. 

Curâturaûtfingulaeresprç- Curatiê». 
dicbasjcompetenti fîbi diligen- 
lianta vt vir farigatus , & exêr^ 
citijs,& vndionib. &:varijs ci- 
bis refumatur . Si verô aliqua 
valetudo chronicà impediat, 
antè curetur , & fie refumerur. 
Hypoipadias antè, fîcut in Chi Bypoj^adÎM 
rurgumenis habes, curandus kj^ido, 
eft. Similiter&mulierreiume 
da & curanda. Si vero aliqua re 
aliéna orificium.matricis clau- 
fum fuerit,toilcndum eft , & fi 
membrana claufum eft , aperié 
dû.Si vero vulnus intùs haber, 
pro diiferentia eius curâdum. 
Callus vero & duricics malaxa 
da eft. Prœter enim bas caufas, 
nuilââliainueniri poteft, quaî 
fteriiitatem faciat,& conccptû 
denegec. 
X Adejm^qujepriùsfacundafuit^ 

^ftcriîi^fîâaeft, Vrifcwius, 

Folia maH granati fîcca&te 
re ,& eu melle fac peffum qua- 
tuor digitorum, 8: poft purga^ 
tionem împone tribus diebus, 
Vt non tolkîur, & poft tcrciwn . 
a 3 



Digitized by 



Google 



«f HARMONîAE G 

diem toîlanir. & vuam pafTam A 
cmn granulis fuis, & facpefTa- 
rium^vc faprà di<flû clt^Sc quaa 
do coâgulaca ftillauerint^ co- 
giiofcacvifum. 

a YtfterilismuîierconcipîaLCleop. 
Ubroi.Scz, 

Si menftrua non defînt,coa- 
gulumieporisin vino vireius 
bibar , & ftatim ea vtatur. Mu- 
liervero abftineac fe ab aceco, 
& acrimonijs, & rébus faifîs, 
ncclauctur diebus fcpwm. 
Ueméùtd. 

"Rutaeviridis fuccuminlana 
coiii ge, & p o il coi tu m viri fta- 
tim fîbi fubijciac, tamênon a- 
quafublauetur. 

Ad idem, 

Herbam arrhemifîam triram B 
eu myrrhâ in lana collige, poft 
ïîîixcû fîbi fubijciar, icavcnec 
fublauecur, &concïpier. 

DE CONCEPTIONE. 

CAP. ÎÏÎL 
Ex Thcodoro VrifcUno, 

ALiquag mulieres, quf vo 
to pofteriraris longo re- 
père de/îderarse afnciun 
turjmedicas accerfiuerCj quas 
effeûus eiâborate cocepcionis 
peritas.ac hlïcQs exhibuir. No 
ftrae iraq^ Saiuiaaajprofefsi-ôis 
comuûis hoc magis eft tibi ne 
<eirariiim minifteriunijquae ex 
tais officijs iêdulis , in his ma- 
ius cxperimentum habes^quâ- 
*Bm âut grauae^ mi gloxiae ac- 



YNAECÎORVM 



1% 



crefcatauc medicaepromktea 
ti,aut fufceptae cocipienti. Vn- 
de licet infcia non fis huius cu- 
rçcoflccptionem procurants: 
attamen difpolîcatibî, coniîde 
ratis omnibus, ordinaui. Cir- 
ca eam^qu^f curanda eric, prlùs 
înquirendum eft^necubi orifi- 
cium matricis aut inciinatû fît, 
aiit conciufum: vnde aut modî 
cis purgationibus aperientib, 
expeditur. auteo temporeput 
gationis , internorû dolore ni- 
miOjConquafretur. Quod fî for 
tèitares habetjphlebotoman- 
da erit de talo quàm maxime, 
quo ad inferiora vicinior mate 
ria jpuocerur.Sic dcinde ad or- 
dinationem curas aduerrendii 
nobis erir, quç coclufiim priùs 
moderatè orificiû patefaciet: 
Vf purgatîone foknni inoifen- 
fe difp ofîta^&d efî ccari & caie- 
£eri matrixpofsit:his enim ré- 
bus ira djlpofîds, côceptionis 
vota faciliès ftibfequentur . Si, 
phieboromo adhibitOjnec dâ 
repus fua fecrera cognoueric, 
tûc oleo duki, velanethino, 
vel rutaco inguina foueda erûc 
&: pr^rea lana in eod e oleo calî 
do infufâ côtegâtur: tune cata- 
plafmatib.chaiâflicis calefacié 
da:exquoruaqua decoâa fré- 
quenter vapores adhibemus. 
Nâ & fumigia , vaporatis parti 
bi2s,fupponi côucnit , ex fuprà 
di^iis hcrbisjiapide gagate ad- 
îùnâo.Sihis omnib. re^ftèad- 
hxhim f Jucuiâiis cixca purga- 
cionem 



Digitized by 



Google 



*i- 



VA R S V 



tionem ordo p€rmanferit,ina- A 
tricis orificium raediocriterre 
îaxaco. Namadiutorijsconce 
ptioncs procuracib.imminen- 
dum cft,&£ondnu6>cii fe pur- 
gâtio inoffensè peregeric, ex 
diachyioîi peifos , vel liuiano 
eu nardino, vel rofeo oleo refo 
îutoSjOrdiaabo.priùs cncolpif 
mo vti coueniet,& poft matri- 
cis delauaiioae , ex code medi 
camenco ipiisiore^peffariâ ad- 
hibere. Hascconriauisdiebus 
xxx,adhibéda funi:, vfq^indiê 
vécurum alcerius purgarionis, 
quibus cranfadis, liuiaaa ni- 
trum côuenic conaifceri , quod 
adhibedum'éit poft. encoipif- 
munijex fubiedis fpecicbus ai 
fponendmn,cârdamû,diaam- B 
iium^arrhemifia, ireos^ruca&fe- 
men: omnia tuafa&cribdia- 
ta, oleo dulci &piirioriniifcen 
da funcj vt ex bis anw peffariu, 
fomentum adhibcri pofsicCo 
modiùsincereafiarjU huicfo- 
«lento récentes porcinos adi- 
pes, âne anferinos admifcea- 
jBus: poft quod contiauopef* 
fario cali ycî expédie, 

Frcus pingues in aqua déco- 
llas & tritas melle miiceainuSj. 
.^hocpeffarium fupponamus: 
^erupcrveroliuianû iuperim- 
-poni conuenic Deiade iaçerie 
iuLs nirri glebam accipimus>&: 
îtt moditm bâlâtti coUyriam fa 
âum Dïoîli lana concegimus^ 
quod fupçriUimtum. Huiano 
iaijçiemus ; jmilo «ûinucmflj» 



K ï O K* $4 

dio meliofiinnoxïo aurcorrî- 
gi macrix poterie , aut purgari,! 
quàm huius nicri fuppofitiôe. 
Poftqua vero haecadhibica. fue 
riat y. quae fufficerearbicror adL 
onaiîiâ ciMrrigendajquf impedi 
mento conceptuieflè poÉint^ 
iam.vti conueniet his duobus 
fequentibuspeifarijs aromad- 
cis côceptionera maturantib. 
Fit autem prias hoc modo* 

Cera aiba , adeps galiioace- 
us, tejrebiûthina &nardinum 
ôleum, his omnibus ex aequo 
folu«cis,cx>aguluin leparis ad- 
HÛfcemuSj&hac p oii encoipir 
mum lupponimus. Aiiudvero 
omnibus experimencatum vîî 
bus^jequens hocôft^ 

Calsia^ folium, fp ica in dîca» 
anaomumjin vncijs iîngaiisjO- 
maiacribeliara cura fbphyli- 
Roaut nardinooleo, accepro 
coaguio leporis ,admii"cemuSj 
fichac peuario ordine adhibi- 
to, rite Qiiz macuraada cou* 
cepcio. 

lamnûc Se {uperiorum peC» 
fâriorum conuenitiubiungeie 
compoiîdonem* 

Vefpriîondiddyîon cGntfJiom^ 
nés œndu^nes utîUfmumyO'pTro^ 

him fêmea, alchea, fâemimt 
grseciij omnia aequis pôderib. 
ktv^as nouum ii»rakdmus , v- 
biijkleiimdulce &âquam f qui 
flicnfura adijcimus , vt iemiaa 
pcrteganiui ^ quag cum niolp» 
a. 4- 



Digitized by 



Google 



f y H A R H O N I XE G 

livaporecoqui & bullire cœ- A 
perintj vndacio vel fpuma,quç 
uipematauerit, colligitur, cui 
anlerinosâdipes, vel gailina- 
ceos & cetera iûgimus, vcpci- 
fario moderamentû faciamus. 
Sic nos diachylôn peflarium 
conficimus. Quod loluciusfî 
fueric temperatum, vnguen- 
tû magnû chalaiHcum, velpa- 
regoricumfacier. 

Liuianum vero fîc faciemus: 
Cera punica vnc. iiij. maftiche 
Chia vnc.ij. ftyrax vnc.j.adeps 
anferinus vn. ii;. butyru vn.iij. 
medulla ceruina vnc.iiij.nardi 
nu oleû vnc.iiij. hf c oïa fecun- 
dmn confuecudinem tunfa,fo- 
luca mifcebimus , vc peiTarium 
£ar. Hseceftordinatiocurseo- B 
mnibusmulieribus concipere 
cupiencibus adhibenda,quam 
breuicer contexuimus. Sunr 
eriam alia plurima ab alijs va- 
rijs conieûuris compoiïra,quç 
câufticisadhibitâ, forfitâpof- 
fint purgationé fanguinis ex- 
torquere.At ego blâdis magis, 
quâ caufticis conceptionis eau 
fa procurâdas purgationes fua 
derevolui. Commodiùsefte- 
nimficimpendere ofiîciîi me- 
dicinae , vc eu fufcepta caufa eu 
raricceperit, alia non curerur. 
Sunc&alîaduo gênera pef. 
fariorû, quibus magifter meus 
^porgacionem inoffensè pro- 
curare fè frequéciùs ceftaretur, 
^conceptionis officia pcrfe- 
<:iirc,quae fie coîî£ciebac; 



Y N AE C I O R V M i^ 

Opobalfami vn. j.peucedani 
vnç. ;. s. ariftoiochise vnc.j, 
myrrhse & croci ana vneia s. 
medullae ceruinf , adipis anfe- 
rinianavnc.j. s. Seorfîm quse 
tundenda funtcribeilancur, èc 
folutis ex more mîfcencur, vc 
peiTarium fiacHoc^primo peC 
fario exempto , mox tépore fe- 
cretorum poft balnea fuppone 
dum eft,quod duabushoriseo 
tinédumeric. Poft vero, decra 
âo peflario , hac iequenti con- 
fedione fuâ f^^np vir illinire às^ 
bec, &continuo mulieri mifee 
dus eu. JLinimencura hoc fe- 
quénseft. 

Opobaifamuvnc. j.opopa- 
nacis vnc j. chus mafculii vnc» 
îj. cinamomumvnc.;. s. myr- 
rha vnc. j. coftum vnc. s. cro- 
cum drag.vj.cafsia drag.j.Haec 
fîmilicer contrica oleo irino c6 
mifeencur, vc paulopinguius 
fiac.Cùmverovcendi cempus 
aduenerit,poft purgaciôeSjbal 
nea, & p elTari j pri oris vium , v- 
lêris neceiTariè iinimenco. 

» Qu£ fiintapt£ cticoncipienàumi 
ex lih.MiCt. cr Mofchione, 

Hœ apcce effe poiTunCjque or 
dinabiiicer die iuo purgancur, 
îimpido fciiicec, &:moderaco 
fanguine,8iquae orificium ma- 
tricîsredum &:proximiushâ- 
benc, corpusq;omneneq;rii- 
mis durum,neq^ yalde digeftu, 
cum incegricate animi &,hila- 
licace. 

Quoi 



Digitized by 



Google 



tj P A K s 

^ a ." Quoi efi dptij^imum tempui. 
. mulieri coùus ddcocipiendumfçxMo^ 

In dcclinatiôe purgatioiaîs, 
fubiacêtedefiderio coims^ica 
vt ncq; abuïidacia cibi plçnum 
Jiâbeat corpus , neq; parcitatc 
âaanc,&poâ:purgarionem cor 
poris commiiceancorambo iî- 
Jiiiil:iàlîîbc3rrimii& eà enim c6 
ceptustunc. 

3 QnideftcQncepitui Uofch 
îngcnti cprporis laborc & 

^ormento pcrFerttinfuccefsio- 

ni autem plas quàm neceffari- 

uSjVnde&retcnno perfeueran 

^ammalvcroaliud^cum natnra 

li raribuc &jiecdsiiate, cffici- 

îiir. 

-4 ' <^]ùnt fïg^ conceptuif 

Mofch. 

Quodesin fine coinisîior- 
ror qaidaraiïiuiicri occurric^i- 
pfumq; ^rificium vuluae con-. 
<iiïci &concludi fenritur, nul- 
lumqjrcliquum femims^iinum 
mulifiris iiujncâac ^ ^ Tâlde 
mo diciim rem aner. 
5 Yt ùUeïUgM fi muUer condpcre 

popt^cxïih.Mdt 

De galbano fibî coliyrîum 
fuppone,& fi vcrcex capids e- 
iiis çftïiauentjpoteft. 

Vrrû ctiamulier fœcunda fie, 
nec ne , Icgc apud Mofchionc 
in cxemplari Grf cocapuci^u 

4 VtcopiùfasfîftU4auiri ckÎ- 
, pdlk,flnoHCôttdpiat.Vnfciajuts, 

firtcm$ftd, ^ Vâlàii^Kliâduo^magrivîa, 
intus haideopoiûo ^ ibi faciès 



P R I O IL il 

A cosvrinarc, Scpbnts în loco 
irigido per dies feptê, & cuiu» 
Bordenm noa germinaucri^ 
ciusculpaeft» 

7 Vtcopiofai^4nconccpmp^ 
âuif VrifcùL 

Si colin * caliduj&dorfum cdMlmi, 
frigîdum habueik, concepinfî 
ver6 a&qualc corpus,non. 

8 Vtco^ittofcjsutrumnuifadum 
un fœnmïl prie^umsinutçrç^hdheat* 

^ Apium cum radice fua capî- 
ù dus appone, ipfa ignorance^ 
& fi prias mafcuium nomina- 
nerirdû loquicur, mafcolum: 
fi fœminam, fœminam paner; 
Ite fac eâ ftarc lundis pcdib, 
&fîpcdem dextnim primîcus 
B moucrît ad ambulandû^mafoi 
iunrfi finiilnmi, fœminam ha- 
ber. Vide capat Graecum 

Mofcliionis %62. 

5 VtfcamwïuondpktyCxPd' 
fdmo, 
Vuluamleporîs fîccam rere, 

6 ambobibanc , &<oeanc 

J o ^ejjîamn ^ curant foncC" 
ptionis cr met^bruanîj^ft vuttrix ex 
partuconcujfdfuerù, Sxlih,iiUùi- 
cis. 

içî. butjnî oIm>L\7. hyfopi o- 
boUjj.myrrhaî oboLij.medul- 
l£ ceruin%obol.adipisgallî<« 
lîse obol.ii).Tcrel>indiine oî>o„ 
iî; • ccrae puniçe obol. v;. aloês 
Bepaàd obol. ii;. ^àfsiçfiftu* 
Iç oboLj.olci rofâd obo.ij.incl 
lis quantum fttffidt, coque m 
vafc fidili |K>uo , SciFcere ♦ Hoc 



Digitized by 



Google 



19 HARMOlNIAE; G;YÎT'ABCIORV2i '^ ia 

vfa eft Fabiana Prifdlla. eu om/ A i^atim iniice, ^tà. aquafe no ab 
lies Arçhiatri in eâidcfeciiTenc, luat,&concïpiet . Mcan. H4:r- 



31 'Peffarium dUud ii concipién^ 

Piculamécceramana, cum 
oleofolue&vîcre. 
,32 IPejJkrium ad conceptionem 
mbrifUim O" expermentatum^cxJ^o^ 
fchîonç, ... 

^fpicae nardijCoftijfolijjmyr 
xhaî ana drag. i;, amomi drag. 
jiij. medullae cerumag,adipis 
Anferini ana drag.vii;.cera&pu- 
nicag drag . ii j . olei nardini o» 
iol.j.olei rofact drag.iii;. ccmi- 
ïxîifce &vtere/ed imid non fit, 
aûfi nmûâiiieritmfTigidano. • 
?5 Veffmtm.cmcsptoriumdd 

tumoremyercaltùlkiitein^étrmaji 
t&atrmXîeûp.prmc» . 

I5i.ceriiirf5mcdulla£ ceruinç, 
«erç puiitiç^Çjbutyrij.oIei glauci 
ni, & nardini ob.}. reiînf mafti 
cîiina?,cerebinï;hittf yiïiuris ma 
fcalr, & fpemae argcnti sqais 
pondedbirs^vc^p^à jnifce^ri 
CIO ficcast^^p^^a fint coatufa^ 
prob^arij&imiHn eô. 
>4 ¥iffiSfiumeoMçptmi(Mémd. 

j^- ôyracis calamira?, ma- 

IepoB6>da%i0f «naj^aàipis raai 
jinî,.aHaà:iigriii^ 

xmrnnfiruorU léormnt^ cx^Ckop^ 

MypRim viridem 8c f«çcu 



bf arthemifise fuccum eu myrr 
to trirajCÔmiice & in lana col- 
lige, deinde ftatim poûcoitû ■ 
fubige ,- & concipiet : kà. vide 
neieabiuar, quia tune omnia 
quaeidemonftrantur, maxime 
ad pexfeflum. veninnc, fi in me 
ftmorum lempûrepciTârisaitt 
fuerinr. 

.' cepttm^exCkop,prwre^ZT 

Mofchione,* 

152, fei taurinum.oleo lanam 
înuoluesj&apponespridie ad 
•Qri£cium matxieis poft .men- 
ilrua:quod no<rte rollac,&cum 
viro eoëar,& ftatim eoneipietv 
^ î/ }tempej[iiriumaliudadidenu 

152, opobalfami,peuceda- 
ni , ariftolochiae ana dragmâ ;. 
(Cleopat,drâg^i;.).adipis anfe 
rini drag. iij.myrrhç ,coccogni 
• di;,meduJlç ceruinae,ana drag. 
i),opopanaeis dra. ). & oleuro' 
farum,terçndo camifce,&ALp 
ponc, &per duas horas eonti- 
neâr,,&pûftea aufer,.^ ftatint 
cum viro coacumbac^ & cita 
concipiet^ 
>S Conc€ptovium<tUud,exeisdc^ 

R2.fel * eaprinû, & cymijiû, ^'^ ^<^ 
côficccimioîeofycionioj&co-; rinimu 
leoiofâiov 
>p Alîudéorundenu 

Cencaureç ramufculos con* 
tcrein oleo roiàco,& fupp one^ 

p>phè 



Digitized by 



Google 



^r V AKIS 

fophi âdconccj^thncpiy^ijpxmm' 
tbonbia . 

'ï^r-.medulîae ceruinag,'ce- 
tse p^riîcœ , diâchylppis , olâ 
liliaceijoiei nardini,fucci h)db 
pi, axugiçpordnaeyadîpis pa£l 
lerini,biicyri ana ob oLj.rennae 
t^ebinthinç oboL ii;\ c6mi< 
fce&vcerc. 

zt .Vt tmdier condpidt etùimfi 
: . ^ nunqujmcûncepentyexMûfchione, 
f n''m''^ - ^^P^^^càmpcpcrit,antequâ 
S^ M/.' 1ia£dusfu4isfurrexerir,&lacla 
" ;gere indpiat , malge , & ex eo 
fac cafeolumj&infiniftro bra^ 
chioinlmtieoioligacum fiifpê 
dicOj vt iugiterillû portée içnu- 
lier: Sed cùm in balneum ire 
voluerit,domiilliimiiioiidarii 
:xelinqQac',xelicpis hoiris omni 
basfccumhâbear. ; 
21 ^ijfixiiim conccptorùm . ex 



ftruum 
reaf 



]Çj. adipîsanfcrini oboL 
liij* croci, myrîhae , adipîs gal- 
iinaejmâiHches,oiei cyprim^ce 
rae punicse^-meduils ceruinae, 
fucci k^fopi, reiinae tercbinthi 
iiç,adipis vrfi,adipi& Icçne ana 
oboi . ij . haîc omniainvapore 
4ecoqui facico,6dnde fœmine 
fupponi,^ concumbac 
23 Aiûwf mfiîem, 

içt. meduUae.ccnaa^, relL 
n« tcrcbinthinç^ftyracis^malH 
cbes/ucci hyicy i^adipis anfeii 
nîjbutyri^mcUis, cersptmic^ 
fiicci éenograed, olei îuiîni a- 
Jia oboujLnardi oboLiiij. 
S4 OmtmMmpÈomtxCkop* 



V K là jC ; n 

A priore^ Mofâs, . 

Lunam nouam dfeVençiis 

6c die louis obferuare debenr 

ambo , 6c die louis iauan de« 

bec mulier , &caJidè poil baU 

nea fedeat ad encat;btima,haic 

iniîdens parum ^ dcycens m« 

duo. 

25 VtmSern6conâpîiti,exCkopl 
prioreo'pofierme Ub. 
. iLafezis opduni qi^animma* 

gniiu do eft olius , çum duob^ 

cyathis vini iciuna bibac,p lîn- 

guiosmenfèsin diebuspurga 

tionis eius,per dies duoSj&nS 

concipier. 

ÂdidenL 
Cùm fdericantèboramvn^' 

quàm cum viro cômiiceatui^ ^ 

B tolîat cf driam & myrrham pa 

riîcr mixiam , & inde infià cor 

puspeiungac 

■ ' Aîiud. 
Cùm pepeiit mulîereâdem U^^îc^ 

hora ancequam aliquid fumat^ 

^uc fanguis eius purgecur^» toi. 

le carbones viuos^ & extingue 

eosin iàiigmneiûo^ibiterdi^ 

cens: Extinguo conception 

nemmulieiisfiuius (&nomi- 

na eam ) ab omni coitu vin*. 

li, * ex hac die,velcx bac boia ^^ 4 %5 

qua ipfa voiueiit , iàiuis eius 

menftniis , ita vcxeâè^iuis tem 

porib. purgetur : & iladm cai;» 

bones in pyxide pone quanta 

voluens , & daude . Deinde x. . 

pfam pyxîdem in lintco inuol 

ue> $c diligenterliga&figna; 

èc abfcondeeam.vr nonap:e« 



Digitized by 



Google 



5J H A RM OKI AE GYNAEXïORVM 

riaturjitavtnecfolneclunaeâ A £) g C I S S A 
videat.Quo^ fi voluerit aliqua 
do vr coHcipiat 5 aperiac ipfani 
pyxidem, &«i«dum carbone 
loli vel innç oftendatjÔC ftatiin. 
concipier. Aiiud. Quaruorfa* 
Icicules ad fœminam, qux cô- 
cipere non vulc, de falice^mit- 
tein aquam caquere adterria 
parccm^&daei bibereper die& 
quinq;calicem.plenum, & vi- 
tra filias non concipiet. 



24. 
P R AE. 

G NANTI VM. CAP. V. 
i , Quideficijjkt Mpfchioît. 

APpetino inconfueti ci- 



VimuUernonconcipiuL Vrifu: 

Nicrum in modum ciceris,. 
& in fînû marri cis poft conçu- 
Eicammiccas^ 

iS M ediqu£ doîorcm matricis 
pi(iiuntur,qiwulocumuiro dQrmmnt^ _. 
Vri[d<mus^ Ckop.z^ ' ' . 

Si îiaac pafsia perfèoeraue- 
iîCjcKoleric2e:fienr. Vulcus.aii» 
tem earum. alcas Kab ent venas. - 
&libidinafàsjnatura tuntefcic 
plus inms quàniforis,paîpc- 
&rae:Qculoruni patenc^quando 
concumbunt. Perfomnuni fa- 
ciès igneaipoûpallida. Cuta- 
fei&auiéfîc^ Lacraulierîs quas 
maiculum laâax Se rafeu mir- 
te^ & caîefa.c j & ponc pefTariu 
înorfimatrids» 
: Icem gâlbanum cuatrofea 
fimniterç* 



O uî afsivîteilum mm myr- 
tae^madicajScxafepjjInpclIàna 



tcmporc quodi mu- 
iieribus occurrens^cum 
insequalitate temporisj &abd 
dantiahumori& & naufea. 
i Vnde (Udd eji ciffkt ïbid. 

Apudquûfdaniquod taediii 
grauemulieribus.aÎEèj:atiâpud 
ali o s vero^à cifs o; j .ke dera, qu ç 
quicquid cenueric^ mulcu forci 
terampleditur^ 8i varictatera 
■* fiiius babebit* , . , 

^ Quota menfe ciffa pnegruinti 

hmoaunitt Thià. 

Frequendùs fecundo raenfe 
incipicrcuidam cirius^ cuidana. 
tardiu&occurir» 
4. QjwidiiL cijjdperjeuerati 
ïbicL 

Alijs vfq, ad ipfuiTL partum» 
Omnibu&ergoinvtero habea 
tiEus Qccurrit cîiïa ^ his qui a- 
b Uttdan t hum orib u. s* 
5 Qu^eiSitdbihere.deheinmè: . 

ïdsm*. 

Sifierîpoccft, înrerpoaenda. 
cftvnius diciabûinenda ifrno 
pote% intérim vel parcitas d-<- 
bi fît cum pexundione piuri* 
morum dlerumi ita vcprius^ a- 
qnttambibaDLr^pQftcaviuumjfîc 
cos^5 conib:iâiani& accipianc 
cibos 3, cum epitkemarib. ilaL» 
dcis y geftariiuEeârur,& fî fîcii 
potcô> voçc &iç^6e vtancur* 



jïtuifirtè, 



Digitized by 



Google 



Ȃ PAR S 

DE ABORTV. 

CAPVT VI. - 

I Qniefuntjîgndfutunxhortus^ 
exlib.Mat,crMo[ch. 

EQ quodanrc'lcgicimum 
tçmpus pariêdijfubko & 
iîne ration e mamillainia* 
criores fiûr^frigidicas&graue-. 
do in renibusrliunior varius 
eiFundicur^Scinfine cnrombus 
yidebicur, O ptorier vero bas re 
bus aboriorij s Yti-Nam aligna 
lunt reb.aborforijs vd^Ulae aût 
hoc cupiuiit^qu^ infâmes & a^ 
dukerae fuerincpropterlucra.. 
Sed il condylomaWjVcl alia ali 
qua impedimenca in oriiicia 
macricis habueri c m ulier , & £ 
concepic^meUiis eftaboriorijs 
excerminare quod conccpcuni 
eft,quoniam ciim dies parien- 
di vénerie, periculum morcii 
mater infansqj fubibunc. 
z : D,e<tbor[nLThcodm Vrifcmi 
Gyn^ciormru 

AbQrtiuum darç nulii fas 
cft:vccaim Hipp ocrâtes acte- 
ftacuTj tajîi duri reatus confci- 
cntia^mcdicoruminnoces offi 
ciiunnoa decet maculari . Sed 
quando matricis vitiOjaut eta- 
ds propris: fréquenter partui 
cuenire fcemiiisepericlitejirur» 
expédie praegnantibus in vi* 
lae difcripiine confUtutis^ vni- 
us parais £àepe iadurajfaluteni 
mexcari ^extif&inum : fîcut ar* 
ÎMudbus ar^eacium j:âjiu>£a 



p R 1 o R. is 

A accomodatur falutaris abfcifL 
iioiSaïauespreiTas onerc,cum 
graui tempeftace iadantur, fo" 
lu hâbêc ex damno remedium. 
Modum breuiterhuicloco an^ 
neûendum condnuo defigna- 
bo . Si ergo necefsicatibus vr- 
gcntib. auc aetatis immature, 
autvidorufuperiiis copreben- 
foru a foetus, moliicer fubtrake- 
d\i& cj^t^ fîcconfenda facien- 
4um>vc cataplafmadb.chalaiH 
cis arthemiiîae fuccû aut tunfôs 
puiucres mifceamus-.dijftamni 
qupq; fîmiliter . Sic ariiloio- 
ç)iâ^iic mise; feniimâ.Sic & fo-> 
meftps ex. iupradidarunx ipe- 
cieru deçoûioe faâis vu coue- 
iiiet:& quf Icripta fuatincura 
E concep doni& ^ ad fanguineni 
innoxiè prouocaadu.His. verà 
fequcfjidbus rçmedijs j, duxis 
forfan çorppxibus minus ob- 
fueric vdjq uç vi {ànguinem. ex 
lorquent^fimuledamvenien- 
tes fœtus pertraxere-^jiccû ru^ 
cç viridis^poti^i dcdejread neû- 
phytaexdudenda» Haiicean» 
dem rutamviridemjcum nud- 
bus rancidisj, &c aim. melle de» 
dere^âiTeuerantes pro peiïàrio 
fupp anenda.Iaterea edamyr* 
rham , &: arthemifîam j&i vio- 
las femea ex aequa cujirfucco 
mentbas pocuî fîmiliter poil 
balnea&dari deberc aiïèuerâc» 
Et lupinoru puluerem j & vio- 
lae femen exaeqtia cumlemine 
menthae tentauere.,. Ectrochi- 
feos Çttmdecodiûnedidamai 



Digitized by 



Google 



d,equ£. 



it HARMONIAE GYNAECIORVM p 

cùm hoc Jnulieris virio maxi- A interiorcmcum ftercoreînliii 

teolo de licio liget, &fecû por 
tet, VE non aquam tangar, cùm 
auiem pârit,tollar à le > ne noa 
pofsic parère, Scpericliretur. 

BE MOLA MATRI- 

CîS, CAP. VII. 
ex ^ofchioXkopatuO'lih.Mdt» 

VAiecudo qiiçmola appel 
lâtur , duritia matrids 
«ft, quas ex prsecedcnd 
feruore iîr,quae in tancum ven- 
trem cxTendit , vt mulieri in v- 
tero habentijÉmiîis videatur^ 
âliquando de vulnereînmatri 
^e poiîto , mala caro excrefcir, 
& immiiTo digiro obftetrixin 
orificio^vel in colio velut cailu 
B inueniecAliquâdoomnisma- 
trixmalam Yaletudinempari- 
îur,&videcur vt omnis duritia 
iapideaexcrefcar, &:reiiquum 
corpus cummalo colore & fa- 
llidio exTenuerur.Naminde di 
étaeftmolaàgrauedine, ^c^ 
tarde moueanir. Separamus 
autemmolamhabencesà gra- 
mdamuIiere.Siquidé inprin- 
cipio ambabus menflnia non 
occurrunCjfed & marnas înfla- 
xashabec, &:tâlHdiûpariûcur, 
^grauedinemienum, éven- 
ter eis quocidie crcfcic: quod 
illa quae moiamliaberquoti- 
die pundiones ScdoloresTen 
tir, &accedenxeTempore men 
fium, moEum infanris non ha- 
bcc, quem grauidae muiieres à 
^uano même fcniire incipiûr» 
Tranfâ- 



mè fiât, nam hamor deflucns 
auercitfemeiî, &ideo confir- 
mari non poteft. CurativO au 
tem ralis elTe débet. 
lit, uiridc* Lotium equinum & * virile 
commifce aequali menfura in 
vino 3 Scinde lapides molâ- 
res candentes in «a ihicrcj Se 
mulier faperfedeat, ira vc ve- 
flibus fie bcne vndiquaqj cir- 
cumteda^iie vapor ilie -cxcat, 
vt totam caîorem intus recipi- 
atj & cùmpauxillûrefrigerari 
coepitjîra vt manus pari poisir, 
înde feipranivr fuerat teâa , fo 
neat j ne veram ièntiat , & cùm' 
tepida effe cœperîc, recipiat fe 
câlidèinIefto,-&rebiis maxi- 
me gintînoiîscibetur. Item, 

X.otiû * equînum coliige, & 
calefado vel abîgnejVelàla- 
pidibus vt fuprà , feipiam foue 
atjdum î>ene tota calcfiat, & 
«xpurgctur.Hoc fa6lo , coilige 
lotium in caca'bum^reum, & 
adijcevinum quantum volue- 
ris,^ lapides câdetes impone, 

6 fuperledeat mulier, quf ve- 
ftîbusbene cîrcumclufa,fouea 

* ionecfoh tur,quandm*vaporexierit. 
thfcqJtur. , Adaborfumimpediendum, 
• ^ icge ca. 155. inMofchioms eX' 

«mplariCrfCo. 

7 Vt conceptumpaferat . ex 
Cîeop.^, 
Hirci pellem comburc , & 

tere,vtlcuispiiluisiît,&inde 

pulucre corpus fublinîar. Item, 

Gailinae pciiera ventriculi 



Digitized by 



Google 



Tranfà^s vc^ox4nenfîbtIS5Ï»-. 
l^îne corpus eard made confii 
mimr, venterqj &: intcrfemi- 
nia in tantû cxcrefininr , vc hy- 
dropicâs fe patent. Scd ab hy- 
djTopka feparatur ilia^quaî mo 
lam hab€t,perîioc, quôd cùm 
vêter manu pcuiTus fueriCjnul' 
îum fonitum reddât.Apud hy- 
^opicâs autê & vêter percuC 
fus fonû dabit, Sçàigkis îm- 
prelTus aliquantulum recédée 
Hâcautemvalctudinem pluri 
mi infanabiîem dixerunt : alîj^ 
mox incipienccm , poffe fana- 
ri . No s vero curabil é dicimus, 
& fîcut chronicâs igritudines, 
ira & molam curamus: Yt prae- 
cedentibus paragoricis, eu fo- 
mente 6c catapiainiarîs, fcarifi 
catîone,vaporationibiis,& en 
chymatilinis , ^ pelTarijs ma- 
ladie! s,lîmplicib.«tîani maia- 
gmatibîïSjUCUt eft diadijiûxi 
vel Mnafca . Inde ad metaiyît- 
criticanosconuertamus. Pri- 
mo analepxico cyclo refumcn 
les, deindemetaiyncriticafub 
iûgimusjiïcuti dropacé & c^i- 
paimaca,fri cation ê valida,fîna 
piimu & tnalagmaca , hoc cft, 
diafpcrmatô jpolyarrhiôn > & 
fortè^hyjis diadaphnidèn , & * caphifea 
Jbnmtis, fontîs • Encathifmatib. quoq; 
mctafyncriticîs l>enevtemur, 
hoc eft, aqua în qua decodae 
fini baccae lauri, faiccs hyfopi, 
mcntha^marruHïim. Pciïàri- 
um autem ^uod accipîai buty 
i:um , fttccum îhyfopi , âdi^om 



P R I O R. 



p. 



A *ânfcrinum,medullamcerui- KHeopxdpvL 
iîa,&*ccrebrumciïis, Mel«- num xW/- 
tiam & fiais tunfas^mînutiisi- /«/ , Lcapd^ 
mè,&olcïimvcnis,autcypri- le, 
num^utlâmpfuchinum.Dcin *m>fck€f 
ad aquas calidas cas mittimus, lih»Mdt, hé* 
&:,nacare in mari iubcmtis,(&) li^çnt ud^ 
ex ipià aquacncadiifina fad- 
mus. Perfèixeran te valetu dî- 
ne , ctiaheMeborû damus , Illa 
autem thyîmamata,tju2eanti- *xiS. ^lUt^ 
qui * fupponebant , confeâa apponet. 
€xcroco,ftyrâCC,myrrha8crefî gy^^ 'çq^ 
nanon apponimus . Artliemi- trmum fett- 
fiam etiam dccoq«€bât,&pu- £^ hsihm* 
legiûj&oleum&eas ad vapo- 
xes copulabant: Dabant etiam 
condîtumjin quo decodum e- 
rat cardamomiim .liaec omnia 
leprcbamiis, fiquîdem plurx- 

B 33ium funt contraria, & nihil 
prodeiïcpoiruni. 

B E iG R A V I D I S. 

CAP. Vin. 

t <:^mùdop-m<Uyprjefertmàr 
cafepthmmi iamfcm^d^e deheatà^ 
muUeresê Bx Uofçbione* z^lîb^ 
nui. 

PRae omnibus ^use conce^ 
perut fini padétes 6cquie- 
if,ne nimia geftadone, pe 
cusiampcrtedum cxcudaran 
fîquidê & ïèprimani nafci poi^ 
funt . Ncq5«cr^o exerdrijs par- 
tes illas fricari^nequepe^ora* 
Ebus fâfcijsmammas conftria 
^eredcccc, 1-axaineato «aàa* 



Digitized by 



Google 



^ HARMONISE 

indigent, vtiadeimpleri pof- 

iînc,necabipfa flridurâindi- 

gnentur. 

5 Oâiiuo mcnfc quomodofc ge- 

mtf Ihid, 

Cum omni folicitudine 8c 
diiigencia aganc: inifto enim 
menfe plurimum grauancur. 
Quare omnes nimiccates ge- 
ftatiôis intercîdimus, trâquiiii 
ratem indicimus. Se cibos^cia 
parciàsaccipiantj vencremq; 
ïpfum,fî cum pondere'pender, 
fafcijs diligencer conftridum 
fufpendanu. Ceroco exiamex 
oleo viridi vel myrcino cutim 
venrris linire vc folidecur côue - 
niCjne cùm parère cœperinr^ te 
fîone ôiconatibusrumpatur. 
3 CÙmo^iaum încnjïitrdnfimty ] 
€[uîd jkciendum nonot • I&zi. 

Inferiorcs partes lariùs ab- 
uoluerCj luperiores veroper- 
ftringerejVt proximè antepar- 
tum inferiora loca dilatenrur, 
&pecusad inferiora depona- 
tnrjVtinfantïsexitus celeriùs 
pofsit haberi- Locus çtiami- 
pie cum laxamenro prç parare 
côuenitjencathïfmatib. &:laua 
cro vci & peffarijs 5 quç ex adi- 
pibus âniennîS3.& medulia cer 
.uin.2. coiiilant : Digito etiam 
perundo orificio matricis ad- 
jnoueatur, vt pofsit lenirer & 
fine qnaiTarione aperiri . Graui 
^ae rauiieres omnes vti non de 
bent viiis, iî âeri poteft, vt non 
agixentur, ne matrixipilus agi 



GYKÂECIORVH ' ^é 

A âborriat. Maximèin nouifsi- 
mis dicbus debent abhocvfa 
omnino abftinere, neilcutjdi- 
ximus, motus eiu^ hac impor- 
tunitate rEmpar chorium , & 
humor eiFundatur,qai proptex 
lapfuminfantis anaturaproui 
fus eft. 

DE OBSTETRICE. 

CAP. IX. 

t m quoi uelqu4s partes diuiderc 
oportct uniucrfam mdichrë tradida^ 
nant acM-ofcbiom». . 

IN duas: Vnam quœ de obfle 
trice tradat: Altéra quœ de 

omnib.oftetrici occurrcnti- 
bus côilat. Hancipfamiterum 
diuidimus in caufas fecundu 
naturara occurrétes & praiter 
natura. Obftetricalisvero ra- 
tio > hoc à muJiebri di&rt, cf^ 
pars ab-vniuerfo.Obftctricalis 
enim pars eftj muiiebxis vera 
totum. 

z Qu^efîdpti^imâ:, qu£ oB/?e- 
trixfîmpoptf 

Princîpâiîcer quf literas no^ 
uitjSc habet ingeniumjpraefea 
temmemoriâ,& eft Ûuâiofây 
mudavnîuerfû etiam corpore, 
intégra, fonis ôciaboriofa. 

. Muliebrium caufaru doda, 
& medicinali exercitatione 
péri ta. 

4 QUiS efi mdior * mcdicim f ^ 
Q«« -sxeycciuïâ eftmedici-. 



ohjictrï^^ 



Digitized by 



Google 



57 PARS 

nalibus aâionîbus, cimiproui 
d€tia,iuftirsima & cômunis,& 
quod vrgôt prouidens , horum 
liiiigenàâ habere,coniungere' 
quepro i:e&aduîîarepofsii:,&: 
perparces diuidere, &accidé- 
jciamitigare propterinfeqau- 
tionem caufae . Non iracunda, 
ncc turbuienta, comparions, 
fobna, pudica,argucâ, quieca, 
prudens,necauara. 

5 Qjiid eft ohfictricdkfeîU f 
Sicnti eft fella conforia, in 

quafederur 5!ta vchabeat lub 
fexu lîmilicudine lunae foramê 
pr3£ckum,vt iiluc infans cade- 
repofsic. 

6 Qn£ pr^pdTdncU funt, qu£ 
propterpdrtumfuntnecejJkruS 

Sdlicet ex oleo calido vapo 
rationes , fpongia mollis, lana 
Hiunda,fafci«,ceruicaiia , $c re 
foraptiai odores,& fî fueric ob 
ftecricalis feila vc cathedra , le- 
Ôi duo,Sc iocns aprifsimus par 
tuineceiïàrius. 

7 . Mmifir£ cum ohfietrkequot 

funtnecejftrLeS 

, Très. Ex quibus due dextra 

leuaq^ adla?era ftare debecjin- 

lex quas inciîbere poisit . T&r- 

tia vero dorfbm eius teneac, 

vroccurrcnûbus doloribus 

non fèin iauis^eclinet, 

Jhortando ea v£ forci- 

texjQiftiaedC* 



P R I O R* 3Î 

A DE P A R T V. 

C AP . X, 

t Quibus menjïhui reûe çr uP 
tdes nafcîuurt Bxli,Mat, o-Mofchm 

NOno & decimo maxi- 
me fecundum ordine^ & 
epnmo eaam,vnde dif' 
ficulter aliqua euadere loier^ 
quf viij.menfe pariar. 
a Qu£funt[i^xproodmîp^tu^ 

ex lib.Mat,QrM^ofcb. 

Si feprimo,veinono>vel etia 
decimo mêfc granedo vieày Sc 
ex renum côfenfu feruor & do 
lor in clunibas , lumbis , &in- 
guinibus eric^ipfius etiam ma- 
tricis ad inferiores panes de^ 
B fcenfus, cum ori£cij aperrio- 
ne âchumeâadone.Ciim vero 
iaro proximac, fuperiores par-» 
tes gradliores fiunc , & exren- 
duncurlocâfupcr pedinem & 
inguiaa, & frequenris vrin« 
deiîderiû nafcicur. Immiilbq; 
digico ad magnioidinem oui 
in orificio inueniqinîiumor ve 
ro qui effercur primo ientus, 
poftmodum piurimus , Scfan- 
guineas, 

5 Quomodo fcpjsrjtur dolot 

qiddejtruore uemtÀ eoqtUdeprx-' 
fatdpjrtu occurm^exMofdjùinc» 

Eo quod de feruorc doloa: 
çum claafura Sc£ccicace in oii 
fi<àoinucnitur. 
4 Ânteq^dfeîLtmpJtieiientescoBd 
' çnmiAyqmip^crcopmeUexUùfcbm 

O es 4oIçres Ûlas ornnib* €4 



Digitized by 



Google 



^p HARxMONIAE GYNAECIORVM 40 

lefadionib. vaporare,oleo cali A vt eam non impediaar, faciem 
doj&luccidis lanis loca ipla ir luam aueriam auertat, ne pari- 



rigare^eas deambulare, &laua 
re & cibos accipere antiqui iu- 
bebanr.Nos vero non permitti 
jimshociîeri, quia ambulacia 
îpia infan te m p rop è fo ri s p o iî 
tum,rcprimiCj& macrice quafl 
iàc; lauâcru m vero vires minu- 
ityèc digelHaneni corporis mu 
liens infrigidar» Quibus auce 
cibusiii frigore danir,corruni- 
picur^&Hon nucric eas* 
5 Quornodooportetparturientem 

eolîocarei 

ïadarires eam fïipînam in î? 
Ôo^quî duris eft flratiis, condu 
pîicatrs illi pèdibu&>& apertis. 
Cumq, ad magniciidinem oui 
in orincio raatricis (chorium) 
înuenerimas^ ad iellam eam le 
Hamas, NamfîicafueiitlaiTa, 
vt in le<Sa parère debeat, ibi 
pariât. Si vero leila obftecrica* 
ïisHoiï eft intus forcis^ iamu- 
Keris femoribus feLdexa dfiberj^, 
vtiliicp^iar.. 
€. Ohjktrèc'dutm quùïmdo 5,<tafc 

uBifcdçredchcti 
\iriliccr cia£ïa St^Sc û în ledo* 
partu& cffidatur, habeat mo- 
dicèfinferias obiletrix fedilej^ 
îttqiiotfedear^ vt ira. faxiUimè: 
manusmitrerepaikic;. Siverà 
fede&inr fètla pari tiira eft, & in* 
ferius obôecrix Humilioii fèU 
îajytpa&itexfiiperiQiib. paru 
liosittfànre&adifiiccre^ &; ali-. 
«pxatulam: apertis pcdibus fu» 
k^plus umea httmijiotiloco^ 



enspraeverecandia ie conclu- 
dat.Anre omnia camen ligamê 
ris omnibuSj& capiliis foiucis, 
quodproptcrlaxamentumlo- 
letfieri. Digito aucemfîniftro 
oleo caiido perun Ao , orificiû 
marri ciscircnmagendo aperi- 
atjVt chorium illuccaderepoC 
fît. Omniscircaparturiencem 
farageredeber, 6cpecereeâ.vL 
noa ciamet , fed omnem fpiri- 
tumadinferiores partes expo 
natjmaximè cùm dolor occur- 
ret.-*f Alias quas rétro eam con- Vide Gr<ec<u 
tinenr, iube vt cum liateama* 
nus eius foris excludaar.St ve- 
ro foilicuiusdiu non fueritru* 

B peu s 5 vnguïbus eumrurapcra 
S:. imniiisi& paulatim digiris,^ 
piusadaperire. ObferuandmiL 
eil ne: iafaas. fubità £muJL ca.* 

' dat ^n e qu affar i o capi ti & ccrui 
ciiafâatisadducatur. Natura- 
lirer vero ori£ciuntapcri tur ait 
quaado j mergeatibus hiimori 
bas.per iptujn . Tuncapprche-.. 
dere débet obitetrix, & in di-. 
aeriiim addacere hue atque il-, 
laclliateporej quandafc ma» 
trixapcritjcoaari oportec, 6c 
quando. fe coacludir, aô coae- 
tur, aeferuorc aut fanguinis 
fluxu, ipfîus mairicis addudia 
cjTLergat.A lateribusvero mini 
fkas fîae quaÔarjQae, manilyu s 
apertis,deor(unideducaat.Ca 
vero exire fœtus cœpertt,mani 
buspannum hâbentibus eum: 



Digitized by 



Google 



"4« 



PARS P R I O R. 



4a 



furcipia.r^b{l€trix, &"obftecri- A 

calirer quâ lemfsimè, vt vaà eu 

fecundis procidat. 

7 Quando aut quomodo oportet 

umUUcum pY£çiderc, €X Mofcbione^ 

CrUh.Mdtrkk». 

Càm modicè iafans m terra 
xequieueritj àvenrre cius digi» 
ti&^juariior fcâlpello. auc culcro 
acucirsimQ prf^cidédus eft.Mec 
lèpexftitÎQiiibus annqîiQfuni 
coiifeiideadûeft, quiliaa, auc 
vitrOjVel canriâaciitâ,â.u.tcQrd 
ce panis lecabanx.Ciivero prae^ 
cîderisj^Canguiaem quiin eo ra 
maniîc caaguia:mtaexiccâbis^ 
&îaiia tortavcl licioligabis^ 
ne fubfèqueti fliixa fanguini^ 
îrtfans perîciitcrur^^Sedcadem 
àoraquA natus eft, exvtraque B 
parteligândiis eft^& fie ia mé- 
dia praecidcndus , ne & ipfa 
qua& paricfiuxum fanguinis pa. 



DE PARTV DIFFI. 

CILL. CAP. XL 

t Quotfunt modi ud caufe , quihm 
Jahoriofùs cr difjiciUs partus cfjici- 
tiiaimo[cbioms^ 

PLurimi duas caufas ciTc dî 
xenincv. Vnam apud eam 
qu^ parirr akeram apud 
cuntqui naicitur.Aii; vero rer- 
tîamcaufamaddunr, quae ex- 
trinfecus venirc aiTueuic. Apud 
alibs etiam quarta caufa emer 
g?r-cusex omnibus pr«di<rtis: 



caulîs mîfcerar. - 

z Quomodo (Ucuntpere^mqu^pé 

rit^diffkuUdtonpurtm anergÇ' 

rci Jhid. 

Primo fî iracuda fîr>auc mul- 
tum timida^ & verecuada,. vel 
primariola^carpore eciam vni» 
ucrfo vel parcibus impediarur» 
Vniuerfaaur fi nmicàm graci- 
lis^vel vaide pi nguis vei mufcu. 
lofa^velimbeciliehabêsi^cor- *• corpore 
pu^JPardbus autems^fi imbecil-S*"^^» 
JULs macrix.&: in fcruore fie, auc 
aliquibuscûndyîomanbusiai . 
pedicuXj vel orificiû eius ia an- 
guftu coadudum eft, velcôcor 
mm,vel exparte côclufumjVel 
in. vicinitâEc: h^morrhoides , 
vdLcoHeûÎQncSjVel in vefîcala 
pis fie, &in longaone ftercorâ 
recentio . His enimQmnib.cau. 
fis exims-iniiniidenegatur» 
3 Quomôdodiamipit'mf^itemf 

qmmfàhiibetyS^Wmmpar^ 

Si naturaliter grande capat 
liabec,velomne corpp, vel ares 
maaus, vel certè hydropicp ûz,. 
vel gibbofus^yellâguidus , vel 
infiacusj velmorcuusjaucpoii- 
doac corpcuîk côxra^nacurant 
inucniacur. 

4. Qu£ funtuero fêmiUmfa»^ 
tiumfcentukudfuùt fclKttL^&mm* 
fammfcatîirf€xMofch.Qr^IibMai* 

Geaerafîteriùnr quaxuor mot 
dLlacapite^inpedibusjïn obli 
quum iaceas j, au r conduplica» 
TUS . Specialicer vero fcbeinaca. 
pluximâinusiiiunturJlle enio^ 
c 2, 



Digitized by 



Google 



45 HARMONIAE GYNAECIORVH 44 

xjuiincapucfertur, aliquando A étisqux-fmtexoptdhiUd^^fecundum 
reftiim quidem capuc in orifi- .natunm^ 0'qu£ ddaerfa a- contra m 



cium matricis habetjreîiquum 
vero corpus concortû.Aliquan 
do in capice quidê defcendens 
*^Uh.M^.et * autin priore aborifîciOjauc 
non m. retrorfum capu c infigic , aut in 
^ ohUqmm» * diuexûfeproijcic.Aiiquâdo 
■ veracumftridurah^cTchema 
ta fiunt, aiiquando fine ftri du- 
ra. Aliquando etiam vnam ma- 
num foras proijcic, vel vtrasqj, 
îta vt intus iundis exiftat. Ali- 
. jquando ira delcenditjVr dire- 
An orificio matricis pedes ha- 
beat compoiîcosj&corpus ha- 
beat rcdunîjmanibusqj laceri- 
bus iundis. Aiiquando inprio 
rem partem , vel retrorfum ab 



tuumf Bxijfda 

Quories in caput ferûtur,ifâ 
vt in orificium matricis diredu * 
capiîteiusinueniatur, manib, 
fciiicet lateribus & femorib. 
lundis. Proximumverobonô 
fchemati eftjquoties & in p edi 
bus defcenditiundis, & orifi- 
cio matricis oppofitis , manib. 
fciiicet lateribus porredis. Et 
exvtrifqj/ciiematibus melius 
eftjquodin capite defcendac 
Cû enim iabi foras cœperint, 
nulius mctus remanet , ne ma- 
nus ibi feparatae remaneant jCa 
infaniem adducere cœperis. 
6 Q^omododîàsdeeoctrinfecuiue 



orificio pedes infigit, quod& B nientibu^cdufïsdijficuîtdtaiipartme^ 
îpfum aiiquando cum ftridura mergercf Mofch. 



£eri folet, aiiquando fine ftri 
â:ura.Aliquândovnumpedem 
vel vtrosq; foras emittit^mani- 
bus fciiicet fupra caput contor 
tis.Aiiquâdodiuifos pedes par 
tibus matricis infigît: aiiquan- 
do etiam dupiîcatis pedib.in 
genua exire conatur. Aliquan- 
doitacondupIicarur,vtfeden- 
tifimiiisnaticas foras oftédat. 
Vel contra ita conduplicatur, 
vt plantas capitiin orificio ma 
tricis iundas inuenias. 
M^m (Mi- Qui vero in * diuexum îacêr, 
^ifUmm aiiquando in iatere,aliquando 
fapinijâliqaado ad dêt es inue- 
nîuntur, fie. etiâ duplicatas , & 
in diuexum pofitus eîTe poteft. 
5 :£x futuor (cbemtihm pr^di- 



Frequentius à frigido nimio ^ 
àërejautpaulo plus caiido, auc 
certè cùm eaj.quç parienti iuat 
neceiTaria^non adfunt. 

7 QuoiwdoperfolUci^mdîckwt 

pediripartunif 
Cùm tardius a fundo matri- 
cis refoluitur,aut certèita foli^ 
dum eft^vt difficiliimè rumpa- 
tur,aut econtrà ita tenue,\T an. 
te tempus foluaturj& antèbu- 
morem illum effundatjqui pro 
pter lapfus infantis à natura 
praeparatus eft. 

8 Qupmodo dick per eum modum, 
qmexomnihm caufismifietur^pàrtu 
m^edinf 

Si ianguidus vel lâiTus eft in- 

ImSySc iadc no adiauât j^aau- 

rienûs 



Digitized by 



Google 



45 PARS 

rientîs conatum, vel cerrè mor 
tuuseft, ÔCpaniutncapuç ha- 
bcc>6cindeorificium.mamcis 
çxteïi<ierç non poisiç, ncc ab 
obftetrice facile apprehendi. 
Et hf funt caurç,quas Mpfchio 
& cœreri voluerunc facere dif- 
£cuiratem parcus. Soranus ve- 
ro nofter aUas fubiecit caufas, 
vukenim auc ftri£tura impedi 
ri parcus, confliiâiis &iîccaris 
parcibus ipiîs, aut fluxu ÔC abû 
lifidoris, dantia * humorisjvel fîuxu fan 
guini&jConfuraptis viribus par 
ruriencisjvel illis rébus quibiis 
orificium macricis concludi fo 
let,ficuti çicacricib. clauiîsjvel 
çoile^lionibus ,vei h^morriioi 
dibusjvelpluribushis iîmiiib. 
vel eciam morte infands,vel in 
diuexum<ontra naturam pofi 
to^velnumeroiîcate partuum, 
vel très nianus^velpedes habc 
at , vel ipfî infantes quatuor 
vel quinq, conccpd. iunr. 

JD E ï V V A N D O P A R- 

TV BIFFJCILI. CAP. XII. 

t Qua ergo dâigentu ohjietnand^ 
funt ilLe, qu£ tardé CT cum di^ukutç 
parùmtfacMûfcb». 

SI aliqua ftri<SuraveIângu* 
fliajficcitate vel fcruore im 
pedianrur,fiuehocinimi- 
cumfcîgusâtculifjfîuç duritia 
corporis infantisjiîue macricis 
bieuicas , cùm temporaneum 
Cpnçepcumiecepentaûuepia- 



P R I O E* 4^ 

A guediac corponsjicu mera vci 
ira parcurieniis, vel coliinjatii 
cis curuedine, vel torfîoneib^c 
omnia fuprà dicta chalafticâ di 
iigencia relaxari folent. 

pcbemus eis quae difficile 
pariunt,itafubuenire. Primo 
frequétius oleum dulceSi caii' 
dum cathifàndum cft , vel fuc- 
cus feminis lini , vel fœnograe- 
ci,maluarum etiam decodarû. 
Aiiquando etiam cuis crudis 
illac admixcis: Sic effici potcfl 
vc etiam ftriârurae relaxenrur, 
& omnis anguftia Ipacium ac- 
cipiat,& infans, qui ad exitum 
impedi tur préparât© iapfo, fa 
ciliimè exire pofsit. Nam pro- 
ptcrcadepolîiaibus ex mellc 
B caiaplafmamus omnem vici- 
nitâcem fupra pectinem & re- 
nés. Encathifmate eciam vd- 
mur , vel lpongiJ5 in eadem a- 
qua cindis vaporamus, Scf^c» 
culis caiidis eafdem partes c6 
tingimus .Nam aiiquando 8c 
ieui motuvehiculi eas gei^ari 
permittimus . Siquidem banc 
geftacionem antiqui * exerci- 
rus agicabanc, vt ad fuperiores 
partes Itûi eas ligarent & col- 
iiderent . Alij vero ad fcalas ii^ 
gabant,& fie pcndere iubebac. 
Alij innnitùm deambulare 8c 
falire cogebanr, alij icala^ ecia 
afcédere . Alij aucem manibus 
fub axiliis miisis,à terra fuble- 
uabanc & diutiùs exagirabâc. 
Sedhsc omnia nos reproba- 
ujus.Predicus enim rébus gra* 
c 4 



Digitized by 



Google 



47 HARHONIAE GY 

«iter quaffâcur matrix , &m A 
«laioron féru or é ire foie c. Id- 
circo vtendum eft prgdi^fiis o- 
mnib.TaporaTÎonîbïis , Se me- 
tuenxem^uîdemliortari debe 
mus fecuram^ue facere, quod 
nô periclicetur. Eam vero qnsi 
nunquam peperic, & Colores 
iiefcir^docere debesjvc cùm do 
lores occtirrçrint^ïpîricûreri- 
îiendo^adinfcTiores partes gc- 
mitus impellat : fubnâfcenrib, 
âût ^oiorib. refumamuspane 
f^ruenti vel toftatOjCucamere, 
pepone^Simadeci gleba . Si ve 
ro ea antecedéti^griiudine laf 
fa ad paxtû vencrit,occurrehtc 
eciâ laxamento jiimplicî <:ibo 
refumîmiis.Pinguifsimam au- 
teminlcdoingenua&adde- B 
tescollocamus, vc pîngncdi- 
nequamatrîxpremirur, libe- 
recur. Ondciû vero ipfum ma- 
îxicisj digito olco vel accto rin 
ôo circundamus, & fî curfus 
fueritjcorrigimus. Si quod ve- 
ro inipedimentum ibi inuene- 
rimus jchirurgia tollimus vel 
minuimus . Si vero lapis în coi 
lo velScg pofîtus vrinam dene- 
get, eum rfetro in vefîcam ca- 
thetere repellimus, & fîc vrina 
toilimus : vel iniedionc ciyftc 
risjftercoradelongaonededu 
cimus . Foîliculu vero non ru- 
ptu antè, digîto préflb forma- 
res Jocûphlebotomo foUicitc 
diuidimus . Omnibusq;, poft 
hxCjpdidis encachifmarib.vci 
mur ♦ Haec ergo prima cil dili- 



NAECIORVM 4^ 

gentiâ, quse difficuîtatempar- 
tus macurare poteft. 
% Si autem prêter ndtwfdmpo^ 
ptuifiierit'mfkns, quidohfktrixficerc 
4khetf exMofchione, 

Vriq; in primo eum fecundu 
naturam componac , fcilicec 
parcuriens competcnterinle- 
■do coilocanda eft, vc aicum ha 
beat corpus, Se paulodurior fie 
ftrâtus,&fi in priore partcm ab 
orifîcio matricis pecus infixiî 
«ft , fupina eft coilocanda . In 
genuactiam &ad dentes,fi ré- 
tro ab orificio marri ci* infans 
«ft.Siiniîniftrum , in dexcrum 
fe conaertâT. Si vero hase fche- 
mata infante corrîgerenôpof 
iînr, tuncdiligenter vnguious 
încàîs &oieo iliinicis , &in v- 
jium condudis^igitis , finiftra 
manus orîiîcio vuluaeimmitti 
dcbcbit j illo fcilicet tempore, 
quo fe matrix naturaliter ape- 
rit, & âpprebenfo pedore ad 
competeiemlocum corrigere: 
Si vcr6 vûàh infixum eftjprius 
eum àloco importuno eueile- 
xeoporter. 

Sed antequam fchematail- 
laponamusjquae contra natu- 
ram funt , meliàs facicmus , fi 
caquae fiint exoptabliia & fe- 
<:undum naturam, îpfaprimo 
ponamus. 

Partas prîmus.Hic^ft fecun 
dumnaturamprimus, melior 
ab omnibus partubus.Siqûidc 
cùmiabi cœperît^ nulius mc- 
tus ftibeft^ne manus cxtendat. 



Digitized by 



Google 



4^ PARS 

&: ibîremaneat, 8c hic eft fcca- 
dumnacuram. Secunduspar-* 
tus.Icâ ciim occurrere cœpcrk^ 
foiicita debcc efle obftecrix, vc 
cum ad manus perueneric , te- 
neaCj&ficeumadducat. 
^éUdUum. 3 siin^dmxumkcetquidjmm 
^ . émf 

ïmmifla manu obftetrix 
cum componaCj& fî capuc pro 
ximum inuenit^ ipfttm ceneac, 
&âdducat, 

4 $issnhiem<mmforài,Htienmntt 
^ddfkere débet ohftstrixî €xM.ofch, 

Duobushumerîs cîus, ma- 
lilis Aia^ ex voratj; parce infi- 
gens, reçrorfum cum reuocef, 
ficuârupexius dixi, manibus 
ad iarexa compofitis,& appre- 
henlo capi ce^paulanm 6c ieui- 
ter foras eum adducar. 

Si infans capuc interiùsha- 
buerit, ôc fi duas manus eijcir,. 
oportet obftetricemypxiusim, 
miiTa manu lua, caput ad orih- 
ciu corrigere^Sc côprehélîs ma 
nibus infancisj conari decec, 
ne capuc eius orificiumvuloae 
obcurec, fcd facillimc ômne 
corpus infancis exire pofsic, 
quopriores manus exieranc. 

5 Quoties rmmm emimtyquid 
, ficicndumî 

Pf incipalicer videcur, vt nu- 
^uameumiencatobftetrix& 
âdducac. Plus enim^rcli^o in- 
tus capire, orîficîum macricis 
obçuracur . Nam & in ipfo co- 
Hacu^ cxâuiculaxfimaaumia- 



? R î b r; ^ 

A fans poterït &âmîtteré^ Vt m 
de vtero euaferic > culpaobfte- 
tricisjViciofus cfficiacur.MeK- 
us crgo facit , fî humerum infî- 
xis digicis cum recrorfum re- 
moueaCj&incus capacicacem 
vuiuae poli cum, ica componat, 
vcmanus eius credas laterib., 
îungat> & apprehenfo capico 
foras conari in cipiac, 

6 Si mpedibui (kfccndens ., m aU* 
qmm partent mhs reUquum corpus 
mdi-Muent , quidjkceredehet t Ex 
iiKMat.^I^fcbiont. 

Sicuci fuperius diximus , ob 
fterrix immiiïa manu, eum cô- 
ponacj èc Ccadducac. 

7 Siunimpedemfirjshjhuenti 
Eciammodovideac, nevn- 

B quam obftecrix ceneac & cône 

lur j ne reliquo corporrinfan* 

xis plus matrix claudacur>fe<l 

pri us infixis digicis ad inguea 

infancis , furfum eum reuocei^ 
. &poft,immiirâmanu,pedem - . ^ 

alcerum*colligac,8clIfieripo** ^<^^Z^ 

ïcft manus eius laceribus iun- 

gac 5 & apprehenfîs pedibus fa 

xas adducerc conecur. 

Z Si uerb ambospedes eiecerU^ qiââ 
fkcianusf 
Duabus manlbus fuis obîle 

trix in inguinib.infixis,fiirfum 

cumrepcUac, ^ compoiîcuni 

licut dixi, foras eijciac. 

^ Si-¥ diiàjîs pedibus dudhtis parti dt^^HC^ 

hus uiiku pùntji/S mfigojt^ quidfi^m 

Immîâà manu obileoix eo» 
lugac^ & â4 oxiiciom mamcif 



Digitized by 



Google 



ff H A RM O NI AE G 

coscomponac&fîcadducac. A 
1.0 Si genuâhicofimdarit » ©rjîc 
€xircçO}Uifmfiiarit:,quidfaciemmf 
Retrorlum repellendus eft, 
fortè^uéL &correpcismanibiis *8cpedi 
bus adducendus. 
n Siueroinriiitia/sfederitf 

Obftetrix manum mûga.ty8c 
rétro infancem repeilat^ & coï 
*Keî. repus manibus &: ^ pedibus, 
extra adducac. 

iz Sip-mdecdptahahuent titexi 
YenanpofsittexUK Mat^ 
Intriûfecus repellendus eft, 
& vndionibus vrtdo orifieio, 
îmmii]& marm obiletrix eu ad- 
ducâtjtenens caput eius,adiu- 
uante edam coaacu fuo partu- 
rience. _ 

13 StcaputccmtortmihaBuentfex B 
îîb. Udi, 
Obftecrix immiiTa manu 
eum corrigat j & humeris cora 
prehenium lenirer addiicat^e 
matrix ipfa quaiTerur. 
a4 €Xuotics^cmtdupUc4tus^uid 
fiLciemu-sî^ Mùfch* 
Scias vola ^ daobus modis. 
pecus in vulua duplicari: quo- 
lies cnim narîcas eius inorifî- 
cio vulu^ iaaenimus, ex in- 
teriori parte fiec dapiicatio. 
QuQties auiem caput & plan- 
ras-in oriiîcio inueniuntur ex 
fiiperiori parte 5 fecundâ cft du 
lÀh^JSatJbd plicatio, & poteft abftetrix ita. 
hetO'pîZtis corrigere^vc* piatis reuocatis- 
ht onjkmii furfum. caput hîctenear5&.iîc 
reHis^edài^ iBtafltemfbras-addBcat. 



YNAECIORVH çî 

uelmdemcs^quidjkereoporkéf Ex 

Praecipimus vt m vulaa di« 
Ipiicitus, Ôcappiehéfocapite^ 
adducatur, 

t6 Siplms$m& fucrint er jïmtdfc 
ddmficmm œntukr'm^ quido-quo^ 
tmdo dgmdu, exMofch. cr Ub. Mat» 

Si plures vno fuerinr^ iî dua 
auttres vel quatuor^ficuti fire-.^ 
quetius diximus, in fmû vulu^ 
omnes funt repeliedi , & fie £• 
gillâfiM ei^ciendi, 
17 QuStcrfœtus'm utero fît couer 

tendiiif exîih,Mat, O'^ofcb^ 

Si fupinus velad dentés elF, 
leniterobftetrixjimmil^is digî 
risjin latus^eum-côuertatj 6c 2c 
cep to IpaciOj vt vel fi vnam ma^ 
num abftfccriximmiîtere pofl- 
fiCyeuni facillimèad integrusi 
fchsma camponat, Scquafcun 
que partes orificio propiores 
habuerk, eafdemteneat& fie 
adducat: ita tamen vt maxime 
caput infantis qufratj&ipiuni 
teneat & foris adducat . Siqui^ 
dem melioraè omnibus defce 
fus per caput inuenitur. Sedfi 
pedesYuerint proximiores, i- 
plos teneat, &;fîcâdducar. 

Hf c âutem omnia leniter âh 
obftetricej & fine quaflationc- 
facienda funtjita vt fréquenter 
oleum calidam j velprsdiftûs 
fuccos fœnogrç ci^feminis linr, 
&maluasdecodum locis illis^ 
infundat. Hac enim diligêtia-, 
6c lapfum infantibus prf parar, 
êcù^ euâdexe pairujat,& quae 
paôi: 



Digitized by 



Google 



5^ PARS 

park fine vexacioe& fine qaaf- 

facione feruatur. Piures enim 

infantes poftdifficiUimû par- 

Vîm euafiiTe cognoiiimî2s,& vi 

Jiercvidimus, 

jS ■QjiiefimtiKYopmcuhfAfym'' 

ft(mutid^qu£ nos terrarepojfunt^ut 

penctiîumprxdicemmf 

Si febres infunc , vci maxime 
acuta2,neruofîtas oranispati* 
tur, caîisqj fenior pra^ccdit , vt 
& gangraena ibi efficiaturjpiu- 
fimum fu<î«r,pulfus eriammi- 
iiutus fît, aïKÎn toram non ap- 
parcâc. Se dciirium fubfeqaa- 
«HT. • 

BE HIS, QVÎ NON 

vFOSSVNT DVCI HANI- 
hm,exiJiofck Cap, Xi IL 

SVnt qui nullo modo mani 
bus âdducipoflimcj &anc 
magniiudin« corporis lui 
j:efîôuac,âuc morte, auc in tan- 
ta ftridiïra ardati funt > vc in to 
tiun euelli no poùini, Quid tu 
facere oportet? 

Embriulcia adbibere velem 
briotomiam : fîqiiidem iam 
pecus mortuum eft. Se debc- 
mus milèrae parturicati liibuc" 
nire , maxime cùm fie péri culo 
faiuxtaeam fymptomacainue 
niancuf. 
% Quomodo ergp mbriotomU 

In aliquanculum duro âracu 
£upinaiac€at,ca4s laborcc, & 
cuxuâûs illoc pcdibus eius ôc 



P R ï O ÏU f4 

A patefa<âis , Ipôndîs etîam ledî 
piancis eîus infixis Icapulis e- 
iuâ aat miniftris, veifafciaad 
reclinatoriumreligatis, is qui 
fadurus eft, in contra paulo m 
ferius fédère dcbebit, & appre 
hendens cumedinem emoriul 
ci, & tepefados infra digitos 
abfconderc, quibusperundis, 
&:in vnumcondudis, cum ea- 
dem curuedinc embriulci , ia 
orifîcium matricis manum fini 
Ikam intus inij cere , & tcntare 
locum, & quaSrere iocumjia 
quemeumngac. 

Si vero in capite paxras defce 
dât,aptiores inueniuntur ocu- 
iijOCcipitium,& os^i vero pe- 
cus in îâtus eâ, in inguinibus;, 

B & inrer coxas infigi poteû . fi 
pcrpedcs dcfcend^, fuper pe- 
dinem bene infigininVel fi ex. 
praedidislods nuMuminueni* 
re poterie, vbicunq; vulneraro 
locOjembriulcuminfiga^ &e- 
redamanu, foras embdulcum 
miniftro tradat, & codem mo- 
do ctiam alceruimmiflum, ali; 
parti infigat,qucm &iprum mi 
niilro cradat. Ira extern aequaii 
ter iiifîxi eiïè dcbent,vt cùm co 
nari cœperitjaequaliter adduce 

. i« pofsit.Dcin miniftro iube vc 
leuiter conari indpiat,ita vt ca 
matricem videiit ad infedoïc 
partcm, tune &ipiâ conemr. 
Quoti^s vero naatrix in furluai, 
aiccfldcrit,nonconetor. Ipfe 
verô digiras index ceroco infi-. 
ûusjQcmdammauicis dicoat 
à 2t 



Digitized by 



Google 



f^ HARMOHIAE GYNAECIORVM *^é 

gatj&iiiudaperiat &ftriaurâ A deeftipfumcapur,pnusmanu 
ibl'aât,& quicquid ibi corrige- conftring^ndû eft.MoIlicies e- 

* jiimadhucoisium facile ceieii 

ter cxire poteft . Si non , etiam 
ferra méto in occipitio aperié* 
dû eftrfîc enim eiFufo cerebro, 
breuiari capucpoteft.Si aurera 
in diuexûiacerj&humeros ia- 
teribusvuluaeinfixeric, & ad- 
huc fuperuixerir, eriam iiigulo 
eiusferramêtum inngere poi- 
fumus, vc efFufo abundand fan 
guincjcorpus pecoris açtenua- 
ri pofsic.Nâ hac ratione eciâ ve 
nas ipfîus aperims» j fi hydrops 
fîcjVt humores eiFundar*auc vc 
inteftina eius adducere pofsi- 
mus.-raanus eriam ac pedes, fî- 
eue retrorfum dixijeriam intus 



du eft,corrigac:frequenrius ta- 
men oieo calido & fuccis loca. 
îpfairrigans.Cùm vero compe 
lenrer infans fcquuius inali- 
^uantulum foras exieriCjfupe- 
rioribus parcibus icerum em- 
briuîcosinfigat, Ôchoccandiu 
faciac, quandiu omne corpus 
infantis foras eijciat. 

Si autem iiise partes^quse fo- 
ras cmiiTe funr5nec embriulcos 
admicrere poiRinC:, nec relîquû 
corpus exire permiccâr, aur cer 
ta aliqua parsinfanùs muîtùm 
grâdis iîcjauciprum pecus mor 
luû eft, vt nec exagitari nec exi 
re pofsir» ad embrioromiam 



iplamnecersicatcertveniédu, B abarncuIispraecîdimus^Sive. 
vcper partes concifum corpua ro magnitudine fua, capuc in. 



înàntiSjfîc auferàtur. 
a - Qîtoinodo uera dpprehendimm: 
mortuianefjè infkntemÈ 
Ex eo quod frigidus eftjSc no 
mouenir^uec puifiis habec» 
3 Quùtnodopecui'mcidsredehemiat 
Principalîter partes^ que fo- 
lâs funrj fî reuocari in eus nuila 
modo pofsinr, quomodo erit, 
fie eriam praecidi poteft^&paa 
Iztim ad edudionem deduci» 
Quod fi non regipoisir^neque 
■embxiuîcis adduci^ qu^srendu: 
cft, ne forte hydrocephalia fîc> 
Iioc^5 aquam incucccapiris; 
îïâbeaà&ipfum capurprius p- 
grande iaoccîpirium^^effiifo ve 
lo tomore>vd[litâs capiri&fuc 
.€umb4?*Si âuiexQ miuia, gxm-^ 



înreriore parte vuluse abfcon- 
fum eftj à gutture prç cifum cor 
pus dextramanu adducimus» 
4» si uero dupUutum pecus ^cre^ 

m4nfmt,quidficieinuit 

Pr^cîdimus &tollimus,du-. 
modo omnes praecifas partes, 
în tabula componamus^ & vni 
ueria membra confîderemus^ 
ne quid ibi remanferir* 

5 'PojiEmhriotomiamquidohjk^ 
trixfâceredehett 

Vriqj poft tantam quaflatio* 
nem partium , prsedidis iucci& 

6 oieo calido haec omnîa irri- 
garej&paragorizare» Sivera 
fiuxus fanguinis plurimus'fue 
rir, rébus competentibus con* 
ilxiiigete&iîççâre» 



Digitized by 



Google 



»f7 FARS 

DE SECVNDINIS. 

•- CAP. XIIIÏ» 

% Secundiiueundedicwîtun 

AB cojquodprius infans 
cadens in cerramjfic etia 
iilas exeûc • Nam inde ÔC 
prasgnas dicitur,<5^ priores na» 
Icûtur^Sipriores rumpantur* 
Z Quîdefh choriumt 

Membrana foe orifîcîb, quç 
infantenij. & quae eu ipfo funt, 
concinetjfundo matricis inhç- 
' renstdicicur & vafculum^&fe- 
cûdina^ & nouilsimûi eo quod 
prior rumpicur. 
~ 3 VndediâumcjiAnghn. 
^ «;'>â^^>hoceftvafculum;Ideo 
vafculum, quia infantes ibi in 
cluduntufjin quo lie voiuûcur^ 
fîcutpilainarena» 
4^ Ex qmhm réui confiât cho^ 
riumt 

Ex ncmiSjVenîs &puIpis.Eiî: 
diît colore purpurco a fimilini» 
dine folliculi» 

5 Ex qtiot CT ^«iJz« confliU um^ 
hiUoKt 
Exquinqj: duabu&venisSc 

duabus arterijsj per quas nutri 
mentafanguinisinfantîfubmi 
m Qt£co^ niîîrantur.Quinra aiir eft * Lu- 
t'^nwi>^ cialisdid2,que infantes in cho 
rium ïucium tranfniiiîr. Hoc er 
so vmb jîicoj infans in matrice 
detin^tun 

6 Quidefiiimnîosf 

. .M«inbraaavnittwfg€orp<3-» 



PRIOR. fS 

A ri infantis adhasrens,quod fre* 

qtientius âiiquando foriscôfii 

mitur^Sc non per omne corpus 

inuenicur. 

7 Sifecundm£ihiremitnfermt^quûi 
facimm? exMofch.O'Uh.IJUt: 
Cùm infans in maaus obfte 
triciscccideritj fî advmbiiicii: 
adhuc cohaeretjobftetrix debe 
bit etiam attentare leuiter hac 
&iilacadduces j anperipfum 
vmbilicu infantis pofsic foras 
adducî y âdiuuâte conatib. fuis 
& ipfa parturientCj idqi £at,qa 
fundo non adhèrent & orificiû. 
patet.-Neqj vero in diredû co- 
netur^vt ne matrix fimul addu- 
câtun Si vero tarditas ipfà mo- 
ra hâbueric, prascifo vmbiiico, 
B fêparandus eft infans^eiîq;,alia 
mulicr aceipiar^Sc reliquû ipfa 
teneat . & eu fe matrix aperiar, 
ducendû^càra âûc reciudit, no 
conandum-Sed fî ruptS yel prç 
cîfiim ftadminnis fe abfconde 
ritjOrificio matricis patete, per 
undammanû ftatim obftctrix 
îmmitterc debebit^& fî iam ad 
fiindum. matricis recefîèrintsec 
fi obuoiutsefunt&natantjqua. 
-cunqj parte apprehenfîs toÛe-. 
re débet.. Siveroadliucadfua 
dum matricis cenentur^rcfolu- 
ris ibi digitîs&apprelenfîs fe- 
cundinis ^ tltarehac & illac, Sc 
âdducens perfuadeac aufe^re. 
Illae. vero quse imperitiaia dire 
aum conantutj, fréquenter ÔC 
îplam matricem adducunr. 
Sçd £ m Ûç iWeqœîcae fuat 



Digitized by 



Google 



jrp HARMONIAE 

aut orîficiû matricis ftarim fb 
cUuferic, vt neq^ manus immic 
djiieq^ ipff exirc pofsint5& fer 
uor fueric fubfequucus , ibi eiC- 
dem dimiisis, omnibus fuccis, 
& encathifi[Tiate,& catapiafina 
tibus & vaporarionibus, qui* 
bus âd feruorem vri fblemus, 
vtcndum eft.Hacfiiiim diligen 
tia, omniftri^uralaxata, frç- 
quentius quicquid ibi remâle- 
ric &alieauin eft, foras cmicti- 
tur,&fua fponte cadic. 
. S Adfecundindi remorantes 0- mcn 

fbrM.exUh.Mdt, 

1^. lupinorum,abfynthiJ5eLi 
ttn] anaobol.j. fagapeni^myr- 
rhae ana fcrup. xij. rurae fî mili- 
ter tunde & cerne, & cum fslle 
laurino collige^&fuper vmbi- 
licum impone. 

5> Qu£funt^ qu£prôpter retendu^ 
nemfçcunàrurum antiquiadbihehZtî 
ex Ub.MiitO'Mûfck 

SterRUtamenca,& à fcala fu- 
fpenlîones, &ponones dabâc, 
quaeeasei'cerepoffenc, &fu- 
mos fufiiebât,& pefîbs fangui- 
nem educentes fubijciebant. 
Quin eriara pondéra ad ipfum 
^oilîcuiam ligabanr. Quaeo- 
mnia nosxeprobamus, iîquidê 
feruoremparribus iplîs facerc 
poîTant, àprefencem fine dila 
cioae fanguinis flaxum. 

î o Vtfccundm£ dtb fequ<mtur . ex 
Ub,Mat 

Granum ariftolochise rotun 
âx'mkmuiligit 



GYNAECIORVM €i 

A DE PARTV MEDï- 

CAMENTIS FACÏJLITAH- 
do, Cdp, XV, 



■ 1 MpcUfttmwMdnâum. 

POlypodij radicem tere, & 
fuperpedempone^incho- 
ance dolore,eciam morcu- 
umpecus eijcir. Miud,^ 

Agroftis femenjquod adbuc 
in ipla herba fit, & lanâ de mc- 
dio frontis arieds collige,& fî- 
mulrepone, & eu opus fueric» 
cirça renés aut lumbos habear, 
fèddumpepçric foluefi^e vul- 
uafequarur. /v> ■ 

a VtcitômuUerparûU, cxUb, 
Udt, 
B Granum ariftolochiserotua 
das in fémur iiga. 

DE F OE T V MO lU 

TVO EXPELLENDO. 
Cap, XVI. 

i Vcjjariuquodmortuumpecmpcf^ 
tejifoTâ^detrScrc, ex CkoM.priore" 

LAriridis fcrup. j. Ses. cum 
fucco porri virginis conte 
reSjSc faciès peflariû duo- 
jrum digirorum,&fubijcies,pe 
eus educic cito. Hem, 

Ckn folia coques in aqua,ec 
beneinde fométa vuiuam in- 
tus , &partum educet, cciamfî 
morruus fie. ' 

Ad morcuum fœtum expel- 
lendum mcdicamcnt% videia 
çxçiïïPlâti GmQO • cap. 154- 
DE 



Digitized by 



Google 



<S< PARS 

DE IIS QVM POST 

PARTVM FACîENDA 
fmt, Cdp, XVIL 

i Vuerp€raquomodokp<irtutr4d4> 

IVbemus &rpongia longaî- 
pfam excergi: iadaada eftia 

ledum, in obfcuro cubiculo 
modicèpareritîbuspedibusyvc 
quicquid ex ea foras exire cœ- 
peric,nonimpediacur> pannis 
loca ipfa contegâtur;^ ira vc fré- 
quenter mutenoir.^ed &lams 
mundisoporcet & venrrem & 
pe<ainem contegere : & Çi fine 
quâffacione partes eifedus eft> 
oJep viridi cum modico vino 
admixcoipfamparcem irriga- 
ri. Si vero lâboriofus partus 
pr^cefferic, oieo dulci S^cali- 
<io ipfa loca calefacere.Deinde 
hiduo casàciboabftincfe.Ter 
tio vero dicjencathifmate cali- 
do & perundionc curata , & a- 
quacalidâ faciemeiusfomen- 
tabis. Cibabis autem cam fini» 
plici ciboj hoc eilpane & àqua 
calidaj&pulàbus , & ouis for- 
biiibus. Aquam calidam ad 
bibendam dabis . Sep rima au- 
rem die nullis occurrentibus 
querelis lauacro vtij&varios ci 
bos,& vinu modicû aqcra tem- 
peracû dabis eis» 
a Qw^modo coptofâs pojt p<tr» 

ttmfufficientaapwr^a^nemQÇ'- 
, curriffe^ 

£àquad(aagiûs Yi»,ç£ijoius- 



P R I OR. et 

A fuie prima ;fccîïndè faeculcîi* 
tus & paucas , nouifsiinepura 
lentus, 

3 Side(X>mttuO't€nfiain€frequefû 
tm mpdrtu mpti&nes occumremty 
hisqiUdpiccre dehemmf 

Poft aliquanros dies partus, 
ccrotariaimponimuSjqusB cô- 
ficiuntuffic. Cerâjoieum rb- 
faceum, ipuma argenii , cen^ 
£ky alumen rotundum, & in 
fafciam paulo ftridius facia- 
mus. 

4 Siexpdrtu conmgdt fmgtmiis 
flaxmf Vrifcid, 

- ArionBâfîlicumîncendc,& 
tcrc & eu aceto ifluolue,& im- 
poneinpeffario. Ucm. 

Lapati) fucco iatindum peC 
B farium apponc. 

5 Sitxpdxtumiiurapkgituftiertii 

Teftkulos tâuri £olnccas^ 
qua,& fîcca,&cum olco lique- 
fa<fco, * liaeo in pâno cum mo- £^ ^^ 
dico crocoimponew 

6 Sinuirix€Xp4imîdœratdfi^ 

OÎei fcrup.îiij. & butyrnm 
vctus^mifce, Ôc fac peflaiium^ 
&fupponc. 

7 Sinutrix cxpdxtu concuffk fuc^ 
rù,exîîb,lSdt, 

152. batyri obcl . v. œiypi o* 
boL iiii. myrrhag obol A} . me^ 
dûilae cer uinae obolJ;, adipis 
gallinae obol . ii'f. rcrcbinthinç 
obol. iij. cerae punies obol. v)V 

ajoës kepacici obo.ii^cal«if ôr 
jÎBgos 9ûe«j*^Mj^oiati oboij^ 

4 it 



Digitized by 



Google 



^ 



HARMONÎ-âE eVNAECIORVM 



<?4- 



meIKs quantum fafficitjCoque A cend,& Ibumineouîpèfîari- 



Viientwr jf- 
tionis matn- 
iudmeft^ 






m Vâfe fiftili noiio , & vcere, 
hoc vfa eft Fabiana Prifcil]a,cS 
omnes arcîiiam in ea dcfedl^ 
feiK. 

8 Signacdorîsmdindspôjipiirt» 
exUbMatrids^O" Cj£opdîr£ priore. 
Càm fe macrix ad ilomachu 
feceritjVcîiemens nalçiturdo- 
lor5Corpus45affligimr, ïnter- 
dumeriâ,vtincoinitiali moiv 
bojexanimatavideiurjfçd ho^ 
diftat, quod nec ocuîî uercun- 
tur, nec ipumac, necncrui c6- 
trahuntur, fopor tantum in cîs 
elTe videtur, Quibus crebro 
feoc accidir, &* caior fupra vi- 
res fueric/anguis cmiiTuspro- 
deft : fi pamus fie calor cucurbî 



um fiât, — apponatur: Vei alba 
me oui cumaçero adiedoro- 
feOjVel rofsî puluere,aut fufFu- 
migmmfiat macriciexfuîphu- 
re, & colles dolorem . Qu6d iî 
purgacio mulieri defuerîc,cu- 
curDimIîe,cute incifa, ingui-" 
nib.vel fub mâmis appoficaeiu 
uant. Si vero magna conftipa- 
tio fueric,fubijciehdum eft co- 
ilumjpuregiumj&: violse albae: 
ampliu&nepitha,fâturea, hyfo 
pus. ïn cibo verè accipiacpor- 
rum,rutamjCyminum, ^epc,& 
iynapi , vel omnia acria olera»^ 
Si vero fanguis q ex inferiorib, 
crumpere foler, narîbus erupe 
litjincifis * clunib.cucurbitse dl. 



taeaffigendae funtinguinibus. B apponantur, & fi per tresveli'i^. 
Si vero diu tacere aut iacere c6 quatuor menfes , crigefimoqs 



fueueric, oportet naribus fœ- 
torem ex vftis appponere, & 
aqua frigida perfundere ^ auc 
cxruta tri ta cum melle vclo- 
leo cyprino,aut cataplafma na 
turaÉbus pubetenus appona- 
îur.Inter hoc 5 corpus éc coxae 
perfricentur, & fynapifmû le- 
ije fuper ventrem pone , tertio 
vei quarto die intermiffo, ne 
corpus rubear . Si duritia per 
mâifirit,* foiutio inlaftediico 
âo^deinde contrito cum alba 
cera,&: meduUa ccruinaj cyprî 
no oleo3& feuo taunnOj-vei ca 
prino,cum rofa mixto , ïn po- 
xione dandum eft anetbum. Si 
vero vuluâ exulccrata fuerir, 
tftpc^x lofajfcijla^ 42tungiâ|c« - 



die repetieritjicias te hoc viti- 
um fanaffe . Si vero fe fanguis 
nonoftendericjfcias ei capitis 
dolorem futurum , tune fi ex 
brachiofanguinemioilas^ fa- 
nabis eam. 

DE KVTRÎCE. 

CAP. XVIII. 

t CXh*^ *w}« 4<i nutriendtm dpté 
ejtf îiGfchM.Mat. 

AdoIefcenta,quf pulchro 
ctiâ fui corporis fit colo 
re, &iambis pepereric,. 
^peduslatum habeac^ipfaf. 
^ue mammas neq^nimiurala 
xas &rugofa*,neque intérim 
vaW« 



Digitized by 



Google 



4^ P A R s P 

valdètenfaspâpillaSjneqjmul A 
tu graciles jneq;valdèbreuesj 
& quae non multas cauernas 
haber.neqj icerum parua &bre 
uis, animofa,&quaÊ cumin- 
tcgro affedu puerum amare 
poisic, & quae nunquam irafca 
cur/i fieri poceft,graca &c mun- 
daiîc. 
z Qn<i uîu dgencU eji mtrixf 

Communiter llcut omnes 
liomines vc fana elTe pofsit . 
Exerceri «rgo débet iauacro, 
velperunûione corpus refice- 
re, cibumq; fufficienterfume- 
re,femperq; cbrioEtaré Sciadi 
geftionemvitare, 

3 Qu£pintexerdtiiiqu£m:ùùbiii 
mhicisfienpoffuni^ ^ 

Exercere le débet nucrixin 
aliquo opère, praefertim parti- 
bus iupçrnis , vt lac plurimum 
& digeftum habere valeat5& fî 
£eripoteft, advirumfuumno 
accédât, nepervfumvenereû 
purgatiole commoueat, qua 
4uperueniéte copiofîtas ladis 
cxterminetur aut extinguatur. 
Primis vexo diebus quibus la- 
^arc incipit,fimplicem cibum 
&leuem accîpiat, ô^ aquam bi 
bât,nefblidum iacmoxnatis 
înfaniibus , cum difficultatc 
peranguftosgurturis meatus, 
àcfcendat . Et cùm paruuli ac- 
cedentibus diebus & mcnfi- 
bu5 falidaniur, &foraorcsfi- 
unt , iam ctîam folidiorcm , & 
-foidorem cibum capeie nu« 



RIO R. 



€a 



trix incipiât • Poftea vero vî- 
num5fîc vt & conditum fiibiu- 
gat. Et fi itâ p*er ordinem a.âm 
fiierit , v£ docuimus , infans fi- 
ne iefîone, 8c fine indignation 
ne fâiuus cuftodiri poteft. 
Nam fi nutrixebrietati deferuî 
ar, infans infirmabitur. Cùm 
toc menfibus mater fùa , his & 
alijs rébus cuftodita,fânum co 
feruauerit.* Infans nan que fe- y^-^ Gf£CdL 
paratus à matre non prasualet Hccnimdu^ 
haec&hisfîmiliafuftinere.Si- ^^ dendc" 
eut «nim ramufculi , dum ad- y^«^ 
hue in ead«m arbore confiMr, 
vnde nati funt, fuftinent tem- 
peftates ôiventos, feparari ve- 
ro ab arbore inferti in alia,non 
preualent fuftinere,quoufqj ra 
diceminfigant. 
4 Qttid eji fâdcndum fi nutricU 

hcfumtextenmnatum^ 

Si hoc côtigerit, alterius ma- 
miilas accipiâtivel fi nô fit alia, 
illi cuius lac exterminatii eft, 
côpeteti diligentia prouocan- 
dum eft , &; fi iapfum eft , cibis 
(Scpoûonibus competentibus 
confortetur. Secuudum autho 
ritatem eiiam anriquorum , y- 
bera omnium pecorum man- 
ducata, fîcut vefpeniiionum 
ctia cobuftorûciueres, & no- 
âuae cum vino b ibère daban^ 
vel cii aquâ foiuta , mamis iili- 
ncbant.Qsse nos oîa reproba^ 
mus : importunicas enim haec 
ilomachum exterminât, & ci- 
bum corrumpic 
JjyUs vero <^uas; plus quàm de 



Digitized by 



Google 



^7 HARHONIAE GYNAECIORVH ^S 

benckchâbenc,fomorîb.ex- A eft/pongiasmoilesporcama- 
ercin;s j &laborib. Scftipcicis didas , vei panem in pofça in- 



rébus niinuacu*r. 

Si vero fpiffum eft, accipiac 
. cibum digeftibilemj&; qui mo 
dicè nucrire pofsit^neq; ficçus 
fîtjaquam bibac & quotidiano 
lauacro vcacur.Nam & nutrici 
cibo^ laifbs aecipere non per- 
ïiiicrinittS5quoniain paf uulum 
corrumpunc, & lac & vires in- 
f aaris minuunc. Nucrix vero ci 
Ik)s bonos & fuccosjqui facile 
digerancufyaccipiac.PotioneSj 
qu^ftomachijm cuftodirc va* 
leanx, & lac au gère, bibac 

Illamvero quç aquofam lac 
htgbec,rariàs oportet lauarej&: 
vinunibibafj & cibû accipiac 
folidum. Scuci lune puises du- 
ra&j oua eiixa , frixa, &; porcina 
caprîrtâue carne vtanxur* 
5 A fomno expergefadam , quid 

fdcere oportet nutricant 

Deambularemodicej mara- 
mas fricare, vc lac quod fora- 
nus conftrinxitjroiuacurj & fie 
înfans appiicerar» 
DE MAMMILLIS 

POST PARTVM AFFE- 
j; m Cap, XIX. 

f Sipoflj>arttm admdmmiU^ 
Idc c&nfiuat y cum tenjïone cr gr^- 
ueàinCydohrço'fauoT.c^qiiiieii 
gpponere dehemmi ex Ub^Mat, cr 

PRimo quidem qaae-Ieniter 



fufum 5 & cum palmuiis tritis. 
Si vero lac ftringere velis , her- 
bà * policariaj&coriandrû viri d.pJô>tUîe% 
de, &vuaiupinâ trita in cero- 
to admixta, mâmillis impone. 
.z Adferuoremmummiîknmquhi 
fdcere ikbmmfex Çkop.i.Uh.M^» 

Mammilïis adhibeda funr, 

ea que reiaxare poiïbntjfome- 

tado fciîiccroîei, vel aqoas ca- 

lidœ5& fuccorum.Cacaplafrrrs 

eriam pones de feminibus , 6c 

in deciinatione eeromm indir 

ccsj & oninino adhibeanrar 

quç in fangninacione marri cis. 

& fluxu ordinata lunr, 

B 3 Sipuci'pcriuipfiUdAtçiidfi* 

cicndumt^ 

Omniaritèvrpraedldum eiî^» 

4 Si ucrb du hâducrit^dia qiLspc 
pari: kc, ciuotnodo jlringinïust 

Lapide pyriré benc cri eu cera- 
ro admiicemuSjScvnaïur, Sc 
paulauira ftridas mammas i-- 
pfas fafciareiubemus , fugien- 
tes fciiicec ea, quae anciqui ex- 
ponebanc, hoceft, aquam fal- 
fam, cymiaum^&ûrobilos, Sc 
aiumcn. IciiTum, & hederaraj, 
quf omnia acredine fuaimpe- 
rum feruoris duplicare poi^ 
func : rebits vero chaiafticis tu- 
morem mammarum fedare va 
lec. 

5 Dem^milUspofhpartudoîetibxx* 
». Theodori ^rifckni de Gyrt^cips. 
Mâfluniiiâs ci tcniiûne, eu- 

* • meaççt 



Digitized by 



Google 



^^ 



PARS PRIOR. 



r». 



mentes vel doletes , quod poft 
partû quàm maxime muiieri- 
ous euenire confueuit^quas ex 
co etiâ grauis dolor inquiétât, 
hoc ordinc curare dcbemus. 
P«r initia mediocritcrpftringê 
tib.vfi côuenietjid eft,lpongia 
moiii infufa in pofca, quse ieui 
anadefmo continenda erit.Sic 
ctiâdadyii cû pane in pofca in 
fufi &contritiiçpeparbenetî- 
c^û praeftitere. Si vero cer ta ra- 
tione lac prohibendû erit,cata 
piafmati fuperiori admilcen- 
dum cft âut alumen fcilsû , auc 
herbae policaris femenjaut co- 
riandrunij autportulaca.Nam 
& vnguenca ex folis earam fuc 
cîs fréquenter âdbibuimuSj pê 
ea moiliori iocatradantes . Si 
îndignatio illa his nùaimèpo- 
nierîtprohiberij&ladtis aggre 
gâtio maximii feruorem locis 
iucullcritjtunc catapiafmatib. 
châiafticis conuenit immine- 
re , vt eft'panis in melicrato in 
f^fus cum oleo dulci contri- 
rus.Similiter etiam defemini- 
bus tam lini quàm fœnograecij 
velhordeialiquando finguJis, 
aliquâdo commixtis cum adi- 
pibus faepe porcinis recenti- 
ous in melicrato têperatis . Si 
autem pondus catapiafmatis 
tolerare non potuerint , cum 
fpongijs vaporandae funt ex 
aqua vifci lini feminis & fœ- 
iK>grf ci:&impofitis continuo 
lanis in oleo dulci calidoiafu« 
iîs/ouendasenmc» 



A Si faniem forte colîegerir,' 
iam fuis temporib. &propri;« 
adiutorijs matura apcrienda e^ 
runt , vt fub vna digeftioe pofi» 
fînt curari.Si vero minime per- 
curari pofsint, tranfado igituc 
impetu , vel indignatione mâ- 
• mariim, fimplex cerotarin ad- 
hibedum eft vfqttc inplenant 
fanitatcm . Sanè fi p«- cade fa- 
<^âniitrire minime decreueric, 
une cer o tari o fuprâdïâ-o,pTi| 
ueremmolaris lapidis contufi 
admifcebis,& defuperiigabis, 
iadis impetum prohibiturus. 
Quod fi ladandi arripueric 
voluntâtemjtunc ligatura lax* 
ra fomenta chalaftica adhibem 
da erunt, quaeladis non prohî 

B béant copiam miniftrari : lèJ 
magispraeeuntibus fomcnti% 
& vaporationibus didis, cype 
ro,ouo Sccroco in vnum rritis^ 
mamillas vnguêto adiuuabis. 
Item âiij cyminum cumaqna 
tritum, alij vero fabaspoilini- 
busj Scvuapaifatritamifcue-. 
re, & ex his cataplafmando ia- 
dis adauxere fœcunditatem. 
Sic fefamo trito cû oxymelle 
câtaplafmata confecerunt, his 
omnibus ladis fœcundumof. 
iîcium procuratum cft. Si ni'* 
mium interea ladis pondus 
duritiem fecerit, folijs apio- 
rum, vel menthae,vel cauiium^ 
cum pane tricis èc melicrato, 
illam duritiem refoluimus • 
Ergo per initia omnibus me- 
diocxicer ilipicis obuiandum 



Digitized by 



Google 



>ji. HARMONÏAE 

«ft: Jser augmenta vel impe- 
tusj chalalHcis 6c paregori- 
cis . Ec iicec omnibus hac lege 
^eferuiendum (îr^attamen mâ- 
miiîarum moiîium intuim o- 
mniamoderadus fœminisad- 
hibendafunt, 
6 Ai Uc iiugcndum, ex Vrifckno . 

Lumbricorum viuorû Icrup. 
J.tere, Sccum mellis cyathis ij. 
bibacvtnô cognoicar.It«n.Lac 
vaccinum bibaç. Aqua falfa ca- 
lida vel marina fomeca^ & poft 
vîno calido. 

Adlâc augendum videcap* 
i5^.inMofch.Gr£eco^ Ad lac 
minuendum^ vide ibidem ca- 
puci57. 

DE: INFANTE, ET 

QyOMOBO TRACT AN' 

1. Exquihu^prohiLbis'mfantëdptum 
ejjè ad nutriendum î ex M.ofchione, 

EX hoc^quodilla^quf illu 
in vrero habuerir,omnib* 
meniîbus fana fuericA^ica 
li etiam menfè û Bi fanus natus 
ipfe paruuîus.Si omnibuspar- 
tibus fuerit inceger , omnes pa 
lospatétes habeac, vocemque 
foiidam jftacim vc cadic émit' 
tât. haec omnia intègre fànita- 
lis funt teftimonia, &pIeno te 
pore nacû infantemoftendûcv 
Zj Quqties m die Uuadu^ mfans ejit 



GYNAECIORVM 7!i 

A Semel.Necefsitateveroali- 
qua ocçurrentej.bis: frequês ve 
rolâuacrum ^ flaccidum cor- * hih.M4t» 
pusfacit. capidem 

3 JnqudiîocoîiiUitnduif noceU 

In ôbfcuro & temperacè ca- 
lido. 

, 4 Quihm rehm infxntk fuperficic 
Uudri oportet dut dj^ergi . t a Mofch, 
Antiqui vino cum aqua Taifa 
abluebant. Ali; vero lotiû pué- 
rile Se puiuerem gailarum vel 
myrtxafpergebanc. Nosaure 
falem tritum & aphronicrum 
aipergîmus5pr^dictç enim res,, 
odore fuo infancem teriûr, nec 
rutum exl infante nimiu aÛriii 
gî: inàc enim deteriùs habent» 
Si vero multû mollis eftinfans; 

B admixto *laie,velQleOj,velfuc ulmelît^ 
cafœnogrœci^alpergejautline. 
pertotum corpus, itavtnequft 
oculis, neq; ori ex his aliqd La* 
cidât. Deinde cùm ficcaturcor 
pus, aqua frigida eum ablu.ere> 
ôiaqua caiidaipfumlauare de- 
bes, Digitis vero in naribus^ 
vel ore imrnifsis, omnia purgi 
re, & oleum oculis infantis in- 
fundere.Deinde minimum ài^ 
gitum in ano infantis iramifl 
lum, * meconium toIlat>5<: vm j^ Gr£c^ 
bilicumlanaligata immédiate ^ù^t^^ 
fui praecidere ,, & linteolo olea 
intindo contegere. 
5 VropterqujLra caufmocuU'mfkit 
tium oleo irrigmturi 
Vt tunicag^ qui bus confiât c- 
molliantur, extcrgantur>vtin- 
tegrum vifuai habexepoisinr., 

Qvdxc 



Digitized by 



Google 



d Qmre îuhmtur maires poftU' A 
U4cruM infdïitum mrUuks & mres 
exkciiret 

Ne rémanente ibi humore, 
eracjles aurium pori perfrige- 
lcânj:,& malè âccipianmr. 

7 Quornoda oportstmfmiisun^ 

Primo ad dentés pofîtosjde- 
îndeedamiupinos femoribus 
fuis antè iiippolîtoTlimeolo, i- 
tavriliquândo fîngulatimma 
nus iungac . Aiicjuando vtrafqj 
iungac, & extendere etiam iu- 
uat. Similiter etiam pedesjfîn- 
gulasqj partes corporis forma. 
re : & quas concaua qKq. débet, 
premantur: qu3|yerQ gracilia, 
conftringantur^quaeextan- 3 
tiâjadducantur. Ocuiorume- 
tiam iplorum foiliculos fré- 
quenter fricarejCaputvcro di- 
ligenterrotundumfacerej pa- 
leiias etiam in genubus moue 
rejdeinde omne corpus exten- 
dere &remittere, & vniuerlas 
partes luis officij s commemo- 
iaie« 

DE FASCIANDQ 

INFANTE. CAP. 
XXL 

Forte. Quq^ ^t * Qîtomoda fafcùmdm efi mfms, 
mododijj>o^ pofikuacrum^ Mjofch. 
nenduefil^ 

unctm*. C! ^^^^ debecnutrix,, 5c ge- 
^nubus lundis femôrib.iu* 



Kl OR. 



74?^ 



cipere , & fublatîs fafcijs oîeo 
tepido vngere; Ôcinpelui grau 
di aqua caUdaiimpida, & fine 
odore mifla temperata. Dein- 
de manam finiûram fîib axiiiâ 
infantis fîniftram tenere^itavc: 
pedus fupra cubitum îaceac 
Deinde in aquam pofîtum ieni 
texfomentare. Primo dorfum, 
deinde fupinum couerfum y Se 
partes ipfas fouere , ita. vt o- 
mnes fordes,qne in coEo funr, 
& concâuâloca^cuti funcaxU. 
Is&inguinadiligenter exrer- 
gancur. Inîmiflbque digito in- 
cra 0S3 faîiuas omnes tollere & 
leniter gingiuas & linguam 
confricare . Deinde leui manu 
fuper pedinem premere , vt v* 
rinaeoffîcium commémorée» 
Sed cùm viderit corpus eios a- 
liquaatulum calefadum^ fuffi- 
cienter obruilTcj^lauarej Se ia te 
pida aqua deponere, vt adv- 
jîjm frigidae aiTuefcere polsic 
intms,. 

i QttojKodb oportet'mfmtem. 
fifcûrei 

Superpofita femorib,eius f^ 
fdamunda, &iata iufficié ter- 
que iôga èlana,vtfingulas per 
partes volaerevaleatj. itavto-» 
mnialoca, quse funt gracilia, 
conlbingantur, &antelaxiiis 
circùm ciagantur. Deinde cou 
iunûis genub* Se tslis lana in- 
terpojiatur, ne ita coniunâis 
aiiquid de membranuîis cafle- 
tur.Caputpannis autlanis ma 
di& coxuegatm,. 

^ 5 



Digitized by 



Google 



75: HARHONÏAE 

3 Vhîoportet^quomodomfm^ 
temkceref 
ïnlocis mediocritercaîidis* 

îtavt nihiioleat, & necvalde 
Éciuciduslocus, ftracumqi e- 
itis fît concauû,nec valde mol- 
le , ne mulcuïn iacendo , fpina 
înfanris aut colium côtorcjuC' 
at. In mediocri moilitie collo- 
catum eâam capuciiifantis ia- 
cere débet, 

4 Qumto temporefafckndui eji 
infmsf 

Apud quofdam dicbus qua- 
draginta; apud alios Lx. Apud 
nos quâdiuinintegro fuicor- 
poris infans coaguletur&foli 
detur : quod û citiùs Ibluatur, 
cuenire folent ei languoresjdû 
fano corpore funt naci . Tardi- 
Bsvero Ibiui débet q imbecii- 
iis eft, Semel omnis fafcia , & 
non deiapfos foiuimus,led per 
partes paulatim . Si vero femei 
Ibiuerimus eos^Si corpus mun 
dauerimus, nouitaceipfaper- 
cutitur,& maie accipitur. 

DE VMBILICO IN^ 

fmtis. Cap, XXI L 

t Voji quotdies umbiUcus mpmtis 
.. cdderefokt» 

POft très vcî quatuor . Vul- 
nusq; quod remanet, plû- 
bipuiuere benecuretur. 
a Qw>ïnodo concauûates umbUid 

fomumturî 
Fruûom plumbi ad iîmLUcu» 



GYNAECïbRVH yS 

A dinem denarij faâum apponi- 

mus 5 quod pofsit pondère fuo 

concauumfacere, 

DE CIB AND O IK- 

FANTE, Cdp. XXIII. • 

t Quandooportetmfdntemci^ 
humdccipereprmu^ exMofch» 
i^ libre 3à4tri€is, 



GVm poft omné * commo éxommutl» 
tionem quietus fuerit ef- Honan. 
fedus, hoc ell, poft * no- 4 . Q^audit^ 
nam vei x . horam, taiem cibû 
primûaccipiat, qui ftomachu 
& ventrcm purgare pofsit, & 
eum nutrire^fîcut eft mel modi 
cèdecodum.^ienimcrudum 
B fueritj&aufterumeft&inflat: 
û vero pauio plus fuerit coâû, 
conftringit. 

2 Qnomodo mel ci dandum 
eftf 

Nurrix débet os eius illinire, 
&mulfam repidam inftiliare, 
& fîc iccunda die lac offerre. 

3 CuimUc accîperc débet m^ 
fansf 

Maternum lac dare oportet: 
aut cxtraneum , non mater- 
num, iîquidem adhuc exlabo- 
repartusj&turbâtione &pur- 
gâtione laceiusrnalumeftj Sc 
*craflum&indigeftibile. d.p'mguet 

4 Qmdejiuerbkcbonumf 
Bonum lac eftmediocriter 

câdidum , nec fubliuidum,neç 

gypfb fîmile, nec fubacidum, 

ui modexâtc coagukcû, &: ftil 

kùm 



Digitized by 



Google 



77 PARS 

iatim în vnguc îenicer dilace- 
tur, nec fe cico diiFundat.Reii- 
ijuas autem di^ferendœ malum 
lacoftendunr. 

^ Matcmo ne hâe mtncndm ejh 
mfms dnnutrickf Mofcb, 
Amabilius quidem potell à 
marre nucriri , vcràm matrona 
vc poftparmm fana efTe pofsic, 
meiius à nutriçepoceft nucriri, 
Vnum enim lac maiurumfuf- 
iîciecer duobus infancibus mi- 
uiftraiur. 

6 Foji.quodj^cicîum Uuicri id mt- 
milUm dppliundifuntt 

Poft modicum^donec omnis 
turbolauacri digeratur, quiç- 
quid enim prius accipicur, cor 
rumpirur &nô nu trie. Nam & 
ipfa num'x, lî nô digeilcric bai- 
jieum^&exiccacis ancea mam- 
mis infante appiicec , maiè ha- 
bebic infans. 

7 Quomodo Uâxri dehetf 
Manibus accepram infante 

aliquantulum in lacus ponere, 
& ad vtrafq; mammiJias con- 
îiertere, vt modo dextram ma- 
num infans^modo finiftrarri li- 
beramhabeat, Scdeambabus 
mammisacçipiac. Deindeori 
«ius appofiram papiliâ cenear , 
^ quâfiiâtenter lac cxprimar, 
«e en labore infans did^m fu- 
gereincipiac. 
S Quotks'mdie'mfànskâArideh^ 

Frequchccrindic kélandiis 
. cft, modo ex fînii^ramodoex 



P R I O R. yi 

A mcljquodeifufiîcîatjâccipere 
non poceft. LalTatar enim diii- 
tius ladâdo > aot de bono la^e 
cita faciatur . Non crgo decer- 
minan^àus eft modus , Ç^à cnra 
viius fueric veile, oportec eum 
accipere . Ita tamen vt ante la- 
uacrum, neciniauacrovnqua 
âccipiâç didâ, ne l^datur * cor d,cùr^ 
pus eius . Qui enim ante laua- 
crum vel in lauacro ladancur, 
fcias eos varijs Se mukis laguo 
ribas detineri. 
p Quibu^ jîgnis mtelUgare pof- 

fumm mfantan dchcre dbum ic- 

ciperef 

Eo quod prxcordia eius co^' 
caua funtjvei etiam tancum ce- 
pus tranlîuir, vt cibum accipe- 
B redcbeatjOsetiamaperiac, & 

labia frcquentius moueat, & ^ , .^ 

cumin * antèintin^tum di-^^^^^^^* 

gitum îâbijs comm applicue- 

rimus, fuganc cum quodam 

ploratu* 

ïo Quomodo uero apprehendimui ' 

étJî propter cibum ploretyOn n&^i 

Fafciamprincipaliter inipi- 
ciamusj ne ftrida fic^ ne iaccns 
pedem aut manum contorfe- 
ric, aucaliquarepundurâfen- 
ferit, aut de abundanciâ cibi 
auclaâis plorent^inlpice:&:ne 
à plurimis coopercorijs graua- 
tus, auc neparuicace corum 
pcrfrixerk^ aut nimio foie ae- " 
ftiiaucrir. Si vero aliqua le pua 
âus dft, fubito plorarc ind- 
pit: fi coopertoriaplurima, vcl 
pajua^id vUu probacurSi ta^^ 
^ 4p 



Digitized by 



Google 



V9 



MARMONIAE GYNAËCIORVH 



>ur enîm frigidus efTe débet, A 
âutmulcùmcalidus. Siaucem 
abundancialailisvel cibi prc- 
'inirur,huc atq; illucfeproij- 
cit-j^pIenapraecoTdia haber. 
Si seftuaueriCjCum anhelitu rU' 
bef.fi vero aliqua caufa inf qua 
licarîs eft, ^ ille languet, & lac 
accipere non vulcj^macrior 
cfFeâruseft, Exprsedidisergo 
lignis omnesplorarusciusie- 
peraripolTunT. 
Il CÎuandoinfantcmkUâededu^ 

ceredehemmf 

Poft annum & fcx menfcs, 
aut fupplero biénio , -dentibus 
îam abundantibus & firmis, 
^uodpofsint non râtum cibû 
diuiderejfededam diligenter 
eum manducare. 
tz Quem dhum prîmum mfmti B 

daredehemusf 

Panofum , hoc eft mîcas în 
mulfavel in condito velinla- 
ôe infufas , vei fuccû aiicae vel 
pukes. 
îj Dc'mde hibare quid et dahi" 

musf 

Aliquando aquam,aliqiian- 

dovinum aiiquâdfperperva- 

; fcuium vicreum ad imaginem 

papille formatum & pertu- 

vKifjtdÀtt % iumjquodrufticicas * Vcala 

w»l§^xii<n^* appeliat. Ante paucos vero di- 

,- cSjpaulârimcibumofFcrrecon 

* tienit,&rar6addidasapplica- 

re 5 & nouifsimè ex toto lac ne 

gare,& quag amara funt mam- 

miîiis îliinire. 

vj4 Ctmndogçftdndusejîfexîîb* 



$0 

M^f. ^ ■, 

Ante cïbum geftandus^ eft: 
nimquam ftatim poft , yt non 
quod accepit nimpatur auc re- 
ijciatur. 
15 Qu£ funt exerdtu qu£fd€€rc 

pojjuntinfantesf Fiofch, 

In primis ad pilam ludanr, 
vt alcius manus extendant. 
Haec cxcrcitia vtilia funt infan 
tibus, 

DE IIS QVJE INFAN- 
TïBVSACCIDVNT, 

Cap, xxini. 

% Quxndo incipit mfans dentei 
hSerdexMofck 

NOn omnes f qualicer.Pîu 
rimis vero à quinto men 
fe nafci incipîunt. 
'Z Qu£funtfigm qu£ mfmtes 0- 

fienduntdaitiref 

Gingiuanim prurigo,& fer- 
uor maxillaru &in ceruice ner 
uorum doIor.Vnde frequenti- 
us fanguinoiennis humor per 
osaut^naresexirefoler. d^uarcs, 

3 Quîhui utendum eft rcbm tune 

mfindhm^ut non Uhoriosè cr cum 

tormmto dentés eijcUntf 

A quinto menfeoleo dulci, 
&adipibus gallinâceis5& cere 
bellisieporisjgingiuas frequê 
tins fricare.Nouirsimè medio- 
criter decodo mciie illînire. 
Cùm vero féru or emcrrerit , va 
poratione & cataplâfmadbus 
vtJjitâ vt Attiiix dus viiium no 
acci- 



Digitized by 



Google 



Sj' pars p o s T E R I O R/^ tz 

accipîac & parcius cibos fu- A p Qn£ ejhudktudo qu£dpidl'iu 

fmtesSyrUflsdppsUatuti 



^cnac. 

4. Adferuorefmdumquîbus i^xf$\ 

dumejif 
. Omnib, qu5B relaxare pofl. 
funt,ficuci melmodicècoâû. 
flun tn^£ 'Se ex eo muliâm & fuccumpti 
Q^ iânç,& caaterahisnmilia. 

^ Adprurigincni corporls eorum 

quidfxcicndumeft^ . 

Vaporationem lauacri cali- 
di, &perudione olei cum quo 
^ ■ modicacerafolutaeft. 

4 Si uerb exdnthenut:L C7 puflti^ 
l te cum hum^Bis uuîneribu/s «oe- 

nntyquidjcLckmm^ 

Vdmuriiiisiquae conftringe 
re & fîccare poiruiit.Poft laua- 
crum âutem perfundêtes aqua 
<:alida, inquadecoiaaeftrola, 3 
4^io^Ci^ lentilcus, * ceifaagreftis,myr- 
WM, Tus&coriamaii granati. Ca- 
tapiafmaubus autem mifce fo 
lia plancâginîs , intybomm, 
porculacf&vuse lupins. Uii- 
nimusoieo ïolaceoveimyrà- 
nOjCum ceruiTa/puma argend 
& alumine. 
y Somtumuerûïktrmm^orisfire 

pîtumtjuod jrequcnàui de humo' 

ribus occurrit , quomodo finx^ . 

musf 

Muifant £x moiico m elle 
coÛofadam^ frcquêciusinfari 
tibus^damus.. ;. „ 
$ AâtufdcuUm^tarbtorum^îdi' 

dabimitsf - 

Semén linj^am^^dalas, fuo 
«un liquîririç, &craga£aacha 



Ccrebri eft feruor cumtnc- 
ningis,ira vt occipicimninfan- 
ûs concauum fiac,cuin ignei» 
& frequenxifsimis febribus. 
10 Si uerà mnter mfanûîfolutm 

fit€rit,qiiidfaciemu5f 

Si adhuc ladet^ omniaquae 
iiringere poiTunc nutrici da- 
mus. Epirhema quod eft de 
palmuiis & lenricula induci- 
mus. 

Si vero plurîmîs diebus no 
fueric aiTeilatus, mulfam & oie 
ra quae vencrem mouere poi- 
gne eciam nucrici demus. 

DE VALETVDP 

KIBVS MVLIERV3i 
€ommtmibml^4rs<siker4, 

HÀ<Sienus de Carapocfa-' 
nis traûâuimus , & quo- 
niam omnium vaîetudi- 
numfpeciales curas nohabeï^ 
qaas vcl maxime obfterrices 
nolle conuenic ,placuicvt ad 
Gynaecia triacontados confe.< 
ramus: inde vero plana omnia 
«aularû curainiînuari poteiL 
Qu^fimtergoudetudinesmiù 
' îierumyqtkepirfinâur^oafimfo'm^^ 
îaaf 

Retende menftruorum,fer- ,. 

iior matricisjtenfîojinflariojrji 

mor j^unda , & vuluae praefo* 

cârio. . i 

<:^fm^pcrjiuxm$ 

i 



Digitized by 



Google 



S^ H.A.RHONÏAE G 

Sanguînis ipfîus fîuxiis Sc-A 
î&gonorrhfa. Quoniam ergo, 
quia omnes earum valctudi- 
îies aucperftriduramfiûcjâuc 
per fluxum, illç priores curan- 
îiae funr, qiiae p er ftriduram o c 
cuixuntjhoceftj menftruorum 
retencio, inflado & tumor, cal 
lofîcâs oriiîcij & claufura vul- 
uae&prffocatiOj quoniâme- 
rafyncririca Graeci dicunt, pla 
cuit âb ipfîs principiû fumere. 

DE VALETVDÎNI- 

BVS MVLIERViî 

prim. 

DE îiENiS^rRVA PVR- 
. gdiiommgenereXap.uexMofch, B 
t~ Vurgdthmuîierumqmleftf 
Ugf£Côh'^ Tr\Vxgaiio(eft)conc.eptf pe* 
#Mv¥i<fc^<r Jr^cudis intravcerûgeftario, 
^ (nutricio-). & oficiu ( mi- 

nifter, obfequium) parcu% qui 
naturaiitcï per macricem fer- 
tur5{&)ff equeatiusx xxdieb» 
cxplctis occurrir. 
3 Vndc ddfta efipmrgatiof 
. Ab^ co didâ eft, quod fuper 
s^undantem fàî^iânem cor- 
Ipons menfc vno colleâum ex: 
cludetj&indc coipus limpi- 
dam (faci^^namideo & m^a* 
âruadiâamnt. 



^ Xijmdotncipîtpnmooeatmye 

pwrgddùf 

-Quaeda itûriû habent à xHi;. 
Anno,qua6daœââusj^u|dam . 



YNAE ClOKVn 84. 

4. Quandacejfdtf 

Cuidamin anno quadrage- 
fîmojcuidam in quadrageiîmo 
quinto. 

5 Quanto jànguincrnuUerespur" 
gditturi 

Non omnes çquaîiter. Diffe 
runt. enim fecundum naturam 

6 çtatem, vcplurimum ramea 
ad duâs heminas purgantur. 
^ Qn£ efi uitit qu£pîurimum put 

gdXiôttcmfaàtî 

Quae * vâgae funt & delica^ ed, otîofa 
tae , & nihii agentes , plurimo 
fanguine purgantur. 

7 SempcrnetequAlifunguinemcn^ 
fixuopmgmtwc^ 

Non femper modico ^Ç^àa, 
ffiagno incipic purgatio & in 
modi€o fînicur^ nam & aetace 
parce & quoties fuum incre- 
jnêmm accipit corpus, &poft 
vacHaniviiam fi ad excrcicacio 
nemulier accedac, necelîeeft 
vtmodicèpurgerur: aiijs rem- 
porib.vero pro diuerfo génère: 
viuédijpurgatioms etiam mo» 
doî vaiiar. 

% • Quot diehusmuUeres purgatunf. 
Non asquaHrer omnes plerç- 
que tribus^,-âut quatuor 5 alias: 
pluribus, aiiaepaucioribus.» 

. puTgitntmi 

Puellas fciJicet & anusj& il- . 
lae quae voce caniâr,& quae gra. 
ui aBgritudinelaboranr, & quf 
jnvreréhafbent. Pucila eniai 
îdeq non purgantur, quia ad- 
iiuciafaactti^ium;;Àatti^>4ui4^.< 



Digitized by 



Google 



î^ PAR S VOS 

îàm vîrtïïs & calor defecerunr: A 
Quse autevoce excrceîitur,ab 
cxercitatione fua fanguk carû 
confumityr . ïllis vero quae grâ 
ni aut longâ£egrinidin«iabo- 
râc, vniuerlus fanguis c«m, vir- 
tute corporisjlaboreconfumî- 
tiir: Que autem in vtero habec, 
infantes nutoanc ex fanguinc. 
»o Q«^ i(pf^ €i qu£ m totum 
mnpurg<ituT^<é^qu£ retmdonem 

i^oà haec res valerudinem 
oftendic,non purgari aucem e- 
tiam fecundum nacura occur- 
jrerefolct. 
»i Qtiomoâa prohtmus dîiquM 

fecundum naturam non purgari^ 

Ex eo quod ad impcEum fan 
guinis moleftias fuftinent. B 
12 Qttihusfigms mteUigimuiprû 

m£purg<iiiomî tanpusddeffef 
Purgâcio primo venire àxiiij. 
annaincipic, aiijsprius, alijs 
ooftea-Scmammas inflatasha 
benc, pondus iuper pedinem 
cum quadam pxuriginc fcnci- 
unt .Alise vero quae iam frequê 
icrpurgatse func,aduenicnce 
diepurgationis conftimto , pi 

frae effiduncur, grauedineha- 
cnc in renibus , aiiquando & 
dolorê fenduncibi, &frequen 
tiusofcicanrj &omne corpus 
€xtendunt,ruboremq5 iabuc- 
cis habent non perfeuerantê, 
Ced incer aiiquas horas fe oile- 
dencemraiiquando & faûidiû 
patiiintur , & naufeanc . Vni- 
«ef iàliceriajalieâbi» porg^io 



T E B. I O ît. té 

occurritjfi force futums eft co- 
cepms, & vtilicerpraeparaclo- 
cum, inquo femenhçrerc,& 
conglutînari pofsic.Sânicâs au 
tem eanim gloria eft, & fi qaià 
citocas fencfccrcfacit,&infii VlâsQùKim 
peruâcuo parm forte périclita 
rium:aniis,quaîpurgâanir, ùm 
naBfunc ^ 

DE RETENTIONE 

U E N S TR V O R VM 
ud quoties m âolo^c er ^rf> 
idtimpurg<iiUurQip, 
fecmdma* ^ 

MVlrœ funt caufie qof no 
purgari mulicres fadûc» 
Nam quçdâ primo fiiûc^ 
quaenuUavâiecudiné habéces, 
naturalirer nô purgantor : aiiae 
aecâcc impediuntur , fîcur anu» 
& pucliae, alias cxercitatione 
fanguiaem purgaaonis coniii 
munt, nihiiqj eff, quod macrix 
propcer purgarioncm accipi- 
ai^ & feruet , & inexpleto mea 
fe purgarioaem repraefcntecr 
alif verô font ï qnae vaietudinc 
aliqua, aut vniueriàli corporis 
aut pardum non purgantun v* \ 
niuerfo corporc , vt funt tenu- 
es & fynhedicae, vci c5trà mul 
cum pingues, & craifse. Par- 
ribus vero impediûtur, vt quae 
oriâdum matrids aiiquando 
redufum habent > aut callo- 
fum,aut praecedentc vulncre 
dcatrice indurarum • O mnes 
crgo has praedidas cau£ksap«i 
fi 



Digitized by 



Google 



tt 



H A R J5.Î O N I AE G Y N AE C I O R V M 



prehendimus his fcilicet fî- A prima cft recentio menflruorû» 



gnis.Si enim naturaliter in co- 
tum non purgemr, quae tana 
fîrj&iîae aiiqiia quereia corpo 
ris Se matricis viuat , haec cercè 
nunquafuericpurganda. Quse 
vero nopurgancur anus &pu- 
£lla, interrogarse à Medico lî 
faerinc, annos luos îîmpiiciter 

poris à Pviedicis videntur* Si 
vero marrix Iiabueric locacu- 
rse impedimentum, abobfte- 
trice infelta cauiâinueaiturj& 
quûàîiiapiirgatio, quae iem- 
p er fuerac, morbi impedïmen- 
lo iam non concingac» Non 
pûrgacas namralicer non opor 
leccurarej ne conrranararam 



conftcen polTunc . Vaietudina- 
) (qu3e{înt)vniuerfî cor 



ab eainitium llimimus, 

Scridura ergo &: feruorcin 
matrice polîroj aliquando re- 
linenturmeniirua, aiiquando 
cum dolore gutcacim ferutur. . 
Signa cibi occurrunc hç c. Gra- %^^* 
uedo cum tenlîone Se dolore 
lumborum^^ ÔcTupra pedinem^ 
& inguenjcapids etiam & cer- 
uicîs^ cui & bâfes oçuiorum 
* conienciunt, frequentius Sc ï^ Gr^co^ 
anorexia eis occurriCj ionicus ff»<'ira(\dm 
auriumjfcruorjcum rubore vul 
tus^ mammiilaram etiam in fil a 
tiOjpartiumq; muliebrium lie- 
citas, quae omnia occurrunc 
diebus fcilicet purgationis. Ita Cufd*. 
que cum prsediâiis llgnis mu- 
lieriaitari.cœperit, &dolores 



faciamus^ fed nequeilii&quae B occurrerint^ iaftadaeilincubi 



SLVLZ exeicitijsauccantilenano 
purgantur: Ac illis qus&pro- 
pter âliquem morbû non pur- 
gantur, competcntem diligen 
tiampaisionibus earumadhi- 
bemus . Si vero membrana fue 
xitclaufum orifîcium, aperie- 
mus: lî veroaliquares aliénai- 
bi fiieritinuentajtoUimuSiCal- 
loîîtâtem malaxamus, feruo- 
ïem foluimus ^ cicatricem ia 
quantum poffiimus extenuâ;- 
mus:, fati gâtas & tenues reiù- 
jKiimus,, multùm pîngucs êC 
grofîàs îenuainus.Harum om* 
nîum prasdictarum vaîetadî- 
auvcty & £gaa & curas îafeque 
jàhiïs: (pecia]itcrinaciïies;,vn* 



cuio mediocriter calidoj&luci 
4iojirrataiciiicetmo.Uij& coo- 
periéda ftramtéis nouis.& 0qc 
coiîsjitavt biduonihilaccipi- 
at.Loca vero illa^quas dolêt^ Sc 
teniîonem Se grauedinem ha* 
bentj omnibus vaporationi- 
Lusj autlinteolis câlidam (a- 
q^uam) habetibus,. vel iacceÙis 
vaporentur. NamScvefîcaeo-' 
ieumcaiidum habentes femi-* 
plenaa b^nè partibus ipiisap- 
ponuntur : pollvaporationea 
autemlanisniundis oleocali». 
4o intindtis Se exprefsis^vni- 
uerlalacacontegantur. Cata» 
plalmatibus etiam ex polliai» 
liiusiamuliacûdis cacaplaima 



Digitized by 



Google 



rdy uhiqu£ 

tionë jfeciii- 
hn enume- 



* m Gr£COy 
hcisuhifari'. 

■pdfug£ dp- 
pofiuerant, 

* haUquim 



Sp P A R S P O S 

jeofîmpIiciperuiigimus,&a- A 
quacaiida fomenta faciemus, 
cibum caiidum ôciîmpiicé da- 
jnus. Cùm vero praedidae que- 
reiaecreuerint, & dolorfaerit 
yaftus , iecunda vei tercia die 
phiebocoiîiamusj & cùm mu- 
lier poft phlebotomiâ refera 
fueric^iix encaihifma eampo- 
nemus , q^ côftec ex oleo dulci, 
Scaqua calida , aur exfucco le- 
jiiinis l'miy f<£nogr3ecï, &: radi- 
cis blccac , ica vc cùm iiluc inie- 
-deric, fuccis iiiis & mceriores • 
partes fomentenrur.Ec cùm en 
.Câthiima digefleric , peiunda 
& tbmeiicaca > fades vc cibum 
iîmplicem accipiar. * Tercia 
die poft phlebûtomiam fub- 
iungereeriâm debemus cucur B 
bicas^in afcenfione quidem do 
loris leriesj in liacu aurem vale 
ludinis (&) in remiisione cum 
facrificadone eas appiicamus, 
fuper pedinem iciiicet &pr«- 
cordia. Perfeueranre aûc eriam 
adhuc valerudine> eciâfangui- 
fiigâs venas imponimus.Quod 
il parum fanguinis rulcrintj ca 
carbitâs iiluc ponimus, & iîc 
modum fanguinis lupplemus. 
Poli vlum vero fanguifuga- 
rum^ceroram * imponimus, 
& fi necelle tuerie, irerum cum 
prsedidis rébus cataplafma- 
muSjexipQngijsin j^aquaTuc* 
corum cindisjîocaipravapora 
mus. Nam & oleu dulce & ca* 
lidû-adpîcnumhoc (acetabu- 
lujB^iaOr^ca) inijçinitts^ Vâ« 



T E R I o R.^ jpp 

mur & pefîarijs fïmplicîî>a5>ex 
quibus primû eft^quod ex oleo 
dulci & calido conftar, ira vt 
inùnda illic lana apponatur, 
aliquandô &fuccum fœnogr« 
ci &maluarum ei admifcemus, 
poiTumus & paregorica pefîa- 
ria eciam hâc difciplina conh- 
cere : vt fœnograecum diligen- 
rerobducatur» tantundem fe- 
çîinislini accipiar, & radices 
aitheç vei bis maluae > dein fu- 
permiila aqua decoquatur. Cix 
veropinguis fadus fueric fuc- 
cus, adipes anferini vei gallina 
cei illic miisi&cfoluti>cumpea 
nadefupertoUatur, & fîc fuc- 
cis admifceacur . PoiTunt dein- 
dc cum his fuccis & * ^almu- ^^^^^P^ 
las pingues coqui > ita , vt cùm »^ faratU 
madefaûâfueriar^fublaticor- p'tn^s» 
lices^quosà foris habenr^tcra- 
tur, éc fie fuccis admifceanrur, 
Nam & melilotum benè tun* 
fum & cribeUatum frequenti* 
ùs illic admifcemusj âut in lin- 
teolo lîgatum dccoquimus , & 
fie palmulas ibi elixamus ^ Se 
* ciHamîpiàrumconterimus. ]S;ra2[)J# 
Hac crgo diiigeatia valetu dî- 
ne in melius pronciente^etiam 
Icilavelbofternaeas geftariia 
bemus » Fada veràdeclinacio- 
nc,purgatio fe oftendere foler, 
poft cuius traniitu, referuanda 
cft lauacro > vario cibo , gefta* 
rione^ exercirijsj & fricacione^ 
prima totiuscoiporis, fecun* 
do & ipfîus matrîcîs 3 quae £eri 
d«b€t iU€ diiiciplinâ i vs eu ^4 



Digitized by 



Google 



^t HARMONIÂB 

cncâtKifma mulier federit , vel 
iabaineo deicenderit,in foiiû, 
ibi mulkrcs iîsongijs vel peni- 
cîiiis ab vmbilko a4 inferiora 
loca fine quaffaajone defricen- 
rur,îta vc quocidie incrementû 
fcicationis ipfius fâciâr,& poft 
èncathifma vel balneunijCero- 
taria quas de oleo liliaceo vel 
làmpfuchino fuerint, partes i- 
pfasillinianc, (&inorificium 
Ex Grxco» imponant)* Cû vero plus cau- 
fa procefferit, & exterioribus 
peiTarijs vtipolFdmuSjqnse ac- 
cipiant ceram, terebinthinam, 
adipes taurmos,medullam cer 
ijinamj& oleum cyprinum.Na 
&malagmadiachylôn folutii, 
facic peffarium optimum,& a- 
copô diafampfucho benè ap- 
poniiur, &nouifsimèiiaianû 
maius,, ita tamen vr iî hœc mi- 

. . nus purgationcm redintegra- 

ueriiic, oieis embafin eis facie- 
mus, aut quod eft verius & cer 

* TnGt£co^ cius * cydo curemus. 

pMK^n»ft» Adprouocandammjhrua^exUh, 
Matricis. 

Educere qui menftrua volûr, 
ante très vêlante quatuor di- 
cs venseincidendae funtadti- 
bias,aut dcambobus talis, aur 
poft vnum diem de alio tollas. 
Item his tenues dabis cibos. 
Namquinque vei fexdies cu- 
rationes incipe , poftea fufFor- 
tiiis euacuatîonem , aut daca« 
- ftorcumcumpulegio, aut cala 
mento blbere^ euacuanc veto 
foidcer,£da€içâatemmefUua 



GYNAECIOÎIVM pî 

A benè pulegiû,aut caîamentu, 

ià eft, mentartrum codumin 

muifa, &poftcritum& ficca- 

cum, & ficpulegiumdcturm 

muifa.Caiamentum autemfor 

titereftoperâfiuum,hârum au 

tem tempus * vfus vtile eft * rutionm^^ 

poft balneum in fabanis , fie e- , i« textt^^ 

nim data potiojplus operatur. 

Didamnum & fabina limilitec 

datur:vtiliterad hocdaturpi- 

cra,quas recipit aloës drag.ioo. 

& aiias fpeeies ana drag. vj J>e 
• ducitautemmêftrua &ampe- 

loprafon,quâdo frigidis &pin 

guibus detinetur humoribus. 

Quando autem^x plenifudi- 

ne excludunturmenftruajCen- 

taurij maioris Se minorisradi- 
J5 cesapponâtur,&maiabatrum 

iEgypri. Quando aurem gluti- 

noii&pingues humores con- 

ftringunt, pecrofeliniim, apîu, 

alHumjfmymis &:ftoraxpota- 

tavel appoiîtâ profunt, &ra- 

phanuscommeftus, &a^dian- 

tum,& amomum.Afcenfîones 

aucemxnenftruis hsecconueni 

unt, aqua vbi coquîtur fambu- 

ci folhira 5 & arthemifîa ^Scdi" 

ikzmnum^hums Se * corlza^ . "^cony^ 
Câtaplafma autcm ad lecun 

dinas & mcnftrua cienda ex ax 

ihemifîa adhib etur. 
Coliyrium aût hoc fâc,quod 

probatum eft, fine periculo e- 

aucitmenftruâiTer aut quater •• 

buUiât fabina cum vino,pecus 

corrumpit, & mortuû educit, 

^cmuuàj BmQmikccm , cc 



Digitized by 



Google 



5>5 PARS VOS 

radixidem operantur, & cala- A 
menthi fuccusappofitus. 

Âdmenftrud, prouocunda exprio" 

relihXkopat, 

Sic (vbi) oporter, menftrua 
prouocabisjiîfuis cemporibus 
compoildôesdederis, quf de- 
monftrancur, &dcderîsabhis 
dicbus quibus folitaeratpur- 
gari . Neq; vtile femper potio- 
nes dari , fed fubicdiones fieri, 
aucpercalefadiones auc perça 
taplafmata,vtremifsione cor- 
poris habeac , quo facilius me- 
cicaminis vircuces proficianr. 
ïtaq, il mcnftrua prouocare vo 
luerisjpufïllû nicri floris,& fari 
nae mundie aliquid,& oleû vio 
lâceum fuppon« ori marricis, 
quia humores oês fupcrfluas B 
educic. 1^^. Puiegiafînefumo 
vei recens trkum>myrrhamj Sc 
pipercôrerens, benecomifce, 
& fubige in p€irâriû,&; fubi j ce* 

DE POTIONIBVS 

menfcs prouoanttbm» 
-» Porib prohcUd dd fmguinem pro* 

l52,herbaÊ bcchonicf > polygo 
ni drag. iij. aquœ cyachos ij.vi- 
ni dulcis fcrup. j. comilce cum 
pojline hojdei ôcbéchonicfiÔc 
Sa bibercieiunis, côdnuo fen- 
tient bénéficia. Sed his diebus 
quitus folica cft purgari, dabis 
it4,yi|; ex.balneo e^m calefacias 
aucçâcaplàfinace, vci-einifâio« 
x^ corp^ habeac>éc £aciiiùs me 



TE R I O R. f4 

vero nitri modicju & farînç mû 
dç aliquamlu ex oieo rrâfmari 
no fubi;ce,&fuppone,celeriàs 
humoré & fanguiné detrahes. 

Porto dd confuetudinan prouocan* 

dam. ex'Pnfc, 
l^ myrrhae fcru.j.piperis grana 
xî.ftaphidis agrie icrup.j. dain 
vino pofl balneûjcito iubuenic 
]^ caftorei fcrup.ij.piperis gra- 
na xv. vini cochiearia iria,fî- 
mui tere cum pulegio,& bibat, 
^i methf fîccae fcru, ij. & myt 
rhf fcrup.iij. 

Votiûnes aU£ ex Mofch. O' Cleo.u 

Cyminû trinim eu mulfà da 
ad bibendu. Violae femen & 
myrrha pari pondère comifce 
cum vino, & in potu dato^ôi vc 
vaiidius operecur^addepipeii* 
grana quinq^ aut vij.auc ix» 

Ad idempotio optirna. 

ïj^ piperisnigri fera.;, abfyn 

thij tacûde^da in aqua,vc bibac^ 

VtmulierpurgeturpoHo, ex U^jt* 

Baccas lauri xxxvj. cum vino 

tere^&bibac I^fl».Siaplûdea- 

friâin aqua decoque^&ius bi- 
ac . Pot» eu, ex àeop.t* 
Hcrba: anhemifîae radiccs 
împari numéro teres> adieâo 
vino vcreri , & dabis ci bibece, 
faciliter expurgaz. 

2>E VESSÂKïlS MEJÎ-; 
foprouocdtttihus. 

2 p€Jfaitmmenfyprouûam€it 
CJeop, u 

HcUebocum JÛ^m & my<> 
i 4. 



Digitized by 



Google 



mofch. îii- 
iet cum mr 
do. 



m. * MO" 
fch.chotîj. 
* 3lùfch,in 






^f HAUHONIAE 

rham pari pondère commifce, 
addens pauxiilum vnguenti, 
vclenia hânr5& feniculi modi- 
cumjpofteafacindepillulâsiii 
modum nucki oliuse, &fup- 
pone. 

'Pejfmumh£mdgogum ex Ckop^ 

i^.myrrlia£,aloës ana drag.J, 
ieminis violse dra./.croci drag« 
ij. caftorei obol. ij. butyrum 
^ oleura nardinum , omnia fî- 
mul tere , ^cum oleo * iiardi- 
no remperenrur. 

T€JfiiriumaUudadictem,menjh'U4 

prouocdns* Mofch, C/co.i. 

I52.buryram , refinam , rere- 
'binr1iinâ5& oleumrofaru 11153- 
na aeqmsppnderibus^commi- 
fce,&Tcere. 

Peffarium aâfmguînemprouo^ 

«màum, Ckop.u Mofch. 

j^, carîcarumpmguiû drag. 

* v.myrrhe dra.v;.gaibani.dra. 

* ij. aphronïtri.oboLiij.meliis 
oboLij.terej& eu * vîno mifce. 

Vejfxrkmfanguinano'mcttfis 
- euocans, Clco.u 

^.cedrif fcrup.j.laferis £cm» 
ïij.côrere , Se mel decodû adij- 
cc^ quodinmodum auelJana& 
çum oleo nardino,-veî iana col 
ledû , ïiibi jce , qiiia ûatim fan-, 
guinêprouocâc, 

Vejftriuméiudddidem. -Cleo.u 
^. flojfîs «ris drag. j. falis 
fcçyp, j^&.s.fimul çontere, de- 
înde olei * fycîoni) aliquaturri 
admifce vt Ipiflum £c, ôc fub* 



GYKAECïORrM é4 

A Vejpriummenfirmumfi'ecom^ 
pdkm. Cîeo.u 

Herbam archemifiam cum 
fucco f<»nogreci decodam fî- 
mui teres,& iana iiiinis^fub- 
ijcies 3 & menftrua venire com 
peiiic. 

SuppojîtoriuddfdngumsmjO'mê^ 
fWudprouocdnda Cieo.i.erz. 
Acâciam nigrâ iana modi- 
cè inuolue,& ori vuiuae impo- 
ne> & accepte inûdorio, vt te- 
gatur, moxprouocâbis fangui 
nem. 

Peffmumadfiuxupinguinkprs 

uocandum, Mofch. Cko. 

l52.ireos illyricae quancû vo- 

ksj&tundes^Scpaluerem faci 

es 5 eu laûe humano mifcebis, 

B &tepidûfiippones3experimé* 

tatumeft. 

Vcffmumdiuidà mcn^rudpro* 
UQCAndd.lîbMxL 

ï^ croci obol.s.galbani obol. 
s.ftoracis obol . s. in iana fubi- 
ge . Icem ex facco abfyncliij 
inijcepeiTarîum. 

. Veffmumadhihendum,qu£tto 
Ugitbnèpwrgdtur.Mofch.O' Cleo, 
ï5j.opopanâcisjrarseviridis, 
myrrhf trogioditîce anaob.;. 
fepararimteranrur3'^& poft in Ci^o^cmuiê 
vnum mifceantur, quibus ad "^ col-igin^j 
mifce meilïsiimpidi quantum ^^^* 
fufficit &fupponc. 
Miudadmëfhruà prouoclda eiufdê, 
ïjr fuiphuris viuijOpopanacis, 
caftorei,Tutf viridis, Foîiorum, 
oieî cyprini , terebinthinç , & 
huv^à ana obôLj. nitri rubcî - 
obol* 



Digitized by 



Google 



1?7 PARS P O S T E R I O R. 

(^op. ccf£ oboLij.^ccrapobo.y^medullaÊ.A ^ rmmm. CîeopA, 







fhoï* ii;. ceruinae obol . ;. eu oleo vece- 
ri cômifce quantum fufficic. 
Vejjkmm dUtdmmfismoums» 
Cko. pri. 

- Herbam archemifîam coda 
eu farina hordei fubij cies,men 
ftruadeduces. 

Peffcrmmddconfuetudmmprouo 

carukm» Vrifc, 
^ Centaurium tere cum folijs 
in aqua5& fac pilluiâ,& impo-' 
ne ori^foatricis . Icem rutam, & 
nigellam , & myrrham ancè eu 
vino bibac. 

KeUx^itoriumpeffdrium quoi adhi 

hcdtur poli fecundum ^iOiaâimn, 

- CkcpA^ mofcb, 
1^ cerf obo.ij.fe.adipis anfe 



Ijîfpicç nardi,cofti, foiij,myi: 
rhae ânaobo.ij.amomi dra.iij/» 
medullae ceruinae^adipis^anfe- 
rinijana drag.viij.cerae punicae 
drag.iiij.oiei nardini dra.ix. o- 
lei rofâcei dragâii; . commifcc, 
&vtcre, 

3 DE SVFFVMIGIIS 
menfes mouentihui, 

Suffumigia quae menfes mo 
uent^ quiere in ritulo , de me- 
4icamedsparmm& iœiû du- 
cerib. &abon;umfacientibus» 
j^ Midè euaporatio.Cleo. u Mofc» 

Àlcheam coque, exindefu- 
-perfedere mulierem faciro ad 
vaporemjinenftrua cducit:hçc 
Tadix décoda in vinobibarar. 



rini5taurini,oleirofati,anaob. B difficultatemvrinaefoluiE. 



ij.terebintbinae obol.j.s.ceroci 
€efypi,butyrijmedulif ceruinae 
anaobol.|^tere, &vtere. Poft 
hf cïreparatavirmce,purgâri o- 
poiier antidoto Tbeodoreto, 
&inTeriedis quindecim dieb. 
picrâ accipiar. Poft triduû vero 
adhibeanr <ju2; menftruapro- 
iiocentj&reuerib céporecon- 
fueco,îîcoperare. 

VefpmumaUudquod etkmfiercm 

detrahit, ~ îAofch^ 

j^ elacerij fcrup.j.fcamoni; 
fcru . s. eu lucco porri virginis, 
conrere & fac pelTariû,& fubii- 
ce. Aîiui, 1^2 myrrhae drag.j.falis 
indiciîcrup.j.cereoîa, deindc 
oleûliiiaceû tjuod fufiicit ad- 
mifce , vt ipiffum fit & fubijce. 
' l^ff<triimnmjicum O'^^i* ■■ 



AdmenJbrmdendd^UbMdt. 
^ lupini,ablynt}iijj€lateri^ 
ana oboLi.fagapenijmyrrhç a- 
na fcrup.xij.ruîi3e, fimiliter rua 
4e, & cerne, & cum felle rauri- 
no coilige,6cfupervmbilicuni 
impone; 

DE FERVORE MA- 

TRICIS EX MOSCH. 
Cdp. IIÏ. 

MAtricis feniormulcis de 
caufis fit- Aliquando e- 
nimex nimia^perfridio 
ne cmergît, aliquando ex intê- 
peftiuo labore,vel frequéci ab- 
orfii nafcirur, vel Û ab imperîca 
obftecrice malè fuerit muiier 
obfieaicaça^ÔCaliquâdo omnis 



Digitized by 



Google 



fp HARHONIAB GYNAECIORVH foo 

macrixcftinferuorCjaliquâdo A Sed fi capacicas eius, quf fînus 
Sign4, partes eius. Quoiies ergo om- dicicur, habuéric caufam,hinc 
nis patitur, dolor eius occurric 



cum duricia, & feruore, & fîcci 
late-grauedo enam lumborûj 
tociusqs vicinicarisj&inguinû. 
Nâ âliquando horripilationes, 
&:pundiones Tentiuiit: torpor 
cciamininguinîbus cum frigo 
re occurric eis^&pulfus minor, 
&c fpiirus,flômachi confenfus, 
aliquando cum prefTura peâo 
ris.Cùm vero caufa in peius ie- 
xit, &fingultuseio€currir> &C 
doior ceruicis , & eccipicij , ec 
oculorum, veimsaximè radicû. 
Nam & viiaae frequentiùs et 
ftercojEaimpediuHXur^ipfaque 
ÎQ/Cagrauiora fiiiic,eEextendû 



à foris doLor,inflatio, &£umoc 
îauenicur.Si vero pars eîïisquç 
inpriore eftpdolor, Scinâaîio, 
&vrinâretiBemr. Siveropo* 
fteriorpars ,. iarenibuseô d:o>» 
lor5& tumor5& ftercoraimp©- 
diuntur. Si vero in laceribus, 
tumorem inuenies, & dolorê, 
Fundo v^o matricis in caufa 
pofîto, & dolor, & tenfio» Se 
grauedo in ipfo vmbili^funE» 
Nam frequentius&ipfumeri^ 
ficium rugofum eftj&intus i»- 
fufunieMucitur,vc obûecrici- 
hxs& condu^tis nallacaufa ma- 
crieis eflê dicaoïa: . Vniuerfa er- 
go vulu a in- feruof e p oilta , se- 



«tircum acatis febrib. etdeli- B quèiampaftiumeiu^fignaprç 



3ratione,ecfpafmo. Quotiesau 
, icm orifi-cium eius patitur,iigi 
to obilecrixiramiiTa^ ckufurâ 
eius appréhendât, et cum dolo 
le contingar, quando etingui- 
nacius nafcunxur , et fupia pe- 
âincm tenfîonéhâbenc Quo- 
des autem collum matricis eft 
5aicaîifà,poft orificiumvuluae 
rumor cum feruore inueniiur, 
kâvt pes muiierisjqui huîc tu- 
Hiori proximus eft^confenfum 
Èabeat doloris ^ et impediacar 
sd ambuiandum.Retenuo eti. 
âm viiBarum et f^ercoEum, vel 
Tcrarumq; icmm fiac » Siquid^ 
âdiquadopais eiu&pâcitur,quç 
longaeni fupemeet,et aliquâ^ 
^o omne C€»IIum eu in caufa^ec 



di^aa occurruni, & omnium va 
cina:f um parriu*n fenfus effici*. 
mr. Iplîiîs ventris cutis-.^us ut 
tumore tendituf ► Sed aliquan?» 
do condngk, vt matrice eau- 
fam no habentejipfse eûtes pa- 
tiantur5quam(ob) remfepara- 
re noluijflquidem voa dMigea- 
oajVEFagq^Ees curanxur. Qaan- CttTii^ 
rum ergo ad curampertinet, i*. 
pfa eiTepoceftjqu^m ojfdinaui- 
musretrOjillis quibus meftrua^ 
aon veniunr, vel cum dolore 
purgâtur, & has vero iubemus 
iacerein cubiculo-mediocriter 
calido âciucido , âlentiumque 
feabere , ifa vt biduo cibum nS 
a?ccipian€.Mânibus eciam cali.. 
dis cxtrema earum coatineaiv 
îttX^&iâais contfigauGir^vti c* 
mm 



Digitized by 



Google 



^ A R S POSTER I O Û; 



tôt 



^ tiàmexoleoduicivelcxfuccis A 
cncâthirmis.SimUiter cnam& 
hae tercia die,iî femor excreue- 
rit> phlebocomandae func & ad 
cncathifmata cûilocandseiCâ- 
tapîafmara etiâ de feminibus 
fiinc apponend^Si verô peife- 
«erauerit feruorjbenèloca ecia 
ipfa fcarificamiiSjVel fanguifu- 
gis vtimur . Spongi^s eriam fer 
licntibiîs fuccis indn^is & ex- 
prèfsis vâporamus,&prçdido 
ccroto, &c peiTarij^s vrimur. Et 
occurrence piena dedinacio- 
ae, &iauacro , & vario cibo câ 
pocioae vini eas refumemus. 
Si etiâ febrcs huic feruori fiie- 
rint âdiundse, eriam has com« 
pecenci diligeria emendamus, 
ficucincommentario febrium B 
Hîuemripoffunt. Reprobamus 
autemomniâjqusB anriquitas 
vana fufpidone quaii ad femo 
jxmponebar, ficutifuccumv- 
lif lupinse, vel oleum rofatum, 
vei nicas mixcum , & cum lanis 
fucddis appoiîtum , panem c- 
tiam cum folijs apij contri- 
tum: faaec vero omniaacredi^ 
ne fua , & feruorem duplicanc» 
Se peiiculum laborand nu* 
rriunt. 

Admairicisfauorem^ uelduru 

Uojck U- ner4cur4tu*diffidlùi.Cleo,u 

%<mdum f4r Matrix quf feruorem habcr, 

«uw. autduridem, vel dedignado* 

* J&aïw« nem,au t vulnera^quas * diffici- 

hsk funt ad purganaïUBific cui4 



re incipies. Encolpiimam cou 
ficieslic; içtfeminislinijfce- 
nograed, i&alchef manipulos 
fînguios, caricas V. coaues ad 
Ipi&imdinem, donecnat fuc- 
cus , cui fucco âdmifces fuccâ 
pdfanae, ÔCvceris per triduum. 
încermiflb * triduo^con^cies Ho|c^idi^# 
peiïàiium, quodduridem, fer- 
uoremj&tumorem, &confti- 
padonem roUacConfidcur aa 
cem £c: 15: adipem gailinaceu, 
ficpordaum^adipem anièrinû, 
meduflam ceruinamjCeram al- 
bam, ceram punicea, chus ma- 
fculi, maitiches, olcu lencifd- 
num, * oicumcommune^cc- Hûjî^.Ejidî 
ruflam & bucyrum, hoc torum uddem* 
aequali pondère mifce% & coa 
£des pei^um,& fubijdes. 
Wcffmsm Ufamremnuinds* 

Aldi€a decodâ,& a,àtips s.n* 
fèrinus 5 & viculinus , refîna & 
terebinciiina modicè addan- 
nir, quod appofîrum, plurimS 
prodeft , cria vceri praefocario- 
ni valde vdie. ïtem Alcheâ CO' 
que,€xindc fupcrfedcrc muliis 
rem facico ad vaporem . Itaa 
colle radices, quas hommes ia 
viuhabenc, 6^ diligenter pan- 
no inducens^naturae impone^ 
&fânabirar. Inueniesveroia 
eo panaiculo vermes, & mira- 
bens. 

fejftmm ad îWBÎum fmorent 

vuitnàSy CTodcoâurdmy qux 

S ^ 




Digitized by 



Google 



fP5 HARMONIAE GY 

* Mofch, 1^ croci * fcru.j. cerœ punice A 
drag,î, obol.j.& s.adipis anreriiiijOefy 

pi, meduUae ceruinae ana oboL 

* IJiofch, *ij.meiiisdra.).gelaminaouo- 
ohol j. rum * i;. olei rofaci quod fuffi- 
*gkr£0- ciCjConfice&vcere» 
uorïi dra» - Velfârmu de noue j}>eckhu^ , quod 

: ' ^V fccit ddferuorcm , er uulnern matricîs 

recmtk. Ckop.t, Mofch. 

152 ceraÊcyrrhenicaSjrefînf te 
lebinchin^jadipis anierini, bu 
xyii ana oboi. j.medullag cerui- 
nÇjmeliiSjQlei rofatijCefypijadi 
pis taurini^ana obol.ij. 

DE SATYRIASI 
- Cap. IIIL 

"ExMofchione, 

SAtyrîafîs eft commune vî- 
tium viris & muiierib. fed B 
frequentius viris occurric. 
Inde à Satyris nomen accepir, 
quod fabulotaanriquicaspro- 
cliues in Venerem fcrîpfit . Mu 
Herum aucem fatyriafîs eft, par 
îiumpudendarum prurigo eu 
dolore^ica vt impatienter ma- 

* ftSiU, nusfuasiliucmittâr,cum*in- 

fâtiâbiii virorum defîderio a- 
miffâ fcilicet omnis pudoris 
verecûdia. Siquidem enim res 
itu£ forte ^quaemâtricisconfenfum ha- 
hicc! ^^^^ > ^ verecundiam eis con^ 
fundât &follat5&âliquantu- 
ium eas delirare faciar. Curam 
autem earum eahdem adhibe- 
mus 5 quam in ftridura ma- 
%—} tricis&inferuorepp- 

>^ fuimus. 



NAECIORVM <04 

DE MATRÎCIS IN- 

CLINATIONE SIVE 
motu. Cap, V. 

Ex Ckop.priore.Mofchione C7 
îih, Mat. 

MAtricis collum Siorifi- 
ciurii in quatuor partes 
inciinatur , & torque- 
tur, antè &retr6,rurlum ôcîu- 
fum. Si âdinferiores partes 
(inclinet) apprehendixur, 6c 
digito obftetncis , & alijs qui- 
bufdam fignis : Si autem inla- 
tus ie inciinaueritjpes eius qui 
contra eftcontrahitur^tenfîo- 
nem,&torporem5&: * frigus 
fentitj& ad ambuladumimpe" 
ditur : Si vero in priora & fur- 
fum fada eftinclinâtiOjtenfîo^ 
nem fupra peâinem fentiet, & 
vrinaimpeditur» Siveroredà 
fe plus iulum (&)retr6 inclina- 
ueritjilercora cû^vétofîtare ex- 
eunt, Sccumingent.' difficuita 
temuiierfedet, vel maxime iï 
ad anum fada fuerit inclina- 
tio.Sunt&haecvniuerfâ figna 
ftriduras, fcilicet, colio matri- 
cisin feruorepcfîto^aucduri- 
liem habente, & ideo fîc & bas 
*^ curamusjiîcuti &illam 
vâletudinem rétro 



* Ckop,i^ 
prigidationc 
m corpoYc 
fmtit. 



Ilofc.jïercO' 
tii/s no exièt*, 



DE 



CUopat, h£C 
omniA rétro 
mmoUdixi' 
mm, udfîcut 
mmotwemi 
tricU cura^y' 
iur* 



Digitized by 



Google 



<oÇ P A R s P O 

DE MATRICIS IN IN- A 

'GVEN INFVSIONE 
Cdp.VI. 

ex Vrifc. er Ckop.priorc» 

SI in inguen matrix infuia 
fueric,inveiîcamagm do- 
, loresfieotjVndevrinacon 
çludimr>&: eftformicado tibia 
' rû, cuius curatio taiiseffede- 

Vrîfc^dmfn ^^^* -^^^ ^^^^^ quidem bene 
^y.^^ olentia adhibea5,vc eft myrrliâ 

(j.vnguencafrâgranda)& om- 
nia luauifsimi odoris quae in- 
ueneris. Ad matrice m vero ap- 
pelles malèoientes fuffumiga 
riones vfqj dum refticuatur . 

PE MATRICIS AD SV- B 

PERIORAMOTVj SIVE 

' àefuffocAtionç uh utero , ud fup^ 

' prefAoneuulu£, Op. Vil. 

BxCko.prîore^ 

. Vrifc. 

, Vando matrix moca fijc 

^rit, doior i5c fymptoma- 

*ca valida adcrunt 3 & fi ci 

tîus non occurritur,vulaera iî- 

VrifcMÎppu c^f Jii * iocis eius , & quando 

fub hypochôdrijs pofîtafueric 

fuifocationem facic, ex qua do 

CUo*i[do5, iorfuperueiiirad cor * fortif&i 

* ' mus, & vomitusTublequicur, 

aiiquâdo etiâ laliua velue ace- 

tXLy Se os aqua adimpictur, & ci 

biç frigidae fiunt , caput & Hn-» 

g«a formicac & vox dcfici;, Cu 

xàtiotaiybsdl. 



Q" 



S T E R I O R. u>6 

Subtus matricem lana po- 
nenda eil, in panno inuolucft 
albo 3 balfamo intin<aa, auc o* 
leo amaracino , aut aiio quali- 
cunq; bene olenii . Ad nares e- 
îiâ ofFerimus afphalium, quod 
meiius eric,fi molle fueric Vo- 
mitum autem caprç nigrae cor 
nu j aut tibijs ceruinis , auc 
pennis in aceto infufîs, moue- 
bis. OiFeres etiam naribus quç 
fternutationem moueant , ÔC 
cum foiutum fuerit os Ôclin- 
gua ad loquendumjbibant ca- 
ftoreû eu vin o, &vn<rtos digi- 
tos oleo naribus olfer.Lanaau 
tempraedida fuppoiîtamane-r 
at quoufqj lanetur, quoniam fi 
tuleris reuertitur pafsio ► De- 
bec vero imponi femel &iceru« 

Bepr^focddone matrÎŒexMû-m 
fchione. Cko,ucrUb,Mamds» 

Vuiiiaepfocâcioquaeà Gras- 
cîs hyi^erice pnix didaeft,ab 
co quod mulieres prefocec^ no 
men accepic . Eft autem recen- 
tio fpiritus cum omni iîlencio. 
Ea fit quoties matrix ad pe<rcu$ 
aicendens muiierem praefo- 
catjicavt quafî mortuaiaceac* 
Efficitur autem haec valetudo, 
çx frequenti aborfu^ vel cru- 
do panu 5 yiduitate etiam loa- 
gajmenfèruorû retetiôej &in- 
flacione * matricis . Signa aute 
occurrût haec, qued afcenden- ^^<^^^ ^* 
te furfum ad pedus matrice^pa "^^' **'^'*' 
tientescadancjomnemqsfen- '^^n^^ 
iîim amitcûc cû filentio, denti- l^b^bait 
kuseûâmijdsliridenc^Scali, '^Mîonm» 
S 3 



Digitized by 



Google 



for HARHONIAE G 

ÎHofch. tOY" quado eis manus & pcdes *vr 
quentur, gentur. Aliquando in redum 
Cleo.grmoT iacéc,prçcordia inflantur, tho- 
thorax» rax & ipfum pedus * grandius 
£ i y venae cciam quae in fronce 
funt tumidioresvidencurjfu- 
dor frigidusperfâcicm &cer- 
Dicem dcftiilac,pulfus aut nul- 
lus inu€ninir,aut valde breuiC- 
fîmus, & aliquando cicius ad 
lèredcunt, Ôcfurgunt, &quae 
paiTç funt fciunc^aiiquando ne 
Iciunt , dolent & capite & cer- 
■ice,aiiquando &delirant.Ali 
quando propter fîlcnri'um fî- 
miles funt caducis & apopie- 
ûicis , Sciechargicis, &catale- 
pcicis,&quaelûbricoshabent: 
led in hoc feparantur, quod a- 
pud caducas , & apopledicas, 
&quaelumbricoshabenc5ma- 
tricis nuilse quereiç praîcefsif. 
lentj & ipfa marrix fuo loco in 
ucniatur. Apudillas aut* quae 
hyrtericenpiiigapaiiuntur, & 
in feniore fît macrix, & eu iur- 
fum afcendcrit, tune cadanr, 
& ex eo 5 quod caducas in fine 
poft ipafmu faliuas plurimas 
emittant , & pulfum maiorem 
habeant3& fi eualerint,paraiy- 
licae fiût.Hyftericae autem, auc 
nullum , aut breuem, aut ipifl. 
fum pulfum habent . Lethargi 
caeautemSc catalepticç fepa- 
ranturjquodfemper cum fe- 
bribus funt; hyftericae autcm 
nunquam. Ilise vcro quae lum- 
bricis iaborant^ 8c m inceftînis 
pimdlioacsfenâunri &puUus 



YNAËCÏORVH 



îô8 



A lumbricorû habent, &matri- 

cem fanam: & haec eft à fimili- 

bus fibi valetudinib.hyftericâ- 

rum feparatio. Eft autem prag- 

focatio pafsio quae per ftridu- 

ram occurrit, & aliquando fie 

acuta, aliquando chronica , ac 

propterea curâeiusordinabi- 
mus , vt quocies primo occur- 

rent, paragoncè gubernentur, ^^^^^ 

Se càm recciTerit, & frequenn 

înterpolatione eScàa. fueric 

chronica, metafyncrecicè curé 

tur. 
Cùm ergo mulier ceciderîc 

in asgritudinê coUocanda eft 

in cuDÎculo caHdo & iucido, 
-ita vtftraméta altiora fiantad 

câput, & quaiî ereda fedeac, Ôc 
B porre<îHsmanibus,&pedibus 

eius , quae de valecudine tor- 

querifoiet,mentû eius frequé- 

tius moueâtur, &voceexcite- 

tur, & medianis partib. vniuer 

fas calefacnones admoueas, 

manibusq, caiidîs vniuerfa ex 

tréma eius iubeas concineri. 

Dein peni cillo aqua calida tin 

âo faciem eius vapora. Si vero 

diutius taciturnitas ^illapmâ ^ ^^ ^ 

ferîtjbenevteris &cucurbitis ' * - 

fuper peâinem &c ingucn ap- * 

pofîtis , ianis etiam mundis v- 

niucrfa extrema conteges , 8c 

patefaâo aiiquan tulâ ore eiu s 

aquam calidaminftilla.Dein- 

de & mulfam fubiungere,&in, 

penfîii ledo eam exagitare. 

Càm vcrô ad fe rcdieri t, fî nul* 

U kisicudo eius èiem ^ vel û 



Digitized by 



Google 



«Op 



V A K s POSTERIOR^ 



it0 



Uoféîon: 
udfmtemo 
Scum datus 
Sus impe- 
ëerit* 



'mSs gratta 
mfimpUcib. 
*ïih.Ma.fuh 









antè * modicè cibarâ fucrir, fta 
tim phlebotomanda eft. Poft 
phiebotomiâ enchymatifmis 
ex oleoj & encachirmace fucco 
xum curanda, &perunda ter- 
ciâ die, cibum fimpiicem acci- 
ât, & vlque ad declinacionem 
akernis diebus nucriacur.Quo 
tidie tamea cacaplafmatis & 
fomentis curaca, cum appo- 
ficione praedidorum pelTario- 
rum. Faûa vcro declinatio- 
necerorarijs & * malagmate 
iîmpiici vcimur, lauacro eiiam 
-&vario cibo, &:vino*gencro 
jfo refumimus. Si vero frequéù 
us occurrendo > effc<aa fueric 
valecudo chronica 5 interpola- 
tiôe praedidis vnmurauxili>^ 
& compecentibus exwdcijsj 
& varia geftadane refumi- 
jnus, cibiseriamrecûdûperio 
dura ordinatis.Poft vero &mc 
tafyncritica labiungimusjqus 
conftanc ex falfa dropace, & 
metafyncriricis cucurbiris , pa 
lopiefî, fricacione parcium, e- 
pipafmatis acerrimis, encachif 
mace^Sc iînapirmo:£i: fî hec mi 
nus profucrini:, nouifsimè Se 
Kelleborum damus^preceden 
te fciliccf freqiteri reiedione, 
deinde peregrinari terra mari- 
que eas iubcmus, vu etiam a- 
quiscalidis, quarum omnium 
vfus * macricis dl ordinatus. 
Veterum autem mediconim 
«rrores, qui vniuerfàs res pu tri 
das & grauicer oleces naribus 
jfpplicabânc^ vtcapiUoâ çqm^ 



A buftos & nidorem lucefnaru: 
Caftoreo etiam narcs &aures 
illinibant,omnibus rébus ma» 
lèolcatibusvfu vtcbantur, & 
ad matricem inferius bene ow 
lentiapeiTaria exnardo &fto- 
race,quf antiqui apponebanc^ 
vt illa malè olentia matrix fb- 
gerer, & ad hase quae boni odo 
ris eranc, deCccnderet . Alij ve- 
ro varios ftrepinss cymbaiaru 
& timpanarum fonos adhibe- 
bant. Alij frequenti ptarmico 
cocunebant eaput , & naribu» 
acctum acre iiifundebant^piu- 
ximasque res facicbantimpor 
tunifsimas» quas praetcnnirte 
rc voiui , ne rébus vanis, &ni- 
hil profeduris onerareporius 
B ledorem vilus effem ,. quàm vt' 
ri aiiquid fcribere. 

Depr^foùitîûcnkUr^cx'Theod» 

'Prijcmùùipùe fecundoUbri Çy* 

ikeàorum», 

Sunc variai & diueriâe cauf» 
matrices frcquetius attêtâtes|> 
quç fubdua&us praecipuè pria 
cipalibuspafsionibus conibi- 
ôionis^ vel relaxacioniS) eria 
partilitejr fub cercisaccid^id- 
busjaiîas caufa* efficiunt.Haec 
esgo fub deâaita lege profe£. 
fionis qoa^ conilridaruntroL. 
uoyrefoluta verà qoibus quàia 
maxime defeâus & lafsicudo 
fodacur^âjmcicis & mediocri. 
cer ft^dis ûringpwQBibos foc 
xè repencina commocio maai^ 
as innafcitur,has mufculorun» 
9ixmiamç6a:4âionue et codus 
S 4r 



Digitized by 



Google 



HARMONIAE GYNAECIORVM 



%n 



corporis dolorc nimis quâti- 
untunet hae faepeperinterce- 
ptum vocis officiû fub horro- 
re cafus, veluti paralyfeos me- 
tiuntur imagin«m : quam pafl 
flonem Grœci hyftericen pni- 
gam appellant . Quo rempore 
adiila duopragfîdia principa- 
lia, omnis conclufîonis necef' 
iitatibus fubucnientia,recum- 
mus : phlebotomi praefens be- 
neficium,etventris purgacio' 
nem: fpecialia vero fomenta 
olei dulcis calidijCtaquarum 
chalafticarum,ec catapiafmata 
de leminibus , vc dyachylôn, 
ceroraria fîmplicia ex falibus 
temperatâ etmedullîSjpefTa- 
ria exmelle êtbutyroetliuia- 
.no j cseteraque quorum confe- 
ftionemin* prasdidis adiun- 
OipMcon^ xi. Encolpifmiveroexfuccis, 
eeptione, aurptifanf jâutfœnograecîjauc 
olei dulcis. Arriculi his et cale^ 
faciendi funt, et mollius con- 
ftringendijventofis quoque ad 
moris inguinibus 5 vel femori- 
bus recurfus vel inciinationes 
matricis recorrigimus . fumi- 
gijs bene olentibus ad inferio 
ra naturaiiâ prouocamus,odo 
ribus enim infuauibus reper- 
curitur . Minoratis vero fuprà 
diâis accidentibus^plena quo 
que declinatione manifefta, 
conuenic îam cxercîtijs aptis 
fexui commoucri , «t aëris vel 
locoriimutacîonfiîuuari. His 
cibihumanîoreSjhis iam laua^ 
<iâ concedenda* Vini âccamen 



A femperfubmoderationepro- 
curandag funt. 

