Skip to main content

Full text of "Herbarz polski. Powikszony dodatkami z poniejszych autorów rkopismów, dowodów, urzdowych i wydany przez Jana Nep. Bobrowicza"

See other formats


H E RB A R Z 



POLSKI. 









KiSPRl MESIECfiTEOO 8. J. 

POWIĘKSZONY DODATKAMI Z PÓŹNIEJSZYCH AUTORÓW, 
RĘKOPISMÓW, DOWODÓW URZĘDOWYCH 

I WYDA 'Y P ZEZ 



TOM III. 



MV LIPSKU 

NAKŁADEM I DRUKIEM BREITKOPFA I H^ERTELA. 

18 3 9. 



as 

i, 'i' 



ur,y. 




Drukism Breitkopfa i H/ARTKLA w Lipsku. 




I 



c. 



Całoi¥aiisk.ł w 3Iazowszu. O tych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał. Jan podscdek ziemi Czerskiej z sejmu w r. 
1633. deputowany do rewizyi ksiąg; ziemskich i g^rodzkich 
Czerskich: o czeni konstytucya yb/. 52. Alexander syn jeg^o, 
Stanishiw, Wawrzeniec stawali na elekcyą Jana Kazimierza. 
Stanisław biskup Lacedemoński, suffragan i archidyakon Pło- 
cki, proboszcz Pułtuski, administrator generalny biskupstwa 
Płockieg"0 w roku 1681. Inni ich piszą Caławaiiski. 

Cebro^vski herbu Holohok. Ruskich województw zie- 
mianie : kędy tez Piotr Cebrowski w Podkamicniu kościół 
Najśw. 3Iatce, na tamtem miejscu cudami wsławionej, przy 
00. Dominikanach wystawił w roku 1464. Okolaki iii Russia 
Floricla fol. 94. Cebrowska Hieronima Slenlawsklego mał- 
żonka. O/iolski pod herbem Leliwa. Anna Teresa Balcero- 
wicza podstoleg-o Bracławsklego małżonka, w roku 1690. 
zmarła, na której nadgrobku w Krakowie u Ś. Trójcy herb 
Hołobok widziałem. Elżbieta zakonnica u wszystkich ŚS. we 
Lwowie. Stanisław w r. 1697. podpisał elekcyą Augusta II. 
Czyli tym samym czyli Innvm Cebrowskim, Kuropatfiicki herb Po- 
bog przypisuje. 

Cebulka hei^bu Ostrzetu. Okolski w indc.\ie tomu dru- 
g^iego o nich pisze , kędy z Długosza pod rokiem 1419. 
wspomina jednego z nich, ze był sekretarzem Witolda Wiel- 
kiego Ksiąźccia Litewskiego. Bielski fol. 290. Butryma i 
Mikołaja pisarza Litewskiego namienia, który z Inszcmi Pa- 
nami lak koronneral, jako i 3IazowieckIcmi posłowali do 
Wacława Króla Czeskiego w roku 1409. poty Okolski: nie 
wiemze jeżeli nie tenże sam Butrym przyjął, potem na sej- 
mie Hródelskim na siebie i na dom swój w roku 1413. herb 
Tom iii. 1 . 



Cedro— Cedro wski. 



Topor, jako się wyżej mówiło, jakoż wielkie jest do teg-o 
podobieństwo. 

Mikołaj Cebulka w roku 1424. wspomuiany na obwieszczeniu 
przymierza między Władysławem Królem a Krzyżakami. Cod. 
Dipl. Kol. IV . fol. IIH. — Przypisy Krasickiego. 

Są także Cebulki herbu JSiesziija. 

Ceilro herbu Gryf. Od Teodora wojewody Krakow- 
skieg^o swój początek wzięli, której^o imię ze prostemu gmi- 
nowi ludzi ciężkie się zdało w wymowie , Cedrem go nie- 
którzy , insi Cliaderem nazywali ; o czem się mówiło pod 
Branickiemi, inni Czaderem , u Ohols. tom 2. fol. 115. Na 
liście Kazimierza Wielkiego w roku 1339. znajdziesz Abra- 
hama Czadera. To potem słowo , niektórzy sukcessorowie 
Teodora tak sobie przywłaszczyli , ze się i podziśdzień piszą. 
Ciepielowski Domaradzki Cedro, albo Ceder: inni do pospo- 
litego w Polszczę akcentu akkomodnjąc się, Cedrowskiemi 
zawołani: osobliwie w Mazowszu i Litwie kwitną, luboc ich 
nasi genealogistowie zapomnieli. 

Ceilro^vsRi herbu Odrowąż. Ci Cedrowscy co w Li- 
twie kwitną do tego herbu należą, a ze się I podziśdzierl 
z Białaczotoa piszą dla tego wnieść trzeba, ze jednaź linia 
z Blałaczowskiemi. Stefan CedrowskI z województwa Miń- 
skiego poseł na konwokacyą w roku 1648. podpisał konfe- 
deracyą stanów rzeczypospolitej , i na sejm w roku 1658. 
zkąd deputatem ordynowany na trybunał skarbowy Litewski. 
Jan, Alexander, Tomasz z Mińskiego podpisali elekcyą Jana 
Kazimierza. ^VojcIech zaś z województwa Mazowieckiego. 
Jan CedrowskI podczaszy Nowogrodzki , Stefan cześnik Mści- 
sławski, i Grzegorz z Mińskiego województwa elekcyą Jana IIL 
a dawniej to jest w roku 1632. Jan sędzia kapturowy. Po- 
rz(\dek Elekcyi fol. 7. Dwaj rodzeni bracia Cedrowscy, Hre- 
hory i Mikołaj, mieli za sobą dwie rodzone siostry Wola- 
nowny podsędkowny Oszmiańskle. Reina skarbnikowna Miń- 
ska z Zofjl Oborskiej urodzona, była za Tomaszem Wolanem 
cześniklem Oszmiańskim , siostra jej rodzona Krystyna, wj'- 
dana za Jana Chrzczona Zabielę podstolego Kowieńskiego, 
brat zaś ich Stefan najprzód Poniewleski, potem Bobrojski 
starosta, miał za sobą Krystynę Ottenhauzownę podkomo- 
rzankę Derpską lierbu Jednorożec, spłodzoną z Szwykowsklej 
starościanki Łodziejskiej. Ojciec Steffina urodzony z Kochlew- 
skiej sędzianki Brześciańskiej ziemskiej. 

Hrehory CedrowskI z 5?ff/<7c^o?/'« podczaszy Nowogrodzki którego 
brat 31ikołaj, mieli za sobą dwie rodzone siostry Wolanow7iy 
podsędkownie Oszmiańskle , pisał się na zjeździe walnym pod 
Olkinikami roku 1700. z województwa 3Iiiiskiego. Także drugi 
Stanisław, z Białaczowa rotmistrz województwa Mińskiego 



€el— €ellarl. 3 



na tymże zjeździe podpisał się. Wojciech Cedrowski s^'dzia 
kapturowy Poznański pisał si\^ na elekcyą Stanisława Augusta 
Króla z województwa Poznańskiego. — Heraldyka ltlel(i(llia. 

Cel herbu Kalinowa, Na Szląsku fainilianci tejjo domu 
znajdować się mają, jiito pisze Duryewski in JIS. 

CelgOiiski herbu Rawicz , w wojcwcjdztwie Raw- 
skiem. O tych ani Paprocki, ani OkolskI nie pisał. Z familji 
Grotów poszli: z tych ^lałg-orzata Celg-owska zona Marcina 
Leszczyńskieg-o lierbu Belina w roku 1520. Katarzyna Mi- 
kołaja Leszczyńskiego teg-oź domu w roku 1534. Piotr Grot 
Celgowski pojął Annę Kurdwanowską, która primo iwto bvła 
za Franciszkiem Grotowskim s«^dzią Iławskim : z nią miał 
córkę Zofią za Janem Oskim. Są i Celejowscv w Mazowszu. 
Felix, Kasper, Stanisław i Jan podpisali się tamże na elekcyą 
Jana Kazimierza. Jan Stanisław z ziemią W^arszawską na 
Jana III. a w roku 1586. Paweł Celejowski podpisał kaptur 
Krakowski Constit. fol. 406. 

Celiński herbu Zaręba^ w województwie Lubelskiem. 
Paprocki i Okolski o nich nie pisał. Przydomek swój własny 
mają Myslaw. a jako mam z relacyi ustnej , na pamiątkę 
tego, ze od 3Iysława Zaręby wojewodzlca Sieradzkiego swój 
początek wzięli, który po porażce Jadźwingów w Lubelskiem 
województwie miał osięśc. Od Celnego potem lasu, czyli od 
dóbr Celin potomstwo jeg^o Celińskiemi zawołane. Z tych 
Stanisław z Celin Celiński podstaro!?ci Łukowski, a potem 
tamże podsędck ziemski, od którego trzech się synów zo- 
stało : Józef, Adam i Jędrzej : brat podsędka był komorni- 
kiem ziemskim w tejże ziemi. Michał Marcyan z Izdebskiej 
urodzony: z pierwszej zony Horodeńskiej spłodził syna Ję- 
drzeja: z drug-iej 3Iaryanny Glińskiej Mikołaja w zakonie 
naszym, Joannę Łukasza Gadzickiego małżonkę, Józefa, Jana, 
i Antoniego. 

Krzysztof Celiński poseł ziemi Nurskiej na elekcyą Stanisława 
Augusta Iiróia. Józe f podczaszy Czerniecliowski, niegdy mini- 
ster Króla Stanisława Leszczyńskiego ksiąźęcia Lolaryngji , u 
dworu Polskiego, pisał się iiitcr pracsentes na dyploma elekcyi 
Stanisława Augusta Króla. Miał za sobą Maryannę Józefa Szost- 
kowskiego i Joanny Ostrowskiej córkę, a siostrę cioteczną pr\- 
masa Ostrowskiego arcybiskupa Gnieźnieńskiego, która była \mo 
roto za Laskowskim , i z tego małżeństwa córka pozostała, Te- 
resa Lasocka najpierw kasztelanowa GostyńsŁ;a, a teraz woje- 
wodzina Ciechanowska. — Heraldyka Wudądka. 

Cellarł herbu Sulima 2do. Paweł z famllji Yicecome- 
sów Medyolańsklch urodzony, w roku 150.3. od Zygmunta III. 
i rzeczyposp(dItej indygenat otrzymał , o czem Metryka I\o- 
ronna. Dóbr potem dziedzicznych sobie, i sukcessorom swoim 



Ceiua. 



nabył , z których dwóch synów było, Paweł i Jędrzej : tym, 
tenże sam przywilej od Zygmunta dany, konstytucya sejmo- 
wa IG62. Jol. 84. potwierdziła, nie mał«i pochwałę Pawłowi 
Cellaremu zapisawszy; ze najprzód w cudzoziemskicłi obo- 
zach, przez wszystkie wojskowe szarże, tej w rycerskiej sztuce 
experyencyi nabył 5 ze w koronnem wojsku zasłużył sobie 
byc generałem majorem, więcej niż łat dziesięć na sławę 
imienia Polskiego żołd prowadząc 5 kędy i męztwem, i for- 
tuną własną tej ojczyźnie służył. Córka jego dostała się w 
małżeństwo Budkiewiczowi Iierbu Trzaska, i syn wojski \Vi- 
ślicki w roku 1697. 

Paweł Cellari pisał się za Stanisławem Leszczyńskim w r. 1705. 
w Korczynie na konfederacyą Sendomierską. — Hcral. Wiclądka. 

Krasicki tv przypisach dodaje: Pawłowi i Andrzejowi Cella- 
rim potwierdzony indyj^enat konslytucyą sejmu 16G2. roku. Vol. 
It^. fol. 567. — ^dyby Cellari z familji Yicecomesów Medyolań- 
skich pochodził nie pieczętował by się Sulimą ale JVęzem , ten 
jest albowiem herb Yicecomesów albo Visco7ttiae którzy przez 
niejaki czas byli Panami Medyolanu i dotąd ta zacna familia je- 
szcze we Włoszech kwitnie. — Z niej był ostatni Nuncyusz w 
Polszczę, kardynał Eugenius Antonius Yisconti, od którego, roku 
1766. byłem w Warszawie konsekrowany na biskupstwo War- 
mińskie, w przytomności Króla Stanisława Augusta. — 

Centa, herbu fł^czele. W Prusiech dom starożytny w 
herbie nosił Szachownicę, ale na trzy sztuki przełupaną, z 
którycli jedna pod drugą, każda osobno poprzeg- ułożone, 
jakom widział na sztychowanej tego domu pieczęci. 3IS. Iio- 
nopatsc. de Famil. Priiss. powiada, że się ten herb ich zo- 
wie t^indicta, a po naszemu Zemście, czyli Pomście: a to 
z tej racyi, że się przodek tego domu w szachy zagrawszy, 
gdy mu szczęście niesłużyło, zirrytowany, rzucił szachownicę 
o swego antagonistę, która jak się na troje rozpadła, tak 
się też nią herbowac poczęto : ale o tem obszerniej mówić 
się będzie pod herbem Wczele. Kazimierz Jagiellonowicz 
Król Polski, zawdzięczając wiernośó i zasługi domu tego ku 
sobie. Sztumskie i Kiszporskie starostwa puścił mu był, lecz 
potem tę łaskę odebrał Zygmunt August. Histor. Posselii 
Pol. Pruth. fol. 71). Okolski powiada, że Samblą i Malborg-, 
w admlnlstracyą Cemom było dano. Jerzy Cema officyał 
Gdański koło roku 1525. na Liście jAjgmunia I. o Inwen- 
tarzu Kościoła Panny Maryi w Gdańsku. Achacy podkomorzy 
Pomorski, starosta Człucljowski , z któremi tytułami w roku 
1526. podpisał list Zyg-munta I. in MS. Petricoviensihus. 
Postąpił potem na kasztelanią Gdańską, a z tej na wojewódz- 
two 3IalborskIe, umarł w roku 1565. jako świadczy nadg-ro- 
bek jego w Sztumskiem kościele. Córka jeg-o była za Janem 



Ceiua* ^ 

Preuk starostą Bronsbersklni, ale ojcowskich bł<;{ló\v' Iiere> 
tyckich uporczywie bnmiła. Hositis tom. 2. Jol. 101. e/ 159. 
Histor. Possel. Pol. Prnthcn. drugiej^o Acliacejj^o Cciiu; iiii(^- 
dzy podkomorzemi Malborsklenii kładzie od roku 1518. do 
roku 1522. 

Fabian wojewoda Malborski, starosta Tucholski i Sta- 
rogardzki , brat Achaceg-o wojewody także Malborsklcg-o, 
obadwaj byli z Bazeńskiej herbu Wiewiórka urodzeni, która 
w ten dom wniosła Llchtenfeldt, dobra nie daleko KIszporka. 
Byt wprzód ten Fabian kasztelanem Gdańskim , postąpił po- 
tem na województwo Pomorskie, aź też po śmierci brater- 
skiej wziął 3Ialborskie. Rozumiem, ze córki jego, jedna 
wojewodzanka 3Ialborska, żyła z Konopackim, druga z Ba- 
żeńsklm, a po jego śmierci z Kostką podkomorzym Chełmiń- 
skim. Achacy Cema wojewoda Pomorski, starosta Sztumski 
i Gniewski, syn Acbacego wojewody 3IalborskIego (o którym 
się wyżej mówiło) z Luzyańsklej 3IS. Iwnopatsc. Sprzysiągł 
się bvł dożywotnie z Zofią córką 3IIkołaja Radziwiłła, wo- 
jewody Wlleńskieg-o, kanclerza i marszałka Litewskiego, ta 
mu córkę powiła, (która zmówiona z 3Iichałem Działyńskim 
wojewodą Inowrocławskim. Genealog. Radziwiłłów na map- 
pie. Duryew. Niezeszla Pamięć fol. 58.) i syna Acbacego: 
ale ten młodo zniknął z tego świata. 