De Suppnfme mlu£ ex 
Cko,2. 

Fréquenter eîus lingua ten« 
. tur, vt non facile lo qui pofsic, 
et anguftiam patiuntur. 

I^zopobalfami modicumer 
^citrinorû.fcru.v.gâlbanijpi- forte * cy% 
péris gra.x.picis liquidai mo- norum, 
dicumjfedprius galbanumin 
aceto acerrimo înfunde , & 
poft omnîa mifce, et tempera 
invinOjVtmollefitjetreponej 
€t cum necefle fuerit,in carbo- 
nem pone , «t odorem fufci- 
piâf. 

SuffumigUddmxtrkis fuffoc4^ 
^ tionem, Trifc, 

Si fuffocata ex vtero defece- 

TÎt, et adperi^ulum morris de- 

• ueneritj vt per os potionem ac 

cipere nonpofsitjfumigationi 

busfuccurre. 

Rutam vîrîdem frica et of- 
fer. Item, 

Sulphurcumaceto naribus 
oiFer,etappone. Item, 

Afphaltum in carbone pone, 
ctnarcsfulFumiga. Item, 

Âfplialtum et caftoreum 
împone carbonibusj etfuffu- 
miga, 

Vumipim ad pr£foccLtionem 
mdtncis quatenm Cf ImguafoUidtur 
i^excitetur, Cleo.t. , 

i^peuccdanidrag.vj.galba- 

^lijcaftorei ana fcrup.xij. pipe- ^ 

ris gra . xj . opobalîami modi- 

c«m , gaJtbênumin acetoôpti- 

mo 



Digitized by 



Google 



^ P A R s p a s 

mo infunde , et csecera: tunde, À 
€c commilce bene, vi:4noile- 
fcanc, et in pixîdem conde, ec 
ex carbonibus fiippofîmra, na 
ribus applica,vc euigiiec. 

Potto id mtiricis fuffhcatio^ 

non, Vrifc, 
Semen vrtîcae tere, etda 
ojm vino velmelicraco,mox 
iuuac. 

Feffarkdd mdtdcU [ufocd^ 

tionem. 

Rucam cummellebonpte- 
perajCC line os jnarricis . ïtcm 
Lenticulam infunde in vino ec 
tempera poft , ec meile calefa- 
ôo collige j ecappone, mirifi- 
cum eft» 

Pejfarium ad idem uédc utik, 

Cko.u Mofcb, B 

Aiclieâ decoâ:a,ec adeps an- 
ferinus, ecviculinus^relmaec 
terebinchina modicè addan- 
tur, qnhà appoficum plurimii*' 
prodcft. 

Pejfmumddmotdmmaincem. 

Vrifc» 

^ cerse chyrrcnîcf ,meduîlae . 
ceruinaî ana Icmp.vii.cerebin- 
thinaî , adipis anlerini ana 
fcrup , ii;. opi; obolos ij . cum 
oleo cyprino vcere inpciTario. 
Stemutdtioadidcm. Pn^ 

Iji heiiebori albi, ec caftorci 
fcrup. '}. tere ec oiFer naribus . 

. Ai e:is quibmAphonidçfifi^A 
iefuffocàtigne matricis . ?rif, 

Picem in moUemlanam in- 
ïioluej&peiTario impone. 
■M ç<is qtkcmpcâÙK habcnt âa 



T E R I O R. ti^ 

torm^qudfi uefpimTnordmim, 
' Vrif. 

Apium tempera cumcafto- 
reo & adipe anfensj&peffarîo 
impone. 

DE INFLATIONE ET 

TENSIONE HATRICI^ 



dp. VIII. 
€XTheod.Prifcidm^ 

INflationem vel téiîonem , S 
longo cemporemacrixegra 
conceperic, omnibus fupe- 
riorib. chaJafticisaptis conftrî 
«aionibus imminebo , fuper- 
âddens cacapialmacibus ficns 
tiîfas^ablynchij puluercm , vel 
eius decodionem:epichemaca 
amynticaexpuluereiaori bac 
carum , pyrecri , caftorei^ nicri^ 
& caeceraram fîmiiinm cerota 
rio commixcarum-Expcdit ire 
cjuenter polyarrhio vci: Enca- 
thifmaca vero vel vapores ex 
decoftionibus ftaphylini , dau 
ci,piilegij, vel caeceris fimilicef 
diurecicis procuraboJnflâcio- 
nibîis dînpermanencibus, ar- 
themifîam mîfceo , auc macru- 
biura authylopiîm, auc baccas 
lauri, âliquanao cafsiam &: cei 
ticam, ex quibus eciam pefla- 
liâ côficienda eninc, nâ & rata 
viri di trita eu mellepeflario le* 
per vcof téperaco.Supaddo ni- 
trûvcl aphiomtrûjpûlegiojfioji 
h 



Digitized by 



Google 



Vtf HARMONIAE 

pingues purgatas & conmfas, 
cuminumjied earum fenfiim 
mordacem caiidumlaâistem 
perabo commixtione. Si du- 
ririem vero concraxerit , quatn 
alibi myien appelîâuimus:hâc 
primo iîcut côtra inflationem 
ordinando adiurorijs chalafti- 
cis concexuimusjimminendo 
foîuere laboro. Omnibus iraqj 
fupradidis coiïftridionum ac 
cidenribas minoratis^iam con 
uenit exparup ieues acrentare 
geftariones : Se fiib cerca dc- 
ciinadone pafsionis appetere 
îamiauacra, cibos humedio- 
xes pr^fumere : ^cpoft reftim' 
pcionem corpoiris anecicis rê- 
porib. omaes ex or dîne cycli" 
cas diiponere curationes , in- 
guinibus adhibendojhas fem-^ 
per folicitâbuntj &iâm adla^ 
uacrorum frigidorum confae- 
ludinem reueri^nrur. 

De tmflmc er mfl^tionemuin 

ds€xUh,M4ti'kk. Ckopa,uo' 

Mofch. 

Tenfîoiii&inflationi matri 
cîsoccurrere ioleacinflatio& 
icnfiofub vmbilico aliquanru 
lum dura , & dolor etiam ven- 
xris &renumcuml*eniu capi- 
ris & ftomachi. Vrina enim 
jmpedirur,&:vigiiiaB fublequû 
rur pun(ftionesq5 cancurrunr, 
frequentius aurem imminence 
purgârione haec occurrere fo- 
lent. Quando etiam digitoœ 
obftecrix immirrit , orincium 
p4(easiaaeui;uj:t Cuj;âixxau« 



GYNAECIORVM né 

A têeandem adhibcmuSjquam 
ad feruorem macricis adhibui 
mus, - 

De mdtrick'mfktionejexijf' 
dan. 

Matrix inflatur , âdeo vt vea 
ter impîeacur de fiigorcvela- 
borfu, vel Jaboriofo partu , vel 
ihrombo fanguinisin orificio 
rémanente: quae infiatio , fi di- 
^itisprematurjCeditj&ftatim signai 
fefe iterum recoiligit 5 &fiquis 
manu partes ipfas percuiTerir, 
vt tympanum ibnanr . Aiiquâ- 
do etiam cum pimâiionibus 
& toriîone ventus ipfe hac & 
iiiac decurrifj & quafî foras 
exire qua£ritj& aliquibus inflâ 
tia peiieueratinrerdum, & fe- 

B feoitendir&iterum le toilit. 

Curam auiemeandemadhi ctird 
bemus, quam in itriâura & fer 
uore freqalnus iniinuauimu^: 
ita tamen vt obitecrix thrpm- 
bum diîigenter q-usrat, & Caç 
quaiTâtioneeducat. Càm vero . 
chronica effeda fuerit haec in 

. flatio j metâiyncriticis quse. in 
prçfocationevuluf pofuimus, 
vrimur.Poft quorum vfunijepi 
thema diaphenicàndicirurv- dùhcoîU ' 
timur, vei quod ex femînibus 
conficitur , vel poliarrhiôn vel 
dîadaphnidô imponimus.En- 
cauhifma etia maiagmatib. fî- 
jnileadhibemus,* llaphylinu, flaphidcm 
daucum creticum^&puiegiû. Aj.f^ 
Caufa perfeuerante, &arthe- 
mifîamilluc mifcemus&mat 
iubiuffi^ ^ fafçes hyfopi , lau- 



Digitized by 



Google 



\ nr PARS p o s 

ram &l>accaseius,iravchasc A 
omnia fueriiîc decoâ:a,inde en 
cathifma facias. PeiTaria ver6 
fîmiliâ rebas praedidis compo 
nimus, fcîlicec,jquseaccipiunc 
ruramj& nitrum,&: pulegîum, 
& {^ caurinumjica vt haec om- 
Bia melle colligannir, &pefsa 
rium facianc. Eft etiam aiiud 
peiTarium commodum , quod 
recipic ficus diHgennfsimè tri 
tasjica vc femen non appareac 
drag.j.cymini drag.j.aphroni- 
drdg.s.Cko, tri * drag.i;.s. Vmuerfaautcm 
^Hh . Mat, acerrima peiTaria cum lana hc 
rincinduda,in oleo vel inla- 
ûe debent intingi, & fie appo- 
«i.Cacurbicas etiam metafyn- 
criticaspartibusiUis benè ap- 
ponimusj SchacatajiMactra- B 
hentes violenter adducimus. 
Aquis etiam caîidis vtimunno 
uifsimè auteminfrigidamde^ 
cendere permittimus, 

M'mjiationes ^ dobresimtn 

Encathiiîïiataiuuant, & dé- 
co (fiio arthemilîae vtuufqae, 
, laurijireoSjCafsiaBj radicis cen- 
tâurij maioris, foiiorum ficco- 
rum violaD, & maxime in diu- 
turnis maluas^meliioti/oliorû 
ficcorum lili; cum fbenograe- 
ci obtrifeiia, & lini femine. 
SufFumigariones quoque ex- 
pediunt ex agni femine, caisia 
DdeUiOjIybâno,rmyrno.Appo 
nantur autem ei iunci radiccs 
codas in muifa, & malaxatae 
cum adipe poivi'ao , 6; çerebia 



T E R 1 o R. 



tsf 



thina , & fœnograscî fnccus^ 
cum butyro recenti , liiij radi- 
ées aiTf eu oieo rofato Se flores 
eius cum ceroco , & meduUa^ 
&axungia^ & çefypo Ôcmaii^ 
granatis, 

SimiUrimfùmt mfUdo uet 

durma^peffdrium chéd^amt. 

adhibc quodflc confkitur, ex 

Mûfcbionc, 

Ï52 cedrias oboî J.adipis falîai 
nîjbutyri ana oboLij.meduUae 
ceruinaejterebintliinœ ana o- 
boLiij.cerae obol. vi;. olei nar- 
dini oboLi) , oleililiaçei oboL 
vj.axungiae porci oboi.ii;.âdi- 
çis anferini oboL;. &s. foiues 
îpecies admifcens oleum, & 
remperato medicamine cura 
bis3& mirabcris. Cleopatra au 
rem iib. priorc idem aliter dc- 
fcribir. vt ^ ccdriae oboL/.âdx^ 
pis fâfîani , butyri ana oboU;* 
olei liiiacei obol.vi.adipis poi: 
cîni,&: anferini obo.j.&.s.fol- 
ues fpecies, & admifcebis o- 
leum,&temperato medicamî 
ne curabisj &mirâberis cffe- 
ftunu 

Ai mjlitioncs er àpoftenuUm4^ 

tricis^exVrifcùato. 

Butyrum cum rofeo opdmo 
aduna, &in molli pelîario ap- 
pone. SuiFumigâ ûc, 

Eccaeram tyrrhenicam, vel 
femen apij carbonibus appo-* 
ne. 

Ad uentQJitdim pusèrich\ ex 

h z 



Digitized by 



Google 



ti^ HARMONIAE 

Procédant figna hsec. Dolor 
macricisj renum, inguinis ften 
tiiiae, coJicidic enim ia ventre, 
& claufa doioxem concitar» 
Myrrîiam in vino nigro co^ 
ù,2Lm j là eft temperacam bi- 
bac. Item. 

ïjr meduUaî cemînae fcrup. 
;. rere & milce oui afsi vitellû, 
&icerumrere,&mifce cumro 
leo ad crarsicudinemmelliSjÔC 
peiTario appone. 

DE TV MORE 

il A T R I C I S» 



Caput IX. 

'*'* T\ /['^^^^'^ cùm întumuerîr^ 

jf Y 1 duricia lub vmbilico eu 

quâdam inlîatione oc» 

curric, ira vc fi cum cEgiro pre- 

maturjCedar, & poftmodum i- 

ceram le recollfgac^ Cutis ven* 

J^ofch.negd tris colorem fuum non * ha- 

iKMifltt non. ber^ & digûis^ adduda lequi- 

hùetjdUf tur.Etinhacpafsioneea'adhi 

èio bdbeat. bentur^ quae in inflations ma- 

tridspofîra funt, vr poil encol 

*Cîèo.crpZr pifmumj^oîeiiîmpiicis^eti ni 

jaat cyprinu ^^ ^^^^ cyprino vcl iiino en- 

€a£o^iZ/i^ colpizemus. 

f^f^ De tumorc uulu£ *. ex Ckop , u 

f^poffenorilihris^ 

S mulieris loci doîuerin% 
au t vuiua per coicum pundio- 
laLe&icnferit^fciânciibi vuluânt 



G Y N AE C I O R V H n« 

A in tumore cfle^ magis camen 
in interiore parte quàmforis. 
huius rei lîgnum eft taie: ocu- 
lorum anguii dolebunt, & faci 
es ignea piufquarapaliidaj & 
bo€ vitium erubefcunt medi- 
co fateri* Curatio talis eft. 
Mulieris lac quas mafculum pe 
périr, cum oleo rofato asquali- 
rer mifce,& calefaCjde hinc fac 
peflarium de lana molli, &cx 
eo maceratum, indue vfque ad 
caputvulu^* 

Itemaliui^ . 
Galbani raodicum contuncîe,. 
& cum oleo rofato cômifce, 8c 
facvtfupxL. 

lyctmnore dut dio. uitiain mdtti 

Tumor autem veî ali qu od- 
vitiâin matrice iîfuerir>vel cre 
fcerc cœperit , mammillae tu- 
met ,, & duriores folito ■*^ fiunr, 
color adeft iubîiuidus , & fi^nô 
curentur,,ad finemmale iîunt, 
ideft^ dilrumpiturpafsioma- 
tricis,, &fit decudus. foras, & 
iîc dolor paularim iedatur, * 
vndeijnefiliJ5 qusdam earum 
fun^fjôc taôum dorifsimum cir 
ca matricem habent ,, & ru<flat 
firequ enter» Praeterea,^ quanda 
fine eibo func,„ odorancur ali- 
quâ^ & grau e fub radan t, à viroi 
tanginoluat, &putancfeple- 
na&eire * medicina ^ Cura- 
tia ei& tali& eu adbib en da^ 

Cupreflb ex aqua, & oleo,& 
môd^o mdi^mâqiçe fomea- 



Si^, 



Curatio^ 



Signa^ 



dik,^fuh» 
Vmid£. 



dils^ mde 
grauid£ fine: 
filifs: ejfcm 
tur^ 



dUds omittî* 
turh£c di* 



Digitized by 



Google 



nt 



P A R S P O S T E R ï O ït ' 



ta , & tune poft fomeiirationê, 
vino myrrhacOyCeniis pedibus, 
fomenta , 6c fubiunge adipem 
anferinû. Eclib.2.fichaber. 

Succo cura. * modica jecere 
vtere, &peilârium.pr^di(fhim. 
Iiumorofematrici fubîice^qa. 
ad omnia eius vitiaiacic. 

De tumore uulu£ dhfyi mlnerc 

Si quanda ergo vuîua fine 
vuinere iatumueriri hac cûm- 
pofitionevteris^ 
Urehmth* ijt pkis fîccaei. *rerebiuthi- 
fcrup.iuj* nç^adipis anferinij &porcmi 
recentis ana icrup. iij . folue ad 
&ki[cru.i^ iptem^Sc admifce olei * drag.j. 
& acetum,donec omnia lique- 
fcanr : fed loca prius calefadas 
cumfpoagia exaquacalidajia 
qua fϔtogrsecum decpxeris, 
& fie hoc medicamentum in. 
peiïariafuppone^ 
îtcmdiud^ 
Mifàfu.)^ ï^i cera£ aibs * icrup. ii|,me* 
duliaiceruLnsercrup.ii;..adipis 
éikfcruJj, anlerinivelporcini * obol^vj^ 
(croci fcru.x. ex Cleo. lib. prio. 
re)oui co<fli teftam bene terc, 
" ÔCvitallam eius decodum coil 
tere cum oleo roiato aut fyeio- 
nio5& coque &.conimilce pari 
ter amnia, & vtere* 
. ^ejfitriuminaUâiciânquod facit: 
idduritian cr tumorem uidu£^ 
ïhid^ 

Papauer viride cum fuo fru* 
ùxt tundè&^iligenterv,. deinde 
exprimes fuccum vlque adv* 
fiâfli kcmlBam ^ Ôc âdmi£cebi& 



A pafsicrccicidrag.j.&s.autiâ» 
pas bonae duplum,& coque vC- 
qucad medietatëj deinde ex- 
primes cum linteola , & faciès 
vchabcas paratû-myrrhae fera. 
v|*cyminij galbaniana fcrup. 
iif .haec cri ta Se cribeilara addcs 
dficadioni» * deinde addes adi ad ^ifsitu» 
pemanferittumjmedullamcer dinem, 
uînam & oleum poft: fecundâ 
decoé^oncm . Foftque fucco 
paiTuraadnufcebis. Deindefî 
farte medicamea durum fue- 
ricfadum, itcrum de eadem 
fucco âdiJcitOi & cùm beae te- . 
peratum fuerit , reponesia va- 
le * bonofidilij&âquampri- <îIu^>»o«o» 
us infunde/ed melius in pyxi- 
de cornea feruabitur, & càm~ 
B volueris vri j, cura oleo rofata 
temp^erabîs* 

iQrtmpejp.ruimMtumoremi^ 

impctuniuuhu-^quodZrajîfrrx^ 

tusfcaty quo utebuîurrcginj. . ^ 
hmdàhjiuir nugni^è^ 

Pàpauer\'iride cum * fru<fhi aîus ftmce^ 
fuo fume^vc fuperius diximus, 
tuafumiapiialigaeaj&expri* 
me fuccum vlq; ad * fext. j . de- éihÇext , //• 
inde adijcito palsi boni fexc. ;. 
Scinuaittcerianivinum, dein 
excaque adccrtiam^&perlia- 
tcum cola,.& quodhumoris^ex 
prelTcris ,. repoae ^deiade cere 
gaibaai * fcrup. ij.hocdiKge- diàs.fcruJf^ 
ler triro, adi; ce api} drag.j.hoc 
iteruai tere j^ &c deeodioni ad- 
dej& iterum decoque^poftque 
ia foie çfixe vvbifîccaado fucci 



Digitized by 



Google 



«5 HARMONIAE 

plurimumrecipiatjdonecce- A 
roci fiac crafsîtudo . Càm auce 
vti volueris, ex eo cum oleo ro " 
faceo cliftempera,& peffarium 
ilime, &fubijcc,quiaomnes 
împecuscollic,& cumulât, & 
fomnium facit . Eft enim opti- 
mum , quia ego expertus fum. 

ihidaa, 
Herba ftrignus^id eft,vua îupî 
na recens in marmore tunfajVt 
^qiUMcun<ii ienisfîat, * addealiquidpo- 
poUntam, lent3D , & bn tyri qu od fuffi cic, 
oleumqîrofaceum, haecfimul 
jnixta pefTarium inde illine. 
Veffirium dd tumorem er impetam 
mlu£cxCleop.uo'Z. 
Sic peiTarium meum confi- 
ce, quo ego fœpe vfa & exper- 



GYN AECIORVM 124. 

dohnhm'mtr'mfecisprodefthoc 
meàcmientum, ex Ckopai. u 

ers. 

îjî fions seris acetâbulum;. 
in linteolo liga, & âdipem to- 
tumin circuicu illine , ad ign^ê 
coquCjdonec * combuftustue alilslconfn^ 
rit totus âdeps , deinde cum i- matur, 
pfo iinteo in morcario tunde, 
& adde nucleorum perficorû, 
& amygdalarum vftarumdra. 
;. galbani * fcrup . iij . * anethi dus* drdg^ 
feminisacetabulumj. floracis iij, 
fcr-op.v;.opijfcrupu.j.6cs. o- * acetL 
mniaterc,-& cum vino bono 
mifce, & fac inde catapotia:ca 
tapotia ad menftrua da fcrup. . 
i.ieiunisâncecœnam per par- 
tes commifce vino bono. dum 
ïta tamen, vc fcrupularia fine 



tafum, SiArfenoësiorormea. B fingula, 

fit autem fi c. Peffarium dd m qu£ tumorem 



fmp:}. 



I^ cerse * fcrup. v]. olei rof. 
oboi.j.croci fcrup ul. j. hyfopi 
fcmp.ii). cafsie^cinamomijnar 
^i , farinae fcenograeci tenuifsi- 
mse, & myrrhae ana fcrup . ;. 
meliloti codi fcrup. vj . bene 
tere , & ceram cum oleo rofa- 
ro iiquefac, & fuftine donec 
aLjrigeit, * ftringat fe, & fie in eodem 
mortario mifccj&iterum par- 
lim tere cum butyro , hyfopo, 
meduila ceruina &adipc quo4 
fufficit : cùm vti volueris pef- 
fario indue j&fubij ce j&ioca 
ipfa illine. 

Simka'mtumuerityMuejiœqu^* 
pififuerit^elfi menjWud defec&mt^fic 
aeréis,phthyfm,iliofis,^omnibtt^ 



hâhentO' ur'mim non fdciunt* 
Vrifc. 

i^andraginîsdrag. iiij.adi- 
pisanferini drag.iiij. mifce in 
iana,&fuppone. 

Teffarium ad tumorem er m- 
clkudomm vMtrick ex Mo- 
fchione* 

^ croci,cefypianadrag.i;, 

mcduUae ceruinae drag.iij.refî- 

nae tercbinthinf drag.s. adipis 

anferini , gclaroinis ouorum 

elixi dra, j. oleum irinum 

& rofeum aequis pon- 

àcûk* commifce, 

&vterc. ' 

DE 



Digitized by 



Google 



^ptiU 



CurMio, 



ne^idcji^por 
tukcam,Pri- 
fcmushtéet 



dugÀiij,adi 
pis anfçrm 
^f^g* Uij, 
mifcc. 



fîç PARS P O 

DE PHLEGMONEA 
MATRICIS. CAP. X. 

'Ex Cleop<it.pnorç0' 
frifc, 

PEr phlegmonemmatricis 
fiunctcbresacuc^, eleua- 
tiQ vecris & duriria , doîor 
xenum , & ftomachi anatrope,, 
jiâufea phl«gmatica , aut quafî 
acctum , auc cholcrica , vrins 
det enno,ftridio ventris , fafti- 
dium^fînsjafpera linguaj&ni-. 
gra quaiî acramenco tinda^do- 
iorceraieisj&inguinum^&té' 
pora iaiiunc, ocuii doIenCj.ex- 
iremi digici, & vngues : & fi 
depoiîtus fuerit digims inna- 
ruramipiîus, fennuurmagnus B 
caiorjlîccirâs,duriî:ia & ftri du- 
ra oris marricis . Curado ca- 
lis eft. 

Bucyrum èc meduîlam cer- 
uinamsequo pondère in vino 
mifce , Ôc vracur . îtan ad eas 
quae cumoremhabenc 5c vrinî 
facerenonpoiTunt^aut * dra- 
ginem , & adipem anierum ae- 
que mifce j & lanaiuuolue, 6c 
appone. 

ItCTKpeflarium adidem&o- . 
mncmcumorêmacricis. Axû- 
giam icroph^ virgînis,quae no 
peperit,cum meile aduna,&in 
peiTario vracur, & poftbalnett 
hoc faciâclfe ad cas q ancè & re 
tro pâtiuntur, & in coxâj&per 
totum ventre,neq; lurgûc,neq; 
doxxmiepoiTujn;, Butyridiag* 



S T E R I O R. nS 

iï), meduUae ceruinae fcrup. iij, 
ccraejcommifce &vterfi. 

M dpoftmaid rmiricps ^ mfU^ 

tiones. 'Prifc. 

Bucyrum cuna rolêo optîmo 
a4una, &:in molli peiTario ap- 
pone,ruiFumigâ fie. Ccram xyt 
rhenicâ, vellemen apij caibo* 
nibus appone. 

DE COLLECTIO- 

NE IN MATRICE Cdîp. XI. 
'ExM.o[ch,0-Ckop.p7iore, 

EX praecedentenimio fer- ^^n^ 
uorc5aliquando in pinna^ 
cuiis ipfîs j aliquado in iî- 
nu mulieris , aliquando in ori- 
ficio macricis , vel incus in ipla 
macrice coUéâiones emergûc 
cumfebribus, vigiiijs,dolorej 
horrore, ec cum Eorrore pun- 
dione^ ec grauedines pro lo- 
cis in quibus emerferit coïle- 
dio j ec ncc vrina , nec ftercora 
irapediûtur . Pedes eciam cum 
corporc difficiUimè mouecun 
nam ec aliquaado magni cudi- 
ne coUedionis cumorfuprape 
dinéinuenicurdigico obfteai 
cis . lilf vero quae in ako fiini^ 
minus quidem doloris habe^ 
ec digico apprehendi nonpoC 
funCj frequécius camen organo 
pacefado, mulierum oculis vi- 
dencur , ce fudorcs in fronce ce 
ia ceruice calidi ecabundaces 
occurrunc. Omnes ergp colle- CKTiraa» 
^ones, quashincinproximo 
.«mçrgunc^ ita vt in fînu muMc» 
^ 4» 



Digitized by 



Google 



«7 



HARMONIÂE GYNAECIOUVM 



Î2S 



ris, aucîn pinnaculis inueniun 
tur, cùm fuerincmacurf aperî- 
cndsE funt. Si vero valde cenua 
tae funtjCircumcidantur.Si foli 
dicatem habeant,<3Qf congluri 
nari pofsit,fîmpiicicer dmîdan 
tur. Poteft «riam ilîa quae in o- 
rificio marrîcis înuenitur, lon- 
go phleboromo pungi. Poft a- 
percionem vero earum exicca- 
to humore, linceolis înpofca 
intiiidiscontegantur. Omnis 
iînus muiiebrîs, ipongia molli 
&:noiia pofcamadefadabenc 
fuppieiur, vt linteoli qui fecus 
func pofid illic contineantur,- 
& non cadant. Sanèii volaeris 
ctiam à foris alteram fpongiâ 
pofcamadefadam côcra fe op- 
ponere, melius faciès . Terria 
vero die, fublatis omnibus me ■ 
dicaminibus^pocerisapponc- 
re quibus vulnera curancur. Si 
vero feruores vulneris ibi inue 
neris, fpongia fublata, lanis in 
oieo caiido& dulci intindis iî- 
num compiebis , foris eiiara 
ijfdem lanis omnia conreges. 
Cùm vero fordidum fuericvui 
nus , melle delpumaro tecra- 
pharmaco incodo benc vulnc 
rapurgamus. Quibus purga- 
tis j fi concaua fuerintjirefum- 
prionecorporis, &cephalico 
benè compiebis. /Equalia ve- 
ro vulnera , linieolis vino ma- 
defadis , ad cicatricem rapies. 
In colledionc aarem quç in o- 
rificio mamcis fuerir, folicitus 
clTe debebiS} ne plus caro ex- 



A crefcens,autipfâcicâtrîxcam 
claudai: , Signum autem indu- 
daecicarriciseft, quod Ôcipfa 
loca funcalba, &iînedolore, 
nullusque horror ibi înueni- 
tur. Si vero interiores partes 
matricis in alto collediones 
habuerintjUeque digico obfte- 
tricis apprehendantur, neq; or 
gano patefado mulieris ocuiis 
vidcripofsint. Se bac de cauia 
fedîonemper-chirurgiam non 
âdmitrant . Efficiendum eftjVC 
caraplafmatiscalidisiugiterec ' 
vaporationibus omnibus Ipô- 

^ giârum,Scencarîîifmate,pefla 
riorum edam chalafticorum, 
et malagmatum fimpliciumjfî' 
eut eft diachyîon * illse colle- * Cfindn^ 

B diones, ^ux in aîro funt, & ma fe. Ckop, 
turentur &:rumpântur. Sedil • 
* pr^edidarum rerum vfu, fer- *Cle.Sîfupri 
uorquidem receiTerir, & do- diâarîlufm 
iorminurusiîr,colIedio rame feruornoj'k 
nonfuerir rupta, caraplafma- firit^^dok 
tis illis, quïe de feminibus fieri no mmitur, 
folent, poilines Iciii cet nord ei utimur, ^fc 
-adhibere debemus,& orobijet 
cuminumiîcumque decodam 
& tritam Scterebinthinam et * 
nimincamcaraplafmatis benc 
fupermittimus . Encathifmata 
«tiamexaquafaciemusrinquî 
bus hase décoda fînt. Laurus, 
pulegiumjmarrubiû, arthemi- 
lîa * fatureia, centaurea,& me- Mofch.f^ 
thâ. Accelerare vero debemus, p^LtcgU* î 
&C maturiratem & ruptionem I 

<oliedionis illiuSjfle diutius i- 
bi in âlco xemanens humor, 
maximam 



Digitized by 



Google 



:t25) PARS P O S T E R I O R. i^o 

maxîmampartem matricisco A re.Siveroadinceftinaropcrir, 
fumât . Vcimur etiam pefTari/s, clyftere per longaonem medi- 



qux marurent & rumpant,ficu 
ti ert quod recipit. 

i^ âdipis anlerinijficum dili 
genter tritam ana obol. i;. refî- 
n2e,terebinthinaÊ ana oboi.j.m 
taedrâg.iij.irisillyricas oboi.;. 
nirri drag.ij.ita vc cum peiTarid 
inianafueritinduâum, incy' 
prinum velirinum oleum tin- 
garur,&ficâpponatur. Cieo- 
patraficconficir. 

152 adipis anferini obol.tere- 
bindiinç obol. j. rutae drag. iij. 
ireos obol. ij. nicri drag. ïu fiât 
vtfuprà. Eft&aliudpellanû 
^xterius , quod recipic buty- 
rum, fuccum hyfopijadipes an 



camina accipiat. Si vero in vefî 
ca,percatetherem.Sivero col* 
le£tio caput foras fecerit, cata- 
plafmatis maturecur & fcalpel 
îo diuifa, facillimè curaripo- 
teft. 

DE CONDYLOMA- 

TIBVS MATRÏCIS. 
Cxp. XIL 



FRequentius in partii rugçj 
quas in orificio matricis 
funt, accepta ioliditate co 
ferinos&gallinaceos.Namet B dylomata faciunt, quae etiam 
nitrum cum vua paiïa exolTata ipla,càm in feruore fuerint, pa 



Scficum, ad rumpendam col- 
leûionem bene facir. Compe- 
tenter etiam melinem diapho- 
reticam benè imponimus. So- 
ient autem hae coliediones ali 
quando intus ipfam vuluam 
rumpcre^ita vt humor per par- 
les muliebres foris cxcludarur 
aliquando inteftina rumpunc, 
vt humor per longaonem cum 
fterçoribus exeat : aiiquado in 
vefîca, vt cum vrina fanies fera 
tur . Si vero in pdi<fla parte hu- 
mor remanlerit,per cutem ven 
tris exitum quasrit . Quotics 
vero in matrice rumpitur, per 
ferramentumillud quod mc- 
îrenchyta dicitur, vniuerfa me 
dicamina poiTumus infunde- 



ragorizanda funt 5 dehinc com 
nialaxânda,nouifsimè chirur- 
gia toiknda, fie enim facil- 
limè cicatricem rccipere poC- 
funL 

DE RHAGADIIS IN 

HATRICIS ORIFICiO. 
Cdp. XI IL 

Ai IsJjdgadkinmdtricisorijldo 
€xCUop,u Mofch» 

EX partu difficili, vel exnî 
mia * purgatione,rhaga- ^^Moru 
diain orificio matricis e- 
mèrgere folencQuf fî recentia 
fintj&iîncferuorejrcbus* cha î^fckfidm 
lailidspafdgorizâxl debout. Si ii^ 



Digitized by 



Google 



i^i H A R x\î O N I AE 

vero iam eùam callolura eft, 
primo calius commalaxadus, 
&: fie fejrro iubiacus ,' t*iciiiimè- 
fanari poli une. 

152 coronam ipina^gailam & 
omphacium,ïere&:viigerka- 
gadia adipe anierino^ vt adhx- 
rearpuluisj&luperaipergej Fa 
cic &: ad condylornara, 

ïyE DVRÏTÏE MATRÎ- 

CJS CÂ?. XIIII. 



tî^d* 



ExMofcK 

'4,. Tp\Raecedéiice feruore Srne- 
Ij^^gledOjdunna matricis ef- 
iîcitur. Nam aliquando v- 
niuerfa durei'citjaliquâdo pars 
eius . Signa, autem h^c lune. 
Vhfdfunt * Courra Te foris durida, reuo- 
mGx£CO.^ iumsdoiorad renés & ingui- 
na, &.grauedo ruperpeéxinem 
foîtiîur . Si vero in cpllo ma- 
tricis fuerir duririajà fori^ qui- 
dem nullus inuenicur cumor. 
Cùm aut obftetrix in orificiu 
iiîaracis miieric digitiijibi du- 
ririem & patens ori£cium in" 
neniet, ira vt cumpundioni- 
btts&doîoribusvfum virimu 
lierfliftineai. Namliaeccaufa 
'àcaiioinhocfeparatur, quod 
calkis in totum nihil fenEÎar, 
oec corporis fenfus habeac^ 
Cm^do. Cura autem. quas in ftricïura 
jnatricispoficâ eô, ipl^m hue 
îransferemus. 



G T N AE C I O R V M îjl 

A Yiutricis. Cko.priorc. Kofcb. 

l^ireilnGe, * terebiiichin^ 
drag.ij.cerse punica^ drag . viij. 
œfypi, bucyri , croci , meduii^e 
ceruinaî ana drag.iiij.GÎei * ro- 
lari drag. iij. axungie porcinaej 
fpicse nardijDollinis fœnogrse- 
dj..&meiiloci ana drag.j.cafsiç, 
cofti ana drag.ij.* cqïo^ chyrre- 
nice dra.xx. hyropi^mafiiches, 
adipisvimlini & anierini ana 
dra, viij. mellis qiiantû iafhcir» 

Vejjariummdiifîicum ^ Mofch^ 

Cicop.pri. 

^ cere thyrrenic^ obc* iiij. 
adipis-anierini j œiypi ana dra. 
viij.medullse ceruins, croçia- 
na drag. iiij^.reiînse cerebint|ii- 
nsedrag.i). meilis * corylam-i. 
B oieirolanquodlufiTcir. 

VcjUriummdââicum-ad durirm. 

^dolorcs, Ub.Mxt.. 

^iini ierninisjfœnogrseci a^ 
na obol . i. cum melle éc paiTo. 
vrere,. 

'PCjJkrium malkâicuin adduYitkm 

niÀtricis, Mofch. 

laceras punicçobol.i.adipîs 
anferinijmedulle ceiuine obo». 
& s. œfypi drag.iii;. 

'Pejfdrium makdicum quod facit 

ad duriiiAm O" tumercmuiduse, 

Ckopa.crpoficriorg.. 

Papauer viride cum fuo* fru 
Cm cundes diligenter, deinde 
exprimes fuccum vfque ad vnâ 
hemmam,&mifcepâlsi* creci 
ci fext.i. auc fapœ bonae dupiâ^ 
Se coque vfq; ad medieratem, 
dçinde. expuines çâ JLiQteoio» 
Se 



* ckoJifîm 
guit.Mofch^ 
ucro non. 
^ Ckop. 0- 
IcioholJiij^ 



* Scquenti\ 
Ckop.carct^ 



CtcopJra^ 

XX» 



Cleo, quûà 



fuofrmcr^ 

* pâfsieB^ 
cidug.i4*~ 



Digitized by 



Google 






riori Uhro 
non hubcrt' 

tur* 



Uofch.cixun 

( ) h£cin 
Cleo.lib.defi 



%^ : î> A R S P O S 

& faciès vt hahcu paratû myr- A 
ihs * drag.v;. cymiiii & galba- 
ni âaa fcrup^ii^. haec crica & cri 
beliacâ addeadecodioni, dein 
dg-adipem anferiiium^mediil- 
iam cerainam & oiaum quan- 
tum tibi viderar,ineiiis &œfy' 
pi acecâbalumi. poftfeomda 
decodioncm addcs. Poûq; fuc 
co paifum admifce. Deindc ii 
iQïzh medicamentum durum 
fuerir fadum,icerum de prç di- 
■âo fucco adijcej&càm bene te 
peramm fueric , repones ia va- 
le noao fidiiijfed prius aqua 
iafufâ, fed meii^ in pyxide cor 
nea feruabicur5& càm voîueris 
yûj eu oieo rolaro cemperabis. 

Peffarium chdajHcum ad matricis 
duritum er infixtioncm^cx Mofch, 

l^ cedriç oboî. adipis fafîanî 
butyri ana oboL ij. olei liliacei 
oboi.vj.adipis *porcini&aii- 
ferini ana obol.i.& s.(meduliç 
ceruinÇjCerebinihinf ana obo, 
iij.cer« obo.vij.olei nardini o* 
boi.ij.).folues fpecies & admi- 
fcebis oie.umj& temperato me 
di camine curabisjôc miraberis 
eifedum. 
• Veffmum ad matricem emoUicn^ 

d^m^ex lAofch, 

Ï5> meduliam ceruinam, adi- 
pis anlerini , nardi, ceras puni- 

ca^adip js gallinacei , olei 
cyprinijanaobo.j. 



T E K I O R. f^4 

DE ATRETIS SIVE 

MVLIERIBVS ChAV.SîSp 

Cdput XV* 
ExMofcb, 

QVx claufasnafcunturjSc 
appellacur «7/*7M^inhus 
inodis nafcunmr clauiae 
muiicres vei efficiuntor : auc e- 
nim pinnac^iiis his iîbi cohae- 
renribus ciauduntur,âucipiîs 
quidem païen ti bus iamedio 
finu muliebfi puipaveimem-»- 
brana innafçitur : aut edam ia 
his finu patente orificiumma- 
tricis ciâudimrj ica vt mulieres 
âliquando ad vnum officiant 
impediâtur, aiiquado ad duo, 
âliquando ad tria. Quocles cr- 
go foris piniiacula fîbi cohae- 
rent,ad ma c^fficia mulieres im 
pediuntur, ad vium virorû, ad 
purgationem, & ad conceptû» 
Si vero pinnaculis patentibus, 
in medio finu muliebri fueiic 
ciaulurajad duo officia irapedi . 
untur, ad communicâtionenu 
viri 3 & ad côceptum:{îquidem 
(vt) menftrcaliquaripofsint, Jiuâji (ui'i 
per cauernam qua etiam vrina ^ Pojfum e- 
concluditur. Quotiesautem tùmparuç-, 
orificiummatricis fueritclau- «if, qu£'m 
fum, ad officia duo inipediun- matriàscol- 
tur,*iîqdénecpurgafinecco- lumdefinunt 
ciperepolTunt, viri vero vfum purgmmiu 
fine impedimcco fuftinéc.Si ve Ucra, tejte^ 
jcoimpcdimeowmilludjquod Qdmo* 
i z 



Digitized by 



Google 



oriiicîum non eft penufum, fie 
cciam purgacio fieri poteft,cô- 
c^ptus camen negatùr . Si vero 
forte ^mfid caueoia illacoïicra * officium 
tan, matricis eft pofîca , poteft etiâ 

Si^t4* conceptus fieri , parcus camen 

in toto denegâtur , Apprchen' 
dunmr tamen hf c omnîa orga 
no 5 patefââds muiiebrib. vc ôc 
vifn videanturj 8c cadu proba- 
ripofsmc.Sivero nunquami- 
biin ipiîs panibus vuineratio 
prçceiTerir, cûhac vaiemdine 
nacae funtmulieres : lî verô prç 
cefleriCj fîc ibipr2edi<ft£ partes 
cohasrereporueruntj &cicatri 
ce folidatae funt. Si vero in pin 
nacuiis fuerit claufura, vilu vi- 
. debitur: Si vero in medio ell 
pulpajVel membranajpoft pin 
uacula^immiisis digicisj in me 
dio nacura amitcitur, feparan- 
tur aucem cum pulpa 5 auc mê- 
branaprefTa &.mollior fît, & 
cedat.Nam &lp^amulierrela- 
^ xacionefuainftruere non pote 
ritjadquaÊ officia impedian- 
tur^ita tamen vt orifîcium clan 
fum non pofsit vel organo vi- 
deri . Siquidem fî cauernam 
modicâhabueritj &purgatio 
qualiscunque fîeri poteft ^ & 
conceptus, ted cum p^riendi 
tempus { inflat) tune pericu- 
lum muiier impinget. cùm exi 
rus dencgatur infanri , & pro- 
, pterea curiofiùs intpicienda 
^^**^^* eft & curanda . Ex oranibu s au 
rem difFcrentijs quas prf dixi- 
igiUSjfacHè cutari poiTunr, qu^ 



G Y ir AE C I O R V h ipS 

A in pinnaculis claufuram ha- 
bent, vel membrana claufas 
funt. Siquidem durifsimf puL 
pae cum ingenti diffîcultate 
praecidantur , & moleflè fan- 
guinentj&fînon loiicitèfuc- 
rint curatae , cito renafci pof^ 
funt.Membranaautem &fâcil 
limè toilitur, & fanguinatio- 
nis meatum non habet, nec ali 
quando renafci poteft. Cùm et 
go curari cœperinr, coponedae 
lune fupinss, pedibus paten- 
tibus,&iî in pinnaculis inuen 
ta fuerit caufa extenîis , icalpel 
lo medietas diuidenda eft vi- 
que ad inanitatemr. Si vero in 
medio fînu impedimcntum 
fuerit inuenrum^fi cauerna eft 

B membrana illa infixis anci- 
ftris rumpenda eft^& toUen- 
da. Siautempulpaefuerintin- 
uentacjin gyrumprsecidendae 
funt ferramento ilîo,quo poly 
pos tollimusj&itafolicitèfe- 
candae, ne aut vellcae collum^ 
autîongaonemtangamus, ne 
incipiac turpiter auc ftercus, 
auc vrina exire . Si autem in o- 
rificio fuerit claufura , & fine 
cauerna fuerit , phlebotoma 
medietate folicitè diuidimus» 
& infixo anciflro extenden- 
tes , in rigofthomo prsecidi- 
mus.Si autem occurrentepur- 
gatione intusfanguis reman- 
ferit, fiquidem claufum orifi- 
ciumnihil foras emictat, pofl 
fc^onem chrombos iilospur 

^ gatioais, qui intusxemasiè- 



Digitized by 



Google 



t^^ P A R s P O 

rintjfî fieri poteft, ftâtimetiam 
iilostoUere dcbemus. Sivcro 
impedimenmm âiiquando oc 
currerit, alceradie benè eos ex 
cludimus. l*oilfeûionesvero 
qua diligencia vulnera curan- 
dafiinc, rétro frequentius ordi 
nacumeftjicavtcèm adcicarri 
cemrapi cœperint,priapiimo 
medicâmine , quod ad cicacri- 
ces fâcic, iUinimus vfq; âdple- 
Bantfânitatem: non exiadere 
cedât,neicerum fîbi partes co- 
haerere încipianc * Soleni aute 
& melicerides & arheromata, 
&fteacomara in ipfîs partib.na. 
fci^&^uafipraedidâs daufix- 
ras facerc,quae îpia omnîa ap- 
prehenià fimili modo curari 
poiTunE. Siquîdem vbicunqae 
fijerint nacae vel inuencae,vna 
difcipiina tollunmr, quam in 
chirurgiâ Cenis exprefsius ha*» 
bes ordinatam. 

De cUufo orifido nuiriàs ex 

Mofck 
Clauditur orîficîum matrî- 
cis aliquandb feruorCj aliquan 
do cicarrice, praecedente jfcili- 
cet vulnere, aliquando durifsi 
jTio calio 5 ob quam claufuram 
muiieresneque iemenrecipe- 
re pofrunr,auiiî viris naruraJi- 
ler vfç fuerinc, conceprum in- 
fantem parère non poffuncOr 
gano ergo patefado mnlieris, 
videri poteft caufa^ & digici$ 
apprehendi . Quocîes aatem 
ÎB feruore eft , & raborem ha- 
bôtinâarum^ runc oponci; ogn 



S T E R I o R. tj^ 

A nibvrs paragoricis vti , qiiae ia 
feruore mairids pofîta funt. 
Recedence.vero feruore, cal-» 
ium in medio diuidimus,& ex 
vtraque parre inicio tenente 
latitts praecidimus , ne natura- 
libus cicatrix curata^icerum o- 
rifidum claudar. 

De Atrttîs Theod . 'Prifcimm 

Gytuscijs câpite 4. 

Conringic incerea certa & 
ipecialis hase pafsio fœmina- 
rumrvr aui naruralirer aliquan 
do clâufae nafcannir, aucvul* 
neribusprseunribus, cicatri- 
ce interueniente , clauîàe fiant: 
vt prf fenris indignatiôis intei: 
u et u penitus cocludatur.Quae 
ergo caufse praefentis indigna 
B tionis obdudae fucrint^omni- 
bus chalalHds adiutorijs ex le 
gc foiuendas erunt. Sed fî ex 
vulneris obdufta cicatrice, auc ' 
nefcio qua illa peregrina na- 
fcedi lege daufae fuerint^quod 
tamen aut disiris âutoculora 
fide pofsit probari 3 runc à chi- 
rurgicis confiderata menfura 
lefecandae erunt :adliibitata- 
me&rarione,vt haecpatefa^o 
linteolis,autalijs adiutorijspa 
refacientibus diutiùs diftermi 
hetur, ne obduds in le identi- 
dem fcifTurae recentiores , oc- 
-cafîonem claudendi protinus 
fortiantur. 

DearnefuperfiiUmmdiYicis 

wijUio, Mofch. 

Et Phylofenus affirmât, de VlQoxeîm 
orifido maciicis carnem qua- /orr<r. 



Digitized by 



Google 



î5^ K A R M O K I AE 

dam èmergere, Sein tâcum ex- 
crcicere, vc explero orificio, & 
colio marricis -, aliquando & 
foras ksec cadat. Ethsecquo- 
quetri±>usdigidsininitio ap- 
prehejifa, ferramento radici- 
lusToilipoxeil.Vulnus (dein- 
dc ) pari diligencia eft curan- 
dum. 

Ad conctujionem matrick^cx 
Mofch. CT Ckûp^u 
f^ fpicse indicae , adîpis gal- 
liîiacei ana drag.iiij. &. s . adî- 
pis anferinij axungiïe porci, a- 
dipis taurini, meduliaecerui- 
nx 5 oki nardini ana drag . ii;. 
fiiccî hyfopi drag.iij.&.s. ceraî 
Cho'Jfdg.ij, punîctas * drag.ii). commiice,& 
'^•^* v.tere. " 

Admatricem cUufam exVri- 
fciano» 
Bdeiiium rere , &appon«, 
sut fuiïumiga. 

DE ORGANO 

M V L I E R V M 






QuddifcipUndorganum muUe^ 
ris apcricndum eft^ 

SCio me recro ad inipicien- 
dam valerudinera mulie- 
ra frequecîus orgaiii men- 
tionemfeciiTejquod Gra&ci * . 
rafdyatha vocaïu.Et quoniam 
nifi inhnuaça fuerir difciplina, 
quatenus hoc ipfum fieri poC 
ûc, occurr^nte necefsiat^, ob- 



G Y N AE C î O R V M 140 

A ftetrices facere non au dent. 
Idcirco piacuitnobiSjVt eciam 
hoc Gyn^ci)s adderemus, vc 
ex rébus huic corpori necelTa* 
rijsjnihiiprstermiiîfle videa- 
mur.Ixaquefupinamiadantes 
eamjqui infpici habesjfafciam 
longamaccïpies,&medijspar 
tibuseius, duobus laqueis i- ' ^ 

pfîs manibus mulieris milsis, 
jiiedietacêjquse intra cft, * cer- uicidrn^ 
uici eius rraijcies.Deindercli- 
qua faicia iub axiliis Tniffa , ad 
nianus alligabis > vc patefadi 
pedes eiusjvencricohaîreânr. 
Deinde accepte orgaiiOj&*vii 
cato priapis, quem Greci thaia 
fion dicunc , în aiiquantum ad 
prunas caiefacere, vinum fine 

B quâiTarione priapis inijcere, 
luo fciiicei axe poilco, îube e- 
tiam miniltro5Vi ad aperien- 
dum organum. axeni lorquere 
incipiau, vcpauliiiirn pi/ces i- 
pfe aperiancur, Cuni vcî o plus 
iuium rollere organum nolue- 
risj niiniiiro iube, non irerû a- 
xem torqueat,* quo organum . , 
icerumciaudipofsicuracâmen '\ >.? 
dumadaucpacer.hcaurerarur, , ç ■ 

ne vniueria clauiura aliquas te «V " ^* 
nearj&ROcerenicipiat, ^ 

DE CLAVIS MATRU 

CIS CAP. XVIJU 
txlAofch, 



Y 



T in pinnacuïisj & în fï- 
numuiiebri, ^inorifi- 

CÎQ 



Digitized by 



Google 



. J4t FARS VOS 

cio, vel in cdllo macncis claui A 
naicuarur5{îc Cnni Cmc affedi 
loci doloreialiquando rufî , aJi 
quaiidoalbi, Faciiiimèautéhi 
/oris viiu depreheiicUmair» Isa- 
rus vero àperco orgaiio videri 
poisûc, & hi larcocoilabo app- 
henfî, benè prœciduncur & cu- 
ranrur . ïnceriores aucem qui 
lollinon poirunCjmedicaaaini 
bus commaiâxari debenc, 

DE SYMPTOxMATE 

TVRPITVDINIS. 
Ca^. XVI if. Ex 

QVam Graeci * num vo- 
caiîc, rurpicudinis fv'm- 



T E R I O R* i^i ^ 

quah aceto Ds pleniïmjtlBie tri 
genr, ÔCquaÊÎîijnacricis Cnffo^ 
catione conùnpinty^pMmiur, 
Vîîde priar S^eadem cara adEi 
henda cft, quam in fuiFocatio- Curàh» 
-ne diximuSjCaecera^ vtin Gyue 
cijsCieopatrf de prurini legU 
rur^adhibeantur. 
s AdcÂ^quce ioloran pdtiuntuv 

c^undo cum PJTQ dowiimU 

Vrifc, 
Si hsec pafslo perfeueraue- 



riCj cholericae fient : vulms au- 



U^UU 



tymplno. 

*<*^^"^ *" ^prorna eiï grande nimis. g 

Nam airacranc quaedam pulpa 
iptam erigere , îimiliter vcin- 
viris,& quail vium coicus quç- 
rere. In cura aurem lie faciès. 
S upinam iadam mulieremjpe 
dibus cUiifis, &;ininido quod 
foras eifeplus vidsbiturj tene- 
leoporrer, &icalpeilopraeci- 
dere^deinde curarcvulaus cô« 
p étend diL'gencia. 



DE DOLORE 

M A T R I CI S^ 

a/>. XIX.. 

» De dohrç nuttricps oh ahJHnen'-^ 
tumuiril ^h-ifc. 

COncingic faepe-viduis^vir 
gimk&quarum viri diu- 
Ù45 ^fuJacoaufea^ ùUu^ 



remearumakâsvenas habenc 
Ôclibidinoias^namiammelac 
plus întus quàmforis^palpe- 
br£e ocuiorum pacenc quando 
concumbunc. Curabis aucem 
il c .. Lac mulieris , qus œafcu- ^^^ 
lum laâar, èc roieum mifce, 
3c calefac, &pone peflariura 
in Qre matricis. ïiem. 

Gâibanumcum rofeo iîmul 
tcre. Item^ 

Oaiafsiviteilumcum myr- 
rhae modico, & rofeo in peflâ* 
rio imponc, 
3 M€Âsqîi£lnpeâinehjh€nido* 

brem q^uafi uej^jm mordcntsra». 

Adipem tempera cam ila- 
â:e, & a dipem ânferis,&: p eila- 
rioimpone. 
4. ^ejjkmm ad magnum dota» 

rcrn matrick ^fcahia», prohitij^i 
, mim, Cko.x,^I-lDfd}, 
^ thurii» mafcuiijmaiUches, ce 
luiTç, gâibajîiana drag.ii).cer» 
punice draJx.pôphoiyges dra» 
¥ii].iiaîip oiâ cuisine p cpholy* 



Digitized by 



Google 



545 HARMONISE GYNAECIORVM i44 

ge,&cummodico viniaibico A recaufarum difficiles liberatu 
mifce,poftea mitce pomphoiy funt . Vaporibus conftringen. 



gen 5 & folue ceram , & olei li- 

liacei obol . ; . admilce , & v- 

tere. 

5 Bedoîoremdtricîscdputpro^ 

prium hiihet exempUr Gr£CHm,m 

lAtino dejideratur, 

DE VALETVDINIBVS 

Mulierum quasperfluxum 
fiuntj.& primo 

DE HAEMORRHA- 

giayfiuefdnguimsfluxu k 

mutrice. 

CAVT XX. 

. ExTheod.Vrifcùmo cdp. y, 

Gyn£ciorum* ] 

FRequenter, ira rébus cîrca 
aborcumfaciédum geftis, 
vi & vapore adhibitarum 
" ipecierum,hœmorrhagiaepro- 
ueherunc, per quas exulcera^ 
tiones penè incurabiles curfus 
lefas fœminàs occupauerunr. 
Ad hçc, quibus valemus cande 
adiutorijs laiubribus obuia- 
mus. Hf morrhagif marricis, 
licecetiamexalijs fieri foleac, 
accamen quia omnes fub vna 
lege curandae funr5fubieâ;îs ea 
ru m caufîsj adiunûîs omnibus 
vc arbitror , fub conftriâione 
pafsionibus praecaûisjâd refo- 
luta ac fub eiFufîonelaboran- 
tia defcendemus : quae quàm 
maxime lâepe cfa^onicaru m,o- 



dae funt ex decodionefpecîc- Cuïdth, 
rum omnium ftypticarû , quas 
etiam nunc fubiungo; myrâ 
viridis flos,mali granati corci- . 
ces5& arboris pini cortices, & 
filiquarum folia, vel baccse lê- 
tifci. Similirerrofafîcca,galla, 
ros fyriacû &c. & encolpifmis 
imminere conuenic excroco, 
hypocilthide, acacia 3 ompha- 
€io, lapide ha^matice, lemnia 
fphragitide, omnibus runfis, 
&mixtis decodionibus fuprà 
didarum fpecierum^autfuccis 
polygonijj vel arnoglofsi cèpe 
ratisipoft vero fpogia infufa in 
pofcafuppofira, muniendae e- 
runr,inguinibus vero lanas in- 
fufas fuccis fupradidis impo- 
nes. Expédie interea omnibus 
fuperioribus locis , vfque ad 
mammiilas cucurbitas ftaiti- 
cas imponere: fîc etiam inter 
fcapulas diu perfeueraturas, 
fed molHter decrahendas. Epi 
themata vero omnia ftalrica, 
quae dyfentericis ordinâui,im 
ponenda funtj quâ maxime ex 
dâdylis thebaicis in vino vel 
aceto decodiSjCX cerorario^co 
mixtisfpeciebus quoq;, quas 
nofti competencer poife con- 
ftringere. 
■ De fiuxu fanguim À matrice 

ex Mofchionc.O" Uh* M4t. or 

Ckop.pri. 

Ex difficillimo partu, vel ex 

aborfu , vcl ex vuinere in ma- 

mce 



Digitized by 



Google 






Curatto* 



Cho.î'mteO' 



nccnti aj^er 
mco. 



145 PARS PO 

trice pofîco, aucquoquo mo- A 
do rupdone venarû, folecplu- 
rimus fanguis perlocamuiie- 
briâ efFundi , Subfequimr aute 
laborand lafsirudo corporis. 
Se tenuiras/œdus * coior,& fa 
ftidium . Eil autera periculoia 
valêcudojfiquidem cam ingen 
ci difffculcace ftringitur Scilc- 
catur. Aliquaiido tamcn non 
de matricCjted deipfo iînu mu 
lieris, languis occurric. Opor- 
cecaurem eas cùm carari cœpe 
rinc, iacerc in cubiculo brcui 
&obfcuro, Scmediocricer re- 
frigeraco , &: fîrmo . ïnferiorcs 
pedcs alciores capice habcanc, 
eu omni {îlentio & quiète cor- 
poris. Omnis vero motus flu- 
xumprouocat,itavtpedescô- B 
cortos fuprainuicem habeant, 
& * fpongijs magnis in aqua 
frigida vel pofca intindis,par- 
tib. iplîs applicarejîîoc eft, pe- 
£lorijrenibus,8i ad inguina^ita 
vc frequenciusetiammutiîur, 
ne temperie corporis caîsnât. 
Excrema etiam vniuerfa ftri- 
ûius tcnere,^ fafcijs ligare o- 
portet,auc aqua frigida fubmîc 
terefaciemjÇtiam de aqua re- 
centi * fomencare , omneque 
corpus eius ventilarc flabel- 
lis.QuinoCcaputeiusoleo fri 
gido 6c * Ipanno perungimus, 
& per interuaila acecum for- 
bendum, damus , Encachifma 
& çx * aqua in quâ decoâa fine 
myrta, leiitifci^cclfa agreftis, 
coiia mali gianâcî^ * &c eius ho 



S: T E R 1 O R* 14^ 

des,&bitumen,icavtcùmhçc fu frigida f^, 
cbullierinc,refrigcfcant, &fîc cimus^ere^ 
ibimulicrfedeat. Siveropro- dqud^O'c» 
pter motum, qui fluxui contra * Cîeo^ut^ ' 
rius cft y encâthifmatis^vci non 
poteris, ipfamaquâ intusin- 
funde,vel fuccum plataginis^ 
autrubi, aucintyborum>aut V- 
uaeiupinae, velpolycarif her- 
bœ,in peiTarium impone . Per- 
feuerance valctudine hypoci- 
fthides, & acaciam, & opium 
in aceco foluca , & diligen- 
ter rrica in lana aiba in pelTari- 
um impone, quibus rébus & 
omphacium interdum admi- 
fcemus. Nâ &penicill9 mollis 
aceco rindus bene orificio ma 
tricis apponicur, vc fluentê faa 
guinem fufcipiac, ne coaguiaa 
do ibi,partesipfas vrac, freque 
rius aurcm penicilius ipfe mu- 
landus eft. Cucurbirîe etiam 
ftâlcicae çum abundanri igné 
partibus ip/îs àforis bencap- 
ponuncurjicavcibi diurcma-. 
neanc3&;lcuite^toliantur. Epi 
thema etiam quod è thebaicis 
palmulis conftac,aucmalis cy- 
donijs , fupermiiTo alumine 
fcilTo, gaiia,aloë,hypocifthidc 
& acacia, & omphacio,ïcavc 
hase omnia ccrotoexoleoro- 
fâtOjVcl myrcino, & îentifcino 
facto 5 colfigantur . aut de her- 
bis his epiàemaca hant, hoc 
eft>portulacanigra,*herbapc> *Zlco»jhrU 
licâria,incybo,vualupinâ, & ^im» 
depiaragîncibiiîr,*autcûpo- * GT£c,iu 
Ienca&: aceco mifceantur^auc i^* 
k 



Digitized by 



Google 



unddre, 
^ Cleo, thus 



Cka.pmgue 



Cîeop, hx- 

het er. 

•il Àai^fif, 



* inGr£co, 

Cleop. 
*m Gr£co» 

Ckop, in far 
U2jimfwu. 



Î47 H A R M O N I AE 

eu palmuiis in acero decocds 
vcantur . Vciraur edam * exer- 
dcanonibusjpeilarijsquseha- 
bencgallamjmannam * rhu- 
nSyd>c chaicitidem, & terra afte 
ram^ica vc fucco aiiquo prasdi- 
^tàrum herbarum puiueresim 
miiceâcur, vel cineres iiiuc fpo 
giae combuftae adhibejquf hac 
difçiplina comburitur. Spôgia 
noua * pice liquida madefacca^ 
in cacabo nouo pones, & argil 
la cooperra iliinies, & in furno 
mirres tâdiu, quoad arefcat , vr 
puluerem tacere poîsis^xhoc 
cochiearium plénum eu prœdi 
<ftisluccisimmicres,> aaccum 
albumine oui ^ penlas. Sed fi 
forfîcan aiitduirare ianguinis 
aarvftio ibidem emerieriCj aut 
mùnus^faexit fadum , nô valde 
timeamus. Siquidérrochiicis 
iiiis 5 de quibus. dyfentericos. 
curamus j.edajn has fanare p of 
fumus, dum ea quibus pericii- 
tanrur euadere poiTunc, 8c fie 
pauladm curari.lemperaurem 
cibos ftalticos damus , hoc eft, 
^ oiizimajlendcula,polenta in 
acero decada, & olco hiipano 
condita.Dabimus edam &in- 
tybum^iaducaSj&oua * hapa 
la. Ex voladiib. edam paium- 
bcs, atagenam, i ta vr pofca , & 
Kaccis myrca; 3 & oleo hifpano 
coquanrur^&nouifeimè aurê 
Ytnum damus , & ad incegrum: 
côfirmacam cardièsiauariper- 
jïiirtimus. 



G Y N AE C I o R V M 14& 

A (dij humorcsfîmul crumpunt , ut 
• qudfî àlhorum mcnfium fîuxus 
uidcdtiii') €xMofch,Ub. MaU 
Ckop,u 

Hsecvaktudoex abundan- Signa^ 
îia humoris occurrit diururni 
remporis,quç exmacrice etFun 
dîtur,ira vr vari; coloris lit mu- 
lier qu« patirur, & fœdum co- 
laremhabeatj &maciemcor- 
poris & Fartidium inféra c:& cii 
a^nbuiarecœperitjinfiecur, èc 
rumorem in pedibus habeat^ 
Diiîert autcmà ie hec valetuda 
in hoc,quod fiuxus eius eft ali- 
quadocum dolorejaliquandoo 
fine dolore ,. & qui cum dolore 
eft, occurrit aliquado cum vul- 
r^ere.aliquando Une vulnere^a- 
jiquando fordidus, quandoqj. 
limpidus. ilie ergofîuxusqui 
fine doioie Se vulnere eîlv vc 
iolus humor feratur, prœdi- 
àis ouiiiibus auxiiijs curari pa 
rel^qucein ianguinatione ma- 
nicis pofiiimus. * Sanè il vo- * Cïeop, Jjit' 
iuerir aliquis etiam fimplices^'t-r. Mmejt 
potiones dare , nô vetamus, & fîmpliccs pa 
iuuatj ficut eft coagulum lepo- tioncs dâtuTy 
ris 5 vel virulinum , vei agninû^ iuuXty utcoi 
vel ceruinumjh fuerir inuentû, gulum, crc. 
vei * vinacia cumbaccismyr- * ucluimnt 
tœ^vei gaiias , aut corricem pi- emplis puni 
ni. haec omnia rundat & rerar, cis, 
&:expu]uerehorum * àrâgAj.* Ub.Miit.h 
in podone det cum aquavbii>ff]cri<^.^ 
raala cydonia coda fuerint. 
Melius rame facir, û paimulas 
.&mala cydonia decoquat5&: 
iïï ipfaiii aqu^m pukeremmic: 



Digitized by 



Google 






rA-V P A R 5 P Q S 

rat, er fie bibere cradar . Quo- A 
oVo. cdorc. cies aurem cum * doiorc fueric 
fiuxus, encolpizanda eftcum 
lucco * iaiicis vel pî:irâne,& o- 
mnibus feruentibus &iaxaro- 
njs vcendum cacaplarmatis, & 
calidisSc boni iucci cibis.Nam 
his rébus Ôc m feruore polîmm 
vuinu5curacur. Si vero Ibrdi- 
- -dû tuerie vulnus, quodproba- 
cur,quando cum fxcuieîiro hu 
more excludirur, vei limpido, 
iilis vcemur, quibus in dyVence 
jiarordidaôç limpida vuinera 
■curancur. la priore tamen cum 
cœperimus d« vuincrib.in nia- 
irice policis tradare^ibi plenâ 
curameoruminuenies. Cùm 
vero chronicus fueiitaft'eâias» 
* cydicadiiigennamiîeramu B 
lier f eiiîmi p o ceft. Se priitinum 
fuccum corporis accip«re, Se 
omnib, Jîebus mecalyncrincis 
pernicialum Ôuxuin iiccars.Sc 
' oonamvaieradinem recipcre. 

IPtjfarùmadprofkiciumfang, 

Vh. Mit. 

I^acaciasjcorailijamyii, ma. 
îîa2thuriSjCrocijgallaejâloës,a- 
iuminis fcifsij maftiches ana 
drag . iîi; . vccre cum albumi- 
i\Q oui. 

Adprofluxumfangu'mis, Cko.z. 

Liai lemen vftum,&iêramû 
ana , contere & manducec ma- 
«e vcl iero xrtim caico caprine. 

Adprofiiaàum muUaismatriàs, 

Mammilias iîbi de licio aur 
corrigio capriao liga. 



1f9^fAiKy. 



T E R I O R. JÇO 

ÂdeffujïoncmfangumIsîniUyi' 
, ds. Prifc, 

Grana vuse iîcca , & da cum 
viao, au: folia viridis maluç cû 
vino. 
Fotio âd ir,enjhrua conjhingenda, 
Cleo.î.Mofcb. 

Suiic aliqus mulieres^quae 
volunt mefirua foa diiferre.^Pi- 
pcr aibum conruium,& foeiiû- 
gr^cum*equali pondère, cere CteoMtd» 
vc puluerera facias, & mifce in 
condi cum,& da in balneo cum 
ipia in balneo federic^dic incer 
diemincermifTa- 
> ÂUudmenfiruaftringcns, Cko, ' 
MofcK 

Capra cùm pcperîc,anrequa 
hasdus eius furrexerir, Se lac fa 
gère incipiat mulge, & cxeo i 
tac câfeo]um,& in iîniftro bra- 
chio in linteo ligatum lulpen.- 
dii:o5vrîugirer illû porrecmu- 
licrjmenlbuâ ftringir.Sed cùm 
m balnec ire voluerit , tonc do 
mi iilum inondacum dimicrac 
&reponac,reliquisverohoris 
omnibus fecum habear. 
^effarkmjiegnotiam ^idfiwafau 
Cko.x.hlofch, 

Thus maicuiam,&amidum^ 
quod de tricico infufo conhci^ 
tur, & cymi ni aibi ana ob ol. i. 
rundeSc cribeila,* aibi gurram ^^0.4^4 
ammoniaci cere obol.i. poftea 
cômilcens vrere. Se miraberis. 
îfOB. Lycium fupcr carbones 
poncsinvale,&mulierdelup ' 

îedeat , vt fumum in matriccm 
rccipiar,expercuiïi eft. 
k z 



Digitized by 



Google 



j^îâumfoY' 

td.f$h\ 

Corionhâjî' 
îieon m lih, 
Gdsno m- 
faipto de 



i^t^ HARMONIAE G 

Vcffmumad fanguim fluxum, 
quicxpccrtucontingit, Vrifc. 
* Arion bafilicum incéde, & 
tere3&cûacetoiiiuoiue,&im- 
- poneiiipeiTario. Iton. 

Lapacij luccoinrinclupeiTa 
riumappone. 

AD H^MORRHOIw 

DES IN CQLLO VEL 

orijidoîndtYiàs. Qp* 
XXL 



lExîîhA, Cîeop. O" ^lo[ch^ 



B 



îî^i* 



rCmorrhoides quide ra- 
[rôin mulieris finuinue- 
niunrar, (qA frequentiiis 
in coHo matricis j &: eius orifi- 
cio nafci folenr * Signa aurem 
x)ccurrunt muIieribuSjquse eas 
habent, hecrSanguis plurimus 
rarô quidem ordinabilirerj^fre- 
quentiùs came fine ordine fer- 
tur, pailorqj eas tenet cum laf. 
lîmdine corporis^aliquado cê- 
iîa & grauedo^ & raro appjrehê 
iîîpoffunc. Siqnidem vero nos 
abundannam fanguinis cohi- 
bere ve]imus& ficcare,omnîb. 
îUis auxilijs, quain ianguina- 
lionis macrids curaj&influxu 
muliebripofuimus^vtemur. 
DïiFerunt auté inrer fe hœmor- 
rhoïdes naturaiiter,qu6d quç- 
^am funt fîmplices & humidç» 
quae fcilicera& molles, & ienc a 
CUo» hubet funtj&magnitudine *breues. 
feM* Aliae vero funt durifsime5& do 

iorofae^ & doloie omnem viçi* 



Y.NAECIORVM 151 

A nitatempercutiêtesj&magni- 
tudine grandes func, & aip ère: 
que &proprer difficukace fym 
ptomatum, diflîcillimècurari 
poiruntj& quia in alto funtj Se , 
nonvidencur. Illasvero, quce 
fîmplices &breues,cumleuira 
te inueniunmrj&facillimè cu- 
rantun Antfquiergo, qnibus curatio^ 
toîlere eas placebar, auE chaia- 
ftico easilunibanr,autlino cô- 
ftringebanUjauc baies earu Ica- 
rificanresj lîcpulueremappo- 
nebanr^ vtpaulatini emortu^ 
ibi caderenc. Quco omnia nos 
reprobamusjquodteruorexin 
de nimius emergac, & ex con- 
fenfu vicinicâtis pericuium na 
Icipofsir» Nos ergo in accei^ 

B fione.fi dolornimiusfuerirjea 
qua2 ad feruorem matricfs ap- 
poni iufsimusj etiam nunc ap- 
ponimus.Doiore vero recède- 
te, fi plurimus fan guis fluxerir^ 
ea quas conftringere poiTunr, ^ 
& encathifmata liakica adhi- 
bemus, ipfasque hœmorrhoi^ 
des puîuere qui accipit gum- 
mi de prunellis 3 coria mali grâ 
nati^'&galiasj & Iphragicida ta 
gimus : vei acaciam & hypoci- 
fthidemvino foluenres iiiini- 
mus ► Dialimmate vero luper- 
uenienre^ refumptis antè viri- 
bus laborantis » cùm integium 
luccum corporis acceperir: pri 
diequàmad chirurgiam acce» 
dac-, modicum cibum accipere 
debebitjCt competenri fcbema 
W CoUocarâjfiçucfiequêierinlî 
naauimuâ 



Digitized by 



Google 



153 PARS PO 

nuauimusininitlo: velfarcola 
bo hf morrhoides teiiuanriir,i- 
ta vt aiiquantû exrenfis ex ical 
pcilo, prius radiées earum fca- 
rificeCjÔcin aliquantum artifex 
larcoiabuai côuercar, qua càm 
- fitomnis retenrus in aliquan- 
tum languis , ne piurinius,pO' 
-fleaquam toilûrurjefFundacur. 
Deincurâadhîbe, quaminre- 
cend vulnerc frequennus ha- 
beo ordinaram.Poii ieftionem 
autem earum , puluerem impo 
nar,vt &reliquif j qux fiinr^tol 
lancur,&fanguis cohiberipol- 
fie. Nobis autem ilie non pla- 
cée quo anciqui vrcbancur: fi- 
<5[uidem acerbam vircucem pul 
ueris feruoriubfequicur, vnde 
•duplicari fluxusianguinispof 
let:vel ad tempus (fi) fueritre- 
tentus^iterum cum vénerie Au- 
Xus fanguinis, cohiberi pofsir. 

Adh^morrhoides'morem^UriciSy 

txVrifc, 

Coronam {pinas cere j & fii- 
pcrafperge. Item. 

Balauftif folia &mala cydo 
nia ficcâ tere j Ôc fup er alp ergc. 

DE MATRICE HV- 

' MOROSA. CAP.XXII. 

Qietitîo» /^ Vando aucem in matrice 
\J humores multi funtj ocu- 
^^^ii dolent, caputcalidum 
habent vel languidum , & ver- 
tiginera patiuntur, curàÛQ ha- 
rumhaeceft. 



S T E R I O R.. iS4' 

A Adipemanferinum^&bury' 
rumcumanilb rrito & cri bel- 
lato mifcej 6c in lana vei lintco 
tenero fuppone . Hoc purgac 
omnia vida matricis. 
f De humorihus i nutrice dàuuU 
mm flucntibuSy ex CUop.prio^ 
re, O'pojîeriore, 

Quibufcûq; matricis humot 
ad vuiuam reipondet, harum 
corpus frigidïi eft , necpoiTunt 
aliquomodo malculi coitum 
gratum habere. * frigidum ve- finm dSfi, 
iQ intrinfecus habent corpus, 
vfq; in extremas partes. Cura 
tiohaeceffe débet. 

Fini * arboris corticê & gai- ûnidi^^ 
las pari pondère tere fimuj, in- 
de corpus fuum alpergâr omni 
B die, denique coque lentilcum 
& my^rtum in vini rubri hexa- 
gio vno^&fomenteturvelper- 
unis horiSjVt pofsic calefierijCt 
protinus fe in veftimentis rcci 
piat: Scdficumvirocoirevo- 
Jueritjmcdicamento, * vnde le * aUBînonfê 
expurget^nonvtatur. Item a- expmgat^ 
liud ad maîos humores matri- 
cis & ventris ablcindédos. Fer 
ri aeruginem cum aceto tritam 
pciTarioinijce. 
2 Ad rhei&n4iic4m nutrkem» 
Vrifcixn^ 

Fit efFufid matricis aUquan- 
doalba&aquoiajVelrubea3& 
fanguinea^&nigra fine doiore;» 
aliquâdo cum dolore» Curabis 
autem fie . Papauer eu vino ni- 
gro bdbatj 6i teftam oui cum vi 
no aigro x^i^fic appone. 
k 5 



Digitized by 



Google 



I^'^r HARHONÏAE 

Item caprae fimum rere., & appo 
ne cumlibano. Item acaciam 
tcrc cum acri aceto, & apponc 
in lana. 
3 Ad mxtcicsm plcn^tm humorihui, 

' Vlceribus minucis impleu- 
tur excrema oculorum, langui 
nealunt, febrisalsidua &âcu- 
ta. Cyperum & rucam cum vi 
no âibo temperato , ieiuna bi- 
fcac ad cocylam j.non plus, 
4. AdcurfummuUerumexUk FU' 

trias. 

Foiîa fici fex cum vino nigro 
bibar. 

Adfiuxum humons matrîcisO'uU 

t'uu Ckû.z. 

Ligni myrci cinis velpuluis: 
il vero fu ccu s c u m vin o fu eri c 
pocatus,prodefl. Deinde ^ru- 
ginem t«re cum aceto , & fubij 
ce in peiTario. 

Ad huYiîOYcs mdos cr Iwidinan* 

ïhid. 

Radices cusi in vfu haben- 
turterej&panno inducj&na- 
lurae appone, & fanabicur. In- 
izenîes vero vermicuIos,vr mi- 
ïeris. 

VejjAYium dejîccàtorium ad rheu^ 

mxtiz^ntcTH uuUidm ^omnanfu 

hicm.exIJLofchio» 

^ ftybeos drag.ij. plantagi- 
nîs luccum adhibebis, &po- 
nés âdacrfumalboremoui, & 
yiêris . ex ftybea & chure fado 
puluere,defucco plantaginis 
confperges , & ficcccur : quan- 
do voiuerisvtijçercs eu aibo- 



G Y N AE C I o R V M tf4 

A reoui,&vcêris. 

Alibi (Icex Ckop.O' l^ofch, 

l^ ftybeos iapidis drag. i^, 
thuris maiaiii dra. iij . fuccum 
plantaginis cum aibore oui 
mil ce. 

AUud udrhcuinatiz^tcmmdtricem 

Cruuludm Mofch. ^ 

ï^ churisjmaftichesjgefafle 
ana drag. iij . cer^ tyrrhenicse, 
pomphoiygos ana oboi . ;. ifta 
omnia tundes, & cribeliabis 
praecer pompholygen, &poil 
pompholygen tricum milce- 
bis, éz faciès cerorum, & mic- 
tes olei fufini obol.j.oiei myr- 
tini drag.j. 

jyepixii rhcmndtis exTheod. Pn- 

fciano. 
B Si fluxus perfeueras fangui- 
nis 5 vel humoris choiera, vari- 
anrem moleftiam feceric, que 
nos é^/f appellamas , omnibus 
fuperioribus imminendo con 
fîringendus erir^vei iîccandus. 
Si quis vero eriam potionibus 
curare velit 3 habec baspocio- 
nes fîmilicer ànobis ordinaras 
In his aucem quis fanguinem 
vomuerintj aurdyienteriç-vi- 
tio iaborarinc j fî humaniùs res 
profecerii:,v:veluci in chroni- 
cis mos fuerac^aliquando cora 
moueantur, aliquando fub blâ 
da dimifsione releuentur, quo 
tempore cycli nobisiam om- 
nis ordo incendendus eric, & 
arripiendus vomitus, prius fre 
qiientiùs adhibendo , quâ ma- 
xime poft radicum accepcio-. 
nem. 



Digitized by 



Google 



t57 PARS PO S T E R I O R. l^t 

& adipem anferinain,aîm0- 



nerojCxerdn/spâuIatimimmi A 
i>endumeft, aëris mutarionî- 
bus appecendis iocis : lifdem 
pfîlotroiî,paropcefîtt, dropa- 
ces, fynapiimon appono: qui- 
bus omnibus peifeuerando, 
vim magnam rheumam ma- 
gnisvâleamus adiatorijs fupe 
rare. Si tkngumeus & cnm. 
dolorc floxusfueritjeââplile- 
bocomo eas expiedic releuare, 
omnibus his fupradiais ftypci 
cis immincndo. 

D E M A T R I C I S 

HXBROPECA. 
p«t.XXIiJL 

B 

Signa bis fîint bsec, Nares 
mucofejOculi segrijloca & 
corpuscalidum.' Cynùnii, 
^mam paiïàfn, fèd modicum 
ftadcnjquod mifcens Scpeila' 
riûappoaes. Item, Rubi radi 
ces coque & bibat iduaa, 

DE M A T R r C I S 

FRIGÏD ITATE» 

ai>.xxiiii. 

MmdtncemfrigUjm. Vrifc, 

SI matrîx firigidatlr, doler,; 
Se lànguinem proferc^ôc tii 
gidus ludoriuperuenic. 
152 terebinchirwe drâg.i;. mel 
îisjadipisanferini drag. iiij.mi 



leorolàto mifcea^iljnponc. 

DE L V M B R L. 

CIS MATRICiS. 
C#.XXV. 

exVrifc.o-Cleop.uCrZM 

SI viïîo^bracEîa doîaerinij 
fciasHanc lumbricos lotû 
dos habere^ qui ûrequen cer 
m ipfa vuluaper incefÛnade- 
cuirnacihariim ergo pruric na- 
tura 3 Se venter 5 Se corpus, bu- 
mor circa nacuram , vcpucêc fe 
rbeumadcas fadas, fudorfpiC 
fîis eft,.& venter earufttimpor- 
runus.*Irisilliyricf radicesce dîbiVhm» 
re, & rubi radi ces tunfas & cri- 
bellat^^ c«m maiî granati fuc- 
cocomnwxtSj& ex eo macéra 
rum peflàri^im fiïppone, anrea 
vero exîpfb fiicco fomecabis* 
Aliud, De facco heders fome- 
tetur 5 poilquam vrinara fe- 
ceriî. 

DE GONORRHOEA 

MVLIERVM CAPVX 
XXVL cxThcoiL 

ALiquando ctiam fperma 
ris fponcanei & importa 
ni fluxu foemiiiae facigaa 
tur,.quod& Graeci gonorrbea 
appcllac. Haec quae ia viris hoc 
viçio iâbo^âûbus oj^dinancur^ 

k 4. 



Digitized by 



Google 



15^ H A R. M O N I AE 

etiam fœminis conucnic adhi- 
beri. 

De eddem exMofch . crZiZ» . Ma^ 

tricis. 

In hac Vâletudinc quam Grc 
ci gonorrhœam appellanr, fe- 
menperinceruaiiâ muiieribus 
lîne aliqua viri cupidirate , ef- 
funditur,ica3 vt cum pallore & 
lafsitudine corpus earum tabe 
fcat. Eft autcm valetudo , quse 
perfiuxum occurrit,&fitfem- 
per chronica: Idcirco omnia, 
quasconftringerepofTunr, ad- 
hibenda func . Nam & lamina 
piumbca renib.earum appona 
tur,&ita fafcientur5& ftrame- 
Uofch.p^^ tis^paucisMuiscooperi- 
antur, uavc Ipeciolos vukus 
hominum non videâc . Nec de 
partibusvenereisfabulae cum 
iplîs mifceantur.In dialimma- 
tevero metafyncriticis folida- 
ilsefuncQuonim omnium CU' 
racioneshâbeo fréquenter or- 
dinatas. 

DE PVNCTIONE ET 

JPRYRITV MATRICÎS. 

Q^.- XXVII. 
Ckop, 

SI mulicri viduse vel puellse 
virgini doloralîquis circa 
corpus compunàionê ac 
pniiitum faciat,vt vidcatur vi- 
rum concupifcere , his pericu- 
lumeft, ne virium incurario- 
«is incurrant. Vi^uaauteaii- 



G Y N AE C I O R VM 



t6o 



tas. 



A pfamanum inijciac, &leuiu« 
nabebic. Virgini au uem lue- 
currendû eflfic : Fac illi fîmili- 
tudinem virgf namralis de ce- 
raj&nicrOjec cardamomo/ecu 
. dum asratis eius magnicudinê^ 
fedhaec diligêcertere&fubij- 
ce,vcmoIle fiât, & fît illic quâ- 
diupatipoteritj&carebitvitio 
Item feces vini commixtas ca 
vino fuaui decoque, & tepefa-r 
do, cxinde ea foueatur,6cfânA 
bitur. 

Item herbam hellebori fac eu 
vino fuaui decoquere, & tepe- -^ 
fado,exindeeafoueatur,quâ r «* 
herbam fuis, alij * lucerti ^{^ prteUcefU, 
cut:deinde corcicem de fpina 
tindum in puluerem redige^^C 
B fuperipfumlocumalperge. 
Item aqua marina repefada ea 
fouebis. 

lfo»nirrumcoclumcum*îo bcio,<ilih 
îîo , in quo adi;cies lapides ar- 
dentes. Si: exinde fouebis. 

Item frumenrum vêtus deco- 
ques in aqua, èc exinde mulier 
fefoueat. 

M pruritum nuctricls ex Uh» 
Ùdt, 

Reprimit pruritum matricis 
acacise fuccus, aut lentifci, aut 
mali granati,& viol^.folia,auc 
mala granata cataplafmate 
appofita, & ariftolochise fuc- 
cus,&aliquaftypiica,iîexeif . 
fîat encathifma . Sic fomenta- 
tio gallae, autpfidia?, aut ienti- 
fd decoûionis. 

DE 



Digitized by 



Google 



!<?! P A R S P O S 

DE PARALYSiA 

UATRICIS. CAP. 
XXVIIL 

'ExJAofchMh.IAdLO'CkopA, 

QVoties matrix paraîyfîa 
parieur, orificium élus eu 
frigore pannofum & foli- 
dunafic, Qi^mQ fcnfu, vc ob- 
ftecricis digitum non fentiar, 
îpfaqj mulier vfus venercos o- 
df0.co4(î?^ dic8ifugic,&fî * coa«ftafae- 
îmenévX' rir, nonconcipic.Prastercaad 
ïîk) fOJîci- deambulanduimpedimnmé- 
li^. ftriiaenamautrennencur,aut 

non ordinabilicer occurrunr. 
Cuu, Curanturâucem iîcuciiicquse 
cum ftriâurajaborantjaur quç 
cumdoiorepurgantur. B 

DE MATRÏCÏS LAS- 

S I T V D I N E CAP. 

lExIiHo^oh. Clcop.i^O'lîbrù 
I.\atrkîs, 

MVlierib .lafTam mairicê 
habentib. méftruaaba- 
dancer&frcqueiicer in. 
mefe occurrûc eu failidio viri, 
itavcfapius femen retentum, 
foras excIudacur^S: aborius oc 
/ currar, &adlegîdmum tem- 

puspecus non pcrferanc. Eft 
autem exclufio feminis, vcid 
quodincommunieanone viri * 
Ad conceptum macrix acce- 
perâtjidpoftprimumj aucfe-p^ 



T E R I O R. 



t6i 



cundunnu aut rertium dicm fo- 
ras ex ludat : aborfum auccm 
fecundojVel tertio mcnfe, eria 
formatum, fed fine anima & 
gracile pecus emittat . Cni- 
dus autem parcus eft quotics 
anre legitimum tempus, aut ia 
proximè ante legitimum die, 
imperfeftus effunditur infans. 
Ad hanc valetudinem , benè 
hanc rransferimus curam , qua 
în fanguinatione marricisSi ia 
iîuxu ordinauimus . Haecvero 
& per fluxura o ccurrir^ & chro 
nica QÙ, 

DE CASV MATRICÏS 

SEV EIVS PROCIDEN- 
îia. Cap. XXX. «c 

I-lofçbione,, 

MArricis caius fir-cùm in* 
fantem mortuum em- 
briulcis adducimus^vel 
obftetrices imperitae cùm le- 
cûdinas indiredam adducere 
conantur , vel aliquo idu cum 
ibimulierespercutiunturj oï> 
haïc cadere foiet: Aut relaxatis 
membranis iliis^quibus ex om 
ni parte contineturj &aiiquaii 
do partes^ aliquando omnis 
ciFunditur.Sivero orificium e- ^i^ld*. 
ius tâtnmmodo cadit , cum do 
lore efl : fi vero ninica quae in« 
tus eft câdir, rugofum corpus 
fine dolore înuenirur. Si vero 
pmnis matrix conuerfa effula 
^ll^^adiimilicudinem oui in mu 
i 



Digitized by 



Google 



«<r* HARHONIAE 

liebri iînu muenirar . Si autem 
omnis non conuerfa «ft , ma- 
gnitude quidem maior eft, rta 
vc incegrum fchema macrieis 
feruec:& fanguiîi&lenraquidê 
cum incegrofenfu^quoties ru- 
p cis^ Cfini Dîîs qui eam conti^ 
nâîiC5effundicur. Pallidavero 
&propè lm€ fenfu, quocies de 
CftmtiQ, paralyfi neruorû cadir. Oper- 
tec ergôlupinam raceremulie 
rem apertispedibus^5&& mo- 
do cecideric, &adhucfangui- 
nolenraeftj &iîne feruore: a- 
quâ frigida velpofca diligen- 
ter lotam digicis vel fpongia 
rotundà retrorfum eam repel- 
lere, &locofuo reuocare. Dc- 
hinc ianis vel fpongia pofca 
madefà^a5*fœtum moliebrê 
impicre, & comp^cencer ii- 
gare, pedem etiam fuprapedê 
obuoiuere, & ceniicali reni- 
bus fuppoiito, aidores parres 
îpias faiciarejVel interiorespar 
tes grabac-i fulcire , vel aidores 
renés muiierhabear , Demde 
cibum fîmplicem dare. Si vero 
^ ^ kerum cecideric fine feruerej 

n.euaomf^ primo * inidanda eu mulier^ 
*^ vc exinanids ftercoribus, fie 

Biâtrixreuocenir. Deinde fta- 
tim encathifma adhibendum 
«ft;aurex pofca frigida , aor ex 
aquaiiiqua décoda fin tlenri- 
É:uSjmyrcus5celfâ agi^eftis, co^ 
ria unali grânad& rofa. Poft 
quod encathifma^illinenda efb 
fnatrix âcacia^vino foiura,vet 
1^ MgoiâdjaQ^maA^g^axur 



^mmfortè» 



GYNAECIORVH r^4 

A piiLuere,& geraftam ficuT fupe 
rius dixi, cumvino illinenda 
&ficreuocanda5icavc&lan» 
& fpongiç eodem humoremai 
defaâas j finum mulieris com- 
pieant.Si vero hîc diu remanê 
do palHda fucrrt * pofira, ira vt al e^ç^i^ 
exccriùsdoleac, aquaquidesx 
calida vel cum oleo dalci fo- 
mentan^da eftj velfucco fceno- 
graecijfeminis linî,& maJuaru, 
^ fie reuocanda.Aut fi grandi» 
fuerif fewor phlebotomanda; 
eft mullerjÔC omnib. reb.chals 
fticis ficut paralyfis curâda eft- 
Càm autem frequendùs reuo- 
caca ceciderit j & elFeda fuerir 
ehronicajbenètôc reuocaueri 
mns^ etiâfn ftalticas cucurbi- 
B tas lumbis & vertebris impow 
nimus.Epidiematâ ciiam dia- 
phenicon , vel diatbeonôn ent 
plaftruiîi inducimusjdeinde ci 
bo curamus^sprimo analepdcQ 
refuméceSjdehiRC & mecafyn- 
cridca coniungimus,in qao e- 
tiam metâlyncriricâ peiTariâ; 
apponimusj quae conftantex 
nitro, vuapaifa & ficuinfula. 
Si vero frequenti cafu alienata 
fueric, vt nigrefcat-, vtêris m.e- 
dicamentis , quibus cancrunr 
tollcre confueuimus, vel ferra 
Bigredinem ipfam alienâtam 
&morniam pra&cidimus.Si ve 
r© omni« matrix fuerit nigra 
tetupraecidimus . Necmirû vî 
*dseatirr& incredibile, quiadixi 
praecidimus , fiquidem antea? 
paukum Yâiecudinc âlieiiâtur 



Digitized by 



Google 



t^5 I» A R S P O S T E k I O R, i£S 

&.momur:CceâtoIlimus,*aire A fie, autdifficilipartn, âutcum, 
ru-nt^quod frequed cafu eft vul pccus adducitux, vel incidimr^ 



neratâjaut in finu muikbri co- 
hœrere folet, aut in pinnaculis 
ipfîsconglutinari. Quamrcm 
fapere &difficile & moleftum. 
Nobis âuteni placer fie eam ai 
mictere, fiquidé mulieres pluri 
mas diuriiis vixiiTe antiquiws 
affirmât, 

Siittdtrixexierit CT Uràmcrk^ 

foris c^uîcerxujïtjbocpejfirio 

çiiratur» Vrijc* 

j^ cerae cyrrhenicf dirag. riij. 
ixicduilas vitulinç fcrup,xvj. o- 
d,roj4C€i pij,crociana fcru.j. * roîei cya- 
thum j.pciTârio impone. 

^efftriumdd dedinudonem O" 

tumorem. M^ch^ 

V^ croci , œlypi ana drag. i^ 
uvedulke ceruinag drag.iij.refi- 
Rse terebijirhinae dra§.s,adipis 
aaferîni, gdaraina ouoriam c- 
lixa drag.j. oleum irinum & ro 
feum acquis ponderibus com- 
mifce>&vrere. 

Tejfuriuin ad idoïiyZîr ^ià-àuritiei 

tnatrids, Mofcb, 

152 cerae punicae obo.j^adipis 
ânferini,m«dull| ccruin^ obo» 
J.-& s^œfypi drag.iiij. 

DE VVLNERATIONE 

^ATRICIS, CAP. 
XXXI, 

Uittricis, 

^cvaletudo autdevul- 
nejib«in maosicepoiid^ 



B 



matrix fciiixret vulnerari folec: 
aiiquando inacredinemedica 
mina intiritur. Subfexjuuntur sign£ 
aûch«cfigna.*DoIor parus il ^ cko,u' 
lius vbi vulnus eft pofimm, hu dohrcdpi^ 
moreriâ ferturodore& colore fit^uhimdm 
varius,& aliquan<îo piarimus, jî«5^ 
aiiquando modicusjcilicet jp- 
pter différencia vulneris.Si ve- 
ro in feruore fueric vulnus^^do f^fu^f^ 
lor grandis cfficinir, veimaxi- 
mèîi in orificio vei in colio ma 
tricis vijlniis fufrir pofita , fer- 
uor,& tenfio, & pulfus ibi fcn- 
titurjhumoraotemodicus, Sc 
fanguinolentus , & %cuientu« 
fercar. Si vero fordidii iîieric cf 
B feâum^dolorquidealiquanta 
lum miaiïitur, humor aûcliui- 
dus,& qiiafî cum raiuris,& pu- 
niiems abundas ferrur. Si vero 
-&<:âcerâri cceperic>odorpucri-» 
dus ibi nafciiur , que luiîinere 
nô pofsis j frequenciùs eda fan 
guinaiiofirjfanies nigra ferrur, 
dolor capiris & cerijicis cum 
confenfu oculorum & * inguî- CU^, *€erui 
num^febres * acutae, tabès cor- <*»% 
poris, ira vt iila quse laxare pof îîb, Ska, km 
lunt maiè accipiant, & ea quae gir mpA 
côftringâc vriiicer apponâtur. ^UMdtMd» 
Cùmvero * limpidumvuimis hct fodorp^ 
fuerit'effe^u,etdoî<H:et * ni- rk, 
morminuunturjodorq; malus * UbM^M 
recedic, ipfaqs fanies limpida pikMm. 
et coagulata crit.Ciim vero ca *bms<irMm 
péris his vulncrib. cura adhibe îSdt. 

1 z 



Digitized by 



Google 



tSj HARMONIAE GYNAECIORVH 1^8 

vuiRUsitacurabis, fleuri habes A us; iupin^ &incyborum, vei 
curam matricis m feruore polî folos ipfoSjVeî cum vino modi 



tœ. Ad iordidû aûc vulims^ lue 
eu priiânç cum abundand mel 
!e frequenîer eiîcolpizaSj& ce- 
îrapharmacum in oieumlilia- 
ceum iolurû apponis, vei mui- 
fa in aqua, vbi decodunn ^{t fœ 
nogrsecum, & tricici furtures 
excoriaros, bene & lenricuia 
exeadem mulfa encolpizas. Si 
vero diurius iordidum reman- 
ferit vulnus ^ bene iiluc ad mul 
fam & marrubium admiices. 
Nam & orobipollinesj&ireos 
illyricse cum meile benè appo- 
nés, &à foris de poUinibus o- 
robi catapiaima in ohiîciiî im- 
ponis, Cùm vero vulnus can- 



co admixco vel aceto^Sc fie inij 
ce.Si vero nimietas cancri * a£- ^ofch.€x* 
fueric 5 coria maii granaù cum crcumU 
folijs rofse, & turionibus oliuç 
& oleaftri, euprefsi, etiam me- 
lia & mala cydonia in vino co- 
quimusj&fîc aut iolum encol- 
pizamusj autipfî humôri âd- 
mifcemus alumen iciiTom , vel 
acaciam , vel lycium indicum, 
velhypocifthiden. Meliusâu- 
tem faciemusjfi exipfo hurao- 
re&encachiima âdliibeamus. 
Reieuara vero in aliquâculum 
caufa, poiTumus & diacardoa 
curàaquarapolcainijcerej vei 
ancheram ibi ibluere3& omni- 



ceraueritjîilocusipfehicinjp- B busvri inieâ;ionîbus> quasin 



xîmo tuerie pofîrus, vniueria 
medicamina^quibus ad caneni 
vrimur^illucbenèapponis. Si 
vero intus fuericnimium caee- 
^^ ratioj diffî cilis Ôcpericuloia eu 
cfFectueft. Non enimpoliu- 
mus ad locum medicamen ap- 
ponere, & cum inij eere qu^ri- 
mus, enam fanas partes vexâ- 
mus . Quare oportecnos inras 
quidêieuiorib.vri medicamen 
Ckajepîdis tis^ fo ris vero *calidis carapîaf 
maris ex piurimo melle &mo 
dico oleo5& fœnogr^co elixa- 
to&cûpalmulis terere,&admi 
xto modico vino velaceto, te- 
pidum carapiarma imponere, 
vei in orificio frequenriùs vra- 
ris- Inmsauremfuccosherba- 
mm, pianwçinis & zonzur, v- 



dyfenreria habes poil tas. Sa- 
natavero cancerationejquod 
v£u probari poteftjiuxtâ proxi 
maloca fi omnis «gricudo ce- 
ci derit. ex eo quôd & dolor mi 
nuimr & feruor receflerir, tV 
bres etiam tranquiiiitats lunt^ 
conuercere debebis (curam) 
ad vniuerfâ , qu^ feruorem la- 
xare poiFcinr^cibisq, humidio- 
ribus vtijin remifsione fcilicec 
febriumaucdoloris, Cùmvc- 
roiimpidû fueric vulnus, iam 
poilumusSc varios cibos 6ivi- 
aum dare, &;lauacro vti . Yni* 
uerfo refumpto corpore>pote- 
rit vulnus ad cicatricem per- 
usnire . Quo rempore benè v- 
ri mur humeflati 6e ilia vi ni, m 
^uadecoftâ ilnciofaî folia, Se 
cydonia 



Digitized by 



Google 



t^p P A R S . P 

cydonîamala, &:mefpiiâ, vel 
forba,veiieucîcuiae,itavtfupc 
riùs dîxijex ipfîs rébus en ca- 
thifmate vranrur. Inpeffario 
vero dianiorôn bene apponi- 
rarjaui: diacadmîa vel diaiada- 
nôn oleo compecenti folura, 
quse medicaméi:a,eriâ foras ad 
vmbilicum, 8c inferiàs necel- 
fario indacimus, fîcud caca- 
plafmara, vel his quas à foris 
iunt impoîîca » Alritudinera fîç 
poterie penetrare & emplaftro 
nim vîrrus à foris indudonim> 
&inruspcfii:avuineraad cica- 
tricem (peruenire ) quoniam 
cum inueteraca fiierinc vulne- 
ra 3 vel aô compecencer fuennc 
curata, cancrum in matrice fa- 
cere folent. Idcirco curam hu- 
ius fobiîingemus. 

:Pef)arîum de ix.rchu^^quoifdcit 
aduuînera mutricis rccentm CT* 
' fcruorem,€xMofckcT'Cîeop:i^ 
tr^prion, 

ï^ cer^ tyrrhenicœ5refînse re 
rebinthinf, adipîs anferini, bu 
ryri ana oboi. j. mellisj medul- 
lae ceruinas, oiei rofati , œfypi, 
adipis raurini ana ob. i]. mifce, 

VeÇfmimi ai minera matriciSy 
• eïT omnes eius 'mprmùates,0' do 

hres, Mofch, 

ï^jfeui taarini,aeruginis canx 
panae, refînae, oftres vftse & in 
puluerem redaftae^naobol.;. 
adipîs anferini drag, ij, fucci 
maii granad quantum fufiî- 
dc, de his omnibus ^sSâiium 



O S T E R ï O R» t70 

A conficisj&vtêris. 

l?effkmm ad omnia minera y ©* 

cakfadianes , er tUmorem , e?" 

dohremmatricîi * Ckoj^aza» 

Mojch, 

]^ cerag punicas , butyri fine 
fale ana drag.x.œfypî, feui cer- 
uini ana drag. viij. adipis anfe- 
rini drag. iii;. oiei rofati quod 
fufficic mifce : facit vero & ad 
dolorem lumborû^ & ad cumo 
res,Ôc omnes inSrmicates. 

VejJariimdcfxcaiomtad-^uuU * uofcb.dd 
mra rheumatizmtia, er^do- ^j^^ yj^^^ 
mniauulnera, Q-ad omnemfca^ . maxiz^U'^sV^ 
hkm Ckop.priore^ 
Uofch, 

i^ftybeos dra. ij. churis ma- 
fcuii drag. ij. piantaginis fuc- 
B cum accipies & appones > de 
ftybea & thure fado puluere 
fucco planiâginis conlperges, 
& ficcetur, quando voiueris v- 
ti 5 teres cum aibumîne oui & 
vtêris. 

'Peffanummagttum ad uuînera^ 

tionem, la^adonîTKmfcabianni 

miumprohahile» Mofcb. 

I^ thuris mafculi^maftiches, 
ceruilae , galb ani ana * dra . iii j . Ckop.êrdg. 
ceraepunicse* obo.j.pôphoiy- «/. 
go s ^dra.viij.h3ecojaterefine *Ckoptér^ 
pomphoîyge3& eu modico vi- ix* 
no aibo cômilce5& rere^poftea 
mi cte p omphoîygen, & foU 

uens ceram Se oiei lilia* 

cei obo.j.immicçes, 

&vtéris, 

1 3 



Digitized by 



Google 



0E VLCERÏBVS MA- 

TRICIS CAP. XXXIJU 

ïçj adipem porcînuni, & m 
molli lanafupponc. Item, ^o- 
ui tfiftam,& feieleon cum rofa^ 
ceo mifce,&impone. 

Ad uUerd mdtricis k peffirijs mett" 

fes dut abonumcUntéus • Theod, 

Vrifc. 

Si vlcerata ex his matrix fue 
rltjquibus vlcerib.intcmis pu- 
tredo frequentiùs fociaturjad- 
iierces ex egeftionibus , quate- 
nus debeas caufae fuccurrcre, 
adhibendo diachartù, Athenê 
trochifco ex auri pigmêto,cal- 
ce viua, fandaraçha & charta 
combufta, & casteris fîmiiibus 
ita confedo &c temperaro ex 
fuccis omnium fpccierû in ca- 
pire de haernorrhagia lupradi- 
^rum. 

Mukerd mattkk cxpurtu* 

Vrifc, 

^ olei fcrup.iiij. & bucyrum 
vetus^mirce & fâcpcfTarium & 
fuppone. 

Mmdtnccmqu^mcnt^O'i^'fid^ 

ueritforiSyZ^ukeYcitxjU» Vrifc 

VyL cerae tyrrh enic^ drag.viij. 
ineduilas vitulinf fcrup.xv;. o- 
pij, croci^ana fcrup^j.rofei cya- 
thum j.peffario iraponc, 

M ulcéra in corpore (matricis)A 

prurigmeXko,!, 

F^eces vini cumvino fuauî 

coquc,& eo repido foue. ïtem, 

Nitrum co^um wie eu lycio, 



GYNAECIORVH t?» 

A &immittelapidemardentcm^ 

Scinde foue. item, 

Frumentum vécus coque la 

âqua,&indefoue. 

Ad ulcéra er uitk mîu£p>rdid4 
ueîputridaXîeo»!, 

I5> arfenici obol.j.chartise co-« 
buftseobo.j.&s.elacerij obo.;. 
lathyridis obol. ;'. fulphuris vi- 
uiobol.;.teres&cillines,aucia 
peffario fubijcies bis in die & 
node^&curafti eam. Item, Sty- 
racem conrere cum oieo rofa- 
to,& in peiTario fubijce. Item» 
Cyminum , & nicrum , & œfy- 
pum ana conrere , &pafsi mo- 
dicummiccejVciîcmeiliscraC 
fîcudo,&in peiTario fubijce. 
B AitumoremulcerlSyZ^mficitio' 

nem, a^^rflurlnamnonfecerint, 

Ckû.2, 

T^ apijfemînis oboLj.ane- 
thi oboLij.piperislongi obo.j# 
cailorei obol.iij.opij obo.vj.te 
re. Se cû melle coniîce,&in pef 
fario fubijce. Dein fî opus fue- 
rir,daad magnitudinemauel- 
lanae cû aqua calida,ieiuna bi- 
bat, velferopoftinrernailum 
ccenae,veliuxra vircucem,G fe- • 
brieritjfinepericuio dabis. 

Potio ad idem. ïjzrragacan- 
thae auc myrrhae fcrup. iij, cum 
aquae cyathis iij. rere, &exeo 
da maneieiunç quandiu opor- 
tueric. Aliud, 

ï^ipetrofclinî cribellari fcru, 
V. cum calidç cyachis tribus,da 
cum aqua mulfa* 

DE 



Digitized by 



Google 



173 ^ A R S F O S 

DE C VR ATI O NE A 

CANCRI HATB.I- 

ds. CdpUt» 

XXXIII. 

CAncro in matrice pofîto, 
aiiquando cum vulnere 
cru cft,aliquâdo fine vulnere> 

&cum pundîonibusdoloroc 
currit omnem vicinicatempnl 
fansjica vc ad renes& ad verce- 
bras, & ad vmbilicum dolor 
Uofch.^^e perueniat, &ciim * ambulare 
Ure, voiuerint j mnc maxime con^ 

ringk vniuerfî corporis ins- 
quâlicas cum horripiîatione, 
dolorcâpins(adeft)&neruo- B 
rum cum oculorum bâfîbus/u 
dores frigidi , animi defeûio, 
languor & diffi'cilis rctpirado, 
fbmnus modiois, & cibî faftî- 
dium^i vero vulaus habuerir, 
& humor pucridus & fsculen 
tp fercur frequétiùSjSc ad caftû 
duricia quaedam ibi inoenrror. 
Hâbet autem hçc valenido âc- 
cetki6es>& diaiimmatajVcquo 
ties in âccefsione eft , cibus 
<jucm acceperir, anccorrumpa 
Tur,aurîn totamreijcianirjven 
trcm etîam fôlnrum faciar^tuf. 
fîcula quoque ficca occurrar. 
Cum vero dialimmàcafunt j.i<î 
ùiritti<f» cft cum ieuian tur praedida om 
ma>aut ex parte cedunr,aartra 
qu'àlancur. Quories ergo în ac 
ciefkione muenîuir^rcbaspsj:^ 



r E R I ô R* W4 

goricis curâdus eft, ha, vtchm 
âbundâtis humons affloxii fue 
rie , ftakicae res apponantur : û 
c£ feraorechâlafticae, folicicè 
tamë omnia haec faciéda fimî^ 
fiquidem omnibus rébus, quae 
appanuntur cito in peins pro- 
nocari confueuic . Quare ergo 
fi cum fluxu fueric , benè o!e- 
nm rofaram tepidum inijci* 
tur, vel hcrbae canicularis, auc 
pîantaginis aut încyborum 
luccus,ica vcautfoli fucci inij- 
ciantur, aut admixto modi- 
ço vino , in quo décoda finrxo 
fae folia, & melilotus & cro- 
cus,* quibus intindapel^riâ MàMct, 
apponi poflunt.Sivero feruor qu£ ctLm'm 
fueritj&iilafigna accefsionis pcjfariotritd 
Qccurterint, olcû dulce^fed nô appotU pof- 
valdecalidum, ini;ciédumeftj famm 
auc fîmplex cum modico mel- 
le appoaêdum pcffario , quo<i 
ctiam atiquando adipcs recea 
res anferinos vel galtinaceos 
accipiâc,& fie ^ponâtur,qma 
Scfomento, & encathifmatc, 
& vaporationibusj&catapiafl 
mate a fbris benevrîmur. Ci* 
busipfîus cumpaîmulis lera-* 
tur.Cùm vero dialimmavenc- 
rît,anâJeptico cibo primo relli 
méda eft . Dchinc & paulatim 
lâcentermetafyncridca lubia- 
genda funt: ita enim omnescx 
nîmietate excelïùs huic valera 
dini funt contraria, vel maxi- 
me tamen cibi indigeftLo^quaj 
haucvaletudinemad periculS 
appiicaie çQnllicuir.Hacveià 



Digitized by 



Google 



tjf HARMONÏAE 

diligetiâ , &fi mulieriii totum 
curari non pocerir, vel non gra 
uifsimis doloribus torquerur, 
& fine tormenro diurius vi- 
uereporeft.Muln autcm cùm 
temporibus feruire non noue 
rinc , Se rébus acerrimis in i- 
pfa acceisione vtancur, aiTeuc- 
rantquodnullis medicamini- 
bus haec valecudo confentir, 
cùm imperitia eorû , quicquid 
appolîcum fueratreprobari vi 
dearur. 

Ad cadem Vrîfcm.O' CÎeopd. u 

Si qu^ cancrum inmacrice 
hâbuerir,ficdoIorinvenrre & 
fede^vt pu reifeipinam^vcl li- 
gnum habere in ventre, aiiqua 
dohcefFufîo fanguiniscum v- 
rina. 
ercta HUid^ ^Vicemfyluadcamj&alumë 
tic<m» Vrifc» fciiTum , & nicrum in ligno re- 
re, Sccatâplafmaimpone.facic 
ad omnemparsionem5&vlcc 
ra 5 & carcinomata mulierum 
tara in matrice 5 quàm in toto 
corpore. 

Praetereaîmponefuccum fo 
lani cum adipe anferino çqua- 
Ji mcnfura, &vtâtur inpeiTa- 
rio. Item, 

Raphanum rere cum melle, 
& appone, & vtcre hiera Se 
myrrha. 

DE FISTVLIS MATRI- 

cis,cxMofch. Ctp. XXXIIII. 

SVbfequîrur cancrî curatio 
nem Ichema de £flulis in 



G Y H AE C î O R V M iy6 

A matrice pofitis» quod transfer- 
re nolui>fiquidem obftetricib, 
fuperuacuè hsec infînuaueri- 
mus, cùm & peritifsimos Mc- 
dicosàd infpicicndum&cura 
dumhçfiftui^ turbarepofsinc. 

DE VARIIS PESSA- 

RIIS MATRÎCI SERVIEN- 

tibk*exijfdcm» Cdput 

XXXV. 

HA£tcnus de his iatis di- 
xiiîe videor.Nunc quem 
admodum peiTaria Mt, 
quasetiam vocabuiahabeanr, 
quasue difFerêtias & ad quam 
rem proiînt, demôltrabo. Pri- 
B mum peiTarium quod dicitur 

• colops,quod&:tyridôdici- ç^i^p^^ ^ 
turjquaii collyrium medicina- n^^^ 
le, ied iongius âtq, plenius ni- 
mirumtrium vel quatuor digi 
torum, maxime ad eas, quse a- 
borfum facere feftinant, &in- 
trinfecus loca attingere poi- 
fînt. Deinde aliud peiTarium 
eft,quod vocatur* Iplendonis, ^;_ j^. 
quodexlanant, ocni latitudi- ^;../ 
nem modicam decucuur , late 
ribus fcilicet coilevtisjôcht dé- 
fus, Dehinc in medicamcnto 
linitur parce vtraq;, & eu fub- 
iedum fuerit> fjpplicatur, ita 
vt caput eius foras dependear, 
quo facilius aufFerri pofsit. Ba 
lanum , quod & fcyanus Ai- 
gyptiusdiciturjâiiudpeiTario- ^ . 

f um genus eft,oliu£e * maioris <*^« titmoTiSi 
magnitu- 



Digitized by 



Google 



177 P A R S P O 

magnicudinem habens, &de A 
quocunq; medicâmcnro illi- 
niaturjin lana inuoiuitur, quae 
& ipfa quoq; vnâ:iomsreme- 
dio tadâjinfe inuoiuta pari- 
terjfubijciacur ; ad doloré vul- 
uae 5 aliquando etiam iïnguli 
medicamento,quod ad vitium 
vmusctïiusq; rei oportebitjilii 
nirur . Sc5'anus qui diciruryfic- 
cus mij citur,& facic ad ïîccka- 
tem qu^ conceptui refîftit: for 
tnatur aurem eodem modo vc 
balanus , minor quidiem , fcd 
«âdem ratione ; aliquando lîc- 
cus lubijcimr ancè vt dixi ad 
ad os vuluse. Aliud vero croce- 
us dîcîxur, hoc ira lana molli 
coliigedû eft, vc capacitarê vul 
usefupplerepofsir, Siprodeft B 
eis,quxabopprefsionevulu2e 
vexannir.Aliquando etiam hu 
iulmodi inulieres lanam iîbi 
fubijciunt jquoties mafculum 
in côcubitu rufcipcre volunr, 
.& Xaepe jiocet , u capuc vul- 
Ui£ à lana ftipatum pxcematur. 
Quo fââo , Yulua fiae vulnere 
incumefcic , cuius remedium 
exMofchiO' capicedc * nimorevuluaefu- 
«e.tîo. prafcripmm eft . Nunc eiiam 
neceiTario adiungimus pefTa- 
rîorum compofîdones, quead 
diuerfas valeiudines facere 
poiTunc, $cah anciquisdiligeii 
lerfcriptafunr. 

'PçjpLfium *id infripdjitionemmd» 
faioî, er ^i^fuh mhiUco dolet^puT" 
g(U^ reUxat , er menftrux dsdudtfme 



S T E R I O R. i7^ 

tuY, ad tonceptum* exMofcbwn. & 
Ck&p.prioYc, 

3^fpicaÊnardidrag.x.*facis Ckop.fafcc^ 
gallicidrâg.i).aluminisiudai- gcûUcos, 
ci drag.ij. xylobalfami dra.iiij. 
Calami aromatici * drag. vij. ^cUop^vUl^ 
croci drag.^. libani^iris Illyricç 
anâ*drag.iiij.cofti5bdellijaiia * Ckop, 
drag.iij.(drag.iii).)myrrhascro érag.^, 
glodicicae drag.ij^erebinrhinç 
aiag.xv.{x\^j.)ll:aphis agriç hc- 
minam ; .meili s tancundemjCo- 
fice fimui & vtere. 

Vcjjkrium conceptorium, ad tunto» 
rem er caUofitatem mairicis ^O'dddu 
ritUÂ nutricps , expriore Uh . Ckop, 
C^M.ofcbio, 

i^ceruflejmeduU^ ceruinç, 
ccrae punicaÊ,buEyri,olei glau* 
cini , ^ nardini ana drag . j. 
(drâg.ij.)refînSjterebinrhin?e, 
maftiches^ihuris mafculi, fpu- 
mç argend, çquis pondexîb.vc 
fuprà Icripra lune, quse iîcca 
funt tundes , & cribellabis , Se 
folues fupradidas Ipecies, & 
vcêris, permagnû eft &proba>» 
tiisimum. 

Vejfmum M omnu taânerx^zT c^ 
Ufàâiones , er tumoreni , er dolorem 
mairiàs^expriorelib. Ckop.c^Mo^ 
fchionc.Fdciteium^doîore lunihO'> 
rum^O' Àà tumores^O' omnes infirmU 
tates, 

ïjr ccraî punicae, butyri fine 
fale ana drag.x.œiypij ieui cer- 
liini ana drag.viîj.adîpis ani^ri 
ni drag . iii;» olei lolkd quanm 
fufficir. 



Digitized by 



Google 



iyp HARMONIAE 

hcnt m mdtficsydut picrs dus euuîfx 
efi^Mit uexxU dcftridurayUUt àsfçruo 
re Uhomnt , <iut qi4£ ma purgantur. 
BxMofchionc* 

ïçî adipis galiinacei > adipîs ân- 
ferini, adipis taurini deiup re- 
jies5âdipis porcini recétis,me- 
duila; ceruinse, cerspunicejO- 
iei glaucini, olei irini , olei cy- 
prinijoiei nardinijfucci hyfopi 
ana obolàij. refîna cerebinthi- 
iiœ.refînse tYixç ana obol.j, . 

hr^Bieritiumutnce, autimpedimentu 
MoinbulundumjCxpriorelib . Ckop, 

I^ ouarum geîaminaelîxa- 
* MofchioA ïa*i^'.crocidrag.iiij,hyiopijfa 
dug,ij. rin£rriricidrag.iiïj.nieduli5e 
ceruinae obol.ij^. cerae punicaî 
©boLij. &^s. adipis anferini, 
terebinthin^ ana oboL ;. Me- 
d\jllani5&ceram,&ax3ipes co- 
ques: fp^cies vero runlas èc in 
pujuerem reda<rtas, cumgeia- 
mine ouorum mifiesjSciiliîd 
quod cG^aumeft tepidumim- 
3nifcebisj& vtéris. 

'Pejfarium ad m^Uricis motionçnty 
CT* dpoftanayÇrignemfàcrumy crfe- 
hres.O'dpojhfimy&caUgines, ^pïi 
éHones dolorU mirèiuuat ex Ckop^ 
Ub, priore, CT Prifciano^ 

152 cersjmedullae ceruin^ a- 
na drag.vJi.terebinthinœ, adi- 
pis anferinijana dra.iii;.oki cy 
prini obo.ij. vtaturin pefTario. 

Item adpeâinis dblorem , £r dorjîy 
Cr usntriSy^frùnt}^ ^ CT' ^Uipfitin m 



G Y N A£ GJ O R V M iSo 

A AdipemanierinurnScmyro 

baîaiium cum vîno mellino te 

re, Ôciniiiaceo appone, 

Viffdrium ud omncs matricis dob^ 
rester injîrmitates^ CT* uuina-ii.ex Mo 
fchianecfCÎcop.î. 

I^ feiii caurini,* eruginis ca- * cteop.c^ 
panae , refînae , oflrese vftulatse uinL 
&inpuluerem redadaaanao- 
bol.;. adipis anlerinidrag.i;. 
fucci de malis granati quaiuû 
fufilcic. De his omnibus pelja»- 
rium coiîhcies, & vcéris.. 

VejfmuarQm^icu ad cm qu£ dijfi 
fkik mpY£gnmtkr^ CT ndduritiam 
C? conjhriéiionê. mutricis ex CkopMK 

i^ adipis ^anferinijolei vête ^Titum, 
ris-, cera^ punies , olei iiardini-, 
terôbinthin3e,mexiullaecerui- 
B nagyliiccihyiopijbutyriana o- 
boLj Jolue hxç omnia lento i- 
gne, & app o n e th uri s marculi 
in mortario ni ri obo.), fpum^ 
argentijCeiuiwe ana obol.j. per 
le in alio martario trita^poilea 
commifce omnia & vtere; 

'Peffmum p(tr<igonzatiuum,hoc 
efl , quodmiùgat omncs dobreso' 0- 
mncs infktiones ex U» priore Qleo.O' 
Mofchbne. 

^ fœnograeci , fucci feminis 
linijolei dulci^ ana obol. j. co-. 
quefuccum &oleû ad confum 
ptionem fiicci, deinde ad de cç 
rsepunicae ob&l.j» deponeab 
ignevc frigefcat, & appone 2- 
ëipis pafoini obol. ; . (Mo- 
fchion . adipis depafta) geler> 
• &ycere(Moich,coia,&Ytere) 



Digitized by 



Google 



î8ï? PARS PO 

VeJpariiimrehtxdtorîum.exMofch. A 

152 adipis paiTerini, axungiç, 
adipis anierini, ceras punicç a- 
' lia obol.^.oiei cyprini obol.iij. 
mifcefimul^&vîere. 

Veffmumjiidajlicum^ ex Ckop, u 
C^Mofch, 

ï^scerasthyrrenicag obo.iiij, 
(drag,ix.)adipis aiiferinijCefy- 
pi ana drag.vii j.meduUas cerui 
iiae, croci ana drag . i iij . reiîn» 
tcrebintliinîe drag.î;.inellis co 
tylam vnam(quantum fuffîcic) 
oieirofaciquanmm fufficicmi 
fce^ 

-~ BeffArium maUâicum ad duriâeSy 
Crad-dcclinadanem mdtricis.Mûfcb. 
î^ ccrç punicç ob.j.adipis aule 
jriiri, medullç ceruinae oho.}ièC 
s.œlypidragJiij.milce. B 

"PejpèriionLihknoi, Cleo. i.Mo* 
fd?ion. 

i^ftyracis^mafîiches, adipis 
gallinacei, medullaeceruinas, 
olei cyprini ana obo.j. cexç cyr 
jrhenics oboJUj-miice. 

VeffaHum quod duridem^fèruorcy 
tumorem ^ confiipjxionétolUt.Çko. 

' H52: adipis g^llinse^pordjine- 
-duliae cerainaejCera^ aibç &pu 
ivicf jchuris maicuiijinaftiches, 
<ileilendfcini,oiei commiinis, 
ceruffç, buryri ana partes equa 
IcSjhçc omnia côpones & pef^ 
farizabis* 

Peffarium reUxuionim ex Ckp. u 
UofcK 

T^ cerae obol .ij . & s. adipis 
anfeidâi^taurini^Qiei roiàd dnft 



s T E R I O R. 



1$^ 



oboLi^-terebinrhinç oboL;. SC 
s.cerorijcerypijbucyrijmedullç 
ceruin^ ana obol . ; . rere Se v- 
tere. 

'Pejfdritiïnchdîdfiicim ad duridem 
CT- mflationem ymtrkk fie conficies» 
exUb. Cîeop£Ltr£prioYe. erMofch, 

^ cedriae oboi.j. adipis fafîa 
nijbutyri anabboLij.oîei iilia- 
cei. obol. vj. axungi^ porci o- 
bol. iij. adipis anlerini obol. j» 
&s, mcduiias ceruins^terebiji 
thiaae ana obol. ii j. cerae oboL 
vi;. olei nardini obo. ij . folues 
fpecies & admiicebis oleum, 
Sctemperatomedicamine eu- 
rabisjôc miraberis €ffeù.û . Pri- 
mo encolpifmû parabis , & lie 
curabis de ifto raedixramine. 

i^ iucci fœnograeci, fucci fê- 
minis iini,fucci ptiianae fingu- 
los calices minores 3 -Scmeliis 
m erum ;. & * fie p er tri^iuû facî ^ - 
es , Sc.ûc medicamê adhibebis ^ 
ycniilium fie impedimenrum» 

FejJ4riîtmiirûin:uicîmiad durkiem 
matricU» Clfop.î, 

i^îreimç cerebinrfiinaî drag. 
j^.ccrae punicf drag.viij.çeiypij 
bucyrijCrocijraeduliae ceruinae 
drag. iiij. olei obol. iiij. adipis 
porcini, ipicae nardi , poliinis 
fœnograed & meliioû drag. ;• 
CâfsiçjCoftijdrag.i), 
- Ad€:isqiuantècnrtropatiuBmr^ 
etùanmcoxi^ Cfrpertotumuentrem^ 
neq;fkrgimt,neqidùrmirepoffi6nt. 
^jbutyri drag.iij.medufi^ ccr- 
juiiiae.f<;î«.«^v çere^ commiic^ 



Digitized by 



Google 



,8^ HARMONIAE GYNAECîORVM iî^ 

DE MAMMÏLLARVMA A^ duritim cr dccra. mmmiL 



ÂPFECTiBVS. CAP. 
XXXVI. 

Ad mdinmiUAYUin doloran,ueljî 
doluer'mt ad pxrtum ex Ckop, 
iih.i.O' li^' Mitm'cjs. 

OVonimvnde puUi^xcîu 
dûrur ceftam, & ouorum 
co<^oriîm viceila triâtes 
pera diiigenîcr, ÔialiquaiirU' 
lum olei rofaci, &: cer^ quancû 
fufhcir, &fac ceromm ÔÎmliii 
teoindudumimpone. Item. 
Ceram & adipem porceila; vit 
ginisrecetemiîmuîcere> &o^ 
leiroiati quatumfufficic^&in 
linceo indudumimpone. K«k. 
Fœnograecum ex aqua déco- B 
âumi&appone. 

Adtumoran er dobrannum-- 

miHarum ex Ckop^. 2. 

Ammoniacum trimm cûa- 
quâ frigidâjmammiliisilline, 
& luperpones folia iaducf auc 
câulicuiia ftatim iuiiac» AÏiud^ 
Folia perfici tunde:,Si impone, 
aut fœnogrç cum codum tere^ 
& vr cacaplairaa impone. 

Adtumorem mammiîLrum^ ex 

Çeram cum oîeo coque do- 
uée foîuaturjOi fie tere & fîmul 
cum cera. folue ^ & catapiafma 
împone. 

Mcdrncrummmmilknmy ex 
■ îih.Mat. 

Puîegium tritupi ia lana ei 
iiipponç. 



, Uru:n, c^fiucnncs Ltheant, ex 
lih.Mdi. 

Ariilolochiam rotundam eu " 
melie impone^veliiiccuîn radî 
ciseiusiilinito.. 1res?. 

SymphaniacsT falia eu axua 
gia tere Se impoiie.. Item., 

Quinq; foiiatere, cum axun 
giaimpone. Itan^ Cerotum. 
ad idem. 

l^r cerujûfe oboî. ;\ adipis an- 
ferini obo.ij.mifcej Ôiiniincea 
loimpone. 

Ai uheru ukerdtd^ exVrifcwio^ . 
Porcuîacam tere eu oleo ro* 
faceo,& in linceo impone.. 
- Adduridœ.uhcYura^O'infianQ 
.,mîn,Qrcjïcinom£ita^Z2'omnem 
p^ifshnem. Pn/c* 
Caulemviridem teie^ &catâ- 
plafma tac. Succum aucem e-^ 
lus fpiirum iliinas» 

Adukera^cancrum, hoc eji^ 
diathcfln^ 

Folia h ed ère coque forcîcer, 
& ex aporemace tomenra. 
V^ uirgmi mMnîîle non crefanty 
exUh.Mat, 

Ceram cum oleo lentifcîno 
folue&fuperliga.Poiicari^ le- 
men & cicucae femen mifce. In 
aquapapauer deco<ftumiît, Sc 
iniinreoindudûfuperpone,ec 
iigaperdiestres, quarto verQ 
die Iblue ex aqua frigida* 
ytpueUx uherx non crefcm^^nec 
pueriite^kdiyCxVxifâdm^ 
Herbam meliiîâ tere > & em- 
piaflruxnfâCjÔcimpane.' itcttu 
Semea 



Digitized by 



Google 



j^5 PARS P O S 

Semenpapaueris coque, &m A 
aquapluuiali cere> Si iiilinteo 
impone dieb.trib.&c fafcias. Ité 
ex^iaere carapiafmarrib.dieb. 
DE PARERGIS Q\nBVS- 

DAM. CAP. XXXVI r. 

M uitk qweiuxU anum ntifcurt" 

ïjz cerulTae oboî.ij.medoJIaî 
fcni. ij . ad prunam ib lue, & in 
fpuma argéti pari pondère te- 
pera, Simifce, -Scaddevini Se 
oiei quantû lufhcir.î^e œfypiini 
cum roiaceo terCjôc vtere. 

Âd corJylomj,td qu£ m am nafcuît 

tur,€xCkop.z» 
Marrubiûcôbure&afpge, vel 
rofam lîccam cumvini quarra 
rio, vt fie fîcur mel^tere, ^poil 
mjice& l^ntifci aliquarulûin B 
yafe nouo coque eu rofa in vi- 
ni fex.j.ad meliis fpilsicudinê, 
& fi vis cum raicispanisj&iii 
linteo impone. 

Ad dyfenterum^ex hh.l^iat 
Rorc radicei paio ligneo efFof^ 
fas excoria 3 & cortices in vino 
nouo coque j &dâieiuna£ per 
triduum. 

Votio^fomntm*ex Cîeop.t, 
Apij femJnis Icru.ij.opij Icru.J. 
in vino dulci da bibere , donec 
Vâdacdormicu. Itcw.îufquiami 
fcrup.iij.mandragorae fcrup. s. 
& vini vel aquae Texc. da maxi- 
mam pocione icrup. ji.&s.mc« 
<3iam vero cum fcrup.s. 
; SidjJclLrenor^potirU.exÇkop, 

Meliis cochicaria quinc^Sc 
pauçâ ialis grana in puiurio 



T E R ï o R. t^é 

coque, douée Û2,i nigrû Se ipi£. 
fuma& fac coiiyriâ^^ in anunt 
mitte. Ife.Scercoris foricis gra- 
na viij.vel xxj. & aluminis mo 
dieu eu meiie cérejSclana in eo' 
macéra, &inanûfubijce. auc 
fpiiTum iît,collyria.iîngula fac, 
èc fubijce. 

Adurin£ difjîcultatan ce M.ofcb» 

CrCleop,!. 
Alchee radix in vino décoda fl 
biba'cur, vrinae difficaitacem 
foluet* 

Votioadfommmt.exCkop.prwre. 
î^ caftorei mudi fcrup.iij . opi; 
fcrup.j. s . hsec limai in morta- 
riorriracû mellecomifce quo 
ufq; maîagma fiar, poft conde» 
Y^ào, dabispiliulasinmodum 
fob^ minoris in hemina duicis 
vinijdoiorib.maximè prodeft, 
facit eàam fomnum grauifsi- 
mum tandiu donec eadéhora 
perueniac, qua iilud medica- 
menrii acceperinCj&iîcà dolo 
reliberantur. 
yt cjndid^funtm^nus O" coUïL ?rifl 

Farinae orobi oboLij.nitri 
fcrup. iiij-pufanae obol.j. ccre^ 
&cûaqualaua. 
TarsrgonetùmhoC:, adiii tituhs efl^ 
MindjhnaTtficicrMm ex Ckop. îû 
hropriore» 

Ijî fymphoniace radiées, tellâ 
de tribus puUîd, ireos, aloëa 
heparicum , maitichê & parie- 
tariâ^ haecpuluerizaca &:cuni 
rneiie conHce , & paano indu* 
àu3i fionti luperlîga. 
f I N I S. 

m 3 



Digitized by 



Google 



GYNAECIA, SIVE 

AFFECTVS ALICIVOT MVLIE- 

RVM GRAVISSÎHOS, P R AE C I P V E' QV l 

ad chimrgiampeclant , curan^di ratio: ex^riZ^an- 

tifimiinter ^rahesmedici ^ihucâjii 

medendimethûdilîhro IL 



DE CVRATÏONE ALRATICX 
Çà^ut L X X 1 1. 




LRATICA eft 
vcvuluamulieris 
nôperforatajauc 
fit foramen par- 
uum,&cftaucnâ 
turaliSjâUE accidencaiis, & acci 
deiiralis ^ît ex aegrirudine quas 
precers.ir,&ipia quidemiîraur 
ex came nara audiori, auc il- 
phac fabrili aur fpiiTaj & fit auc 
iûprofurido matricisjaurinla- 
reribuseius, aur in fuperiorej 
aucmtenoreeiusparte,& pro- 
hiber à coitu & pr^gnarione 
&pârtu,&nonnunquâm pro- 
hiber Scmenftruâj Sccognitio 
îliius firperafpeâium obfterri- 
cis. Si oppilario eft apparens 
propinqua. Si aucem nô appa- 
rétjtunc qussre eam'digitis^aur 
radio. Siautéoppiiatioeftex 
fiphacfubriii&eit propinqua 
duobus iabijsj runcpropera & 
diframpeipfam: oporteraucê 
vrponas fuper duo iabiapul- 
uiUos,deindeponç indices tu- 



os duafum manuû fîmuî,&mu 
lieriîr fuper dorium faum ex- 
pâfis cruribus fuisjdeinde excê 
de duo labia forcirer, donec dif 
rumpitur iiphac fubriie, ot ape 
riaruroppiiatio,deinde accipe 
hnam & imbue eani oleo , & 
pone ipfam luperlocii , & coë- 
at mulier oiîini die , vu non de- 
nuô conioiiderariocus. Siau- 
tê iîphac Q^ crairum fpiîTum- 
lie.runc oporrer vi fèces ip fum 
fparumiliiaroîîmili folio myr 
îi.Si autem oppilatio eft ex car 
iie nara , runc ûifpende eam vn 
cinis &incide ea, & finrapud 
temedicinasquae fiftanr fluxii 
fanguinis abfq; mordicarione, 
iî-cùc acacia 5 &fanguis draco- 
nis,& rhus cum albumine oui, 
deinde adminiftra c^nulaex 
plumbo ampIamjVr non confo 
liderurvulnus velocicerj cene- 
areamdiebusaiiquot, &âdmi 
niftraliciniû ex lino ficco , de- 
inde curetuff cliqua curationç 
confolida- 



Digitized by 



Google 



1^9 3L r B 

- confolidârionis, donec lane- 
lur. Et quaiidoq; accïdicin ma 
trice vt naicâcur alius generis 
audiorespraeter nacuram eux- 
n€s,oporiec ergo vt incidan- 
tur lecundum hune modum. 
Cû vero eft apoiiema cancero- 
lum in matrice, ne ferro caga^, 
iveq; enimvUus omnino eftfer 
Kviiîs in cancrofo apo lie ma- 
te macricis» 

DE C V R A H AE M O R- 

rhoidurîl O'thdil^O'botborrU'- 

hc£ , c^A£ iLccidunt in imU 

uismuUerumy Cd^^ . 

LXXIil» 

HiEmorrhoides luntaper 
do orinciorum venaru 
vc fluac ex ci s iànguis 
mukus afsidijè.Cùm ergç anci 
quantur h^morrJioides fîunc 
xheliL^ DiiftiE aucem funt à me 
indiùifîûne Ipecies earum, & 
-dicam -nihiloniinus hac ioco 
fpecies quas rccipianr curacio- 
aem. Scias ergo quod hsemor- 
rhoidcs & chelil^ quando funt 
in profundoraacricis, 8c non 
apparent feniai > cunc non de- 
^benc terro curari neqj polîunr. 
Que aucem funt in oriiîcio ma 
tricis quseq^videri polTuntfer 
ro curancur. Oporcecergo vr 
incromiccas muJli«rein in do- 
jnum firigidam, deinde exten^ 
•de akheiilfJQtrfidèu& 5^*01 pan- 
no alperOj^inctde cas ex radi 
-abus lîiisjdeiiadepuiiwâsaXa 



R O II . 1^ 

A per eas ob fiuxum ùtng&'ims 
ex vno puiuerum qui ûÇtui Ca,a 
guinem abfq; raordicaiione, d 
cuz acacia ôdiangais draconis, 
8c ihusy èc iîmilia. Deinde im- 
peJiacpedesfaosad parierem 
horavna, pofiea deponeeam 
in aquam fxigida. Qood ù per- 
feueracâuxusianguinis, tune 
tac eam fédère in décodions 
fumack, &conicum granato- 
îumj &;gaiiarum, Sifimilium. 
Deinde accipe farinam hordeî 
èc coniîce eam cû melle &;âce- 
ro. Se tac empiafira cum eo lu- 
per dorium eius . Si ergo ab- 
fcinditur iànguis bencdl:,&cfî 
non, âdmoueas dorio vetoiàs, 
&C mammiiiis abfq; icarifaca- 

B tionc, deinde accipe lanam Se 
imbue ipfam in iucco carathir, 
âur fucco arnoglolTe, auc fncco 
ramoriî aulalach eu vîno pontî 
. ^o,^ tac vc adhserear ioco . Ca 
ergo quieicic apoftcma^îiic eu 
ra locû vnguencis^ donec iàne> 
rur. Aibachir vcro rabeumeA 
firaile capiiib . aihahaiTe, & eft 
aiperiarpectus. Oporcetergo 
vcincidas quod apparerex eo 
fecundum quod dixi in theîil 
aequalicer , Se cura ipliim, do- 
nec fanccur* 

DE PERFORATIONE EXi 

tur£ (^ dccîdit in marric^^ 
Cijî.LXXIIIJL 



A 



Ccidunrîn marnccipe- 



m 4. 



Digitized by 



Google 



i^t EXALBVCASIS tpi 

il eut cancer, &apoftemalâpi- A cum radio profundum matri- 
ieum, &vlcera, Se dubeian, cismulierisjvcnonficilludin- 



&ailekiiâtivt vocant medici, 
& fîftuiïe,& hsemorrhoides, & 
rhagadise,&:thelil, Ô^apofle- 
ma calidum . Ego iam antè di- 
xi omnes has segritudines, & 
fpecics5& fignaipiàrumj&ea- 
rum curariones in -diuifione. 
Op erf precium autem videtur 
vtxepetam in hoc traâatii apo 
, ftema calidum quod accidii in 
matrice. Si eft ex apoftemaii- 
busque coUîgunrfanguinem. 
Oportet vt confideres,fi dolor 
eius apoftematisin inceptio- 
ne fua eft acucus , cum percul- 
îione,&flamma,6cfebre,& vi- 
des ipium rubere,iuncTiô pro- 



ftrumentum quod ingredirur 
longius quam matricis profuii 
diras ne laedac infirmam.Si au- 
tem fuerit inilrumentum lon- 
gius quam profundum matri- 
cisjtunc oportet vt ponas pul- 
uilios fuper os matricis^vt jphi 
beatur introitus inftrumenti 
totius in profundum matricis, 
& oportet vt ponat vercigine 
quf currit in inftruméto exia- 
tere fuperiore , Se vt teneatin- 
ftrumentum Se reuoluat mini- 
fter vertiginê,donec aperiatur 
profundum matricis. Cùm er- 
•^oapparet exitura&tangitur 
manu,&eftlenis,mollis5 tune 



pères curare ferro, necperfora B oponet vt fèces caput eius fpa 
lione, fedcura ipfumeo reme- tumili iato.Cû ergo euacuatur 



diorum génère quod facit ad 
maturitatem , iionec quiefcat 
acuitas accidentium , tune o- 
portetvt facias ûàexQ muiie- 
rem fuper fedem quae habeat 
duo fedilia, & reclinetur fuper 
dorfum fuum, ^contraliat pe 
des fuos ad partem inferiorem 
ventrisj&fîntcoxae eiusexpâ- 
fae, & ponat brachiafua fub ge 
nibus fuis , & liget vtraq; liga- 
mento conueniente ad iilud, 
deinde fedeatobftetrixàlate- 
rc dextrOj&adminiflrainftru- 
mentum quo aperitur oriiîciu 
matricis. Cuius formaob ocu^ 
losinfêquentibus ponetur.Ec 
•cportet quâdo vis adrainiftra- 
rc hoc inftiumentum vt £gas 



fanies, tune oportet vt ponas 
in vulnu^ licinium imbutum 
oleo rofato,aut oleo viridi , in 
quo fit quiddam ftipticiratis, 
êc pone licinium extra feftio- 
nemin profundo matricis, & 
exteriùs quoq; fupra matrice 
& fuper pectinem lanâ mundâ 
fubmerfâinaquain quabulii- 
tx funt malu^5 deinde curetur 
poft duos dies vnguento quod 
conuenitj donec iliud fanetur. 
Et quandoq; abluitur matrix 
& vulnus , ita quod clyrteriza^ 
tur cum aqua Se meiie , deinde 
eu aqua in qua coûa fît radix 
lilij,aut ariftolochiâlonga,de- 
inde redeat ad vnguentum , 
Quod il vahms fuerit abfcodî^ 
tum 



Digitized by 



Google 



tpt L I B R 

£um înteriùs în matrice tune A 
non debemus ferra adhibere, 
fed veniendam eft ad eara cura 
rionem, de qua diximusin tra- 
ûata quenr infcripfîmus diui- 
fîonem, cum eo quod diximus 
indiuifione. 

AD DOCENDVM OBSTE- 
tricesqudiicr mcdicenturemhrio- 

nihm umls, quMo ep-ediun* 
. turfcŒndum form^mnon 
tkUurakm, Cap» • 

NEcelTeeftobftetricî vtco 
gnofcat imprimis figura 
partusnaturalis. Signa 
aût naturaiis partus funt^ quan 
do uides muliercm comprimi B 
ad inferioraj&defîderac odora 
re aërenij&propter delcendé- 
tem fœtum leuacur in fuperio- 
ribus vteri pârribus, &feftinat 
exîtus embrionis, tune fcias 
que difte partus eft fecundum 
nguram naturalê,& eft exîtus 
eius fuper caput fuum^ Se fecû- 
dinacum eo, autiufpenfa vel 
pendens ex vmbiiico.Cùm er- 
go vides iftaiîgna, tuncopor- 
tetvt côprimatur vterus eius, 
vt defcendat embrîon veloci- 
ter.Nam quando defcendit fu- 
per caput fuum defcendit fecu 
dina cum eo & mundaturab il 
lis fuperfluitatibus mundlhca 
tionefâiutari. Qui autem fœ- 
tus non exit hoc modo eft iii- 
naturalis , iiiaudabiU^jqi ? i^^- 



O 14.. f^j^ 

niam quandoq; egredirar fœ- 
tus fuper pedes fuos,& cgrcdi- 
tur corpus eius ante caput ipii^ 
us,& pedes eius,&manus eius 
vna, aut pes eius vnus,alijsque 
multis modis ineptifsimis ad 
emittédum . Nam nonnunquâ 
vertitur fuper collum fuum, & 
prorfus trafuerfus exit.NeceC 
feeftergo obftetricivtfîtpra-. 
dens, fubtilisin iftis rébus o* 
mnibus , & caueat ab errore & 
deceptione. Ego ndeliter in 
praefentiarûdoceboj quidob-^ 
ftetricibus & aftantib. alijs lîc 
agendum quocunq; modo fœ- 
tus fe exiturum oftedat, vt ob- 
ftetrices in promptu habcanc 
quid fado opus fit. Quando e- 
grcdicur fœtus fuper caput fua 
egrefsione naturali, Scmulier 
non facile fertjdoloresq, vehc- 
mentiores fiunr, &adeo diffid 
lis fit partus vt videas virtu- 
tem eius iam debilitatam^tunc 
iube eam fédère fuper fedem, 
aut muliercs teneant eam. Se 
vaporavuluam eius cum fœnu 
grsco decoiftOj&cum oleishu 
midis 3 deinde intromittat ob- 
ftetrix inter digitos fuos ipatu 
mile paruû & findat eu eo fecu* 
dinam, & fecet eam vngue luo 
donec effluat quod eft in ea ex 
humiditate, & preme ventrem 
muiieris donec defcendat fœ- 
tus , Si autem non defcendit, 
tune oportet vt clyfterizctiir 
mulier ex mucilagine fœnugrf 
cicumoieo fefaxnino, deihdfi 
a 



Digitized by 



Google 



m 



E X A L - B 



prçcîpeeipoftciyftcre vccom 
primaîiir, & hc eani ilernura- 
îc côdiil, &lîmui teiie os eius, 
& naiuiîî iptius , foetus enim e- 
gredicurftacimiqnod fi egrediâ 
tur primo aux maiius fœrus, 
tûc oponet vt reducas eas eu 
facilicacepauiadm. Si autê no 
poîTuncretrudi, mncpone mu 
îierem fuper fedé , & eieaape- 
^es eius furfum jdeinde conçu 
te fedem fiiper rerram , & mu- 
Her teneatur vz non cadat ad 
concufsionem.Si ergo non in- 
grediucur raanus& morimr fez 
tusytunc incide eas , & excrahe 
refiduum fœtus, & liga corpus 
& manus eiu« panno5&: exrra- 
he ipfum magna diiigenria^ 
■puerper^. ialurem relpiciens. 

E XI TV S E MB RIO' 
nkjkpsYpsdesfuos* 

QVando egrcdicur fœrus 
fuper pedes fuos , runc 
oporcervr impelhc eos 
(urfum, deinde conuercac fœ- 
tumpaulacim, poftea compo- 
saat ipfum, deinde accipiat vnû 
jpcdem eius ÔCexcendat eapau 
iatim.Cùm ergo egrediuncur 
vfq; a<3 coxas , tune praecipe ei 
VE côprimatur , & hc eam fter- 
nutare cum condilîjfsepe enim 
lîc,âuxiiip &gratia dei^vidi- 
Hius^uâfifle incolum^s , 6c ma 
irem ,& fœtum.Et fi non egre- 
idirurhoc modo^mncreduc fce 
tumpauiatim, donecreponas 



V C A. s ï s 1(^6' 

A ralem.Si ira; fœtùmrepofùeris: 
redè, facile parier muiier.Qd^ 
fi nulla harum ratio fubuene-. 
rit,.tuncaccipeexmuciiagiae' 
aUbe^ejôi aleo fefamino, &C gu 
mi foiuroy&c contunde bene fi- 
mul in mortario, deinde iine- 
cum eo vuiuam muiierisj&cin- 
ferioremvterum eius, deinde. 
faceajn fédère inaqua tepida 
vfqja-dEypoçkondria. Gùmer 
go vides quod iam ieniftcata. 
funfinferio-Ta eius , mnc fac ex 
fieiFde mirrha & fuppone par- 
turienti muiieri. Quando ergo 
tenerfîeffhora vna, tunciube 
eamfed«re fuper fedem, & faç 
eam ftemutare, & Ibinge os e- 
ius , & nafum ipfius , & preme: 

B leuiter moiiiteriie inferioren> 
partemvterieius, Se fœtus e- 
gredkruiiitatim. 

• ; E X I TTS F OE T V ff 

QVando egredrtur fecun- 
dum hanc forma. Primû 
coneturobftetrix in lo- 
cumreponerefœtij, quantum 
poteilH^rimanibus rais, &re- 
îupinetur mulier fuper collum 
fuum, &pendeantpedeseius 
ad inferiora, &iaeeat fuper le- 
éium & eomplicct manus fu- 
âs 3 (leinde preme venrrem e- 
ius paniatim, extrahequae eft 
§ûh pedib . eius ex puluirrarib. 
donee ficpraeparaca iîimferio- 
ri parce. Quod fi non egrediruir 
lesîys j,^ïaç â^cipep^des eius^ 



Digitized by 



Google 



fpf L ï ' B 

& moue eos m<5m vehementi, 
deinde preme qiïod eft laper 
hypockondriâ pauiatim, ao- 
R«c afcendac fœms ad iaperio- 
ra, deinde intromitcas manus^ 
&;iiî naturaiem fîguraracom- 
ponacfcecumpaularimj&prf- 
cipe mulieri , ¥c comprîraainir, 
donec-e^rediacer fœms, 

EXÏTVS FOETVS LATI- 

4udinxlitsrp€ndcnU uîh ex m4^ 

nibu^eim, 

PRimàm eft quaerendâ ra- 
ïio,quarecrudaturmanus 

fœtusiîi aucem non poceft 
reduci maaus , tune eieua rau- 
iierem Se Fac eam ambulare. Si 
vero ambulare non poceît , tûc 
fac eam iacere laper ledum, & 
concuce crura eius vehemen- 
ter, deinde adminiftra linimé- 
tum de quodidumiarrîeftjex 
inucilagmibus , Quod iiinaa- 
dun: mulierem dolores par- 
îLiSjiubeas eam fédère fuperie 
dem , deinde ftare in reduciio- 
ne manusj & compone fœtum 
fecuiîdum Hguram naturaiem, 
& fac fternu tare mulierem, & 
prœcipe ei \i côprimac ic , do- 
necegrediatur. 
EXITVS FOETVS SVPER 
x^ollum exp^injls manihmfuiî:, O" 

faciès ciiis Aa dorfum irU' 
triciifu£. 

Porter vt cen«at obilc- 
trixmanura fœtus, d«in 
deiJèuoiu^c ei paiûacisi 



R O :'m 



i9% 



O 



A Sccomponaceum fîcutnâtura 
lis locatio exigu . Cum ergo re 
pofîcus cft.tacpone fupervul- 
uam quod narrauimusexoleo 
& muciiaginîbusjdeindeprs^ 
eipc ei vt moueatur paulaciin. 
Cùm ergo feceris iliud, tuncia. 
be eam fédère fuper îcàcm , & 
praedpe «i vt inclinetur ad la- 
tus dexcrum,deind€ prçcipe ci 
vt comprimât reipiracionem 
& fac eâ ftcrnutarc eu condiii. 

EXITVS EOETVS PRAE 
pdratifuperUtu^ 

Q Van do defcendicad orifî- 
crum matricis lecun^uia 
hune modura cum lecan- 
dina , tune fcinde fecundinaia 
B cumvnguetuodoneeeuâcnc- 
tur ab humiditâce . Si ergo cx- 
pâîîditac fuper faeiem fcetus 
& eoUum eius , ^urK incide ea 
ex vmbilîeo vcnon retineatur, 
& moriacur, 4einde impelle 
fœtum ad inreriora doneere- 
pofu«ris fœtum îb naturaiem. 
habitura, & preeipe mulieri vc 
comprimât fpiritum aliquori- 
ens^ipfe eiiim «^ediecur fcoc 
modo. 

EXITVS GEHIXORVJ54 

ÂiUfœtuu^mukorum^ • 

Scias quod gemiftimuîco- 
riens nafcuntur, &quân^ 
doq; nafcaimir très & qua 
tuor,v€ruistâmen lllud raro ca 
riogic . Q^inq; vero eâ res ç^Xm 



Digitized by 



Google 



i^P Ë X A L B V 

èc contînet cos .quotquot ûnt A 
fecûdinavna, Scleparaturper 
iîphac diftinguens inter eos li- 
gatam in vmbilico cuiufqj eo- 
rumj& quandoq; egrediuntur 
fïcuz egredicur fœtus vnus exi* 
îu nacurali faciii , & egrediun- 
jur quoq, non naturali exitu, 
quemadmodumà nobis sRài 
^um. Quodli difficiles fiunc 
quidam eorumparcus & per- 
uemûc ad illud quod diximas 
ex figuris non nacuralibus, tûc 
cura eosiicuc narrauimus, & 
fit obftetrix fubtiiis , &faciâç 
omnia cautè , prudenter & reli 
giosèj& quaîrar rationem fub* 
ueniendi ad omnes cafus &:in 
omnes, qui vari) func euentus, 
Nihilq^omicrac quae adfaiucê B 
puerpersÊj&fœrus facereincel 
lexeritipiaauï abalijs rogan- 
do didicerir . Débet enim om- 
nino obftecrixnonnimium fi- 
bi arrogare & piacere, M quo 
tidie dilcere a medicis & vetu- 
iis muiieribus in hac arte vfu 
&longa experienria edofds. 



C AS I S too 

opificis rerum opéra jCuîus fa- 
pientiae & potendas non eft fi- 
nis 5 hîc ergo cotum oportec vi 
fît in fcientia obftetricis , vc eu 
vfus venerit perica fciac quid 
iîcagendum, 

DE EXTRACTIO- 
ne fœtus mortui^ Ca^» 



D E 



E M B RI O NI- 

husz^ahortu. 



QVandoq^ formâturin ma- 
rrice multi fœrus , edam 
quatuor, &quinq;j&fa, 
& feptem,&: piures decem.Co 
percum habeo quandamulie- 
rem abortiendo emilîiîefeptêj 
&aiia quindecim omnes for- 
jnacos , Adeo mirabiliâ funç 



LXXVI. 

Q. Vado educere conaris fœ 
tum mortuum remedijs 
quae diximus in diuifio- 
ne,& non egrediturj& cogeris 
yti operatione manus, tune o- 
portec vt confîderes,an mulier 
fit fans: Vîrmns5& non eft eum 
aiiquo exaccidenribuSj ex qui 
bus perieuiû eft ne moriacur, 
tûeoportetvc refapinecur mu 
lieriniedo fuper dorfumfuiî> 
&;habeatcaputfuum inclina- 
tuminferiiiSj &cruraeius eie- 
uata, Scminifterceneateam à 
duabuspardbusjaut iigecur ad 
leâium vt non fequatur cor- 
pus totum matris ciim mortu- 
us fœtus extrahiîur, deindc hu 
medaos matricisex oleishu- 
midis-cummueilâgine altheç, 
& fœnugraeci , feminis lini, in- 
ungâtque manum fuam obfte* 
trix cum iftis oleis & muciiagi 
nibus nîox inrromitrat lenicer 
eam in matriccm. Se qusrat 
manu locum in mortuo fœtu 
in quo figar vncinos> oportec 
enimefle ioca 'côuenientia ad 
ijyUjd. Confidera ergofifœtiis 
eft 



Digitized by 



Google 



L I B R O 



I^ 



çft prasparâtus vt defcendat fu 
per capucfuunij tune fige vn- 
ciiios in oculis eius,aucin coU 
laeius, aut inoreeiusjâutih 
palatoipfius, autinmentoe-. 
ius 5 auc in furcula ipfîus , auc 
inlocis propinquis coftis, & 
fub hyçochondrijs . Si autem 
defcenius eius eft fuperpedes, 
tune in pedine & coftis me- 
dijSjOporretvtteneat vncinû 
eu manu dextra , & ponér cur- 
uiratem eiuain eo quod eft in- 
ter digitos fîniftrae manus,& 
intromicratienitercuni manu 
&jfigacfirmiter vncinumîn a- 
liquo locorum quœ diximus, 
ideindeiîgatin oppofîcione e- 
iusvncinum aliumjauctemu 
fiindigeCjVE 1k arrractio sequa 
lisj&noniîcexcenfio fecandû 
ierîitudinem,&non déclinée 
adparrem^deindeexcendatur 
exrenfîone aequali^ Se non fît 
cxrenfîo fecundum redimdi- 
nem tantum> imo moueamr 
ad omnera parcem vc alleuie- 
tur exicus eius , îîcut fie cum de 
te qui radicitus extrahîrur.Ec 
omnino humidi moUesqj func 
leddendi ioceiii per quos eft 
trahendus morcuus fœtus.Q^ 
fi recineatur ex eo par«>runc o- 
porcer vc inungac obftetrix 
quofdam digitos cum oleo> 
&intromictac eos ita vt reuol- 
uat quod retinetur. Si ergo e- 
gredicurpars fœtus, tune per- 
mutenturvnciniadiocumali- 
um quiiitaltior,tàchoc donçc 



A egrediaturfœtustotus^Sicrgo 
egreditur fœtus manus ante a- 
lia&noneftpofsibile reduce* 
rc eani propter coartationcm 
eiusjtuncoporiet vtinuolua- 
turfupeream pannus^deinde 
cxcrahe eam donec egrediatur 
tot3,incideeamautiniunifm- 
ra piantaîj autin cubito , Scita 
oportet vt faciasin manu alté- 
ra, & in duobuspedibus.Si au 
temcaput fœtus eft magnum, 
autaccidit ei eoartatîo in exi' 
tu^aut eft in capite eiusaqua 
eolleda-tunc oportet vtintro- 
jnittat in ter digitos fpatumile 
ipinolumj&fîndat eo caput 8c 
exçraîiat aquam, aut diîrum- 
pat ipfum cum inftrumento 

B quod nominatur aimifdach, 
cuius formam ^um formis reii 
quoruoa inftrumentorum in 
capituloproximo habebimus* 
Etfimiliter faciat, fi fœtus eft 
magnicapitis natura, tunco- 
porcet vt fecet aîgengematu 
fie enim vocantjaut atterati- 
pfum cum mifdachfîcutdixi* 
mus » deinde extrabat oiia for- 
cipibus.Quod û egrediatur ca- 
put &coarteturâpud furculâj 
tune fîndatur donec effunda- 
tur humiditas quas eft in pedo 
le . Si autem non complicatur 
neq5 obeditadexitum^tuncin 
eide caput fruftratimquocun- 
quç modo poteft fieri , vnicè 
itudens vc quam minimum lae 
das mulierem.Quod û in infe- 
lioie ventre eft apoftema 3 auc 
» 3 



Digitized by 



Google 



to^ E X- A L B 

hydropiiîs, tue oportetvrper A 
fores ipiumdonec effîuathu- 
miditâs ex eo.Si vero foetus cft 
fuperpedes, tttcattraflio eius 
èft facili« Sidireftio ad os ma- 
rri ciseftleui-s. Si au tem coarta 
tur apud ventrem aur pediis, 
tune oporter vt trahas ipfum 
cum panno quem inueîuiiH fu 
pcr manum tuam , & fi-ndas ve 
rrem atit peftus doneceffluat 
quod eftin eis . Si aurem aufe- 
runtur reliqua membra & re- 
dit caputin matri<:em,tuîîciîî-- 
tromittat ob-ftetrixmanûimi- 
ftram,&iï os matricis cftaper- 
tUjruncintromittat manu m p 
fundum matricis, & quseratca 
put & attrahat iplum digitis 
vfq; ad os matricis, deindein- 
tromittat in eovncinumvnûj B 
aut vncinos duos, •& attrahat 
ipfum.Quod fi osmacrici'S co- 
artaturpropter apoftema cali- 
duni,quod nonnunquam con- 
fuenir accidere.ab nacezrrra- 
heridi ratione caucncizni eft, 
opcrcetienimrunc adminifira 
re eifufîonem rerumhumida- 
rum pinguium, & adminiftra 
empiaflra, vt fedeat in aquis 
quf mollificent & humectent. 
Quod il fœtus eit fuper latus 
fuum,fi pofsibilceftvtreftitua 
nir& componatur innatura- 
îem fi cum, adminiitra quod di 
xi mus in fcetu viuo . Quod fî 
non. eft pofsibilc iilud, tune iïi 
cidatur fruftratim &extraha- 
ttjr,-&opoicst vc omninoni- 



V C A S I S îô.'j; 

hildimittas exfecudinainma 
triée . Cùm ergo eompleueris 
operationem iiiam in^xtrahe 
do fœcu,tune adminiftra quod 
diximus eonuenire in apoftc- 
macibus calidis quaeaccidunc 
in matrieibus. Quod lî accidac 
fluxus fanguinis, timc de(cen- 
datinaquas ftiptieas,& admi- 
niftra reliquam curationem. 
Vidi ego mulierem in euius vê 
tre mortuus erat fœtus , & ni- 
hilommus impr^gnata,poftea 
mortuus fœtus etiamfecundo 
eôccprus . Aecidit ergo ei poft 
tempus longum, apoftema in 
vmbilieo fuo & inflatum eft, 
donecapercum eœpitemitte- 
repus. Vocatus fumergoad 
curationem eius & medîcatus 
fumei tempore longo Se non 
confoiidatum eft vuhius:po- 
fui ergo fuper ipfum ex qui- 
bufdam emplaftris f^orcis attra 
(flionis. Se exiuit ex loco os, 
deinde pcf: cfes aliquot exi- 
uir et aliiid os.Mif atus fum er- 
go càm in ventre no fit oS;>cau- 
ilni diligentius expendensec 
mecum per omniapucans, de- 
prehendi quod erant exofsi- 
bus fœtus mortui. Caufa igi- 
turmorbi cerco cognita, mede 
dique ration em hine confeeu- 
tus extraxi oiTamulta muliere 
exiftente in melioribus dijpo- 
fîtionibus. Etdiu pofteavixîc 
mulier iila, exvicereau- 
téfemperpuris non 
nikilfluxic, 

DE 



Digitized by 



Google 



2Ô5- !• i B -^"O II, 5,Q(1 

DE FORMIS INSTRVMENTORVM 

C^V AE NECESSARIA SVNT IN EX- 
truâione fœtu^^ Cap, LXXVII* 

T-( Orma vertiginîs qua aperitur rrratrix* 




Hsc eîl forma firidorii quô ^qnantur liSn , cul sèqaalitet fbnt 
lîuœ vertigines in duabus exrremitadbus duorum lignorum . Ve- 
runramenh«cverrigo oportervtlîrfubriliorftrifflorio, &vrfîac 
auc ex ebenojaut exligno buxj\& fitlaricudc vrriufq; duorum di- 
girorum5& margo vrriufq; eft quafi digitus vnus , erlongitudo v- 
triulq; eft palmusermediecaSj et in medio duorum iignqrû lune 
duo âdditamencaeîufdem ligni^iiae iam iirmatafunt in vtrifqu«> 
quorum longitudo eft medietas palmi, auc paulo longior,Sdari- 
tudo vtriulqj eftquâfî duo dkîti^auc paulo lador^et ifta dao âd4i* 
lamenta incromittuntor in 5?mâtricis ^ vt apcriatur quû reuoluis 
duas venigines. Forma alla ad iîmile illius fubriliox & kuior» 




iiâtôxlignoebcnî,4Uçbusifecundmn fîmilicudinem forcîpttnu 



Digitized by 



Google 



ij07 E X A X. B V C A S ï S içS 

Veruntamenîn excremîtate eius funt^uo additameca licut vides, 
&longimdo vtriufqj addîtamenti eft quafî palînus,&:laritudo v- 
criufq, eft duorum digitorum. Cùm ergo vis aperire matricem eo 
lunc fac fédère muliercm fuper ledum fuum pendentibos pedib. 
aperto quodeftintercruraeiîis, deindeintromitceifta duo addi- 
tamenca conlunda in matricem,&: tu teneas exEremitâEem inftru 
menu inferius inter coxas eius , deinde aperi manura mam eu in- 
ftrumenco fîcut facis cum forcipibus f qualiter fecundum quanci- 
tâté quavis exapercioeoris mairicis, donec faciatobfterrixquod 
vulc. Forma verrigînis akerius de qua veteres dixerunc. 




Forma impellencis quo impeiiicur fœtus. 




Forma almifdach quo conrerirur caput magnum. 



^ 






afsimHâtur 



Digitized by 



Google 



aô^ z h I B It O îh %f^ 

afsimilatur forfici cui funt deates in cxfrea^mte , fîcut vides . Et 
quandoque fit oblongumiîcut forceps, iêcundu m hanc formam 
ïicuc vides, cui funt den tes fi eut dentés ferr^quo incidiiur Sccon 
teritur. forma mi fdachparui. 



C? 



^ 






Forma vncini habentis fpmamvnam. 



Forma vncîm habentis ipinas duas. 





Forma forficis cui func dentés ferrie quococcriturcâput fœtus 




Forma fpatumîlis habentis duas cxtrenûcates quo ab« 
fcinditur capuc. 



i^ 



fcy 



Digitized by 



Google 



^ii E X A L B V C A s I s %f% 

Forma duoïum fpatumUium. 



Ifta înftrumenta omnîa fepe in vfum vemunt, & artifîcî opéra 
^anda Qk vc quàm plurimaprf parara hâbeaTj& ad quamiibec ne- 
cefsitatem idonea^pro morborumparciumq; corporis varijs mo- 
dis differetii. Itaenim pariée fîbi exiftimationeminterhomines, 
ethabebiturînduftrius digniisqs «rius diligenciae credantfe çgro 
ri.Noii ergo deipicias vllum mftrumentum^quin fiai orania apud 
te prsparâcaânexcufabilis eft enim qui hanc arcê profîcetiirjSÏ iid 
iabec in prompcu qus ad hanc aïCjeïttreq^iiinintur. 

DE EXTRA CTI ONE SECVNDINAF^ 
CAP. JLXXVIIL 

QVando retîneturfecundinain parrii,nincoporrst vtprçcipr- 
as puerpers vc recineac anhelitum fuum, deinde fac eam fter 
- niuare coiadih,& ftringe manuni cuam fupepos eiuSj&aares 
îpfius.Si ergo lecundina egredicur per hoc, bene eft. Se fi non , zûc 
accipeoliam & perfora rncoopercorio feramenvmim,,& pone 
ineaherbas aperiences os macrids, vrcaîamenthum, racam,ane- 
ihum, chamœmelitm, cencauream: hocgenusherbas fubmerge 
cum aqaa , et pone eam iuper ignem, deinde pone fiâulam a- 
rundinis fuper foramencoopertorijoîia&, ecexrremitaremake- 
ram in os marri cis , et teneat eam donec perueniar vap or ad con- 
Câuitarem marri cis ^ deinde fac eam ilernurarej ficur diximns.Se- 
cundina enim ftatim foiet fequi5perhâs herbas aperro orematri- 
cis. Si aucem manec poft hanc curationem et non egredirur, tune 
praecipe obftemci vt fîibmergatmanum fuam iîniftram inoieo 
fefamfno , autmucilagine aitheae, deinde intromirte eam in vul- 
uam et quaerat fecundinâ,ciim ergo inuenerit eam, tune capiat e£ 
et extendàr ipfam paulaùro. Si autem fucrit annexa in profonda 
jnatricisjtuncintroniïttat manum , quemadmodum narrauimus» 
doa«çiim«niâifsçiîndinaxiî,ei; «ixwâiiat e^m pauiâûinfccunduni 

xeai?:tî- 



Digitized by 



Google 



îlj L I B R O II. î/4 

rcditudînem , vt non fequacur marrix ad attraciîonem vehemen- 
re,îm6oportervcpermuterarieniteradlatera dexcra &{iniftra,' 
moxpaulofortius trahâc,ipraeniinifiCundiQa foiuca à loco cui 
adhaeferat, fequetur, Quod fi os matricis eft coartatum^nosiamt 
narrauimus curacionem cum fternucatione & ex medicamine ol- 
Iç cum herbis. S*! aurem nihii efficies îftis omnibus rationib. quas 
diximus,rûc caue ne facigeris & defperes.Verum oporrec vt quod 
egredicur ados matricis ex eo liges ad coxa mulieris , deinde cly- 
fterîza eam vnguéro recrapharmacon , ipfum enim purrcfacier c a 
poft aliquoc dies & diiloluecur,^ egredietur. Veruncamen quan- 
do putréfie, el«uatur ex caodpr malus ad ftomachum, &câpiir, 
& laedic iilud infirraam . Oporcec ergo vr adminiftrenmr fuffumi- 
gatîones conuenientes ad iliud . Quidam autem anriquonimex-» 
perti funt fufFumigacionem nafturrij & fîcuum ficcanim conueni- 
«ncêefle. FormainftruraenriqaofuiFuniigaturniuiierinrôCea* 
tionemenftruorumSifccundins, ^ '. , 



Π




Fiât ho c mftrumentum ex nîcro fîmîle alcâm%âut fîac ex f ife. Se 
ponarur extremicas fubriiis in vuluam5& extremicas ampla fupet 
ignem^ &fuffbmigatio fîtpoiîra fuper pninâs ^ teneâC eam donec 
coxifumamxilkiùâainigaào^Ôc icerâ âUâm* 



« % 



Digitized by 



Google 



Itf ' lié 

EROTIS MEDICI LIBERTI 

JVLÏM, CLVEM ALI QJVI TROT VLA.M 

ÏNEPTE' NO MINANT, H V L lE ]B R I V J^vi 

Liberjongeqmm ante hac emen- 
dation 

O C libro 5 farminei fexus morbi & paD 

! fîones ante & poftpartum, cumreliquis 

; parmi item infeniientibus: ac fîmul infant 

tium & puerorum à partu cura , nutricis 

delectus , ac reliquahuiufmodi : & afFecT:iones qad^y 

dam vtrique fexui contingentes ^ expérimenta déni/ 

quevariarum a^gritudinum, cumquibufdam 

* medicamentis decorationi corpo/ 

ris infèruientia j edo/ T 

centurt 



EROTIS 




Digitized by 



Google 



i%y 



EROTîS IVLIAL LIBERTÎ 
librum Muliebrium 



IN 



PROLOGVS, QJ^ I EST DE N A- 
twfâ mvXià>n , ^ menfurm fjixpt. 




V H auûor vnî- 
uerficatisDEVS, 
in prima mundi 
conftimnonej re 

rum naturas fîn- 

gulasjiuxîâ genus iuum diilîiv 
guerec, nacuram humanam fa- 
pra cireras creamras fîngulari 
dignicate côdidic . Huic eaim, 
fupra âliorum animalinin cou 
dinone,rarionis Ôcinceileâus 
libertatem dedic.Propierea vo 
lens eius generarionem perpe 
mo fubfifterej in fexu dilpari, 
maiculum & fœminam crea- 
uitjVt eorû fœcundapropaga- '. 
done nunqua defînerec emer- 
gere fucura foboles . Quo^^"^ 
quidem complexiones grara 
qnâdam commixuone contê- 
perans, naturam mafcuii cali- 
dam etîîccam,fœmeile vero fxi 
gidam&humidam conftimic: 
quo cuiufque alterius comple- 
xionis exceflus, mucua qualica 
mm concrariarum repugnan- 
lia coërcererur: adeo,-vt viri co 
ftitutio caiida & ficca^mulieris 
fngidiratem & humidicacem: 
Scecontrà, huius nacura frigi- 
da Sihumida, illîui coplexio- 
ncm calidam &C fîccam reniul- 



quâlirare forciori dignns, in 
muiierem tanquam in agrum 
femé eifundererj Simulier Qua 
lirare debiliore pr^sdica, ran- 
qu am viri o t'E cio î ah dira^lemê 
eifufumin gremium nanira fii 
fciperer. Quoniam ergo muli« 
res natura lune virisdebiliores, 
hinc eft quod in eis faepias ab- 
ïindanc aegrimdines, maxime 
circamembra operi naturf de- 
bicâiqus cùm inloco fecredo- 
riaccidanr, ipfaeproprervere- 
condiam, & condicionisfragi- 
lirarem', non audenc angnftias 
fuarum egritudinû medico re- 
udare. Quapropterego^mi- 
feranda iliarû caiamicacej prk- 
fertim cuiufdam marron® in- 
ftigacione^compuilus, incœpi 
diiigencius concemplari de s- 
grirudinibus, quibusfœmini- 
nus fexus Ispilsime molefta- 
tur.Cùm îraq; in mulierib.non 
rancus abundeccalora quipra- 
uos & lupÔuos, qui in eis quo- 
tidie cogregancurjûifhdâi: con 
iumere humores : nec tanrû la- 
boremvaiear earû debiiiras co 
lerarCjVr p fudorê pofsic ad exw 
teriora ilios naruia expeilere, 
il eue in viris: ideoiplanacîira, 
propcei defç<fm caioris, eis pre 
3 



Digitized by 



Google 



tLi9 E R O T 

cipuam quandam purganonê 
deftinauiCjfcilicecméftruajquç 
vulgîis flores appeliac. Nam fi- 
cut arbores non producûc fine 
floribus , fie muiieres fine pro- 
pri;s floribuSjConceptionis of- 
ficio deiraudancur. Hecautem 
purgacio côtingicmulierîbus, 
licut de node viris pollucio.Se 
per enim narura grauata qui- 
bufHam humoribaSj fiue in vi- 
ris,fîiie in miilieribus, iugû fuû 
nicitur deponere, & Uborem 
minuere.Solet prf cerea huiuf- 
modipurgatïo mulieribus cô- 
tingere circa decimumrertiû, 
vel quarmmdecimum annum, 
vel paulo ciciùs , vel paulo car- 
dias, fecan du m quod in eis ma 
. gis 5 vel miniis abundac calidi- 
tas vel trigidiuas. Durât autem 
vique ad quinquagefimuman- 
lîumjfi eftniacra: cuadoqj vfqj 
ad ^o. auc (^5. h cCt humida: in 
mediocrirer pinguib. vfque ad 
45.Si autem debito rempore&C 
ordine concigerit talispurga- 
tio, exonérât ie copetenrerna- 
rura âiuperfluis humoribus.Si 
veromenftrua plus vel minus 
cxierinc^quâ debenCjpiures as- 
gritudinesindeemergût. Quo 
nia inde minorarur appetitiis 
tamcibijquâpocus.Quandoqj 
fît vomicus:& quandoq; appe- 
tunc terrâjCârboneSjCretâ^&fi- 
milia.Quandoq; ex eadé caufa 
dolor fentitur circa coliû, dor- 
fumj&in capite . Quâdoq, ad- 
cflfçbns âcucaj coxdis mojdusj 



ï s DE 2î© 

 hydrops,vel.dyfenteria. Haec 
autem contingunt,vel quia té- 
pore longo deficiunt rnêltrua, 
vel quia prorfus nô habent: va 
de nô ibium hydrops , vel dyf- 
enteria , vel morfus cordis ac- * 
cidunc/ed & alise peiores segri 
rudines. Aliquando enim acci- 
dicdiarrbcea, propcernimiam 
frigiditaremmatricisivel quia 
venœeius funrmultum graci- 
ciles , vt in extenuatis mulieri- 
bus: quia tune humores fpifsî 
& fuperfluinô Habentliberos 
meatus , per quos pofsint eru- 
perervelqa humores funtfpiC 
fi & vifcofi.ideo propter çogiu 
tinationem , eorum exitus im- 
pedirur : vel quia deliciosè co- 

B medunt, vel quia exaliquo la- 
bore multumiudant, ficutte- 
flaturGalenus. Mulierqusfe 
non exercet mulrùm, necelTe 
eil quod abunder in mukis me 
firuisjad hoc vu fana èxiltat. A- 
liqua':do mulieribus deficiunc 
menftrua, quia in corpore ea- 
rum coagulatus efi ianguis;veï 
quia languis per alialoeaemic 
titur, vtperos, aut pernares, 
perfputûjaut hasmorrhoides. 
Aliquando deficiunt menftrua 
exnimio dolore5velira,veimo 
rUj vel timoré . Si auté diu cefl 
fauerint, fulpicationem grauis 
œgritudinis futuras arguant» 
Nam vrina earum vertitur in. 
ruborem , vel in colorem lo tu- 
rae carnis recencis: quândoque 
in vkidiuîem, vel humidicaté» 
auç 



Digitized by 



Google 



lit* P A s s I O N I 

autin coIorem,qualis eftcolor 
graminisjfacies earu mutaîur. 

DE RETENTÏONE 
mmjïrmrum. Cap, I. 

SI igitur defîcîunc meftrua, 
&malier fît corporeexre- 
nuata, tune phleborome- 
turei vena quae eft fub cauilla 
pedis interius, quae dicitur Sa- 
phena,primo die de vno pede, 
lequenci die de altero: Ôc extra 
hatur languis fecundum quod 
virt^s expoftulauerir . Quia 
in omni ssgritudinc gcnerali- 
ter cauendum & refpiciêdum 
eft, vr non nimis debiiiceturae- 
grotans . Réfère snim Gaienus 
dequadammuiiere, cui dcfc^ 
cerant menftruapernouê men 
les , & in toto corporc conftri- 
€ta. fuerat & extenuata, cui eri- 
am penitus defecerat comede- 
di apperitusrvndeipfe excrahe 
bat ei fanguinem de praedidia 
vena per très dies, de vno pede 
primo dielib.j. fecundo dieli- 
br . j. de aitero pede, tertio die 
de primo pede iterum vn, viij. 
&itainbreui ipacioredijtco- 
îor&calorviuihcus, cumdebi 
tatotiuscorporis habitudine, 
Cumautcm venterfuerircon- 
ftipatus,ficuci frequenrifsimè 
reftrictis menftruis accidit, tûc 
accipepilulas de quadamme- 
dicina competenti, & actie eas 
prout ipium acumen poterie 
iuftinerc; &-èi tribuc, Poftea 



B. H V L I E R. ^^ 

A phlebotometur de. Saphena^ 
Deinde balneenir. & poft bal- 
neumbibâtde calamento , vel 
de nepctâ, vel mentha codis 
cum meiie : ita tamen, vt feptê 
partes fint aquf,&nouem mel 
lis . Et f^pe balneum eft in- 
trandum. Et poft balneum bi- 
bat dediateflâron,cumdeco- 
aione mellis & aquaeXôferuç 
et iam omnia diuretica, vt tœni 
culum, fpica, apium, cymi- 
nû , ami, caros , petrojCelinum, 
&iîmiiia. Hae omnes herb^, 
vei iîngul^, in vino coâ:^ , vel 
cum meile , oCpotatae confé- 
rât. Galenus fie docet.Artemi- 
iîa trita cum vino, vel in eo co- 
fta &potatamultumconferc. 
In balneo non modicum iu- 
B uat,fibibaturnepeca5 veiini- 
pfo balneo coquatur: veiviri- 
dis trita ligeturluperventrem, 
vel fub vmbîlicOjVel fuper vm- 
biiicum.Vel decoquatur in ol- 
la, &: mulier fupponaticilani 
perforatam,S: deiuperiedeac 
coopertâ vndique , & per cala- 
mum , vel embotum fumus 
cxeat: vt is introcep tus péné- 
trer ad matricem. Valet etiani 
artemifia cum his herbis admi- 
xtis , thapfiâ, ielcli, faluia, ori- 
gano,cymino,ami, lauinâ,me- 
lifTa, pulegio , anetho, betoni- 
ca , aniio, fatureia, leuiftico: 
qu£e omnes, vel quedam ex eis 
decoquatur in aqua : & impiea 
turlacculusvnus lanaminutil' 
fîmè carpinata*, vt fitinmoda 
o 4 



Digitized by 



Google 



113 E. R O T 

puluinaris:&intingaturiniila 
aqua,. &calidus ventri appo- 
natur: & hoc iîât fréquenter, 
ïrem puiuis opdmus ad pro- 
uocanda menftruaiRecipe tiâ- 
inuiaîjcicutsejcaftorei, arcemi- 
iîae^beconfc^ejmyrrhçj centau- 
rese , faluiœ ana, iîar puiuis , & 
decur drac . j . cum aqua deco- 
ftionisiauins5&: myrrhce, & 
111 balneo bibataSc decur vna vi 
ce fcrup. j. Si macrixîndurue- 
ric, adeo vr iilis adiuçorijs non 
pofsinteducimenitrua, Reci- 
pe fel i:auri,âut aliud fei5& pul 
uerem nirri , 8c cum fucco apij 
velhyfopi milceantun&inrin 
gatur ibi lana carpinaca : Sc 
poft premarurvtiîcdura^rigi- 
da, &ionga,vrinvuIuampot- 
iîtimmicn: & incromircatur. 
Aucfiar aliud peflariuminmo 
dum virgse viriiis: & fît conca- 
uumnbiqueimponarurmedi- 
cinaj&inijciaiur. 

DE PAVCITATE 
mcnjhruorum. Cap . 1 1. 

MVlicres aûc quaeda funuj 
quse cùm veniunc ad te 
pus mêftruorumjnuîla, 
veimodica habcnr. Quibus fie 
ilibuenias . Accipe radiées fali 
cis rubeas , de qùibus iigantur 
doliaj& bene ab exceriori cor- 
tice mudaj&pîftâ:& eas pifta- 
tas cum vino vel aqua deco- 
quendo diftempera^ &mâne 
de ifb coftione dâ ad potandû 



ï S DE ÎI24, 

A hauftum tepîdum. Si vero gra- 
uiuslaborac, tune dabiseiei- 
bumiftiufmodi fadum. Rui- 
bam maiorem^&maluamtc- 
rasj&cum farina hordei,& al- 
bumine ouorum mifce : oc in- » 
de fae crifpeilas . Valent etiam 
huiufmodiherbas fuinimigate 
ad prouocandamenflrua. Vei 
ad idem accipe verbenam, ru- 
tam, ScpiftafortiterjÔC coque 
cum larido: & da patienti ad 
comedendum.Poftea radicem 
falicis fubtilis, & radicem ru- 
bis maioristere,&;da fuccu m 
patienti cum vino. Mulieres i- 
temfipaucahabent menftrua, 
.& cum dolore ea emittant , Re 
cîpe betonicas,puIegïj, cento- 
B nicae(rantonici) ârcemilîsa- 
na M. j. decoquantur in aqua 
vei in vino vfq; ad côfumptio- 
iiem duarumpartium. Poftea 
fiatcolaruraperpanum, ôcbi- 
bacur cum fucco fumi terre . Si 
vero diu defeeerint menftrua, 
Recip.reupontici drach.ij . ar- 
temihe ficcçjpiperis, ana drac. 
;.&fîatindepuluis:dequobi- 
bat mane Scferopertres dies, 
& cooperiât fe ira vt fudec . Itê 
recipementhâ^jpulegij, rutac 
ana M. j . faiis gemma; drach, 
iiij.plantaecaulis rubeiM.v.& 
triacapita porri . Hgsc omnia 
coquanrur fimul in olla rudi: 
&bibatin balneo. Aliud J Rc- 
cip.radicem ireos , leuiflicum, 
herbam nepitâm,colloquinri- 
dajn;fcenicuium,rutam:coqua 
tui: 



Digitized by 



Google 



f4| P A S-S fO n IB, 

mrin vino, & iiiud vinum po- A 
cuidetur. Veidecoquanturin 
viiio fouina, apium , fœnicuiû, 
pecroreiinum,ieuifticum,nepi 
ca:& bibacur. Item recipe cana 
cetum ,trifoiium,artemiiîam: 
frixa cum butyro^&ponefu- 
per vmbilicum , Medicus qui- 
dam in regione Francis fie fe- 
cic. Recipe zinziber, folîa lau- 
ri,&: fâuinam: tri ta fîmul in ol- 
kradiponantur foper carbo- 
nes Tiuosin fede p€rforaca5& 
defuper fedeat muiier, & fu- 
mumrecipiat perinferiora: & 
fie menftrua redibunc, fit ter, 
velquarer,ve]pluri€s . Mulier 
aiîtem qushuiulmodi fomen 
ta fréquentât, vuluam luam ab 
intrainungatvnguentis frigi- B 
dis,ne nimis ealefiat. Valet etiâ 
ad prsedidâ fumigatio de ey- 
mino,t:oenieulo5 anetho , cala- 
menco > mentha, yrtica^omni- 
busiîmul commixris,velhm- 
plicibus. Valet ad idem Icarifi- 
catio,& iîmiliter coitus.Nocet 
âutemminutio fada in manu, 
Comedat, fi fit fine febre , por- 
ros,cepas,piper, allia^cyminû, 
pifces fqxiamofos: Ôc vinû for- 
te bibatjfî fit fine doiorecapi- 
tîsj&finedefeftionc neruoru, 
ficCne febre : quia in omni fe- 
bre no cet vinum. 

DE NIMIO FLVXV MEN- 
jhruomm. Cap. III. 

SVnt Se aliae mulicres prasdi 
ûis contra^ae: qu se hab enc 



M V L î E IL 



tt4 



menftrua inordinarFAiiencia: 
quibus hoc modo fuccurras. 
Âccîpe foleas veteresj& pulue 
riza:&foliaiâurifac decoqui: 
èchjs decoftïs,fiatfuffumigt- 
um.Vel accipe eineres calidos 
& mîfce cum vino rubeo cali- 
do,& confiée in modum paftç, 
& malaxa. Scinde accipe ad- 
modûcunei mediocris, &in- 
Bolutum panno iineo nouo 
impone, adhuc tepidum . Vcl 
accipe faluîam , & camphoia: 
pifta fortitcr, & fac fcripellas 
(fcriblitas)cum vino, & coque 
fuper régula : & da paiioiti ad 
conftringcnda menÛrua . Po* 
ftea accipe fcmen vrticse, & 
cornu cemi , & da patienti pul 
uereminde fadum,adbiben- 
dum cum vino. Reftringitetia 
hoc aiiud remedium , quod fie 
fit.Accipe cornu cerui pulueri 
zatum cum cinere vrticae mor- 
tuse. Se diftemperacum aqui 
pluuiaii:Sc da bibercno omit-* 
tendo praedidum fuffumigiû, 
quod confortât matrices frigî 
das . Confonantnr etiam ifto 
fumigio. Recipe ïpicaenardî, 
caryoph . nucis mufcatse ana: 
puluerizataproijciantur fuper 
prunas. Valent & caeteraî pur-i 
gationes quas diximus.Abun- 
dantquoquc menftrua praerer 
naturam. Quod côtingir, quia 
venae matricisfuntamplae, & 
apcnae, Vel quia quandoq; cre 
pantur: &fiuitindeJanguisin 
mulu ^uâncicace: &apparec- 
P 



Digitized by 



Google 



|î^ B R O T 

iànguîs fluensrubeus, & cla- 
rus. Quiaexmuldtudine cibi 
&poi:usg€neratus eftfanguis 
multus , qui ciim nô pofskin- 
cra Vâfa conciaeri , prorumpit 
exrrà.VelconungiE quandoqj 
propternimiam ianguinis ca- 
lefadionem, ex choiera redun 
dance ex felie,quœ facit fangui 
nem ebullireradeo vt non ppl^ 
iîc in venis contineri ^ Vei quia 
phiegma faifum. aidmifcemr 
fanguinij&ipfum. atténuât, & 
à venis facit prorûpere extra. 
Sifaiiguisjqui egreditur, fît ci- 
trinus-, aut vergat ad citrinita- 
lem, ex choiera contingit. Si 
âdalbedinenij exphlegmate. 
Si ad ruborem , ex languine- 
Huiufmodiegrimdines emer- 
gunt propier humoresinteri- 
Hscorruptos^quam corruptio 
nenacura dedignatur fuftine- 
re. Quâdoq, côtingit propter 
^iabrolîm :- ex qua ikpiisime 
fequitnr mors ^ His de cauiîs 
mulier diicoloratur, & macre- 
fcit : &iî diu durauerit, in hy- 
^ropem de facili conuertitur. 
Hepatis enimfubftantiainfri- 
gidatur propter lubtra£lione 
fanguinis^perquem deberenc 
jnembrainfuo caïore nataraii 
conferuari.VeI quandoq; acci- 
dit propter dcfcâû calidiiatis 
fucçoiîtatem digerere neque- 
iîntis5& debito modo humo- 
res commutare non valentis» 
Si ergo fangu.is eft in caufa, mi 
jûiiejodiis çâdç maim ^veibr^ 



I S D E 



2Z% 



A chiOjVt fanguis fùrfam prouo- 
cetur. Sumendum eix etiam ali 
quod leue carharticum. Si cho 
lerafitin caufa^qu^àfellere- 
dundat y detur trifera Sarracc- 
nicaj&rofatanouella cumfuc 
co violarû,& lcanol3Ê.Si con- 
lingat ex abûndâtiâ phlegma- 
tis & cholerse nigrae, detur ali- 
quâ hierarum cum aqua cali- 
dâ,vel vino iecundum âlias,& 
bibat. Poftpurgâtioné vero ap 
ponêda funtqusedamconftri- 
âîua exterius & interias , quae 
conftringant . Potet ergo aquâ 
331 qua coâ:^ fînt cortices mali 
granati,pfîdi^,fiores rofarum 
rubearumjgailaejnux mufcata, 
. folia quercuSybedegâTjTubus, 

B agrimoiiia,plantago.Hec om^ 
niaimmixra,vfiifîmplicia iu- 
uât . Poft cibûjVel inrer cibaria 
detur eispuiuis lapidishfma- 
ïicis euHïaquapluuiali diitépe 
ratos ad porandum:vel puluis 
coraiïij, & gQnHKi balauftif ,ie- 
minis myrti,portulac^jboli ar 
meni:& puluis de cornu cerui, 
pMraginis, cen^nodîi5fângui- 
sis■drac0nis5fpodijJ feminis ci 
tonioram . Comedat gallinas 
coûas in pane, pitces récentes 
in aceto codosjpanem hordea 
ceum . Bibatptifanam.de hor- 
deo (sLÙàm^in quaprimitus co 
q^uâtur radix plantaginis. Se 
buffiatcum pdfana > & melîus 
crit.Pôftea milliâtin aqua ma- 
rina donec crepet , & corrug©- 
îuî; & apponatur acecum. Se 



Digitized by 



Google 



%t^ VA S SI O H I B. M V L I E R. »|« 

çoleciirperpannum, & decur A prouenic fubueriio ftomâch^ 
âdporandum. Bibacenamvi- &appencusdebilicârioexde-. 



aum rub«um cum aqua mari 
waiymphacura. Ponaiirar quo 
que v^ncofae ignkae' in rer mâ- 
millasjqu^ fanguinem liiperi- 
us crahauc . Ini;ciâtur faccus 
plancâgiais per peiTanum. Va- 
iec eciam fuccus iempetiiiuç, fî 
ci2m vino bibaturalbo.Simiii- 
ter fuccus periïcari-ae valet fu- 
per vencrem linirus.Icem acci- 
peduo fruftâ lari dilata cum fa 
le, & defuper afpergacur fuc- 
cus coriâdri cum femine eius, 
& puluis abimthii , &: vnû fru- 
ôumlïgctur fuper vmbiiicum, 
& âlteium fuper renés . Fjâc c- 
tiâ duo emplaftra de abfînthio 



bilitate cordis.Quandoqjpad 
uncurfyncopen , &iEa euane- 
fcic pulfus 5 quod penitus non 
fendcuîjex eadem caufa. Quâ* 
doquemulier concrahiturjit* 
quod caput iungimr genibus, 
èc vifu carer , & vocis ofacium 
amicEitjnafus diftorquecur, la- 
bia concrahunmr j & dentés 
ftringit, Scpeclusfurfumprae- 
ter foiitum eleuatur . Gaienus 
refert de quadam muiiere>qu^ 
i ta patiebatur5& amiferar pul- 
fum & vocemj& erat quafî de- 
funda : quia exterius nuUum 
fignum vitae apparebat:fed ta-» 
mencircacornatura adhucp* 



cum axungîâjôclïgencur fuper B rum calons retinuerac.Vnde 
renés & ventrem:quibus fi ad- quidam iudicabant eam mor- 



dantur folia myrti trita, meii- 
us erit. ^ui, Accipe ceftas na- 
cis maioris,6cfac puluerem^ôc 
dain potu cum aqua marina, 
Pofteafacemplailrum defter- 
coribus ouium, vel cati cum a- 
xungia, S^luperponatar ven- 
tri &renibus . Vel tac puluerê 
de teftis ouorurajôi da in potu 
per très dies cum aqua tepida, 
quantum poteris leuaie cum 
dùobusdigitis, 

DE SVFFOCATIONE MA- 
tricis. Op. II II. 

QVandoq; fufFocacur ma- 
trix : quandoquc videli- 
<:et furfum loUitur , vnd« 



tuam. Gaienus verè lanam be- 
ne carpinatam naribus & orî 
eiusappeftdtjCïiius mocucaia 
viuamrecognouic. Contingic 
autem iioc mulierib . quia fpec 
manimium corruptumabun- 
dat in eis 3 6i in venenofam 
naturamconuercitur. Etprae- 
cipuè accidit iiiisjquse viris nS 
vtunturj maxime viduis, quaa 
antea cofueuerunt vti carnaii 
commercio. Virginibus etianz 
fbleteuenirej qnç ad annos nu 
biles perueneruntj & viris vti 
non polTunt: cùm in eis maxi- 
mèabundet fperma , quod per 
mafculum naturavelleteduce 
re. Exhocauté femine fuper- 
âbuadaiiic & corrupco , quae« 
P i 



Digitized by 



Google 



damfumoïîtasfrigidâdilTolui A 
fur. Se âfcendic ad partes qoâi- 
dâiïijqiîse à vulgo Collatérales 
dicuntur : quia cordi &pulmo 
ni iunt vicinae3& cseteris inftru 
mentis vocalibus, vnde foiec 
fieri impedimenta m vocis-Ha 
iiïfmodi morbus foiec eciam 
principaliter oriri ex defeftu 
menftroorum . Ideocùmdefi- 
ciat menftmaj & (emen ioper- 
âbundet.tâto moleftior &pro- 
lixior eft ^gritodo, maxime 
quando partes occupât altio- 
fes. Summum igiturremediû 
cftjVtmanos &pedes muiieris 
naoderatè fricentur cum oieo 
lâurinOs&naribus appiicentur 
eaqus funr graois odoris . vz 
gâlbanomjOpopanacumjCâilo B 
reum, pix^iana combufta^pan- 
nuslineuscombuitus, &pel- 
iis combufta,& afa fœtida.Sed 
tamcn oleis & vnguentis, quae 
funtodorisaromaticijdebenr 
vuiuse earum inungi intus & 
extra : qualia funt oieum mu- 
fcellinum, & cleumnardinû, 
lêd fuper omniamelioreftin- 
nnétio fada cum zibeto. Haec 
eiiim menitruâ atrrahunr & 
prouoeant . Prœterea appo- 
iiantur ventofœ in inguine, 8c 
pe<î>ine. Item in feroaccipiat 
diacyminum cum fucco api;, 
velnepit^, velcumfyrupo de 
caiamento.Vel recipe caftorei, 
pipcris aibi , cofti j menthae, a- 
pi) ana drag. ], terantur, & di- 
ftemperentur cum vino alba 



r S B E 



234 



vel daici, d^àa fero drag. ii;. 
luftianus medicus côcra hune 
morbum pr^cepir cyminum 
delîccari > &in potu dari drag. 
j.vei cochlearia duo . Pra?cepic 
etiamvulpis priapum,velca* 
preoîiaccipi, &inde fîeripul» 
uerem, & p er p elTari um i ni] ci* 
Ad idqiî multàm valet radix 
leuiftici coda & trita eu axun* 
giajÔc li gâta fuper vmbiiicum* 

DEDESCENSV HA*. 
mck\ Cap. V. 

SI c6tmgs.t poil partum ma- 
tricem nimis de loco fua 
defcedereiiiferiès,.caiefiar 
auena prius humedata > & fac- 
celiata apponatur. Mouetur 
autem quandoqj matrix de lo- 
cofuo, & quandoqjdefcendir» 
& quandoque pervuiuaegrC' 
ditur foras. EthoccôtingÎE^- 
pter neruorum remollitiôemj 
& frigidorum humorum abun 
dantiâ.Huiufmodi veroremoi 
iitio & infrigidatio cohtingit 
exaëre frigidoperorificiama- 
cricisfubintrantejVt qn mulier 
deteda le diredè oppofuerit 
âëri frigido . Vel fi fuper lapide 
frigidum diu fedeat . Quadoqj 
contingir ex baîneo aqus fri- 
gidae, quia perhoc debilita^tur 
matrix jideoexic de loco fuo. 
Incerdum etiamcontingitper 
conatum pariendi.Si defcédir^, 
&nonexit foras, apponenda 
fimt naxibus âromacica.w bal- 
famy*5 



Digitized by 



Google 



ifcj5 F A s s I. O NI B* 

famus , ranfcus , ambra , Ipica, A 
ftorax,& fimilia . Sed inferiùs 
fumigecurrebus fœtentibus»¥c 
eltpânus lineus combuftas^^ec 
iimilia . Fomêcecur vmbiiicE% 
laiiavino &oleomfo&.Sive» 
ïo matrixexierit, <iiftempereiï: 
turaromaricacum iiîccoablia 
thï): èc ex eis iiîûgâHif vecer ci 
pêna.Poftea recipe mte, eafto*- 
rei, arcemiiî^ ana partes squa- 
les j &decoquâmrm vino vfq; 
ad confiimprionem. duam par 
tiû: deiade ^ii in potu . Sacce'» 
lecur veter & vmbilicus de fru- 
jnenro coda. Poftea macrix e- 
greôâmanii appofîca reftirua- 
tur vfq; âdlocû fuumcôcuiTa* 
Poftea mulier intrer aquam, in 
qua coda fîncbalauftia, rofas, R 
corcices mali granau, gaHse^ fu 
inachjmyrciili^giaades,foliâ et 
cordces quercus , & auces eu- 
pEelsi5& lencicala. Deinde fiac 
ftopha^que mulmm vaier.quia 
Gaienus prsecepic ei& tacere 
ftiipliam debiixopofîîo inol- 
la fuper carbones viuûstScmii- 
lier fedear defoper coopertajec 
famum iacra ferecîpiacDi^ca: 
fit frigida & fttptica fine cymi-^ 
liOjpiperej & fîne orani acumi 
né. De fradibuscomedatco- 
ôana , mefpiia , forba, mala a- 
criaj& iîmilià.Bibac vinum te- 
p«racû ftipticicace parcicipans* 
Experimencum probarilsimtt 
adaïamcemegreiram. Recipe 
pulaexis de corde cerui , folio- 
ïttmlaimâaadf4CÎi.|-«Lyriàaî> 



M r iri E R. SJ4; 

fcrup. ;. diiicjnpeicnrïir trira 
cam vino,8c deniurpotâda: S: 
fie matrix reuercemr infuum 
locum. 

BE HOTTMATRÎCïS EX 

[m loco 5 qu£tamm non ekuatur^ 

neque {kprimitu^^ Car 

put VL 

Ah I Qj' A N D O Moue 
tûr mamx de loco fuo, 
non tamen furfuni eleaa 
tur verïbs Cpmmûia,, nec per 
orifïcium egr^dicurforasj neqj 
defcendic Cuius iîgaumciî, 
quod mulier tenrir dolorem in 
iiniftro lacère, menftruorumre 
teiitionenî, diôorfioncmmem 
brorum^difiicuhaceiïi mingen 
dijComones & rugiras venrris. 
Accipfe^go econcra apium 3 & 
foettumgrfcum.&; crica cam vi- 
no dapomi. Muà, Recipe a* 
garicom, femen plantaginisac 
quelâEureia&: pulueriza^Scda 
in p ocu cum vino, vel m elle co 
âo » Ad hoc vc vulua non mo- 
licatur deiocofiio, &vtnulla 
duricîâ molefteturj^Recipe me* 
dullae cerui-^adipisanferinijce^ 
ra& rubeae» butyri ana vnc* ij» 
quibtts addendo fcenumgrse*. 
cam>(èmenlini: coquancuria 
aquaâdîenrum ignem vfq^ad 
plenam decoâionem , & inij- 
ciarar per peiïàrium.ïftud e» 
nim eâ vcile contra plu- 
ies morbos oris 



P I 



Digitized by 



Google 



SJf E R. O T 

DE NIHIA CALIDITATE ^ 

Wiitrkk^ Cdp, VII. 

COntingic quandoq; ma- 
rri cem diftemperari in ca 
lidicace, ira quod maxi- 
mus ardor Se calor il>i lencia- 
tur.Cura hoc modo. Recipe o- 
pij fcru. j. adipis anferis icrup. 
j.cer^, mellis ana fcru. iii/.olei 
vnc. j. albiMîîina duorum Quo- 
rum ,& lac tnulieris : cômifce- 
antur,^inijciâcur per pefTariû. 

DE APOSTEMATE HA- 
tricis. Cap. Vlil. 

QVandoq; nafcunrurin ma 
criceinflaciones&apofte B 
mata diuerlî coloris . Si à 
feile exiens choiera caufa eft 
apoftemacis, lunc tebremha- 
bet & cancrum. Si à frigidis hu 
moribus caufa fueric, tumidû 
& durumeflapoftema 5 &fen- 
tit mulierin coxis, anchis,& ti 
l)ijsgrauedinem cûmulcodo- 
iore. Aiiquando nafcunrur ibi 
apoftemacaexventofitare5vei 
î<àujvei aiijs i^îîonibus, \'el ex 
eo, Quod nunquammenftrua 
dehciunc.Sinafcuncurinemi- 
nériorijVel anteriori parce ma- 
tricis 5 doior fendcur circa yul- 
uam , & inde nafcirur ilrangu- 
ria. Si apoitema fueric interius 
in orificio rnatricis , doior fen- 
ticur circa vmbilicum & renés. 
Si in parce pofteriorijdolor fen 



I ■ S DE 2|<J 

ticurin dorfo fub coftis, &ven 
ter conftipatur . Si de fangui- 
ne, vcl choiera rubea iîc nacurà 
apoftema, febris adeft conti- 
nua, vclacuta,{îtis, & doior 
nimius. Si ergo fît de caiida 
caufa, expedirvtvngancurmu 
iiebria, & trahatur fanguis à 
vcnaquœcadicfubpede (lîcuc 
alTerit Galenus) non de manu. 
Quianociùum eiîet inpafsio- 
nibus matricis furfum crahere 
fanguinem : auferrenrur enim 
mcnftruâ.propterea ab inferio 
ri parce trahatur languis iuxca 
virtutem pacientis . Et iî fortis 
fueritmuîier vc pofsitfuftine- 
re,bis in die minuatur . Poftea 
accipiat in pocu aquam eorum 
quse mitigât caliditatem, vc eft 
fuccus moreliae, plantaginis, 
femperuiuaîjhyoicyamij caisi- 
lâginis j mandragore, & lîmi- 
lium. Fiat etiam emplailrum 
quod mitiget dolorem,& con- 
forter virco ce. vt defucco por- 
tulâcs, femperuiuse, pfîdiaî, 
plantaginis, fcariois, & olea 
rofaro . Poftea apponancur ma 
turaciuâjVc femen iini cum bu- 
tyro , maiua , & fœnugrsecum, 
coda cum adipe anferis , %'el 
gâllinae, albumen oui, meli- 
lotum . De his iîmplicibus, vcl 
compofiris fit pelTarium. Ité ai 
cic Galenus , quod miikû pro- 
deft fédère in aqua,vbi coda fie 
fpicâ.Paul9 docetiîeripefrarjîi 
ad duride matricis, Scinuerfio 
n«m€iiifdeiii, êc iafladonem, 
Ô4 



Digitized by 



Google 



#37 P A S S I-OK ï B. 

&vencoficarem à corpore eijci A 
endam . Recipe medulia vim- 
li, adipis caponis jmeJilorijta- 
xonis ana ad pondus xij, dena 
riorum,medttliae cornu cerui 
fcrap.iii.adipis anferis, galli- 
nse ana drachij. mellis dracâ;. 
œfypi,hyibpi5cerori ad pon- 
dus vij. denariorum.Omnia te 
rantur, & commifceantur. Se 
diftemperenrur cum lade mu- 
lieris3&: oleo rofàceo,&inijcia 
turperpefTarium, & fiât inde 
emplaftmm.Si frigidumiît, &: 

feneratum ex groisis humori- 
us, Recipe fœnomgr^cum, 
melilo tum^femen lini, & mtâr 
coquantur in aqua , S< de iub- 
ftantiâ iîat empialkurnsSc iuc- 
cus peiTarizecur. S^epevtatur B 
balneis Se emplaftris.Disîta fît 
fubtilis, vtgroisiries humorii 
ittenuetur.'Ec fî ad ianiem vo- 
luerisapofiema ducere, appo- 
nanrur maiuratiua, & cucem 
lumpentiajVt fanies efHuat. li- 
cut temen lini,fœnumgrf cum, 
farina hordei coda fimul cum 
farina rritici, vcl fab^ cum fi- 
mp coîumbarum fylueftrium 
codœ.Si autem apoftema cre- 
puerif3& fanies inde eiHuxerit 
inveiicâ:,bibat lac caprinum> 
vel afininumi&fîatpelTariura 
de ptifana, & melle, ÔC ini/cia,- 
lurinmatricem. 

DE VLCERiBVS MA- 
tricis. Cap. IX. 

VLceratur quandoq; ma* 
uixde acummemcdici* 



K 'Ç? L I E K. Jtjl 

nae,velmateriae. Quandoq^sb 
exorfu5quod cognofciturpcr 
faniem egredientem , & dolo- 
rem, &pundionem matricis* 
Si vulnera fînt ex fanie, vel cor 
rofîone ven^e^fânies vergit ali» 
quantulum in nigrcdinem eu 
fœtore horribili . Primo erga 
debent apponi mundiiîcatiua 
faniei, & doiorem mitiganda, 
vt cft fuccus moreilae , & plan- 
taginiSjCum oieo rofaceo5& al 
bumine oui , cumlade mulie- 
ris,& cum fucco protulacfjVei 
laducfj quas iînt frigidse natu- 
rae.Diaeta fît frigidâ.Bâlneetur 
in aqua vbi coda fin tjro%myr 
tus/œnugrascum^pfîdiajenti- 
cuiajgaila3balauftia,& fimilia» 
Si vero vens putrefadae fînt, 
detur fanguis draconis , vel 
myrrha^vclboiusj^vel thus, vel 
ariftolochia longâ , & de his 
fîmplicibus^aut compofitis fi- 
ât cly fter , vel p elTari um . Nec 
minus valet acacia, cum lino 
p er p efîari um inie dâ • 

UE PRVRITV VVL- 
U£, Cap. X* 

PRurîtus vuluae fî faerlcjac- 
cipe camphoram^ithargy 
rum, baccas lauri,& al^su- 
men oui, et fiât pefTarium vel 
clyfter. Galenus dîcit, quod 
puluis fcenugrsci cum fangui 
ne anferis valet ad duriâeni 
matricis, fîcut tcûacur Hippo- 



Digitized by 



Google 



î^p E R O T 

D E IHPEDIMENTO 

conceptionis,cr de his qu;ef<ici^ 

unt ad impr£^xtioncmn 

Cap, XI. 

QVasdam mulieres funt iri' 
utiles ad concipiendum; 
vei^^a nimis tenues funt 
&macr2e,vel quia lune nimis 
pingues, in quibus caro circû- 
uolucaorificio matricis, con- 
ftringic eam , nec permittit fe- 
mé viri in ipîam inrrare , Que- 
dam habent matricem ira iené 
& iubncam5qu6d femen rece- 
ptum nequeac in ea retineri, 
Quod contingic quandoque 
vitio viri , qui habet femen ni- 
mis tenue, quod infulumma- 
çricijliquiditare liia foras labi- 
tur. Quidam etiam viri teîlicu' 
ios habent vaide frigidoSjfîc* 
cos:iili raro, aut nunquam gé- 
nérant: quia femen eorum eft 
inutile generationi. Manifeftû 
cft igitur quod conceptio im- 
peditur tam vitio viri, quàm 
inulieris.Sivitiomulleris,hoc 
dupliciter contingitivei exni- 
mia matricis caliditate , vcl hu 
miditate . Matrix enim quan- 
^oq; fualenitâte prsternatu- 
ram fperma iniedum rerinere 
non poteft. Et quandoqjprae 
nimia fui humiditate fperma 
fufFocar.Et quandoque ex ni- 
mia caliditate matricis femen 
comburente, nequitconcipe- 
jc.Si ergo prae nimia caiiditate 
Ôciiccicâtemacrids mulierno 



r S ■ D E «4» 

A pofsit concipere, haec erunt fk 
gna. Labia vuluœ apparent vl- 
cerata,&tanquam Boreaii ve- 
to excoriata cum maculis ru- 
beis : adeft 6c fitis afsidua, & 
cafus capiilorum . H^c ergo 
cùmviderisj&mulier 30. an- 
nos habuerit , incurabilem iu- 
dicâbimus. Siautêfueritiuue 
cuia , neq; pafsio diuturna , fie 
ci fubuenias . Accipemaluam, 
artemifiam , & in aqua deco- 
que, & cum tâii decoécione ter 
vel quatcr fumiges patientem: 
interquasfumigationes, fup- 
pofîtoria, & etiam peffaria vu! 
uae cum oleo mufceliino ,6^ 
modico mufco faciès , vr ma- 
trixconforteîur. Sedin di€ fe- 
B ptimo poft purgâtionemjVei 
fumigationem fadam , accipc 
de trifera magna ad modum 
glandis, &:inuolueinbombâ- 
ce, etindefuppofitorium faci« 
es vulu^5 vr beneficio talis fup 
poiîtorij et tôt fumigationib. 
recipi^ç aliquam confortatio- 
nem,lenîtatem, et fanguinem. 
In fequenti vero die eam faci- 
ès cum viro coire.Eadem <juo- 
que cura fequenti feprimana» 
fî expédiât, vçaris, faci édo fuf- 
fomigâtiones prae4i<9:as , et a- 
liajVî diximus, bénéficia adhi- 
j>êdo.Hoc faciès quousq; prç- 
difta fymptomata remittan*. 
tUK & ea bis, vel ter faciès coi- 
re in hebdomada , quia fie citi- 
«s poterit impraegnare . Si ve- 
coprs nimia humiàitâie ma- 
tricis 



Digitized by 



Google 



24t P A S S I O N I B. 

tricisconciperenopofsiCjhaec A 
eruntfigna. Oculoshabebîcla 
crymofos afsiduè. Cùmenim 
matrix cerebro per neruos alii 
gâta fit,necelTe eft vc cerebrum 
matrici compaciarur : vnde fi 
matrix nimiam in fehabethu- 
miditatem, ex ea cerebrum im 
pletufjqu^ adoculos redun- 
dans, eos inuoluntariè cogic 
cmittere lacrymas. Et quodce 
rebrum matrici compariatur, 
fîgmim eft alienatîo mentis ex 
menftruorum retentione.Pur- 
geturergoin primiscûTheo- 
dorico eruptio.Turaqjtres vel 
qxiinq; pilulasdeeodé Theo- 
dorico vel Paulino praecipi- 
iiîus lîeri «tiam in bombace, 
nediiroiuantur,inuolui,&quâ B 
tum pnidenter pofsibiie per 
pudédainTromitti, Si vero ma 
trix non bene purgata fuerir, 
in aiio die eodem modo peiTa- 
rium de trifera cum modico 
mufcoei faciès. Ethoctandiu 
continuabisj donec à iuperfluî 
tare humiditarem euacuacam 
cognoaeris. Et poftea accipe 
parum de mufco camoîeo mu 
îcateliino, vclalio odorifero: 
quod iterum per vuluam intro 
mittatur . Et fi h^ne purgata 
fuerit, fentiet odorem in ore: 
vnde fi quis eam ofcuïaretur, 
crederet eam mufcum in ore 
tenere. Item lî iîtim propter 
hanc purgationem habuerir, 
fcias eâ bene purgata effeiqua- 
leica pufgau fxec[uenter<;oë« 



M V L î E R. 24a 

atj&concipiet. Quodfîvirio 
viri impediatur conceptio > fie 
hoc aut defedu fpiritus fpcr- 
ma impellêtis,aut defedu fpcr 
maticae humîditatis »aut defc- 
du caloris . Si ex defeÛu ca- 
loris, fîgnum eft quod non ap- 
pétit coitum.Vnde oportet ta* 
iibus renés inungerc cum arrci 
gon. Vel accipe femen tracas, 
^ euphorbium,&inpuluerc 
fubtiiem rédige, & ciî oieo mu 
Icateilino & pulegino mifce- 
as. Scinde renés inungas. Si au 
tem fiât defedu Ipirituii ^fignu 
eft,quia appétit, ied nonerigi- 
turvirgâ. Cui fuccurrîmus cii 
vnguento muicorum fpirituiî 
generatiuo. Si vero 4efedu 
Ipermatis , fignum quia eu co- 
it 5 nihii , aut parum feminis e- 
mittit . Huic fubuenlmus cum 
augmentantibus, 6cgenerantî 
bus fpermata^vt funt cepae^pa- 
ftinac^ domefticas , & fîmiiia. 
Si muiierfuerit fterilisjaut uir, 
hoc modo percipîes . Accipe 
■duâs ollas, &invtranq;ponc 
cantabrum , & in vnam earum 
cum cantabro infundas de vn- 
navîri>& in alteram devrina 
mulieris: & fie oUç permirtan- 
turpernouemvel decem dies. 
Et n fterilitasfît vîtio mulierîs, 
inuenio vermes muîtos,& caa 
tabrum fœddum in eius olla, 
& econtrà habebis indicia fî- 
iniiia ex altéra vrinafi fteiiii-* 
ïas fit vicîo viri. Si vero in neu- 
ira vjdiu tsi^^ figoa videxi^ 



Digitized by 



Google 



ii4^ E R O T I 'S D E 

jieurerentin caiifa fteriiitacis: A- ceDrionem . 



ïdeo tune poreruiitmedicinse 
benencioadiunârivc concipi- 
anr.Vndeiîvoiunt concipere" 
mafcuium , viraccipiacmatri- 
cem & vuiuam iepoïiSjSi faci- 
at exiccari, & pulaerizatum di " 
ftemperer cum vino, Scbibac 
Simiiirer muIïerfaciàtdeteiH 
culis iepori^j êr in fine men- 
ftrnorum iaceac cumviro luo, 
& ïunc mafculum concipiec. 
Aliud remedium qÙ . Accipian 
turîiepar&tefo'culi paruipor 
ci, qaem folum fcropha edidir, 
^ficcentcnnacindepuluis, 62: 
detur in po eu mafculo vel mn- 
iieri non potendbus generare^^ 
& concipient . luem lî mulier 
vulcimprsgiiarij accîpiat cefti B 
culos verris velaprî, &:faciâc 
<îefîccari j &:inpuiuereiTi redi- 
gijde quo mulier cum vino bi- 
barpoltpurgadonem méftrno. 
xumrdeinde ccëarcum virOj& 
cocipier. Noxa, dicic Gaîenns,. 
quôd'mulieres^qus habec vuî- 
uasanguitas, & matrices itri- 
Ctâs^noii debent viris vn5ne co 
cipientes morianrur. Sed cum 
nonomnesrils pofsincabfti- 
Bcre, indigent noftro auxilio* 
ïdeo fî iilarum q^u^dam ob pé- 
ri culum mortis non auderer 
conciperCj ilia fecum carne nu 
dâferat marri cem caprae , quas 
nnnquam habuic fbetum . l'nue 
nhur lapis quidam dîâlus ga- 
gatesj,quîgeïtarjs in coïïo, veF' 



244 

Item accîpe mu- 
iteliam mâfcuiumj & auferan- 
rur ei refticuli , & relinquatur 
viuus : hos reiticulos feratlecû 
muiierin finuîuo, 6:îigeteos 
in pei'le anlerina,veî in alla pel 
le 5 Se non concipîer . Si autem ' 
iefa fuerit in partUj & pre rima 
re mortis non vukampliuscS 
cipere , ponac in fecundina toc 
grana cataputiss , vei hordei, 
quot annis vult fterilis perma-' 
nere. Ei fi în perperuumvulr 
ilarilis perraanercjplenam ma: 
numimponau 

DE FORMATÎONE SEMP 
niscanccpti C^j).XlL 

PRimo m en le dz purgatio 
fanguinis . iecundo tz ex- 
prefsio tanguinis Se cor- 
poris » tertio, vngulâs ^ eapil- 
ios producir. quartOjmotum,, 
& ideo naufeat mulieres . quirt 
tû accipit fœtus iîmilitudinem. 
patris vel maicisiexta, neruo- 
rum côniïriiftionem . ieptimo,. 
oflk&neruos confirmât. o<fta- 
uo^mouetnatura, & infans re- 
rum beaeficio repletur.nono, 
à tenebiispiocedit in lucem* 

BE Sirv FOETVS 
mutero matris» CapuK 

REferc GalenuS;, quodita. 
ligatur fœcus în matrice^ 
fTcut fruftc) m arbore : qui 
eu pj;oce4it à fioxc.tenenimus 



Digitized by 



Google 



,,145^ F A S. S,I O-N.I B, 

cft5& ex qualibec occafioe cor- A 
ïuinfedcùmadultusfueric, Se 
aliquancuium maturior, & iîr- 
matusâdhaeferic arBorijnôde 
îeui occâiîone corruct . Cû au- 
tem totalirer maturior fuerir, 
per re,&non alia occafione dé- 
cidée . Sic cum primo educicur 
înfans ex feirviire concepro, ce- 
nera& non fîrma lune eiuslîgâ 
mencaquibus alligaturmarri- 
cî, & ideo de ieui emitcicur per 
aborfum.Vnde mulierpropter 
ruisim;d iarr hœaoïjVei dyien rc 
ïiam , vel morum nlmium , vel 
iram, velminutionéfanguinis 
poceit fcetum amirrere . Cu ve- 
ro infufa eft anima in pucro, 
pauîo firmius adliasrer^neq; ci- 
toiabimnSedcûpuermarura- B 
ueritjnacurse ofHcio cito educi 
tur.Vnde Hippocrares dicic, q, 
fi mulier indigeacpurgarione, 
vel minucione, hsec non facias 
Ance quarcum meniem : isà in 
quinte veîfextopoceft purga- 
ri , vel minui , fi riecefTe ûieriE: 
fed ramen moderacè cum cho- 
îagogo,vcî a|5ozemace,c(i-cau- 
reiaprou-c vircus paciencis po- 
terie pati:vkxaver6 &anre hoc 
tempusjpericulofaeriteuacua 
tio . Maruraco tandé temporc 
parcus puer mouec fe vehemc- 
tius, & nicicur ad e^reflum : eu 
îpfkis temporis narura vuluam 
aperirifacic : vc fœtus inuenîac 
fui exituslibertate:&îtafœcus 
de cubili fuo,lcilicec de fecun- 
dina liunxx vigorc expeliitui. 



-M.-V LIER. „Î4^ 

DE SIGNIS-IiiPRAE' 
gnationk, Caput 
XIIII. 

AD cognofcêdum vtrunx 
mulier geftet mafculum 
vei fœminam, accipc a- 
quam de fonte, &muiicrextra-. 
nat daas vei très gurtas fangut 
nis, velladisdedextroîatere, 
&infandâturinaqi:â:&fifun- 
dum p étant, mafculuingerinfi 
fupexnatentjfœminam. Vnde 
dîxit Hippocrates,muIier qu« 
mafculum gerit bene colorata 
eft, &dextrammamillamha- 
bet grofsioréiiî pallida eft, ge- 
rit fœminam , & finillram ma- 
millam habetgrofsiorem. 

DE REGIMÏNE PRAE- 
gruintium* Cd.p, XV. 

MWiQï quado încîpît îm- 
prsegnari, cauedum^ft 
ne noxninetur corami- 
pfaqd'"nonporsithal>eri. quia 
fi poûulaueric, 6i non detur ei, 
jdat occafione abortiêdi. Qiibct 
fi appeteret argillam,vel creta, 
vel carbones, dentureifabf ca 
ù.^ cum succharo , Inftante au 
tem tempore partus f^pe bai- 
neandaeft mulier: &inunga- 
tur venter eius cum oleo olmai 
rum^vel cû oleo violarû: & co- 
medat cibos leues > et digeflibî 
les. Si veropedeseiustumue- 
rînCj inugatur eu oleo rofaceo, 
& âccco. Erpoft caîcera cibaiia 



Digitized by 



Google 



147 E R O T 

comedatvolatiiîajcydoniajma 
la granata.Ec fi venter eius ven 
toiîcate diftendatur^ accipe fe- 
minis apijjameos, menthe ana 
dra.iij.mâftiches, garyophyilo 
rumjCardamomi,radicis rubiai 
maioris ana drach.iij. caftorei, 
5:edoâriaej ireos ana dra.ij.zuc. 
dra.v.fiatpuiuis fubtiiifsimus, 
& confîciatur eu melk:& den- 
tur ei Icru.iij. cum vino, hoc e- 
nimmateri^ auferrventoiîta- 
tem, & aborfum prohibet, il 
proue decet recipiatur. 

DE REGÏxMÎNE PARTV- 
ricndura» Cup, XVI. 

TEmporepartus imminen 
tCj parer le mulierjVt nios 
eft. obfterrix finiiliter.Fi- 
atquoque cum magna cautela 
fternuratio, conftriiftis naribus 
& ore: vr maximapars virtutis 
fpirituuni têdac ad marricem. 
Deinde detur ei decodlio fceni 
grseci^mufcilago lini^&pfyliij, 
vei parum theriacae, vei diatel^ 
làron cum decodione artemi' 
fîae in vino . Item de galbano 
cum afa fcetida, & myrrha , vei 
rura fiant trochifcij Scinde fiac 
fumigium ad nares . Super o- 
mniâ câueat fîbi a frigore . Ec 
non fîatfuiFumigâtio aromati- 
caad nares, fed ad orificiû ma- 
tricisrutiuspoteftopponi: qa 
matrix fequitur odorifera, & 
fugit fœtidâ . Ad hoc valenc 
ipecies oàonkiss^ vçmufcus^ 



I s D E Î48 

A ambrajlignumaloësj&fîmilia 
pro diuitibus: item &herbse 
odoriferSjVc mentha, pulegiû, 
caiamentum,origanum>&fimi 
lia pro pauperibus .Notâdum 
quod funt qusedamphyfîca re- 
média, quoruvirtus eftnobis 
obfcura, quae ab obftetricibu5 
fa(fta profeiuntur. Teneater- 
go patiens magnetem in ma- 
nu dextra. Se confert . Item ra- 
furam eboris bibar. Item coral 
lusincollo fuipenfusprodefL 
Similiter album illud quodin- 
uenirur in ftercore accipitris, 
datum in potu confert. Item 
in ventre hirundinis5{îue in ni- 
do inueniturlapis primogeni- 
ti, cuiusloruraadidem vaîer^ 

B & ad alia multa» 

DEDIFFICVLTATE PAR- 
tm. Cap, XVI L 

SVnrautem quaedam mulle 
res ira anguitiofse in offi- 
cio parcus, vt vix, vei nun- 
quam Te expédiant: quod ex di 
uerfîs caufis folet prouenire, 
Quandoque enim calorextra- 
ncusiuperuenit circa interiô- 
ra: vnde ipfas nimis anguftian- 
rurinpartu. Quandoq^nimis 
paruus eft exicus matricis : vei 
quia nimis pinguiseftmulien 
vei quia fœtus efl mortuusno 
iuuans naturam in fuo motu. 
Et hoc muitumcontingitmu- 
lieri iuueniparientiinhyeme: 
cum Jiâtuiâliwr habeac orifi- 
cium 



Digitized by 



Google 



%49 P A s s I ON ï B 

cium macricis ftridum, quod A 
propcer frigidicatem temporis 
&âëns plus conftringïtur.Qua 
doque ab ipfa muliere calor to 
TUS exhalât, vnde fine viribus 
relinquicur,ideo déficit in ex- 
pediendo fe apartu . Primo er- 
go fî accident difficultas par- 
tus , ante omnia rccurrendum 
eftad Deum. deinde ad infe- 
riora defcendédo expedit mu- 
lieri difficile pariencî balneari 
în aqua, vbi codae fint malus, 
foenugrascum, femelini, &hor 
deum. Inungantur lacera, ven- 
ter, coxae, &iiia cum oleo vio- 
larum, vel fofarum. Fricetur 
fortiter,& detur ei in potu oxy 
2âccara, & puluere menchas,^: 
âbfînthij drach. j. Prouocecur B 
fternutatio cum puluere thu- 
risnaribus impoilto, vel cum 
puluere candi di piperis, vel eu 
phorbij . Ducatur mulier len- 
to paffu per domum. Et qui af- 
fiftunt, non refpiciant eamin 
Vukum : quia mulieres folent 
înde verecundâri in partu , 6c 
poft partum . Si autem puer 
noaegrediatureo ordine quo 
débet, vt fi prius tibise^vel bra- 
chiaexeanr, adfit obllecrixcû 
parua & fuaui manu humeda- 
la in decodione feminis lini, 
.& fœnugraîci,reponendo pue- 
rum in lûcum iuum,ordine re- 
fto . Si vero puer fit mortuus, 
accipe rutam , artemifiam , ab- 
firithium,pipernigrum:&haec 
tria da ia vino^vd aqua vbi ço^ 



. H V L I E R. ^5^ 

ai funtlupini.Vel teratnrfata' 
reia, &iigeturfuperventrem: 
&exibit fœtus fîueviuus,fîue 
mortu^.Idê facit verbenapota 
ta eu vino, vel aqua , vel accto. 
Vei accipiatur aqua falfa, vet 
rofacâ,& lac afine ânâ,& detur 
ad potandû.Vel accipiatur bu- 
tyrum cum melîe , 8c %dno , & 
detur ad bibendum. Quod fî 
adhuc tardstur partus, vel fi fce 
tus mortuus fit in ea, 8cnonli- 
beretur: accipe rutam,artemî- 
fiam , opopanacum , abfinthiu. 
cum modico oleo , & pauco 
zucc. terantur, Scponanturfu- 
peringuina , veifupervmbili' 
cum:& melius valet » Item cin- 
gatur mulier de fpolio ferpen- 
tis,de quo ferpens exiuit. I- 
dêoperacur lapis Aëtitesliga- 
tus ad fémur . Vel alligetur ra- 
dixcucurbitaerenibuseias, & 
auferacur quacito fœtus exic- 
rit> ne macrix exeat poft egreC 
fum pueri . Praeterea diracul- 
tcrparturiencibus fiibuenien- 
dum eft hoc modo.Paretur bal 
neum,&cintromittaturmulier: 
& poft exitum fiât fumigium 
de Ipica , & fîmilibus aromati- 
bus, ad cûnfortândum,&ape- 
riendum . Fiant etiâ ftemuta- 
toria de heileboro albo in pul- 
uerem bene redado . Dixit e- 
nim Copho : conquâfiTentur 
membra, &rumpanturcocyle 
dones , & fie fœtus egredietur. 
Itemhis quse multum laborae 
pixiendo fmmm moxmmn j fie 



Digitized by 



Google 



3<?l E R O T 

fuccurrendum eft.Ponatur pa- 
ries in linceamine , & rendacur 
à quatuor fortibus homiiii- 
buspsr quatuor anguloSj ca- 
pitepatiencis aliquantulum e- 
leuacohuc&iiiuc, aboppofi- 
tis angulis fortirer trahatur lin 
teamen, & flacim pariet, D E O 
fâuente. Si autem fecundina 
in tus reraanferit, propcrâdum 
cft vt exeat. Prouocctur ergo 
flernutatio ore claulo , & nari- 
bus.Autfîarlixiuiumdednere 
fado de fraxino,cui admiicen- 
do puluerisieminis maîuç dra. 
j. detur ci ad bibendum: & fta- 
tim vomer . Vei detur iple pul- 
uis de femine maîuse cum a- 
quâ câiida:& fi vomac, bonum 
eft. Ec fuffamigerjr fubtus o- 
culis deofsibuspiicium falfo- 
rum, veldevnguia cabaliina, 
vei ftercore cati^vel agnidlla e- 
nim fecundinam educunt. Va- 
let etiam decoquere îemenli- 
ni in aqua caiida, & dare ad bi- 
bendum. Idemfacitbdeliium 
cum vino . Si vero languis non 
exieritpoftlecundînam, fiant 
ca quae di<n:a funt ad menftrua 
prouocanda. Quod fi cotingac 
difficulras parrus ex côftriâiio- 
ne orificij matricis , cuius cura 
grauioreft interomnes, ideo 
taie fubiungimus confiiium. 
Prouideat fibimulier in tribus 
vlcimis menfibus în disca , ita 
vtvtaturlenibîiscibis &digc- 
ftibiiibuSj vr per ea membra di 
lâïécuKqualialuntviceila ouo- 



1 S D E 451 

A rum^carnesj&iufcaîapuiloru, 
&minorum auiûjicilicet perdi 
cumjphafianorum 5 8c piicium 
fquamoforum cum bono con- 
dimento. Fiatq; ei balneum fae 
pius de aqua duici,in qua fi ap- 
ponanturherbç moilificatiue, 
licutmatursSj&huiufmodi: & 
meiiuserit. Sedfugiacbalneû 
âëreum,& ftupham.Et cùm de 
balneo exierit, inungaturvn- 
guetis calidis^VEoleoIaurino, 
& oleo de femine lini,& axun- 
giâ anleriSjVelanatiSjVel gaili- 
nse . & hec inundio fiât ab vm- 
bilico inferiiis cum praediiflia 
vns^uentis calidis. 



B 



DE REGÏMÎNE INFAN- 
tls, Qp. XVIII. 

INfanris aurcs premedce fane 
ftadm:& hoc miiltorienseft 
faciendum-Po ftea obieruan 
dum ne lac flibinrre: ^ure.-?. aut 
nares,ciini abla<ftacar . Edige- 
tur vmbilicus tribus digitis à 
ventre meniuratis. Qci a iecun 
dum rerentionem vmoilici e- 
ritvirgâvirîlis maior, vei mi- 
nor.Et vt rectius loquatur, vn- 
gepaiatumca meiie, &nares 
cum aqua caiida : Et faclis vn- 
ûionibusj fempermundi-^re- 
tur, &mufciiag:nes tempere- 
mungâtur&emâdentur. Puer 
prseterea Isepe eit fricandus. Sc 
quaeiibeteius membra in vna- 
quaq; parte farciaiuntrctineii 
da,£i iungenda: 6c rectificanda 



Digitized by 



Google 



î^j P A s SI O NI 

fanceias membra, capucvide- 
liceC;,frons3nares,vencerj & re- 
nés temperencur, ne muka ex 
eis exeat vnâuoiîcas , vel humi 
dkas.Quod fi aliquid iftom ap 
pareaCjdiutiusà folica fafciario 
ne cogacur abftinerej& diutius 
dormiac.Poftea vero in aqua ca 
lida bainescur, & ad luâ cofue- 
tadine reducatar : Scfi opas fie, 
de medicinis ibporiferis paru 
de!:ar,vc dormiac. Caris eias f- 
qiiaiicer eil moaenda : qaod e- 
tiâconfueuic fienpoftmamil- 
laram fufceprione. ïnprinci- 
pio nariaicacis ocali cooperie- 
di flinr : &: famm père caaen- 
dû eft ne {îcin ioco iacido.An- 
teipfum lint diaeris pidarse, 
panai diaerfî coioris, margari- 
c^e.Corâeo canrilenis, &facili 
basvrenda vocib. necafperis 
vocibas cantandum , neq^ raa- 
cisjiîcuc bombardis.Poftqaam 
hora loqacdiappropinqaarir, 
nutrixeias iingaam freqaécer 
cam m elle & bacyro vngat . Ec 
hoc maxime faciendam e% eu 
loqaeiarardacar.Anteeamfre 
qaenrereftloqaenda,&facilia 
verba profercnda,Ca vero cem 
pas nariairaris dendavenerir, 
grngiaselingalisdiebas eu bu 
tyro Se axangia galiinse faepe 
fricand^ fanr, Se aqaa hordei li 
nicndae, gaia & fpondiiiaîn- 
ungenda. Qaodfîvencereius 
iaxabitur/aperponatar cmpîa 
ftra qaod fie ex cymino Se ace- 
£q:^ adiaifeeaiur saccsiû^ga* 



B. M V L ï E R.' iÇ^r 

A mi arabica, boîus armenos, 6c ' 
fîmilia . Cû cépas adaenerii: in 
quocomedereincipier, dandi 
fanr infanti magdaieones ad 
modugiâdis fadi de zaccaro, 
et fimiliajac ladejqaos pofsinr 
in manu Eenere,&cû eis iudere 
& de €Ïs fagere^Sc aliqaîd rrai- 
glutire. Caro^qnae eftinpedo^ 
re gailinarum &pliafiânoram, 
& perdica^eft ei cribacnda . Ec 
poftqaâ bene capere cceperir, 
mamillarû fabftanriâ mamrc 
incipies, eas in noâ:efugerep- 
mictas.icâ &in die ordinale du 
cendas eft, bene obferaado ne 
tepore calido à lade remoaea- 
cur . Si vnam membru pueri fît 
maiusalio, adbonahabimdi- 
B nellcpoteftreduci, fi talisdi- 
ipoiîtio faericrecêsjquiainue- 
rerata nuUo modo redudrar, 
Fomêcecar ergo primo cû dé- 
co dione brâcae vranae^radicis 
âlrhes, foliorii api;, pecrolcli^ 
ni. Se maracliri, diudus ballien 
do in qoa , Se membra pariéds 
ponacur laper vas, &cooperia 
rar pano lineb,vc iuder. Poftca. 
chamf melû &aiciieâincoquâ- 
tar,&in illavifcofirare malaxe 
tarcera,&rora membru inde 
cooperiamr.Poftea ligecar fat- 
cialinea ftridè, &ica mébnu» 
padéds fudecpcrnoâêvnam: 
manèverè fricerar, vripirims 
excicétur. Se fluat ad locu dolci^ 
rofum, Qao izâOyfnccmrûz* 
tim cû diâlthea ira compoira, 
Yi ûm diiae panes diaitàese Se 
S 4 



Digitized by 



Google 



ay^ E R O T 

tertîa de oÎôo laurinoicommî- 
fceantur, & vngatur membrû 
praedido modo ter velquater 
in die. Tune qnoqjaccipe dia- 
cerafcos^ceroneunij oxycro- 
ceum,& adinuicem puîueri- 
zenmr.Deindedecoquâtural 
thea, &puluîs ille malaxetur 
cum illâ vifcofîtate , quoufque 
bene adhsereat : & membrum 
totum patîeniis cooperiatur, 
&fafcia iigetur.ïtficfomen- 
tando, Scemplaftra ponendo 
poteritalleniâri.Quibus faâis 
îniungatur requies & otium, 
& vtatur calida, &humida die 
ta, optîmo vino , Scmediocri- 
ter rubeo ^ quod bibar quoufq; 
curetur. Infuper .& balneo a- 
quaedulcisvtaîur. 

DE ELECTIONE NV- ' 
tricls» Cap, XIX. 

IVuenem oportet elTe nutrî- 
cem^ ciarum colorem cum 
aibedine &ruborepermix- 
tum habenîem,quae nô fie par- 
tui vicina 3 neqj mulcum à par- 
tu remota.Non iît maculofa: 
nec inSrmas , neq; ninùs grof^ 
Ùls habeat mammillas : peiftus 
grofTum &ampium: pinguîs 
fit mediociiter.iîon comedac 
Çaiùy nec acuta , nec ftiptica, 
nccporros^aut cepasmeqjcag- 
teras fpecies quas admifcenxur 
cibarij s pro fâpore,vt piper, al 
îium,erucam: &praecipuèvi' 
tec âUiiun^foU£in}diAein;%c fi« 



I S D E a5<î 

A bi àmenftruoruprouocâtione 
caueat. Et fi lac minuatur, pul- 
tes de farina fabarûj&fîmiliter 
rifijÔc de pane fimiie cum lafte 
Se zuccaro hào dentur ei ad 
forbendum : quibus augmete- 
turlac, in quarum decoâione 
parum de femine fœniculi ad- 
mifceatur. Siautelaceiusfue- 
ritgrolTum,nutrinienium ipfi- 
lisiubciiiandum erit,&icâ etia 
cogâturlaborare. Cuiinfuper 
dandus eft fyrupus acetoius, 
& vinum fubtile . Si vero lac e- 
ius fuerit fubtile 5 nutrimenta 
fint grolTâ &fortiaj&fbmnis 
Ttaturlongioribus. Quod fi ve 
Terpuerifolutus fit,denturnu- 
trici quse conftipant. 



B 



DE HIS QVAE SIVLÎERI- 

hus fepe pojipartum4ccidunt. 

Op. XX 

ACcidit muiieribus faepe 
doîorpoft partum . Ma- 
trix tune tanquam fera 
fyîueftris^propterfubiram eua 
cuationem quafi uagando hue 
&illuc déclinât . Vnde vehe* 
mens efiîcitur dolor. Accipc er 
go cimas fambucij&tereiaç 
fucco extraûo, cum farina hor 
dei,& albumine ouidiftempç 
ra. & inde fac crifp eilas eu fan- 
guinead comedendum : &vi- 
nuip <:alidum in quo cymlnû 
builierit da ad bibedum. Vel & 
poftpartummatrixdoieat,Ac 
cipe floracisjcalamenthae , thu 
ris. 



Digitized by 



Google 



. ti^r P A s SI ON 

ris,femen apij ana drach.j , fe- 
jneii racemorû nigrorû drach. 
ij . ponantur fuper carbones vî 
iios,& faiFumigecur . quia mui 
tum côfert.Suncquagdam qu» 
ex grauicace parcus incidunc 
in rupcuram pudendorum, Vn 
de ï^ radicem confoiidas maio 
ris exrccacamjCyminum, & ci- 
namomum: fiatpuluis, Scinij- 
ciarur in vuluam , & confoiida 
bitur. Item quibufdam raulie- 
ribus in pariendo maie acci- 
dit,propcer defedum afsiften- 
tium . Sunt enim quaedamjqui 
bus vulua &anus fiuncvnum 
foramcnj&: idem curfus : inde 
iftis exic macrix , &indurefcir. 
Quibusin reponendo ilcfub- 
uenimus. Matricivinumcali- 
dum apponimusjinquo bul- 
lieric bucyrum ; & diligenrer 
fomenramus,quoulq; marrix 
cfhciâtur mollis ^ & tune fuaui 
ter eam reponimus . Poftmo- 
dum rupturam intra anum &: 
vuiuâ tribus locis vel quatuor 
fuimuscum fllo deierico:po- 
ileapânumlincum vuiusim- 
ponimusad quantitatemvui- 
use. Deinde pice liquida lini- 
mus. hoc enim facic matricem 
rctrahi , propter fui fœtorem. 
Demum fanamus ruptura eu 
puluere fa^flo de eoniolida nia 
îori,& minori5& cymino. Ha- 
iufmodi autempuluisfupera- 
Ipergendus eft : & coiloeetur 
mulier in lefto, ita vt pedes al- 
dores iînt^Ôc ibi omnes opeu* 



I B. H V B I Ê lU t^% 

A tiones fuas per odovel noue 
dics faciat : & quantum necei^ 
• fe fucrit, mându<:ct: ibi cgerar, 
& omnia âffuetafaciat.Hanc 
praeterea oportet abftinere à 
balneo , vfq^ quo vident quo J 
balncum fuftinerepofsit. 0e 
bet quoq; abftinere ab omni- 
bus quae tufsimfaciuntj&ab 
indigeftibilibus. Adpr^dictiit 
jgitur periculum euitandum» 
eis in partu diligentilsimè Çic 
prouidendum eft. Prsparctuc 
pannus in modum pils oblon 
g|,&ponaturin ano^adlioc vc 
in quolibet conatu eijcicndi 
puerumjiliud firmiterano im- 
primatur^ne fiât huiufmodi cS 
tinuitatisfolutio. Suntqufda, 

B quibus poft partum retinetux 
fecundina. Ad illius expulfio- 
nemaccipimus fuccum porri^ 
& diftemperamus eum oleo 
pulegino , vei mufcatellino. 
Vel damus fuccum boraginis 
adpotandum, &fîatim educi- 
tur. quiafortaîTevomet^&ex 
conatu vomédi educitur. quia 
fuccus iiie.vim habet talem» 
qua fufficit ad eius expuliîo- 
ïiem. Sunt qusedam, quibu* 
muiiebriaventum fufcipiunt^ 
qui inclufus dolorem & turao 
rem facit-Iftas fomentamus eu 
decodione fînapisjVel cepae. 
Quibus quandoqj partes illae 
pruriunt,quas fcalpendo cxco 
riant:vndc quandoq, oriuntuc 
puftulae,quae maximaminfe- 
rut iaiionem, Idco panes ilk« 



Digitized by 



Google 



^^p E KO T 

vrigamiîs cam vnguêco , quod 
valet cotra vfturâs ex igné vcl 
^quâ calida fadas. Vnde ad hu- 
îulmodi excoratiôesj ^ pomû 
vnumjbolum armenum, mafti 
chen 5 libanum, oleum, vinum 
calidum , ceram , & fepum . Ec 
conficiamus fîcPomum mun- 
datom ab mteriorib.& exterio 
ïibus corricîbus , tritum poni- 
mus ad ignem in olla cum o- 
ieo3cerâ,& fepo: & cum builie 
rit^maftiché & olibanumpul- 
uerizata imponimus. Poftea 
facimus colari per pannum. 
Kotandum qiiod fi aliquis pro 
pcer vfturam hoc vnguenco vn 
âus fueric^loco inundo foliu 
hederae codum in vino veLace 
to, vei giadioli foiium débet 
fuperponerc. hocenimreme- 
diumefthoneftum. Idem vê- 
tus per vuiuam îngreiTus , vt Cn 
pra diximp5& receptus in dex- 
rram partem vei liniftram ma- 
iricis,tanram gênerai venrofî- 
tatem j quod quafi ruptae vei i- 
liacf appareanc. VaàQ commu 
niter TROTVLA vocata fuir, 
quafi magiftra operis. Cum 
enim quasdam puella debens 
incidipropter huiufmodi veii 
tbfîtatem , quafi ex ruprura la- 
boralTet: cùm eam vidifTetTro 
tula, admirata fuir quampiuri- 
mum.Fecir crgo eam venire in 
domum fùam,vc in fecreto co- 
gnofcerer caufam çgritudinis. 
Quacognitâ , quod non eiTec 
4ôiQi 6xrupî^Ia|VeiiaÔâûo- 



I S DE 



2€0 



A nematricis/edexventofîrate: 
fecir hoc modo ei fieri balne- 
um , in quo coquebâtur malua 
& pariecaria : & eam intromi- 
fînac eas partes fréquenter & 
fatis plane traâauit moUifican 
do : & diu fecit eam in balrieo 
commorari : & poft exitum à 
balneo faciebatei empJaftrum 
de fucco tapfi barbati , & rapi- 
ûûy & farina hordei: Scrotum 
illud ad ipfam ventofîtate con 
fumendam calidum appofuit; 
Sciterum balneo pra2di<ao in- 
fiftere fecit, & fie curata reman 
fit.Quibufdam poft partum ac 
ciditimmoderatus fluxus fan- 
guinis. Quibusfubueniendo 
extrahimus fuccum artemifif, 

B faluis , pulegij , perficarise, Sc 
aiiarum herbarum huiufmo- 
di: & facimus crifipellas^da- 
mus ad comedendum;& collo 
camus eas fréquenter ad bal- 
nea:&hocmodo reftringêdo 
ianguinê eis fubuenimus. Vei 
aliter.Accipe argillam, & diftê 
pera cum aceto : & fiât empla-» 
ftrum ad heparindextrolate» 
re.Etfi fluxerit fanguis per na- 
resjde hoc emplaftro ponimus 
fùpra frontem & tempora , ex 
tranfuerfo tempora & fronté 
attingendo. Et notâjquod flu- 
xus per nares non fit^ nifî quan 
do peperit filium . Sunt & aliae 
qu^e iaborant exitu matricis 
poft partum. Quibus benefuc 
eurrendojï^r artemifiam , puii- 
CâiiâiiîiiuûJpemmjCâiîîphor^ 
âbfia- 



Digitized by 



Google 



&€% 



P A S S r O N 1 B. M r ]^ :1 E R. 



^ 



abfîntWumidecoquanturina^ A 
qnz^&C iîat baineum^in quo fe- 
deacvfqjadraamiiiâs. Poftea 
iîiauiter ponatur ad ledeni: & 
iaceac fuipenfapedibus, vc ma 
trixconuercamrin locjimfuiL 
Intromiiî'aq; matrice, ï^îpulue 
rem puîegi j,galangf , f picç nar 
di,nucis mulcacae^caryophylia 
tae : mifce, ôcdiftempera cum 
oieo mufceilinOjVel polcgino. 
Ec accipepannum imeumve- 
terem5rarum,& fubrilem,6^ in 
tus liga hos pulueres, forman- 
do ad modum piise.Ec mamce 
intromiiîâ,os vuluae cam dida 
piiaobftrue, vtmatrixiceram 
non exeat : & pHam ibi cnm fa 
feia fiïperliga,vt nô pofsic exi- 
re:&faciasxraniîrerecrovfquc B 
ad renés & intra ilia,& ibi lige 
rur . Sed antequam ibi ligecur, 
£ac raie empiaftrum fuper re- 
nés. Ï52 nafturcij, baccharû lau- 
rijthurisjcinnamomi, ana q. s. 
omnibus puluerizacis , & ad i- 
gnem caiefadis diftempera- 
tisq; cum melle hac emplaftru, 
quodadhue calidum fuper re- 
nés ponatur, ligando fafcia, 
cumqualigataeft pila vuluae, 
firmando empiaftrum & pila 
f6rtiter>vt moueâr.Et ipfa iace 
at fupina per noue dies & am- 
plius fî fuerit neceffe-Neque fc 
moueat , niiî caufa magnae ne- 
cefsitatis.£c da ei calem disetâ, 
vc per decem dies non eac ad 
fcliam, vel ad vrinam facien- 
•damfàepe.IceminLexicu vuluae 



poftpartum imponîmus plo.- 
maceolum, comprimendo ve 
non exeat, mficttmingit.Ter 
tio vero die facimus balneumr 
&in pofterioribus faciinusia 
fufflari fcquentes pulueres ne 
tumefcant . i^ zinziber , pyre- 
ihri, dnanomi ana:fiatpuluîs» 
Ad hasmorrhoidcsinnatas vîm 
tio partus.i^r abfînthium, abro 
tanum,cafsiam ligneam, corâ 
cem calsiae iîftul^ . coqaantut 
fortiter in vino: & inde fiât baX 
neum. Eccum exierit de baL 
neo,accipe puiuerem aloës:co 
fice cum oieo mufcellino, vel 
pulegino , & intinge bomba- 
cem , & fupponc . Quibufdam 
acddit dolor mamiilarum ex 
ladcAccipe argillam, diftem* 
pererarin aceto , & iiatempla 
ftruraidoloremfedar, &lâcca 
ftringit. fed prius locum aqua 
calidafomentabis. Item nota 
quod dolor, qui accidit in ma^ 
millis pueliarum, de facili tri- 
lle. Quoniam haec pafsio men- 
ftruis crumpentibus fanacur, 
quodinquibufda puellis mo£ 
bo caduco laborantibus fit ex 
futFocatione matricis, copref^ 
fis fpirituaiibus . Contra apo- 
ftema autem mamiilarum fac 
empiaftrum de malua, vifco» 
abiînthio , àrtemiiîa , & cum 
axungia diftemperetur. Etca 
caput apparueritjConterenu- 
clcos,& appone. & fi non rum 
pitur, cum phlebotomo a- 
peââtur ; & exprime paruoGt 
I i 



Digitized by 



Google 



4^ E R O T I 

inprîncîpîojneexfubitaeua- A 
cuatione fiât peius. Et tune im 
ponelicinium fînguiis diebus 
bis vel ter illinitum viteiio o- 
ui j aut Se melius vnguento fa- 
ûo ex butyro Mai;,vitello oui, 
& terebiiîthina:quod eft mira- 
bile5& benignum. Quod fi lo- 
cus ifte fuerit fiftuîatus,cum eu 
ra hac'poterimus tabuenire. 
f^ radicemmûdatamellebori 
nigri,&intinclâoIeo,velmel- 
leimponCj &puiueremdeîap 
pa combufta luperalpergeiid 
enimomneni fiftulaminûdar, 
&mortihcat3Qummodointer 
oiTa non fuerit . îdeoq; ibi de- 
betponi, quoufque morcifice- 
tur,&: deiîccemr. Poftea vul- 
nuscuretur. B 

DE MALA COMPLE- 

xionc ca-lidu, O" frigidamxr 

tricis ap.XXI. 

VT igitur à nobis de cura- 
tione mulierum côpen- 
diofafiattraditio, notan 
dum eft quod quœdam mulie- 
les funt caiidîej quaedam frigi- 
dag.Adquod taie fiât experi- 
mentum. Licinium cum oieo 
puîeginOjVcllâurinOjVeialio 
oieo calido inungamusi&il- 
lud in quantitate parui digiti 
vuiuçintromittamus denoéte 
' quando vâditdormitum:&li- 
getur en fiio forti circa crura. 
Quod fiintus attradura fuerit, 
damm eilnobis indiciû) quod 



S DE 2^4 

laborat frigiditate .Si vcrô ex^. 
puifum fuerit, fcimus eamla- 
Dorare caiiditate. Scd in v- 
rraqj caufa fubucniendum eft 
hoc modo . Si de caufa laborat 
calida^fupponatur fuiFumigi- 
um de herbis frigidis in hune 
modum . Quoniam contraria 
contrarijs curantur. Ponamus 
igitur maluâs , violas, & rofas 
in aquâ, & iftarum décodions 
fumigemus. Si vero frigiditate 
laborat, quod melius cft,de pu 
legio, folijs iauri, & perfi ca- 
ria mulieri faciamus fumigiu, 
fîmiiiterpeflarium: & fie abun 
dantia humorum mundifica- 
ta,habilis erit ad concipiendu. 
Poftea faciamus fumigiumfce 
minisjquodmiro modacon* 
fortât. ]Çî cary ophyLfp î cse nar- 
dijftoracis, calaminthae , nucis 
mufcats, &ponanturintefta 
oui fuper carbones viuos pau- 
cos , éparetur fella perforata, 
vt totus fumus ad interiora rc- 
dundet. 

DEDOLOREMA- 

îricis. Cdtp. XX II. 

AD doîoréraatrieis pro- 
uenientem ex duritie i- 
pfius, Accipe faxifragiâj 
cretâmarinam, caules veteres, 
arcemifîam, maluam , radicem 
afparagi: oêsherbas coque in 
aqua fortiter, & fac in his fédè- 
re patientem vfqj admamillas. 
£ï eu eximrjpiûâ malua, ^te^. 
mifîam. 



Digitized by 



Google 



2(^5 P A S S I O N I B.. 

miiîanijCamphoraj & cas pifto A 
ratas in ollacaiefacias: &: infor 
ma magdaleones cum pauco 
ôleo laurînOj vel pulegino : & 
fuppone.Cocingît&dolprma 
tricis ex aborfu , vei aiire repus 
ex retenrione menftruorum . 
Quod fit faepius ex frigiditarc, 
raro autem ex calidicare. Si ex 
frigidicare, fîgnum eft doîar&: 
pundurafîniilrilâieris. Tune 
accipe puiegium, origanû, ne- 
petara , lauri frôdes^ veigrana^ 
& maluas,in aqua bene fac bul 
lire: &indepatienremfomen- 
ra.Pollea accipe caryophyllos, 
Ipicam. nardi , nucem muicacâ, 
galangam:& fiatlufFumîgatiOj 
&per emborum fumum reci-^ 
piac . Deindc triferam raagnâ, B 
vel porionem S.Pauli in moda 
auellana^, fuppone cum bom- 
bace. Si aucem ex calore fir^tûc 
viu Veneris marrix deficcatur^^ 
& caie£t.. Signum huius eft, q, 
dolornimius circa partes iiias 
cft. Ideo accipe maiuam, hcr*. 
tam violarum, flores roiarum, 
radices iunci:eoquanrurforci- 
terinaquâ, &ineis fomentC' 
turparicnsj&eidem trifera Sa- 
racenicaomni die lupponatur. 

Ï>E FLVXV MATRÏ- 
cis. Cap. XXIIl. 

SVnc quçdam mulieresj quç 
fluxum patiuntur marri cis 
inftar fpermatis > vc func 
i^uâsdamveîuJlas âusoini ikuio* 



M V L I E R. 



164 



fum emicteres.Quibus prpuo- 
cando menftruà fubuenicnda 
eil> cura func fteriles^Sunt & a- 
liasfteriles, iîmiii modafaniç 
educentes . Hoc itâque eft in 
conluetotempore eis adueni- 
ente . Cùm enim eis menibrua 
neganrur, Iqco menfcruorum, 
propterearumfrîgiditatem fa 
niem emirtunt» ac iî ab bepare 
fluxus defcenderei. Quibus ûc 
iubttcniendumcfl:,. Faciamus 
cis fumigium ex vino vel aqua, 
in qua coâse iînt héros calià^ 
quales ponemus infrà de ftran 
guria&lapide. Pofteadiftem- 
peremus triferam magnam in 
oleo pulegino vel mufceliino, 
ÔC in panno lineo^'el iana fuc- 
cida, veibôbaceinuoiuamus, 
& vùluae imponamus . Sunt 8c 
aliae iuuenes , quae eodem mo- 
da laborant, propter defeûum 
menftruorumjfediftf liberan- 
tur mêftruis prouocatis.Et nO' 
tandum quod quaedam mulie- 
rescalidaej fteriles fadas funt^ 
nec laboranc huiufmodi fluxu> 
fed fîccae ranquam viri perma- 
nent . Sunt item quaedam quae 
iiuxum faniofum habent îîmul 
cum menilruis. Quas facimus 
fédère fuper maffam erucae a- 
greftis codae in vino,panno li- 
neo interpofîto : dummodo fît 
Câlida.Ad idem recipe pulegiû 
puluerizacumj&in fâcculo po 
jiatur j «^uiintantum iQAgus Ôc 
latus fiât, vt vtraque pudibun- 
da ligari pofsinc^quem paricns 



Digitized by 



Google 



%67 E R O T 

ferre débet fupervuluâ ad flu- A 
xuumprohibidone. Ecpiiuf- 
^uam ligetur j débet ad ignem 
caiefieri, vt confortetur cam a- 
nus,quàinvulua. 

DE CARNE IN HATRI- 
ceexorU, Op. XX II II. 

SVnt quf dam mulieres qui- 
bus fruftacarnispedentin 
matrice. Et nota,quod hoc 
eîs côtîngit ex fpermateintus 
retento, &infufcato:quïapoft 
coitum fe mundificant . Has i- 
giturfemper eu decodione ca 
îida herbarum fomentamus. 

DE TVSSï ACERRÎMA 
pusYorm. Cap. XXV. ^ 

PAfsîoni puerorum^anf efc 
quâfî tufsis acerrima ûc 
fub'ienimus . Accipe hyf- 
fopum, ferpillu , & in vino de- 
coque,& da ad bibendum. Vel 
granaiuniperi diftemperamus 
eu vino, & damus ad bibeudû. 

DE SVDORE FOETIDO. 
Câp. XXVL 

SVnt quidam, qui habent fn 
dorem fœtidum vitra mo- 
dum.Iftis fâcimus pannum 
în vino intinftum , in quo bul- 
lierint folia myrtilii, vei ipfa 
heiba^vei ipiî myrtilii . 



I S DE 26Î 

DEDOLORE OCVLO- 

rum» Cap, XXVII. 

COntra dolorem oculorû 
accipe maluam, herbam 
violariam,fummifates ru 
bi, rofas ficcas, verbenam, fîie- 
rem montanumi&ocuios inde 
fomentainfero, &tâcempia- 
flrum de eifdem herbis cum al 
bumine oui,& fuperpone. 

DE TELA OCVLORVM. 
Cup, XXVIII. 

SI tela lit in ocuîo, accipe co 
cham marinamj&oiibanûj 
ana ^equalibus partibas:c6 
burejccos iepiç non côbuflum 
puiueriza: & ocuiis impone 
bis vel ter in hebdomâdâ.Si de 
phlegmate fuerit, acdpe polis 
môtanumjpulegiunijfoliâ lau- 
rijOriganumjCarm: &indeQCU 
los fomenta, Vngiientum ad i- 
^em .Accipe aloës hepatici du 
as partesjoiibanijgypfi, ana de 
his duobus quanta dealoë he- 
parico, puiueriza fubtiiiter, & 
confiée cum axungia recentîj 
Ôclocumiaunge. 

DE MACVLIS OCVLO- 
rum, C<ip, XXIX, 

AD maculas oculoru,qua6i 
rémanent poft rub orem, 
^L carnis marinae vnc. ij, 
libanijofsis fepiae ana vnc. v. 
Câinem marinaiDjÔc olibanum 
ia 



Digitized by 



Google 



îé^ V A s s 10 H I B. 

in puluerem rédigé^ & os fepi^ A 
fubtiiicerrade.fiac puluis,& o- 
culis imponatur. Si paciens qù 
fecpiiçr, diftemperecurcum a- 
qua rofaceajêc oculis immitca- 
tur. VndQ quae oculis prf cipuè 
valent, his vcrfibus kabes: 
TcmkidumyUcrhendy rofa^ chlido" 

4CUt4* 

BE EXITV HATRICIS 

propter <^fproporti(manuirg£ 

uirUi^, C4p, XXX. 

SVnt &ali^ mulieres quitus 
mamcê condngit exire aUa 
de câufa.vt lune iMf ,quae no 
poflunt pari virgam virilem 
propterfuilongiEudinem^vcl g 
magnicudinem , coads tamen 
patiuEun fed macrix poûea ex* 
itdeloco, &indurelcic. Qui- 
tus fubuenimus , vc didum cft 
fuprà Ca.2o.Vel accipc pannû, 
&inungacur oleo calido, pule 
gino, vel mufcellino5& impri- 
maiur , vei iUinacar, velimpo- 
ftaturvulu^: &iigecur quou!% 
matxix calefada receiTerit per 
fe.Scd câucat ab omnibus qu» 
tufsim ifldacerepoflunr • 

DE INFLATIONE VVL- 
m. Cap. XXXI. 

VVlua mulieris quando- 
que inflâtux ex coitu. 
Tune fedeat in aquà de- 
co^ionis maluaejakbeaej &pu 
lcji)^& iib«xabijiîiC y«laccîpe 



; H V: L I E lU i7« 

puIegium>pulicâriamjfoliâ laa 
ri:bulliâc in aqua , in qua fede- 
at mulier: deinde fiât exprçdi- 
dis fufFumigaûo. 

D E RVPTV'B.A VVLVAE 
Cap. XXXII. 

AD rupturaminferiorupat 
tiu poft partUjaccipe radi- 
ée côfolidae maioris: defîc 
câ eâ bene,& puiuerizâ:& pul- 
uerê cymini fubcile, & cinna- 
momi eciâin vulûâm inijce: & 
confolidâbitur. 

DE DOLOB.E VVLVAE 
Cdp. XXXJII. 

AD doloremvuluf poft par 
rum, accipe rutam, artemî 
fîàm,eamphorâm:pifta be 
ne, & cum oleo mufcelHno vel 
pulegino eoficiancur:& madc- 
fkdâin olla inuoluaatur pan- 
nOj& fupcrponantur, 

DE MVLIERIBVS MIN- 

^a&m'mkào» Cdpm 

XXXIIII. 

MVIîeres qusedam lune, 
quffi node in ledo , vé- 
line nolint mingunt: 
éuoniam meatusnaturalespa 
raiyfim patiuncur. Has i- 
gitur cum herbis calidis 
fomencamus. 

t 4 



Digitized by 



Google 



ijx E R O T 

DE MODO COARCTAN. 

ai matricem , ut etiam corrupU 

• appd.re<ttuirgo, Cap^ 

XXXV. 

Nlfi dercftridioneampli- 
rudinis vuluç propter ho 
neftâ caufam licerec tra- 
£lâre , nuliam de ea métionem 
faceremusifedcumperhâcim 
pediatur aliquado conceptio, 
necefle eft tali impedimêto fie 
fubuenîre. ^ fanguinis draco 
nis , boli armeni , corricis mali 
graiian,alumimsj maftiches, 
gallarum ana vnc. j. vel vnc. ij. 
velquancû vis fingulorum, & 
în pulucrem rédige : & omnia 
fîmul in aqua calefa^a confî- 
ciantur* •& de hac confedionc 
pone in foramen tranliens in 
marricem. Velji^gaUarmn/u 
mach^plâtaginis, côlolide ma- 
ioris,aIuminis,çiniolif 5 chamc 
iœaeanavnc. j. decoquanturin 
aqua pluuiali: & cum ifta déco 
ûionc fomenrecur pudibûdâ. 

DE CRASSIS HVLIERÏ* 

hus^ Crgriccilihus, Cdput 

XXXVI. 

SVnt quaedam mulieres,qui- 
bus non commitcitur carna 
le cômerciumztum quia vo- 
tOjtum quia religione tenêtur, 
tum quia viduç funt.Nam qui- 
bufdam mulierib. non licet ad 
iecunda vota tranfîre: quç cùm 
voiuncatem habeantcoëundi, 



I y D E S/î 

A SinoncoëunCsideoincurrunc 
grauem œgritudinem.ïllis igi- 
tur iiat cale remedium . Accipe 
bombacem, & oleum mufceili 
numjVeipuleginum , èc inûge, 
& vuiuae impone. Quod h raie 
oleum non hâberes,accipe tri- 
feram magnam , & cum modï- 
co vino calido refolue, & cum 
bombaceveilanafuccida vul- 
uœ impone. Hoc enim bene ca 
ftigar Screffsenat luxuriam, do 
lorem eius & pruriginem le- 
dans. Nota q, in hoc cafu nullu 
peiTarium eft adminiftrâdum, 
nematrixionga abltinennarc 
ilridaiasdacunquoniam os ma 
tricis vuiuae coniungitur vr ori 
labiamifi fiât coceprio . tune c- 
B nimretrahiturmatrix. Aiiae- 
nim eft cura, qua reddimus ma 
tricem aptam ad concipiendû. 
Sed quoniam quç dâ funt craH. 
fequafihydropica?, &qu3edâ 
gradles:tam iliae quàm aliç in- 
epte funt ad concipiendum. 
■Vtrilq; ergo diuerfo modo iub 
ueniendumeft. Vnde llfueric 
phlegmatica & cralTa, facia- 
mus ei baineum de aqua mari- 
na &fâifa. Admoderationem 
ramcn aqu^ imponimus iuni- 
perumjnepetam, puiegiû, lau- 
reolam^abiinthium, arcemifia, 
hyftbpum, huiufniodique her- 
bas calidas . In hôcbaineo fa- 
ciat moram , quoufque fatis 
fudet. Poftea recipiatur cau- 
tèinledunij & bene coopc- 
riâcur. Et fi aiiquando cibum 
petic- 



Digitized by 



Google 



It73 PASSION r B. 

petieritjdcmrei in principio A 
toCâïSL nouellâ . Deciir etiam ci 
bus boniîSjCalidus, fani nutri- 
-mendj & vinum optimum mo 
dicum fumpcu. Siciervel qua- 
terin diefac eibalneum,&iii 
çraftino die limilirer^ Tertio 
vero die fiac fomiginm opci- 
nium,&Codoriferum, quodfu- 
pradîximus. Hanc etiam eu- 
ram viris frigidis facimus . Sed 
ioco fumigii-damus^eis confor 
tari uacaiida. Si vero fit crafTa, 
& quafi hydropica, diftcmpc- 
ramus ftercus vaccinum cum 
vino optimOj&iadeiiiinimus 
cam^ qus fie linita intret ftu- 
pham vfq, ad coUum, quœ ftu- 
phamultum caliditatis habeac 
abignefaftoexfambiîcOj&e- B 
buio: Sein ea cooperta mukû 
fudorem emittac , &in ftupha 
moretur^donec qnafi aiiquan- 
tuiom per inferiorafe purget. 
Et erit quailvirideilludquod 
exibit.Quf poftqua fatis fuda- 
ueritjâbluat le cum aqua prio- 
risbâinei, &fîc cautè intret in 
ledum. Etkoc fiât bis, vel ter, 
vci quaterin hebdomada^Scla. 
ris graciiisinuenierur.ïftam ci 
babis,^ bonum quoq:, 8c odo 
rïferum vinum potet. Vires e- 
tiâ cralTos hac cura reddimus 
graçiles.Curamus etiam aliter 
viros craflbs muîtum ieiunan- 
do , & bâlneando. Simiiiter 6c 
faciendo eis feptiîchruraiuxta 
litus maris in arena j modo di- 
ôoiilimmus eos: 6c cum calor 



M V L ï E K. ' V 

eit fortifsimu^, tanquam pofî- 
tos in fepuichro , fuffundimuj 
arena calida, & inibi facimus 
multum & copiosè fudare: & 
poftea cum aqua prions bal- 
nei optimèlauamus. 

DE RETENTIONE SE- 
€undin£, C^J.XXXVIÏ. 

AD difiîcilem partum , Sc 
educédam fecundinam, 
accipe radicem petrofeli 
ni/oliaporromm, & extrahe 
fuccum, & admifce pauco o- 
leo:&dabiberepatienti:&nn 
fce acerumin vuluam, Sclibe- 
xabitur, 

B B A B O -R S V. CAP. 
XXXVIII. 

CO liera aborfum aiTueram 
fieri quibufdam mulieri-f 
bus in ieptimo menfe vel 
nono, Accipe oleum 5 ceram^ 
pulueremthuris &maftiches: 
mifce , & inde vngacur mulier 
antè éc rétro in Jbebdomada 
bis vel ter : quia multum con- 
fortât matrice 5c cotyledones. 

DE EXITV ANI. CAP* 
XXXIX- 

A Ni exiras cft morbus co 
munis, tam viris quàm 
mulieribus: &facitfân- 
guinem fluere.ln reftïingenda 
igicurfanguinem , & anum re- 
â 



Digitized by 



Google 



£7^ E R O T 

pbnédo, fubuenimus hoc mo- 
•dô.Primo fomentamus patien 
tem cum decodione vini , iii 
<juo buUieric abfînthium:& eu 
•liacdecofîione ben-efomeiire 
tur anus, &lmiaturper cocum 
cum arramento encâufto ad re 
^ôringendum» Poftea cin^r^ 
dQ fâiice , & eius radice , & 
* ârifta aiicuius pifcis falfi fa- 
:i£li, fuperâfpergantury & rep o- 
jaatur mius cum panno liiïeo. 
Et hoc fiâttribus diebiis bis in 
aie, & fâluabicur. Simx 8>c aîi;, 
guibus non exit anus,ramea 
imaximS dolorem paEiuitsiiK 
^ illis vdiïQt iiibuaiiendam 
fift.Puiuerizetur aloë hepari- 
ca, & cum vino calido diftem- 
pererar:& £Ùm.âdhuc eft.tepi- 
dum 3 intingatUT m eo linum^ 
vellana, vel cocum, & ano im- 
ponatu-rnd enim doiorem mi- 
iigac,& iniiationeani auferc* 

DE DOLORE ILIOKVH. 

DOloriîîorum quibufdâ 
accidit: quibus ficfubue 
nire folemuff. Solanum 
^ecoquimus in acua cum cine 
re,&loco dolenri apponimus. 
Ad idem vaîecfe&miniHn cra- 
4um decoâum cum'feminejÔC 
ioco dolenri applicatum. 
>E STRANffVKI^ 

STrairguriam pâriunrur ta 
viri, ^uàramuUexes ♦ Viiis 



I S DE iLjS 

A autcm fuceurrimus decoquen 
do nafturtium aquatieum: faci 
mus cacaplafmaj &;peûimfu- 
perponimus: &ineius déco- 
ftione iubemus fédère patien- 
tem . Mulieribus vero eadem 
pafsïonelaborâribus, facimus 
lufFamigium ex mentaftro , ne 
pitay&puîegio. Itemtaviris, 
quàm mulieribusjfacimus ftu> 
pham, inqua bullierinc iani- 
perus, nepira, pulicaria, men- 
taftrum, toiia lauri, pulegium^ 
abfiBthium, & artemiiîa : & ia 
baîneo damus benedida fîm- 
plicem : Scficliberabiturpati- 
ens: nifî fiât impedimentum 
perlapidem confirmacum eij- 
cien^^oareauîas, &fepurg3n.* 
B dopervrinam^ 

DE LAPIDE. CAP> 
XLII.. 

SI autem lapis adeffer, déco 
quimus faxifragiam cum 
radice graminis in aqua 
ad confuaaptione medietatîst 
de quadecoftione damuslapi 
dofisidpotâdum ► Etlîvinum 
appetunt 5 concedimus. eis i- 
pfum lymphare cum huiuimo 
di aqua. Ec hoc facimus bis vel 
t«r in die^continuâdo per qua- 
tuor vel quinq5 dies . Quod fi- 
tune non minxeritjeritlîgniim 
kpidis confirmatr.Tunc ergo, 
fî fueritin callo veiîcae, accipe 
maluam^cretanumjCauliculu 
^reûem/axifiagiam^parieta- 



Digitized by 



Google 



\ff P A tt î O H I 

riam, nâfturîium aquaticum, 
ameos, &fcmea vracaB:&de' 
coqtre ifta in iiqu^re, cuiusxer 
tia pars fit vinum5& cerria oie- 
um5& quarca aqua n^arina, vel 
fâlfa . Oim hac ergo dccodio- 
ne fomentenirpaclens bene, 
maxime circa partes illas,ap- 
poneado faerbàs.Hac cura fuie 
quidam liberatus habens lapi- 
dem in vefîca, qaem poft lon- 
gam fomentacionem ^cic fu- 
gendo excrahi per foramen fa- 
€mm circa periconçon, & fecic 
mangi virgam , & maxime ca- 
put virgse eu oleo lauiino , v«l 
vnguenco aureo. 

DB DYSBNTERIA, 

Fit dyfenteria quandoq; ex 
choiera, quamat) q^ «x phle 
gm are . Cura igiirur dyfeîi' 
r^rise phiegmaiicae«ft,vt pri- 
mo fuiFemigemus eu thymo, 
_ epithymOjVeîcoIophoniarpo- 
ftea fométemus eu eruca agre- 
fti . Côtra dyfenteriara vero ex 
choiera, ï^ flores rofarumru- 
bearum, decoquanturin aqua 
p!uuiâii:in^a decodione in- 
ringâtur cotum feu bombax, 
& ano imponatur. 
DE V^-ùlCVXU J^^ASCEl^- 
tihusmpeâïne, ^fuh dffcWs^ 
C?* ctf<^<^ oados . Caput 

AD pediculosjqoiinpedi- 
ne,& fub s£q]îxs nafcunu*. 



B. H V LIE R. i7i 

A diftéperamus cineres cum o- 
Ico ifiungentes illa loca* Con- 
tra pcdîoilos vero générales 
eirca oculos, facimus vnguen- 
tum fàtis valens ad expuliïo- 
nem eoTum)& ruborem ocuia 
rum, & ad micigactonem dolo 
ris «orum.i^s aioës^vac^^cru- 
iàe, olibani anavnc, v. laiidl 
qu&d lufficiâc,lârido minurint 
coatrito , csetera palueri^ati 
imponantar^&fiât vngueata. 
BE SCABIE COXA- 
rum, CT" dùtrumpitrtùmL 
. OJÎ.XLV. 

AD banc infeâîonem cu- 
tis valet taie vnguetuai. 
j^ radicem eiml^ , zctû^ 
argeû viuijoleiaaaad pkcitBj, 
g cum axungia fie conficiendo. 
Radix cnulae munderur, êc in- 
cidarar niinutiîn: &poftqtï3în 
fatis decoâa fueritin âceto, te 
ratur in mortario cum axua-» 
gia: poftea argen tu m viuû po- 
natur cum oleo & cum aceto 
in^ocoéiafitenula, diftem- 
peretur. Valet hoc vnguentuia 
lUisj^ui perpruritum fefcal- 
pendo excoriant. Notandum 
tamen quodlîquishocvnguc 
to fe ^?axerit , aquam tcigidaia 
in orc teneat, ae dentés ladaa 
lur ab argento viuo ^ ^uod cii- 
cnmqua^fluit. 

DE CAKCRO. CAP^LVï* 

CAncramjVbicunqtiefit îà . 



Digitized by 



Google 



î^: Jl E R O T 

pulucrefa<^ûdccymmo &vi- A 
ridi çre fuperafpergimus, vt de 
«cer.Pollealocuminfarmum de 
ficcaram inungimus hoc vn- 
guenco. ï^îolibanûjmaftiche, 
ceramjoieunijpicem Grsecanij 
galbaiium, aloënjabiîiithium, 
^rterniilam , panetariâm, rutâ, 
fâluiam.Confîcianrar lîc.Te* 
ranrurherbse, Ôcinfundacuro- 
leum, &mitceamifuperignê: 
& cùm tuerie in lupremo cali» 
dunîjoleuin colecur3& iterum 
igneapponacur îioc vnguétû. 
Signum auEem. deco.<5liôis eft, 
cum gurca fbper marmor poil- 
ta reiederiCj &iRdurauent . Et 
norajquod loco cancroio folia 
hederae fyiueilris iatis valent 
in vino décoda j & fuperpo- S 
iitâ* 

DE CANCRO NA^K 

AD cancninina{î,ï5:paliam. 
marinam, faluiam , colo- 
phoniamjhermodadylos, 
atramenrum^id eir,terram Câ* 
paniÊe^QmniaffiqualiteK&pa - 
lueriza. S^à ante quàm pulue- 
remiftum ponas, abluelocum. 
cum vino caiido ^ in quo codû 
fît abiînthium : pofteapone de 
fuper puiuerem praedictum.. 

BE* FORMICATIONIBVS. 

AD formicâtiones & fyro- 
nés vbicunq^fîntincorpQ 
xe j maxime in facie , & ia 



I S D E 2ÎO 

fronte,framentum diftempera 
mus cum vino > puluerc iibani 
appofico:&:ad modùm empia* 
ftri loco apponimus» 

BE INFXATIONE P E» 
dum» ap.XLIX. 

COnringic âliquando pe-* 
des inflariexdoîore ma- 
tri cisc Tune accipe tribu- 
losmarinosj&coque inaqua. 
marinavel faifa, & fumigaiae- 
pepedes : &poil irumigium eu 
fomencum erit tepidumj.lâUâ* 
bispedes^ 

i> E ^ r KT F L A r r 0-. 

ncmrg£uinUs,0'^ejiicU'' 
lomm. Cdp.h*, 

SVnt quidam qui in virga vi- 
riii patiuntur inflationem, 
fub preputio foramina mul 
ta cum excoriatione : quibus 
iîcfubuenimas.Mâluam ina- 
qua bullimus 3, & buliitam ex- 
primimus^vt nihii aqus rema^ 
neat. poftea piftamus. cum fan 
guinecâiidojvelbutyro fine la 
lejVeloleOj&igni apponimus, 
accalidum fuper foiijs cauli- 
um,&: fuper pannum lineum 
pofîtum 5,,membrum virile cir- 
cundamus.Et hoc cale ficreme 
dium adinfiationê tollendam. 
Deindeprasputio euerfoj cûa- 
qua caiidalâuamus collû prae- 
purij vlcerofum , & puluere de 
pice G£gîcàj& carie lignoxom,^ 
vel 



Digitized by 



Google 



iSt P A S'S I O N I B. 

velvermiumj&rofârunij&de. A 
radicc tapil barbatijSc myrciili 
fuperafpergimus . Quodll de- 
effet myrdil5>jâiiâ quatuor îuf- 
ficiunt.Ethocilciîâcbisveicer,, 
lîngulis diebuSjdonecfanetui-. 
Adtefticuios veroiufiasoshac 
tâlis fométatio.Accipe maiuâj 
abfinthium^vcrbenam, bifmai 
uam, cafsiiâgine jartemiiiâ, ÔC 
cauies : haec omnia coquantur 
iivviao forti vel vetexi , & inde 
fometabisbisveltermdie: & 
eas herbas pifta , & mifcc cum 
melle , & buiiiant : Se hoc totû. 
cum viiiQ fuperpone* 

DE PVSTVLIS PARVIS... 
puerorum, Qp.LK g 

QYando puftuls nafcun- 
tuxpueris parus, tû cille 
cum CoIq rrico lalui de- 
b€ntj& corn, fafcia ligarijVt rc* 
foluantur: quibus paeris nec 
vnduofa, neq;.dulciadaride- 
bent. Siveroincorporepueri 
anthraxapparueritj decurnu- 
triciaquahordei, & quando» 
que fcariiîcetur. SimiÎJter & i- 
pia neque dulcia^neq^faila co- 
medât. Qiio cafu lacnutricis 
hoc modo débet cognofci. Si 
gutravna diftiilatafup vngue 
nec nimisfubtilejUec nimis liq 
dû,necnimis grofsû,nec nimis- 
coagulâtum apparueric, habes 
bonum odorem, Scpuram dul 
Cfidinem • Sali^ni aucem lac^ 



aut malè rcdolens, infantis nu 
trimcnto noa ell conueniens. 

D E FOETORE ORIS. 

D fcetorem oris vitio fto- 
A machi, fummicates myrtf 

terantur, 6c coquantur in 
vino vfq^ ad medietacé : & ft o^ 
macho mnndato taie vinum 
propinetur* 

DE CASV VVVLAE. 
• Q^.LIIL 

HIs qui cafum vxmlx patlil 
curjUc fûbuenimus.. Pul- 
uerem ziugiberis,pyre- 
thrij & cinnamomi decoqui- 
mus in vinOj&facîmus garga- 
rizare,& puiuerem horum cali 
dumvuuix apponimus.. 

DEVERMEMANVVHa, 
^pcdmL Cap, LIHI* 

AD eijciendum v^rmem de 
manib.&pedibus^lcilicec 
lyronê^ccipe laterê cale- 
fadimijSc aliquod vas plénum 
aqua: &paftea iuper lacerem 
câdentê ponatur femé iuiquia 
mi: Sipatiés teneatpedesiup 
fumum,&videbis verraes qua 
£ pilos îjiaquam cadentes^Itê 
ad idemjaccipe paleam auenas 
& comburc.incineres:poftea. 
apponatur aqua caKda quaa- 
tum patiens potexicfuâineifij, 



Digitized by 



Google 



a% E R O T 

&in eâ teoeat pedés ^uoufqj A 
înfrigideacur. Pofteacoktur, 
îcâ quod nihii aquae remanear, 
&ftringancur benc cinercs j vc 
aqua exeatj&leparencurpau- 
lacim, &inuenies vermes in- 
ftar fili (per fumum iufquiarai) 
expuifos. Sic fîmiiicer Cad une 
fyronesmanuum. Notajquod 
& locus corrodatur à vermi- 
bus: âccipe paleam , &incine- 
ra^&polîeaponawrin aquam 
càiidam:&in iilâaquam,quân 
tum calidam fuftinere pocerir, 
collocetpatiens memOTum,& 
exibûc vermes , poftea curetur 
locusjvcaiiudvulnus. 



DE SVRDITATE AVRI- 

um. Cdp.Ly, ] 

AD furdiratem suri u m ac 
cipe pinguedine anguii' 
larum recentiû, quse ap- 
parecpoiLdecodionemilIarû, 
&luccum caprifolij ^ ôcbarbas 
ïouis 5 & ouorum formicarum 
plenam palmam: rere , & cola: 
& haec omniafimui cumoleo 
mifceanrur, & decoquantur. 
Poft deco<ftionem admifcea- 
tur ei acetunijVr magis fît pêne 
trariuumj vei vinum quod iuf- 
jÊciCj&âuriianç infunde:&ob 
tureturauris infirma, & fuper 
lanam iaceatpartem : & manè 
caueatne vêtoappropiRquer. 
Etfacillumper aiiquanrulum 
tempus fuper aurem fanam ia- 
ccxe: Ôciceimn fuper iafirmam* 



S B E aB4 

DE GLANDVtlS. 

AD glandulâs artcmifia câ» 
lefaâa fîmul trica & fuper 
poficaglanduias dilToluic. 
Qus eriam in vinotritaj&in 
meiie codâ,gIanduIas faciei fu 
perpofîcamoliiiicâCj macurac, 
& accenuac. 

DE HAEMORRHOIDI- 
hm* Cdp.hVn. 

AD haemorrhoidesinnacas 
vicio partus, accipe abfîn- 
thium, abrocanum, cafsia 
îigneam, cafsiam fiftulam , co- 
quantur forci ter in vinOjSc facî 
as mulierem ibi balneari: & eu 
exierit de balneo^accipepulue 
rem aioës côfedum com oîeo 
mufceliino>vei puiegino: &iîi 
tinge bombace, &fuperpone. 
Aliter 5 accipe fotulares vece- 
resj&pinea hsroâm^èc coquâ- 
tur ea in vino, & inibi fac fédè- 
re eamquàm diu pari poterie: 
& cum exieric de fomenco, ac- 
cipe alumen album pulueriza 
tum, &fuppone . hocenim ita 
confolidac, vt reddat violatam 
plus quàmvirginem. 

DE DOJLORE DENTI- 
tm. Cap, LVIIr. 

ADdoloremdenciUj&coï 
çonfortandos fî moù fue- 
. rint, ^ fâiis armoniaci 
drach. 



Digitized by 



Google 



3% P A s s I ON î B. 

dnch, x[. coili <3rach. xiiîj. 
melon j piperis drach . iiij. fo- 
lif dra.ij. confice fie . Sai & fur- 
fur in oUam dimittejdonec car 
bonefcant : & cum infrigidacu 
fuerit, cum csceris fpeciebus 
cere , & inpuiuerem fabciliûi- 
mum rédige, Scinde dènres & 
iocâ vicerofa frica. Item aliud, 
& eft pimpinelia, vci fuccus e- 
ius: dentés enim optimè deal- 
bat . Similiter herba eius trita, 
^appoiîra tumorem gingiua- 
lumemendar. 



M y I, I E R* 



im 



I>E 



PISTVLA. 
LIX. 



CAP» 



EXperimétum probaram 
ad fiilulam . Accipe folio- 
rura CÂuUs rubei, & femi- 
nis eïufdem,radicis rubis ma* 
ioris ana partes aequales : t era^ 
îur,&in vino optimo decoqua 
tur vfq, ad très partes, fiai cola 
tura, &addico melle coquatur 
ad fpifsitudin^rdetur^juotidic 
duo cocHearia manè &feropaL. 
tientLHota ^ fi fiftula fuerit in 
aliquo!ôC«5 cuius canalis pe- 
netret ad ôcul<3s,vtiuxtafiâ- 
fumjincurabiiis eft^quia necin 
çifîonem , nQc aiiquam medici 
naibiadminiôrare poiTumus, 
propter ceneram fubftantiam 
oculorum. Quidam tamert te- 
ilantur, quo<itâlis ftftulapofl 
fif curari per Iblam agrimonia, 
ex muïto vfu habitam , fîue in 
jpoîu^ûuein pulueie ♦ Ad idçm 



A valet filipendula , & grana m & 
ne radicis eius inuenta. 
DE se ASIE MANVVM. 
Cap. LX. 

AD fcabiem manuum fâna- 
dam accipe lapatium acu* 
tum> & fumS rerrae, côfice 
in modum vnguentj cum axu- 
giaporcina^ ôcbutyrofadoia 
Maio5quo inunge manus. 
DE ORNATV, ET PAIU 

dsin. Cdp,h:KL 

RAdicem accipe dracon- 
teae y Se munda , &radicê 
iarijanajterein mortaria 
cum axungia,» diftempera c€ 
aqua calida, et colaperpanna, 
B ecpoftea bene moueas, et fie 
fiet p nodem:ecin manèaquâ 
fuaui ter remoue 5 aliam infun- 
dendo aquam: ad cmus linime 
ti confetfdonem optima eiTec 
aqua diâiliationis florum ca- 
prifoiij.etfcocreiterando con» 
tkiua per quinqj dies^ad repri- 
mendam malitîara eôrum5quç 
polleni infcnre facieilsefîoné. 
Sexta vero die,al>ie<aa aqiia5ex 
ponejVtdeficc^ur.Poftea acd 
pepraediâaeconfeûioms vnc» 
ij. ceruff vnc. >. câpborf vnc.v» 
boraci%gûmi ar^ici anadrac» 
f, DiiToluatur borax in aqua ro 
iàcea, fricando inter manus: ce 
poftea diftemperenturif c ont 
âia cum aqua rolàcea . De qud 
faciem d^alb^ido accipe adi 
^uâaâmtcmfâbœ^et diftlpeja 
s 4. 



Digitized by 



Google 



^ E R O T 

cupâtîCââqua frigidainterma 
nus fricando, &cam ambabus 
manibus faciem iilinias , prius 
facielora cumâqua&fapone, 
dfiuide corn aqua frigidaaiper 
garni-, &pannus fubtiiis fuper- 
ponatur, fiue manè, fîuefero 
hocfiac: & talis decoracio fa- 
ciei per rres vel quatuor dies 
durât. Vnguencum ad faciem 
dealbaadam. i^ cerufse opri- 
m^ vue. ij. xeracur , poftea cri- 
belierarperpannunij &quod 
in pâno remaiiebir, abijciarur: 
& aquâ'pluuiaiis admifceacur, 
& coquacur vfque ad confum- 
ptiouem aquœ.quod poreft co 
gno ici, quand o videbimus id 
coâ:û ferèeiredeiîccatum.TUC 
infrigidemr, &huicinfrigîda- 
lo &defîccaro addarar aqua ro 
farum:&icerûbu]liac quoufq; 
iîac duram &ipiirum, ira quod 
ladepofsinc fomiaTipilulf mi 
nurse. &:cumvoluerisinungi, 
accipe pilulam vnamj&lique- 
£axin manu cum aqua, &indc 
fricstur faciès benejVrdeficce- 
run deindecum aquapuraab- 
• iuacur, & hoc durabicpex o^o 
dies. Secundo ad faciem rubifi 
candam , accipe radicê vici<:el- 
laÈj&munda, &incideminU' 
rîm5&; defîccâ . Poftea pulueri- 
zâ & diftempera cum aqua ro- 
ii.CQ.Zy^ cum bombace,vel pan 
nôîinco fubcilifsimo illinêdo 

" inducitraborem faciei.Mulie- 
ri âucem facis aibae,fî rubore ca 
reac, facimus coloré rubeum. 



I S DE 



at8 



A vcfubmencitaveîpa!îiatâ fpe- 
cie âibedinis colorrube^jqua- 
fî naturalis appareac . Item ad 
rugas faciei veîuiarum , accipe 
fpatulam , id cft ghdiolum , 6c 
fuccum excrahe , &: cû illo fuc- 
co in fero facié iniigc , & in ma 
lie erir cutis eleuaca,&rumpe- 
tur. Quamiupturamcuramus 
cum puedido vnguêto, in quo 
radixiilij recipirur, &puiuere 
cucim extrahendojquse poft ru 
pturamlota fatisapparet fub- 
tiiis. Item ad ientigines faciei, 
quç funx exaccidéci, accipe ra- 
dicem draconte^, &inpulue- 
rem rédige, Sc^iTa fepis , & ii- 
banum, & de omnibus iftis fac 
puluercm, & cum pauca aqua 

B mifce, & indemanus iilinias 
fricando in manè cum aqua ro 
fata, vei aqua furfuris, vel cum 
micapanis fricando^donec re- 
moueas. A/z«i. Poneînacerri 
mo âceto oua feprem intégra, 
&tandiudimitteibi,donec ex 
terior tefca in moduminterio- 
ris peîliculae moliefcarj & cum 
eis admifce pulueris fin api s, ^ 
vnc.iii;.&iimul tere, &inde fa 
cieminunge fréquenter. Item 
ad roilédos rubores faciei^fan- 
guifugas,qu^ vari^ funtjappo 
nimus in calamo^loco prius lo 
to cum vino,cui debent adhae- 
rere fcilicet circa nares&: aures 
ex vtraq; parte: aut ve-rofas pO' 
nimijsfuper fcapuias. Item ad 
venas quae appajet in facie, vel 
in nafo . Âccip e de fapone par- 
tes 



Digitized by 



Google 



les quatuor, & quartam parce A 
depiperc, &.puiuerizacaâppo 
Bimusioco, &praedi(5î:o modo 
curamus. Icemadaiperitarem 
faciei ex iole , vel veiito , & ad 
eam dealbandam & clarifican- 
dam. Accipe tepum ceruinum, 
builiacinaquâ, dôiiide inalia 
aquam colecur, &C colarum diu 
manibus maiaxerurj &mcad- 
depuluerê cryftalli ÔCvermis, 
Noca imgiiiaf e vngueriram va- 
lens ad i'olis aduiîioné, & quâ- 
libec hiluram, maxime ex ven- 
lS> , & concra puftulas facîei ex 
aëre , fimilicei concra maculas, 
&excorîationes faciei, quov-* 
runcur muiieres Saiernirana;. 
1^2 radicis iiiij vncj. ceruie vnc, 
ij.maftiches,olibani anavn. v. B 
camphprae drac.j. axangi^ vn. 
J.aquaerofâcaej q.f. Conhcian- 
turfic: radix iilij mundara de- 
çoquacur in aquaj&hïec extra 
ftabeneteracur, axungiayero 
liquenai ad ignem,&: bene cp- 
i"ara,& à iaie mûdaca:nmui heç 
duo diitempsrencurprius, ad- 
dêdo ceruiam inaquarofacea 
diîloluram: deindereliquaie- 
cundum arrem puluerizara , 6c 
iîatviiguencum.Hûcigicurvn-i 
gyentoroieiitprasdicîce muîie 
IS& fe ad îgnem inungere in ie- 
rOj vç in mane à pr3Êdicds5rcili- 
cec à ioiis aduftione, Se niuiris, 
&puiluiis, Schuiufmodijram 
peraërem quàm per lolisardo 
rem illa^fae de die permaneanr. 
M eniiïi ^leuat çuce, Ôcpuiçhrl 



- m ^-L TER. ss» 

colorât. Nequemanèîocioni- 
bus^velaliquibus âiijs eft opus 
adremouendum àfacie; quo- 
niam non derogat colori quo- 
quomodo. Valet etiam ad re- 
prefsionem purtularum in ie- 
profisj&facis mundificariuum 
çft . Quoniam huiufmodi orna 
tusmulieribusin frequenti v- 
fu ert.quia fi fuerînc déformes, 
paleac eas. Ideo nocandû quaa 
dovolaerinr feomare, primo 
abluanc faciem cii fapone gal- 
licOj&cum aquacalida^&cum 
colarura furfu.ris , & hoc iîat in- 
baineo : poftea iiiungant facie 
prîus deiîccatam cumoleo de 
tarcarOjCpntinuando per fepte 
noctQSjSc tocidem-dieSjVel ecia 
per quindecimjfi vuîcus muha 
fuerirpannofus, &lencigino- 
fus . Er quando yerecundancur 
inungere faciem de die, tune 
ibienc le inungere de nocle, & 
mane iauare cum aqua tepida» 
in qua refoluta fiieric pingue* 
do amidijad micigacionem.Vc^ 
lens.ergo muiier faciem fuam 
decorare^vadatad balneum^S: 
intrecftuphamj ibiq^ faciéin^ 
ungat eu oleocarrarino, erlîç 
inunda iudet optimè: poftea 
iauec fâcienL,\'T patet ex fupra- 
diais , Et lî volueric coilere pi- 
Ips in fadCj tune poil balneum 
faciem fuam bene dehccaram 
cum panno illiniat hoc plîlo-* 
thro. j^ colophoniam & cerâj 
& in vafe Hdili refolue : et his 
xçfoiuds âddacur parua gutca 

X 



Digitized by 



Google 



fpi B R O T ï 

^albanî^Sc dîu coquancur^mo- A 
nendo cum fpatula, Deindc ac 
cipe mafticheiij olibanum, gû- 
lïiiArabkum, ÔCcseceriscom- 
mifceanmr. hoc fa<fto , ab igné 
deponatur : & cum fuerir tepi- 
^ûjfaciem fuâliniau:ied non ta 
gatluperciliâ. Dimiccatperho 
râ, donec ficinfrigidatum , po- 
itea remoueat illudrfubdiiat e- 
jîim curêj ôcpulchrareddicfa- 
cie, & pilôs remouec, & o^mnê 
^urcitiâreddit coiorara&lu- 
cidam.ïtem ad pannum remo- 
Bendum poft partSj iliinias fa- 
ciê cepa vei ioail^aj Scindre cu- 
rîs eieuabiriiT. ekuara aût cure 
fepum- ÊircinBin recens faciet 
fuperpone, & poftea eleuacam 
cucem remoueas. Alîud ad pan B 
num fâciei remouendum. Acci 
pe tâfcarû de vino albo foïtifsi 
mo 5 & cum Vf ma pueri ma^- 
fâ^lttm ftupismuolue, &aim 
panno lîneo pêr nodem fub ci 
jajere calido dimitte:raane vera 
proijcîâs pannum, & rarrarum 
lere, & diftempera cum melie, 
^vagefaciem, vt fupradixi- 
mus. Item ad cuic in facie fub» 
liiiandam. Accipe dracoream,^ 
veimaluamtere, vel bryonia, 
pifta forriier^etpoftea mifce c^ 
meiie aibo, & fac buliire per 
duas horaSj&ïn finedecodio* 
BÎs adiuiîge puiaerem capho^ 
rsB^jboracis/alïs gemmç.cû fpa 
ïuia diu mouendojd: vfui reier 
Baj& Vf ère fa^iç lora m aqua te 



mada. Se m dîe Dominîcade 
hoc vnguenro inunge. Ï52 cam- 
phoram, radicé iilij in aqua eli 
xamj&axungiamporcinâre- " 
centéjha&c omnia conh-ce eu a- 
quarolacea.&^tere, Icemad- 
vermes faciei delédos , qui de- 
piianr. Accipelaparhi acutiji- 
banijdracontesejofsis lepisejâ- 
na partes 5£quales:facpmuerê, 
ÔCterinhebdomadaffica, pri- 
es tamen facie bene loca in a- 
qua furfuris. Se in die fabbatr 
faciem benclaua cum albumi- 
ne oui, ôcamidoj&pervnam 
horam in facie lemaneanprius 
iauacum aquarecenti, Ôcillini 
eam Jcem ad ferpiginem facieî 
accipe lapaciam paxaum^rd ell 
acutum, piftafGTtiter,&;frica- 
locum patienté diu: poftea ac- 
cipe furfur, &infundein aqua; 
bullientij & inde laua looû pa^ 
riencem,. & pofteadeiiccerur, 
&fiaî ra>e vngueacum. ï^ enn- 
iamcampanam beneincifam, 
& in acero diu decoquerpoîtea 
pifta; for ri rer, & i mmi fc e p ui u e 
rem libani,.mafliches5 iirhargy 
rij, aloësj auripigmenci, cymi' 
ni,argenri viui exrincti cum fa- 
iiua^ana vnc> iij. ofsis fepiç vn» 
}. faponis & axungia* , ana q. ù 
Confîce cumacero, in quo ca- 
âaficradixenuIas.Mulieres Sa 
iernrrans&ponunr radicemvi- 
riceîl^, id eft bryoni^, in niel- 
la, &cumtalimeileinungunc 
faciem fuam , & miro modo rir 
bçfdÇr AlitçimuUcres onianc 



Digitized by 



Google 



Î95 P A S S I O N I B. 

fâcies&îabiafuajaccipientes A 
meideipamatum, cuiaddunt 
parum bryonif feu viticelif,cu 
cumeris agreftis , & paru aquae 
rofaceç. Hçc omiiia vfq; ad me 
diecatem buliiantrquo VRguen 
coiniiiîgacuriabiaiiinoâ:e, èc 
manèlaueiicur cumaquacali- 
da.confolidacenimcucê iabio 
xamj& eam lubtiiiac, Ôc reddic 
tenerrimaiTij & ab oùini vkcra 
tione praîieiaaciSi il viccratio- 
nés iii eis aâc, fanât. Si veio mu 
liervoluericfecolorare, tune 
optimè frîcec iabiacumcord- 
ce radicis arboris nucum, &iu 
perdences & gingiuâshabcac 
î>ombâcem,&intiagâcincolo 
re côpoiîcoj &cum tali bomba 
cevngaclabia &gingiuasince B 
rius. Cciorauc^mcompoïiîus 
Q.C £at: Accipe herbam marina, 
de quâ Sarracemdngûtpelks 
in colore viridi . haec builiac in 
vafefiâili nouo cum albumine 
vfq; ad cerdam parcemrcolacu- 
XSù addacur brefilium fruftacim 
inçiiura,&iterumbu.iiiar,&:i- 
teradimiccaturinfrigidari. Er 
cùm tempus fuerit, appoiiatuc 
puiuis aluminisj&ccuncin am- 
pulia aurea vei vicrea ponatur, 
&vfuireferuecur, Hocigicur 
modo tinguni mulicres Sar-ra^ 
cenffi fades luas, quibus vnûis 
defîccansjpoftuncaddeaiban- 
damfâciem aliquid praèdi^to- 
rum,vc ceroçum,vel ali^quid ali 
udj&apparet color pulcherri- 
inusadmi^ciî^rubori &albedi 



M V L I E R.' t^4. 

ni.Icemad gactâorîs lauamua 
os cum vino cepido,dcnccs be- 
nefricando:&hociamane,&: 
idemfacimusiafero:pofteao- 
leum rofarû cirçundamus pec 
.noâem,&iiberabicurin breui* 
Item ad dentés nigros Ôcmalc 
coloratos. Accipe corticcs nu- 
çum maiorum bene mundato$ 
ab interiori cortice, qui eft virt 
dis , & fricamus ter in die àsa" 
iesr& cum bene fuerint fricati, 
alluimusoscumvinocaiidoSc ' 
cum faie admixro,iî placer. Si- 
militer dentés iîc deaibanturj 
Accipe marmoralbumcombtt 
ftum, & olTa daâylorum corn- 
bafta5&vicrum album, &tegit 
lam rubeam,fâl , pumicé: & de 
his omnibus facpulueremj iri 
quoiana fuccida inuoluta, iii 
pannolineo fubrili dentés in- 
terius&exterius fri^a.Aiiud ad 
idcm,quod dentés emundât& 
aibilsimos reddit.Pâtiens poil 
prandium os lauet vinoopci- 
rao : <ieiade bene exiccare dé- 
bet, & abltergere cum pano ai- 
bo nouo: poftea maiiicet quo- 
ddie fœniculum , veiieuiftica» 
vel petrofelinuffl,quo4 melius 
eft mafticarejquia bonum red- 
dit odoré , & bene gingiuas e- 
mundat, & dentés facitalbifsî 
mos. Puiuis item ad dentés ni- 
gros dealbandos,& cofirman- 
das gingiuas corrofas , velco- 
meftas, Se ad os malè oies optî 
mcfâcic. j^icinnamomijCaryo 
phyL Ipicae nardî, mailiches^ 
t z 



Digitized by 



Google 



^p-f . ■ ERG T 

^huriSjfrumetijabiinthi), pedû 
^ancroranijOlsiura dadyiorû 
^8c oliuamm , ana parKs sequa- 
ieSjterâtur oninia, &in puîue- 
rem fuKcile redigancur, & inde 
'iôcafricentur. Midem. I5^pu- 
'micis vilijfaiisjana drach.x.cin 
iiamomijantofaiijantifolij ana 
idra.ij,*miceiiis,q.f.pumicej ec 
fâî cum fufhdenti melle cômi- 
"fcej& in pâtéila rudi fuper car- 
bones pone donecincêdâcur, 
^aliaeîpecies in puluerem re- 
"digancurjer eu opus tueritjden 
tes inde fricencur. Linimentû 
iad manus dealbandas , et îeui- 
gandas. Aiphodeli decoquan- 
turinaqua vfqjad côiumpdo- 
ïiemaquse, ec benemouendo 
tartarûadmiice, ecpofteaduo 
bua:ec fiaciinimencû, quo ma- 
Ti'tts fricabis.Iré ad fcecorê oris, 
noca-3 fi mulierhabeatos fcsci- 
idunijCaulâputredims gingiua. 
Tunijiiliiiciubueniédiieft.Ac- 
'cipc calcem viuam5iuiphur vi- 
Hum, etâuripigmenEum de cal 
ce etfulphur^jecpuluerem cu- 
curbic£ combuftsj et piperîs^ 
Ec habeas peciam vnam. icarle 
t2:>vel alicuius pâni riibei,eaq; 
mînutim incidas , qaanro plus 
poterisjccaddeprsedidis. Tûc 
habeas acecum ibrcifsimum^ec. 
panas in aiio vafe fictili , ecali* 
quanculum dimicce buiiire : et 
poftea pone' auripigmencum, 
deinde Iblphur^poltea puluerê. 
cucurbicasecpiperis perinter- 
^lâiia, ad vlcimum pon^spcciâ 



I. S D 'E ip6 

A panni, 6c renicueas ab igné: Sc 
cunc exrrahas ab oila,et ponas 
fupcabulas diuiiîni perpaftii- 
-la ad folem. ec dimircas ficcari: 
de his âûc llccacis ftat puluis, ec 
ponacurfuper gingiuas câcro- 
las ecpucridasjcis camen prius 
ablacis eu aceco tepidojin quo 
builieric radix capiï barbaci. 
Pucredine coniumpîa,defuper 
fpargacur puluis cinnamomi, 
ec roiarum rubearum . Ego aût 
vidi quandâ Sarracenâ eu hac 
-medicina niukas Iiberare,GU3£ 
accipiebatparumde tolijsiaii 
ri^parum de muicOj ec iabebar 
muiieres cenere iub lingua, ne 
p ercip ère cur aK ei s graui s anhe 
licus. rdegoquoquelaudOjVt 
muiierceneaciioc medicamea 
B iub iingua die ec no(fce,er maxi 
, mèqnd.ebeccoirecûalio.Siâu 
tem fœcor oris fueric caufa fto- 
machijVeiincefcinorumjCc eu 
recur. Fiac puiuis de meliorî a- 
loë quod inueniri pocericjec ai 
ftépererur inmodu ryrupi5cû 
fucco âbfinchi; . de quo accipi- 
âc quocidie ible orience iiij. co 
chlearia:quibus accepcis^acci- 
piaccocidé de melle, ecianabi- 
cur.îce ad remouendas labiorû 
fiffuras 5 debécipia pungi eu o- 
leo roiaco^vel lemine liai déco 
fto in cielamine concauaco , & 
cciâ ex lemine iaxitxagie cû lue 
co. cecaureçj vçi ariftolochiç ra 
tunde crico liniancur.Ad idé va 
kc fuccus âbiînchij. Côcra iilTu 
xasauciâbiorû, jjppter nimioà 
âjnpkxus^ 



Digitized by 



Google 



aniplexas,& ofculadones âmâ . 
tiûjValecinunâJa fada de mu- 
ifciia^ne fcminispiylli^ï^el vib» 
^éto de lilicSi verè tal^ JiïU 
j:;îe fiej:enc ex vento^ ^el aëre^ Sc 
fimiiib.cauiis, tune iiniâtur ia^ 

• bïâ cSmelie^ & pofteaibpara- 
:i*>ergaîiir puiiiii colophx^niae* 
^eiaccipe nucêmagnij & d^ 
<oqHatiir tiib ciaere calidcKj, &. 
iîucleu& teracur^6c££ari& app a 
îiacur, admixco oleatartariiio, 
& fanabimr. ItemadlâiHOiuni 
^rofsmem fiât eoram accenua^ 
tio cum vnaioiiemeiIis3,aata^ 
^iia^ ia qua bulUerk radix dra- 
caateejreasj vell^rapEuiariaj . 
veîeriamamîdû, in malfadiC- 
folumm 5 & piiluis marmori% 
& p uLuis pumici s alsi ^ & ofsîs 
fepia&jmiiceâtur 3,& vnganir la 
eus fnixço puiuere algitliirç{id 

j eftdra^cijcummailklieficca 
tae.Dehiiergp beaeiîccatis £- 
atpuluis^&ponatar fap^r gin* 
giuas câcrofas &puti:idâ%pri-^ 
us bene abiutas- cû aceto cepi- 
da^ in quabullieritradixrapfi 
barbari* Patredine a^cemcoa* 
fompca :, habear puluerem cin* 
namamî > & rolarû > & delupec 
afpejrgar. Icemadfubicainfla- 
tionem £âcieiîufiîcicfoiaaquf 
calidse fufumigario . Similicer 
ad iriflatiûnem eiul'demj&oca 
lorum, accipiacuraxungiare* 
cénsj&eum fenecione reraturj 
&luperpDnai:ur*EchaÊcdeor- 
natu faciei &eius partium fut- 
ficiaat*. Vnguexum ad capillo^ 



9, m. f ir I E ÏL 



c^ 



A aareosfaciendos: i^medîanfi 
coixicemfambud, flores genî- 
fta^croci^îj^cellaQUorô. hae^ 
coquaaaw: iEtaqua^& qMtd fîi* 
pcrnataneriîi, coHigami^ ôcîn- 
decapiiiiiaîmganîiir. Icemad 
capiUos candi do^facifedas^a- 
p es quâ pluTes ia dia a<ma ia* 
clade^&: icaiaceade^ & com 0- 
:lea cere^tiade capac vi^evAd 
idem valet agrimoaia trita ca 
iaÛe capriao^Ice vx capillî cre- 
fcaatvbi vis , accipe pané hoiv 
deaceam cum crafta3& fale ^ ec 
adipe vrfiaoztexe, fed prias co- 
bure paaem hordeaceû^ ecex 

. tali mixtara vnge iocn mj^et cre 
fceai capilli . Itemvc capiliift- 
aac flaïUj ^ corricem aacîs ex- 

% xeriofem^etcomceaiiaterîa* 
rem ipfius arboris i ec coque ia 
aqua^ eccamipfa aqaaalamea 
diftempera^ et gaiias: etcumi- 
ôis difteaiperadsrcapuç prias 
lotarn iiaias^fciia luperpoaea 
4o>€^câ fafcialjgaado perda- 
is diespaterisiîccoiorare . Et 
peftiaa^aiiutjVtqaod capilli^ 
adyereCj taaquâmfaperâaaîm 
recedâc Fofteaappoae tiaiiu^ 
ram qase fie de croco orieataîi^ 
fandali%atcaaaâ ^ coias maioc 
«rit pars difiemp eraça cam de^ 
coâioe brefilij^Ôc fie remaaeat 
perrresdies^j & quaxca die ab^ 
laacur coar aqaa calida^^ et aaa 
quadefaciiiremoaebirur . Vdl 
accipe radicem clielidonîae Sc 
agrimottiaes ecraiuram boxi^ec 
faperliga fb:ameaaaeaç:deia*- 



Digitized by 



Google 



tpp E B. O T 

de cineres âuenaejVelvitis5& 
fâciixiuiura &caputlaud, Vcl 
Ï52radicem chelidoniae, &ni- 
fceae maiorisjana partes aequa- 
les, tere, & cum piec in quo di 
lîgenter cyminuni, ràfura bu- 
xi 5 cheiidonia, & parum croci 
fan: coda, diftempera:& ca- 
putvnge, &vnâiîmaneatdie 
ac node, & laua cum lixiuio fa 
âo de cinere cauiis 6c paîese 
hordei. Item faccem viniaibi 
coque ad fpifsitudinemcero- 
ti cum mellcj & vnge capiilos. 
Si vis eoshaberefiauos 5 prius 
pdido modoparêcurjvcinue- 
niantur habiles ad tindurâ. Po 
fteagallae eu oieo ponanrur in 
teftâ, & comburantur, deindc 
puiuerizêcurj&imp ura- 
ceiOjin quo pofîcum ilt acrame 
tumquodfiCinGaliiajScnmul 
diliéperenrur. Izé ad idem.Pul 
uerê gaiangœ cum fucco nucis 
ir.irce,&fac builire, Scinde fiât 
inundio ad cinduram capillo- 
rum . Icc flores myiiss, & gal- 
licrici coquancur m aceco, ÔC 
vngarur capur. ied caueac à vi- 
no forti> & à nimis forci lixi- 
uio 5 quia capiilus corrumpic, 
Se corrodir . Item ad capilios 
crirpandcs terarur radix ebu* 
liciioleo, 6c indecaput vnga- 
rur, &cu folijs eiufdem fuperii 
-geturcaput. Itemv: capiiii fiât 
fpifsi,accipeagrimoniam5 Sc 
corticem vimi,radicein verbe- 
nse, radicem faiicis, abroronu, 
Éîmenlinicqmbuflum &pul- 



I S D E 300 

A ucrizâtum,radicem cannç^hçc 
omnia decoquc eu lade capri- 
iio,velaqua,Ôcablue indeloca 
prius rafum.Icemftipites^&ra 
dices caulium puluerizentur, 
&cum eis admiiceatux rafura 
buxi vel * eboris pulueri- ehcm» 
zaca, 8c exiftispulueribus fiac 
lixiuiiiquodfacic capiilos au- 
reos.Icé ad capilios longos fa- 
ciendos , terarur radix alcheae 
cum axungia porcina, 6c diu 
buiiianc in vino : poftea appo- 
narurcyminû bene cricum, 8c 
maftiXj&vicella ouomm bene 
coda,parû iîmui mifcendo : Sc 
poftquâ coda fuerin c, fiât cola 
luraperpannûlineUj&dimit- 
tatur donec infrigidecurjdein' 
B depinguedo lupnacâsaccipia 
tur>ôcindecapuc bene ablutû 
vngacur . I:e ad iyrones capii- 
los rodentes , 152 flores myrr^, 
geniftse, galiitrici , coquancur 
in acero vfq; ad aced coniuin- 
ptîonem, ôcindeextremaca- 
pîllorum âisiduè fricêtur.Hoc 
idem remoueç fiiTuram capirf s 
ex eo bene abiuri . Item lupini 
âmaripuiuerizétur,ôcinaceco ' 
buiiianc, 6c inde capiiii fricen- 
turincra manus,hoc enim fyro 
nés expeliit, Se occidit.Cû aûc 
fîngulare l^udium fit mulieri- 
bus ornare capiiios,8c poft or- 
natum capillorû ornare facic 
(cuî9 ornacus fi fueritpulcher, 
déformes paleac mulieres)pra 
iliariiexpiendavolûtatc reçue 
xeadproximènarrata. Quod 



Digitized by 



Google 



iptf; VA S S I o n IB. 

fi mulierwlithabere logos ca- A 
pillosj & nigrosj accipiac lacer 
xaiïî vîridem > & remous capi- 
te,&caiïda decoque in oleo cô 
îïinni : &rali oleoinungai: ça- 
pue . rcddit enim capillos lon- 
gos^&nigros, Experimentum 
Sarraccnicum ad deaigr^îdos 
capîpos^ Accîpe corticem m^^ 
lî granari5maximèdttlcis:c€ra- 
tuf > & buliiar in acero :, vei a- 
qua, cokmr : &hiiiccolâCîirse 
âdd^rarpaluis gallarum > &a- 
iomiiiis in muicâ quanricace^ 
vc fi^r^iiTuminmodumpui- 
dsj& hoc taii <jt2afî quadam pa 
ôa capillos inuoluac • poftea 
furfi^r dîltepcrenîr com olco^ 
ficponatur foperigneminalî- 
QQoyafe^ qîiou% furfur totu B 
fcat îgnitam*hoc talc alpergac 
radidrus fuper capuc, poftea 
madpfiac, & icerum capw in 
eade colaturapi^diaa inuol- 
nu y Scdiimccatperno^eîn^ve 
mdips inungatur^ poftea ab- 
Juact^r, & eric tofum nignim* 
Ad idem. Si mulier mukos ^ & 
mgroB capiHôs hdbere velîr, 
accipe pomûm coloquin ddae, 
abîeais carnib. oieo îauri im* 
pleatur, addicoiemineiafquia 
mi, &m'odico auripigmenri, 
& adiangaacur faspe ciaeres. 
Si vexo molles, &lenes,& fab- 
ules habere volueric^ abluac 
cos fepe cum aqua calida^in 
qua fie puluis nicri, & orobi* 
Sed vc mulier fuauifsimrr, & 
piaiu£$xma â^c^ âc fine pili^à 



capicc v% înferiusjînprimif 
eac ad balnea : & fî non confue 
îïerir , fiât ei ftupha hoc modo» 
Accipe régulas & lapides can-r 
dentés ^ & eis in ftupha pofîds 
fedeat mulier in ea . Vel alîcen 
Accipe régulas calidas^veilapi 
éts nigroscâlidoSj&pon^ in 
ftupham>vel foueam fadam ia 
rerra ; runc f^perînfundarur a- 
qua calida> vrfumus refolua- 
rur, &fuperfedeat mulier be-^ 
ne circundacapannisjvrfudet» 
Cumqj bene ludâucrir^intrec 
aquam caiîdam> & aWuar fe o-^ 
prime ^ &fîc exear à balneo^ & 
abftergar fe bene cum panno 
lineo, Poftea inungar fe roram 
hoc pfilorhro»]^ calcem viuam 
bene cribelîaram, & dôeapo- 
neinvaf^figulivncîas iiij«& 
decoquein modumpulrîszpo- 
ûea accipe auripigmenri vnc 
vnamj^&irera coque, &proba 
cum penna an fir iatis codum: 
caue auce ne nîmis coquaruii 
& ne nimîs Çupcx curem more; 
rur> quia maximum facerer ar- 
dorem* Sedfî expfilorhro acd 
du curem vri > accipe pcçuîe- 
pn cum oleorofaceOj vel vi<4^ 
rum y vel cuœiucço fempemî^ 
uaBjdi^mpj^pa applicandojdo 
nec fedeciir «lor:» poftea innn^ 
gacur vnguenro aibo ^ don^c 
ceflaueiir ardor* Aliad depila* 
torium . Calx^dua^ & auripi- 
gmearum ia lâcculolineo nô« 
firabmlliat,donec décoda ftac: 
hêç 45C<»^0a«m probabis^ vt 
« 4 






Digitized by 



Google 



^of P'A's s I o N ï b; 

fuperîorem.Siaucemdepilato A 
riumiît nimis fpiflum,appone 
aquam recentem vt rarehat, & 
âtcenuetur . Nota quod puluis 
eius deficcâtu5 valet ad cames 
malas corrodédas,& eriâ ad ca 
pillosreparadosin capitib.ti- 
neolorû . Scd prias ciî oleo vei 
meile capîta eonim inûgâtur, 
deinde puluis fupafpergatur. 
Item vt fiât perpétua abiatio 
- capiliorum , 15: oua formicarû, 
auripigmentum rul>euTn,& gû 
mi hederçjcum aceto:niirce,&: 
indelocum depilandum frica- 
bis . Vnguetum pro nobilibus 
quod pilos remouet , cutim 
fubtiiiat, &mac«ias aufert. 152 
fuccum folio ru m cucum^ris 
agreflis, &lac amygdalarum: B 
hisinvâfe poiltisadmifce cal- 
cem viuam j^t auripigmêtum^ 
lubtiiiter puluerizata: poftea 
galbanum contufum diitcm- 
peratumcû modicovino, per 
diem &nodem , etcum ipfo 
decoque. ^uo bene decodo re 
moueas fubftanriam galbani, 
ecaddasparumolci, vei vini, 
ecargenti viui, fadadeco^io- 
nCjremoueas ab igné, et puïue 
remiftarum Ipecierû appone. 
ïjimafticîieSjQlibanijCinnamo 
mi^nuds mufi:atae,caryophyl- 
latse, omnium iftorum ana par 
tes aequales .ïftud vnguentum 
fuauiter redolet,etleneeftad 
mirigâdum. Hocpfilothrono 
biles Saiernitaiif vti confueue 
runc. Cumigiturmuiierfe to- 



H V L I E R. - 504^ 

tam hoc piîlothro inunxerir, 
fedeat in ftiiçhamultumcali-r 
da:nec fricet le, quoniam exco^ 
riarentur membra eiusiledcû: 
parum fteterir, rentabir pilos 
eueliere à pedine: fi vero le- 
uiternon cadant, aquam cali- 
dam faciat iuper le infundi, et 
abluat ietotam trahendopaL 
mam fuauiter.fi enim cum im- 
petu fricarer^ciim cutis fit tene 
ra, ex pfilothro cito excoria- 
tur.Hoc fado intret aquam te- 
pidam^et bene abluatur, dein- 
de exeat : et tune accipiat fur- 
fur diftemperatum cum aqua 
calida, et poftea coîetjetfuper 
fe fundat. Iftud carnem mundi 
ficat5etIenit.Deinde iauecfe 
aquatepida, et ftet parum, vt 
cutis aiiquantulum deficce- 
tur. Poftea accipiat alcannam 
cum albuminibus ouorum^et 
inungat omnia membra. hoc 
enim carnem lenit : er fi qua; 
fuerir vftura expfilorhro,hanc. 
remouet 5 et lucidam redditer. 
fuauem. etfic vncta ft et paru, 
^c tandem cum aqua calidaa- 
biuat i«5 etpoftremô panno li- 
neo albifsimo inuoiutavadaî: 
adJeûum. Poftexirumquoqj 
balnei orner capiliosTuos, ec 
in-primis abluat eos cum cali 
lixiuio. Ï52 cineres vitis comba 
ftas, nodos palese hcrdeijCt li» 
gnum liquiritïa?jVt meiius lini 
antjetpanemporcinum.pale- 
ametpanem porcinumbulii^ 
ant in aqua^depane^palea^ec 
cinerc 



Digitized by 



Google 



|0f PAS S I ON ï B^ M V L I È K. j^S 

ciaercrepleaturoîk^habens A phurismortmIib.i|.rarrâriaL« 
in fandoûuoforaminajvelrria bivna iii;. de carbonibu^Iî-. 



parua. aqua m qua panis porci 
nus Scpaîea prius deco^finc^ 
fuperdaaa fundaturin oUa, vr 
per foramiiiacoletur, Tali lixi 
uio mulier abluaccapucfiîum: 
poft ablutîoncm dimitrat fie- 
cariper £e , Annde jcapilli fiaui et 
lucidi fiuncCum aucem pefti* 
nauerit ie^ habeachiincpiilne 



gni auellanae vnc. iii;» falis pe- 
rrae vnc, ii;. Hase omnia teran- 
tur^& cribelîentur, &mîlceaiï 
rur inuicem : & fuperinfunde 
aqiiam virae fapradid^: & po-* 
namrtorum ad diftillandum. 



Operath mfinoM MftWdtiomm^ 
Diftillario prima acrrahit vif 
tûtes omnium ipirimS^vcnuL 
rem. ^rofas ficcas^caryophyl.- lum animai venenofiim poce- 
nucem mufcaram , cardamo- rit appropinqnare ei Jn ea cou 
ma m , galangam . haec omnia femantur carnes , pifces , fient 



pulnerizara diftemperêtnr eu 
aqua rofarnj& tali aqua afper^ 
gat^c^piiîosy & peûinet ilios 
peSine eadê aqua jatînéio^vt 
melius redokant:& fafciculos 



in balfamo. Faci t etiam recède 
re omnes lentigines^ necnon 
& omnes maculas faciei^ i- 
pfam%clarificat. Expellit eria 
omnem fcabiem corporis: mS 



faciarj&pra&diâumpuluerem B dificat quoqj omnes lacrymas 
fnperafpergat, & miro modo oculorum. 



redolebunt . Nobiles^ tam viri 
quàm iBuUeres ferat mulcum 
in capilHsiuis ^ aut caryophyl. 
^ut voranq^nraute tamen^ne ab 
aîiquo videaturrpeplum etiam 
cum^uo caput iigatur, pona- 
rnr cum caryophyllataj & mu- 
fcOj& nuce mufcat a^& alijs re- 
dolenribus. 

PRO CONSERVATIONE 
€(^ùminmmiah éiquot m- 

Iktjfcêm/ Capi^ 
LXIïV 



R 



Ecîpe aquaevîtaede vîno 
meiiore diftillatse libr. 
iii; .falis vfti libr, i). fol- 



Secunda diftiUatîo expellit 
apoftemata 5 & fbperfluiî^tes 
corporis . Dentés inualîdos ex 
pellitj & fanât • ExpelMt etiam 
inflaturam heparis. 

Tertia diftillauo expelHc 
omnes macula% & omnem le*^ 
pram • AnheKtum fœddum> & 
omne pHegma ftomacH pur- 
gat^vtpn ta cibnm îndigeftum. 

Qnarta ^ftillario «xpellit 
fenguînem coa^ularnm in cor 
pore^finùliter 8c iknguinem re 
Êrigeraram. 

Quinta diftillatîo expellît 
morbum caducum à corpqre 
liumano, 

Sexta diftillatîo expellît o* 
mnes languores &infiniMta* 

u 



Digitized by 



Google 



507 E R O T 

tes expâfte guttse accidentes. 

Septima diftiliado expeilic 
podagram. 

Od-Uâ diftîUado prsualer 
baliamo , quod bene referues. 

Nona diftiliâcio valet &re- 
feruat hepar:!! aarum in ea fol- 
uâtur. 

Décima diftillatio. Si vna 
gutta iftius aquœ ponatur in 
fcyphum in quo iît vinum, Sc 
quod fcyphus lit deauratus: in 
iienitur ibi ipuma natans fu- 
pra vinum , quod eftpurum au 
lum. Et omne illud quod tingi 
lur cum eo,eft auruni pulchrû. 

No tand um tam é, q u o d p o ft 
quamiibecdiiliilationem, fae- 
ces debent teri^Sc cribellaxi, iî- 
cutinprincipîo. 

Aqtid dU^ feuBitlp^num adidcm 
fermée 

T^ terpentînse tribus vicib.. 
JiftillatXj vltimô coniundim 
lib. j. Kgni aioës iîmiiiter trib. 
vicibus diâiliati lib^ ;. ambr^ 
crudse lib. ; . mufcatae tiizx fu- 
perlapidem admodumliqui- 
di vDgueti, cum eifdem fuper- 
addito oleo , vt Éat vnum cor- 
pus.Et diftilla nouem vicibus. 
Baiiamura hoc confema. quo- 
niara. ipfum eu perfedum j ÔC 
fuftinec. 

Primo jOmaé îudiciûigms 
&aqu^. 

Secundo , manum pénétrât. 

Tertio , vngendo faciem iu- 
lîentutem cbnferuac. 



ï s DE 50S 

A confolidat. 

Quinto, oculos mirèpuri- 
ficat, 

SextOj vngendo cum ea tota 
corpus, nunquam putrefcere 
ferunt:nec vermes ipfum afce- 
dere. 

Hermès philofophus pofuir. 
Et QgQ fecij&probaui:& eflve 
riisimum. 

■ Aq'Malk perqurnirnsdicmmiU" 
hûkfkdty O'qa^fîp^ophctarepuU- 
hitun 

l^iimaturam argent!, serîs> 
ferrijplumbij chalybis, auri» 
fpum^ argentée Se aure^^ftp- 
racisjfecûdum diuitias ôcpap- 
pertâtes patientis » Ponantur 
primo in vrina pueri virginis 
B primo die. Secûdo die in vino- 
albo calido . Tertio die infuc- 
cofœn-icuii. Quarto die in ai* 
bumine. oui. Quinto die in 
iademulieris iaélantis puerû,. 

Sexto die in vinorubeo - 

Septimoinfeptem albumi- 
Ba ouorum. Et hoc totû po- 
natur in capeUam ad lentum 
igné: & quod diftillauerir, fer- 
Uâ in vafe aureo, vel argenteo » 

De lâude aquse huius eft fîle 
dum.quia emi non poteft.Vir- 
rus enimeiuspalliarleprolos» 
Lepram enim puram fanât Sc 
deftruitjomnem maculam de- 
Iet5Conferaat.iuuentutemjOCU 
lumpuichrum facit. fuperom 
nia. tâceo de fecreto huius a.- 
quae , quia timeo , ne habentes 
fuperbia extollâatur.. 



Digitized by 



Google 



po 



30^ P A S S ï O N I B* M V L I E R. 

l^hYlS AD COÎ^SBKVJU A nôpoterattïedpoÔquamvfua 

eft hoc ipfb-pBiiiere^Ibla ^raa 



' lçtbeconïcÇjruif;>cheîidomf> 
fa^cifragiç, leuiftid> puîegîi > a- 
nifîj cinnamomij euphrailse a- 
naM.j.cardamomi^zingiberiSy 
fœniculi , petrofeîini ^Kyffopi^ 
origani^ fiieriâmoiamana 4^^* 
).galangae vue.;, zuccari vnc. ;• 
Exiftîs fiatpuluis, S^cum cibo 
conrinaè fumacun&vifus reçu 
peranir^&: fexaatun 

Puluis praedidus ordinatus 
cft per magiftrum Geraldum: 
cuius probam fcnex expercus 



<jaadr4gefîma liberams eit:in-r 
^ântùm quodtorofempore vi- 
tae fuaevidiÇj6c legu liîer^s mi- 
auciïsîmai. 

Aduifumùcnu 
ï^ tuciaepraÊparataa drach* ;« 
2ïiaftiche3 dra* v. charabe fou* 
j.camphoras fcru* v. vitrioli aî- 
î>i fcmp . ij. fiarpuluîs omnina 
fubtilis 5 vz âlcohol ponarur ixt 
^uarrani parccm aquae rofatae 
eptimèdiûillacaead iolem tri- 
bus aut quatuor diebusj ferua 
in vitro bene obturato : & ma- 
ne j. vel ij. guttas in hirquos o-* 



cft. qui annis duodedm vfus , 

fuitfpeciliis mreis, ira quod B culoromimpone. 

groffasliterasfiaeîpfîs vid«re ï ï iï I S» 



a ^ 



Digitized by 



Google 



DE MORBIS MV- 

LIERVM CVRANDIS LIBER, 

^ PARTIM EX VETE R VM G R AEv- 
corum, Latinorum &C Arabum monument 
tiSjpartim experientia propria confe^ 
(ftuSiAuthore Nicolao Rocheo 
dodoremedico* 

Muîto nunc quàm ante hac emendatior, quod ad orthogra- 

phiam fîmui Sifententias , collacis permuUis 

quos ckat authorumlocis. 



AVTHORES CLYI V NIC. R O^ 

CHEO cit^n:tvr^ 

hipfûcratesjn ^phôrijmisprdcipue. 
Cl. Çalenus^ 

^dulm^e^mto^mnium fre^mtifime. 
^etim rarenter. 
CTlimusSecundus, 
^lexanâer'BenediBmi 
Leonharâus Fuchjtm* 
cArahes ingenere.^ 

miy. 

• Eralijqmdam,Jedrams. 



Digitized by 



Google 



lîluftrifsimae fcrcnifsimse que 

Principi Catharinae ab Àmbafia, comiti Cor^ 
tjfanae apud ïnfubres,baronifîaeLinneriêfi,Mi- 
glani,Çha^2Ultoni}5TrenoIIij,ô{^c,Dominae Cal 
montis , Marigniaci , Cheuagniaci, Tifiaci^ 
fanéli Bricî) adLigerim, Àmpliputei, 
ôCc» NicolausRocheus. 
S, D, 

I V V M Lutetfammêfe 0<îî:èbri pcteres, 
àteaccerfîtus, vtinviaèdomo ruamor^ 
bum, fi qm's ocoirreret, profligarem,vc- 
mVdarifsimaPrinceps , profpariitem va 
lecudiaemtuamfêniaLmms. Necdefoe- 
I nmrinianerej^qiabus aduerfàvaletudi' 
. I ne correpris &ppedas ndi , nihilo tamen 

minus ego aïi'quot horas fèîeg^ pro fcribendo Ifbro, quem ri 
hi Luterif excufùm dicarê, quomulierfimorbis fedle mede 
ripotenVquî hûcin prÔpmhabueritxqm &fîLatmus fitjno 
propterea indignû dwd dicandû mulieri Galîica£,quâ pênes 
hofpMnir,ne dicâ charites,fèd &ïpfac louis nouêfilie:quod 
teftant venufta verborû coanniras, fecundia, modefîia,mo 
res probaii(simi,pmdêaa,cafetas,chri&amfinus,omiiiii hi-- 
ftoriam tenaxmemoria,pietatis in pauses opera,precaao 
nés aflidua^ô^ carteraid genus. Necnuru^quum nemo eoriï 
à quibus origine traxiili orio dedims faerinat potius , quot- 
quôt fiiére, vimjtes grariâfquedtiflîraogreflùprofeqmiri 
fiint-Quis precor,^neaTrQiano inrebus gerendis confui-' 
tiorf Quis Afcanio ipfo (nam ab eo natales tuos accepilH) 
inter Duces ftrenuior c* QÙiis Caeiàrelidio vigilannorc'Tan- 
dem (nehiftoriam texerevid^) ab ipfoluîio dicratoreyC. 
que ad auum ÔC patrêjpatruofc^ tuos ingenuofiffîmos Prin^ 
dpes ( relinquendo regum gallorum dC imperatorum, adde 




Digitized by 



Google 



3*5 5*<5^ 

êC proaiîomm BC triÉauonim hiftorîas) finem impono. Nec 
eft qui me mendacem mit parafitum dicere poiïir , quirm id 
fatis notumfît ex mm GaJîoriïtumLatmomhiftonjs.Qin'd 
paffîm diciarr de Georgio illo Ambafiano à Pontifice roma 
no ad Gaîîos cû omni îpfius po teftate mOTo fis certé ad Ro^ 
mani pontifici) dîgnftatem peniem'flètjnîfi gladio enûhufc^ 
abftinere iuffîfïèt, anfmae propriseprobus confoltorjpieta^ 
tiTc^ fratemae amator , Illo tempore ex pataruis vast germanx 
fex vanjs m cccnobi}s virgmibus praeerant^ fîlenao tranfeo 
pamios nios Ponnfîces , quorum adabreuitati ftudens hîc 
defcribere noIo,Nouîr Galîi'ajnoui't ôiTltalia Carolum fllum 
illuftrifïîmû generofifiimumq; fratrem taû Ludouici duo- 
decimï Gaîlonim régis omnem Italia 2Lrmis duodecim îta di 
nom'iubîeciflè, quod rex Italie tune potiuscenfenduserat 
quàm dux:cuius memori'a nunquam deîebitur. Vale Prîn- 
ceps optima , faxi't Deus optimus maximus annos vu 
uas Adamicos 3 ô(^ demum fpmtus fèdes petat 
beatas , é Lutetia. 2<5. dîelanua- 



KÏCOLAVS 



Digitized by 



Google 




NIC O LA V s ROCHEVS 

LECTORI BBNEVO* 

^ N LE CTO R canàiàeliheUm iemulterumor^ 
his^qmmfarttm ex Çrdcùrum<^ahumk rmnti^ 
mmtu decerj^Jt^ fanim exeaquamexferimtm 
didîdaYtemedica:,deJcnj^fJnynôqma^ 
dinemùhpYuamyquemfTùhMtoremiudkm 
à d^finimneyCauJks^mtdSyj^adiBiônes^num^ 
curandireBam ratiari^mprôjequutmjùm.l/umdicauimnd'- 
ni dominâmes Catharin^ ^whafind^^ neacefhakiin lucem 
frôdiret:manquam Uher defèminegmitaliy^ meamum^ me^ 
hrorum^JemmariùrumiTî^rhk Ter* 

tium temtordinem Ubellm de natarum ^ educatiane :, & eoru^ 
morhk. QuartmliyercapiRorum^eBmipJorum^infiBiùnes 
ampleBitm'JnjiumîonarfanmYc^^ 

mataihôsquatmrprùpedtempraUmdimandùScura^ 
hû^ mûdô bonôgratùcy animo huncjujci^ ^ 
fias. Voie féliciter. 

» 4 



Digitized by 



Google 



V9 



NIC ROCHEVS 

DE MVLIERVM 

MEATIBVS SE- 
mmrijs, Cdp . I. 



Idcxdnder 
Benediâus^ 




E fœminarum geni- 
talibus membris , ac 
I ipforummorbis de- 
^ lcriberepareft.Venç 
igicur humoris, qiremprolifî- 
cum plerique medici praedi- 
cane, eandem ferme in fœmel- 
la , quam in viris originem ha- 
benr,ac flexuofis orbibus in te 
fticulos deriuant^indeadvul- 
us oftium tendiinr^ynde feme 
tacavoiuptâte prorûpit, quod 
vanum arque inutile philofo- 
phorum princeps Ariftoteles 



D E jîo 

A tusvclucinucleas confiât, qui dehijioti. 
primumnuUum accipit cibû, mmnHm 
fed oui humoreiamhaufto in- c.^ 
crefcuntjpoftnucriunturaquis 
dulcibus fiuuiorum , viqj dum 
fatisaugeantur.Idem auchor. 
An idverum,non dicitur,ali-t 
mentum omne cffc extrinfe- 
cus,fedprorinusvtin planta- 
rumreminibusineftaiiquidti 
leprimùm quodlaifleuni voca 
tur,{îc in animaiium materia 
excrementûconftitutionis ali 
mentum eft, incrementum ve- 
ro fœrui per vmbilicum corin- 
gir, eodem quo plantas modo. 
perradices,atq;etiamanimali 
busiplîs , vbi abfoluta iâ funr,- 
ex eo (quod continetur) ali me 



aiTeuerat, cui & AraLs Auer- B to idem accidit.At quod fœnii 



roës fubicribit . Veruntamen 

(fateor) ex renibus , fpina , co- 

. ■^ ' ' xis, lumbis, venae ac arterias 

' ^ ^ V-. - '• multae^quelparfimfunduntur 

y ^ * V ;• 'in fibras pervuiuam tenuifs- 

/ mas, tendunt, ex quibus geni- 

talis humor, crafTus, albuSjOui 

; ..; , - âlbori fîmilis intus coUigitur 

( vt bilis quotidie in. ftoma- 

cho) ad conceptum neceflari' 

us : quod in ouis contigit, in 

quibus quod candidumeftac 

iuceum àfœminaproditjfemi- 

ne maris tanium conftituente: 

ex ea materia mebra quae fper- 

matica vocamus generantur, 

arexmenfîbus rubentîa,qua- 

lis caro eft nutrienti fimilis , fi- 

unt. Ariftoteles de pifcib , haec 

ArîfiouU.6* refert. Qno autemruptOjfœ- 



nisinVenere prorumpit,non 
perfaltus exitlîcut virile: quo- 
niam inutile eft &vitiatofimi 
le,omnino diiFerens ab eo, qd^ 
intra vuluamiînelibidinequâ 
doqj reftagnat. Ex vrrifq; itaqj 
maris & fœminae fœtus mem- 
bra figurancur , ac ipirîtalis vi- 
ra producitur : verùm ex viriii 
femine principalia membra, 
ex fœmineo cssteraignobilio- 
ra conftiruuntur, ex puriori ve 
luti materia, fîcut Se fpiritalis 
vigor.Maris enim femêin me- 
dio geniraiis fœmineîalboris 
colligitur,vtgenerandi pote- 
ftatem in materiam vniueriam 
diiFundar,ex Galeni fentenria, 
atqjita mebra formanturmen 
ftiuifanguinis non indiga,do- 



Digitized by 



Google 



fitec CDdiaufta materia, maiori A 
corpus iudigeât nurrimento, 
quod ex vmbilicopOilea qua^-- 
rimr • A coiicepxu eaim ad fe- 
primB m vfqs dî^^ femîais pro 
lificî tluxioaes fimplices appa 
renCsquo cempore &vmbiii- 
eus iachoari &£ecun4;^ vid^a 
tm . D^cimo die cordis baUa 
çuaiet, iî>ij:ku innis eb uîîiét:^ 
& caiore excrialecus exi ccaa- 
te, fecuadarum mareria arma- 
ranquoniam & plaata, & cor- 
tex, eodem generaaciîr cempo 
re*Poft eos dies caetera m em- 
bradelcributar, aec vao tépo* 
repriacipalia geaeraaiur me- 
bra^qaoaiafa dmerfoÊî funrna- 
turae.Cor enim primàm proge 
neratar>exiadere!iqiiadelcri- B 
buacur membra j poftremo re- 
pleatur piâoris imiratioae, 
çirciter diem. 30. mafculiaa fi-» 
guraacur membra ex Hippo* 
crare.Aiij £aniê(iarerquos Arî 
ftoteîes)mari*40, diem ftatutû 
proatantiaat , fœmiaae triam 
meafium vel poft; quoaiam fi* 
gura ia humido poil aborcum 
noa permaaet , fed ftatim diC* 
fôiuitur. Mas il iaaquam frigi* 
dam ditFuadiçur, cogitiircoafi 
fticq^ia membrâaalaj quaru- 
pça^fgecusipfe apparetmagni- - 
rudiae formica aialufcula^,, & 
membra iam iade difcreta tu 
caetera oaïaîa, tu geaitalia c6- 
ftaat5&oculi(vcia csecerisaai 
maaribus)prsegraades^ 

Tejlcsfmnmmm* : 



C V"îl A N B. p^ 

Telles in fœmiais ab vtraq; 
parce refimifuatjîeporinis fil 
.milesj^ex quibus (vt ali| arbitra 
tur) meatos âlij ad vuluae caui 
cxeunt geaerationi apti^quas 
fenteatiarefedîoaeîpia iaciiè Alcx^ie* 
oftenditur . Habet & mulier 
(iaquit Melanthoa opiaioae 
Galeai ) teiiicuios fitôs iuxtâ , 

coraua matricis vtriaq,^ mino 
resvirilibas&ffigidiores/fed Mdantho^ 
tamealemen quoddamgeae^ in commenta 
rares ^ quodeftquidemrtcnui- rio de Ani- 
lîsvirili&fiibaquofum^fedta- nu* 
inea la procrcadoae foetus mi 
fcemr viriii femiai, eiq;velur 
alimeaiom eft, vt augeat virile 
femea y & tœius ex vtroq; pro- ; 
creetnr. Nam vtranq;iemê & 
aftiuè&pafsiuèieiiabetjiage \ 
neratioae f<£tus^ multumia v- 
xroq; fpiri tuum iaeftj fed virile 
quum fit caîidius & miaus ra* 
rum 5 magis le adiuè habex 
Quumautem mulieris teftici 
li liât extra matricem :> &c cam 
âb ipfis muliebre lemeaiam 
tricem traafmitti oporteatj vç 
iuagatur yiriiî^ fciendam eft> 
vt ia vins vaiafpermatica vc-* 
Eût feminis mat^ria ad tefte% 
deiade telles traafmittantper 
qualdam ambages iapaîafta* 
taSjitapropemodumfitia mu 
lieribus , Nam vafa ipermatica 
materiam femiais muliebris 
vadiq^ excorpore muliebri at- 
rrahuat > deiade teftes excipi- 
uat, exceptum & coâum trâC 
mktunt ia paraftatas^quç func 




Digitizëd by 



Google 



pf N r C. ROCK 

Vâfa ampl^ûentia marriceni, A 
«^uequum àteilïculisrecedûc^ 
încipiût fîeri pauio ianorajdo- 
ïicc ingrediuntur marricem, 
Per hos ramos (quia in concu- 
bim aperiûrur proprer motû) 
illabicurmuiiehre iemcninca 
uummatricis. Diiferuntaurê 
viriles paraftate à muliebrib. 
quia viriles perlongas amba- 
ges perueniunc ad virgam, i'ed 
in muiiere ampietiuntur ma^ 
tricem non longo dudu. 
D e mulicrura locis^ 

î3,it,c,^y* Vueras in fœminis ( inquic 
•plinius ) loci vocatur, in reli- 
quis animalibus vulua. 