Fabian wojewoda Malborski drugi syn Achacego woje- 
wody Malborskiego z Luzyańsklej, umarł 1607. O nim oso- 
bllwszą rzecz napisał Resciiis in f^ita Hosii Cai^din. cap. 5. 
Gdy jeszcze w akademjl Krakowskiej do szkół chodził, z tego 
affektu, którym był od heretyckich rodziców napojony ; usta- 
wicznie, przecież kryjomo, Luterskim jadem zarażone ksl«^'gl. 
Niemieckim językiem pisane, rad czytywał. W tym zapadł 
na wielką gorączkę ; w której częstokroć nawiedzał go spół- 
uczeń i konfident Hozyusz, a raz postrzegłszy, że się przed 
nim z ową księgą taił, prosił go, żeby mu jej na jaki czas 
chciał kommunikowac. Z trudnością przecież uprosił Hozyusz : 
zrozumiawszy, że herezyą trącił autor, rzecze do niego: 
Już w^lem prawi, co za okazya tak gwałtownej gorączki, ta 
a nie insza jest, na książkę pokazuje: jeżeli tedy chcesz, 
żeby maligna ustąpiła , ta książka raczej niech w^ ogniu spło- 
nie : to wyrzekłszy odszedł. Usłuchał dobry młodzian zdrowej 
rady, w ogień rzucił Luterskle zakały, a gorączka tegoż 
momentu ustała : nadchodzi potem Hozyusz zdrowego widzi 
Cemę , i do prawdziwej go wiary nakłoniwszy kościołowi 
Bożemu pozyskał. Miał za sobą ten Fabian Pissieńską herbu 
Róża, z której córka najprzód z 3IIkołajem Ostrorogiem ka- 
sztelanem Bełzkim w małżeńskie związki weszła , a po nim 



6 Cerekificki— €ereiiioivskl. 

z Farensbachiuszeni w^ojewodzlcem Inflantskim z obiema je- 
dnak źyhi niepłodnie. Syn zaś Fabian kasztelan Chełmiiiski 
starosta Grudziądzki i Sztumski. Ten z Katarzyny Leszczyń- 
skiej berbu ^Vieniawa nie zostawił tylko jednę córkę Annę, 
która zmówiona dożywotnie z Zygmuntem Gulderszteinem 
kasztelanem Gdańskim. I tak na nim chwała domu tego ze- 
szła w roku 1629. 

Krasicki w pj^zypisoch , takie czyni o familji tej uwagi : Są w 
Szwabji Zehmcnowie familia zacna, ci się tymże herbem pieczę- 
tują co i dawni Cemowie, wielkie jest tedy podobieństwo, iź jak 
i insze Pruskie, ta familia z Niemiec się do Prus z Krzyżakami 
przeniosła , i lubo linia Pruska ustała , drzeii av Szwabji wko- 
rzeniony dotąd trwa. — Z tych więc Cemów Karol Baron Zeh- 
men proboszcz i suffragan Warmiński , biskup Leleński w roku 
1778. — z braci jego jeden dziekan katedry Eichstadzkiej w 
Niemczech, drugi minister u elektora Saskiego. Matka ich z za- 
cnej familji w Niemczech Catzcncllbogen. W Kwidzynie na cho- 
rągwi napis. Fabianus Czerna Palnthius Maricmhnrg. Capita- 
neus Szttimen. ex antiguisshna et illustri C em om ni familia , in 
Prussia natits, ab Civis et Proairis Palati/tati dignitate ornatus. 
Qai primam aetatem siiam in Aula Roma/iorum Iinpcratorum 
Ferdinamli et Maximiliani II. magna cum laude egit, religmim 
tempus Regibus Regno Poloniae et Patriae suae charissimae 
dicavit consecravitque ; post decełisum vero patrui sui , ob vir- 
tutem morumąue siiavitatem a Regę Stephano Senatoria digni- 
tate insignitas , cni per 28. annos griwiter , fideliter praefuit. 
Senator integenimus Patriae amantissimus , probasgue , charis- 
simus omnibus^ adversiis neiiwn\ Vixit annos 66. obiit 22. Aug. 
anno D. 1605. — Marito exoptatissimo atque desideratissimo 
suo et liberorum nomine ninltis cum lachrymis Conjunx maesta 
Catharina a Re glin Piszyńska po suit. — 
W tymże Helsbergskim manuskrypcie. 

Joann es von Zelima Palatinus Mariemburg. anno 1546. — Fa- 
bian von Zehma Pal. Mariemb. 1566. • — Fabian von Zehma 
Pal. Pomer. 1582. — Achacius von Zehma Pal. Pomer. 
1565. — Fabian von Zehma Cast. Gedan. 1552. — Fabian 
von Zehma Succam. Gedan. 1548. — Achacius von Zehma 
Succam, Mar. 1518. • — Fabian von Zehma Succam. Mar. 
1546. — Fabian von Zehma Succam. Pomer. 1536. — 
CerelŁ"wicKi herbu Zaręba. Z Cerekwicy w Kali- 
skiem województwie się piszą. Stanisław kwitnął w r. 1627. 
Wojciecba wspomina konstytucya w roku 1641. yb/. 28. Jan 
starosta Sredzki poseł na sejm w roku 1670. i 1683. ztam- 
tąd komissarz do uspokojenia pogranicznych dyfferencyi od 
Szląską Consłit. fol. 2,&. potem na konwokacyą w r. 1674. 
zkąd deputowany do ordynacyi Zamojskiej, fol. 11. i znowu 
w r. 1685. destynowany do rewizyi skarbu koronnego Constit. 
fol, 8. Cerekwicka była za Jędrzejem Dzierzanowskim. 

Cereill0^vslŁi na Pokuciu. O tych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał. Z tych jeden miał za sobą Strzemeską 



Cerkas — Cetiicr. 



Zofią w roku 1599. Acta Castren. Halicicn. Drug-i miaf za 
sobą Kalinowską córkę Walentego wojskiego Halickiego, 
sterilis. Genealog. Kalinow. 

Cerkas herbu Leliwa. 1 o tych ciz gencalogistowie 
nie mogli wiedzieć: bo Stefan Cerkas długo w koronnem 
wojsku, na dobro tej ojczyzny żołd prowadząc, zasłużył so- 
bie, że go rzeczpospolita w koniput synów wolności przyjcła 
przez konstytucyą sejmową w roku 1662. on zaś herb sobie 
przybrał Leliwa. Syn jego miał za sobą Bolestraszycką, z 
której córka Antonina za Antonim Mietelskim , i synów 
dwóch. W tymże roku 3Iichał Czerkies porucznik pancernej 
chorągwi przez lat 44. w wojsku Polskiem zasłużony, nobi- 
litowany z synami trzema, Konstantym, Kazimierzem i Jó- 
zefem, niewiem jednak jaki herb sobie przywłaszczył. Con- 
stitut. fol. Ąl. 

Cętkoivski herbu Pobog: Okolski ich pisze Czctkow- 
ski w Dobrzyńskiej ziemi. Kazimierz, Wojciech i Jan pod- 
pisali elekcyą Augusta II. 

Cetnei* herbu Przerowa^ w województwie Ruskiem. 
Okolski o tej familji pisząc , raz icli początki do Mirosławia 
walecznego męża, i któremu za rycerską odwagę, pierwsze- 
mu ten herb Przerowa nadany od Bolesława Krzywoustego 
nakłania; drugi raz (na co przywodzi ucinki listu Fryderyka 
książęcia Szląskiego) twierdzi, że w rekompensę zasług swoich, 
od Cesarzów Rzymskich do prerogatyw szlachty Niemieckiej 
wyniesieni. Atoli samo imię herbu, właśnie Polskie, Prze- 
rowa 5 oświadcza; że nie z Niemieckich Panów szczodrobli- 
wości wyszło: hyc jednak może, że potomkowie 3Iirosławia, 
ile przez kilka set lat na Szląsku zamieszkawszy, w nadgrodę 
kawalerskich dzieł swoich osobliwszą jaką łaską od monar- 
chów Rzymskich ozdobieni byli, ale pewnie nie pierwszą. 
Z Szląska potem za czasów Zygmunta Augusta Króla Pol- 
skiego, czterech się braci do Polski wyniosło, Kasper, Bal- 
cer, Michał i Mikołaj. Z których Kasper znowu się do swej 
ojczyzny wrócił. Michał z Polskiego do Cesarskiego obozu 
przeniósłszy się, i tam długo żołd prowadząc, przy znacznej 
szarży poległ w okazyi. Mikołaj z Łaskim wojewodą Sie- 
radzkim Moskwie silny, do Francyi z drugiemi jeździł, kró- 
lestwo Polskie Henrykowi Walezyuszowi ofiarując: żona jego 
Bidziilska herbu Janina: potomstwa jednak nigdziem nie czytał. 

Balcer Cetner czwarty ich brat, w wojsku koronnem 
wiek długi straciwszy, gdy się hcroicznemi dziełami wsławił 5 
za Jana Zamojskiego hetmana wielkiego koronnego, rycer- 
skich ludzi szacownika zaleceniem, i ziemskich posłów instan- 
cyą indygenat od Zygnmnla III. Króla Polskiego w roku 



8 Cetiier. 

1598. otrzymał, który potem cała rzeczpospolita na sejmie 
w roku IGOl. zgodnie approbowała. O czem konstytucya 
tcgoz roku fol. 749. Jakoż w przywileju Zygmunta III. czy- 
tać cliwalebne teg-o Balcera expedyeye : a najprzód z Pawłem 
Secygniowskim pod OczakoAvem na Tatarów, znać jak na- 
tarczywie stawał, kiedy z tej okazyi ranę wyniósł, odwagi 
swojej oczywistego świadka. Potem z Jerzym Jazłowieckim 
pod wsią Manaczynem tycłize poliańców gromił; tegoż mc- 
ztwa napatrzyli się sławni tamtego czasu regimentarze w ró- 
żnych expedycyach. Struś, Roźyńskie książęta. Konstanty 
książę Ostrogski, Chodkiewicz, i sam Stefan Król w Mo- 
skwie pod Starodubem, w Wołoszech przeciwko Beglerbe- 
gowl i indziej, zdrowia i fortuny swojej nie żałując dla tej 
ojczyzny. Z Kurzańskiej siostrzenicy Stanisława Żółkiewskiego 
hetmana , córkę Jadwigę , która się dostała w małżeństwo 
Krzysztofowi Wasiczyilskiemu , i czterech synów spłodził. 
Z tych Jan z tymże Żółkiewskim w^ Marsowych dziełach po- 
lerując lata swoje, w Moskwie umarł, z takim u wszystkich 
żalem , że ciało zmarłego za dwie mili kompania cała od- 
prow^adzała. Jędrzej drugi syn Balcera, podczaszy Lwowski, 
młodszy wiek długą peregrynacyą w cudzych krajach prze- 
tarłszy; w ojczyźnie potem, to na Moskwę, kędy pod Smo- 
leńskiem , czterysta ludzi do boju przywodził; to w Woło- 
szech z Żółkiewskim pamiętny wojownik, umarł w r. 1624. 
któremu pozostała małżonka Katarzyna Leśniowska herbu Gryf 
kasztelanka Bełzka nadgrobek we Lwowie postawiła. Stai^o- 
wolskt m Momimen. żył jednak z nią bezpotomnie. Mikołaj 
trzeci syn Balcera fundował plebanią w Krupcu. Okolski 
Chorągiew, złączył się był dożywotnie z Maryanną Kaszew- 
ską, i z niej potomstwo Marcin i Stanisław, córek dwie. 
Stanisław był podkomorzym Krzemienieckim w roku 1691. 
zostawił synów dwóch, i córek trzy. Mikołaj starosta Bare- 
cki, porucznik usarskiej chorągwi Michała Potockiego woje- 
wody Wołyńskiego: żona jego Teresa FIrlejowna kasztelanka 
Sanocka: druga Kołucka, trzecia Rzeczycka. Jan starosta 
Tymbarski poseł z Wołyńskiego województwa na konwokacyą 
w* r. 1696. i 170.3. na sejmie Lubelskim, zkąd komissarz 
do rozsądzenia krzywd pogranicznych od Węgier Constit. 
fol. 22. Żona jego Maryanną Rozwadowska pozostała wdowa 
po Siecińskim, atoli bezpotomne małżeństwo, jako i 2do 
voto z 31azowIecką. 

Alexander czwarty syn Balcera, najprzód chorąży Po- 
dolski, i sławny rotmistrz, potem kasztelan Halicki, z któ- 
i'\m t^'tułem z sejmu w roku 1653. komissarzem był depu- 
towany do rewizyi szkód przez obóz pod Zbarażem poczy- 



Cetner. ^ 

nionych Constit. fol. 2. Jego szczodrobliwości ku Bogu po- 
(Iziśdzieii pamiątka stoi, kościół w Podkamieniu dziedzicznych 
swoich dobrach, przy obrazie Najśw. Matki, cudami wsła- 
wionej, który on z fundamentu 00. Dominikanom wymu- 
rował, drewniany dawniejszy, i juz nadbutwiały zrzuciwszy. 
Okolski Ul Rnssia Flor ida fol. 95. 3Iiłośc ku ojczyźnie wy- 
świadczają rany i niewola , w którą się był dostał w owej 
nieszczęśliwej pod Cecora kampanji, z której drogo wyku- 
piony na wolność wyszedłszy, z wickszem jeszcze potem ser- 
cem w Prusiech na Szwedów nacierał ; na Tatarów także i 
Kozaków nieulęknionem męztwem stawał. Przybrał był sobie 
w dożywotnią przyjaźń Annę Zamojską kasztelankę Lwowską, 
która mu dwóch synów powiła. Jana starostę Lwowskiego 
i Szczurowieckiego: wspomina go konstytucya w r. 1676. 
kiedy z sejmu koronacyi komissarzem był destynowany do 
uspokojenia dyfferencyi pogranicznych od Węgier Constitut. 
fol. 31. i znowu w roku 1678. posłem na sejm Constitut. 
fol. 12. W wielu kampaniach doświadczonej mąz odwagi 
umarł w roku 1680. zostawiwszy z Konstancyi Daniłowiczo- 
wny podczaszanki koronnej trzy córki. Teresa zręczona z 
Janem Potockim herbu Pilawa wojewodą Bracławskim : He- 
lena z Mikołajem Lanckorońsklm podkomorzym Podolskim. 
Dorota z Rzewuskim Stanisławem wojewodą Bełzklm, i he- 
tmanem wielkim koronnym. Olympia Rzewusc. Kazanie Cho- 
rągiew. Ks. Siarkieioicza. 

Alexander starosta Trembowolski , drugi syn Alexandra 
kasztelana Halickiego z Gąslewsklej hetmana Litewskiego 
wnuki w swem potomstwie szczęśliwy : bo krom córki Teo- 
1111, z Józefem Potockim herbu Pilawa strażnikiem koron- 
nym, I starostą Bełzklm zręczonej, trzech miał synów. Z tych 
pierwszy Alexander starosta Szczurowlecki, którego potom- 
stwo I podzlśdzieil żyje Stanisław, Karol i Jan; o nim kon- 
stytucye w roku 1690. /o/. 6. i 1703. /o/. 22. Józef drugi 
syn kasztelan Wołyński, deputat na trj'bunał koronny roku 
1714. temu Bełzecka stolnikowna Bełzka tylko jednego syna 
spłodziła Antonieg^o starostę Korytnickicgo, który temi czasy 
z Krasicką kasztelanką Chełmską wszedł w kontrakty mał- 
żeńskie. Franciszek trzeci syn, wojewoda Smoleński, senator 
i pańskim umysłem i zdrową radą tej ojczyźnie zasłużony : 
jego z pierwszej żony Anny Chodorowskiej herbu Korczak 
podkomorzanki Lwowskiej córka Zofia, wielkiej fortuny dzie- 
dziczka, chcąc się nią z Bogiem podzielić, fundowała we 
Lwowie Panny zakonne pod Regułą S. Benedykta ab ^idora- 
tione Najśw. Sakramentu , i sama się tamże na wieczną 
służbę Bogu poświęciła. Drugim związkiem tenże wojewoda 



10 Cetys — Cłiatoielski. 



złączył się z Anna Tarłowną wojewodzanką Luł)elską z której 
Jan starosta Kamlonacki. Córka jego zmówiona z Michałem 
Rzewuskim starostą Wyszyńskim. 

Jan Cetner był kasztelanem Wołyńskim koło roku 1721. Fran- 
ciszek zaś Cetner umarł 1732. wojewodą Smoleńskim. Jan 
kuclimistrz koronny po śmierci Augusta II. Króla na sejm konwo- 
kacyi 1733. roku był posłem z województwa Ruskiego. Domi- 
n i k starosta Stecki w roku 17G0. był deputatem na trybunał ko- 
ronny z ziemi Halickiej. Alexander z Czerlwie Cetner pisał 
się na elekcyą Stanisława Augusta Króla z województwem Beł- 
zkiem. Ignacy Cetner w tymże czasie^ wojewoda Belzki. Jan 
Cetner starosta Stocki kawaler orderu Ś. Stanisława teraz ży- 
jący. — Herałdyka Wielądka. 
Kuropatnicki w dziele swoim w paragrafie piątym w extrakcie Gal- 
licyi i Lodomeryi legitimatorum ad metriculas stntuum inter 
magnates umieszcza Ignacego i Dominika Cetnerów pod 
dniem 12. Września 1782. roku zapisanych. — 
Krasicki lo przypisach dodaje: Dominik starosta Stocki syn Jana 
wnuk Alexandra starosty Szczurowieckiego z Ozdzonką ma 
potpnistwo synów dwóch. — Antoni Cetner starosta Korytnicki 
i Żytomierski z Anny Krasickiej spłodził córkę Eleonorę , ta 
wydana za Alexandra Sułkowskiego starostę Odolanowskiego i 
syna który następuje. — Ignacy wprzód oboźny koronny, dalej 
wojewoda Bełzki z Ludwiki Potockiej wojewodzanki Poznańskiej 
ma córkę Annę, ta wydana roku 1774. za Józefa księ. Sangu- 
szka marszałka Wielkiego Litewskiego , po którego śmierci po- 
wtórzyła małżeńskie związki z bratem swoim ciotecznym Kazi- 
mierzem księciem Sapiehą generałem artylleryi Litewskiej. — 
Jan starosta Kamieniecki dalej kuchmistrz koronny syn Fran- 
ciszka wojewody Smoleńskiego, z Szczuczanką podkanclerzego 
koronnego córką wdową po Kjjckim mieczniku i generale artyl- 
leryi koronnej , żył bezdzietny — umarł w młodych leciech w 
Gdańsku 1735. roku. — 

Cetys herbu Ciołek^ w województwie Krakowskiem. 
O tycli ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Jan Cetys miał 
synów dwócli , tyleż córek, z tycli jedna Koclianowska, 
druga primo voto Żbikowska: secundo voto za Stanisławem 
Cłimieleckim. Franciszek w wojcYrództwie Ruskiem syn Jana, 
z Maryanny Błazewskiej spłodził czterecli synów, Józefa, 
Jacka, Wojcieclia i Krzysztofa, który wstąpił do zakonu 
Soc. Jesu. Jan brat Franciszka z Rykowsklej dwóch synów 
miał : Franciszka i Wojciecha. 