GdM, defL Lbci ex daabus venis^ totî- 
démq, arcerijs conflanr. 

àkx^Bene^ Oitiumvuiurs in muiiere ac B 
in csteris anjmalib . nacuram^ 
arque os génitale vocarividi- 
mus . In medio tunicula yrrin- 
que âpparens nympha rs^^f*, 
-êicietors «î^^^/if dicicur: ea in- 
tus natura ks. cuitoditur, vr in 
maribus gîans praepucij rergo- 
ie,vr hoc primo munimento 
âër arceatur . Interior pars cer- 
uix vocatur^ia cuis medio ferè 
îieruofâ exïiicas eftjVenufis dr- 
iperfâ tenuib . virginitatis re- 
ôimoniûaiFerc, Eugiôvelhy- 
mè vocâtur, primo enimrcoîcu 
Énndirur . Naturaiia interdum 
a4fiO copada funrà aatura , vc 
chirargi opéra injdigeât . Parte 
înterioré macrieem l<Kosq;ap 
pellamus, qui defîderio c-oicus 
ikpftdcfceadmuinijsj ^uaso» 



E V s l> E 324 

cetabulaa^^t'AsX'Vii'runtjVocan- 
turjquibaspervmbilicû fœtus 
augetur. Vuiua nuliam vim ïm 
mutâdi ieminisj ied coieruatri 
ce tantûpofsidet.Lo-corû ofti- 
um internum natura glandula 
fum-eftjad gladis virilis iimiii- 
tudinem mucronatum , foras 
in ceruicê prominens fuo tur- 
bine.ïn ceruis triplex oftiû eft, 
ob eâ caufam grauidœ(quia do 
ient)coitumrefugiunr, muiie- 
resveroadamantjVnde&quâ- . 
doque fuperfœtant. 

Vuluse acecabula naomnîa. 
perfeda animalia pofsidétjfed 
eornigera, & vn a parte denta- 
ta 5 dum partum gerunt: exv- 
traque parte dentatis lepus, 
musjvefpertilio habent aceta- 
bula. Sus vuiuam ieuem ha- 
ber. Se conceptus vuluaenoii 
acetabulis adhaeret. Semen ita 
que trahi a locis vreri, atq, ob. 
eani rem multagenerari, pro» 
numéro locorum Se acetabulo- 
rurritfspe enim ecdemia ioca 
vreri geminiconiiftunt. 

Acetabulis vuluç ex iecûdis 
robuftior adheret ea partejqua 
confuia quidam iibrarum mul - 
titudo eft . 

Vmbilici orificîa acetabulo- 
rum orificijs relpondenCaVn- 
de aii dicimus» 

Afperitâs enim vtrînqueiî- 
brarum orificiorumq^ tenaci- 
tasem facit^, vt inparietibus fie 
rifolet. Scaîpunt enimprius, 
vc cemexicuin {upeiinduclum 



Digitized by 



Google 



magbh^rcatafpericad* A 

Vmbiiicus cum inuoîucro^hoc 
cilfecundis^fiinûu3 officiôj âb 
âceîâbuUsabfcedir^ veîud po- 
nd pediçulus iâ mâcuri à ramp 
fpoat€ cadeaci^ • Ex ijs aceta- 
bulisà parcumenftruaprôSu- 
uncfimiiis ia maribus maceria 
cft 3 qu^ ia icmea génitale per 
concodioaem verticur, Locô- 
ramoftiumin canceptu aperî 
tury & exinde claudîcur, nec 
ampiius recludirur^rsifi mulier 
fuperfœcçr, vel îluxionibus ia- 
borer^ vei il mentes fiuanr:. os 
id adeo occlaium ell> vc ^ëriu< 
birc nequear . Loci ipfi pofîru- 
râhabencinrer fpinae imœpac 
teai^qaâos facrû vocamus, fu- 
pcaveficamjConcra média poil 
xialuam^indepaulumàddex- B 
. ceiiôrem coxam çoucrtuntur, 
poftea faper redum incéftind 
progrefsi^ iiijs feminibusqu^ 
îatera fîjiaaoneaanc^redam eu 
v^fica coariauaramqtie cerui- 
c^m habenc , qucm canalem 
vocanr^ qui ceruici vcfîcaï lup* 
poCms > caraofus cartilâgino- 
fus4> admodum eft: is in pras- 
gaâRce coatrahitur, 
fh:3cmd. Vuluainykgîaeexiguaeft, 
^CéfoM. W muliere ( raû vbi ^auida 
f c,i, ^ft ) ^^^ rnulto mator^^quàm 
maau comprehendi pofsic. Ea 
cordi^arterijs, aeruis^ cerebro, 
ipinf que meduilse coaiiracur, 
pr^cordij s kem, n:iammis ^ re- 
aibasjvcntri^ilijs, coxis^pubi, 
^uae oxnnia ia vuluasftrangu^ 



latioaibus percîpiumtt^ibiïs 
aaima fabducicar^ verrigiaesf 
fendiïat^çapillos ia verdce vef 
ocdpitio conuelli arbicran- 
turilumbos praecerea > femora, 
iaguina & ftomachum doîet^ 
qaaedam obmucefcanCjaliqui- 
bus mences ioiuanmr . fiij^ 
praefcram adaMigarur aeruf ^ 
lis quibufdam recoràs^qui gm 
uidis proceadaarur. Nuiia ve- 
nadenaaiore reda via adviiU 
uâ perdaetjde aoica vero mol^ 
caefirequeatesqiie veaiûr. Eias 
maceria aeraoia eftjrago^^pel 
liçuiofà, poUi caris crafsimdi-* 
nis, qase ad coacepcas magni- 
tadiaem exteadi po6ic. Qaî 
eo t^mpore acecabula vulaa^ 
iaquiraac ad magaum voîgî 
, defideriun^digaa fruftracîoae 
fnaÛf aacur : videri eaka ndai-i 
me polTaac j x^cc primo concc-* 
ptos c^mpore^cùm iauolacra 
(qu3& fecoadas vocâc) robuftî- 
m vuiuae ^h^reac ; maa eaisi 
euideadus^ membraaa valêd-t 
or per vmbilici radices aceca- 
buîis(qii2e n&vv^Mdkm^ Grç ci vo- 
c^ç)coJïi2i:rimr5 qualesia pOf 
lyporamfîrrlii^ videmus^ qui 
ixxâjx chm aliquid çapiuc, coa- 
riaenc.Haec accrefcenre fœoi 
côfpicualuaCjCUin vrero caua 
autem ad fœcum coauerfa ex: 
Ariftocele. laîpfoiauoîacro 
ex fecundis quçdâ caraofa ex^ 
tandafibris refercaiîîiaimisa- 
cetabulîs affixa, qu^ langui;^ 
nem& ipiiiium veluri radica 



Digitized by 



Google 



'r-7 



N f C ■ R"-0 C HE V S '^ DE 



Jï8 



fibrç exuguntjdigerunrqi per A ramiiuntvenaninij quaeama- 
venas , ôTad vmbiiicû vlq; de- miliis ad vceruni tendût: actra- 



fercur fanguis ipiritusque, per 
quemaliméruni haurit fœtus. 
hlçhntho IL Matrix ^H^x, partes duas ha^ 
de Anima, bec, receptacuium fa£lum vt 
fcetumcôt'nerepofsitjidqjvo 
catur 'ïs-i/*. Akera pars eft angu 
ftior,qua£ eft aditus longiuicu- 
lusj ideoq; coilum matricis ai- 
cicur. Et quoniam receptacu- 
ium amplius eft^qua parte ver- 
fus coilum tendit, funtaddita 
cornua,vtquaiiiun;£crefcen- 
ris hguram rererat . Nam hsec 
comuaiuntiigamêta, quaema 
fricem alligant coxis.Eft & ma 
rrix intus vndique coniperra 
tànquam punétis . Sunt autem 



hunt enim mamili^e partem a- 
iiquam ianguinis ex vtero,quç 
mutaturin iac^quemadmodu 
Hippocrates ait lac meniLuo 
fraternum effe .Gemini matri- 
ci finasiuntabvtraq^ laterum 
parce leuîterdifcreti (in dextra 
mafculinum,in lîniitra fœmini 
num concipi volunt) geminis 
in mare teftibus relpondentes, 
in vacca velu ri cornua pluri- 
mùm diicrcta iunt» 

Fœminis vuiua fcrotî couer- 
fi îîmilitudinemrefert 5 extrin- 
lecus neruofajintriniecus aute 
carncfîor, Se eft receptacuium 
fœtus . Muliebris pudedi (înus 



hœc punira oriiicia venarum B pilîsdecoratus,Gr;£Cunomeii 
vndique tendentium admarri «7^î/obtinet . Ar qu:£ iiiium am- 



cem, & haec oriiîciavo'canrur 
ideo «^'?-2'>jf'î'?'i'*^> quia vt ampie- 
ài pofsint fibras , quibus fœtii 
in vterc & retinent & alunr, 
funt fimiles extremis polypi 
pedibus , qui appellantur coty 
îedoneSjpropter cauam figu- 
ràmoc aptaad prehendêduni. 
Triplex vtilitas eh cotyîedo- 
num. Sunt enim canales, per 
quosfanguismenftruus efflu- 
it: fuppedîtant etiam fangui- 
nempurioremalendas marri ci 
& aiendo fœtui,&;iigura iua fi- 
brasapprehenduntjVt retineri 
in vcero fœtus pofsit. Oriri au- 
tem cotyledones alijputant à 
vafîs feminarijSjGaienusetiâà 
cauâvcna; âii^uaeiiâuddubiè 



biuntaloe vocantur. ïnter bas 
autem caruncula, qu^e bifariâ 
excreuitGrsecorumlinguâ v-'m 
?«.</, noftra colliculu.m appeila- 
relicet, quéquod mukopro- 
mineat j .^gyptij in virginibus 
excidere confueuerunt. Porro 
in ipfius naturalis coilo muicu 
luseft, quovrinamcumiiiber 
jretinemus , anulus à figura , ab 
oflîcio fîbuia vocatuseft. Ve- 
nsein partem eius inreriorem 
plurimùm aperiûrur , per quas 
fanguis expurgatur, qui graui- 
dis retinetur, ceditq; in alimé- 
tum foetus &formationem.Xâ 
àvenisquf fecundâs implicât, 
binae aii^ prodeuntes venç,ab 
âxteiijs indidem Ikis binse arte 
lia?. 



Digitized by 



Google 



W9 



MX> fl B; 'M V l. 



xia^j&ànerui&vnusiîcmusmu A 
ciro in vnum congreffu , meata 
^^ueadam ab anacomicis Gr^- 
ci&^^x^i' appellamm abfoiauCj 
. <{minfendsvmbilico inférieur 
cxquo & enafcimr & furpêlus 
eft,, vel alueus eft fœtus 5 iocus 
cui poft fappedicac nurrimecû* 

DE MENSIBVS, SlVE 
- ' menjtruii purgationc. 

MEnftruaquum plurimû 
lunae mocu fîngulis me- 
fîbus profluûc^quo pro- 
fluuio virginib, vox murarur^, 
vcin maribus primo coira^mâ- 
maeindecumefcunc.H^cnon 
nilïfemenincoctum ab Arifro B 
tele appeilaniur, ex parribus 
quae fupra iafraq? î-snes func^cc 
4 l^mbis y minimis vaais pro- 
deunr ad vuiuç acetabula^q ui- 
' ' busfœrasinvî:eroaiicur(v£di- 
- ' ûum eft) vel àpuerpcriô iuxca 
RacuraJiumora: exvenisquo- 
queduabus l^condum os pu* 
bîsiuxca vrinse exitum erum- 
punc. Ex ea parte & fceminarû 
Bon proiificum femen in coita 
(vtdiâ:um eft) effunditur:, tari* 
to in pleiiîque impecu j vt ma- 
fculorum more logiusexiliaî^ 
diuerfae quidem natur^e ab eo^> 
quod in vuluae cauo prolifica 
UXiçfe. reftagnar . Menftrua contin- 
gunc mulierij vt fanitacem tue- 
antur* Retenta enim in conce- 
p tioue fœiui fomciuuQi mini* 



ârant : iaâa quidem ad cpncef 
ptionem Ô^kais generarione, 
Alterum (inquit Gaienus) no- 
ftr^ generationis principium^ 
fanguis meftruus videlice t^ hu 
miàum natura eft. GaL in com 
mtnu ). li b. ap h. fencentia î4* 
Qui crefcum^&c. 

Pl^rifque fane puellis anno j^cgmçté 
14. mêfîum expurgario primû f^^, ^^ 
încipiij pauci3 admodum ante 
annum terdiim & decimûjauc 
daôdecimum muiiebria pro- 
ueniuat: plujrimis vero poit an 
num decimum quartum taadc 
prorumpnnt. Tempos autem 
vnicaique purgacioni ftatum 
non eft: plerifque etenim per 
biduum ant tridnam^ma^âm^ 
vero parti quinqBe di erum fpa 
tiomenfes excerauntur^ aîiae 
vfque ad feptimum : pauc^ ra- 
r^q^func, qoaeadduodecimû 
vtque diem buic proâuuio iu- 
gîter obnoxi^e expurgancnr • 
Siftunturaute huiufmodi mu- 
liebres denîq; expurgationes^ 
partimquidêanno setatis im^ 
quinqiïâgefimo y parrim verà^^ 
quanqnam ea rara fît auis^ noa 
ante annum fexagefîinfij non* 
nuUis à ieprimo îiatim aetatis^ 
(vtiradicam)luftrô^&potiisi-i 
mebene curata cute^acprçpia 
guibus defînerc acque omnino 
ceflaxe menfes cceperont . Qua 
d<^igicur totè a^greq; eapur* 
^tio proccdic, circaprotiieC' 
miam cei^um na^nftiuorn jceiv 
mipiim laua^ podonacaqjudl 
^ 5 



Digitized by 



Google 






351 NIC ROC 

iiianno, aut potro capitato, cû 
pipere & ruta iii hoc ipfum de- 
coâis , reliquus pocus ex palïb 
liât credco: bibés aucem huius 
poiionis ea affedione opprel- 
facocylam^deambulando com 
mouebicmenftma. Manducec 
vero loiigines, fepias, polypo- 
das, & quaccunque id genus 
iuntinam languinem turbandi 
proiicicndique potentiam ha- 
benc. , 

Be menjïumficultiaeyBx Pli»:o. 
lamprimùmabigi grâdines 
turbinesq;, contra fuîgura ipfa 
in menfe connudara, lie au«r- 
ti violen«atn caeli Jn nauigan- 
doquidem ccmpeftareseciam. 
fine menllruis . Ex iphs vero 
meniîbus monftrificis , alla di- 
ra & infandâ vacicinantur : è 
quibus dixïffe non pudeac . Si 
in defedu lunç foiiûie côgruat 
vis iila, irremcdiabilem fieri. 
Non fegnius & fiieate lana, 
A/WJ5COÎ' * coirusiuosmaribusexitia- 
tusq; tum. les eifeatquepeftiferos.Purpu 
ram quoque ab his eo tempore 
poilui : lanto vim eife maio- 
rem» Quocunque autemalio 
jnenftruo, fi nudats fegecem 
ambiant, erucas ac verrai culo s 
fcarabeofque acnoxiaaliade- 
cidere. Metrodorus Scepflus 
in Cappadociainuentumpro- 
àîz y ûb mulcitudinem canrha- 
ridumiilasireper media.ârua, 
retcdis iuper clunes veftibus. 
Alibi feruarur, vc nudis pedi- 
busr eaatj capillo cinCcu4ue 



H E V S B E 3t33 

A diiToIuto. Cauendumveronc 
id oriente foie Faciant, femen- 
tem enim arefcere. Item nouel 
la vitem eius cadu in perpétua 
lîedi5rufam&: ederas res me- 
dicatiisimas ilîco mori. Sed 
prserer h^ç certum eftjtaûis al 
uearijs apes fugere , iinaqiie 
quum coquanturnigrefcereja- 
ciemincuitris tonibrumhebc 
fcere, &s contaiftumgraue vi- 
rus odoris accipere & erugine, 
magis Cl decreicête luna id ac- 
cidat. EquaSjfî Init grauide, ra- 
ûasabortum pati: quin & a- 
fpedu omnino, quanuis pro- 
cul vifasj fî purgatio iila pofl 
virginitatem prima lit, aut in 
virginea ç rare fpontanea.NamL 
B bicamen in ïudseanafcensjfo- 
la hac vi fuperari filo veftis cou 
radaedocuimus. Neignequi- 
^em vincuntuPjquo cunda: ci- 
niique etiamiiie, lî quis afper- 
gaceum'iauandis veftibus, pur • 
puras mutât, florcm coloribus 
adimit , ne ipfis quidem fœmi- 
nis malo fuo inter fc immuni- 
bus. Abortumfacitiilitusjâuc 
fi omnino prsegnans fupergre- 
diatur.QuçLais SiElephantis 
inter fe contraria prodidêre de 
abortiuis , carbone è radice 
brafsicae vel myrti , vel tamari- 
cisineo fanguinc excin£to: i- 
tem âfinas non concipere toc 
annis , quot grana hordei con- 
tada ederint: quseque alia nun 
cupauêre monllrifica,aut inter 
ipis fe pugnantia , quum haec 
fœcmi-t 



Digitized by 



Google 



f€eçun4itatçmfieriijl3emmô- A 
JiSjC^iiibus illa fterilicatl pro^ 

4i^r^. By thus I^rrrhaduaus 
b^mto âipeauipe<:dbreçipe* 
je aicorem tradiç , i^liicm auer- 
fa nirfus conruentibus j omnê 
taiem vim relolui^ fi muEum 
piicem habeanr iecum. 
Malrivero ineiTcetiam remé- 
dia canto malo aiuncipodagras 
iilinijftrumas & parorida&jpa- 
nos 5 lacros igîies , furuaculosj 
epiphoras^cradâiu earum mu- 
lierum îeniri , Lais & Salpe ca^ 
num rabîoiorum morfus^ & 
tertianas quàrranafquc febre% 
menftruoin lana ariecismgci, 
àrgenceo brachiali iiicluio* 

DiothemusThebanuSj vc- B 
ftisomnino ira iufeda^poiri- 
uacuia'^ac vel iicio brachiali ia- 
^ ferca^Soiira abfteirix^ terrianis 

çiaixaniique efEcaciisimum 
dixk, piaBtas ^gri iubrerUnr, 
. miïiràq^efScadus abipj&^mU' 
liece^Bc igporarvri ♦ 
Sic & comiciaks exckarij mot 
bôfqi^ fanaâ * Iceîjdas medi* 
eus quartanas coitu fiairijiaci* 
pienâbus duncaxacmcnftruis^ 
fpopondir* Jnteromnesvero 
conucnir^ fi aqua pouifque for 
midecuràmoriu canis^fappo- 
jie^.men' fica tantrnn calici iacinia * ca- 
no îMa. ij^ ftacim merumeumdifcuu\ 
videlicer prseuaîencc fympa- 
thiâ iliâ Graecorum ^ cùm rabi- 
cm canum eius languiiiis gu* 
âàiix igcipcxq d ixeriiuus^» CU 



C V R A îl D. 



?î4f 



lîere co i^mentoram omnlnm 
vlcerafanaric<^riimeft> addi-^ 
ta caminorum farina & cera?: 
maculas autem è vefte eas nom 
mfieiufiiemyrîïiaeliri* Gne- . 
rem pcr fcrofaceo miAum^ fœ* 
miaarum prsecipîiè capiris fc* 
daxe dolores^iiliçum froari : à* 
iperrimamqu^ vîm pfoiuu^ 
^us ei]fe piiims annisj, virgini* 
tarerefôluca. ïdquoquccon^ 
ue^iXj qno nihii equidem H- 
benrius crediderim, taâis om^ 
nino meuftruo poiMbus , irri- 
tas fieri magarum arces ^ gene- 
xîs vanifeimi^vc aedlimareliceî- 
Haec Piinius* 

Solum animal menftrnaîe licmlL^ 
miriîer eft ^ & nihil vexo fadlè cdpa^^ 
repeiîturmulieram prefluoia 
magis monilriiiciim. Acefcunc 
fuperaentu mufta> fterilefcoaç 
tadae fntges^ mariunrur xûfî-* 
ta y e^oirancur horrornm ger- 
jnina ^ & fra^s arboram qui* 
bus infedêre, decidunt* Spe- 
culprum fuïgor afpeâu ipfo 
bcbetarar^ acies ferri pi:aeftria-* 
gicur 5 eboriiquc nitor^ alueî a^ 
pum emoriontur^ ses eriam ac 
ierrum rubiga prorinus corri* 
pic 5 odorque dirus aëra» Et 
in rabiem aguntor ^iftato eo 
cancs^acque iaiàaabili veneno 
morios inficirur- Ogin &bi* 
tuminum lequax alioquin & 
lenta natura^ inlacu ludseae 
(qui vocatur Aiphaidres ) cer- 
to rsmpore anni iupernacan^ 
nequit iibi aucili >. ad oiri'* 



Digitized by 



Google 



55^ N ï C. R O C H E V s DE ^^6 

neinconcadumadhsrens,pre A liqiiamcorporisp2rtem,pro- 
terquam tîio cuod cale virus pria parsione âfiii(ffeam, verbi 



infeceric . Etiam formicis ani. 
ii minimo , ineiliï fenfum eius 
• ferûc : abijciq; guftacas fruges, 
nec poftea repeti. Ec hoc cale 
tantumqjjOmnib. tricenis die- 
bus malum in muliere exiftir, 
&: crimeftri fpatio largius. Qui 
bui'dam vero fepius menfe, lî- 
cut aliquibus nunquam : fed 
taies non gignunr^quando hec 
eft generando homini mace- 
ria , femine è maribus coaguli 
modohocinfefe giomerante: 
quod deinde tempore ipio ani 
marur,corporarurq;. Ergocu 
grauidis fiuxic, inuaiidi aut nô 
virales parcuseduntur,âutla^ 
niofi , vt auchor eù. Nigidius. 
Hœc omnia Piinius. 

DE HENSIVH MORA 
fiu [upprci^ione^CiLujfe, 

Âjrgineulih. y-^Vse fînguiis quibusquc 
g.c.^i. IJJ^menlîbus muiieresrepe 
rit purgatio, iupprimi- 
turquadoq^ vniuerfo quidem 
corpore incommoda va'ecudi 
ne aiFectOjinterdum vero locei 
lis modo earundem priuata f- 
gricudinevexacisjpropterloci 
illius frigidicaccm, autpiaga, 
aut diftemperanciam oborca, 
velacquificitiam affiidionem, 
vc plurimum vero ex abordo- 
nibusj&propcecprincipem â- 



cauiTajiecurjaurvencriculum, 
auî pedus quem grceci ^^î'^t» di 
conc, aur aliquid huiuirnodi, 
quse in diucurno accidunt mor 
bo. ^ ^ Gal.lih.^^ 

Neq; menîuim fupprefsio- [ymptonn^i 
nem, neq^prauas expullîôes, c^ijis. 
omniûqu^exvrero profiuere 
folenr,diriîciie fuerir inuenire, 
filîmiiesribi icopospropoiue 
ris. Erenimnônunquamvreri 
ipiius corpus, lî loiidum fueric 
aurdurum, caufaeftcurmen- 
fes iupprimantur: derinentur 
etiam nonnunquam ob mace- 
riam ipfam , quuni vel craiTum 
fueric excremencumjVel viicor 
fum, iupprimuntureciam non 
B nunquam, iicervtiie tuerie ex- 
cremencûjobiVudis ob huiui- 
rnodi humores vaiîs , quse ad 
vterumdeicendunc. Prascerea 
vniueriî corporis occaiîone, 
muiier inrerdum nihii expur- 
gatjincerdum plus iuftOjincer- 
dum minus, nonnunquame- 
tiam deprauacum .Nihiipmni 
no excernic, ob muicas exerci- 
taciones,S: vidum cenuem , & 
quum ad aiias parres repunc 
humores.Minus excernit, ealv. 
dem ob cauias,fed remifsiores 
quàmpronacurali coniuecudi 
ne.Plus aucemobdiuturnura 
oiiumj&victum opiparum. 
Caecerum deprauatae per vte- 
rumfluxiones (nominacurve- 
10 quicquid huiuirnodi eft flu^ 
xus 



Digitized by 



Google 



ê^ 



M OR B. H V 



#.57, 



jM^erc. 



xus muîiebris ) Bnnt expurga- 
-to per hanc parcem vniuerfo 
cprpore . Atqitalem femperrc 
fen ipeciem idquod excenii* 
tnty q uale eft id quod in anima 
te redundac : quippe rubrii ex* 
cremencum fanguinis faniem 
declarat^album picuitam^^palîi 
dum bikm amaram^ Praeter iâ 
difta^eftaHudex vcero depra- 
lîârumprofluuium, obaiFeâû 
aliquem ipfuminfeftâcemeuc 
niens . Infuper menfes incerdû 
fupprimuncur^nonob langui 
nispenuriam3quam.vel rauita 
çxerciiario ( vt diÛutn eft) vel 
tennis vifius induxir ^ neq^ ob 
affeduminvtero côfiitentem^ 
fed propterrobuftas vires/an- 
guine ad alias partes irruente. 
Ecenimneminem lacec^ quod 
Bonnnnquam aut maîor men* 
iiam copia finie quàm anrea^ 
aut minor, aut omnîno nihil 
finie: aut praunm eft quod af- 
fluitj ob proprios vterî mor- 
bos^fiue ipfînscomnajiîue cer 
niî^ fine totumfpacium afficia 
tur 5 atq; fub hac diuifione fteri 
lesqnoque comprehendipot. 
funt. 
Menftrua poffunt fierîpau- 
fî cioraj veLquia venae ferentes 
lu ad vcerum nienftruampurga- 
tionem comprimuncur, vel ob 
ftruuniurob crarsicndinelan* 

fninis vel frigidicacem ^ & ro- 
ur îp forum quae funt in vtero 
vafornm^ adeo, vt quod influic 
uonadmittant» 



U C V B. A N I>r ,.0 

A " Mulieribnsquibnftïamme- Bd6>^ €k 

fes fupprimuntor , vel natnralî Vomîo&ÂP' 

ter, velpraeternaturam. Si na^ ^. 

mraîiter^ îiinccoliigere lice- 
bit^ quod mnîier nnllaind^ 

moleftia vel totius corporis, 

vel vteri afiîciatnr » iEtatis itzw 

que rationem ia defcripfîmnf^ 

Stériles etiam mulieres, in vte 

robabentes & faltatrices nz^ 

Turaiiter nonpnrgantur. Nant 

quicquid in eis recrementi eft, 

îiimia exercitationisvebemé- 

tia abfumitur^ & vt iummatim . 

dicam^mulieres calidiorîs tem 

peraturae, validisq^ exerdti)s 

vtentes & agreftes ^ parum anc 

nihil per menftrua pnrgan^u^» 

Nonnunquam autem praeter 
B naruram menfes nimia vel pin 

guedine^ vel gracilitate fupprî 

mi folentJingnes enim exan- 

guiores reliquîs funt y mini- 

masqj veaulas habent: qniquç 

illis ineft pauciisimus fàngui^ 

ferè in pinguedinem tranfît. 

Graciliores vero ob dintumu 

aliquem morbîim extenuatas^ 

xûhil prorfus ftiperuacni fan^ 

guinis continen^Practerea me 

les non defluunt > qnibns lan- 
guis vel crafluSjVelientuSjVel 

per alial oca €datns foerit: fi* 

eu ti per nares^ au t fedem : âli js 

^riam qnod è thorace fan^î* 

îiem eieâ:anerint ^ alijs quod c 

dïffeâa vena vMmam ïkngui- 

lîis înaBÎdon«m Tolerauerint^ 

menfes fiipprefsiïîint:£ed& re 

liqttaexçrctionaiB generaidi 



Digitized by 



Google 



^^P 3sr î c Hoc 

effeceruntj vt fudoris multicu- 
do 5 alsidui vomims , aiui pro- 
fluuia, ac puflularum omne ge 
nus 3 quae in cuçe efiîoreicunt. 
Sic prsecer has omnes caui'as 
jnenfes fupprimimturobaciî- 
tos maximosq; morbos , & ob 
âKmenta que vel paucirate^vei 
ïnulcirudine fua exceiTerint . A 
paucocnimaiifneiKO pauluiâ 
^uidpiam caiifeftim expiratj à 
lïiuUo vero meatus obftruun- 
tur5& exçretio inrercipirar;ie- 
p e eciâ in ore vceri calii obior- 
rijâuccarnis excrefcentise, auc 
pinguedinis copk purgacio- 
nem menflruam impediunr. 
Quibufdam euam cicatrices 
vicerum qua; in vtero pr^sceife 
runtjVaiorum ora à quibus fan 
guis in vtemm ferebarurjcb- 
foiTxerunr . Nonnuliis poft a:- 
èorrura vteri ore exulceraro, 
acdeincepsâd cicaciîcemdu- 
fîojobftrudio ac compaâiio fn 
perut;nir,qu^ fanguinis per v- 
zerum excrecionem auferr. cu- 
ras quo<55 p^rcinacesjformido^ 
^ue immodica, & ingens mœ- 
lor menfes incercipiunt/rigi- 
da deniq; aut aiia vceri intem- 
péries mlfesremoratur. Kot^e^ 
GdM.sM Accidentia qiiae ob aftrida 
hdsjiffeâii* menftruainfeftarefolenr, nue 
enarrare aggrediorjftîmpto ini 
tioaîyhis qua&ab Hippocrace 
in aphorifmis fcripta funr,pra£ 
cipuè vera qu«m dicit:Si mu-. 
lier neqj praegnans, neq^ puer- 



H É V s D E 546 

A defecerunr. Atnulloînmam- 
' mis apparente ladc, menftrua 
ruppreifahiice noris deprehê- 
dûtun Grauicas torum corpus 
moleftac, icem fâftidium quo- 
que, vt nuUa fit cibi cupiditas-, 
horror inaequaiis, quod fi citra 
horrorem insequalitas aliqua 
fueritjatq, faïadium , cupiatqs. 
muiier qusedam aliena,iube vc 
obftetrix vteri eeriiicem tan- 
gat.Nam fi citra duritiem ciau 
ia inueniatur, eam' praegnante 
efle coni;cies . Nônulk cibum 
pr^terea euomunt, ac terram, 
autextindos crirbcnes, auca- 
lia quaîdam huiuicemodi ^- 
dunt.Si vero ciauluiii fueric os 
ceruicis vz^ri^ ac duririeni quo 
B quekabear, aiteârumaliquem 
in vtero elle porrendit. Opor- 
teciraq; fpeculari oblletricem 
ad Quaniparrem vel décliner, 
vel rerr^hamn nani in ea parte 
afFewtam vceri fedem elle conij 
ciendum eft. Atq j in quibufda 
fœsinisjeius partis dolor cum 
grauitate nonnihii fignihcare 
poteft : quin etiam in coxâ do- 
îor tranfît, ac crus ipfum quod 
cregione eftjperincelîum clan 
dicat. Quodfiîongioritempa 
ïe iupprimantur menrtrua,nui 
}amq5medicusmulieri vacua- 
lionem promoueat,tumor ali- 
quis praâter naturaminiiibus 
interdum exoritur, oftendens 
lîimirum ex internis partibus 
quampîam cfle inflammatam, 
KoimulUs paaus in extreraa 
iliui3i 



Digitized by 



Google 



144 M Q R B* M V 

iiiuoiparce çxckatiir : velutî vî 
ris quaque eodem in loco no- 
nuaquâ orîri Ibiet^quî v-bi fap-- 
puraçusf aiiquando jfueric^logo 
tampons fpacioyix iinîçur.Ha 
îulmodi açcideatia fuppreiTa 
meftf ua fequi cèfoeueruuc^ ac 
pra^rerea lûbora,& coIli^& fin^ 
cipicis dolor, qui eriam oculo^ 
ru fundamenca infeftacàcem fe 
bres ardeaces, & vriaas nigricâ 
tcSjCÛ rubra quadâ fanie^ peria 
de ac fi aquae ex qoa nupcr ma- 
ûarae cames ablucaî fueruc, fu- 
liginêquis immifcuiiTeCj qui- 
burdavrina^aucdifaculterred-' 
dicur,auc omnino lupprimicur 
Quum ergo horum aliquid ia 
muUere côfpexeris^ vcerû velu 
n radicem ipiorum conijcere 
oporcec^Quodfiperaliûquê- 
piam corpork locum languis 
e/fluxeric^auc îuftamnîâno^auç 
erylîpelas ^xcitatur^ an men- 
ôrua purgêcur incerrogare de- 
. bcs:fi qui derauihil horum accî 
. dere lol^c intègre purgâsis^ 
fué§ui. Frigidioris aucem cempera- 
turaçfbminas exJjs potifsimu 
dignofcemusj quod fomnoka 
tiores, ^domuemgue motum 
fegniores funt^ ac colora candi 
dioresj feu plumbese^ vrinaa- 
quota /piruicam quoque iugî- 
cer excreancj & iuterdum cciâ 
picuicofos humores euomunc* 
Cairdîoris aucem c«mpe«- 
turaenocae^ iam comcmoracis 
pj:orius concrariae iunc» 






tesÛbrodc 



X. C V ît A S 3>. 14*^ 

A Mulierifanguînemenomeà ^. Aph^^z^ 
ti>ïnenÔruiserumpendbus,fb ^*Â^k 3^ 
lutiofic» 

Meaftrais deficiendbus^ j(âm 
guis ex naribus fines jbonum*. 

Muiieri menfes décolores^ 
nec pcr idem lèmper cepus ve* 
nien ces ^ p urgadoaem iadicâc 
eïTenecelTariam. 

Si mulier neque grauîdadl, 
nequepeperic>lachaber,huic 
menftrua defeceranc. 
, Si raenflruaplura fiant, accî- 
dun t morbi ^ & fi non fiant^ ex 
vcero morbî conringuar. 

Meaftruoru retentio fequea 
tes morbôs gignit>conceptum 
impedic, corpus calefacit, vc- 
aas implet arque difteadit» v«-» 
B fîcam premit> vrinâ prohibei^ 
doioremlumborum & fuffoca 
rionem excirar, coxendicem 
moleftacjiaterdum pucrefcicSc 
fijppuirat^ 

Diâis addunr Arabes deiï- 
ria> comiriaîçs^ iocorum ftran- 
gulationem ^ eorudem abfce£. 
liis^corporis grauitatemjinap-. 
peteatiamj coaçoéfaricis facul- 
taris debiliratem^naufeam^ni^ 
du^tuiTes^ anbelatioesj aquas 
cutem fubeuntesj febrcs^ mor-* 
bosarticalares^aaimi angufti- 
asj capids & radicis oculorum 
dolor^s, olerulorum exirom 
inhiber. 

SuppreiTamuliebris purga- Ae^neti % 
riomuitarfi&diuturaaruaegri 3.c4tdu 
cudîaum caufa fieri coalueuîc. 

Vriaa laûis modo alba Se 45 

y h 



Digitized by 



Google 



J43 NIC. R O C H E V S DE 344 

fajautobfcuraIiuénlque,men- A nerioreSj&ladispotatiojCon- 
fiûfuppreflbrûjaucloceiiorum fediones exmdlc^quQMi^-rJû^M- 



afFeâiorum argumento eft. 

Vrina albeicens, rulFeicéiifue 
cum fquamofîâ refoludoni- 
bus iiigricacib. eadem a^guic, 
modàmenfîam ruppreirorum 
rcliquse adfînc notœ. 
Kntricdtuicomcniens pippref- 

fuchf» Si à frigidîs ac crafsîs humo- 
ribus meules lupprimuntur, ci 
bos calidos & excenuâces ex- 
hibebimus. 

Vinimi edani fuluiinijodora 
tum & anciquû vc bibanc prse- 
cipiemus.Exercitia quoquej& 
alla que corpus calefacerCjCraf 
fofque acientos humores inci^ 
dere ScexLenuarepoiTunCjprae 
icribemîis.. 
Tuchf, Casterùmcalidîores&pluri 
mum exiccacae mu li ères cura- 
tur^fi quàm maxime humeâen 
rur vberiore humidioreque ci- 
bo Scpotu^ quales.func quiè 
carnibus agai^h^edi^èpifcibua 
teneras carnes }iab.endbus,a- 
mbusalciiibuSj &fîmilibuspa 
rantur.. 

' Vinovtendum candi do non 
admodum anriquo &. diiuto^ 
balneis item dulcium aquarû, 
&VE in paucis rem conrraham, 
viâusratione eav£endum,(^u^ 
hedicis adhiberur. 
Ar^eta^ Alimenta porro congruunt 
beîlè inftruda^ riceq? ditpoiîca^ 
& humida oiera , ac duiciora 
cixadâ.Pirces fkxaalesvaues te- 



T« Grsecè dicunmn 

Yinum tenue, colore candî- 
dOjHon admodum vems. 

Non probanrur carnes, neq; 
legumina, excepta pcifaiia. 

Vbiaucem pr^efinicum pur- 
gatiôis tempus pro forib.iam 
côftiterit , defquamatos piices 
marinos^& ceu didum eiljmol 
liQres5qu3s.««?us«^«vocantur5 & 
qusecuusmodo integûtur te- 
fta, vnde illis Graecè nomen 
j^fxxJaiiftia: eft inditum. rqc non 
porra capitata , cum ruta acpi- 
père elixa fumant, iusquo que. 
eorundembibanr. 

BsguU curandl mcnpsfup'^ 

QuibusexcorporFs aridicà- 
temenfes fuppreisi funt, dene 
gabis eaquf caiefaciêdo ficcât.. 
Aperientibus medicamentis 
leiiioribus in cure aggreilu vce 
dum, iubindeienlim exhiben- 
daiiiiirqus validius aperiunt* 

Hippocratîs ientenria eft, câ. 
lefadione «x aromatis mulie- 
bria educi., 

H«c emplaftrl modo vmbi- 
lico admoueri debere; aiierit 
Haiy. 

Intêtîofanationisinipîîs eft, 
ora quidê aperire. vaforû , quaa 
pertinguntad vterumj fangui- 
nem vero extenu^arc 

Quum igitur ob aliquam in- 

terâneorumprimadâ aîFedio- 

uem 



^,Aph, il 



gaU dif^of^ 
donc. 

Aph^é. 

fesdcco.\i;i 



Digitized by 



Google 






ïuéjm^ 



WêMm 

êmcumU 
prfmmjjl 



ni abïandicur aut remoratui: 
joi^Uebris pïîrgatio> nihilneq^ 
pra&ftanrius ri^ue vôiius^ quâ 
imsûhnûmm ptciiliariyicio 
inederi, arque poftfc^c^ului 
fui muneris admonere per po- 
tÎQnes.At vbinihil horum qm^ 
demadfuerit5.perfpicuum eft 
per fe^&aô per coiuenfum ma 
tricemafEci^ Siicaque nequei 
seras ^ neq^habirudocorporis, 
ia«q;, aliudid geaus prokibue- 
rinr;,fânguisp€rveiia derrahê* 
dus eû^aoa anre rame praeicri- 
p tu m nieniîum diem^ 

'Progrefliivercb réporis adij* 
ciaatux dies.dccem.- 
Au&ratur veràao plus dua- 
buslibiris cum dimidiâj-neque 
eriamimaus.viia;tfiueveîiani B 
fecabimus^ 

Quadfifebris parirerinfefta 
rityû primi's ftadm dieb,febris . 
fan^'nenx detrahcre aporrer,. 
Si pleiiirudiBC laborauerit 
muiier^ &aîhil aliud prohib e- 
ar^àlauguinis mifsioae curadi 
ratio iacàoaada erit^ 

Secanda verà veaa malleoU: 
aur p oplitis^ id%noii aarc fta* 
tummenfium rempus,. 

Qu^excubito fiunceuacua. 
tiQaeSjpurgarioaes menftruaa 
comprimuiir j fanguinemq^ ad 
fupeiiorescorpoiis panes rc* 
trahunr. 

Quae^vcro fiuatexcruribu% 
ranrum abeiï vtrerrahanrjvr e^ 
tiam menfes promoueantj zc 
\biid facerc voluens ^ cempus 



C V K A n D. 344 
confueti mulieris circuîtus tnV 
bus quatuorue diebus anteuei: 
tas^auc vena incifâ^aut fcarifica 
ris raiis cruris vnius pauculum 
euacuato : deinde poôera die 
fimilirer fadcoiacrurealrero» 
vr tamea eriam iftis, diebus ia 
quibus vacuasj,& aate eos q^ua 
tuor aur quiaqua extenuatem 
viânnaprocures* Votiones^ 
,, Eporâdae medicînae quaeiii- 
cidunr,, & humorum crafsiru- 
dinem exténuant^ quale çft qd^ 
ex calamenra fir^ q^uo nos afsi* 
due vrimur, fepius enimciere 
folent rardanres menfîumpur 
gariones» Mulieribusaieafes. 
abuadè prouocaat Se aepira 
&:pulegium. Extiibebiseala 
meiicraro coûajied antea con* 
tufa3,arida3, cribroque fubtili dî 
fcxeca^acrurfum ixira vfque da 
pc^îneai reauitaterefe^m^i* 
ta deniquemelicrato iniperge.. 
Porra coBaeûieatifsimumpa 
tuitempusiejû: àMaeoinuoîu^ 
ris adkaclinteo^Atqjha^c qui* 
dem medicamenra miria fimt* 
¥aiedorafuarJamaàj & dida^ 
mnum ^ castexa vfus anr cdiâia 
fîmilis,. ♦ 

Aufpicaate lam fîata mulîe* 
briumhora^adimatquidem cq 
pedcsj& poretui mjxàx^à obo- 
lus, aur fab^ quaudcas^auc ca- 
ÛQXÙHaexpaiTo^ vei melicra* 
roj^artemifiaeiie decoâum : aue 
faluiae poft bahxeuia ex pafla 
& abiïathio^Viïiura veràabiîa 
dure ad Qmacm ciwrarioae £^ 

y 5 



pho,^6*3àiê 
liai mmfcs 

ranM rado^ 
ncpcrfMg* 



^^ct4^ 



Digitized by 



Google 



547 NIC. ROC 

pînerur.Verùm fî validiora ve- A 
fiementioraque res ipfa poftu- 
lac remédia 3 haec fuerit eorun- 
dem materia-.ïris illyrica ( qua 
vulgo Romani giadiolum di- 
cunc) pota eu m vino, cyperi ra 
dix,Grscè cyperis nuncupara, 
ari radix,& cafîa, rotundi odo' 
rati iunci ( que Graeçi (ry/ivot) di- 
cunc) flosjnardusjhclenijqj ra- 
dicis decodum , & myrfhaî fa- 
buli Grçci magnitudo, eu pal^ 
fo in dimidiato cyatho poicae, 
Se diâamnielixadonis cyachi 
duOj&gucràammoniaca, Ôifa 
gapenum, Caecerû qu^enimia 
anxietace ftomachi toi-queii- 
tur, opopanacîs exiguum in pi 
iuîasreda<ftum,&:in codo mei 
leirrigatum &eiiquatunî.Cô- B 
fuetaqu2sda nobis leminamu 
liebriâ ciere naca funt. Casrerû 
înferiora & minoris ei'iîcaciaï 
fuRtfœnicuIum, cyminunija- 
pium 5 daucus Creticus , feisli, 
aniium^ciceres, &cercides. Se 
omnia quae ad mingendum 
cienc. 

Potui dencur radîces circa 
tercium ordinem aperiêtes ex 
Vinoaibo auc decodo quopiâ 
menfes ciente, verbi gratia: ra- 
diées âpij, graminis , fœnicuii, 
oreofelinijâfparagîjrubise paf- 
fîuÊ&j p entaphylloiî. ruici. 

Artemilîajneperaj calamen- 
tum,ico]opendrionjfemen ru- 
fd,acorum, abîlnrhium,perpe 
fa^radixifidisjupini/eminaa- 
pij^oreofeiini iaiiui Si mace- 



H E V S D E 34$ 

donici , origanum, méraftrum, 
meum,\raierianaj {ïlermôtanu, 
ammi, leieiî , cyminû, didânu, 
cafîajenulajfaturciajabroconû, 
allium,fniyrnium. 

Fortiora prçdidisfuntrura, 
gictijfinapi, caftorium, veratrii 
atrumjcolocynchisjftaphisa- 
gria,myrrha,ânimoniacum,fel 
taurijluccus cucumeris fylue- 
ftris5tei gailinsejOpopanax,pi^ 
per, pyrecrum , papauer luceû, 
aiphodeius. 

Qu£ jnsnfcs dentjïmpUcu ex 

VUnio, 

Apij Sioreofeiinifemen lib* 
2o.ca.<ï. Cyminum JEchiopicû 
fîueregiumiib.io.Gich liD.20. 
ca. ïy. Sinapi faciuum lib.io.c. 
22. marrubium iib. 20. cap. 22. 
HippomaraEhriiemen ôiradix 
iib.22.ca.25. Liiij radices iii vi- 
no decoftae iib. 2!. cap. ip. Cen- 
tumcapita hcrba Iib. 22. cap. 8. 
Oleuni iampluchinumjiîue A- 
maracinû :i.22.c. 22, Anchemis 
ilue chamasmclon poca lib.22# 
cap.2î.Buibiradixporali.22. 
cap.22.SiQnia:iusapio ina- 
qua nafcens lib.22.c.22.Lupini 
fylueftres Iib. 22. ca.25.Ccrcex 
radicis iauri iib.23.c. 8. Chamç 
drys quse & rrinago Iib. 24. ca. - 
î5.Ampeiopraronjibidem.Sca-' 
chySjibidem.Chryiocomes ra- 
dixlib.2i. cap.2o-.Thymu.'ïiv- 
trunque iib.2i. ca. 21 . Anémo- 
ne eu ptilana fumpca, âur vel- 
iereappoiîralib.2i.cap.23,Eii- 
chryfum iîue chryfànihemum 
€vino 



Digitized by 



Google 



i ritlopotalîb.Sî.ca.^5- Bâtis A 
}sbé%t.c. 27. Vmca cum iale iib* 
zz^ak.ti* Caucalis liKzz. czz. 
Chondrilla habet pro^amam 
cerra^maftichen tuSercuîo fa- 
bae^ qu^ appofîta fceminarum 
inenles crahere dicicur Ub. 22. 
€• ^2*Lafer èfîlphio fœmiBis 
datur in vîno : &lanis moUib. • 
admoixerar vulîiae ad menfes 
cîendos lib.22.c.23 Jlordeum 
munniïmjâiie herba phœaicia 
trkaex vino pota^ prsBciarè ci- 
et menies lib . 22. c.25 - Phacos 
fylùeftris îib,22,c.25. Ciceroi- 
laibidcm» Vins nigralib-ij-c. 
î/Fîci fuccus iavleus appcfitus 
cumluteooiîi, aucporuscum 
amyio iib . 25. ca.7. Caprificus 
pota menfes de cum iutco o- B 
laiibidê; Bacc^Iauriappofitf 
tnzx vel pocse lib* 25- c. S. Ca- 
prefsi ramenta potâ Iib.24* ca, 
5*Styraxporusli. 24.0.^. Viri* 
cis femea Hb . 24 . c. ?• Ederae 
coiymbi appofiri lib. 24 . c. lo, 
Arando indica lyriacaqucad- 
tnôcaiib* 24. ca. u. Erythroda* 
ni j fiue Rubiae radix & femen 
iib. 24* c îi. Rofinarini femea^ 
ibidem* Peoni ae radix iib.2^* ^ 
c.i5»Râdixcaîi^ lib.27.c8,0- 
ïxopordon lib. 27, c» 12» Smyriïi 
folia &radixiib.27.c.îJ.Thia- 
ipi airerum genus^ibidem.ïm- 
pubium puerorum vrina fi de- 
coquarur ad dimidias partes 
cumporro capiraio nouo ficli . 
lijVaporatio ea meules fœmi- 



n»m laria ibcdda appûfîo^ia 
li*28*c î4 - Oiympias thebana 
addidic l^lÏQpum & nîtrun^ 
ibidem, Tefte&ç^ori) daaî>us 
dradimis ex a^a cum pidc* 
gio poîi lib. 32,c. 5# 

FothncscQmpùjUx^ 

Radicum acori^ Hdîs, oreo- 
feiinij aiparagi ana vnc.).femi- 
num apiJ5fœniculi,^fî>daud^ 
ammi ^ vnicae ana vnc.;. cala- 
minthae , abfinchij an. dxa.s.o- 
riganijabroconijarcemifiaespu- 
legiî^afarian- M;. hylS>pi.M.jV 
s. BuUiâr Cngula ia aqua iufta^ 
quaaritacisjquoad reiciapars 
abfumpca fuerir 5 deia excoiê- 
tur &:laccharo fufficienti adhî 
bico, adij dancBx ferapia ex ça- 
lamintha , & hyllopo^ & ex 
marrubio an.vnc;. s, mifce^ fi- 
ât potioprotema portioepra 
piaanda à cubiîi ieiunse . 

Caftorei drag . j • mentaôri 
in pulueçem redadi drag^s^Vî- 
niantiqui^aucmulfse vn. ii;-mî 
fee^Sc à balneo calidum propif- 
naro* Potia Serapionis medicî 
danda mtilicri cui fiipprefsi 
font menfes jh^caraïqs ^û ^- 
tero geran fi pregnas eft> ftstui 
vires caltaciendo praebe^ aHa 
gmeiesciclocellôs aperieao. 
Caftorijj aniiî>leminîsap^ 
an.drag.j.nitaftceiaicîîlo u^ 
ijcej & ex vino pocni daco^ 

Podo Galeni menfes deda- 

dt feminisjprobèdt¥xmai% 

&c omnîno a<kîiraiida confe- 

ôia «â hydïapida3,hepadci* 

T ± 



Digitized by 



Google 



3Çi NIC. R O C H E V S D E ^% 

&nephmicis.Aloës4ra.*mâ- A M.j.daucijammcosjanifijfcem 
ftiches vnc. j. croci vnc. j. nar- xruli ana vnc. i;. radicum rubi» 



ai indicag vnc.j. cinnamomi 
vnc. j. carpobaliàmivnc. afa- 
ri vnç.j. cundito, & anguftifsi- 
mo cribro excernico , atq; ari- 
dum vc ne tranlpirec ieruaco, 
& cum vino pomi dato cochle 
arvaum.Menfesporropuiuis • 
ifte valenrius ducic artemiiîae 
decodo diluius . 

Si €x pituiu comprimuriturm^feSy 
potiones. 

ChamaepityoSjChamçdryos, 
origânijiâluifjroTmarinijfifym 
brijjCaiamenri, mentaftri^chy- 
mi an.M.j.radi.rufci, afparagi, 
apijjOreofelinijriiapliani fylue 
ftris,rul>iae &valenanas ana 
vnc.j.s. feminis iuniperi vn.iij, B 
feminis vrticae , dauci crecicî, 
amraeos, aniiî, fœniculi , cofti 
an.vnc.s. pîiafeoiorû rubeorû^ 
ciceram aiieunorum ana. p. ], 
teranrurparum & decoquan- 
tur, & ex decodo colo fecreto 
cum facchari libris tribus con- 
fice ferapiû , ^ui aromaiizecur 
eu cinnamomo eieâo & cafîa, 
probe coquendum curato.Por 
tio exhibitiôis efto fesqdrach- 
mae cum vnc> tribus decoâi 
fequentis quoliberniane,ïeiu- 
. no ore ventriculi, Phafeolorû 
rubrorum,cicenim rubrorum. 
ana p. s. fi?minis iuniperi vnç. 
j,s. radîcumvaleriaiiai, radicû 
nifci,rhâphani fyîueftrîs,afpa- 
xagi 5 aplj y Se oreofelini ana 
vnc s. ch^msdjyos recenûs 



vnc.j. conceritopauluium, & 
conquantur. 

Oxymelins compond vnc. 
iij. ferapi; exartemifia vn.ij.ii' 
quoris ftiilâdiijarremiiîçjquin 
queradicum comuniumaperi 
endum caiidarura, velbipin- 
neilasjauc betonicfjvel florum 
fambuci,aucapijan.vn.ii).lim 
pidum facito . omnia fîmul mi 
ilapro triplicipordone^ po ce- 
ns aromads côdire 5 putâ cin- 
namomo aut cafîa, Diebuso- 
Cto ante meniîum narurale pro 
fluuium hanc curandiradone 
aggredïtor. 
Siexflaudhile. 

Arcemifî^ dra.îJ.adiandjOxa 
li di Sjincybi errad ci,fcolop en- 
drijjbexonicae, eupatorijjapia- 
ftri, mercuxiâiis ana drag. ;. 
quatuor feminum vulgo re- 
frigerantium didorum maio- 
rum, feminis viticis, feminis 
b au ci Sj feminis peonisejfemi 
num afparagi , feminum abro- 
tonijincybi erracici, bafîlici, & 
lithofpermatis ana vnc. s. radi 
cum valerianse^rufci, aiparagi, 
-oreofelini &apij an.vnJj. iuni 
péri, fœnogrseci an.vnc.j.s.cy- 
peri^fpicae nardi an. vn. ij.s.ci- 
£erum rubrorum,phâfeolorû 
an.p.^.tritaparum omniain a- 
qua coquantur,côficeferapiii 
eu tribus facclîâri libris J quod 
odoratiorem cinnamomo ele- 
âo fôcies.Huius fumito fefqui 
unciam. 



Digitized by 



Google 



jlj M O R B. H V L 

uricîa:m,quamimmifceliquo- A 
yum ftiiiacitiorû inty bi crrari- 
djCkharij Ô<:abiînthi|anavnc. 
^. firnilis eftq pon4€ris quaeli» 
i>€C portïo y pçrifeuci^ndo ad 
menfium debitum rempus vt 
que^vcl quoa4aUeratumfiu- 
xuiq^ vicinum percipias humo 
rem nocenrem^ ?çrapij açetofî 
fimplicis vnc, j . oxymeiicis 
fimplicis ync. s. liquoris ftiiia- 
ticij intybijcichorij^^ &abtînthi; 
anavn.j.mifce, 

Siexatrxbileypotiones. 

Scolopendrij , adiantî , çha* 
mïedryos^ origanij calamenn, 
artenvifîse ^ ftcechadis, eupato- 
rij^florû geniftç,boraginis,bu- 
glolTf &vioîarumvnmlcuiuf- 
que M-s.radicum afparagi, fe- B 
ïiiculi, apij & capparum ana 
vnc*j, chymiin finedecoctio- 
BÎsiniefti vnc , j, praedidis po- 
tes addcre glycyrrhizse ^ vuarû 
pafïarum an^vnc*s.coqiîanî:ixi^ 
&CX dccoAo coio craiefto con 
çinnaferapiumcû fac^ari li- 
bris iij, &aceri va* iiij.qd'* odo 
racius fît cinnamomofibimi- 
fto^cuiusporrio cfto vnc.;.s, 
cumliquomm ftillatixiorûfa- 
mariœpuglofsi ^ & artcmifîae 
an * vnc* |. de tur à cubili & vc- 
lpcre,quotidie ad humoris Ib- 
lucionemvfq;. 

Vcl ;, oxymeliris vncâjJcrapî; 
accK>ficxradîcib vncj^liquo- 
rum ftillaticîoru, florû fambu- 
çijpimpineU2e& aiparagi ana 
vnc.ijl. fuato aux pomonçs^ 



C V R A îîrD. ^ 

quîb^clarifiçaris noiïihilcînn^ 
momiaddexeconipdè potes, 
. Furgmoms himortm^pa-iéum* 

Et quidcm purgatio totius 
corporis^quando ctafsi euacix^ 
antux humores , taies fanât àï^ 
fpofitioncs.Siverè décolores 
icriptum fit^multô magis pur- 
gatio faaabit ira fe habentes 
inuliere$. Neq; enim proptet 
humorem pîtuicofum canmm 
modo-> fed & ptopter melan- 
choiicum & biliofiim menfes 
£unt décolores* 

D atur fupprefsîonis ïïienfî- 
um tempore medicamentum^ 
quod proprièafnariîm dicitiir> 
centum habens dracbmas mix 
tis aliorum medicaminiim eu- 
iufcunq, fex* Optimum eft vbî 
cinnamomumacceperitj poft 
diem feptimum^fîue oÛauuiB, 
purgatione cum hiera vten- 
dum. Hiera quidcm excolo- 
cynthide purgabimuSj duarii 
drachmarum pondus in meli- 
crati cyachis fex potui prabea 
tes. Quod fî febris pariter infe. 
ftetj hiera quidem vtendi Ip- 
eus non eft* Hiera picra^ecle- 
gma diaphœnîcon > eciegma 
indum. 

Catapotîa ex agaricoj^ex be- 
Bcdida^foetida* 

Subduâtiopituitt* 

Meduliae cafsiaî fiftularîs ex, 
tradç eu decoûo chamedryos 
glycyrrhizfi calTuthae^vuarum 
patTarum^polypodij querni:,& 
^diantivûc). eclegmatis indi 



Aph.s6.mM^ 
dcco. 



ncperfmg. 



^ l&rdpîcrXm 



Digitized by 



Google 



j-^l^ NIC. R O 

dragiij. ferapij dcradicibus eu 
aceto vnc . j. mifceco,dato ieiu 
I13Ê à cubili. Vei, 

Agarici vnc, s . zingiberis 
fcrup. ij . faiis gemmae fcrup.s. 
diluanturfero caprillo addira 
oxymelicis fciliitici vnc. j . ini' 
merganturfimulhoris duode- 
cim, & comprelTum coloqj tra 
îedumius potui à cubili ieiu- 
n« date. 

Cacapotia fœcida voranda 
no-ftu exhibero. 

Turpetidrag. ;. 2ingiber'fs 
dra.s.falîs gem2e.gr. v;. laccha 
ri candidifsimi vn. i;. omnia le 
tiigâto 5 & cum fero caprillo 
aut iare pulli , vei iure cicerum 
^rierinor»m propinato. 

Rofarum rub . zingiberis, 
cjnnamomi an.drag.ij.iancalo 
rumalborum & rub. an^rag. 
; . hcrmoda%Iorum drag . ir;. 
Turperi dra.iiij. diacrydij drag. 
ij. s. maftiches fcru. ; . iacchari 
îibram vnani, qtto4 foluatur 
înliquore ftillatirio arremiiî^, 
confiée quadras pondère vn.s. 
d:âtovitamîeinna& à eubili» 

Medullae cafiae fiflularis dé- 
co ftocommuni extradas, auE 
mannae vnc.J. eclegmatis ex 
iuccoro£drag.}. s . confeâio- 
nisbamech (kag.^fera|>i;vio- 
îacei vnc;. p otui dato . 

Rhâbarbart elefti drag.î;* 
^ica&nardi.gr.v;.auE cînnamQ 
»ii rantuad^em . Vinoaprima 
. 4U&«>^lK«ii& duoiçciox la IV 



C H E V s B E 55^ 

A ro caprillo immerge, fubinde 
valenter traijciendo compri- 
me. Colamentoaddemannag-, 
auc medullae cafiae fiftuiaris cri 
bro fecrecae vn. ;. ferapij viola» 
ceivnc.j. 

Propinaco demum ea quas 
bilem per fcdem educere va- 
ienCj quaeteedocebuntalij inc 
dici. 

Adianrijflorumvtriufq^ bu- 
gîofsi & violarum^lupi iaiida- 
rijjftœchadisychamedryos ana 
M. s. polyp odij dra. iij. glycyr- 
rhizae, vuarum paffarum ana 
vnc.s.terâiîturpauiulum& co 
quanrurin aqua fufhcienri , in 
fine decoctionisaddeepirhy- 
B mi vnc. s. & cum hoc deco' 
fto,cribro extrahacurmedullf 
cafsise fiâularis ^ aur mannae 
vnc; . confe^ionis hamech 
drag.;.s. diap h œnrcon drag.ij. 
ferapi; violaceivnc,;. detur à 
cubiîi, 

Cortices myrobaîanoru In- 
dorumvnc.s.iuteorum drag.i;» 
diluanrur horis duodecim ir^ 
fero caprillo, colo valenter de- 
indetrajjce, colamcnco adde 
meduUç cafîe fiftuîaris aut ma 
nç vn.j.epithymifriâti fcru.î;. 
zingiberîs gran. v;. mellis rofa 
cei vnc.-;. fiatpotio,dctur. &c. 

Globuli Indi vorandi fanr» 
Bidneci^mfeffhs^ Si-expi- 
Èuitd, 

Afuccoru fubduôionc baî- 
nea funto ex châmasmelo, arce 



Digitized by 



Google 



înîiîa>tîientaftrOj& alijs quç itt 4 
d^çoho pkuiçam profligance 
çacîporatafiiac» Vd^ 

' Sabinâî kerba^jOrigani^çaîa-^ 
îôeHdjapiaftri^pulçgij^miïnca* 
ftri>fercul^ campanae, chamae- 
çneli aûaM.ij.cheIidomJ3peu- 
ccdanij praCj ^ abfînchij oii. M. 
I^fôliorû lauri, lauendal^e^ mer 
curi^s^rofinariai^ ocymij flo^ 
rum fambuci ana MAj. arremû 
fiaBM.v), radicis valcrian^elib. 
i). conierancurpaulumomaia 
fîmul dcmpca arcemifia, qu« 
feorfum in lacculo inciudacur^ 
deiade omnia flmul coquacur* 
Ex his rébus facculus vnus im- ' 
pleacurj fuper quem in balneo 
îcdcac muiîer, & fuper fcmur 
facculum artcmifiae calidum B 
ccnear, Se bis in die ieiuna bal- 
neum increi, &pro arbitrio in 
eodem ûcu Cubile fubiadepe 
tatj Scvnguenco vngacurquod 
incer fequériavngeca oJSfendes. 
SiexfLuuhÛc, 

Subdaclo humore biliofb^ 
tertio die cale confice balaeu^ 
quod accipic 

Airheas eu radice M* v^. âite- 
mifîç Mai), florû fambuci^ioL 
falicis^foliorum violarum^po- 
lycrichi^ua Mi^* valerianj icC- 
quilibram» fœaigraeciiib.^. fc-- 
mîais lîni li. )• s. wrantqjrparu, 
artcmifia feoxlum recondatur 
îa facculo . Ex ali)simpleatur 
facculus vrius&coquanraro^ 
nmiailmul, artemiUa^fâcculû 
ia balneo fuper fcmurccaeari 



M y I^ C V %'A n D. 



alçero facculo înfî4eat,deîn:pa 
tac cubiie:çuncque pubes & om 
facrum înungancur vngaencc* 
quod defcribcmos* 

Si çx atra bile^ balaenm tfkm 
^ale,quale ex picuîta* 

VngucnU^ Utxpituitd^ 

A balneo in lefto hoc vngac 
to vngacur antè & recro ♦ Oleî 
liiinî j oieiamyg<kl* dulduni^ 
meduliae cruris vituli anavnc 
î-mucoxis althcç, fcenigraeci Sc 
feminis lîni âna vnc* s. cerx ps 
rum» Poftinunûionembibac 
pulueres Scedacconfeâionea 
defcribendas, 

SiexbikfLma. 

Oki amygdal*dulcîum vnCm 
j^s.meduUx cruris vituli vnc. ;• 
buxyn recentis ^ pinguedinis; 
gallinae^ mucoris fcenigraeci 8c 
Kminis lini ana vncs*cera: pxm 
nim , coacinnato vnguentump 
que os iàoiim Scpe^eainuii^ 
gahtux;. i 

Vagaxur vnguento quo ^u 
tuicofe inungendaefunt* Poil 
quartum die àpurgarione >dra 
pace vnguento circa peainem^ 
lumbos ac femora ^grotaasilw 
liûîatur, 

Olea quibus înungî d^tbec 
innlier>cuius nacnfes fuppr^fdE 
funt*Olcum lilinum^Rutacei 
Spicaaim» Oieum e;x fabizu 
feerba» 

Sidpàuitd* 
Inunâione pexaâa cxh^t<^ 

z z 



Digitizéd by 



Google 



5^^. NIC R O C H E V s DE ^So. 

cochîearpuluerisfequenrisex A euaporatione» VeU 

vinodecodionispituicampro Cinnamomis lucci cyrenai- 



fiigands, 
Cinnamomi qIcCû reiefto cor 
tlce exceriori , corticis cafiae fi- 
ftularis an^dra.ij.cahas dra. j. s. 
crociicru.ïj.arirtoiochiserotû' 
dçjperpéiÇjCalami odorati,cor 
ticîs radicumcâpparurrij cofti^ 
didamni, rad-. cormétilisj rad. 
iridisjeryngiijlâccse an. fcrii.ij. 
cham^pityos, chamedryos^fo 
HoruîTî lâurijOriganij poiijjzin 
giberiSjCalamencijthymij iemi 
nis fiîiyrnijjfeminum rutse Tyl- 
ueftrisjdaucij-nafturcij ÔchylTo 
pijCarpehprUj nigeilae, ammis, 
ânifijmaraîhrijbaccarumiauri, 
fagapeiii ana drag. "s. facchari 
^upd pondère oîasquerj fria- 



cij fruftuûiâbinç, piperis nigri 
aa.dra. i;. myrrha», caftori; ana' 
dra. s. excipe melk fufiîcientî, 
in eclegma exibero dra.ij.cxvi 
no decodi menfes proricancis, 
à fuffiru , aut balneo , vei ab se- 
ftuatione. SiexfiuuMe, ^ 

A balneo dato cochlear iequé 
tis puiueris cum.drag.i). déco* 
éti menfes fiippreflosob fiaua 
bilem cienris. 

Gorticis cafiae fiflularis, cype 
ri an.dra.j.s. radices rormenril 
lae^radices peonie,cinnamomi 
reie<rto funicri corticeanadra, 
ij.croci 5 leminis baucias lyiue- 
ftrisjfeminispeonif an. drag.j. 
feminis vineis,{eminû apij,oci 



to&vcerevcdiclumeft. VcL B mi, preofelinij mercurialis,a- 
Accipe puiueris predidi de- fparagi & milij folis an.drag. s, 



pto faccharo vnc. s. facchari ca 
didiliquaciin decodo menfes 
cienteii.s.pange quadras^qua' 
rum pondus efto vn.s. derur v- 
lïâpoft inundionem, dein bi- 
batdeco<ai menfes proiiciecis 
vncâj. 

Pâftilliex myrrha, rriphera 
magnafinc opio^funr.Accipe 
fruSus fabina; dra.j.s.rur:^ fie- 
cae dragjj.s. feminis rut:e agre 
ftis Icrup. i;. laferpicij, ammo- 
niaci^rubiae pafsiuae ana dra. s. 
confiée ex his fîmul friatis glo- 
bules ferapio ex ariemifia ex- 
ceptoSjexhibet o aegrorç dra.i j. 
. ex vino déco ai menfes cieji- 
tis^'à baineo^auc à fufôiUjVel ab 



adiân,poIycrichi, chamsemeii, 
betonicfe.euparorij , fpicae nar 
di, fchœnachi^lupi faliftarij, fe- 
minis endiuiç an.fcru.;. faccha 
ri ad pondus omniû, leuigaro 
& miiceto. 

Reiedo fâccharojex puluere 
prf dido page rotulas aut qua- 
dras, in qiiib. côcinnandis pro 
vnc.j,frïâmentoru adde faccha 
ri (quod in decodo biliofos iu 
uanceliquecur) libramvnanu 
SiexittTdhik, 

Ex his q«« atram arcenc bile 
pulueres & placentas confice. 
: His peradis faphena vena a- 
periendâ eft , hinç ad ligaturas 
vem^ûdumeft» 



Digitized by 



Google 



^ 



H O K B.: HVvl.: C-^KJA^Jy^ 



j^cm^^ Probatur iiem inferioru cor 
pôri^^arrm arûior eu ïigami- 
àib^ltreisvcl quatuor dicscâ 
ftriûio:âufpicantc veto îam fta 
^midriebriu ho ra^adiiriat qui- 
dem côpedeSjfed potecuTmyr 
rhaé obolus^ & propînencur re- 
iiqua^pociones méfes cientes, 

khik* Abïoconi^anechijarcemifiae, 
cham^melijCaliirrichi, apiafrri 
mcrcariaîis, fiorû fambuci ana 
MJ.fœnigraeei/eminîs liai an, 
libvs.ex his concricîs &in vino 
codis in vaporario aux ibîio^ 
balneiloco vaporecur mulier. 
Hutusioco câiê faciro fuffitû* 
Seminis vixicisvnc. j. s*anethi 
M4.careijC0^ftianavnc,;.teran B 
turparum, &perinfundibulu 
fumûmulierin iocelios vefti- 
bus teftaiedensqjrecîpiac* 
Apituiu. 
Paraseftuarium ex pharma* 
çîs quibus confedum eft bal- 
ncum* 

^mottiMi Amonîj gaîbanî ana dra. îij. 

^* fuccicyrenaicidra.;*s*frangan 
tur paruiHj & in c^rbon es inî;- 
cianrurjfuffianturqj iocelli/u* 
mus tn nô perriiîgaradnares* 

B^l^ jSuMrib*eriam ex ftyrace^gal 
banOjthurejbdeilîo^radice an- 
ftolochia^^arcemifia^ntgella^ca 
jyophyîlis ^ cinnamomo.& iî- 
miîibus pararîs vçendum eriu 
Fouendus quoQj vcerus odora 
risfomen%maîoranâ^rpyL 
lo^câkmincha^cliâuaçmelo/er 



cula câpana,pulegta>artemiiî^ 
radiceiridîs^&c fimilibus inï>t* 
la decodis^quam operculôpeir 
foraco operire opoacr ^ amndi 
nemq5>auf almïB canalem fbia 
mini infercum vndiq; circumii 
nere^ vcdeinde fcdensmuiier 
excepro canalîfoueacur. 

Prodcriceril vr mulierhuic 
deeo do vfque ad vmbiMcum 
infidear^ Scinde peiTo&fibiad-p 
moueac. 

Cucurhimle^ 

Neque inudie erir cruribus 
cucurbitulas âffigerc. - 

Inicâiùnes. 
Mecrenchyces,Gamcè V»ejô«- ^^j,^^ 
de: Araoïceargaiia. ' 

MecrénchYriseriamvtendû^ ^ , 
m que vlum vrero intundimus 
oiea calida, îrinum^ liliaceum^ 
laurinum, &c * In fînum porro 
ipfum infundacur fuiînum^auc 
amaracinum, 

Succî mercurîalis & abfîn- 
thijjarcemifiae ana vnc v). pore 
ris addere dra. ij. pulu^rum vL 
vim dendi mcnfes habêdum^ 
& ini) cere in iocelios, 
Vcfsi0'prùjib^cu 

Eftautcmpeffuluslana *pe ^pcxiud te 
ftitaj&quodcunqjaiiudteresj âindt^u 
digici humani Ipecîem praefe- AsgmeU. 
rensjin quo medicameca lufti- 
nenxur. PeJîus ergo apponatur 
ex mcdicameaco ènoîïem ré- 
bus coaftance>&obid VwWKf^ 
/*4f«#iraomenobrinence3 auco* 
libanîus» 

Piofthettpraei:erea{funrafii: At^ctéU 
^ 3 



Digitized by 



Google 



5^5 5T ï C. R D C H E V S DE ^^4, 

câ medtca^tnentaquaemoUio- A labinsefcrdp.j.câftorijrcru.s. 
rc iana excepcâ, mulierum na- redigancur lîngula in pulueré. 



tufaiibusfubijçiuncur & con- 
dîûcur, barbari naflalia vocac) 
<juae méfes ciendi munus fub- 
cunt:exhis confiant, myrrha, 
abiînrhio,auclupinofum elixa 
tione eliquâtâ, feu rutse lucco 
«ontrica, bdeilioqs non abûmi 
liter. Styrax item & fyiueftris 
oies gummi, fucciifue rut« co 
pari modo, vel ariftolochia 16- 
gaîncoliyrij, hoceft,gIandis 
formam affabrè fada, Sç côcin- 
nata. Coniîmili praetereaco- 
demq; modo centaurij gradio- 
ris radix aut veratri, aut iiquor 
fcammoniae,& colocyiichidos 
medalla per fej& artemiiîa ca- 



&CÛ melle,aut triphcra,autmi 
thridati antidoto quod facis 
eft,fbrra€ncurpetsi. 

Si mcnfes fupprlmanturex 
pituitâ.valentioribus pcfsis ci 
endirunf5vc theriacae eledœ, 
drag.s.caftorijjâmmoniaci an. 
drag.j. mifce, &coto in mcrcu 
riaiis fucco immerfo cxcipe » 
Vd, Ni^cll3e,ftapliiragriae,cen 
taurij minons ana.drag.;. vcra 
tri candidijvicri Iriari , falis ge- 
mf,pipcris nïgri,diacrydij ana 
fcrup.j.aloes j ladani, galbani, 
terebinthinçjftyracis an.drag. 
j.s. ambaris fcru.s.oïa eu piftel 
lo caîido mifccantur, demû in 



tapiarmarismodoillicajCuru- B pannolineocumercurialisfuc 
ta 5 gaibanumque fafto inde ço immerfo jinciude. Ve/, 



fuffiru&fota. Qujsvciquei- 
pfa & fœram erlam conceptû 
vrero clidere, acque eijcere na- 
ture fuse apritadinepoluint. 
Pefsis etiam in vrérum dcmii- 
fs, necefsitate fie exigente v- 
tendum, ex qiîorû numéro hic 
cft,qui ^ Tryphers magnae 
citra opium dra. j. farina erui, 
nîgeiiae,nibiaetinftorum, ar- 
temiiîae,pulegij an.fcru.j.s. fuc 
ci rutae vncij.mifcejfiac pelTus, 
qui eu iana,vcl œfypo fuppona 
çur, Ycl Myrrhas, bdeîli), âyra- 
çii ana dra.j. caiaminch^, abro 
xoni,ab^nchij ana dra.j^s.radi- 
çis âcori,radicis rubif tinâorû 
aaa dra.;.femini$ nigella^, rutç 
fààx,ha,ccuâ. hun ana fcruJj. 



Tiieiiacaej michridati aut o- 
popanacis vnc. ;. caftorij , am- 
moniaci anc drag.j. fucco msr" 
çuriâlis excipe in pclTulos, 

Siexftdpuhile, 
Excuiusliberpharmacifequc 
tis friamcntis,peiTuios confiée 
re potes , aut ipforum fucco, 
Mercurialîs,art£milÎ2:, fampfu 
chi,abfinthijjCham3edryos,cha 
maepityos fucco.PuIueres l'un- 
toexnitro, amomo, myrrha, 
ariftolochiarotûdaj calamo o- 
doratOjCaryophilIis,maiorana 
Eclegma ex fucco rofarû eu fac 
charo in canulaimmitdtur, vc 
pefsifolida forma recipiat, Se 
^e{s9 fiio appefus&inloccilo» 
immiiTuSjOlafemdri aliigatur. 
Ex 



Digitized by 



Google 



|«f HORS. M VU 

Exxadicibusoîco tinâîs con- A 
. cinnanrurpefsi* Vcrbi cauira; 
Bx fadicibus rubia^ pafsiiiae^ 
phl0mi,vmu% maluae^ iridis^ 
apijjacom 

Olea £unzo,exli]iOy ex cafto 
lio^ex fucco cyrenaîco,&ex co 
ft^w Pulucresqaibîispeffbli a- 
ipergendîfuac> exiucco cyre- 
naicojcoftoj caftorio, cuphor- 
biojmyrrlia^rui^eta^ fcammo- 
nîo^verarro cadido ^ fabiaa hcr 
liajnigella^& gaibano. 

mJftlA MVLÎEBRJS EX- 
um* CapAllU 



DîftîUario (qn^mh'^M^^^ B 
ftijf Graecinuncupâr)cft 



fA Aegi 
m* 

muliebrium ioceUorunv 
fliîxus^vniueriî corporis expur 

fmp^- gari.Redundâre menfcsÎBmii 
lieribus dicimus^quaiido virra 
confiîetum f empus pnrgârio- 
RIS magna copia efflaxerinc. 
; Tempus autemvnîcaiq, pui> 
gariomôamm &ôrdmacura 
noneft. mulris cnim ad duos 
tre^edics^haud paucisvfque 
4d quïcum profluîc^ ali;s etîam 
ad fcprimum vlq;^ raro ad duo 
decîmum purgacae funr. 

Mgmt4^ CAVSAE hemorrhagiaî5& 
fîuxus muiicbrîum locelloru. 
Casterum immodicè & plus iu 
fto expurgancur non rarô mu- 
liresjiarerdum quidem menfî- 
hm âuâis ^ atquç cumulaàus 



C V K A Nl>* 3^ 

quâiB parfît, în^enîqîpïoce* 
denribus, illterdû veroiaiuûaB 
& intcgrae aeraris nouç nuptae 
parrab-Nohnullae magna qui- 
dem ex parte fua quoq; fpoaEC 
ceffant^Côrinuè vero inu^^^t* 
^^/fortirer languînis fit proflu> 
uium, îcaquidem vt p&runq; 
inferar periculum caufae Au*- 
xus muliebrium locellorum. 

Eiufcemodi vero i^eam ac 
j5>eciem praefert id quod cua- 
cnamr, cuiufmodi eft humor 
qui in corpore redundac: ali- 
ud rubrum quidem inftar fani- 
cîjaquofiuehumorisj quem <îc* 
f« Graeci vocant: àlterum ve- 
ro candidum à picuita proue 
niens, aliud autem pallidum 
luridumque^ aliud pirrocho- 
lon^îdeft, amaraebilisÎBilar. 
Nonnunquam aqueum^ deni- 
quefanguinem eijduac^qucm 
admodiun inphleboromxaau 
fcrtoxatqîprocedic. Animad* 
uercexe incerim accurarifsîmè 
oportet^ nequaanabrofîsj î^ 
eft^erofio in loccîlis enata coa 
ftiïcrir ^ fit ob fraâa^ aur apert^ 
vafa^vcl magna vel parua, 

Pofsibile eft fi ora vaforam 
quaepercîngunt ad vterumvL 
tramodum aperiâtur^&fi lan* 
guîs vel caIi<fior>vel tenuior fi- 
ât > & to tûcofpus propter ma* 
lum habiram aUquem aggE^a- 
nerurfanguîae^ &fi modûna^ 
îurae conuenîentepi feamalti 
tudinenon exc^erit, quarei* 
jliime^dais ad ¥^i^ qu^% 



Ac^netdm 



ApK 57- 
fimêjh%4 
phtà§m 



er^, 



Digitized by 



Google 



^^7 N I C. R O C 

ycerofunr,vtinflu<aionib.ac- A 
cidic,a.liàs ad aliam parcem im 
modicas fîeri meiiftruorum e-» 
uacuaçiones. 
OpinioÂr4'' Redundantibus humidicati 
hum, busexvenis opplenturlocel- 

ii,quaeexalijs iaepe mcmbris 
in ipfos dcferuncur, quoshu- 
mores natura pervuluam ei;- 
cicniam duas venœ magnae, ca- 
uâfcilicet & porta, in venulas 
tenuifsimas plurimasque di- 
fperfa;, locellosintrantjàqui- 
bus nônunquam diuturni fuc- 
- cijdiftiiiacionismodojinterdû 
rubrî 5 quadoq; paiiidijfsepe e- 
tia âlbi 3 aquofîqj intcrdum de 
fluunt . Quorum caufa eft , lo- 
ceiloram,ioctnorisùe , aut ali- 
cuius aicerius membri^vei con B 
cortricis eorundem facukacis 
imbeciilicas. 
Armées* Caofç cxtèrnf funr , percuC 
fîo,câiiis,vulnus,çurfus,ralms, 
cibi fanguinem exténuantes, 
yei ipliim acuciorem vei arden 
tiorem facientes. Verbi cauiTa, 
aromaca calida, vini albijciari 
pocus. 

Caufaî intcrnae func locorû 
Câlor exubcrans, fangqinis re- 
dundantia , facuitas expuirrix 
Vâiens^recencriçe imbccillâ, 

At^auU de ^ Notanda autem ac deprehe^ 

muUehrù^o dcndâfluxusfpecie&eft,exper 

fiitm, penio Ipcorum madore , ditsi- 

dentibus colore humoribus* 

Lâborans autem pigrunqj lo- 

kcpaileiccrc >,cibum fucrfari, 



H E V S DE; ^6$ 

Ôcinediam fuftinere, in dcam- 
bulationibus quoque Ipiritu* 
difficultatem fentire , oculos 
iniuper haberc tumefcentes, 
interdum quidem cum dolorç 
interdumvero citra dolorenî, 
& id quidem vel cum exulcera 
tïone, vel abfq; exulceratione, 
iîuevuluainflammante ibrdi- 
dè^lîuepurè, 

, Ampiioribusvafîsruptisauf Fuch^s, 
apertis confertim fanguis pro* 
fiuir5minoribus vero apenis, 
fenfïm , nec magna copia pro- 
inanac. Ab erolî'one il accidit, 
Tuninonfolum paulacim', ve- 
riim etiam cum maximo dolo- 
reeffluit. Porroquumimmo- 
dice promanant menfes, color 
fœdus confequitur, pedes moi 
li tumore attoliûtar, corporis 
robur proiîernitur, vitiatur ci- 
borum tum appetitus tum c6- 
codio. 

Si menftrua plura fiant , acci t:.Ap'bAi, 
dunt morbi : & fi non fiant , ex 
ytero morbi contingunt . Mu- -^ j^p^ . 
lieri mêfes décolores , nec per 
idem femper tempus venien- 
tes, purgâtionem indicant eflc 
neceilariam.Menfium fluor re- 
dundansiuuenibus moleftifsi 
musjfenioribus autem vt pluri 
màmmortalis. Si longo rem- 
pote fluxerint meics , tandem 
aquascutem fubeuntes indu- 
çunt, & animam fubindc age- 
rccogunt. 

InnuxumulicbrifîconuuU 5-^''*^^ 
fio 



Digitized by 



Google 



£o & anînû defeâusadaene* A 

petum localiDUs remedifs r^ 
^rimere coB^ndura: nam mul- 
. ca fequerenmr incommoda, 
nempe hydrops, aeruorû^ aur 
oris ventriculi , auc capids p^- 
themâcâ, 

Viéîus* 
Xeginetdy Chondruslocusèpofca^aut 
ïuchjuts. oriza ^ au ralica , cibi ioco iunr 
adhibeada * Vino ira habeiites 
abftinere expedirXibis &:po- 
tioaibus aufteris & aftringen^ 
tibus vcédum.Afsis aucem po- 
tius quàm elixis veicacur f gra, 
camibus potitsimumjquibus 
fuapre iiacura dellccandi facul 
tasineitjVcauiummontanarûj B 
& agreitium animaliumrmoru 
veràabftinendumj &;pro eo . 
aftringencipocione vcendum. 
Lac in quo extinâi lîac lapi- 
des fluumles candëces^auc fer- 
rum igniî'^nijpomi décor. Ory 
2a:,chondras5porî:ulacâ eiîtaa- 
tur : rubi iccm larculi cum car- 
nium iure decodi.brafsicf pro 
bè codç j iens paluitris ex ace- 
focoûa. 
lârok^f- Sin^îare praefidium in fe^ 
^l&.tm^i qpenciferculo effe alTeriî Gay* 
mpA6, nerius, 

, Accipe fblîa plantaginis , & 
flores phlomi 3 terico:hïsadde 
nonnihii radicis iymphy ci pro 
S bè codae , & fecerniculo traie- 

â-ae 5 paru icê calei recentîs pin 
guicudine refQrtij&pinguedi^ 



C rv R A K D* 



t7^ 



nis reniim caprarum autaiie- 
jis momenram j deinpaftae no 
.fermentacae cum luteis ouorS 
giftat^jâui: farina tenîxifsimas 
îapradida immifce, &xapio- 
las feu formulas cercas coScc, 
easq; in iure camium coquico^ 
& segrot^ exhibeto* Afsis car- 
nibua^efcacurpociès quàm^ 
.lixis, quae intarciatux rnoe ^ fra 
ûu oxyacanckae ^ & aiiîs vim 
fanguinem arcendi flueacem 
habentibus . Nocentaromata^ 
maxime crocus . Si ob vires fi- 
cuioeas vinum pocuidare co- 
garis^efto nigrefcenSjVtcunq; 
allri ngens , craflum , aqua cae- 
leftij aut aqua in qua ferrum ci 
dens extinctum fueric, autpu^ 
teali aqua diiucum-quiecelxua 
rur. Somno indulgeac, gaudio 
. non afficiacurnimio^Venerera . 
fugîacAerefto temperatus/ra 
dus maturi non aftringences _ 
£c calidi nocenc. Potus nimius 
crapula4; obfunî:. 

CuundirMo* 
In defedu vero & întemallî Ae^ptetd de 
fpario, ha&ec enim circuinim méicbn^ro^ 
nonnunquam , fedulô vredum flumom 
fueric geftadonibus praeôana 
bus, diuerfqs g^î^^ris deambu 
ladonibus, vodferarionibus^ 
vnâioBibuSjCUCurbimîis^dro- 
paœ vnguento > auc ieuigario- 
nibus^friâionibus, vnguends 
depiitcorijs^quae pfîlomra di- 
cunriir, fmegniace, fînapifmis^ 
vomidbuscumra^icuBs prp- 
A 



Digitized by 



Google 



'^yi N I (T. R O C H E V S DE ^/S 

uocatisj curacionerecreandis A quefuccuseiufdemh'erb^po. 



fuàijlui, 



tdefedibus reftuendisqj virib. 
fâdâjlâuacris, viniq; omnifâ- 
rïa educatione & alimento , 
In menfîum profluuio nimio, 
jieqjbalneis^neq; calefaftioni 
bus vcendum. Menlium fluor 
exreplecione, auc ex marri cis 
humorum abundanda fadus, 
noneft aftringendus, prsefer- 
tim fi colore cingatur afTueco 
mulierj iiifi ipfius vires profter 
nancur. 

^ânguinis mifsio è uena^ 
Iii rubro fluoré primam , fi 
^tas & alia permiferinCjad fan 
guinis mifsionem vercimur. 
Ablâcioné vero ficucinijsqni 
fanguinem excreanEjparciri o- 



tus, ad hune niodum affedis 
fubuenic . Bâiâuftium i:em ru- 
bique cum fruâ:us tum fios, & 
ea quse inter quercum& corri- 
cemfuum inceriacetparstrun 
ci membranoia, 6c id quod 
fub exteriore giandis corcice 
connnetur. * Hippuris porifâ • nîpp,^.'^ 
mè(qua£conus ex cauda equi- foert^ fo; 
naeft)rubencêfluxumpacaex ciict, ^' 
aqua aur vino, £itit: aur hypo- 
ciithis 5 fruiftusq'^e ientifci id- 
âus& in vinopocus, Samius 
after^Lemniii figillum: coagu- 
lumleporinumjauthœdinum, 
auc agninum, aur vitulinum, 
,aur ceruinum : gigarra, id eiV, 
* acinijmyrrajOmphax aridus, uinxccA^' 



porret, vipaulatimprolixiori B pice^ correx, acacia, coraiiiu, 
tempore auerfio fiac . Secanda iyciuirxjgall2,poiygonum,ryîn 



vero fi ericin cubiro venajape- 
riacur vena axiiiari^» 

'Aep^^etd de HydromeliaufîerUjaiirorR- 

rnuUshripro phacomeii. Propinandû infu- 

fMuio,U,}^ perin pofca balauftium, hypo 

€4*^2^ ciftbidis , fiue acacise cremor> 

axjtlycium, aux Samius aâer, 

aut omphaxaridusj auc rheum 

quodrhaquidam nuncupanr, 

aurlenri^in Iralico vafe fidili 

crematas cinis, aux fefamum in 

pofca maceratum ad molliti- 

€mvfq; &tenerîtatemmându 

* Cap.é-^M candom, * Ea quoqj quas vrina 

finorêmutie" cienr porrigito: è quorum nu- 

hrcnu mero habetur aqua^ in qua eli- 

xa fine âfarum & apium . Ad 

iifcpo««Jl^çâ^çUdmînania^aç* 



phyrum- vrrunqj, haematicesj 
calyces glandiuni , pianiago^ 
oxyacanrha» 

Cornu ceruînu cum acacia" 
& rragacanthœ iachrymama- 
cerarum poxui daro his quibus 
ex loceliis bumor defluic, ie- 
iunis. 

Spica Item nardi dicla, la- 
pis gypfeus, cornu ceruinum 
vilum & rofâcea iocum , rofas 
rubeae, rhus coriarius , nym- 
phéas femen &flos. hfcfunro> 
quorum in pollinem tenuifsi- . 
mum redadorum drachmam 
exvinodabisporui .Prssrcrea 
hypociftkiden, fuccinum,la- 
chrymâ arabicam , achiiieç fuc 
çuiaçOûÇteîUiiïp glebam arme 
ûiacam^ 



Digitized by 



Google 



37^ M O R B. M V 

lîiacam, flores & lemina coto- 
neorunijhdium, baiauri:iiiîTi, 
jnalicorium , vniones , munii- 
am^myrtorum fruftus, libanû, 
Hjnciroru'ndi odoraci fiorem, 
cinerem teflarum ouorum/ria 
to,pomi ex vino daro:friamen 
ti picis naualis vnclâ cum fuc- 
co plancaginis bibicur.Fimi ca 
priiii drachma aqiia cf lefti ma 
cerata commode bibicur. 

Srercoris item aiîniai pari 

pondère. Succusporripocus. 

uU$o ex Perri * Scfi ftcrilicatem iiidncat 

Tsiofcorùii^' pora^menlimn ramen fluorem 

compefcicfubdita. 
Mhs Ae- Si albus fie fluor, medicame 
fusîi. ta quoq; crafTos Sc puruicofos 
hamores extenuancia, vrinara 
que ducencia bibanrur, vr alâ- 
rum, fceniculum, apiïim^&c. 
SimpUcUex PUnio. 
Pulegium ex meile &aceco 
menfes firticiib,io.c.i4..Xeno 
dates traditrsm rairamjfi vera 
eft 5 méilrua coiitineri vno d*e 
iîviium granam coriandri bi- 
berÎRC fœiTiinse : biduo^iî duo: 
& tocidem diebus , quot grana 
fumpferiarlib, 20.C.20. 

Hippocrates rnenftrua fifti 
^ " ciboblitiputâcIib.2o.c.22.Vio 

il " ias albs &CÎuteae * exténuant 

li^^m'. S^l''^"'" menftrualiftitlib.î.. 
c 20. Leucantliemuminip<jli- 
iumiib.2»,c.22. 

Eliochr^'fî folia triumobo- 
lorum pondère m vino albo 
iib,îJ.C2|. 



C V R A N D. 



574- 



[K^ijîfiut, 



A Cencumcapitâherbamulie 

rum menfibus fiueabundaac^' 

iînefubiîdantlib. 22.c.8,Fexa^ 

ceti lib. 23. c.2.Foliorum olea- 

rum fuccus exprimirur tuiîs, 

affufo vino & aqua caelefti lîc- 

carusq, in paftillos digeritur. 

Si/lit menieSj inianaadmotus 

vuluse lib . 25. c . 3 , Palma quae 

f ert myro balanura in vino au- 

ftero lib.25.c.5.Balauftium,cy- 

tini flûfculos lib.25.c.<î.Ramé- 

ta ligni loti (quam fabam Grse 

cam nuacupant) décoda in vi- 
no iib. 24.. c. 2. Gailae crematae 

&aceto ialfo extindç/oralib* 

24..c.4.Vlmi foiia, cortex &ra 

mi illita li.24-c. 8 . Spina Arabi 

ca li.24.c.ï2. Rhamnus câdidi- 
B or in iade bibicur lib. 24. c. 14. 

Dracunculus * îi ferro non scBi^îi^H<> 

arrmgaturlio. 24.c.ï(^. Men/cs fty^^^^^c 

nimiosuititachilieaimpoiitâ, ^.^^ ù^crms 

&deco<ftum eius infîdentibns ff^J^^^ 

lib. 26, c. 15. Ideaherba , libro 

27, c. n . Leucographis lib. 27, 

C.Î1. Medi; radix drachmis dua. 

bus cura meile ecligmateper- 

aliquot dies fumpto li.27.c. î2» 

SuccidalanaimpoSta fubdita 

queiib.29. cap.2.0uorumhi- 

tea coda j & ex vino pocalib. 

ip.cap.g. 
Ferri rubigo importa velle- 

riijus lib.54.cap. 15. Mify iibrb 

54.cap.î2, 
Sinopis quas magîs caeterîs 

rubec, pota denarij pondère, 

fcsminarûproâuuia fiiiic iib» 

À a 



Digitized by 



Google 



375 NIC ROC 

Podones compopii£ c^fa-apu, 
Serapium roiaceû. S. myrti- 
nuîîî. Serapiû mirabiie & cer- 
tum quo fréquenter menîîum 
fiuorem fifti coegimus: x^ccipc 
f.mi aiînini fuccû quancû vis,ec 
exeoarrej&igne iaccharoque 
ferapiuni côiîce, propinabis i- 
pfum myrcino ferapio & aquae 
piâraginis miftum ad cubile. 

Labri Yeneris fuccus aiit fiia 
menrum damrin ouo iorbiii. 
, Si ex eroiîone^auc vlcere pro- 
iiuant menîes, fumico lapilli 
haimaritis, achiliese fucci coii- 
crecj 5 quem fanguînem draco- 
nis vocanrjiuccinij corallijjba- 
lâufliorû, glebœ arrïieuiacejter 
rselemnisîj ieminisporculacae 
partes aequaSjtrita omnia fecer 
niculotraijcejpocui dacovn.j. 
eu fucco 5 âuc liquore ftiîlacino 
myrroriimaut piancaginis. 

Si ex acuicare languinis aut 
aliorum humorû menitruâ de- 
fluanr, auxiiiabucur ferapia ex 
cotoneis S.myrcinn S-rofaceû. 
Paftiili ex iuccino.Pafnlli ex 
oxyacâcha. Paft. ex terra lênia. 
VurganticLpsr duum. 
Tuchllu'S, Fluoré aiboinfeilareiiiprin 

Si sxpimitiL. cipio quidem reiîitendum non 
eft, vt aliéna è corpore excernâ 
tiir, nequepra&terratîoneme- 
litfi quod pituiram purgat me 
dicamentum adhibeas* 
t'Accipepolypodij quemijâ- 
^ mfî/œniçuli, epithynrii ana vn. 

&coquantuf,in dccodo macé- 
ra horis deceai cor ticis myro- 



H E V S DE llS 

A balanorum , deinde cepulorii 

tritse drag. j. colo traijce & ad- 

de pulueris diaturperi dra.j.po 

tui date à cubiliieiunae . 

Eclegma aut rotuia diacar- 
tamieademefficir. 

Si exbileflauâ, eclegma ex 
fucco rofarû, medulla carsiç fi- 
ftularis , rhabarbarû , myroba- 
lanilutei accommodantur. 

Giobuiiex bdeilio maiores 
& minores ex monuméris Me- 
fuae ArabiSj cuius portio efta 
drag.j.autfefquidrachmse. 

Accipererrs lemnia&j glèbe ^««^'^/îw. 
armeniae^thurisj malnehes,gal 
larum an. fcru.ij. fucci achilleai 
concreti^hismaEirisanafcru.j. 
B cornu cerui vfd drag.j.hypoci- 
ilhidisj acacisÊj coralli) rubei 
an.dra.£.balauitijjrofarû rubra 
rum ana fcrup.ij. fuccini fcru.;\ 
cumferapio myrcino formen- 
tur catapotia, de quibus dra. ;. 
aut drag.j.s.propinabimus. 

MumiÇjrhuris,mafticheSjCor 
nu ceruini vfti & loti ana dra.;. 
coaguli leporini, aut haedini 
fcrup.ij. excipiancur in globu- 
los fucco polygoni, quorû por 
tîo eilo drag . ). Vorentur à eu- 
bili & ad cubile^ praediâiis po- 
tes addere nonnihil caphurae, 
Conftriâiones^ 
Primû igitur acqj praecîpuû Af^.'Wfr:! 
efivrmêbraabalis &:pubecô' 
ftringanturj& extrema. 
Cucurhituht. 

Cucurbiîulaeinanes fpatiofe Ae?i^.eîi 



Digitized by 



Google 



lyy. M O R B. M V L. C V R A X D. $7? 

plern^lf^rub mammis adgluî!ir^A^f&^*m ofhcina fabri ferrarij 

nacasj cancû vc dellderes in con haufta , quâtumlK fansjtîâr in- 

rrariaccuellunc. '' ^ 

rkth.'jO» Mulieri il veiis menftruâ co- 

bibere , cucurbitula quàm niar 

ximâ ad marnas appone. Gai. 

m commentario inquii: meiius 

non ad ipfas mamniaS;fedfab 

ipils partib. inferiorib. firiT-are 

cucurbicuiâ, vbi maximae func 

hae quae ad ipias venae de iub- 

terveniunc. 

EncdthijlncLta, f^ae infefiiùi, 
k§nstij Encachiima iniuper hoc, 

hl.c:i. 6z. his qui ianguinis menimm eru 

pdonespatiunturjapprîmè cû 

d u ci c. O xy le h ce ni, q u o d eftji û 

ci acuci vel marini-capiru myr- 

tijtoiiorum rhamnijrQlarUjVir- 



iefFas, in quo infideat mulier 
mane ieiuna 5cfer6,Ukeni ho- 
ram vnam. 

Suffitus. 

Siinrefsibus fufHms praefe* 
rar, perinfundibulum fumum 
recipiacinioceiiosjpannisce- 
dâ/edens in lede perforata. 

Accipe colophoniae vnc. s« 
fpodij,gIeb2iarniemacf,papa- 
ueris nigri , hiQic3'ami ana dra. 
ij.parum criia in carbones arde 
lesinijciantur* 

Eadem facico ex blatca bizâ- 
tina,& ex fymphyco ^ fiant eciâ 
fufacus ex corijs, quo^ è domo 
eijciunc farcores caiceorani^co 



gukonim rubi cantundem co- B riariorumi & ex gallis & exvi 
quancur in aqaa , qua inîîdenci naceis^dein prsebe ex eciigma- 



busmuliebriaiocarœminisv- 
tiiiterfouenrur. AUud» 

Siimanturcorticis mali pu- 
«ici dulcis, radicis myrci, corti 
cis cupreisi5iÎRgulorû medim- 
ni treSj galla^ medimnus ynus^ 
aqua&quùnràm fariseiL 

Hippunsjlendfci, foliorum 
mori 5 Foliorupirorum, prunel 
lommjibrborum, meipilom» 
Xymphyti, corricum inrernorû 
quercus, rolamjlabri Veneris 
anaM.ij.lîdijj biitorrse, galiaru 
fraduiim, myrti ana iib.j. radi- 
cis vlmiaradicum hlicis^meipi' 
iorum,&: iorborunij càiicis gia 
dium anaii. ij. ex his omnibus 
confractis & decoctis in aqua 
ccskùiin ciiicrnaiCapUjieuia 



tis nonnihil . Si ex piaiita meii 
iîïifiuxus, fiaciufiîcasexiada- 
no.maftiche, gâlla, metha, gai 
huliscyprdsi > lampiucho,&:c, 

ConterusB rofarumanciqua; txArahû^m 
vnc.j.diacironiîjlmeipeciebus 
facchari coadici vn. iiij. vel dia 
codion côcinnaci perquadras 
tanrundem , corailij rub.cenu- 
iisimè criti tcmâiij-margarica- 
rumjfpodiijlap. h^madcis^mu 
misiana drag.s. coadianmro- 
mnia llmui iaccharo iufnciéci, 
èc îerapio ex mali s coconeis, 
quiba&pocens addere momea 
tum ex bradeis auri , côhce ec- 
legma,deturexeo manè&ve- 
ipcre pra qualibet pordone^ 



Digitized by 



Google 



379 N I C. R O C H E V S D E 3S0 

qaod câftane^ crafsicudinem  tiqu.^vnc.jjdiaiibanîvnc.ij.co 
f quetj per duas horas ante cibi raiiij ruKdrag.j.margaricaruni 



fumptionem , fuperbibacq j vi- 
ni mcri cyaihum. Veî, 

Sumancuc radicesvmufque 
iy.mphytijCoquaiirur, &piftii- 
lo rundancurjcribroq^ rraijciâ- 
rur. Eadem i-acico cxplantagi- 
nis radice. Ex traiedis radicib. 
fume vnc.ij. radicis plâtag. vn, 
j.s . facchari iibr.j.foluarur fac- 
charum aqua cœleiH ex cifter- 
na, aut liquore ftiilatitio plan- 
taginis , in ea fricato hasmatiie 
quoufq^ rubefcat, fubinde len- 
to igné fenllm coquanrur, ad- 
dendo râdices:conco<ftione ^- 
bè fada, decotro perfrigeraro 
immifce friameRîorum fucci 
achilks concrenjacacie^rliois 
obfoni 



drag.s. cymini &incerdiu ace- 
to macerad dra.;. s. mentse fiC" 
caeicrup.iiij.iibani Icrup.i». Ipi 
C3e Indicsî fcrup. j. fiât miilura. 
deaurara , detur crafsiîudo ca» 
ilaneseàcubili. 

EpithanatiL cr câtiiphpr.xtd, 
Foris autem egregiè iubue- 
niuntepithemata, qusiaîtrin- 
gendi & ftipticandi naruram 
habenc, &C ex da£tylis paimae 
coconeisq^ caraplaimara , quae 
malicoria conrinenr,aucpriuo 
balanij, autrubivirguîraj auc 
foiiaientilci, baiauitium,.aca- 
cia, hypocyfihisj gallseparum, 
aiumen.Sed omnium maxime 



illud^raurinamgluniium>qua 

)niori:m,terrçiemais,ruc B taurocoliam dicunrjrandfper 

cini , cornu ceraini viii & lo- dum eiiqueicac, Si diiibiuarar, 

ti ana drag.j.margariraru.icm. pofca macerarur, deinde in lin 



iiij.coraliij rub. dra. j, s.fpodij, 
lap.hsemaritis > ferainis apij a- 
na fcru.ij. côcinna eclegma fo- 
lidum fedam in rotulas auc in 
quadras , vel lî mauis eclegma 
confice non folidû^ex quo ma- 
neàcubili datovnc.s. deinde 
bibac vini meri cyathum. 

Kec Guidem exhibendo cen 
feo mulieribus, qus fumere ea 
renuuncquspaiâto gratanon 
iunr. 

Si expicuita^exhibeco theria 
cam magnam , dialibani, 

Vel daco cochlear eclegmatis 
-fequenns fi proftrarç liât vires: 
Accipe conferuae lofamm an- 



teolum pannumiie aiiumrobu 
ftumempiaftri moreimpingi- 
turj&illinituriumbis affectae, 
Vely Accipe fucci fîmphyti^fuc 
corum planraginis, pentaphyl 
li, qainqueneruis2 an.aceci pa- 
rumjpannos duos in ralib.iuc- 
cis vnà miiîis immerge , quorû 
âkerabvmbiiîco adpubem^ai 
ler ofsi facro imponacun 

Fruftâ iinceoli aceco eledo 
dilue y &vrnquemammaîad- 
moue,lubinde pubi& ofsi fa- 
cro aliquod»vnguenrorumim- 
pone. Vngucnta, 

Accipe Olei myrdni vnc.iiij. 

oleimaûichinijfucci plancagi- 

niâ 



Digitized by 



Google 



jSt M O R B. M V L. 

jiisantvnc.ij.maftichesfriarae A 
drag , ij . rhus coriarij , hypo- 
.cifthidis,myrri fruiTtuSjCerraelê 
niaîjglebae armeniaçae ana dra. 
jj.s.fpodij» rofarum ana drag.J, 
hardei vfti vnc.s. cerae quâcuna 
fie facis pro concinnando vn- 
guenco, quoinuiigâturetium 
&;osfacrum. 

Viiguentum comicifTas acco 
modacilsimum efl^quod edam 
inceprû aborcu inhiher3& calo 
reyirib. delticutos renés réfri- 
gérât robur addendo. 
kpt€t:(. _ BmpUfvra, 

Efticaciter qiioq; acflrenuè 
admodumad hoc i-aduncem- 
pkftra enam quse glucinandi 
vim recîiienr,verbi cauiTaj com 
pofinoïceiîjjïcefîosappeiiara, B 
- emplaiirum Accicum, Meiinû, 
Indicum^ acq; id genus cetera* 
Vf/,Accipe acacifjhypociflhid. 
fîdi», terre leîïiniç,paitiiIorû ex 
fuccinOjColophoniçanavnc.s. 
leuïgato omniajâiliquoreftiî- 
LatitiopIancaginis excipito in 
empUitium. quod biparcicum 
pubi ÔC oisi iâcro impona- 
lur. Vcîy 

Malliches, libanij mumif, 
fucci âchiilef concreti anavn. 
j-friatOadein oui albugine men 
teq; iucco & artemiiîas excipi- 
tOj&emplaftri modo vtrinque 
admoueto. VeZ, 

Accipe herbae pulicaris femi 
nis vfti, aluminisjarriliorû ini' 
inaturorum,glcbae armeniacç. 



, c V R A N D* jîa 

fymphyti , ûdij , bakufliorum 
partes aequales terito , cribro- 
que fecernîtOy&inemplâftriî 
oui albore excipito, deia ofsi 
fâcro pubiq; imponito. 

Anus noftraces fuliginê auc 
calcem friaram lumunt,&oieo 
myrtino ouiq^albore excipiiîc 
inemplaftrûpaucoâceto addi 
tOj&prsediâis duobusimpo^ 
nuntlocis^iîcq; menies fuppri 
munuj fcetumqjneaboriupe* 
leatieruant. Tcfii. 

Pefsi quoquevriîiter5veiplu Âepncf;^ 
ra alioqiîi vellera îocis iplis ap 
ponancur ex vino & cleo , lîue 
rofcceoj hue melinOjfiae myr- 
tino ieuigaca . PeiTuii prsterea 
(iîc enim w/^'-^iT^-inrerpretor) 
qui naturalibus fcsminarii ad- 
mouentur, muiiebrium langui 
nis eruptiones compercunt5e:s; 
hypocillhidis fucco concinna- 
ti> aut acacia cum manna aceto 
cliquata. Pofthaecopispluri- 
murn^» & admirarione dignum 
confert auxilium in eiuimodi 
profufîone,lpongiavino aurli 
quida pîce irrigata& appoiîta, 
vei deuftç ipiîus cinis cum ace 
to poicâùe applicatus . Pari e* 
tiâ modo corticis fubcris ( qui 
Giaecè ^t^A^/appellatur) Itali- 
co vâfe teftaceo côbufti cinis* 
Ad fanguinis porrberupriôes 
pefsis vtitor, galle interaneum 
tritura 5 & thus inigatum aqua 
apponito,aut cytinas^aut dul- 
cia malâ punica conlîmiliter 
appliçâÇQ - auç feminalem i«* 
A 4. 



Digitized by 



Google 



55>5 NIC. R O C H E V S DE- ?5>4 

uigatam.Geterumcompoficio A Ve/, Cornu ceruinivfti,aca- 



Tuchjlws. 



hemadeadem rem peridone- 
am ira conrexere conuenic. Ac 
cipe aluminis tciisilis , medul' 
lae gaiiarum,lucci acacias, maii 
na25lîngulorum drag. iiij.ouo- 
rum aiTarorumpucamina qua- 
tuor arida friancurj atq, clique 
fcaiic in cremore piantaginis, 
arque rum miiceanrar . Quum 
aurem vfus atq; res ipfa monec 
& exigic, peiTo laneo excipiaii 
lUT^&C inringantur eciam in ro- 
faceum,arq; admoueanrur, 

Accipe thurisjbalauftiorum, 
galiarum ana drag.j.gummi a- 
rab.acacixj fuccini, cornu cer- 
uini vfti ana drag. jj.giebsar- 
meniacs fcrup.ij.lîngularedi- 



ciaejhypocifthidisjglebae arme 
niac;E5mumiae, maiiiches , gy- 
piî, partes sequas excipe leuc 
capriiloj&concinna pelTuios. 
Ex pharmacis irem quibus em 
piaitra concinnaca funr, pores 
pefTuios condere. 

Ex magnée ranas cinerepef- 
fulos facias exceptos aceco, 
auc Hmiaiînini fucco. 
Llcî)'cnchyt£. 

lam vero&permetrenchy- 
ten inrtrumentum ad eam rem 
faiTtumiocellisfuccum planta 
ginis, aur iereos, aur * femina- 
lis, autftrychni, auc perdicij» 
aut pfyiii), authypocirthidis, 
aur acaciae infundico, arq; haec 



Ae^nm, 



« PoJygoji 



ganrur in pollinem cenuifsi- B eadem per ianam, aucdigicû^ 
mum, Sclanarofaceo intinda auc maiam organum , calamû- 



excepta, in mulieris pudendû 
immirtantur. 

Accipe tripher^jmiclersejâ- 
thanafîsE anavnc. j. hypocifthi 
dis, acacias, glebse armeniacs, 
fucci achillee cocreti,radicum 
fymphyti maîoris , pîâcaginiS:» 
galiarum,fidis ana drag.j .trita 
omnia in peilulos digerantur 
ex cotp,& immirtantur fucco 
aftringenrium excepta . Vf2, 

Coiophonia;,caphurs, fco- 
rise ferri prseparats, hoc eft,in 
pollinem tenuiCsimam reda- 
â:2e,&in aceto Scroiaceainter 
diu maceratae, & coCtss vfq; ad 
aceri & aquse abfumptionem 
ana quantum vis , fucco folani 
excipe, & in peflulos digère. 



ùe in jongitudinem tormatu, 
vfq^adosvceriindâtur, infera 
turq;.EtAndronis deniq; pa* 
ftiiius cum merrenchyceinfu- 
fuscumpr^diclorum fuccoru 
aliquo , aut vino afîringence, 
efiicax&prœfencaneumeft re 
médium. Pon^pidA. 

J£gr2. porter afsduè iafpi- 
dem,* corneiium lapillum,fap 
phirum,piIos dextrœ auris aiî- 
ni,magnœ rarxa; cinerem lineo 
panno inuolucum, hirudineni 
friâtam in dextra manu . 

HYSTERïCA SIVE V- 
UrifujfocAÙo . Op.V. 

SViFocatio , vçripin^-avli^ fpira- 
tîonis ob vterum ablacioy 
ârangu- 



* Comei 



Digitized by 



Google 



j85, M Q Pv B. MVU 

ftrangulatio vteri , fuiFocario A 
marhcis. 
it^mti. StranguUnis vteri , in Tupe^ 
* ' rioreaiparcemiârceniusvuluas 
-eft, in ibcîccâtem affiidionis 
principes corporis partes du- 
centisjveluri carotidas, cor^pa 
niculos cerebri, quos Grssçi 
-^^>«*dicunt. . C<iuye, 
GulUb» * Conuenicinter omnesme- 
klocU , ajf. ^i<;os hune aiFe<fîum magna ex 
pane viduis eueiiire,idq; maxi 
ixih , iî ancea probe purgaréîUE, 
-ac parèrent, atq; virorum con- 
cubitugauderenc. Quibus ré- 
bus omnib.pnuata£,qiiidpro- 
babiiius excogicare quis pot- 
fetjquàm quod ob rerentamé- 
-ftruajvel femen cohibicum, liu 
iufmodimulieres vteri diipoû B 
rionibus crucientur:fîue eas a- 
pnœas(id eft nô fpirationcs) il 
ue luiFocationes quis vocaue- 
rit, iïue eriam * tortuna contra 
diones fine membris.Idq; for* 
tailemagis àfemine continge 
re po teft, vtpote magnam vim 
obfinente:vt eil enim muiieri- 
bus humidius,itâ eriam frigidi 
us.proinde ipium exccrni o- 
porter,pr£erertim lî naturaiiter 
muiro lemine exuberac muii- 
er. Id vero viris quoq; euenire. 
loiet,quippc non'pârua«ftho< 
fum diiFerétia. ïgitarvceiipcr' 
uerfiones eo qaé diximu&mo- 
do^ad luppreiTa feqauntur me 
ftrua,eâs tamcn ob hoc.acôdê 
lium quae in aniraaiis corpore 
apparenc caufas eilenequa^uâ. 



putaRdum efcquippe qiiae çeu 
munem habent cauiam,pleni- 
rudinem à luppreiTa méftruo- 
rum purgâtionc euenienteni, 
qu2£ vero citra peruerfionem, 
aut mêitiuorum rctentionem 
viduas moleftantnoxae>hae ob 
retentum femen euenire pu- 
lanmr, 

Recentamcnftrua & femen Âstim. 
cohibitum fiacuofam quanda 
refrigerationem in vtero exci- 
tant, Quae fubinde cordi & ce- 
xebro communicantur, conrin 
git etiâ refrigerato vtero , quo 
tempore menîlruae purgatio- ' 
nés efâuuntjVelobdifhcilem 
-quempiam abortum , vel vbi 
i^uis fanguinis eruptionemab 
vtero repeiîtè iiftere propeiâr- 
uerii. Kot£^ 

Ego vero (inquit Gaîenus) iJB.6.de 
muitas vidi muiieres hyfteri- toc. dffi 
cas, alias quidé fine fenfuim^ 
mobiles iacere eu obfcuro par^ 
utîq;. puifu^adeo.vtin quibufl 
dam ne percipi quidem puifus 
poiTet.: alias fendentes qui- 
dem. Se moueri potences , abù 
que intégra ratione^fed tamen 
animi defeétione , & difncili 
fpirationelaborances : alias e- 
riara crura & brachiacontra- 
hentes . Ex quibus coniedura 
feci muitas elle vteri aifedua 
differeniiasjvel pro caufae effi- 
cientismagnitudinfi, vel pro 
fpecierum quarundam varieca 
te inter le différences. 
-Quodâucadliosaffeduscx G-d.dehc, 
B *f. 



Digitized by 



Google 



5^7 NIC. R O C H E V S 25 E 388 

cirandosretentumfemenma- A manacquagdamèmuliebribus 
îorenij mêftruum vero minore 



vimobrinear, facile inteiligi- 
lur âb his mulierib . quibus eu 
nôlîntvidusepurganones iup 
primuntur: quanuis enim plu- 
ribas infeftécur accidenribus, 
fpirarione tameii non priuan- 
lurjneqj animi defedione, ne- 
que aiijs quoq; accidentibus 
iaborare videnrur.Prseterea ex 
£0 quod lunrvidusequï^damj 
<jue iicer f que vr antea aur pau 
îo minus purgantur, nihilomi 
îiusiîmiiibus corripiunrurac- 
cidenuibus . Quippe medic3e 
qu^ eas exquifîtè cecigerunrjfa 
têturcircavrerum. notas quai- 
^am ap parère . Nam ceruix e- 
îusinciinara viderurj-interdu 
quidé velud iurfum recradus ; 
fie tûtus vcerus, interdum vero 
veluri ad lacus trahacurj no ve- 
luri animal errabundum aliâs 
ad aliiim locû difcurricin mu- 
lierib us vterusjfedab exteniîo 
' Beretrahitur* 
i&gweia. Accidit autem langueûbus, 
imminence qui dem iam paro- 
^cyfmo raj-diras mentis , fegni- 
riesjiniîrmitas crurum,pallor 
vuitus, ipecies luminu percraf 
fà y ioftantc vero iam ftrangula 
lione în fomnum delatio^quâ 
Mûrrd^apaurvocânty demeniia, ca- 
laleplîsfenlnum fedis cum mu. 
fîtâce,cruruiiicontradio,deia 
^eincipiuntnîbefierigenae, & 
vultus vniuerfus plenus fit. Re 



locellis humidiras ad ca£bum, 
&C borborygmus , hoc eftjVen- 
trisftrepicusj&progredirura- 
liquodinteHinum, &ipfa quo 
que vulua paululum flaccefcir, 
&languelcit3tumdeniq5 adic 
redeunc, fenfumq, recipiunr, 
Moueturporro niorb. iile quo 
dam circuitUjquemadmodum 
&morbus comicialis/radafci 
licet vulua , vei feminaria, vel 
aiia quapiam maceria: aut ma- 
reria in eadammarcida&pu<- 
trefada» 

Arceriae mocu reipirationeq; 
priuâcamulier, raanumvceio 
admouet, vt vaporum afcen- 
fuminhibear, caraa manet^a- 
ilancium voces audit, quan- 
quam refpondere non polsic; 
colore, fenfu, motuqueorba 
mortem gelidamprseferr. Co- 
miciali correpra ipumans os 
habetjConrrà vteri ftrangulatu 
affedamon priuatur tamé onx- 
ni fpiratiôc vt in actonito.Prç- 
ier dida pra£focationemvceri 
praecedunc cordistremor,ca- 
picis doior,feiplam alioquitur 
inulier,aliquando iîtir, vultus^ 
ocuii SÎlabra quandoq^ rubo- 
re fuffunduntur, oculis conni- 
Hec, necîpfds aperire potef^ 
praefentic item alîquid afcen. 
dere à pubeper aluum &: vm- 
bilicum vfque ad osventri<;uli 
&ftomachum, deindedentib^ 
ftridetjftringit niaxilksjquan- 
40^ mânus ^ bwchia & tibias 



Digitized by 



Google 



mouet,animamdemum egif- A 
ie piuar«s. Si ex femine corm- 
pto fcicurj^uoniam à iongo te 
pore non fucuic, quanuis pajû 
fim ida fueritcupidinisfagic- 
tis, âut virgo qH ferre iugum a- 
pca,vei mulierin delicîjs ocio- 
ieque viuenSjquae Cereri temu 
lento45 deo indulgec, fobrijs 
nymphisreiedis, acq^fibide- 
eftjin qaoà eijciatcenerabra- 
chia coUû.Huic obnoxia mor- 
bo , eorum quse in morbi cem- 
poreaudiuic, memoreft, con- 
cràincominali. 

^mtd. Plures quidem relatae & prî 
ftinf fâiubritatireftitutae Tune, 
nônuliae vero in ipfo paroxyC- 
mo viram in mortem lubico B~ 
conrimutarunc; pulfibus quidê 
crebrefcécibus ac défatisjînor' 
dinaiimqj diifufis , deinde & 
afphixia (id eft,nuUa venarum 
puliaaone)fequuta, exiguo ve 
ro humorc luperficiem irroran 
ce, rcfpirarionem autem pri- 
jnùm quidem ad nihilum redi- 
genre &: oblcuranre , poltea ve 
roomnino ampucance. Ccere- 
r«m îiic languor hyeme arque 
aucuno ingruit iuuenib. pro- 
cliuis ad libidinem, fterilibus, 
& poriûimè il propcer medica 
rioneminfœcuiidos fueiinr, & 
alijsrefrigeraris. 
mMtfo 6. Igiturprima fpecies (hoceft, 
khc.if, in qaa immobiles fine îcniuia 
;^5' cenr, cum obfcuro paruoque 

paifu} cuius H«wciidesPonà 



C V R A N B, 3^d 

eus in fuo commentario men- 
tionem fecir, mulram exhibée 
de ortu fuo ambiguirarem. Aie 
enim fub hacfpecie jneq^pul- 
fum > neq; fpirarionem mulie-* 
ris deprehendi poiTe: arq; ob 
id dûraxar non videri mortuâ^ 
quod exiguum m medijscor- 
poris parribus caioremhabc- 
r^r: ac allantes. quoq;medicos- 
qu^fiuiffe aie, an nondumfît 
mortua. Rurfus nônulli Hera- 
clide poileriores credentes fec 
uari âliquid fpirationis, quan- 
uis ipfa nonapparear, carprae 
ian^ flocculos coram naribus 
lufpendiiubent, vtexaâède- 
prehendatur,numfpiritus ali- 
quis inter fpirandum tumin- 
tro, tum foras rurfum defera- 
tur. Sunt qui poculû aquf plé- 
num , ori ventriculi imponcre 
praecipiunrjquippe immotum 
omnino feruari numorem ga- 
rant, fi rota perieritipiratio.I- 
taq^ lî omnes ira affectae mulie 
res interijlTent , fîmplex eflec 
quçftiojquu verô nonnulie fer 
uarae videantur, geminâ oriri 
quasftionemneceileeft, inue- 
ftigantibus nobis , tum dilpolî 
tionem ob quam fpirationis 
munus deperditur>tumvelma 
gis,quomodo viuercpofsinc> 
que nihii omnino fpirac. Quip 
peinconfcflfoeft, & Ipiratio- 
nem à vita, & vitam à fpiratio- 
ne leparaxi non poiTe, adeo vc 
viueacena non fpirare,&fpifa- 
rcmaôviuftceficim pofsibilc» 



Digitized by 



Google 



5pi NIC R O C H E V s DE ^91 

Atque haec quseftio j quànquâ A admodam contenta fît miiii- 
Tuperiore diffîciiior videtur, cr^totaq^viaus ratio exiccato 



noiieft tameRpcrin de diffî ci- 
lis: quippe facile fufliiiebimr, 
filatebrisincîufaanimaiiacô- 
iîderes , nuliaapparete in ipfis 
ipirationis nota.Hoc enim co- 
gnitOjperfpedisq; animalibus 
vtpote frigidis^atq; eo démon 
ftrarOj quod maximus rsipira- 
iiis vfu s eft 5 vt intimus caior, 
&refngerarione &ventilatio 
ne feruetur: haud ita dii^hcile 
'fueritperpendere exiguum ii- 
lum calorem inipfîs dereliiftu, 
^arteriârum cordisq^ofticio cô- 
■ feruari,qiî3£ adtio à quibufdam 
"medicis tranfpiratio, veluti ea 
'quçàthoracis puirnonisq- of- 
'ficio prodit,. reipiratio voca- 
tur.Itaq; pereunteobvteriat* 
fedirai fpiratione ^ quoniam 
Ymuerfum corpus réfrigéra- 
tur,îd enim manifcilè videtur, 
fieri poteftjVc nuila prodeat ah 
oreipiratioj quaauis eaquae 
marterîjsiir> nequaquam in- 
- tercipiacur.VerùmpotefladeQ 
eîTe exigua^ vc fenfum omnina 
cffugiât. 

Si ex femme cornipto Buty 
& fpuma exore defluatjimmi- 
nec exicium , demum vteri {lr£ 
gulatus quaîis quaiis fîc> exi- 
tioefl, nifîauxiliumpr^ebea* 
tiir.Qua&locellorum prsefoca- 
tioe corripiunrur lî futuerinc, 
facile vcero gérantes effîci* 
cnrur. \Hctm: 

fuéfuti^ • Cibo interea & potu paucis 



na îît, & ha;c ad acccfsiones 
proificiunt.Si maliim diuturnû 
fuerir, non parum etiam rcda 
vidus ratio opitulabicur : nem 
pedeambulationes matutine, 
geftationesqjvelincurru, vei 
nauijveliumento. AgeilatiO' 
nis motu vociferario&:le<rtîO 
clara^modulata, concùina vri- 
ii s eft. Vndi o prccterea , fri <ftia 
& exerciratio ex cangruisin*. 
teruailis repetita, eifdem con- 
ueniec : baineum aquae dulcis 
rariùsj &non niiî fordium ab- 
ftergendanim gratia adhiben- 
dum:balneis vero naturalibua 
vti optimum eft. 

B Inclamet autem quiipiam ^^Z^^^'i^ 
illisaitiore horrendaqj vocife; 
ratione, atqj app ellet &accer- 
fecSi virgo lit nubaUjÔC futuar.. 
Yinum nequaquam potui 
-datOj quoniam aqua ipîîs eft 

. accommodatior 5 nec carnei 
concoda edat difficiles, ncq; 
his vefcatur qusefemenâUgéL 
génitale* 

Curandirado^ .. 

Vtendum cenfeo clyftere^ Aîii.jcnn. 
fanguinis mifsione^coftriâio- 
neextremorum membrorum, 
friiftione, odoramentisaluuni 
cientibus^cucurbituiiSj glandi 
buSjCâtaplafmatiSjfternutamê 
tiSjVomitionibuSjpotionibus^ 
înfefsib.pefsiSjdropacifmis,ra 
brificationib. acopîSjCxercita- 
liôib. vociferadôe&lâuâcris» 



Digitized by 



Google 



-jpj M a R B. M V L.- 

CÎyfïer^ gUndeSyfuppoJîto» A 
ruuoccLnt. 
minetd. Acceisione protrada ^ & ca. 
qusepedirusagunt funt veilla^, 
cuiuimodi fuite laccuîi dacty» 
liojid eft , fedi appolici : exêpii 
gracia, cyminam, nirrum cum 
melie,&ftercuscûlationeprO' 
licere ac iubducere-iie corque- 
anciiiaccumulacioneluâ. 

j^c0netd, Caeteiû ad vniueFiî corporis 
inftauratioiiem à derradione 
fanguinis aufpicandum, prsci 
paè h méitrufpurgâciones de» 
tineantur. 

laprîmis fecanda eft vena a- 
xillaris , iubinde Taphena, mo- 
do vifcîdihumores huncmor- 
bumnon excitarint. Si ex le- B 
. mine corrupto, caue ne venam 
langas. 

AfgJKfrt. E- Câfloriopononevtamurj 
quandoque quidem cum de- 
xoiîUonearcemifî^^ incerdum 
vero eu aqua mulîa- In quibul- 
damenim expédie illudj arque 
vnicum ad exa<ftara& numeris 
omnibus abiblutam curacione 
lacis eft. Bibaideco<ftûaurius 
xalamencijauc mencaftrijVel ru 
tae^âuc vicicis . Dandum eft ca- 
ilorij drag. j. ilngulis diebus vc 
didum eiij vel cum vino cenui. 
Eumorci noxios fuhducemU, 

kgmeta^ . P.oft fepcimû auce diem pur- 

gâiidum,quœ è colocynchide 

^Qucexta il chiera. Pc ft langui- 

^^ ûi&jQiiikiûnçm ^à expur^aùor 



C V R A N D. 35>4 

nem cûhieraproficircere: dein 
de ex aîoe contedam picram' 
porrigîco drag.i.cu. aquae mul- 
ikcyachisfex. 

Câcapociaexagaricû voran- . 
da Pant^ 
... Eck^/natx 5 pulucres CT confi:àio* 

nc£di£^ 

Di amarchs , diacymini , dia 
rrium pepereon pocui dencuf 
cumradicum aperiencium de- 
çocto veiiaccharOjexcepca di- 
gerâcur in roculas auc quadias, 
vei eclegmara confîce* 
Conjhriâionesfriénonesq^^ 

Quocircâ in paroxylrnis ex- 
tremas corporis partes vin cire 
oporcer^& coca crura fricarejat 
que vniuerium eciam corpus, 
perindc acq^eos quianimo de- 
recerûCareduccreSc refociiiare. 

Airavoce vocecur,pedes ma 
nusqi doloroiae fricencurjCibi^ 
&genucum foniculis, & ali- 
quandpcoxae luper genu llri- 
ûiisimèvinciancur. Cumace- 
toicem & fale extremaalpeiè 
fricencur. 

. Grauè olencia odoràmenta ^j^netd* 
olfadandanaribus admouere: 
verbi caulajeiiychaium excin- 
dum, caftoriû, picem liquida, 
cedriam^veilera &linceacom- 
buita: qui da vero amidaquoqj 
adhibuerunc èlocio vecerijlîuc 
olecuio* 

Accipe caftorijjgalbani in a» 
ceco ioiutorum ana vnc. s. fui- 
pb.uri& vnc. j. mifce, &: naiibua 

ai 



Digitized by 



Google 



4^^ K I C. ROC 

fumum recîpiâcmulier. A 

Par lu ffi m s fiât ex aia fœ ti à a, 
fâgapeno,ammoniaco. Anima 
lia plumae in carbones iniedae 
ad tuffimm pertinent, praeier- 
tîmperdicisjcapiilorum homi 
niSjCanis &hird capiliorû^co- 
jium quodiibet, vnguiae bruto 
rum^éc quodcunq; cornu. 

Sujfitm, ImmaiU yO'p^ metren^ 

chyteninieciiones, 
Àcginetd. Atqui in vterum odoratifsi- 
ma fragrantifsimaq; vnguenta 
infufajdetrahere vuiuam natu- 
rae aptitudine pofTunt: velurî 
amaracinumjmalabathrinumj 
Ipicaceumjirinum. Hsec etiam 
obftetrix digitis capiens vfque 
ad os vteri immitt ar, leniter aç 
multû defricanSjVt eo irritamê B 
to craiïus humor excernatur. 

/Egrapannis teéta, cauendo 
ne fumus nares iplius attingar, 
odoratifsimis faffiatur : verbi 
gratia , ladano, alipta mofcha- 
ta5gaiiia molchata,cinnamo- 
moJ car^'ophylliSjXylOjaloejCa 
lamo odor^tc, cafia , lauendu- 
lâjUbano. Ve/, • 

Accipe mofchi fcrup.j.gailif 
mofchat^ àr2.g.j, olei liiini vn. 
ij. mifceia mortario , hoclini- 
iîiento vngât manus obftetrix, 
&ienicer os vteri fricet&ipfi- 
us interancâ, tune enim corm- 
ptusexibit humor, ôcprofpc' 
raffueturvaietudinemulier. 
Bié^. Vel, Accipe paftiUorû galliae & 
aliptç mofchârag ana dra.j. fty- 
racis drag.iij.cary^ophii. raace- 



H E V S r> E 4P^ 

ris ana drag.j. agallochi fcruâ;. 
cinnâmomi5foiiorumlaurîan» 
drag. ij. ladani dra.ij.s.redâdis 
iîngulis inpollinem tenuiisi- 
mum cum ftade, ftyrace liqui- 
dam appellanr, fiant trochifci, 
inijciendi in carbones pro fuffi 
îurecipiédoper infundibulû. 

Bjihijicationes v catapkfmdtd. 

Sinapipedibuscatapiafma- Aegincti 
tis inftarimponatur, 

Nec inutilîter fînapifmi & 
dropacilmiexeuphorbio, py- 
rethro , pipere & finapi confe- 
cti appiicantur. 

Sternut<itio, 
Porro quœ fternutacîonem Aegisefii 
proliciunt,adhibéda funt è ca- 
ftoriovideiicet&ftruthio(cô- 
diii barbari vocant) iunariaue, 
& pipere tempera ta. 
Yomitio, 

Maîi vero elapfo acumine at As^mti 
que infultUjâd vomendum co- 
gito:omnesenim vomiras le- 
uat, fod eas prefertim qu« à ci- 
bo infefiantur. 

BncAthifma. 

Neque inutile erit,fîinfefsîo Tuchks. 
nés ex deco<fto baccarumlauri 
foliorumq;, pulegij , caiamin- 
tîiae, artemillas, marrubi;, fabi- 
nsÊ:,altheç,chamfmeli,ferpiiIi, 
iridisjâriftoiochi^j&fœnogre 
ci parentur. 

Aj^ergmes, 

Infefsionum tempore cere- 
bri cura no omittemus, (ed ro- 
faceo & aceto capm irrigâbi- 
mus, ?efsi» 

Poft 



Digitized by 



Google 



3^7. M O R B. M V 

minctd» Poft feptimû diem infersio- 
nibus Ôc pefsis mollienrib. ex 
adipe anferino, ftyrace j mafn- 
che, ammoniaco S>c (îmilibus 
confeftis vtilicebicVcerufque 
eriamijs quse calefaciendi fta- 
tumqjedaçendivimobtinen:, 
fufficiendus. 

Menfes fupprefsi fî vteri prç 
focationem genuerinc, curato 
vt menfes ciere pofsis. 

PROCIDENTIA VTE- 
ri. Ciput VI. 

ïiicUvjus, "T^Rocidcre vterû dicimus, 
I quâdoitaeuerricurjVcex- 
terius emineac : ncq; enim 
vteruSjVC imperid fufpicanturj 
à fuis foluiis propaginibus to- 
tus decûbir : nam il ica piocidc 
ret, reftaurari minime po lie:. 

kmçU. Q^od iî progrelTu cemporis id 
-quodpro^iditpurreiiar^auferê 
dum QÏi ipfum cirra omnem fu 
turipericulifufpicione: tocam 
ccenim vuluam ablacam fuiife 
memorantputreradâ. Se fuper 
fticem manlîfTe mulierem. 

Si îgiturproiapfâ pars diu- 
turnicâte temporis propier in- 
curiam putruerir, od afsiduâqj 
vrinsirrigaiionem & fordem 
inhaerentem exulcerara fuerir, 
ampurâdum aut vrendû quod 
inutile fuerîtjnullius metupe- 
liculicrit. 

CcLupe: 
Procîditfanè fœmînîs vulua 



L. C V R A D. 3^8 

A enim ex alto delabctur,&iîi co- 
xendices quafi radiées agit,rU- 
ptis membrànuiis quse mztku 
num continent, autvterum vi^ 
cinis partibus conne<ftunt, aut 
propterfecundae mulicbreslo 
côUo&ambieniïs fîbique adna^ 
Z2Q extradionem, quemadmo- 
dum in diffîciii partu cotingir, 
auEob inertem & imperitam 
fœ:us extraâionê jautpropter 
fterilitate m , au t propter piaga 
vel ictum, aut immenfî ponde- 
ris eleuationem^aut ob anima- 
les afFediones, pata amifsionc 
liberorum , triftem fcytalê, ad- 
uerfumque aliquod nuncium, 
aut hoftium infuitum> autob 
nauigacionepericulofam, auc 
B aiiquam id genus aiiam cau- 
lam, omni eo quod concrecum 
eftfolutOj coUapfavuka, auc 
propter paralyiâm,& imbedili 
tatempartium^ quemadmodû 
in fenefcentibus^Sc deficienti- 
bus Fréquenter âccidic. Proci- 
dit fçpe ob humoris plurimi ac 
tenacis defluxurn^partiumque 
frequentiamlaxatisâc folutis 
appendîcibusj procîdit aurem 
fecundu os eius maximè.Non- 
nuliiverovniuerfupi vceru jp- 
cidere afiirmantjquod fané in- 
eptumeft^ne dica abfardum» 
Quo enim pado redacta in fua 
fèdem collocaretur. 

Fit etiam ob curfam veloce,^ 

aut ob iniefsioncm rei frigidçj 

aut ob diuturnam moram in a- 

^uafjîigidaj auîobgelidaepo 

"" i& 4 



Digitized by 



Google 



IpP N I C. ROC 

tum,vel ob tufsîm véhémente, 
'veipropcerftemutationé, aut 
vociferatione, demum ob mê- 
fîum fapprersionem, nonnun- 
quameciam ob teaetmum. 

Signa fatis manîfeil:a funr, 
&caularum diuerfiras facile de 
asgrotancis autafsidentiu ier- 
monibus cognoicetur. 
Arxbcs. Nocsinrernaefuntjiîlmeîo 
cellomm ftranguiatu vterus a- 
fcédere exïftimetur,comite do 
" loreabvmbilico adosvfqjve- 
rriculijCaâuqi rocundum quic- 
quam deprehendicur,purat in- 
terdum aegra fe mania prehcn- 
fam, fereq^tunc tuffbcara iacec, 
non îîne gemitu. Adiunc verri- 
gOjCapiiisqi dolor, naufea, ru- 
ûus , prseferrim fî flacus huius 
morbiiîcparens. 

Vbi vterus proci die, graucdo 
tumorq; percipitur, quod îl vir 
hanc faruendi gratia aggrcdia 
turjgenitaii femini ad ioceilos 
jnreriores nuilum patebit iter, 
& haec accidût fi ad fupernare- 
pat vterus^fin autem vterus ad 
ima defcendatjdolent renés & 
pe£ten, Inpeftinerotundum 
quidtumés graueq; ta<5luper- 
cipitur . ïnteftinum nempe re- 
£tum ff pifsime vciîcaq; ita cô- 
primuntur,vt ncq^ lotium,ne- 
que oietula quoquo modo exi 
repofsjc. 

Quod lî loxîujn emiferînr,al 
befces & denfum erit, in cuius 
fcdimento hypoftafis rcii débit 



H E V S DE 400 

A IHiens aut nigricans , arteriae i- 
tê motus erit mollis paruusqj 
Ôiinçqualis. 

Si ob neruorum,tendonum, 
aut iigaminum refolutione is 
morbus eueneritjVel ob putre- 
fadionem , procidet vterus ïa^ 
ienhbiliter indolore feqj vt plu 
jimum 3 putris humor vbertim 
ex loceilis defiuet. 

Sciicitari denique oportet, 
anniulier pituicoia deiidioia- 
que diutius fteterit, & fi receii- 
tibus frudib. aut piicibus afsi- 
duè vefcarur, iî q; inter cocum- AuL» 
bédum locelli humiditate ica- icrtij, 
turiant. 

Accidentia porro prociden- 
tis vteri lune, aucoreAuicen- 
B najpedinisj&ofsis facri verte- 
brarumq; dolor validus,quan- 
doq; febris adeft, lupprimiâtur 
&vrina &oletulum.Adiunti- 
rem conuuifîo, trenior, timor- 
que iniolitus. Sinihilrotun* 
di in pectine percipiarur his 
quae vteri procidentia laborât, 
totum vterum procidifle il- 
gnat. 

Vrcdiélioncs. 

In principio facile repolîtio- 
niparetj&reclèlocatus pcrfc- 
ueratjpraeîertim û actas non im 
pedierit. Naminproue(ftiori' 
bus vterus quidem reponitur, 
fed rurfus qualibet ieui caufa 
relabitur. Si iurfum eieuc- 
tur, aut ad latera tendat vte- 
rus, facile curatur: fi extra os 
vuluae cxierit, vix curabitur. 

Si 



Digitized by 



Google 



4.0^, M O R B. H V L. 

SiàîongotemporepTOcideric A 
-vterus 3 nunquam releuabimr. 
Si ex corrupcis fuccis aut pu- 
frefadis ipiam comieftéribus 
procidat vcerusj curffi nullâ dâ 
daeft opéra. Viâu^, 

Bc»/?i^^» Toco curatioms tempore 
Tnulier motum, & ea quse fter- 
nutameiita excitanc, euicec : vc 
aucem naribus odoratifsima 
funt adhibenda, iic vcenisab 
infemis fœtidis rébus lufheri- 
dus eft. 

. Vrina& ftercoribusvacua- 
tiSjSîgram fupinam figurare o- 
porter,vcçoxashabeac lubli- 
iïiiores,popiices Piexos , cruri- 
î>us inuicé dilacatis ac diuari- 
catisjtuncqsfoueatiîriocus £o 
menrisaptis. Extrinfecusau- B 
tem pubeni ipongîa in poica 
expreila operiemus.-Mulier ia- 
cebic exrenlis adapcacisq^inui 
cem craribusjvrakerum aiceri 
incumbâtrmrius ramen erit pe 
des fîmui vincirijfaiciam vfque 
ad genua deducendo,deinde 
çui:urbitae infigendsefunrj&c. 
Clylieres, 

Asginetx, Oporcericaq; inhuiufmodi 
çurarione ftercus ante omnia 
ciyftere euacuaiites^&lorium 
exeeméïites, quo vndique ab 
omni anxiecate libéra lit vul- 
ua, laborantem lupino corpo- 
re componere, inaicumpro- 
teudences coxendices & deu- . 
ftos popiites y cum diuaricacftî 
crurib. <3ein accîpico fyftréma. 
Vencerkniendus 9XIÇ il cum 



.^-?^^ 



C V R.A N D, 40a 

difficuitate fîtegerendum, fî- 
mui vterus procidat: obferuant 
dum tamen,ne nimium venrec 
fabducacunexoluitur eninij re 
lâxâturq; propinquçpartes,8c 
vreri loca procidunt. Si exfia- 
xu vcerus procidac , inijcico cly 
ilerem qui flacus diicutiac, cuî 
nonnihil eciegmaris benedi- 
^3£ âddarur. 

Ven^feâio, 

Si adtîcplethora, languînii^ 
que derradione egeac œgra^ 
modo dantaxar ad iupema 
auc ad ilia repac vterus, tune 
oppofitipedisiaphena iecan- 
da eit : porro 11 ad interna de- 
fcendit vcerus , axillaris aperi- 
■endaeft. 

Syjtramnd, ex Unx conuohU , 

Quumlîra fuerit segra diua AegmctX* 
TÎcàtis (vt dixi) cruribuSjaccipi 
to fyftremma ex lanajforma Se 
craisicudinefinuimuliebri re- 
fp ondensjiyndoneqj iUud cir- 
cumuoluico , & in cremore a- 
cacif incingiro,auc hypocyfthi 
den vino in hûc vlum immer- 
gito,fubi j cite q; vuiuae, & abC 
que vioîentia omne id quod 
procidic furfum torqueto, au. 
folidus & integer in iînutu- 
mor exciceturj & vterus in jp- 
prium reponatur locum. 

Obftetrîx item pra&cipira- 
Tum vterum manu oieo malli- 
chino incin^ta in proprium re* 
ponac locum. 

Cucurhintle, 

Kepofîro vEero^muIiereqiie Atpnetd^ 
C 




Digitized by 



Google 



40? NIC ROC 

^ccubante^itavc crus aîterum 
alteiî mcumbar, pofthasccu- 
curbirulœfunr adglutinanda?, 
cum flamma plorima vmbili- 
cOj&vtrifque ilijs feu iumbis 

Ex ATiiff» Quod fî repar vcerus in latus, 
lateri oppofico affigenda eft 
cucu:rl>iittla magna fi ne fcari fi- 
cacione , cum excremorû eiuC 
demlateris ligaturis doloremt 
înferendbus, ficq; quiefcac se- 
gra.Mammarum radicibusin 
vceri procidêcia admouere cu- 
cuxbiruiam proderit. 

m^o'neU Oifxcknd4. 

* CumcucurbirulisoJoTamé 
takéofferenda func perodora* 

'9uh€Ycs , infçffur <!:^fotus. 
Asmçtd, C^cerum tertio die lanafi- 

* nui impofîta 3 mulier in vinum 
atrum & aufterum delcendat 
aliquantuium tepefadum,fiue 
în ûQCOÙioïiQ myrti, auc rotun 
di iund odoraxi , rubijmalico- 
rij. Poft hsec aurem impofita la 
Harollarur, & altéra i mpona- 
tureodemmadetaûa raedîca- 
menta. 

fttchfius. Proiapfam vteri parrem o- 
leo^tepidojvei bucyro,vei mal- 
irae^aîtheœ, fœnigr^ci , femi- 
nislinî, aur fimilium decoCto 
fouences, conuoluramlanam 
praeparabimus 5 vt dixim:us ia 
fyftemmate . Decoâro folîorû 
lauri, m€ncartri,abrocoiiï, arte- 
jnifiae;& fîmiîium fomenratiot 
me caîefiacvteru*, fubinde&b- 
fletrix galiinç adipe manus in- 
ungu; Yi^ms i^iVi^m kwims^ 



n E V S B E 464 

A cotoneorummucilagîneinua 
dus tâiiinfpergaturpolline,ï5i 
acâciae vnc ij.myrti frudus^ba- 
îâuftiorû,rofarum rub.ana dra. 
j.s.friato, Vtero in propria fe- 
derepofito fgrafequentideco 
aoinfîdeac. ^ rofarumrub. 
myrti fruduum , rhoi coriarif , 
foliorummefpilorum, Sceor- 
norumjcorticis^qiîemi giandi- 
umjoriganijfaluiae, rutae, fym- 
pby ti gran d i o ris an a M. j . co n- 
firada in aqua caelefti coquan- 
tur,& in decedO'pej: horâ mu^ 
iierinfideat;^ 

Foris câtaplafmata infper-^ 
genturcirca epigaftrium, dia- 
phœnicô feilicer ex farina hoî 
B dei^aut lente &corticibusma- 
li graiiarijcum oxymelitej atq; 
hsc denuo fiant vfcj ad exada 
curationem. 

Cerata etiam ex maitiche.a- ** ****'* 
galicchOjJadaROj thure, iuaco' 
odoraco , acoro^nuce mofcha- 
laj lachryma arabicaj rragacan 
thaj& eiiifinodimedicamen- 
lis parara conueniunt. Vt-f, 

ïjiThuris, maftich«s,opop3 
nacis,terebinthins5 galbani, 
fagapeni, refinaepinijftades, 
colophoniae zna drag . ij . cerae 
luteas drag. ii; . concinna cera-. 
ïum, quod corio extenfum ro- 
tundo fuper femora à muliere 
diferanir. Ve^ 

, ijzGaibaîlidrag.s.gallif mo 
feh^ae-dragr ) , caxyophylloru 
drag,,. 



Digitized by 



Google 



H O R B. M V L. C V R A N D* 



40f 

drag/s. confiée ceracum vriiif- 

ilmam.- Vel, 

^t Lâdani fordis expercis 
vnc.'}, s . thuris , maftichcs ana 
vnc^ s. agallochi, caryophyil. 
Ipicae nardi &ceincae,âinba- 
jris ana drag . ;. morchi. drag. s. 
confice ex omnib . oieo exipi- 
ca excepcis emplafcrum rotun 
dum,quodpanno liaeoadmo 
tura aodu & interdiu afsiduè 
deporterur. 

YnguenU. 
înun<Eliones in pube fiant 
exoleolilinocompofito. Ve/, 

Accîpe oiei nucû vn.iij.femi 
nis oxyiaparhi vnc. ; . thuris, 
maftiches, cornu ceruinivfti, 
ilrobilorumvftorûana dra.ij. 
cera excipe in vnguémm , quo 
inungacurpubes. VeZ, 

ï^ olei ex iilio vnc . s . mellis 
vnc. ij . puiueris cymini vnc. j. 
parumomnia fîmulferuerelî- 
nito, & hoc linimento iiiine 
pubem calidèjpraeferdmfiob 
fîacusprocidatvcerus. Sufjkus, 

Suffiaturvcerus rauriautbo 
uisfimo, colophonia, mafti- 
che,lalerpirio , di<aamno in a- 
ceco déco do 3 hypocyfthide. 

15* AcaciaSjOfsis fepiœ, balau 
ftiorum 5 gailarum, nucuna cy- 
préfsi, fruâ:uum auc foliorum 
myrti ana vnc.s. maftiches , li- 
bani an.drag.iij. laferpicij ync^ 
}. exhiscontritis cochlear in 
carbones ignicos inijciaturjSc 
perinfundibulum fumusvte- 
zuxnincrec mulieris ûaveftib* 



40^ 



A te£î:ç,qu6dvaporâdnaresquo 
quo modo peruenire non poC. 
- fît, fubinde vrerus aliquo ex 
praîfcripûs fotu foueatur. 
Vejfus. 
15: Afse fceddae vnc, j.màftî- 
ches drag.ij.feminis myrd,thix 
ris, gaiiarum , galbulorum cu- 
preSi ana drag . ;. s.oieo myr- 
thino excipe, écpeiTulum con- 
fice. 'Pom, 

Si vréras adiacusrepaCjOre 
vencricuii ieiuno ponii decuc 
ex mero vino calido cochlear 
friamenci fcquenris. ijzflorum. 
Ôcbaccarumiâuri,cornu ceruî 
ni vfti ana drag.ij.fruduû myr-» 
nfcrup.i).leuigai:o. Vely 
Accipe ariftolochiae rotun- 
B d^edrag.ij.dacoexvino. 

Si vcerus ad exreriora proci '*'^ 

daCjà bâlneo aut ab infelTu pro . ' 

pinaropodonem fequenrem. 
^ Rucae,artemifîe ana M.s. re- 
renda rrica fimul feruereparu 
finito in vino , adde nonnihil 
contecbionisMichridâtis, po- 
tui dato. 

DE 2^10 LA* CAP. 
VII. 

M Oîa,^:;^,vten indura: ^^^^,^, 
ruselttumor,incerduni ^ 
quidem iuxca iocello- 
rumoftium, quandoquevero 
pervniucrtameorund^m mo- 
lem apparen|pad caûumferc CÂiemôf*^ 
iapidoius,Gaïïis,«Mg4mi^. . hiscurmàism 
. Inmuliejcibusmol^invccra iî^o.J4« 
C a " 



Digitized by 



Google 



407 NIC R O C H E V S DE 4^8 

geftatioilcâvero-appellantin- A, ptionis-iii quibufdanv ab ini- 



formein carnem» 

pUnîusJibro ïii:muli€risvniusvcero,quas - 

7.C.J5 ♦ àppeliarunt molas , ea eft carp 

mformisjîiianima, ferriiduni 

^aciem refpuens:moueturjfî- 

ftirq; menfès vcpartus, alias le 

talis , aliâs vna ienefcens , ali* 

quâdo aluocitaciore excidés. 

Simiie quiddam.&viris in ven 

tre gigiiitur, quod-vocanc fcir* 

Scîrrhusin ron/i eut Oppio Capironipre 

uiris,^ torio A^iro^ 

Ae^iteta*, Suntporro quimoramaiTe- 

ranrcarnem eiîè informemia 

ipfîs loceliorum cuiiicis con- 

fifrecenij. &:quod abortione e* 

dicur, quemadmoduin fœtus,, 

quasembryadicunc. Cdufe^ 



tio ftaùm inducuntjpoftea ve^ 
ro tempore difceniuntur: mo- 
lam eniiîi pundionis fenfum 
infères doior fubfequicur, iiec 
în ea motus vilus^ ficur in con- 
ceptione percipirur.Nonnullç 
vero aquse inter cutis fufpicio- 
nemprasferunt. Csererumhoc 
ex tumoris duritia dignofcen- 
dum^nec liait in hydrope ma- 
uus aut digitoruiTi impuifui ce 
datj&C ex eo quod fonitus non 
redditur dum digitis pulfatur,, 
tympani modo^ 

Mola & imprçgnatio coueni "^xAïé, 
mit, qpinvtraq, fupprimuntur 
menfesjtumefcitaiuus moue- 
turqj,mammstufnefcunt,ver 



... .. j^ MoiasgigniputaaCjVbimu B tigo&oculorum hebetudofe 
^"""*^"^^^' liernonexLmarejVerumexfe- quitur, cordis tremor adeft. 



io.cap^d4^ metipfa: tantum conceperic, 
ideanecanimari, quia non fît 
ex duobus : aitricemq; habere 
per iè vitam illamjqusfatisj^âr 
boribusq;<;ontingâr: 
- Fit a fèminis muIi^bnSjSipIir 
ximifanguini&menilruiin vte 
ro reteiîiione &:afiiuxa,quê ca 
lorîmmodicus cogitjacin car- 
-laîs formaniifanfnintar^ 

£e^t4^ A loceliorum mola lapi do- 
fuscumorcumdiualûone cou 
tra^oneqjfuperiacecium par 
ricularum & hypochondrio^ 
arum , & gracilencia, palloreq;, 
êccibi iiorrore,îgenfium retcn 
îione, &maminarumtumo,re, 
. lanquam, fui^cionem €on««» 



naufeaôccibiinappetentia eu 
fuccorum variorum vomitio- 
nCjCUtis defœdatur ei qu^ mo 
la correpta eft, palpebrs mol- 
lefcuntj ocuii cauancuj, pupil- 
iasgraciiefcunt, toruos habet: 
oculos», 

• Vix tandem ab vtero geren- 
tediftinguitur quae mola labo 
rat^ diicriminatamêfequentia. 
le certiorem reddent. Menîi- 
bus debitumordinem feruan* 
îibus vrerd gérais fitmulier, 
aliquando molalaborans etiâ. 
Iiitratrimeftre mouecur mola 
in locellis, côtràfoetus in locel. 
lisvîerogerentis.. 

Mola citifsimè tumefcit a- 

Inus^ùsis! dexKOïfum finiftror 

fujnqj. 



Digitized by 



Google 



M O R. B. UVZ. CVÏtAN'D. 



A-09 

fumq; lïioueturrcôrrà mola ni- A 
Çi coprinucur, auï mulieris mo 
î:u excitetur^non mouecur. 

la moia durior tadu aluus 
percipitur, quain Fœtus gefta- 
tione . Prasgnans agilior eft> 
quàm molam gerens. 

Quanquâ in moia aluus tu- 
mefcat, non tamen femper ma 
mae tumefcûc: mollïores enim 
&graciliores effîciûrur, quàm 
în ycero gerente . ^qualirer 
moiiefcunt niaxiiie>manus,pé 
defqueinmola, contràinprc- 
gnante. 

Vcero gerens parîc falcem in 
vndeeimo menfe, mola vero la 
borans fepe in i4«etiam inrer-^ 
dum in 4.anno aur quinrOjCtc. 



-419 



Inhydrope,pedestumeicuntj B humeftans. 



Prîmiîomniumalîmenrabo Âcgfnd4§ 
ni fucci offerédajacvini potio- 
ne vtendum modexata. mulier 
motu nonvtaturvehemenrijis 
enim fiuxionemcômouer.fed 
geftationibus & deambulâtio- 
iiibus j pedes eriam decumben 
do elâriores hab ear. 

Communis igimr decubitus 
ipfis in domo. minime ampla 
cc opaca conferr^Sc modicè ré- 
frigérante circa ledum immo- 
biiem; fubiimiora iînt qus pe- 
des earum in quîere fuiciunr. 
efficax quippeadprouocandu. 
omnemÔuxmn motio^ 

Sex reram non naturalium 
temperies efta caiefaciens Sc 



contra in mola. 

Molae motus eft ab alto ad 
infernum.. 

k^netu». Mola in quibufdam re veri 
inhyderum tranlitobiocino- 
ris reh-igerationem. 

Nonnunquam vero incura- 
bilis magna ex parte morbus. 
Rafcitur, quibufdam fané fan- 
guis quoq; elFertur. 
Moiaomnis &pauci&muïtt 
temporis vix curarur. 

Humorofa difôciiiùs cura-, 
tur quâ fiatuofaj porro carnofa 
difnciilimè.. 

Mole fytnproniata colice pi 
iiaeHepurantur. 

Mola innumeros. abçrrarc 
iaedicos coëgic*. . " ' 



Bj^guhe curxniL 

Tumcrib.quidemduritîjfq; Âcgin^td^ 
earatione, quainfcirrhisvteii 
fcleromatisqs medebimun fcà 
aquoûs pàréchyfes5per ea quç 
de hyderis dicemus. 

Erupciones item fânguinis 
VTiiuse, perinde arque fiuxio- 
nes fânguinis aliasjâuxumque 
curabimus.. 

Corporevacuaro cacaplafma. 
tajfomentajinfefsiones >pefsi, 
vnguenta,&: cerata qus relaxa 
di vires habenr, adhibenda, $C 
ea Guaefœrum morruura Se fe- 
cundas tràhTint.Kumor conco 
quèndusperiade arque in mé- 
* ftruorum fuppcefsione ex pîr 
tuita di^um eft ; euaçuandus. 
itçin„ " ' ^ 



Digitized by 



Google 



4w NIC. rochevs.de Att 

Vejufçâio, ., ^ A s.oleiiilinijadipisgalîinejmu. 

Principio in plenitudine ve- ciUginis feminis iiiii & fceno 



na cubiciincidêiida. 
:purg:itiùper<duum. 
Sanguine milTo fiac purgâtîo 
per catapotia fœtida. 
Poiiw. 

Accipe, hyp erici/abinÇjme- 
taftri, vtriufqs calàmïchae, fmyr 
nij,ârteniiriaî, rubis parsius, 
pulegij anaM. s. anifi, fœnicu- 
lijfcœnanihi ^ feminis dauci & 
oreofelini, calami odorati, ga- 
langse ana drag.j. acori, rapha- 
ni Gallici ana vn. j. aceci vn.iij. 
mellislib.j.fiatdecoaio, cuius 
portio vnc. iiij . detur cum dra. 
ij.paftillorum lequennum. 

]^ Cinnamomij myrrhae ana 



graecianavnc.s. ceraealbspa- 
rum,conficevnguentum. Cera 
ta quae vires relaxandi habenc 
adhibenda, quaiia funt qus ex 
akhea,màiua , chamemelo,me 
lilocojfœnogrsco , lemine iini 
&;fîmiiibusparan:ur. Conue- 
nietinhuncvfum vnguentum 
diaitheaîj aut emplallrum de 
meliioto, diachyion îîmplex 
admouere, VelhoCy 

Oieiamygdal.dulc. drag.iij. ^udjlnu 
liliacei dra.ij.s.pinguedinis an 
feris, & gallinse ana dra.j.s.mu 
cofitacis feminis Iini, fœnograe • 
cianadra.j.ammoniaci5bdellij 
ana dra.ij.radicis alcheae , femi 



drag.j.&fcru.j.s.rutae, fabinae, B nu nigellas,dauci ana fcru.ij.ce 
calamenti,pulegij ficcatorum, rf quod faciseft,fiat vnguentû. 



radicis rubiae, fagapenijOpopa 
nacis ana dra.s.cardamomi,ie- 
minis luniperi, mentaftriana 
fcrup.ij.cofice ex his friatis pa- 
ftillos pond.drag.ij. 

Accipe aithese radicis folia, 
càulis êc florum M. ii j . maluse, 
brancaî vrfinas, perdicij, cha- 
maemeii, ferculae campan^ anà 
M. j. fœnigrsci & feminis iini 
analib.j. confxada coquantur, 
& decoito infideat sgra,tenen 
do làccuium fuper * pienûhis 
quîe decofta fuêre. 

Vnpimtit^ceratao'fntpUprd. 

Abaineoos^crum&pubes • 
hoc vngucnto inunganrur, qd' 
^ oL amygdâl. dulcium ync.j. 



^iîmi diffolutis prius in vino. 

Inunâiiones irem & empla- 
ftra fiant ex oleo rutaceo , oleo 
benedido, oleo ex caftor. Se a- 
lijs oleis calidis. 

Vtiie erit vnguentû Agrippf, 
iî flacibus vterus lie infarctus. 
Confeâiones, 

Accipe diacuminijdiagalan- 
gae,diacinnamomi ana drag. s. 
diâbaris fcru.j, dialaccç fcru.s. 
cinnamomi eleaijhyperici, ca 
lami odorati,perpenfe, radicis 
acori/eminis aniiî anafcrup.;. 
feminis rurae, zingiberis, arie- 
mifiGS,marrjbij,di(aâni, faluias 
-anafcru.s.fâcchari dra.vj.folua 
tur faccharum artemifise &: hy- 
perici fucco, iiat confedio ia 



Digitized by 



Google 



4*5 H O R B. M V L. 

jnorfulispQdcrâi;ib.dra.i;. auE A 
ires, deturmorfellusquocidie 
àcubili. 

Poflinmidionem rotulâfe- 
quencis côfeâionis comcdat, 
deinde bibac momentû vini ia 
quo dilutum fît afamm. i^ Cin 
namomi drag.j.cafîae,ariftolo- 
chisB rotûdf ,comcis.cafîae fiftu 
iaris aaa lcru.iiij.afari5laccç,m 
taefyiueftris, feminis fabinae, 
croci ana fcru.j.facchârî vn. ii;. 
liquemr faccharumrolhaarini 
fuccOj & roculâs côcinna pôd. 
drag.ij. IPcfsL 

Pefsiquoq;rubiiciédi exbu 
tyro, adipe porcino, raedidia 
ceruma,pâiruiis,caricis/fimiiii 
bus lini & fcenigrç d coiifedi. 

Accipe rad.alari, acori, rubie B 
tiiLÛorum ana drâ.ij^feminam 
rutae^nigeilç anadra.s.maiora' 
ne, nucis myrifticf ^caryophyL 
baccarum lauri ana dra. j. fabi^ 
nae fcru.j.caftorei,euphorbi;a». 
na fcru.-s. jedigancur fîngulâ in 
puiuerem ccnuiisimû> fiicum 
rerebinchina refîna formenrar 
pefsL VeU ïjzAfphalcijniari; 
caftorijjCencaurij grâdioris,di- 
ftamni,veratri candidi > galba* 
ni,genrianae5opopanacis3fâbi- 
nae , fagapeni^ fcammonij ana 
dra- s. omnia friaca porri fucco 
cxcipiâcur, &inpeciamrarâra 
indancur>digerancurin peiTos, 
quiimmiisifilo crurib.fuipen* 
dantur. Su^Mis, * 

Suffiacur vcerus vngujâ «qui 



C V R A N D. 4J4. 

quç in menfîbus fupprcfsis d^ 
fcripcafunç. 

MirjÊcè etiam confen vtibal 
neis naturalibus , ppdfsimuiQ 
fi malum diucurnum fucric 

INFLATIO VTERI QVA5J 

put VUU ■■Çaufe. 

INflamr vterus frigiditace, 
aut corruprioneyaucincom-» 

modo partuoftiolo coniue- 
te, faiîguiucqjin exigu os glo- 
bules côcreto, in ^odem cunei 
modo obftruûo , quândoqjlâ- 
ne in concauicate iocuiamend 
fînuofi âacib.relidis, nonnun- 
quamveroinlâxadonib. loti* 
us corporisvuluae. 

Aisidua comeftio ciboru qui 
fîarus gîgnuni, vtraporum,ca- 
ftanearum^ panis fîiiginci, Ôçç* 

Hanccomicâturramorpç^a -^S^^^ 
nis, atq; ventris drca vmbiliçu 
hypogâilrij appeiiâd>cum du- 
liciaScdoiçrepun^cuofojvfq; . 
ad ieptum cranhîerium, & fto- 
jnachum,&inguen pertingen- 
te ac cranteunte: & ad digiiorû 
pulfâcioné ionic5> lyropaniin- 
ftar editur, A tyropanîce dîfcri 
men habetjq, «grorae hoc flatu 
correptag non ira fici premun- 
lur, nc^j corpoiis iupernse par 
tçsienfîm liquantur, VI in cym 
panice aquaruçn cucem iubeua 
îium génère, . ^ 

: Adiimtitt^us, &fl«ii§ pcr 
C -t 



Digitized by 



Google 



4.f^ NIC, ;B. o C 

os exeant^qui has icuaiir. 

'Pr£diâion€5, 
' Tlatus in cauo ioceîlorii finu 
contenrus faciliiis difcuti dige 
riq; poteft,quàin iile quiin aiv 
gulis îpiorum coiififtir. 
^ Al q loceilorû viliis & fubila- 
tiae hasret difficillimè curatur, 
Jsiutricatui. 
Quae flatus gignunt cibarîa 
vîtanda,comedéda autem func 
quae flacus difcutiunc. 

Clyfteres côficîco exhis.quç 
llatiis difcununt^cum hiera pi* 
cra Gaieiii- 

'Ven£Jhâio, 
Medêdiîmitaqj, primo qui- 
^em detradiôe fangiiinis^fî ni- 
hilimpedimento îîc. 

VuYgaioperdhuam, - 
ÂJtginctiU Inueterata autem aiFeâione 
picrapurgandum atqjhiera. 
HieramArchigenis exhibe- 
' Tocumdeco£loeomm qussila 
tus difcutiunr. 
Irrigationeso'.epithemdta, 
AegmctiU Mox circa paroxyfmos îne- 
-diaSi irrigatîonibxx oleo ruca 
ceo fadis medendum, Epithe- 
ïTiataprf cerea quîeemoiiiendx 
poceiicia regnanCjputa polyar- 
chium Scdiafpermaton Se dia- 
iîapîinidonjapplicaada i'unt, 
Vf/, JFiltrura nomim ferueat 
îa aquâcura cineribusj&anifo 
^marathro^&câlidum impo- 
naturpubi &o{$ilâcrOjfudoii 
prouocando. 
Decoûiones funto ex perdis 



HE V S . -n-.-E 4»(i 

A cïo, ru ta , abîîntliio , artemifîa,' 
hedera terreftri, abrotoiio, ne* 
peca/oIijsviticiSjOriganOjCalâ 
mêtOjpuiegiojfamplucho, thy 
mo,ferpylio5 ex quibus etiâpo 
tionespropinabis. 
înÇeffui» 

Lucâthiimarîs medendu ex Ae&neti, 
'decoûo rutç, pulegi) , arcemi- 
fif ,cafiae,&id genus aiijs. Fiât 
etiaminieimsex herbis calefa 
cientib.Si ficcantibus^Ôi femi- 
lîibus fiatus difcutiencibus, 
CatdpUpnatiL 

Cataplafmaris item vr en du, 
quae ex ieminibus, apio,cymi- 
nOjfœnicuiojanitb, ammi, hor 
deacea farina conficiuncur. 
Cucurhituhe. 
B Cucurbituiis quoq; îembns ^^§n:ii 
inanibusq; 3 & inciia cute icai- 
peilovtere. Cucurbituiœ (in- 
quit Amc.)ignit£ fine fcariiîca 
tione matricis regioni admo- 
4iend3e iunt. ;j : 

Objîetricismuniîs^. 

C^terû obftetrix digitum an Âcginsti 
teailiitum inferensjincumben 
tem'fanguinem in fruftuia con 
globatum fî affequaturjauferac 
ciementeriplum refoiuês, de- 
inde rurfus caraplafmaîis mo- 
do imponenda ficus,nitrum Sc 
abfînthium. 

Vermetretichyten mijcienda, 

Origàni/oliorum viricis, ru 
tx anaM. s. careï, anifi,umeos 
ana vnc s. coquico in oiei & vi 
ni ana îib.;. ferueat vfq; ad con- 
fumpdonemvinijincoiameio • 
foiue 



Digitized by 



Google 



4*7 



M R B. M V L, 



folue hicraî picrae vnc.s. &ini)- A 
ce . Hiera Archigenis pari mo- 
do inijciendaeft. 
PejJuU, 
f^ginetd, P^fTuIi déni qs ex ru ta, & mel 
le nitroq; formencùr, cum pri- 
mis âucem iîie accommodatus 
cft, qui faberrimè è ficuum pin 
guium concufTarum drag.j.cy- 
mini dra. ij. fpumae nitri dra. ;. 
concinnatur, led propter acri- 
' moniam in iade prius mace- 
rentur. 

PeiTuIipoftremo cundi, qui 
emoiiiendi virrutem habenr, 
ad eam prouinciam func per- 
quàmidonei. 

Accipe bdellij vnc.j.s.xyîo- 
bairami,carpobairami , cofti 
ana drag.j. origani,cymini ana B 
drag.s.conficepsiUiîoscum o- 
ieonardino&rutaceo,quino . 
ûe inrcgra in locellis perfiftac 

"Pkctnt^^morfuh^O'eclegmatit. 

Vaiiaiuntdianilon, diacy- 
mini , hiera Logadij , diacala- 
minchae, diaipermacon , dia- 
marchae, diacucurmae. Derur 
drachmavna eclegmatum auc 
pîacentarum praediétarum ie- 
iunae ex decoâo radicum ape- 
rientium & feminumflatus di 
icujieiitium. 

i^ Speci«rum diacucurmae, 
fpecierum diacymini an. drag. 
iij . facchari albi lib. s.liquetur 
faccharû fucco rutae limpidio- 
rij 6iin morfuios digerito , à • 
bâlneo exhibeatur vnus mor- 
fulus çum vino ceauimeracifsi 



C V R A N D. 4t$ 

mOjin que dilutum fit afarum^ 
Poftw- 

Accipe malorum perfîcoru 
nucleos viginti^piftillo tundc 
cum ouorum duobus iuteis, 
quibus adde galâg2e>cinnamQ 
mij piperislongijZingiberis, 
caryophyii.croci , nucis myri- 
fti cas ana obolum vnum , adde 
demû faccharum &vinum ce- 
nue meracifsimû, feruere pau- 
lum omnia lîniro , & caiidum 
mulieri propinato. 
Inunâiona. 