Cłia1»aszeivj»ki. Grzegorz Chabaszewski szlachcic 
Mułtaiiski indygenat otrzymał w tem Królestwie na sejmie 
coronalionis 1676. O czem konstytucya fol, 59. 

Clia1)ielsk.i w województwie Sieradzkiem. O tych 
ani Paprocki, ani Okołski nie pisał. Ludwik na Chabiełicach 
Chabielski z Sieradzkiem , Jędrzej z Inowrocławskiem woje- 
wództwem podpisali się na elekcyą Augusta IL 



Chaliorski — Chąilzyiiski. 11 

CAiS&llorsKi herbu Lubicz. Okolski ich pisze Chubow- 
ski w województwie Płockiem : z których Marcina wspomina, 
ie W Krakowskiem pojąwszy zonę osiadł, z której został się 
syn Hieronim. Stanisław Chahorski w województwie Kuskiem 
w roku 1700. Zona jej^o Anna Orzeszkowna podczaszanka 
Mińska, córek z niej dwie, jedna 3Ia«^dalena z Stanishiwem 
Stawskim stolnikiem Bracławskim : druga z Janem Pająezkow- 
skim zaręczone. Wojciech Chahorski z województwem Pło- 
ckiem podpisał elekcyą Aug;usta II. Bodaj w temze Płockiem 
nie masz Chahowskich herhu Junosza. 

Ignacy kanonik Chehnski który w roku 1783. z kapituły Chełm- 
skiej był deputatem na trybunał koronny. — HeiHil. JFiolądka. 

diąclKeiis]4.i herbu Junosza. W Płockiem wojewódz- 
twie. Okołski w indexie tomu pierwszego Chądrzewski na- 
pisał, ale to omyłka prasy drukarskiej. Jan i Piotr z ziemią 
Ciechanowską podpisali się na elekcyą Jana Kazimierza. Paweł 
na Pęcicach z Warszawską na Jana III. i Tomasz skarbnik 
Różański. 

Wojciech Kazimierz Chądzeński wojski Różański i poseł tejże 
ziemi na sejm konwokacyi rolcu 1764. także pisał si(; na elekcyą 
Stanisława Augusta Króla z ziemi Różańskiej. Toż w roku 1766. 
był komissarzem skarbu koronnego. Maciej Chądzeński skarbnik 
Mszczono wski. — Heraldyka Wielądka. 

Cliądzyiiiski herbu Ciołek^ w województwie Podla- 
skiem. 31aciej Chądzyński , Zakrocimski i Błoński starosta, 
poseł na sejm w roku 1564. ztamtąd deputowany komissarz 
do lustracyiv dóbr królewskich w Mazowszu Constit. fol. 40. 
i w roku 1567. do zapłaty wojsku Constit. fol. 147. Był i 
podkomorzym Drohickim. Paproć, o herb. fol. 325. Piotr 
Zakrocimski starosta, a bodaj nie syn Macieja, uproszony 
do rewizyi ksiąg grodzkich Zakrocimskich Constitut. 1593. 
fol. 648. Jędrzej starosta Nurski poborca łanowego w tejże 
ziemi Constit. 1609. fol. 905. tenże to zda mi się Jędrzej 
wojewodą był Podlaskim, umarł w roku 1631. Zona jego 
Zofia z Karniewa. Glod Bractwo. Jarzy ński Opisanie Jf^^ar- 
szawy. Jan z Chądzyna starosta Nurski w roku 1633. pod- 
pisał Pacia Conrenta Władysława IV. Antoni Chądzyński 
wojewoda Podlaski w roku 1648. Stanisław podstoli Dro- 
hicki w roku 1632. Jan cześnik Bielski z sejmu w r. 1676. 
komissarz do rewizyi przywilejów Rusi nadanych w ziemi 
Drohickiej Constit. fol. 23. Walenty brat Macieja podko- 
morzego Drohickiego kanonik Płocki i Pułtuski. Kazimierz z 
Podiaskieni podpisał się na elekcyą Jana III. Okolski t. 2. 
fol. 591. pisze ze Chądzyński starosta Nurski miał za sobą 
córkę Stanisława Dębińskiego Rawicza starosty Chęcińskiego. 



12 Cłiąclzyiiski— Clialecki. 



Antoni Chądzyński wojewoda Podlaski koło roku 1643. Józef 
Chądzyński podstoli Podlaski koło 1763. Byli także Chądzyń- 
scy possessyonaci w ziemi Warszawskiej. Kazimierz Chą- 
dzyński na zjeździe walnym W. Ks. Lit. pod Olkinikami w r. 
1700. podpisał się z województwa Nowogrodzkiego. — Heral- 
dyka Wielądka. 

CIiądzyusKi herbu Rogala. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał: atoli widziałem ich z tym herbem, 
luboć ich niektórzy piszą Chondzyilski. Burgrabia Krakowski 
w roku 1672. Kasper sc^^dzia grodzki Włodzimirski w roku 
1618. herbu Rogala. Gabriel. Leopol. Justus Judex. 

CliS^jęcliLi herbu Korab, w województwie Mazowie- 
ckiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Stani- 
sław, Aiexander, Krzysztof z Mazowieckiem, Antoni, Sta- 
nisław z ziemią Nurską podpisali elekcyą Jana Kazimierza. 
Franciszek z ziemią Czerską na Jana III. Franciszek, Hiero- 
nim i Jakób tamże, Jędrzej z ziemią Nurską na Augusta II. 
Są i na Wołyniu z którego województwa Franciszek Chajęcki 
pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla. • — Tomasz 
kanonik Kujawski. — Tomasz Chajęcki komornik ziemski No- 
wogrodzki. — Heraldyka f^Fielądka. 

Cłiala* I o tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. 
Chała towarzysz pod usarską chorąg-wią w roku 1638. pod 
Starczem w okazyi z Kozakami zginął. 

Clialczui Oleski herbu Topacz. Tak ich Okolski na- 
pisał: atoli Paprocki in Słromatibus chce ich mieć raczej 
Chalknowski z Cbalknowa, z których powiada, że za jego 
czasów kwitnął na Szląsku Jan Halknowski z Halknowa na 
Kisielowie, urodzony z matki Żeg^otowny herbu Kicki, jego 
zaś herb Topacz. Jan Halkowski w Mścisławskiem w roku 
1632. 



CHALECKI iSĘ^r^<^^J^^Sfk HERB 




O tym herbie ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Jest 
zaś Abdank zwyczajny; na którego środku stoi strzała zła- 



eiialeckl. 15 

mana, i do g*6ry ielefcem obrócona: na hełmie strzała przez 
skrydkło sępie , czyli orle przeszyta. Tak go opisał łis. Rutka 
in MS. i Historia Sapieh. par. 3. fol. 103. Przydaje pier- 
wszy, ze od książąt Litewskich, rycerzowi jakiemuś m(;źnie 
wojska plaszającemu nadany. Drugi zaś mii^dzy przodkami 
tej familji liczy Grzegorza Chaleckiego metroj)olit(^'; Kijow- 
skiego, pobożnością życia znakomitego, którą (jako on po- 
wiada) lat trzydzieści pasterski ten urząd sprawował , przy 
jedności z kościołem Rzymskim, Ruś całą i W. Ks. Litew- 
skie utrzymując. Nie widzę jednak, któryby to był Grzegorz, 
o którym on mówi, chyba ten co po Izydorze kardynale na 
tę stolicę wstąpił. Namienia potem Krzysztofa Chaieckiego 
wojewodę Nowogrodzkiego. Jędrzej z sejmu Warszawskiego 
w r. 1580. poborca łanowego Uniwersał Poborowy f. 367. 
i 1581. fol. 395. Dymitr najprzód miecznik Litewski, z któ- 
rym go tytułem wspominają konstytucye w r. 1581. yi 396. 
potem podskarbi Litewski, o czem Constit. 1590. yb/. 564. 
i 1595. fol. 652. kędy go komissarzem do traktatów i znowu 
na wojnę Turecką z postronnemi ablegatami , deputowano: 
umarł koło roku 1598. Siostra jego Regina, Pawła Stefana 
Sapiehy podkanclerzego Litewskiego małżonka. Historia Sa- 
piehana p. 3. Józef w r. 1589. poborca łanowego Constit. 
fol. 558. Alexander z Chalcza marszałek Lidzki, poseł na 
sejm i marszałek izby poselskiej, Constit. fol. 18. i w roku 
1629. z Trockiego posłował, zkąd był deputowany na try- 
bunał fiskalny Wileński Constit. fol. 15. 

Krzysztof miecznik Litewski, 00. Franciszkanom Wi- 
leńskim przyczynił fundacyi, o czem Constit. 1635. ^b/. 33. 
i kollegio naszemu Grodzieńskiemu , nie tylko pałace w Gro- 
dnie, ale też i wieś Horostów, i folwark Kiełbasin darował, 
co approbowała konstytucya w roku 1647. yb/. 15. Temuż, 
na dwór Gródecki przywilej dany niegdy Dymitrowi podskar- 
biemu (podobno ojciec jego był) potwierdzono na sejmie w 
roku 1641. yb/. 30. niewiem czy nie tenże sam postąpił na 
chorąztwo Litewskie, czy też inny tegoż imienia, jako Okolski 
świadczy tom 2. fol. 489. Miał za sobą Maryą Eleonorę 
Stichinownę z Niemiec. Mikołaj z Chalcza podpisał elckcyą 
Władysława IV. z Trockiego województwa. Władysław stra- 
żnik Litewski. Histor. Sapieh. Oboźnym go Litewskim ty- 
tułuje, kędy też to o nim przydaje, że z Pawłem Sapiehą 
rycersko na wielu miejscach dokazywał, względem których 
zasług, na dobra Molczac w Słonimskiem, dziedzictwo otrzy- 
mał przez konstytucya w roku 1661. yb/. 17. Któryś z nich 
przybrał sobie w małżeństwo Maryannę córkę Jana Ogiń- 
skiego wojewody Potockiego i hetmana polnego Litewskiego 



u Challiiskl. 



Genealog. Ogińskich na Mappie. Chalecki starosta Mozyrski 
pułkownik królewski w roku 1704. podpisał konfecleracy.t Sen- 
doniierską. Bog"uslaw podkomorzy rzeczycki elekcyą Jana III. 
Są i w Podlaskieni Clialeccy ; bo Jakół) na Bartkowie łowczy 
Podlaski, poseł z ziemi Drohickiej , podpisał konfederacyą 
po śmierci Jana III. {^Histot\ Snpie/i. twierdzi, ze jedniz 
są tak w koronie, jjiko i w ksicztwie Litewskiem. Okolski 
w indexie tomu trzeciego, mówi o Chaleckicłi herbu Sam- 
son , ale na karcie którą przywodzi 93. nie ma nic o nich.) 
Był ten Jakób syn Kazimierza także łowczeg^o Podlaskiego. 
Alexander Chalecki podkomorzyc Rzeczycki syn Bogusława, 
siostra jego Konstancya z Benedyktem Przezdzieckim pod- 
stolim Połockim zręczona. Chalecki miał za sobą Eufrozynę 
Połubińską wojewodzankę Parnawską. Genealog. Polubili. 
Dymitr Chalecki herbu Ahdnnk czytałem, iź był podskarbim 
wielkim Litewskim umarł roku 1598. Alexan{ler Chalecki 
marszałek Lidzki był marszałkiem sejmowym w Warszawie roku 
1G21. Piotr podpisał konfederacyą Sendomierską 1708. roku w 
Korczynie. Alexander na Chalczu Chalecki podczaszy Rze- 
czycki pisał się na walnym zjeździe obywateli W. Ks. Lit. pod 
0/A7/^^A'ffw^/ 1700. roku. Tamże podpisał się Dominik z powiatu 
Rzeczyckjego. Kazimierz na Chalczu Chalecki starosta Rze- 
czański , był posłem z Rzeczyckiego powiatu na sejmie konwo- 
kacyi 17G4. roku, pisał się także na elekcyą Stanisława Augusta 
Króla, wraz z Józefem podkomorzym Rzeczyckim. Gabryel 
Chalecki kanclerz. Kazimierz oboźny. Antoni Chalecki pod- 
komorzy, Ignacy horodniczy Rzeczyccy. — Heral. Wiclądka. 
Chalecka żyje temi czasy z Radziwiłłem starostą Rzeczyckim, brat 
jej wydał córkę za kniazia Szyjskiego chor^życa Brzeskiego, — 
W roku 1778. Stanisław Chalecki sędzia grodzki Wileński. 
— Kazimierz marszałek powiatu Rzeczyckiego. — Ignacy 
podstoli Rzeczycki. — Józef łowczy tegoż powiatu. — Przy- 
pisy Krasickiego. 
ClialiiiNki herbu Pomian. W województwie Brze- 
skiem Knjawskiem. O tycłi ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Jędrzej Chaliński skarbnik Brzeski Kujawski 1507. z 
sejmu Piotrkowskiego naznaczony do dystrybuty pieniężnej 
Constit. fol. 146. Stanisław burgrabia Radziejowski. Bar- 
tłomiej w roku 1032. z Bronowie: od którego dwóch synów 
zostało, Wojciech I Marcin w ziemi Dobrzyńskiej. Stefan 
burgrabia Radziejowski Constit. 167G. Jol. 47. Władysław 
w województwie Kaliskiem. Są zda mi się i Slepowronowie 
Chałińscy, z których jeden miał za sobą Fioszanowską, z 
której potomstwo zostało. 

Marcin Chaliński miecznik ziemi Dobrzyńskiej koło roku 1763. 
Andrzej Chaliński kanonik Płocki był deputatem z tejże kapi- 
tuły w roku 1777. na trybunał koronny. — Heral. fFlelądka. 
Franciszek Chaliński w roku 1778. podstarości Rypiński. — • 
Przypisy Krasickiego. 



Chalipiiiski— ChaiikowNki. i.l 

Clialilliiiski. JakóL Chalipiilski szlachcic Multański, 
i bliska krew Stefana Piotra wojewody Miiltańskieg-o, dwo- 
rzanin królewski indygenatem darowany na sejmie corona- 
iionls w roku 1676. Constit, fol. 69. niewiem czy nie jeg^o 
synowie, Jakub starosta Zwoleiiski, i Jan podstoll Drohicki, 
kwitnęll w roku 1697. 

Cliaiiiiec herbu Gryf. W województwie Sendomler- 
skiem, Lubelskiem, I Bełzkiem, z famlljl Gryfów Jawców. 
Z tych czytam Abrahama Chamca, o którym list Władysława 
Jagiełłą, w roku 1390. dany, tak mówi: Mente solicita 
gratiose pejyendentes Jidelia, ac multum fructuos a ohscquia^ 
quihus Abraham Chamiec^ noster Jidelis dilectus^ Majestati 
nostrae multipliciter complacuit; quorum intuitu sibi villas 
iiostras Międzyrzec et Stolpno in terra nostra Russiae in di- 
strictu Drohiciensi sitas ^ cum omnibus et singulis reditibus, 
censibus, syhis^ ag-ris emolumentis damus doiiamus perpe- 
tuis temporibus etc. Jest ten list ing-rossowany w proces 
rozgraniczenia między województwy Podlaskiem i Brzeskiem 
Litewskiem, kędy to przydają ; ze te dobra poszły potem w 
insze domy, a między niemi dostały się były Zabrzezlńskle- 
mu wojewodzie Trockiemu. Przydał jednak Jagiełło temuż 
Abrahamowi obllgacyą, to jest żeby na każdą expedvcvą wo- 
jenną samotrzeć stawał, każdy kopią łukiem i sajdakiem uzbro- 
jony. Mikołaj Chamiec rotmistrz, i u Chodkiewicza hetmana 
podczas Chocimsklej marszałek dworu jego, z Mieleckim, Za- 
mojskim, w 3IoskwIe, Pruslech , Inflantach, FInlandyi do- 
świadczony żołnierz. Seweryn brat jeg-o dziedzic nu Potoku 
w województwie Bełzkiem: z Orllkowny, czvll z Orlicklej 
córkę spłodził Zofią (którą wydał za Rafała Ładę Skrzyń- 
skiego) i synów dwóch, Pawła i Stef^ma. Paweł z Cham- 
czesna Chamiec rotmistrz królewski: żona jego Helena Sto- 
jecka. Genealogia Kalinowskich powiada, że Klara córka 
Walentego Jana Kalinowskiego, cześnika Halickiego była za 
Chamcem stolnikiem Bełzkim. Podobno też są Chamcowie 
Abdankowie. 

CliailislŁi. O tych ani Paprocki, ani OkolskI nie pisał. 
Krzysztof Chamski z Płockiem województwem podpisał elekcyą 
Jana HI. Piotr z Anną Suchodolską sterilis w roku 1722. 

W roku 1778. Adam Chamski podwojewodzy Płocki. ■ — Przy- 
pisy Krasickiego. 

Cliaii kolaski hej^bu Korczak, w Ruskiem wojewódz- 
twie. O tych ani Paprocki, ani OkolskI nie pisał. Jam mówił 
pod Boratyńskicml , że Iwan wnuk Dymitra z Bożego daru 
podskarbiego koronnego, wziąwszy działem Chańkowice, od 



16 Cłiarlilekł. 



nich nazwany koło roku 1520. atoli potem w sukcessyi po 
braci wzijjwszy Boratyn, Boratyńskim zawołany. 

Cliar1iiel4i herbu Jastrzębiec. Paprocki pod herbem 
Nałęcz Charhickieh Ł(,^czyczanów połolył, pod Jastrzębcem 
opuścił. Okolski zaś w indexie tomu drugieg^o do herbu Ja- 
strzębca Charhickieh referuje, Nałęczów zaś opuścił, i słu- 
sznie : bo jako się i mnie na róźuycli miejscach widzieć do- 
stało Jastrzębcem się pieczętują Charbiccy w Łęczyckiem 
województwie. Z tycli Mścisława w roku 1464. księgi ta- 
meczne grodzkie wspominają, któreg-o syn Jan, tego zaś 
Mikołaj, z Bykowską spłodził Swentosława, którego potom- 
stwo \mo Piotr sędzia ziemski Łęczycki, jago czytam stol- 
nikiem Łęczyckim, kiedy posłował na sejm w roku 1618. 
zkąd był deputowany do kwarty Rawskiej Consłit. Jol. 8. 
Z Jadwigi Tarnowskiej siostry arcybiskupa Gnieźnieńskiego 
herbu Rolicz, zostawił synów trzech. Jana kanonika Poznań- 
skiego : ten w cudzych krajach siedm lat na wyższych nau- 
kach strawiwszy, gdy się do ojczyzny wraca, z wielką przy- 
szłych honorów otuchą, prędką śmiercią zniknął z oczu. 
Damalewicz. Krzysztofa : ten od wuja swego scholastykiem 
Kujawskim podwyższony, od Wołuckiego proboszczem tamże, 
od Lubieńskiego Macieja biskupem Margarytańskim i suffra- 
ganem Kujawskim: w roku 1634. był na synodzie prowin- 
cyalnym Warszawskim Acta Synod. W r. 1620. deputatem 
na trybunał koronny , proboszczem na ten czas Kujawskim 
i archidyakonem Dobrzyńskim, umarł w roku 1638. Prałat, 
jako go chwali Damalewicz^ w karności kościelnej pilny, w 
przykładnem życiu nienaganny, wszystkim dla cnoty swojej 
miły. Piotra kasztelana Brzezińskiego , a przedtem stolnika 
Łęczyckiego w roku 1632. jego syn Stefan Kazimierz po 
stryju swoim Krzysztofie wziął probostwo katedry Kujawskiej, 
wkrótce potem biskupem NIkopolskIm, suflraganem, kusto- 
szem i ofHcyałem generalnym Lwowskim ogłoszony: przy 
prelaturze Kujawskiej był kanonikiem Warszawskim, i na 
synodzie prowincyalnym Warszawskim w roku 1643. Constit. 
Synod. fol. 3. Stanisław drugi syn Swentosława zostawił syna 
Jana kawalera Jerozolimitańsklego , do wytwornej którą z 
szkół zabrał nauki, experyencyl nie mniej przydał. W Wę- 
grzech, Siedmiogrodzkiej ziemi z Rudolfem Cesarzem wojo- 
w^ał, w Wołoszech i Podolu za ojczyznę swoją. Zwiedziwszy 
potem Włochy, Niemcy, NIderland , Francyą, Hiszpanią, 
Korsykę, 3Ialtę, Macedonią I Konstantynopol, języków ró- 
żnych i obyczajów cudzych dobrze wiadomy , Pańskie serca 
do miłości ku sobie i estymacyl nęcił, zkąd w trudnych tak 
prywatnych, jako i publicznych jego rady zażywano intere- 



Cłiarliinoivski— Cliarezewski. l~ 



sach: na koniec pod Sokalem taniteg-o miejsca wesołością 
ujęty, osiadł ; kędy tez Pannom zakonnym Ś. Bryg^itty kla- 
sztor z gruntu wymurował i nadał pamiętny fundator : dru- 
gieo^o także OO. Bernardynów, siła swoją szczodrol)liwością 
dźwignął i ozdobił: tamże przy ołtarzu, na który swoim ko- 
sztem wystawiony, łask wiele u stolicy apostolskiej wyprosił, 
pochowany spoczywa: umarł w roku 1623. Stefan kanonik 
Kruświcki, Kujawski i Poznański, a potem opat Przemętski^ 
z temi tytułami na synodzie prowincyalnym Piotrkowskim sta- 
wał w roku 1607. wziął na ostatek Wąchockie opactwo. Co 
bvł zacz człowiek z tego poznać; ze go w różnych lega- 
cvach do Cesarza i innych Panów cudzoziemskich zażywano, 
wszystkie z pochwałą swojej dzielności, i wielkiego rozsądku 
odprawił. Stanisław poseł na sejm w roku 162.']. Constitut. 
foL 9. Paweł mąz rycerski wojski Łęczycki, Stanisław cze- 
:^nik Dobrzyński. Stefan i Stanisław podpisali w Łęczyckiem 
elekcyą Jana III. 

CliarllillO^YSlŁi herbu Sulima. Stanisław z Charbnio- 
wic chorąży Sendomierski w roku 1433. podpisał przywilej 
Jedliński Władysława Jagiełłą u Łaskiego w Stat. fol. 53. 
Cromer. lib. 17. i Bielski fol. 306. o nim świadczą, ze on 
pierwszy dał znać Królowi , ze Henryk Plaweniusz mistrz 
Krzyżacki z wielką polencyą od Tucholi pod Koronów cią- 
gnął. Tenże Kromer Piotra Charbinowskiego starostę Podol- 
skiego wspomina: miał mówić Halickiego, jako go czytam 
u Olszowskiego na liście Jagiełłą Króla w roku 1406. 

Cliarczeiv$ki herbu Choleiua. W Dobrzyńskiej zie- 
mi. Nasi genealogistowie piszą ich Charszowski, ale się mylą. 
Z tych niektórzy jeszcze w tejże ziemi kwitną: bo na elekcyą 
Augusta II. pisali się z nią Marcin Józef i Seweryn: a da- 
wniej Jan i Marcin w roku 1648. w Płockiem. Drudzy za 
czasów Paprockiego wyniósłszy się ztamtąd w Sendomier- 
skiem osiedli: z tych był Jan mąż chwalebny. Jego potom- 
stwo w Przemvsłskiej ziemi gnie/dzić się poczęło : jakoż wi- 
dzieć podziśdzleń jednej z tego domu matrony nadgrobek w 
kościele katedralnym Przemysłskim położony z herbem Cho- 
lewa. Jan Karol Charczowski skarbnik DrohIckI: synów się 
jego trzech zostało: Pierwszy Sebaslyan, najprzód podstoli 
Sanocki, potem kasztelan Słoński dziedzic na Zlotkowicach: 
z Ożdżanki spłodził dwie córki, jedna z Ossolińskim stolni- 
kiem Sendomlerskim zmówiona, diiiga z Chełmskim. Kazi- 
mierz drugi chorąży Nowogrodzki dziedzic na Urku, Bielska 
córkę mu powiła i synów dwóch, Jana i Franciszka. Fran- 
ciszek trzeci syn skarbnika dziedzic na Balicach podczaszy 
Tom iii. 2 



18 Cłiarkoi¥ski — Cliarlęski. 



Sanocki , zona jeg-o Zofia Ossolińska. Siostra tych trzech 

braci Katarzyna z Janem Witowskim żyła. 

Jan Charczewski kasztelan Słoński syn Kazimierza dziedzica na 
Urku 1//10 roto żył z Jalowicką bezpotomnie 2^o z Jezierskiej 
spłodził Mar\ ann^^ , ta złączona z Siekierzyiiskim starostą Horo- 
delskim — druga Róża z Antonim hrabią Krasickim. — Syn z Je- 
zierskiej Władysław z Męcińską ma potomstwo: tenże Wła- 
dysław w młodym wieku utonął roku 1774. zostawiwszy synów 
dwóch, Michała, Walentego i córkę Justyuc. — Karol 
brat Jana kasztelana Słońskiego z Bilskiej, kasztelan Przemyski 
z Ztoczewskiej miał syna Jana, ale ten młodo umarł, córki dwie, 
Joanna za Siekierzyiiskim — Karolina za Baworowskiui , trzecia 
w panieńskim stanie życia dokonała. — Przyfisij Krasickiego. 

diai*koivsli.i« W Płockiem województwie, z ktorem 
Jędrzej i Wawrzeniec podpisali się na elekcyą Augusta H. 
Są i w Kaliskiem Charkowscy : jeden z nich mieszka w Ha- 
birowie, ma za sobą Bojanowską, i z niej syna. 

Cliarlęslii her^hu Bończa. Z Tomaszewskich swój 
początek wzięli, ale od dóbr Charlcźa wzięli swoje denomi- 
nacyą. Piąciu braci wspomina Paprocki : z tych jeden był 
chorążym Kijowskim, z młodych lat swoich najprzód na dworze 
Królów Polskich, potem żołniersko służąc, w Kijowsklem 
województwie przyjaciela sobie dożywotniego dobrawszy, 
tamże osiadł i potomstwo zostawił, a bodaj nie jego syn 
Felix podkomorzy Kijowski z sejmu w roku 1508. komissarz 
do rozgraniczenia między województwem Kijowskiem i ziemią 
Mozyrską Constitut. fol. 697. i IGOl./o/. 704. ale śmierć 
o-ranicę źvcia rzuciła, jako wspomina Constit. 1607.y. 855. 
syn jego Samuel. Sebastyan drugi brat chorążego podczaszy 
Królowy Katarzyny. Jerzy trzeci brat, syna zostawił Jędrzeja 
i córkę Zofią. Jan czwarty brat, kuchmistiz Królowy Bony 
mąz znaczny.- 31ikołaj piąty brat , ten na Wołyniu pojąwszy 
Lubicką spłodził córek trzy I synów czterech. Z córek zda 
mi się jego Barbara, Jędrzejowi Czuryłowi, a drugim zwią- 
zkiem Mikołajowi Stadnickiemu podczaszemu Sanockiemu za- 
ślubiona. Z synów zaś Jan już w domu Rakuzkim, już Kró- 
lowy Katarzynie służąc, w różnych językach umiejętności 
nabył. Podkomorzym Łuckim Jana czytam w konstytucyach 
1590. /o/. 603. i jeszcze 1601. kiedy posłując na sejm de- 
putowany był do lustracyi dóbr królewskich w 3Iazowszu i 
Podlasiu należących Constit. fol. 728. Umarł w roku 1616. 
Szymon brat Jana na dworze Francuzkim długo bawiąc, wiel- 
kiej tak w rzeczach, jako i językach umiejętności człowiek, 
ale i na wojnie doświadczonego męztwa, we wszystkich albo- 
wiem okazyach z Zamojskim z piechotą Węgierską siła do- 
kazował. Mikołaj z sejmu w roku 1613. do lustracyi dóbr 



Cliarmaiiski — Cliartłiipskh 19 

Lubecza naznaczony Const.it. fol. 29. Sl.uiIsKiw do lustracyi 
ksiąg- ziemskich Kijowskich Constit. 1601. ful. 745. Krzy- 
sztof dworzanin królewski, poseł na sejm w r. 101.3. Con- 
stit. fol. 3. i 1G29. deputowany na trybunał Radomski Con- 
stit. fol. 7. Jan kasztelan Bracławski, o którym konstytucye 
W roku 1620. /o/. 2iS. i 1623. fol. 4. Senator i powagi i 
pobożności pełny, umarł w roku 1625. w kościele naszym 
Łuckim pochowany. Syn jego Hieronim starosta Łucki i Ka- 
niowski. Histor. Colleg. Luceorien. Porządek EleltCł/i IG32. 
Adam miecznik Wołyński rotmistrz pancernej chorągwi: córka 
jego Anna Konstancya, trzy razy śluby małżeńskie ponawiała, 
raz z Silnickim kasztelanem Kamienieckim, drugi raz z 3Ii- 
kołajem Sapiehą wojewodą Bracławskim, trzeci raz z Fran- 
ciszkiem Lubowieckim kasztelanem Wołyńskim. Genealogia 
Sienickich świadczy ze Charlęska z Wacławem Hulewiczem 
kasztelanem Bracławskim była zmówiona. Jan o którym wyżej 
mówiłem podkomorzy Łucki zręczywszy sobie Szcz(^^sną Sie- 
maszków nc kasztelankę Bracławską; z niej miał córki dwie: 
z tych Anna dostała się w małżeństwo Mikołajowi W^asień- 
cowiczowi podwojewodzemu Kijowskiemu : druga Piotrowi 
Deniszkowi starościcowi Żytomierskiemu. Piotr w zakonie 
Soc. Jesu życie swoje świątobliwie zakończył w Przemyślu 
w roku 1713. Niektórzy z nich w Litwie w Nowogrodzkiem 
województwie osiedli: z którego Jan Michał z Charlcza Char- 
lęski stolnik Smoleński, wójt Nowogrodzki posłował na sejm 
w roku 1670. i tam deputowany do konstytucyi formowania 
Constitut. fol. 37. Piotr tamże kwitnął w roku 1674. Jan 
podwojewodzy Nowog-rodzki 1675. 

W roku 1778. Gabryel Charlęski kanonik Kijowski — brat jego 
N. dziedzic na Bijszowie (majętność ich dziedziczna w Owruckiej 
ziemi) pułkownik , młodzian — trzeci brat także bezźenny — 
czwarty umarł spłodziwszy córkę jedynaczkę wydaną za Hadzie- 
wicza. ■ — Przypisy Krasickiego. 

diariiiaiii$k.i herbu Rogala: według Kojatowicza in 
MS. herbu Bibersztein , kędy fen autor przydaje że z ko- 
rony w Wielkiem Kslęztwie Łitewskiem osiedli. Daniel Char- 
mański , Kazimierz cześnik Trocki , syn jego Antoni , brat 
zaś Michał, oba w różnych expedycyach z hetmanem 3Ilcha- 
łem Pacem, doświadczonego męztwa. Kazimierz cześnik Tro- 
cki i Felicyan z Trockiem województwem podpisali elekcyą 
Jana IH. 

Cliarttlipsl&i ^ w w^ojewódzlwle Sieradzkiem. Win- 
centy z Chartłup Chartłupski podkomorzy Sieradzki w roku 
1496. córka jego w dożywotnią przyjaźń wydana Wojciechowi 
Madalińskiemu wojskiemu Wieluńskiemu. O tych ani Pa- 



20 Cliarytonowicz— CliarzowskL 



procki, ani OkolskI nic pisał: tylko ostatni namienia fo/w. 2. 
Jol. 41 . Łask, Statut, na początku. 



CHARYTONO 
WICZ 




HERB. 