Inuiigendus aluus'eft oleîs 
flatus difcutiécibus 3 putâ oleo 
liJiac€o &rutaceo. 
Empîajîrd, 

Accipe bdeillj^gutcae ammo 
niacae an.vncj.feminis vidcis, 
cencaurijjabrotoni^origani, ca 
lamenri^cafiae, ameos ana fcru» 
ij. terebinthinae quancum fie 
fatis,fiant duo emplaftrâ,quo- 
rum alrerum admoueatur olsi 
facro,alcerum pubL Suffàus, 

Sutfiatur ladanOjmyrrhajgai 
lia moichacaj&: euphoibio. 

INFLAMMATIO LO- 

ceUorum. Cap, IX. 

Cdufe. 

PHlegmonevterî è pîurib, lig^teU* 
lanè caufîs originem tra- 
liit.Eplaga nâq^^iduiie, ac 
meniîum lupprefsione, à frigo 
rc item & inflationc , neqj rai- 
nus etiam abortiooe , paritei 
Si, expartu propter xnalamfoe^ 
D 



Digitized by 



Google 



''4f5> NIC ROC 

^uram. Gignicur item vlcera^ A 
tione 5 concubicu metas ratio- 
nis excedcnte> felise nimis du- 
ras infefsione^longifsima intê^ 
tifsimaqideambularione, fae- 
pe & tranfpiradone ob frigus 
prohibira. Exfànguine demS, 
pituitajbiliflaua Ôcatragigni 
poteû» 

CfL IB^de^ Inflamatio in vulua eft, quasi 
^* fitcumdolorevenmsinguiaâ 

^uejin qua cum febribus acci' 
4ÎE fintipiris dolor, & oculorû 
çruciatas . AbfcelTus autemin 
vulua eft,quum dolor intcniiss 
A^mcta* eftjpuifusfîuttt, cruciatus ad 
inguinavfq, & lambosperce- 
difjfebresaccedusE.Comka- B 
turautem loceiloîum inflam- 
mariaaem, pubis &lumborâ 
^oior/ebris acuta, dolor capi- 
tis & radicis oculorum Se cer- 
nicis^voiaeq^ feuiunfturarum 
jnanuam & digiromm, necno ^ 
coiii conuiiio j & indinadoin 
concrada, a^feûianesq; Aoma 
€hi qua^per confenfum exufci 
laaturjOlcali marri eis fufFoca- 
^Ojpulfus parui & denfi. Et lî- 
quidemôbfcuriorfueric infla- 
matio y haud valide fane au£ 
cradeii dolore vuluam affîcic: 
£nvexQ tonuè & forritcr in^ 
fiametur , tum & ipfa quoq; ab 
cmïâ parte quanta el^, pulfato 
yiè doletztora quidem inââma- 
ta, per totâpariter ipfamjparte 



H E V s DE 42# 

feda, iuxta hâncpodfsimum- 
lîgnificatur, Pofteriore quippc 
ipfius particuJaphiegmone in 
feftata,dolor circa lumbos ex- 
cxuciatjfcybalum, hoc eft^iler- 
cus fpecie oleti caninijin angu 
ftû redado atq; oppreffo redo 
in teftinOjmoracur.Partib ,ver0 
prioribus inflammatis, dolor 
circa pedincm, vrinaeq^ ftillici 
dium^aut lorij diffi cuiras ori- 
tur 3 ftrida atqj in ardum reda- 
da vefîca.Si aucem latus loceL- 
lorum inflammadone tente- 
tur,non tam bubones intendâ 
tur^ quàm crsra etiam aggrauâ 
tur. Quod "fi pofterior vteri 
pars infiamEDetur j panes vm- 
bilico circumiaccaies dolore 
podfsîmnm cum camore mo- 
leiie infeftantur, Vbi autem cir 
Câ ofculum inflammado occ» 
parif , ^aailanguences fecun- 
dum omnem ventris partem 
vmbilico fînitimam, quam cpi 
gaftrium Grç eè appellanc, do- 
lore afjficiuKtBrjéigitoque im- 
miffp atq, impreflo dure acgra 
uiter fubfidet oftiolum atque 
fuccumbit. Si ex fanguine,lin- Aïdes* 
gua nigrefcit , fequi tur deliriu, 
vrinarubens,autfubrubés efi 
cum HuorCjarterise motus ma- 
gnusjplenus & vndofus, oculi 
citri; mali corticem colore re- 
ferunt cum aliqua rubedine, 
venae onmes tument. 

Prima igitur inflammado- 
nis differenda fecundum qua Gd.è^ 
Juûçquidçmhumidain, hanc curam < 
veio Gkmon^ 



Digitized by 



Google 



4« M O R B. M V L» 

veroiîccam. Humidamquidé A 
quae ex calida fiuxionemem- 
brum occupante côtingic : fic- 
camveroquandonuiio humo 
re influence calor naturaiis ef- 
feiuefcir, hoc autem vfq^ ad ali 
quid quidem veluti febris eft 
membri,&c. Namfiuente fan- 
guine altéra, flaua bile altéra, 
ambobusq; lîmul humoribus 
alia tertia.Et quidem in earum 
iînffulis velia pucniic id quod 
inouxit, aut in membrocon- 
ftriftum putreîcic, SivelcraC 
/ fum eft , vel tenue , & vel opti- 

mum, vcl acre . Vide cetera lib. 
2-artis curaciuç adGlauconcm. 
Omnino eius fluxus , qui in 
Glhhroz. flammation€mefiîcir,velflau^ 
k mjms. ^iijs g^i^^gi atrs,vel piniits . B 
c. \i.Gd, m signiiîcac vero verbum in- . 
1. #-30'I- flammari, velut fi peruri, fuccé 
^k^ari diigniriqjproditumfît. 
"^ Si ex pituita inflammatio, 

pituicoiî iucci notae adlunr. Si 
ex bili âtra aut flaua,proprijs 
aotis deprehendes. 
'Prjtdidioncs, 
Apoftemata vteri ex quacu- 
kdcmu, ^^^ oriantur materia difficilii- 
m« curantur, fi in imo locello- 
rum cauore aut profundoab- 
fcïeflus fit , aut inflammacio,vc - 
plurimum nunquam curatur. 
Acurorum morborumalbolo 
ceilorum abiceflus, aut inflam 
maciodepingendaeft, diebus 
etenim decretorijs iudicatur. 
. Omnis inflâmario, aut abiceC- 
£ré» £us,aucrefoluicur^ucperliâii- 



C V R A N D. 



4At 



tum difijcitur^âut in fcirrhum 
trâfit,quod fit fi rumor difcu- 
tiaturfymptomataqj quiefcâr» 
inflammationis aut abfceiTus 
refolutionem propediem funi 
ram fignant, quod fi in pus de- 
finac inflammatio, dolorpulfa 
tiiis & estera fymptomata fea 
fim augebuntur . Caeterum fi 
pus exierit leue,album, aequa- 
le ac boni o dons , bonum , fia 
autem varium in colore fiieric, 
& dîuerfum in fubftanriaxum 
tecro odare,aaimam ag€t pro- 
pediem «gra. 

Pus optimum eft,fi candido, 
leueq; & quamminimè fcetidii t^pfsâiSio^. 
eft, maxime vero concrarium num»^» 
huic deterrimum eft . 

Exinflammadone Scah£ctC- 
fu gignunturlaepc fcirrhusjcâ- 
cer,rim2e vteri.In inflammatio 
neautabfceflu locellorum, 5 
percipias fudorem gdidum, 
vocis amputationem , animi 
deliquium,{cito moriturama- 
dutam «egram . Maior inflam- 
matio minore deterior.Vrinae 
auzalui fluor in inÔammadoe 
bonus eft « 

Cibi quoq; commendatur Ai^i^ 
abftinentia per vniucrfum tri- 
duum, medendum vero chon- 
dro ex melicrato,âutpane, auc 
ouorum forbitione tertio die» 
In declinatione porro vteri vi- 
ftus ratio principio quidem ce 
nuis, fada autem morbi relaxa 
ûonepaucâ* 

D 4 



Digitized by 



Google 



4^5 -NIC ROC 

. Vuchjiui* . Algram în domiciiio obfca- A 
ro5& moderatè tepido colioca 
bimus, quiecem imperantes, 
ac cmra eius ab omni mocione 
prohibenres , deinde arms &c 
extrema fricabimus Jii cibo ^ 
quâcicare modicus fie vtacar ç- 
grapciiane cremore,&ouis{or 
bilibus.Porus iîc decodum ciii 
namomi aut hordei . Veicacnr 
iure pulli,arriplicejmalua,cre- 
more hordei èc auens. 
Ven£feéîio. 

kcgmeU. - Poft abfrineiiciam criduana, 
. fedavenacubitijranguis(nifi 
qiiîd impediar ) decrahendus 
eft. In princîpio iraq, curacio- 
nem aggrefsi, fi iieq; aéras neq; 
habitus corporis, nequeanni 
tempusobftirerinCjneq^infiâ- B 
macio poli abortunijauc immê 

luchfiis . ùbtn languinis euacuacione fu- 
pemeneritjVenâ poplitis ieca- 
bimus ex Gale, decreco, qui ia 
iib . de ci'.randi radone per ve- 
nae fedionem, infiamsTnationê 
ûe vteri à vsnis in crureleftis 
iuuari Icribir. 
Arabes. lacipiendumàvena&âxilla- 
ris incifione, poftridie ambae 
faphenas fecandae funr ^ aut al- 
téra ipfarum. 

Serapiac^potus, 
■ Serapium violaceum , zuîa- 
pîa conficianturexrefrigeran- 
rium herbarum decodo^aur li- 
quore ipfarum ftillacitio. 
^urgath. 
Pcraluum fubducendus hu 
mor qui morbum genuit, calia 



H E V S DE 424 

fiftulari, dadylis îndicis (quos 
thamarindos vocant) mannaj 
fruduum cordialium decotto, 
6cc. lotm, 

incuratione itaqjânreom-. ^^ginetii, 
nia quidem irrigarione ex œ-. 
nelseojfiue œnorhodino femi- 
tenus & circa ilia feu iumbos. 
vi:eiidum,perobftru£tiones è 
lana pura abfq; illigaâone con 
fecl,as. 

CataplafoitU, 

Quinto autem di^ caraplai- -^^g^fi^i, 
maimponaturexpoliine,femi 
nelinij fcenogra£co,mulio ma- 
ceratis compofitû:capira quo- 
quepapaaerumdecada lorbe 
aiirur^écexolcok eademappli- 
cenrur. Si aucem inÔammacio 
eryfipclatoia exiflens, calefi' 
diones moieftèferat,. iilisque 
magis irricetur,rerculam cipa- 
namin pailo elixanSjacq; con- 
terens^adijeico ouorum codo 
rum pucamina eu rofaceo j auc 
m^eiiiio,autcroceo, cacaplal- 
marisq, modo applicaro, auc 
palmularum dadylos vino re- 
perato coqaensj cum teauifsi- 
mofarinsepollineleuigarOj w^ 
cum qiiopiam vnguine , fado» 
que cacaplafmare impone. 

Cer4t£ 5 empUfird O" inunâiones. 

Itt iaflammanonis aut ab- ArScSt 
fcefiusâggreffu emplaftra epi- 
gaftrio &vmbilicoâdmGQean: 
turjConfeudaexrofisj lentibus 
reiedû corrice, balauftijSjpIan 
tagine, mucofi^cateherba&pa- 
ii^is , folano j kbio Veneris, 
^ fedo. 



Digitized by 



Google 



4.^5 H O R B.: M V U 

fedo,râmêro cucurbirae laciuf ^ A 
fancaiis , fruâib. aftringcntib* 
quae omnia aut fîmiiia excipia 
îur hordeacea farina, &oleo ra 
lâceojol. myrchiiio, ouique al* 
bumine. 

In vigore inflâmarionis , aut 
poft fépdmum diem acopaa- 
ftringetibus mifceanrur, puca, 
lini feminispolkn & fœnigrf 
ci/arina valatilis , cham aeme' 
ium & ipiîus oieûjxofaceû, vio 
laccum, 6c Quorum iutea. Vel 
tuncimpone emplaftrum Ha- 
lyjquod Ijz farinaÈ^hordei & fa- 
barum,maluae,vio]arû. anavn. 
s..<aphura& drag.s.diiaanmr o- 
maia èc macerecur liquare M- 
iaritio auc fucco coriâni 8c la- 
bri Veneris, confies emplaftru B 
addûâ cera.Doiore fcdaco pu- 
bi èc pedini impone empla- 
ftrumfequens. 

. ijrChamsemelijfemilaecaiii 
panae,râdicesaicheaî5 feminis 
lini, fœnigraeci ana vn- j. carica 
ïumpinguiû odo numéro, da- 
dylosiâx, friancurcefenda,6c 
ouorû luteis quinqj excipian- 
rur,quibus adde violarû déco* 
dû eu rofâceOjCÔcinna empla- 
ftfû quod fedabic doioies, mol 
liendo macurandoq;. 

Malo remitcéte cerota nardi 
najaut cy prina iniexéda adglu- 
tinandaeft» 

. . Caicerû aduerfus arderiorcs 
inflamaciones,empIaftra.Aa!x»- 
W in diplomate vafecii rofa- 
cciliquefâdiane cômifce cre» 



C V R A N D. 4^^ 

morcm plataginis , auc fereos, 
auc cichorij , aut intybi , velii 
mauis fequence vtere, côftante 
adîpe anfçrina fuilioiie recête, 
pondodrag.iii.cciQta rofacea, 
âxït fuilna panda vncii. ouoru 
âitatarum lecithis pondovnc 
;. croco pondo drag. j. myrrha 
pôdo triobuii,opij obolisduo 
bus, vel opij loco capiliis papa 
uerum decodo . In deciinario- 
nib.matricisquasw;»/ti«>/Vôfvo ^ 
cât, fecundu paroxyfraos qui- 
demperindeatque infiamma- 
lionib. medelis fuccurrendiî. 
Verû in quiecis tempore & rc- 
mirsioiiibus morbi vehemea- 
tioribusmoliifîcanuis, fcd in- 
ueteraris,, cum kis quae afsimi- 
iandi virtuiem obtinent : foris 
âutemduritia exillente , maia* 
gmatis vtedum ». pu ta ea quod 
è fercula câpana cûn£citur,«<^^- 
^iVA*T« appcliatur^nccnonma 
lagmateMnafei^^Icefio, nigro 
Serâpionis,autpyrino. 

. Cçteru per amnem mcdica* 
tionem encathifmatis quoque 
ex decadione fœnigraeci auc 
femi ni& liuia. malu^e, artemifiae 
& olea cacinnatis vtendumzâç 
qui in his quae haec na fuftinér, 
cxcalidaaqua eiufdem quali- 
lis rofaceo infufo fiant. 

Atvbiinflammatio déclina- 
re cœperic,ad ea Yenicmus,quf 
quadancenua remittcdi difcu- 
riendiq> vires habent,f grotam 
igicuiiafcenigraeci, althese, fc- 



Digitized by 



Google 



4.47 N I C, R O C H E V S D E 41S 

niinislmî,maluse,-interdumar A ftaâesjgalbaniânâdrâg. ;. o- 
temiiîae,mârrabij & faluiae de- leililiacei vnc.j.miflainijce. 



codaîvlque ad lumbos fédère 
iubebimus. / 

Biîutioncspermçtrenchytm. - 

Cf cerum fi çgra nodum fol- 

uerit herculeum, inijce deco- 

^û fequensinlocellos inmor 

biaggrelTu, 

Accipe roCnib. lentiû cortî- 
ce reicÂo,plâcaginisj labri Ve- 
neris, folani, endiuiœ ana M.;, 
coquiro ad cercias, &cum me- 
irenchyco in iocellos proijce 
huius dccoâi vn.vj.tepidè. vel 
^ decodi galiarum5balâiîftio- 
rujn,iêdû cortke exutarû, rhu 
coriarij,rofarû & feminis myr- 
ti vnc.vj.inij ce cum metrechy- 



Velj i5îliquorisftillatitijram* 
pfuchivnc.ii;. medullascruris 
vituii,pinguedinis gallinse ana 
vnc.j. ftades vnc. s. ladani dra. 
iij.iiquanturvnà & inijciâcur, • 
TefsL 
Pefsi praeterea enchymatif- A^g^ 
mîq; fumendi func, ex * hyffo- ^^P^. 
po nempe & butyro, meduUa- 
QU« ceruina, necnon adipe an- 
ferinOjÔC vnguêro lufîno5& ce^ 
raTyrrhenica. In his quae cali- 
ditatem ferre nequeûc , aureus 
etiam que vocancpeiTuIus cou 
uenitj&enneapharmâcû^ S^d 
qu^ ne hsec quidem iuftinere 
pofTunr, his ex ouo 6crofaceo^ 



te. Virginem porro inlîdere B adipequeanferinoteugallina- 
facico decodo dictorum & di- ceo conficiantur. Quod fi vehe 



cendorum , quae cum metren- 
chyteincoriuprç vterûimmic 
tendafunt. Secundo demum 
aut terrio die addes chamsme 
lum, femenlim& fœnigraeci. 

In morbi vigore fume maluç, 
aldieae,châmaemeii , fertulag ca 
panœ/oenogrçci/emi. lini ana 
M.j. caricas 20. coquanturjde- 
coÂum in vterum inijce^veiex 
îpfo fiant encathifmatâ.aut ca- 
tâpîafmarâ . 

In vteri inflâmatioe 1^ famp- 
fuchi, autfifymbrij vn.iiij, olei 
liliacei,aut de-enuta vn.ij. inij- 
ce. Vf Z, 

152 liquoris ftiilatinj fifym- 
hûj autîampfuchi vn.iij.pjgue 
dinis gailinae^aui anfeiis vnc.;. 



merifsimus ac nimius infeftec 
doior, fucci papaueris lentis 
quâcitarem, eu iade rauliebri, 
& fucco fœnigraeci, ad fubijciê 
dûinvelIerepefTuli modopoc 
rige. Porro ad eas quibus duri- 
tia ac fcirrhus côiundus eft in- 
flamationi, medicamentû ro- 
faceo diifoluenSjVel modo iam 
diûo fubijce,vel infonde. Vf/, 
^ ladani vnc. s. ftyracis,gal- 
bani ana dra.j.pinguedinis an- 
feris drag.ij.fiat pciTus. 

Vngucnta, 
Vngantur hypogaftrium 8c 
os facrum oleo cham^melino, 
rofaceo,violaceo. 

Epithcmatd, 
Primîs morbi diebus taie pubi 
& 



Digitized by 



Google 



4î^ M O R B. H V L. 

& ofsî facro imponendum eft A 
cpichema. 

152 fucciplantaginîsjfuccifo- 
lâni aiia lib.s. aced vn.;.fangui 
nis draconis , glebae armenia? 
ana vnç.s. mîfce, praedi^is ad- 
dere potes oleum rofaceû, fuc- 
çumlabri Veneris,fedi,intybi: 
quibus calidisdiiuere potes pe 
cias,& eas madefadas diâis io 
cisimponere. 

Vomirfb. 
Èïées^ In incremcntOjVomîcus dé- 
dusefl. 

ABSCESSVS. 



A' 



BfceiTus dicitur foris îm 
^petentia.Deabfcefsibus B 

vide Gal.lib.2. artis cura 
tiuae ad Giauconem. Abfcefîiis 
eflmutatiocorporis exinâam 
matione inmaceriampurulen 
tàm. Note. 

Igmjtçtu, Poftqua inflammatio matri- 
cis maturuitjinqj abfcefsû tran 
£t exitque, ÎQtendi ligna quae 
memorauimus videas , ad hsc 
indicia quanquam inconâan^ 
tercum honore proferunt fe* 
ÏQy prindpio quidem inteniîs 
cum doloribus,poftrem6 vero 
ad fuppurationé perdu^o apo 
flemate, impetus aliquantulâ 
remittitur.Cagterumin eo que 
diJxumpiturtépore, craciatus 
faepenumero acriores âimulo^ 
£e &:quaii cum acuieis încidere 
videucur^ cdlox^sq^ yçhcmêcio 



C V R A N O.' 43^ 

res molcflanr , atq^ nônutt^ul 
quidem vrina fupprimitur, ixu 
terdum vero oletu > fado iuxta 
aifeâiam vten parcem impedi- 
mento : aliquando vero tumoc 
circapubê apparet, ÔCtanqua 
exundationis fenfus , cum ab« 
fceifus gradior fueritJn obuijs 
vero quaiîq^ ad manus iocîs, di 
op trifino inftrumento aut digi 
rorum atta^ deprehenditur> 
vndeetiam doloresacerbiorcs 
infeftare ob neruofiim ipfîus 
oris confueuerunt. Quod fi igî 
tur id quod in fundo atq^ fecu- 
dumfinû dolore magis vacai^ 
Se digitonim attaâa tumor mi 
nimè luccumbit , oftiolam ve- 
ro matricis graciiius videtur,ei 
quç fiatim aut paulo ante indu 
âa eft fuppuratio, cataplafma* 
ûs fequcntibus vcitor. 

Prognoilicalegelib.^. crifia. 
Gai. cap .p. & 24. prsdiâio- 
numlib.fententia34« Quite* 
nuemcrudamq^&c; Viâuu 

Vidus efto, vci earum quç v- 
teri inâammadone laboranc» 

Cataplaûnacisexfœnograe' Arg^di» 
co, femine liai , hordeacea auc 
triticea tanna, admixcis inté- 
rim Ipiîs ficubus elixis^opituH 
dum aliquando etiam colum» 
bsftercore. 

Encathiiinads prxterea, v- Ae§atd£ 
tî in inflammadone , iugjtcr v- 
;cjidunu 

D 4 



Digitized by 



Google 



4^ï N I C R O C H 

Pf^î. A 

Pcfluli item quum itaferes 

languciitis kabec , ex refina te- 

* ctfypo . rebinthina , myrrha, ^ hyflbpo 

acq; bucyro concinnaùlauxian 



RVPTO VTERI APOSTE- 
mxteqtuefacienda» Cap, KL 

DVm pus conficirur^ dolo 
resac febres accidûtma 
gis,quàm iamconfe£to 
z. apk 47. GaLSi pus(inquic 
Gai.)ex fanguine orcum habec 
qui leminaiem, vt quifpiam di 
xericjhabet tranfmutadoncm, 
nammalalîmpiicicer cumpu- 
jrefadione ficolida^ficuti qu« 
fimpliciter optimaeltipfanU' B 
tritio parcium aniinalis:âc qiïç 
pus générât médium internas 
obaneclocum,neq;àfolo calo 
re excra naturam, neque a folo 
fecûdum materiam fadâ.Mix- 
tusenim'*quodammodo exv- 
rrifque eft calor inflammatio- 
nis.Fic autem dolor cxrenia fî- 
mui^ac calefaûa praeter nacurâ 
infiammata parti cuia. Febres 
vero fequuntur principio cale 
faao5& hf c ambo contingunt 
ex quademveluti ebuUitione 
fanguinis,qui vbi ex toto exu- 
ftus fueritjrefiduûeiusfitpuSj 
quemadmodum ex lignomm 
exuftione cinis: atq^ îdeo tem- 
pore illo dolores fedancnr, ac 
febres , praefercim quum pus 
fueric excreEum>utpote iam cô 



E V S DE 43t. 

furapta matcriâ, cxtin£t"a aute 
igneacâliditare, 

Perlege commcntarium Ga 
leniiuîvprœdidionum Hippo 
cratis , fententia ^6. Pus opti- 
mum, &c. Toti^, 

Ruptoporroabiceilujilqui' ^^êf^U 
dempusin velîcani défera tu r, 
quod fcitur expurevrinaemi- 
fiojlâ^is potationib. vcêdum, 
cucumerisq; femen potandû, 
Potanda item funt decoftum 
hordei,& quatuor femi nu m re 
frigerantium communium ma • 
iorum mucilago, lerapiumqj 
violaceum . 

Cbfleres. 

Siininteftinumreûum pus 
côfringatur^lentium corticum 
q^ malorum punicorumelixa- 
tione colluendum. vH, 

ï5:Decoiflihordeilib.j. duo 
luteaouorumjoleirofaceivnc. 
îij . mellis rofacei vnc. j. fiât 
clyfter- 

Fermetrenchyten inijcicndainU'» 

terum. 

At fi apoftema finum verfus, 
quem Grseci *'''îtw'>/nuncupant, 
ruptum defluat , fiquidem pus 
immiftum purumq; exiftat, ro 
faceum infunditOjaut amygda 
îi cortice exuti atqj dealbati o» 
leum, auttetrapharmacum re» 
gale, recens deniq; butyrum, 
féru m caprillum melli rofaceo 
miftuminijciantur. Ve/, 
j^ HyiTopij abfînthij ana M. j. 
vini albi, laâis ana lib.j.mellis 
rofacei vnciiij.coquito ad ter- 
lias. 



Digitized by 



Google 



433 M O R B, M V L. C V R A N D. 43{.4 

tiâs. Se decoâi vnc. v;\ ini;- A eft, cafus vel callus corrupni^, 

tabiduive 5 aliquando in vuiua 



cico. 

Sed vbi fanies aquofusiie 
fanguis, quem Grsecè ôi«f* di- 
cûc, eruperic, quemâdrnodum 
ex vlcere pafcendo repente no 
ma,maiorem mnc conftringé- 
di vim immictendû enema ha^ 
bear, expédie : id antem fiet , fî 
ex myrtis, paimularû daûylis, 
lenticulaq; componaair. Vr^ 
]^ Arnogltjfsijfolani ana M.;. 
coquantur,caius decodi fume 
vnciii; . laftis vnc.ij . aibuginê 
vniusoui,rudicalasmocu mi- 
fceantur & inijcianrur. 

QuoiTiodo mapm 'inedendimtjjîah'' 

fccffus nonfponte rumpatur . 

Qnum autem in muliebriû 



duritiesautvarix. 

Siinpromptuquîdem&ex Âjt§nctiU 
pedira fueric exulceracio,per 
dioprrifmum deprehendicun 
ac fi ex profundicate, ab excre- - 
mentis.liqiiidnm nanq, excer- 
nimr & diuerfumiinflammato 
quîdem vicere exiguum,fan- 
guinolenurm, aut fecuientum 
cum ingéci dolore . Si fordidi- 
iis ftierit vicusj&ichorlij^um 
minore négocie atqj laborerac 
fi d^pafcendo ferpat, ceterrimi 
odoris fluxum emictic arrum- 
que,nec fine doloribusvehe- 
mentioribus , alijsq; queinflâ- 



loceliorum ore narum apofte- B manonemiubeffeinfinuantin 



kgmcti. 






mafueriiçneqjillud confringa 
tur, poftquâcxtenuaueriscir- 
cumiacenciâ puri corporâjad 
puris excrccionem chirurgica 
manuvtamur. 

-EXVLCERATIO LO- 
ceUorum, Qpwf.XIL' 

EXulcerarur fubinde vul- 
ua mulierumjVei ob diffi- 
cnlcare partus^vel embry- 
iilciâjVel corruptionem fœtus, 
vel ex medicamentis acrib. vel 
cxfluxUjVeiexruptis déni que 
^blcefsibus. 
- Caul« vlcerum quaeinvuî-. 
ua ferpûr, interdum abrceflus, 
nonnunquam eciam peiTus, id 



dicijseft. Irritatio fequiturad 
laxantiamedicamenta, côrra- 
rijs lenitur.Mundo autem exi- 
ftentCjhumor exiguuSjleuis & 
aequâii%infipidus5crairusj albi 
cans 5 cum facilicate quadam 
promanat. 

VcTTnetrenchytenvfàjdaiàd, 
Inflammato quidem vicere, ^ê^^^^ 
eis quae fuperiùs ad inflamma- 
xionem conducere docuimus, 
remedijs vtendum, 

Quum fordidum ftierir5ptî- 
fanaecremore, adiedo melie;> 
colluendum, fîue tetrapharma 
co eu fufino, fiue mulib in qua 
elixa fînt fœnumgrsecum , auc 
malua, autfurfures, autlcns 
denique pelle detrada . Cas- 
terum que exadius ad viuum. 



Digitized by 



Google 



'4J5 



ni c R o es 



yc aiuntjCxpurgetur, eaa mar- A. 
rubium5auc eruum,lîue mel, 
• admifta erui farina, aut irî, aut 
alumine rocando, vel non ablï 
mile quiddam immirce . 

Si noma tuerie cum inflam- 
macione, immitcendus luccus 
plâcaginis, ftrychnijpoiygoni, 
fereos , primitus quidem per 
ie^deinde vero cunivin.0 auâe 
rOjfiue aceto.. 

Noma vero eirra inflamma- 
tionem vigêre^immitteda funi 
effid^ora^exempli gracia, de- 
codum malicoxij , rofarum, 
4f piYCulorît * thaiise,ciiprefsi, malorum cq 
Qle£^ toneorum^rubi^myrtorum^ié- 

tifci arboris virgulrorum, rhu 
^uovïUîicurcoriarij èvinorri- 
pante:poftrem6vero-aluminis B 
<juoq;.& acacisej.lycij, hypoci- 
^hidisqjelixâtio . Porro ex ijC- 
dé decodionib. inîeiriis eriam 
confticuacur. Quod û nihil pra 
Edatufjprimo quidem compa 
iitionem è charca eu poica pri- 
mùmimmircejdeinde cum a- 
cecOjâut antheram, aut chalci- 
lim , aut arramentum fucoriu 
cumijfdéliquoribus &eaqu9 
«dyfentericis quoq^ congruût. 

In exulcerationes vceri priii 
cipioimmictendafunt,quçvl- 
cus muadanc & abûergunc,cc 
înde exiccâcia: & demum quae. 
carnem deperditam récupérât 
«iecergûrq; vlcera locellorum,. 
Vrile eric hydromeH inieétunt 
cum iridis > abfînrhij & meilis, 
4eco^o ^ âuç agrimonise ; vei^ 



E V S DE 43^ 

melrofaceum cum hordei dé- 
co do. 

Quod il vlcus in locellorum- 
profundo inlldea«:,cum pucre^ 
fadione auE corrupcione.acci-. 
pe vini albi lib.s.aluminis vfti, 
viridis seris ana drag. s . mace- 
rencur tribus horis anue inie- 
dionem,in-incremenco» 

Decodum balauftiorum, lî-. 
dijjgailarum.alaminis &agri- 
Bionise inijciatur . Si vkus co- 
micetur venarum eroiîo , Aicle 
piadis iuccuscôcret9,myrrha, 
ïh-USj gleba armeniâ,crocus,& 
ariftolochia friécur, &: liquore 
ftiilaticio piâcaginis ôcrolacea. 
diluca immicianrur.. 
SiSxcotiu vanmitwidi. 
Accipe ladis vaccini vnc- 
vj . thuris, alaes^ my^'iîe, gie- 
bse armeni^) farce eoilsjcorâ- 
ci^ cannai vfti, cineris cucurbi- 
tse vii^ ana vnc.s. friaro teren- 
da. huius femuncia ramenîi la- 
di praedido immifce , & inijce 
tepidè quoridie à cubili ^Sià 
cubile*Tandeîïï iî pus mulrùm 
defluarjieraucquacer inrerdiu- 
inijce fequenuem confedione,. 
qùa^accipircerulfe,. lirhargy- 
lijfanguinis drac. giebae arme- 
niacçjlachryme arabicç an.vn» 
j. frada in olei rofaeei vnc . v;V 
&Iâdisiib.ii;. iîacebullicio ad. 
terEÏas, cuius coio rraiedi vnc^ 
vj . inijce in locellos,pr£edi- 
dis addeie pores cerae lure^e*. 
vnc.ïj. 

Accip-e 



Digitized by 



Google 



4^7 M -o u b; M V 

Àccipe ïichargyri, cerj-T^, iar 
cocoiiseâaavnc.s. excipiancur 
fufficieati quacicace roiacei o- 
iei & cerae. 

Quod iï vicus fordidum fuC' 
jrjc, addes nônihii mbiglnis ae- 

' ris. lirdem porro ipfis excrin- 
fecusquoq, cacapiat'mans mo 
<îo vlcera iiiiniio, quf in ibrdi- 
do vicere difta func à chirur- 
gis,muiio cufis Scmaceratis, 

Mundaco vlcerCjAccipe turiç 
abiutae partes duas, cadmise ar 
gécijfar-cocolif ana parte vna, 
inpolUnem cenuiiiimamreda 
£ia. excipe in vnguenxumjaddi- 
tapâucacera, 

Vefd. 
, Pecuîiariùsproximum fordi 
^ vlceri opiculamr medica- 
mentum-.Crocus opdmus kui 

. gararlad^muliebrijd-eindece 
jracarofaccacxcipicur cumadi 
j3e anfcrino , floccocjj iilinicur, 
Bxquiiîdus au rem fueric, indu 
ftriumq; magis j arq; ad ingén- 
ies doiores <:ompecens iliud: 
-capicâ papaueris in paiîb dilu- 
toirrigâcurper tridaum^rnox 
decoquûcur vique ad lubactio- 
nem , deinde teruncur foliorû 
roiàrora drâg,^uinque5croci 
^rag. iij . admixca capicum pa- 
paueris elixatlone, poftea ma- 
ccrâs5perfundii:o cum rolaceo, 
cersqi,4^ag-ij- Scilliniensroia 
ceo in peîToiubijce. Côferr ve- 
ro Scid quod ex ouis crocoque 
dc rolaceo,a dipe anierin o^m^' 
^ullâqj cexuioa. cocexicux. Nec 



L. C V K À 1^ D. 4ît 

A non Aigypriaîîne rubîgmead 
vreri vlcera mirificè conducic, 
Nomavero vbi niericcum in- 
fiammatione quidem panis te- 
pida maceratus,&C critus, ex hy 
dromelitejOleo,alrhea» fœno- 
graeco,palmuiaruinque daây- 
iispinguib. cataplâlînaris mo 
do iliinendus eft. 
Empkjira, 
Expurgato vicere foris epî- ÂsgmdéU 
gâfèrio atque-coxendicib. em- 
piaftrum nuliam cicatrice in- 
ducens imponendum. Quem- 
admodum enim cacaplafnia- 
tû,ica Siemplaflronimpoten- 
ria per abdicos&obfcuros irai- 
fercurmeacus. 

VeruefeâicK '_ 

B hivlcerumlocelloramprm- ^Ss^ 
cipio mictacur fanguisexvena 
axillari5perendie aar ex iaplie» 
na,iudicio oculadme^icL 
Nutncatuu 
Aîimenri porro perexîguum Âc^miSt 
miniftraco, expurgato vero ia 
vicere, lauare crebrius , alere i- 
iéj& vinum prebere^quo incar 
natio iîac ocyus, expédie 
Trxdidiones. 
Quanro altiùs in locellîs în- 
federit vlcus,praefenini fî vteri 
lubitanti2eh«reat,canco exicia 
lius. Si id quod ex vicere pro- 
fiuit fpiiTum eft, bono eft5mâxi 
mè fî tuncleuecur asger. 

Virus, Sifuccorumcrudoru 
redundans fluxus, fordidi vice 
ris ac pucridi indicio eft . Faci- 
iiu5 cucacuxin pueilis, & sewce 



Digitized by 



Google 



4P N I C. R O C H E V S DE 440 

florentibiîSjquàm ia fenio con A minisîinijCoiimmirccaxungi 
feftis. Si huiufmodi vlcuspro- am gailiasej, anatLs-Sceommi- 



bè curacum non fuerîc , vc plu- 
ximum in aquas cutem fube* 
untes deilnict 

AB S CBSSVS "^ T E R I P I* 

XIII. Caufr. 



AEgr» vïàus fuit picuico- 
fuSjpuca, eiîtauicfrudus, 
recenceSjpifcesqjj&reli- 
quos c-ibos piiuicam gignéceSj, 
&c. Note. 

Tumec epigaftrium cum po 
deroiîcace Se pauco dolore, té- 
peries corporis pituitola eftiCU. 
ofçitatione afsidua & pandicu. 
latione^^anniteperies Scvïdus. B. inijce. 
pifuitolusjetas itêj&c. accidé-- 
ïiumremirsio. 

Curandirutio.. 
YiCînscilo qui pimitam ex- 
termLiierj&ârceât.Potiones&: 
pharmaca exhibeanturjquae pi 
tuicamptofligandi vim habe- 
ânt.Nonvtaris.repellentib.ne' 
que reffigerantibus , quoniam 
ex ipîîs fcirxhofus redderetur 
abiceiTusiled digerêtibus inci- 
dentibusq;, &e.uacuanrib. pi- 
tuitâjCraiïbsq^ fuccos . Empla- 
ftracâlidaconcinnetur ex dit- 
foluentibus &. concoquenrib.. 
.diiîjcientibusq;, 

Inljcia^Mcuynmetrenchyte, 
Immitte decoâum fertulç câ 
panae^chamaîmeli/abina&jOrî- 
gani, arcemiiîae^fœnigrseci/^ 



cis., oleuinq;;lilinum & nardi- 
nuatjSc inijce.. 

InprinrcipioprimiSj hoc eft, 
in morbi aggreffu: Accipe ly- 
cijjthurisjaioësjcyperijacacis, 
crocijammoniaci ana vn.s.que^ 
omnia brafsicf facco diiuta ci 
pauco aceto inijce.. 

Siabrceffusreibluendiis fît. 



in vigoreL&incJinatione feque. 
tia inijce. Aluminisj iulphurisj 
myrrh:£ lalis aaa dra. s. roiacei 
vn.iij.pauco aceto excepta inij 
ce.. Si abiceiîljs marunis^ht ne- 
que difrumparur, ieminis lini. 
&ncuum décode macéra nmu 
columbinum&fermecum. Se 



Emphftr:i, 

Radices liiij,cepa.s aiTaSjIima. 
ces,fermetum& iemen iini pi- 
ûeilo cunde, & axûgia butyr o- 
que coniîce emplaltrum, quod 
epigaftrio imponatur. 

Siinoiculoautcolliculofue- 
rictalis abiceilus, manu lece- 
tur. Rupto abiceiTu detergenti 
bus prf didis vterej quibus ad- 
desnonnîhiil'ucciapij. Demu 
(vt diximus) farcorica admouc 
redebes.. 

SCIRRHVS ET SCLERO- 

mxutçri Caput. 

XIIII.. 

SCirrhus duricies eJfl vixfen Gdlih.i' 
tiens , icirrhiî nominamus maxhis a 
tumorem àâ^ . 



Digitized by 



Google 



orh.cuud. 

j çuutiu£ 
i gUucO" 

mdefi. 



"ÀdftXUTd: 

idGLm€.. 



441 M O R B. M V L. 

tumorédurum, quiiîiiedolo- A 
XQ ell:, non tamen omnino fine 
feniu. Vf/, Scirrhus exquificus 
eft tumor praecernacura, fenfu 
priuatus durusqj, noji exquiiîr 
tus vero non omnino inienlîbi 
lis eft, difficulrerramen omni- 
no fendcur.. Vfl, Scirrhus tu- 
mor corporis eu duride & gra- 
uicare, &:mouendi difficukate 
çasotinfenfi biii cate.. 
CaufsSdrrbL 

Fitaut^n ex humore lento^ 
Se cralTo fçirrhus inloluhiiicer 
indurads pardbus in£xo:inî:er 
dû icaq^ Itadm à principioxoa 
gregacurpauladm. & augecur, 
crebriùs vero.medicorûimpe- 
ridaparaturj quum vehemen- 
xereryfipclacâ^&inflammajio R 
nés aftringunr, & infrigidanc^ 
Siquisigitur medicamencave 
hemécer diiToIudua indurads 
corponb. adhibuerir,quae.ma- 
nifeftâ facianc fcirrhi diminu-- 
nonenijbreui c^mpore nô ipe- 
rauerit perfectam curadonem. 

Obdurei'cicvterus, quâdoq^ 
fané de répète nulla pcripicua 
occafione, pierunque vero ex 
inflammacione qu^prcscefsit, 
& foiuta non eft , neq; diisipa- 
ta, jieque. in. abiceiïunx per- 
mutara.. 

S C L E R O M A.conxorme eft 
fcirrho , circa vuiuas ceruicem 
magna exparte coniîftens 5 tu- 
morem quideni habéseodem 
paâo, fed minus durum , cum. 
dûlûtrcLmediû^n.. 



C V R 4 N D. 442 

NoU. 

Comiraturautemhsc decii AegmcU, 
nado ad contraria èc oppoiîca, 
tumorad magnitudinem moi' 
bi fortiter,contrârius cum g^-^ 
uedincj ficdifiîciiimocu, non 
crurummodo, fedvniuerlicor 
poris j.delidiaque ad exequeda 
opcra... Accidit enim non rejftè 
traâads, malus corporis habi» 
tujsâquafus.- 

Principioigicurin huiufmo Ae§nct4, 
di curaciofie fanguis iefta vena 
âuferendus tii*. 

BMmorknoxijfuhduéUo,. 

EligendapurgadocûArchi' -^^»«î^ 
genis liiera: Si vero coxpori ro- 
bur nô detîtj edam. helieboxilV 
musprobâtur,, 

CatipUfmatj. , maUgmata^ O" 

çinphjïrx.. 

Si quis medicamentâvehe- 
méretdiiToiutiuainduraris cor 
poi'ibus adnibuerît, qus mani 
itkz faciancicirrhi diminudb- 
jiem, breui tempore non fpera 
uericperfeûamcurarionê. Na 
verè ignorât quôd reiîduu pal- 
fionis hoc curatiôis modo in- 
curabile redditur, tenuioxi e- 
nim ex eo dilToluto humQre,re 
fîduum exiccâtum lapidis du- 
ritiemaflequitur. Konigicur 
curandse lunt partes indurat« 
medîcaméto immodicè îîccâ- 
te, fed cum.eo quod caloreha- 
beat tepidum,humiditarem va 
ronecmultâ, nec omnino mi- 
nimam.. Quad.enim fupeifiuû. 
E. î 



Digitized by 



Google 



443 NIC. R O 

liumoremhal>ec>nihilomnino 
•diiîbluit: quod vero minimû, 
pîui<^uàm oportet€xiccat. O- 
porrec autem indurarum cor^ 
pus à medicamento quod auxi 
lio fururum fît, fîmile quid pâ- 
ti hisquae fubîole funduntur. 
Vocanturaurem moîiificaiitia 
huiufmodi medicamenta, de 
^uibus ampliùs diximus in qn 
to rradatu libri , qui de fimpii- 
cium medicamentoram virib. 
înfcribicur.Exemplaquoq; (vc 
diâum eft)ex fimplicibus lune 
omnesmedullae arque adipes, 
ex medulîis primas partes ob- 
tinec ceraina , deinde vitulina, 
exadipibusâucem, adepsanfe 
ris in voiucrum. génère , ieonis 
vero in pedeftrium casreris prç 
flaçrac vero qui ex gailina fumi 
tur,anfennum,&qui expardo, 
leonina iequicur5ac deinde vr- 
iînum arque caurinum: ar qui 
ex cap ris accipitur & crafsior 
&{îcciorprfdiâ:iseft3idq5ma 
gis lî ab hirco accipiatur. Hîec 
Galenus in 2,iib. arris curariuç 
ad Giauconem. Vide ibi hillo- 
riam curas Cercj^Iiij pueri. 
Aepnetx carapiafmata ex ficubus ari 
fcj.c.^S. disjhyifopojnirro&abfinrhio: 
Malagmaca^nempe poiyarchi- 
on, &diaiperniaton, & dia- 
daphnidon. 

Cerarum quod fequirur, epi 
^aftriOjâutloco rumeri, modo 
non adiîc cancer, imponarur, 

Accipe macerarum ficuum 
îmmacurarum coésarum vnc.; . 



C H E V S DE 444. 

A s.adîpis fuillse , œfypi ana vn.;. 
picis nauaiis.cere luree an.dra. 
x.oleiliiiaceivnc.s.diachyioii 
vnc.ij. liquanrur iîniui, quibus 
adderadicisiridis friatsedrag. 
iij.cinerûcorcicisiaiicis drag. 
ij.concinna cerorum,quod ex- 
tenfum pano bombycino , auc 
corio imponarur. 
Yngumta. 

Locus durus hoc inungatur 
vnguine. Accipe oiei chams- 
melini vnc.treSjOlei ipicaci vn. 
j.s.medullae crurium viruii vn. 
j.ceras quancum iîr lacis, adde 
radicis iridis rufae vnc, j. Vd^ 

Ï52 oiei iiiiacei 5 oiei iambuci 
ni,adipiscunicuii & cocurni- 
cis^medulise coxarum vaccf & 
B ceruijoleiamygdalarumdul- 
ciumjburyri ana vnc.j.conficia 
rur vnguencum, quo internae 
& exrernac locellorum partes 
isunganrur. 

CucurUtuU. 

Cucurbitulaimponaturpoft 
purgationem cum Icarificacio- 
ne. înfejfuî, 

Encarhifmacâfaaaexeiixa- Aegjfôfà 
tionc ficuum ifchadumjârcemi 
lîae, pulegi/ Se altheae vtiiia 
fimr. VH, 

Accipe chamaemeii , fertuïae 
capanç an.M.j.s.altheae eu rad. 
M. iiij. fœnigrsci > feminis lini 
analib.j.terantur&cdquâtur, 
decodo infideac egra. 

Cum metraichyte immittenda, 

Deco<ftum fœnigraeci, femî- 

nisiini, cum oieo anerhino $c 

fambucino. 



Digitized by 



Google 



,445 HORS. H V L. 

fambncmo,&chamfmelino& A 
iiiino,ini;ceinlcH:elios. Vd, 

Accipe oiei iiiiacei , olei cha 
jïiîeineli aiia vncij.adipis ana- 
tis , meduilae cruris vitali auc 
cerui vnc. ij. bdeiiij in vinoii- 
quad drag. ii;. luceû oui alTari, 
quibus addepofcam quantum 
fit iacis.ini;ce vn.vj. tepidè. Vd, 
I^ thuris ammoniaci aaa dra. 
^mafticheSjCaftorijjftades, adi 
pisanatis, olei chamsemelini 
ana drag. i). gummi melie foU 
ùatur &poica,&:ommaliqua. 
ta & tuia iuijciantur. 

Peflali componanrur è refî- 
na terebinthina5galbano3nîyr- 
rha,irï,hyiropo,dropace. 

Peimlus vim habens moîîî- B 
endi.Accipe cers ponticae^vn- 
guentinardiiii ana vnii]. irini, 
giaucini, cyprini , fingulorura 
vn.2.adipis againi, S>c anlerini, 
butyi%hyâopi,meduiiae cerui- 
nae,rdme lerebinthiiie ana vn» 
iij. coîtHce p effulos. VeZ, 
kcU, ï^ p oli j drag . i j rriy rrba^ d ra. 
iiij.cumvinoMendefîo conte- 
resjirinoq, immergés ad lubij- 
ciendum exhibe^ Vd, 

CeraeTyrrhenicÇyâdipis vicu 
îini, refinaecerebinchiaaSjme- 
dullf ceruinas>mellis Attici,o- 
ici veteris aequas porriones mr 
fce. Scquéspeifus metafyncri 
licus eft , de ad inflariôes valet» 
- ^ Vuae paiTœ candidse dem- 
jwis âcinis vnc.iij.foliorum ru- 
la: vijddis vue* ij, a<^as cxarias: 



C V K AND. 44^ 

vnc. }. s. cymini vnc. iiij. meîlis 
quantum fatis eftyiliiniens aÛE 
pelTum immerge oieo cypri- 
nOjatq^fubijce. 

Caetera âureus peiTulus atq; 
libanius5.nec'non enneaphar- 
Hiacum accômodata funt huic 
effedioniiveru pecuiiaiiùs,qui 
Ticianus dicitur* 

CAXCER VTERI. 
Cap. XV. 

EX canceribus que in mu- Ae^i€t4* 
lÏQm locellis oboriuncur, 
parcim quidem cum cxul 
ceratione, partimveroîînevl- 
cercproueniunt. 
Caufe. 
Ab arra bile oriturcanccn t- CaïM. de 
ùam ex Icirrho gignitur» morhorum 

^ozie, ■ dijt, 

Quocircaquae cicra exulce- Acginsùu 
radonem emergunt, in his vtî- 
que tamor circa hyfterae cftiû 
darus, variusjtumés, colore fe- . 
cuientus^rubicunduluique de- 
prehenditur^interdam vero e- 
riam lubiiuidus : & pergraui 
doiore tcntancur fecûdumin* 
guina, qu3e Grçci bubonas ap* 
pellajir,& epigaflrium y lumea 
que &lumbos: ftomacbancur- 
que & exacerbantur maauura 
attrettadonib . & vario magis 
medicamenro » At h cum vl- 
cere cancer où. , praster dolorcs 
&duntiaSjCumoresque3 exe» 
fa ac afpera fpeculantur. vice- 
la . magna quidem ex parce 
E 4r 



Digitized by 



Google 



447 NIC. R O C H E V S D E 44S 

fordidâ,ponderofa&albicân- A neminuétOjCjuodneq^putre- 

facerejiieq; irritare parcem pa- 



Asginetd, 



6.aph.^6. 



tia:quod fî iabores humore cô 
creto rurgidos hâbeant,& quç 
oculis ufurpaiîtur,pura, fécule 
ta,iurida,rubenria.& cruenta 
apparent, continue indeichor 
renuis , aquofas , ater, aucpus 
terri graueolencisqj odoris ex- 
cerniturmonnunquam vero e- 
tiam fanguis profluic^cseceraqj 
îndicia quse in lermone de vce 
ro inflamaro enumeraca funr. 
Vr£diéHones. 

Hic fane morbus immedica 
biiîs eft , ceu alibi ipfe quoque 
alTeric Hippocrates. 

Cacros occultos omnes me 
lius eft non curare:curati enim 
cico pereunCjnon curati vero 
longiusperduranr.Galenus in 



tientem fîrnacuraaptum. Ab 
hac igicur curationejneq, abfî- 
ftere côuenit,neqj iili qui funr 
fine vkeratione cancri indigér 
ea:âliam vero quf ncper feâio 
nemjVel vftioné(qu^ foia funr 
remédia cancrorum ) confulic 
vcincancris occulcisnonadhi 
beamus. Quod igicur illi qui 
funr in parcibus penirioribus 
ralia remédia non deiîderanr, 
etiamexperientia docet. Equi 
dem fcio omnes qiii huiufmo-! 
di cancros curare tenrarunr, 
magis illos irricaflej&breui ho 
mines interemiffe. Nam Se qui 
cancrum in palaco conftirutû, 
&c in fede , & in fin u abfcondi- 



glolTemare inquic : Occukos B tomuiiebri, vel vipTerunc, vel 
cancros dixir 5 veieos qui funr fecueruntjnonpocuerunt vice 



ûnQ vlceratione, vel abfcondi- 
tos, hoc eft, non apparentes, 
quod rurfus idem figniiîcatac 
fi diceretur,.qui in^fundo cor 
porisfunr. Sed & curare du- 
plex eft. Vnum quidemom- 
niâ âgere , vt parti cuia patiens 
ad fâlutem perducatur . Alteru 
autcm eam adhibere prouiden 
tiam quae pafsioni congruar, 
hoceftjipfammoilireacmitio 
rem facere^, & tum praecipuè, 
quum adeft exulceratio. Tune 
cnim eft necelfarium , vr iî non 
aiiud agamus, falrem faniem 
abiuamusjhumido aliquo vré- 
tes , non quocunq;, fed vel per 
cxperiedam,velperindicatiO' 



ra ad cicatricem pducere,&ho 
mines in cura afflidos acma- 
ceratos vfq; ad morte colliqua 
runt, qui fi nullamcurationé 
adhibuilTentjlongiori cempo- 
reviram cumminorimoleftia 
rranfegilTent.Tales igitur can- 
cros nuilo modo curare tente- 
mus. Ex eis vero qui in fumma 
parte corporis haerentjillos ta- 
rummodoquos polFumusvnà 
cum radicibus ipfis , vt quifpi- 
am dixerir, refecare . Neque 
enim malum eft,veluti radices 
quafdam cancri,no.minare eas 
quîe plenae funtfanguineme- 
lancholico venas , & vfqj ad lo 
ca circunftantia diftendunrur. 
Mulû 



Digitized by 



Google 



449 M O R B. M V 

Muki enîm magnae autorita- 
tis Medici , neq; hos manus o- 
pera curari permitcunt , fed il- 
iostanrum qui csiulceraci, fi- 
muique iaborantes moieftaiir, 
adeo vcipîî vitro manu curari 
defîdcrenrj&iTmuliuîirin rali 
bus pardbiisfui, quas poiTu- 
mus vnà cum radicibus refeca' 
re Se exurcre . Quidam neque. 
hosamoliripermictûc, iedom 
nîno âblillendum confuluiiî: à 
remedijs poreniibus in omni 
naturacancri. 

QuodveroHippocrates nu 
quam confuluiiTct curare pocê 
tercancrosinpartibus corpo- 
poris penîcioribus condicos, 
ex ipfa pafsionis narura licec 
côiedarij fed Sceos qui in lum 
maparraccrporis ha^rencabi- 
que vicere incertum qîx^ quan- 
tum ex vcrbis aphoriimi con- 
ijcipoteft. 

Eum aurem rcripferunt Arte- 
midori&Dioicoridis fedaco- 
res,viq5 ad ea verba:Non cura- 
re nielius eft. VicTU^. 
k^mti. Alimenta porroricè beneq; 
difpoilca j &: inculpari lucci, 
ùuu exhibenda : verbi caula, 
pauciisimum aquolum^fugié- 
res âcriores cibos omnes, & ci 
biianecaTemrpropdrsimè na- 
que iplîs cibaria corrumpun- 
rur.Quse icem biiem arram gi- 
gnunt Fugienda iunr.Potiones 
purgacionesq- propinêcur^qui 
bus aura bilis profiigari arceri- 
quepoisic. Smaragdus, fapphi 



L. C V R A N D. 4.^9 

A rusq^fiporenmriuuabunr.Gi 
mariileiîtancurproderuni:, 
Singuimmifsio èuauc. 
Vcile eritvenam humeralera 
aur ialuacellam incidere» 
Encathijîm. 
Placandus eft ipfarum mu- Aeginetd^^ 
lierumdoloriniefsibus quidé 
ex fœnograeco maluaq; para« 
ds^arq^id genus cacaplafma- 
tîs. IPotus. 

Theriaca ex vino aibo po- 
tui derurjpaftîUi ice ex viperis. 
CutapUfmau cr cer^4. 
Cçrerum vaide conlolantur Afgl«d^ 
in exacerbadonib. malua , auc 
akhea in mulio fubafca , colli- 
Guarac; cum pauco roraceo,& 
inftar caraplalmads adgiudna 
B rarnecnon compoiîrioexficu 
tus aridîs , & ierrulis campa- 
nisjruca5îhure,na!jîiqj herba ac 
curare cumoleoconcufa. Le- 
nir irem cataplafma expalma- 
rum daâylis in palTo decodis, 
adiectis ouorû putaminibus, 
arq; farinaj aùc expapauere ci 
coiiano,aurieminali,aurfere^ 
os.Hasc quidem in iplb crucia 
tus cempore.Poft hsc vero ab- 
ftergatur cero câ ex roiace o,âu c 
myrdno, aut œnanchino,auc 
melino cum palmulis in pailo 
elixis . Peculiaricer vero huic 
negodû quadrac cacapialma 
ex * hcQ ofhcinarû fabrilium, fcdimmt^* 
quaeairacaieuîgacur, ceracoqi 
rofaceo. excipirur , tandfper 
duracralsicudinem emplaftro 
idoneam induac. Hsec quideia 
F 



Digitized by 



Google 



4f* m î C, K o c 

«xtrinfecus adhibenrar. Â 

Vnguefitd» 

152; fûcci granorti foîam vefî- 
f arîj vnc . iiij . olei rofacei vftc. 
viij. cerae cicrinsE vncvj.iique- 
ïurvnà in mortarioplumbeo, 
' addendôâriamentofeqiîenciu 
pharmacorum.i^ ceruife îotae 
Vnc.ij.plumbi vfti &lGri,tiinas 
prseparats ana viïc. ; . s. rhuris 
v^nc.s. ^ris vili, antimonij , ba- 
Iaiift.rad.cheiidoni;,ianguinis 
idrac.cadmîœ argentij puiueris 
vermium rerreftrium an, drag. 
ij . ira cundanrur in morrario 
• qucadviiguinislpiisicudinem 
induerinc, quo inungecancri 
locuminrernum. Vel, 

15: lirhargyri & ceruiîse par- 
tes aequas , & cumroiaceoin B 
"jnortario ram diu runde quo- 
advRguennformam fufcepe- 
linr^ eoq; inungc- partes can- 
<ri proximas, aar ipiummcr ca 
<rmn . Ex di<ftjs vnguenris pa- 
Tes conficere inieûiones qiras 
permerrenchyteninijcies* 

Exlithargyro 5 oleo rofaceo 
i& aceto,confîcevngueacum, 
pro cancro vlcerato. 

lenda, 

jM^meti». Incerîus vero midgat lo' 

^ cos oleum: Vbi auremexulce- 

■ rari fuerinc, lac quoqj mulie- 

Bre infufum repidusq, jplacagi 

niscremorkniunr. Si langui- 

jiolcnri fuerinrjl accus feminà 

lis herbs corn pauco thurccS 



H E V s B E 45^'- 

cifsimè operacurjaduerfus eciâ 
fedis alFediones, iilad, quod 
âccipic Ipumseargenii kaiie^ 
lotf %'n.vj.thurîs mafciiiî *hyC * c^fypt, 
fopi, adipis porcelH recentis, 
bu tyri recenris5cer32 rhyireni- 
cae, tingulorum vnc. ij . rofacei 
vnciiij. fpuma argenii conni- 
tâm,in cremore fereos liquefa- 
âis reiiquis ini;ce:. 

Vt n an viceretur can cer, & B. 
vlceranrs faeric, ne vicinas de- 
pafeacur partes . ï^ l'acci folani 
punorisIimpidiorisqj,autipfî 
us liquoris rtiliauti; vnc, v). tu 
tisepr3&para:e,pîumbi vfti ana 
drag./.caphtir^^rcrup.jrnioue- 
ancur eu m piftillo in morcaria 
diutihimè^ Scinijciaturinlo- 
cellos. 

Ad vlceratum can cru m ex-- 
pemfsimum.F/ herbaj Rober- 
îîjphiomi,icabio22&jCapritoii;, 
anerhj , oletuli humani aequas 
partes, vrancur, quorumrcnie- 
ris drag iij.cxcipiantur, vnc, vj". 
liquoris itiliaritij foianij&: du- 
canturpiftiiloin moicariOj S^ 
inijciantur» 

KHAGADES, COXDYLO- 
ïiuUx c?" h£morrhûidcs uuU 

Clrcâfœmînanim naturali 
um oftiû^ima2(quâs Crds 
ci f«0"»^«^ vacantjproueiH 
iiac,â»t fciiFurs- . GdM. i 

Codylomata cubercula func ^'^^* ^^Ê 
©ç îafliEaia^aQaç ûaiccnria. ^-t. 



Digitized by 



Google 



M O R B. H V L» C tr S. A ïî B 



Bro de 

'.do . 
iepncU, 

ieginctd. 



k^mtx. 



k§nctd. 



Ml 

Vety fun£nmsemueîerac2&iii 
caiium tranfeunres. 

Hœmorrhois eft * encniado 
vâforumqu.'sfedein ambiunr, 
^utproceguar, Caufe» 

Rhagades quandoc; ex îa- 
boxiofo parcu Se vioi«nro pro- 
uenianr. Nor^, 

Rhagades primùm quidem 
recentibus etiam dum ex puer 
' perio doloribus deiicefceares 
ialîuiît, poflea veropauiacim 
fcnfu percipiunrur , nonnun- 
quam manu etiam admoca de- 
prehendunrur , inrerdum vero 
Se in congreîTu vencreo , dum 
ex arcriru polluûrur cruore^ar- 
guunrur.Prscerea&îînu ada- 
perto deprehédunrunrupturac 
nanq, in corona ofti; oculis pa 
tenr.Haînîorrhoides prsterea 
inmulierumnaruraiium oftîo 
{îueceruiceexurgunt:qu3equi 
dem parcibus dîoprritmo cen- 
tads,ex eo dcprehédûcur.quia 
in parox3^'rmis quidem langui' 
nolentd , lubrubrum, doloritî- 
cam quiddara eximiè apparer. 
In relaxâcionibus vero tiuxus 
-dolore vacâsjiubliuidus Scllrâ 
guio fus. 

In rhâgadis lanè chirurgîa, 
eroden di mordendicp vircuce 
prsdita medicanfiina abhorre 
5a:mirioribus vero & fîmplici 
bus epirhemans acq^ pelsisv- 
-tendum. Peraccomnxodacum 
porro habetur eifdem fcifsio- 
aibus tecrapharmacum diflo- 



4f4^ 

A lucum, qu6d iî caïîofis labris 
fuerincrimaî^compofîtioneeiîC . 
charca cum rofaceo vcendum. 
Quum aucem vehementiâ eius 
iaborans non coîerac,irimIlIy 
ricam relîna rerebinthina excî 
piens imponiro . VlcufcuHs ve 
rô pereanâbus euancfcenti- 
busq;, magno çum emolumea 
îo adiîibe£tir medicamentum 
è cadmia , auc eorum aiiquitl, 
quodad fedis âlTectaspiacan- 
dos ÔCperianandos eft comp» 
iicum,&:ob id hcdricum appel 
latum,cîiiufmo^x eft ea,qu$ ex 
fpumaargend contexiair cou 
fedio, 

Poftqiiam autem eiurmodi Ac^ldâjÈi 
^iuifîôes inuecerarf in callum 
B (quem condyioma dioint) nra 
feunc,.coniîmilibus atq; eiuC 
dem plané facukads medicaL-- 
minibus vd expedir. Cailuse-- 
molliendbusquide diicuden- 
duSjSein cicatricem rcdigenda 
funccondyiomara. 



In haemorrhoidibns curan- 
disj il opus eft & heri poceit^in 
remilsione exedione vdtor, 
Mydio apprehendens : fin mi- 
nus medicamends îpias ailnn 
gito : nunc quidem aridis mail 
corijsjadieda galia^auc quopi- 
am eiufmodi appiicaris : nunc 
vero his quse in ianguinis vre- 
ri proflauio pohca tunt adnibî 
ds,qus etiam diarrhœis & hç- 
. morrhoidibusvceri congruét: 
qu<e quidem inde maxime ài" 
fcemunturj quod non in raea- 



^ntUi 



Digitized by 



Google 



Aeglneta. 
AcgincU . 
Ae^neta, 

AegineU. 
AegineU. 



'4^^ NIC ROC 

ftruo expurgacionis tempore A 
-folàm , îcà aiiâs ethm fubinde 
periiircrûalia cruore mananu. 

HVLIEBRIVH CLAV- 

/<a;w. C4).XV1I. 

FIrangiîfta quidam inrer- 
dum circamuliebrium lo- 
corum os prœciufîojquam 

fW/^appelîanr» C^j^. 

Idiîc auu propter exuîcera- 
tîonem Qiv:e prcecefsir^ auc du- 
rar a m i n îi a m m a ci o n e m. 

Medendum igiciir eftenca- 
rhilrnaris mcllificanrihus, que 
conitiruuntLir exhydrel^o & 
fcenigrssci eiixai:io:::e . Cara- B 
piairaara conlîmilicer funt ap- 
plicanda. Pg^J. 

Peisi icem qui emoliiendi 
vim liabenr adhibendi. Dilcu- 
tir pri^rerea eiufniodi nexum 
eriam peiTulns ex * hyiTopo.ni 
trOj reiînac; reiebinrhina con- 
texcus, Suffûus, 

Quodhinueceraueritid ma 
ium, fufiîmenns vaporibusq; 
aromamm vtendum . 

Conniuenresporrô&: clau- 
fâsmuîierùvuiuâsaperire c6- 
uenir,fragrantibus Iauandû5& 
fouendo côfectionibus ex mal 
ua & femine iini , tcsmgrseciy 
&oieo5interdum etiammelle. 
Vehemennoribus item artemi 
£a,videiicetj'^monyza6c nepi 



H E V S DE 45<^ 

ra & pulegio, & anthemide 
(quamchamomiliâ vujgo vo- 
canc)ad h^crefina quoq; rere-, 
binthina, nitro, cucumere iyl- 
ueftnjelateriOjCâfsiajOropiifa. 

HIATVS OSTII VTE- 

QVibus oftiumvteri hiat^ 
his diseca qiiidem & to- 
mSySc medicamentâ ari- 
dîorâ-& conftringenna, cyrini 
malorum punicoram,&rotuii 
dus iuncus odoracu§, & robi ra 
dices5&myrrâ,& breuiter qui^-^ 
cunq, in humidiorevalua ex- 
pediunc, accommodacifsimà. 
cenienciir. Ad vuiuam adicrin- 
ge n d a m : ï^ ra d . rym p h y cî^ 
alamiiiis ^ baiaufti^j myrrliae, 
iîbanijmafticheSjCoiophonia&j 
giebe armeniaciSjgârDUÎoruni 
cyprefsijcomii ceriiini viti ana 
quâcuifî voîaeris, in pollinem 
renuiilimum friaio-pomi de- 
turex viiiQ altringeQEedrag.i;. 
exreliqoo decoito aftongenre 
miftocalidè foueancur loceili. 
Vfl> Exdiâorumdecoéto fiac 
epichema. Vel fi mauis lana 
au.rcoco excipere^ caiilicepet- 
fos,qui ad cubile indantur.Fo- 
ueancur etiam locelii decoâo 
exvino &âcecOjmafticlies, la- 
chrymae arabicaejpilularum cy 
prefsi, gallarum, aluminis fac- 
charini ana vnc.j, Vel confiée 
peîTos âucfiiffiruSj &c. Alumi- 
îiis^myrrîifjagaiiQchijpilorum 
ieporis 



Digitized by 



Google 



ih.dcjî- 






457 M O R B. M V L. 

ieporis tenuifsimèinciforum, A 
rucç,baccarum iaurijdoronici, 
piioiarû cyprefsi aiia vnc.s. fty 
racis drag.ij.ambaris dra.j. rr.o 
fchi fcru.s.t:j.iâi:o,& oieo myrri 
no excipe in pefios: vel frangi- 
to & eu m iniundibaio vcerus 
fufhacur. 

CONTORSIONES PER- 

uerj%nesq-nuluxrum» Cif- 
put XIX. 

FOmenracionibuSj quaspy 
rias dicmic , dirigiro & cor 
rigico, ê^quaevimhabenc 
CîTioiiiendi catheds. 

DE STERÏLITATE. CA^ 
~ put XX. Caufe. B 

CÂiifa fîe.rilitâns ciiplex, 
vna à virOj akcra à fœmi- 
naprodir. Ab haq vel /)<. 
pterhumiditaremnimiamjauc 
pingiîediné vulus: àmariaûc 
quando ipfe eftipado fadus Se 
teiilculis caret, vel alio quouis 
pacto asgriiudine decencas» 

Qu^cûq^ frigidos&fpiïTos 
vteros habenc non concipiûr. 
Ecqua^cunq, praehumidosvce 
ros habenr.non cocipiunc: ex- 
tinguicQi enim in eis genicura, 
Ecquaecunque Iiccos Riâgis& 
adurentes: nâ ex defedu alime 
ti corrumpiturremen.Quecun 
qu^veroexvcrifq^mediam ha 
benc cemperaturam, hx fcecun 
dasluni;* 



C V R A 2^;D. 45S 

. Benetempcrari vteriadcon G^ZfBi»^ 
cepiioneluntidonei:malè au- C%î«î^.e- 
tem remperati , fi paru à boni- iiifdcm,, 
tace recedunrjdifficulcer conci 
piunc . Si vero nimium, mulie^ 
resfîeriles fiunr,ira quod lîmul 
damr inreiligi vnde viri fine £tQ. 
riles/edhocmukoslatec. Qui 
vero ea quae dicta funt diligen- 
tiùs coniîderar, primû quidem. 
fciet qua ob caufamj&cqui nam 
viri omnino fteriies iun: . Secd 
do ioco poft hoc de vins qui- 
dem.ac mulieribus bonam ha- 
benribus remperamram^quod 
femper generabunc, eciam iî 
cum malam habentibus coëac. 
De habentibus autem malam 
remperaturam, quod cum io- 
lis his qui contrariam habenc 
coëuntesjgignéc. Prias autem 
dicetur de mulieribus fterilib. 
quarum vterus ftacim ab initio 
eil: malè remperaras^exuperan 
tefciiicecvelvna duarum qua» 
iitauîmjVeldaabus, queraad' 
modum in commencarijâ de 
téperaturis determinauimus. 
Vbi igicur frigiditas immodi^ 
ca exuberac,adeo quod vterus 
ipifsior efficiatur, angufta qui- 
dem funt fupramodum ora va< 
forû que ad ipfum pertingunt, 
mulieres vero fteriies 5 quû le- 
cundasnon pofsint adnalci ad 
ora vaforum > neque fi hoc fiât 
aliquando polsit bene nucriri 
conceptosrvel enim nuUo mO' 
dofiunc hifce mulieribus pur- 
gaciones, vel omnino paucSj 



Digitized by 



Google 



4^5^ NIC. R O < 

& hs îpfse viciofas , folo te- 
nuiore atqj aqaoiiore fangui- 
neperîabére. Sed &hçcquoq; 
ora facile obftruuntur , &pro- 
pter nacmam anguftiâ, & quo- 
iiiam magna ex parce hae mu- 
iieres humorem aggreganrpi- 
tuicoiiim, fîqùidem & corpus 
rotumvtpiurimû eft vceris fî- 
mile. Côringic & maris femen 
in taiibus vceris refrigerari^nilî 
fie nacura calidifsimum.Dcpri 
ma icaque frigida temperacura 
I^ipp ocrâtes fecic mécionem» 
inquiens: Qu^cunqjfrigidos 
& fpiiTos vceros habenc : Non 
per louem volens fimui coniû- 
gere inipiîs cum frigidicate de 
firacem,veliiti fi ikcicacem auc 
humidicacemaddidilTec. Harû 
enim neutra femper confequi- 
turfrigidicatêjSipraecereaipiî, 
modo vna^modo alcera adiun- 
girur.Deulîras vero exnecelsi- 
cace vaide frigides vceros co- 
mi:atur,ob qua caufam pofsûc 
concipere>vc diximus, quare i- 
ra fermonem tocû huius apho- 
rifmi audiemus.Qnsecuiiq; fri- 
gidos vceros habenc non con- 
cipientjproprer (ubitacie ipfo- 
ram fpifsicudinem : Cur vero 
{pilsicudo aduerfeturcocepcio 
nijdicere prsetermific, vr nobis 
pocsncibus inceiiigere.Ec qtiv^- 
cunque vceros. nimishumidos 
habenc non concipienciexcin- 
guicur eninî genicura, quemad 
modam in terra paluPuî cerea- 
liaferainâ. Etquaecun^ucfic- 



H E V S DE A-6o 

A cosfiueadurenres habenc vce^^ 
ros 5 propcer defeilum aliméri 
non concipienc* niîminfîccis 
vceris taie quidaccidic, qualc 
vbi auc areaç, auc argiliofç cer- 
rseaucpetroiœ mandacurlemi 
na.In habécibus au:em immo- 
dicam caiidiracêjquale vbi val^ 
de caiidse terras iemiaa comic- 
tunîurjquemadmodum in ^fti 
bus fub cane cocingic . Sic qui- 
dem quacuorqualicâcum Hip- 
p ocrâtes memînitjiîngalarum 
leorfiim facuicacem exponês, 
vc fi quando inuicem mifcean- 
tur j manifeita il: earum comi- 
ftio.Poilhsecauréinquic:Quf 
cunque vero ex vcrifque modi- 
cè temperatas limr. fœcundita- 
B temhabentjexvtnfqiieaiicem 
non quaiitacibus fcilice: ( func 
enim quatuor) fed que func ie- 
cundum ipias oppoiîdonibus. 
Vnaquidemeit bona tempera 
tura5miftis modicè inuicem ca 
lido ac frigido: altéra vero,hu- 
mido ac ficco:& iîeri poteft , vc 
ficaiiquis vcerus lecundumv- 
nam quidem oppofîtionem, 
bene temperacus : fecundum 
alteramjmalè, Sçà nemuiier 
concipiac, potefl altéra efhce- 
retemperatura. Mulierem 
vero elle fœcun dam fine amba 
bus bonis cemperaturis eflim- 
pofsibiie. 

Hippocrates quidem, ficutî 
totumiermonem anteriorede 
muliebribus fcripfir , fie & nu- 
per à,i<Xk de his quas habec vte 
Ù 



Digitized by 



Google 



4^t H O R B, 

ritemperaturis, noncamene- 
tîamaddidicde virislermoné, 
vel quia prompru nobis fir ex 
hisquaedi<ftafuni:, eafdemin- 
remperaruras ad femen crans- 
fcrrcj vei quia diftalic ad feque 
da,fed poîlca obliiùs eftXicec 
nobis ad viros tranfcendenci- 
bus àiccîQy quod proprcr rcm- 
peraturae frigidicarem non be- 
lle lemenconcoquicur, arque 
ideo 11 niediocris quidé fîtincê 
peratora , in ipib indigec vrero 
câlido fut'iîcienter. Si vero im- 
modicalir, eilomninoft exile, 
vei proprsr hamidicacem, rur- 
lus n^que concoquirar, S: hoc 
etiamindiger lî modica iîtin-. 
temperacura vcero calidiori^ac 
, Ccciori. : fi vero immodica fteri 



HVL, CVR'AKB. 4^ 

A habeanc , vc in vaiuae rcccflurm 



lemeniaculan^nequeâcQuod ^ 
CEiam incerdam nimia obcfica 
ce conringit : obefî enim tam 
vencricofî euadunr, vt femen 
ad pro&ndiores vceri partes 
iacularinonpofsinr. Muilej 
verofuaipfîus ratione non co- 
cipix> quod vcerum habeac vel 
calidum &igneum,vel frigida 
Ôchumidum, vel fquallencem 
&aridum. Hippocraces:Qu^ 
cunque frig.&cCf cerum craC. 
fae âdmodum Se obefs haud 
cô cipiuncHipp o craçes: Qus- 
cunq5 prœcer nacuram non cô- 
cipiuac vcero , ijs omenmm os 
vteri comprimitjScpriufquam 
excenucncur non concipiunc. 
Graciles denique &macilencf 5.A]>J. 4^, 



leeil, eodemmodo&Cpropcer B n6concipiaac:âurlicôdpiuc, 
cxcedenrem calorem femen fie aborâunr, codem Hippocrate 



tofto lîmiie. Ob ficcirarem ve- 
ro vbi primu excidic neq; excé 
di poceil, qaod maxime ficne- 
ceilarium fi mulier debeatcon 
cipere . Oftenfam eil enini in 
fermone defemine,quod nifi 
pervïerixapacitaré parce plu- 
^ jima femen extendaair,muliô 
rem non concipere. 
^é^dus Scerilicâs aut viri^aut mulie- 
à>^U lisranoneaccidit. Aviroeft, 
quum femêeius vel feruidum 
éc veiuci correfaâum:vei frigi- 
iàum,Eenue, aquofum , iangui- 
dum, qualedecrepirorameib 
vei crafsius quàm oporcet, e- 
«îitricur: vei quod viri femifpa 
4oue&finr> peneq, bieuifsîniu 



telle. Quscunq;prscexnanirâ 5.JI0B.44» 
tenues exiftenres vcero gerûr, 
aborriunc fécond o m éfe,priul' 
quâcraiTefcanc. Qusedâeûam 
nô concipiûc, eo q, vteius cara 
debiiis eft^vei anguftus, vei bie 
uis, auï qu64 vafa eius obftru- 
ûa claulaq^ fine, aut cicacricis 
fup eruencu exccecara^aut q, vie 
ri ceruixin obliquura dacaïur, 
aut quod os eius vel nîmis an*. 
guftam vei nimis amplum fit. 
Caufaein.ternaefterilitatis £- 
unrjau: tefîium virio>auc colis^ 
âUcaUcuius membri organici, 
vc oris vencriculi,renûàocino- 
ris,&c. Tellium vitio nrjqaum 
pçcaliari eoirumcalore femea 
f 4 



Digitized by 



Google 



^3 NIC. R O CH 

vritur • vel ica in ceftibus con- A 
^ cfetumeft>quodineptumpror 
^ fus ^enexationi reddicur.Tefti 
um Item abiceffus, velfimile 
quippiam fterilitacem gknit: 
vlcus etiam kânm in calculi 
renumaucveficse extraâione: 
colis item longicudo , au tbre- 
uitas,foramînis obliquitas, pe 
nis moliities, conuulfioûe auc 
vlcusj&c.Venarum poftaures 
încifio*iEtas eciâ llerilîta tis eft 
câuiamam (autbre Ariftotele 
lib.4. de partibus animaliam) 
viripoft 70. annosnuUum gé- 
nitale femen generationî apcu 
emittmit . Mulieres poft quin- 
quagefimû annum fteriles om 
nino funt, quâquam & viris ^ 
muli«ribus(vtvidimns)aliquâ B 
do contrarium accidar.Herma 
phroditae non vtero gerentes 
efïîciuntur. ^ ^ , 

Caufe externe viris mulie-- 
îibusque communes funt , aër 
pliifquâparrit aut calidusaut 
fngidua^exercitiu^quies, fom- 
nu«> vigilia, animi acçidentia, . 
mceror^gaudium, coiciis iiaper 
fluus, inanitio, repletio, âquœ 
frigidse potus non confuetuSj 
frigidorû aut câlidorum vlu« 
nimîus^ebrietas, 

Quçdam peculiarî tempera 
tura fterilitacem faciunt , aut 
geftata^aut oreiumpta, verbi 
çaufa, caphura^ fquama ferri, 
vermes noâu iucentes . Teftiû 
jtemillitiones ex valide refri- 
gerantibuSjVti hyofcyamo , 0- 



E V S DE 4,64, 

pio^&c. Alicuius ecîam anus 
aut pr^ftigiacricis force. Amo- 
re conlugum vehemencirsimo 
fopenumero impedicur con- 
cept io. NoU, 

Signa quîbus diuerfitas caiï 
faramdircernitur.haicrunt. 

Calidiusfiquidem tempera ^^<^^P^^^ 
mentumviri facile deprehen- 
ditur expilorum copia^potifsî 
mùm ver6 nigrorum in parti- 
bus genicalibus & omnib^qu.^ 
circumfiâr , fuprà quidem vfq; 
ad média l^mora. Petulcâ e- î^^^î^^a 
tiâ eft hçc temperarura, & ad li Acg(^eÉ4, 
bidinem prona: ftatim vero fa^ 
tiatur* Vceri caliditas exreli- 
qui corpOiis caliditace cogno- 
fcitur^quodq; pauca nrenftrua, 
& cum dolore defeiaintur, vc 
genitaliainterdû mulieris ex- 
ulcerentiar> fed & qu^ educun 
tur^ nigriora funt . Hanc etiam 
temperaturam infignis falaci- 
cas^&totius corporis ficcitas 
fequitur.Taftu calor deprehê- 
dicur^&infeminis emiisione, 
calidumfentirmulieiî. Teftiû- 
temperatura calida coirû fum- 
mèdefiderat, coire incipitab 
adolefcenti a, vel faltem Vénè- 
re ftimulatur* 

Frigidius cemperamentum 
monftrant partes circumpofi- 
tae teftibus glatrsc.Neq; etiam 
hoctemperamento prœditi ad 
libidinem proni funt . Viri fri- Aui€S* 
giditatem arguût/emen géni- 
tale frigidum fentitur, rardeq; 
exil pauca eu voluptate^ nuUa 

coitus 



Digitized by 



Google 



4^T 



M O R B. M V L, 



coicusappecentia, in mulierû A 
coem ruborefuiFimxiicUf jarce- 
ïix mocus carduSj lotium colo 
re remîlTumj coles vixtumet 
aucerigitur. 

Aegmdd. Fngiclioresîgicurvterospro 
prièàrguir meniiam retentio, 
viftus ranio gelidioris pocen- 
tise^&crafsi tucciiquoniam l\\x 
porem indacit ciim circà fumé 
leupedinem^tumlumbos, tu 
eciamcrura. At qusedam func 
ad fummiîm perfrigerarçjneq; 
in Venerem admodum procU- 
ues ferunturjueq-* appetum, 
fuchfius* Huraiditacis vero vkio foe- 
cuiiditatem friïftrari indicatj il 
in coitu humore admodû per- 

;. fundantur, & fi ijsfuerintte- 

Aréts. nuia copiofaquemêftrua^pili B 
moiieSjVenns iopica^qure fi cô 
ceperhitjinincremento foecus 
abo-Tlirm patiuntur. 

Sïccicas vreri contrarias pla- 
ne deprehëdiîurnotis.paucus 
etenim menfiiimfiuxuSjOsfic 
cunijlabra fciiTa^ coitum appe- 
tuntvtiiîrca terra rorem^facilè 
irafcitur^corpore tennis eft^ in* 
âftii venereo ferè nihil feminis 
* emitat, 

Fœminîs fatisFacere nô pof- 
funt viri ^ qui na ara timidi a- 
ftus exercentmuliebreSjVoce- 
ue fœminas referunt,piiden- 
a pilis nudata lunt , barba exi 
les paucifsimosq^ alit piJos^hu 
iufmodi quum gelidam ceftiu 
habeant temperaturam nun- 
quam generationi inferuient. 



C V K AND. 46S 

Is etiam fterilis cerifoidos efi^ 
qui cum pluribus muJiçribus - 
autpuellis côir> nullus ramen 
ex eius c.oncubitu orcus^eft foe- 
tus.Mulieritem fterilis dicen- 
da eftjCuius crafla vox eft^ pili- 
que muiti & duri rigidiq; pu- 
bem obfepiunt^myftacem me- 
tumq3 barba circundat: qnae e- 
tiam pluri morum virorum am 
plexus experta efl j uec vccro 
gels i t. 

Locenprûvitiofoboîeprîuli 
tur , fi callus, aut carnis excre- 
fcentia^au t tuberculum, aut a- 
crochordon , aut pinguitudo 
nimia , aur relblutio , aut con- 
uulfio^aut vlcus^aut aliquidid 
genus.vtero infideac. 

Quib. os vreri hiat^aut clau- 
diturplusquâparfir^aurmea- 
tusfeminarijin obliquumten 
dunt(nam taliavifu taftuue de 
prehendes)fterilesaut: diffîtul 
tergignenres eFticiuntùr.Sup- 
prefsionemenfiumjfi id mali 
^acciderirjmulierisquerimom- , 
amnofees: Si fortilegio con^^^^^^nW^ 
tigeritj aliqui cacodseitioniïm ^^f^-?*^*^* 
famulis has îemittunt ^Vel ^^* , 

quod l^naius iuftiusque :eft ^romUh^^ 
Chriftu inuoca acprecareiiô- >V(?wc?^a^ 
dumhuncvtfbluat^PM^iâ- 
quit hoc elle rnaximiimogMs 
ob ftetricum ^ fcire co iiiu ngè te 
inuicem corpora apta ad con- 
ceptionêj&fimulpoffe difcer- 
nere^qui viri fint infœcundij&: 
qu ^ muH ères fteriles i m m o dî 
c^^^ani tot«mp atuf çliôxum 



Digitized by 



Google 



^éi NI C R O C H 

font cauff »Mo dicf vero fi funr, A 
& concrarijs côiunguntur, eue 
concîpientmulieres: fî vero fî- 
niiiibus,non concipienc. Neqj 
enim fieri poteft, vtfrigiduiu 
femê in vcero frigidiore fît fer- 
tile, neqj fîccuminficciore,&: 
âliomm. vDTunque eodem mo- 
do: fed indigec femen quidem 
frigidius vcero tanto calidio- 
re 5 quanco ipfum deficic ab o- 
ptima temperacura, & humidi 
«s lîcciorej& in aiijs eodê mo- 
do. Cognitio âutem omnium 
îmmodicarû vceri intempera- 
turarum eftjquam paulo ancea 
dixic Hippocrates in fufficu, 
quiper aromata fit. frigidius 
enim fpifsirudinis ratione no 
^ermicricvfquead os &nares B 
ferri aromatum exhaladoné: 
eodem modo &: fîccitas.Hiimi 
diras vero ficud ab ipfo dida 
eft extinguir geniturâ 5 fie & a- 
Tomatum quaiicatem ; reliqua 
çft vehemens caliditas/iquidê 
. fa rarione quod vincit aroma- 
lumfaculracem, altérât arque 
corrumpit, ae propterea non 
permiccicipfa feruancia fui na- 
f uram fynceram circa os & na- 
^esreferri. De hifce aûcnaru- 
. xisexfufiitu aromatum fuffici 
«ns cognitio prsftabirur.iî ve- 
jonon potefthsee fufficiejiter 
. Jiaberij exalijs indicijs nobis 
critiâiis natura inueftiganda, 
hoc ipfum cognofceniibus, 
quodraraadmodum efthuiuf- 



E V S DE A-^% 

rib.Siquidem fœmina eft marc 
frigidior , wnàQ ob hoc ea qua 
facit Hippocrates ex aromatii 
fuffitu dignotio in fterilibus - 
mulieribus vtiiifsima eft, vel 
quiaomnis immodicaintem- 
peraturaiilifubîjcitur5vel quia 
rarifsimè vna ipfam fubterfu- 
gic in mulieribus illis quae te- 
nues apparêtj&nigrae &hirtf, 
ira quod ex his fignis percipi- 
turearumimmodica intempe 
ratura fine fuffitu aromatum. 
'Pr£di^iones» . 
Neq^ crafsi pinguesq, progî 
gnendis pueris latis funt ido- 
nei 5 tum quod inepti funt pu- 
deiîdisj tû quod eiufmodi pau 
culum genitalis feminis emit- 
tunt.Neq; fane admodum ma- 
ciienti fupraq, modum exte- 
nuâîî.procreanQisijberispro- 
uinciae fafnciunt. Qu^cunq; ^^^ 
prêter natuiamcraiTae non cô 
cipiunt vtero.his omenrum os 
vteii comprlmit, &prius quâ 
excenuentur, non concipiunt. 

Simulieriionconcipic/cire 5'< 
autem velis, an conceptura fît, 
panis circumtedam dcfubter 
fuffiâs, &; fi odorvideaturpef 
corp us ire ad nares & os , fcito 
quod ipfâ non exfeipfafteri- 
Jiseft.Verbum5fuffias,materî- G 
am'.indicat quae naturam ha- m 
betjVt fuffiri pofsit, thus videli 
çet&myrrham, & quaectmqj 
alia taiia quas calidam habenc 
temperaturam , &funt fatis o- 
dQit^âW t Quacunqjfrigidos & 5 
IpilTos 



Digitized by 



Google 



ij4'h^fy 



j.kpirtih, 
mâu er 



4£^ M O R B. M V X. 

^iflbsvteroshabenc non con A 
cipiuntj &qu«cunqj prsehu- 
midos vteros habenij non con 
cipiûCjexdnguitar enira in eis 
genicura . Ec quxcunqj fîccos 
&mâgis adurences.nam ex de 
fedu alimenti conrumpicur ie- 
jnen. Quascoriquevero exv- 
trifq^ mediocrem habent ceni' 
perardram,ha£ fœcundç func 

Similicer aucem ôcin marib* 
Aut enim propcer corporis ra- 
ricacem Ipiricus extra fercur,vc 
femen non tranfmiccâtur ad 
os, vel propcer Ipiisicudinéhu 
mor nô exir foras , vel proprer 
frigidiracem non concalefcir, 
ita vcadhûc coliigacurlocum, 
vei propcer calidicatem hoci- 
dem âccidic. Galenus in com- B 
mencario damnât hune apho- 
rifmumjâiTericqinon elTc Hip- 
pocracis. Quibus leciindum 
âures fecantur vens , coëunc 
quidemac emictunc : fed pau- 
lum quid ÔC minime fœcundû. 
Semen generationi aprum Jîc 
album, lplédidum,globofum, 
florum fambuci modo odora, 
quod in aquam iniedum^ fun- 
dum petat. 

Cocifloccoin pelTum excî- 
pe melie friamentum ariftolo- 
chias, &ad cubiieimmiccein 
locellis , fi oris Iputum duice- 
fcat/œcunda iudicacur, aliâs 
fteriiis eft. Mulieris lotio aiper 
gacurmaluâviridis , autlaàu' 
ca: pari modo fiât ex viri lotio, 
ôccuius malua arida fuciic,hûc 



C V R A IT ©^ 4fé - 

vel hanc fteriîem dicîf o . Vd, 

Vterque habeat vas furfure 
plenum,in quo nouem diebus 
ipfum furfurvtriufq; lotio di- 
luatur, & in cuius vafe vermes 
aifuerintjftérilem putato.Simi 
leiitexfâbisâuthordeo.Muli ^iç^ 
cr qase vtero gcrens ff pe fic,mi 
nus aegrocac quàm fterilis, cor- 
pus tamen vaiencius habet fte- 
rilis vterogerence, nec ica cita 
fenio coniîcitur, quanquam in 
numeris obnoxia vcplurimu, 
fît morbis. 

Si a méiîum fluoré madeant 
locelii , femen iniedum tan- 
quam per lubricum iceràlo- 
cellislabicur. Viâtus. 

Sine itaq, difcrimine vtriq; Ac^ndâi. 
fexu cam mari quàm fcemin^ 
congruit, corpus vniuerflim in 
média & inculpaca temperie 
conferuare, & fine omni ex- 
ceiTu in fymmecria laborum,cî 
borum,laimcrorum, acque reH 
quorum omnium.Hoc quippe 
maximum neutiquam delpice 
re, vt prepinguem fibi compa- 
rée hâbitudinem . Conferunc 
opisplurimumitaaffedis cun 
âa que calefaciendi pauiuium 
que inâandi vim obtinenc. 

Vinum iraq; caiidae naturas 
cum modo, &ne quid nimi^ 
accipito. Ec ex olerib. erucâ & 
nafturtium lyluejlre, quod ery 
fîmon Graecè nominant,& her 
bam geminalem, & idgenus 
âlia,Ruca vero & nepica mani*. 
bus pedibusque ( quouis âHè) 
G X 



Digitized by 



Google 



^,^ : NI C. R O C 

funt fugienda . Quum autem 
p^opcermaloshumores & ca- 
çochymiam quaadamimpedi 
turconceptio, eofdemexpur- 
garejauc vtili viûus racicMie te- 
perare expédie: pHuatim vero 
inuliej;ibuscôpecir5 vuluâ ma- 
gna in durtria confultocJ3 aggre 
dij &ahfq^viIoimpedimento 
moliri euacuationê. Pro forib* 
igicuriam exiftente purgatio- 
iie^elculentomm; quâcacunq^ 
fierî poteft mediocritace cura- 
to:& quippiam eorum^qua; ad 
purgâtionem ftimulancacpro 
Ujacauc 5, fteriles lumere neuci- 
quant detreâent : cuius farinae 
fuiitcû olera odoratajtnm quae 
actimoniam prseferanc, pucaj 
fcidiXjbatïSjfœiiiculunî 5 apiû, 
fmyrnium. Caeterâprauam vul 
uae tentperaturam emêdaro, & 
mvianTjVcica dicam, reducîEo^ 

Galidioribus miilierum lo-^ 
çellis fuccurr ico rébus média- 
f riier humeftaatih, & perfxige- 
rancibits: euius generis fbhc 0-- 
lejraJaftucaejmalugejblitumjCii 
çurbita fatiu^ > çucumi^ &;pe- 
ponjatriplex>pQrcuIaca ^ atqua 
id genus eftulenta. 

Si prop ter humidicatém mu 
Hebrium locellomm infœcon- 
daê partumnan concipiant^vi-. 
âusracio accômôdata eft ari di 
orjpariter&labores friftioneC- 
^ue-înfemarum parciumjfimul 
& vomîtione5,aridicàfq$ & fru 
gâlîtas cibi^ 
^ Hjftcram aridioxem curata 



H E V S D E 47Z 

A hordeaceonutricatUjVÎnoprç- 
cerea mediocrijiieque admodii 
periieceri* 

Si quis eum crafsioribus hu^ 
moribus mordax liumor infe- 
ftetjamicumprœfîdiumeftjVi- 
£tus rationem exquifitiorê & 
commodiorem diipicere. 

Picuitolos hiimores labori- 
bus euacuare expedir. 

Qiiando aurememendatîo^ 
meîifib.comodè&fuaiiirer j?- 
grediendbus,peripicua conipi 
cicur^ cum ceiîanrepurgatione 
in Venerem congredi expedir* 

Medendumflatuiacpedicui 
vteri y primiim quideirt pr?ete- 
nuem^ neceîslraticjue vix fuffi- 
ciencempn^rcribédo di^tam. 
B Coicus poftremo qui fie à ter 
go^plurimum vtiJiuads ad par* 
rus conceptioneni conferre vi- 
de tu n 

Sterilicatê mulierumaiute- 
mëdari hyçnae oculo. cum giy- 
cyrrhi^a & anetho fumpco in 
çibOjpromiiToin triduii conce 
ptu* Conceptusadiuiiarivac- 
cinilaâispocu aiantrScerilita- 
tem ob parcus vexacionem fie- 
rij^cercu eft:Hanc emendari O- 
lympias Thebaha affirmât fel- 
lecaurino^&adipeferpeiituni,. 
S^ierugine^addiromellemedi-. 
catjs locis ante coiium.. 

Thelygoaipoui fœminaco 
cipi narrant : Arfencgonon ab 
eafemine ole^iCjnec alio^diftat: 
huius potu mares generari phi 
bentur^C credinius . Suncqui 
floiem 



Vltnm Uh^ 



Vlinim ïib. 



vUnius lîb,. 
Vîmim UK. 



Digitized by 



Google 



4^fp H 0"R B., HV L. 

iîorêcrita£ogonibil>:entesmu A 
lieres intra qaadrageiimû die 
concipere cradanr^ 

Tradunc facilius, concipere. 
câs,qu^odoréraTammi,quod 
& cunununiiSchiopicum&Ire 
gîum dicicur, per coirum. 
y^Msti, Sivcerusfrigidior, huiusrei 
gratiapoxare expédie caftoriû, 
& fragrâtiâ femina,&: cymiaû^ 
&:aiiifum&: pulegi} coma, & 
iuniperorum baccas feu fru- 
ftum,vnicuîque intérim pipe» 
jre commifto* 

Oporcer preterea in pharma 
co,fî humor mor dax cum picui 
ta infefter, epithymû , euphor- 
bium,piperis femen 3 dauci le- 
men Se petroielini , omniain- 
quam côcrica & maceraca pôd. g 
i|.drachmarûpotuidâre. Hoc 
per ventrem enam pulcherri-. 
mè deducic, vuiuaq; calefacic^ 
quemadmodum fepe iam nu- 
méro menfes diiroluic&rjpit 
his qoaenoa erancpurgats. 

Vbi flarus ac pedicus in vce- 
ro mulieris concencajCÔcepcio 
ni obiiaculo iunr, conducunc 
cyminum, an€chumj& apij fe- 
men5rutaeq5 Scanifi, &eicuien 
ta mukâ pocui exhibica. 

Sipituitx jîerilitatû p^trens eji, 

^ Rubiœ patsiuae vnc.ij.rad^ 
rufcijâiparagîjgraminisj cype- 
ri ana vnc.j.arcemiilae , fabînae, 
apiaftrijmenrSjCallitrichijâdi- 
antij fcolopendrij , fampfuchij 
origanijcaîamenci , rad. phu a- 
ûâ^sleminis lekleo^^ drâ.v].. 



C V R"A' ÎT D. 474Ï 

anifî^cârei , fœniculi, amîneos, 
fpicae nardi an a dra^j-xylobâi' 
Êmi, carpoballamiana drag.;, 
glycyrrhiz^jvuarum paiTanuïi 
ana vnc. y. florum rQrmarinij& 
fticiiad.ârab.anivnc. s.ranî en- 
ti eboris , calami odorari, fan- 
taLrub.ana dra.s,r€rantEr paru 
& coquancur, ex decocto. conô 
ce ferapium cum facchari can- 
didi iib. iij. & aced vnc. iij. qcF 
odomm reddarur cinnamomo 
^boj &caùa, molchiqjgranis 
iiij.Sume dicti ferapij lefquiun 
ciam,deco*fli cicerum ariecino 
rum, aucliquoris ftilladnjar- 
temifîsî} bipinneiiaî, & florum 
fambucianavnc.j.miicecOjex- 
hibero quocidie a cubiii ieiunç 
quoad picuita arcenuaca iîc. 

SerapiâQfiicinis communia 
fujiCjhyemis prsferdm cempp 
re 3 oxymeli fciliiricum & diu- 
reucum, ferapiaex abîînthio,. 
ferap. ex radicibus acecoium, 
ferap. ex artemiiîa.. 

]^ Oxymelids fcillidcljfera* 
pi) ex radicibus acecoiî^^^lerapij 
ex arcemiila ana vnc.). s. deco-^ 
ai ^bipinneiisjradicis fcenicu VimpmélU. 
li & arcemiiise vn. iij, immilce. 
Silco cres pordôes à cubiii po- 
tui dâdse, quœiibec pordo elto 
vnc.iiij.s^ SihiUsflauaT 

ï^ Serapîi âcerolî îjmpHcis, 
aucoxyfacchan ijmplicis vnc. 
ij.ferapij exlacluca lyiueltri (^ 
endiuiam vocaiic) vnc.j. deco- 
âi vcriufque cichodj, lupi îali- 
âarij^^ biiglofsiûiriui ana vnw. 



Digitized by 



Google 



%f\ N I a R O C H E V s D E 47^ 

^ T^ojtâpro i;*nnTce,bîna ^eftoportio. A ticûgeneft;^ & fraxhii média- 
dudhmukù» ^ Serapiaquibusprofligacurbî nianoM.s.vuarumpaffarûvnc* 



hui. lisporuî daco:verbi caufa^zola 

pium rofaceum j violaceumùe, 
terapîum acetofum fimplex, 
oxyiacchariim fimplex , fera- 
piumexlaaucafylueftri. 

ïjj florum vtriufq; buglofsîj 

rofariim mb.anaM.s.violarû, 

laûucarum , folioru papaueris 

candidi, vtriufq^ intybi ana M. 

j.feminumlaftucaïranuç &ryl 

ueftris ana vnc.s. 4. leminum 

comunium refrigerantiu maio 

rû ana drag,s,fiac decoftio, quç - 

colo traiefl:a,vcpalaco arrideaz 

dulcis efficiacur facchari lib. i;. 

aceti albî vnc. iiij . vini granati 

li.j.s. eu citrinis fancalis aroma 



î.fiardeGoftioJnfinedecodio- 

iiîs adde epicliymi vnc ] . Sccii 

facchari ïib.j, & meliis lib.s. & 

acecipairulacivn.i;*conficefe-- 

rapium cinnamomo côditum. 

cuiusqu.iîlibecportioefto (qÙ> 

quiuncia cum decofto earum 

quac bilem arcent atram. 

Votioncspurgdntes. 

SI PITVITA.MedulkTcafî^ 

fiftiîlaris vnc.j.quf iecerniculo 

traieftafitdecofto chamaedjy-. 

oSjCaffuchaiïJiyiropi^ ftichadis^ 

arcemifîse^aniiijglycyrrîîizç, & 

vuariim paiTarum ;, cui addarur 

diaphcenicon dra.iij.ferapij ex 

radicib. fine acero vnc.j.fiar po 



tizando:fic4;côficeferapiLini^ B tio^Addereprsediftispocesec- 
quo vrêre cum decofto biiem legmads indi . drag . ;. agarici 



profliganre, 

Siutrd hilis conceptionem impcdiut 
l^ Serapi; ex radicib. acetofi 
vnc.ïj.ferapi; exfumariavnc.;. 
<lecoa:ibuglofsivtriufq;5afple 
ni; ô^artemifise ana vn.ij. bina 
efto porcio, quibus addere po- 
teris nonnihil cinnamomi. 

VrfjVcvolûc Arabes . 152 liquo- 
ris ftiJlaciti; buglofsi vcriufq^, 
bipinnellce/umariaïjfcolopea 
dri;,& artemifiç ana vnciij.fac 
châri aibi vnc.iiij. aceti vn./.ad- 
dito cinnamomo confiée zula- 
pium.pro bina porcione» Vc/, 

I^ Calarnêri,origanijftœcha- 
clis^euparonj^ fîorum vtriufq; 
buglolsi^ qoercuire, artemifiae 
4iiaM.s*fcoiopcndi:ij M./, cor- 



eledi drag.i). zingiberis fcru.j. 
faiis gemmaî grao a fex : Macé- 
ra agaricum, zîiigiber&ialem 
infero capriiloadditavnciav- 
na meliis rotaceihorisduode- 
cim: deinde forcis fiacexpref- 
fio, cui adde cafiam fiflularem, 
ôccclegma. * 

SibilîsfldM, 
îj^MedulIa^cafsia^fiftuîarîs, 
feumansevnc.;. excipiaturde- 
cofto adianti,florum buglofsij 
viol.prunorû & ramarindorUj 
addeeclegmarisexrofaril fuc- 
co.velconfeftionisexrore fy- 
riaco vnc.ij.s.fyrupi viol, vn.s^ 
conficeporîonem*Loco ecle- 
gmaris roC potes addere rha- 
barbariimmerfiia fero capril- 
lo cum 



^ uikuri 
quid dcjik' 
uru 



Digitized by 



Google 



44^ ^ O R B. 

Jo eu vini albi momenco drag. A 
j;. fpicf nardi grana fex.immer 
fio efto lex horarum> 
AJbatrdhUe. 

1^ Adiancijflorû vtrîofq, bu- 
gîofsi &vioLchamedryosjfco 
lopédrij ana M. s. vuarum paf- 
faram vnc. s. coquanturin fine 
decodioisjadde epirfiymi vnc 
s.cokraêto folue meduliae caC- 
fias fiftularis aut mannae vncs. 
confedionis hamcch dra.ij.fe- 
xapij vioiacei vncj. 

Cdtdpotia. Sipitidta» 
AsmU. . ,^^ craiTushumor mordaxcjs 
^ fobolem arceac, fammare arq; 
amicum praefîdiûeft, maxime 
ex aloë concexta picra. 

Si viribus vakac mulicr, ^ 
globulorum fœridorum dra. j. B 
Icammoni; grana ij . excipein 
globulos qui erui magniradi' 
jiem aequanc Icxapijs pituicam 
deftruencibos. Vd^ 

^i. hierae picrae GaLdrag. j. s. 
bencdidae drag.ij. icammoni;, 
interioris fardi coiocynihidis 
ana ferup.s. digère in giobulos 
excipicdo ferapi;s pituiti arte- 
nuanrib.deturincœnarae ad eu 
èile. Sihûisfiaud. 

Catapocîa aggregadua, glo- 
huli exrhâbarbaro. 
SihiUsatrd. 

Pilule ex lapide cyaneo, que 
lâzulumvocant. 

CàihdxBkmholu&hucceUdim ^ O^ 
fdegnuLtJ, dluimfuhducmtùu 

Si pituita,diâphœnicOjecle- 
giu^iadiçm^i^degiuâ ûk^çoin 



H V L. C V R A N D. 



47l 

ci,hoc efi^5 canami, îueralogo- 
dion,hiera rufini. 

^ diaphœnic6n,vel edegma 
tis indici vnc . s. iacchari eîeâi 
quantum fie iàcis,c6fice buccel 
lacum qif od auri bradeis tega- 
tur. ^RofarUjCinnamomi^zia 

fiberis ana dra.j.fancalorum al 
oram 6crub.ana dra.s.hermo 
dâdyloffim drag,î.s.fcâmonij, 
rad.rripoli; eled.anadra.ij.nm 
ftichcs fcrup. ). facchari candi- 
di lib.s.liqueturraccharumar- 
temifi^ iimpidiore fucco, & 
bucceliacos purgances vnc. s. 
pôderanres connce , exhibera 
aliquando vnû à cubiii. Ex di- 
dis pharmacis friaris nonnihii 
cum cicerum ariecinorum de- 
codo,âî^t vino calido pocui da 
repoces..Deiphinii friati,quod 
pulueré fenae vocâc dra-ij. s. eu 
vino , aut cicerû decoâ:o daco, 
SihûisfUikU 
ijîeckgmâtis ex ro£ fucco^ 
aut confedionis de mana ^a. 
ii j. s. facchari quantum fit fatis, 
bucceli^tum confiée «athani* 
cum auro bradeato velatunu 

Si vitepina bilis^confedio ex 
palmulîs, quâ**^f*«»«*i'VOc£îi 
cclegma indicum. 

Si atra bilis, Recipe céfcdio 
Bis hamech dra.ii).sXacch.q.C 
cofice buccellam purgantem» 

Si fanguis redundans ôerili- 

taté inducâf >ex duab.faphenis 

ad pedis malleoios muitus d«- 

aây4as€ft&ig«is, atfîbiliâ 

O 4 



Digitized by 



Google 



^9 



K I C ROC 



flauapaucus: nam bilisilauae A 
frenum fanguis eft. 

Ae$fnctd, lExpcdicperfrij;erâtis cùin 
alla quaedam faciendo,tum py 
ri j s o mnibusjtum i j s qu ae è va,' 
poribus fiunt caiefa<5tionibus 
reiiocare calorem.Ipfamm ve- 
^o vuluarum foras,pamm qui 
dem vapores fedenriBus in fe- 
de confticuunc, parcim ver6 ca 
lidâ aqua ailuëdo fiunc, in qua 
elixa funt faluia ^ artemifiâ, ru- 
tajCyperum, pulegium, acorû, 
&qusbonum emiccuntodo^ 
risfluxumfemina. 
Aenneta* Sipropterhumidicatemmu 
liebrium locellonim, ex rè vfu 
que haudmediocricer fane fue 
ritjiplam quoq; \Tiiuam mcdi- B 
caminibus acerbis tueri, è qup 
rum numéro habecur lentiici 
clixatio, & myrtorum & rofa- 
rum,&rhu, prasterea maiipu- 
nici floris , & rubi furculorum 
tenellomm arq; galiae . Hy fte^ 
ram contra aridiorenîjlauacris 
curaro . Si excrafsioriliumore 
mordaçiq; poft purgationem 
ex picra , iero la<fHs vuiuam e- 
Juere amicum praefîdium eft, 
, SipituiU- Porgacâpituica,fî 
prf ftec viribus mulier,lauacris 
namralibus lauecur , à cuius 
egreffu Mithridatis confeûio' 
nis drag.j.pjomidemr, talibus 
bâineis Jauetur diebus decem 
\aucqTimdecîm.Bâlneorum na 
turalium loco , taie lauaçrum 
conficequod içtânemifîaejbfe- 



H E V S DE 4^<i 

tonicaÊjChamaedryoSj chamse- 
pityos J cheiidonij, callirrichi, 
foliorumlaurîjmaiuse, maiora 
nse,apiaftrijOrigani , ocimi, pu 
legi jjTorifmari ni, zingib eri s/a 
bin^, vcriufq^ ftœchadis , vicis 
aibSjhypericijhylTopijChamïe 
jîieli, fertuif câpancsanaM. ij. 
■carei, cymini , fiieris moncani, 
âniiîjfeminis anethi anavnc. 
iij.feminis Uni , fœnigrîBci ana 
vnc.ij.rad.fyniphycijrad. vaie^ 
rianaSjrad . pecroieiini ana iib, 
j. exhis côfradis fiât decoftio, 
èc ex pharmacïs decodisfac- 
cuius impleacur, cui in balneo 
mulier inrîdear,iauerur muiier 
bis in die,à cubili fcilicet & ad 
cubiie 5 diebus ^ecem iakem, 
renonando pharmaca &deco 
aionem. Sihilisjîâud. 

152; Maiusvcriufqj corn radi' 

cibus an.M.iij.foiiofû vioiarû, 

fàlicis, vicis vuas albasferen- 

îisj rolari:m,r.ymphe2; an a M. 

ij.foiiorumTnalorû contoneo- 

rum M.iij.foiioramvlmi M.;. 

fœnigraecilib. j. coquenda eu- 

raio : decodo tepido infideat 

jnulierieiuna, &ad cubile^ di- 

fcooperto foiio cauendoiado 

rem. Exdecoâ:iherbisfacca- 

lus repleatur, cui infîdeatmup. 

lier. Ex didis herbis euapora- 

ïorium confticui poteft . 

Siatrxhilis. 

Cliamsemeli,lèrtulae caTTipa 

nae^chamsdryps, chamaepicy- 

os, hyflbpj,foiibrum lauri , la- 

iiendulse ana M* ij . artemilîae 

M.iii/« 



Digitized by 



Google 



48t M O R B. M V L. 

M.iiij.aIrheiECumrad.M.s.fe-. A 
minis Uni j fœnigrseci ana iib.;. 
rad. valenana; Iïd. j. s.conterâ'' 
tur,&;in faccuiam iiidancur.co 
quâncur,decodo lauetur^Sciac 
cuio inildea: mulier. 

'Sicxfolxficcit^te. 
Ariecum plura capitâinva- 
feseneoquoadafqjcaroab oC 
fîbus fponre feparemr deco- 
quenda curarOjqmbus deco- 
tûs adde , vc coquaiirur, folio- 
rum vicis,raiicis,yioIamm^cha 
masmelijmeiiion ana M. ï). ai- 
theae ciirn rad.M. s. fœnigrç ci, 
feminis iini ana iib.ij. rad.vale 
riaiias lib.j.s. In caii decodo fse 
pifsimè mulier balncetur. 

Edegnuiid, B 

SîpitultiC . A bâlneo Michrl- 
^atij drag. j. ex vîno demr . I^ 
Trypherae magn^ iîne opio, 
pliris eu mofcho , diambaris, 
.dialâtyri; ana drag. s . Tamenti 
eboris,feminîs mercurialis an. 
fcrup.ij.coagulileporini Sema 
tricis eiufdem ana drag. s . îqCq 
leos fcrup.s.facchari albi lib.s. 
faccharum lolue liquore ftilia- 
citio apiaîtn,quumqi faccharu - 
probe codum tueritj adde con 
feruce corcicum mali citrij vnc. 
j.cohferuse floramTorilmarini 
vnc.«.&idinquadras digère 
pond. drag. i;. s. date à balneo 
vnam. 

SiUlisfiatu, 
Purgaco humore noxioîio- 
faantcdbi fumpiionemcxhi- 



C ,V R A K D. 48% 

beatur mulieri quadrarumfê-r 
quentiumvna. ^L Friamentz 
trium fantaîorum drag. ij . ra- 
menri èboris,vifci querni>fri3. 
menti pudendi tauri , vulus le 
poris ana drag.ij.facchari can- 
didirsimi lib.s.fâccharum rofa 
ceâ liquecur, ÔC inde quadras 
coiîcianî:urpond.drag.ii;, Ve4 

152 Conferuse rofârum vnc. ;. 
conferuse florum nymphea£j& 
florum vtriufque buglofsiana 
drag. ii;. diarhodon ex abbace^ 
cont^rrium ïanralommjConfe- 
dionismanus Chrifticumper 
lis ana dra. j ..s. fragmeatoruni 
lapiilorum communium qui 
jn precio ab officinis habentur 
fcrup.ij. le.minis mercurialis 
drag. ; . s . ramena eboris^vifci 
querni, friamenri pudendoriï 
taurijmatricis leporis an . fcru. 
îj. confiée confertionemjquam 
ferapio adianri excepcam au- 
ro cegejdâcô cocîilearantepra 
dium & Tancumdem anie ccê- 
nam^Sc edam à balneo, 
Sicxfmguinc» 

Poftquam lora fuerîr muliet 
în aqua in qua corîari; coria pa 
ranCjqusehuîcnegorioaccoin 
rnodacifsima eft^fumat quadra 
auE' oribiculum eciegmatis, 
quod, 

15: Cinnamomî, femînîs mer 
curialis, rofanim rub • xàmend 
eboris,margaritarum an.drag. 
') . coralli) rub . fragmentoruni 
lapiilorum precioiorum com- 
munium ana fcrup.ij.omnima 
H 



Digitized by 



Google 



'4^^ N I C R O C 

fantdômm dra. s. facchari lib. A 
s.iiqiïemrfaccharum aquain 
qua extindum fie aurS aut cha 
iybs cum vnc . ; . coiifem^ rof. 
confiée quadras aut orbiculos 
pond. drag.iij.Vel ance cibum 
quemlibet fumât eclegmatis 
fequentis cochlear. 

15: coferuae ro f. anri qu « vn c. 
j.conferuae florum vtriufqj bu- 
glofsi ana drag.ij. trium fanta- 
lorum, diarhodon abbatis ana 
vnc.ij.pradidorum puluerum 
dra.iij, pannos auri xr; . mifce* 
ântur cum ferapio viol. 

A baîneo exbibeto mulieri 
melancholicse orbiculum aut 
quâdram vnam eclegmatis fe- 
quentis: B 

^t eclegmatis ex gémis dra. 
îj . feminis mercuriaiis^ramêci 
cborisanadrag.j.pudendi tau 
jijCoagulileporiiii Se eiufdem 
matricis ana fcrup.î;. j&echari 
lib.s. fâccharum Kquore ftiUa- 
litio liquetur, addeconferuas 
buglofsi vnc.;. mifccadde etiâ 
ônnamomifriati drag.j. drge- 
|e in quadras aut orbiculos • 
Siexfoîafîcdtdtc. 

A bâineoquafemeclegmâ 
C? fequentis data. 

^ ^ecierum diarliod.abba- 
ris drag.i;. feminis mercuria- 
lis , rafiirag ebcjorrs ana fcrup.if. 
matricis leporîs dragjj . fêmf- 
nîs cotî, tragâCântnéff, gom- 
nri an.drâg.s.£acchari in liquo 



HE V S DE 4S4 

s.conferu^ florum vtrîufq^bu 
glofsi ana drag . i; . digère arte 
& igné in quadras pond, drag, 
îi;. Pr/j. 

Sipituita. ï^iArtemifiae^fabi- 
nae,maioranÇj didamni,ab(in^' 
thij ana drag. s. anifî,ammeoSj 
rutae^corcicis thuris ana fcrup. 
j.interioris fardi colocynthi- 
dis fcrup.ij.in tenuifsimûpol- 
linem radaâ:afucco mercuria- 
lis aut cham^dryos excipe. Se 
in raro panno iadatur : noâ:u- 
que in ioceilos immitte. quotî 
die récente peifum indere po- 
tes j quoadredundantes fuccî 
exhaulH fuerint, quibus iïcca- 
tis talem intromitte peifum^ 
ne rurfus ad yteruni" defluat pi 
tuica. 

^ AcacîSjbâlauftiorumjCa- 
lycum gianjiium , fcoriae ferri, 
lyci;, ment^jCorticisarboris 
ex qaa defumitor maftiche, 
corticislibani,feminis rof. rh'p 
coriarijjfrudus Ipiceana drag. 
s.irrâto, êclabri Veneris aut o- 
xalidiSj,âUîmiliefolijfucco ex- 
cipej&inpeiTos rédige, quico 
tinuèâliquotdiebusfunt defe 
rendi.prf didis tartari friamea 
tum àdderepotes, cui vis mira 
dodorum teilimonio ineft^e- 
liam fi orefumatur. 
Siexhâeflaua. 

1Ç2 Medïiliae cruris vituli^ ce- 
rebri cerui^ butyri vaccinijadi- 
pis caprarum, feminis mercu- 
rialis an3.vn.s.acaciaej bypocy 
ilhidis/âncal,i:«b,ftâdes, cor» 



Digitized by 



Google 



4^5 ^ O R B. H V U 

nu cemivfti anadrag^ij* oleo A 
rofâceo & laiiae floccis inpeC. 
fos€xcipe, 

Siexfknguine. 
ïji mofchi grana fex, fan- 
tâl. mofcheil.rofarum rub. ana 
drag.s.olei.roiarum vn.j.s. àm 
inmortario piftilio ducancur, 
ÔCcocuintererisniodo forma- 
tum his iiiinacur &indatur • 
Siexatrxbik, 
Pefsi fiant excofto friato, o- 
leo rofaceOjfœnigraeco^ anads 
adip€,femine afparagijanferis 
adipCj oko violaceo , mofcho 

SiexarîditatefoU. 

^ Medullas cruris vacclnî, 
adipisgâllinag ana vnc. s . fta- 
&€9 drag . ij . cumlana confiée B 
pelTos^quibus poces addere o- 
îei amygdal . dulcium vnc.ui/, 
& immittereautinijcere. 

ïnijdcnddper.meti'cnchytm. 

Siexbiliflaua, ^ rerum 
înpelTo pro cholericis defcri- 
ptaram vnc; .aque rofàrum, & 
oki rofacei ana vnc. ii;. mifce- 
ancur &mijciântur. 
Su§ms ^expitîdtd. 

Recipe pilulanim cyprefsî, 
mafticnesjthuris, ladan^ myr- 
rhaejchalbanes, baccarumlau- 
ri , bdellïj , ftyracis , ftaâes ana 
fcrup.ij,ambaris drag.s.franga 
tiu:,&Jûs miftis adcubilepei* 
infundibuium mulier fuffia- 

Recipe ladani purî vnc.J, 
&yi2Lm vncs • câiyoph jUoxa, 



C V R A 1R D; 4U 

agallochi, fàbinf fîccf ana àiZm 
i.s.ambaris drag. s. mofchi gra 
na iiij.cum piftiîîo calido- fiant 
paftilli,ex quibus vnus in pni- 
nas ardentes iniedus, perin- 
fundibulum fuffiatur mulier ► 

Si diues fît: Recipe ftyra- 
cis gabalitgs vnc . s . agollochij^ 
ambaris ana drag.ij. baiiamî 
drag. ]. mofchi fcrup . j. digère 
in paftîiloSj& fuffiatur muSer» 
oroiculo vno in carbones caa- 
dentés inieûo. Vdy 

Recipejrofarum rub . thurîsj 
maftichesj myrrhae , fahguinis 
draconis, glebç armeniace,fm 
ftuum myrti ana drag.ij. ftyra- 
cis Vîic.|.ladani vn. s. ambari^ 
mofchij agallochi, caryophyl- 
lorum^baliami, fpicç nardi an- 
drag.s.£erantur in pollinem te 
nuiisimum terenda, Ôccii piftil 
lo caiido digère in paftillos»' 
quorum vno in cadsones înie- 
âo fuffiatur fterilis,poft fuffirii 
rofaceâjinqua maceratum fie 
mofchunijOs vceri illine^fubia 
decoëat. Vd^ 

Redpe agaHochijdûnâmo- 
mianadrag.|.s. caryophyllo- 
rum,cyperij zingiberis, nucis 
mofchat^ ana drag . ;. rad. bi- 
ftortse, gallarum, aluminis ro- 
chae ana vnc . ij . mofchi Icrup. 
s.confrigantur3& inde fiât fui^ 
fitus. Sagzeneafîneopio Auî 
cennse, aut Serapionis accom* 
iiïodatur, fî ex ea fiât fuffitus. 
Aliptaitemmofchâca * Gaiîû 
mofchacâ. 

H s 



gitized by 



Google 



Siçxhik, 
Recipe omnium fancalorum 
ana vnc.j.rofarum rub. fîorum 
nympheae &vioiarumana vn. 
j.ityracis fcru . ij. ambaris fcru» 
j.reranciir, &rolaceâ excepta 
in paftillos digerâcur pro luf- 
iîruL 

Empkjhrd er cdtapkfmxta^ 
Extra balneum alsidcè defe 
rat hoc emplaftrum pubi ad- 
morum, quodrecipit empla- 
flri ceronei vnc. ij. ladani puri 
vnc./.s. galliie mofckari^jâlip- 
t^molchar^anavnc.s. excipi 
àntur omniaoleonardino, & 
inde concinnetur emplaftrum 
rotundum. Veî^ 

Recipe ladani puri vnc. ;\ 



CK E V S DE 48g-. 

ÀCONCEPTIO, F OE, 

- tmgenadtio^impnegniLtio. Ca* 
put XXI. 

COnceptîo eft attradli à lo 
cellis leminis cômiftio, 
in fanguinismcilrui pu- 
rjori parte, in quamioceliom 
calornariuusitaagitj quod vi- 
uificatoieminis genitaJis cale 
re, demum fœtus generatio fe- 
quitur. 

Fœtus generatio j eft virilis 
feminiscummenftruo langui 
netamdiuturna aûio, quoad 
materia illa formam recipiac 
humanam. 

ItaauidèinieAumfemen v-. 
rerus retinetjVt os iDiîus inter- 



thuris, martiches anadrag.ij. B numitaaftringatur\ quodnec 
Ipic^ riardi j caryophyllorum^ minimum quidemfeminis auc 



ambaris ana grana xv. cera ex- 
cipianturfufficiéti &;oleo nar 
dino in empiaftrumjquod ex- 
renium in panno ferico rub.e- 
pigaftrioimponatur.locellos 
enim confortât ^ & eos conce- 
piuiparar» 

Cataplafmate mederi expe- 
^ forte Jmpo ^ipîi^rûrerumquasbonum e- 
fyofupfiLpc ^^^^^^^ odoris fluxum * vni- 
tem» ' cuiq^peftinem.Conducitnon 
minus polyarçhiô epithema. 
Fritftioporropedinis atquc 
coxédicumj nuliialijme- 
dicameniû bonitatis 
honore &vtiiita- 
lecedic. 



fanguinis méftrui exire poteft» 
Sex primis diebus laclislî- 
militudinem femen vterode- 
rentumrefert^nouem diebus 
fequetibus in fanguinem ver- 
riîuf. 

Duodecim alijs diebus ca* 
ro efficitur. Decem tandem & 
odo diebus reiiquis 3 membfa 
omnia. formantur. 

£f X In Lâe dies.Jresfunt infânguU Acgû 
netcmù /^^, 

"Bisfeni cdman^terfeni membre fî^ 
gurmL 
Vf/> Inkâum femen fcxprîmk cer--^ 
tèdiehm 
"Ejh quafiUc.reîiquisquenouemfît 

finguis^ acînd& 
BoUdatdiiodeniisdieihis nouemc^ 



Digitized by 



Google 



4S'p M' O R B. M V 

producitadortum, 

Fqrmaco fœcu(mquii: Auicê 
na)diipiicaro tépore mouetur, 
&iubindedupiicato tempore 
jnotusjtcecus ad orra venir. 

Auicennalibro nono de Ani 
iïialibus, impraegnâdoms cem 
pus in fepcem squales partes 
diiïidit:Primaquarum forma- 
lioiii, due momi5& quaraor a- 
lï^partui correfpondêcTem- 
pus enim mocus contra tepus 
informatiois prorfus côdiftin- 
é^um ei dupiû fit, verbi gratia: 
Si in go. die fœtus formatus fît, 
eo d"aplicaro <^o. côtinuè, cuiû 
rrigintaaddîderispo. habebis, 
quibuspo. diebustresperfici- 
untur mêles : & tune fœtus mo 
ueri incipit. deinde duplicato 
motus tempore, quod ^o. con- 
fiât diebusjfeorfum à formatio 
nis tempore fi fumas , dies 120. 
erunt, qui menfes quatuor con 
ftituunti&hisprsecedcntibus 
additis/œtus ad ortum venîet. 
Ex quib. fequitur in 50. aie for 
matus in y.mefe nàfci, pari mo 
do de alijs dicendum.Ex didis 
fequitur naturalem partû dcci 
moautvndecimo menfe f^pe 
fieri poiTe. 

Aftroiogi moram fœtus in v- 
tero aliter fcrutati funt auto- 
rePtolem^o in centiioquij pro 
pofîtione 5Î.L0CUS (inquir)lu- 
nsein natiaitate ipfîus gradus 
afcendentis cflhora cafus Iper 
matis, & lu eus iunss in àoiâ ia 



t. ' C'V R A N B. 



4pQ 



À qua cecidit femen eft grâdus ù 
fcendenrisin hora natiuitatis; 
& quia tempus inclulum inter- 
afcendentem natluitatis^Sc lu^ 
naÊjCafusfeminiSjlioram &:io- 
cum luns, hora natiuitatis va* 
riationé quidam recipitiij. iîi 
vtero moras fœtus diftindas 
inuenerûtpr^didis tempodb. 
menfuratas, maiorem fcilicet, 
mediam & minorem.Maiof fî- 
quidem dierum zgS.exiftit^qui 
menfes nouem^ôi dies j8. con- 
ftituunt.Media dierum ïjg.ex- 
iftitjquibus perficiunturméfes 
• nouem^&diesg. Minordieru 
eft 258.menfes 8. & dies iS.per- 
iicientium.Cognita horainfu- 
fionis feminis genitâîis in vte- 
B ro 1 natiuitatis hora cognofci- 
tun 

Aftrologorum fomnijs ne !îs 
plufquàm par lit intentus.nam 
eorum fententia fequeretur fe- 
ptimij odaui &vndecimimea 
fis partum prœrer naturam ex- 
iftere : fîcque Etatum non vi- 
uere, quoniam talispartus fie 
influxu fupercœlefti obuiantc, 
qui (yi notum eft) tanquam v- 
ftiuerfale agens plus in caufa- 
rum^quàm in particularia âge- 
tia influif. Odauo menfe na- 
rus aliquando vixit aurore A- 
xiftoteie lib . biftoriarum ani- 
maliums. Fœtus formatio- 
nes peculiares ita'partiuûtur 
Aftroiogi* Quanquam Satur* 
no torum tribuant imperium 
fecundom maceii^ diueifam 
H 5 ■ 



Digitized by 



Google 



^4.pt NIC R O C 

^fpotîcîonemjplanctâstâmen A 
ad talem aûionem concurrere 
sffirmanCj nam (vc di£tû eft) in 
conceptione materia fimul adi 
tnatur, conftan% fiât oportec, 
lalis operatio Saturno tribui- 
tur^cuius eft fîccitate & frigidi 
late materia cogère, coaâaque 
çonftantem facere hocque ita 
protenditurjquoadufqj à locel 
îoru calore, feminis genitalis 
calor valens in generationis a- 
gat materia. a.operatio loui ac 
mbuitur, cuius eft mediante 
fpiritu hominem viuificare. 3. 
MartijCuias caliditate &iîcci-. • 
tare membrorum vires robora ' 
tUFj praefertim materiam iilam 
firmat, qua tria membraprinci 
pâliâ gignunturin fecunda, & B 
s haec operatio 7. diebus définit. 
Subinde foi influit in illam ma 
teriam^vt fœtus ad locum con- 
ceptionis materiam iilam talé 
ac tantara attrahat, quantû fa- 
tis £t ad principum membro- 
rum augmentationem, & indQ 
animamreciperevaleatj quod 
in triduo perficitur. 

Veneri operationem quinta 
adfcribunr, cuiuseft, externa 
membra formaré.quf lunae in- 
fiuxu varie dilponuntur, & hçc 
operatio diebus nouem perfici 
tur. ^.Mercurius proindc ocu- 
loSjaarcSjnareSj &vocis initru 
menta procreandi facultatem 
miniftrat.tuncque caput Se in 
îpfo capite contenta iîngun- 
cur^&fenfus inilrumçnu reûo 



H E V s DE- 4^» 

fîtuantur ordine , caput ab hu- 
meris feparatur, & ha^c omnia. 
diesexpecûtduodecim. /.Lu 
naquf humidispraeeft, talem 
influit facukâtemjVt ad conce-. 
ptiois locû humiditastâtâ tra- 
hi pofsitjq, membra omnia for 
mam debitam recipianr,huius 
operatione fœtus completur, 
Haec diffufiàs fcriptaoflendes. 
in aftroiogorum iibris. 

A cafu leminis in vierum^vf-. 
que ad fœtus ortum^planetf in 
hune ab aftrologis aliter influe 
re dicunturjquum quiiibeipe-^ 
culiari dominetur meniî , qué- 
admodum&plantis» Primùm 
menfem Saturno tribuunt 5 & 
feriatim reliquisplanetismen 
fesfequentesdicant, Saturnus 
enim frigore & humore pecu- 
liari materiam cogendo con- 
ftantem facit, naturamque tri- 
buit vegetatiuam.Concreta co 
aâaque materia à loue, cuius 
eft viuificare omnes fpiritus, 
formandi membra vigoremre 
cipit, &:hocfecundomenfe.. 
Terrius Marti , qui tria princi- 
palia mébra fuo calore forman 
do, caput a caeteris fseparat me 
bris, brachia quoqj & crura for 
mando , ab inuicem diuidic 
quuminipiîsadhucnuUus (vc 
volunt phyfîci ) exiftat vitalis 
fpiritus. 

Spiritus vitalis à Sole in coi: 

defiuit, cor autem alijs mêbris 

vitae fpiritum miniftrat, fîcquc 

foetus moueturfenritque. la 

quincQ 



Digitized by 



Google 



4P3 M O R. B. M V 

quinco menfeVeneris virmtc 
membrorum externorûlinea- 
menra quaedam perficiunmr 
ac formantur^pura^nareSjOSjVÎ 
rorum mulierumiie pudenda, 
pedum manuumq; & digicorû 
fecretio. Sexcus menus Mer- 
curio dicatus eft , qui faculraté 
habetfabricandi vocis inftm- 
inenca,fupercilia& ocuios,âii- 
gendique capiilos & vagues* 
SeptimoLunapraeeftjquae in- 
nara humiditate corporis fœ- 
tus vâcua replet loca , tuncque 
perfeàus^ft fœtus. 8. menfi 
dominatur Sararnus, qui hoc 
menie natos interimic fœtus: 
nam quidam planera fecundû 
ambas qualitates vitam arnica 
biiiterlargiuntur, vti Venus & 
lupitei. Quidam fecundum 
vnam tantum , vt Luna j Mars. 
Er quidam vcraq; quali tare vi- 
ras contradicunt,vt Saturnus. 
Si rame fœrus narura fortis va- 
lenriique virtutis fuerir, marre 
etiam viribus valente (aurore 
Arift.hiftor. animalium iib. 8.) 
in oâauo natus viuer . Kono 
menfi lupit^r praeeft irerum, 
quivcraquequâlirate vitaeami 
cus,fœtum viuificat j ipfîufqj vi 
tae principiâ fouendo , vitalem 
augec Ipiritiim y quamobrem 
parrus iUelaudarilsimus cen- 
fetur.Mars decimo dominatur 
vna qualitate amictis vitae, na* 
c us igicur in hoc mefe puer in- 
lerdu viuir.Sol vndecimo prae- 
cil^ vicâm natoinâiiir} iîcquç 



t. CV R A N D. 4^ 

A in ipfo natus viuir. 

Si ad duodecimum menfêm 

pueri nariuitas protendatur 

(quanquam rara fit auis,nec va 

qua vidi, neqjiegi) viuer puer» 

cum tûc Venus vitae amica do- 
minium refumpferir. 
Docere cupio quid Pythago Cêfomui Sa 

ras de numéro dierum ad par- ^natéiau 

tuspertinenriumfenferit.Pri- i2,ex?yéé 

mum generalirer cSe parrus o- go» 

œnino duos dixit : alterum mi 

noremj quemvocantfeprimc- 
ftremjqui ducentefîmo & deci 

mo die poft conceptionem ex- 

eat ab vtero: alterum maiorem 

dedmcftrem, qui cdacur die 

274. Qu^^^ P"®^^^"^<^^ 

iènario maxime continetur nu 
B mero.Namquodexfemineco 

ceptum eft 5 fex (vt ait) primis 

diebus humor eftiaSeus : deia 

deproximis odo fanguineus. 

Quiodo qaumadprimos fex 

âccefferunc 5 faciunt primam 

fymphoniam,diateiIâroji .Ter 

tio gradu nouem dies acceduc» 

iam carnem facienres. Hi cum 

l^iMis primis collarij ièfcu-i 

plam faciunt rarionem , & fe- 

cundam fymphoniam diapen- 

tejtum deinceps fequentibus 

duodecim diebus fit corpus iâ 

formatum. Horum quoque 

âd eofdcm fex coUatio tertiam 

diapaibn reddit fymphoniam 

duplici ratione fubiedam. li 

quatuor numeri é.î.9, 12. con- 

inài faciûc dies trigîcaquinqj, 

Kcc immericè fenârias faa^ 
H 4 



Digitized by 



Google 



ROCHEVSDE 



4^4 



4.P5 H I C. 

damentumgîgnendîeft^Nain A féftum folent agirare , quodte 

eum f'^^étep Grasci , nos auiem pus appellanE ri«r«/>««^*> . li igi 



perfedum vocamus : quod c- 
ius partes 3.fextâ &tertia Se ai 
fiiidiâjid eft vnus5duo,& 5. eû- 
dem ipfum perficiunt: Sedvc 
initia feminis Scladeom illud 
conceptîonis fuiidamencum, 
quodeft quinq-, &triginca die 
rum/exies ducirum , cum ad di 
cm 2îo.perueneriiic,macurum 
procreatur. Alcer aute iiie p ar^ 
tustjtii maior eft, maiore ru- 
laero concinecur ; feptenario 
fciiicec , quo roca humana lîni^ 
tiin& vc Solon fcribir, & ladç i 
in dierum omiiiumiiumeris le 
quuntur, &Hetnifcorumiibri 
îUtuales viderurîndicare. Hip 



tur dies 40.per y.iiios initiales 
rriulciplicâti fiant s8o . ideft, 
hebdomades40.Sed quoniam 
vitimse illius hebdomadis pri- 
îîio die editur parcus, iexdies 
«deceduntjôi: 274.obferuancur. 
Qui numerus dierum ad terra 
gonûilluai Chald^orû colpe- 
{ïû iubîiiiter congruit.Na quîi 
iîgniferum orbemdiebusjd^. 
ôc aliquot horis fol circumeat, 
quartâ neceiTe eft parte dem- 
ptâ,id eft, diebus 72. aiiquorq; 
horis 5. quadrasreliquis dieb, 
274. nô plenis percurratjvfque 
dum peruenîat ad id locijVnde 
conceptionis initium quadra- 



pocratesquoquealijqsniedici B tus afpiciar.Vnde autem mens 
in corporû valetudinibus non liumana dies iftos commuta- 
4iud oftendunt: nam feptimii tionisfpeculari , & arcana na- 



quemq^ diem crifîmon obfer- 
uant.ïtaq^ vt alterius partus o- 
rigo in fexeft diebp, poft quos 
femen in fanguinem vertitur, 
itâ huius in feptem: & vt ibi 
quinq; & triginta diebus in- 
fans mébratur, italiicprop or- 
tio eft diebus ferè 4o.Quâre in 
Grfciadies habentquadrage- 
fimosinfîgnesmanq, praegnas 
ante diem 40 . non procedit 
in fanum , & poftpartum 40. 
diebus pleraeq; fœtf grauiores 
funr,nec fanguinem interdum 
cotinent, &pamuli ferme per 
hosdiesmorbidi fine rifunec 
fine pericuîo fuiftjob qua eau- 
éim comis aies perterijt, diem 



xurœ nmari pocuentj nemo mi 
retur, 

* H^c enimfrequens * me- ^: 
dicatorumexperientiaperue- ^ 
nit : Qui quum multos ani- 
maduercerent femen non teci- 
nereconcepium, compertum 
habuerunt,id quod intra fex 
dies fepcéue dies eijciebatur, 
effe iacteUjetvocari W/i-^iquod 
pollea autem j fan guiné, * id- ^ 
que W/'*'/*©' appeilatur. Qui ve- éï 
ro ambopart^ vidécur * parib. ^ 
dierum numeris contînerî.Py- 
thagoras imparemlaudar, ta- 
mena fedanondifcrepat.Du- 

os enim impares 20p, dicit ex- 

pieri j ^d quorum confumma* 

ûonem 



Digitized by 



Google 



4^ M O R B. M V L* 

tionem aliquid ex fequiribus A 
accedere,quod tamen diem fo 
liduntnonaiFerat, cuius exem 
pîum videmus ta in anni qua 
menfîs ipario , feruaiTe nome- 
riim, quiim& anni imparé die 
rum5d5\numerum aliquanto 
cumulauerir, & menfî lunari 
ad dies vnde triginca aliquid 
âddideric. Necveroincredibi- 
le eft ad noftros natales muiî- 

l.,.> , campcrtinere. 

^' f^on eit par s parenris fœms 

ipfe.Namhocpereuntenecen. 
fe effet illum quoqjcmorirvel 
editOjfundion'am oireniam ca 
père, tanquam déficiente ali 
qua parte ioo corpore priuata. 
Numtur fœras in locis com 
prshenfcs&innolumsjatqoe B 
coadus, niicrimenrom nnn- 
quam per os ,i*ed per vmbilicû 
fcctuijît capit. Quidam aûcanimaljâ- 
mL Hj aute minime dixerunt . Qui 
animal effe dixerunt , ex moru 
ipfo ita effe coni^darunt: nam 
mouetur fcetus, & deleftarî vi- 
detuTjX^iîum mater gaodio afiî 
cirur:eademq;affecla, contra- 
hituïtriftitiaj&cogicur vtani- 
m^ fenfibîle . Hase enim feniî- 
bilitas cui aiteri eft quàm ani- 
mali?Ali| autem no animal ef. 
fe dixerûtmutriri veroSc auge- 
ri volût vt ftirpes , auc arbores, 
neq5 aut motum voluntarium, 
autinuolûtariû haberejquem- 
admodum aniraalia . Nô enim 
fliapte volunrare mouenir, fed 
Vt arbores & plate.. Hisaucem 



C V R A K D. 



45^S 



motus caufa fanguinîs expers 
eft: fœtibus autem ibi conièts. 
humiditasj&lapfusjatque iiga 
ra vulu^ . Quû enim piena eft, 
rotundae inftar pilae aggloba- 
Turjrotundaquidem ad omnc 
motum nata &idonea,ftarc ne 
fciens.Afciepiades autem ne- 
que animal,neque non animal 
effe fœtum in vtero matri s de- 
clarat/ed dormîentibus acfo- 
pitis iîmile . Quemadmodû hî 
fenfus habent, led nô vtuntur, 
iîcquiinvtero funt. Gigni- 
lurquidemmafcuîus fecunda 
aliquosjquum ià quod ex àex . 
ira quîdem parte auulfum is- 
men eft defcendit in vuiuâ aut 
locos : fœmina veto quum id 
quod à lîniftra.Alij autem dixe 
lûtpropter propriam feminis 
commiftionem,veipropterca 
liditatem^ aut frigiditatem gi- 
gni. Calidius enim feme mare 
progignit/rigidius fœminam, 
Gemeîli & cergemini , lecun- 
dum aliquos,propter calidii ie 
m en in locos contradum, atq; 
ibidem decifum. frcenimge- 
mellos & tergeminos fieri a- 
îunt. Ali; autem comprehen- 
iîonescaufantur.nosvero dicî- 
mus, quod fi decifum ïperma 
dcfluxerit in locos binosjtunc 
gemellos,!! in g.tunc tergemi- 
nos nafci- SqÛ qui feptîmo 
menfe nati funt fœtus, viuunt^ 
odauo neqTiaquâ.Odo,nume 
rus * recens eft coniundus,ii6 ^p4re)t^ 
autem iadicaroiius y Septon cmùmâ» 
I 



Digitized by 



Google 



49p N ï C. ROC H 

i^ùimpsr, numenis* fuperfluus, &non A 
,coniunâus,fed iudicatorius. 
Cmifs concepthnù'. 
GdM^àejî, Caufse conceptionis funt, 
' moderata loeorum caliditas, 

necnon rôcens menilruorum 
purgârio, Scâppetimsiibidi- 
nis : quum enim haec concur- 
f,dphojLo runt.lemen continecur. 
Gd.inmmi Fœms,mares quidem in d^ 
mcUria pr£ ^"^J fœmiaa& vero in limftris 
ài^^fcntm- mâgis.Quodpropcerrempera 
' «^^ * turam, quae ftacim ab inino ca 

- ^ lidior exiflic , fœtus mafcuius 

generaturjin cômentari; s de fe 
mijie eftdemoftrarum: calidi- 
orvero remperamra fœtibus 
âduenic non minime ob îacû 
qui cft dextra vceri pars.Hîc au 
lem iple câlidior exiftic,pro- B 
pcer hepatis vicinicatem. Con 
ferrautêaiiquidad conceptus 
Câiidiratem & muliebre leme, 
profufum quîdem ex proprijs 
tefticuEs pervcrunqj cornicu- 
lum,pars vnain dextmm vceri 
finumapars akera in fîniftrum: 
difsimiles âutemambsyVt& 
hocipfumoftêdimus.Siquidê 
ferofloreftatque frigidior quç 
în fîniftro ceilicula côcinecur, 
&iuxcah(ïc conceptus inlçua. 
parte vteri confïitutuSjnaabC. 
que racione efîét frigidior» 

5**^^^* SimuIiericeiTentpurgatîo- 
nes,neque febris , neque rigor 
fuperu^nîâc & faftidiaincidâr^ 
îudicaipram in vtero habere. 

ï&KJ./,^ AçQçeptudççiuiiodiejdoia 



E V s DE 50CK 

res capicisjoculorû veriigines 
tenebraîqis^'^ft^^^^^^ ^^ cibis, 
redundacio ftomachi , indices 
funt hominis inchoati. Meîior 
color marem ferenti , & facili- 
orpartus,motus in vtero 40. 
die. Contraria omnia in altero 
fexu:ingeftabile onuSjCrurû Sc 
inguinum leuis tumor.Primus 
autem po.die motus.Sed pluri 
mum languoris in vtro que fe- 
xUjCapilium germinantepar- 
îu,&inpienîlunio, quod rem- 
pus editos quoqj infantes prç 
cipuè infeftat5adeoq5 inceflus;^ 
atqueomne quicquiddicipo- 
teft in grauida, refertivtfalfîo- 
ribus cibi&vfse, carentem va- 
guiculîspartum edanr. 

Fœminas vtero geretes eiuf- Afg 
modi magna ex parte cafus af- 
fligunticorporis ferè totius re- 
dundantiarummoiesjiugis v<> 
mitus^fputatio , erofîones fto- 
macEi,& Eorror deniq^ cibi . 

Si in coicu vteruslugendo^. 
gîandem valenter traxerit, vijc 
mulierque fîmuiiêmen emife-r 
rintjnecmulier quomodovi- 
ri femen abiecerit/ed intra lo- 
ccllorumaliquemfîaum deti- 
nuerit, indrca Eanc vtero ge- 
rere, proinde h pigra femifo- , 
pitaque fît mulierjdolorem itê 
fifentiatintervmbilicum & fe 
jiîurjparuoque horrore afficia- 
tur^haec vtero gcrit. Procedete 
tempore coire renuit j vel non 
ita iibenter rem colit venere- 
âffli à ÇQics pâttCttm fentit ia, 



Digitized by 



Google 



^4'&4»< 



Imconi' 



5bt H Ô R B. M V L, 

cpigaftrîo doloreiîîjnequefe- A 
meii emirrir, menfes ftacuto te 
pore non defluunt,adeflvercî- 
gOj& vifus hebecudoj paîpita- 
tio ac rremorcordisjpicâjvo- 
jnido, nonnunquam color mu 
tacurjpâni & ientigincs in vul- 
tu, ocali^ cutis defœdationes 
fequûtur,palpebrae moliefcût, 
oculi concaui , pupillae atte- 
nuatur : coniundiua' oculi au- 
getur, quamobrem atrocibus 
oculis cernere dicuntur: dor- 
fumquâdoq^ &i{ta doloreaf- 
fîciuntur,praedida fymptoma- 
tajnulicres adquartum vfque 
menfem torquent, fubinde fen 
Cm minuuntur . Si velis no- 
fcere an côceperit mulier, quû 
dormitura eftjeiaquam mul- B 
lam potandam da: & fi alui tor 
mina patietUT^concepit: Il mi- 
nus, non concepit. Termina 
fîunt quidem &proptermor- 
dacitatem, fiunt autem & pro- 
pterfpiriîumflâtuofumjquifa 
ciiem non habet exitum , quae 
€tiam tormina fieri nunc eft ar 
bitranduminmulieribus quae 
conçeperunt,proptereamque 
iît ex vtero anguftationé. Dat 
àutem aquam muUam mulieri 
dormiturae, crudam videiicer, 
quoniam qualitas flatuofa fi 
nofcere voîumus, ellneceifa- 
ria>volens &quiefcere lîmul & 
plenam efïè cibis muiierem. 
Hascenimambo confèrent ad 
torminum generationem. 
► Mifcc igicur vnciJ.meHis ç- 



^X--^ 



eVRAiîD. fô^ 

quse portioni aquae caeleftîs,& 
potui dato , tûc enim fi matrix 
fœtu plenajinteftinacomprei^ 
fa tenet, dolore pungente mu- 
lieris aluus affidtur . 

Vt certo fcias an vtero gerat» 
an mafculum aut fceminam co- 
ceperitjfumitovrinam mulie- 
ris coiledâin vafe mudo obru- 
rato, ne aër fubinrret triduum* 
deinde panno lineo mundc^ 
hanc trai;ce:&: Cquidem in p£- 
no infeda quaedam pediculo- 
rû quantitate appareant , con- 
cepit, quod û inleda rubefcâc» 
mafculum: fi albefcant, fcemi- 
nam. A eus polita madeat no> 
du in muiieris lotio in f neo va 
fe. quod fî mâcuiis varijsqj co- 
loribustingaturacus *pepe-^ ^^^. 
ritmuuermalculumlimaculf — ^ 
rubefcent.quod & vtero no ge- 
raf,acus nigra asruginofaqj eft» 

Mola& fœtus geftatiotali- 
bus difcemuntur notis . Menfî 
bus ordinatèfluentibus conce 
ptio fit, mola non it a. Mola 
ante menfem tertium moue- 
turjin conceptione nunquam. 
In mola ftatim aluus tumefcii^ 
contra in vtero gerentibus.Fœ 
tus f^pifsime àlocoinlocum 
mouetur. at mola fine côprei-. 
fîone, aut muUeris motu , non 
mouetur , aut raro . Manus 
comprefsione violenta moue- 
tur mola , deinde ad propriam 
tendit fedem : fcd fœras ex ta- 
li comprefsione aliquâdomo- 
îictar &aliquan4o non.^mia; 
l % 



Digitized by 



Google 



,-<■.-'*> 



^6J NI C ROC 

durîor efl in mola, q^am in fœ A 
tusgeftacione.Velocior eft v- 
terogerens quant tnoîa vexa^ 
.taJEt fî atuus in mola tumefcac 
mammse tamen gracilefcunr, 
mollefcuncque^contrà in prae- 
gnante, Mola aliquando in 
vcero manec vfq^ ad annû quar 
tunij ac vcero gerens parie faite 
in vndecimo. 

KoU conccptianis ex Zono* 

Sunt qui negancde vceri ge- 
ftatione certi quicquâ ex lotio 
cognolci.Ac Auicénacradit vri 
nâ in irapregnariôi&principio 
xitri-rLam elle y ac fubalbefcen- - 
céjincuiusmedioflocciquafî 
coti relîdere videantur . Vrina 
.puramlimpidamq; acfubniê, 
in cuius fummo nubes perfî- 
ftic 5 cum atomis afcendenti- B 
Bus & defcedenribus,.vtero ge 
rere mulierem fcribic Aaicen- 
jia fîgnifi.care. Refertite quod 
mota vafe fi turbetur vrina, 
impraegnationis finem notât:. 
ÇQntràjprincipium.ïn fine con 
cepcionis rubor ibi apparet, v- 
biprimàm albedo intrac^ 

Ali; aiferunr, vrinam vtero 
gerentium tribus primismen- 
fîbusfanguinis colorem refer- 
rej&inlequafî quafdamnebu 
las, Sifedimencu album habe* 
re^Caeterumin quarto menfe 
-SçdeincepSjViridis ac cerei eiTe 
coloris cum liuenti fediméto. 
î^ot^expuîjk^ 

Praegnantis pulfus arteriç in- 
piinçipia vaii4u& 4C magnug; 



H E V S DE f04 

erit, autore Conftantino : fed 
circa finem * pariens ac ipiiTus. 
taûupercipicur. 

lsot£fcxui^ 

S i muli er mafculu gecàtyCo- 
loratioreftjacmcderad vukp, 
lasta quoq^^gilisjvdoxjfine ci 
borû,vtpiiirimumjfaftidio , & 
reii quavcera gerentium mini- 
me adfunt. fi ftans ambularc 
Ydlt primo dextrum pedem 
mouetjoculus-quoq; eius dexr 
%Qï laetusmagis, acmotuseft 
veiocioris finifîroialuus rocua 
daeft^mamma dextra cumidi* 
or^cuius papiiia boni eft colo- 
ris à qualacdeLÔuic^ Si in iole 
lac diâ:^: papillk ipaculaaut 
rei b^nepolit^ imponaiurj ro. 
tundum cernitur margaritaru. 
aucargenti viui modo, quod ft 
inijciatur lac ipûiin aqua, aut 
in ipfîus mulieris vrinam fun-- 
dumpetet: grauedo pondusq^ 
featitur à muliere. ialatere dex 
tro3inquQ.&fepifsime moue- 
tur^ Contrariaaccidunt^ll mu, 
lier fœminam-Vtero gerac^ 

Nati venam vmbilicalem in ^ 
fpïce,quotenimrugaefeu nor c. 
àiiïi eafuerinr, totiierumfœ- ^ 
tus mulier côcipieti&lî nuUa,. 
nullum.. QuodiTrugarum vna. 
ahâlia diâans mukumfuerir,. 
jnter Hlos. fœtus nafcituro s 15- 
ga erit temporis. intercapedor 
fivicin^iînt j^ cito vcero gerec^ 
Rugaitenigragaucrubiae ma- 
jCculos,albaÊ fœminas arguantp. 
iuëêiomu 



Digitized by 



Google 



505 M O R B. M V L. 

,j^ph,u Vcero gerentes funt medicl A. 

*' idae, Cmaceria turgec, quarto» 

mefe,&vfque adfe.ptimiii.rei 
has minus.limiaia auxeni'& fe 

lincom- niora^vexerioporcet. AdvtC' 

ffltmo* ^^^ fcecuum connexus eadem 
habent propordonem/ quarïi 
jfruftus ad piaatas ., Hi fiqui- 
dem in prima generationede* 
bilioribus capirulis continen- 
turj&ideo facile decidûc,quâ- 
do veliemencior venuus ipfos 
conculTeric : poil hac aufti dif- 
ficilem habent à piantis diiTo- 
lutionem; ficuci rurfu5 quû per 
fe(fn lune, fpQnre-fuafîae vi ex 
txinCeca decidunL.Eod&mûjdo 
Ôçcôceptusjînprimo quidem 
lempore feminis iniedionis^ti 
aliquando laitare concigerit B: 
mulierem^auc inlubricQ cade* 
re> fîuequouisaliomodojvel. 
fecundum animam, vel fecun- 
dum corpus moueri vehemen 
tius , faciilimè difrumpuntur: 
fie quado & iam perfedi iunr. 
Temporeverointeimedio fîr- 
miorem habet çoalicum , qua- 
re mulier vcero gerens poceft 
forci ores motus iuilin ère, fine 
fœcus ofFeiifione. Quse omnia. 
Hippocraces nofcenSjre£tè in- 
quit: Vcero gerentes lune me- 
dicand9,fi.materiaturgec,quar 
to menie vfque adfeptimumj. 
quod eftiamedio tempore fœ 
tationis,quum.fœcus vtero fir- 
miteralligatur., Noacamen 
omnes quae hoc temporeindi 
g^pur^âtione;pcxmiccitpux 



C V R A N D. 



50^ 



gari ; fed fî maceria turget , in- 
quit, hoc eft,cogar accelerar 
re. cradum enim vocabulum 
ab animalibus ad coitum con* 
cicatis,. quum fuperabundan* 
tes humoxes mouentur, &.per 
totum corpus deferuntur^^nÔ» 
dum in aliqua parte firmari, 
tune ad eos expellendos natu- 
raincitatur, Se aliquoindigec 
manu porrigeare, Sihiic humo 
rû mocu ad aiuû deducece, etc. 

Certo tempore mulier con- SordrMy'Bip 
cipir, auc incipiente fanguine, pocratcs UK 
âutdeficiéte. Saicusinprimis padefccm» 
7. diebus perimic femeninlo 
ccUis & eijcit. Infans aiîî la- 
tum iocum habeat, quo auiria 
turjâgitetur, cretcacjmaciien* 
tu. £eri necelle eft , vtpote qui 
6.tiiamplum iocumadiacre- 
menxumnon habear. Eadera^ 
ratio eA, eux modo paruimO' 
do magni nafcaniux infantes. 
Semperfexè fani &.integriex 
mutiiis generaaiur^ Quemad- 
modum cucumeres Scarbores^ 
& âiia qusedam germiaa,fi c6- 
primantur, &iaânguiHscre* 
uerintlocis, parcim. mutilas, 
parcim tortuoli proueniuni* 
Ica Se foetus in vcexo , iuxta ea 
qu£ matxi contingunt, vel mu 
tilatui,Yelno xeûè cxelcit.Mu-- 
lier quû coacepit, femea extra "Hippocrées 
locellos. noaexiiir. Fœmina U.deimuri 
quum con ceperitmcnfes non paerim 
defluïitjfîquidcm foetus fanus 
futurus ert^prserer quàm pufil- 
iiim. quibuldam primo menle.. 



Digitized by 



Google 



Géems. 



GdUn, 



5^&.î4. 



Qiikn. 



^ NIC R O 

Mulierem vcero gerentem 
capi ab aliquo morbo acutoje 
taie eft . In hoc enim duplex 
cftpericulnm : vnum quidem 
propter febrem ipfam fœtum 
bccidentem : altéra vero quod 
exlongo inceruallo cibum da- 
tes exalimenti defedu fœtum 
deftraemas : fi vero vt ferue- 
mus hune non verebimur cre- 
bro cibum exhibere , febres 
continuas vidu intempeftiuo 
augentes,muiierem grauidam 
occidemus. Sic & fi abfque fe- 
bre âliquis alius morbusacu- 
tus hatjveluti morbus comitia 
lisjmorbus attonitus, conuul- 
fîb^diftentio^propter magnitu 
dinem morbi & acutiem im- 
pofsibileeft laborantem eua- 
dere. 

MuKer vrero gerens fangui- 
ne miiTo h vena abortic, & ma- 
^is fi foetus fit maîor. 

Ex defeûu aiimenti fœtus 
deftruitur , non modo miiTo 
fanguineèvena, fed etiamex 
lôgiori inedia.Non abfq, ratio 
ne autem & maîor fœtus ma- 
gis deftruitur miiTo fanguine 
ex vena muliejris^quia plurimo 
iixdiget aiimento. 

Mulieri vcero gerei^ti fi al- 
uus plurimum profluat,pericu 
lum ed ne abortiar. 

Muiieri vtero gerenti fi ma- 
mç graciles repente fîantjabor 
tic. Hicparirer aphorifmus ex 
illorum numéro eft, quos dixi 
mas defeâum dimçmi fœtui 



en E V s DE 508 

A fignificare. Communes enim 
qusedam vense funt mammis 
ac vceris,quf vbi parum habue 
rint fâuguinis , graciles quide 
mammas bftendunt , inedia 
vero nônunquam fœtum per- 
imunc, nonnunquam vero ad 
excretionem excitant, illam 
ob caufam quam ipfeiniibro 
dénatura fœtus perhsecverba 
explicat: Aiimentura at que au 
âiù à matre veniens , non ad- 
huc eft fufficiens infanti ,quan 
do decem mêfes praeterierinc, 
& fœtus au£tus fuerin trahit e- 
nim à fanguine ad fe id quod 
dulcifsimum, fimul autem & 
iadis parte aUqua fruitur . Vbi 
verohaeciiii rariora fuerint, 8c 

B îam infans molem corporis 
habet, plus cibi requirens quâ 
illud quod adeftj calcirrat èc 
membranas difrumpit, Li- 
•quec igitur, quod & ante de- 
cem menfes fœtus eft indigens 
alimentOj&: caicitrans, &mê- 
branas difrumpes initiumpar 
tusmatriafFert 

Mulieri vtero gerenti fi alte- 5 
ramamma gracilis iiat, gemi- 
nos habenti alterum abortit: 
& fiquidem mamma dexira 

fracilis fiât,marem: fi vero fini 
ra,fœminam. 

Mulier il mareni concepit, $, 
bene colorataeft : fi vero fœmi 
nam,malè colorata. 

Vcadfeipfammulierc colla c 
ta videlice^ non autem ad alte 
ra di^um eft ab Hipp« indiciû, 
quoi 



Digitized by 



Google 



505>. M G R B. M V L. C V R A î? D. 510 

quodexbono colore ac malo A brevehemête^&aluifluxUjVel 
fumituf. Nam quae fœminam profluuio fanguiiiis , vel eryfi-* 






?&.45' 



^ 



concepic, minus feipfa colora- 
taapparer, quoniamfrigidior 
eii tœmina mare : nunquam 
vero talem concepiirer,nifî viri 
femen , vel vterus mulieris fri- 
gidior eo tépore fuiiTet, in quo 
concepît : quare quod dicicura 
€!Xeorum numéro eft quae fàe- 
pius eueniunc 

Cpntingic enim ira omnia re 
ùh agere mulierem poft tépus 
conceptionis , quod benc colo 
rata fietXiquct autem,& quod 
alia iîgna func marem efle con- 
çeptum, ficutipiîus concepcus 
plurimae ac validée modones, 
quae neque ipff fîgna perpétua 
ilint. Conringir enim aliquan- 
dplicetfîErarum, quod conce- 
pra fcemina ûz mare robuftior, 
&mukis ac vaiidis-monb.mo- 
Beatur : &: aliquâdo mas ht de- 
bilior fcemina, acpaacionbus 
debilioribufé; modbus ciea- 
tur: Si mulieri grauidae in vcc* 
ro fîceiyfîpelasjlerale. 

Quaecunqj praeter naturam 
tenues exiftentes vterogerûty 
aborciunt fecundo menlepri- 
ufquam crafleicanr. 

Quœcunqj mediocriccrcor- 
porahabentes abortiuntfecû- 
do aut tertio menle fine oca- 
iîone manifefta , his acetabula 
vtcri plena mucoris funt. Se 
non pofTunt ex pondère fœtu 
continere/ed diîrumpuntur. 
Ç4L Sinç mânifeflâ caHonc aitie- 



pelate in ipfo vtero conftituto^ 
vel fâitu grauidae muiierisve- 
hemenciore,vel clamore, vel i- 
ra,vei timoré, vel vidu parcio- 
re,vel tali aliquo adu , leu pai^ 
fîone.Fit enim verifîmilein his 
eiie plena mucore ora vaforu 
venientium ad vterum,ex qui- 
bus fecundae patent f^uae ora 
acetabula nominauit, non lîca 
ti quidam arbitrantur adnatas 
ipfîs carnes adenoias. 

Nam vti ipfe inquitin primo 
lib.depafsionibus muHebrib. 
Si acetabula plena fuerintpi- - 
tuitajraenftruafiunt pauciora, 
& Praxagoras inprîmo dena- 
B turalibus : Acetabula auté func 
ora venaru Se arteriarum , quae 
feront ad vterum. 

Quaevterogerunr, Msvter 
os comprimitur . Maximû hoc 
ell,mulieris quaeconcepitindî 
cium ,£ obftetrixpotueritim-. 
miflbdigito os vterorum tan- 
gère. Starim enim quumfemé 
intrafeipfbs acceperint,totom 
£ui interius contrahunt Ipaciû, 
& claudunc os . Vldetur autem. 
& propter durum tumorem 6c 
inflammadonem os vteii com 
primi. Diôinsuitux autem ab 
eo qui in grauidis ex 4ariiie v- 
teri 

Mulierî vrero^erend, ûlsLC^^à^h*<U 
multum € mammis eifiuat, fœ- 
ipm imbedUem iîgnificatifî ve 
10 mammas [QÏÏâm fuerint^ lœ* 



Digitized by 



Google 



pi N I C. R O C 

£um fîgnîfîcanc famorem,Quae 
cornipcurae funt fœtus jhis oia- 
Biae extenuantur. 

Si veroxarfus durç fiant, do- 
îor aut mâmmâs,aut coxâs^auc 
ocuIos,autgenaâinfdftabit, & 
non corrumpent» Videcom- 
mentarios Gale. 
r.j^^.55, Quscunqj vtero gerentesa 
febribus corripiunturj&forti- 
tercaiefiunt fîneoccafionetnar 
nifeftasdiflî culter pariant, &cu 
periculo, ant abortum faciêtes 
periclitantur, 
Qdmui. Acciditquitufdam.grauïdis 
in quibus vitiofî humores pri- 
ufquam conceperint funt acer 
uati, nonnunqaamàfebribus 
vehemêtibus corripi , ira quod 
exnecefsiîateaborriant:non- 
niiaquamveromediocrib, ied 
hae quum non purgenrur lufh- 
cienter, aiiquid fupereft reii- 
quiarum humorum in corpo- 
revitioforû, ex quibus febres 
âb initio funtconftinitaÊ,vrpo 
te non potentibus medicis mu 
iieri grauidse ali quod forte au- 
xilium adhibere,neque exqui- 
jGtaviausratîoneiniplîs vti. 
Ob hanc igirur caufam febris 
în ipfîs fréquenter reuertitur, 
& magna temporis parte graui 
ter fehabcnt. Non fine ratione 
îgitur fœtus aliquando nequic 
obfiftere, fcd ex febre , & vitio 
humorû coTrumpitur,Tionn-un 
quam vero perdurât qnidé vfl 
* fœtm p4» que ad têpus * partus: fed quu 
fML &ipfe vâletudinarius Çn^wi qui 



H E V S DE . 51Î 

A longo temporeîaborauerit, & 
quummatrem habeatimbecii 
iem, non fine periculo paritur^ 
Kamad bonum partum , duo- 
nim corporû \dgore eft opus, 
& grauîdç mulieris & infantis. 

Simulierivterogerentipur- i^,^ 
gationes eant, impofsibiie eft 
fœtum eiTe fanum. 

Mulierivtero gerentî, fi ten- 7«A] 
tio&peruenerit,facit abortû. ^d. 
Circa inteftinum quod redum 
nominaturtentio fît, eandem 
habens canfam ac difpofitio- 
:iiem,quamin •* difficultatibus "* ^y, 
inteftinorum fufcipit aîiquod 
ex his ,qus fuperiùs iacent in- 
teftinis.Hsec autempa/sio no- 
men accepit,vtinquiiint,ab il- 

B la quf fitinea tentione,ob qua 
qtiumcacarevehemêter appe- 
lant, continue exurgunt.Ob ta 
Iem igiturientiiDné atquç mo- 
leftiam , &iotam aiiud corpus 
laborat, fed prse cseteris vterus 
qui cognatus eft re£to intefti- 
no.Nihii autem mirum, fi pro- 
p ter véhémentes atquefrequê 
tes exurredionesac tentiones, 
conceptus*abortitur,qiiaiido * ^ 
iSiexalijs omnibus foxtib.mo- 
tibus atque dolorib. mulieres 
grauidf folenc abortire. 
' Infans in vtero fie côtinetur, 
Summaparsclunibus conti- 
nuatur, genuaoculis funcap- 
pofita: vnde 6c concaui ex- 
cunt, & genae di- 
cuncur. 

D E 



Digitized by 



Google 



^l?.î^ 



Gd. 






pf '—M O E B. H V 

DE ABORTV. CAP. XXII. 
Vidç etùm m fequmtl cdpits qu£^ 

SIhyems auftralis 8c pluuio 
fâ&ferenâ fiierk,yerâiicê 
ficcum & aquilonium , nm 
lieres quibus parcusadver in- 
eft, ex quacunqjocafîoneab- 
orcmnt.Qu^ verô pârienc,im- 
becilles & morbides infantes 
pâriunt : quare vei ftacim ince- 
reiinc, vel tenues & vaiecudina 
ri; viuunc 

Corpora fîquidem hnmida, 
acmoiUa&lâxa fada, hyeme 
ferena ad intimas Cm partes aë 
risambientis frigiditatem faci 
le admitcuat.Ita quod quicon- 
que infantes longo tepore ca- 
lori funi aiiuetijpercuisi vehs- 
mentct à frigorej nonabfque 
caufa, hi quide iam mortuiin 
ipio vtero iunt, hi vero in ipfo 
partu moriérur . Qui vero viui 
in îucem eduntur , non ferêtes 
fubîtamad contrariû tranfhiu- 
tationem , vel brcui poft tépo- 
remoriuntur, vei exiles atque 
ïnfaiubres creati , vix in vita 
perdurant. 

Aborfus triplex eft caufa, aut 
moles nimia, aut pondus ali- 
quodjautmorfus. Moles ^vbi 
ampiius diftendi vterus nô tp- 
lerat:pôdu&, quum fupra vires 
eius fit quod continet.Morius, 
vbi vel humores qui prius in 
mcmbranis continebantur,his 
luptis iii ipfum vceru luni effu- 



L. C V K. A N B.. ft4 

A iî>veietiamtotuspartiiscorni 
ptus & putris,ac in noxiam fa^ 
niem diflblutus, vteri tunicant 
eius ocaiîôe irritât ac mordec 

SimpUck dhortum facmtia^ ex 

Vlmio, 

Elaterium grauidis abortum 
facit,Pliniuslib.2o.ca.2.0iym 
piasThebana, maiuas aborti- 
uas efle cum adipe anferis, Pli- 
nius lib.3o.câpuf. 

Cypero fœtas fœminas qui- 
demabortus facere nondubi- 
tar ApoModorus lib. 2u cap.iS, 
Polio abortum fieri poto H. n, 
ca.20iPortentum eft quod ara* 
dût cedri lucco âbortiuum fie- 
ri in Venere, antè perfula virili 
B taxelib.24.ca.5.Tantumineft 
femini dracunculi virus j vt ol- 
fadum grauidis abortum inf e- 
ratiib. 24. cap. 16, Prsegnans fî 
cdat onofinâj aut fupergredia- 
tur>âbortum facere diciturlib. 
27.cap.t2.Viperam mulier prf- 
. gnansfîtranfcenderit, âbortn 
facietlib.50 cap. îg. Si caftoreû 
fibrumùe fupergrediatur grauî 
da, abortum facere diciturjSc 
pericKtari partus fi fuperfera- 
turlib.32.cap.10. 

Si praegnans radicem cycla- 

minitranigrediatur, abortum 

fieri tradunt. lib.25.câ.9. Neu- 

tra filicû danda fœminis , quo- 

niam grauidis abortum, cç- 

lerisfterîliratem fadç* 

PlimuslibroS/. 

cap.p, 

K 



Digitized by 



Google 



^iç nie. KO C H E V S D E 



5îtf 



&^»3 



gCW4t,Mci»0«. CdJ), XXIII. 