Są dwie litery większe łacińskie z sobą złączone , czy 
to N i E, czy też V i E, jako chcesz rozumiej, powinny 
zaś byd złote w czerwonem polu, na hełmie pięć piór s\vn' 
ńch. Paprocki IV Gniazdzie fol. W^H. O herhnch fol. 081. 
Okolski tom. l.foL 276. Poczet herbów. Wszyscy się cii 
pisarze zgadzają na to, że z Grecyi do nas ten herb przy- 
niesiony dawnemi czasy; bo już w roku 141C. prezydował 
katedrze Chełmskiej, władyka Charytonius jako stoi pod włady- 
kami Chełm. Kojalowicz p. 2. Hist. Lit/w. w r. 1570. wspo- 
mina Jędrzeja Iwanowicza (to jest Iwana syna) Charytono- 
wicza Obryńskieg-o z innemi Litewskiemi posłami w leg-acyi 
wysłanegoi Starowolski in 3Ionum. nadg-robek położył Jana 
Charytonowicza chorążego Nowogrodzkiego zmarłego w r. 
1582. z Buska wypisany: chwali go Paprocki, że na dworze 
Zygmunta Augusta był między pierwszemi, w obozie potem 
rycerskiemi się dziełami wsławił , nie mało Moskiewskiego 
niewolnika i nie raz prezentując. Syn jego Siemion w tropy 
ojcowskie wkraczał. Okolski icli pisze Haratynowicz, ale z 
nadgrobu i autorów innych Charytonowicz byc powinno. 

Cliarzoivski herbu Śreniawa. W województwie Kra- 
kowskiem, Sendomierskiem, Lubelskiem z familji Rupniew- 
skich swój początek wzięli , od wsi Charzewic Charzewscy 
nazwani. Z tych w roku 1500. Mikołaj z Rupniewa dziedzic 
na Charzewicach dworzanin Króla Zygmunta I. zostawił sy- 
nów czterech, Adama, Jana, Kaspra, i Krzysztofa. Adam 
pojął Karską łowczankę Podlaską, Kasper Jarocką, z której 
synów czterech, Wawrzeniec, Jakóh, Jan i Stanisław. Wa- 
wrzenca potomstwo, Wawrzeniec i Stanisław który w wojsku 
Cesarskiem żołd prowadząc, tamże w okazyi zginął. Krzyszlo- 



Charzyiiskl—Cłielifla. 21 

TowI Szypowska dwóch synów powiła, Adama i Wojciecha. 
Adam dziedzic na CIchawIe wziął sohle w małżeńską ligę 
Barharc Lipską. Wojciech w wojsku Cesarsklem słu/.vł, zkąd 
powróciwszy, g-ońcem hył do Cara Tureckleg-o. Piotr pod- 
s«^'dek Nowogrodzki, Jan podkomorzy tegoż województwa, 
poseł na sejm coronatlonis w roku 1070. Constit. Jol. 21. 
i 1078. komlssarz do traktatów o pokój z 31oskwą Constil. 
Lit, fol. 1. 3Iarcyan Franciszek CharzewskI s<;dzla ziemski 
Chełmski w roku 1097. Tak ml się zda, ze są Charzewscy 
Gryfowle w Sendomjersklem, ale pewności nie mam. Cha- 
rzowska zakonnica S. Klary w Sączu. Anna Charzewska 
Marcina Borzęckiego małżonka. 

Cliarzyiiski herbu Szeliga. W województwie 3Iazo- 
wlecklem. Nasi ich pisarze Charzewsklemi chcą mlec. Piotra 
Charzyiiskiego żona, Katarzyna Oleśnicka starośclanka Beł- 
zka, która pierwszym związkiem żyła z Jędrzejem Zmięcklm. 
Paweł z Despotą w W^ęgrzech wojując, w nleszcz«^śllwej 
przegranej w niewolą się Turkom dostał. Histonja Cudów 
Częstochowskich : chorążym go W^ielunsklm tytułuje; ale od 
Stanisława brata wykupiony, na wolność wyszedł. Marcin z 
Płockiem podpisał elekcyą Władysława IV. synowie jeg^o Jan 
i Jędrzej w roku 1097. 

ClianejloTiicz tegoż herbu co iJałowicki, w Wo- 
łynsklem województwie. 

ClieiliSki w Chełmskiej ziemi. O tych ani Paprocki, 
ani OkolskI nie pisał. Jędrzej Chclńskl skarbnik Chełmski z 
sejmu w roku 1047. komlssarz naznaczony do rewizyl ksiąg^ 
ziemskich Chełmskich i Kranostawsklch Constit. fol. 38. 

Clielicla. herbu Pomiau. Imię to w Polszczę naszej 
starożytne : bo jeszcze w roku 1340. już w senacie Polskim 
zasiadał Hebda kasztelan Brzeski Kujawski , z którym tytu- 
łem podpisał list Kazimierza ^Ylelklego o erekcyl miasta Byd- 
goszczy. Tegoż czasu Hebda kasztelan Sieradzki w r. 1357. 
od którego dóbr Kwiatkowic nabyli Kwiatkowscy. Postąpił 
potem na województwo Sieradzkie, jakom mówił pod wojewo- 
dami. Miał to być dziad recfa linea Łubieńskich, o czem na 
swem miejscu. Paprocki o lierb.f. 427. nadgrobek wypisał z 
Gniezna Jana Chebdy z NIewIesza archidyakona S. R. Eccle- 
siae, dziekana Kujawskleg-o, kanonika Gnieźnieńskiego i Kra- 
kowskiego zmarłeg-o w roku 1400. O tym OkolskI powiada, 
że dla częstego do pobożności upominania , zabity był od 
brata swejro WIcnIawity, za który kryminał herb Wieniawa 
w Pomlan zamieniony, to jest miasto pierścienia, miecz przez 
Żubrzą głowę przydany. Ale jak się myli, z nleg-oż samego 
poznać, kiedy dobrze dawniejszych przed rokiem 1400. liczy 



22 Cliechelski— Chełcliowski. 



fiłuiiliantów herbu Pomlan, a między niemi Włoi^ciborza arcy- 
biskupa Gnieźnieńskiego w roku 1279. Długosz in l^itis 
Ej)i\sc. Posnan. pod rokiem 1439. Jana Pellę z Niewiesza 
dziekana Kuja\vskic<j^o kanonika Poznańskiego i administratora 
Sede vacante tej dyecezyi wspomina, Mikołaja także w bi- 
storyi swojej w roku 1448. proboszcza Kruszwickiego: kędy 
przydaje, ze na arcybiskupstwa Gnieźnieńskiego godność, 
miał niektóre suffragia od kapituły Gnieźnieńskiej, a między 
niemi wotował na niego Jan Hebda kanonik Gnieźnieński : 
u Darnalewicza w dekrecie kapituły w roku 1443. ferowa- 
nym , znajdziesz tego Mikołaja kanonikiem Gnieźnieńskim. 
INie wiem czy nie tu należy, ale zna(5 omyłką wydrukowany 
Wojciecb z Chebdzina sędzia Czerski który podpisał pokój 
Brzeski u Łask. w Stat. fol. 140. Jan Hebda z Niewiesza 
dziekan Kujawski : wójtostwo w dobracb Langu kupiwszy, 
kapitule Kujawskiej przyłączył, zęby za duszę jego corocznia 
pamiątka przed Bogiem była. Damalewicz in Eptsc. f^ladisL 
Jol. 316. w roku 1455. zkąd dochodzę, że to jedenże był 
z tym o którym się trochę wyżej mówiło. Kwitnie jeszcze i 
podziśdzień ta Hebdów familia, bo Jan z Tropią, Jędrzej 
i Michał z Tropią na Radoczy Hebdowie podpisali konfede- 
racyą Zatorską w roku 1705. 

Cliecliclski* O tych ani Paprockie ani Okolski nie 
pisał: atoli konstytucya w roku 1662. jawnie o nich świad- 
czy fol. 32. gdy wspomina Mikołaja Chechelskiego męża 
rycerskiego. 

CliełcIioireslŁi herhu Lubicz. W województwie Ma- 
zowieckiem. Pawła syn Jan chorąży Różański, od tego Hen- 
ryk, sekretarz królewski i pisarz skarbowy Pruski, syn się 
po nim został Jakób skarbnik Różański w roku 1674. z tym 
tytułem podpisał elekcyą Jana HI. Paweł kanonik i officyał 
Płocki, żył jeszcze w roku 1610. Stfwoiuolski in Monum. 
Alexander slolnik Witebski w roku 1674. w powiecie Or- 
szańskim: Walenty i Wawrzeniec z Chelk w ziemi Ciecha- 
nowskiej. Stanisław z Ślazów tamże: Wojciech w Kaliskiem 
województwie w roku 1697. podpisali elekcyą Augusta II. 
Alexander cześnik Orszański w roku 1642. Ks. Kojatowicz 
MS. pisze : że Mikołaj Chcłehowski miał synów Macieja, 
Marcina, i Jędrzeja i córkę Zofią Godziejowską sędzinę Po- 
łocką. Marcina synowie, Jan i Alexander. Jana synów piąciu 
Bazyli, AlcAander, Jędrzej, Hrehory, Mikołaj, i Marcin. 
Jan Chekhowski na zjeździe walnym województw ziem i powia- 
tów W. Ks. Lit. 1700. roku pod' Olkinikami podpisał się z po- 
wiatu Lidzkiego, Wiktor Chcłehowski pisarz skarbowy Litewski. 
Ludwik Chcłehowski pisarz skarbowy W. Ks. Lit. stolnik Ko- 



Chełkowski— Chełmski. 25 

wieński, pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla z po- 
wiatu Kowieńskiego, oraz Ignacy i Wincenty synowie jego. 
— Heraldyka IFielądka. 

Cliełkoivski herbu Jf^czcle. Paprocki w Gniazdzic 
tak ich położył, w lierbacli jednak ChwałkowskI napisał : za 
nim poszedł OkoiskI, atoli ze Cliełkowscy są herbu Wczele, 
r teg-o dochodzę, zem widział dedykacją książki Jackowi 
Chełkowskienin kanonikowi Poznańskiemu, Czerskiemu i Olc- 
i»nickiemu proboszczowi, deputatowi na trybunał koronny w 
roku 1670. przypisaną, z tym herbem. 

Cliełillicki herbu Nałęcz^ w ziemi Dobrzyńskiej. 
Adryan poborca w tejże ziemi w roku 1580. Uniwersał Po- 
borów. fol. 366. Syn jego 3Iaciej, chorążym go Dobrzyńskim 
tytułują konstytucye w roku 1611. a w^ roku 1613. sędzią 
ziemskim Dobrzyńskim. Synowie jego Jbukasz pisarz ziemski 
Dobrzyński, poseł na sejm 1631. a ztamtąd deputat na try- 
bunał Radomski Constit. fol. \^. Jędrzej i Adryan podpisali 
elekcyą Władysława IV. Piotr stolnik Dobrzyński, poseł na 
sejm 1621. ztamtąd deputat do kwarty Rawskiej Consdtut. 
fol. 21. i roku 1627. na trybunał Radomski, spłodził syna 
Stanisława. Jan cliorązy Dobrzyński, a przedtem bodaj nic 
był miecznikiem : potomstwo jego Maciej kantor Poznański, 
deputat trybunału koronnego : gładkiej wymowy, dowcipu 
bystrego w filozoficznych i teologicznych materyach nauki 
W}'sokiej , życia nadto przykładnego prałat , godzien wszel- 
klcli honorów. Michał i Antoni. Franciszek w roku 1704. 
Józef Chełniicki skarbnik ziemi Dobrzyńskiej, którego synowie 
Stanisław i 3Iichał pisali się na elekcyą Stanisława Augusta 
Króla z ziemią Dobrzyńską. Józef podczaszy Dobrzyński był 
posłem na sejm 1778. Tomasz stolnik Dobrzyński w r. 1780. 
był deputatem z ziemi Dobrzyńskiej na trybunał koronny. Ignacy 
kanonik Kujaw^ski. Jakób wojski mniejszy Dobrzyński. — He,- 
raldyka Wiclądka. . 
Marcin Chełmicki pisarz Dobrzyński w roku 1565. o czem świad- 
czy reskrypt Zygmunta Augusta Króla w Manuskr. Uohb. — 
Józef podstarości grodu Bobrownickiego (1778.) Jakób wice- 
regent ziemski Dobrzyński. — Przypisi/ Krasickiego. 

Clietiinski herbu Ostoja., w województwie Krakow- 
skiem. Między przodkami domu Chełmskich, kładą niektórzy 
Scibora podkomorzego Poznańskiego I generała Wielkopol- 
skiego ; ale ten , lubo był Ostojczyk przecież się pisał z Po- 
nledza nie z Chełma: dla tego odrzuciwszy mniej gruntowne 
tej familjl wywody, odłożywszy pospolitych wszystkim fami- 
liantom herbu Ostoja przodków, do litery Oj tu tylko tych 
przytoczę , którzy juz pod imieniem Chełmskich na dobro 
tej ojczyzny, na sławę domu swego robili. Piotr Chełmski 
kasztelan Połaniecki z tym tytułem podpisał pokój Brzeski 



24 Clielmski. 



u Łaskiego iv Statucie fol. 140. w r. 1436. Julian Chełmski 
kanonik Krakowski, proboszcz S. Marcina w Krakowie: Mąz 
w naukach biegłości wielkiej, umarł w roku 1531. którego 
nadgrobek z herbem Ostoja i podziśdzień widzieć w kościele 
katedralnym Krakowskim. Kościół ten S. Marcina, któregoś 
z przodków domu tego szczodrobliwością z gruntu powstał 
i w dochody należycie opatrzony: dla tego Jus Patronatus 
przy nich zawsze dziedziczy. Paproć. Jan z Anny Zarębianki 
wojewodzanki Kaliskiej, córka Magdalena dostała się w mał- 
żeństwo Stanisławowi Orzechowskiemu herbu Oksza, sławne- 
mu w Polszczę naszej osobliwie jednak przeciwko heretykom 
pisarzowi koło roku 1560. Orichov. dial. 7. Marcyan cho- 
rąży Krakowski w roku 1586. podpisał z tym tytułem kaptur 
Krakowski Constit. fol. 405. I 1609. kędy komissarzem sta- 
nął do uspokojenia granic od Szląska i Węgier Constitut. 
fol. 897. Z Anny Pieniążkowny starościanki Nowotargskiej 
trzech synów zostawił: Stanisława, Mikołaja i Marcyana. Ten 
w ojcowskie ślady wstępując, chorążym najprzód był Kra- 
kowskim : z tym urzędem częsta o nim jest wzmianka w 
konstytucyach , jako 1616. /o/. 19. 1618. fol. 4. 1629. 
yb/. 16. 1634. /b/. 3. Podkomorzym potem tamże zawołany, 
także starostą Piyczywolskim i Ujskim , Bocheńskim i Wie- 
lickim. W^szędzie czy to posłując na walne sejmy, czy ko- 
missarzem do różnych funkcyi , czy marszałkiem trybunału 
koronnego w roku 1640. Boga, sprawiedliwość, dobro oj- 
czyzny, stawiał sobie przed oczy; tak wspaniałego serca, że 
go ani żadne pogróżki ustraszyc, ani pochlebne zmiękczyć 
nie mogły poszepty : i owszem że tu zażyję słów o nim 
Pawła Potockiego, ojca wielkiego dzisiejszego prymasa Pol- 
skiego m Centuria Viror. fol. 425. Blanditias ut viro , ita 
libero homine indignas., et seruilis indicia ingenii esse ratus.^ 
ne ad minima ąiiidem ostentationis officia descendere voluit^ 
ne dum his, lionores em er car i. Priscae integritatis et can- 
doris retinens^ ohrepentihus morum corruptelis laudahiliter 
irascehatur. Slaroioolski in Monum. fol. 767. sławi jego rękę 
na Boga nie skurczoną; kiedy kollegio minori akademji Kra- 
kowskiej liczną w księgi różne, bibliotekę darował. Kościół 
w Bolesławiu już starością nadwątlony restaurował, kaplicę 
Gułteterowską przy kościele Panny 31aryi w rynku Krakow- 
skim wybornym pędzlem odnowił, w apparat kościelny przy- 
stroił, czynszem uposażył. Działa miedziane do Bolesławia 
na dzwony przełbrmować kazał. Lessus Acad, Cracov. Umarł 
w roku 1641. w Krakowie przy tymże kościele pochowany: 
z nadgrobkiem który Marsowych jego e.\pedycyi do tych czas 
jest świadkiem to w Pedemoncie , gdy się wojna między 



Chetiiiskl. 25 



Francuzami i Hiszpanami zawzIcJa, to w Węg^rzech z Ru- 
dolfem Cesarzem przeciwko Amuratowi, pod A<;ry{}, Jaury- 
nem, z clior.jgwijj. usarską swoim sumptem wystawioną lat 
kilka zold prowadz.jc, z tą pochwałą odwagi swojej ; ze mu 
Maciej Auslriacus pod te czasy generalissimus wojsk wszy- 
stkich , FortissimiEquitisPolo7ii tytuł przyznał: w ojczyźnie 
potem tak w Prusiech przeciwko Szwedom , k(;dy konia pod 
nim zahito , jak i pod Chocimem. Gdy 31edycy choremu 
Marcyanowi zakazali ryb i postnych potraw ; rezolutnie na 
to odpowiedział: Amittarn vitam^ seruem legem Ecclesiae, 
niech życie ginie, byle matki kościoła prawo było wcale. 
Kazanie P. Kowalicki fol. 130. 