K«inc4l«^ quù dhds fmt 

^atêi^m.u \ TTantur grauidae à vanjs 
Y fymptomaus ie pr^ler- 
uandi caufa praefenri cô- 
ino^rate , in ambulationibus, 
alimenùf4; haudnimiuiuaui- 
busjvino giluo & odoracOjim- 
primis auiem quinquennùcx- 
xerum pocationi perpétua no 
niiî mediocri iaduigeat.Quip- 
pe hec omnia cum tuperÔuica- 
lum iàburrâ^ tum crebrâ quo q^ 
vomîtionem non dico corope- 
fceie >ied arcere etiam confae* 



A quarto menfe vfqj ad fepn 
mumûmateriacurgeac, auto- 
xcHippocrate, medicamento 
non violent© purgeturj verbi 
câuiTa, câisî3s fiiluiaris medul- 
la pulli decoûo macerata , aut 
manna. Veiexhisaddico fac- 
charo& aurobuccellaturaça-. 
thar<fticum conficere potes- 

Quanquam Hipp^cracés Ga. 
lenusq; dixerint aborcum .ça- 
ti mulieres vcef o gerétes, fi ian 
guinéèvena nïiierinc: pafsjm 
tamen video medicos quarto^ 
quinto&lexco menfe axillare 
venam, interdam medianam^ 
& quam ialuaxelbDa vocanr,. 



lcere>leû arcere enanitu"i.ac* "^ •!".,:. T-'t- \^- 
uerunt. Atquimedicamento- B audacilsimemcideteshisqui- 
rum in eadem affedionepro- bus opusell:necproptereape 



uinciampulchrèlubeunt,lan- 
guinalis herbae, quas T^.-^'^yp^'y 
Gr«cèvocacur> in aquaelixx 
decodu potura-.paricer Se ane- 
thum, radixq^pôticaprofunt. 
h^c indifcriminatim tam anrè, . 
quàm àcibo, cum primatum 
fecundamenia^ iumi vtiliter 
polTunt. 

Aërem vtero gerens coîat te 
peratum, pauco tribus primis 
menfîbus vtatur exercitio/om 
no induigeat modefto» aluus 
£cprobècica. 

Clyjier. 

Sm aluus aftri<rcafît,ini;ce cîy 

fterempuili iure.medulla caf- 

îîarum facçliWQ k okQ côcia* 



rit fœtus» 

CcLtdpUf^iM cr mpUjira. 
Forinfecus aucé praecordijs A 
çenanchéjfylueftris puaicae flo ï* 
rem>alaaftiû,cytifi(ai.cytinû) 
ac fmyrnij comâjfœnicuiiq^ien 
mé catapiâfmaôs modo appii-^ 
çare expedit . Neqpel tandilû 
intereft vtrunq; mifçeaSjCÛ pal 
mulisùe,an vino veteri, modo 
locopredi<aoimponas. Ollio 
liprasterea vencriculilancina- 
«onibus(quos K^dtiàys^s Gr^ci 
nancupanE)aquf calide potio,. 
deâbuiationes tranauiiiae,prae 
cordiorumqs>quod e moiliori 
lana conficitur, * fcéparnon/ç ' 
pcnumero fucçumic. Si ex de- ^ 
biUtâfce i^mm & %aminum i 
abottufli 



Digitized by 



Google 



5*7 M O R B. M V 

abortum metuas,poft inûàio- 
nesceraruiilud deferâc,quod 
152 Mafîiches vn.s.ladani dra. 
iij. cerag citriiiae drag.ij. biftor- 
t2s,galbuiorum çypreisi, hypo 
cirthidis,acaciç,laiigainis dra. 
terrae leniniae,roiaru m rub^gle 
bae armeniacas ana drag.j.s, co 
ciiinaceracumoleo myrchino 
& rerebinthina excepium^co- 
îioimponarur. 

Caecerum fî renés viribus ex 
frigore defticuanair,loco prae^ 
diâi ceraii iequens admoue. 

ï^zMaftiches drag ,\j. ladam 
dra.iij.s,cef2eciiririaî,coiopho 
niae,pids naualis , ftyracis ana 
^ra.;.s.galbuiorû cyprefsijm^- 
thae^galâgae, gaiiias mofchai^, 
tliuris, gd;banes5gommî>myr- 
jrh^anadrig.j. s. ûax. ceramm, 
âddsndo vbi opus eft cerebin' 
tk'mss quancom lie facis . 

PîCAE SEV MAL'ACI'AE 
crfijiidij cur:Uio.Cdp.'X X 1 1 1 1. 

FAftidîofas & ab edulijs ap 
pecicusaueri]on« laboran 
C€Sjdiueriî generis dapib. 
vcfcijamyio aridOjhoc eiî^pia- 
c-encis,aiic âlijs nonuUis ex cri- 
tico elculentiSjgenioqi liberi- 
ùs indulgere horcando r^fticu- 
es.Pecuiiaricer vero & magnifi 
ce hec grauidis conferunr, que 
reiluris glebam dcgla cire geiH 
une, quemadmodumin mala- 
cia,quam Gr^ci»«V7sf>;,id eiljpi- 
canindigecâcrquaecirca cerci- 
lun à concepcu msafem ideo 



U C V H A K 0. pt 

A plerunq, ingruir, quod neque- 

at tum parras ob îmbecilHca- 

tem,omnequodàlocellis nu- 

trimeticaufarecipimr, neque 

conficere , neqj confumere fu- 

peruacaneâjob eam caufam,ac 

varia in fto macho remmenti 

(qnibus ■m%irfjmnm7tt Grscè no- 

mencftindimm ) veluri ftruc» 

congeruntoKvnde tam diuer- 

farum, tanquam porteacoiarû 

rerum nafcicur praegnanribus 

âppericus: Verbi gracia, carbo- 

num exiindoruraj crecse cimO' 

lias, & id genus innumerorcni 

ferniè: exquaratione nomen- 

çlacuram hanc id malum inoe- 

nir j ob piâuratâ illam fcilicet 

eius auis variecacem , vel quod 
B iftiufmodiaffedus illam fubia 

deauemimpetac. Efcae porro 

defîderium>exercitaâones, Zc 

longiufcdae peregrè profedio 

n€s reftiruucQuod fi que cicra 

laboreminocio degere alTue- 

ueritjhaeciubicas modoesgra 

uida haud commode lubicriL. 

Prodefî praecerea cibum abhor 

rencib . nonnunquâ acria qus- 

dâjprelerdm lînapi, deguftare. 

Prauas quali races appecunr, G^îJ^ . xêc 

quibus vencriculi tunicaepra- jS^|>f» «»« 

uo aliquo excremenco funcim ^» 

buc^.Acq; Cûùieuic huiuimodi 

aiFedpmuiieresvicioîîs huma 

ribus refercas infeftare^idque 

quû vccro geftanr.vocacur pa- 
thos iplum citta (id cft,pica,iî- 

ue maiacia . ) Appetuntauiem 

maxime per hune aifedum 3c . 
K 2 ' 



Digitized by 



Google 



:^p ^ ^î C R OC HE V s J3 E 

acida & âCerba, nonnunquam A 
acria quoqvlnterdû vel cimo- 
liâ cerramjvel ceftâSj vel extin- 
ôos carbones, aut alios huiuf- 
niodi cibos abfurdos. Acq5 cô' 
plures earû huiufmodi vitio ia 
borant vfq; ad fecimdû ad ter- 
tiû mefem.In quarto vero quie 
fcÛE,partim q, vomicione vicia 
Td humores expurgâcur,'partini 
quod concoquûcur, vtpote exi 
guum cibi tum fumente mulie 
xe ob faftidium , partim etiam 
quod muldcudo vacuatiôe fie 
imininuta.Quippeprimis duo 
bus menfibus fœcus paucû ad 
fe fanguinê actrabit, coquod 
parum adhuc audusliCjadeo vc 
lie fœtus quidem. nominari çû 
^^j,^ debear/ed* cyema potîus ( id fir 
*efliConcepEUs)Vbi vero iam irk 
creuiî^tum plurimo indiget a- 
limenco , acq, mm nô id qaôd 
optimum eft è venis alliei c : ve 

rumetiam quia maiorem ali- 

meticopiamrequiritj aiiquid 

vitiofi fimul attrahir. Ira fit , vç 

vniuerfum corpus & pierhori 

con(id eft 5 plenû) elle definat, 

& minori humorû vitio crucie 

îur . Ac fœtus ipfe excrementa 

quse ab actracto redundant ali 

mêto, ad duas reponit mcbra- 

ûas.Quo fit vtipfe quoqj &ma 

iorihumoriîviîio, &maioriin 

temperieinfeftetur, quadoqu] 

dé à vitiofo fan guiae alimenta 

fumiE:nifigrauida.mulier refi- 

duo,quQ vterum gerit. tempo* 

je,opdmi& vwçaiabis Md^^ 



5?a 

cia vins etiam nonnunquâ ac- 
cidit,qiï ipfis quoqj TÎtiati hu- 
mores ad ventricuii ofculû de- 
fluuc.Huiufmodi fymptomata 
circa aliméti appetentiaeueni 
re folent. Fit faftidiu eadé, qua 
picajratione^Iaefo ore ventricu 
li in muiierb. grauidis. Cotin- 
git autem prop ter vitio fos hu- 
mores totû corpus occupâtes 
taie aiiqd accidere-.verû hoc eu 
horrore &febre patiuntur , & 
his diftingûtur à grauidis.H^c 
Gai . in comentario <^i.fenten- 
tif ,qnte feâiois-.Si mulieri cef- 
fetpurgatiôesjneqj febris, Scc. 
Vngucnîd» 
Ventricuii os in malacia air- 
te prandium hoc inungito vn- 
guine,pannû caiidu luperpo- 
nédo:l^ olei fpicâtî vn.ûmafti 
chirii,olei ex cotoneis an vn.s. 
friametorû corallij rub. caryo- 
phyilorumjments ficcs:, cala- 
mi odorati, gailiae mofchacae 
an.dra.s.cera excipiatur in *vn 
guentum,Si difcutere cupis fia. 
tusjiiia & aluûinungeoleoli- 
lino compofito.Si renés ex ca- 
lore débiles fuerint,. f^ olei 
myrthini vn.j.s.olei rofacei,o- 
leimaûich. fucci plantag.auc 
fediana vncs. friamenti glebç 
armeniacaejCerrœ lemniaejhor- 
dei vfti > fantaioril rub. acacia?, 
fruôuû myrtî, hypocifthidis, 
frudus oxyacanthf ana. dra.s. 
cexa excipiantur io. vnguentu, 
âddito pauco aceto^ 



Digitized by 



Google 



5?» M R B. M V U- 

Diamargaritonvtraquecon A 
fcftio, 15: conferua&rof.confer- 
uae vcriufqj buglofsi ana vnc.s. 
diamargariton vncaiij.marga- 
rîcarum dra,ij , fragmentorum 
lapiilorû precioforû cômuni- 
um drag.;. corallij rub. Icru. i). 
tri ta fuDtilifsimè mifcej&cum. 
ferapio rofaceo addico auro fi- 
ât confedio.data cochiear» 
Siddfuntflatus^ 
î^jCinnamomieledivnc. j. 
caryophyll » nucis mofchatae, 
cardamomi anadra.ij. zingibe 
ris vnc. s . piperis drag .;' . croci 
dra.s.friato,&: friaméto îaccha 
IQ milla vtitor cum cocliieari» 

VICTVS CONVENIENS 
^cuiidii contrd abortum c?- <f • B 
]ùs, ap.xxv» 

ARnaidiis Nouauillanus 
hanc vini confeûioiiem. 
pro fceturecinédo in vte 
jro defcripiîc. ijîZingiberfSjCa- 
iyophyLan.dra.j Ipîcf, piperis 
aJbi ana drag. ferais, gaiaiigç, 
anifî^careî ana drag ij. fiar viaû 
aromaticumaddito laccharo^ 
q<F diiuarux aqua deco(ftioni& 
vuarû paiTarû aut glycyrrhizas.. 
jCàueatvtero gerens àiabo- 
re,. exercitia vehementi, faku, 
tufsijCoitUjbalneOj frigorc ex- 
iexno,ira,triftitia > timoré, vo- 
mitioneforti,. rébus acutis & 
amarisjVt func cap pares & oli- 
ïiSÊ acerbae^^âb his quae meules 
ciâiir^Ôc aboicuxafaciiuiu 



C V R -A N p. 512 

Si aliquid tamen ardenter 
defiderer^ id no eil prorfus de« 
negandum,& lî nô conueniac. 

Cibibonifucci exhibeatur, 
vinum propinecurodorarum, 
macurum, non album , fed pa- 
rum tendens ad fufcum. 

Vcâtur fruftibus maturis a- 
ftringentibus, cuiulmodifunc 
cotonea &pira j malapunica, 
nuccs ponticae toftagjCaftaneae 
limonium pomum, malum au 
reum,quod arangiam vocanc 
Calli. 

Vitet porrum3allîum,cepas,' 
iînapijCicera aiietina, petrofe- 
iinum. 

Déférât precîofbs îapillos, 
verbîgratia,rapphiru,hyacin- . .^ 

thum,coraiiium,*corneliam, * ^^^^^» 
adamantem * turfcciâm,&c^ ^Turcia^uel 

CONTRA PEDVMTV- 

morespTiegiuntium» Caput 

XXVI. 



ADuerfuspedii tumores, 
praeientifsimacumvtiii Aegwdi^ 
•tate^folaflrum, quam au 
thyliidem vocant , in aceto ma 
ceratû Se bralsicselanoris fo- 
iia,nec noa & crcta cimolia ex 
aceto illita,alume pariter ex a* 
cet05ad}iibcntur.Prolunticeni 
inala medica iîue citrea, in a- 
qua lauandis pedibus eiixa» 

Brafsicas ia «quali vini Sr 
acctiquantitatecoquito,&eo -^^f* 
pedes tumetes foucto , aut em. 
plâiljd modg imponito,vel cy* 
~ K 5 



Digitized by 



Google 



^15 NIC. R O C H 

moliamfabrorumferrariorum A 
aquamaceraio, addico pauco 
acecoj&iliinico. Velrolaceo, 
âceto & cimolia fîmul confu- 
fîspedesilline. 

Papyrus aceto folaca împo- 
natur . Dracontij folia etia ad- 
mocavcilia func, Vei foueancur 
pedes decodo ramenci cornu 
cerui aceto Ôcvinomacerati. 

DIFFICVLTAS PAR.TVS, 

Cmfe» 

CdM.dffî T^Armum difficukares trib. 
mitmcdi Kmodiseueniur,inpr3egna 
•^* •*• te>fœcu,&inexceriori- 

bus.In praegnancejquum iralci 
turjZelocypialaboraCjVeimo- B 
leftijsjvelaiio afFedu-Si meatû 
plusiufto anguftiorem haber, 
aut pinguiorem , tum primum 
parie, auc minime amplam ha- 
bervuiuam comparacionepar 
tus.In parience , quando abor- 
tû parie, auc gemelios, aut mô- 
ftruofum quippiam : extrinfe- 
Aiolmtii. cushyeme.auttftaceiuçramo 
^ . dumvehementi torrennue,pa 
riendi difhcukasnaicicur, vel 
cuipa parétis , vel culpa fœtus, 
vei chorij vitio ( eft aucem cho 
rioninuoiucrû, quo partusin 
vuluaparentisinuoluitur) vel 
per ea quas foris accidunt.pari- 
entisqûidecuipajaurpropter • 
crâfsiciem& pinguedinem^auc 
ob arctam Se exiguam matrice 
vniuer&mj aut iî doloiuimpc- 



E V S D E 524. 

rita fît,aur timidiafcuîa, aut ob 
animum pufiUum. autinflam- 
mationemmatrlcem occupan 
temjaut aliud membru^, auc 
quocûq, aiio morboaifectarn, 
aut iuaprenatura valetudina- 
riam, vel viribus deftitutara, 
extrudere fœtumnonvaienté, 
autantelegitimum parcuritio- 
nis punâumpariétem . Itemiî 
osceruicisvteriobiiquum fue 
rie, aut eidem caro aliqua ob vl 
eus quod praecefsit adnata fît. 
Vei quia puelia citiiis quâ par A 
iîtparitjautnon confueuitvce-^ 
ro gerere, vel quia annola anut 
lie eft: nam annis confed^ dif- 
iîciilimèparîunt. 

Culpavero fœtus, vel quam -^ 
fupramodû ingens eft, autni- 
mium pufiilus , & nec magno- 
pere ponderorus,auf ampiiisi- 
mi capitis, aut monftrum: ver- 
bî caula, biceps , aut mortuus: 
aut viuens quidem , {câ imbe- 
cillis, neq, potens in iucem j>- 
gredi: aut quod complures par 
tus fortita fit: quinque nanque 
Cmul à quadam iniucemedi- 
tos alTerit Herophilus . aut ^ 
non naturaliter diipoiltus lie 
fœtus , neque ad exiium qua- 
dras corporis figura. Eft enim- 
uero naturale ftstus in lucem 
edendi fchematprimû quidem 
&prf cipuû embrij , fchema ia 
capuc,manibus in femoradi- 
fpofitîs,porreûis& extenfis,& 
ne pauiulum quidem perperâ 
dedUnanSjfed ledà os verilim 
capuc 



Digitized by 



Google 



pf M O R B. M V 

tîâputporrigens, Secundave- 
ro fœcus forma, redà in pedes, 
ne tancillum quidem ab eo tra 
mite deçJinans,probatur.Pf2e- 
ter hœcduo, omnia caetera in 
lucern edendi partus,preterna 
turam>ne môftrofa dicam,exi- 
ftimt fçhemata : vc fi caput in 
d-extrâ aut lîniftramvteripar- 
tem inçiinatjvel Ci altera,âut v- 
tjraque manus exeriturjCruraqj 
interiùs a le inuicem diducun- 
turrautiî fœtus aitero pede ^- 
4it,alteroiRtenusretento: auc, 
fi duplicatus alicui vzQri parti 
innitîtar. Vitioautemniem- 
branae chorij puerperij difficul 
tasfît^velquum non aueliitur 
propter cralsitierh, vel quum 
antequam coiieniat aueliitur, 
ob renufratem & macileciam: 
humore lîquidem qui in vtero 
colledus fuie, vacuaro,£egerri- 
mè delabetur embry'on pro- 
pter ariditatem. Si qus ex- 
trinlecus occurfantjin caula ç- 
graÊparturitionis funr,hue fri- 
gore condenlance, iiuecalorc 
immodico diCjcience poten- 
tiâm,autaiio quopiam euentu 
incurfante: caufas externaeex 
parientis&afsiitentiû fermo- 
nibus cognofcuntur, 

NOt£. 

Débilitas quoq; pariétis,vc- 

luti etiam pinguedo,ex habita 

corporis deprehendirur^ Ex 

morbis etiam prœcedentib. fa 

«: cilè inimbecillitâîis cognitio. 

w» nemvçni^çmus. Foetus iiabeçil 



L. C V R A S D. 54^' 

A litasexdebiiiac carda modo-, 
ne cognoicitur, qui fî mortuus 
fueriCjà motuprorrus ceflat, ve 
tris frigidicas adeft, arq; dolor 
iuxta vmbilicum grauis, fpiri- 
tu£ exhalarurfcetiaus,faciei co 
lorprauus, Magnitudo fœtus 
ex parentum corporis confti- 
tutione, ac vétris parienris mo 
le conijcifur. Crafsiiies fecun- 
dae inde coUigi poteft, quod 
praediiflorum iignorum nuliiî 
adiït, Scparturiensrobuftajfi 
cilisque fœtus motus fît. ' 

Vide praedictiones in capîte 
de çonccptione fœtus prœfcri- 
ptas.Muiier poil: annum quin- 
tum Scvigefîmum primo coci- 
B piésjdifiîcuiterpariet.Pinguis 
mulier iîcut difficile concipit^ 
ira & asgerrimè parit . Si dolot 
ventris imas partes tetat, cum 
parientis virium robore,&nuI 
la adfît anhelandi difficultas, 
in muliere temperarurae & aeta 
tis medîocris, bono eft. Si do- 
lor ad ilia& os facrum tendir, 
difhcillimè parier. 

Muiieri quae vterinis moîe- 
ftatur,autdifbculterparir, fu- 
perueniensfternutatiOjbonû. 

Quaecunqj vterogerentesâ 5*-%^*lf* 
febribus corripiunEur,&c. 

Vide in capite de conceptio 
ne. Mulieres quae in nauib.pa- 
xiunt,mutos eduncPrimiparf, 
& quae rariùs pariût, piurimii 
in partu&puerperio laborant; 
quae v«io çjcebrius pariunr^nù- 
K 4. 



Digitized by 



Google 



^âf N I C. R O C H E V S -D E . fit 

nus^OfdcatioinemîOiletâlis A âdhibent^ammopamdoexifte 



cft.PlHixuslib.7.ca.<J. 

PARIENDÏ RATIO» 
Cap. XXVIII. 

As§mii* /^^BefaMiniiliexe în leSu- 
€llo pronanijîioc eft,iii ca- 
put prop endente,8c vul- 
tuîn tenram deieâo figurârc o- 
porteCj fleôentem inclinante- 
ne genua ad femora , qno vte- 
rus ad abdomen ç|dens,è dire- 
âo oris fît.Digiûs vero pinguc 
dinibus , verbl gratia, butyro, 
oleo, axûgîa anatis , gallins & 
fîmiliûjdeiinireosoporrec, & 
fenfimdilatare. Quodfiigitur 
aftriaioni aut denfitati quafiqj 



tem, quafiq; detredantem hor 
tari & animare decec. Inex- 
pertajn doloris parms admo- 
nere expédie , vt conftanrer fpi 
ricum concineat, & valîdiore 
nifu conceptionem ad osvteri < 
protrudâî. porrofenfumnoa 
tentantibus odoramentis ani- 
mo deficiensrecuperanda ocre 
creadâ eft: refociliata verè me- 
diocriternucrienda eftaliraen 
to haud mult05&c. 

Quodfiinflammano,autâ' 
lius q"uiipiam morbus vierum 
înfeftarii:, buic etiâ ex proprijs 
capicîbus luccurrendû,âc pro- 
fpiciendûerîc. Vbiinfensprae' 
magnus fueric, ça adhibenda 



cuneationidifficuicatispârien B qusedilatare&iaxare os vceri 
di culpaimputauur, laxatione pciTunt. Vbi âutem prasterna- 

• * Ci* .^v-. .«««r^/^ i ♦-* i-n m /^ i» c 



" primitusfuccurrito, infundês 
iugiter oleum dulce, & calidû, 
&elixationemfœnigra£ci, auc 
inaluç,aut feminîs linijauc etiâ 
oua , laborîs inirigândi gratia. 
Dcinde pubem cum epigaftrio 
&iumbis cataplâimatisniodo 
îliinito eu feminelini , aut me- 
licratOjaut hy dreiseOsencathir- 
matis praeterea conlimiiibus. 
Infuper laxationes balneis a- 
quarum dulcium moliriopor- 
tet,pr2eterquâ fi febris, aut aiia 
quaepîâ prohibeat ocafioimo- 
uerequeparientemledica fei- 
laùe, in aëre temperatè caiido. 
Konnuiii vero concufsioni- 
bus vehementibus ac violen- 
âsvtuntur, & ftemuwmenca 



turam conte rniatuîr. embryon 
eft, fchemaiià.-um nacuraiem 
ledd: ro: nanc cuidem impelié 
dc,-ùuncverôadducendOjnûe 
fie<ftenûo,nuncver6 dirigédo. 
Et fiquîdé majiûprf tenditjâuc 
pedem , mébrû apprehéfum ar 
aipere minime oportet : m agis 
naq; obftruitur, aut debiiitatis 
artubusimpotens euadit, aut 
etiam frangiturinterdum. Sed 
^igitosad humerum aut coxe 
dicem fœtus trahendo , denuô 
prominentem infantuium in 
locumfuumreducito. Porro 
£ cum oris vteri * comprefsio- 
»e,totius infanris indecora ïm 
jit figura, nirfum ab ore vteri 
in fuperiora quâprinium eun- 
dem 



Digitized by 



Google 



fZ9 M O R B. U V 

dentatroîlkoidemde compre- 
healutn denuo in os ipfum di- 
rigiio . Si autem gemini sur 
remijplnrésue fuerin t,â.c cerui 
c&m vceri obfederinc, reliques 
propellere ad £un d um vteri o- 
porcet5&: eum qui magis para- 
tiis videbirarjprius educere,vc 
'J}% #^ ^^"^ ^"" *^^ paulktim,& * abl- 
^càcito. qwe^p^rtus ruprara faci to,oleo 
perfiradcns locos . Oporoinii 
porro tempus ad coilocâdom 
in fella eô, vbi macricis oftium 
apcrtû digiro fcofièrc, acpars 
eiusprominei:. 
îuchjlm. Porro fi fœcu s tun ica, feu fe» 
cunda crafsior tiierîî,ac fblidi^ 
orquàmvrrumpipoisïCjdiire* 
candaerit. Quibusâucembu- 
morin cunicis conrencus,ance 
congruû tempus efHuxerir, ira 
aur ioca exaruennr.ouorum ai 
buminibuscil malu^autfœni 
gr;£ci decoclo excoia:Ojaurpci 
lanae cremore tepido perfui\de 
j, hh. 6, mus . Veràm h non procedar, 
mli, i6, quod infans morruus llc,auc ca 
put nimis magnum , vei etiam^ 
aiiam ob cauiani ad foetus ex- 
rradionem feu feclionem, quâ 
Grœci »/*Ajwa«;V app eilanc , ve- 
niendumeft, 

PARTVS IVVANTIÂ, 
ExFlin/o. dp. XXIX. 

I">Anus jjutat feminccucu- 
meris fylueftris iuuari, fî 
in arietis lana aliigacii in- 
Xciécis iumbis fueric,ica vrpro- 



h. C V R A N B* ^^ 

A tinusabeâexîmâtur&rapia- 

rur extra domum ipfamlîb.2i^ 
. cap.i.Bulbihorcêfesparcumâc . 

celerant eu fâpâ^auc paflb fum- 

ptijiib,2-o.c.p. Secundos par- 

tus ciec apii fcmen, lib. lo.ctu 

Sefeleostbiia vcilia funt,vc quf 

partus adiuuet etiam quadru- 

peduraiib.24,c. 5. Suffitu aili^ 

ieeundos parois enocari exiiu 

mauicHippocrateSj lib. zo.c,6. 

Cunilago mollis, montana/er 

pilio iimilis^purgac apartu ma 

iieres ii.2o.ca^. Dalion herba- 

riusparturientibus exanifo ca. 

laplaimata impoiîiir eu opio, 

likio.cj/.Parere quoq; facilL- 

us anifum olfadâtes Pythago^ 

ras doeer, & ftacim à partu dan 
B dumpotui * polenta aiperfa, * m^srfum 

ibidem. Conftat parcuiien- pomipokn» 

ces foiijs maluarum fubfkaris u'mjt^r. 

celerius folui, procinus àpairo 

reuocandâ 5 ne vulua fequatur. 

Dant & fuccum malus biben^ 

dum,parturiencibus ieiunisjia 

vino decottâ hemina , lib . 20. 

cap. 21 . Caulis & folia œnan* 

dîcs herbae cum melle ac vino 

nigro pota, facilicarem parien- 

di pre rtant/ecundasq; purgâc, 

lib. 2t . cap. 24. Sonchi fuccus 

trium cyatiioi um menfura , ia 

vino aibo & oleo calefeâu^ 

adiuuac partus , ira vx a parm 

ambulent grauidaeiib» 22. cap. 

22 . Palma fuffim partus exura^ 

hiCjli.25.c.5. Sunc qui celeiicaci 

partus multû côferre purent^ 

Xâdicekuii acctabuH menfuKi 



Digitized by 



Google 



^i N I G R O C 

pocâ in aqaa 5 efficaciusiecen- A 
xem,qttàm aridamjlib.aj.cS. 

Lâuras Alexandrina fîue I- • 
^seaparms celeres facitjtadice 
poca trium denariorum ponde 
re,in viiii dulcis cyachis tribus, 
fecundas eciam peiiic. Ibidem. 
Gaibanum bibitur&indiffici 
li parcu fabs magnicudiiie in 
vinitryaditj, vuiuafqj couerfas 
corrigiclï.z4.c.^. Chamaîdaph 
lîepartus difficiles cic in lana 
appofîta,lib.z4.c,ï5^ Cribro in 
limite âbieâ:o,herbae intus ex- 
tantes decerptsèadailigâtfqtie 
grâuidis,pârcus accelerantjiib. 
S4.C19. Diodes difficile parie 
cibus icmen fœnigreci dedic a- 
cetabuii menfura critum in no 
ucm cyathis fapse, a.d tertias B 
partes bibeie 5 vtqui biberint 
in câlidâ lauarentur. Et in bal- 
jieo fudantibus dimidium ex 
iclido iterum dédît, mox à bal 
ncQ reliquum , pro fummo au- 
3diio,lib*34.cap.i9. Betonica 
iîragmâ bibitiix in vini cya- 
this tribus contra omniavul- 
iiarum vitiâjaut quae à partu fi- 
tint fecundas morantes^vel par 
zns emortuos j^adi ces panads 
âppoiîtse extrahur. Polemonia 
potâ ex vino fecundas pellic 
Centaurij maiorisirâdix derafa 
Se âppofitâ excrahit paytus e- 
jïiortuos • Pf«cipuâ didamno 
vis cftjparrp emortuos vel tral- 
«lerfos djcicbibitur ex aqua fo 
liomm obolo, adeo ad haec effi 
4CâXa vçuçittaibiwtomqttid€ 



HE V S B E 5^ 

prç gnantium inferatunnec po 
tu tantum , fed Ôcillitu & fuffi- 
tu valet.Pluribus autem modis 
& âriftoiochia prodeft: nam & 
menfes & fecûdas cit, & emor 
tuos partus extrahitjmyrrha & 
pipere additis , pota vel fubdi- 
ta. Secundaspota ciiTanthe- 
mospeilit, Mandragorae fuc- 
eus appofitus menfes cit , & e- 
niortuos partus . Daucum & 
menfes & fecundas potum fa- 
ciilimè peliit-Emortua fcamo- 
nium pellitjpotum vel appofî* 
tum.Radix è geranio pecuiiari 
rer fecundis infiâmationibulqj 
vuluarum conuenit. Artemiiie 
radixpotaintantumpurgatjVC 
partus eneâos extrabar. Men- 
fes & fecundas citramorum ar 
temifîae decodum infidentib. 
Item foliorum pota dragma: 
Ad eadem omnia profunt vel 
impofitavétri imo cum farina 
hordeacea. Antbyiiides du se 
vuluis vtilifsimae, torminibul- 
que & fecundarum more, in vi 
no potae.Radix verbenacf po- 
taexaqua, ad omnia in partu, 
aut expartu mala, praeftantifsi 
ma eft, Partus accélérât fcor- 
dotis pota 5 dragma fucci in a- 
qua mulfa cyathis quatuor.Di' 
âamnifoliapraeclarè dâturex 
aquâ:çonftat vniu&oboli pon- 
dère, velfi mortui fint in vtero 
infantes, protinus reddi fine 
vexationepuerper^e. Simili- 
ter prodeft pfeudodiâam.nu, 
fed ï4j;dius.Cydâminos adalM 
g^«5 



Digitized by 



Google 



5?5 M O R B. M V 

fataiCiiTanchemos pota. Item 
etonicae farina cxaquamul- 
là.Pliniusiibro z6. cap.tf.Ana 
gyrijquamaliqui acoponvo- 
canc, jrolia difhcukcr pari end- 
bus adâiiigantur, ira vc àparcu 
ftacim aurerâtur,qu6d fî emor^ 
tuus hasreat j &lecundae men- 
fesq^morencur, dragmaepon- 
dere bibâtur in paiTo folia, lib. 
i7.c.4.Paftilli expericlymeno, 
refoiuci daci in vini aibi cya- 
this tribus, partum iuuant, iV 
cundasqjpeliunt,lib.27. ca, %z, 
Smyrnij radix partus adiuuac, 
Ôifecundas pellitjlib.27.ca.13. 
Axungia è iuequaenon pepe- 
rit fyncera, partus in abortum 
vergetés nu tri t, coliyri; modo 
fublira, lib. iS.cap. 9. Tradunt 
ceruas cum fenferint le graui- 
dasiapiilum deuorare: quem 
in excrementis repertum, auc 
in vuiua(nam &ibi inuenirur) 
cuftodire partus adaliigaium. 
Inueniuntur & ofsicula in cor- 
de &vuluaperquamvriiia gra 
uidis parturientibusque, libre 
28.cap.1p.T0 ta oua adiuuanc 
partum^cum ruta & anetho & 
cyminopotaexvinOjIib,2p.c. 
3. Partus euocat membrana è 
canum lecundis, il terram non 
attigeric. Cinis herinaceorum 
cum oleo perûdorum cuftodic 
partus contra abortus , Facili- 
ùs enituntur, quae hmii anferi- 
numcûaqus cyathis duobus 
forbuere^ aut ex vtriculo rau- 
ûelîno per genicalc efâucn- 



U C V R A N D. 



^li 



A res aquas.Vermesterrenîgra- 
uidis fecundas pclluntinpafl 
# fo poti . Inueniuntur Û. in 

gramine vermiculi, qui adal- 

ligati collo,continentparcurn. 

detrahuntur autem ïub par- 

tu, alias eniti non patiuntur. 

Cauendum etiam ne in terrara 

ponantur. Cochleae in cibo 

lumptae accélérant partum. 

Amphisbaena viua in pixide, 

etiam fî mortua lie, arque aC 

feruata , partus faciles pras- 

ftat. Anguium fenedus adâl- 

ligata lumbis , faciliores par- 
tus facit, protinus à puerpe- 

rio remouenda . Dant &in vi- 

no bibendam cum thure : ali- 
ter fump ta,abortum facir . Ba- 
B culus quo angui rana excuflà 

fîr,parturîentes adiuuat.Lapis 

aëtites in aquiîas reperrus ni- . 

do,cufto<iit partus contra om- 

nes * partuum infidias . Penna * aUSori^ 

vulturinafubieâapedibusjad tm* 

iu uât parturien tes . Ouû corui 

grauidis cauendû conftar, quo 

niam trangreiFus abortus aipe 

ros facit,lib.3o.c.i4.Cancri flii 

uiatiles il partus ilranguletur, 

poti exaquaauxiliantur.Eoi- 

dem récentes vel aridos bibûc 

ad partus continendos • Hip- 

pocrates ad purgatîones mor- 

cuosq, partus \titur illis cum 

quinis lapathi radicibus , cum 

ruta & fuligine rritis,6c in mul 

ib datis potui . Ad fecundas 

vti caftoreoprodeft, cumpa- 

nace in q^uatuor cyathis vini» 



Digitized by 



Google 



^ç- N I C: R oc 

Mirum & quod de torpedine A 
iiioenio: ficapiacurcom luna 
in Libra fuerir.tridaoqus affer ♦ 
uecuriab diuOjfâciies partus 
fâcere, pofteaquooesinfera- 
turadiuuare. Ecpaltmacae ra- 
dius adalligatu&vmbiiico exi- 
ftimaturidemfacerejfîviuen- 
ti ablacus fie > ipiaque denuo 
in mare dimiiTa, Pliniuslibro 
52 . cap . îo . Crudus bratsicç 
caulis iî edarurjparcus quoque 
emorcuospeiliclib. zo.c.p.Ci- 
chorium mulierum purgario- 
nibus quidem decoctamina- 
Qua adeû prodeftjVc emorcuos 
parcus rrahaCjlibro 20.C.8. Ru- 
ta fœrranaruîn eciam purgacio 
neSjiecundasquejeiiam emor- 
ta o s p arriî s 5 VE Hip p o cra ci vi- B 
decur,exvinoduicinigrQ po- 
ta pellic iibro 20.ca.13. Menca- 
ftrampoEum fœminas porgac 
àparcUj iedpartusnecaciibra 
20.cap.t4. Pulegium fecundas 
Si defundos parcus eijcicjiib» 
20. cap. 12. Sifymbrium non e- 
dendumgrauidis,niiî morcuo 
concepcU5iib.iO.ca.22- quippe 
impoficû eriam eijcit.Si emor- 
îuifîncin vrero parcus , chymi 
decoctûinaquaad cerclas pro 
deftjibro 2i.cap.2î. Anchemîs 
peilic moKUOs parcus3lib.22.c. 
2î . Siiphij folia ad cxpurgan- 
dasvuiuâs pellendosqjemor- 
ruosparcus decoquuncurinvi 
no albo odoraco vt bibatur me 
lura âcecabuii à balneis, libre 
23.cap.23. Noftriherbarijpar 



H E V S D E 5a^ 

eus emorcuos faluia appofica- 
excrahunCjiib.22.c.25. Vino co 
gnaca res fapa eft, mufto deco* 
Ùo donec cerciapars fuperru: 
ex albo hoc meiius : fecundas, 
parcusque emorcuos crahicciï 
buibis pocum,iibro 32 . cap . 2, 
Galbanum aborcus non exeû^ 
tes trahie appofîcu velfufficu,. 
iib.24;.c. 5. Cham^picys mar* 
tuospartus.exaceco codapo^ 
taq;,eijcere procinus dicicory 
lib.24.ca.<^.Herbafabina par- 
tus emorcuos appoiîca exrra- 
hic &:fufficu,iib.24.c. u . Aron 
parcus omniiianimaliû excra- 
hicjib.24.c.îd. Leporisiecur 
iilicum cum croco &porri lue 
cOjVeliere appoficumj aborcus 
morcuosexpellicjiib. 28. c.ïp. 
Si morcuus parcus lenciacurje- 
qui lie ex aqua dulci pocus ei;- 
ciCjiib.28.c.î9.Succidaiana co 
pofica fubdicaq^morcuos par- 
cus euocaCjlibro 29.c.p» 
'Exmonumentis.Arabum^ 
Eligacur obfiecrix habens di 
gicos procenfos gracilesq-^quî 
bus aleo liîinaillicis in debicû 
fchema fœtus exicui paracus 
reponacur. Vcero gerens aii- 
quoc diebus ancepartumcre- 
bfiori exercicio vcacur,aiiquâ- 
dogradus defcendat afcendac 
quejtaitariones aace cœnaco- 
lâCjdeinde ieiuna cali lua tur ea 
cachiûnate. 

ï^î Alchef cum râd.M.v;.mâI 
tifjchamemeli, feimlf capanf. 



Digitized by 



Google 



i^^T M O R. B. 

api; anaM.iiij.foliomm lauri, 
iauendulç ana M.ij.feminis li- 
iiî,^fœnigraeci analib. i;. co^ 
quarur^quotidie dimidiaho-. 
ra huic decodo iniîdeac mu-» 
lier. Vngucntum. 

A balneo aiit infeiTu epiea- 
ftrium & os facriim cali iiiungi 
ro vnguenco.ï^ Olei amygdal. 
diilc. vnc.J . pinguedinisgâili, 
ns, oieiliiiai , mucoiis alihes 
anavncvs. céraaiba èxcipian- 
lur in vnguearu m. 

Ab inmidionc duo ouorum 
lucea fpeciebos aromacicis le. 
quencibcs confperfa caiidèpo 
tuidentur. Suntic^m qai vi- 
num aromaticum parcui pro- 
ximis propinaiii:, 

Sp€cies dromj.tic£ , 

ijz.Cinnamomi vnc.s.cafise, 
auc croci, corcic. cafsias fiftuia- 
ris ana drag.j.fabine ,beconicf, 
adiand , didamni fœnigrseci, 
baccarumlaurijmencae an.dra, 
s. ofsiâ ex carde cerui icrup. s. 
iacchari vncv j . s .in poliineni 
omnia reducico. 
lEckgnu» 

J^ pharmacorum in Ipecic* 
bus diicriprorum &:iTiatonini 
dra.j.iaccliari lib.s.Saccharum 
arteniilîie,apiâil£i lucco, auc 
liquore itilladdo liquecur, & 
inde quadras pond.vnc.s.con- 
fice , daco quoddie quadram 
ieiunSj lubinde decodi prae< 
fcripdjâucyini aromadci cya- 
tkuia dimidiaium propinato« 



M V L. C Y R.'A H-D. 



5^ 



A In hou pariurithnis quiàf^d- 
mdum, ' ^ ■' ' 

Aër pariends efto calidus & 
humiduSjpira domo ( Il quae 
fuerinr ) abi;ciancur . Lapiiios 
preciofos porce^jquibusvisin 
eft i uuandi parienies, puta aë- 
tices iîniftro lateri adalligacus. 
Magnes in finiibra manu de- 
tencus. 

. Sorjciiegae cacod^monibus 
deuor^ ablegencur. 

Parmm accekrâc dolorcm- 
que midgac lalpis , imaragdus 
coraiiium, ftyrax rritus &la- 
na iubâôus^&pefsi modo im^ 
mi il us^corgâllinae adhuc ipia 
palpicante impofîcum, ïzàï^ 
ocimifimuicum pennahyrun 
B dinisjradix cyciamini^arEemî- 
iîa j dracontium genibus aili- 
gacum^ penna imiitja aquil« 
feu toîaaia, auc pennavuim- 
ris paricurae pedibus impoiî- 
ta, vnguis miluifub laboran» 
ds inccniiaporraca. 

Exroftroporcino lertum ca 
pid imponicur.Quum dolores 
vehemendlsimos cum graui 
pubis pondère paritura crude 
îitcr fenfedc 5 reccnmm fp jdm 
ikpe inferiàs deprimaîu. 

CdtdpUjmatd cr cmpkjhrd* 
. Pedes cum concrito polypo 
dïo empiaftrandi lune, venter 
totus arcemiiîa emplaôrâdus. 
Fâidum îacemum colocyn» 
thidisfucco rucaej&mométo 
myrrkse excepm cod aluo cm- '^^^^^ 
piaÛri modo imp o nanir. 



Digitized by 



Google 



539 N I C R O C H 

Vermetrenchytm mijciend^. A 
Chorîo rupto fçpe humorcs 
quiparcumadeximm iuuant^ 
defluûc/parm in locellis ficcis 
rémanente, cunc inijce déco- 
ûumfequens. ]^Alcheaecum 
rad, M. ij^artemifî^ M.j.fcenî- 

fraeci^feminis liai ana¥nc. ii;« 
ecem ficus ficcas, coqaancur, 
decofti vn- iii;\ adde^oiei lilini 
vnc.i),molchi granum vnum, 
'Potm. 
Pomîdato coiamentû aquç> 
in qnahirundinis ni dus mace- 
racus fitj verbenacam cum a- 
qua frigida, Adiancum cum 
vino,aut lyrupo rofaceo^Men- 
tam^ betonicam 5 cham^melu 
cum aqua & melle^ramencum 
nucieorum dadrylorum , fi- B 
mum anferis , falconis, aut ac- 
cipitriscumdulcivino. Vrf^ 

ï^ Corricis cafsie fiftularum 
dra.j*aur i j . pulueris diftamni, 
^um femînîs lini decodO;, qui- 
bus nonnihil cinnamomi lem 
peradde • Medicamencum ve- 
ro quod in vniuerfum omnes 
difficuiter parientes lunar^eft 
hoc:Recipe cinnamomi eledi 
drag.ij.myrrka&5cafi2e ana fcriu 
j.fuccini aibi dra4*s*vnà friaco, 
,<ie quo friamento in potu eu vi 
no aromacico potui dato dra./. 
CdÈapotu^-orhicuH. 

Globulos fêquentes ex eorû 
quae partus accélérât decofto 
potui dabis draii . recipc Sabi 
nae draâj^rut^ fcru.iii)\rutae fyl 
UQ&m ikag.jJâferpirija ammo 



E V S D B '^40 

niacî^rubiae pafsiuae ana fcrup* 
îj.rutç fucco excep co digère in 
catapotia. V4 recipe Ariftolo- 
chiaelong^ , piperis , myrrhae^ 
sequaspartes^rutae fucco exci- 
peinorbiculos. 

Recîpe Myrrhas^caftori) j fty 
racisanavnc. s. cinnamomi & 
fabinae an^dra. i;. melle defpu- 
mato excipianîur, & cochlear 
vnum eu feminis lini &iunipe 
ri decoûo ex vino calidè dato* 
S ternutamenta prqfunt. 

SECVNDAE RETENXia 

SEcunda fîue chorîon eft GÂl 
membrana totum fœtum mine 
inuoluensjvenis&arteriis E 
contexta, duas habens tuni- 
cas^vel^vc ali; volunt^tres, ma^ 
rricis venis arterijsque cohae- 
resj per venas etenim iilas fan- 
guinem quo fœtus alitur^ attra 
hityper venam vmbilicalem i- 
pfum adminiftrandojp er arte- 
rias item vmbilicales ad corfœ 
tus refrigerandum aërem trâf- 
mittit. Mediante enim radice^ 
& qui ab ea oriiicur viiiis capil 
larîbus^plâta folo conneûitur> 
à quo aiimentumperipfosvii ^^ 
los fibi trahitj pari ratione fœ- 
tus per venulas in fecûda fpar- 
fas &C arteriâs , quibus locellis ; 
haeret, fuâu fibi alimentum fœ i 
ins capit» Eft & fecunda mem- 
bianukàfilioAlbohali Arabe i 

biles I 



Digitized by 



Google 



54^ M O' R B. M V 

biles diiSlusJrem ab vmbilica' 
li vena ac vafc quodam, per 
quod fibi fœrus vrinam man- 
dar, orium trahie , quod plicas 
(riîgatie veftis figura)plurimas 
habens^ac anfraûuSjin quibus 
vrina fœtus ad ipfum miiîa, rc- 
conditur,ab vmbiiico infra>fœ 
tum ipfum totum inuolui^Eft 
&mébrana tertia tenuifsima, 
qux fœtui proximior prorfus 
âpfum circundat, & intra fe vni 
uerfum fœtus fu dore re cep tu 
feruât. Prima igitur membra- 
na & extima hun^ores in locel 
lis colledos àco^ceptiôe, qui 
neque au<flioni , neq, nutritio- 
èms, ^ï fœcus,ne fœtui noceant, ar- 
0^ cet, fedinEerloceJlos& banc 
•membranam ad partum vfque 
feruanrar,^: haec tecunda, fîue 
. cborion dicitur , quae natura 
aut obiletxicis digids hora par 
tus difrumpifiir. Secundâ mS- 
brana biles dicîtur,qua ab vm- 
biiico partes iœtfis inferiores 
tegunturj rugofa eft ^ cauitates 
receptacjiiaqs b2l>ens,quibus 
detînetur humor erodens èc 
âiperiverbi caufa, lorium,fu* 
dor, quâdia enim fœtus în ma» 
trisvtero eft, vrinam emittit, 
pervenam ab vmbiiico pertin 
geiitem diiSam nr^embranam, 
&nonpervrinaei|ieaîus aflue 
tos fine naturâles^Tertiâ mem 
brana vniueiiiimfœtum tegic, 
& vrinam ia bile membrana 
content am^ne puiîoni nocear^ 



L. c V R A N D. 54« 

A membranâeft,niedetrimefum 
fœcuiinferat : banc obftetricet 
puep armaturam^Anicéna ab- 
gâSjVocant. 
ScmndamtxteSmiimùduSm 
Porro fœtu excuiTo iirequea Buh^sl 
ter acci dit , vt fecunda in vtero 
firmitcradharefcât, quodvbi 
euenir, tum interdum os vteri 
apertum^interdum claufum re 
pcritur, fecondinaque ipfa uq 
nunquam vteri fimdo adhuc 
coniun^a, nonnunquâ fciun- 

. ôa cft . Si itaque os vteri didu- 
£tnm fuerit5& fecunda quaeini 
bi reiida eft , alicui parti vted 
orbiculâtim ac pilae modo cô- 
uolutâ inhaeferit 5 facile educi- 
turjmanufiquidemfinillra ca- 

B lida pinguiq; illita in fundû de 
miffa, fecundam fublabentem 
cxtrahere oportet^i aute fun- 
do vteri ut cônexa , demiilâ il- 
miii modo manu caiida,&pia 

fui inunûâ apprehenfam feciî 
am trahemus^non tamé in re 
âum,nc vterus procidat, n€<^ 
violenter âdmodum,^ fed leni- 
ter ac placide primum in obH- 
quû diducemus, hiîc atq^ illuc 
circûagentes : deinde paulo va 
lidius attrahemus , boc enim 
pado obfequuntur, &à conne 
xu ibluuntur, Quod fî vulu^ 
&s claufum iiieriî^perttifîonib. 
vtemur, & fîniitee manus <iigî 
ris leniterapcrire Se paularini 
dilacarc conabimur. Quodfî 
non fucceflcrit , mulieris pubi 
i9œeaca,pexfuiîones,ynguea- 
^4 



Digitized by 



Google 



Ç43 N I C ROC HE V S DE ^44 

taque emollienria & relaxan- A roconi> aiche^, j^ulegîj, daiïd, 
tiaadîiibcïeçonaenk.Sirôbu œeacaftri,petroiiiim,polyta^ 



ftafiienc, €o rêpoire edâi|pruu 
tamenta ex câftorio , pipere & 
fîmilibïis confeûanaribusad- 
ïROuenda lune . Hiac eft quod 
Hippocrares 5.iiph.49,fic fcri-i 
prumreli quérir: Vcfecûdapro 
cidaCjfteraucatoria apponiio, 
& nares & os apprehendico . 
> Eclegmata quç cerebrum & 
cor conforcanc exhibeco : ver-» 
bi caut%diamargariton ^ dian- 
thuj pliris çum mofcbo^ pono 
mofchata. ^ 

InfeiTus fanro ex folifs &C fur 
culis alli) * Aut ex chamaertielo 
&:chamaeaae 



<hi,ïnercnrialis5 rubiç qua tm^ 
gicur^diftamni, artemihaej po- 
lyrricJii>petrofclini, marrubi) 
mercurialisj abiiiirbi;, pulegi;, 
verbenï^^porrijrut^j hyperict; 
Ad fecûdas , & parrus emorcu- 
os extrahencum^ex Haly abba 
xc.^t Sabinae^ariftolochiae, per 
peafejacori partes sequas^ fria 
ta melle excipito ^ porcio efto 
j.dragij.exlupinorum^menca.- 
ûn &c labinae dscoâo, Vci, 

1^ opopanacis^gaibani , fei- 
lis bonis ana drag . ij . caftorij 
drag.J.derurpoiuicummara- 
tri & fabinae ^ecodo. 

Viril colê iuniperi iachryma h4ï 



Limfnenta5inunaiones,& B înungat Sccoëar^exibicitacim 
portada.Videincapicede diffi fœius & fecunda* 



cukate partus. 

^ Osvreriiilinitur croco &Ie 

"^.fmbxcino poris coagule. Inuagacurvce- 

perâSnmte rus oîeo iilino ^ aut * îambucî- 

pcmltim. no caBda. ^gra cingarur 1^^ 

neâa anguium.Coxae adalliga 

bis artemifiam aut abfinchium 

mram* 

Votiones* 
Podones denique aliqu^ eî 
rû quae menfes piouocanc pro 
pinandae»Qu^ quidem omniâ 
priniOj aut akero die peragcn- 
da îmuMàc p otiones fcrip tas 
incapire de difficili partUj & 
de fupprefsis menfibus. 

Bib^nd^ ite decodiones ro- 
faruîB recentium^âîlsj, artemi- 
fîaîjfafeoiorum iub-praisi),ab« 



î^r Sabina£ï5 iupinorum ana. 
drag.j.myrrhse opopaaacis an* 
dra.s.caftorij fcru^s, in lenuifsi 
mûpoliinêradadapotui daro 
eu brafsicç &pulegi; cecôÛQ* 
Sufpm. ■ ' 

Pr^terea fuffi tu vtê dum ^ d e r^^^' 
codis in olla artemiiia^ iride, 
labina,pulegiOj calamintha & 
fîmilibusjoila fellse fuppoll- 
ra^ cui muliervertimentis va- 
diquaque circarepca infidear; 
Quiavero grauicare odorisSc 
caput replet 5 &:ftomachum e- 
uertitj odoramêcaiugîccrfuf- 
fienda funt^ quae pofsint his 
malisaduerfarij & lecuadam 
fubducere-Ad quos vlus excel 
luntcardamomum^ bdeilium 

cum 



Digitized by 



Google 



f 4f H O R B. M V L, 

cum fabina, thus, ftyrax, ladâ- À 
num, agailochû &hiiiiîfmodi. 
Vei lufiiatur aegra vnguiis e^ 
qui, afîn^jcspras , ftercore bo- 
ïiis^equi, columbamm fimo & 
■aquilaî,porri lemine, allio, pi- 
cea, veracro candido ^ nigella^ 
ariftolochialonga. 

Vel rucam > pradum & abro- 
tormra,mca parum diluQ oleo 
mm. lilino jferueant pauki%& mu 
iierpannis teda vaporetur . 

Pelfos cocinnato exallio, a- 
fphairo,iaiere,baliama, fterco 
re accipicris, galbano, gencia- 
na/agapeno,rcamonio , bryo- 
iin, iride,nirro.diaamno,exci 
piendo lucco arremilîae. 

ï^ Ariftolochiœ vm-jfque/a g 
bine^naftorci; partes cequas^rri 
ta in poiiinem bouis hlic exci 
peinpelTos. 

At fi iecunda non obediar, 
dilaceranda non qîï. haud mui 
ri^eninnpofteadiebusputrerâ 
d^iSc in fanié Ibluxa excidec. 

PVERPERAE CVRA. 
' a/). XXXI. 

SI peperit mafculumjrngîn- 
ca diebus iedo iacet : fi fbe- 
minam 40. 
Nonnuliaecamêftadmapar 
tu reiurgunc. Cuius enim cru- 
deiis parrus eft , & cubilis exi- 
tus rardus , in primis renué vi- 
ûu huic exhibereoporrecSym 
pcomatâ à partu nmlleremtor 



qu-entjquse prouenîuntèlan- 

fuinis fupprefsion«, auc ipfias 
uxiï nimio, auc adfuni: vlcera 
exlïgamencis rupds. Ex fan- 
guine recenro fequûtur verdgi 
nés, animi deliquia, febres,& 
tandem omnes morbi> qui ùjp 
preffos comicanoïr menfes . Si 
prf dida puerperam rorquenr, 
■tune ftadm à parra faphena vc 
iia fecanda eft, modo vires ad- 
fînc minime ficuineae. Sangui- 
nis fluor fiftendus vd didu eft, 
in méfium nimio fluxu : febres 
proiigâd^ his quç de febrib.li 
bropeculiaridicentur. Doio- 
res ledandi fonracopis, ano- 
"dynis, cacâplaimaribus , inun- - 
âionibus , Danda edam po- - 
tnitryphera magna cumopro 
ex vino.Si crudeiifsimo cente- 
tur alFeîtu, iequentis eciegma- 
lis drag. s.aur dia.). porui daco 
corn arcemifias decodo ex vi- 
no calido . nam ftadm dolore 
ledac:^ piperis îongi, lemiiiis 
herbffi Apollinaris câdids ana 
dra.v.opiîTnebaici, crociana ^ 
drag.ij.s. pyrethri, caftorij ans 
drag.s.ammeos, baccarum îaa 
r!,cymmi,fbL mr^ fic.calamê- 
ci ana drag. i. s. margarit. hya- 
cindii an. drag.s.molchi eledî 
fcrup.s. excipiancur melie de- 
Ipumato in ecîegma, & fer- 
uemr fsx menfibus ance- 
quâm<juicquâm de- 
îur. 



M 



Digitized by 



Google 



1^47 .NIC ROC HE y S. B E 548 

^ M O N S T R A. C A P» A liquum vndique incegrum cor 

pus erat, quod ad alcerius fea- 

lus necefsicatesque omiies e- 

GaLUbJefi. Ti iT QnftrâjVr aliquibus pla tiam moueretur.haa€nus Mar 

nitionm^ j V I cec^ fifiçprôp ter inclina cellus : Hoc ego etiam vidi m 

pâdocheo quodam inoppido 
Câftauariêfi Pidoniim > quum 
terrium decimum setatisanni 
iagerem > anno à Chrifto nato^ 
aucpalToi5i^* 

^ Oitaua die Fel>ruari|>anno 
Dqmini 1541. in caftro diui A- 
niandi Aiiiferiin tolo Borbo- 
mco^exiouencuiaquadam mi 
lii notilsima natum eu mon- 
flrum, hominis eftîgiemâ^i^i 
te ad vmbiiicnm ¥1% Eefe^isj. 
âbvmbiîico infra^ crurnm p^r 
dumq^ac digitorumpedis lo- 
co fubftimca erac Câada fixe- 



fcMb* 4* cd*- 
Sj^Mlmro 



XXXII. 

MpnftrâjVraliquibus pla 
cecjfiûçprôpter inclina 
tionê vuluç. femê enim 
eiFufum însequalicer^ monftra 
façiçific &plumbû caiefeâum^ 
pofteaquâ insequaliter fatiina 
^ft-,inaequaiia facic fîmnlacra. 
Monftra autem defeûa fiant^ 
.quœdam magnitudine;,vt quas 
magno func capice praedica: a^ 
liaparuicatej. vt^uas paruaha- 
benc capica: nonnuUa abun- 
dârià:^ vc qeae fex digi cos in al- 
jteramanu habent. 
. Vidimusaliqu^ndo(inquic 
JVdaiceiiïis) ex Galliain Icalia 
aduedum hominis iat Bâtuca 



.Monftruni,q:sodpervrbesad B nummodO;,pyramidali figura^ 
ipedaculuro qu^ftus cauia a inkî-uiii camen pedis magni- 



pleriiqycircûferebatur . Idpo- 

.€t nondum plena^ puberrack 

erac^ cui ab anteriorep arte in- 

, îer imnm pedus &vmbilicum 

^ eiufcîé lexBs paiîlo minus qm 

întegeraliuspendebat homo^, 

alcerius illius &integri^ex q,uo> 

pendebaîterna ferè pais, ca- 

putilli ranmm & fuperiores 

Jbumerom» partes deerant^ 

quae veluti infidone quadam 

Jn incegroiilo latentes ^tam a-. 

ptaquo dixîmu^ loco coalue^- 

jranjE^vcfîBelabareviraeque rae* 

dio^, duo iîjmul paulominus 

quàmtota coiporain vnoho- 

mine viuerent» Brachia ince- 



tudiiie definebat, Tinâum fu- 
îc boçmonftrum Chriftian pru 
lauacroj horamqs ^ parc u dun^ 
taxât vixit^ 

Vidimus ( iriquî t Alexâder) A/a 
xnulieremiinebrachijsnacamj m^ 
perdes pro manibus , ad neodi î 
fuendiq^artem habuille. Ean 1 
dem nos quoqj vidimus in ca- 
âro Anatandîixo ^AlMfero anno i 
Chrifti J540. nentê ^ fuentem^ , 
pedibus ( manmim vice) cya^ 
îhum vinî ap|>rehendentem^ 
& culteila pane iiindenrem^ , 
& bellantium more pedibus ; 
arreptis baculis tympanu bel- 
licum puiianteîBv 
; F^xuwaboïiçnaspaî^eîntî Pliï 

ma c^l 



Digitized by 



Google 



UjMAt 



54P M O R B. M 

ma genres eife fine naribus, ae- 
quaii cotius oris piani ci e: alias 
fuperiore labro orbas : aiias fi- 
ne linguis: pars cciam ore con- 
crero & naribus carens , vno ta 
tum foraminefpiraE, pocumq; 
calamis auenae trahie, Ôcgrana 
eiafdemauenae fponce proue- 
nientis ad vefcendum. Quibuf 
damprofermone namsj mo- 
tulq; membroru elle. QuibuC 
damante Pcolemaeum Lachy- 
rumregê i€-gypd ignotus faic 
vfusignium. Quidam &Pyg- 
maeorum genres prodiderunc 
anrepaludes, exquibusNilus 
orirur,Nomades cynocéphale 
rum laûe viuenteSjOiabijSyr- 
borf , qui odonû cubitorii qKq 
dicuntur. Cynamolgi caninis B 
capitibus. 

lam in facie vulcuq^ noftro, 
cum finr decem,âucpaulo plu- 
ra membra , nuUas duas in toc 
millibus hominumindifcrecâs 



V L. C V R A -^ B.; ç^o 
A QÎ^gi&B exlftere , quod ars nul- 
la in paucis numéro praeiieE ajp- 
fedando. 

luxcâ eos,qui funt ad Sepre- 
trionem verfi, haudprocuiab- 
ipfo Aquilonis cxorrUjipecuq;. 
eius diào , quem locum Gefcfi 
tron appeIlanr,produncur Ari- 
mafpijVno oculo in fronce mé- 
dia infignes, quib. afsiduè bel- 
lum elTe circa meralla cum gry 
phis, feranim volucri génère, 
quale vuîgo rradicur, eruête ex 
cuniculis aurum .mira cupidi- 
tare, & ferîs cuftodientibus, & 
Arimalpis rapiencibus , multi^ 
fed maxime illuftres Herodo- 
tus & Arifteas Procônefius fcri 
bunt . Vide caetera apud Piinia 
iib.7.ca.2. Perlege libram, 
cui ûculus eftj Omnia 
genrium mo-» 
res,&c« 



FINIS» 



M i 



Digitized by 



Google 



Digitized by 



Google 



LVDOVICI BON A- 

CIOLÏ FERRARIENSIS 

M E D I C I I L L V S T R I S, M V L I E- 

- brium Libri IL 



^Ni^nc longe commoàv/^ disUnBiinJùa capita^O* ^ 
mcnàkinnumeris emmàâtu 



CONCEPTIONIS IN- 

DICIA, NECNOX MÀ- 

LIBRI I. CAP. I. 



^i N C H O A T I ho- 

^ i^Jîniinis indices notse 

tel '^3 (quanquam fallaciil 

"'' liîmSj&quibusmi- 



?- — 1 »*••*— 

nus credendam llcjcuandoqni 
dem complures ac propè dixe- 
nm omnes^omnem ci cragraui 
ditatem, menftruis recreraen- 
lis fupprefsisj eueiiire qaeanr) 
exponendselunr.Ecenim lia^c 
muicirbrmi côcempiandû in- 
génia ambage corleruncqDan- 
do iieri poisic(imm6 quocidie 
confiât) vc menftruœ purgado- 
neSjOb venajrum eafdem ad vce 
rum perferencium concreno- 
nem inceriepcionemqjj&icem 
ob cruoris cralTamenrum frigi 
diuiemiie^inceràoies admo- 



dum fecemann2r5auc eâmm va 
cuado prorfus incercipiacur: 
Quibus aiio decumbenribus, 
eadem ferme qiis & mulierib. 
vcerum gerendbus acciderejCC 
quisni mente admodû capras 
ditficeacar? Accamen que no- 
bis genicalia iemina concepca 
fore (cametlî haud perpccua fi- 
de)indicia fuadere valenr, bre- 
uibus a capice orfi peribringe- 
mus . Igicar fi nofci iibaeric 
an maiier horda fît, diligend 
adhibiro examinc^cantla h«c 
fcracabere. Si à conceptu à^à^ 
cimo foie aacmatarias auc feri 
usjproucmagisminasiieex fa 
peruacua maceria ceacacor, ca- 
pidsdolores inqaiesqaeinfe- 
ftenc. Si exinde caliginoia ver- 
dgine & cenebris ocalorum a- 
cies hebecerur. Si papiUe mî- 
naanrur.Sicandicâs pardcula 
amplior fîacSi âauefcac, acq^ iî 
eiufdem venulie crnore rurge- 
M i 



Digitized by 



Google 



5^? L V D, B O 

ânt. Si conciuentur occîli. Si 

pafeebrf moîiiancurj& ob hçc 
eiu^ alpeûus grauîor arq^ in- 
grâces magis reddatur^Si iaun 
ùls medicamin^: oçuUs^ (prae- 
rogarma fane fœcunditads) fa- 
liuamficîamr. Sipânus (vcvo 
car recentiores ) rufaeque lenti 
culç earum faciem deformenc 
Si inceroçîiioxam aj^uios, &C 
naresvenae ficas confpicuae ma 
gis comparent. Si fub Imgua 
vena virefcat . Si ceruix calidi- 
or^rergus algidip . Si colii venç 
arceriaeq; excendâtur 8c turge- 
anc magisjâc euidêriàs percuC- 
fu ipib arcolîantur .Si peûoris 
vençaigncent ac tandem viri- 
des glauceq; reddanrur.Si ma- 



N A C I O L I 55<î 

À gueat âtq^ flacce&ac . Si cordis 
puliusperriirbet. Si^ocylsimè 
l^tetur ocyfsimeq; trilteçur. 
Si aluumac potiisimumvmbf 
licum tormin a fatigent. Si re- 
numcoxédicumq, grauitasue 
xet. Si iliapleniora compare-- 
ant: quod equidem ijs qu;3e gra 
ciliores funt euidetius accidic* 
Si ingiij[naperfentifcar,ea con- 
ceprusargumentum elFepofle 
quemiâtet? Siconcumbentes 
mas & fœmîna vnà genituras 
emiferint: qusefiin feptimum 
diem intus permanferint^con- 
ccptum iam efle certum eft* 
Siperafta re exterarumpartiû 
algorfuperocnerit. Sivirco- 
lem vcerum fuxifle fenferit* Si 
m^obdarefcantj exraberent^ B à coitu mox locus refîccefcac. 



perdokant. Sipapiliarum co- 
loa in ruborem demutetur * Si 
irierumautquç libuericalgida 
res epota in mammas redo tra 
mite (aîgore fu ailla comiranw 
te) incerea permeare videatur 
dum forbetur. Deniq; fî in edu 
lijsfaftidinm» Atq; fi malacia 
prehendac^ea fit vbi quicquam 
guftareimprobè appetantj aut 
enormium appeticas varij zù 
forgantj citoq; cômutetur: q<F 
picare quidam àpicaaue deno 
minant. 

Si efcaeciipîdo ciaudatnr. Si 
ventriculîrednndâtia &fucco 
mm pariter atq; cibarlora vo- 
mitiones acciderint . Si acide 
mdet. Si temeto infeftetur: 



mulieribusq; naturai labiate- 
nuiora efficiatur. Si coim ab- 
horrueritjaut fi ardentiùs con- 
cupierit. Si vteri os ad obtutû 
arûifsimè conniuerit : Hippo- 
crate tradente^Quas vterum ge 
rnntijs vuluafe comprimit.E- 
nimuero mulieris vtero grauis 
vel praecipuum indicium eft, 
qnoties obftetrix pfpicaci in- 
teiligentia falutarem digitam 
fubmîttêsjVuiuç ospertinges 
concretum j obfeptum ac déni 
qtie Cgiilatom nouerit, At qui 
hâc cris ardâtione èc vteri mo 
les qu^piam praeter naturâ in- 
dicari poisitjeius rei difcretio- 
nemfcabricieinternofcas. Na 
per grauiditatemj tenerum& 
moMe excât^ & mo duro natur^ 

j3K)di* 



Digitized by 



Google 



pp. 



55;^ M V L ï E B R 

inodicum obleruac.Quibus ve 
ro inflammario duricudine fua 
id infeftauericjduriufculû per- 
5* fennciir.Qd^Hippocraceshac 
io.^,i. perpéiîoneprodidic.Quib.vte 
riosdurum eft, ijs côpreiTum 
idefTenecelTeeft. Sivaluavni 
cMtdtm uerfum * aiueumjdonecadle- 
trmtnî» pcimum menfem venrum lie, 
concraxerir.Si inglomeraca fe- 
ù extuleric. Si po ft inicum aiui 
tergorifqjpuliatilis dolorpre- 
henderir. Simeni*esperafrue- 
tos circaÎEus fubflicerint.QuO' 
niam ex venisjquseincus in vue 
ri alueo iuiic, fecundasinuolu- 
crum dependeac, & ob eam re 
nihilprorlus pereasinmulie- 
brem iînum exccrni queac.Vn- 
de fecûdû nacuram haud qua- 
quam inferius aguntur^ai in v- 
bera craieuac, cocodioneq, la- 
tefcûnCuiusnota exiguo quo- 
dam & aranee propemodu ipe 
ciein mammis viflcur. Quod il 
muiiebrium quicquam elicia- 
tur> tâtiiium quidem fuerir, ac 
ex cemicis venuiisprorumper. 
Si igicur efcuienta faftidiat ma 
liermuliebrib. fupprelsis de- 
negâtisq^ hominem inchoaiïe 
H'.S.^. arbirracû iri fas eft.Quod Hip- 
pocrates ica fanxic : Si muiieri 
nienftruepurgationes nopro- 
deunr, nec horroraur febris llj 
peruenic, &faftidiaaccidunf> 
grauidâ elle arbicrare . Si eriî- 
num doiores, ru mores, extube 
racionesque carnis in cruribus 
încidciinc^ Si corpus vniuei;*- 



k6. 



ï V M h l B. I. 55I 

A fum grauetur^mollefcar, effce- 
minetur,pallefcacq;. Sipulfus 
prodnusabinicio forcis &ma 
gnus,procedenre temporepar 
nas S< veloxperftet. Quin e- 
tiam ex humidis recremends 
grauidicâds indiciaexploracu 
icurafunr. Vtfîeorûmeamlas 
ardior fiât, vnde difficilius e- 
mictancur. Sivrinalubalbida, 
clara^nabilofo rore rupernaua- 
re,ac iUilari îapidis colore prs 
fe ferenrejatomisqj ineaipîa 
arcendendb.defccndedbasq;, 
fuerit . Etenim initium conce- 
pcionis id prsmonftrac.Si a c6 
ccpra primo mêle^ima fui par- 
ce candicantia corpufcukjad 
farinaï crafsioris fpeciemfabfî 

B deanc,qcç commota carmina- 
ti xyli coconiiie efiigiem réfé- 
rant. Si accedente adbuctem- 
pore fiaua^dein rubra pmiicea- 
lie, poUremo atra ( nubecula 
parce fuperna rubore fuffbfa) 
euadac. Si quocunq;tempore 
fubiîdentîa tenuis difîedacar- 
minato goilypio per quaâmi- 
iis in ea ipfa congericur. Sed Se 
hominem incboanim efle ex- 
perimcnto quoq^ muifo poto, 
apercifsimè perpendicur, Hip- 
pocrate exarâce:Si nofleiibue- 
ric an nuilier grauida ht, mul- 
fum ei bibendum dabis quum 
îtura cubitum eft : poft deinde 
il venter rorquetur,grauida eft: 
fin minùsjnon eft.Pôrr6 fljcuo 
fo fpirku înrus in inceftinorS 
anfjia^tib^iiiclufo ludantenul- 
M 4 



Digitized by 



Google 



m 



I. V Dé B 



lo exîra; mordicanteqne, aluu 
* neget. corqu^riquis * hifcacf Igîtur 
non ab re fueriCj fi muiieri cru- 
dum mulfum quum itura ciu 
bicum eft forpxui dederisiquâ- 
doqnidê eoiiia praegrâdi pro- 
culdubîo mole faftigientur : 
hincvrero grauem ob angufti- 
am^quam genituris infra affor- 
* mandi hominîs monecâ loca- 
ris vreras couehitj permorderi 
cenlendum.Et item quo meii- 
us id aflequamur , vt rantifper 
interqnieicac muîier moiien- 
dû,pârîterarq5edulijs expiea- 
tur (quippe quae ira ma^is^tor- 
qu eri âffoleâc ) praecipiedû eft. 
Aromam C^teru aromarum fbfficus, 
fuBm. quem^nonniilh hac m re m iui 
parrociniû afferre conrendûrj 
tantum abeft ab conceptus in- 
Hicijs y vu ab eifdem nihil alie- 
IHim magis efle queac . Non e-. 
mmgrauiditarem at fterilitace 
çommonftrare Hippocrates e- 
àocmi: Si muîier non concipit 
&fçîre placer an côciperepoC- 
fîr ^ vefte obuolutam fiiffies in- 
frà . Nam fi odor rranfmirti per 
osadnares videacurj non elle 
fua cuîpa fteriîem cognofces. 
Etenim fi halitum odorifquc 
ipiramenrum incenfarum ma- 
t.erierum (quaeimpendio fra* 
granriores odoranorefqj finr) 
^d os & nares rranfeiiffum mu 
lierpîanè perfenrifcat, neuri- 
quam fterilis cenfenda eft, Ve- 
. rùmScmnHeremforralsisncn 
concepiiTe agnbfcas hoc rptb 



N A C î Ô L I - po : 

À iliffituiicebit:,nontamenlnpe ! 

riusprodicas perpenfioni apte i 
congruit . Quandoquidem fo- 
lîs ijs fiibeunces fufntionis'o- 

dores minime efferancur 5 qui- ■ 
bus vceri oftium incerfepîuni 
occsecacumq; exiitic, Qûale Ib 

boliscrearioninequaquâaccô : 

modacum cenfetun Necabfi^ ■ 
mile de^ alîio, * ariilolochieq; AÎ 
fcobe fuppoiîca iudicium feré- fto. 
dum eft. Lodu aii; cri duo vi- 

treovaicalo apprimè obfepco : 
in vmbra afferoari volunt. Ex- 
indeperpurgàto linteo fubco- 
lari. Quodilminurifsixiiaani- 
maliapediculis fimiliain eo of 

fenderis^côceptumpîanèprç- ■ 

monftrânquç lî rufa extirerint, : 

B maremtcandïcantia^fœminam ; 

indicanr.Simiiimodo&acum i 
œreo maliuuio maculaûe vrin| 

colled^ per nodem infundut; l 

quf fimul arq^ pernottaneritjfî ! 

minutifsimas notuias (orbicU'^ i 
îorum initar)puniceas côrraxe 

rir^muliergrauida eft: fin aeru- i 

go incelTerir^minimè. Vera ijs i 

ego fepius experimentis egre- ! 

gia hercle fruftrarione vfus(vei : 

quia indiligenter exercuerimy i 

^eî fonè quia res ira fêle habec) : 
irrita faliaciofaq; coperi . Quae 

& aliapleraqj quanquâ in vnu i 
taerfum omnib . boris hominis* 

vira crediderit(nec credere (en ; 

ferii) viritim tamen fâpientifst î 

mi çuiufq^ ides plane refpuir. i 

Rurfam caïdui fpccus epotua i 

fitei/ciâcur^ inciioaîihbmrnis i 

index 



Digitized by 



Google 



^ H V L I E B R 

index eft:iïn minus,n6 eft. At- 
qui qu6d incus gerarur non ib- 
lu prf fcire oporcer/ed an mas, 
anfcemina fueritparnjsexqui 
lîcèexpîorandueft. Quamob- 
rem neminem lateat,marem fe 
rend dexcri oculi ceîerimdîné, 
viaidumq; coîorem îneiTe.Cai 
edamnum mamma dexcraim- 
pendio maiorjobdurior^eiufq; 
papillaocyus quàm Isuae à co 
lore euariacEidem lac precox, 
quod ab vbere miildam vicreo 
vmboniinieâ:am, foliqueper 
lioram expofîtum in orbicu- 
lum inftar margarirse fulgore 
micanns conglobacur . quod 
infupineiufdé mulieris à qua 
muiftra faAa eft, lodo fofopar 
lem imam re<fto vis itinere oe- 
dc,faiilliadîeâ:iis neudqaam 
colliquanir. Quin ^ .afsiduè 
quae marem geruncfaciliùs exi 
gunc3&colorariores,<!excra po 
h'bb U - f ^""^" mala,fanî,mmiîsqj pal 
J-«0- hpuQnoâ Hippocraces tradi- 
T •^^' die, Millier fi marem gerit pro- 
be coloraca eft,fi fœminam,de' 
coior eft . Mares praererea par- 
tusmagna ex parte circicer quâ 
dragefimum dierii mocus pra;- 
pores funr, plus arque in vcero 
moTuSjValidhisqj dexcropod- 
us larere inferuntûdqj ab Hip- 
pocrateicafancicom eft, fœms 
qui mares funtparte vceri dex- 
tracondneaiur: qui fœmin», 
magis finiftra . Loge enim mas 
àfœminae nacura calore difsi- 
decQuocircaliaec a^canta^cô- 



IVM L î B. L .^<fi 

A rra qua in fœmiaeo fœni acci- 

dere neminem admirari iiceu . 

Purgationes edamnum ad re- 
pus quoddam (icili cet qaadra 

gintadierum)accedunc. Vter 

mucronatus ad vmbilici fedc 

prominer . Nec minus profe- 

do admiratione dignu eft,mu- 

lieremitione perpétué dextru 

pedem prseferre, ac exurgen- 

tem manui dextrs potiùs qua 

Içuaî inniri. Dexcerpulfos ei- 

dem plenior . Contraria om- 

nia in aitero fexu. Primas fœ- 

mins,parteplurima, npnageiî 

mo é'îQ motus, latere laeuo, in- 

geiiabiie onus , cruriî & iogui- 

Rum leuis tumor . Pallidiores 

funr fœminam geftanres , aui- 
B diùs âppetunr,atque minus r^ 

iamprsfente ( quam cupie- 

3^ipî^) fruiqueunt. protinuse- 

nim fafHdiunr,quod modo ve- 

hemenrerappetebant. Mulie- 

briarrigefîmo die prodeunt. 

Qua lanè reputadôe fcemines 

fortis rnifereri procinus fubir. 

Cœrerû*ariftolociiiepulujfca Mjkhéh 

lus ex melle côfedus^, lanaque 

obuolutus per têpus vulusim 

pofit5,mâriaut fœmineinchoa 

ts argumenro eife poteft. Nâ fî 

lâliuâ edulcaueilc,mas procul- 

dubîo côceprus eliSin amaro- 

rê âlleaer,fœmella.Iiide & pie 
ro% exiftimare video niàil nô 
de hac îpia re herbarû vi cogno 
fci poiFcSed plunmaru eria csà 
catârii vires qKq incognitas, ob 
«arem ^câs agreftes lireraru^ 
N 



Digitized by 



Google 



Jfé$ XV D. B O 

îgnari, quîppe qui foli inter il- A 
las viuaac>experiuncur. Acce- 
dk ratio inuentionis aiiceps: 
quaadoquidem in reperds a^ 
lia caliiSjaiia vicç pleraq^ vcilia 
(vt verè dixerim)Deus ipieia^ 
lieniac. Quineciam ad maris 

fœmell^4> g^^^^^^^^^^^.P^^ 
J3ôlcendam,an noueila feïie- 

fcensue, an florens Se vigens 
seras fueric^nomiTe non parum 
încereft.quandoquidemhçma 
resiiii^ maxima ex parte fœnii 
nâs procréent, Quippe ii> qua- 
rum altéra caiornondumper- 
fedus iitj in altéra vero defici- 
at.Humidiora etiamnum efFce 
minatioraq^ coxpora 5 necnon 
feminalia excrementa humea 
îiamagîs fpiiFa, feeminas po- B 
tins gignunt* Flatusinfuper 
ad huius velillius inchoatione 
plurimnm conferre comper- 
îum habetur^ fîqaidem ijs a- 
qiiilonijsmagis quàm aultris 
mares gigai:, non in génère hu 
ma no lolùm^vernm & in peco 
ribusluce cîarius eft. Quam* 
obré oraculum iiiod magno- 
pere cuftodiendum^qni mares 
concîpi auent eo ipedenuNec 
recens fubtrahemas exemplu. 
Quod pecorum paftores qui 
jmares eoncipi voiunt^ in hune 
(y lue in eundem ineant) eate* 
jiuspafcunc* Quinimo obier* 
ïiatnmcertè experimetoq^ob 
mium eft^ foeminas concepras 
effe fia coira in Aphriçum 5 vt* 
|»ôte qui ex aduexfo A<|uiioiii$ 



N A C î O L I 5^4 

ab occafu brumali fir^pecus fe-. 
le circumegeric. Quod equide 
invfushumanse conceptionis 
vertiiTe nequicquâ pudedum. 
Id quoqjipium caiu repertû^qs 
dubitet ? verû iî qs illa forte ab 
homine excogitaripotuilTe cre 
dideritjingratèDeorû muaera 
prorfus inteiîîgit . Nec profe* 
ûoppetuaindiciahaec exrite- 
rint'-Ideoq^hçcHippocrâtê & 
Galenû iiterarû iubtilitatibus 
pericos , non admodum iliu- 
ftraire:ac demum noaab âii;s 
hominum recep ta fuiire^atque 
per memoriam tranCile 5 aequè 
acnihii in vira mirandumelï, 
v(q:, adeo fides iflis fafq; omne 
defmt.Erenim incerdum(quâ* 
quam r^encer)fieri quit^vc fœ- 
minavaientior mare çocepta^ 
dexcro latere crebriùs & vehe- 
mcnriùs: côtràmas imbecilii* 
ormorbidiorqsjfiniftro rariùs 
& languidius^ commoueatur* 
Sed enim haec & id gen us reii- 
quâ^vteo difTentiunt-, q> ma- 
gna ex parte^ & magis minus 
lie acciditjficretuIimus.Enim- 
ueromulierû interna haec ho* 
minumnec indagare intereft: 
neq^ foîershumanse meatis^ar 
tificiofaq^ conieftatio ^ ad eam 
remproximèaccedit» Idq;no 
nillaumen potiseftvis vUate 
père. Furor eft empiricos quof 
dam (adeo ij ad eiusfcientiae 
rabiemjnonamdiuitatem mo 
do/eleegere)itatu coceptus, 
cum cocep ti maxis fcçmell^ ve 

cexti* 



Digitized by 



Google 



S^f M V L I E B R 

cerdmdinem animo agicaflc, 
vcrem fie fcCe habcre non vaga 
&arcifîci coniedurafolùm4ed 
csrtîfsiml perpétua, 6c quafî* vnde cer- 
bf. nirenCjporinfînr.FucummpU' 
crperium praeuidentes, cerco 
cericus temeritudine ( quod fo 
lus Deus nouit ) prodere aufe- 
rinc . Q^s nempe vbi vera fo- 
rent, quantum adeo tandem ta 
Iqs diftare dum viuant videri 
poiTent? Athaecquidem &id 
genus reîiqua, cuiufqj arbitrio 
agftimanda relinquantur. Res 
nibilo fecius de qua plura fcri- 
ptitentur , prsediftionû peritia 
digna (vtinteraucoresconue- 
nit) ccnietur, vel eo ipfo , quo 
defideratifsima medicinspar 
tium piurimum in toto tcrrarû 
orbe plurimisq; fecuiis eualuc 
ri t. Atq j vt ho c quo q; luggeiTe- 
ric rerum radoni compertae ex 
perimen£orum(ad quaevelma 
ximè etiamnû quifq, iuftè ca- 
ligat)noritias mifcuitnta ho- 
minum fenfîbusduplicivincu 
lo poiTefsis in tantum faftigij 
adoleuit,vthodiequc edam in 
magna tum medicorum, tum 
casterarum genciura parte prç 
ualeat. Quoniamquumhuma 
lias menti euenta quaeqj rerum 
prxfcire perpecuo piacuerir: 
nihil tamen adeo cupitum a- 
liud,quâ.futurosparcus (quip 
pe qui omriiu graaifsimi , nui- 
iononauidoventurani de bac 
ipfa re forrem iciendi ) pr^no- 
vai![Q çoCuz . fcide ei maximam 



IV M h 1 B. L ^S4 

A auroritatempartifuiiTeneino 
mircfur. quandoquidem fola 
partium humanas mentis im- 
periofîfsima de futurorom prf 
ciofîfsimîsac praecipuis mor- 
tales certiores reddere , perin- 
de ac fi è caelo ea verifsimè pe- 
ti credidiiTent , blandiisimc 
^oponderit . Nos vcro haec 
etiam auditu faftidimus , pro- 
indeque bafce praeiàgitionum 
leuifsimas vanitates faepius 
quidempraefentiscapitis par- 
te vbicunq; caufîe îocusqj po- . 
fcebant(quatumnobis licuit) 
coarguimus , paucisq; & nunc 
dereximus . Tanta deindicijs, 
Câftigadus,quâm fe copia fug- 
gerebat. 

B 

QJÂB VTERO GRAVL. 

husacddmt, O" eorummedkU 

m, Bf^- fuperfœtdtione 

pdcbra* 

C A P V T 12. 

HAdenus indiciorum con 
ceptus hiiloriam (reii- 
- da penè cauiarum inda- 
gine ) digelsimus . Nunc reli- 
qua concinna lerie prç gnand- 
um memorabiiia cxpifcari o- 
peraeprccium eft ; fi piius coru 
fermé omnium quae anteapro ^^ ^^r 
didimusinvniuerium caufam fi^ p^^iu» 
nadi , mulicbriû fupprefsioné ^^ifiitUiu bx 
propofaerimus. Paucis con- ^^^^tgroifU 
lingicvcmciiushabeât quuax d^% 
N î 



Digitized by 



Google 



^ér LT D/ B O N A CI OX I Çdî 

vteru gérant, fit enim vt magis A mulieri plurimae fint)nec dom 
valeanr, quando corpus vitio- ad vbera cranilerintj ob eam re 



fis ijs fuccis opplecum fuerit: 
quos partus ad lui altionem ex 
hauriatj parentem4> exqiïifîd- 
ùsperpurget^Côpiuribus con 
tràj vtaegrius magna ex parte 
dégât euenit: Cuius rei caulam 
aliquam veî ad vicam referre 
polïumus.Quç enim mulieres 
ocioiam ac feilulariam virant 
deguntj excrementa non paru, 
mulca fibi concrahunr ^ quo fie 
vt rriftius vterum geftenc. Ac 
contra qnibusgenribus mulie 
re&labores fufcipere alTueicut,. 
quomodoagricolse faciuntjijs 
fane neuciquam difficulcer vre 
ras geftatunquîppe quibus re- 



quodabinitiô vt etiam pauio 
poll^autnihii quicquam^ aut 
tantillum quid in puerperij ali 
moniamabfumatur.Quocirca 
cruentum virus à corporis in 
quûcontinecurnatura alienû, 
neq^ nutu fuo alens ^ içitra ve- 
nasretentum ad iecur atq; ven 
triculum tandem ( ea moiien- 
daincommoda)ferpic, Hinc 
venrricuîi redundationes cir: 
hinc etiamnum fecundum e- 
iufdemlabemjquibufdam car- 
bones^pierifqj terranij &id ge 
nusreliquafœda & abomina- 
tu dîgna(vtnos ipfi fs&pius vi 
dimus.)mandere in métem vc 



Pi 

y 

et' 



cremenralaborablamat. Sed B rrit^atqsdefiderioinlolita quae 
vel maxima horum caufa eft^ dam gultatu horrenda guftan 



quôd muiieri plurima purga^ 
ria eueniij quae quum vteri ge- 
ftationc défient j ap prime ve- 
xât atq; màgnopere incertur- 
bar. Quandoquidê velno gra- 
mdas(nifi menftruse purgaiio- 
nesprodeâc)aegrotatiôes etiâ- 
îium corripianrjVriHippo<:ra. 
tes monuit: Si muiieri mêftrua 
immodicè fiunt^marbi acci- 
duni:& fi non fiunt^ morbi ma 
tricari|accidunt* Hinccordis 
faltumjânima; defeftionesjver 
tigînesjventriculi doiores^nau 
fea^vomitionesq; plurimas^ v- 
tero gerentes prehêderecofpî- 
cuum eft , &: pra^cipuè quibus 
purgâtiones cdnftiterint(quip 
pe QuaÊ corporis propouione 



di properè mouentun hanc La 
tini muiiercularum mollicie^ 
malaciam vocitauere . Qui- 
bus venrricuii cum appropria* 
lis mûdificatione, ficuri poly* 
podio lIccato^efÊcacifsimè fuc 
curritur.Subiadeappecirus a- 
cidis. reûificetur : ac poftcib£ 
pyris, cydoni/Sj maiis punicis^ 
auelîaiiis afsisj ciceribus afsis* 
vefcantur^Sinâpi etiam vtipro 
deftj quando & nocuum fucca 
abtcindat 5 & appetitum cieat. 
Vinumexaquameilis & aqua 
zucchari bibant. Cacapiafma* 
te corticum citri^meliiTae^caJa* 
mi odorau j ex oieo nardina 
maftichinoque veatricula ad-^ 
moto re<aè medemur. Çïmi^ 



Digitized by 



Google 



féf H y X I E B B. 

mum îraqj languoris ifs inefi 
Atinvcroqjfexu capillum ger 
minante puerperiOjSc in pleni 
lunio(quodEepus edicos quo- 
que infantes vei maxime ve- 
xât) faftîdiiic, taedioq, Etifcût. 
Ijs apcifsimafunt, q auftera, ,q 
âcida, quasq; contadamodico 
fàie funt.item panis fine ferme 
tOjOmnis anis, omnis venaiio: 
atq^vtraq^ aflamagis quam eli 
xa^quicqiiidex csteris fumi- 
rui,macmmpotius quàmpin- 
gue^ Expomismorum, forbû, 
pyrum fragile j cotoneum. pu- 
ni cum5palmulf , nuclei pinei^ 
olese albae ex dura muria, eçdé 
aceto intindf j vel nigre quf in 
arbore optimèpermaturuerîq 
vel quse in paiTo defrutoiie aC 
feruatœ fuerinr.Tememm au- 
fterum(quanquam alperum)i- 
tem refinatum,ac tandem cibi, 
potionesq; vel frigide vel fer- 
uentes.Etfi autem aHquae prin 
cipio magislaboreni^aiiepoll^ 
quum iam partus increuerit: 
omnes ad^què menfe quarto 
Owtauoq; maxime infeftantur. 
Quod fi vel quarto vel odauo 
fœtus perieritj ipfas quoqj vnà 
afsiduè intereût, periclitantur 
que.Adhucetiamnum earum 
ventricuîus plerunqj flatucfo 
fpiritulaborar,pedes exrube- 
rantacajinflâmantur. Quibus 
profecro affeftibus medentur 
cochlef îî fieripoteftAfricanae 
in cibo fumprs.coquunturin- 
tâdaiexaqua^ deinexprunis 



A torrentur,tuncexvino&gâro 

eduntur, impari fané numéro 

ftomachi dolorifuccurrunt.Vi 

uae etiamnum cochies 6c ace- 

rodeuoratf profunt, Ventri- VmîrîcuUre 

culi autem redundationi rectè iuniido, 

malagmate ex folijs vitis 5 ca- 

ftoreOjCOtoneis, dadyiis ira- 

maturis 5 calamo odoraro/pi- 

cajtemeto aromacico adiecto, 

medemur. Ar quum exifti- Cihusflre^^ 

mamus prscordiorum vizi - cUcur, 

um effQ^û cibus minime conti- 

netuncertè quibus hoc accidiç 

ftomacho laborare dicuntur. 

Horum prascordijs veterofsi- 

fragi arefadus infricarur. Si 

in manu quoq, teneaturdum 

cibus fumiturmagnoperepro 
B deft. Necâbrefitcompofîtio 

nem operi conuenientem de- 

fcribere5quç fua ui ftomaciii fa 

fti^um & marcorem mire ac 

celerrimè detergat. In mufto 

€X vuis aibis congio cydonia 

quinque non purgatajtotidem 

que mala punica conijciuntur, 

Cui additur forborum fexca- 

riuSjroris lyriaci fextarius , cro 

ci Sicuii femiuncia. Sic vfq, ad 

mellis crafsitudine coquatur. 

Inde in die lingula fumitur» 

Fit eciam efficacifsima potÎQ 

comp ofirîone ira fcrip ta . Api| 

feminis aridi draclîmf fex. Pe- 

çrofeliniMacedonicijipice nar 

dijmyrrhejOpijjfchfnijpiperis . 

longijimgulorum dragâiij.pi- 

péris albi drag.v.Hec vnà cuai 

mdiô Gr^co defpumato quod 
N i 



Digitized by 



Google 



faris fît reruntun leiuno in po- 
tîoc muîfi mixci exaqua caUda 
Tyohrexjk draaj.vcilicerdantur* Siflarup 
tu^ ' fo fpiritu dolor vehemcs cire- 
cur/emina fœnicuii^apij, anîfî^ 
cyminum & id genus reliqua 
Corikùkm adijcieadafunc. Cordisfalcui 
câlidaaquavberèpocaopitula 
mur. Aceris radix cum vino 
rufà , î;s quas linquic animus 
aut mens^ & âlienâtur^quibuf- 
que verrigines fiunc efficacifsi- 
mèprodeft. Cochiez fingul^ 
cum fua tefta tni^ expafsi cya 
this ternis caiefafta pocionep 
dies nouem dantur . In eadem 
curatione pleriq; per dies quin 
quedancineodem modo paC- 
fijprimo die cochleavnamj ie- 
queti die duas^ tercio tres^quar 
xo duas^quinto vnamifîc fufpi- 
CruramfiZ- ria colkmcur. Inflammacisve- 
matd udpO" x6 pedibus catapiafma ex cice- 
tiùs h^a* rum^ fabarum^ oroborum fari- 
nis fuccoque caulium confe* 
dum 5 prsefidium non médio- 
cre afFerc . Vidus ratio tennis 
£c quœque bonam concoâio- 
nem.& moliuntur& accélérât 
Wk^ dïffi' propinentur ♦ Saep e nimirum 
€uk^.. * ealdemvrinaïdifficultasadpo 
' ftremum,puerperioveficecer 

mcem ccmprimente,fâtigat. 
Aduerfum quam ftiiUefoiium 
Vmuede^- tritumexacecobibirur*^ Ple- 
îatio ^inco runq^ eiuidem deftiilacio atqj 
mcMk. .inconnnentiaaffiîgit;Cui%jn- 
gtti^apri vel fuis cinispcno- 
Biinîpergere opitulatur, iepo- 
lis cereb rum ex vino^otui d^ 



N A C I o L I f7^ ' 

A tur^eiufdemtefticalîtoftiedû^ 
xur: anferum rrium linguç in ci 
bofumuntur. Enimuerorerû i 
omnium pares nuUum ad hoc 
tâcuvcpalceremrautalia iàtia ; 
. j:et, animal nafci voiuit : Quin 
falutares & vifceribus (quip- 
pe quas furdis etiamnum ré- 
bus * vberèinferuerit) * ar- *; 
tes inferuit. Cochleae Africa* • 
nae cum carne fua comburun- 
tur cinisq, earum ex vino bibi- l 
tun Eifdem nonnunquama* ^1 
gno incommodo aluus fuppri py: 
mitur^quare tune fel iupi cum i 
elaterio vmbiiico iilinitur : Cy 
doniainmeile feruata crudaà 
ieiunis manduntur. Lac capri- 
numcum faie & meliepotum i 

B prodeft. Prunaieiunisedâtur. i 
Porri capitati difcofti per fe in i 
. cibo fumantur . Lçns non per- ; 
codaforbeatur-Myrobalanus, ! 
quod eft caryotae genus nafcés : 
in iEgyp to, vino auftero tritus i 
&potus aluum citât, mororu ■ 
maturorû fuccus potui detur, 
àrmoniacum potioni addatun i 
Vlmi corticîs tunfî denarij pou 
dus in hemina aquÊefrigid^ e- 
îiam purgat. Hirundinis fimus 
xneile adiedo fuperpofîtus . Et 
item falicis fuccus ex vino mul 
fo potatus. Thalaifomeli fine 
ftomachi noxa iucuudifsimè 
purgar & odore eratu, &: fapo- 
re* Q^ fie fieri debetiaquç mari 
nç & aqus cf leftis eade mefu^ 
ra>et mei eiufdê portionis per- 
mkcentur Jtem panis fermen- 

tâtu% 



Digitized by 



Google 



^71 H V L I E B R I V H L I B. I. 574. 

tatusj magifque fî hordeaceos, A busrcmporamimpen^ijspoft 
minucf aues, cochieç ,olî:rea,&: concepti func ( alrero iam pri- 



xpcnren- 



hrm de- 
mm, dut 
jcmétum 



fsrfœtd- 



omnes ferè côchiilse, maxime- 
que earum ius,faxadles, & om 
nés teneri pifces, aues qiîi£ na- 
tanr, caro pinguis veiiuxuien- 
ça elixaiie^cmdiî mei, mulfum, 
remecum duke/alfumiie: acq; 
tandem omniatenerâj tepida> 
duiciâ,pinguia,elixa, iuruleta, 
fairâjdiiucajaluummolliuac. - 
Porro quoniara fréquenter gra 
uidis accidiCjVt proprer iâguo^ 
res ( quos aasè lecuiimus ) va- 
ria piebis commenta * exper- 
giicerenturj eos curare nefcien 
ris, qui paucifsïmis etiam ho- 
ris repelii pofsinrjmihi oportu 
num vifom fuit paucula hec va 
letudinis auxilia coliigere. 
Quibufdam etiamniigrauidls 
coageniti pili defluûr. paucio-. 
resq; redduntor.Cotrà qua par 
tepiioshaadliabere iblebant, 
ea magis accipiuntjpilorû ma- 
teriaa iuperis ad imainguinu 
calore retraita. C^eceiùm vte- 
rograues luperf<2tare neq;fâ- 
jbuiolum neq^nouum eft. Quo 
niam omnium maxime anima 
lium, mulier & equa grauidae 
inicum nouere . Cetera (vtpo- 
re quorum natura more lepo- 
ris iuperfœtare recufec) vbi gra 
uida exciterinCjmares concerna 
nunt. Verum equamhaud va- 
quam fuperfœcaiT^ cognitum 
cft.Ac mulieri, camecfî in Italia 
rarum fit, inrerdum vt iuperfœ 
x« ctiemc . Ob id qui longioû- 



dem conceptb) * nihilo quic- * nihilquû> 
quam profici qaeunt: fcd dolo ^uâprojke'- 
rem,quo^ipn,&primuspar- n. 
tus intereat prsmaturiùSjCon' 
cinnant. Olim vt vnde trede- 
cim^fuperfcetata puerperiajcoi: 
rupcioneperadâjederenturia- 
c'îâk. A t vero fi a primo conce- 
prafecundusproximè *moîi' *f€cutt0m 
rus iît^pauiuiomque temporis 
inter eos interceiTerit^quod fu- 
perfœtarit { quaiî gemini nafci 
videantur ) abfolui cdîque peu. 
teft. Quoinodo &; Hercule, Se 
Iphicium concreacosefîefâba 
lantur. Sed &id etiamnum ex 
aiuiteraquâdam, quf alterum 
B marito, alterum adukero perfî 
milem peperit>compertii eft. 
£citem Pfoconnelîa an cilla e- 
iurdôoi diei coacubitu altéra 
domino 3 alterum procurarorî 
cius perquâ iîmilé egefsir. Inili 
per quu m geminos qu^dâ fer- 
rer, tertium fuperfcetauitj quu- 
que iullum pariendi têpus in-^ 
iiaretj primos vitales edidii^ le 
cundum qui obiter diem fuma 
obieratjmenie quinto elilît. Al 
lera quumj>rimuminuitaleni 
méfelèptimopeperiiTet, mox 
geminos iufto meniîuin numc 
ro vit« compotes enixaeiL Ec 
adhuc aliâ iufto partu vnum>al 
terum quinqj meniium emi£r. 
Compluribus etla id euenifle 
liquet, vt fî odauo mé[^ cocu- 
bueriat , porcus m^icore opplç 
N 4 



Digitized by 



Google 



m 



VV D. BON A C I O L I 



Pi 



De îaâep'a 



i^ideji^fxtus 






fKenfcs gtd' 
îddmim* 



eus exierin Lac prascerea om- 
nem circa muiaram fuûumûe 
ïjs (vbîiliiusvberior copia cô- 
gerirur ) è mamiUis effluiçXa- 
ais autem copia facile coUigi- 
tur^fî comunes vteri vberumq; 
venulf admodum expieanrun 
Admodum fane oppkncur, fî 
^ puerperiûlaais tanriiluTn ac-* 
que pufiiiû abfumpfericid nê- 
pe eiufdêimbecillitâcisTelprg 
cipuumïndiciumeft, quorum 
Hippocratesîio ignarusin hûc 
modû fanxir :Mulieri grauidae 
£ lac effluit è mamis , fœm im- 
becillu effe fignificac* Ac fi mâ- 
m^ fintfirmae ac folide^ fœtum 
validiorem eïTe fignifi catur. 
Quapropter îiec adeolaûefe- 
ferras efle^vi: fixa fpote egredia- 
tur: quomodo îiecira folucas 
prse fanguinis inopîà vc flacce- 
anr^ fedattreftanrifolidiufcu- 
las comparerej&mediatn con- 
dïcionem feruare oportet. 
' Quocirca&ob fîmiie caufam, 
fimuliebriâ affadmeruperint^ 
mm fubinde menftruam circui 
tîonêobferuauçiinr, vcpartus 
tcâh valeat fieri minime po- 
teft. Quâdoquîdemîsdiiutio- 
re crua:irioreq^ ^xcorpore to* 
to în \Tiluam delata mareria ad 
fui alrionem vcatur oporteti 
quod HippocratesprodidicrSi 
mniieri grauidaemenftruaeput 
gariones prodeunt, fieri no po 
t&fk vt feras bene valeat . Qui 
nihilomin^ acuco morbo, quo 
p^rff p^ vcerum gérâtes capi^ 



A untufj perimicur, tum quia ae- ■ 
grocatio fœtum interimitj&i* 
tem quia alimonia diucius de- 
negara (âlimêri inopia) is per- 
dicur.Idcirco Hippocrates nos Hi 
admonec : Mulieri grauidae ca- A| 
pi ab aliquo morbo acuro leca ; 
le eftjgemino aiioquin pericu- 
ioallatoimminente. Ecicem 1 
quia per grauidicatem validio- 1 
ra fubfîdiahaud quaquam ad- 
hibere^ aur oppido victus racio < 
île exienuare medicae rei pro- 1 
fefsis liceac , Quam ob caufam 



Se aegrocatîones increfcant^in- 
ualefcanrqjnecelTum eft. Pro- 
iude parcus merîco inrerdum 
îion perdurar^fed amicrî turbin- 
terdum vero dum in luce pro- 
B lîeatobferuacur. Acmorbidus 
îaniifper ( vrpote diurule per- i 
peflus) grauidaq; muliere flac- ( 
cida^languida^ac denîque vie- i 
tajion fine periculo eniiirur. 

Egofanèpoftremoijsvnum F[ 
îd incredibile diâu adijcien- «: 
dumduxi:quodMarnaRoma ^ 
narum princeps vrero grauis 
claro fulmine ( quippe cui ea \ 
naruraiîtjvr doiia intaftis ope^ 
rimentis exhauriar 3 aurum in^ \ 
tus facculis haudquaquam am 
buftiSjfignoquec^r^neccon- : 
fufo^lîquec)iâ:aexanimaropâr > 
tuincoiumis ipfa vllom ci- 
tra aliud incommo- 
dumvixir- 



FROGNO- 



Digitized by 



Google 



577 "' M V I. I E B R 
PROGNOSTICA CAVSAE- 
^k efjîuxiomm cr abortuum . Eow» 
don etUnmum numéro flt4s uno dbor- 
tu . Mùl£ Indices er cdufe , 4c îpjlw* <* 
pdrtuiizterft'mâioiatq^horumO' 
mnium affeàmm re- 

C A P V T III. 

0ptï6e$é Tt yTvlieres quippcvccroge 
^\/ l^rentes corrupdones in- 
terdum perpciTas ^Çfoiy 
m medirorum moiiùmends 
(vcpote cjuîbus raiia confedari 
curae fueric)cumuladrsïm€ ex- 

fjixioncs. j^j^ Effiuxionesquaeintradié 
fepdmum corrupdones inci- 
dunCjtantifperenim genicurae 

^orfws. inftarîadiseiabuncur, Abor- 
fus qu^ primis menfibus côce- 

\rîui ud- ptuexorrofiunc. Aborcusquç 

Siones. prope pariendi eueniunc tem- 
pus,cognominam:. Quâquam 
has quîdê (gradiore iam fœcu) 
eieftiones , vnde eiedidas vul- 
ii«,iilas vero qu^ intra quadra 
gefîmû àconcepcudiemcôdn 
gûi aborrus^îliuimores appel- 
licare aflueuerint. Hinc apud 
mcdicf rei profeilos voculf hç 
plerunq; conmnduncur.Efflu- 
xionum prognoilicô cenfetur: 
fiorisuuiuae labralaeuiaexdce 
rinCjpximè enim teminale ex- 
cremencum delabi ac effloere 
premonftrat.Quod folerces pe 

'^(fTym- ridoresqjmulieres * inigimfj 

^t[m A9ut iâbris liquida pice iliitisjfœr o- 
le nanquc v^erus leiiiiens ac- 



I V M L I B. L 57S 

A toilicur^ quo firvcoftiolum co- 

erceamrlugilleturqj. Poft dein 

de libano,abiînrhio , cerufa, ex 

olîuae oleo iiiinunc, quae aridi- 

tare eiufdem obcurauonem c5 

molliunrurjidem occaecancin- 

teriepiuntqj. Eifdem prope- 

modumcauiîsgeniîurae abiga. 

tur>qoibus aborcus âccicur,cu- 

ius equidem validilsimû vbe- 

xum praîceps dedudio index, 

vc Hippocrares ftatuic : Si mu- Yûpp. Uh.tç» 

lieri vtero graui, mammf fiibi- Apho. 3/. 

10 exrenuancur,abortus fequi- 

tur . Nam vuluae vberumq; ve- 

nulaenonnuila (quasancère- 

tulimus ) communes exiitunc^ 

quae quodes cruorisjtandllum 

obdnenCjgraciliores mamulas 
B exhibent . quamobrem alimo- 

nise abfenria âcque indigendâ, 

nônunquamparcuenedo, in- 

terdum eo luperltice, ledpalpi 

tance >ac déni que membranu- 

las interfcindence ( quippe cui 

alimencu neudq fupperac)atq; 

tandem lupped;s omnib.pror 

fus defticucojinfelicicerinfeiix 

muiier aboritur. At quéadmo- 

dû extenuatis mamulis infans 

perditum itunfic&ù perdicum 

iturus eft , graciiitudo procui- 

dubio eafdé prehcndic, Hîppo '^PP' ^- > 

crate monéce : Qus.abortû fa- -^B"^» 35* 

fture lutjijs mam^ exj^enuacun 

fedfîdenuodureicâc, doiorin 

mâmis facigabir, autincoxis, 

âut in oculis , auc in genibys^i- 

taque non facient abortum. 

Quod âutem in propcniio- 
O 



Digitized by 



Google 






Jlîpp.îih.^. 



dno tempo- 
re jhortus 
p'emmior 



Canf£ 



^rp ^ V D. B o 

nis Câlce prôdicum eft ^ huiuf- 
îBodiexiftit: vtica duriufcula 
vbera fangtamis affluenciam, 
& ybertârem^quornodo graci- 
lentse mamuîœ inopiani indi* 
cent, Quocircacicralefionem, 
puerperium ad iuftum partum 
feruabicuropperietorqj.Quod 
figeminos ferar marcm&fœ- 
minam^pone Hippocrans fan- 
â:um : Foetus qui mares lunr^ 
parce vteri dexrera conrinen- 
tur^qm fcemin^ i^ua potiùs^ 
dexcra mamma gracilis efreûa, 
maremdeua^ fœmellamj imma 
tare abieclum iri portendic ^ id 
que Hippocrates tradidic m 
îiHncmodiim-.Melieri s^rauide 
geminisj ii altéra mamma ex- 
tenuetiîrjakerum amiicir. Si 
dexrra mamma extenuata eft, 
marem^fîfiaiftra foeminaamit 

'^ tir. Ex tempeftatibus infuper 
iadicia elegaiiter rrabimus. E- 
renim fî aoltrini Eatus.pluuiç^ 
que hyemen occapariat : ver 
âucem aîgid om aridumq^ Qxii^ 
cerit^ grauid^ quibus mnc ad- 
eiï partusj aborra periclkan- 
tur. Quod Hippocrates no- 
Ê:ens: Sihyems aiiftraiis ( iii- 
quir)ettepida fuerir//er fquali 
éum a^uileramquejmoiieres 
quarum partus iuxta ver pro- 

^ peraur^ abortum ex qualibet 
caufa facient : quae aucem pe- 
pererintjimbeciiles 3^c morbi- 
des edenc infantes, ira vt aut- 
ftâtimpereant, aut tenues atq^ 
Talemdmai3| degâtjSc léiqn^n 



N A C I O L î 5S0 

A Caufasiniuperjquaematuri- 
us abortum valide procitare 
queant^eund€(ripr2eceirerint) 
fucurumindicare, ecquisiîifi- 
ciatur? Etenim fi molier faltib. 
inhumanius iaâitetur, deiul' 
retq; immodicè, ac potiîsimû 
fi refiliat^poneque faket^aut vr 
libuerit corpore fine ratione& 
modo moueatur^ fi immaniter 
&vaftè ciametjfiobîrafcarur^ 
atq* fupramodum excâdeicar, 
fi pcrterreatur ac copauefcar^fi 
parciuscibatum abliguriat, fi 
* aceidaturacpr^ecipuè vccer.^exfi 
fî in balneo calid^ aquœ frigi- 
d;^iie moram traxeiit • Si coii- 
cubuerit (quasdamnanq; fub 
abortam conceperuux.atqj al- 

B terumabeeeronT.akerom coii 
tinuerant) conienraneiîm aoo 
riri muliereffî^-^ extericineofq, "^ ^i 
exerexi coîq, vei igaaro videri osq^i 
poteitAtQ:exterraneeà medin* 
cis e^ caofe niicupancur^ qu^ 
quum peaè innumere excenr, 
h^cqu^ necviiu facilis.nec ai 
«ftue&bilis vlli, minime pr^e- 
termittenda cenietunQuod o- ^Uni 
doris ipiramento à lucernard 
exdiiâu 3 aîioiie fimiii edore 
aborriuus partus enitatur. Cu 
iusreiaorea ac maieftatisple- 
na Plinij fecundi verbahocio 
co peroportunè alFerre haud 
veritus fum. quandoquidem 
an CPliniuSj an potiùs Hiero- 
Bjmus ( adeo Chriftianœfidei 
quadrant ) ea ipla exarauerir,. 
kifcam, Quibus fane non paru 



Digitized by 



Google 



çSt M V L I E B R» 

mulca 'paucifsimis felicifsima 
illa fua èc inimicabili feftina- 
tione compreheîidit . Mifercc 
aiqi eciam pudec exiftimâtera 
quàm fie friuola animalium fu 
perbifsimi origo,qiium plerû- 
que abortus cauia fiac odor à 
lucexnarum extindu. His prin 
cipijs nafcuncur cyranni, carni 
fcx ij s animus . Tu qui corp o- 
ris viribus fidis:tu qui fortunae 
munera amplexaris, & re ne a- 
lumnum quidem eiiis exifti- 
mas led parcum : tu cuius lem- 
per in viftoria mens , tu qui ce 
Deû credis aliquo fuccefTujtu- 
mens^canri p^rire pocuifti , ar- 
que etiam nodie minoris po- 
res, quanculo ferpencis idus 
dence?Auc eciam , vc Anacreon 
poeca , acino vu:^ pailàî: vt Fa- 
bius leaacor pr^tor in ladis 
hâuftu vno pilo ftrangulacus. 
Is demum profedo vicâ^qua 
lance péllcabic, qui femper fra- 
^ gilicatis humans memorfue- 
mt^rto 4 ri Cjhaclenu s Piinius. Acqui à 
«. coicu h fternueric mulier, abor 
tiuum eil. Ec item languis ex 
venamiiTus, Hippocraces mu- 
éoto* lier prasgnans inquic ianguine 
mifTo ex vena aborcum racic, 
& magis II fcecus audior eft. 
Tânciiper enim vberiore aii- 
monia indigus ianguine hau- 
fto perdi par eft . Nec folû Ian- 
guine miilo , verum ScperdiU' 
turniQres inedias , & icem per 
immodicas vacuaciones abo- 
liiiconlpicumneft: &;iJspo- 



î V m L I B. L fSi 

A tifsimàminnonoportunote- 

pore celebrâtis,quemadmod5 

inipfis concepcioni^ primor- 

dijs, acrurfusquum iâ partes^ 

perfedionê attigeric, propce- 

rea quod vuluse parcus , perin- 

de acq; ftirpibus pediculaci fru 

dusjconnedi dilucec. Etenim 

ij icâ iunguntut,vt prima fui 

gencrarionejinuâiidiorib . ad- 

modu nexibus^quomodo rur- 

fum fimulac abibluci fuerinr» 

vieci & languidi fuaq; vi deci- 

duijinhaerelcunCj & ob id quâ- 

tuiis ipiranrium aurarum fla- 

bris pafsi , faciiiimè excidunr. 

Pari omnino vfo , pu«rperiuni 

Â:primis &vlcimis menfîbus, 

triftiùs vtero hasrec: hinc va- 
B cuâciôe molica facile promic- 

Quod Hippocraces exquifîcè Bipp,tiB^^ 

incemofccns : Mulierem (in- AphQ^ 

quit)vî:ero gerencem purgabis 

medicamento, iî maceriacor- 

gec quarto menfe, $c ad fepd- 

mum vfqjrfedeas minus, ab re 

centiore autem &âb auâiore 

cauebis. Kam intermedio tem 

pore iîrmioribus coiribus & 

inieparabilibus fermé comple 

xibus. Se fœtus vcero, & ftirpi- 
bus trudus âUigâtur annedii- 

turq; . Quocirca validiores va- 

cuationes paricer atq^ commo 

riones vcero grauis cicra par- 
rus oblaellonem fuftînere quic 

quanquam nec omnes perid 

tempus vacuacionis egetes âr- 

ce p erp urgari dQCQvSoâ û mare 

texiâ turgeac; quippe quîbus 
O a 



Digitized by 



Google 



$h L V b; B o 

perîndeatq; fpontînis vacua- 
rionibusgrauidasaborcu péri 
ciicari vbertim cofteCjCommo- 
BippoM.r. îienre HippocraceiMuiferi prç 
Apfco.34, ' gnanti fi aîuus nimium fluxir^ 
periculam faciendi aborcum 
Ahmfluens i"*™^"". Proinde quibusal- 
(îiïcdainci'' ^'^^ reloluca eit^ne aborno ie- 
JiâbQrtus q^^^w^fi^ccurrendumeft* Sed 
cùm alia cum iiia quoqj ventri 
fiftendo dantur.Caacrifluuia- 
les crin ex aqua bibuncunSaci- 
ui ciceris fuccus in caprino la- 
âe pocacur. Ocimum cricum 
ventri illini tur^alica^vel miiiû^ 
velpanicum^ in lafte caprino 
décoda more iorbirionis ( &; 
magis fi h^cahcè friâra func)in 
die fumuncur: icemqueexiji- 
d fpulriculâ. Vécus panis nauri 
eus cunfbs & icerum coctus(ac 
magis G ex filigine vel fimila, 
fineq, fermenco fie) & aquare- 
ûè bibicur.In aquafabag coici^ 
ces ad cerclas decoâç profunc. 
Lés ex aqua c^lciki decocta for 
betur. Quin &lencicuîa cui be 
ta vel piancago adi ecta fie, ni a- 
gisq; etiamniim fi illa prias fri 
âa eft^ vtiiicer mandicur . Vinu 
refinatum arperumiiejiré me- 
racum^acecS merumjmiîllum- 
rie quod inferbueric • Icem prag 
frigidaaqua dura^hoceft^quas 
lerîus puir€c:ideoq3 pinuia p o 
nfsimum efficaciisimèmeden 
rur.Mala fylueftria eduncun A- 
qaain qua pruna agreftia co- 
âafijic bibirunSyiueftriûpru- 
horumbâccf j vel exxadice cor 



N A C I O L I 584 

A tîcesinvinoauftero decoquû- 
cur^vcparscertiadecidaCj idqj 
vinum bibicur meru . Cyachus 
vnusindieiîiororum laciuoru. 
fucci bibicur.îcem pyrà imma- 
tura^forba^mala cy donia & pu 
nica^ole^ albae^vel permacurae 
palmuie^ Scmyrcamanducan-. 
tur: myrciq^ feminis fuccus for 
becur . Meruîa y palumbus fé- 
rus expofca coctus, gros, om-» 
nés aues qu^ currunc magis 
quàm volenc, lepos^ iecur ex 
i;s quç feuum habenr, maxime 
que bubulum ac feuum ipfum, 
cafeus qui vecuftace veheméci* 
or fîc,in<:ibo dacur.Icé oua du- 
ra magîsq^ fi aifa fine. Columbi 
nus fimus cum melle vencii il- 

B linicur. Anacum mafcuîorum 
fanguîs bibicur-Flores vel cin- 
cinnideauellanain furno Gc^ 
caci arq; accrici ex vino ^pina- 
tur* luniperi bacca& triise ex vi- 
no nigrOjhoc eft^ex nigris vuis 
expreifo potatur* Fîos hedera& 
tribus digicis fumpcus in vi- 
ïio auilero bis in die bibicur. - 
Baccçagrifolij ex vino eodem 
pocancur, Ruborum in quibus 
moranafcuncurcaulicuîi ex vi 
no auftero decoquuncur> &ia 
cibo dancur. Cochlearum quse 
viuœ cremacae fine cinis pocio- 
ni ex eodem cemeco infpergl- 
cur. Piancago ex aceco coda e- 
dicur • Gallinaceii iecur aiTum 
in cibo vcilicer fumicur* Vrci- 
caefemencoftum panecoilin* 
girur*Quare nequaquam mira 

bile 



Digitized by 



Google 



5^5 M V L I E' B R I V H L I B. I. ^U 

bile videri débet, vt ob forces A prehendente febri prœgnans 

abiumacur, aboriri compert» Btppo. 



vacuaciones partus amictâtun 
quandoquidem ob forrem ac 
'(fiefjm. perpecem teiidorem ( quiç- 
pc quo & crebra fed irrira defa- 
dendi voluncas cicecur, & cor- 
pus rotum acpomsimum vce- 
rusjvc quifub redo inreftino 
adneditur j circa quod tendo 
accidiCjafFarimfarigerarjgraui 
dae muiieris abordo iequarur. 
'^f'7* Quo^^Hippocrates plane no- 
éor.zy* uitinquiés:Simulieri vterum 
gerenri tendo accideric^abor- 
tus fequicur. Ad hoc vicium lac 
bubulum potui datur.Ius pifci 
îim marinorum in patina déco 
dorum cum laducis Ibrbetur, 
aut pane coilingitur.olus di 



eftjHippocrate exarante: Quae Apho. 55. 
vterum gercntes à febribus ca- 
piuncur valdeq; extenuantur 
fine caufa manifeftâjeae diffi- 
culter pariunt&cura periculo, 
autabortum facientes pericli- 
tantur.Qoomodo etiamnum 
fupra commemorauit:Mulieri Bipp, Ub,^» 
grauidf capiabaliquomorbo Apbo,:^o» 
acuto létale eu . At eu acuta fe 
bri iugiter citra inâamationé 
partus interimatunquâto cau- 
farius fiquainââmatio, ignii. 
lie fâcer ( & vterum préecipuè) 
infeftetj isamiiTumituruseft. 
Cuîusreinonignams Hippo- BippoM,$, 
crates : Si molieris praegnads apbo.^}. 



fcodum cum faie editur. Aqua B (inquit) vterum ignis facer in- 



marinam plerique per fe danc, 
fed raphanos fupermandi iu- 
bent ex mulfo aceto, vt voma- 
tur.Pulticulam fiiiginis falfam 
fine oieo edendam dabis, Em- 
plaftrumid ( quod tecraphar- 
maçon Grsci vocitant ) ventri 
iliinitur.Liquâtum alumenla- 
na circundatum appoaîtur. 
Eadem ferè ex inferiore parte 
indita, quas torminum auxilia 
funt, fuggeruntur.Alternis die 
bus aquajalternis iene & auftc 
rum vinum bibendum eft. Po- 
tio vero qusq^egeiida ac frigi 
da eKç débet. Verum fi nec 
moliamur vacuadones, neque 
teneimosaccideritjfed nocui 
priufquam côciperetfuccicol 
hâi fueiint, quibus vaUdiore 



feftât létale eft. Cui terreni ver 
mescxaceco illinûtur.Allijci 
nis ex oleo & garo illinitur^ ru 
taq, ex aceto & oleOjlens ex a- 
quâ marina décoda imponi- 
tur.Amurca nigrs oliuas infun 
datur. Herba fabina tufa , quae 
habet folia quafi cupreilus , eu 
melle illinicur. Oua coda trita 
cum oieo imponentur, & betç 
foiijs coopeiiuntur. Quorum 
trium candidum cum amyii 
pari menfura contritum impo 
nitur. Anferis adipe virium pe- 
rungatur. Viperae caput ari- 
dum combuftum ex aceto fu- 
perlinitur. Spongia ex aceto 
imponatur^vrilnusaur fuillus 
adeps adi|ciatur.Fimus vituU- 
nus bubulusuejramenta cerui- 
O 3 



Digitized by 



Google 



»f pcllîs âîfcoiâa^pumîce ex a- 
çeto trica imponantur. Caererû 
vtpuerperiiim quibusiil>ecali- 
moaiam abfumeacibus caufis 
aboriaturdilucer» QgofitYtfi 
malè habita ftrigofaque& iau- 
ber muliôr vtero grauis recrea- 
tionêiiiftauracionemc|^ requi- 
rac, eu faîiguis qui in fœrus ali- 
moaiamcedebâCjad grauidse 
. mulieris alcionem recipiacur, 
neceffariè inquâ ûty ob infignc 
cibacus inopiam^ vc partus (dû 
iaxercamulier glifcic) abord- 
îfipp. Kr» 5. ^^s abigaïur-, Hippocrace fcri- 
Apbû . 44, pticante.Quse praecer naturam 
renues vcerum gerunc 5 abortû 
Cdufxmtcr^ faduncdoneccraflefcanc. Atli 
^^* nullaexijscaafîsâbortumcon 

cicec^qui nihilominus cofequa 
rur^ alias quas inceraneas medi 
ci appellâç (camerii ex fuperio- 
ribus nounuîl^ huiufcemodî 
eiTe queâi:) caufas exquirere o- 
jma^mdœ puseft, Ecquidemmucorulê^ 
îSuUu x^ çQcep çaculorum ora ad vul- 
uam percendêria^ex quibus fe- 
çund^ inuolucrum dependec 
(quae acetabula cognouiina- 
uimus ) haberi confentaneum 
videri poreriC:, Hippocrace ma 
nence: Mulierés quae niediocri 
ter corpuIeAtse aborrum faciûr 
fecundo menfe ^ aur cerriofine 
Câulàmanifefta^ ï]s acecabEla 
vceri piena macoris fonc^ita ne 
fcecum conrinerepofsinr, fed 
prae fuo pondère prf rumpat e- 
îabacurq; partps necefle eft. 
ptm. Auc eâamnumflaçiiafo fpidra 



N A C î L I 5S8 

A humiditateuegenimfamfora^ 
propellece : Quib. eclegma de 
margaritis vcilicer datur • Can- 
cri fluuiales^ex gallinaceo iure 
poci* Et irem lepufculora prae- 
gnantium coagulum epotum 
mirèprodeft* Sceilatuslapil- 
lus aureo anulo inclufus.icâ vc 
carnem contingatvtiliter por- 
tât y vrfinaïie vngula coîlo . Ci- 
nis herinaceorum cum oleo 
perundarum partus côcra ab- 
ortuscuftodit.Ingraminever- Ami< 
miculiinuenti collo adalliga- dU\ 
riifubjjartû aûc (alias enitinô cotr^ 
paterencur)detiahioporcenac tVA* 
ne in tellure ponâcur(vc aiunt) 
cauendûXapis aëtites in aqui- 
l^repertus nido partus contra 
B omnes abortuum infidias eu- 
ûodit.Mulieri praegnanti à pé- 
rore hyenç çaro , &piii fepte, 
& génitale à ceruice^îî aîligen- 
tur^dorcâdis pelle collo fulpê- 
fà.Syncera èiue^ quçnon pepe 
rerit axungîa , in abortum ver- 
gentes collyrij modo iubdita 
natrit.Ibicum cineres cum an- 
ieris adipe & irino > perunftis, 
lî conceptus fit partus^ contine 
re ferunt: ite hyftricû cinerê po 
tum.Cancroseciamnum reçen 
tes vel aridos bibût. Ad hoc tra 
dunt ceruâs, cii fenferincfe gra 
uidas j lapiUum deuorare 5 que 
in excremêtis repertum, aut in 
vulua (nam & ibi inuenicur)ad 
alligâcu partus cuftodîre . Ax, 
quaein corde & vulua ofsicula, 
grauidis & parturientibus pec 

quam 



Digitized by 



Google 



■ptmm 



5^ H V L I E B^ R 

qui vnlià , inuenrantur * re^o 
fubinde fpinae emplaftrum ad- 
Kiouetur, quodexi;sconftec: 
olei rofacei^myrcini, maftichi- 
miiejhngiilorûvnciajhaedi coa 
guli drag.eboris fcobis ^ cornu 
caprinijC^rf ,finguiorum gémi 
nis dragmis: confice. Boius ar- 
meiiia item ex oleo lofaçeo 
vei myrcino vel maftichino, il- 
liraprodeû. Auc forcafsis mala 
temperacura calidaabfiîiîîéte^ 
aac frigida congelacejâut lecû- 
dœ inoolucro interfciiïbj vel a- 
lia quauîs caufa parcu perem- 
pto, veluti fera (fed moxpîura 
de hac, quomodo membratini 
hiiLoria decurrer dicemus) è q- 
bus edax atq, acrius viirus nior 
dicansinvcerû rrariiVuromjâb- 
orcûiiiuehar. Quodilenedos 
parcuSjpariteratG^lecundaexi 
Cil neglexerinrjfalis aramonia- 
d dragma,aur dictâni, ex aqoa 
r-efcè bibirunaut eriam boracis 
raineraiis dragma ex vino aibo- 
generofo odoraro vciiiter for- 
pcuidatur: aur afininavngula 
iuflïfur, quae adeo parcum ma- 
îurac, vt vel abortus euocec. 
Nec allier adhibeturjquoniam 
viuearempueruiumnegac. Ac 
de ijs infrà capite penokimo 
vbèriûs dicemus. Numerofî- 
tas concepcuû pretereaabortu 
cic: cuius rei mira quseda refer- 
re duximus.Nam quanda duo- 
decim,akerâ duodeuigintiqua 
ttior, feptuagintaakeram (om 
£ib.eâbxmâds}aboj:dui0s abc* 



I V M ht B. u 5po 

A giffe fabulofum non eft. Ar q «? 

peairus incredibilecenfebitux 

(qiianuis medicf reiprofeffu* 

no^n ignobiii&prodiderii:) no- *^o • p^im 

biiis qusedam mulier vna cen- tnmimi digî- 

lum Ôc quinquagintâ eiForma- ti ma^àiuM 

tosvicae côpoces fecundisoîy- »^- 

uoiutos prsemacurè aborm e- 

gefsit:qus cùm vermiculos pe 

periiTe arbicrareror, medicuinr 

accerjScumïrîiuisic, quoprae- 

lènre dirupds fecundis magni- 

tudine minimi digiri (côpiri- 

bus mocumhabenribus)cen- 

£um& quinquagintâ parcus co 

jiumeraii lune , Sed Ôdn ïtaiia 

fepté, Se âUam très ( quod aisi- 

duèaccidic) quam eciamnum 

nos ipiî nouimus5abegiiïè cer- 
B romeft. Sed quod iam in pro- QM.£ trjnfi 

digiôiam miraculorum admi- g^^j/i à>oT^ 

ratioaem acceisit5viperam mu ?«?» fxcwtt» 

lierprsgnans h tranfcenderic, 

âborcionîmlequi produntJre 

ampbisbçnamjmorcuâ dunta- 

xat,Kâm vjua halseces in pyxi- 

de impimes traniîre , etiamfî 

mQicua iîcEc quo magis mire- 
mur, fa nô afferuaca grauida tri 

fcederitj innoxia fieri, fi proti- 

nus aiïèruacâ tranicendat.Ouu 

eciamnum corui grauidis caue 

dum conftaCjquonia tranfgrel- 

fus abortus aiî>eros molicur. Si 

mili modo caâoreum (callorê 

fonrem: locos eâapudPliniu 

lib.52*câpao.) iîbrumîie graui- 
da fupergrediente abortum fa* 

ceredicicur: péri clitariq^ par- 

sus fifupexfeiâtur. 

O 4 



Digitized by 



Google 



$pt L V B. BON 

Aliu<I ecîâ încomodum haud A 
verêdum minus ( vtpore quod 
âbortiones creac) quod mola à 
ê^^Jt* noftris y à Grsecis myie vocîca- 
tur^nfelicifsimas fœmellas in- 
terdum (in Iralia frequendfsi- 
mum)vexatjquaiî non fat fie e- 
as grauifsimo acpenèincolcra 
bili parcuriendi laborc corri- 
pi 5 adeô nacurse in eorum cor- 
pore molam gigncre plaçait, 
ne quid vfquâmaii effet^ quod 
in muiiere non elTeu Enimue- 
ro mulieri cuidam càm conçu- 
builTet^accidlCj vc fe concepifle 
arbirraretur, quandoquidé 6c 
vêcris moies intérim excretce- 
retfaftigiareturque, &reîiqua 
ex ratîone omnia rerponderêc 
Ac pariendi tempore iam in- B 
ftanre^nec eam peperiiTe , neq; 
vteri molem decreuilTe , fed ad 
quatuor vfqueannos in hune 
modum, perfeueraffe proditû 

difficultace correpta,eoq;nio[ 
do periclitata^demum caroem 
(quam molam nominauimus) 
cnixa eft.Quin & malum^id to 
ta vitaplërunq; edurat^^adeo vc 
& confenefcac & cômoriatun 
Quae lanè diutius retenca^^pro- 
dierit^ obdurefcit admodum 
(cuius duritudinis , cruditas 
Câuia eenlenda eft j ira vt ferri 
acic( vti egoipfelaepiusvidi) 
vixtranfigi queat. Porro virij 
huius bifariam cau^m propo- 
nuBcNam cruentç materiç af- 
fluenriam^Sc muliebrem geni- 



A C î O L I ^9^ 

curam abfque viri femine^ qua& 
vel fbmnio vel concubitu pro- 
ruperitj peritiores(caloris vte- 
ri dcbiiitate ha^c ipta comitan 
re)cauram lanxereiEtenim na- 
cura de vita certante, & perfice 
re finemq; generationi appo^ 
nere nequeunte^ incommoda 
îdfuboritur, Quamobrem eu 
neqjomnino aliéna, neq;pror 
fusperfedam naturam fortia- 
tùr^tota vita^ autfaltem longis 
temporumimpcndi^s ailerua- 
ri^ecquid prohibet/ At cur mu- O Ji 
lier vitio huic foia omnium 
animaiiû obnoxia eft?An quo- 
niam muliebria huic côcoque 
renopotentî, atfluêtiorafint? 
Quapropter cùm fucco diffici 
iiconcodu conceptus confti- 
teritjtuncmolagignitur.Idq; 
in mulieribus auc folis aut ma- 
xime fir.&ad nouenarium in- 
terdum accedit numerum ia 
nonnulîis.Quo ht vt mulier v- 
niucrfa ferme grauidicacis indi 
cia^perinde ac fi pr^gnans fo- 
retjpr^feferat. Attamenduo Qu 
h^c ita interftinguenda func: md 
quoniam mola veî non moue- guâ 
cur^nilIvreromanibusdepreC- ud 
ioivQÏ fi(vt pieriqj reniur) mea 
tuiis quibufdâ ( quos habeat) i 
ob fpirirum inea ipla genitu, , 
hîâtibusjâdiangmnis fuâum, , 
quo incremenrum recipit, nu- 
tu fuo^ fuaq; lege permouetur, , 
rarêcer tn & triftiùs id accidic. 
Contra partus^ & Tuapte natu- 
ra ci tra comprefsionemj & fae-. 

pius i 



Digitized by 



Google 



5P? M V L I E B R 

pins &validiiis dimouerur: & 
fiirfum & dexcrorfum iîniftror 
fumqj plerunq; vencrem pro- 
peilicxjuinimirûinvcero gra- 
ui mollioijin molam geftance 
obdiirior eft.In hac manus pe- 
desq; moiiiores , & corpus co- 
tum excenuamm confumpm- 
que magisj & imbeciilior vir- 
tusj&iuftiparcuscempusafsi 
due percraniîc.Contxà in graui 
dicace ré {qIc habere,quondia- 
no experimécoinclaruic. Cui 
egdé incômodo galbani fcm. 
geminos exlade caprino dilTo 
lucosforbereprodeft. Gaiba- 
nOjCoioquiiindejmyrrha, ex 
niraefuccOjâbdomeiiredèiili- 
nimnObfîerrixdigicumexpo 
puiconis emplaftro iilitû, vul- 
aiaeinrromicrat, eiusq3 oftium 
adaperire quoad poreft cône- 
rur.Subinde exgaibano, vera- 
rro albo, coftojmyrrhajvdlicer 
infràiuthrur. Boracis minera- 
lis dragmaexiauinsaqua Ibr- 
ptuirectè darur. Grocieiiam- 
num dragma poca proderic. 
Ca;cerum modefciores prsefen 
tanea penè quçq^ prseiîdiajquç 
cmormos pueraios acque fe- 
CQîidas cieanîjexcudân^jextru 
dancq;, noxae huicpreftancifsi 
ma fore , haud ière iniîdas. 
Quorum nosinfrà (quantum 
licuit) commeminimus.Proia 
deq; concemplatio hec ad iptb 
rum remediorum nacuras per- 
oporcunènos prorinus aufer- 
recjïii ÔCâHa quo^j non paaca 



r V H L'i B. I. 5P4, 

A fcitu per quàm iucunda prs- 
properè incerpellarencrquibus 
oppido quam obfeq^uedum du 
ximus. 

PROCERITATIS IMPRO- 

ceritxtisc^ pxrtmm cdufe , er de mird. 

quorm£mprùceràate z . Vucrperif 

m utero pofîturm 5 . Très uuhkepo^ 

tefîates 4 . Quorum utero grMispro 

perxntepJTîafex rerum non naturdu 

umregimine, quihusq^pr^fidiji 

p^rturithnëfmlan reddc 

tihmudqucat^ 

C A P V T un. 

QVofdam prfftand cor- 
poris magnitodinc par- 
tus^aliospumiliones^no 
3 nuUosprocericateiniîgneSjim 
^cera corporis facie alios, obe 
Ibs pierosque,alios graciles: 
quoldam inrerhos omnes me- 
dios, pro locoru capedine , re- 
cremencorûfenJnaliu quâdca 
te^âiimécarismaceris inopia, 
vbercace affluendanie, gi<yni co 
permm eft. Etenim £ vceri Ipa 
cioiicas angufta fueric , nô am- 
plûfed anguftum, quodinea 
procreacur elTe neceiTum eft. 
Inftarfructuum, quiquanqua 
fuavifuapceqs namragrandio 
res adoleicaaCjin arguco ardio 
reqjvafcuîoin fuae generado- 
nis primordio coadi ac coercî 
d, excrefcere vkra vafculi limi 
tes (eo impediente ) neutiqua 
poiTunt. Planeq, prasporibus 
Jiominum inuends, prodigio- 
P 



Digitized by 



Google 



595 L T B^ BON 

iisnârura^\?irîb»abrogaus(cui A 
nihiialedusimperari audacis 
icl creder€)exolefcunc Jdencî- 
dem & de inchoati honiinis 
jnagnicudine facile eft cuique 
arbitrarh Quoficvcnanipumi 
lide dégénères admodum in 
lucemprodeant, Subticeo py- 
gm^os ad cxcremos Indiœ iî- 
nes^ternoslongicudine dodra 
ZQS non excedences . Ho s eriâ- 
ïium a gruibus infeftari Home 
rus piodidicQuosfamaeft fa- 
gicds armatos ariecum capra- 
xumqj dorfîsinfîdehtes^ verno 
. tempore ad mare vniuerfo a- 
gifiine defcendere, Sconsè^mm 
palios quoq5 earum confume- 
îCj ternis eam expedicionem 
menfibusperficere. Alioqnin B 
fieri^vE fururis gregibus refifte 
ïenequeant. Concrà il vuluas 
aiueus vaiHor extiterit ^ me do 
parenres vberieres genituras 
fuggefferinr^ ac deinceps ali- 
jnentaria muliebria tanîilper 
affluenriora alFatim inppttàt, 
mâiufculam proculdabio pu- 
cîperiiïm efficiecur . Sin cauea 
intercapedoqj médium obti- 
mueritj mediôs qaoq; infâmes 
(modo caatcra refpodeani) gi- 
gnîjCredi par eft. Hin<: breuio- 
res quofdam patribus parcus 
^uafijrosdifcasKcebit: aequi- 
caîesres nonmullos^ongicudi 
Be magis QU&âos procerioref- 
lie alios • Tam^^rfi rari admcKÎi 
'(femimmivbertatem exuftio- 



A c I o L I 5ptf 

ftra forcunâindepcî fînr* Qnzn 
doquidem & Homerus vaces 
ille iam ante annorum prope 
duo miilia & fexcenios^^ mino 
ra morcaliom corpora quâpri- 
fcavfq^inidtempus conqueri 
non ceiTaueric . Nonnullos ta- 
men pacribus maiorcs exciriC- 
fe ereditur . Quemadmodum 
oiimille fueratj cuius corpus 
(terrçmomin Crecaruptomo 
te)ftans quadraginca & fex eu- 
bicoruminuentumeft. Ecad- 
hue Oreftis eorpus(oracuiire- 
foiTumiuiTu) feptem cubicorii 
fuiïFe traditur» Sub diuo edanx 
num ClaudiOjGâbbaraproce- 
rifsimos- bomo ^ nouêpeduoit 
& tocidem vnciarum ex Ara- 
biaadueûas vifus eft.Er fub di 
uo Augufto Pufonius & Secun 
diiîa duo i^^priori femipede ad 
dito exrirere : Quanros eorum 
parentes fuilTe nufquam prodi 
tumeft^ecabreidquoq; ad- 
monuiîTehoc in loco elTe quis 
putaueriCj.tthiopas odona eu 
bitalongictïdine afsiduèexce- 
dere Jn Indis iocis quibus vm 
brae haud iadatur^ ad cubicorii 
quinûm & binorû palmorum 
procericatê hominum corpora 
adcrefcere. Plerofqj alijs eiuC- 
dem partibus quinûm cubiro* 
rum iongitudine eueftos tra* 
dunt^ eosq, non exp uere ^ noa 
capicisjnon dentium^ oculori 
ue(fed &aliarumcorporispar 
riumpaucies acrarenter^ tam 
inodei:a§o folk vapore ) vlLo 

doloxc 



Digitized by 



Google 



597 M V L I E B R 

dolore affici. Illic eorum philo 
fophi (quo magis miremur) 
quos Gymnofophiftâs nuncu- 
panc, ab exorcu ad occalumim 
mobilibus oculis foiem con- 
luenresjâkerniiq; pedibus fer- 
iiencib. arcnisinfifteniesjper- 
ilant. Illic maxima gignuntur 
animalia. Canes csccris gran- 
diores iiidicio func. Eo iocr ar- 
bores raiitae procericaus fimr, 
quo fagiccis luperari nequeâr. 
Subvna ibi ficu equicum tnr- 
mas condi.Arundinum ibi fin- 

fulaincernodia aliieonauiga- 
ili idoneOjternos interdu ho- 
mines conuehere, iiluftriores 
prodidere. Quancacunqj rame 
cuiufq; àveftigio ad vercicem 
procericas fueric, eâ fparfis ex- 
pafsisq; manibus inreriongifsi 
mos digicos efle obferuarûeft, 
naturainhomine orbe vndiq^ 
cffingence effigiareqj,. vnde me 
ricô mîcrocofmus dici quear. 
Quanmsiibec etiam vnufquiC- 
que fie, in crimaru fuo dimidiâ 
Âaturae menfuram obrinaiiTe, 
Mmutc^ hâudcuipiamignocumeft, Ac 
'^^* quseuis quaaricas cuiq; in vce- 
ro fuericjin lemec conglobatus 
homuncio fîc geftacur, vc na- 
fuminrergenuajluper hase pal 
maSjfup has oceilos , aures ex- 
tra genua habear.Cui capucpri 
mû lurfijm,facie ad Ipina (ma- 
tris) verfa, cergore ad fumé eft. 
Ar eu increueric exitûq^ appe- 
tatjdeorfuin reclinacur. EgreC- 
i[u5huius gratîâjremni païens. 



'm» 



I V H L 1 B. I. 5p8. 

A (quîppe qui in caput comodi- 
us edcrcnir)fic fituandum in V' 
reroduxir. Cui fané vuluae câ VuîuJtrei 
1res natura vires indidcricPii- potc&Hes^ 
mam qua génitale viri hauriar» 
quam accradiuâ cognominar: 
fecundamquaconrineac, qua 
retentricem appellanr:rerciani 
quaparcum fecernit^quam ex- 
pukricem nominanc. Altéra al 
teri qua oponunè& miro quo- 
dam ordine c^dere viiïmr . Na 
quumarrradiuâ fuoperfunda 
eu munere acquiefcirjatqj recé 
tiua fundionem implec luam: 
quée circicer nouen* menfiunx 
tradum mature ( rébus decen- 
tergeftis) finitur, quod fîinco- 
modum circa fcem , eiusiie in- 

B uolucrum accideritjper id zcîïi 
poris fpacium haudquaquam. 
oppcrietun led ocyus vti opus 
fueric abillo deiîûicofficio, ac 
expukricemvim(vcpote qu» 
ancea ociofa fiierit) vc propria 
fungatur munere euocac exd-. 
tâcqi . In quo plurimû nacuras 
fagacicacem atq^ induflxia ad- 
rairari conuenicQuod il nulla 
incident vicium , tanciiperdo- 
nec ad nouem menfes, vel cir- 
càjvencum fic^incerquiefcicEx ' 
inde exurgic^proindeque vceri 
os dehiicitj quo tepore vt pau- 
io anteà diximus,panus iagrs- 
dseuus palpitas, vtinlucêprc- 
deat,inferiusducicur. Quam- p^^^ 
obremproperanteparm vigin ,„^r^ 



ri dierum tradUjeiufdé difficul 
cas , quâplmimas caufse moliri 
P z 



orfi^^ 



Digitized by 



Google 



!?# t ¥ D. B O 

^tieuntj fie emendanda cenfe- 
tur.Principio mulier admoné- 
da eft^vc çdificio perlucido aë- 
^ remcâlidiufcuiamhabenteha 

bitet^ in delici) s Içramqs vicarti 
degacSomnus^vigiiiaiongior 
fir^pingùib. carnibus , paffulis^ 
cariciSj caryocis^moiiienribus 
oleribus^vefcatur . Vina neque 
generofaadmodumjneq^ diiu- 
tiora^alba^ prç dulcia pocui de- 
tur. Camium iura pinguia for* 
bere vcile eft.Geftadones ecia- 
nuiiaui vêlinporru^yelinflu- 
niine:> vel in ako mari (vcpoce 
quse vehemenciores fini) aut 
velîiculo quse acriores, auce- 
quisjvfui fînt. Ac i^fc maiier a- 
lioquin piia ambulattôneiîe 
(quçquidé fi non vtique plana 
cômodioreuadet^quandoqui- 
dem afcenfus defcéiusq^ qua- 
dam variecare corpus loge ma- 
gis quariat)curfa praeterea^ex- 
erceat .huîus qnippe exerdxa- 
rionis^reftaemagis quâflexuo- 
fœ,& fiib diuo in vmbra (nô a- 
prids locis) quâ parieres aut vi 
. ridariâiaaenCjfinis^drrafatiga 
tionem lafsitudo ftaruêda eft* 
Concubicu per cempus id alsi- 
duèvrarur. Eaderauonepar- 
Eclegma ad tus difiicukarem mulcec ede- 
dr^cîlëp^r^ gmarquodhabet da^ylorû vn 
tum, das rreis > mucilaginis feminis 

llm^mudlaginis feminis coto- 
neorum^ fiagulorumfemiun- 
. dârSeminispçomse^dnamo-^ 

mi;jfingulorum dragmam: Ca-. 
fia lignes^ ^ croçi /iînguloiûie- 



N A C I O L ï <foo 

A midragmamrPuIuerîspeuceda- 
ni obolum , ofsis de corde cer-* 
uigranalex. ijs contritis zuc- 
chari albifsimi exaquafauinae 
diflTolutij quantum faciseft ad 
ea moUienda atq^ cogêda adij- 
ciatur. Fotu eadem ienitur ^ q 
exijs conftet: floruchameme- 
li^melilotiq;, foliorum malua- 
rum ac bismaluse & vioîarumj 
fingulorum manipulus: Semi- 
num iini/eminum coroneoru, 
fœnîgrascij finguiorum vncia: 
radi eu m iili orum aib orum ma 
nipuîi bini. Hçc quum.ex aqua 
ad tertîas deferbuerinr^exinde 
abdomen ac fpina vnà vtiliter 
eaaquafouêcur. Deincepsadi 
pisanatis, oiei liliorû aiborû^ 

B oiei fefamini finguiorû vnd>aj 
mucilaginis feminis cotoneo- 
rum, mucilaginis feminûlini^ 
mucilaginis feminû akheçjmu 
cilaginis fœnigr^ci 5 finguloriî 
femioncia 5 ex cera albareûè 
illinitur* Balneoytifortalsis 
non parum prodeft^quod con- 
fulio pr^termittimus • Cani- 
num enamnû lacepotumeffi- 
cacifsimè maturat* At tria * il 
la quae nosipfi quotidiano ex- 
perimento praecipua pr^fidia 
obferuauimus^ iugiterdiebus 
fingulisad parrus vfque diem 
vfui Gnz^ quanquam. fadlior e- 
nixus cenfeîur, fiquidemtam 
grauid^e mulieris corpus 
quàm pueri validius 
extiterir. 



fotm. 



Limwï 



miruo'h 
nam, né 
tm dcM 
tumimt 
nim a î 
quotiéu. 



■ Digitized by 



Google 



^J 



M V L I E B R I V H L I B. 



^,OZ 



QJ7 MENSIVM NVME- 
r4),quo ordine, quid intérim obfletrice 
agents pârtuseditur. 2. Quémpr^ 
jîdijs purtum cLccdertnnm^quibmq^fe^ 
cund^jO'anortiiumfœtuïnpdkrttm,' 
l , Quo danupaâo enixuspuérpcl^ 
luendusjuinciendu^q^jït. 4., CuimU' 
- âcprimumliâMdusiqiidisqi 
nutrixcUgcnda» 

5 Curfcpthno.fokyCommuniufunQ". 

mnaimponituT. é^Quotcûi- 

porcdentiat^.O'remcdLL 

C A P V T V. 

INGgne inrer eximia nacu- 
rae miracula, Se cui aliud vl- 
• lum neiiciquam compa- 
rari , ac nihii ^qnh conferri 
pofsitjiliud vnum fupra modû 
emicare credirur : quod eu no- 
uem meiiiÎEm trada vreri os 
araifsimè obfepieric ac figil- 
iaueric: exinde parmperfeâro 
fuopreingenio non modo ide 
vuiuç oftium adaperiar,vera & 
pedinis oilis fpec1:anisimâ(iua 
vireludanris relîlienni'sq;)cô 
ièrratam fuciirâ, vtica dixerim, 
non îîne perpeiTse muiieris grâ 
di incomodo>adeo*ohiugac,vc 
infans cicranoxam ingénue e- 
di queac, edico mox leiunwtas 
(]>edinacim coituras) oras re- 
uinciâcAliud eciamnum mira- 
bile vuluae arrifiçiû excarjquod 
inipfo enixu, imûlui propius 
ori (quoad pocis eit)par:um fo 
xâs abigens^flibnixè accedicV- 



A nà auEcm & cum eo <>perî huic 

parrocinâces continué partes,, 

qu^velutilâiera funt, fœtum 

premunc ac circumexpeliunr^ 

Quamobrem plerifque mulie- VtmproU' 

rum, ob violentam prelTuram pfuî^ orn» 

(vulua excretiua viimmodicè mzdk^ 

peifun<aa)coaâ:ivteri oxcQàQ^ 

f e . Simile vtique ei quod in pa 

laeitris pal^Aritis euenit. càm 

enimaiios euertere fubmitte- 

reque totis viribus iludentjim- 

modicè innrxi fîmul eu i;s pro- 

ûernuntur. Vuluas autem pro- 

cîdetes potUjVel iuffitUjVeî lub 

iedUjariftolochia,maxiraeque 

tenuisjnhibet . Necno copreC- 

fi , coftij fpicae cekicae & nardi, 

myrrliaejroiarumjbaccarû myr 
B ti>balauiiïorum, calycum gîan 

diura, forborumj meipilorum, 

sequisportionib. tulorum, ex 

vino nrgro auftero decodû^in- 

Cdentib. maxime prodeiTe co- 

percum eft.Moxficcats vuluç, 

gagatisjtburisjbaîauièijjgâlli^, 

antimonij, acacia, aluminis, 

ètaccarum cuprefsijpari ponde 

re/ubti!iter attritomm pulue- 

remjapprimè obiîpaf.Demum 

manib. dexteritate eaminige, 

munimentisq^j coerce. Ex qui- 

bus quoq, Scluffimentiapari v- 

fu non inutile ad vuluas prf cla 

rè cohibendâs, genus habetur. 

Vuluas etiam procidentes^bn- 

rynim infElum>fîilere tradunc. 

Fimi è mare boue fuffitio lepri 

mit. Arietis vellera fuffit u eun- 

dem vfuœ preftant. Sed quona 



Digitized by 



Google 



^erôj L^ D^ B O H 

inenfîiim numéro reclufîones A 
hafce nacura moliacur^pericio- 
i€s atîâmnû ambigere dilucet. 
Ob id cùm caeceris quidem ani 
mantibus^& pariendi&parcus 
fuos egerendi cempus ftacucû 
fit: muiieri vni încercû ac mul- 
tiplex datum efle confpiçuum 
cft-Quo fit vthomo toco anno, 
& incerto fpacio enicatur. Ali- 
us nanque nienfe feptimOj ali- 
Bs odauD^alius nono edicunac 
' quiante ^primum^ hàud vn- 
quam vitalis eft. Qui enim fe- 
ptimo menfe abigicur , primus 
hic (quanquam morbidior)vi- 
talis exic,non nifi pri die pofte- 
rode plenilunij die, auc interlu 
nio concepcus^Hanc profedo 
primamhumanipartus perfe- B 
âionem 5 quafi quidam mamri 
taris arbicer (vfq; eo fœcundus 
excidOienarius numerus abfol 
uic^Ecenim racio fubaicici fena 
rii numeri muiriplicarionê ^- 
^mfii ms^ cedens/eprem edamnum mê- 
les ( fcecarioni alioquin ixequê 
îîorem nouem menfîum y cer- 
ro nihilofecius numeroru mo- 
duiaminevfum natura confti- 
.ruente ) obfoleriès vfurpari pe 
pulic. Nam duosnumerorum 
omnium primos cubos à pari 
<>â:onârium> ab impari vicenû 
fepreaum, & hune mareiBjiliu 
¥ero fceminam^qua breuifsimè 
âbfôlurifsimeqs antiquicacem 
exprefsiire inclaretXoeuritib^ 
ijs quinq; &crigiaca contexi a- 
^crraracione côftar^hicqj foxi- 



A C I O L î ^ 4fo4 

es muldplicaca,decem & duce 
ros(qui dierum numerus fepte 
nu proculdubio menfem cku- 
dac) concreare Sein côfelTo & 
luceclariuseft. Quiequidem Septé 
fepcenariusnuinerus, quanta^ 
reiigionis, quancaeqj poceiida^ 
apudprifcos fuerit, ipfi vide- 
rixic* Huic virginitaris opinio 
(vtpote qui duplicacus nullum 
ex lefe^qui inrra denarium pri- 
mum numerorum limicem co- 
araerur^numerûparerec) vfq; 
adeo * exoleuiCjVd Pallas quo- * ^^^ 
quevocicarecur: quia perinde 
atq; Minerua vno duncaxac pa 
rente nata, Iblius monacMs fœ- 
tu ^cefsiirc perhiberetur.Mit- 
to celebratifsimâ iUa triplice 
huius çontexionemrquaianè 
alium nullum numerû tam va- 
ria maieftate efle fcecundû con 
fpicuumeft* Mitio mundanas 
animse ex Hoc ipfo primam ge 
nerationem, accotera qu^q;^ 
quae fanûionis noftrae modû, 
oppido quâ excederêt.At quia 
tradatus nofter quicqtiâ femel 
ingreffus non facile fine culpa 
âlio digredererur 5 hinc ad par- 
rû àquodigrefsifumusredea- 
musiquem imbecilliorenî.atq; 
admodû*qaanquâeiFœtû,per ^^ 
idtepusexcrudiinaperto eft^ 
Qu o circa fafci) s aliigatur, atq; 
cunabuiis & * lana if s obuolui * k 
rur . Cuî interdûinfifsi aut au- 
riu zm nznn meatuli gignûtur. 
At âccrefcend puerperio,& di- 
geâè deârticukntur & côcin- 

nç ; 



Digitized by 



Google 



ïiè fuam formamrecipiûc. Sed 
& plerofq; feptiino menfe na- 
tos , & vixiffe Ôcadoleuifle cô-. 
percum eft.Quin eciam & men 
îe odâuo (translatiriû) iniEgy 
pco vicae compoces gigni cradi 
cum efb acq; alijs quibufdâfo- 
lis, vbimulieres fœcundiores 
validioresq^ extiterinc . Ac Ita- 
liaelocis haud quaqua fuperfti 
les func Icaq^ non folum mêfe 
odauo nati haîidviuuHt:fed e- 
tiam ipfîs incermorcuisjpericu 
liim non mediocrCjqus pariuc 
ilibeunc . Nec défunt qui huiuf 
nkmO" cereicaufam *nonimmodicu 
^ Satumi algore îiccoremq; ina- 
fcrM* ailsimo commente * reteliât: 
quando tamen qui à Saturno 
Sâturnij noncupanturj&opti- 
mè degant plerîq; , & maxime 
valeant.Nos Hercules cum Ga 
leno lunse circuicibus penè fe- 
ptenis,reptemsmeniîb. pera- 
d:is, nihil quicquâindepuerpe 
rio defuturû exiftimamus, qp- 
pe quo d farde per id tépus eu- 
daaffecutumfic: ob idinlucê 
prodire totis viribus periclita- 
ri, quas vbi materia defaciéte fu 
perfînt/epceno menfe,fœtecur 
neceife eii At vbi maceriaSc vi- 
res çqua forte {efe cotexuerint, 
ppperieturj iuftoqs partu enice 
tur. Ex adu^fb vbi materia re- 
dundans^viribus vietis ac âac- 
cidis compareat, fèpreno ortu 
menfe pertentat, oÂauo tenue 
ac morbid u m, ita vt ftatim p e- 
xeac extrudâcuXjOperf precium 



I V H L I B. I. 4p^ 

A eft.Quaparentc incomodove 
xataplerunq; adimmanêmor 
tem,immaniter compeliitun 
Vnde fit vt fî quis vitae compos 
cuadat, non odauo menfe na- 
rus aeftimamr, quâuisiamqui- 
dem & in It alia taies partus vi- 
tales fuiiFepleriq^prodiderinc 
Atnono menfcjin caput>exqui 
£ih paréte perpurgata narura- 
lifsimus fit partus . Qui vero 
diururnioresnafci,quàm nono 
menfe (vtpote decimo, vndecî 
mo5duodecimo,tertiodecimo> 
quartodecimoq^) peruicacirec 
aflèuerant , me iudice plurimiî 
iiallucinantur. Etenim conce- 
ptus initium mulieres plerun- 
que delireiciîjac praecerit : vt fî 

B cùmantèvrerus (vtfepiusac- 
ci dit) in tumuerit faftigiatus4j 
fueric:poftdeinde cocubuerinc 
&; conceperintjid fane fui con- 
ceptus initiu ( vtpote qâ' fîmi- 
lia indicia attulerit) conftatifsî 
me ipreta^repudiâtâj^calcataq^ 
aliorum quorumcunq, reputa 
rione arbitrantur atque retur. 
Aftamé ad decimi vndecimiq; 
menfîs initia vfq; nônunq^ (ta- 
metfî rarenter) ventû eflè, for-- 
tafsis nec rationi dilTonat^neq^ 
prifcorum opinionib . ingme- 
re videbitur. Quînimo (fî ipfîs 
credimus) id ipfumfiateamur 
oportet, quâdoqdéfpatiâliasc 
ipfî ita digeiîèrinCj vt afforma- 
tiois tépori duplo adieâo mo- 
ueatur, (vt antea monuimus) 
Quo nimixa dupiaro^ eu duo* 
p 4 



Digitized by 



Google 



^7 ^ V D. B ON 

bnsijsprimîsfpacijsjautmo- A 
vas rempore triplicaco , primo 
illiafformacionis tempori iuri» 
âo^quod eft primum afforma- 
tionis tempus>feptuplare iu- 
ftum pariendi cempus confie* 
Verbi gracia. Triginta dichns 
afformatp/exagxnia dierû fpa- 
ciû(illi duplû)addicum5 nona- 
ginra dierum numerû impler. 
Quo dierum numéro puerpe- 
riûmouebitur. Cui licencum 
& viginii dierum tempus(fexa 
ginca dierum tradui duplum) 
adijciatur^mêfîum feptem nu- 
lîierusj quo parais tempore in 
liicemedemr.exurgec. Velfict 
il triginta afFormatiois^ diebus 
ftatutis fexaginta dierû (quip* 
pe quod motionis tempus fit) 
numerus triplicecur, centiim B 
oSoginta dierû numerus cofla 
bitun Gui triginta primis foli- 
bus annumeratis ducêri & de- 
cem dies alTurgenr.qui feptem. 
duntaxatmenles conftituunt. 
At fi computationem breui- 
às affequi veiis, primum affor- 
mationis tempus leptupiato, 
ijdê enim menfes proueniunt, 
vt euiq; liquet. Quibus nempe 
diligenti examine repurationi 
bus exadis^partus qui triginta 
dierû tradu afformatur, lepti- 
mo mente. Qui trigintaquin- 
-eue, odauo^^quinqjnoni men- 
fis diebus adiedis. Qui vero 
quadraginta dierum numéro 
âiFormâbîtur>menfe nono & 
icdsii dece folibus peradis. 



A C î O I. ï 



6oi 



Qui quadraginta & quînque, 
(maximus ac produûifsimus 
afformadoî^is terminus y $C ob 
id nemo diuturnior alcer naici 
poteft) decimo quidem mente 
&adhuc vndecimi dieb» quin- 
decim elapfis.eniri par eft.Qui 
veto intercidenùbus dierû nu- 
meris fui fqrmationem tarde 
aiTecatus eft, intercidentibus 
pari vfu mêfibus in lucem pro- 
dibit.Quo fit vtalijin menfi- 
um inirioj aiij occidente men- 
fe^in medio aiij. Alij inirio,fini 
nonuili propiùs.Alij inter diu, 
nodu alijjVt aitormatio non v- 
num fed varios ^ ntc illos qui- - 
dem perpetes ( quâdoquidem 
haud femper dierum numéro 
completo at iugiter die alcera- 
ta^initiata^ dimidiataq; ) fines 
obtinuerit^nafcâtur.Hincpro- 
fedo tanta nafcenrium ( quae 
nô minus fuperiori repucado- 
ni refpondeai:)temporum di- 
uerfitas côtigii: ;Sunc qui adeo 
certamparturitionis tempefta 
rem ita monftralTe arbicrêtur, 
vt inani deiibuti adorea ^^pri- 
fcos eriamnû aculeis caecuti- 
entes ipfi tangere(in quo fum- 
mum recenciorum opus diu ^^ 
fuie)* auferintrceu vero non a- 
li) huiuice dodrinae veri cui- 
tores extarentj quando tamen 
aurores rei huic diueriis in lo- 
cis varia obl^eruâdo^ mox in ijf i 
dé diueriaprodêdô(rarovnius ! 
'fentenria cpm alio congruen- 
te ) difficukacem non vulgaré ! 

addi- 



Digitized by 



Google 



^op H V L I E B R 

âddîdermc. Quom fane (vt mi 
hi perfuafumhabeo) ianguidâ 
flaccidaque aucoriras faÛa eft, 
ac pauiacim in fterilicatem { e- 
ualentes gnaros côfulencibos) 
maieftas prorius emarcuit.Ac- 
ceditquidni confeiTa cempo- 
rum mocus obfcuricas, nunc 
prœueniéce nec paucis diebus 
(quorundam pragfagio) nunc 
poftuenience . Primumigicur 
omnium dierum ipfommpu^ 
erperi; quieris, lubindeq; mo- 
tionis numerus,vnde fœriiîcâ- 
^sttwrcs ^j cermini * certiflant, propè 
^' inexpiicabiiîs eft, Arillocele 

circic€r quadragenum <iiem 
moram augurante , Hippo^ 
crareiiiicec interdum fabricae 
tempus rriplicanre, nonnun- 
quam duplicanre.IcaîirjVtrerè 
certahorum omnium xempo- 
racradi non pofsint.Ex quo il- 
lud proculdubio euenitjVcnos 
ipfi ijs commentarionibus hu- 
cufq;âddubicare non ceiTaue- 
rimusrîdq^non nobis canxum 
acciderepucanduiîî.Nam êia- 
lios quoq; circa hsc fagacio- 
res reputatio afsiduè fefeilic 
Porro csleftem fœcurœ praela- 
gitionejimperiasenoftrae fpes 
^rduaimmenfaq^ mitceripoi- 
fe^âCEamen pr^grandi dodri- 
nsemolumenro coniemplan 
da. Priusniliilo minus lempo- 
nim mocus difiîculras, quàm 
cius fcientiae periti,fobtilicer 
ifta(vc par erat)confe<aati, pro 
natuiae hominum noiûiacis a^ 



I V M h 1 B. 1, 



€lQ 



A uid^ more, ardiùs excuban- 

tiusq; âdaperuerejContempla- 

• tiôi fubi; cieda eft : quo exinde 

lœtior a motu mens difcedar» 

&faââpraedifcat5 quagfurura 

agreftes iiterarumq^ expertes 

prfnofci poffe minime norintw 

Veram igitur rei crepers fedi 

namraeargumencum* alTeren -k a^ctcnu 

tem interpretarionem , & ram 

Hippocracis nun qua lads Jau- 

daci, Tum Galeni obièruatione 

nobis fequi magi^ libuit: quan 

doquidem hos vniuerfa àaec 

ilacis remporibus obcingere 

praedixiffe haud incognimm 

babeam.Id prorinus in haccô- 

templaîione interuenit, con- 

coBcepcsefpeiordinem incer- 
B Turbâreviium.AriftoreIé*lio- *i^e./^/2ri22S 

munculi motus quadragen-um j^^^^ > 

diem praeiîgnalTe : quippe qui 

paucis momenris quàm abfo- 

îucus fie adeo vaMum robut 

lîbi coniinuo vendicecj ficq; èc 

fabric^ &:motionis iuge cem- 

pus. Mirum nempe didu, vt 

qui modo infonnis^indigefta- 

que moles pr^effec, mox iam 

"breui temporis curriculo prs- 

moueacur. Hoc qui non memi 

ncrir->xrifâriam icft fœtum vi- 

brare «>ncipi poiTe, mirecun 

Auc.n.fuaptenatiirânullo vi- 

bratïunculas peiparuulosque 

idus(vrooceadmodum quam 

âbdicos j fenfu, radone dunra- 

xatatdngécejimmouetur, quâ 

nimirum nacurse peoecriia 

rimânds perquifidonem eflc 
CL 



Digitized by 



Google 



€n 



î. V IX B O N A CIO L ï 



6it 



qmsîuficietur? Quoe^uïdem A cuado die abiblums fuericde- 
modo Ariftocelê fanxille con- cep ri. Quanuis nuUibi apud i-- 



ftac^Ecenim ecquîs adeo malè 

animams autorem aîioquia 

grauijsimiim:, vixconcepsum 

abfolutumqspânum^ non nifi 

leuifsimo fe dimouerî mocu^^ 

delitefcere opinetur? Immoue 

turprofedOjquoniam ei Scmo 

trixanimiila pariter arque vis 

infita fiels demum ob id quod 

vieta fœmeila calidior, &hu- 

meûior, miEiis(qu^ certç qua 

îum pr^efidi; 5 quâcumue pacro 

cini; pra^maturiori moiui affe- 

raatj^argumenris prœterqaam 

auda autoriiate deprehendi^ 

iur)ma§ iure cenferiirrAut viq^ 

adeo exiliendi vigarem inde- 

ptuseftjvd&emoueatur.&cu B Bumquàminloîenter verbere 

macerno S^intimo, tum edam mus) veri confcios excepiii^ 

aîîeiîo exter^raneoq; feBio fai- veniaiiC^Aut poftremo inrer v 



pfumexhoc ipfo motus tem* 
pore parrum augerari licear^ 
quoniam hune quidem ^ terno 
deno menfe:> illum vero nono, 
pri^laro dierum mocus * corn- 
ptu^ciieo qui ad fœruram arri- 
netjab eodem aurore epide- 
miaium volumiae iaiicicocol- 
lato > natû iri faceri cogeretur: 
Ipiii nihilo ieciuSjtriceno qui- 
no die aiFormatum ^ meiiiè fe^ 
prenOjquadrageno quinono- 
nojinlucem exumperemoiiea 
te. Quapropter îi^cvei ratio- 
ne conrra tara ipeftaros vir os 
(quo fecios veruâatjs arciura 
pareatis reuereanam aamo^ 



tiûcufeâpertifsimè concernâ- 
tur> quâies j>fedo Hippocrate 
puerperio alFormationîs iQm^ 
pus ï€i repetecemafciuilîe pîa 
ne credimus* C^se res quaa- 



rruaq, motu^ îateiligiturj non 
quo abdicus pr orius délite- 
fcatjnon quo excimustaâus^ 
aîieausq; viiiis piaaèiacogao 
fcat : at quo fœra duntaxarfvt- 



quamienffîs^imrcoadmedi- potequ2emoiIitericitur)diii- 
cum fpedaas : quia tamen ni- geati animaduerhcne adhibi- 



hil ad fcetificatioais vaticiaa- 
Boaemprofidrjideo omittea< 
âa.Indeleâ:^ illius(quam pau 
ïo antèpr^texuxmusjorlî fecta 
îores foadameata ( quaatum 
fflea fert opiao ) iecere. Eo ^ aï 
fellol^,qd^ab Hîppocrare pro- 
ditur^partum à conceptuter- 
fiomeplbj quipdmo fabrica- 
îuseft^dimaueri quarto^pauîo 
mtuémM vbl fmdxageaalç^ 



ta^aoa adhuc c^teris mocione 
exterais fœaefata, perfenti- 
fcat.Quomodo. Hippocrares 
quofdam fèptu.igeaOj nonage 
ao^îeroiq^jpartus praemouii- 
fe^cuiq; côaiemoraiïe iiquer, 
Heq; eatenus fabric3 ipacium 
tripîicaffe opiaandum^quate- 
aus aoaageaûm dierum tra- 
ûuSjtriceaos ter comprehea- 
dat: quaadoquiueaiidendein 
defeptu^ 



Digitized by 



Google 



6x^ 



H V L I E B R I V H L I B. L 



%4 



d« fepruagenûm fpacio cocin- 
naverborumierie perhibuiiTe 
annuere operspreciam q'Iqz. 
Aft quis illi fubcripium (quod 
aiFormacionis rempus ftacuere 
tur) vicenûm triuni folium, & 
diecuiae paftis cerdœ traftum 
nôaouir?Eçquis Jeniq;inve- 
rurtifsimi medici decreus, pii- 
, erperiuin cam aiigufto dierum 
iapfu fabricatiim iri vnquani 
ledicauic? Quofic, vc&qui 
nonageno foie, eo quem mo- 
do prasdiximuSjVibratur, qua- 
drageno quino aiFormari : & 
qui Teptuageno, triceno qui- 
no/ardèpraemonitrecur. Vn- 
de rabricacionis tradû eo auto 
re dupiari ad iàlciuiicuias mo- 
liuncuiasq; expiorandaspraî- 
noicendasc.;iii propatulo elL 
Quod equidemHalyabas op- 
pido qukm iiquido exprefsic. 
ïiaq; cuius triceno fabrica ad 
integrum perfeda qÙ.^ ijs iexa- 
geno ad maruriorem aicicus 
motionem prasfciri poieft: cu- 
ius vero triceno quinOjfeptua' . 
geno . At deinceps vnufquifq, . 
mocû fabricaturae rempore bis 
repecico haud dubiè autpica- 
tur. Quo iubinde tripiaco ( qd^ 
eft primum formacurs tépus, 
lexcuplare) cum Kippocrace, 
Gaieiio, Halyabâtc fœnuram 
conftanterpra&lâ^ire vaiernus, 
^ohiws . Quare non inepte Macrobius, 
ioeupics autorjin vrerofuturi 
parcus diicretionem Hippo- 
cracem dignofçi ûnxide^ con- 



A tra qùàm recencîores medic» 

rei profefsi fcnferini, cirauit* 

Quippe qui eo dierum numé- 
ro, quoconcepcus prsmoue- 

turjter muiriplicato {vî ii nona 

geno fole^nono mêle: li feptua 

geno,fepteno)partum foras ex 

cerni multo vigikntius obfer- 

uaoerit. Idqj principio inhac 

reputâtione praeceiler e ( quod 

inter omn«s conuenic) perpC' 

tuoquifquenoueric. Nonia 

ipfis temporû articuiis: atpie- 
runq^praeproperaî, iiiterdum 

prf pofterae * fûetiiicâtione,hf c * fœtmalâi 

ipfapxocuiufqjnaturajVijâii- nlu. 

mentoqi^ufinire , magno argi» 

mento^quoniam mas fœmina- 

que diicrimine illo proculdu- 
B bio diffentiuntj quod eodem 

nalcituri menie protisus ab i- 

nitio masjhni propius fœmei- 

la penè extruditur,q«andoquî 

dem bf c tardiàs ille maturiu% 

(vt retulimus) maturefcat : hic 

robore viget , iiia fuopte inge- 

nio vieta languidaqueflaccet. 