Jan Scibor (tak się pospolicie familianci tego domu pi- 
szą, na pamiątkę ze od Sciborów poszli, o których patrz 
pod herbem Ostoja) z Chełmu Chełmski łowczy Krakowski, 
starosta Ujski syn Marcyana podkomorzego , jako chce Pa- 
negirijh Rzeszoioski, Lunae et Martis: poseł na sejm w roku 
1637. ztanitąd deputat na trybunał Radomski Const. fol. 3. 
Sędzia kapturowy w Krakowskiem w roku 1648. komissarz 
w roku 1661. do kłótni pogranicznych ułacnienia od Węgier 
Constit. fol. 34. z Elżbiety Malickiej herbu Junosza dwóch 
synów zostawił, Jana i Marcyana: z drugiej, luboc jej za- 
milczał tenże Panegirysta, tyleż synów: Samuela, który w 
Budziackiej zginął expedycyi , i Alexandra. Krzysztof brat 
tych stryjeczny porucznik Warszyckiego miecznika koron- 
nego: o Krzysztofie (rozumiem jednak ze inszym) pisze Ao- 
choiu. climacł. 1. lib. 1. że się pod Zółtemi wodami dostał 
był w niewolą w roku 1648. Jędrzej podstoli Sendomierski 
syn łowczego Krakowskiego, a jakom słyszał i chorąży na 
koniec Sendomierski , pułkownik hetmana Jabłonowskiego. 
Pierwsza mu się pora do rycerskich dzieł z Jerzym Lubo- 
mierskim marszałkiem i hetmanem na Szwedów i Kozaków 
otworzyła: pod Cudnowem potem, Chocimem, Zórawnem, 
Wiedniem, Strygoniem, juz wprawioną na nieprzyjacielskich 
karkach ręką, siła dokazał. Pod Niedoborem wyciekających 
Tatarów pamiętną zniósł klęską. Zona jego Maryanna Ble- 
ganowska herbu Grzymała, starościanka 3Iostowska. 3Iarcyan 
brat jego oboźny koronny I pułkownik królewski , wspomi- 
nają go konstytucye w roku 1683. fol. 11. i 1690. /b/. 8. 
1697. /«/. 11. Mąz do wojny urodzony, czego dał dowód 
z Szwedami, 3Ioskvvą, Kozakami, swoim własnym sumptem 
regimenty i chorągwie w pole wyprowadzając. Chwycił się 
był jednak Geneweńskich nowinek, przy których jak gorąco 
stawał; tak głównym się nieprzyjacielem na publicznych zja- 
zdach, prawowiernemu kościołowi i duchowieństwu pokazy- 



26 Chełstowski— Chilchen. 

wał: po wielu jednak znacznych ludzi perswazyach i królew- 
skich napomnieniach, od jedneg^o kapłana Soc. Jesu w swych 
błędach przekonany , Kalwińskich się wyprzysiągł plotek w 
roku 1679. Histor, Colleg. Cracov. S. J. Jędfzej starosta 
BrzeźnickI : zona jeg^o Mag-dalena Jelcowna. Samuel poborca 
łanoweg-o w roku 1613. Uniwersał Pobór. Stefan skarbnik 
Krakowski Consiit, 1637. fol. 3. Jerzy z Kaliskiem woje- 
wództwem podpisał elekcyą Władysława IV. Stefan także 
dworzanin królewski i Jan Stefan rotmistrz województwa Kra- 
kowskiego. Marcyan podstoli Sendomierski , o nim konsty- 
tucya w roku 1678. /b/. 12. i 1676. /o/. 10. miał regimenty 
arkabuzerów Constit. 1667. Jol. 41. synów dwóch zostawił: 
ale ci z Francyi powróciwszy, prędką śmiercią zniknęli. Pa- 
negir. Ressow. Jednego z Chełmskich czytaj pochwałę u Tri- 
cestusza Uh. 1. Epigram. Stanisław starosta Pobiedziski w 
roku 1668. Podobno syn jego Krzysztof podstoli Sendomierski 
z Elżbiety Ossolińskiej, spłodził trzy córki. Annę Mikołajowi 
Złotnickiemu, Teresę Stanisławowi Tarłowi wojewodzie Lu- 
belskiemu , Maryannę Mikołajowi Księzkiemu cześnikowi Kra- 
kowskiemu w dożywotnią zaślubił przyjaźń. 

Stanisław Chełmski skarbnik ziemi Wschowskiej. — Heraldyka 

fVielqdka. 
Heliodor Chełmski w roku 1778. Kustosz kapituły Chełmińskiej. 

Brat jego w roku 1766. był deputatem na trybunał koronny. — 

Przypisy Krasickiego. 

Cllclstoivi$k.i herbu Jastrzębiec. Jan Chełstowski 
opat Trocki w Litwie zakonu S. Benedykta w roku 1525. 
Szczygielski in Ttnecia. Chełstowski z Chełstowy, rezygna- 
cyą czynił części swojej w księgach grodzkich Ostrzeszow- 
sklch w roku 1574. Stanisław sądowy Michałowski w Pru- 
siech w roku 1648. i drugi Stanisław w Pińskim powiecie. 
Paweł deputat z województwa Chełmińskiego. Zygmunt z 
Malborskiego w roku 1668. 3Iarcin Chełstowski podkomorzy 
Chełmiński, a podwojewodzy ^^omorskl, deputat na trybunał 
koronny koło roku 1710. niagnae activitalis człowiek. Z Za- 
wadzkiej zostawił syna. Czytałem Chełstowskich herbu Dro- 
gosław, ale nie mam pewności. O tych ani Paprocki, ani 
OkolskI nie pisze. Chełstowska Stanisława Rudzińskiego żona. 
Jerzy Chełstowski w roku 1700. fod 0/kinikawi na. zjeździe wal- 
nym województw ziem i powiatów W. Ks. Lit. podpisał się z 
województwa Trockiego. Antoni Chełstowski pisał się na elek- 
cyą Stanisława Augusta Króla z ziemi Łomżyńskiej. — Heral- 
dyka Jfielądka. * 

Clftilclieii herbu Jelita. O tych ani Paprocki, ani 
OkolskI nie pisał. W Inflanciech się znajdują. Z tych Da- 
wid Chilchcn pisarz ziemski Inflantski, sekretarz królewski, 



eiillneteckf — € łileliowlcz. 27 



wydał do druku życie Jerzego Farensbachlusza wojewody 
Inflantskleg^o łacińskim stylem roku 1C07. wspomina go Sta- 
rowolski in Jlonumen. 

ClliliieleeKi. Towarzysz Zborowskiego łielmana na- 
dwornego, pod Pleszków do szturmu szedł piechotą, z konia 
zsiadłszy w roku 1582. Paprocki o herbach fol. 404. 

Clliiiiiuski* Krzysztof Cłiiminski łowczy Smoleński 
r powiatu Orszańskiego podpisał elekcyą Jana III. Króla w 
roku 1674. 

Clilebo^vicz herbu Leliwa^ w ksicztwie Litewskiem. 
Slrijjkowski fol. 268. Moniwidów familji od Ejxyusza Ursyna 
herbu Roza, początki prowadzi: który to Ejxius, za Erdzi- 
wiła ksiąźccia Zmudzkiego hetmanił 1217. temu syna Mun- 
twida czy 3Iuniwida naznacza, od którego 3Iontwidów imię 
w potomstwie rozplenione: jakoż Kojalow. pag. 1. lib. 1. 
Stryjków, fol. 353. w r. 1280. Moniwida wspominają mar- 
szałka Litewskiego, kiedy Narymundowi ksiąźceiu Litewskie- 
mu, przy inauguracyi na to ksi(^^zt\vo, trybem tamtego wieku, 
miecz nowy oddawał. Wszakże tenże sam Kojaloiuicz in MS. 
Paprocki, i wszyscy insi pisarze na to si«^' zgadzają; ze dom 
Cblebowiczów, własna krew była Gedymina ksiąźccia Litew- 
skiego. 3Iicdzy synami albowiem Gedyminowemi Montwid, 
lubo do niego prawo natury, ile do starszego, całego ksic- 
ztwa Litewskiego rządy nakłaniało ; atoli on niechcąc śmier- 
cią braci swojej szukać Państwa, chciwości Olgerda rodzo- 
nego swego brata unikając, wziął od niego w zamianę ksic- 
ztwo Kiernowskie i Słonimskie; na którem spokojnie między 
wielkiemi tumanami, i ustawicznemi o księzłwo Litewskie 
między bracią zabiegami siedział. Kojalowicz in J/S. jednego 
mu tylko syna przypisuje 3Ionwida wojewodę Wileńskiego, 
który przez Chrzest odrodziwszy się Bogu, imię sobie Woj- 
ciecha obrał: temu zaś trzech synów przyznaje, Olechna od 
którego Olechnowiczowie, Juszka od którego Juszkiewiczo- 
wie, i Wiaza: od którego, według tegoż autora dwóch sy- 
nów miało być : Wiąz od którego Wiazewiczowie i Chleb, 
od którego Cblebowiczów wsławiona familia. Historia Sapie- 
hana. Jlisztolt. Atoli to trudno skombinować, bo po tym 
wojewodzie Wileńskim, który pierwszy chrześcijaninem zo- 
stał, kilku pod tem samem imieniem Moniwidów w senacie 
zasiadało, jjiko się niżej powie, ba i sam Kojalowicz w swo- 
jej historyi o nich świadzy ; ktoz tedy był ich ojcem? Okolski 
tom. 2. fol. HS. rozumie, że to tenże sam Monwid plcr\yszy, 
syn Gedymina książę Kiernowski i Słonimski bałwochwal- 
stwo porzucił, i herb Leliwa na dom swój j)rzyiął, ale temu 
trudno wierzyć, bo Gedymin zabiły w roku 1328. toćby syn 



28 Clileliowlez. 



po śmierci ojcowskiej sto lat blisko zył. Dla tego kombinu- 
jąc tak lata, jako i autorów- Paprocki o herbach fol. 656. 
ba i w ogrodzie królewskim lepszą osnowę tego domu wy- 
pisał: a najprzód Monwidowi synowi Gedymina ksiązcciu 
Słonimskiemu i Kiernowskiemu dwóch synów naznacza. Z tych 
pierwszy 

Monwid Wojciech wojewoda Wileński. Tę mu godność 
podtrącono w zamianę księztw, które ojciec trzymał. Widząc 
albowiem Jagiełło i Witold zęby były drobniały siły ich, gdyby 
się było księztwo Litewskie na rozplenionych wielką liczbą 
braci tak rodzonych, jako i stryjecznych dzielić miało; kon- 
tentując ich, w nadgrodę zabranych Państw dziedzicznych, 
najwyższe im krzesła w Litwie^ porozdawał : nadto temuż 
Monwidowi, dobra obszerne w Żmudzi, po Widymuncie w 
koło wplecionym i zabitym Jagiełło wiecznym prawem pu- 
ścił. Stiyjkoiuski lib. 12. cap. 1. Kojałow. p. 1. Działo się 
to 1382. Tenże to sam zda mi się w roku 1407. powtórną 
juz kampanią, do Moskwy z wojskiem wpadłszy, tak nie- 
przyjaciela nastraszył , ze o pokój prosić musiał. Stryjków, 
lib. 14. cap. 8. Jol. 517. przydaje Kojaloiuicz p. 2. ze na 
weselu w Krakowie Cymbarki z innemi Panami Litewskiemi 
w roku 1412. assystował. Herb Leliwa, ze na siebie i na 
cały dom swój przyjął : świadczą wszystkie statuta Polskie ; 
znać przez respekt Jana Tarnowskiego na ten czas wojewody 
Krakowskiego. Zostawił według Paprockieg^o dwóch synów: 
Olechna i Juska, od któreg^o familia Juskiewiczów, Zabrze- 
zińskich i Dorohostajskich swój początek wzięła. Od Olechna 
zaś Kuchmistrzowiczów i Jerzykowiczów. 

Jan 3Iontwid brat 3ionwida według" Paprockiego i on 
sam wojewoda Wileński (wprawdzieć g^o Cronier lib. 20. 
Stryjkoiu. fol. 574. tylko wojewodą Trockim tytułują, o 
śmierci jego pisząc w r. 1432.) gdy Swidrygiełla dla okru- 
cieństwa z księztwa zrzuconeg"o, znowu chciał na Państwo 
wsadzić: bitwę pod Ośmianami z Zygmuntem ksiązęciem Li- 
tewskim stoczył, od którego jak mu się batalia nie powio- 
dła j pojmany i zabity, dobra jego skonfiskowane : luboć tem 
zabójstwem Zygmunt siła serc Panów Litewskich na siebie 
zajątrzył: Kojalowicz p. 2. który go tez Wileńskim woje- 
wodą zowie. Dwóch się synów po nim zostało : W^iaz W^ia- 
zewiczów i Chleb Chlebowiczów familji przodkowie. Musiał 
jednak być i trzeci brat ich Jan Mon wid, o którym Stryj- 
kow.ski fol. 598. świadczy, ze po Janie Gastoldzie w roku 
1443. wziął województwo Trockie. Kromer takie o nim 1. 22. 
Bielski fol. 217. piszą w roku 1452. ze zawaśniony na Po- 
laków ten wojewoda, z Gastoldem na ten czas wojewodą 



eiilebowlez. 29 

Wileńskim podarunkami obsyJall Sachmata Tatarów Zawol- 
skich Hana, zawdzięczając mu lo ; ze Podole najechawszy z 
ludem swoim w koło wszystek ten kraj opalił i spustoszył, 
a zachęcając g-o do powtórnej wycieczki. Wszakże ten po- 
słannik w Eciu^ereja.Hana Perekopskieg-o ręce wpadł, ze wszy- 
stkiego wyzuty i przetrzęsiony : luboc Kojalowicz, wymawia 
ten jego postępek, ze to nie na zniszczenie Polski, ale na 
zachęcenie do dalszych okazyi, te podarunki ponętą byc miały. 
Postąpił potem tenże 3Ionwid po śmierci Gastolda w r. 1460. 
na województwo Wileńskie. Zda mi się ze to jego synowie 
Wojciech 3Ionwid, który z innemi Panami odprowadzając 
Zofią Królewnę Polską ksiązęciu Bawarskiemu ; powietrzem 
zarażony umarł 1475. Długosz, in MS. Drugi Alexander 
3Ioniwidowicz namiestnik Trocki , o którym Stryjkowski 
Uh, 22. cap. 4. i Bielski twierdzą: że Sachmata Tatar- 
skieg-o wodza nad słowo dane pierzchającego , aż do Ki- 
jowa gonił. 

Chleb wojewoda Smoleński syn Montwida wojewody W^i- 
leńskiego (cóżkolwiek bądź com pisał z niektórych autorów 
pod wojewodami Smoleńskiemi , ale omylnie o Chlebie W^ia- 
zewiczu, to jest synie Wiaza :) spłodził trzech synów, Je- 
rzego, Stanisława i Kucia: to Papi^ocki. Z tych Stanisław 
Chlebowicz w roku 1492. od Alexandra książęcia Litewskiego 
posłując do Iwana Moskievyskiego książęcia, upominał się 
Wiazmy i innych fortec i miast w Siewierzu zabranych. Ta 
jednak legacya żadnego skutku nie miała Kojałow. par. 2. 
Był potem ten Stanisław wojewodą i starostą Połockim : na 
sejmie Radomskim podpisał konstytucye 1505. u Łask. w Stat. 
fol. 120. z tymże tytułem znowu powtóre do 31oskwy jeździł 
z Piotrem 3Iyszkowskim i Janem Buczackim wojewodzlcem 
Podolskim w roku 1502. przymierze z Moskwą na lat sześd 
gruntując, i więźniów się upominając. Bielski Jol. 498. Jio- 
jalowicz p. 2. w roku 1503. jeszcze go tylko marszałkiem 
Litewskim zowie. Synów miał dwóch : pierwszy Stanisła%v 
wojewoda Podlaski, jam go wprawdzie między wojewodami 
Podlaskiemi nie położył: musi byc albowiem że jeszcze przed 
unią LltN^^j' z Koroną na tym krześle siedział ; ile że żaden 
z autorów roku nie przypisał. Drugi Mikołaj bardzo hojny, 
o klórym Paprocki. Córka w^ojewody Podlaskiego z Radzi- 
wiłłem Mikołajem na ten czas łowczym Litewskim, a potem 
wojewodą Nowogrodzkim dożywotnie zmówiona. Brat jej Po- 
łońskim nazwany. Kucia potomstwo na Podlasiu osiadło, któ- 
rego rozumiem że synem był Jerzy namiestnik Witebski, o 
którym Kojalow. p. 2. świadczy, że w roku 1500. od Ale- 
xandra Króla sprawował Jegacyą w Moskwie dopominając się 



50 Chleliowiez. 



prowincyi zabranych i niewolników Polskich: teg^o zda mi 
się syn Mikołaj starosta DrohIckI, jakom czytał na przywi- 
leju Zyg^munta I. danym Sapiehom w roku 1512. Któryś z 
jeg-o synów był chor;|7.ym Drohickim i poborcą łanowej^o w 
tejże ziemi Uniwersał Pobo?\ w roku 1577. fol. 321. Nle- 
wiem czy nic od tych poszli Hieronim Dziezyc Chlebowicz 
miecznik Lidzki, (tak się podpisał z Wileńskiem wojewódz- 
twem na elekcyą Jana Fiazimierza Króla) i drugi podczaszy 
Kijowski Chlebowicz dziedzic na Buryniu, z sejmu w roku 
1C4I. komissarz do rozgraniczenia województw Kijowskiego 
i Czcrniechowskleg^o Constit. fol. %Ci. 