Quas ob res marem ccyusjfoe- 

mellam ferius edi pareft . Nec 

te remordeat Halyabâtl poft 

triplicitatéjpartumelidi exa- 

raffe: quoînam departu fœmei 

la excidua int^lligendom €% 

alioquin autoremiibi ipil ad- 

uerfaturum:quandoquide lia- 

fcituram feptimo menfe puel- 

luiamjtriceno quino die fabri- 

catam^antea prqdideritj quam 

non poil, quinimo intra terna 

lemporis mocu ( quippe q_iio4 



Digitized by 



Google 



^i L V B. B O 

fepmâgeiiûm dierû craftu prae 
fiiaxacar)mulriplicacione fœta- 
ri nemo quifquam eac inficias* 
E^ que cueaic vc iUlud magno 
pçrecuîlodiendîim fît praeco* 
cihns maribus poft ternam re- 
pecitionemj m^nfiscjueinicio 
propior^m ferotinis fœmellis 
cicra eandê^finiq^quâcitimum 
(ferius formacuram aadis) or- 
xnm fiôri . Idq; à diligecioribus 
obferuatum eiielatumq» excî- 
pias. Porto marem qui criceno 
foie aiFormacumicarus eft> & 
fœminam quae criceno quino 
(fiquidem iongioribus tempo 
rum impeiîdiis ad murius iavt 
monuimus explendum indi- 
* computo* ga fi€)hoc iplb * compta obier 
uato^iepreno menfe luboririj 
bancq^ fepruageno ible^ ilium 
fexageno mot a potiri cercum 
eft. Odono mêiein luceprodi 
turis^ -mari qiîidê feptuageno 
die modo/œmellai ûftogeno: 
huic quadrageiîo fabrica^ ilîi 
tri ceno quino ^ peroportunè 
coBceditur* Atmêlenono na- 
, fcicurijinas quadrageno^ fœmi 
na quadrageno quino fabrica- 
rum itura eft : hanc aonageno^ 
illum odogeno ad mo mm vi- 
res excîpere obferuâtum . Ob 
id Gaîeno partum quadrage- 
jîo âfformacum^ôdogeno prç- 
motum^ haud effe ioperfHcem 
enunçiante.No de mare^quîp- 
pe qui nono menfe vitae com- 
pos exeritur : at de fœmella 
^ufodauô menfe, proindeqj 



N A C FOL 1 6t& 

A morbida ac minime 'ri dura 
extruditurprodidiiîe exiftimâ 
dum. Demum marem^qui qua 
drageno quino afformatus viû 
tur , nonageno \ibratus^;^ dena 
fœtari menfe(allaîa reputario* 
ne)peripicuûhabetunQuo na 
Içicuram fûemellammenfe^cê- 
teno foie praemoueri^quînqua 
geno fabricâmoîirioperepre-. 
cium fore, in aperto eft. Simili 
quoq^ modo parcus inceriiri$ 
diebus&aiFormacionem affe-* 
qui polTe^&eandem procuiuC 
que naturatum motionisjCum 
fœrificâtionisrationem forriri 
nonnegauerim, quibus&fa- 
bricandi & nafcendi ftara nec 
racionis incompertae cempora 
B eflepalàmeft.Etenimij natu^ 
rae non ignotam îegem 3 eriam 
fi necdum commemorata ob- 
tixïêi fubeunrq^ . Sed quo nam 
padomas fœminaq^ varijs fa- 
bricant vârijsq; moti tempori- 
-bus^eodemnihilominus men- 
fe in iucem erumpantj dubita- 
tionêhabet. IjaverOjquîexa- 
difsimè eorum qu^ retulimus 
meminerinr, nulia penitus am 
biguiras:,nullaq^menris diftra 
dïo.Nam & fi menfe eodem 
connafcancur ^ difpari rameix 
forte^quandobecquidem finî^ 
ilieveiôiniciopropius; quam 
cercè ortus vârietacemjpriores 
antedidç haud dubiè peperûr. 
Hitermini funt, in quos fœru- 
rae tempora( exrerricineis non 
edam ignoca) periri examul- 

fixa 



Digitized by 



Google 



6tT M V l. I E B R 

iîm digeiTere . Et quâquam va- 
ria in hocvicse pro cuiuslibec 
animo fencencia.AccaTnê quic- 
quam noua inquificione per- 
difci , vetemm inuencïs omni- 
no CâIcacîs,opinari caecas fubti 
licâds eft . Nec quiipiam mire- 
furinparcaum quoqpnterpre 
tadoneeo rdendam profecii^ 
fe^i'ti Ventura eriaranum fini- 
to die prœcinant, quando ijs 

^k. iongèperidore^^veniuqima- 
gjs ardua ( de quibus obierua- 
tiones prodiderinc) exquirere 
fempercuraefueric. Quœ rame 
haudsequ-è in prifcorum diii- 
gendffi admiradoné animum 
agmir^arque eaherbaium <?ua- 
drupcdû pabuloprorfus iiica- 
âarû> leciuia^qu^inuiamôdû 
culmina, abdicas folltudinesj 
omnesqj terras hbras fcrutati, 
ad falutis vfus vertentes inue- 
nere, quaeq, eofdem nimirum 
Deorum numéro addidere. 
Càeteru fcrupulofîas hsc qui 
inftituro fortafsis operi conue 
niat,traftaui,qu^non minus, 
tametfi ex p ri ici s prsecerpta 
(vc rerum nature libuit)alijs 
eerta , ali j s d u bi a , ali j s appro- 
banda,plerisq5 damnanda faci 
le exiftimemus. Nos vero ea ra 
donehaud perterriti fopidqj, 
caetera quae in ijs memoratu 
dignaextanccominus ad h^c 

'^^^ gnauîcer exequemur. Igitur 
quacunq j hora vcerus puerpe- 
rio iam grandeicenti vbercm 

ms4. (vcpoie qui emunâus fit)* ali- 



I V M L I B. I. 



M 



A tu haud fuppcdicarc quît: quo 

edamnum tempore hauftus à 

parente aer(âmuenti cuenta- 

tione indigo ) minime fuppe- 

dt>& acetabula quae primo CO' 

fpicuafuere , fubindeq; mino- 
ra redada abolentur, atque ex 

roto obliteranturjpartus aliua 

de tum alimoniamj tum euen- 

tatïonem quasritans,, ad exitii 

itïQ conuertic ÔC parât . Hoc i- 

pib tempore muiieribus vehe- 

mentifsimi labores , & multas 

quidem in partes , in alterurrtt 

fémur plurimis , alijs in iûbos, 

quç vixpariunt: quibuldamin 

imumventrem, qu« facilius, 

incumbunt: î^iq; potifsimum, 

quas Itabiles & feilulariSj & 
B quibus non bona iatera func: 

quibus etiam fpiriçus retinen- 

di facukas aut nullo modo auc 

triftiùs fuppedtjincidûcQuos 

cùm primum mulicr pr^efenlc 

ritjdidamni folia ex aqua prf- 

clarèdantur^vniusoboiipon- P^«»»?3*<»- 

dere. Si edamnum emortui in ^^^^^^^^^^ 

vtero infantes fiiednt, fine pu- 

erperae vexatiôe protinus red- 

dï conftat . Simili modo Pfeu- 

dodiûamnum fed tardiùs pro* 

deft. Cyclaminos adalligara, 

cifanthemos epotaâcem beto- 

nicse fcobes ex aqua mulla eu- 

dé pr^ftat vfum.Onînia proin 

de hf Cjatq j fcordods fucci dra. 

in aque mulfç cyathis quatuor 

partus accélérât» Cionamomî 

etiam & caftorei^myrrh^e ^ fty«, 

racisjfaui n^j fingui orum icru- 



Digitized by 



Google 



۔9 L V B. B O N 

puliis ex meUe vcilicer lingi- A 
îunàlinâahoràjBoracis mine 
raiis ex aibo temeço odoraco 
dragma redè forbecux * Ex for- 
piu(ni^ârcusei;ciâxiir ) gémi- 
nis horis croci dragmae bin^ 
ex mero aibo commode bibua 
^ (ycUmm. tur.Abdomen^arcanitaefucco 
iiliaire mire prodeft, Afparagi 
radix femori aliigatur. Qu^ 
omnia, ne fanguis immodicè 
effluatparmenixo abijci^nda 
ibaî. Quin & ex eieûis capii- 
lus iliigacus céleri catemfacir. 
Parms edamnum acceieraC- 
fe(ceu verô id vermm eiTec atq^ 
non fâbulolum)produiit5 fi vir 
ex quo quseq; conceperit, cin- 
ûo iko iblarp jfeminam cinxe- 
rit^deinibiiieriCjprecarionead B 
ietta le viiixilTe^ eandem & Ib- 
luiurum^acq^abieriç. Orê(vc 
reor^ nec hallucinari puro) 
ipediacifsimam rifuj vixenim 
îaiiamagorum çommenra ie- 
KO compleûi conçiiigic. Nec 
fecius difficiies partus confe- 
ftim folui aiarumantj quopiam 
tedum y m quo fi t grauida Ra- 
pide mifsiliiie^ ex ijs qusefin- 
gulis iâibus tria animaiia, ho- 
minê^aprum;, \^rfum inrerfece- 
2iBr,cranfmirî:en£e:Quid ni vi- 
tm remédia in miiiium miilib. 
annorum non reperra demon- 
ftraiTe irridere eft? Idenridem 
veîitaremabhomims corpore 
eiMiiiam îialtam(modo terram 
non acrigf ric)iliacam probabi- 
îiiîs moiin: Adipeex hyen^ 



A C ï O X ï 



4io 



lumbis fuffiri difhculter parie- 
tes5& quàm moxparere.Quo** 
modo & eiufdem l^uum pe- 
demparcurienri fuperiacu fu- 
nèbre exiilimant. Ex aduerfo, 
dextro iiîaro^ perquam facile 
ocyf3imeq;eniriJdem&i;sex 
illius fpina ofia faluraria cen- 
fenrur. ChamsDleoniis lingua 
adaiiigata, puerperij periculà 
toliic*Eundem quoq, parturi- 
encibus circa dcmum faiuta- 
rem aiunr: Sin domibus infera 
tur^ perniciofifsimum prodi- 
dere^Carnes lupi ediiîè paritu 
ris prodelTe ferunc: aur fi parè- 
re incipientibus^ qui adederic, 
iuxcafic: conirà, eundem fu- 
peruenire exidofum.Lade fa- 
is poco cum mulfo ^ muiierum 
fœiurae adiuuanmr : atq^ fimi è 
mare boue fufhmento • Mpm- 
brana è canum fecundis(fi rel- 
luremnonpertigerii) partus 
euocat.Quf anierinumfimum 
cum aquse cyathis duobus for- 
buerejaucexvmculo mufteli- 
no per geairaîe effluences a- 
quas y faciiiàs enlci creduntur, 
guftacu quidem rurpeprobro- 
fumq; 5 effeâu vero perquam 
vdle.Cochleae in cibo fumpc3 
accélérant parm m. Amphisbç 
na vei morcua idê pr^ltar. An- 
guium fene<aus lumbis f uper- 
iliigaca, prorinusà puerperio 
remouendâ. Danr&in vino 
bibêdam cum rhure ^ aîioquiii 
fumpra abortumcit. Baculus 
quo angui rana excuifa fiu.par- 
çuriences 



Digitized by 



Google 



6zi m V L I E B R 

turienres adiuuatrat^iae peniîâ 
vultarinapedibusfobieda. I- 
tem îliuri fufiîtii, prçcipuè Afri 
cijfâciliores partus fieri dicon^ 
tur. Miriim & quad de torpedi 
ne inuenimus : fî capiarar cùm 
luna in Libra tuerie, niduoque 
alTeruetiir fob diao, faciles par 
tus facerejpoftea quories iiife- 
rarurauxiiiâri. Ecpaftinacsera 
dias adaliigatas vmbilicOj h vi 
«enti âblams Ile, ipfac^ deauè 
ii^mare dimiila,ids moliri exi- 
ftimarar. Vbi edanniani partus 
ftrangulec, câcri ex hyffop o p o 
ti,preciarè adiauancDeinceps 
ijsaurem omnib. auc qaibafdâ 
(ve cui q^ li bi corn fuerir) i ra mo 
lidsjperfpicacis ingeniJ5fpeda 
tse inceiiigentiae acq^ expercae 

&r/x. psriî^iss obftecrix aduocetor: 
cui non mox mulîerem exarge 
re. ïïi fedeae collocaie cura île: 
arpriasvcerioftiolam^quode- 
qaidem canûim dehïicit, per- 
iingâr,ienijmq;premendo mi- 
nima digicu inigat, fabinde ia 
{paalarimràmen)magis acmâ 
gis os diîacet:qaod fadicerep- 

'-miîù. pendensj* emplaltro de maci- 
îaginib.iîiprà prc^icrip ro capi- 

firto, re * fepdmo vceri ceraicem {yz 
labricareddarurac dadilis ma 
gisjqao faciliuspartus exiliac) 
vberrimèiîiinac. Quâ vbi indu 
ratam côperiaE, babala fel,ro- 
faceo âdmixro iniiciedum eft, 
i vellere foris cfi relîna rerebin- 
thina împofîtOj eximiè adape- 
tienre.Qaibus ad dufdem çrâ» 



I y M L I B. I. 6%% 

A lua m îiiaatibus j grauldam ac- 

rollerejinfedeqj coliocare cou 

felHm iubeac : arq, vc prompte 

infanîeraexpelleretéteCj eide 

blandis verbis perfaadear. Eft 

aacera manas id, qaod ex fe i- 

pia partariens adijcit^non val- 
us (quandoquidem anrea illi- 

as iam meminerimas) fed ma- 

fcuiora vencris , quos & ad ex- 

creraencalecernédanobis coo 

perari inclaruic. Pleranqae ve- 

ro diiura paiiidiafculaqs iànies 

fi fœmina nacam imra ell: crue 

ra, il mas, pri^Ôaii: . Caecerura 

maris ac fcemeilae parms difcri 

mine ilio in cerfdngaçar: Quo- 

iiiamhaius parias eaxdior^do- 

lores edam condaui ac perpe- 
B cesjfed obrafiorestiUius céleri- 

or fi mai & facilior, ac acriores 

& longé moleftiores doiores. 

Eqaidempertépasid reipira- 

îio paricex atq; oicicatio arcea- 

tar.erenim qas olcicaaerej re- 

ipiraaereq; . difiîciliàs enimn- 

tar.Quod il incerea dam* aire ■^fœtumad' 

dneremcicarcoada reipirado tkur, 

nem eraperir, difaciliimè qui- 

dem: «Acverainalbipalaiica * atdkhûH 

lo narib.iniedo, ore naribaséj 4!^/, 

apprehllis , fternaere cogacur, 

iaxca Hippocraris lanâû: Ma- 

lieri qaa vida vteri infeitâr, aac 

^ue difiicalcerparir, fî ûemuca 

mécam luperaenerii: bono eft. 

Sed h ob hçc infàiis minime e- Bipp» Hh, 5', 

datur,paftii]oiafrâiafftes.!ia- Aphù.^<^ 

bec hic myrrhe iemiiïîiciâ:Çiû Sufitm. 

namomi^ galbânijCâftoreijfîii^ 
Q-4 



Digitized by 



Google 



6%^ X V D* B O 

guîorum femidragmam : opo* 
panacis dragmâ: veratri nigri 
dragmas geminas : exvaccino 
felîe confiée. Actamê iuffi tu no 
nilî vrgen te necefskate (ne ob- 
uius partus fuiFocetur, qd*" pie- 
runqjquibufdam eueniiTenos 
ipfî vidimus) %^taris • Primùm 
autem aqua illa fubtercutem 
(quâ antea côraemorauimus) 
fufa, puerperii motione meni' 
branuiis inrcrfcifsis , effiuit, 

¥drm îegid ^^^ ^^^^^ ^^^^ quidem naturç 
^^^ in caput gigni mos eft, quomo 

do pédikefferrij bracbi;s quo- 
<jueadcoftas& ad femora di- 
ftentiSjVtero inuerlo/ecûdisq; 
interna eiioluentibus y foras in 
l^cem venir * In pedes fané na- 
fcetem procedere (qnod seqno 
afgumento Agrippas^ quafi ae- 
gri partus ^ anciquicas appeiia- 
uerit)atq5 in alias penèinnu- 
meras figuras ^ contra naturam 
cft:propterea q& parte abvm-. 
bilico fupràjpuerperia impen- 
diomaiorêinferiore obtîneât: 
îîiaiora aute plus ponderis ha- 
bencJcaq^velutiin trutinapê- 
dentes eo vergunr quô trahun- 
tur» Atquacû^^ figura procefle 
rir^an quod efiufum eftjviûuru 
iic:an in vtero pr^mortuû fpi- 
rans taiummodo nafcatur , fe- 
prima horâ difcemere diîigen- 
tiores tradidere. quandoquidê 
vitra hune horarû traaum^quf 
prsemoïtua fecernuntur aeris 
h^itû ferre neuti^valeât. que 
vbiquis vitra fep tenashorasfu 



N A C I O L I é%4, 

A perftes fuftinuerit j ad vîta (al- 
ter ni forte , qualis pfedû etiâ- 
nu quis eafus excipiat) creatus 
intelligitur, Quemadrnodû & 
finefpiritushauftu vitra eafde 
horasj fine efculentis vlrra toti 
dem foies(quibus accipiendis, 
&reddendis membraadiacen 
tibus âdfcitisq^ meatibus iîbi 
obfequuntur) maxima ex par- 
te vitae haud poriri obferuâtif- 
lîmûeft, maxima ex parce adie 
cimusjquoniam non perpétua 
îd euenit . Nam quo magîs ac 
magisadmiremurj non modo 
homini anre diem ieptenum le 
taiis inedia non eft > verîi & vi- 
tra vndecimum plerofq; duraf 
fe certum^ft. Porrô fcetu vitae 

B obnoxiOjfîfecund^ quoq; ex- 
ci derint^veli ère vmbiiicus à ve 
tre quatuor digitis citradolo- 
xem aliigâduseft > ac fuccida la 
na ex oleo calido imponenda, 
fuperiusq^ praDcidedus:cuin^« 
nç citrine,fanguis draconis^iàr 
cocolia^cyminumjvfneavmyr- 
iha^paii podere côtriîa> fuper- 
impofica vtiliter medêtur. Quà 
verô delîgatus eft^ cohserefcir, 
ac pars iugis penitus decidit. 
Sed ficopula amentumq; dii- 
foluatur^ puerperio fanguinc 
aiFatim effufo prodnus emori- 
tur.quandoquîde infante etia- 
nu inter nafcendû morcem ob- 
ijfle faepius intueri liceat. quip 
pe cui imbecilioj antequa vm- 
biiicus deuinciatur/anguis fie 
plerunqj in vmbiliciim circaq; 
fuffufus. 



0!^ 

4 



m 



Digitized by 



Google 



<^if H V L ï E B R 

fufFufus. Quanquaperitiores 
nonnullse pbftecrices crueiirii 
fuccû intrè de vmbilico repri- 
munCjOuo diîigctifsimèpera' 
€bo, infans qui modo exanguis- 
cxanimatusqjè vitâ excidebat, 
moxrediuiuacurjrecreacur, vi- 
taeq; refticuicur . Verû Se inter- 
cepto inter nafcendû halicu <ç- 
quèquâ fangmnisprofufîone) 
inlpirantcm ac prsemorcuû in- 
fancem edi , coiûbarumq; pul- 
lirollro (quoad quiueric) pue- 
ruli ano immiffo, quo mon eu- 
do incns tpiricus relinquatur, 
in iiiiosq; vicam h^reac cornu- 
teçurque morce,ftanm liberari 
inter oranes conueni ciMirabi- 
liante cunda côtempktione. 
- Quafîomniumparcns praeftâ- 
tiisima illâ animç auxilia ex a- 
ïi^ei« nimaalia eile volaerit. Atlî 
f« quâdo accident iecûdas haud 
continua cum partu exijlTejdû 
intus ipfœ , foris autem infans 
exf et; vindo vmbilico , fuprà 
diilecetur, atqj parte reliâa le- 
cundse amento femori (nein- 
uohftc trocedant) virtçiâtur. Demum. 
mGer fecundâsmorâtesprefidijs ijs, 
i ohfer quib.&fœrû âcpotifsimû*fter 
nutamétOatemedio quidépre- 
1^^^ fentifsimo, quâcitifsimèhen 
quitexerere extmdereqj opor 
oM.s, iQi , Cuius Hippocrates non î- 
'• A-9' gnarus inquit : Si fecunda pro- 
ciditjftemutatorio appoiîto na. 
res&osapprehendimus.Sedu 
lis ifê fuffitionibJiberalius ad- 
motisjenixâ âb incomodo hoc 



I V H L I B. I. 6zé ' 

A afferere no dubitamus-Quine- 

tia Scpanacis lemcn è vinopo- 

tum , appolitumq; cum mellc, 

pariteratq* eius radices appoiî 

tas,& feciidâs extrahunt,& vul 

uas cômodè perpurgant . Poic 

monia ex vino epota, fecûdas 

p ellit. Centaurij maioris radix 

derafa & appofîta, fecundas Sc 

mortuos parms deij cit. At pre- 

cipuadidamfloviseft, vt eti£ 

f ranfuerfos ( non modo emor- 

tuos)partus & fecûdas eijcia^ 

&neinpraegnantiii quidé cu- 

bicalum inferendiî,quippcq<f 

abortum cieat,bibiturexaqua 

foliorum obolus.Nec potu ta- 

tûjied & iilitu > & fufhtu valet» 

Quo prscipuo 5 dom hsc ede- 
B remusjcuiufdâmulierisiecun- 

dam tribus diebuspoft abortu 

moratam, tandem diuinoan- 

nuente numinejpepulimus. 

*Molochis&ariftolochia,myr * ^^^^^ 

rha&pipere additispotafub- 

ditâue5& fecûdas & intermor- 

tuos fœtus cit-CiiTanthemos e- 

pora fecundas pelli t. Mandra- 

goraefuccus appofîtus, daucû ^ OmthdrL. 

potum vfum preftant eundem. desfonkmfi 

Scâmonium potum vel appofî xiuls Anthyl- 

cum.Eryfîmoncorticeexaqua UdesTndit, 

potaemorcuâ & fecundas cit. Smt erJm 

kemradixègeranioçeculiari hoc nomine 

terfuccurrit. Artemifise radix hsrhx^td' 

epota partus enedos & fecun- esdu^ùqui^ 

dâsextraliif.Eafdéramorûde- bmtamèjh^ 

coAum infîdenrib. citJte Se fo curÂM edud 

liorum dragma pota. * Cantil- mném kp 

lidçs du«iû vino epotç fccua- m^s* 
R 



Digitized by 



Google 



^17 i ï- "^ ^t B; O N A C I O L I ^2^ 

darum morse vdlifsim^ funr, A fum.CàprarafeI,caiIûyreri,ni< 
Haud fecus leporis coagulum fperium. Duririas & colieûio 



purgmoncs^ 



fôcûdas expeliit;>modo pridiaw 
Ba eau eâîur b alnea: iîii tu quo-, 
qu e eu cro co & p orri lu ce o y el- 
1ère appoUtû^ pr^mortuos ab- 
ortus.Eafdê^quiiius iiea ex a- 
qua dalci epotus eijch : ire vn- 
guî^fuffiru^ aucfimumarîdû* 
Mêbraiiâ caprarû in aoua par- 
ru edko iîii^rerata potaque 
fumptaiavinpj lecSdas peliit^ 
acq^Terrenî uermes in pallo po 
Aâpdnm ù, Succidaianaimpoiitaiub- 
mortes er dicaq^mormosparcus euocar. 
imoncs^ Vngulœ ainiine iuffit^ paitum 
maiurancjvc vel abcrcus euoee 
tur^aecalicer adhibetur : quo- 
îiiamvHiêiem parcu ocyfsiniè 
internecai: . Câcris ad purgacio B 
Besmorcuosq; parms eu quU 
nh îapaihi radi cib . eu r ata> &: 
fuDgine^ triris &in mulio po- 
- '^ tuidarisHippoçratévciprodi- 
îum efî . Deaiq^ verbenae^ ra- 
àix ex aqua pota^ad ma in^par- 
xn auc ex parru mala pr^itan- 
dfsinia cenferur. lie & betoui- 
' ca&dragmaîavino cyachkm- 

bus^côiraomnia vuluam vitia, 
^ ^ , quae à p^rtu fiunt redè bibicor. 
Mî^endm ^qjxomz'm immodieas àpar 
^^* m durîtudîBes^iafeÛifsiiriosqj 

doîôxes v^eii aguntuTy lupi a- 
deps îiikus 5 eos emoilit , eoru 
doiores iecitr difcutic . Aûninû 
fenn inueceratû^ in vêliere ap«- 
Hôfim^ vuiuarum durieiamoî- 
Mc.Viculiaû etiam fel.fi ia pur- 
^ûonibiuocitiab coku aipei: 



nes^adeps anierinus^ auc cygai 
moliic . Nos prefeoranea inue- 
nimus ^ fquiaanri decoclô cro-, 
co adieûe forbere: œiypiqs ce- 
rammj oleum liiiorum remol- 
lirum abdomini , àjeigocp co- 
xendicibus calfaftû apponere* 
Pleriq^vero no hoc fane modo 
victara génitrice oriuBSur^aî: la 
eneû^ pareiiris ccsib (vade cis 
fones dicaatur) vcero gignan- 
çur.SicurScipioAtricanuSjïd' 
dem&:Manliusnatuseli. In- 
faasverOjqueincer ter anima*: 
lium gênera natura audum & 
in aada teliurq ad vagiiusnara 



egre- 



li dieabiecerir;,moxquû exi 
rit.nec antea^, aempe qua c 
diamr(camerflcû difncuker ro 
ris caput>corpus totû iatus fue 
ric)ab hoc lacis rodinienco vo- 
çem emivdc^fictjarque vagirai^ 
maaus in os quaprimum l^rk: 
quiype qma iupplici>s (ob hac 
duntaxaceulpa^quianatusiir) 
viiam infeliciter infeiicem au- 
fpicetur • Sed quod mirum eit^ 
&:^raienoftraauHqiiâ vifum^ 
editum înfantem prodnus ia 
vverumreueriumjinterôftenta 
eaumeraiumaonnulli (nçcl^ 
gaobiles) prodidere . Exiade 
xecremenium ( quod p^pauer- 
culum vocicaar) plus qua pro 
partus nxagnimdine 5 colore 
cruenium^acq, admodum airti 
piceumiie deijcinquamobreai 
quia valde teneHus eil, mûri a 

pauci 



Scipic 
Excip 
tcro.l 
Inpxnl 

inos'i 



m X 



ndtu 
do t 



Digitized by 



Google 



^9^ M V L r E B R. 

paiïci fàiiSjCui admixta fine co- 
llas, fumachjfœnumgrfcivori-. 
ganum^cundé 5 prêter os & na 
lum 5 circumlueL-c diligêiiores 
îmTere.Demum lauarrix maiîu 
dexcrajlçuo brachio eiuspe^to 
ri adado.eum pr^hendar, cepi 
daaqua^itace, hyeme calida, 
meracioregeaerofotie remeco, 
ouorâqj viccllis biiiisadiefris, 
àproiliuie quacûq5,îiares<iigi- 
cisvnguib.exciiisjperpargâdo, 
anû minimo digico adaperkn- 
dOjexquiiîcèpelmac.Quod pie 
runq; bis aut cer m dî€ (efta po 
dfsimû) facereconducicacque 
€xpedic.Deinceps vero l^uiga 
co linreoio madidri infante de- 
fïccec, finguia membraleuibus 
prelTurisalformec acexcukius 
"efngier.Veficam, vclocij egrei' 
fus faciiiorlirjdeprimar: Leui- 
bus pânis excenius^brachijs ^4 
coftas porrectis, obuoiuarur. 
ïîîftitisq;, capitio capics oper- 
to,perain<:iatur.In iplîus nares 
oieû conijciacur.Deniq^capice 
-eleuarofuperlacuSjquomelius 
piruicola maccria ex capice ex- 
purgecur , cunabulo luauicer 
lemicircularimotu quaiTo, Tue 
cenrance quapiâ, obdormiac: 
mcUis per die ( primiî icilicec) 
fudu concencus , nec nifi fienci 
prppinecur. Demâ vfq- quo pa 
rends céperatura priiiine riacu 
rae reftitijaturjCundé nutrix in- 
frà eligéda, interdiu bis aut cer 
ladec . Tancifper eaim puer- 
pera lac 'm pumicis inoduni 






AimmSM 



I V M I. I B. ï. ^to 

A coitjquodcoloftromappella- Cdojkm^ 

tur^ac propcerea infantes qui 

hociâûauerinc coloftrati : xsâ 

ijs nucricis podiis lac exliibere 

cocenitjquado marris exido- 

fum fic.Siîbinde macernum lac 

podùs fugar: quippe quod ali- : 

moniae , qua dû in vrero infans 

erac,âlebacur>perquâ fimile^xi 

{lac: muliebria nanqjinvbera 

delaca côcodi-one ladefcûr , & 

ob id cidé vel maxime côneni- 

ens:quod eciamnS qtiotidiano 

cxperiméco côpertum eft^pro- 

pcerea quod macernismamiliis 

puerperijori admocisjâllicia- 

turjac deniq^ quseq; cidè office 

renc5arcean£ur. Ecenim à parra 

purgadonibusquelâdis copia 
B exciracur,adeovcp!erifq5noa 

modo de papillisjled&pafsîia 

per vberajaiiquib.edâ per alas, 

efâuatùn pofterû quoqj quori- 

jesnec côcoquacur neq^exeaî^ 

fedreduadec fupra modûfuc- 

cuSjglobuli obdurefcuHC incu- 

m:ercûrqyQuas murinum fima 

aqua piuuia diiutîî, reficicEaC 

dé à parcu adeps anferis cû ro- 

lâceo Se araneo cnftodic . Maia 

mis poerpeno vexatis, ocidî 

adip-é vdlé eile inuentu cit. Aa 

ferino adipe mamis perunâis 

dolores mulceri exiftimanc.Ac 

vbi lactis pucrelcécis vbêrtate 

atq; affluéria mamillaerubore AJrîiimUbs 

fuffufseobduruerincinfîamen- , 

curq;:qd''die cercio omnib.ma- 

ximaex parce obuenic, Mun- 

cû, velpurpure rcftarû cinis çH 
K 2, 



lïijiÂnuuji^^ 



Digitized by 



Google 



4P 



M V X I E B R I V H L I B* 



6^% 



melleefficaeîter fanac. Arque A 
aduerfum cas quç eâ fortunam 
inciderinCj pleriquemedicifc 
Uxpcrbncn* medicos nô iaiieniuc* Ego cet 
tum* te fcio(pace acvenia dicere lic^ 

at) raro quâpiâ^que fe iilis cre- 
didilTet, huiçpefti erepcam.Ve 
rum ica nos eius curationem 
i;s que infrà perfcripca funcin- 
tra quarcum diem expediui- 
muSjabroronijmentÇjapij;,!!!!- 
gulorû manipulustpfyliijjaca-. 
fomcnttm* ci^j gallarum^ omnium vncia: 
cymini femiuncia: radicum at 
îhe^ manipuii bini : caftorei 
femiuncia: feminum iini vnciç 
très: radicum brafsicss rubrae 
vftarum dragm^rredecimrcâ- 
crorum fiuuiatiiium exuftoru 
roridem : h^c quum in aqoa B 
mencœ quod iofncit fubferboe 
jintj ûonec pars lertia deceife- 
rir^mamm^iepius fbueanrur» 
Moxàfomento emplaftrotaii 
'Empkjinu iUinanmr^acaciae vnçtres: cy- 
clamini vncia vna: mucilagi* 
nis feminum lini^mucilaginis 
pfyîii; 3 fingularum vncia vna^ 
ex fucco api; quod fufficir^em- 
piaftrum molle confice^fubin- 
pe rempore procedçnte^raiida 
rachâ, myrrhaque^âdijcienda^ 
fuor^fandaracha praepondera- 
te : quaefi mammas^obdurenr^ 
fom florum maluarumj âc radi 
cum alrheae ex aqua fontium^ 
. ad cernas decodarum praeilan 

ter fuccurrimr.Hercules a par- 
tu ob didas caofas duriciâ i j s 
acciderein confeifo eftQuan- 



doquidem ubera cota fungo- 
fa extent^ adeo vt fî cafu aii-r 
quo pilum m.ulier pocuio hau 
ferit:dolorinmammis (quod 
malumpiiare vocitant)nimi^ 
rum moueacur^ neq^ apciùs fe* 
dacur^donec vel ipôte^ vel mul 
dra preiTus piins egrediatun 
Câcri etiamnû fluuiaciiesiili* 
tijvel marini pilos in mamma» 
vel muricom carnes appofircé 
rollunc» Sed quoniam natura 
non ira fercjvr fuccus idem'pîu 
ribusvna lociserumpere poC- 
Cc/ninc quandiu è mammis lac 
emanaueric, magna ex parte 
menftruse purgaciones ailrin- 
gunrurjâfsiduè dixerîm , haud 
perperuo^quandoSc iam qui* 
bufdam lafundbus ( vcnosi- 
fînouimus) muîiebriaprora- 
perinc.Lac aucem donec muli- 
^^ conceperit afîeruari, tu au- 
cem deîinereacq; abolen\tam 
in homine quàm in quadrupe* 
dumviuiparo génère inclarec. 
Quanquam fceminîs partum 
alenribus fi ex eodem vire rur* 
fus conceperint, lac minime 
corrumpi^Nigidius autor eft* 
Acfi quid (vcpore quia lac inie 
grum nô fit:, aut quia pares vie- 
ca^Ianguida^aur nabilis admo- 
dumq^deliciofaCc) marre pue 
nilum laftare inhibuericj pu* 
crix eligenda eft^cmus aéras in- 
ter vïginriquinque & criginta- 
quinq; annos^ fitviuidicolo* 
risjfortîs ac robufti colli^pefto 
rofajmuicuiofajdur^ ac mulrç 

carnis,, 



PiU, 






Pit! 

cep 



NU 
gct 



Digitized by 



Google 



carnisjnon obefa, nô gracilis: 
caius etiam mâmç Ibiidçacfir 
nî2efînc,mediam magiiirodi- 
nem modicam% duritudinem 
obdnences, quibus kc piiïri- 
mum fie, odoratum, câdidum, 
perdulce,çquabilejneq^ admo 
dum crafliimjneque tenue^cu- 
ius fuper vitreum vmbonem. 
^4proh4 redè probatio lie > il nsq; pror- 
fusiliiecneq^vmbonereclina- 
to omnino coiiftet.-auc fi in va- 
fculo iilius porcio emulgea- 
rurj myrrhe tancillo adicdo» 
fero paricer atq; cafeo pars ae- 
qua decur.Probarifsimtim ecia 
iî in vfîgue h^reac,nec delîuac, 
acquequodàparcu quâdragîn 
ta &quinque,fexagintaae ibli 
bus abfcederit. Si niaremiu- 
ilo parru illa pepereric , neque 
aboriri aiTueca . Si iaudatorum 
morû «xciteritj quas nec ocyisi 
mè animae parsîonibus afhcia- 
lur, neqj penicùs obcufî f^nfus 
aut ftolida iîi:. (qux laclare pro 
hibenc)C>U3enihilominus ad- 
monendaeft, ne concumbat: 
vc probariscibarijs veicatunvc 
quaq; vice ance îactaâoné par- 
mi meiiis pauxiilum ex pauco 
. vinoiingendûmbuar:icemvt 
liCtis quicquam mulgeat, vc 
mamuis prefsione puerpe- 
rij fuftionem iuuer, ne forcé ve 
kemenci ib£tu , &.gul« inftru- 
menxâ oblacdacar, & malarum 
oflâ luxencur, quod laepius cô- 
.lingic: vc fingulis laftationib^» 
non vberem iactis copiai»^ fed 



1 V M ï<. I B.. I. f24 

A parcam exhibeât , Quod Û^ AàUâk ds^ 

defuerit remédia adhibenda feâum* 

fane . Nam fuiliumlac pocum, 

deiîciencia piierperarumvbe- 

ra mire repiec. Afîninus liea 

inuecerani s ex aqua illicus ma 

mis âbundanciam prf ftac» Ter 

reni vermes cum muifo poci 

lacdeuocâc:acq5 perdicis oua- 

forpcai daca muiieribus, Glaa 

cifcas è iure fumpcoSj& Smari 

des cum pcilana fumprae, vei 

cum fceniculo décoda >lacds 

copiam faciunt.Irem can cri cii 

lapacho Ôcapio in iure cocti v-» 

bercacem prsftanc. Ijsicaque 

obferuâcis , puerulus & benè 

hâbebic Se commode ladabic, 

Quo cempore lafteas &aibi- 
B dâs deieâiones egeric. Ac AdumbUku, 

cûvmbiliciexefa vellere pars infanns» 

cecidcric ^ quod poic cres auc 

quatuor dies iugicer accidic, 

cochieariî cini3 vciiicer impo- 

nicur. Ofià ecia ex vngulis vicu 

li, auc plumbum cremaca eun- 

dempraeilanrvfum. ConuuL ComitLâk 

iîonepleriqjâc prscipuècor- pî^orim, 

pulcncifsimi fiabiofsimiqj , & 

îade copîoiîorc crafsioreque 

vefcences^acque âftriâ:as aluos 

liabences(quippe qui faciecacç 

vexentur, & recrçmencis Icare 

fcanc)acporifsimum pleniJu^ 

niOjCorripi aiToIencQuornot 

boomnesfermèance fepcimS 

foiem pereunnob ïà die fepei- 

mopjs fuperfHdbus)cânqttam 

eorum falud magis credamu% 

ûomiûâ ijBpoûuncur.Proiade 
R 3 



Digitized by 



Google 



^f 



L ^' 3>* B Ô N À C ï Ô 1.1 



€zé 



îccur afim panace modica ad- A animalium vni pcr alf quo t me 
fîiixca^ in os inftillatum à comi fcs fomno cofeitim g^nito pre 



tiâlibus morbis & ali;s quadra 
^ gînta iugicer dkbus faéita m^ 

puerperia mecur^Cerebrum ca 
pr^perannulum aureum tra- 
ieaiij priufquam iacdecxirin- 
fantibusj contcacomitialcs c^ 
terosq; înfanrium morbosin- 
ôiliatur.Cseterum prsecox iiiis 
Kifm. rifus arque ceierrimus, lachty- 
Ucbrym^^ mfiieaiicequadragefimumio- 
lem maxima €x parte haud 
quaquam conceduntur, quaii- 
quam die eodem qno latus ef- 
fet , Zoroâftrem vnom rifille ie 
â:itauimus : îlcuti & Crafliinij 
Crafsi in Parthis interep ti auu, 
obïd4;AgeIaftum apellatumj 
nunqiiam riilile feruntj quo- 
jnodo & piurimos miaquam 
fieiTeraiios quoq^multos^^quod 
mirum fitj maxime fapienti^ 
autoresjveluti Socrarem, Dîo- 
genem c}^nicum. Heraciitum 
codem femper vaîpi nec aux hi 
lari magis aut tarbatô ( quales 
isx^if. âpathes Graecicognomiaant) 
extitiffe. Qui fane animi te- 
Boria rigorem quendam nacu 
rfq^e duramacqjiniîexibiienx 
xo rui race tlitnmopere cxitj hu- 
iTàânos etiamraîm aiFeduspro- 
culdubio adimit . Ar quoqiio 
îïîôdô tes fe faabeac, fi anre 
qaadragefîmû diem rifbseru- 
périt, ommolum id atq; timo- 
ris plenû vuîgô iudicacor . Cu-. 
ius temporis partern piurimâ 
#bdormiuni. Etemm hoxnini 



mi fopiriq; datum elt^ fubiadc 
iam longior iadies infomnia. 
Somniare etiamnum ecs comi j^r ^ 
nus comper tu eft . Nam &pa- 
uore experglicunrur &: ludum 
imitanturj plerofque vcro nun 
quarrij quîbusexitiale contra 
fomniorum airuecudinem in- 
dicium fuilTe muicorum exem 
piisveteresinuenere. Inibper ^^^f 
recens nati s vertex adeo moi-/^"^^ 
liseftjVt cerebrû paipitare per- 
pendatur^qui fane ferius dura- 
tur. Quinimo Zorcaftri ita pal 
pitaffe, vt impofitam manum 
valentiîsimèrepeileret^fuiurse 
fcientise prœlagio.conftat.Pue Bci 
B risprimoresfeptimofnenfede : 
tesgignunturjpriùfque i)sfo- 
periores y iiiis infericresyat cm 
nibus ferè prius pane lupera^ 
feaud dubiû eft • Ex quibus qui i 
primus cecîderit> vr terram no i 
artingat, in armillam inclutus, , 
in brachioque afsiduè habitus^ , 
muliebrium locorum dolores î 
efficacifsimè prohiber* Septi- 
mo eofdem anno decidere , ac ; 
aîios fufhci diiucer . Qnofdam i 
& cum dentibus(tanietii raren : 
ter)nafci5ilcut Marcum Curtiû ' 
(qui ob id Dentatos cognomi- 
narus eft)& Cn.Papirium Car- ' 
bonem pr^claros vires, incla-^ 
ret.Id quidem in vins maii fuif 
feaufpicij antiquitas negauir* ! 
Atin muiieribus eares infaufti : 
4^miniâ atque inaufpicati ex*. 

empli 



Digitized by 



Google 



^It » V LIE B R 

empli regum cemporibus exd 
tic, quaado Vaieriam ica na- 
tam ciuitad Seilapif , ea tempe 
ûace fiorennisimae , in (jea de- 
çomara fuiî:,arufpicum refpon 
fo vaticinanrc j veridico exicio 
failTe , digniisimi aurores fcri- 
ptauerinc Aliqui enamnû àtn 
tiuni vïcQ OîTe coriCÎnuo fuper- 
na orf s parte gignuniur, ucuti 
PfLiîî^ regîs Bi chynorum fi- 
nfiumnii jj^ni ifui^Te rradunt. Sed ex 
'"• dentibus quarerai prinii quia 

''■'* fecât * temiîici à Gr:eci s nomi 

nantur,ij exinde quatuor cani 
nis dentibus ex ornni parce ciii 
guntur. Vitra quos vtrinq^ ferè 
maxUlaresfemnalares quater 
ni funtyprçrerqiiaiR ijs.^n. qui- 
bu3 très vltimi qui fero gigni 
foiôt nô increuerûr, horu vtria 
quebini caninis proximiores, 
coluniellaresvocitâcur.Quare 
viceni omnes erunr.Ex qui bus 
primores fîngulis radicib^ma- 
xillares vtic^ gcir/miz, quidam 
etiainnum ternis qu^ternisùe 
nicuntar.Âcq; ex radice cadem 
in pueris nouus(ahero deciio) 
dens ùihiz , qui muîto iepius 
priorem expeilit. înrerdam ve 
ro zut iUprà aut infrà eurp. {qCq 
oftendit . Sed non defuntjqui- 
î>as tricenos binos viris dézQs 
attribuêre, feminis numerum 
minorera (excepta turdalorû 
gente)placuerit, Quibusnon 
ficÊtdn^ plures fuere,iongiore vira pro- 
^^nùtio mini Ipatia putar. Quibus au 
• tçm in hoc primo 4çiiâ»oni& 



I V H L ir B~, L r^jS 

A ru:dimento, impatlentîisimis 
difficulter nârcuncur>i;s qui de 
tes5quiprimi cadant, aÛlgati 
faciiem (efâcaciusfî terram no 
attigere) dentitionempraeâar. 
Lacté caprinOjautieporino ce- 
rebello adipeque gailinaceo, 
gingiusperfricentur, cefcbrii 
, pecudisinvino pocui detur. 
Dentiû delphini cinisexmel- 
le gingiuis illinitur. Eius qu o- 
que dente gingiuae tanguntur. 
Canicule dentés cundemiia- 
bent eiFeâum.Infaatib. camea 
nihil butyro vtiîius perfe & eu 
meile,priuatini&in détition^ 
& ad gingiuas > 8c ad cris vke- 
ra.Dens quoque lupi adalliga- 
tîïs infancium pauores (quos 
B criam lapis ftellatEsarceat)d« 
tiencique œorbos prohiber^ 
quod &lupina pellis prseftar. 
Cinis caninorum dentium cû 
mellepueros carde denrientes 
adiuuac. în cochlearû cornicu^ ' 
lis arenaceae durities inueai5 
turjeae dentitionem adalligate 
faciiem r^ddonc. Cerebromvi 
perse peiliculae ill igacum. Ad U 
dem & fcrpentiû grandilsimi 
dentés valent . Bouis capiti la-t 
piHum ineiie produnt, qui ab 
co expui fi necem timeac, ino-^ 
pinatis^camen, capitepr^dfo 
exempm adalligatumq; denci 
doni mire prodelTe : eiufde ce- 
rebrom ad eundé vfnm alliga- 
ri iubencLimacisqjlapiUû oi* 
iîculumue in dorlb oiêniiim,. 
PeMrçeadb.gingiuisjCapuc Se 



Digitized by 



Google 



6^p L V D. D B Q 

coilum oleo ex aqua.calida ab' A 
iuto fricencur . Oleum infuper 
in aares guttatim redè inftilla 
tunSubinde ireos radix coma- 
ftîcaradolores ac vlcera inhi- 
bet.Os melle & fale coUurum 
€ofdem mire arcet^Deniq^li- 
Morhiex de quiririçfuccusinorecontinea 
tithnc^rc- tur. Plurimis hoc tempore . 
meëa* pueruli morbis obnoxij iunr, 

qui cum vexanrur non vno gé- 
nère feniuTicfed ScfebrijCÔuul 
iîôe&aluifiuore, & idgenus 
reîiquis morbis, quos Hippp- 
craces incernofcens inquit:Per 
States h^câccidunc parais & 
Yhpp.iw,^* recens narispuerulisjvicera o- 
Jkpbo. 3U jrjg^ vomitus, iniomnîa , pauo- 
res 3 inflammariones vmbiiici, 
^ humores aurinm. <iuos impa- B 
laîdos proculdubio afinina pel 
lis inieda facicPauio çcace pro 
gredienribnsj quû dentire inci 
piuncgingiuarum pTurigines, 
febresjçonuuliiones^alui fluo* 
resîongi^maximèquum canî* 
nos edunc,& i;s potifsimii pue 
risqui corpulentifeimi lunt^Sc 
aluoshabenraftridasjij lepo- 
ris coagulo iiiîro vbere ^ mire 
fiftûciir: caprinum quoq; fimû 
Inquietos infantes panno adal 
ligam,maximeqj puellas cohi 
ber. Adulrioribus iam ronfilîç, 
vertebrç înoccipirio,fiue luxa 
tio in panem interiorem^anhe 
lariones^calculijlombrici tere- 
tes^afcarides, verrucae, fâcyriç, 
ftramae ^ & reliqoi abfceffus, 
^dpr^çipuèquae cnumcrauî» 



N AGIO L I ^40 

Plurimi verè afFedus puerilis 
çcaris iudicantur,âuc incra qua 
dragefimum diem^autincra iV 
ptimum menlem, aut intra fe- 
primum annum , au t quum ad 
pubertâcem icur-Qui autê per- 
durarint^ nec foîui pocuerinc 
pubefcencï^âuc fœminse quum 
erumpunt menftrua^ijconfe- 
nelcçre afloîenr. QuibusCngu 
lis afFeûibus proprijs medica- 
minibus pafsim ab aucoribus 
defcripris proculdubio mede- 
mur* Sed & nobis quoque de 
omnibus i;s acc^ceris loio vi- 
T^ iapfu ab vnguiculis cunabu 
lisq, miferrimo animalium ho 
mini euenientibp, feorluni fu- 
fiort vberioreque traâ:atu poil 
lia£c fumma cura edilTerédum 
eft, Quanquammedicinse roc, , 
contra tôt mala generi s huma- 
niexcogitatas, lubindequoqj ; 
jiouitatîbus vidx luccumbiu, 

Summaehominuminfelicita ^A 
ris indicium . Vni hercule ani- ^^. 
mantium protinus ab initio 1 
luftusdaru5 eft: vni lacrv^m^e, . 
vagims : vni Iponte ac fine do- 
ârina non aliud quàm flere di- 
dicifleivni flenti mox naro.ce- 
terisimperarurOj manibus pe- 
dibusq^ deuinûis iacere: vni 
alienis opibus velari:vm innu- 
mcros S^nouosquoridie^om- 
niasuo priore incognitos cae- 
cos fentire morbos:vni totpe- 
riculorum gencribus quari^toc 
metibus torqueri^tot curis ex- 
ccnmnaxi : vni toties ( vt nulii 
frequcn- 



Digitized by 



Google 



^4» M V L I E B R I 

frequétiàsfîcvocum)morcem A 
mœftè inuocare: vni fragiiifsi- 
niavica:vni nodumsquieris 
aftimadone,dimidio( quippe 
cùmasqua, mord fîmilis pars 
exigacur, aucpœna; nih qoies 
côdgeric)vicaefu2eJpacio viue 
re. Quâuis ex omnibus bonis 
quaehominitribuiCjnihii Qidê 
meliusvii:^ breaicaieac rem- 
peftiua morte, inqua cercèid 
opdmumjquodillalîbi qaifq; 
côicifcerc quiueric,naciîrapr^ 
fticeric. Quaproprer hoc pri- 
mum quifq- in fui remedijs ani 
mi célébrée : quandoquidem 
tiacarae munus(bt)ni quantiiiii 
darividearurilH) incercumac 
fragile nimiirnm lu, malignum 
edamnum & breue, cui JaTgil- 
ilmè obcigic . Sed quid qood 
bonamaiîs(edampari nume- 
ro)pânahaad quaqoam font. 
Kecimmeofa Isedda vUo mi- 
nimo mœrore "peafaada elL 
Quamobrem fi veram facere 
iudîcinjacomni fortunes am- 
bidone repudiaca , fincerèj re- 
£bè,iufteq; deceniere velimus, 
Morcaliû nemo feiix eft . Qai- 
busiure eorum décréta com- 
probentur, qui nonnaici,auc 
quamocylsimèaboleri, opti- 
mum cenfuére. Heu vana Se 
imprudents morraîiu m diligê- 
tia.Heudemenda. Heuinquâ 
fumma mortalium demencia, 
cxîftimancium, ad luperbiam, 
luxuriam, ambirioné, auarici- 
Anijimmenlam vluendi çupi- 



V M L I B. r. V4i 

dinem,gulâm/uperftinonem, 
fep ukur^curam, rerumiibidi 
nem,râbiem,raeuitudinem,ac 
deniq; adhominummala lefe 
gcaitoseiTe.O ftolidainfelici- 
taté:ô vanam mortalitatcm,6c 
ad femetipiam fedacendam, 
(quippe quam mortalium ne- 
mo omnibus horis lapiat)pro- 
cacem atq; nimium pronam: 
ô vdnam faira,fudiia, atqj irri- 
ra haec & non à uate diâa i\cu^ 
lanoftraiudicenr. 

PROLÎS CAVSAE, 2 TVM 

mmpxrentibmpim cum aUjs^JvniUm 

dinis. 3 NumcrojîtasunomiocupjT 

tuu^at<^ dufdi cxufe: 4 ac pr£ter€iC 

fuperuacancjrwn dcfidenriumque 

partium. 'yBemumpartus 

prodigiofi nonnuîU. 

C AVV r V L 

SEd qaam ob câiifam ma- 
res èc rœmin^s edantur, & 
ali; parcndbûs mares mari 
bus/œminis fœminaeralij è di- 
lîerfojmatri maresjfœmins pa 
tri, deniq; maionb.fois aJi;, a- 
îi; fuorum nemini, idq; tu cor- 
pore totOjtum parti bus fingu- 
lisjhmiles gignantur, diligen- 
tiores diligendfsimè exqui fi- 
lière. Quorum omniu caufas^ 
non minore nos diJigentia ex- 
plicareconabimur. Quonîam 
veronequc omnibus idgenus 
accidentibuspuerperij formç 
obncxiânaraiâ répugnât, nc- 
S 



Digitized by 



Google 



v^43 /^ J^ V p. - B O N A C I O L I - ^4 

que omnibus acquîefcic vt fa- A dubitamm fit.Hinc pîeriq^ eo- 
cilè fecerni queac^quf exijs ab rum quse in parce lune fignoru. 



feabdîcetâcvelur profana ab 
ipfofacr^conceprionis vefti- 
bulo éliminer 3 quaeue etiam- 
numfsepeac libérer admictac^ 
diuifionumgradibus concem- 
plandum perpendendumque 
ericJnde orfi^quod maris geni 
lura vim^ quœ in eo func mem- 
brâ, quoad fubftâciam procre- 
andi primiim obtinec : dein- 
ceps vero accidedbus eifdem 
affeûarfubinde^quia mas ma- 
.iorum fuorum fugillarionem 
feruaueratjfeminaie recremen 
-î%q^aiia illis fuêre rnébra^ge- 
nerare quic. Demû quiaab ho- 
mine decifum ^ hominis fabri- 



vr neriîorumjVerrucarum5 cic^ 
tricumq^ & id genusreliquo- 
rum 5 in eadem prope dixerint 
parce geruli eduntur. Quine< 
tiam exmancis rruncisûejmâ* 
ci ac trunci^vCj verbi caufa , ex 
claudîs ciaudijcçci excsecis^ea 
de/nrationeprodeûc. Conçrà 
fi foeminae prolificum femenj 
annuence moremque gerente 
materia^maris genicuram fube 
gerir^fœmella marri perfimilis 
in lucem venier.Quod fi maris 
femê fupereturjhaud fanèpiu- 
rimunî3& parce altéra macerise 
difpoficio ad maris membrorû 
fubftanriiïcam forma paricer 



gni' 
fînv 



cacioniscomposeuadec» Pari B acq^accidencalemlufcipiendâ 
vfu&defœmeilaeproiificbfe- prGcIiuismagisim 



;proi 
mine dilTerendum.Horum her 
cule^prjmum à fernine^quà ma 
ris eft:iecûdum ab eodem-, quà 
huîufcemodi membrorum H- 
ncarionum effigiem ac accide 
ria ralia prf fe ferearis:rertium 
.vcprofapi^haios: quarcum vc 
ralis Ipeciei^^quia human^^pro 
ficilcicur.Necramen caliapro 
Jiarum ( quas. genirur5emom$ 
^appeilar«licear)vircurum dun 
faxât arbîcrioj u fecundum ho 
jummotû legesjfubieft^ maf 
îerîseaffeaionibus relponde|t 
MM mgftu iibiîs,gïgniarbirrândum.Qao 
impm fU Jîvt fi maris g^nirura^fœminf 
^^^ genîmrâ viribus fuperaueriÇj 

œateria non reludante , mare 
0m çx ««o iîiBiJem §^m 



impendioque 
obfequibilis ïir^ puerperiû pa-. 
tris & fexum & effigiem prç fe 
ferens gigni operaepreciû eft^ 
quâdoquide duoilîaeifiimbe 
cilla longé plus quàm fola ma- 
tris genicura^ ad hoc cooperen 
runSinfœmineofemini idac- 
çidçricjcontraiium concingic^* 
jSi vero maris genicurae motus^ 
quà maris eftJuccubueric^ quà 
vero mas caîia accidencia obri- 
necy fuperaueric 3 fœmeila pa- 
îris effigie reprefenrans gène- 
rabicur • Quôd fi neqae adhuc^ 
quàtalicerafiFedijfedqoà pro- 
fapiae huiufcCj quae auo fimilis 
fir^reddetur-Denique fi eriam- 
îiumjHonvc profapia^ huiusj, 
fcd quà lioiiiinis ^ nec fœm in af 

femi- 



I 
For 



fini 
no*, 
la, 



Digitized by 



Google 



^4-^ M V L I E E R 

■feminalé recremèntum duab. 

{prima excipio ) relie uf s virib. 

vicerir,necparri ncq'^ niauri,ne 

que maiorû faoru aIicui,acho- 

mini dûraxac nara aisimulabi 

Ui^op^' ^lii'-Fieri eriam quir vc îeminis 

0f^ilis. mocuSjGuarenus maris, achu- 

iufceproiapi^ eft , dominemr, 

at quacenos hominis, horum 

accidenoumjhiiius figur^ima 

giaisQ5jHennqiîâfiïperer.Quo 

circâ (modo ne fœminse in i;s 

înoriis vicerir) creati maris fî- 

milirudojin auos degenerabic 

lam enim cale quiddam vel ter 

cia proie poft rediuiuens rege- 

iieracumeft.vccû quidam fuo 

iiî brachio notam habererjnon 

hanc fiiiuSjfed nepoSjCâ preci- 

fe corporis parce nigriciëm 

quândahabens,prodi;c.Quod 

fi neq; in auos degeaeretjin ho 

minemialcem, fiquidemjquà 

hominis motus feminis, nec 

tsnu^fl âiioqmnfuperaric. Pari modo 

^•, vei fœrainis euenic, eifdé pror- 

fus côbinationib. obferuacis. 

Auc cnim feminalis recreméti, 

quatenus fœmine eit,poceftas 

fubdominatur, in csteris vero 

dominacur, quajpptermas ma 

tri iîmilis generacu iturus eft* 

Aut neq^ quà talib. affed^, led 

•mm- quatenus huiufce^geniei.Vn- 

îotoV. <^^aiîo^ûmacrisfîmiiitudinem 

^^ ' adeptus mpx orietur, indicio 

eft. Niceusnobiiispoëta,qui 

adulcerioJEchiopis nata matrc 

ail à c^ccris colore difsidente 

iEthiop e â«u regencraiùr .Auc 



/ 

A non nilî quàhominls genicurç 
iïiotus foperac, nec vin parce 
altéra genicur^ vis, in fui auo- 
rumiie fuorum efbgiem àzcu.'* 
hitySc ob cam rem mas , homi- 
nis Ipeciem nadus prodibir» 
Hinc icaq; mulieres quafdam 
£bi fîmiies parcus perpétué pa 
rere,quâfdam viro, quafca auc 
feîs,aut viri auis , quafdam eo- 
rum nulli , qoafdam fœminam 
patrijmarem i?oi,âccipiaslice-' -^'^ neûtri 
bit. QuinimopraererhasCjiî-i'-^^^^î^i^ 
miiitudinum quoq;repucatiO' ^» 
nem in mentem elte(vtpote in 
quamul ta formica poilere cre 
dantur ) memoria rerum , quas 
viff audicsuefuêre, imaginib. 
fùb côcepcu hauftisjcompertii 
experimento habemus . Vnde 
B vcriuslibet maris fcilicetacfœ 
meilsefubito anime tranfuo- 
lans vâgaq; excogitacio, fîmili 
tudines effingere aut mifcere 
(nec ab re ) exiftimandum . Ac 
proptereàplures humano ge- 
neri,quàm caeteris omnib.ani^ 
malibus ùmilitudinum di£e- 
rerias accidere par eft.Quido- 
quide cogicationii velocicas, 
animi celericas , necnon inge- 
nij varieras , multiformes mul 
tisq; modis notas nimirûim- 
primere,conficeri neceiTum fît: 
quod n"bn minus quocidiano 
vfu id obferuantibusjâcprf te- 
nta fxculaintuentibus inda- 
luit, Artemôis pîebeij argume 
to,vfq5 adeo régi Antiochoia 
necatofîmiiis, vt Laodicere- 
$ z ' 



Digitized by 



Google 



Gemni^teT" 
plurcs pdr^ 

m. 



€47 L V B. B O 

^iâ con»;unxper eum commen 
darionîsj acregni luccefsioiixs 
munns elegâterperegerit . No 
•défunt enamnum.Vibius è pie 
t e& Pubiicius feruitute libéra 
cuSj quiPompeioC probumil- 
lud os j illumqj eximise frontîs 
honorem^elegantiam prseferê 
tts ) indiicreta propemodam 
ipeçie periimiles exritere.Qoa 
lis quoq^ caufa^prius eius pare 
ti Menogenis coqni fui^tum in 
xeiiquis, tnm eciam în oculoru 
vicioeidemiimillimo cogno- 
Ttïtw iadidic. Qu^ & Scipioni 
Serapiôis^à Serapione viâima 
ri; negociaroris leruo nomen 
împofuîc.Rurfû SurçproconC 
non modo iacegerrimam in- 
dolem^verum & loquendi ri- 
ûanij tinguse conrradionem^ 
fermonisq; tumukum ac fefti- 
narionemj incredibile diftu in 
Siciîia pifcacor quida reculi c. 

, Cçrerûijsquoqjomnib.câiifisj 
& in geminispareniûiimiîicu 

, dînes effingunrur. Ex geminis 
Hanq^âlterû pacri^akerû marri, 
ce hosquidê ambospatri^hos 
vero marrij^hos eorûnemini^ii- 
Hiiles fore conipicuû eft.Bluri* 
mis nanqj locis^ & maxima ex 
parte5muiieres fîngulos fingii*- 
lae^duosuepariûr. Atfolisnô- 
nuJiisvriniEgyptOjvbi fœtifer 
NiluspotuSjidipfum foapte na 
turaimperrir3&geminos& rer 
geminos, & bis binos nafci ^ & 
pîerfiq^ plures cerrû eft. Vt eciâ 
Fâufta èplebc^ mares duos, fce. 



H A C î O L I «4% 

A minas totidêenixaeft. SedSE 
quinqj, iamq^ hoc plurib. eue- 
niiTe 5 exploratum eft , quando 
qoidem muîier qnedam vigin- 
tî paerperia partubus qnaru- 
or^quings partubus fîngulise- 
nixa^ediderit: atq, eorum ma- 
iorparsenutriri & adolefcerc 
quiuir. Aliainfuperduodecim 
parcubus ^ fexaginta infantes 
peperilTe inuentum QÎt . Dioo 
Augufto imperanre^ eius qiî^^ 
damaacilla in agro Laurence 
quinque pneros(qui paucuios 
vixerincdies)iniucem emifix. 
Er in Peloponefo binos qua- 
reraîteram enixam^maiorem 
partem ex omni eius vixiffe e* 
nixUj proditum eft. Pari vfu & 

B in/Egyptofeptçnosvno vtero 
fimui geniîos eiTe. Equide cun 
écahçcvbertateatq^ affiuençia 
feminaiium excrementorum 
acciderejneminem lacet. Quo- 
modo enim hominis cuiufquc 
perficiendi^rum ad maius^tum 
eciam ad minus certa magnicu 
do exiet, quos quidem termi* 
noS:,vtvelmaior vel minore- 
uadar^neutiquam fupergredi 
pofsit:fic& feminalis genitu* 
rae haud indefinita eft materia, 
ex qua conilftatj quippe qui 
non ex quanraliber gigni que- 
ar. Qui igirur Eomines plus 
excrementi 5 qxxkm fatis iitad 
vniushomuncuii fabricamfe- 
creuerinr, ijs vt ex eo coto vn^ 
duntâxatformeturîiomo iîeri 
aequiCtSedîOî numéro^ quot 

m 



Digitized by 



Google 



649 M y L I E B RI V M t I B. ï. f5P 

in illis geniniris debitae magnx A non expanibus fîngulis fîng» 



mïddter 
i fimiUs, 






fuperM- 
'mm. 



tudinispericribi poiTunt, ge- 
nerari operaeprecîum eft:quân 
doquidemnec maris nec fcemi 
.nf genitura , plus quicquam 
minusiiejquàm à nat^ra fanci- 
tum fie confticuere valeat. Et 
ob eam rem , fi aiiquando tan* 
tum matériel mas & fœmina 
emilerinrjquantumpro duob. 
fappecâtjvincéce quidem pror 
fus vi patrisjgeminos pacri per 
lîmiies procreacum iri conitar. 
Contra vincente matris motu. 
5inpartim maris potellas fu- 
peret,pârtim fuperetur , alterû 
pacrij matri alcerom fimilem 
gigni^nemo quifquam inficia- 
tur.Acijs vnum id adijciendû 
duxi.Qùod geminis edicis ra- 1 
renceraut puerper^aiit puer- 
perîo,preterquam alreri vitam 
clTe , diligentioresprodidere, 
iînvtriufqjfexusgemini enixi 
finCjrariQrem vtriq^ falute . In- 
ter paucos eriam fi akermas, 
âkecfœmina hierit, arabos fer 
uari vifiim eft. Pari omnino 
modojfî vberem & pro tribus 
4juacuoriie , ac fie deinceps ma 
teriâ parentes fugelTerint, iudi 
candum. Similis fcrmè^im- 
mo eadem fuperuacanearum 
agnafcenriumqj patrium, quas 
& geminorum generationis, 
caulâ ccnfenda eft. Nam fi ma- 
teri^ plus quàm pro ipfîus na- 
tura pârtis(vtpote quum fingu 
lae^bi proportipnacam mac^ 
riae partem v«ndicenr)quando 



lae condâtur partes, acceiferiu 
fîcprocul dubio eucniet,vt vei 
pars iuilo maioreuadat, verbi 
gratia, digitus, auc manus, auc 
vifcus alïquod,âut aliud ex cf- 
leris mébrisjaucprofeôo con- 
ceptu fiiTo, partes eiufmodi 
plures exurgent. Qnod fi iteriî 
plus quàm pro partium plu- 
jrium natura materis fubmi- 
niltrctur, plures geminari par- 
tes opus eft. HincnônuUos ge 
minaco capitejCruribusqjgemi 
natïs , corpore ferè toto gemi- 
nato^ plerofq^ in lucéprodijC 
fe,haud fabulofum eft . Siqui* 
dem femei duos tergorib. iun* 
âos , imo porius tergore vno, 
pro duob us perfungétes fuiife 
traditumfit. Qui etianumvi* 
ginri annorum tradu,moribus 
plurimnm differetes, vixerinr. 
Quorû aker, quû morte obie- 
rit,alter tandiu fuperftes fuir> 
doncc iâ emortui germani cor 
ruptione, putrilagineûe ac gra 
ueoientiajdeceireric. Quomo* 
do &^Coyptîjs portentum^bi- 
nisin aduerfà capitis parte o* 
cellisliomiaem,ijsq;nô cerne , 

tem.enurrireDlacuic- OuL ^^^^^^^^^ 



tem 5 enurrire placuit . Qui- 
bus fîmili modo gemina habe* 
re genitâlia datû eft, ijs redun- 
dans pro huîufce partis natura 
materiâ fubminiûrata eft . Qdf 
fi patemi feminis motus par- 
tim fuperarit,pârtim fubdomi 
nctur, hermaphroditos, o- 
iim âadiogynos vocicatosj fe» 
s 3 



dm. 



Digitized by 



Google 



fi}i \ L V IX B O , N A C î O L ï €i}ï 

ixus vtrîufque, înrer fêle vicib. a ^^^^ nonnullî^aîtero mans^ake 
coëantes^mamma dexrra virî- ro fœminaî gignantur^qai mô- 



lijmuliebrîlseuaj gencrarine- 
minempraeterit, modo ncra- 
tîonis prorllis expcrs fuerit* 
Sinakemtriusvk dominerur, 
autprocerum génitale vnum, 
autgeminaj Ôchocquidcm a- 
gnacuirrirum fubinde perali' 
mennim delitefcens , illud ve- 
ro ratum y reddunrur . De ijs e- 
nim perinde ac de toro fende 
dum eft. Nihil enim incereft de 
tocOjan de partib,&de extimis 
an de intimis diiTeramus ^ qui- 
bus mucaciones acq^ derrimê- 
ta accidere haud vnqua viius 
dubitauerichifcericqfiqaâRdo 



ftmofi parcos nuncupentur^ ii 
affanm diduni eîTe putamus» 
Sed de quibufdam prodigiofis 
cnixibu^ ( qui non minus eue- 
niant)quicqu2m âdijciendum 
cenfuimusriiî quibuspieraaue 
fanequàmmuicis incredibilia 
vifum iri haud ambigimus . Ac 
remm nature vim acq^ maie- 
ftarem in omnibus momencis 
(quopiam partes eius ac non 
vniuerfamanimo compledeii 
te)aperca fi de carere cerco cer- 
îîus eftjhinccompluraneuri- 
quam fieri poffejpriufquâ fada 
finrjadiudicantur.Qua; tamec- 
Il fide careant^admiracionem 



&inijS5 inc^terisquoq;ani 
* ^ maiibuSjhsecnimirumexpîo- B tamenimplenr^coguncq^con- 
^dufdp^^ racailnr* Arquoniamfemina- fîteri mukum effe: quodvero 
mmdefickîi^ iium excremencorum nonnua 



^m* 






quam non modo pro vnius vel 
akerius partis naturaifedauc 
minus^aut nihil prorfus fuppe 
dicarum fuggeftumq^ fir^ob id, 
ficuri excedente materia par- 
tiîi excefiaSj ica déficience, de- 
fedus finhinc exintegris, crun 
ci gïgni contingkj quomodo 
materia pro ynius partis natu- 
ra^ quaetamen in parce mini- 
me exiftac ^ fubminiftratajex 
truncis integri procreantur. 
Qûam igîEur ob caufâmjâîij 
piuribus quam iuftum fit digi- 
fisj alij paucforibus : eodemqs 
modo in caÊteris.parnbus5 quç 
auc excedanc^autdeficiant. 
jQuare etiamnum duplici geni 



fuperfit, nihil non nature vi 
effici poffe exiftimantibus . A- 
deoq^ ad h^c attonita antiqiii 
ras excitit, vt didu quoq; penè 
incredibilia afhrmaret . Quai- 
dam enim regionibus nonnul 
lis Meridionaiibus, animai vi- 
iiens( quod feram cognomi- 
nant j frequenrifsimum in Hi- 
fpaniavitium)genui{remuîie- 
res compertûhabetur. Quod> 
il dumediturj terra parietesùe 
caiu aiiquo inauipicatum ani- 
mal id teiigexit, puerperf mor 
te veridico aulpicio, aufpicari 
extra omne forcunae aleam au 
tumanr. Quocirca priufquam 
enitaturjoci iliius in quo prç* 
gnas parturxxe débet ^ parieces 

orna- 



Digitized by 



Google 



^53 M -V L. I E B R 

oraaïnentisproregunr, tapera 
& îd geBUs relîcjua pedibus, 
fobfternunc . Demum Alcip- 

E^i'^'i^ pem(diau mirabile) eiephan- 
tumpeperiiTe, andquicâs pro- 
didic . Denique mulifirem & 

f^cntcm, * l'erpencemerianinumedere 
poiTe. Ancillœ cuiufdam , quag 
incer initia Mariîci belH ferpé- 
tem pepereric , indubicatam 
eyemplu-m eft, qualem in Vm- 

iMcinus, bria extitiiTeLuçanuseiegân- 
lerpr^cinit. Matranq^fumcon^ 
terrait 'm/ans. Hippocenxauru 
qiioq^ in TheiTaliâ è muiiere 
natûjnacaliqj die inteiemptîi 
compiures nouille . Claudius 
G^asfar exarare non dubitauic, 
ci4 rei argumento eft Piinius 
{ècuadus, vir alioqain fummas 
fidei lummaeq; autoritatisj qui 
le eiufdem Claudi; principa- 
tu exi£gypco illi,in melie Hip 
pocentaurum aliatum vidiiTe 
reftatur. Ijs itaque compieiTe 
iam iâmiracuialuinacurapo- 
terar. Sed quanro plarareiHt, 
tâco quoq^ mirabiliora cogni- 
tu.Non enimab ijs iongèab- 
eftjquibufdamîixdorum feras 

ifm-pur viris ineuncib.mixcos ac iemi- 
ferosprodireparcus . Si cuti a- 
lios caninis capitib . homines, 
ferarum pellib.velatosjvngui- 
busarmatos, &venacu aucu- 
pioque vefcij& pro voce Jatra- 
tum edere. Aiios fine voce, 
ftridoris horrendi^hirtis corpo 
libusjoculisgîaucis, dentibus 
caniiiis narâAlios caudâ vUlq 



I V H J. 1 s.- f. 6^4,, 

A fa, velocitacis exiraia?. AîioS: 
(quos Syridas vocicant ) nario- 
loco foramina tantum pif fô» 
rentesjânguium modoloiipc* 
deselTe, 

Sine ore aUos, corpore vnl- 
uerfo hirtos, frondium lanu- 
gineamiciri^ halicu duncaxac / 
odorisq; fpira^nenco naribus 
tradOjnulio cibojnulloue alia 
potUjVitamdegerej acqj gra- 
uiore paulo odore > haud diffi* 
culter quâ mox exanimari. O- 
riras eciamnûaiiûnulluquàm: 
piicium( quos vnguibus diiTe- 
dos foie torreanCjâcq^ ita pane .. 
ex ijs moiiancur) ^ aiitu abligu'^'*^'^^^^^ 
rire; Sauromatas perpétua na^ 
tur« Icge ^ tertio die aiimoni- 

B anninofcerc . At cui plane noa 
miraculo erit, cum primum in 
noticiam vcnericjquofda quos 
Arimalpos nominitant, vnico 
in fronce média oculo inlîgnes 
cîTe, auc quoriidam oculos bu- 
meris, quippe quibus ceruix 
minime fîtj iniîdere ? Nec pro- 
fedo minus mirum eft,alios ia 
monris Imai conualie iylue-, 
ftres 5 pone crura plantis auer* 
iis^quàm pemicifsîmos homi- 
neSjCÛferis pafsim vagantes^ 
nec alio c^o ipirantes,viuere» 
Quofdâq; auerlis plads odo-: 
nos in fîngulis pedib . digitos 
ob tin ère (nemo idparuumacJP*^^^^^^ 
modicû obiter exiftimauerit)# ohfmré* 
fîngulis crurib . alios, Troglo^ 
dytisquî&ipiî equis^nidores 
ium àûmos^ çximiç ad falcuni 
S 4 ^ 



Digitized by 



Google 



^1 ^ L V D^ i O N A C ï a L t é^6 

pernîcîtarisjînmaioreaefture- A lanobisperquâ ingenîofa na- 
fupinos iacere, ac fêle pedum, tara molica eft. Cascerû fingula 



vnde Sciapodes^hoc eft, vmbri 
pedes appellencur, vmbra pro 
tegere.AÎios auribus amplilsi- 
mis vberrimè cocos conccgî. 
Porro quis non vifos Ophioge 
nés ferpecum^idus ieuarej ma- 
nu4> corporiimpoiica venena 
exerere? Auc alijs quibufdam 
cxicialeierpencibuSjillîus odo 
re cas penitos lopientibus, in- 
genicum virus^vnqtiam crede- 
rec?Idipfum iacredibile fortaf- 
fe, & in Icaiiâ Marfis quoq; na- 
turalem eam vim inefle depre- 
henderic. Qnomodo &in Afri 
ca elFafçinancium, quorum lau 
dacioneprobaca confeftim in- 



quse in dies, auc prope horas fa 
éicac(quâdo prçlercim nulli lo 
qui> quâ inmagno tercilicatis 
gaudio ^ varie ludeci rerina- 
ture pingere^f-acilip effe queac) 
«cqsenunierare pocis euadec? 
Ec ne cor hominû ricus^cor gen 
tium fermoneSjCancam ioquê- 
dj variecatem,vci excernus eriâ 
num alieno hominis penèvi- 
^ cehaud lie ^ rocindiicrecas effi- 
gies , commemorem : iilud ca- 
me quo magis miremur in hoc 
ipfo cofummati operis fafti- 
gio^no omiccédû duco ♦ Quod 
Scycharum gences & quidem 
plures, humanis velcences cor 



tereanc^infances emorianturj B poribuSjideoqj Anxropopha- 
arbores arefcat ^ familias quat gos nûcupacos ( didu fane par 



dam excareîn confeiTo eft . Ec 
inTribalIis Illyrijs4sâliosge- 
minas in fingnlis oculis pupil- 
las gerenceSjVifu quos diuciùs, 
îtâcis praîcipuè oculis^ intuere 
nir^interimences^Ec in Scyrhîa 
ciufdê generis fœminas Bichi- 
as vocicacas^& in Pôco Thibio 
rum genuis folo-halicu peftilês 
fonebreq^. Aiiosq; eiufdem na 
turaecomplures^in âlcero bina 
pupillam octilojin alcero equi 
cffigiem nacura naâos fuifle e- 
rudicionc ipedaci prodidere. 
atq> haud abiîmîles in -fichio- 
pia, alios fudore cabem conca^ 
discorporibusconcinuo affer 
rç.H|cinniîmeraq5 calia ex ho 
minf gen«eludibjia miiacu* 



num^acaeilimacione immen- 
fum ) Se in medio cerrarû orbe 
Cyclopas &Leftrygonas hui^ 
monftri gences^exciciiTe: homi 
néq;crâs Alpes earum gécium 
more( quod paulo à mandédo 
abfcedere vei maxime coftat) 
immolari folira^anciquîcas no 
bis credendum reiiqueric, Ec 
^hirpias quoqjiampridéhaud 
procui vrbe Roma fuper ambu 
ftam lignorum ftrue ambulan- 
tes no peruri * Nec fecos in ad- 
miracîonê agic^quod Pyrrhi ré- 
gis dexcri pedis pollicë ioculo 
incemplii condicûjcareliquo 
corpore cremari nequiuifle. eu 
ius eciâ caftu lienofis plane me 
dcxôcur. Adeonacurae qaorun- 

dam 



7.Î 



Digitized by 



Google 



dam corpori partes ad aliqua 
mirabilcs nafci placuiiTe^auro* 
res iiluilrcs rcmlerc : mille de- 
ïiiqs prodigiorum,qaibus cùm 
vniuerfatellas, tumvelmaxi* 
mè IndiaiEthiopûqj trapus fca 
tencTalium eftinterquae càm 
lafciulentemnaturam, genres 
quoq; ad eius decegendampo-» 
tcnriam pofuiiTe, inprifcaeau* 
toritatis fidecrebro fuerit: fe^ 
qoens tamé çras (qnippe quôd 
méces fummopere perculerir, 
quandoquidem ijs qui pleraqj 
*b antiquis prodi£a,aut exquis 
xcndi cura fcgniore^ut defîdia 
rerum internecione memoriae 
iûdiââ noucrinc, baudfaciiè 



obuiâ fînt ) ïjs elaborâta maxi- 
me ex parce exautoranda, repu 
dianda, ac deniqj fablinenda 
ciTecenfuic. Horumnimirum 
copiam proferre nunc poflêm, 
ni fingulapcrlèqui Sclongum, 
muldsq; fortaffe tç dio eflec, & 
neceffariae terminarionis rem- 
pus nos admonereclgirarpaa 
cula h^ecjquç de i;s nobis exve 
tuûioribus, quibus nihilincen 
i:ânira,ntbil quod non cognicit 
obuium pofteris cffc vellenc o^ 
cnitanimjedoââ depreben- 
fàque funr, inuidifsima 
DudiTa pericgere 

- nepigear. : 

ITIBRI L îmiS, 



LVDOVICI BONACIOLI 

F E R R A R I E N s I s M V L I E- 
hrium Liba" II, 



DE VTERI PARTIVM- 

^ueeimconfeUione. 

LIBRl n, CAP. I. 

VNDVM inabfo- 
luïi orbis fpeciem 
ji-Tij conglobarum, ecer 
i^ no ac irrequieto 
ambini inenarrabili ceierirace, 
arq; incredibili concenrus fua- 
uicate circumadum (quem vo- 
cuia âlia cceiati argumento vc- 
cufafsimi calum appeliauc' 




re) iure fapîenriores plufquâm 
facis admirari, nemo quilqua 
ibit inficias. Animanrium aucé 
m eodem nacura, nullius pro- 
pe partis contemplatione infc 
riorcenfetur. 

Ac omnium admîracionem 
nouilsima bcwninum côpago, 
ilruauraqj infîgniterprf ceilic 
Quos cùm fummo illiopifid 
omniumqj opcimo condicoiî 
iadinidaottîm immorcaiitaze 
impartire minime pkcaeifc, 
«ofdçm tamcn (gcncris mifeiv 
T 



Digitized by 



Google 



^p .^ l- LWrlX^ K O N 

îushamâm)iaccefsione <jiM- A 
dam propagationeq, %eciei ç< 
ternicate dcmauic Idipfum ve^ 
ro fimiliaprocreacione huma^ 
na fragilitasjauidaqjnunquam 
jdefînere mortalitas(virilibus à 
Sacurno cf li patris iaiâ abfciC- 
fisjin mareq; proieûb) marib» 
fœmellasineûtib, afFecucaeft* 
Vtvero muiierû vceriî^jex qiîo 
tam mîraiîda humani generis 
machina faberrimè orcuiatra- 
xeriij ia fuprernam omniû ad- 
miratioiicm animum np agar, 
fieri qui poteft ? Enimueràna- 
tura reru parente^fexuûidifcri- 
mine^alterum ab alcerOpquoad 
eios fiexiqmc iai^rftinguence. 
alter maris^ fœmia^ aker , no- 
menclacurâfibivendicat.Qnâ B 
doquidem quae animal gigne- 
xe qfucixnt^àiic in feîpfe piH^îifi^* 
cam genitura^aïuiaaîcerûCqua 
îngelta animafia confcicuan^ 
tar) mittere oper^precium hty - 
fœminam qiïed in îe^ marem 
^odia alcerâprofundîCyandr 
cuiras proculdubio nuncBpa- 
mu*Quo£t^txmonïs quidem 
4ifcriineaita€xuker* Accùm 
&: facukace j& munere qxiodâ 
haec, praeter îd^ diftinguaniui* 
ficcomm^oézzo am^a. ad om- 
pem officîj fanaionem inftxu* 
meacô opus fk, corporisq; par 
tes facukatibiiSj earum inftru- 
^ jHaenca^accômodenmriatj pro- 
^s quoqjprocreatioiiem ècini 
fmm 5 partes aliqîjaseiïe accô* 
œaikças^eâ%ueiîu^iif€^uj^ 



A CI OX 1 . éSm \ 

bus à fœniina mas difFerat^ diC 
fentientes oporter. Nam & fi 
deanimali toto ^ mas aut fœmi 
nadicacur^ attamen non qua- 
uis fui parte pctentiaqiiejquin 
certa quadam virtute & parte, 
idem mas fœminaiie cenfetur» 
Eiufmo di vero partes^foemina:^ i 
quidem vteri &: vuluae ^ mari i 
coiei côlesque funt* Quf in hu \ 
mano fane génère formç incer 
felongo inrerftitio abfcedunr. 
Colis naiique à vnlua tanràm Cq\ 
^beièjYreidemBihil contrariû prî\ 
magis elle videatur» Etenim erj 
contra quàmxoiis plane for- pfv 
mata eft • Siquidem cana haec, hn. 
pmbifubdita;illeforrspr0peîï* . 
lusacprominensexiftic. Cae^ 
teiùmhominesafsidoè (haud : 
perpetuo ) luos fibi feruaffe fe- 
xus dilacidè Kquet . Côtraiio- Fa 
minqiiamccnuariare ex fœmi rra 
nifqiîe in mares mutari(tamet- ri : 
fi rarenter) neque dubiraruOT;^ \ 
nequefabuiofum elL Proba* i 
fifeimomm nanque conienfa i 
mouemur . Proindeq^pueriliû 
h^c deliramentcium cômen- i 
ta e^ Iquanqua nihil adeô mi 
rû aliudjquâhçcpîacuiiTe Dijs i 
^conipicio)neudqi:â exiflimaa 
dafunc. Inannalib.fîquidem^ : 
LicinioCraiTo, Çafsio Longi ; 
sxQ confulibus^Cafini puerû ex : 
wgine fub paientibiîs eifeâ:Uj i 
iadciertamq^arufyicum iuiïa I 
iafulam ddatum, dignifsimos : 
autores leftitaffe compertum i 
4Û, At^ui Lkiiius Modanas 



Digitized by 



Google 



46i 



M V L I E B R 



Argîs vifinn à fe Adftôcem^ cui 
Areftuls nomenprius fuiiTer, 
jiupfîilc e4:iamnum,mox & bar 
bam & vdiiiicatcm luperuenif- 
fe,vxoremcjiîe fauilè ( vz hs cft 
credere) duxiire,prodid:t,Eiuf 
dem forcis &C Smyrnae puerum 
fd'c iiouiiTc reFerc. Quiii eriara 
illud facis rairari non queo, 
fliniui, quodPliniusin Africa in ma- 
rem commucatuiB , qui pxiàxQ 
femeilafuerarjaQpnarum die, 
Lucium Cofsidum Tirdrica- 
num ciuem vidiile fe atTirmaî:. 
Eilenc èc fabulofa quoq; non- 
nullahacdere, quaeveludex- 
pedientia praefari nos oporre- 
xe, quifoiam exiftimabic, eda- 
num fi nde carcanc,quândoquî 
dem admiradonem impleanc, 
mukumqae edam quod vero 
fuperiîr conficeri coganr: fed 
ea confnito acqu« cxindiiftriâ 
praecermicdmus, cum ne in iiro 
ce polira, modiim exceders vi- 
•deantur : rum edam quia haud 
cunda (qnaaquamaxima qui- 
■de,& fi rarajcirca hec exifturic) 
miracîiia infticiiri noûri defcri 
èerefaic. Quibus omifsis raa 
qualongo polHirainio ad mu- 
liebria,qua hominis inchoan- 
di (cuias racionem afsignamri 
furaus) domicilia funr,genira- 
lia reoercamiir.quçideo pra^ru 
limus , quia ijs cômcmorads, 
non vceri cancumjled &conce- 
prionis paricer digniras ac da- 
ricudo â^uetur: quorum no- 
bis panes pamumq» ûomina. 



I V M' L I B. II. 4^2 

A non vulgari modo , verû Sc ve- 
t-ufds, Ô^pofteâinuendsomni 
cura perquiiîîis. caulaq, ac rerii 
madone fimul eruca nunc rracca 
bacur . Nam eorum refcdioni- 
bus adincegrum perpeniîs , eo 
perduci videbimur, vc ipedacç 
iliius procreadonis cauias Se 
modum^âc deniqjquicquid de 
hac ip fa, quam quaerimus re, e- 
doûum nobis deprehenfumq; 
ûz, in médium nos aujpicadus 
promulgacuros arbicremur. 
dPxin cipio aucem côcinna ferie» 
■côcempladoae hac nobis pars 
ilia, quam pudendam appel- 
ianc , tradanda leie iageric of- 
fercqj: quae non vei à valuapoc 
ta,vel a voiendo, eo quodiniâ- 
B ciabilicercoicumvelicacq^ défi 
derer (vc vuigus reçue) quanta 
mea fercopinio , vulua vocan- 
da eftac eapaulo âlciàs(vrper- 
penfiob3Êcbarbarorum oien- 
£àm deprecccur)rerum luce re- 
pedca, pandendam duximus; 
^uando nihil ^uidem miki vn- 
tjuam pocius fiieric, qua vc hu- 
iufce obfccenaî rei Se fingulas 
partes, &Lacinaillarum quf qj 
nominaaperirem,quarum, vc 
aiunr, apud Grascos vocuiag Sc 
toierabiiiiis fe habenc. Se acce- 
ptée iam vfu func: ac obfoiecio- 
ra fœdioraque apud nosomnî 
ferme medicorum voiamine 
famineque verba infoienciùs 
iaciicantur, ne uerecundiùs 
quidem loquencium aiTueta^i 
jie quapiaincoramendara* , 
T z 



Digitized by 



Google 



^6i LVD. BON 

Quo fit vtexplanatio h^ec, & A 
pudoremiimulj&arcisprnece' 
pra feruantibus , difficilis eua- 
clar.Neq^tamcnearesà fcribê 
dôme dcterrere debiiit, quaii- 
doquidemhocmihicurae fue- 
riCjVtvelomnia^quœfrugiac- 
cepijComprehenderem, Porro 
muliebrem naruram , génitale 
Osgcnitdc. îtiuliebre^osgenitaje^partem 
hanc pudendam nucupari vi- 
dimus j cuî cariiis cuberculum 
hiulcumbifidumq; puberibiis 
macuricatis indicio.pube inte- 
aum honeftatumq; prpminec: 
in cuius medio tuniculam v- 
trinque adefle luce clarius eft 
(haec ipfa & nympha & cleco- 
kh^rfifff nsvocicatur)quaequidemvul 

uaintus^icavtinmaribuspars B 
Vcnls. penis^quae glans dicicur, pr^e- 
putij tergoretuecurac cuftodi 
tur* Quanuis Ariftoceles cucé 
camjqiiammodo praepiKÎiim 
diximus(ecenim eo vocamêra 
luuêaliin ludeos occentance: 
Ncc difldrc putant hummd carne 
fuilUmy Qud p^ter dhftmitimox 
^pY^epatUpomnt: 
nulla^vcrcor^verboriimnoui- 
race> cognominafTe fas fueric, 
nomine vacare, rorum quod 
exeacuteglandeq^côftacprç- 
pucium appcllicans Theodo- 
TO interprète crediderir. Quod 
îdeo primum aures perculic,ia 
errorisq^ furpicioiiem animû 
VÏmiiiS* pepulic: quoiiiam Plinium to- 
tiuslatinitarisparentem, eam 
menibripartem aominitâtein 



A C I O L î 66 J^ 

principia genitalium^non prae 
pucia appellitaile cooftac, ijs 
verbis: Lino vel papyro princi 
pia genitalium, fémur ïTiediû, 
adcohibenda vrinçprofluuia, 
quando ei quippe qui breuica- 
ti lummopere induiferir, pra^- 
cipua peculiariq: vlu vociiia, 
id ciim faculimum,rum edam, 
vcexiftimo^eleguuilsimûad- 
modum millet. Dein quiaHip 
pocratis lentenciaruni verbis 
inlatinum lermone eodemau 
tore yerfis fcribiturrQuumprç 
ciliim os eft, aut cariilago , aiu 
gênas particula tenuisj aut pras 
putium^necaugeri^neq; coalc 
Icere potert. Qua de re^tamerfi 
apudGraiosvocabuloeapelli 
cula careat^qd ni apudLatinos 
çque vacare haud fatis conftat? 
In hacquoq; parte veredaatq; 
femorib. Veneris ledëponi ia 
apertoeftrpudendaenanq; par 
tisattreftatione^vehemeniem 
excitarilibidinemquemîaret? 
Hnec adeo afpeftu horrenda, 
obfcœnaq; vilu ceniecnrj vti 
defunftarum eti^m fcemmarû 
cadauera(earundemalioquin 
pudori parcente narura)prona 
fluitent^quâdo virorû côtrà lu- 
pina, quippe quorû natura pro 
na haud pudeat. Cuî fane rei 
phyficam (meiudice) ratione 
oppidoquàm iuffragariparro- 
cinariq; clarifsimè dilucer. Na 
mulieribus ventrrs alaeum in- 
tcrcapedinemq; amplam , atq^ 
vaftioreraadmodunijCÙm ob 
vilceras, 



nippXih * 7 
Apho.zS^ 



Cidducrafcc 
mùuruprO' 

Hii^uirorum 
fupM ïn d' 
quis jîuiUU 



Digitized by 



Google 



S6*f M V t I E B R 

vifcerâjCumenamob grandio 

xem fœtum({î quando easvte- 

ro graues fieri obugerit) conti 

nendum ^ prouidam cocefsiire 

nacuramjvei reipfa quifqj( ma 

do ne mence capcus ) comper- 

tumhâberepoteft: quiquum 

aqua per muliebre ponfsimii 

genicaleingredience, explea- 

tiir,turget,excuberarac denu 

que ad iammum fafliagiacur. 

Et ob eam rem fupinam parce, 

prona impendio grauiorem 

ciFedam,tuopte ingeiiio fuoq^ 

nutu j perinde ac lî in lancibus 

aequato examine penderer,dc- 

orltim crahi, praefercimq^ prae- 

ponderancibuslubindemam- 

mis eodem decumbencibus, 

iure obieruacum eft . Contra 

uirisamplioreipacioficate ca- 

ueaqj neiuiqaam indigis,an- 

guftuspcrexiguusqivécer eft, 

qui eciaranum aqualupramo- 

dum oppiecus5& in cerciorem 

faftum erigat>& ipinae coxen- 

dicurnq^ orsibus( ijs quidem 

vaiidifsimis) minus procul du 

bio liberet: quadoquidem ncc 

prominens extet^neq^mamii- 

lae,quae ijs tantiliae funt, pon- 

derisquicquam pcnitus afFe- • 

rant.Ex quo cuenir, vti corun- 

dem cadâuera lupiaa (vtpotc 

quaerelupina parce iniîgni ta- 

tiJper pondère prseftent ) prse- 

pote nacurae vi vrgence,fluicér, 

Muiierum vero ori genicali 

nympham vcrinqj admocam, 

xcxujn ûâcuxâm eo progeuuii- 



I V M L I B. II. 



666 



A fcaquo primo hoc munîmento 
acrâjâc caetera quaeq, extra of- 
iîcerc valentia, arceantur, crc-K 
diparcft.haec itaq^ exiima ac 
omnium prima pars vniucrfae 
plebis confenfu ita difpofîta. 
eft. No bis aûc intima penitio* . 
raq; diligenciùsadmodiifcru- 
tancibus^ceruicis os aliquanco 
praeftancius , intra clecoreni 
muliebri genicali annexum o- 
biter occurrit : fubinde ceruix 
ipfa,ceu pars iînicima,quae vul 
iiaecanâlis,&ab Ariftotele c- -Ânjla* 
tiam matrix dicirur.Ab intimo 
quàvterus. définit ore proliiî- 
ço maris femini acceiTum prç* 
bensjâdufq, muliebrem natu» 
ram recto tramite protéfa cer* 
B uiculahaecincohac efferturq;, 
Verum ob iui conftridionem 
in nonuilismulieribus ad dex 
tcrum in nonnuUis ad laeuum 
magis coilabicur. At quoniam 
humidi excremenci fuo genica 
li iexus vrerq; exitum tubmini 
ftrandum haber , huic vefîcae 
foraminc direûo puius meatu 
lus neruofus cartilaginofusq; 
parte iupera anne<ftitur: quç lo 
tij arenib. ad veficâ pervenas 
quas vreteres Graeci, vrinarios 
meatus Lacini cognominanr, 
delaci iiûula , intra muliebrem 
naturam fita, nympha iàtifcen 
te vifitur. hincmuliercularum 
lotiumoccurfante impetuquc 
coiliià cletoride, tunica magis 
quamvirorum iucer mingen-? 
dum pciftrcpit . Etenim lict 



Digitized by 



Google 



T^éy XV Dé B É O 

îdemeiTeliumidis excremen- A 
tis & mêftruiSjVC fœmellf om- 
îies propè dixerim fciolae exi- 
ftimant,qti«madmodum îotiô 
âcfeminali recremenco^ qua- 
dançenuSj in maribys mini- 
tnè opinandum eft * Ijs llquid^e 
foramina duo 5 quorum alrerû 
adteftesj alteriim ad vcficam 
tendavinrracandem femicam 
conuîa effe deprehcndunmr. 
Sed veiîc^ fiftul^ fo rame hu- 
midis recremenris, menfibus 
vero vceri ceruixiili oonrermi- 
nain mulieribusjegreffum fup 
pedkat: longitude cuiuspal- 
macommuniyiu confumitur: 
palmamiercuîe quatuor digi- 
roram ipacium inteiîigi voio, 
vri ex Vitruuio archiredo ter- B 
tio:Homo ex fexpedibus ^ cu- 
bitus exfex palmis &digitis 
vigintiquatuor(qu^fan€ ma^ 
gis minusiie iecundum corpo- 
ris molem corripimr^âtq; pro- 
trahitun Amplimdo vero qu^ 
colem capiat^ carnafà admo- 
dum^cartilagineajvrparcus re- 
port fatiicar j diiaterur pîuri- 
mùm^arq; contrahatur^ modi- 
cèobdtira^îie cranfmutationi- 
'busijs, pafsioni cuipiam ob- 
noxiâ(qEod aiioquin hcûèco 
tingeret) euadat: proindeq^ vc 
concubitus temporegeniturâ 
excîpiens, tantifper oportunè 
âccollàtur, Quâdoquidcmim- 
modica moilicie ^ parciiu^ qui 
bufdam eleuatis,akeris conci- 
^udbusj ânfracfcus fîauiosqj 



N A C ï O L î 



m 



proîifici feminis cîtum ad vul- 
uasgrandioremfinum tranficiî 
prohibences, molitumiri co- 
gnitumfit.Quodiuion çelerri 
mè hauftum fueric, longiorem 
in ceruice moram trahensjfpi- 
ritu gigniriuo ocyfsimèhalan 
tCjgenituraq; repore fuo pror- 
fus priuatajhaudquaquâ con- 
cipi polTe ccquis dubitat? In- 
commoda ferè totîdem immo 
dica duricic acciderent . Huic 
fphserica cauitas , irrugoia eft^ 
Vtpenis fub ingreiïutêtigiae^ 
obleSamenti cauia^ afficiatur: 
mcuiuscofinio neruofaexili- 
tas coîligarionibus , venuiisq; 
tenuibus exadiacentibuspar- 
riculis exortis difperfa contex 
taiiejminutifsimis maculis in- 
terftinâa^inuenirur: quae inté- 
gras virginitatis teftimoniû af- 
fcrtjhâc eugiô vei hymena vo- 
citâtjèquacoitu primo fciiïa^ 
cruorem emanare aperrifsimè 
côftat^Quf tn mêbranulanoa 
minus perinde atq^ cancellus 
quidam vuiuœ oftio obtendi- 
rur^ quod poft ceruicem mox 
crdinaïunPorro nonull^e fub- 
dol^ fallaciofeq; funr, que vi- 
ciarç genitalia ex puiicaria^pu i 
legio^agno cafto^asquis porcio i 
nibus 3 difcoâ:a aqua foueanc: ; 
demum contricumex vino au- 
ftero alumen ^ in iana naturaî i 
fubîabienc. Atqj ita pr^ienra- 
neis ijs medicaminibuSj poft 
mulcos concubitus^eas partes 
furrugances^adeo cailidè exiii- 



Digitized by 



Google 



ta^esilkseffingar,vcînuiciâcf A 
ïadioribus admodum appare- 
anc . Vceri itaqj os (mcemû il- 
îudoftium, qiia ioci delînunc 
êcceruccinchoatur inrelligo) 
catenus neruofumexifti^quo 
. exceilendori fenfu coiais té- 
pore fiifïimè obledecur:modi- 
ca duritudine affeâum ( fîmul 
cnim vterus feminis iaculario 
Rem intra fe iîiiceperir, vniuer 
fum alueum côcrahers, atq ; os 
ipfom fîgillare opus eft) vc ob 
immodicam duricudincmvul 
«aeoshaud quaquam coniue- 
ât, pianè conftac . Quin eriam 
îmmodica mollitia parcibus 
alijs foper âiias concidentibus 



mvterum oporcuaa geniturae 



V H. L I B. < II. 6t<^ 

,. S£pe etium curfu quatmm cr fols VcrpUuSm 

Cm p-duitsrtmlis gémit areâfrié 

gihusorcùm 
SurgfntemadZephymmpak^k* 

cïdntur irwKS, 
Uocficimt mmia m ïuxu ohtuflot 

ufm 
Sitgmkdiityuô , ^fulcoi ohïmet 

mertcs: 
Scdrapktfitims Y£n€mn/mten^ 

us^rcconiat, 
Licec alias quoq; Câufas,quî- 
bus idipfum iahiberi queat» 
qijas edamirn obferaatio cu- 
mulât deprehenderiç elTe no 
ambigâfii, quasiecuranisfer- 
mo acdngec. Deinceps vero v- 
terus curiofîus inrroipiciédus 



fubido iâcuîâtioq; iahibere- B eft:quem nominibas âlijs,vtri' 



tur.Glandofmn infuper eft in- 
ftargiandispeiiis miKronacS, 
foras in ceruicem insquabili 
fua tuibiîiaca facie, ad modum 
oris Câcoli recens cdid promi- 
nens.Caecerum vuiuf oftij atqj 
cemicis creandseibboiijnimia 
fagina plurimû obefle apertû 
eft.Nam pinguedine i;s quç lu 
pra modum vberes & impen- 
dio curadoresj^habidorcsque 
fincjvuius.os comprimiturac- 
)pM, 5. que ftipatur, quod Hippocra- 
h,^6, tes ica prodidic: Que prêter na 
uiram crafTç concipere neque- 
untjijsvteri osab omentoco- 
primkur, itaq; impleridonec 
excenuencur no poiiunt.Qiio- 
runi Poeca nô ignarus de equi- 
nogenexeicâcçciaic. 



cuiumjvulua, mulierumiie lo* 
côSjâc macncem5meliorû coa- 
fenfu âppellare Hceac . Quo d 
fie Columeiia prodideric: Na CohancUtU 
&o<rdes annopuiloseducatjfî 
tîi bona mâîrix.& item: Igiror 
cui placebit fequi noiira prs- 
cepta,confîdere€ oporter, pri- 
mum quàm multas^fecundum 
cuiufmodi parare debcbatma 
trices.rurfum: Sint ergo marrie 
ces robufli corporis^quadrac^ 
pedorofae^ magnis capiribus. 
Quibîisper matrice, fœmina, 
^U2£ fcetus grada teneatur, no 
vterû iignificaflè videaiur. nea 
tiquamramen Golomellâno* 
ipenidei liabere fignificatio* 
nem pemegaiïè exiS-imadam^. 
vfp<^;5 à prQbaôi^iiriO autoi^ 



Digitized by 



Google 



éSf L V D* B O N 

Macrobîocoiîcefrum^Atpro A 
îoco parce poiuiïT^ credcndû, 
quoi! frequenccrab autoribus 
XUr* faaûfuifferepcries. Vcerecia- 
num pro vtcro apud Ceciliu le 
gitur. Kuncutcrcrefcityndpotcji 
cclm. Scdd«voculisi;shâAe 
nus.Dereipfaicadiflcrêdum: 
ofsium quorundam prias dîge 
ftione arque pofi cura concîfim 

mdjbim. cômemoracis * Porro ima fpi- 
na iqnz caudam appellicanc) 
incoxarum ofîedcunit, quod 
tranfuerfum iongeqs valencifsi 

SuhrtSttmy mum^ vuluam, veiicam/ubre- 

iiUcJUnum. ûum inreftinum(quod longao 
nem, pleriq;aluum vocicanx) 
tîietur : ab exteriore parte gib- 
bum^ad ipinam vero refupina- 
nim^àlaceribusyîdeftjmipfis B 
C0XÎS5 fînus orbicuiatosobn- 
net, à quïbus os (quod peûine 

Osfacnm. Latini ^os facrum iuniores me 
iudice cognominant) fubori- 
tur : quod fupcrinteftina^ fiib 
pube tranfuerfum ventrem cô 
formatjîn vins reaiusj in fœmi 
nîs in exteriorâ magîs (quo fe- 
cius partui impedimeco fit) re^ 
Vtmpo^u^ curaatumconlpicitur.Vterii- 
rém taq;pofituratnterimamfpinâ 

& fumen vitra veficam^ infra ^ 
medîamaiuûhabetun Abvm- 
bilico enim pauiulûmiie fuprà 
ad fuas ceruicis iniciti vfq^ex- 
tenditur.Quare infraaluum fi- 
txks • Tum à parte priore vefica 
eidem iunaa.pragfertim verfus 
ccruicemzquandôqîiidem vul- 
Bf amplitudo vefîcaip(f:ameîfi 



A C I O L r ^0 

hominis proportîonCj qua c^- 
terorumanimaliû ampliorfit) 
fuperemineatjqua parte ab ea- 
dem minime tegi tur 5 laterali^ 
tercoxarumofsib, recuruati% 
pofticeima fpina, fubredo in-* 
tercedente incefîino,circuitun 
quod 5 ne facile, homineiâin^ 
choatOj cùm intumuerit durio 
ri materiei innixusjoblaedere* 
tur^vcluti llramétum cft, fuper 
quod (fpinç , ilib. femoribusq; 
validioribusvinclîsannexum) 
non ad dexteriorem magis fini 
ilerioremiie coxendicem con- 
uerltim progredijpleriq^ retur: 
ât diligenciores, pauîum ad 
dexteriorem coxam conuer- 
tî fcripritaife in aperto elh 
Quam iili regionem(vtpore ad 
exercendâ Venerem cômodio 
rem) priniam rerû caufam fum 
mumq^ deorû louem delegaC^ 
fe aeftimandum. Quin etiâ vulf 
na arteriis cordi; iecinori ve* 
nis: cerebro dorfaiiqs niedullae 
neruis:prf cordijs item mâmis, 
renibus^ ventri, coxendicibus, 
pubi j cunûis ijs vna committi 
tur/Haecinvirgineadmodum y^, 
exigua vifitur. In euirginaris ^^^^ 
autem mulieribusueatq; vicia ^^ 
tis ( nifi vbi vterum gérant ) nô 
muko maior quàm manu com 
prehendi queat . Verùm^uan- 
citas ha^c ambigua indifcreta- 
que, aetate> temperatura,vene* 
reorum vfu , muliebrium pro-- 
fluyio > fœtura, & adhuc fœtua 
vnà conc^torum numero^cog \ 

pori* 



Digitized by 



Google 



^73 



M V L I E B R 



pons proceritare conuarianci- 
DUSjCenfecor. Acqui ncruaceç 
materiaperfimîii, pelliculofa: 
quippe que adpuerperij vnius 
vel plurium magjiicudiné ex- 
tendi poiTec, vermcofa cauira- 
te^pollicari crafsitudincj con- 
R «f?»- ftac. Locosedamnumparn- 
^,_ bus duabus , extera icilicet me 
%râna (ijs operimenro ) obdo- 
ùa., âcqueiiKemâtunica coiiiî 
nerijCuiq; velignaro obum co- 
gnicuq; facile eft. Tunic^ huic 
villi periongom porreâ:i,quos 
medicç reiprofeiToreslongicu 
dinales vocicâîjinfunc : qui ad- 
modum pauci exiftûcjeo quod 
illis viri duntaxac genituram, 
faciJlimum quidera accrahere 
irripereqjneceiîiimerat. Sunc 
& viili per tranfuerfa duûi,crâf 
uerCales appeliati,quos fane in 
hac ipfa redundare operaspre- 
dam fuitj^uandoquidem ijs 
ipfis&iam rapta genicura de- 
teniû ituraforetjhmol Sctœins 
tozQ temporis craftu à conce- 
ptione ad parrum vfq; . Qoin 
eciam&illi inlacumdedudos 
(qui laticudinales nominicen- 
tur) îneiTe liquec : quibus par- 
rus fœcuraabioiuenda eft.Ece- 
nim excreriua expulforiaque 
vîsiilis infîdensranriiperexer 
cecur . Ec ob eam rem fi vterus 
duas eas parces complexus , in 
vniuerfum Ipedetur^quadran- 
gularem orbiculatam figuram 
prae fe ferec : amplicudo curas 
ad ceruicem côangaftacur^quâ 



I V H L ï K IL ^74 

A fui parte ima canalîff eifertur: 
obid cucurbitae vcrinq; paulii 
depreflàe farde fpeciem reprs- 
fencar. At extima membranula 
exempta , internam tunicam 
obferuantermuitoque vigilan. 
tius delibare liber : cui iînus ge 
mini,alter dextra,lsua parte al 
rerjeuiter difcreti funt, advni 
vcrifqj communem ceruicem 
coeunces, quosplanicies quas- 
dam intuSjiemitf perqua fimi- 
lisjieparac. li in animalibus cas 
reris , foras animal edenribus, 
papiliaru numéro relpondenr: 
hinc anriqui vterum^matri ces, 
perinde ac fî duae forent, appel 
lauere . In iînu autem quolibec 
exigui très fcrobes^tum in me- 
B diovnusjrugoiîtatibusdunta- 
xat quibufdâincerfîincti, qus 
cellulae a recentioribus cogno 
minanrur, criiliùs coiifofsi c5- 
parent.Vnaquaeq; infuperfoi- 
lula, decem rugolîrates:feptua 
gîntâ confurgent hinc puerpe- 

ria^rotidem iimul condpi poC 

fe plerique autumant . NuUa ^^^ «^«i 

de caua feu ventrem habente 

(quam chiiim vocant)reao viç 

itinere ad vuluâ vena obrepin 

de âorta vero ( quam corrupto dj^l 

vocabuio âdhortam nomini- 

raar) complûtes frequêtefaue 

pertendunr. Caeteru extrinfe- Vitritejks, 

eus canalis parte fuperna, qua 

vuluapraefinîrur, &:ce^uixin• 
choârur3vrrinq5 refHs côipicuç 

magnitudinis coherefcir, vnus 

dexrro , âlcerl^uo kreri «qua 
Y 



Digitized by 



Google 



^5 I- y D- B O N A C î O L ï 676 

ibrcecreditusjnpminoiesmul A digerediiunc. Vénales gemini 
toijSjquivirorûlunCjduiiqies meacusdeaorcavenajBexuolis 



4ir^W* 



camé . Maceria ijs glandoia eih 
Non eîiam ^^ïïtcih iphserici^ 
ar iîciiti iphera ex vtraque par- 
teieuicer comprciTa extaiit^ à 
inarium reftibus difsideriLes^ 
c6 j quia inms marricis ccraici 
hsereac: ex adùerfo raaribus fo 
ris propenlî demitsiq^ gerûcur, 
i) in concepraculû viiii ( quod 
fcorcum fcrocumue aoftri ^ oC- 
cheon Grecijimpericiores pie- 
rique perperam didimum voci 
tancjcôieûos gerunt.Ille duo- 
bus diftindis inuolucrisQbdu 
âoshabenCj quosloiercirsima 
rerum narura eo procreaiiitj vc 
faliuaiem quendam iaccû , qui 

rnuii^ribus obîedamini tn^z^ B commirnî:ur.Equibusgeîiica-» 
molirêcur*fupràhosdeinceps lis quidam iuccuSjCrailaSj al 



orbibus ad ceftes penendunr» 
alij tocîdêàreaibus codé deae 
niant, ledij iaaguinoienn^ilii 
quosmiaic aorca exaguescô- 
pareac* Qui omnes circum du- 
os iam diiftos celtes progrefsi, 
fefe fledunt^rnox coniua fube- 
unCjiiibindepaisimin tenuiisl^ 1 
mas iibras nadunrur Iruftran- 
rurqj: quarû pars maiof^ramo- 
rum ieiie fparfajad vcemm de- ^ 
ueniunrj fabitannapenerranc, 
vn oribus earum acetabula Cifi 
ciancunque Grçcl corylidones kjt 
appeliîcanr, quibus parcus per Aci 
vmbilici radices ( vt infrà mo.n ; 
ftrabimas ) vtero valennisimè : 



bin^ ancêne^îaceri dexcro vria, 
akeraiaeuo admora, perinde 
acq; additamenta duo^ çendun 
"Çtcn coï'- turjqu;smatriciscornuanun- 
pM* cupâc^proprereaquodcomua 

duo fois procefsibùs dilucide 
effigiarevidencur.Erenimqua 
parte vcero aEnedûcar, plenio 
ra fuat acq^ crafsîora: cum ad i- 
lia coxendicesq^ procedentia^ 
miauuacur acatcenuancun 
Quf eciam damveaereaexer- 
ceBCur,vcceruix&iôci^prolifi 
caegeaîturaeheliuoaeSjiniigm 
tannlperamplicudine adeaa- 
demvoraodamdehifcâr, pro- 
îin us ab inino exrenduntur. 
Vdfa^mna Poftremô feminari; pori fce- 
tica. meUisomaibt adhûcmoJym 



bus^oui caadido liquori quàm 
fimillinius^adcoacepcumne- 
ceffarios omaempiemq; cirra 
libidinem . parcim ia dexrrum 
vulocC Imum.parnm in î^^uum 
profulas incuscolligiiur; n^c 
miaus ex eilaem menitruç pur 
gatioaesprodeuat.Exijs qui- 
demrubeniia nieaibja, qualis 
çaro eîi^ex ilio verô^nianlq; ge 
ninira^ioiidiora^qu.^ Ipermati 
câ auncopaacurjConfLruuaîun 
Pars altéra vuluse interncm o- 
ftiûadeunrivndeinuiile virus 
acviciaroiîmilejquemfupvàia 
liualeni iuccu uocabanius/hi* 
credibili (vr fama eil) voîupta- 
te exiliendo^ac per ialcus haud 
kvus ^. iviiilc^pioiapirjTaro 

kl 



Digitized by 



Google 



677 M V L I E B R I V M X î B. IL 67% 

înplerifqj impec'j,vcmânDm A renr,mînus4;proni fièrent ?anL 

qoia càm i;s quoq5 génitale fe- 



moreiongiusprofîliac. Adeo 
quôdincravuluamomniquaa 
docjvolupcaceiiirercepca, rc- 
ftagnar, magnonaturaeablce' 
dens iiirer liido.Hoc vdle& ad 
prolis creacionem neceilaria 
Galenus,îlîud inexpediens ar- 
que irricû phiiofophorû prin- 
ceps AriftoceleSjCui Cordube- 
\^oh. j^s annuic Auerfoës,aîTeucrac. 
Moxè cenuifsimis his fibriSjCÛ 
per vcerum,rum per vceri oftio 
iumpafsim confuiîs, geminse 
âkeradexcrorfum, akera fini' 
ârorfum,ven2erepuiiuiât,cii^ 
incernam abdominis mébra- 
n-u]a(quam periconeumGrecî, 
mirach Barbari nominac) fub- 



men perficerejacque roras pro^ 
faadere opustuenc, meacuip 
qiiem excernicur, perqoâpro- 
ximi fine oporcer^quo minùsla 
giori idnere gignidua vis abo- 
lea£orobiit:erecarq;,acprorius 
îrnca reddaïur ? At quoniam vc 
ffigences & gelidi recrahi ac ge 
liiruramemirrerequeac, hand 
fieri poEcIt. liinc openmenco 
indigos ciîreum veiamen con- 
tegir, easà nobis homm caufae 
afsignac^ imr, omiisis quf prç 
t^rhxcab Ariftoteie in ambi- 
guicaceifta akiùs exordienda 
excDuenda refponderenmr. 
Non enim omnia philofophiç 
curicesâdmammas, lingulaad B penecralia in propofico nobis 
iîngulam , iele acrollanr, men- eft^in prsienriarum explicare. 



)lkâio. 



ftfuum ianguiné concodione 
iii lac vercendum ijs fuggeren- 
ces . Cur auie vuluas muiieres 



omnes meus gérant, viricocrà 
coleos fons, forcé ambiges. 
R. Caufaeftj quoniam cùmquod 
gîgnicorjVtero côdneaturjidq; 
cuilodiâ, openmétû Se inlîgné 
concodioné defideret, quibos 
interioriocus apcifsimus céfs. 
tiir, excerior vero corpons lo- 
cu^ èc algiduSj&ccuiqj oiFeniîo 
ni expoikus atq; obnoxius ma 
gnopcre exiciy hiiicvrerinon 
Bi o do .n li I reri b. ver ùm Si an u 
. BTalib.omnibusinri.s funt.Te- 
fles extra in propaculo vins ha 
benrunan propcereaj vt rei vé- 
nères iinpecum magis liiiHae' 



Sed peroportunè pénis pnus 
quàm vrerus nobis concem-. 
plandos prodnus ab iairio oc- 
curnifet , ne canquam nimium 
curiotî aliéna pnùs qaàmno- 
ftra exquilraiilemus . Atcamea 
quianonnilldemulierib. (vt- 
potequibus telebrandagene- 
racio deilinetur) infdcuti no- 
ftn tradare fuerat: idcirco in 
hune vfqj locû de iplb verba fa 
cerediftuIimus.Cuiiîsequîdê 
refedionem recenfere^coniul- 
tè (ne verbof iî impuntace atq; 
obfcœnicace caftis ac podicis 
aiïnbusexecrabiiis videretur) 
pra^termilîmus. Et vc cetera rc 
dceamoSj hoc camen vnum m£ 
mmèpr£cei:eundum illeiicio4; 
V 2, 



Digitized by 



Google 



679 ^ V D* B O 

înuoluedum duximusj ipfum 
quoqj expediens acq^ necelîa- 
rium ad aulpicariorem gênera 
tionem fore . Acq; ob id quum 
plura homini ad viiam eciam- 
nuru neceflaria membra ixi-' 
jGntjhociiihiiominus lolû vfq; 
CQ huic gîgnendivisinoleuic, 
membri nomenclacuram ob* 
tinuiCj âdeo quod cùm abfolu- 
îè dicacurjmembriim virile in- 
teiligi voinmuSjhocobfœcua 
dicaiem ei^nriquiras iurecri- 
buicVnde haud immerito Pria 
po horcorum curam afsignauê 
rerQuandoquidem horci (irri- 
gui prçierdnijCf ceris agris per 
petuo fœcundiores ferciliorel- 
queexiilanr. Qui ergo vuiuae 
reledionesacpicraq; cogniiu 
Ipecladfsima diximus : idem 
quid in ipib homine ad fuffici- 
endam proleminfir^ceu in no- 
tiriam noftram venir ^ fubrice- 
bimus?quid ni?minimè . Quin 
omnem^quando ira decreruin 
fir^minorem grati.^ quàm ici- 
enriç procrearionis relpecium 
hâberejlicet faftiài; periculum 
vigear^operaminfnmemus. In 
quibus quîdem fides tanrum 
aurores appeîier* Qnanquam 
&nos ipfî proprij iudici; con- 
fcnfuira eligere laboraiierim^^ 
poriusq^ rerum core^ pericioiû 
more:, quàm copiae inftireri- 
mus. Magnus camen hic profe 
dojac longis anfraûibus ambi 
guicacibusq, fœtus in tempore 
ûos locus iauicaiet . Principio 



N A C î O L I éh} 

A ex mulieribus^ex virîsque: eut 
nônulliprorfus iniproîes exi^ 
ftant 3 adeo vr priuatim qu3£da 
corporam diiiociario &inxer 
fefteriliscompareax: moxvbi 
feiuges eu alijs iunxére ^ & qui 
modicèquoqjCum viri tu fœ- 
minse confient ^ quâuis eu ma- 
ie temperatis fociêrur afsiduè 
gignant?&curqm immodicè 
accommodentaafj cùm obuer- 
fis duntaxar coeunribus fobo- 
lempr^ltenij alioquin mini- 
mè:cureciamnum plerifq^ iu- 
ucnrafteriïisxur alijs quibuf- 
dam femel in vira gignere de- 
tur?demumfteriliracis diffici- 
lisùeconcepcionis càmcaufae 
& indicia^ tu potifsimû prç fen 

B tifsima prefidia comemorâda 
foretj ni id ia eo volumine^qd** 
de aegrotarioib.à vertice ad vu 
que pedes per States acciden- 
tibus(quippe cuius iocusi|le 
iîtjedereqaûiam cœperimus) 
conftiraimus munus ordiuati- 
us cohibiiiusq; aiTequi nobis 
reliquerimus • Atq^ quadante- 
nusprocedente famine obiter 
quo ad opus fuerit^ pertinge- 
mus» Illudquoq^admonuilTe 
perquam neceiTarium mihi vi- 
deor.Neuriquam fîngulis mu- 
lierum^veî edam enîxarum pu 
erperaiumqslâg^onbusj quê- 
admodum apte occurratur^in- 
ftruerecurae fuiife^ quofecius 
obinfcriptione admodûfefti- 
uiorem ^ gallinacei vt aiunt la- 
ûis àâiiilamin opufcuio fpera 



Digitized by 



Google 



^gf H V LIEE' R 

re poffe fortafsis tibi tmh fua- 
deas.Acprf gnancium non vn- 
diqj , quinimo quancum res i- 
pfapopofcir, à partu omnibus 
penè inî:âdis(v£pote quae alie- 
nis impiicandâ locis haud qua 
quam lînr)vâletudims âuxilia, 
|5âriEerq; perquam muka pror 
fus omkcens , contraxi , âc ceu 
breuiario collegi . Qua in re e- 
go nempgj non qu« vulgo po- 
puiadmqj agreftis quisqj no- 
uent: ied quaedam (haudom- 
nia vericus , ne admodum qaa 
excernaauc forte inefiîcabilia 
iîdem dérogent) pauio obfqle 
tiora nouitate in prseiîdijs prae 
ualéte^exlocupletioribus im- 
pediô folititiore dilî getiahsc 
p.B. 2. iecud pafsim excerpfi. hue per 
50.;o. tinetiilaHippocratis admoni 
tio.Quae longo remporc âffuc' 
tafunt etiam fi détériora iînr, 
minus infeftare foient quâ quf 
non funt aiTueta. Igitur ad in 
fueraquoq; mutaife côuenier, 
inquit. Aï proculdubïojquae 
quotidie inviulunt, prodelTe 
quum opus eft^squè qua noce 
re definunc^ Maximum autem 
in ijfdem naturse reliât opus: 
quandoquidem prouentus ta- 
lûadhuc quâfdamqs iummas 
tradare in animo fît.Kevero 
iînguliis, medica Imgulaierie 
digeiîa rébus côtexeremus,iu' 
ôa praemonuit ratio, quonîâ 
âdaJiosmedendi defideriaper 
tinerent, iongis vtriufque dila 
ùonibusjû admlicailT^mus fil' 



ï -7 JMt L I-B. - IL Mz 

A turis,idquefacillimè âffuturâ 
ambigi potuilTet, nec tibiau- 
guftilsimf DuciflW,nec iliis ad 
amufsim latisfaûa . At quo mi 
nus omnibus horum omnium 
ignari expertesquevideamur, 
poftbfc prima annuete cauiâ, 
îecundate,afpirâtej fuis quaeq; 
partib.côftabuntjpoteruntq; à 
volentibus ijs, illa conferri iû- 
giq;. Sediam caeleftibus hinc 
auibusac felici afflatu concc- 
ptionis reliqua inftituto con- 

fruétiaaggrediamur, àcôfef- 
sq;,hoceftgenituris &menfî 
buSjVtobiter rébus prsecipuis 
honos in primis habeacur^ex- 
ordiamur. 

B (VVONAM VSVINAB- 

fmtihus eddmnum Vmm dtetur z 

Quià,qude^undc^ proUficum fana$ 

3 Vnde mcnfima^qmt Mnos muUeres^ 

qmt^ nwres nad h£c emtttere indpi 

ânt^defîndntue A. Quibmuirgim^ 

tasdcprebmdatur ^Qmpofhuré 

concumbendam 6 Quibus 

pr^fidijsmolitisfuccurrii 

tur yCXuxdigeJUa 

m fœtus procrée 

ti&r» 

C A P V T IL 

NVnc de bominfs gênera 
tione diiferendum eft. 
Quo 'nam igitur pado 
gignatur, quo etiam primo 
mouente, & quali marerîaid 
efiîciatur procedendoexplica 
ic conabimux.Generatiôis ni- 
V 3 



Digitized by 



Google 



^éî^ L V d; b o 

que(quîppecuius gracia fine) 
marem iifoeminâoi , vc reculi- 
nius^ilîa ponfsimum princi- 
K^. pia quis tlai:uerir, Marem ^vt 
quod mocus ac g^iierationis 
originem magna ex parce obîi 
tmnm4* neanfœminara^vt quod mate- 
rise. Hercules cumhœcilîum 
adgeneracîonis cfficium iun- 



Si 



,id4 



ueam 



bob 



us commune 



eiTe ia confelTo eft . Quam rem 
icaiehabere praecipuècredes: 
fi quidj^uaie^quemadmodum 
vndeq^genicaieiemen fiât in- 
t^Iiexeris.Acqui qoonam eciâ- 
îium tepore modoc- ex mare 
ac fœminaprodeaCjneudquâ la 
tereoporcer. Enimuero quod 
pars ea de fœmina mareq^fecer 
nacurj & in ijsj atq; ex ijs iecre- 
rio h«ec fiatj acideo mare & fœ 
minam geaerationis principia 
conferrejperfpicuum eft. 

Quas quidem lecreciOjVtro- 
rumq^ coirUjin quoXexuû per- 
mifcentur confundumurq^ vir 
tûtes, plané abloluicur, rama 
tamq; admirabili vcriulq^ pîe- 
runqj voluprare ^ vt eciam iblo 
jei concupiif colpeûu vir mu^ 
lierq^volupçads qua clim ge- 
ftirêç memor^s)mîrum la mo- 
dum in Veaerem agantar. Hec 
auté à natura ica inlîiiura lunr, 
ne humanum genus perirer. 
Nanqj fi proptcr id^quod mu- 
iîeresvcerumgereares grauaa 
îur^jparmHenres perdoienc.pu 
crperij folicitudine enucrien- 
îcs occupanrarjiaisum abhor- 



N A C I CL î <fÎ4. 

A rerenCj genus profe£l:à hoc ter- 
ris ocyfsimè adimerecar. Ab a-* 
nimaaucéhiscipiaprodire ne 
mo dïfiireretur. Ecobid qua- 
tuor in concubiru aecellaria fo 
re arjeueranCjimaginariâ cupi- 
dinem^affiaenriorem fuccum, 
fpiritalem fubltantiam j ac fla- 
tuofam materiam. Primum 
abieciaore: àcerebropotifsi- 
mumacq^corporetoro lecun- 
dum: terciuni à corde : à caîore 
humidom in iîatum demutan- 
te^ad genitaiiaq- dirigece^quar 
rum prodire aonaullixradunr* 
Qoocirca cupediaex deprehc 
fo rei concupicse ac delectabi- 
lishmulacro concicâca(quod 
iachoans prima eft ) procube- 

B racvehemenrerQ;gIircic:dema 
iaanem fpongioficaremj quae 
ia medîo gîandis coîis compa 
retjCupidinis fpiricus confe- 
ftim fubindeiaceps verô vis a- 
lia qn^ huic obtempérât, geai 
ralisieminis materiam deicia 
deas y ad femiaarios meatus 
(peculiari tirularu exciratos) 
expeiiit:quo quu tecêderir^hu- 
moris porno calorifica cauia 
liimiganSjia fîarum vertitur, 
quo genitalia extenduarur^vi- 
rorumfane inrumekuncrige- 
fcuntàu fœmiaarum vero fati- 
fconracq; extuberaat. Atmu- 
lieri:m minus quàm virorum 
genitalia at^iciuatunmuko e- 
aimflazu exiftenxe^penisper-. 
indeac il ^iïhi oficusobduie- 
içn.qnm omrjiia edamaum ia^ 

uifi$ 



Ac. 
ad] 
tui 



Digitized by 



Google 



0y M V L î E BRI 

lûilb abfenribusc- cuenire lu- 
ce clariiis eft.Seminis veic(cu-' 
ius fane cognino cùm ad plura 
locajCaro vel pis^cïpnh adhiîc 
perniieï)macena,vkimiat:aue 
vrilis alimeod excremenîum 
eft. quum enim ex digeito vire 
riusq^ modo qoodam conce- 
rto languinc pars qua^queala 
tur, illud quidam ex eo quod 
membris apponicorjVnicorjar- 
que prorius afsimilacur, geni- 
tara elfe nequir: arquodexeo 
ijs mébris luperfluic, quod vid 
mum in membra digeriraneX' 
pediens tamen, quandoquidê 
lubftanrifici roralis fucci faper 
uacaneumiîcj^iuodinmebro- 
îum fubftâdam ( ramecfî apdfl 
iîmum forer) demurarum non 
iîcjob eam rem quodpardculç 
nuils eo indigo excent , quip- 
pe quae redundancem aiimen- 
ti quadcatem haufennc : id in- 
qua ijs opiparè alds , quod fu-, 
pereft conccdum recremenrô, 
lemen appellamus^ quod à fan 
guine nihilominas fecernicur. 
Inco^um vero auc vi emillum, 
.quopiam Venerea re fupra mo 
dumabucente, cruencamad- 
modiim iam huic prodi;c,vc 
pJerunq^nosipfî^acprxferdi-n 
diimha^cfcriberemus Se vidi- 
$nus & rccurauimus.Ob id cor 
poris fiipei uacaneurr. alimen- 
tum elTe plaric confiac,craiîani 
gluciaofumq^.eeneradûiii nc- 
<:clTârium,qiiod ibHdio: a rr.en 



V H 



L I B, 



I I. 



6Î4 



A taméprimum degeniniiama-' 
ximisqueftionîsacpenèincer 
tsequilpiam dubicanencCraC 
laaibaque de homine prodir, 
mcx refiigerara humensada- 
cu^mm fpecicm mra colors 
reddirur. Etenim eavelaqua, 
vel rerra^vel vcrifq^ ccîtac.Por- 
ro rerrajauc aquss cerr^eq: mix- 
ca, probabili ranone elfe ne- 
qmc: quandcquidem algcre 
coca propè dixerim in homori 
& aquam refoluaccrj arq; à ve- 
rliaceeminus aquam dunraxac 
eife pucauerisjmaximo argo- 
menrOjCuodaqua calore mini 
ir.è craiTcefcic, frigore prcptè 
co ngelafci c . Exaduerfo/emi- 
nale recremenrumjè calido lo- 

B co craiTum prolîcifcimr, refri- 
gerara humefcic . Verùm quo- 
niam & cu;s fpirîru aqnaque 
conilanCj ceu fpiima, non mo- 
do quae prsetulimus, & craiTan 
rur & albefcûc, qood inpleiii- 
qoe concniTo accricuq-jVelud 
oleo &îd genus mulds, con- 
fpicere iicenfemenquodneqj 
aqua rantnm , neq; terra aqoae 
reirsq, mixte exdric craiTefce- 
re nemo qiiifquam mirecor, 
Kam & Ipillum Se albore iuffu 
fum> incerno calore mukn ipi- 
rims czlidi cônnes exericanaî: ' 
egreiram exccmplo calore eua, 
nefcence, aereép inalgèfcente, 
humidii acrumq, euadir^ quip- 
pequumaqua.edîquidparùni 
lerrenrs pordonis obdnec^ ae- 
K niliilo kclus algidîore insiQ " 
V 4 



Digitized by 



Google 



Mr 



LVD. B O N A C I O L I 



<;8S 



clutoremaneat.Igîmr quate- A ad coleos tandem dcfertur,ia 
nus fpiritus & aqu^ commu- quibus diuinamjllam genera- 



neef^inftareorumquii>us ae- 
ris pjarimum immifcecorjCalo 
re&albedinem diiucidè ap^- 
riT^& crafsidem conrrahic:coii 
trà algore, tep ore ip fa haian ce, 
hiimefcic ac iiquefcic. Neuti- 
quam congeîalcit aereîncon- 
gelabili contenio.Proiadeque 
huïus gemmas efle partes ^ dili 
gentiores concordes concelTe- 
runt : vna fpirittiofa eft ^ altéra 
craffa &tenax. Quç fanè(vtpo 
te quae alimentaria fit) ab ea 
potifsîmum parte^quaealimo- 
niaeprincipium exiftat, quale 
ïecur eftjpraecrpueque ab caua 
eius vena^( quippequaemate- 



di vim fufcipit . Etenim vitalis 
geniturse fpiritus à corde decx- 
lus teftiumvirtute gignitiuus 
fit j ex quibus in viris ad colis 
fiftulamjinmulieribusad vu!- 
use fînus fuprà explicaros illa 
delabitur. Plurimam corporis 
praporcione homo emittit. Ac 
quinaturahumidiores, nec ad 
modil carnofi^candidiores etiâ 
num quàm fufci^ vberiorem 
redduntJiîud quoq, ^qiièper 
petuum eft 5 protinus à coitu 
hominum virus^ genituramq; 
omnibus albam elTe.>îec audi 
endusHerodocus^qui ^thio- 
pes genitoram atro colore pro 



terieiHiusinfignem atq^im- B mere^prodiderairquandoqui- 
pendio maiorem copiam obti dem génitale femen album & 



neat) proficifcitur:qu^ fiali 
quamobcaufam in ea deme- 
ric^ex alijs^quae abfcedunt^ par 
rib. trahitur^ indicio eft ^ emif- 
fionis tarditas. Ex corde quide 
per artcriasj ex iecinore per ve 
nas^ex cerebro(quanquâ vberi 
iis)per venas arteriasq; , fed ex 
oculorum fede potifsimum, 
quae omnium capicîs locorum 
maxime fcminalîs exiftit : q<? 
hinc difcas licebit^ quumpei: 
venereum coitum ipfa duntac 
îmmutetur> ac rei vénères im- 
modicovfu ocelii apertè lan- 
gueant fubfideânrq;/quando 
Bondum c^terarû partium vi- 
j-esflaccencExijsinquam om 
mb. adfenûnariQs meatus, ôc 



craffum ( fi integrum fit ) egre- 
diatur. Atténue nigrumq, to- 
tum foris efficitur: nunquam 
•dd gelu cocrelcitjimmo admo- 
dum extenuatur^atq; { vti mo-i 
de diximus) aquç cùm fubftan 
tiam^tum etiam colorem con- 
trahitjcalore contra coitcrafle 
fcitq;.Et quod de vtero iam ali 
quâdiuin eo immoratum d^- 
fluxeritjid crafsiusprodijt*Cu 
ius in aqua reda ratione expe- 
rimento fœcunditas ita proba 
tur^QH^^ eniminfœcundum 
eftjquâocyfsimèdiffufum per 
fummainnatat atq^ exoîefcit, 
fcecûdum inimum defcendit^ 
delabitur atq^ fubfidit^Quocir 
câ cùm & maribus & fcemellîs 

duplex 



H 



Digitized by 



Google 



6î9 



M V L I E B R I V H LIS. H. 



duplex habearur : faliualê fuc- 
cum vnum appellanr, inutile 
atq; improk, ad obleûamen 
dûraxar ànaturamolitîï, quod 
mviriseôdem propè dixerim 
itinere,quo & fœcundum pro- 
greditur : in fœminis vreri cer- 
uicem per tenuifsimas fibras 
adijr,quod quum emirninrjmi 
ra voluptare affiduntur^ quod 
nôperpetuôin prolifici emif- 
iîone fedplerun<][; euenic: hinc 
complures&vidimus & audi 
uimus j qus omnem citra libi- 
dinis voluprace obledationé- 
que concep^ewnt. Akerum fe- 
menGalenus cognominac ta- 
ie, quale anteà diximus, quod 
advulusefînusdeuenîf. Sed 
quo'nam vins mulieribusq; ç- 
tatis fus anno hsec accidât ex- 
ponendum eft.Maresprimùm 
parce plurima aniio fus aetatis 
bis fepcimo perado , génitale 
femen ferre fîmul & pubefce- 
re incipiunt, non fecàs profe- 
âo quam ftirpes femen lature, 
primum florentes,quos hirqui 
tallosiurevocitauere. Voxe- 
tiamper repus id inafperiorê 
inçjjuâbilioremqjfonu (quan- 
quânondum grauanc)demuta 
îi perpenditur, neqj enim acu- 
tâjneqj tota aequabilis , fed in- 
côtcntis &afperis fîdib.(quod 
caprire denominant)perquam 
fîmilis exiftir,idqji;s quivene^ 
rea exercere incipiunt potilsi- 
lïiùm inciditjijs nanq; in virile 
foaumvoxccanfîc. Mamillae 



ép^ 



A eriamnum eo tempore exur- 
gut, & génitale non modo ma- 

fnitudine^verùm &ïpecie pro 
cit. Fœminis infuper per id 
tempusgenitura, &qui men- 
fesvocantur magna ex parte 
erumpunc. Voxin grauiorem 
mutâtur.Deniq^ quum acutio- 
ris vocis quàm mares fînt, tum 
natu minores acutius elidât^vc 
puells quàm pueri acutius^ac 
prsterea quam viri , 6c mulie- 
res quoq; vins acutius , perpé- 
tué fequitur . Eodem tempore 
ijsmammse protinus exmbe- 
ratrquas vbi perpetim ftare de- "^^ nurnUU 
û deraueris Jeporini grana no- cxcrcfom* 
uem fimi propinabis . Coagu- 
lum eûdem prseftat vfum. Eâù 
dem fœmins iuis fanguine cir 
cumlitâs minus ciefcerc aucu- 
g manr. Si etiamnum perid tem 
pus(yrplerunq5 fit)doleanc, a- 
îîniniladis potu efficadfsimè 
muicenrar. Quorum perdids 
putaminum dnis cadmiaemix 
tus Se caerse fiantes mammas 
feruat.Perdidsq5 terouo circu 
datas (ridiculo quo nullum re- 
periri poisit maius)pleriq5 J^^- 
quicquâinclinariputat. Squa- 
rinfiîlits crefcere marnas non 
patiûnir.Cicutâ à virginitate il 
iita eofdé prçftat effedus. Vtrîf 
que infœcundum nempe feme 
ad annum vfqj ter feprimum 
eiïêproditum eil,moxprolifi- 
cum exiftere^t exigua imper- 
fedaq; iuniores gignuc . Simul 
acqj cexfcptimmn annum ad- 



Digitized by 



Google 



împleuerîntjOportuna ijs geae 
rario eft : quanquânam mino- 
res (tameciîparturiciane vehe- 
menrius laborentjfacilius coa 
cipiunc * Non increicere eciam 
poftternumparcum cradûcJa 
Indîf genre fœminas ieprimo 
i^cacis anno peperilTe^ & itê a- 
lias quinquenes cocepillelefti 
îaffe meminimus. Sed in Icalia 
€0 quenx diximus anno part^ 
plurima&concipiunc Scmèn 
îlru^ purgationes prodeiinr^ 
quç fane exparribus qu^ iupra 
infraqj reues^ex lubis eciamnû 
j>cr minimas dedaftas venas 
ad vulu^ acecabuia perme- 
jmcrExveiii^ q^uoq, duabus ie- 
cunduiïï os pubis iuxta vrin^ 
cxiçunijac parce ea qua impro^ 
. Jis fœmiiiarurageni^ura micci- 
iiur, exumpuni. Duabus nanq; 
venis 5 maiore atq^ aorta fiisis^ 
tenuium mulcicudo venarum 
învreiumdeunit^quibus ybe- 
xiore aiimoia expledsj narura^ 
que pr^ioa frigidicaie conco- 
£tricis facukatis indiga^ eam 
coiicoquere copîam nequir^ 
. obidinvenisexcremencûfiac^ 
^.uod p tenuifsimas venas ex- 
mndâdo fop erer^ necelTe eftJ4- 
içj.fum vero ex veiiis ^ quippe 
giiç-ab fui cenuicai:em arq^ an- 
guftiamyexuperandam conti- 
uere non v^aleant:, ia vrerum 
^ansfbndicur : imcyieaifeâus 
hif velnd marifcf >aac alia quf- 
Heîî^^m uis fanguinis profofio eaeai- 
cccr^m^l* e.j^ Pâuàsm^nfibusiiBguiis^ 



N A C ï O L r é^% 

A vnointermiflojplurîmisrnen- 
ftrua mouenmr.Cum ijs etiam 
quibus breui lemporis rraâ:u 
(hoc eft biduo aut mduo)pro- 
fluûc facilius : quibus ia longû 
protrahitur difhciiiùs agitur^ 




paaiarim^cuadimq^ perpurga 
rioh^ciîC.Aîcamen omnibus 
^Guè^quandiu virus defluxe- 
litjCorpus grauararj. fanguine^ 
tum ob diuiiaain in vulu;^ ri- 
iQulis labem.^ faris fuperque no 
xio , tunxob iate<yri menlis at- 
fiacncem exaggeratione^vberè 
fupraq^modum excreco. Hinc 
vcero grauesj camedi ad vtricu 
ium, aihiio fedus qiiâ inilli^ 
menrest/ermeentdelabanrar- 
B que; quia tamen nec viciatus 
admodum coinquiiiarusque^ 
nec cumuiacus : ai: ienllm &:ia 
horaspedeprefsim(quo fœtui 
alimentoiîx)feceiairur^rorquô 
Il cruciarique narura non paci- 
rurJnter omnes vero conue* 
-ait^aiperrimameius proMuui^ 
primis aanis virgiaîtate i^ohi 
ta vim elle . Compiuribus eda 
coicascupidiae^quaveliuue-- 
niiis ^tads radone^ vei quia lo 
go remporis fpacio Venereab- 
îùvi u^riii c 5 leaen-cur ^ fa^pe ler 
menfe doaec conceperiat , ml 
Ûrua dcancurjVreri deicendurj 
quopexactoafceadaatj &:iîio 
iÎTU coafticauncur . Coacipere 
aucemmulieribosà miiiiebri- 
umpcofiauia aaipiçadus iaa^ 

pra 



Digitized by 



Google 



m uirui. 



6p^ U V L I E B R 

pte nanira contingic. Qus ve 
ro ijs carentjfteriles propemo- 
ànm deguac . Vemm fieri nii 
prohibée, vc eriam cicrà eorum 
profluuium nonnails conci- 
pianc, quibus tanram hiimoris 
coîligicor, quancSiis quaspur^ 
gancur inius reftare aiToler : lu 
cet ris non tanta copia, vc & fo 
ras proluere queaiîC,adiîc.Sunc 
edamnum , qu« dum menfes 
prommpunc (poftea côcipere 
ucqueûies) concepcioni obno 
xi^iîîir: vcpoce quibtis vuliia 
condnuo à purgatione adob- 
ru ta côcretaqj perftec. Nec de- 
fiinr quibus eciam vtero graiii- 
tus vfq; m poftremû diem me- 
Ûrua prodeaiic,qu2e &partiam 
& minus vicalem Scimbecil- 
km 5 atq; vaienidinariam pro- 
culdabio prolem edunciquan- 
doquidem puriore corum par- 
ce puerperium aii 5 nemo qoii- 
quam inficiatur. Etenimcùm 
d42s horum partes Imt, akera 
qo^ expediens cenfecor,eo po 
rifsimum , qao muiier vcernm 
geric cempore, quç inparms al 
rionçm partimabiumiiur^par 
dm ad mammas pro ladis ge- 
nerarione tendit t pars altéra, 
inutile (eo quo anteà diximus 
modo erumpens) excrementû 
eftjquo nii facile monitrihcum 
(vri ad noxiam res medicacifsi 
ma cransferatur) ir.agisreperi- 
runquandoquideillius iuper- 
uencu mufta aceicanr, fruges 
concâdaefîcrileicanc: noueiia 



î V M LIE. IL €p4. 

A vîtisiîîperperuïimiaÊdanirjru 
ca,liederainlîta4s iliico emo- 
riatunhorcorum germina exu- 
rancur : fruâus arbomm , qui- 
bus infedexe, décidant: flori-. 
bus colos adimatnr: & quod 
nos îplî diiigenter obferaaui- 
mus ad prodigiorum miracuia. 
âccedens,rubri fud^quo muiie 
res propè omnes vcuncur, exi- 
mia ciaritudo , à fœmina in me 
ftmisjvafe ia quo aiTeruatur ta- 
do cominus , percorbatur. 
Quinimo ab eadem lapideo, 
ia quo conditumiturus eft va- 
jfej quum penè deferuere cœfc 
rit, vix conrado turbidiorem 
admodum prodire, nullumq; 
iîî pofterum ciarituidini locum 

B fore, quotidiano experimenco 
compermm habemus . Specu- 
iorum fulgor afpedu ipio he- 
betecur. Ferri acïes,vri in ton- 
forum cultris, eborisque ni- 
cor pr^ftriiigatur. Apum al- 
uei (i^s namque tadishasfu- 
gere cermm qÛ) incereant. 
i£s etiamnum ac ferrum rubi- 
go & graue edoris virus con- 
radu proxfus corripiac, ac eo 
magis, fi decrelcente iuna id 
acciderit. .Craque dirus o- 
dor procinus corrumpat . Ar- 
qui in rabiem*eo iibato canes 
agantur, inîàiiabilique veae- 
no morius infagatur. Proin- 
de aquâ potuque à canis mor- 
fu fbrmi dato (Vc aiïblet) cali la- 
ciniamenftruo cinda,caiici ta- 
îmn fuppofica,eum meta (iib 
X a 



Digitized by 



Google 



t&iimlm:^* Qmcotam. lympàthîa pr^eua-P 
lente ) incer omnes confeftim 
difcud conuçnincuius etiâ taa 
qBâexirialifsimi formicis mi^ 
nimoanîmali ienfum ineflefe 
mncFila quoqj concaâç veftis 
neignequidl^qup cunAa^vin- 
devina çoncoquantur nigrefcc 
re • Bitumen ia lud^ea nafcens 
vna hac vi vitro fuperari . At 
quanquâdehac violentia mul 
ta diximus , aiia non minus ex 
îpfîs menfibus dira & infanda 
pjdfcivaticinantur. E quibus 
conwnemoraiTenon pudeatjin 
lunae folisue deliquio ea vi cô- 
gruente y irrem^diabilem fieri. 
Necfegniiis & fiienteliinafoe- 
miaeos maribns exitiales âcqj 
peftiferos coitus effe.Purpuras 
ab ijs eo temporepoiliîi* Et ne 
îplkprofeûo fcemelia^ flio ma 
lo immunes euadant^abortum 
îliirimenfes^ aut omninô prae- 
gnanceiupergredientej ciunc. 
Equ^ vterSgerêtes taâae^quin 
&alpeâu prorfusj quams pro- 
cul vife^fî purgacio iiia à virgi- 
ûitate prima fie ^ in virgineajie 
ca.cc fp ôtinâ> abortu ocyfsimè 
perpetiunrar* Aiinas etiamnû 
TOtafimano cocipere^ quoc co 
taâa hordei grana mulierib.ad 
CiU^hjM^ ederinr5prodidefe.Attamen& 
^me men^ cantomalo remédia ineiTe pie- 
firuo rem- riq;aiant>quf ho.clocorecen- 
^ fuifleveniafuerit. Podagras, 

ftrumas ^ parptidas ^ panos^ fa- 
cros igneSjfurunculofq;, & epi 
phorâsilliiiiearum mulierum 



N A c I o L I 6^S 

A traaatuJenîrîjCompertum eft. 
Rabioforû canû morfus^& cer^ 
tianas^quartanasq, febres^mê* 
ftruo in nigri arietis ianajargê- 
teo brachiaii inciufoyaut veftis 
omninoitainfedç portîuncu- 
la acu vellicio brachiaii infer-^ 
ta^difcuti. Demum tertianis & 
quartanis çjri plantas fublini, 
mulcoqs efficaciùs ab ipfa mu- 
liere etiam ignorantijefficaci£- 
Jimû eiTe, Quartanas coitu^inci 
pientib.duntaxatmenfib. fini* 
ri nonnulii fpopqndere. 

Quorum cincre iumentorû 
omnium addita caminorum fa 
rina c^raqj vlcera fanari in con 
feffo eil. Ea etiamnum rofaceo 
mixca frôti illira capitis^foemi- 

B narum pr^cipuè, doiores in- 
terledare • Et quod didu admo 
dum mirum tk ; Mulieribus in 
menle connudatis ^ iam primû 
grandiaes turbinesque contra 
fulgura abigi5fic43 caeli violen- 
tiamauertijautumant. Men- 
firuononfilenteluna^ nudatis 
fegetem ambientibus erucâs> 
acvermicuios fcarabeosq;^ & 
noxia quseque arceriatq; déci- 
derez Proindeque ob canthari- 
dum numerofitatem , eas rete- 
âis fuper clunes veftibus per 
média arua ire^inCappadocia 
inuentum. Alibi nudispedib# 
capillo cinftuq^ diflbluto fer- 
uatum. Câuendum vcrô ne id 
foie oriente (femente alioqûin 
arefcente)moliântur. Id quoqj 
coauemr, quo niiequidélibea 

rius 



Digitized by 



Google 



é^7 H V L I E B R 

tius crediderim,tadis meftrao 
poftibus, irritas magorumar- 
tes (vanifsimi vcsftimareiicec 
(^ tempo generis)fâaitatumiri, Caeceru 
^fesiifi' nuiloperpemo circuitu men- 
0i* ftrua defcribunmr. Quibufda 
enim faepius menfe , qmbufdâ 
omnibus criccnis diebus, alijs 
trimeftri fpacio , fîcixi: aliquib. 
nunquam fiunt.Accâmen men' 
fe < veluti decrero exonerandae 
mulieris veftigaii) decrefcence 
(idq; reââ rânone)afsidu€(vce 
ronuiiavifemiaisprorfus oc- 
cupaco) moueri cenduni. Mu- 
lierum nanque corporajconti- 
néceaërefrigidiore eiFeûo in- 
âlgefcunt magis , menfium aûc 
coiras ob lunse defedum^algi- 
diores effe ecquis dubicac ? Ica- 
que vc menfîîj fines quâ média 
frigidiores euadanc ne . Igitur 
pofteaquam aiimentum in fan 
guinemmutamm eft, mentes 
eo que modo diximus circuim 
moueri concendunc. Ac il illud 
haud concodum iîcjlenfîm ali- 
quid fubinde lecernicur. 

Quamobrem qui albi mêles 
vocicâcur,pâruis adhuc&pu' 
eiluiis proueniunc. Porro vcer 
que hic recrementorum £ccqÙ 
fus cùm modicèfic,integrafer- 
uat corporâ:vcpore qus ab ex- 
cremencis exquifîcius perpur- 
genrur, quas ijs vt segrocenc, 
caufx effiduncur. Sed fi vel 
non SâtjVel immodicè fiac, gra 
uior apprimè iadura euenir. 
mt Qûim «groîâçiones fuper- 



I V M L î B. II. €^% 

A ueniunt, âuc emarcefekexce- 

nuatq^ corpus , Hippocrate ara ïlipp^ Uh. 5V 

dence; Si menftrua immodicè Apho»^^, 

fiant^morbi accidunn&ii non ' 

fiac, morbi marricarij accidûc 

Ad fexagefimû fane mares plu- Quadia pro 

rimi gignunc , quém fi excelTc- Ujuum femc 

rinc,adfepcuageiîmii vfq^pro- mam» 

cedunc . Èz iam apud quofdam 

adufque annos fcpcuagincaj ÔC 

fepcuaginca & quinq, (quâqua 

ignobiles) valgaris repericur 

generario.AlioSjperpaucos ca- 

menjSc non nifî valencifsimos, 

annos odoginca natos fobole 

procreaiTe repercum cft . Quia 

eriâ MafîniiFam regé poft odo- 

ginca fex annos filiû quem Me 

tymachnumappeiiauerir: Câ- 
B îonem Cenforium odogefîmo 

exado è ciiecisfui filia Salonij, 

generaife clarum eft . Mulieres 

vero ad quadragefîmum quin^ 

mm magna ex parce fœrificân 

ac paulo ^cace progrediences ^^*^^^ 

effcecffidegunc: &:finonnuilx 5^^^^/«- 

annos fexaginca naraSjValidio- ^^^^» 

res camenjpepercrinc Inuenca 

nihilogîinusmulierem, cuius 

primo genicus vlrimo genicu, 

quadraginca annomm fpacio 

exceiTeric prodinim eft. Quare 

quum f cacum difcrimina ad fa 

bolem congignendam nonni- 

hil (vcreculimus^ conduccre 

aperça racione côlticeric, nihil 

tamen quicquam adeo condu- 

cibiicâiiudjquâ vceruadmo- 

dicum redadum modû, corro-. 

gau Hippocracis fenceati^ia 



Digitized by 



Google 



ép^ 



L V D. B O N 



kimçmodumperlxriptâjliqui A 

iSppoM.s. ^^ perfp^aam habebis, Muii e 

Apho» 4u res qua^ pr^humidos habent 

* " -vteroscôcipercnequeuntiquç 

eriamfrigidos ipilTosq; habéc 

non côcipiûar: fœtus eaim ex- 

tînguimnaccao {xcd §£ admo- 

dûcalidi côcipere nopoiTunc^ 

gemcaie enim Ç^mtn corrûpi- 

vxxt ob inopiam alim^nti* 

Qg^ aut^m ex vcrifqs mcdi 
cècemperatos obtiriêt vceros, 
e^ valent fœcunditate* Ob bas. 
quippe caufas nôniiUf partus 
featidvaquamperferunc, qua- 
les fi quaado mediciaa & cura 
(<jîia2 muiriforniis eiTe quir) vi* 
cere^fceminâ ferè gignere eas 
compexrum eft . Pierilq, femei 
invita musus hoc conceffam B 
eft:qiif fi <hm parère defierinr, 
leporis conceptum vtero exê- 
pcum raâderinrjreftibilem fœ- 
cunditatem aiferre cr adunc* 

Concepcus accélérant vao 
dnnmlacpoîum:aut quiai fe- 
pteniu^ vermes terreni epoti: 
cochleaecunî croco imppfit^ 
Éiïiiimaccipirris iamu^opo- 
tnm: &àpiirgati0nefel caprî- 
rmm infperfum , & perdicis o- 
îiafi eâ forbeantunSet^ ex eau 
dâ rnula^ fi vincti inter fe in coi 
tacoUigantur^^inuicas ccncipe 
rccogunt. In Arcadia vinum 
quod fcecunditarem fœminis 
împortet fieri dicitur. Ar^quod 
adnîodum fpedatiuseft, file- 
porum vuluae incibis fuman- 
mr^mares concîpi pu tant : hoc 



X 



oûcehrMk* 



A CI O il 700 

& tefti culi s eoram & coagulo 
profici* 

Atque fi vituH carnemcum Vt% 
arifloiochiainaiTatam circacô gn<^ 
ceprummandeiint, mares pari 
raraspromittunt. Steriliratem 
ob partus vexarionem fier! cer 
tum eftrhanc feile taurino^adi- 
pe ferpeniiumjçragine^addiro 
melie^ medica tb le cis anre coi 
tus^emendaripmanc. lis ira ^^l 
prfiibacis pauloaitiùsredorfij f^^ 
quambenemiroque deinceps P^^ 
ordine generationem ^ ipfa re- 
rum natura reddideritjcuriofi- 
lîs inteliigendum. Prolenifa- 
nèparaturos puellse non mo* 
dô ï^tatem vterumquej vrpau- 
lo antè fanxinius : ied & Vene- 
ris appetentiam & corporis. i 
pofituram antè omnia intueri i 
oportet.: quando fingula haec : 
magnas 5 neque ignobiles , ne- 
que dubiashacin re interpréta 1 
tiones habeant, Ob id viri po- 
tentemjvirofamque fibi quem- - 
qoje parare operaeprecium eft: ; 
cuiequidem (fi fortaffe in coi- Co. 
tu pinguiorem fegniorenique m 
nouerit) xiphij fuperior ex vi^ 
no radix porui vtiliter datur^ , 
& item qnam cremnon agrion 1 
nnncupant :, ternis obolis aot 1 
dragmas pondère. Orminos i 
agrios cum polenta coniritus, . 
orchisque herb^j ferapi^ue : 
radix maior ^ feu , vt aliqui i 
p^hibentj tenuior^, in aqua i 
dxagmis duabus pota, atque : 
fatyrion eundem pr^ilant v- - 

fum. 



Digitized by 



Google 



fot M V L.- I E B R I 

fum. Erichrococonis radix 
manu retera, concicacrice vim 
haberepleriquepucanr^ac ma- 
gis âdeô in vino auiiero bibica 
dragma . Tichymaili eciamnu 
ramorum medullam habences 
âdVenerem agipronioresque 
fieriprodunr, Prodigiofaad- 
modam aucores.aiioquin gra- 
des, non minus circa hoc cradi 
dere:lepi:ua^eno coim cuiuC- 
-dam h'erb^ (cuius vocaraencû 
fpeciemq^negauerinr) conca- 
•Ù.VL libidinem durare aâeueran 
tes. Cochiearumfluuiatilium 
cames fale alTeruara^ ex vino 
cpocîe: erythini quoq, coman- 
ducaci Venersm Itimulaar. le- 
corrans dry opères &c calami- 
té in peliiculâ gruisrcrocodii- 
H maxillf des brachio> vel hyp 
pocampus, vel mbecs nerai, 
dexcrolacerrOjimguiah^cad- 
alligaca mire concicânu. Kye- 
ii£ genisraie ad lexus lues in 
melle ùimprûjeriam lï viri mu- 
lieris coirum oderiiic.Roftrum 
fcinci & pedes in vino aibo po 
ti eiriicaciisimè veneris cupidi 
tacem accendanr. Vcique cam 
iacyrio S: erucaeiemineiîngu- 
lisdragmis omniumjacpipe- 
lis duabus admixcis , ira vt pa- 
û.ï\ii iingularum dragmariim 
bibancur, per le lareriim car- 
nes obolis binis cum myrrha 
& pipere pari modo p oc^jefn- 
caciores adide creduncur. Coi 
tasftimuiac teicaprinum ilii- 



V li L I B. I I. 



70Î 



A uum aiîninum , anferis mafcu- 
li âdipe permixco iliitum, e- 
<ji3i à coitu virus. Tefticuii e- 
quini aridijVrpotioni inferi * 
pofsinc. Dexter afîni reflis ia 
vinopomspropordone> adaL- 
ligaciirue brachiali : eiufdem à 
coicu fpuma refaceo pâno coi 
leda & argento incluia, vt cra- 
dunc. Salps geniiiâie in oisum 
feruens lepcies vrinare iubenr, 
eoq; pertinentes partes perua 
gi5ali; cinerem ex eodem bi- 
bi:vei tauri à coitu vrinam, lu- 
toq, ipfo pubem iilinirVeiper- 
tiiionis fanguinem Ôocco coi- 

lectum capitiquefuppoiîtum, 

mulierum libidinem moiiers: 

aut anieris linguam, in cibo 
B poru'ue iumptam prodidêre. 

Homm hercules ad propndia 

probrosamue molliciem vi- 

ros, ad immodicam autcerrè 

obfccenam Venerem mulieres 

pleraq; procitare, veraitiores 

extra omnem fortanis aleam 

promiiere. His ica peraôis ^^ ^^^ 

nias & fœmina concumbant, ^ff^^^ 

in con^ubitu fœmina capite ^H^-^^-^* 

pauliiiirm demiifo, coxendi- 

ces clunesq^elatiufculas habe- 

at, feminibuslacè pacefcenti-. 

bus:&reiiquafecundum natîi 

ram liant, donec vit tandem ge 

nitalelemen ante vuluae oitiû 

emîttitjcui ipiritacea fubftan- 

îia(quem gignitiuomappeUâc 

fpiritum) permifceturatq; çô- 

funditur, qu^ inquamnihila 

fçàu5âC^jhaÀii<^^^5 expêlk-% 



Digitized by 



Google 



fù^ LVD. BON 

rur oportet : tanto femînîs hu- A 
œiditatemperuincês : quanro 
ocyusegericurefferturqs lôgi- 
* y s.nihil enim pro cul fine fpiri 
tali vîolentia proijci poteft:fœ 
mina eodem tempore omni 
plcrunqj fine libidinc per vul- 
uae acetabula genituram ( quâ 
cecûdam dixîmus ) in vterum 
demictentcquandoquidem fi- 
ne maris aç foeminse emifsio- 
ne concipi impofsibile fit, fine 
voluptate vero fœmeilaefieri 
quidempoteft, fîlocusturge- 
ar5& vnluapropiùs oftium de- 
fcendac : Quanuis magna ex 
parte fie accidac, vt vtrorumq; 
obledamento id agatur*Mâris 
aucem profufîo non intus (vc 
quidem opinâmr) fit (os enim B 
- vterianguftumeft)fedanteo- 
ftîoinm y quo & fcemina fijccû 
îUnmniliiiadconceptum con 
ferentem fecernic: in quib* qui 
demexcrerionibus pari ferme 
voiuptate masâcfœmina affici 
folenc. Viriautemfœcundum 
femenibidem profufum^incus 
abvtero(fîquidemcali4us^ & 
modicè cemperarus fir^fi oris 
labra taftu aiperiufcula & hç- 
renria> fi enamnum renuiora 
finttQuandoqmdem ad conce 
CSkephi^Ji^ prionemicafefe commode ha 
gîî^ beâ»t\auidifsimè rapîtur. Indi 

cîo eé quod locus qui modo 
madebat^reficcarus moxpfen- 
tîarur» Quod eriam quàm pro- 
cadrer inhiar hinc difcas îice- 
bii^quaado puçllâfoio balaei 



A C î O L I 704 I 

ingreffu vcero graux inuéca fir, 
iemine quod aviro prius in 
aquam defluxerat fitxenre vul- 
uahauûo. Cçcerumperidcê- De 
pus virginitatis no do nexuq; pti\ 
dilaniato^ cruenrus (àmen- 

ftruo fanguine eo difsidens^ q, , 
viuidi hic coccini coloris eft^ 

aceo dûraxar j quo pénis vteri i 
ceruicem afperiufculè violen- 
riusque fubic momenro par- 
ce prorumpens, è diuerfo men 

fibusdecoloratioribus turbu- . 

lentioribusque^yberiusaclô- - 
giore temporis traûn delaben 

tibus)fuccus intégras virginira ; 
tis indiciumjîncerftillar. Cerui 

culaintumefcit, i/sq^plurimû i 
doler^eoq; magis , eugio gran- 

diore menrula vi defradOjatqj | 

oftiolo iufto pl^ palTo laxatoqj | 

fiuttt haecPorro cumores & do 1 
loresj rofarû myrtillorumâj; ac 

maluaî 5 & pulegi j decodu infî I 

dentib.comodè demulcet: aut 1 

defrurû rofaceo addito* Subin i 

deomphacio ex oleaadhucal ! 

banonexdruppa (icavocatur 1 

priufqua cibo matura fie ) vtpo < 

te quod détenus eft ^ expreflb, : 
ceruicisoftium acverêdaper- 

ungenda funt, Omphacium i 

hoc ab illo colos interftinguit, 1 
quoniam hoc viride eft, illud 

quo autores vcifaepiusiubent, 1 

câdidum . hinc multorum im- 1 

peritia^atque segrorum iadura : 

non parua,eo primo omnes fc ^ i 

rèabutuntun DoioreinteriV î 

dato^vbiies ipfâvrgeretjCera- i 

câia . 



Digitized by 



Google 



705 



M_ V I- I E B R I V H 



ta in lana arundinis inrerno- 
dio oporranjEÏdoncaeqjcrafsi 
tudinis obduda, coalitum àiÙ 
iuaftarum parrium molientia 
ferruminanda45,quoad occal- 
luerint imponancar. hf c inuio 
yirgînitds lar3e coicum perpeiTae prœfen- 
■oModono îifsimaprf Gdia cenfencur.qua 
^^ fi ance concubÎEum, ranquam 
nimiû curiofî inrernoicerevc' 
limus,quo minus vafraeomnî- 
umq, malicioiîfsime mulieres, 
quippe qu3s llngula calia aftu 
adincegrumpkrunqjcommi- 
nilcanrurj nosfallbshabeanr, 
idnobisvirginicacis argumen 
raoïfueric. Quodperlucidum 
ijs ac tenue lodnm, fubftrêpi- 
ru perinde acque acucifsimo 
(quoniam per angufta exicus 
dacur)fîbiiovclîftuia impédio 
dedudiore emicans longius 
admodumexcutitur. Quin& 
edod^ obftecricis côtuicu hy- 
men(ii cafta iic) facile decemi- 
rar. Cruoris quoque deledus 
(quos paulo anrè monftraui- 
mus)!ndicio func. Gagacese^ 
riamnum fuffîcus odorisipira- 
mentofauces naresq; nonac- 
tingente : 6c potus 11 pr^ientê 
miftum non ciac( muliere alio 
quin lufficum perfenciête ^ co- 
rainusq^pociimingence) virgi 
nirarem eximiè deprehendic. 
Quo modo &corroprarom pu 
diciciam magnecem cbdormi^ 
enris capiti fuppoiîcam, pudi- 
cam ad mariti côplexum qoâ 
xnox compeilencem 5 adukerâ 



LIE. IL 706 

A è thoro prae nimio fimulachro 
mm pauore excîdente, plane 
âpcrire autumant , Quamob- 
rem fummo ftudio vterus , qui 
concipiar vel naturâ vel arre 
praeparandus eft: quod û ne c6 
cipiar facerc libucrir , centra 
agendum eft . Nam fi labra lae- 
uiâcraiTaqj finr, haudquaquâ VtsrUhru 
commode vfumpraeftam.Ob cm,ut[emen, 
idnonnullaepridiequàmcon- UlSxtur, 
cubuerinc , vc fcme deiabatur^ 
vuluç ceruicem oieo iuniperi- 
nOsaurexceruiTa thuréueexci 
piences^oleo ceraq, adiedis ii- 
linere alTol-enr. Araneus pha- 
îâgi; nomine ùîty lanuginoiîiSj 
grandifsimo capice, quo difle- 
^toinms vermicuîi duo inue- 
B iîiri dicunnir^ quimulieribus 
ance folis orcum ceruina pelle 
illigati^ne concipianc mire pr^ 
ilare creduntur: vis ea annua 
eft, quam folam ex omni ato- 
cio dixilTe fas fît, quoniam ali- 
quarum fœcundiras liberîs pie icç'pnnia et 
na, rali*veniaindigaeft.Sed , ?. 

fimul ac genicuram incra fe vte f^^^^^^ 
rus craxeric , vniuerfum alueu, ^ ^€(im$* 
fe fupra iemina duocollîgens, 
ac vndiq^ ea comprebendens 
ira concrabicj vc nuHa penitus, 
fiue mulcum fîuc parum femî- 
lîis iâculacum foerir^ vacuîras 
rclinquacurjacqj adeoosfigil» 
lâcobfepicq;, vci ecianum de- 
d udifsimî corporîs acics ncu- 
îiquâingredï qoeat, quodHip 
pocraces ( que ceu alceram ré- 
bus humanis iucem Deus 4c- 

y 



Digitized by 



Google 



yo7 L V D. B O 

H#* Vh* 5* diiTe vîdetur)îra prodidic:Quç 
A^bo.p* V vcerum gerunc ij s vuiua le co- 
primit : Apud me hercules tra- 
* ôam ipio anciquicacis admira- 
. tio creiciCj quaiiroq^niaior di- 
ceadaharumrerum copia lug 
geritiirreftarquej tanto magies 
prifcorum in inueniedo cura, 
111 tradendo beaignitatem ado 
rare veiierariqs fubït • Nec du* 
bièfuperatahocpafto eiiâ re- 
rumipfius nature muniiîcen- 
ria(mod6h^c humaiii dunca- 
xat operis inuencio eller) faci- 
le videri poiTer. Nunc vero auc 
camipiam deorum fuilTe^ auc 
çerrèhomine etiamiium inue- 
nienrejdiuîaamjeâdemq; om- 
niumpropè dixerim parenre, 
& h^c ica fabricalTe^ & mon- 
ftraiïe otlendiiifeq; aullo yiit^ 
Biiracuio maiore(ir verani fa- 
xeri voîumus)credipar eitrqua 
do alia via ad h^c adeô exquilî 
îèperueftigâdanuiia relinqua 
tur. JErernumqu^fo deorum 
fîtmunusiftud. Quumauçem 
femJaaliarecremeaca in vrero 
cpftiierinr, atq; iacra iepreiias 
horas lui poil iactû ineffufîo- 
xiemrelapta neudquâ fuerinr 
(quibus calor taacam caîemq; 
habens mocioaem & adioné 
in^ft » qî-ïâra modicè ad quani- 
iji$iCorporis parce accomode- 
XXII y quôdji rem qu^nt vciex- 
ced^ç vel d^ficiar^ auc decerio- 
rem/auvlaeiam femancâ:, fîmi 
Utctijsq'd^ forisigaeadcibû 
^liumue vfum co-^auntur^effi* 



FonMtîofœ 

m. 