Jerzy Chlebowicz syn Chleba wojewody Smoleiiskleg-o, 
to krzesło wziął po ojcu. Synów jego dwóch liczy Paprocki : 
3iIkołaja i Jana. Podobno jednak był i trzeci, któregom i 
ja czytał w prawach narodu Ruskiego w roku 1519. Stani- 
sława wojewodę Połockiego. Nawet Bielski i Okolski o tym 
Stanisławie mówią, któregom ja wyżej wspomniał. Mikołaj 
syn Jerzego w nieszczęśliwej pod ^Vieruszą potrzebie z Kon- 
stantym ksiązęclem Ostrogskim wniewolą do Moskwy wzięty, 
po całych siedmiu lat wypuszczony, w Smoleńsku u ojca 
stanął : ale tydzień ledwo wytchnął z podróży, Smoleńsk Mo- 
skwa obiegła. Mikołaj w którym i krew żywa i dziarski umysł, 
widząc ojca laty zgrzybiałego, uprosił sobie u niego, że na 
bezpieczniejsze uchyliwszy się miejsce, kommendę miasta i 
zamku jemu oddał. Tam dopiero skarby ojcowskie między 
rycerstwo rozdawszy, i do pospolitej obrony wszystkich za- 
chęciwszy, sam i dobrego żołnierza i rozsądnego wodza, dat 
dowód. CIęźkoc było wprawdzie utrzymać tej fortecy Miko- 
łajowi , ile ze ogniem zapuszczonym dziura sześć sążni w 
zamku była wygorzała : dla której wszyscy osobie byli zwą- 
tpili : atoli czego siła i męztwo dokazać nie mogło , sztuka 
podparła. W traktat wszedł z Moskwą Mikołaj , deklarując 
się po trzech dniach poddać, jeżeliby przez ten czas żadnej 
odsieczy od swoich nie miał: a że przyrzekł był oraz Mo- 
skwie, że żadnej siekiery nie miał zażyć do restauracyi wy- 
palonej dziury 5 dla tego piłami samemi przez ten czas, takie 
tarasy zbudował; że owo miejsce daleko bezpieczniej ug-run- 
tował, niżeli przedtem było. To widząc Moskwa, a zdespe- 
rowawszy o dobyciu Smoleńska , z swoim wstydem ustąpić 
musieli. AYsławił się tą odwagą Mikołaj: strudzony jednak 
to niewolą tak przewlokła, to naprzykrzonem oblężeniem, 
wkrótce potem umarł. Ojciec też jako mówi Paprocki ustą- 
pił Smoleńska dla starości swojej, wziąwszy w zamianę Woł- 
kowysk i insze włości; atoli musiało to być przed rokiem 
l^iOÓ. bo w tym roku już Stanisława Kiszkę wojewodą Smo- 



Chlebowicz. 31 

lerlskim piszą Stri/jkow. i Kojałow. umarł potem len Jerzy 
w roku 1501. 

Jan Chlebowicz wojewoda Wileński i kanclerz wielki 
Litewski, starosta Bobrojski i Boryszewski, z klóremi tytu- 
łami podpisał przywilej ziemi Bielskiej u Januszów, w Stat. 
fol. 837. w roku 1547. Syn drugi Jerzego wojewody Smo- 
leńskieg-o. Ja g^o czytani marszałkiem Litewskim w r. 1510. 
na przywileju o ziemi Droliickiej u tegoż Januszów. Jol. 830. 
nie przydano jednak czy wielki, czy nadworny, czy ziemski. 
Paprocki powiada ze był starostą Mścislawskim, potem Wi- 
tebskim wojewodą, dalej Połocklm. Jak mężnie stawał prze- 
ciwko Moskwie pod Połockiem i pod Szebleźą z Starzeebow- 
skim: namienia , jako i o jego legacyach do Moskwy dwa- 
kroc, i na komissyą do Króla Zygmunta. Umarł w r. 1549. 
Stryjków, fol. 702. Dwa razy śluby małżeńskie ponawiał: 
pierwszy raz z Bartoszowiczowną podobno wojewodzanką 
Brańską, która mu powiła pice córek: Jadwigę zmówioną z 
3Iichałem Sapiehą wojewodzicem Podlaskim sekretarzem Li- 
tewskim Histor. Sapieh. ll^aUcki Kodę. Zofią z Zienowi- 
czem kasztelanem Połockim, Krystynę z Kumajewskim, Annę 
z Kniaziem Sołomereckim kasztelanem Mścislawskim, Elżbietę 
z Siemiotem. Drugi raz z Anną córką Teodora Iwana Ja- 
wnuty książęcia Zasławskiego w Litwie: która, że jedynaczką 
tego domu została; więc się księztwo Zaslawskie z sukcessyą 
w dom Chlebowiczów przeniosło Kojalow. p. 1. Stryjków, 
lib. 12. cap. 1. Córki jego z niej, Barbara Wolska z Pod- 
hajce kasztelanowa Czerska. Anna (jako ma Paproć, o herb. 
fol. 053.) czyli Elżbieta (jako chce foi. 058.) Odyńcowiczo- 
wa starościna Orszańska : a drus-iem małżeństwem Wołowi- 
czowa starościna Smoleńska. Dorota Rejowa: i syn jeden 
Jan w piąciu lat od ojca odumarły. 

Jan z księżniczki Zasławskiej urodzony, najprzód ka- 
sztelan Miński i podskarbi Wielki Litewski, jako się na swem 
miejscu mówiło : wkrótce kasztelan Trocki ; potem wojewoda 
Trocki: młodsze lata już na dworze Cesarskim, już u Króla 
Augusta L polerował: pod który czas na weselu Królowy 
Szwedzkiej z 31ikołajem Wolskim mężnie kopią kruszył. Od 
dworu do obozu się udał: a gdy 3Ioskwicin, Połock wiel- 
kiem wojskiem obiegł, z pocztem swoim ojczyźnie na ratunek 
przybył : ciężko jednak było trzech oraz zamków Zapolocia, 
Wielkiego posadu i Dziedzińca razem bronie w małej garstce, 
przeciwko gminnemu nieprzyjacielowi : dla czego zapalić nasi 
chcieli Zapołocic i Dziedziniec, a wszyscy się na Wielkim 
posadzie bronie. Odradził to Chlebowicz, i sam na siebie 
wziąwszy Zapołocie z ludźmi swemi i niektórą szlachtą, w niem 



32 Chlelioi¥lez. 



się zaniknął. ^^^e^zchlejskIemu dostał się \Viełki posad. Do- 
wojnie wojewodzie Połockiemu Dziedziniec. Trwało to oblę- 
żenie od dnia druglejji-o Luteg-o, az do jedenastego tegoż 
miesiąca: kędy Clilebowicz nie tylko że mężnie odpór dawał 
nacierającym szturmom , ale też wyciekając z Zapotocla Mo- 
skwę płaszał : znać było jego natarczywość, kiedy w tym 
zapędzie na nieprzyjaciela i koń ranny i Pan powrócił, lubo 
nie szkodliwie. Wszystkę tę naszych ochotę zgasił pożar za- 
puszczony od Moskwy do zamku, tak wielki, że g-dy go 
przygasić niepodobna było, i już nic im nie zostawało, tylko 
w ogniu spłonąć, w traktaty z Moskwą weszli nieszczęśliwe: 
bo Moskwa zapomniawszy słowa sweg^o, wszystkich i Chle- 
bowicza z niemi w niewolą zabrała, w kajdany okuła, do 
turmy wtrąciła. Przecież w ostatniej prawie nędzy swojej o 
ojczyźnie nie zapomniał Jan. Zebrał był wielkie wojsko kniaź 
Moskiewski na zgubę Polski w roku 1565. Z przestrogą i 
nowiną tak straszną wysyła Bojarskiego syna do swoich Chle- 
bowicz: nie umiał się jednak sprawić ten posłannik, dla tego 
nieostrożności swojej życiem przypłacił : listy oddane Chle- 
bowicza kniaziowi: do których on przyznaw|fey się, przydał: 
Krożby taki był, żeby ojczyźnie w której się urodził, nie 
miał dobrze życzyć. Na co zadumiały 3Ioskwicin, do swoich 
obróciwszy mowę, rzecze: zli ludzie, a zabyście wy byli tak 
dobrzy, jako on: tu mieszkając mnie zdradzacie, on wię- 
źniem będąc, ojczyźnie życzliwie myśli. Karać ci go wpra- 
wdzie jawnie nie kazał , potajemnie jednak o zg^ubie jego 
myśllłj dla tego trucizny podać mu kazał w potrawach które 
mu noszono, atoli przestrzeżony prędko, lekarstwami tak się 
ratował, że mu nic nie szkodziła. A że w tym liście było 
wiele słów z pisma S. dyskurs z nim zaczął kniaź o wierze: 
w którym gdy zrozumiał że był Clilebowicz Kalwińskich się 
błędów chwycił, odchodząc od niego, mówił: Oduczę ja 
ciebie herezyl. Do uwolnienia z tej niewoli siła mu pomógł 
Moskwicin Iwan Kozłów ; radził on , dobrą myśl w kniaziu 
swym upatrzywszy, żeby w zamianę za swoich. Polskich wy- 
puścił. Dwie rzeczy prawi sobie zjednasz tym procederem. 
Najprzód miłość u poddanych swoich, kiedy się o ich swo- 
bodę starać będziesz. Potem miłość u postronnych, bo ci 
wypuszczeni sławić twoje ludzkość będą: i być może, że po 
Auguście Królu ile bezpotomnym, albo ciebie samego, albo 
potomstwo twoje na tron Polski wyniosą. Usłuchał tej rady 
kniaź, Chlebowicza wolno puścił, z tą jednak kondycyą j żeby 
za niego Pleszczejowa i Ohlebina Polska wydała. Wpra- 
wdzleć się za dosyć stało tej kondycyi, jednakże żałował 
kniaź wkrótce tego, gonić za Chlebowiczem kazał, ale ten 



C'lilelioivicz. 35 



rączo do ojczyzny powracał, kiedy za dziesl(^c dni sto dwa- 
dzieścia mil up(;dzi[. Na wiele go potem lunkcyi ojczyzna 
narażała, jako świadczą o nim konstytucye w roku 1587. 
fol. 417. / 1590. fol. 564. Katarzyna Krotowska wojewo- 
dzanka Inowrocławska żona jego , z której (Iwócli synów 
miał, Mikołaja I Jana: ten jednak nie długo tej ojczyźnie 
służąc zszedł z tego świata. 

Krasicki tv przypisach namienia iź jest tego Jana Clilebowicza 
lisi do Kromera biskupa Warniiiiskiego pisany z Rat/oszkowicz 
dnia 5. Czerwca 1588. roku. — fFielądek zaś przydaje iź życia 
chwalebnego dokonał 1593. roku. — 

Mikołaj kasztelan Wileński , syn Jana wojewody Tro- 
ckiego, Onixteilski Radoszkowski starosta, a przedtem pod- 
stoli Litewski z którym tytułem komissarzem był do Roko- 
szanów w roku 1007. Constit. fol. 866.) potem wojewoda 
Smoleński (z tym honorem deputowany ł)ył do traktatów o 
pokój z Moskwą w roku 1611. Constit. fol. 1.) na koniec 
kasztelan Wileński. Ten błędów się Kalwińskich ojcowskich 
wyprzysiągł Cichoc. Alloą. Osęce. 1. 2. cap. 22. Jakoż znać 
w nim było szczerą ku Bogu skłonność, z której w Wilnie 
przy kościele S. Franciszka wystawił kaplicę S. Michałowi 
Archaniołowi: luboc ją potem syn jego Jerzy Karol, kwoli 
ojcu i bratu, tamże pochowanym, daleko większym nakła- 
dem z gruntu wyprowadził i ozdobił Staroiools/a in Monu- 
men. 1645. Kościół w Zasławiu od Iieretyków sprofanowany, 
katolikom przywrócił, i uposażył. 00. Bernardynów w Dą- 
brównie dziedzictwie swojem, zkąd się hrabiami pisywać zwy- 
kli, fundował zupełnie i opatrzył należycie. 3Ięzlwo jego pa- 
miętne, kiedy z Karolem Chodkiewiczem Szwedów zbił na 
głowię, to pod Dynamundą, to pod Parnawą, to pod Kirchol- 
mem : kiedy do Moskwy zaciekłszy się z wojskiem, w szerz 
ją i wzdłuż pustoszył za Zygmunta III. Złączył się był do- 
żywotnie z Anną Marcellą córką Joachima książęcia Kore- 
ckiego, z której dwóch synów spłodził, Jana Samuela, który 
posłował na konwokacyą Warszawską w roku 1632. Ada 
Interreg. ale wkrótce wielkich nadziei odumarł. 

Jerzy Karol wojewoda Wileński Onixteński Radoszkow- 
ski, Jałowicki Mścibowski Drohobuski starosta, syn di-ufii 
. . . . . " ~ 

3Iikołaja kasztelana Wileńskiego , torem idąc ojca swego, 

województwa najprzód Smoleńskiego krzesło zasiadł, i pod- 
pisał Pacta Coiwenla Kazimierza Króla. Wziął potem sta- 
rostwo Zmudzkie, aż też i województwo Wileńskie. Pan na 
ojczyznę szczodry, dla której fortuny swojej nie żałował, jako 
świadczy konslytucya sejmowa w roku 1680. fol, 8. W łem 
jednak ojczyzna, zda się hyc od niego niby ukrzywdzona, 
Tom iii. ' 3 * 



54 CliIelioi¥Ski. 

/e po sobie żadnej płci mczkiej potomka nie zostawiwszy, 
wszystka dzielność przodków swoicli , z sobą razem wniósł 
do <^robu. Dwie albowiem tylko córki spłodził z Katarzyny 
córki Krzysztofa Radziwiłła wojewody WileiiskIeg;o I hetmana: 
jednę Annę Marcybellę; ta się dostała w małżeńską ligę 3Iar- 
cyanowl Ogińskiemu wojewodzie Trockiemu, a potem kan- 
clerzowi Litewskiemu, której dobroczynność, konwent 00. 
Dominikanów w Trokach, i nasza rezydencya w Mińsku nie- 
ustającą pamięcią błogosławionej wieczności zaleca : jakoż 
była na wszystkich duchownych I ubogich nie skąpa. Plinius 
Palemon. Constit. 1683. yb/. 9. Drugą Krystynę: ta z Ka- 
zimierzem Sapiehą wojewodą Wileńskim I hetmanem zmó- 
wiona Histor. Sapieh. par. 2. A ze siostra jej Ogińska bez- 
potomnie z te^o świata zeszła, dla tego hrabstwo Dąbro- 
wieńskle , ba i księztwo Zasławskle po Prababce jej do 
Chlebowiczów wniesione, w dom SapiezyńskI z sukcessyą 
poszły. Taź Histor, p. S. Jhl. 8. powiada, że Dorota Chle- 
bowlczowna była za Janem Sapiehą wojewodą Podlaskim koło 
roku 1512. nie pisze jednak czjja córka była. Ja Ile z kom- 
putu lat wnosić mogę, rozumiem że albo Jerzeg-o Smoleń- 
skiego wojewody, albo któreg^o z jego braci. Stryjkowski 
fol. 354. świadczy , że za jego czasów Chlebowiczowle do 
ojczystego herbu Lellwy, przydawali i drugi herb KIntaura: 
a to dla le^o, że któryś z Ich przodków złączył się był z 
domem książąt Holszańsklch, którzy ile dawnych książąt LI- 
tewsklcli potomkowie, tym się klejnotem szczycili. Tak mi 
się zda, że albo Chleb wojewoda Smoleński, albo syn jego 
Jerzy w tę wszedł kolłig'acyą. 