N A C I o L ï 708 

A cieî::ar iaijscalorismorûnos 
ipfi moderamur^ia illis gignê- 
tisaacura accommodât) mox 
in vicam h^iliTe, aucores illu- 
ftres pronunciaruac: proinde- 
que maris femen ia genicalis 
fceminei aiboris medio prope 
modû glomeraîur. Ambo hxc 
Ipiricu gigairiuo vieroéj iam 
concrero caiiîuar : quo fit vt 
craiTefcaat fpilTenî:urQ;> arque 
craffa^ & giunnoia calnûcjfpiri 
tiifiaruolum adgeneréc opor- 
tec:quo faaèflatu commixrse 
geniturae curgeat arq^ inmme- 
Icuac, miaudlsime infuper he 
aaefpiriturepiet^Sj alTurguar, 
exinde ex pluribusijsiunctiS;^ 
vna El cauicas^vbeiem {piriius 
B quanracem comprehendens» 
Qui aepe fpiricus intus recîu- 
iiis refrigerarionem qu^^rirans 
ad fui cuiroûiam ^ fibi in lemi- 
aummedioî-e^randem partes 
fciadendoperuiumirerparaij 
vt ipiranre feruido^aigidus eo- 
dem ad feruorem coniemperâ 
dumlîibiagrediacur: quo loiri 
îuûingreiîu egreiruq;,aî:que vi 
fpiri tura poreltaie vicalem^aai 
malem j aaturalem ad prçpor- 
îionataiocaformanua mouen 
le^iemina apprimè fpumeicûc. 
^ Duorum genicalium ibminum 
commixtio expédiés acaecei- 
faria quidem fuerit, rumquo 
raulieris recrenientum virîli 
geairur:^ coaoeaiens alimea- 
rum fierec(eï:enim virilis cralia 
eft.cona 



caiid'^q? -s^p^*^^^ 



îxa 



Digitized by 



Google 



705> M V L ï E B R I; 

trà fcemiiiea renuxs &higida: 
ob id eraisirie viriiis exrendi 
dilarariqj,, qcemadmodum o- 
puseiTe neqiîirer, &ca]oreiî- 
mul inchoandi puerperij mace 
riam abiumerec)taQi edam, vc 
operimeaco parcui elTcnt( nan 
que vifiie ferné ad vteri augme 
ta cornibus perfîmilia no de- 
uenÎE, nec per cotumaiueum 
fpargirur : quare fœmineum, 
quoeâlocarepleancur acq; vc 
ex ijs vnà ccngeftis germkiis 
operimenca efncienrui necei- 
lanurncenrerar. Iraq; cçaâis 
iam parcibus ijs, de in vtero ia^ 
lînuads diaq; côcencis , excera 
parre cerrena reûcceicéte , cir- ' 
eu mêbranula perinde acq^in 
decoquendo pane, obduciîur) 
rom quia neceiTum erat(nain 
Se caieicencis frigeicenn'sue 
rei excrema fîcceicere op^ac- 
precium eft)cum edamnum a- 
îicuiusgrada. Kam Sifemeii 
inconftans , cuius partes dilîj- 
cianCjquippequodviiidumri- 
guumq; iiîj coadnencehftere- 
que indigum fuie: caecerocri- 
um pnncipaïuni habendam 
membrorum cordis, cerebri, 
ieconSjbulluiae molles ac exi- 
l€S5Vcen duncudine obi^dere- 
tiirietfpincus gignidui poce- 
t^âce aiioquia vij:aîes,ânima- 
ies,nacuralcs ocyfsimè halaréc 
abfcederencque , ni fpilsiori 
membrano obdudo tuerecur 
acq^ cuftodircncur.quod equi- 
ésça membxanum , çiim vcexo. 



V M L î B. î î. yto 

A perafpredines^quasanceafol- 

lulas diximus, &: ijs podfsi- 

mùm pardbus^quç cornua ap- 

pciianciircommiti:a:iir,concé- ^ 

ta iernina eidem anneâic: in 

quo camen meacuîus ea parre, 

qua vmbiiicus crearomicurus 

eftjad fpincus eucncadonem 

(quam antea conimemoraui- 

musjexiiîichsecauteinîa me- 

dio expirado hz à formairice 

vihc iubence, quanquâ enira 

fpint:umhLÎc(vcporeieuemec 

caiidum ) iurlum arque ad cir- 

cûferendam poriùsiuapcena- 

cura iuoq; nucu ferri par îîc, ad 

médium camen, acq^ quocun- 

que vis ilia propè duxerir,diuî 

na imperauericjcui us eit infini 
B mencum,dingicur. Admediû ^ordlSykco^ 

aucé eatenus propeilicur , qua- ^^^:>0'ca-chn 

tenus cordisiocum prseparet, P'^'^^^'^^* 

■quo Igco Ipiritu intus dereruc 

ce,&: calore excriniecus exicca 

te,cordis buila cumet,vicâli ipi 

ricu(qi20commodius afforma 

ciua vis cor ipium ac membra 

cadrera condere queanc ) refer- 

ta.Mediam nanq; ledcm ia ani 

mail, non ieciis quàm rex in re 

gnocor obcinereius fasq^ elL 

Deinceps vero buliulse gémi- 
né, iuperna parce pro cerebro 

vnajdexcrorium proiecinore 

alcerâ,prim3eadcef/ipos cohse 

rentes excuberanc: quaD nihilo 

minus lpincu(fuperna anima- 

Ji^nacurali akera)replenctin ia . 

hac iecur,in ilia cerebrum,rpi- 

riwceis ijs iubilantijs pacroci- 
Y s 



Digitized by 



Google 



pt 



L V D* B O N A C I O L I 



jn 



nantibus procreatum icurum A obduâ^membranulae^cuique 



eftrquaeprocedence tempore à 
cordis bulla^qu^e prima faic^Sc 
înterlticia^ &fpecïej&magnï- 
tudine abfceduncNeqj quem- 
piamexfolisijsmebra iiia gi- 
gnî arbitrari oporçet: quando* 
quidem prima puriore cenuio- 
req;alimenri parce cordis ma- 
teriaexpleamr, crafsiore pin- 
guioreq^ ea^ qaas iecinoris ^ pi- 
tuirofiore ^ acq^ crudiore , algi- 
dioreue ea quae cerebri.Nec dit 
tamen membrahfcgenerâciir, 
fed bullae dimcaxac praeparan- 
tur . Quse fane vnà cum ijs quse 
inmébranocoîirinenmr (que 
tocum embryonem efle coten- 
derim) enutriri incremêcumqj 



vnajproereancunPorro cunda 
hœc à cocepcu fexto feprimô- 
uedieablbîuuncur. Qgaecùm 
àphyficiSjâb Hippocraie quo- 
que (qui cam fallere quàm falii 
non vuk) experimenco cerco 
accuratifsimè deprehefa func. 
Qui libro de pueruli narura, 
muJierisfeminenon effuto fal 
rib.eius iuiîu concicae atq^plus 
sequo quaflat^, feprimo die 
eieûumrali foilicuio recepta- 
culoque, quale in ouo ab exd- 
ma refta cJauditur concepcui 
fuiFecifTeafleruîCj quorempo- 
re vmbilîcus iachoacum iri vi- 
decur* Nam mem^branum id 
cùm obdurueric, lecundam ap 



KWnôajcc- recipereneceffeeft. Obidper B pelIiraCjCUîus exiles daaecuni 



6^# vuiu^acecabulacruentusfuc- 

cusrefadans arq; rejElillansai- 
ueum fubiens , membranû cir- 
ciim ambic^quem fîmul cum re 
frigerante (piricu per meaculû, 
quem gignixiuus Ipirirus fîbi 
affbrmauerar ^inrrapanniculû 
à genicuris atrrahicor,quo per- 
fedè & ad inregram concoâo^ 
partes quas modo diximus a- 
îonturaugentîjrq^. Enimuero 
embiyo per têpus idadeo exi* 
guus perftac , vu minimo indi* 
gear aatrimcncoracqui ntc ad- 
luiciiii (quippequi vmbilico 
eidem vberiore alimonia indi- 
gus nçûanir)membrâno corn- 
micritiir, Mox tribus ijs (quas 
noper commemofauimus but 
Us) trispra^temtcsafeoduOT 



culaefunc. Exfeminaîibusve- 
rorecremencis inrra hàfce ru- 
nicuîas venae arreriagquepro- 
creantur^ quarum ora j^xreram 
runiculapenetranria, lumma- 
que illîus eu ce pacenria dilîè- 
minata^ vuJuç venarum arteria 
rumq^oris (quasacecabuîano- 
mmirabamus) arcerijs arceri;s, 
& venis venis^equis vtrinq; nu 
meris miro ordine refpôdenci 
bus^admouecur arque adigun- 
tur. O rem in cly cae vo ci s, ô rem 
magn opère mirandam. Toc in 
illorum feminalium recremen 
torum tunicula venae^coc déni- 
que arteriae concreancur , quot 
prfcisèinmacrisvcero iamdiu 
praefuerant : eadem eciamnum 
lerie^ eadem prorfusdigeftiôe 
fexuaca. 



Digitized by 



Google 



7^5 H V L I E B R 

feruâta . proh lupicer, nec vifu 
facilis nec didu afFabilis vlli. 
Deînceps & venœ, Ôcarteria?, 
hae fecundae exilicadbus dictis 
irreciantur atqj inuoîuunrur. 
Subindenonpulfantib. venis 
iîmiliq, modo arreri;sin vnuiïi 
coeuntib.venœdua, corideqj 
arteriss de ijs repullulanCjquas 
cuticulare putamen ambic, ex 
qui bus qui vmbiiicus vocica- 
tur côilâc. Ecenimvenarumac 
arceriarura imbeciU'icas rure- 
lam operimecumqj defiderar- 
Hf quafî radicesquibusalimo 
niam exhauriac parcus^vEerum 
co]Kingunr,& ob eam rem an- 
-tèprincipaliamembra, quan- 
do principia haec iam abfolu- 
tavberiori alimente indigae- 
iiadunt,quodpervmbilicûab 
vuiua rapiendum erat,defciibâ 
turoporcec. Porro cùm poten- 
tia quidem j &imperfedû ani- 
mal fœtus exiftac, aliundeali- 
mentum recipiatoperaepreciû 
cft. Quamobfcmvtero&parê 
te (vc terra plantf )âd fanguine 
menftruum illi cibum haurien 
dumjdonecperficiatur j &iam 
fit animal potentia grefsibile, 
vdtur. Prasterlecundam, gémi 
n^ quibus obuoluitur fœtus, 
membranae extant, quae maio- 
ris minorisue ratione differut. 
Prima partum circumquaq, im 
médiate ambienSjAuicius, Am 
nii2,Aureliâ, Abcas , Abigàsue, 
SelajAlicas, Concepcus axmâ- 
turajauacupacui:* 



I V M L I B. ïï. 714 

A Secunda ab vmbiiico infrà 
embryô circumîenSjAlanthoï- 
deSjBiles,Afcari, Secca,lnûolîi 
crumjappellicatur. Amni; qui- 
dem fundionem humorê exu- 
dantem èpuerperio coaccrua- 
re, & vfq5 in diem partus coa- 
feruare effe vnanimiter aîunt: 
quamobremnon modo partû 
à feciida duriore ( qua tenellus 
proculdubio oblaedeTecur) in- 
columem ac cuiufuis laeiîonîs 
immunem tuetunverum&eas 
humiditates colligcns , tum vt 
^uerperium ijs fupernatet arq; 
lufp endatur, ne grauior ab ace 
tabulîs contineri nequeantum 
'etiamnum quia partus tempo- 
rejmembranis dirupris, vterî 
B ceraicem lubricam ac ductile 
& facile dilatabilem reddanr, 
maximo prçfidio eft. Cômodâ 
fermèidemab alanthoidereci 
pîmus, ob eam > qua intra fe re- 
conditera vrinal partus aquo- 
fîtatem, quae in ipiam per mea- 
îulum (quem vrachum appel- 
lant) in medio vmbiiico coniH 
rutum à vefîcç imo deriuacum, 
diffunditur. Quanquamvefîca 
propriam ad midionem fiftii- 
lam obtinet, non tamen niH e- 
ditopuerperioilla officio hoc 
perfungicur: Acadvmbiiicum 
lotium deueniens vrachoalaa 
thoidem fubit, ibique ob cas 
quas modo disdmus vtilirates 
âiTemâtur.Humor âuccm inter 
hâs duâs cruêtus âdmodn diltt 
tiorqj à mulieàbus profemm 
Y 3 



-^ 



Digitized by 



Google 



vocîcatur . Çsecerùm géminée A 
e^ fïiembranui^ iafenrem am 
bien tes, interior ranuii^mia &c 
moUjisimaj & exceriar(qu^ 
W^^* propre chorion à Grçcis dici- 
tiir)à nobis confuija vocula e- 
tiam feciidr€ nominantur^ quo 
vr^^^* niam & hylteras cas Gra^ci ap- 
peiientjquanquam&vuliia i- 
pia numéro iingulâri ab ij s hy- 
iicra quojq^ nuncupamr.Nialiu 
£ccis excre mentis per pus 5 jd 
poerperium coacepraculum 
adepromeft: proptereà quod 
eius aiimonia non ad ventricu 
lum inceltinaque^ h^c vbi ipfa 
xecrementa îecernunmr ^ fed 
ad iecur per vmbiiicales venas 
(qùippe qu^ vçntricuH prima 
coiicôdione haud quaquam B 
indîgear) ad iecorinquam ^ in 
quo humidafiunt excrementa 
deriuatur. 
VeH£ tmhm jp^ geminîs itaque bis ve- 
^^^ pis aiimenmm deferentibus^ 

guum paululum proceiïerinc, 
jBôxpoft vmbiîicum coeunti- 
hus vnà 3 in iecinoris creandî 
conçamjm dépendent j qùip- 
pe cui biiis vafcuium alimp- 
nîseexpurgamentum inh^re* 
fcar^facius mçnftruum fangui- 
nem perpurgari , priufquam 
per membra diiiribuatur^ ceo- 
Arten£UtiU' fencenacura. Ararteriae duas, 
hûicdcs* nonadcorobfpacijlongimdi 
nem,fed ad arceriam magnam^ 
fecundum ipinam coexcéfam 
ex corde primùm defcribêdâ^ 
fcpexvefîcae panes procedenp. 



B O N A C ï O L I 



716 



teSjdeueniunr^iîliq; duftilibus 
çoiiigacîonibus conneftûtur: 
per eafcem embr^'^onis cor eue 
tatur, &abvterocàm fpirita, 
tum edamnum puriorem lub- 
riiioremq'^^^ cruorem haiiiir, 
Oainiadeiocepsà principali- 
bus oriendalineaméns^primû 
membra pqitfex ieptémue^ni 
tè dicios dies ^ duorum ^ trium 
quatuorue dierum fpacio de-» 
icribuniur. 

. Subindequatuor^odoînrer 
cedenriiimue poil pr^diâos 
dierum rractu liaeacione pera' 
da^ crueata mat^ria per vinbi- 
iicum Eaufta fœrum cotum 
permcai, arque ad membio- 
rû fabricam propiùs accedens, 
pr^difponirur^ qua^ quoq3 & ; 
per id cempus lineationes re- 
pler.Moxnouêaurquindecim i 
aucincermediorum dierum fe- 
quentium fpacio 5 fanguineus i 
fuccus in carnem conuercicur^^ , 
quo etiam rempore membra ! 
&:coiores &mollïdem duriri- ■ 
cmOy adipifcûcur^perinde ac fî 
piftoris officio dom codir cre- ■ 
arq, naturaperfungererun Ecc ; 
nim vbi primû iineis animan- 
tempiûorefhnxeritjmoxco- ■ 
loribus varijs pro parrium na- 
tura accommodads illinir ac 
perfictc. Sed quum in côcepm i 
^mnescorpprisparçesporen- 
cia infintjpiimû omniû (vtpo- 
te principiû maxime prôpeû) 
cor fanguine p geminas antea 
diàas âiiQÛàs ab vcerp haufto 1 

âÛUL I 



Digitized by 



Google 



7»7 M V L I E B R I V M L I B. I I. ytî 

aâiï féccrnirtir, cui fanèlpiri- A miîmannumvicamnegâri M^ 
gypci; exiftimaruiit.Ali; quoq; 



rus gigniuiius^vnà & generaci 
ua a^ormarrixqj vis, velu ci pro 
priç Çedi prodiîus ab inicio în- 
iidere, in quo eciara primàm 
vicaiis ipiricus progeneracur, 
Quippe quod cemos , maxi- 
mum dexcro in lacerejOiinimû 
in Isëuo ( quem aurem finiftrâj 
iraperinores Grai; ôra vod- 
ianc)niediamcâuicai:eincer v- 
rrinque média primo maiori 
v^nçjmedio aorcx annexe; fî- 
nulos neruulis eda fufFerctos 
condneac.Homini animalium 
vni paulo à mamillarum difter 
minanone ad l^uam, parce fui 
ampliore, quacorporis fupe- 
riora fpeâ:ac(radix ob paralicâ 



ad vfque quinrum, & fexagefî- 
mum diem àconcepraaugerî 
commemoranc.Huicprçcipu- 
us calor, huic ce ceris corrupns 
pardbus viraiicas perdurans^ 
huic prfmoile£rmumq; mem 
brans inuolucrum aquae op- 
plerum^perpetuo madoreindî 
go operiméco eft . Id prima in- 
cra le animo fanguiniq; domi- 
cilia pr^ber . Exinde fanguine -f^^^* 
qui per vmbilicales venas in 
parfum cransfandicur,iecorc6 
dicur, cui vicaiis ipiricus , que 
nacuralisiiac à corde demanda * 
tur^infra ieptum à dexcro lace- 
ra iub prscordiîSjOmiiîbus s- 



resvîrinq^pinnas dicta) propè B quèmembrumhoc(pernacu- 
dixerimpupillam,inclinac:ac râm&non| 



excrema^qua in acutû lefe col- 
iigir, in mucronemq; plané e- 
xic parcejinfira mamillâ in prio 
raeminensacpalpirans verge 
re radu expioracur ac pacec. 
hocvcpriiis vifcus eâ-ormacor 
lîalcendbuSj ira nouiisimèe- 
raoricur. Quis enim corliirlo- 
cum quibufdam fuiife ancecua 
cernerecur credideric ? cui rei 
Ariftomenes Meilenius, cuem 
Laced^emonij rerdo capcum 
dillecuêrejaigumenco elfe po- 
teiî.Idhomini diagmis binis 
ponderis per iînguios annos 
ad quinquageiimum viox^Q gH 
icerejàquinquageiimo rantuii 
demabeo decrani, proindeq; 
cordis deiiquio^ vkxi ceateii- 



prodigioiehaben- 
cibusj^rum ta: bubuio limile, 
ven^ maiori , nulla ex parce a- 
orram acdngenSjiungirur.Co- 
los huic concred cruoris eft.in 
quo nimiram amoris iedem, 
lapienciores pofuerunr, ac eo- 
m aucoricace diuini vaces co- 
rn o ci, Ticyumillum apud infe 
roseaqua peccauerac parce da 
ripœnas examufsim comraé- 
ci iunc. Ab exceriori parce gib- 
bu m eilj ab ioceriori vero coa- 
cauum. Vencriculo inlidensia 
quacernasiîbrasdiducicur. Id 
cencenis duraiTe annis vecufta- 
cîsvei maxime paciés oblldîo- 
num exempla prodidére. In 
quoteiquidem (quia pefsimi 
fanguinis cxDurgamecum) ex- 
Y 4 



Thm^ 



Digitized by 



Google 



7t9 



L V B. B O N A C I O L I 



7to 



tar • Homînum paucis ^ quorû A Icaqj capuc à corde atcj^ îecino 



valetudo firmior &vita lôgior, 
Ceréhtm negatupucant.Dôinfeoiinum 
fabftantia cerebrum conftîcuî 
cur;,cjuod in homine proportio 
ne magnicudinis corporaru- 
r|4s plurimum fuperqs hume- 
âam:viri quant fœmin^ma- 
ius:duâbus iuprà lubcerq, me- 
branis^aîcera ofsi validiorc co- 
haerente^ infirmiore altéra ipiî 
cerebro cirima^ velatum obdu 
âumq^ 3 omnibusq^ biparntUj 
^iànguine penicùs priuatam, 
per nacuram algidum^priorem 
capicis iîmm plane obtinec: 
• pars huic poftrema (quod cere 
beilûvociraror)&cââ:u &for- 
maprorfus diuerfàjanneâicur. 
Pjiores partes membrana ve- 
ftit^^exigua qu^dâ caua (qiî^ 
cerebri ventres antiquitas vo- 
çicaui£)inrrafe habent* Ideoq^ 
omnium cerebro medio parua 
quaedam ofsicuîa ineiTe prodi- 
dêre. Hic mentis eft regimen^ 
hichabetlenfuum arcêjhic cul 
men altifsimum^ huic vitalem 
fpiritum vr ïn animaiem dear- 
ticulerur cor ipfum impartit* 
Hoc vifcenim exceliifsimum, 
caeloq^proximum vm homi* 
jQum in infantia palpitât ^ nec 
niii in primo lermonis exor- 
dioroboratur: hoc fine caraCj 
Cerehmpd lînecniorejfinefordibiiSjalmd 
pimL eflequam medullam argurrie- 

to^quoniam coquendo obdu- 
refcat eruditiores & deprehea 
deranc &pofteris reliquer unt. 



re concinuo generatur^ quod 
c^teris magnicudine praeftat* 
Pofth^c csecerarum vnaqu^* 
que partium ex alimento per 
venas & meatulos quofq^refu 
dante, quemadmodum aqua 
per crudiufcuium fontem, cô- 
creatur.Nobilifsimaqu^q^ ac 
potifsimi principi) particeps, 
ex concoftoj fincerifsimo pri- 
moq; alimento: reiiquœvero 
neceflarie^ac illarum gratia in- 
ftituendae^ex détériore , ac reii 
quîjs excrementisqj. Perinde 
cnininaturaatq, prudens pa- 
terfamiliâs hatid omittere^ ex 
quo aiiquidcommodi moliri 
queatj quicquamfolet. Inreî 
B autem familiaris cura ira di- 
fpeniator^ vnliberis optimus 
cibuSjdeteriorieruis^janimali* 
busvilifsimiisdetur. Quocir- 
ca ex tribus ijs principijs tria^ 
fecernunturgermina. Excor^ 
de arteriâ aorta, ad innumeras 
huiuicemodi fpiritus femitas 
interneruoslatétes, cumfan- 
guine^ tum etiam fenfu caren- 
teSjdidufra^quibus pr^cifis ea 
duntaxatcorporis parstorpe- 
fcit:harum percuiTus(in mem- 
brorum maxime cacumine e- 
mdes)inmodu]os certos^ me- 
tri casque leges , ab Herophiîo 
medicine varemirâdaartede* 
fcriptaSjperasrares ftabilis^auc 
cicatus^aat tardas omnium fe- 
rè mcrbororn index eft. Ex ic- 
cote vena caua.qa^ & ipfa nu- 
nisrofis 



Digitized by 



Google 



7" H V L I E B R 

merofîs fanguinis Ipirims fe- 
minSjinnâcantibus riuulis à'u 
uiia,in prœrenues poftremo fi- 
bras totâ fubter cucem difper- 
fis,in anguftam adeo fuhniitâ- 
cem tenuatur, vç cruoraliudue 
penecrare haad queac, prascer- 
qaam exilis quidam fuccusjâb 
ilio qui crebris admodumca- 
cuminibusludorappeliicacur. 
Ex cerebro neru i , bibuio quo 
&nafci oialiperhibenc circû- 
uolarijlubricis oisibus appli- 
cati, corporumqj nodos (qui 
ârdculi vocicantur) aiiiibiin- 
remenrn^aiiubi ambicu, aiiubi 
tranlîtaj vinciêces , hic rereces, 
iliic ladjVt in viio qooqjfigura- 
tio popoicit.!/ inciil hatïd ibli- 
daritradi!nr.Sansiuper45 ml~ 
runi eft viilnerads iummam 
doiorenijpraeleâis nallum pe- 
iiîms iccidere. Et fpinkUs 
medolia.Ex feminalibus coi- 
dégeniriiris cûûahfcconftâr. 
Mox reliqua defcribSrjrjqua- 
liaoila fancj Schscpodisimû^ 
qusad pnncipalium cucelam 
Céu^rU natara defdnaaerar , vqIuû cai 
uariâjqasepro cerebro inre- 
riore parte concaaa , excrinfe- 
cusgibba,vi:nnq5lsuisj&qaâ 
.ccrebri membraoam contegirj 
&qoà<:arecapillom gignenre 
contcgitur, hac al> occipido ec 
temporibas l!îr*pieXjà frôre in 
verdcemvfq^ duplex compa- 
recCuîus ab exceris olla obdu- 
râjabinternisj qaibuslnter le- 
feconneâamrmoilia foraini- 



I V M L I B. I î. yzs 

A nulentaquefant:quippemcer 
quae venae j>afsim difcurranr, 
qaas ijs aiitû foggerere credi- 
bi^ eft . Qaa fine fucuris raro, 
cûi;sfreqaendiis vifîi:ar,quâ- 
quam earam numeras quomo 
<îo &I0CUS incercus eft. Infu- 
ser iagaie os , qood rranfber- Osiugak. 
îam à genis cendens laper fî- 
nalosjqai fantiaxta aaria fora 
mina finîens, ab interioribas 
ofsibas fafdnetar. Os malœ 
fuperiores àtzes exigens . Ma- M^o:^ 
xilla molle os,caiasima pars 
mennim eft> à qao vrrinqae 
• ad cempora procedir,'qa^& 
folamoaemr. Vertèbre dein- 
de quacuor & vigind , nam le- 

pcemînceraice, daodecimad 

B coftasjreliqa^ qainqae proxi- 

me cofds fanrj fpinalis medul- 

lae racamina operimêcaq; . Ex- 

inde famma cofta infra cerui- 

cemcoacra hameros fitajâcq; 

vndecim inferiores, vfqae ad 

imam pedas peraenieces^qoae 

primis pardb. rorandf & qua- 

iî capicalate verrebradi crâfaer 

fis procefsibasjibi paulam ia- 

finaads inhf rentes, înde pace- 

fcanr; Siinexdmam parce re- 

caraacf apaaladm in carcilagi- 

né dégénérant . Ac ipfam qao 

qae peûoiis os^valens duram- 

que à faacîb . incipies, ab vcro* 

quelâtere iandam , qaae vnî- 

aerfa cor taencar.Sabpriorib. 

uero coitls quincj (qaasrhoas 

Grasci cognominâc) breaes re- 
nuioxôsq^jqae pauladm in car- 



Digitized by 



Google 



723 I» VJ3. BON A CI O L I , 72,4 

tiTasinéverfe ac ima pocifsi- A Cngulisfuis fiftuIisnuuIos_ex- 
mùm,quf maiod iam pane ni- cipiens,proindeque iangumis 



3h1 nifi carrikgo eft,oris abdo- 
minisiahseretcuntjaîque i^car 
cuftodmnuSobiade iolers na- 
cura rdiqua ex ratione moli- 
Itux: <ju€admodû duo lata oSà, 
Vtrinq^ ad fcapulas teiidenria 
(que Latini fcopmla, omopîa- 
tas Gr;sci vocicanc) in fom- 
misvertidbus infmuarajab ijs 
trianguia Iciiiîm larerceniiarSc 
que latiora hebetiora, adipi- 
Bampermeantia^îmo quoque 
foi carriiagïiicfa ^ pofteriore 
parce velud Hiiiatantia: quoni- • 
.^mnolii, nifiin fummO:» oisi 
X inhsereicanr:hnmercs:, radios 
brachiorum fuperiora brcuio- 
raqs oila: cubiros^ ini^rioraiô^ B 
gioraqrm^iî^^'^'^Saj qu^cû 
.miika^quippe cmorum iiume- 
jiis pf ne inceims^ lam etiam 
minuta finr , oblonga ramea 
omiiia triaagula, Ciin dura c o a 
dam îas:er 1& conncftunmr. 
Oâàeoxeîidicum> pectinem, 
ibmiaa^paiellas^carcilagmpîa 
ac moilia oiïa . GemiBa tibi^ 
cuiufqîie offa. Talorom oiTa^ 
caldom.pçdiim, qu^ijsqns 
roauibus intunt refpondenr. ^ 
S^biiidc carcilagînes.openmê 
tâ^colligariGnes^acq^hf c exie- 
mine. Ex fanguine menfiruo 
cameae partes conitmunrur. 
mlrm. Veleci pujmo natura inanibus 
fiftalîs cauus fungofusqtie > in 
binas vîîgiîîas bubale modo 
fiixasdiduâais^veiiae maioris 



pluriraum conxinens 

Nec audieiidi funt:,qiû crue- 
tifucci( eorum quos dilTeûis 
animalibus detraxerinî:,quora 
vniuerfus comîaus languis et- 
fluxerit.coîpedu decepii) pul- 
niones vacuos effe & laiixêre 
^pisedicaruacLiea^qué fpie- Lkn* 
aem Graii appeliauêre, haud 
çinclovriecur^acinieftino in^ 
nexusjàconcauo vencricuîum 
âîlequitur^àgîbbo verodorfo 
adaiîigacur, venae vni maiori 
iunaus. Cuios magnitudine O^ i 
loci rihisq; intemperantiâ fa- jhknii^ 
ftumiri pbyfici propè omnes jli^c- h 
aileuerant. î'^^-^^^ 

Exaduerfo^iisqui veleoca- tur: p 
renr,veiciuàmbxeuifsijBo per triftim 
namram vcunrur^riium adini^ 
quoiidiano vlu compercum 
cÛ. Sedquam ob caulamlîbi 
magnimdineioci incemperan 
xiam^paruirare exemptioaeai 
aiciueriî:, aec dura al? ijs lacis 
explicaium . Nos veio quancu 
ingeaioîi facukas iuggeficrii: 
diceniustquodquumlienpro- 
prium aaa^ biiis concepraculu 
lît.hincvaftiuaieiucci iljiusri- 
liii aduerfaacis iaipêdio maio- 
re^quàaiiecur gigaereluppe- 
tar>copiam def^deret oporter. 
Vade & vniueriam acram hu 
lem>& purioris fanguiais ad- 
hue pro fui ak^one aecciTari- 
am oporcuaamcue portioaé 
âctiakei; . Ob iâ crueurain lue- 

cum 



Digitized by 



Google 



7^5 "^ V"L l E B R' 

cum perfpicaciorem locîdio- 
xemqueioco apnfsimum red- 
iiipajL eILConccà breaitate, no 
cciam qiiâciîm atribilarii fucci 
iôcoraggeneracrafcipit, &ob 
cam rem languis impurior ad- 
modunijCurbiilendor nigribi- 
]oiîorc<>niagiSjinimmané tri- 
fticudinem agens relinquitur. 
Nam Schiiiofcemodiacdden- 
tia acri fellis vido fieri Hippo- 
crate vei maxime dilucec : Si 
ïnœftinaautmecus iongoccm 
pofe ceneCj arra biiisin vicio 
eft.Laborantibus nempe cur- 
forum veiud peculiare , curfiis 
jmpôdimeniuminuriiur. Quo 
edamnum per vulnus exem- 
pco animal viuereautumanc. 

V^nss Renés duo bubuiisfimiles^per 
inde acque ex mulds renibus 
compadisinadipemerlivrina' 
riq^j fummis lûbis Tub imis co- 
xis adhçrentes^ab caqua coxis 
hserefcunt parce ^ reiîmi : ab a- 
iia vero giobofi, ventres, caua- 
que & \] habences, ad quî£ cam 
qui ex eau a vena , quàm qui ex 
âorca meacuii minin^ perci- 
néc : aceo ioci percendences m 
renum corpufcuia abfumûcur 
obiiccraacurque.Cuius rei a- 
perciisimum argumecum fue- 
rîcjquod ï) languine caréc. Eo- 
rum dexterfuperiorem fibi io- 
cumvendicaCjSiiaciorîîccior- 
qite minus pinguicudine obdu 

^p^ cicur.Lingua &gIocca&gIoira 
re^a racionenuncupaca,carnc 
foiiiWj rara, fuagoia conftans. 



l V U T. VBl ïh 7%^ 

A imbricâc® afperirads, qiiae aiîr 
lacâ^aoc aiiguftâjauc mediocris 
omniû expediciisima atq; ex- 
planaciisima eft, haecin anima 
cibusc^cerîs femperabfoluta, 
ïn homine dnntaxac vfqueeo 
venis côftridâ, vr easincerci di 
îieceimmfîcjâlioquin viiii io- 
quendiinepca.faporum intel* 
é.û fui praedpuè primorc par- 
te5&fingulorumpraecereâ,quç 
caro fendre queac, foa quaois, 
obdnec . Toniîllse : qnod vero 
mcer eas vkimo palaco depen- 
dec colomeilajfiue vua dicirur. 
Acveriasquidemcùm immo- 
dicèhumedaca incumefcicin- 
flammacurq^ vu^ nomine voci 
carur. Gingiuae cris mukibda 
B compago. Guiacibum pocûq, 
deuorandi fiftula.Faucesiiiius 
fummum . Scomachus poftre- 
mum.Vencerinhmo ftomacho 
annexusinteriore fui parce an- 
gufdorihinceo oppleco, cibo- 
que ob anguftiam fuppreiTo 
(quod ijs quorum ipacîofa iaxi 
cas eum ad inferiora cranfmir- 
tic obdngere nequic) homines 
facile vomunt. Ab hoc vencri. 
culo ia^es,per quas fiexuohfsi 
mîsorbibusedulia delabiicur. 
Kec ab re fuerixhoc loco ad- 
monuifleex iadibus, hoc ei\ 
graciiioribus inceilinis , ima 
vencriculi paulum in dexcerio 
rem parcem conuerfo , in fam- 
mumq; inceftinum coarcaxo ac 
annexo, eam iunduram py- 
loion Giaios appeUicaffe > ao» 
Z" 5 



Vvké 



GinpM 

Guh 



: m:^ 



9;fKs/it 



Digitized by 



Google 



7^7 ï. V B, B O N A CI OX I 7^8 

ftri portonariû 3 quoniâ ponse A vel propago cognomînatur: 
madominferioresparcesj ea pars aicera implicica^ nonta^ 

' ' menvtteauîusinccftinumeft, 

h^cquepeculiari voculaieîu- 
niim dici tur* Tercium ex lafti- 
bus inceftinum ceaue vocacur, 
ai) imperinoribus ilion > mor- 
busq; illius iliacus • Quum ta- 
lïieniieosàdiiigêdonbus ap- 
peliicerur^&qui hue perpeqû- 
tur ileûfi . ïliacus verô iUoius- 
ueisintelijgitur, quilagopo- 
lîOjhoc eft^iliû dolorevexatur, 
Sancautem ilia&qua&aGrse- 
cisiagona& ceneona nuncu- 
panrurjparcesvmbilico in la- 
rusvtrunq^fubdir^jinrerqt!^ 
lumen feu abdomen pubesqj 
îacercîudimr- Igiturilia inter 



quae excremri Ibmus^ eniicnc. 
HannuUi erianinum( falsô ca- 
lïiea) duodenumpyloroa, ad 
duodecim digicorum menfa* 

.ram huixc fe produxiiTe raci, 
quandonihilo feciasp^orosj 

-fbla iimaura daorum iîr . Ac 
quod iequicar iareftinum ec- 
phifis, hoc eft, propago ilue 
duodeaû appellacuai eft: cai 
eqaidem &m€taiurah3ecxîaa- 
drâc^&vocameacum fibi iare 
Jcmmm. coaenic.Ieiaaûveroeft, qaod 
îlam>hiiam/ea daplici I^ hillâ^ 
hiramaej&pleriq^hillum no- 
minkaacillkverôpiarali nu- 
: mero3veihylise:,hyla;ùe^àquî 



llkcu 



basad aluam capaciorainie- B coxas^&pube iumenue^imo 



ftinajia cç çeris funi: quas in ho 
iniaeacq^oue laûes diximus, 
non ilia, vtex Pliaio plurimî 
perperam Jegûc. leiuni aucem 
nomine duodénum & ieiunû 
inrerdum comprehenia lunr^ 
vtiapudMacrobium ieiunum 
omnium inteftiaorum priaci- 
pium habere exaracum eft • Ec 
alîj ex probarifsimis laftes in 
tria duntaxac diducunc, pylo* 
ron^ ieiunum & teaue. quod 
effenequir^ai ieiuai vocabuîo 
vrruac; iacelligamus, nec iniu 
rîa.id faûicatum ccafendufn^ 
quandoquidem duo illa quo 
adiubftaariamidemfincjinde 
tjcqmmodo dilsidencia, quod 
pars primora haud implicira 
cû^quf ecphilîs;^ liue duodeaû. 



venrre exuni. Quanquam Sc 
ârceriseincerveficam &aluum 
& ad imam pubem cendentes^ 
iliaeriamnumdiçaacur. Neqj 
abdîcum in oblcuroque eft ili- . 
umdoîoremchordaplbn Dio ^^^^ 
cié Caryftiû appellaiîe . quado 
umê & chordapfos & chordi- 
os^is qyi colicus a noftris dici- 
tur, *exiftai5quênihilomînus 
Diocles iîeo cômuratisnomé 
clamris nominaueric, Vnde & 
colîcus à colo^quod fane ince- 
ftinum laxius âcq^ ilelîngûîa- 
ri numéro vocaium > cœccquc 
commifFumeiTeconftat. Sunc 
camen qui Plinium taiso le- 
gendum pucêc. In homine hii- 
lae infima parce ii mal à Gr^cis 
yocamr colô ^ adeo quod apud 
grauiisi* 



Digitized by 



Google 



72^ • M V L I E B R I V 

grauifsimum àutorê hillsevo' A 
cameto numéro plorali , Se tC'- 
ïiue &crarsû inteftina fignifice 
tunquandoquidem hiilae ( vt 
ancèdiximus)nec in homine 
necînouefedinc^ceris tancû 
exPlini) fentenda compareat. 
Ex quo id plane euenit^vc bre- 
uifsimo fpacio fîbi ipfi côcradi 
cat. Verba aûc Plini; iunc. In ho 
mine iie infima parte fîmile fu- 
iiio à Grascis appellacur colô, 
quœ fîngiila numéro Imguiarij 
nôeciam plurallapàisimè re^ 
fpondens. Eft praecerea fubre- 
^tum inreftinumjquam vocula 
aliaLacini âluum, recenciores 
longanonem vel longaonem 
(vcreîulimus)vocicanr.ïnteftî 
numdiiTepcumreufeptû crâl- B 
uerfum, precordî33cii>£tumue 
quodvencrem& caecera ince- 
ftinaabexnsfecernic. Incefti- 
itivi-.iino num médium quod Graijme- 
fencerion dicunr, cui venuiis 
quàm plurimis fufTerco lades 
inuoluûcurjVt à duro Jpine cô- 
tadu munirioresmagisc-ueie- 
pcosreddac.Nihilcamen adeo 
mirûaliudmihieft, quàmno- 
nuiiis, qui incer prsecipiios êc 
habentur& l'une, idipTumla- 
des appellare pla^ulife: quan- 
td^cs liisnonmelaueac, aiioslaâes 
locafubvmbilico in lateribus 
pubecenus delicata , adeo vc 
plagâ ferre nequeâr: alios pin- 
guiaincefcina, vcPerhus, vn- 
Pfr/w5 ?tosIaÛ€shincdixeric:quorda 
membrauas quibus incei Te iû* 



H L î B. 1 I. 73® 

çeftina cohaerefcunc nuncu- 
pâiTe, Minorlinguaexiguauc, 
quamnouovocamenco quida Bpi^,otd$ 
fablinguium dîxcre,haec dua- 
bus ij:^cerpoficafiftulîs(vrpoce 
cuius opéra gemina)inçerioré 
ad puîmones acqj cor pertinea 
rerajâiperam aneriam nomîna 
cam j carne carcîiagineq, con- 
ftancem > fpiritu ac voce iilâc 
meance , in epulando circum- 
quaq; operic, quo minus îî po- 
tus eduliaq^in alienum deexra 
uerinc cramicem,rorqueanc:a- 
liam vero exreriorem( cui cer- 
tè gulae vo cam en tu m fueric) 
neruo carneque condicam, 
quum fpiritus tancuin autvox 
commeat, ne iniempeiHuâ ai- 
lii reftagnatio interitrepac per 
vices adoperît. Veiîcainfra ^^^^ 
aluum à priore partCsmembra' ' 
na conftat, cicatrice haud folî- 
defcetei^lâ. Porroexijsple- 
raq; cùm ex fanguine^Q^m etiâ 
ex feminalibus geniturisjquip 
pe quae promiicua indifcreca- 
quemcmbraiînc, congignun* 
tur,Ex recremécis pilijvngues, 
$C là genus reliqua conficiun- 
tur.Ecenim cruencus fuccus ia 
fœtus ventrem crâsfufus,aIgo- 
xe confîftens in carnem muca- 
tur : eue 6t vc ab igné caro re- 
foluatur.At qu5e terrena admo 
dum oriuntur parom humoris 
caîoris4;na£ta. H^c durare- 
frigefcuntjhumorevnà eue», 
lorehaiance,duram cerrenara- 
quefoxmamiûdipifcûcur: ve- 
Z- 3 ■ . 



Digitized by 



Google 



fji . -L v*r^ • B O tl 

luri vngues quamobrem igni A 
hçcmpiimnir . Nerui & oâa & 
î4 geniîs reîiqiia , hemoreiîc- 
cefcence ccmfiuntjqncMrirca of- 
faabignerefbluî nequeunt* 
Neruus infuper^carciîagOj col- 
ligationes , operimcncay ficca 
dudiliaqiie fbnr • Os ficcum &: 
ffagiie, caro mollis « Omnium ^ 
aatemolsium quagia corpore 
fbntjpkraq^ caua atq; mediiîlo 
fofontjnoniiuilà minime, Con 
cretis camea ofsibus vnioerîis 
adîne medullis(quâquam rari 
âdmodum fiint)prôdig!ofavi'- 
rium elarionejcorneos nuncu- 
pa tosj quofdam vixiffeyapiid 
dîgnifsimGS aurores le dicaffe 
meminimiîs. Caetera cud s re* 
ficcefcenre carne, quomodo in B 
polenris cruftula(qaam vetulâ 
vocitanc) efficitur^NecfoIum 
proprer extremum eius gene- 
rario euenit,{ed eriamnû quod 
lêcitudo reiide^r» quom euapo 
, rari aon pofsir. lencum enim 
hocpinguius exiftîr^vndepin- 
guô lub eu ris operimenro viiiw 
tur^quafi curis exelufoiodi len 
ticate confiftar, pingue enim 
lentitacis nonnihil obrinet* 
Ac vt in vniuerliim dixerim^ 
omnia hsec partim neceiTario, 
parrim alicuius graria caiia ex- 
iade facta moiicaqs effe alTeren 
dumeft. Deinceps vero no- 
'Dipnâm^ uem dierum ipacio luperior 
fonmSh fcc moles per^nerarionem dige- 
to* rituratqs diftinguitur;, inferior 

îcmpore procedcnce inçremê* 



A C î O L I '^p, 

turnrecîpir, Primùmproinde 
capot ab hiimeris diducitur^ & 
brachia & cubiti àlateribus, & 
abinuicem çxura diujciunrur* 
Colîigaciones articulorom ixu 
duris commitmntur.Os^nares 
eminenciores^quas fubdoîf ir-^ 
riiloni noui mores dicauere^ 
aures proprijs foraminib • car- 
ne exmberat. Oceliiparscor- 
podspreciofirsima^ Siquï lu- 
cisviiaviram à leco interflin- 
guant^hncero iucco prxgran- 
desreplenruKouosvbi naicê- 
tibas nigros peropîâuerisj ibri 
cem pr^gnaiiri mandendum 
dabis.Fronstriltîd^ejhilanca- 
ris, clemenda^5 leoedians m e- 
ius ailenlu index. Supercilia ec 
par!cer& aîceriièvibrâtia3qua& 
nihilominus nobis( qoanquâ 
per id tempus glabra adhuc) - 
earenus îuperciiia appellare 
iiceac^quateniîseoloci laper- 
cilioram pubes breui admo- 
dum nafcirura eft . Genseocu- 
lorum mpnimentaihinc homi 
nibus niclationes. Cûia. extre-- 
mifopenorumgenarum ambi 
tus.MalaeinfraoculoSj pudo- 
risledes:quandoquidem inibi 
ve! maxime fuffuiiisruborprf- 
môiîretor; tas gênas etiamnu 
àntiqui vocauere - Bucc^ intra 
easbilariraces rihimq^penirus 
pandentes.Ridas^laDra, men^ 
tumq^î^^^'^bratim, fingulali- 
ne fine dillerminantur, in apet 
toc|; efiîgiaca prodeunc. Mox 
CûUxim^ humeriji^ugulus^lcapu 



Digitized by 



Google 



lse,pe£tus in quo mammsej alç, 
lacerajipinajdoda, venc.er , hi- 
pochôdria rubcardlagiaaejiu' 
Di,vmbiiicuSjabdomé,aquaIi- 
cuias,coIagOjiiiaj coxe, nares> 
confpicua protinus vUunrur. 
Geiiicalia mamfeftanciir mem 
bra, temora,crura,rurse:poftre 
mo manus pedesq; ac excrema 
quasq, in lucem prodeiint,quû 
priùsdelicefcerenr. Atramen 
quibufdam adhuc per lempus 
id triftiàs merr.bra hxc pror- 
{us inceriîiiic'ta coiP,p;irêc, quaî 
nô minus dierum quacuor çra- 
ûtiapernfsimè côprehendun- 
^- rur. Qaocircamedicsquolda 
ZJpûs ex iuperionbus numéros colii 
^ genres, qnaaraginta C>c quinq; 
dierum numeriis(puerperij at- 
formacionis longiisimus rer- 
minus iecundum medicorom 
decreca) exurgic . Nam ibiibos 
fex fpumificadonijquaraorli- 
neatioiîi> oâiolineanonis re- 
piedonijGuatuor & dccem car 
nicicadoni , decem Si cnbus 
affofmadoni areribuds, qua- 
draginraquinque dierimi n li- 
meras conflac. Minimus vero 
Humeras tnginra dierum fpaci 
pm eft. Quoniam foies fex fpU' 
inificadonis j duo iineadonis, 
qûamor iineadonis repledo- 
nis,nûij€m carniiîcarionisjiod 
demqj afformadonis, nec pau- 
cioreseiTe queani:, fune.Acde 
raarepuerpeno loquudjira ter 
n"iini omnium ferme confenfu 
âii'poûû ûaç . Quâdo aiioquin 



ï V H h I F. ir. 734 

A defœmeliafendenduficjquip- 
peqa3sl,ongionb.(vtincerom 
nesconuenit) temporum im- 
pendijsabfoluacur.decem ua- 
que dierum fpaciuîn(quanqua 
èc mauarius plerunque veîud 
quîiium dicrii traâ:u.fabricari 
illuftres aurores obferuauere) 
vkra maris fpacia, ad fui afFor- 
macionem exigic acqjexpofta 
lar. Cuiusedamnumper cem- 
pus id iîgura poft aborcumin 
humidohaud quaqua perma- 
nec. Sedilico ocyfsimeq; pla- 
né dilToiuimr . Concrà mas eo 
quo diximus cemporejiîina- 
quam frigidam diifiindicur, in 
lîiembranula cogicur conliitit- 
que 5 cua dirupia parcus ipfe 
maiufculs formica magnini- 
dinem pras fe ferens villcur : èC 
■D membra iam inde difcreca ïum. 
cirera omnia, rum genitaiia 
conftani. Quare quum fœtus 
in vtero formacur^fcemina ma- 
re longe cardius perfedîonem 
quarumcunq; partium adeptâ. 
eft. Acquifsepius vndecimum 
menfem coira quàm mas pro* 
trahi prodimm eft . Sed qîium 
in lucê prodieric, fœmÎQa ocy- 
us quàm mas(vtpote quse def« 
âio qu3£damiît,quandoquidê 
fœmineus fexus qaalî natura- p^^^^^ 
lis Isefio ac detrimencu exifti- 
madus eft) &accrefcic,5ce£ace 
fiorer ac vigec, demumq^fene- 
fcic. Sunc enim fœmiase fuapce 
natura fuoq, nutu debiliores, 
viedores ac ceiii^ue algidio* 



Digitized by 



Google 



735 X V !>• B O N :A C î O L ï 71^ 

xesJnmsîgîturpraï fuoaîgore A adhucloliditateconcredoneq; 
feriùs difcemumur : qiioniam conueniar. Quinra (panumê- 



dilcrecio haec concoftio cft:ca- 
lor autê eft^qui apprimè coco- 
quic> & quod calidius eil^ id co 
co£lu nimirum facilius cyiiu. 
Ad foris ob fui lâguorem debi- 
îicâcémue ocyfsimè ad aetatis 
vïgorem & feneûam deuenî 



fe feprimo macnraturo ) in hu- 
mons fobftannam humanam, 
magnitudine quidem apis( ira 
ramen vc in iila breuicatc & v- 
niujerla membra & defignata 
rorius corporis iiniamenca co- 
iîftanc]lîgufâm inregrè confin- 



uncEcenim minora omnia.vc -gi.Adrnonoàconcepcu men- 

etîamnum in arris operibus.fic * le abfolurio furura fie ; fiquide 

in naturse^ cicius optacum fine fcemina fabricacum irur , iexta 

^ttingunt. C^terum quo nihil hebdomadc mebra diuidi ^ Im 



inftiruto operi defîCjnofcentes 
tantum meminerint parmom 
fancicas ab anriquisj quorum 
femper cura ferciliorj induftria 
feiicior, afform^aciones à nobis 
intérim dici.Nec eos dererreac 



mafculus leptima ^ arbiaaxur, 
Ergo hercule ij rieq3 ^dudifsi 
mumànobis pr^fixum afFor- 
maricnis lerminum , que qua- 
draginta & quinq j diebus^ qua 
îuorpleruno; adieciisjnimirû 



încercurbecq^^quod Scraton pe B conftare propofuimns, quibus 
ripateticus & Diodes Cary fti- iepdmâ hebdomadem plane 



us de hac îpiarealio quam zu 
feruimp modo fenferinr.Quip 
pe quum concepti corporis fa- 
Ibricam per feptenos dies ( ad 
Piaronicam feptenari; maiefta 
cem alîudenres ) hac obferua- 
tionedifpenfentrvthebdoma- 
de prima^geniruris intra incho 
andi hominis monecamloca- 
cîsjgenitiuum humorî foliicu- 
lum^ ardfexnatura primû cir- 
cundec-Secunda crebras exti- 
mam conceptabuii mperfici- 
em crucris guctas pafsim ge- 
ftare putant.Terciahebdoma- 
de deforis introrfum verri eas> 
demergiq^. Quartahumorem 
ipfum ira coâgulari , vr inter 
carnem & fanguinem liquida 



conare airurgereq^jCuique li- 
quer.NeqjbreuifsimumCqaan 
qiiamquintakebGomas ab ijs 
minimus terminus tradaïur) 
peffandât înrerimùnrue : quS- 
doquidehaud perpétué profli 
gara hebdomade afformari co- 
tenderint* Sed &quum iam 
rnedia elTe ceperit , idipfum 
cumuiatifsimè faftitatum iri, 
neq^inficiantur^ neq^perquâ 
exiguâ nifcatione abnuant. 

Ex quo euenit^vt trigefimo 
quoq; foie hominem fingi rerû 
natura> vel fecundum horum 
monitaaptifsimèpatiatur. Ac 
mirorequidemeos non modo 
credidiife in vtero fœmelîam 
pauio ocyus mare effingi: veru 

etiara 



Digitized by 



Google 



7vr 



H V L I E B B. I V H L I B. 



IL 



etiamprodidiire,quod quan- A i QVO TEMPORE 
msvanumnec fine contaiftio- 
ne profcrendu exiftimaueFïm, 
neinhifce quifqj anxièambi- 
gâCjactingere en quicquîd can- 
ri viriin doârina non ipreue- 
rinc, quàm horum omninm 
ignoratioms fufpicione fubi- 
rejmaluimus.Porro quae huius 
figmenci origo foeric, & qui- 
tus inirijs hase in illis opinio 
vfc|5 adeo exoleueric exarferic- 
qufi^penitus quemq;pr^cerire 
reor,prœrerdm illuîtrium pri- 
fcorû Peripaceticotuméj prin- 
crpium racionibus ( quas qoo- 
daratenus recul imos)coo trarî- 
urn prorfus commoftrandbus. 
Quorum decrecapoft quàm îa 
famma(vc tas eft)aororiracejec 1 
Si^^ & haberi cœpére , iliomm 
mafculi fepdma hebdomade 
fab ricè^fœminf verô lexra5per 
inde acqj pueriiiam deliramê 
torum commenta confeftim 
pelTum iêre abtbluereq; . Nec 
dû camenjquôties quincaheb- 
domadeifta membromm defî 
* gnaçio fingicur, mefe feptimo: 
quocies vero fêxra vei fepri- 
majnonomenfepartum macu 
rari fâcis conftare in apercoqj 
cffe volumus : quod fane mu- 
nus quum mébrati m hiftoria 
decurret nobis fcrucandû 
péficulandumqj xe- 
linquimus. 



71% 

ÂHI- 



m^ corpori injundatur. 2 A quo 
cmtuT. 5 Immortels M jO'<^''iyi<^ 
omnibui jît. 4 CuYmu£ ïndies d^ 
nim£ crccntm-, 5 Quo mon modo 
ddconcumhenûîmWyidinem, momm» 
tUfînguUs^^ qux cdi parte procrée-^ 
tur^quitâcm corpus dcfccndat, qua f- 
tidmnum corporis parte mp-edutur, 
6 Qko pdâ:o mimx conuemat , mo^ 
do m terrM defcerJere moS afcende-^ 
re. Curq- p, cdeftes funt,muit£ k terrk 
difcedunt. 7 Cwr defunStonm minue 
non redeunt . Et nunquid m corporx 
nofoâquicqudagMitf 8 Quo tempo 
re mjkns m utiro mouerl^ quo féru 
tire incipiat, quo ufu enuèrU 
tuT ^'mcrefzaicim 

C A P y T. IIL 

SEd iam cçieftibus hinc au- 
fpïcijs,ad cfiefte ilIud,quo 
hoc ipfura lumus quod i- 
plî lumus , an force verius dixc 
rim, quodipfîproprièfumus, 
feiîcicer accedamus . Id aucem 
rarionalis ex diuino incelievhi 
confiftens anima eft, cuius pro 
fedooriginemdeca^io mana- 
re apud eosjqui vera nouerini^ 
mdubicatsB effe fencencisper- 
ipicuum eft. Proindebuicfola 
ۉda corporevricurperfedam 
beacamq; effe ûpicadâ coftar, 
vt nacalis lui principia penirif* 
fimâqjcxordiââc prima refpi- 
cilsj nec fe quaericans extra, vu 
de orcâ fie, de quo camvbere 
prodicric fonre prorfus reco- 
gnofcâcHinc ea Dclpkici ocu 



Digitized by 



Google 



7^ t V 3. BON 

culiad beadcudinê quo itine- A 
reperuenirec côfulenci faiiftif 
iîma vox:Côgnolce ceiplum. 
Quo quid prflUnauSjquid fe- 
lieius y quid deiiique animuL^ 
hoc in cecerrimo carcere beaci- 
us efle queaCj non facile quis 
expreflferit: quandoquide hoc 
îpfo danraxac-, quadam quafi 
humanorum fuga folis fefedi- 
uinis inferac; folahaec, tanqùâ 
nihii fit aliud incueacur , ac 
quoad licueric incognofcar.Te 
lieras cupidicacesnô reprimai: 
mpdo^acpenicas obliuilcacurj 
facceffere nec fciainec queat: 
ac demùm ica fe fupemœ & di- 
mn^menri Ibciec, vti perpe- 
tuum cum eâjimicando^toedus 
conftanrifsimèafferaet.Qsas B 
nempc folas deferari-^& ab om 
ni huiufce mundi afperginc 
preffk pureque decerfi animi 
virtUtes(vtpocequaenon piû- 
boinhçrenres ftamas^necare- 
fcentibas triumphos iaureis^ 
acftabiiiora qua^dam impen- 
dioque viridiora arque culrio- 
xa praeraiorum gênera nemi- 
ne difficente defîderenr) beacû 
facere quemprasteridQuomo 
do &aHâ quempiam via ( mo- 
do ne vana admodum auri adu 
larionenaaiîm)nomencIam- 
ramMcex^qno adipifci, fie- 
ri qmpocefti Is fanèin caelum 
in eorumqae cœmm qui iam 
vixerinrj&corporelaxan fple 
didifsimo candore elucentem 
Gâkdam incol^nt^ ladfsimâ 



A C î O: L I 74<> 

cuiuisiureoprimo vîam pr^- 
parari^ranoinmedio conltitu 
caeffiiûim fuadeutiquidem a- 
nimse quibus incubuiflent vir- 
lucibus, poft corpus eueâae^ 
quum riec corporea^ puro vir- 
tucumfragranrilsimoop fomi- 
te penicus irrigatse, eiuuie one 
rencur, acq, fordelcerenc : nec 
caeleftem.quamperperim re- 
fpeaucogïcarionibusq^j dum' 
vei adhuc corporibus ceneren- 
tur penè poiTederantj vnquam 
defcenderanc, fauftilsimè re- 
porrantur.Hinc profeftas, hue 
quod ne dum reliqueranc y ha- 
biraculomrepoicencesj facile 
reuèrrancur. Inde in corpora 
labontur. iis iilo , quae prome- 
réuirreddido eft. O cerqs qua- 
terqaebear:^. Caetcrùmquo Q^^';- 
cempore hf c corpori infanda- î'^^^-* 
tur^variae opiniones exdtêre.f^''^^' 
Nos eam fequemur^quam verâ^^'^* * 
magiseffearbirramur» Icaque 
poftquâ inmulierisvcero ipf^ 
içminalia recremenra.& quod 
à viri cp/pore ancè deSuxerar, ^ 
aiformarricemque yim fecum • 
ab viri anima craxerac^& quod 
àmuliere^ à cuius anima ad ae* 
que vim eandem hauferat^ per 
has ipfas vires diebus circiier 
quinq, & quadraginta, fie func 
aifeda^vc fex primis diebus lac 
euaferinr, mox rribus ab ijs ii- 
neaca: fequennbus fexconci- 
nuo fanguistduodççim alijsca 
ro informis. Bis ncnem reli- 
quis figuraîa^Q^ibus came pie 

runqj 



Digitized by 



Google 



p0 H V L r E B K. I 

ronqî adduncur fîibcrahunmr- 
que foies. Tune anima ranona 
lis à fublimi Dco creacurjCrea- 
taq; infundicur. Exindeqs cor- 
pus in omnib. officiorum fun- 
â:ionib. luiSjânima hac guber- 
nacur ac regitur. Nec obftac 
qaod anc€ côplecam hâcaffor- 
mâcionem fœtus anims fon- 
ôionibus > cum quia aicbacur 
augcbaturqj, mm qtiia praefen 
tifc€bac,perfmi vifus eft. Qua- 
doquidemoperanôeshf , quf 
ance c^eceroram membrorum 
^ concr^adonem, anims cuiul- 

piam cordi infidend^ efle vi- 
debancur, nô ab anima quapi- 
, âm^at à formacrice vi, fpiricuq; 
^ D gigninuo prodiermcSed qua- 

^^ ^^ iisnamobfecroiûhaecanimae 
creâno?an àDeo qui omnium, 
quaeq; fuar , quaeq; elle viden- 
tur5&pnnccps, & prima ori- 
go&eft, &vocitacuriîn«mc- 
dio:an forcafsis vc Plorinus, & 
Procu!us,ali)q; Piaconicorum 
nônuili ab angeio côcreari ar- 

,. . bitrandum.Nobisher^èDiO' 

-'nu^ nyiîum Areopagicam, Orige- 
nem& AareliumAuguâinum 
prsecellencesPlaronicos, ani- 
mam àDeo vnico procreari ra- 
tes, ea nimirum racione freros 
magisfequi libuic. Quoniam 
anima ex nihiioiîc, nonenim 
quûfimplexiîc, exrcbus vllis 
prius exiftencibus procul poll- 
tisjdeinde in vnû coatis gène 
ranquiuic:hoc iîquidé^plu- 
ribus paitib.côponi,non parti 



y H L I B. IL 74t 

A buscarcreaperriisimèciîètfa-' 
teri.Neq^exmaterie vifccrib, 
fomiceq5,prius informijfubin- 
deafformaco, quippe quaefu- 
pra maceriam fît^eruimnquare 
ex nihilo iieri annuere cogi- 
mur.Atpoftnihilumèveftigio 
ipfum lîmplex & abfolutû elle 
fequitur,q<f efle Dei propria, 
eftcunûisiribuere. Qîando- 
quidem quod naturae alicuius 
parriceps euadic > eâ ipfam na- 
turam abfoiuram producere 
nequeac : quia quod cale aii- 
quid fècundum parridpario- 
oé exiftic, id quod abiblucè ca- 
le eft, fequi op erseprecium eft: 
îmo eriafîrperilludjqmcqaid 
ipfum eft : quia fi hoc iilud ^"- 
B • gnerec, cercè quod elt pofteri- 
us,& rem feipfo priorem,&fuî 
ipfîus caufam>quinimo &fei- 
pfû cocrearec. Quoniaaûc quâ 
tumad eilendi naturaacdnec, 
quicquid fub Deo eft ipfîus ef- 
fe pardceps 6c credicur, Sieft: 
fequitur vtres nuliaDeo fubie 
da,ipfum eife producere vaie- 
ac. Qu o fi c,vc anima à D eo non o^^îcâîo 
eda ab angeio procreecur. Sed 
forfican adhuc quiipiam ambi 
ger, animamà Dco inquiens 
ceu opifice primOjprimi edam 
RumPiaconicicreari cofenfe- 
rûr.proindeq, angelum haiul- 
ceinftrumenium creadonisef 
fe côcedûc. Etenim opinio hçc 
id%o abfurda cenferur, quoniâ 
inftruméco nacura hçc ineft, vc 
ipfum ab aliomotumj raoucat 
Aâ s 



Digitized by 



Google 



y^l i- ^ 33* B O 

aliii<î>fiiî>idôû aliquod afSciac, 
for^aq; principalis agêcis per 
tëporis întcruallû in fubieaû 
tra<Jucar;a£ creacio neq^ fubie- 
âum exi^t^neq; mocu ^ neque 
^remporum impendijs abfolui- 
tur.Rurfusquum inï:ernihii& 
îpiuin efîeinfinkam (cum quia 
ia nikiio nuUa ad cffc ipium 
jproportio eft^cum quia hac ma 
ior diftaatia viia auc excogi ca- 
ri neqaic) diftanciam elTe con- 
ipicuum fit: quatn fané & pro- 
pordone & fine carentenij vna 
ça vis qusB nullâ ad aHas vires 
proporcionem obriaeac^quçq^ 
fine carear, tranfccdere pofsic: 
creationis profedo opus im^ 
menfam expofcere vircucem 
conftare pucandum eft. Qoid. 
aucem abfurdiuSj quâ ad id exe 
queiidum5vim(quae in Deo im 
m^iùi eft) ipangelo (cuius na- 
tiîmçermiaatafîc) prius termî 
»ari^ c^n<ie vero opus iilud 
quaàadinîjfnenfam Ipedat vir 
tuteiii^pexâgi/ Quare à iumm o 
fine mediôanimuîa Deo &c^^ 
c^eaçumitura eft ^ Se procreacû 
îtur« Hinc barbarum quendam 
Dinantem^Manîcha&osq; ride- 
re iicebicj qui Dei porriones 
quafdam;^ animas noftras vel 
Deum ipium effe crediderinc. 
Quandoquide neq^Deus pot- 
fir^ autHimukasdifcerpi ani- 
mas^ fumma ac lîmpiiciisima 
vnitatediuidi nequeunte^ atr 
pluriiim animarum maceriam 
fieri^ ne animab* vilioi euadar. 



N A CI O L 1 7^4 

A néue fubiedi viçem prîmus a- 
dus gerat ♦ Deincep$ vero no 
ab re fuerit an ea ipfa mortis 
immunis fie addubicare. Ani- Anh 
mam cercè morris neuciquâ ca f^ori 
pacem effe teftimonio fit^quo- 
niam exfe mouetunquod ex fe 
mouetur^femper mouetur: q<F 
aute fempermouemrimmor-. 
taie eft, anima igicur mojtis 
expers eu^det*Ad apud eum a* 
nim^immorialica&j qui eam 
ex fe moueri non refellerirjhac 
ratiocinarione conftare poce- 
rie: cui quidem Piaconicorum 
pariter atqueScoicorum affen' 
fio açcedit* E diuerfo Ariftore- 
lis fentència eftj qui adeo non 
acquelcicvcanimam non folû 

S ex le haùd moueri 5 fed ne mo- 
ueri quidem penicusaflerere et 
rarionibus monîlraj;is conecun 
concraquasj Placonisfedato* 
resincœpcum que tam valida 
praecepcori^ finitionem faucia 
recenraueraCj fubruences feie 
açcînxerinr . Etenim me tam 
mei ini^emorem j auc ica ani- 
matum V quo vel Ariftoceli ex 
ingénie meo penicus refiftere 
vel Placoni adeiTe pucem , ,ne- 
mo quifquaarbicrecunincerim 
tamennoftrajfedaevcriufq; ad 
idcommunem racionem affer 
re^incereft^Animamper inceL 
ledum roram y in nacura iuam 
roram j quando qufriCjinuenic 
confideracq, ie ipfam, per voiii 
racem yi eandem fefe affedan* 
do,iôfe anaando^ remeareinck 



Digitized by 



Google 



74^ M V L I E.B R 

ret. Qu'm eciam Srperinteile- 
^umininrelligendi actum, eu 
-feintcUigere deprehendic per 
voluncacem in voiuntaiis aàû, 
A'olenre fe quicquam velle , re- 
uoluitur: quodaucemitainfe 
peroperacioncm conuerricar, 
& per eflentiam refledi (quan- 
do non minus cuiufpiam fub- 
ftantiaab corpocis eluureq; o- 
peratio immiinis %abeacur) 
quid prohibée ? Quo vero ca- 
lufuis reiconueriio lit, 'ûlincxic 
perfedio: igicurqaœia fe ver- 
mur anima , ex le eft. Ex fe in- 
<juâm rriplici prç cipuè racioe, 
Secûdum formamprimOjqaia 
peraliamformamnon forma^ 
tunalioquin nô ad lc,fed ad iU 
lam rccurrerec. Secundum rbn 
damennim deindejqeia nô fu- 
ftinerurab alio: non eniminni 
ticuralceri forma eajquaefibi- 
mec innicicar, quando ad fe i- 
pfara adnidtar.Poftremo fecû- 
dum fîmpliciracé , quia ex par- 
tibus haud confia c . Nam quo 
pado eapartiam fuperficie for 
maexplicacur, qusin fuum ce 
irum penitus replicaïur, quod 
âurem ira per fe eftjfemper eSè 
quis hifcaf ? quâdoquidé quod 
çffe définie: aur quia à formatri 
ce caufâ derelidu m , aura fun' 
damenco defercum, aurin par- 
tes diilolucumideo définir. Id 
vero quod in fe ipfum reuolui- 
rurrenuicque: quiâfuiforma>à 
forraacrice cauianoareiinqui^ 
£ur, 4|uiâ ia fe ipîb maaes;à fun 



I V M i; I B. IL^ 74^ 

A damento nunquam dcicricur, 
quia indiuiduû in partes haud 
quaquam difToiui poteft. An AîtUHdotmd 
prastereavna omnibus homini hwimifm. 
bus, an multiplex fît dubitatio ohicctiom 
nem non médiocre hab«t.Mul 
tiplex profedo hominis ratio- 
nalis anima in muitis corpori- 
bus fir5quod exhominum opi- 
nionibus affedibusq; contradi 
dorijs liquida compertii eiic 
poceft-Etenim tanto contradi- 
doria inuicem magis quâ con- 
traria âduerfanrur, quâto intcr 
eiîè atq^ non effe, qui in ter efle 
taie at q; taie, pugnantia maior 
extacEt ob eam remjfî in lubie 
dum idem contraria congredi 
nequeant, longe minus contra 

B didoriaid poffe exiftimandû. 
Hinc viii euenit vt aoftru quiC. 
que in le ipfo plané experia- . 
tur, mentem fuam haud vnqua 
rem vnam vna affirmare pror- 
&s atque negare, velle penitus 
âcnolie.Atin diuerfis homini- 
buseidérei fimul aflentiri, 8c 
dilTentîri , velle & nolle , gau- 
dere fimul & doiere , obuiû at- 
que inuentu faciliimum eft, 
quare non eadem anima hic Sc 
ibijquando Sc non mens eadé. 
C^teràmfî vna elTet, quoties 
eandera rem duo incelligerei^ 
loties abiurdaleqtierécur.Efto 
enim quod phantafia tua aura 
excogicet, mea quoqjaurum: 
percontabimur, an vnam in V- 
trifqj noftrum fpeciem , vnaq; 
suri inteUigeaciâ capianan Ipe 
Aâ 3 



Digitized by 



Google 



fj^ . t V dJ b o n ii c I o l I 748 

desgemmas,geminâs%întelli Aadeo rnencis expers dixeric i- 

g€tias:anporiusfpeciê vnâ,in- maginum varianciam fpecic- 

tciligentias bxaasran è diuerfo busjquâiacelligenrijspropio- 

fefe res habcacDiullionis pars rem { quippe quae iilis citima 

prima ea ratione refellitur: iîc)mî:eliigencias qaidem dif- 

quoniam mente eodem incel- ^ ferentes , fpecies vero minime 

ligendi apud rè^ nunc & apud diuerfas moiiri ? Nec defuêre, 

me^ aurum concipîente , defî- qui à geminis auri fimulachris. 



neretquidem>ea vna mens pa 
ricer apud me aurum confide- 
lar^j^quum primum idipfum a- 
çud ce depxehendere defieri c, 
cuîus concrarium in confelTo 
eft*Accedîrad h^c^quod mo- 
mento ^odem ^ vna illa mens^ 
vna fpeeie, vnoq^ intelligen- 
di adu^deaurovno^ adco fe- 
cum ipfa diffenriCjVtî apud me 
aurumj &fpernendum dijudi- 



geminas quoq; menri ipecies 
rribuiaiTerereaudeanc. Quod 
ideoaar#percellit;> quoniam 
fî fimulachrorum conuariacio 
tantam^ quse in fpcciebus di- 
uerfîcatê parère luppetar^ vim 
obriner^ quando tamen haec dî 
uerfislubftâujs haeferinr^quâ- 
to magis è fpecierum ditFeren-» 
cia, differentiarumincelligen- 
tias^quippe qu3 eidem mentis 



cet&âlpernetur:inteveropr« B eiTenti^ cohaereantjprofîcifd 



ciofumadiudicet & affeftet* 
Tanta in iudici js & affeûib. ab 
vnoj quatenus vnû eft ^ princi- 
pio ^direr epugnitianequit. 

Quamobrem^ cùm neqjinf 
teUigenti^ neq; Ipcciei ^ longe 
minus fimulachrorum diuerfî-' 
tate, vcpote qu^ in inteiiigen^ 



concedi pareil. Quin etiamnû 
fcifcitantibus nobisrefponfu- 
ri funt^an alterutra fpecies feor 
fum ab altéra > intelligenciam 
gignerequeacnecne^^Sinequic 
mens rem quampiam , ni iUius 
imagines in ipfa geminentur 
cernere ^ minime compos e- 



ri;s prius j priusd; in fpeciebus^ rit , quarum proculdubio ai- 
quainiudicïjs&alFeaibus dif-^ tera fuperfiua cenfenda eft 



ferenciâmpareretjeuariario c6 
fiftet : ob ià càm illae defierint^ 
&hasipfas deeife, eequis ibi*: 
inficias? Confugies ad hoc , vt 
àduobus illts Gmuiachris j vna 
quidemin mîtt fpeciem pro- 
ficifd 5 arque hanc eateiius ge- 
minas ad difcrepâtes termines 
înteiligentiâs direéla^ parère 
ânnuas tibiqj cofingas.At quis 



Si poteft vtraque , aûum fuum 
exercer, geminique à geminis 
fpeciebus intelligédi aftus cô- 
creabuntur, non igitur à gemi- 
nis vnus.Non etiam defunûos 
arbitror 5 qui à binis imaginib. 
binas auri inteiligibiles for- 
mas^exindeq, binas intelligea 
tiasiîeri confiteantur. Atnos 
percontabimur^an ie iplis fpe- 
cies 



Digitized by 



Google 



745> M V L I E B R I 

cies eç .abfcedaE (quod fier! ne- 
quic, alioquin eas Ipecie dilcre 
pare faceaacur, ncceiTe efTe) an 
per fubîedum in quo lunc(Mi- 
nimè gecium , quandoquideni 
vnicumelTcconcédânc) anper 
aliquid peregrinû: haud qua- 
quâ.nihil enim aliud hoc eiTe 
polTec,quàm vel ad auri imagi- 
nes, vel ad jpfam auri racioné, 
afpedus. Profe<fto atifcienre ad 
auri racionem aipci^u, vtpoce 
quae vna îiCjnon diftabunc: mi- 
nus muko ad auri jdmulachra 
refpedu:!! qaidem eacenus for 
ma inceliigenrise côferre , qua- 
tenusilmulachrorû afpedu ab- 
foluicurinteromnes conuenic. 
Age imagines fbrmae iilas reipi 
cianr afpeduq; diiTenriani, auc 
afpedibus afpeâasadijciendi 
funrjatqjdepofteriorib. œquc 
âc de prioribus licigandû : auc 
C€f ce in geminis , mêmes gémi 
nareoperaepreciumeft. Diu- 
tius forcalsis qua decucric cum 
ijsde mece dilîeruimusjqui me 
re le priuanc, quâdo eam ab hu 
raana mence fegreganc, qux ni 
hilominùs vlq^ adeo iili fami- 
liaris extidCjVcneqj nos mente 
fins méce adfcifcere valeamus, 
neqjilii mencem iînemécere- 
fpuere. PorroijsnonMauros 
loiumjqui vnam omnium ani- 
mam crediderinc : verùm etiâ- 
num Auerroicam mentcm con 
fucafTe multipiicem in mulcis 
commonftrantes arbicramur. 
Tâiis quanqua ex fua (per qa4 



V H L ï B. IL . 750 

A vjueft)fpecienoneuâdir. At 
ex Deo animarum corpon?m- 
queconciliacore, non quia in 
corpore diuiiajnon quia ex ma 
teria vci corpus conftet , non 
quia ex corpore ortum traxe- 
ri.CjVnde igirur ? Niiî quia diui- 
na volûraie corporis cornes fit; 
quâdo quidé Deiis fîmui iniriû 
(haudcamen principium) ide 
vtrifque prsbeat ^ ob id neque-. 
naturameandeni, neque exi- 
tum iïmiiem. At initium vtan- 
leà diximus idem, & ob eam 
rem numerum eundem tradi- 
dit.quo nr^vtanimçaffedusad 
corporis nacuram (quiainiciu 
comicatur corporis) augean- 
tur. Verum cur nouae quoti- cur nou^e- 
B die animae à Deo creantur?Nû- quotùOeanL- 
ne conftructo mundo cunûas «j^ cKMisr» 
ilmul animas,quemadmodum 
cundos inmûdi exordio pro- 
créa uitangelo s creare quiuii- 
{Qt^.là ita eifectum, quia alio- 
quin Deam agere dedecebat, 
cenfemus? Nam iî diu a corpo- 
rum vinclis (quippe quae ingé- 
nue quanto praeciofîor fit vira 
foluta, quâ coiporeae indige- 
liaeq, moli iunûa iudicailenc) 
folute vixilTent : corpora neu- 
riquâ (quacenus intelleduales 
func)vnquam ingredi voluii- 
ienc.Neque enim D eus vei an- 
gélus liberam animœ volunca- 
tem cogère volunt : neq^ îecus 
quàm periuahone mens moue 
rur. Quiiigicurnôfîmui,red^ 
fucccisiôcs acq; vicilsicudines 



Digitized by 



Google 



corpora în terris eiusnutuge* A nem proficifci^ ecquîs excors 
Bérecarjhînc Deus in dies anU çrederec? Ac ex corpo ris conçu 



mas parit* Qûînimo id iplutn 
râtio«ietiamBam conlbnar.vr 
fient ipliseraramanimi feu An- 
geii per temporum moras an- 
te fphaeras proprias concreaci 



bitu omnium confenlu gênera 
nopem fieri dilucidè conftat: 
cuî generacioni ûibîimis Deus 
nonadcoëonrinm libidinem, 
fed pr^icripcam prouidenti^ 



haud excitêjre : fie quoq; nec z^ legem^qu:^ & nnmeriim5& ce- 
BÎmsÊ noftrse ànte propria ve- pora concumbenrium ab reru 



hicula ; Quamobrem & il cum 
coipore non definarir^cum cor 
pore fakem incipinnt. Adde 
qiïodDeusperpecuo Angeles 
illumînar.qnâreîicuc fnperio- 
xes formare mentes nunquam 
definicjicâ infimas mentes créa 
re haud ceflac: perpecuam iliic 
formationem molitur^ hic aisi 
duamcrearionem. Decerim- 



inltiovidjt^in seuo animas di- 
ftribuir. "^^uainlupercâelipar ^^ 
reCquippequseàDeoc^eiicolç ^ 
fiHc)animulase^procreanîurf ^^ 
Furorprcfecto. farorelt^inijs ^ 

\ • t * ^ r î • î * uUïli 

qufecumindiuilibîlïaatqjma- - 
ten^ prorms immunia uni * 
(qiîalis rationalis anima célen 
dâcft) nulle ûiu claiiduntur, 
fîtu-m Gua^rcre. Namiîcucvbi- 



menlam Dei potendam : de- B cunque i0iiujger5 ibi Scradi; 



cetinquamita fefeporentem, . 
cotinuè aliquid ex nihilo pro- 
çreandojmentium ocnlis ofte- 
dere 5 vt perpecuo hoc effedu 
infinitam eius potêriam cîari- 
us iucidiusq; agnofcat ^ eam in 
caelis venerencur 5 in terri s ^ vc 
^. italoquarjCreantem admirent 
Obumo. jyf- x)^|^îq^ qnnm animç mul 
ta* lînt^corporibùsq^ incipiant 
fcrupulus reftat-, quo iiam pa- 
(ko Deo ad concnmbentium 
iibidînemjmomentis fingulis, 
fingulas animas procreare cô- 
treniat. Minime maîum conçu 
bims{ vtpote qui ad bonum 
fuopte jngenio inftitutus fît) 
fed moderationis in concum- 
bçntîum animis defedus ^ ma- 
teia^efeair: ex quo generàtio- 



mirruiuiir; ViC vbicunqueûe- 
usadeft, animus micnmracq; 
creacur* Atqaanamcafii parce 
in corpus defcenditfPorroqua 
Deus exrra locum ^ locoîiomni 
âdll c, arq; ini uper anima mini- 
me loco ciaudacorj momenco^ 
quecreecur& adfitj neq; eam 
proprièdefcendere dicendum 
eftj neqtie qua parce defcendac 
percoritandum.Sed nobis tan-f 
tilper vna cum prifcis confabu 
lariliceat. IgiturfiPlaconicis 
credimus, Câcropraecipuède- 
fcenderejvicifsimq; per Capri-» 
cornum Cancro oppoficum a- 
fcendere arbitrandum^Acq^ ob 
id iliam hominum , hanc Deo- 
rum aedem appeliicant, Nara 
ter quaieinis vniuerfo eiemcn 

tis 



Digitized by 



Google 



m M V L r E B R r V M L I B, I î. 7^4 

tisdidiiao^tercioque eomndé A adularionc veniebat (vtmea 
guarernario ordine prœpofte- fert opinio) quod prifci defcé- 



ro (rerramvkiraamconilinien 
te) ad nos conuerfo,acque cs- 
reris in médium redaftis , in 
terram , tam ima quàm fum- 
ma" poftremitace defînente, 
Marda fph^ra ignis , aer lo- 
uis, Sâcunii aqua, casium vero 
(quod &C apkaes vocîcemr)ter 
ra habeamr opersprecium eft: 
in quaElifiospuris animis de- 
pucatosfore campos, anriqui- 
tas pofteris intelligendum reli 
quit . Hinc Pycagoras primùm 
nâfcennbuslafîisalimm oiFer 
riramseftjquod primus eis mo 
ms àkdeo orbeinhuiufce vi- 
xse interna delabédb. închoe; 



furx anims ac trepidanri , no- 
uam ebrietarem^ebrictarisque 
comicem obliuionemjin regio 
ne quas inter Cancram & Léo 
nemexcat (iydereo illo Liberi 
paoris cracere iiiîc locaro, in- 
Buéire iyiiîaj indicance) obrepe 
re fabulosèconfinxerinc: quaa 
do Theologî que que animam 
ciim ad corpus prima fuiper- 
dudione rr^aicur, iogmentem 
iîbi hyiem nouumq; maceria- 
lis allouionispocum (nô ^ui- 
àcm purilsima parce , quae ne- 
dar Deoriimue pocus effc fer- 
tur^fed turbidiore, quâanima- 
rum pocum lechseamqiie flu- 



HicZodiaoïmCancroCapri- B «inm vcceres vodcanere deli- 
cornoque Tropicis iignis inrer- bucam)illicprimum periclica- 



fsâiîs ambiendo côpledinir. 
Quo fane Cancer laâeusqne 
£q[q condngonc, anima defcen 
dens cered ( qnse foia diuina 
■eCx) in conum defluendo , for- 
majproducicurhaud fecus quâ 
àpun<fto linea fuboricun expû 
â:oenim fuo qoodeftmonas, 
in diademj qma prima ûz decra 
ûio percendic. Cb id niminim 
elTendamhanç &indiuiduara 
^ diuiduaTliimeus noninia- 
ria exprersic.Quoniam fi diui- 
na eius naturse llmpii ciras co- 
girerjrjdîiiifiôis cuinfuisigna- 
rareperieiur: un perçorporîs 
membra di£iifâ,diuilionis ob- 
noxiâdeprehendicur. Nece- 
quidem deiiiliiio,âiicdev«iiia 



rijdiainarumq; remm^quarum 
quum in cœlo erac cofcia, illic 
çrimû obliuifci, procnidubio 
lufpicari fine. Arque ideocàm 
àfîmpliciindiuiduoque nani- 
IX fonte,perasdem banc ad cer 
renum corpus > caducam regio 
nem,moiTaliradsq; icàS (qiîs 
vitavulgo exifrimanir) dèira- 
dicurjeam mon , quod non ex- 
dnguijfed ad rempus obruiin- 
reiljgi voIonr.Q^um veiè ani- 
ma,mcrce furîlim accerfira ab- 
foluiiur, arque ad veras narure 
diuirias^ad propriamqjiiberca 
remperCapricornû reiieracur, 
vitœ non nili à rapisnnb.der>re 
henfiejCseteris eammortem'M 
fû opin^ndbss, fauftèrelHruï^ 



Digitized by 



Google 



-rç5 L V b; bon 

prodiderc. Ex quo iure eueaic, A 
vt hanc Deorum^hominuai ^j- 
dem iilam,cogaominenr. EaC- 
dem ioiis ecianinû p orcas Phy- 
fîci eatenus nuacuçaruni.qpa' 
tenus in virage iblitiuo occur- 
fante^^ioiis yîcerioraçceisio in- 
hiberur^ per qiias profedq de 
caelo in cerras meare , & de ter- 
ris rurfiim in caelû remeare (yc 
retulimus) animuîç facile cre- 
duntur. Attamen falluntar^qui 
hic fecundum limm^^afcenfum 
/deicenUimiie intelligunc: ac 
quoniam Lona Cancri domi- 
na geaeracioai proxima eft : Sa 
tornus contràjCapricorni do- 
minus remodîsimus zhincper 
Cancrum, id eft:,lunarem vege 
îâiemfenfaaîemqiiBftinâum:, B 
animas deicendere opinan tur: 
pereapricornum verOjhoc eftj 
per Saiurnum 5 inceîleûualéqs 
infticutum afcençîere aiuni:. E- 
tenim Saturnnm prifci mejfite^ 
^ua fola luperiora pemttirj nû-- 
cuparût.Accediraa h^c^ quôd 
Capri<:ornQ S^turnoque arida. 
vis eftj qua dum fpkicus ad in- 
tima conrrahunracqj colligûr^ 
ad contempianda afsiduè pro^ 
uocantaciilicinnr. Contra lu- 
jiaris humor Ipargit atq,^ dila- 
xar^&ammulais ciicaienîiiia di 
ftrâMî: Jii itaqj Janonibu$ per 
.Capricomum snimas afcende 
QudcùTpo^ j:e,per Cancrû defcetîderenon 
mp^ftcm immericoaucumanc, Infuper 
nu mgrcdû. qïiumcorpori infundanxr qua 
ter* iiiiuspâf£ôingredictij:ïDeiiui- 



A C ï O L I 75<^ 

fu h^ec ipfa in médium cordis 
punâ:um(quod eft corporis ce 
irum) fanointelleduprimum 
infundiiur.Exinde per vniuer- 
fa corporis membrajCalore^fpi 
riracea fubftâciajruccis fefedif- 
fundit*Quod 11 egrocaûôe mé- 
dia haec foluanrar j excemplo 
iejvricadixerim^coîligirj arq^ 
vnàQ primùm efiiuxeraCjin cor 
refiuir*Cordis caîore, quod ^- 
priumiîiius vehiculuni cente- 
tur^ obliceraio ^ coripfumran- 
dem deierit:non lecus quâ ocu 
lo cîaufo foiis lumen quod ilii 
infiuxerac , integrum efiluir, 
quod non eciameuanercicab- 
okturqs; ^à fuum perpétue io 
iemfequirur. Quoaurcmpa- 
Cio animo fcmpitemoconue- 
niens fir^vs modo deicendaiin 
corpus y modo ab iilo abicedai 
âicendarquet&QUorlum ludos 
hicinrribuédacorpori vira & 
auferenda? Vicam corpori im- 
partit eiq;includirur, vt iîngu- 
la incognofcat y vt imgulares 
. formç cum vniuerlalibus con* 
cilientur:, vt eu radius diuinus, 
îum etiam eius formule in De- 
îim refledanrur , vt anima fie 
beatior^ vt inferiores anim.ae vi 
res ad eiFeftum progrediantur, 
vtmûdusornetur, vtfublimis 
Deuscolatur. Eidem viiâau- 
ferr^ne diutiùs à meliorib.pro- 
pter viliprum operum minifte 
ria^muneribus vacer. Atqui vc 
fteîîi^ad fibi à Deoiniunftam 
pfficij funâionem expledam, 
^ ôculiâ 



nim. 
do h 

mod 



Digitized by 



Google 



757 H V L I E B R I V M L I B. I L 7$S 

oculis noftris modb moriûcur, A qnzlk po&ohimm puri ânimi 
modo occidunvSpirims Quoq-y èâhizm £umms fît eos krec. 



0ibwsdijce 



non parti muitî , nouis assidue 
corporib.fabr!catis50culîs no- 
flris mod6 fefe obijciûr, modo 
icfc iubcranuQcfic horainû ani 
fna2 5 aliàs in<:orpo?ibas appa- 
rent, aiiàs deikeicunt, incae- 
losq;cîeiefteseuoiât. Sedcur 
-fîcacieftes funt a terris pariter 
âtq; corporibus iaminuitae di- 
fccdunt? Primùm nonomnes 
inuita?,red plurirnse iponceac 
libentilsimè decedantrob id a^ 
pud Getas Thracis populos 
puerperia lugebantur, natiquc 
defiebantunfunera exaduerlo 
veluti fâcra iufii cantuq; ccle- 
èrabanranHoicentes & iplos 



quando talem fermé quotidie 
ÎR fummo contempîationis fa 
ftigio experiantur. Ogidenîm 
aliud per philo fophiam agur, 
nifi quod animam ab corporis 
affeûu rationemq; à fenfîb. in- 
génue feuocant. Quod totum, 
vc Platoni placu ic mortis medi 
tatioeft, quâdoquidem mors, UûTS^ 
animas à corporeliberacio fît, 
hincpr^mijs future conditio- 
nispcrfeâèad integnimq^au- 
ipicaris , adeo ab interitus me- 
tu eorum cogitatio abeft, vtad 
moricndi defîderium promîfl 
fas beatitudinis csieftisq^habi 
râcuH maicfiate vitro ardentiC- 



«am virs conditionem eiTe, vt B fîmè animentur. Ateaaninaaî 
moriplerunque etiam optimi parsquas corporî d^jntaxat a- 



portusiît. Subticeo philofo. 
phos reiigictôs , milites & ali- 
os compiures : fubticeo Chri- 
l^anorumprimîtias: fabriceo 
quod non vniuerfiemorientes 
lugent : 1 ugent autem nafcêtes 
omnes3& quafî inuitiàlachry- 
mis terrenum hac ircf tanquâ 
exiiium mfeliciteraiirpicâtur. 
DemuiB in ijs qui mortem for- 
midant horrcncqj, non tota, vt 
ita dicanijanima expaueicitilî- 
quidemparseaquç abiceden- 
do in meHiis pergic,non modo 
ferael, haud in vita decedit,ve- 
rûÔiquotidie fpontedifcedit: 
vnde Philoiôphis ncutîquâ ter 
ribiiis mors, quinimo famiiia- 
ris atq, illis domeftica cft, neqj 



lendo atque tuédo tribuca eft, 
ittuita abit . Quoniam abeuû- 
do naturali quodam officio va- 
cat, atque ami cem fîium dcfs^ 
rit. Adde quod piurimi crucia- 
tum,qui in difceffu lenticur ma 
gis ,quàm difceiTum metutmt. 
Nonnulli iîiis operibus vifîo- 
nem non meciiilTe diuinam pu 
tant, ac proptereà pœnam $C 
mceftitiam vaticinancur Se ri- 
ment . Plerique àuittice viras 
blandimenta^quibusprotimis 
ab initio ( cupiditatum dulces 
ifïiidias fub rationis iugo mini 
mè domantes) irretiuntur, se- 
grèrelinquunt > ac ideo in diù 
IceiTu dolet. JEx quo fa^ii itur, 
vç animasj^uâs in fe j)nas coi* 
Bb i 



Digitized by 



Google 



^ 



L V D* B:0 N A' C I O L I 



poris vfus corporéaeque peftes A 
effôcerint^arq^in pecudes quo- 
dammodo exhominibusrefor 
mauerinc, pariter & corporis 
abioliîtionem periiorreicere, 
& quum necefle fucrit ^ nô nifi 
indïgnatascûgemkupellifub 
Curnonrede vmbrascrediparfic. Car non 
un^mmu* redennr animae ? Redeunt fane 
quàmplurimae fîprifcis fidem. 
âdhibere cogamur* Argumen- 
to tunty Gabinus^ qui qaum 
cemice Sexd Pompeij iumi re- 
cifa^vixqne cohérente rota die 
în lircore exanimis iacuerîr, oc 
cidao iam proSigaco cSpore^ 
aca; in fupremam cçmpeftacê 
déclinante , Pompeium.ex ca- 
risiie aiiquem ad fe abiaferis 
repiilTum, nomin!laG; renua- B 
cîareiuflumaccedere, gemita 
precîbus4> exaggeraca multî- 
îudinepedir*Examicis plenqj 
^ ven:êrejmiilEaisnnncîai4ir,veii 

taris indicium reliquû, quod 
perafibis mâdatis pïorinusex- 
piramniseiïec Idq; ira vrretu- 
lie cuenir. Corfidius nacu ma- 
îor fecîulà 5 qnaa inrer morœos 
aur viderac aut audiuerac^ap- 
pfofîs manibns concinuir.Seqj 
à fraçre ian* pridem exiîndo, 
<|U0ÎnIoco anmm nuliocon- 
fcio defodiifet demonftracnm 
venii^:,&aiia pleraq; remiir. 
Mox expirauir.aurum vbi dixe 
racrepermnieft.Vniisèvîginri 
^'însagrosdiaidenob. Capo^ 
feretroelacusy pedibus domS 
mci^kîmis xcmsauirt Simiic 



quid Aqnini obtîgiiTe pradi- 
tur. Romae quoque Corfidius 
macerter^ cofors fanere loca- 
tusreuixïc. AuioIaConfularis 
in rogo vitae refti rictus fuir,flâ- 
maque pr^ualenre rediuiuus 
cremacus » Idencidé Lucio La- 
mise prfCorioviroaccidiiFe fet 
tur. Nam&CelmniTubero- 
nem pr^ecura perfundum^à ro- 
go relaxum fuilTe fkma efi-Pro- 
indeque ïjsacq;înnumeris a- 
lijs exemplîs animas remeare 
antîquîras ( force falii conicia) 
fibi perfuafericAdeû enim ad- 
hf catconica vecuftas fuit^vrin- 
credibiiia etiamnû dicta atfir- 
maret.Piaî:onîcifubaHjsqiiide 
figuriseas redire pucanc^Sedre 
veraouid opus ell veteranum 
fiiemerimm miiitem ad pugna 
redire? neq; fecundum nacura 
redicus eft^, quoniam omnes re 
dirent j quôd fi côtranaruram, 
ftnltum eftrediîum qu^rere. 
Kunquid in corpora nofîra ^c 
quâanim^defunftomm agât? 
Nihiî protefto rationem pliâta 
iîamq; noûra cogiratio^iibus^ 
viiîonibusjfignis quotidieeas 
commouere inhiber : nos auxe 
plerunq^vnde veniant ignora- 
re^no vnquâ idipfum incogno 
Icere foJemus-ïndicio eil A- 
rab5 Aiienzoaf^ qui a medico 
nuperdefuiiito^ per famnam,. 
op n mu m o cuio fuo ^gro tan ci 
praeiîdium accepiffe exarauir» 
Pîaco eorum animas, ouiaccilî 
funtjiacerfeûoies hoâiîirer in- 

fcqui 



rurt 

COI 

uci 



Ar 



Digitized by 



Google 



76x H V L I E B R I V H L I B. II. J&l 

fequiprodIdit.Hinc forte con- A noue ab corporis fundionib. 
lingit, vr occill hominis vul- pauiuium libère introfpicicn- 



nusjiacenteeriamnum cadaue 
re,ineumqui vulneraueratj fî 
modo iile cominus vuînus i- 
pfum infpexeritjfanguiné rur- 
lus eijciâc, quod quidemludi- 
ces v% in hodiernum die ob- 
feruauêre. Idq^exempio duo- 
mm familiarium fîrmatur, qui 
cum Megeraraaduetaffenc, al- 
terqj ad cauponem, ad hoipicé 
alcerdiuerdjTet^ huicinfom- 
nis îlie(quîppe cuiinterirusà 
caup o ne parare eux) vr lubueni 
ret,eum orare vifus efLQuipri 
monerape Ibmno perterrirus 
furrexic: dein quum lecoUegif 
fer, làôc^ viilim hc<flç faciedum 



ris animae aciem interieûum, 
jiexuq; colligacis narurç obdu 
£lum veiamen adverum vfq,, 
velfeipla, vel ali a quauis ani- 
ma duce,quadanrenus admife 
rir, de cornu exiftimadum eft: 
quippe cui lors ea fîr^vt lenua- 
riim vi fui quaq; verfum peruiii 
Ï^ÎQ obiectar. At vbi idenddem 
obcucumqaâraoxrepuleric,e' 
burneumcenfetur: quando& 
huic ira corpus nàtura denfaca 
iïcj'vàquantumliber actenua- 
tum nullo vilu ad vkeriora té- 
dence penetretur. Neque ab re 
eft> quod Simonides quû igno 
tum quendamhumauiiTet, ha- 



Juxiilet, recubuit. Tu dormi- B beretqj in animo nauem con- 
entiiiiiidem rogare viius eft> fcendere, ne id facerecab eo 



vt quoniam iîbi viuo non fub- 
ueniiTcCj iuamlakem morrem 
haad inuicam pacereiur.Seqj à 
çaupone interfectum ^inplau* 
ftrum coniec'tum, arq; defuper 
ftercus iniecium denancianir^ 
vtqj manè ad porcam 2,çq,^q.z^ 
priuiquam plaufîrum. ex oppi- 
do exirerjpecijt. Hic eo Ibmna 
commonitus, manè bubulco 
ad portam prœiloaifuir, ac ex 
eo quid in plauftro eiletaquêfî- 
uit. liie perterricus fugam arri- 
pmt,mortuus erutus el^caupo 
Mt^om repatefaûajpœnasdedir. Ob 
w,£, hçcnimirum geminas iomnijs 
porraSjCX ebore faiîîs , è cornu 
veris depuratas effe vetuftas 
adilxuxiuNam. vbi q^uiece foxa 



quem humi dederar, mone- 
ri vifus eftj alioquin naufragio 
perituxum : redijt Simonides, 
casteri naufragio intereraptî 
fuêre . Magnas iiîc diueriîsque 
refcrtus documencislocus obi 
rerinaitarer^ vtrum nealiqua 
quiefcécis animipraefcita iiViX^ 
quaq, ratione ^2Xiz^ anfortuita 
(vtperquamulca)res fit^Ether 
cule il exempiiç agatur3.iliic & 
pariafîent. Atquanquamidv- 
num à vino & àcibis proxima, 
arq^ in redormirione irrita eile 
vifa propè côuenire palàmhc, 
csereroiiim fortafsis concrari- 
am tS.^ rationem^non eam în5 
cias. Quandoquidem & per 
fomni. quiecem Se aliâ quanuis. 
Bb i 



Digitized by 



Google 



y^ L T Dm B O 

à corpore alienarionê fenfib. 
ropirisjphantàfmattimq, nubi 
busexpuifisjanimuîTiaur fua- 
pre nacura fuique fpeculatio- 
ne (quad Placonici faciiè da* 
bunt)aut Demonum praîGgna 
tione.aurfuperiorum corporû 
imprefsion^jauç diuinse vircu- 
ris Angeîorû minifterio iliumi 
aaciôe(quod recêriores Théo- 
logi indubiè afîeuerabunt) pie 
raq^ ^ famra quafi tûc ilia in lu- 
peniîsnuminib.prçfcripca ocu 
laça fideinrueancur, vadcinari 
vel exijs aperrilsimè inckrer . 
Socratcs» Ta quia Socrates à £|îùs in in- 
diciû accufarorib^cradusj futu 
Tarn iudicibus primo pœniccîi 
tiam prf dixerit^accufaroribus 
ruinanijciuicaîi ledirionê. Ex- 
indeq^fiiae incerneconis diem 
à nunirae per quietem môftra- 
tum pr^fignaucric* Tûeriam 
ihermcncs quiaTheramenes in carcerem 
coaiedus 5 venenumq; abfor- 
benSjCriti^fibi aduerfario ci- 
timâmorcem vaticina eu s fue- 
rit^ qnx vt renunciaueFarj eue- 
iiic.Quida etiânum Rodîus no 
uifsimam vicam agens , fex ^- 
quales nominicauic-, acque qui 
eorum primas , qui fecundus> 
& qui deinceps vkam obicu- 
rus effer,praenunciauic Jcê Eu- 
demio Cyprio graui admodû 
morbo laboranti in quiece , e- 
' gregium facie iuuenem vifiim 

auQîicantéq^ eu breui reuaiiru 
rûjpaucisq; diebusxyrannum 
Pherf Theuaiiç oppidi Alexa* 



N A C 1 Q L r 7^4 

A drumabolicurunij atq^ Eude- 
miû ipfuîTi quinquennio poft 
domum rediiurum^pauio pôft 
cx^nualuiffe illum 3 Tyrannum 
interépium fuilTe^ Eudemium 
perado quinquénio morrem 
obijife^prondeq; eius animam 
in patriam remeafîe Ariftoie- 
les prodidit. Sed & Calanus 
Indus iamiam fpirirum emiiTu 
rus ocyfsimam Aiexandro régi 
necem augurarus eft . Pher eci- 
desquoq; SyrusEphefisdiem 
obiens iuam^contra Magnafe- 
os vicloriam vacicinacus eft. 
Mille denioûd eenusvaricinio 
ru lunCj qu^ 2js qoidni miracu 
loeflepolTunC;,quibus inteiie* 
ûû(vrpore corpori repugnaa- 
B tem)vkrocorp0ralia5lponreq^. 
1 aa difpiccre abdirum efr. Ece- 
nimintelipctus rue iîncerèdi- 
fcernit claf ecq, maxime, vnàc^ 
que fibi futurorum agnidone 
, afciueric , peq^ diffidlè^neque 
impofsibiie arbicrandum.Quâ 
vero mens ipla corpori aduer- : 
fetur, Xenocratis ^ Origenisq; \ 
teftimoaip^qui fibi quo libidi^ i 
nis inceB^ia penitus exdngue 
renc^ virilia exuflerint ^ cuique 
palàm aecNecnon Se prifcorû i 
îacerdotumMagnsemacri Sa- i 
rurnôue cpnfecratorum , horû 
îîii feîe caftrabant^ ij fe excar- : 
nincabanr.Cf cerum non'ne & : 
Chiiftianorum primiriâe, adeo 
ijs.impendio maiora horribi- i 
liaq, fadiïarunc , vri mundum 
aihil miratum aiiud magis cô- : 



Digitized by 



Google 



7^5 M V L I E B R 

j[èec?Micro in pra^fenda tanqua 
aliunde pecendum exploran- 
dumqj , quod egredicnces ani- 
maSjgenij dçmonesq;(quos 11- 
biprociaus ab ekdionis vfu, 
mores eligcndo , inuerim vitae 
duces eiegerinc ) ad commune 
omnium iudîccm cundas du- 
cunc. Sencentialaraprioresa' 
beunc dçmones . Malasq, ma- 
lus vioienrusque dsemon rra- 
hît;bonasâurem omnipotens 
^immerifusi^picer Isecè acq; 
rranquilU perdiicic: eaeapud 
caeliccks cseiires perenni gau- 
diotenéturjilkapud inferos, 
vcpore qaeLechf um fluuium, 
PhiegeL-hontem,Acheroncem, 
Cocyrum , Stygem , Vukurgm 
immorrale iecor condenrem, 
Tacalumjxioncm, Sllyphum, 
Phlegyam(Qu^ omnia illic ta- 
buioiâpenuâîîoeiTe crsdidir) 
Mifemccipfîs oiim penclitacss 
iînt, irreoocabili quadam lege 
lorquenturcruciancurqj. Nec 
cumPlatonicis hoc loco, eas 
auc proprium oberrare cada- 
uer^âurnoaicorporisnon hu- 
mani tancuramodojfed & feri- 
ni quoq^^eieciOjmoribus quos 
inanimaii libécer exercuerinc 
çongruo génère, habicaculam 
ambire: omniaqj tandia perpe 
ti malle, quandiucçIum(quod 
velignorandojvei dilsimulan- 
dodeieruerinc)ingenu£B eua- 
danr^ arbicrandum cft. Quan- 
quâ Se haecipla myftico quoda . 
fcnfu fand^ fidei dogmâu effU 



ï V M L. I B. IL 76s 

A âimadoleanr» Deincepsve- 

ro ds motus tempore infanris 

differendameft.Mariquidem q^o temfi 

icsmçllxqucpTamifcnumhoc re'mfims mo 

acq^indifcreciim ^^tvtfi alfor- jf^mr, 

madonis lempori, eius duplû 

2,^1} ciâcur, ex i> s exurgence cé- 

pore, moHJscôpotes euadéc. 

verbi graria. Triginia dierum 

Ipacio affbrmatasC vt de vno 

a^od exemple fuffeceric edif- 

ieramus)i;s fexagiaca adiedis, 

nonaginra(rres conftituences 

menies)loles confurgenc, hoc 

ipfo mouebicur cempore:&ïîc 

varijs pro aiFoimadonis varie- 

tacetemporum impédi;s mo- 
ins compos ÉecPartoum mo- 

donum cempora, velimperi- 
B risjfaciliarqaeindubiraromo 

doira maniirara iinr. Verùm 

quia inceUigendbus plerunq;, 

quibufdam comprejiendendis 

rebus(qmppequas rado non 

fûh âcdngac ) non minus pri- 

fcorumaucoricaces , quàm eo- 

rundem debilis vanaq, radocî 

nado, conferunt. Maximum 

hinc enarracionis nollrae pa- 

rrocinia ordiemur, quod Hip- 

pocraces quoqf,quum libro de 

puerinatura,puenilum diexû 

rriginta rraâiUj^cemelIara qua- 

draginca Se duobus concngi 

&pronunciâueric Se fanxeric: 

huic quidem quartum fui mo- 
tus menfem, iliiverocerdum 
prsiîgaauic, Ynâc cer tnginca 
repljcaca terdum afflare men- 
f€m:çeiâucemdtio & quadiâ- 
Bb 4 



Digitized by 



Google 



j6r LVD. BON 

gînta^quartumpauloue plus^ A 
nemini(modo ne excors) prç- 
teric : quae fîngula noûrae ilii 
compuxationi (imo vero péri- 
tiôrum)magnopere quadrant. 
Nam erfi faoricauonis tempo- 
ris triplîcîtati puerperi; mocia 
nem actribuimus, nonramen 
inipfis (qupddixx) tempo- 
rum arcîculis : at afsiduè pau- 
cispoft diébus (qmbtis feriùs^ 
înterdû ancè (quibus pri^co:^ 
idipfum euenire côtenderirn* 
Quod-apud Hippocratemita 
çlTe haud dubiè in confelFo eft. 
Attamennîhiiinijs certiaffir- 
mare y xiec meâego in pleri fq; 
eorumfidêobilringere aufîm. 
Qnin potiùs ad aurores ( qui 
de dubijs xogentur omnibus, B 
modo ne tanto maiore eorum 
ciiigencia 3 vel cura ve tu fti ore> 
eo5 iequi faftidio fit)relegabo: 
quandoquîdem & mares circa 
quadragelîmum folem ^ fœm?- 
nas circiternonagefimum mo 
nerij complures diiigentiisi- 
nièexploratum liabaêre* Ne- 
mo etiamnum id paruum ac 
modicum exiitimaueritj auto- 
rem aiioquia eruditifsimu Ma 
crobium Hippocratem fepti- 
mo menfe nafcituris^ feptua- 
gincâ dierum fpacio mocÉ fieri 
znxmQViiç,m, ciraiTe» Halyabas 
autor grauifsimus parram &C 
ièxâgeumo & ieptuagcllmo 
QftuageiimoQ; foie , dopkîo 
duntaxar ikbricationis têpo- 
re^ fefe vibr^iTe tefiimonio cii 



A C I O L I 7<?8 i 

Verùm au te ( vt ingénue fatea- ■ 

mur) cuiusq, motionis repus, . 

opusingensoccukumq; diui* ■ 

nitatisnon excimo^^vt pleraqj : 

pubetenustaûuviiuiiejfedfœ : 
mineointerno4> pr^aofci po- 

teftrproindeq; qoafdam adhuc ; 
fummas traftauimns , plura 
mox&diftiaaius^Nuncenim Q 
quâiîam aurorum omniû mxx- '^^^ 
turamonitaexhiibentnrjquc- ^^ 

niam huiafce rei inierpretatio : 

ïiQm mens egreila ^ iegentium i 
animos per omnes recelTus, o- 
mniaq, iacibula veluti manu- 

ducere feflinar.An eodem que i 
diximus tepore duntaxar per- 
fentilcat ♦ Anreà fane quâ mo- 

uere (quanqui triftius arq^ itn \ 

fuhebetiadmodumobtuioq;) ; 

infanrern pi^fenfiiTe (credibi- I 
lenempe) prodirumeft : ob id 

quod adio h^c incerrioris par i 

tiumdearticuIarionisjCerrio- i 

ris illa indigaiîr: h^cinualidi- i 
ns rcbur, validius illa exigît* 

Infans per vmbiiicî annexû(vc > 
antea reculimus)&alitur&:au 

getur.Etenim vmbilicum^ que i 

in putamine contenta ven^ : 

complentj quafiradicem in \^- . 

rero obrinet hoc ipio langui- : 

neû y vtpore de quo vîtam ap- : 

tifsimèniutuetur, alimenruni : 
haorir*Nam vmbiiicaîes ven^ 
Tndîqslaterum ccnduncur , fîl- 

feque per minutiisimas fibras : 

vfquequaq^ per vrerum fpaigû ; 

tur 5 ac pafsim diffeminâenr^ et i 
quaese defînunt acetabula in- 

choantur i 



Digitized by 



Google 



7^9 LVD. B O N A C I O L I 770 

choâtur^in qufjveluci in mam- A a!%âti, addiemqifîbifeilum 
inas, fanguinea alimonia à na- foluri praemonence obliteran-' 



curapuerperio repomcor, quse 
dû coliigirur, fenfimq, ex mui- 
IIS côiîftiCjacerabuia quafî cor- 
porispuftulasrurgent. Quare 
quandiu infansminorperftire 
rie, nec vberiorem admodum 
aliniencarij fanguinis copiam 
fugere quiueritjconfpicua ma- 
■ îoraq; viluncunat eo audo con 
iîdunr arque exolefcûr. Ad exi- 
tum profîcilcêce iongè mino- 
ra (adeo VE ob tutus aciem pla- 
né eiFugcrint)fubinde reddun- 
tur . Quo tandem perfedo po- 
ftremo, antiquitate, cui nihil 
fcire negâtum,omniâq5figraea 
tisvèlarelicmtjCommentoSa- 1 
turni laneo vinculo per annû 



tur aboienturq; . Caeteràm per 
id cempus nono peraâ:o mcn- 
fe,pârcuque magnopere apdo, 
& fabricapropemodnmcôce- 
pti corporis abfoluta, ad alen- 
dum & increfcendum, eidem 
permanansab vtero cibus mi- 
nime fuppetit . Accedit ad haec 
quod quum fui impatiens ef- 
fluendo fitjaiienîappetes hau- 
riendo efficiaturoportet. Qua- 
re de cruento aUmento, quod 
dulcifsimum fît, trahit, parités 
atq^ de lade pufîllû eîdiaiï- 
ritjdonecinlucem 
edatur. 

LÏBRI IL FINIS. 



Ce 



Digitized by 



Google 



DE MEN SiB VS 

MVLIERVMr ET HOMINIS 

GENERATiONE, ïACOBI SYLVIÏ M £- 

dicx rei apud Parifios mterpretis Régi] 
• commentaiius* 



2)emo per ^lexandrum K^rnauâum M- 
ligentifimecafigdtm^ 



Ccnerdtïois 
principid* 



cap.u 



^pp XCREMBNTVM 
J^35^-| animaîibiisviuipa- 
Sf^^^ risautinmiieeitji- 
^"^^i demmhumidumac 



prohL 

m unde* 
jJb.ger..2* 



ficcum5& qaod addit Galenus 
vaooroiumtâuc viiie^eriam tri- 
plex cum Galeno/anguis nien 
ftruus :, fœminmum femen , & 
mafcuimS : tria h^c duo genc 
rarionis ipiorû primordial po- 
tiùs quàm tancùm duplex cum 
Ariftocele ianguinê menlkuu 
& femea fœmminum rem vnâ 
affirmante: Eft yero tam le- 
mea vrrunque quàm menftru- 
tis languis excremenrumvtiie 
& benignum alîmenri vkimi 
parriam^ iilud fpermaricarum^ 
hic fangiiineanim. Semen nzn 
. que 5 & feminaiis ipfa fangui- 
nisportio ornai ex parce ccr- 
poris fecredo eft- Venç item & 
arteri^ aiimêto expiera, quod 
reliquum eft prf frigiditâte in^ 
co^in vterum transfandunt, 
^uo mûdo marifcâ quidam, 



A autaliafanguînis ^pfufîo. Hue 
pertiner quod fcribit Gaiei^us^ 
commune eiTe omnibus ani- 
malis parcib. hamores aliaiîos 
geaerannbus vtiles auc i:bi- 
ipfis, auc.parcibus aiijs.aut ge- 
neranôi, aucfcciîsnutritioni, 
vthumoresipiî iîncquc^dâ ve- 
lue iuperRuicates paniû ipios 
generantium • Quantum enim 
alimènnab ipfisalceraci hierit 
nurrito corpori exquxficè alsi- 
milatû.eft natriens aftu alime-' 
^ rum:mperfluu veroderelictUj 
humoreft partis nature fimi- 
lisjîaofsibusquidé rosaîbus 
caqernis contentas ^ in hepate 
fanguisjin pulaionis carne hu- 
mor fpumeusjin arcîculis giiiri 
noiusjinteftib.&paraitaaste- 
menjinmâi^.arum adenib. lac, 
in iingua iaîiua.Quanquâ pol- 
fisex ecdem loco ianguinem 
irîêftraum. vt reiiquum omne, 
hepacis & fecuiid^ in eo co» 
ûiorus exciemenioin eiTe^non 

tercia; 






San< 
jhui 

Cud. 



Digitized by 



Google 



77^ I. S Y L. C O 

ternae Cqussinfïngulisparnb. A 
f^uicenM. alédisobirur) colligere.ïd qc? 
frd^ti^i» Auicennre&iedarofibus eiu« 
(Pradicos vuîgusvoca:)plâca- 
* ifîe video :& oh idmeniôscfrc 
rubros,ciim albi eile dcberenc 
(inquiunc) iî parnura aîimenti 
eiTenc excremenrum.Kam h», 
puîâ pulmonesjcor,hcpar> iiê, 
renes,& cadem radone cçterç, 
ijîdem authoribus,natura lune 
alb£Ê5& ex îpermareprodudç: 
■quorum fentenriam veibisGa 
i-cni iib.de fœtus formacioe fa- 
cile conuinces. 
fpimtu'iTi Menftrui- fanguinis origine 
yXurfo^ âbundè explicauimus-.nunc di 
t malUrei cendumnobisefljCuridfœmi- 
îsijiruis U narumpodùs, quàm marium 
mni, cilexcremcntum: &infcemi- B 
neo genere,cur mulierum ma- 
ximè.deindc quando,& quan- 
•diumuiieribus excernitur, 6c 
quibus iargius , quibus parci- 
us,quibus itemrubra iuit men 
j ftrua,& quibus âlbâ.Poftrem6 

qua^'nammuiienbusex nien- 
flrua purgatione intégra, vtiii- 
ras accidic.Foemina in omni ge 
nere rerij eu lit C vc Kippocrati 
placer) frigidior mare inaai' 
malibuSjOb id plus appetir^mi 
nus coquit,parciorem triplicis 
fubîHcie dilsipationé luilincc, 
cb corporis torius deniîtatem, 
cxfrigido corporis habituna- 
turali & acquilîtitioproductâ. 
k'^.hifto, Pr^tervidueiiimlargioré cru 
^.ip. diorèq;, vira quoq; agît feden- 
X3^ii magisjprf femm ipla mu- 



tfdgidior. 



lienhincfitvr fœminîs quâma 

rib.fanguisfjtno modo nigri' 

or & crafsïorjfed etiâ iargior^ïî 

asquasui iînt & aequè fani,c3etc 

rique adîînt paria. Quin & fce- 

miiiis ipfîs plus eft fanguinis 

parte interna, minus parce cor 

poris fumma côtineciif. Sed o- 

mniû fceminarû maxime muli- 

er ianguine abiidat:&,quae_me 

ftruâ appellamus,plurima heri 

in muiierib . folec, quod vidu, 

quâm caeterae fœmin2e,vtancur 

non largiore modo , îtd humi- 

diore 6c cxcrcmcntofiorc: prf- 

terea otiofa fît praîter castsr^ g^^* miâlai 

Poftremo nihil âriitminima c- ramfcs d^M 

iusexcremêti in corporis mu- -pruMidm 

niméta abfamit: cùm animalia. 

cf tera hoc materie fapeniaciia 

vcrtantin<:orporis alimétum, 

& quaedam item in corticem, 

aliainlquamam, aliain peana 

rum frequenriam . Et terrellria 
animal pariétia in piîos, & cor 

pulenriam, & vrinas muitas & 

cralTas hanc vacante materiaia 

transferât.Ob id haec purgatio l5.5. hifio^ 

mulieribusinter fœminas plu- c^ip.jo* 

rima cuenit. eqiiabus minonet 

vaccis menfes quoque hunt, vt 

equâbus i«d minus, & canibus 

menllrua feptcm diebas mo- 

uentur.Fit&icaetôris animali- 

bus viuiparis haec menftnio- 

ru purgatiOjfed nalli 3?quc ( vt lhid.cap,tS, 

dixi) ac muiicri . huic aût circa Ta&pui quo 

anaû aîtacîs dccimumquartû^ fucnjolcnt* 

quse menflrua vocantur (quod ùh.j.hij^, 

«il fanguis quâS recens occiil wp.». 
Ce a 



Digitized by 



Google 



ïbid^O'U.u 



ïM.ugene. aaîmalis) erumpunrplurioais^ A 
ca^.ZQ^ eu vbera ad duos digicos pro- 
iïiinenr^&vox in grauiorê mu* 
tatun quo çempore ad vfum vc 
neris maxime ificitanturrfunc 
emmper id çtans nubiles* Qui 
bufdam tamen etiâ%a.& u, an* 
no proueniuncrfed hâeifunc vi- 
tf breuioris^vc quibus erûpunt 
rardius viuunc diutius. Quid:, 
quodpueîkm annorû nouem 
vterogefîaflevîfam fcribiziSa- 
uonarola ^ & à fe vifam aiiâ îo- 
aunes Capella fenior^ medicus 
Francifci Regiâ vndequaq; do- 
ûifsîmusmihi coràm affirma- 
uir? Poftquam igicur excremê- 
tofus hic fanguis colledus eft, 
menftrua moueri incipiunt : ac 
ficoncodumiduoneft^crudû B 
aliquid paulacîm feçernicur^, 
quamobrem quae aibavocaa- 
rurmenftma^ parais adhucj&: 
admodum pûellis proueniûc, 
Se magis fi cibo vcantur humi- 
•^ diore&crudiore» H^caueem 

alba incremenrû corporisim- 
pediunc j &puellam excenuâc, 
fi fréquenter &c immodicè mo- 
Qmiiome uentux.Definuntautemmen- 
ftrM i^^nZt ftrua plurimis circaannû qua^ 
Ii&* 7* fe#* dragefimum^quod tempusquf 
cdp.^.lhid^ excefleruntj menftrua ad fêxa- 
gelîmum feruancur, quo tem- 
poreeriam nonnulias pepere- 
^ runCjfedvkrahoccempusnui 
lapoteftmenftruampurgatio- 
nem pro crahere • Nam princi- 
piurnSc finis mulieribus pro- 
Us reçipicnds^ & maidbus pr|- 



bend^5 eftmenftiuorum &fe^ 
minis emifsio. Sed-îieque cùm ïbida 
incipiunt ftatim proîifica func» Ub. j 
neque cùm definunt^ Se iam cap.z 
pauçiora & infirmiora funr. 
Conceptus tamen muiieribus Conci 
à profiuuio menftruorum iua 
natura contingit: & quse his ca 
xentj fteriies magna ex parte 
exigunt . Verum fieri poteft, f^^, 
vcaliqu^etiam fine horû pro- ^!.^J 
flauio côcipiant^videlicet qui- '^^] 
bus cantum humoris coiligi- ^^^•' 
rur 3 quantum his qu^ purgan 
tur reflare folet^ quanquam no 
ranta copia^vt & foras pofsinc 
proSuere. Nonnulise^ edam 
dum profluunt menfes^ conci- 
piunt , p oftea au tem coacipe- 
re nequeuntj quibus voîaa ila- 
tim à purgatione côprimitur. 
Quo in îoco reûè adiedû eft^ 
Magna ex parte. Nam & vixgu 
nés y quibus nondum menfes 
fluxeruntjCompreilu concîpç- 
re poiTunt: Scquœpepererunt, 
fine ladarunt liùe non , conci- 
perepofluiirjpriufquam m^n-^ 
ftruapurgatio répétât: paucis 
tamenidaccidit. SedbaecadQs^ 
rem propofitam parum perti- tanp 
ncïtz. DeÇiiunt quoque menf* firux 
ftiua ante hos annos fepe ex Actii 
morboauc açuto,aur lôgo^mi^ cdp. 
rore^timore^viaru parciore^ ia< 
• boribusauôi0ribus: citifsimè 
in pinguibus corporibus cef- 
fantjnecprius tamen anno tri- 
cefîmoquiai o^n^cfèriùs quin*- 
quageiimQbBirQ enimicxage^ 

Jmum 



Digitized by 



Google 






lugcne. 









hMjï. 



H^ 



777 I. S Y L. C 

fimum annû purgationes nien 
ftruae acringunc. Ad tempus ve 
ro non omnino iîftuncurlafta- 
tjbus,&: vcçro gerentibus, non 
. camen omnib. Nam plurimis 
nutricibusçdâordinatas pur^ 
gationes fîuxiiie vidimus, èc 
makis vcero gerenribus. amba 
bus ramen mulci fanguinis & 
nâîura, & ex vidu pleniore. 
Quid, quodmihivifae quaead 
iullum cempus fcecum non fe- 
rebanc, nillpraîcerhas purga- 
tioncs^vcna quoq, cubiii fecla, 
fanguinem minuerenc, à çuius 
copia animo linquij& tuiFoca- 
ri fepronunciarcntî'Abfurduni 
igirurnihiiefî àconcepmmê- 
ûrua eftluere (nam edâpoft co 
cepnim aliquandiuprodeunc, 
quanquam parce, nec iempci) 
fed morbidum id eî\ quamob- 
rempaucis &rar6 accidir.Quf 
auxem ma^gna ex parce iîunt,ea 
maxime iecundum nacuram 
func . Adde quod quibus prae- 
gnancibus menftma vfquead 
poftrcmum gerendi ccmpus e- 
ueniunCjhse parua pariunc & 
non vicalia , auc infirma. Ec 
quandiu lac emanacjcuamais 
purgationes magna ex pane 
non fianCjquibulaam tamenla 
4iancibus fiunt . Quae prxrerea 
purgationes quibufdam acci^ 
dune mulieribus cum concepe 
runc ferè func ordinatae , & per 
tempus quoddam accedunr, 
vttriginca dicrum, maximèii 
coccp ta fœnûna ei^quadiâgin 



O M M EN T. iTJI 

A tâfimâs.ApartB etiam purga- 
tiones eodem dierum numéro 
iêqui voiunt, non aequè tamen 
exadè,per dies fciiicet triginta 
fï fœmina, per quadraginta fi 
mas edicus in lucem eft . Men- 
ftrua enim nuilo circuicu certo 
defcribuntur , redunt tamé mo 
ueri decrefcentemêfe & iuna, 
idq;rati6e reda.Corpora enim 
animaiiûfrigidioraiunt, dum 
aër continens talis euaditjmen 
iîumauccoitus & fines frigidi 
funtpropteriunse defedû.Mc- 
dicorum tamen vulgus, per fin 
gulaslunasquadraturas purga 
ri mulieres volûtduniores qui- 
de per prima , feniores per po* 
ftrema, aetate médias per alias, 
B idq; frequendàs&promptiùs 
tum à nacura, cû à medico mea 
fes mouente obleraatum prae- 
dicâtjboc etiam carminé addi- 
to, Lunjr uetm uetuhLsJuuenes 

noudluturepurgat. Quodigi- 
xur hune fanguinem mulieres 
feiè fingulis menfibus,fi ianae 
funt excernunr,menies èc men 
ftruas purgationes appeilarût: 
vtGraeci *>'/<w*'^«s^-*/'«'''"f* Ec 
tempora eriam vocac valgus, 
quod ferè flads temporibus 
prodeunt , aiij edam malam 
feptimana, quod efâuxiones 
vocace Icptcm numéro dies £e 
ri folencSunt qui Sores vocac, 
Scalbamenflrua, albosfiores: 
quoniam (inquiun;:) vtâos un 
âum antccediCjfic mulieres an 
îènaaquam çoncipiunc,quàni 
Ce 3 



Lîh,gene,tm 
€0,4.. O'tih» 

lAenfesîum 
fequuMur, 



Menfcs^ fin , 

Tnëjhruxpur 
g:Ltioncsqu4 

Tmpûrd, 
Arijh W>,7. 
hifi. «p. |. 



ihrcSm 



Digitized by 



Google 






esfhw^mc 



lS>ii^atp^$. 



Qnihuçfiri 
2uUtio dh 
utero acci^ 
dot. 



fj^ J>E MïlSfSlB* 

«ïieiifesIluxeriatjVC affirmant 
i^ardkipropèomnes ♦ Quan- 
qaam çoncipere eriâ ame me- 
ftmam purgacionem antè ex 
Ariftoceîe probauimiis:cû ian- 
guîs ipfe qui vacuatus eft, con- 
cepramper fe non faciat^ fed 
peraccidensrquia vaforum ora 
iamfuntaperta^neque languis 
adeft largîor 5 qui femen copia 
ftranguieCjquaî duo ii àdfincj fi- 
ne hacpurgacione concipi po- 
teft , Kec tanmm^ n^c fcmper, 
femel finguîis menfibus fiunc 
h^ purgariones ^ lod quibufda 
frequeaciùs^alijs rariùs,Muîris 
^enim ex defiderio coic^ (quod 
aecas iuueniiisjauclonga vene- 
ris abûinenda excica£)mêftrua 
faepecerin menfe cicantar^Ad^ 
hsec pauds menftrua hnçuHs 
*menfib^s mouentur > fed vuo 
iarermiflo pïurimis . Quandiu 
&ad quotFique &nnos menles 
mulieri fluent^ diximus : per 
quot aucem dies iîngulis pur- 
garionibus floere ibleac^ dicea 
dumeit . 

Quibus^ vniuerfim & breuî 
teHipore^hoceft^biduo proSu- 
une, fciiciores fenr, quàm qui-- 
bus paularimj&in longum re- 
pus protrahirurhaec purgâiio> 
fepte numéro diebus ficri con- 
fbera:Iaborant enim omaeSj& 
corpus habetgraue^quâdiu af- 
fîuirhumor.MuIris eria ftragu- 
lacio ficab vcero^quib^eruptio- 
m propinqua lune menftrua, 
donec erûpanr, hîs camen can* 



MVilERVM Tto : 

A rùm ftrangulado hsec contîn* 
gitj qua; per venas & arterias à : 
vafisipermadcisorrasj invte- 
ri fundum^ied eriam îatera^ orî 
iîcijs definences purganrur : vc 
poft âudies in geueranone hu* 
îusftrangulanonis.Virginibus ! 
enim, & his quae à conceptu 
''purgâcurjfi ianus eft fœcusjliu- 
unc menfes per venas er arteri- 
as in vteri coilu m à vafis crurû 
reflexas:ierèaucemfluuntà tri 
eus diebus vfq;adfeprimum. 
FluUi^t menfes largrùs & îx^ M- 
quenrius^& contra parciùs S^ gu 
rariàsmuitismulieribus, non tr/ 
tamen minus indefanis, quàm 
quibus medio quantiratis & 
rainori modo fluût.Qg^ enim 

B venas habent laras , & hepar 
muîrum fanguîaem generans 
(quale/erèeftmagnû, Scideo 
voracibus famiiiare ) h^ ïi ali- 
mentum et mukûjet ilf equens> 
& pleniu s nucriens iagerant, 
&:vira adfît ociofa^Sc fomnus 
îongîorjaerplouius^auilrinus> 
&:moxàcibo balneumautfri- 
ù\o quantîtare mediocris^mé- 
fes habent îargiores & frequea 
tiores , praafertim fi iuuenes 
iunt&fofcçjdebiîesjaut veneri 
affaeta^^ aut cauf^ adfint aii^, 
Çtà pauc^ aut imbeciiîas pur- 
gationem menlîum immodi- 
cam facere confuetiie ^vx cibus 
humidus,&: aér^Sc aiia poft di- 
cêdarnifi craiTus^lentusCtfan -^S 
guisj aut per âiias partes vacua *^ 
tus^naresjiedem^ giilam> aîpc- : 

iram i 



Digitized by 



Google 






Aetm. 






H. 

!g. mat* 
58 quaU* 



78* h S Y L. C O 

ram arceria/eiSam vcnam > aac A 
alia largâ iîat vacuacio, per iu- 
dorem,alui fiuorem , puris vo- 
micam , pullulas omnes in cu- 
ce efHorefcencesraut febris acu 
tajautlongafapcruenerit.Cor . 
puiencis aucem mulierib.mul' 
mm menftrui in corporis ali- 
mentum cranlit^&in coicu can 
didas nacura plus euaporanc 
qaàm fufcas : parciores igitur 
his meies hunt, praecipuè il ac- 
cédât euacuacio ex vida par- 
ciore, parum nucf ieiice>vacua- 
tioîie quauis5lâbcre:,cura,mcs' 
rore . Corpulenras appellare 
viderur, qu;:s Aëcius omnino 
viriles IcribiE^fiifcas, copaclas, 
ncruis robuûas, vsnoiasjlum- 
bis& natibus ampliorib. pe- 
CioîQ â: humeris ladoribus , & 
piioiîs. Quaeicem nacura func g 
obefae aûmodam, quia venas 
habencanguftas, iahiseaam 
paucura ianguinem , 6c qui fe- 
rèia adipemabîumiturjobid 
omnium raiii'aimè concipiûc, 
Sc-îi concipianc/œrus graciles 
&âdmodura imbeciilos pari- 
une: igitur & menfespaucosj 
vc graciles ex morba longo, vi 
Cm cenui > Uboribus,iacempe- 
ric calida:coiitrà graciles natu 
ra/ed viâu impinguance l'agi- 
nacse, S: benè carnoia>, largio- 
rcs profanduuc. Nec iolû quaii 
ticare diuerla eft menllum pur- 
ganoradonealimenci 6c aeca- 
cisjccl genere.Nara iuucnibus 
ÛJiiei wiîîùni iotuxss caiiûiiia 



M H- EN T. 7^a 

recens maftararum fîmilîs, 8c 
ea largiorfluic: hoc cft,fanguis 
incoûus, auc quia concodus 
nondum eft , aut quiain ferum 
degenerauicSenib.aiif craiTus, 
niger , paucus , & qui faciiè 
vel in corpore concrelcit: «ecas 
média Se firma médium rener. 
Adhaec purgatio menf^rua ad 
aetacis viq, vigorem augerur, 
fiorente ia aetacc squalis perfs 
ucraCjVeîparum auda auc di- 
minuta : setate iam déclinante 
paulatim minuicur, donec o-. 
mnino deCnac. 

An igitur largiùsaut parci- 
us Suant menfes muiieri , exi- 
pfîusaeratejhabitUjVitç condi- 
tione,aiimentorum quantita- 
te,& quâlitatc, viduq, reliquo 
&morbis5âlijiq3 aifedib.conie 
dabis. Vere aucem, vc in puber 
catc iargiùs fluere videncar, 
ob fanguinis in corpore runc 
rcdundantia,ra jvirium robur» 
$L cœptam tûc faeri humorum 
mocum: sftare cciam, vc setace 
fiorente largi iaepe menies flu- 
unt> ob ipfius acrimonia &: ce- 
nuicatem (iuuencusenimsera- 
tum , vc aeltas anni partium eft 
biliofiisimajO^ae igiiur malie 
respro l'anguinis méilrui muî- 
ticudinepurgacur tempeitiiîè, 
hœ cf ceris iunc îaniores, fcecû- 
diûres>caitioies>5>:veneris mi- 
nas appétences : cùm vero fî- 
fcuncur, auc parciùs iïuync, £- 
grocanc^ialaces iuncScinfcccu 
dj£;ai4£iî generenr.icibccilios. 
Ce 4. 



Menfîumuê 
rUquantitét 
undefumen» 
ck.V€r,Bip» 
hh.dcnatJj» 



Digitized by 



Google 



7% I>^ MEKSIB 

ait: morbides gignijnc: iî im- 
modkèfluicydijf fiunc affe&us, 
I^.l.gc^ de qiiibus poftea . Seruat enim 
çap.^. corpora intégra menftruorum 
eriâm alborum ieceiïus cùm 
mpdicè fix(fuus zmcm cuique 
moduseft) quia corpus ab ex- 
cremenris vindicacùr^quae ip fi 
font aêgrotandi caufas:led fi no 
fit^aut immodîcè fit^damnam 
euenir: aur emm morbi oriun- 
tuTy aut corpus emaircefcit & 
cxteatiatur. A quibus autem 
eaufîs immodicè iiar jVel non 
fiatj poftea dicetur . Nunc fcire 
operseprecium eft, mulierem 
îmmodicç fangBÎais aut profil 
fioni 5 aurxejerioni obnoxiam, 
c^teris fangaiais morbis mi- 
nùsiafeftari quàm viros.Pau- 
cis iccm'muiieribus funt vari- 
ces^auî marifcae, aux fanguinis 
ènaribusprofafîoj&quod eo- 
rum accideric detrimeatum,iîî 
menftrua decumbic* Namii^sc 
ob id parciorafiunr ;, quemad-* 
modum iî ianguis per aîin va- 
cuetur meatUjVel nature fpoii 
t€:yVt per vomitu oijfpu tum>ie- 
^ dem^meamm vrinarium* vel 
feda à mz<^co vena^veî à foris 
^ < t* corpori violeiïter occurfanti- 
fùfy^ /r bus diuxia. Qui vero morbi me 
rn^Jr ft*^^^p^^g^îio^^^i^^îïiodi- 
"" ce fadam praeter extenuatio- 
acm fequanrar , poiT: dicerun 
qui vero iiippreiTam^aunc dica 
tur.Suac aucem ferè lii , graui- 
tas corporis tonus , os vterià 
duro tïimore ciaufiïin,&inde 



HVLIBRIVM 



mcnfcs fc^ 



A oris îpfîus dolor grauîs ^qui ia 
coxam lateris aitedi cranfitj vn 
de&crusipfum claudicat. Si 
autem diuriùsfupprefsifunt^ 
neccorpus àmedicoeft vacua 
. tum5tumorpr;:sternacuramîn 
iiibusinterdum exorirur^ofte- 
dens in ternam parcem aiiquâ 
inflamnlatam: nônulîis aurem 
phymainextremaiiium parte 
oricur^ vti & viris eadem in par 
XQy qui foppuratus aliquando 
longo tempore vix fanatur» 

Vterina iaffbcatio & peruer 
fîo.Dolor vehemens vteri, imi 
ventrisjîumborumjCoUi^finci- 
pitisj ocuiorumquoqueradi- 
çesinfeftâs^&palpebras &re- 
liquum capitis ^ fpin^ ^ corpo- 

B ris aggrauans.Febres ardentes 
& vrinas nigricantes cum ru-, 
bra quadam faaie^ fîmiies lotu 
X1Z carniam recês madatarum^ 
curfiiîiginem mifcueris. Vrinç 
etiarn èc ftercus quibufdâ fup- 
primunrur.autœgrias exeunt» 
Sanguisper alîum îpcum va- 
cuatus^ phîegmone^ aut eryfî- 
pelas aiicuius partis: quorum 
malorum nullum intègre pur- 
gms accidere folet*Supprersis 
menfîbusàvaforumhos vtero 
inferre confuetorum obftru- 
dione vel comprefsione, au 
ipofitionafcitur in vtero fimi- 
lisphlegmonae^ auteryfipek- 
ti^ autfcirrhojautcancrovqoi- 
bus totum corpus compacirur. 
Nam hepatis&aiiorumvifce- 
rum tumores fîuntiimileSjre- 
gurgitan- 



Ti 



p- 



V 

cl 



 



Digitized by 



Google 



^ ^85 ï" S Y I,. C p H M E N T, 7^^ 

igurgîtànteinhaecfanguiae il- A fiusdefcribere:quamînré0Qii 
lo: ÔchydropeSsCordis palpita mediocritcr pcrcinet pracnoJT- 






%6. 



tteriutii 

tcmfe. 



tiOjScfyncope^iîcis vehemens, 
deie^a appetentia, naufea^fîn- 
sulms, radus , coàio imbecil- 
îa,&&pedepraua:a, c^uomo' 
do grauidis(ob id muks graui 
das fc fajso puranc ) tufsis , dy- 
fpncea,phi:hiiîs,epilepiïa,pâra- 
lylîs 5 apoplcxia , cephalalgia, 
mcerorfiaecâufamanirefta, & 
lî diu & mulmm fine fupprefii 
menfes mania, Se meiancholia 
vulgo dfmomacaputaca,lcoto 
ina,arthricis interdum , vel fal» 
tem podagra ex aph. Mulicr 
podagra non laborac nifi men- 
ftruâdcfecerinr, Colorfœdus 
&C liuidus faciei & corporis re- 
liqui,impetigincs rotius,furû- 
cuii mulri, horripilario &hor* 
rorinîequalis,inquiecudo ecia 
lîne febf e , febres ardences , Se 
caecera exlib.é.cap. ^. de L af« 
fccpauio antè icripca:cc prêter 
hsc Veneris infariata cupidi- 
tas,ticiUaris à fanguine recenr- 
to & purrence parcibus ad vte* 
rum periinedbus , fteiilicas ob 
fanguinisjferainisjacqjadeo v< 
teri corrupri onem,faepe etiam 
mors hîc iuccedens. Hascfym- 
pcomara faspe acciduntpraeci- 
puè otiolis, & benè nutritis,& 
quaecoicus&pariendi confue 
çudinem omtfcrunt: quorum 
çùm vcî âdeft yel imminer, ali- 
quod,mêies moue, aucvenam 
feca.fcd prseôitericborum prae 
caucionexn,yel curâùoaem £a^ 



fe lupprefsionis huius cum eau tih,6.Bni* 
fas omnes , tum figna . Men- ^tQmiium* 
fîum fupprefsio aut namralis 
eft, vc à concepra , à parru fi la- 
ûar mulicr,à leneâuce: aiic prç 
ter nacuram, cui nunc incum 
bimus.Huius aucem caufis c6« 
tincntcs & proximas func, ian- 
guinis ipfîus quanti cas vel qua 
Bcasjviarumperquas vacuan- 
dus eft anguftia vel obftrudio, 
facuhatis vaforum expulcricis 
îmbecillitasvcl rcientricisro* 
bur. Quaeveromulieresnuiia ÂetmslLtSi 
exfupprefsis menfibusmolc C4,^u 
ftia huiufmodi , vel totius cor- 
poris, vel vceri> vel aliaru quas 
B nuncdixipârrium,afficiuntur, 
his ctiâ natura fteniibus,mcn* 
Arua purgacione omnino care 
re, naiurale eft. Sanguimsme ^^^^^ 
ftrui quantitas audior & par- ^^^^ 
cior, ex asquo menfes recinct: 
iUa quod prae copia vi) s haeret, 
Câsq, obftruit : haec quodino- 
pia nihil vrgctjneqj vim expul 
tricem folicitat , tutior muito, 
& minus infalubris quàm pii- ^ 

or.Porrofanguisparciorfiçab Satipt^ pdf^ 
alimenco pauco,auc multo qui cusmdc^ 
dem,fed paramnutrienteima,- 
gis lîaccefferinctrequens ine- 
dia, labor plurimus, aêrcaE. 
dus,fudor largus,vel alla vacua 
tiojprœfertim languinis pern^t 
res, bsmorrhoidas , vel aliom 
meaciL'ira,mœror,vigili%& cas 
te£a corpus ficconna âdnaaie^ 



Digitized by 



Google 












y%f DE MENS IB* 

riaflue per fe ^ fiue etiam per ac À 
cideRs. vt cma facukas hepa- 
-m fknguifica eftimbedila , e* 
tiam il nmltum &pkniesmu- 
iieris aiimenTOmi'umacur^pa^ 
cum tamea fanguinem pur- 
gadoM menfèniae pcrmicrit: 
née miftus cum in marnas lafte 
împlen4as auerticur^j^^ut in fan 
guinis fontes per immodicum 
idmorem ^ antin Gorpulenc^ 
mulieris ccwrpîJ^s natriendum 
âbfaiHiîur, vt antè dixîmus. 
Quapropter & febres omnes 
menftruam purgationem pet 
fefîMtjpraecipuècaHdiores &: 
ficderes : per accidens vero,id 
€%fâng4iinis àcâl€H:e rennatie 
liem^terfum pr^nouêt.Nec 
febres Mse-^fed m^rbi omnes B 
jâaciitr><juâ dmtmni menftruf 
^ptirgarioni mateîiâ adimunt^ 
àîîînc^es vi^end^jvelcogedo^ 
& quod per illos corpîjs anrè 
Bîbilj aui malè imcritiir : o b id 
aHmencum virimi aiimentî be 
nignû ac vcile^non fecemkj vti 
aeç per mtîeroTem longum^ ma 
gniMBrimorem* Sangpinis co- 
pia ex alimêtis multum natri- 
enribnsj&his mnltis^ac frequê 
îibus 5 in narara inculpara & 
multi fangnînîs ^ pradertim fi 
accédant caufae relxquis pr^di- 
ûis exiam contrariç^otium^aër 
ccmperatns^fodornullus, aut 
paucuSj-nuUa^; alia vacuario 
feniîbiiisvelinfenfibiiis. His 
verà ianguis nuiltus menflrnae 
piigaûgaiçft femp« aççow-» 



HVLIERVM T^t \ 

niadarifsimus: prçrerqnam dâ i 

mukîtudineobftmitj aut crafi. ' 

fîcie y ant ientore^quae quaîi ta- . 

tes illi accidunt ex cibis crafsis 

& glutinofis ( qaorô cataIog€ i 

docuimus in viûu incxaiTantc i 

&impingnante) canfis omm- ■ 

bus multum refrigerantibus et i 

ficcantibus per fe, aut calons 

Vâlidi interuenru, vt in febrib. i 

Viaeper quas vacuanturmen- ^ 

fes^funtvafainvterij velcolMTJ^ 

eîus capacitatem orificijs fuis r\ 

(cotyledonas vocant)definen^ i 

tk5& vteri coilum» Has autem i 

obftrmtproptèfanguis^vcdixi i 

iargior, crafsior, glutînofior, i 

quod ffpe poft abortu accidjc: i 

Hîfi &abartionem potius faci- i 

ai fanguis huîufmodi cotyle- yi 

donibus infarcus . Anguftio- ^ 

res autem reddunt vteri cor- ^j 

pus folidum y àmnm^ denftïm 

à natura.5 vei acquifitirio aif^ -i 

ÙXL y & virio fa vail^rum à natu- 1 

ra côformariOjex coiii vteri cô- : 

torrîones^ horum omnium fie- 1 

cicas^ carnis obeluas^, partium 1 

vicinarumiumor aliquîis prae^ 1 

ter naturam comprimens^ & i 

m«atus capacitarem incercipi- 

ens.Acquiijtidus vteri denfati ; 

afFedus à potu immodico & i 

intépeftiuofrigîdae^&efufru- : 

âuurn crudorû &imma£uroru 1 

à vâlen ter fîecantibus & aftrin i 

gentibus^ praecîpuè fufiîds^ î 

autvterofçpemetrenchytain-' \ 

ieûis • Idê efficiunt fed tardiu j i 

Wâusaâofîçcaj&afkingês ta 

câiida. i 



Digitized by 



Google 



7^$ 



X. S ru COMMENT, 



fpO 



çalida qua frigida : omnium ce A âa intclli^tur^non qna âb în- 



Icrrimè frigus vehemens, dia 

parturiendo in aëre frigido.vê' 

toCo, recepcum in vccra ctiam 

dum fcetus gradîores edunnir, 

. « CoUû vtcri obftmunt calli, hy 

ffico um p^j.f^f ^Qfe5^jnébranae ipfi à pri 

,jiyuen u , ^^ çonformatione înnatse , a- 

dcps mulms.Cicatrices autem 

ylceribus vteri àut vuîneribus 

(vt quae à paulo per ceruicê vte 

ri^lapfîs in eum mulieribus ali^ 

quâdo accidûc)indu£la,orava 

forum omnino claudunc:ob id 

menfes abolenr,ac fteriliratem 

âcccrfimCjncc curari vlla ràtio- 

nepolTunr, 

Cu tacuhatis ornais robur in 

]^mm ex panisipfius probo fit têpera- 



iîgnivenarûhcpatisobftrudio . 
ne aliquâdo accidit. Duas tan- 
tum Câufas prieras fupprefsio 
nis menfium , tanqua trequen^ 
tioresGalcnusrccéfeçinAph* _ 

Dum ora vaforum ad vcerum ^P^^ • 5^* 
pertingentium aperir«,& fàn- ^-f* 
guinem exrenuar^ fcribicfco- 
pos efle fànandg fupprefsionijB 
m^nfîura. 

Supprelfosîatempcftîiième Sr^ msft^ 
les, quanquam muHer ipfa a- fui [up^cÇ" 
bundè pofsic doccie^quod vi- fmtsuu 
deiicet confu^tum his lem- 
pusaliquandiupr^terieriCjCa- _ 
men fîgnis quoq; pîurimis de- 
prebendere potes. Prima fym- ^ 

ptomatis iilisquç pîurima dixi 



hix /à-. mcntofita,ei«fdeimbeciIiitâs B musmefesTuppreffoscofequi 



ilfi» unde incéperamcntomaloteuintê- 
kdïU. perie,fedinfigniorequâuiscol 
locâda venit. Vâforû ergo vteri 
expultrîx fâculcasimbeciliior 
eft , ab infîgni aliqua inteperie 
rccétijquç&relacu mulieris,ec 
tadu pamuj& fignis vxeri caii- 
di,frigidi,humidi , ficc!,in fteri 
licate dicêdis,patent . Tamecii 
vafailla paulo humidiora, pro 
mouedis menfibus commoda 
nonihil videcur.vt fîcciora pau 
lo retentrice iirmant magis^no 
Vaforû cantqm, fed aliarû quo- 
que parti». Haecvcro facuiras 
malaautnonexpelJit, autdc- 
prauatè expellit , ad ioca Icili- 
cct alia,vf nares , ventriculum, 
h«morrhoidas,Ha5C autê men 
j^um fupprefsio ab vxero pxofe 



confueiii0e,& praetercà iftis. 

3Lac in mamnais mulieris nec . 

grauidsB nec pcerperç :quod e^ -^ :'^^ 
tiam mamma? durefcentes o- ^'^^fi^ 
ftendût. Nullaautpaucifsima mp^eporm 
menfium excrctio temporc c6 ^^i^pw» 
fueto:& ante id tcmpus per bi- 
duum,aut triduum, poft id ve-i 
ro diurius fympromata praedi- 
âaexacerbantur.Méfîbus qua 
que fupprefsis mulier ab bis, 
quia non tranlpirant,putrentî 
bus & acribusritiilata, Venere 
magis appétit . A cuius auté ha 
moris cum fanguinc mifti co- 
pia, crafsitie,Icnîorej méfes fî- 
ftant UT , figna require fingulc- 
rum in Simiotice: praeter,quaî> 
caufas frigidas folas^fed magis -^ 

cûmatedapituitofa oftéduAj^ 
Dà z 



Digitized by 



Google 



Frîgus ad fundum vceri âb î- 
pfàperceptû, Scâupor^ tardus 
înenfium,& corum albicantiu 
4efcenâis . Venus n«c appetL- 
-mr^^nec deleaac5& in eapraÊCÎ- 
pnè pîmicoûe faliuç largior af- 
liuxus eft^vifoipfî copîa^ôcfe- 
pe ob pucrcdinem acrimonia 
jBokftus, qii»& melancholi- 
cofoccofunc çommimiâ^prae- 
ter picuîcae arfîuxumX6traa% 
meiancholiâ, & bile flauam V- 
ftione craffatâ ( nâ ten uis cier, 
nonfiftiOoftendunc, &praeter 
venerisappetentiâ^ Scmagnâ 
în ea voluptatem^ teminis quo 
que céleris excrerio.eft : &lâ- 
bra ficca5& fepe fciira,& men- 
fiû fluor cum morfu^&rofione. 
tëpMro de Sanguîs quoqi dum prias fiue- 
nu^aihus* bac ^ auc feda nunc vena^ exce- 
ptûslinteo^ autarena^ymbra 
fkcatus^coiorealbido pituita, 
flau^ bilem^fbfcô melanchoîi* 
' cufnfanguinemfîngnificat: & 

pan:o excepcus mox peripium 
^argîtur;^ n tenuiseft5& aqup- 
Apb<y.^6*€^ &s.Dequibns eftaphorifmus^ 
infàcm* MuUeri menfesdecoloresj ne- 
que per idem femper cempus 
veiiiences 5 purgarionem iîxdî- 
ïJimps i£€o canteflenecefferiâ* Décolores 
lùmundc. âucêfunrà picuîta,& biie vura- 
que:à picuita aucem crafla , & 
humoremelancholico rardius 
cofiîetOjàpicuicatenuij &bile 
iaua:,cirius fluunt . Virginibus 
A£tmJi^6. aucem annu decimumquanû 
«^•î* atcîngencibusj fi mammas pru* 
jâanc^peften^lumbi, capuc do* 



B E H E N^I B* H VL I E R Vm 



79^ 



'A leanc^bilis autpicuîcçvomitus 
adeftjleuioribus decodis pur- 
gâcionem iam inftancem macu 
rabis. Si menftraaplura fiant, j^p} 
acciduncmorbîr&fînon fianc Ub» 
exvcero morbi concingunr. 
Mulieri fanguinem vomenci 
menftruisfuperueniécibus fo- 
lucio . Menftruis deficiencibus 
fanguinis fluxus è naribusj bo- 
num . Quin ex quauîs aiia par- 
te tune fluerc^ au t ip on ce natu- 
re 5 aut opéra medici ^ lalu- 
breeft. 

SVPPRBSSORVM HENSI- - 
mncuTdtiolcopkfànguim* 

MOrbosexreplecionecu 
rat vacuario . Menfium \ 
B fupprefsio affeûus eft ; 

repletionis ^ vacuacione igicur 
eftcuranduseiusmaceriaequae i 
repiecionem facic. Ea aute fan- 
guis eftjautpurior fed largion : 
aut crafsîor & giurinofior, isq; 
vei fua fubftanria , vel mifta ei 
crafla & lenca alla materia pi- ■ 
tuitofa, vel eciammelancho- ■ 
lica. Quae caula fuppreiTorum VU 
menlium^quia eft frequentifsi-' uî 
ma^obidprima^&fuliusàno- ^5. 
bis expugnahda eft, viâ:u-praD- 
cipuè contrario ipfi cauûe : te- 
nui fciiîcetjfi à multo fanguine : 
fupprimâcurjteauâtejfiàcrai- - . 
fojinddente & tergence fi à le- 
to: praecerea medicamentîs bu ] 
morem hune vitîofum appara- ■ 
tibus & expelientibus(de qui- ■ 
bus mox dicecûr ) aut poriijs 

ante ; 



Digitized by 



Google 



lihro \6, 



hstms^ 



ïmjicdtio, 
Jicurhituk, 



antehaecphîebocome, fi vires 
& «cas côfentiat. Secabirur au 
tcmvcna malleoii, aurpopli- 
tiSjVt totius plenitudinem mi- 
nuâfnus,& fanguihem vcerum 
verfus trahamus , Q^od fi co- 
pia fanguinis eft largiisima» vr 
in plethoricis muiieribus, péri 
cuiumq, eft,ne is aifatîm deor- 
fum trapus vcnas vceri vehe- 
mentius impicat & infarciai^ 
venam brachij dextri interna 
• fecniiTc prius cum Aêdo,&Pra 
aicis ratio eft(qua,opinor, eau 
fa in pituiiofa raulierc vomitû 
confuiit Aëtius libro \6. cap. 
55.) quanquâ haec aiioqui feâa 
menfcsfupprimac. Simultus 
tantàm ad vierum vafa obihu- 
it/edis tibiœ venis ad ciura de 
jiuâcus obftrucreLdefînit.Vtrâ- 
que aurê venâ maileoli, aut po 
plitis fecmire,& die primopau 
cum fanguinem ob virtuté co- 
pia oppreflkm vacuaiTejfecun- 
doiargîoremipfa iam exone- 
rata, quanuis ob fibrarum cru- 
ris vtriufqj vaforum cum vcro- 
quevtero communions fit ra- 
tionabiie, tamen dcxtri cruris 
fecuiiTc fuffecerit, ne tôt phle- 
botomis aegra tarigemus:mul- 
x6 minus cum Gordonio vtrâ- 
quciecorariaiecueris, deinde 
vtriufque maîleoii vcnl Quod 
fi vena: fcûionem aegra mollis, 
& formidolofa metuât,autea 
ferre nequeat,aut vacuationi 
juftîefîcimparjmaUeoloSj aut 
popliccs koicex fc<ui£ca ; ^c il 



O M M E K T. 794?, 

A ne id quidclice t, furas, coxa* 
lumbos ^ cucurbiniiam affi-» 
ge,&vacua pro fcopis vacua- 
tionum; nifi quod fanguis ex 
venis ribiarum,quàmbrachio- 
rum miflus menmra eadero,vi- 
resmagisdeijcercputatur. Si 
neq, huiufmodi remédia fît la- 
tura 5 fricabis afperiiiS5& duri- 
us 5 & diutius partes fupnas in 
plethora^deinde iafemasicitra 
plethoram bas folaSj& vincu» 
lis dolorificis faepe repetitis, 
fanguinem ad vteri venas pr^a 
cipitabis . Si fridiones bas fer- 
re noiit, foue diâas partes a- 
. qua calente^cui aromaticae res 
incodae fuerintjde quibus po- 
fteà.An vero lunç quadjraturas 
B cummedicorumvulgOjiniàn- 
guine muiieribus mittédo ob- 
feruaffe fît ex vfii: vt prima fcili 
cet ac fecundaiunioribus, ter- 
tia& quarta fenioribus mitta 
Eur, expericndû tibi relinquo, 
nifi omaib. cum Ariftoteie lu- 
na decrcfcete fccare maiis , auc 
potiùs biduo auc triduo ance 
tépus fluxiois cuiq; mulicn ca 
fuecuro, quando menfes no bis 
folumaled alijs quoq; rcmedijs 
moucrctentandumeft. Cum 
autem primus mittendi fangui 
nis fcopus fît, vc ipfîus redun- 
dantiâ conâgatur , fi is «il pau- 
cus , vel natura vel vidu tenui: 
velquiaâuxitmuirus per hae- 
morrhoidas, auc alium quem- 
uis meatum, auc etiam volnus: 
veiqw inlïgnis aliquapiae- 
Dd 5 



fnââa* 



"Som. 






guiais (co- 
îcnàm pa 



Digitized by 



Google 



^ BE MENSIB. 

l^um^vrina^jflidçy^s . veaam in 

fuppr«fsis menfibus ne fecajCÛ 

BiutumabMs fymptoma infi-^ 

gne împen4eat, quomodo nec 

inmnlti^ viigînimi^, riucrki- 

bcus^multùm laborâcibîis^cùm 

vidu parco & îinmodko ficca- 

^ ùsy vt vtcd vulnerîbus indu- 

ôâs cicaaric«hab€nriBus.Qui 

bus omnibtîs non fanguinis 

mifsionc folùm in fupprcfsis 

menfîbus abftinendum eft^fed 

i^^l menfes îpfî remedi;s alijs 

moxfcribendis funtfolicîcan- 

dïjCeu nulia ex his noxa imp ë- 

iSfli/ejmo- dence. Vbi his communibus . 

ucnmmcdi^ auxiiijsadiucanacura^acpraete 

^^g^cntiU reàpurgâribus , fi His eft locus, 

nihii ramen mouer^proprijs v- B 
^ tendum eft^qu^e eîTeatiae cenui 
tace^&calore fanguinemma- 
gis flaxiîem reddanc^& ora ve- 
jîaxumin vcerum^ & eiu$ çoUû 
defineatiâaperianCj expulcri- 
<emqî vaforii vimad opu^fo- 
^ iimnonaihilexçîcent^acfub-' 
ftanriae quadam proprietate v* 
îero familiaria fin t. In quorum 
vùx miciora primàm fun t expe 
nuda^quia affeâus non vrge^ 
quibus vîûis'mediacxîâ lune 
mîlcendajvel etiam fola^&pet 
le lentanda ; quas fi non fuffi- 
ciant,vaienriorum aliquidad-- 
dendum eft: quibu^ foiis vtciu 
dumcxitychm aiFeÛus eft maxî 
mus, auc inualida fuerinr c^t^ 
iraomnia:fed in eorum claffe 
«oderaciora quoqj deiigesjj ne 



febres emtent^aur ^çerentofê 
triailum^fijâmancuî^aucvcera 
fi baknojpeflb^ciyûerevcerino 
iminktantur, vel fufficannir% 
Tudus autem vmbilico> pubi^ 
îHbus eadem admoijetur.Por- 
ro menfes mouenc clemenrjer^ 
radix graminfs^ râdix& femen 
rufci^alparagî j pécapbyîlijadi- 
antuin vcranque^ phyllids^ ci- 
chorîj>acincybî j Ôcrumicis ge 
nusomnc, papâuer rhasas^ eu- 
paîoriumjbrafsica» maIua-> la- 
ftuca agreftis 5 hyperiçi folia, 
floresjfemina^ex his oleum.Set 
men orobijupini^phafeoli prç 
cipuè xubri^cicer hibrum^lens^ 
Ficus pairae^amygdâlse amarse, 
ouuni anaus, Mediocriter, 
radix, foîiâ^flores^feminara- 
phanijraphanldisjmyrridisj ç^ 
rucae >nafturri; , ûj ^ gailicrichi, 
ccimijchelidoni)^ meliiTophyl 
li, agni) pagoni^ yrriuCque ^ al- 
lij^c^ep^îporri, cherophylli^a- 
pijjperroielinijanethij anifi^ a? 
meos,câri, dauçij fœniculi, li-» 
biiîiçi ^ fileris , fefeîeos > iaxi- 
fragiise j betonicae , peuc^dani, 
meijleucoiorumsCapparisjCri- 
thmumjgingidîum. Iladix ire- 
os, rubisejariftolochiae omnis 
pr^fertim romnd^.gentian^, 
enuIa&3afphodeIi,eryngij, cen- 
rauri) vcriufque Diofco • pfeu- 
dodiûamnus^ agaricuSiCorcex 
radicismori. Abfinthiû, abro- 
tonum, archemifia,parthenîû, 
inencha, calaminrhe,poIium^ 
Qriganuxn,pulegi5jphu^afarii^ 

fatu^ 






cril 
mci 



Digitized by 



Google 



7^r I. s Y L» C GT M M E N X. 79^ 

fâi:urcïa,cîiymiis,hyfropus/er- A mim radix, cucumef agrcftis, 
pillum, maiorana,rofmarinus, & ex eius fjruûu eiaterium^jur 



lâluiajtmyrniumjftacliys, coni 
zâjicordium^hypericumjhelio 
tropium, marrubium, chamas' 
drys,chainaBpicys,panax,mer- 
curialisj ancmane^vriica, chla- 
ipijiunariajrutaficca, pisefer- 
tim agreftisjfabinajflores lam- 
buci,chamaemeli,caryophyila, 
fiœchaSjCrocus, 

Seminapraedidoram mul- 
torumpraecipuè, &lirhofper- 
ini,lolij,m«iathij,cumini.BaC' 
ca^iumperi, lauri, hederae co- 
rymbi.Aromaticaj iuncus odo 
ratus , calamus aromaticus, a- 
momum,ciiiamomum^ carda- 
momirm, cafsia,xyiobaliamn. 



birh , ftaphis agria , fînapi, lîii- 
quaftru , colocynthis , tnymc- 
if a,tithymaIorû gênera, lac fi* 
cuû,fcammoiiium,cuphorbiû, Q^mn^Sj^ 
canrharideS3fella.Ec exhorum ^ ^^ 
mukis côpoûta, mithridatin, 
tiieriacâ , tryphcia magna fine 
opio, diacaiaminche,diarri6a 
pipereônjfyrupus hyiropijdiâ* 
caiaminthesjârcemiiiag . 

Dies igitur tres^quatuor^pîo' Tcm^us» 
res, ante tempus purgationîs 
confuetum^vbi communia au- 
xilia priùs fcripta non moue- 
mnt menfesphaec perfe^cum a- 
lijs cenuieribus fi crafsiora, 
crâfsioriî>us fi tenuiora, fii- 



agallochû, fpica nardi , coftus, g gidioribus fi calidiara, mîdo« 
cypenis,afarum,zingiber5gaiâ ribus fi yalcnriora, tricamol. 



ga> Ichœnu anthos, nux moica 

ta^caryophyllumapiper, cube- 

be. Mofcusjambra, cailoriam, 

vnguis adoratuSjCelypas iala- 

na iuppofimsj bitumen > fales, 

nicra^luiphur, alumen fcilsiîe, 

fânciaracha,gagaces lapis. A- 

loë,&: ex ipfa Kierae logadae Ru 

fiae.Terebinihina, myrrha ad 

fabae magnitudinem, &exhac 

if ochilci, ftyrax, cé£auria,bdei 

jv lium,opopanax,ammaniacû, 

u&.J7.a. f^g^penumgalbanumrhorum 

^^* Cngula ad vnciam vnam propi 

nat Aënus. Opos cyrenaicus^ 

& parrhicus,& ad erui quanri- 

AK(f uden^ tâcem poius,idem. Valenril- 

j$à»è mcw- fimc m tn£Q s cienr, bryoniajel- 

hmum* l«b9i:!ii5V£«rqj,pycççhrû;^cyçi^ 



, MûdiiU 



lias crafsiùs , in corpus recipi« 
URmr,veiâdmoiienrur. Rc- • 
cipiumur per os^pcr colium v- 
icri vndae duae fucci raphani 
fyineftris, excra^cûvinoinfu 
fionis afari/umpre menfes mi- 
ré mouenr. £c crochifci gallias 
moichacae, trochifci myrrhae, 
aurrubisjcoculas fœcids y laga 
peni.Per os-puluere pcr le cum 
liquore vires ad vterum feren-^ 
tejpiiulis^eledarioj trochifcis, 
apozen^ce, iyrupo:iuHcque 
quatumeonwn vchemenrie m 
viaadvtejbiîmiogiore fraduia 
iripraefamimusjantèeft adde 
dum.Pcr vteri caliumjglaad^^ 
peffojmctrencliyiajfofficu.Na Cdi^fm 
iu&Vi$ âxomaium muliebna 
Dà 4, 



Digitized by 



Google 



1>^ ;HJBN SîBv nVh lE R V W 



W9 

ii0âenon<iiinic!:5(ia invcero^ 
auc îpfîus çollo^ n^phkgmo- 

xdca:?^oy d glaniesy& p^flo s 
ligari fila valence voluac^ vt ce- 
"^ ^ peftiuèrearahipof&iac, lûfi fiât 

inoderacajtunc eûim noOie to- 
^ "^ tacenendaj&aliquocîesicerâ- 
Câmdmcon 4^ Glandes fiiiticliisliquom 
p&io0 aliquQ coadis in glaàdis for- 
ma, &îinpoficis* Quin &Jîîer- 
ô^ . ciu:iàlis, ôcaiiae fimîks herbue 
tricse^inglandis formam coa- 
â^Jmponi coUo vceri pofsûc: 
tuciàs autem Unceo rare inuo- 
lucae>ligac2e,fîc vc cùm liber^re- 
çrahipofsinCjimponuncur & 
radices mulc^e in balanî forma 
concîf3&immmiccipôflrunc,vel B 
pefsi qui ferè digicos fex ion- 
gus fîjt fub crafsiciedigicali^ fi^ 
*^^: îoquoqueligandusrneuccrîn 
vîrgine vcendus y mnlco mi- 
Busper mecreothycam illiin- 
fandendus elluExradiceîgirur 
rubisvf apfîjfnalii^e^^aîcheaî^iri- 
dîs>api;>enulç3fcemcuU>& ûilsi 
prafsioribuspurgacîs^ ioperfi- 
cie derafa , vel in di^fla magnî- 
pidinem circuncifa^ deinde^il- 
lira aieo liliorîîm ^iârminï^ co- 
ftîaOjêuphorbijjVeifimiîi: vel 
oleo cui&vîno res menftruae 
fine incoû^ ad vini confum* 
ptionem^cui puluis horum in^ 
j^ergatiîr> deinde filo ligacae, 
çoilo vceri immîrcânjr.PofTuni: 
^•; , radices hae antè fub cinerîbus 
çoquêdo moiIiii;coôaeiciçen 



4<^ 



poffuni^&alijs milcerî in peisi 
formam.Poirunc radices àae & 
pefsi ali;> cxlana,velbombace Pc^i 
ad digiti formam inuolucaj lô- 
CD olei illini fucco herbarum 
menftruarumj auc felle ali* 
quo^aut cerebinthina, auc mue 
cagine feminis alchea^^auc mel 
le, & deinde infpergi puluere 
aliquomenfes cience*Fieripo- 
teftexmelie coûo & pulueri^ 
bus^quornodo balaniHedricç. 
PoITanc fieri ex ftyrace,ladano, 
fagapeno ^ ligno aloes vc faepe 
fiac. Valêciores fur ex galbano^ 
ammoniaco^bdeUio&fîmiUb. 
piftiilo caiido in morcario cali 
do emollicis, in digici formam 
coaftisjcui formae puluis fcam 
monij infpergacur j pannt) ce- 
nui&raro tegacur, ligecur, ho 
ravnaceneatur.Ance fumpcio ^^ 
nemmoaenciû menfes,&pe& Mp 
fos y balneo & fuf h ru , & p edi- ^^^ 
busaquaecalidaeimpoficis^fàn ^^P* 
guinem deorlum crahe , & ora 
vaforum aperîj & corpus cocu. 
MecrencKyca infundere vcero 
pores fucci arcemifîae > vel ma*» 
tricaria&jvel fîmiHs ^ vel herba^ 
rummenftruarum decoûivn- 
cîas fex cum pulueris melan^ 
tbi) 5 vel alcerius drachmis câ*' 
bus* Ad