Clile1ioivs]i.i herbu Poraj ., w Sieradzkiem wojewódz- 
twie. Z Wybranowskich swoje dzielnicę wzięli, z których 
jeden wziąwszy działem Chlebów, Chlebowskim zawołany: 
na pamiątkę teg-o jeszcze się i podziśdzleń z Wybranowa 
piszą. Chlebowskiego, zamku Malborskiego starostę w roku 
1494. wspomina Treterus in MiracuUs Eucharist. Posnan. 
c. 6. Jakób z Wybranowa dziedzic na Chlebowle, znaczny 
kawaler w cudzozlemsklem wojsku : brat jego Wojciech rot- 
mistrz królewski we wszystkich na Moskwę Stefana Króla 
expedycyach : obadwa rycersklemi dziełami wsławieni , tak 
dalece , że Jakób dwóch razem wojewodów Moskiewskich 
pojmał i do Króla przyprowadził. Maciej starosta na Budzy- 
niu w Węgrzech : zkąd powróciwszy tosiadł w ziemi Wie- 
luńskiej. Zostawił synów dwóch: Stanisława, ten w bataljl 
z Turkami życie dla ojczyzny położył: i Jana dziedzica na 
Galewicach, który z Daleszyńsklej pisarzowny Poznańskiej 
córkę spłodził z Adamem Suskim zręczoną, i syna Abrahama. 



Chlewicki. 55 



Jan Waleryan z Łu^oszyna Chlebowski dziedzic na Chlebo- 
wie, WoI«;cinie, 3Iako\veu, i Chodoroźcu av ziemi Dobrzyń- 
skiej, pojj|ł 3Iao^dalen<; Piascczynską, siostrę kasztelana Chełm- 
skiego : z tej został się syn Łukasz. Siostra zaś Waleryana 
przyslęg-ła dożywotnią przyjaźń Ostrowickiemu. ArnoICa stry- 
jecznego brata Waleryana, zona Lubiszewska. Jędrzej w Łc- 
czyckiem. Jan w Płockiem w roku 1048. Paweł i Stanisław 
w Wieluńskiej ziemi w roku 1674. Ignacy Mikołaj w ziemi 
Czerskiej w roku 1090. Stanisław w województwie Poznań- 
skiem. Zygmunt, Paweł, Jerzy, Jan. Mikołaj, Marcin i 
W^awrzenlec w ziemi Dobrzyńskiej w roku 1697. Tych cza- 
sów gdy to piszę Chlebowski kanonik Chełmski arcbidyakon 
i ofllcyał Lubelski, deputat na trybunał koronny w r. 1727. 
i l)rat jego z Ruszkowskiej urodzeni. Rafał miał za sobą Sic- 
wierską Annę herbu Ogończyk : syn ich Józef. 

W roku 1778. Melchior Chlebowski komornik ziemski Dobrzyń- 
ski. — Przypisy Krasickiego. 

CIlleiTieki herbu Odrowąż^ w Sendomiersklem wo- 
jewództwie. Zdawna pod tem imieniem na dobro tej ojczy- 
zny pracują: bo Paproć, o herb. fol. 408. przywodzi list Ka- 
zimierza Wielkiego, rozumiem ze koło roku 1300. dany, 
w którym ten Pan, dobra Jakóba, Mikołaja I Piotra Chle- 
wicklch, to jest Chlewiska, Szydłowiec, Smagów, Schłoby, 
Topolą, Radzlmików, Most, Dąbrowę, Dziurów i Kołyszony 
w Sendomiersklem województwie leżące, do prawa Magde- 
burskiego, czyli jako go zowie tenże przywilej Srzedzkiego 
przenosi. A ponieważ w tym przyyylłeju położony Szydłowiec, 
toc jedenże musiał hyc dom Cłilewicklch I Szydło wlecklcb. 
Kiedy się jednak te dwa domy między sobą rozdzieliły, wie- 
dzieć nie mogę. Paprocki osnowę domu tego zaczyna od 
Dobiesława Chlewlcklcffo kasztelana CzecliowskIe":o. Okolski 
g-o synem Jakóba podskarbiego czyni. Jeżeli o Jakóble Szy- 
dłowieckim mówi, to się utrzymać nie może, bo ten Jakób 
umarł w roku 1510. a Dobiesław dobrze musiał żyć za Ka- 
zimierza Jagiellonowicza. Jeżeli o Chlewickim Jakóble, tego 
pod tem imieniem podskarbiego nigdy nie było. Od Dobie- 
sława dwóch się synów zostało : Szymon chorąży Sendomier- 
ski i kuchmistrz królewski, zszedł bezpotomnie, podpisał przy- 
wilej Zygitiunta I. miastu Lyyowsklemu w roku 1520. Piotr 
brat jego podstoli Krakowski: temu Spinkowna herbu Prus 
jednego tylko syna powiła Jakóba, dziedzica na Chlewiskach: 
który z Lubrańsklej córki Tomasza Lubrańsklego kasztelana 
Brzeskiego Kujawskiego, spłodził córek sześć: jedne wydał 
za Zamiecbowsklcgo, drugą za Jana Kajmira. Trzecią za Jana 
Podlodowsklego kasztelana Zarnowskiego. Czwartą za Jana 

3* 



36 Clilewicki. 



Sucbeekiego. Piątą Elżbietę za Wszebora Tymińskieg-o w 
r. 1610. Szósta nie mog\' wiedzieć jak się obróciła. Synów 
także siedmiu. Z tych Mikołaj pod Pieszkowem postrzelony 
życie dla ojczyzny położył. Bielski fol. 782. ale tam Jana 
w tej expedycyi wspomina nie Mikołaja Paprocki i Okolskl. 
Jakób z Elżbiety Załuskiej podkomorzanki Rawskiej trzech 
miał synów, tyleż córek. \Vawrzeniec trzeci syn Jakóba z 
Doroty Lalalskiej, Jerzeg-o wojevyody Poznańskiego córki sy- 
nów miał trzecłi , Jerzego scłiolastyka Rusieckiego, sekre- 
tarza królewskiego, na nasze kollegium RaM^skie dobroczyn- 
nego. Świątobliwy to był prałat i pokory wielkiej , dla której 
i najwickszycb prelatur sobie od Prażmowskiego ofiarowa- 
nych przj-jąć nie chciał, przy kościele Chlewickim życie swoje 
cWale Rozkiej konsekrowawszy. Mikołaja (jako chce Fry- 
drychów, in S. Hyacin.^ kasztelana Małogoskiego, pod Re- 
resteczkiem, rotmistrza Chęcińskiego powiatu, Król Jan Ka- 
zimierz ku sobie wierności jawny miał dokument ; kiedy 
uchodzącego przed Szwedzką potcncyą za granice do Opola, 
życzliwie z swemi ludźmi konwojował. Kościół w Chlewi- 
skach wymurował, przydawszy do niego yyspaniałą kaplicę, 
1 wieżą dość piękną, apparat kościelny przystojny i Różaniec 
lundowawszy. Cypr. Stefan, iledic. libri. Złączył się był do- 
żywotnie z Eleonorą Drucką Sokolińską córka Jana pisarza 
Litewskiego , z której syn Stefan podczaszy Sendomierski i 
surrogalor Radomski. Siostra to zda mi się jego, o której 
Frydrych. Marya Anna Reata, pierwszym związkiem żyła z 
Ferdynandem Myszkowskim , drugim (jako on móvyi) z Pio- 
trem Działyńskim wojewodą Chełmińskim , trzecim z Miko- 
łajem Smoguleckim kasztelanem Gdańskim. Syn zaś tegoż 
podczaszego Kazimierz w roku 1689. a córka za Stawskim 
chorążym Przemysłskim. Jan trzeci syn Wawrzeńca, którego 
żona Anna Kochanowska chorążanka koronna. Córek tegoż 
Wawrzeńca było dwie z Latalskiej : Anna z Krzysztofem Ko- 
rycińskim kasztelanem Wojnickim, 3Iaryanna z Dominikiem 
Kazanowskim starostą Łukowskim zręczone. Jędrzej czwarty 
syn Jakóba, pojął Koniecpolską Jędrzeja kasztelana Połanie- 
ckiego córkę , z której córka Erazmo\yi Rolestraszyckiemu 
dożywotnie poprzysiężona. Jan piąty rotmistrz królewski z 
Katarzyny Przerębsklej kasztelanki Sieradzkiej, spłodził dwóch 
synów, Ferdynanda i Ralcera ludzi rycerskich. Stanisław szó- 
sty, zszedł bezpotomnie. Samson siódmy, w Rzymie młodo 
umarł. Stefanowski wspomina, że Rernard i Jacek stryjeczni 
bracia Mikołaja kasztelana i Jerzego w zakonie Kaznodziej- 
skim, na najpierwszych lekturach siedzieli, tak wnoszę, ze 
Jakólja z Załuskiej synowie byli. Chlewicka Jana Morskiego, 



ClilewiliskI— Chłapowski. 37 

(Irug-a Mikutowskleg^o Remiglaiia chorążego Wilkomierskiego 
małżonki. Zygmunt w roku 1697. Glinka w Zwierzyńcu Je- 
dnorożca fol. 35. powiada, ze za Alexan(lra Królu kolo r. 
1497. Chlewickiego pod Bukowiną po porażce naszycli wzięto 
w niewolą. 

Clileiviiiski herbu Radwan. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał: Są w województwie Witebskiem i Miń- 
skiem. Jakób Chlewitlski, którego synowie, Jan, Marcin, 
Mikołaj i Krzysztof. — Krzysztof in Societate Jesu zacny 
kapłan umarł będąc professoreni filozoCi w akademji Wileń- 
skiej. Piotr i Łukasz bracia Jakóba. — N. Chlewiński pisarz 
ziemski Rzeczycki. Znajdują się i w województwie Siera- 
dzkiem: bo Adam i Mikołaj podpisali elekcyą Augusta II. 
a w ksicztwie Litewskiem Tomasz i Sebastyan z Mińskiem 
na Jana Kazimierza, Piotr, Jan, Kazimierz, Jan, Daniel z 
Orszańskim powiatem. Tomasz podsędek Rzeczycki z Rze- 
czyckicm , Stanisław podstoli Starodubowski z Mińskiem na 
Jana III. 

W ksicztwie Litewskiem roku 1778. Ludwik Chlewiński wojski 
Rzeczycki. — Kazimierz pisarz ziemski tego powiatu. — 
Przypisy Krasickiego. 

Cllle^vislŁi. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pi- 
sał: Jędrzej opat Oberski w r. 1628. był na synodzie pro- 
wincyalnym Piotrkowskim Acta Synodi. Katarzyna Chlewska 
Krzysztofa Korycińskiego kasztelana Wojnickiego małżonka. 

Clilistoiiski lierhu Szeliga. W województwie Miń- 
skiem wyraźnie o nich Paprocki w Gniazdzie. 

C]llliclziii!>»ki. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał: ztemwszystkiem konstytucye 1633. fol. 53. wyraźnie 
Chludzińskich ziemianów Łomżyńskich wspominają. 

W roku 1778. Kazimierz Chludziiiski regent grodzki Orszaiiski. 

Clllusk-i herbu Radwan^ w ksicztwie Litewskiem: o 
nich wyraźnie Okolski , ale są i Chlugwańscy tegoż herbu 
o których on zamilczał. 

Cllluso^^icz w powiecie Orszańskim. O tych ani Pa- 
procki, ani Okolski nie pisał. Krzysztofa W^aleryana Cblu- 
sowicza chwali konstytucya sejmowa w roku 1602. fol. 19. 
męztwo , w Kozackich, Tatarskich, Szwedzkich, Moskiew- 
skich, Węgierskich za Jana Kazimierza expedycyach 5 w nad- 
grodę którego horodniczym Orszańskim deklarowany, oraz 
z nadzieją większej godności, cnocie swojej zapisaną. 

dlłsi|lOiv$$k.i herbu Drya^ w Poznańskiem wojewódz- 
twie Bodzęta Chłapowski 1449. podsędek ziemski Kaliski 
Acta terrestria Posnan. zo^ią go. Camera rium Rcgium. 



58 Cliłoiieclii— Chłopickl. 

Wojciech Chłapowski sędzia ziemski Kaliski w roku 1598. 
wspominają g-o konstytucye fol. 693. córka jego Elżbieta 
zmówiona z AVawrzei1cem Krzęckim, jest jej nadg-robek z 
herbem Drya w kościele Krakowskim u S. Trójcy. Tenże 
Stanisław Chłapowski miał synów trzecli. Marcina, Piotra, i 
3Iikołaja. Z tych 1. Marcin spłodził Stanisława skarbnika Po- 
znańskiego, którego synowie z Laskownickiej, Bolesław i 
Władysław, ten zostawił syna Jana, ale bezpotomnego, tam- 
ten z Franciszką Koszubską, Kazimierza i Jakóba. Kazimierz 
z Konstancyi Makowskiej miał dwóch synów, Ludwika pod- 
czaszego Poznańskiego , posłował na walną rad(^* W^arszaw- 
ską 1710. deputatem był na trybunał koronny 1718. i 1727. 
Anna Lipska trzech mu synów powiła : Stanisława, Floryana, 
i Jana: córek trzy Ludwikę, Wiktoryą i Magdalenę. Mi- 
chałowi zaś bratu Ludwika, Dorota Sobocka, Ludwika i Ka- 
zimierza synów. Piotr, drugi syn sędziego pojął Szołdrską 
rodzoną siostrę biskupa z której był syn Jędrzej sterilis , i 
córka Jadwiga Kołaczkowska, Mikołaj trzeci syn Wojciecha 
sędziego miał za sobą Zakrzewską z której córka Hieronimowi 
Konarzewskiemu zaślubiona, syn zaś jego Bogusław z Brze- 
ziankl siostry rodzonej wojewody Poznańskiego, spłodził czte- 
rech synów. Wojciecha pisarza W^ałeckiego, Mikołaja, i 
Dominika steri/es y Stanisława którego z Barbary Żółtowskiej 
dwaj synowie Józef i Bogusław. 

Józef Chłapowski kanonik Poznański był deputatem z tejże kapi- 
tuły w roku 175G. na trybunał koronny. Stanisław Chłapowski 
kasztelan Międzyrzycki koło roku 1700. Jan podsędek Wschow- 
ski brat tegoż. Ludwik Chłapowski pułkownik wojsk koronnych 
pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla z województwem 
Poznańskiem. U og usła w archidyakon Śrzemski. Fełix kanonik 
Poznański. Xawery podczaszy Wschowski. Józef Chłapowski 
starosta Kościański Icawaler orderów Orła białego i S. Stanisława 
m^i zacny, i pełen przymiotów, teraz żyjący. — Heraldyka 
fViełądka. 

Cllłoiieclii^ w Bełzkiem województwie. O tych ani 
Paprocki , ani Okolski nie pisał. Jan Chłopecki z sejmu w 
roku 1633. komissarz naznaczony do pogranicznych kłótni 
od Węgier ułacnienia Constitut. fol. 31. Adam z Ruskiem 
podpisał elekcyą Władysława IV. Wojciech pisarz Wałecki 
w roku 1697. 

Cliłopiclii. I o tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Mikołaj z Wołyńskiem województwem podpisał elekcyą 
Władysława IV. Chłopicki porucznik roty pancernej starosty 
Sanockiego : zona jego Ustrzycka córka wojskiego Sanockie- 
go ; siostra zaś, Jana Chojnackiego małżonka. Bodaj to nie 
jeden dom z Chłopeckiemi. Okolski tom. 2. fol. Q^^. o Chło- 



Chmiel— Chmlelecki. 50 

powskich namlenia, ale podohno omyłka w druku. Ewa ChJo- 
picka była za Adamem Kościejem w roku 1500. Acta Tor- 
res tria Leopoliensia, 

Clliiiiel hej^hu Nałęcz^ w Mazowieckiem i Belzkiem 
rozkrzewienl. Chmielą zona Urowlecka, z której syna splo- 
dzitJana lowczeg-o Bełzkleg-o, który podpisał elekcyą Jana III. 
Krystyna Chmielowna była za Kuropatwą herbu Jastrzębiec. 
Marcin i Stanisław ludzie rycerscy. 

Clliiiielecki herbu Bończa na Podolu i w Przemysł- 
skiej ziemi osadzają ich pisarze nasi. Stefan Chmielecki wo- 
jewoda Kijowski, mąz w kawalerskiej odwadze i rycerskiej 
dziarskości nieporównany, ustawicznemi na Tatarów wycie- 
czkami światu się wsławił. Ten początki żołnierskich expe- 
dycyi od 3Ioskiewskich zaczął kampanji z Szymonem Kopy- 
tnickim doświadczonym Bohatyrem : męzką jego cnotę Wo- 
łoskie lepiej objaśniły okazye , tak z Samuelem Koreckim, 
jako i z Stanisławem Żółkiewskim, dobrze zasłużonym ojczy- 
źnie pułkownikiem będąc. Prawda ze pod Cecora, g-dzie nie- 
g;dy Polska kawalerya szwankowała, nog-i był z placu umknął 
z całem skrzydłem, przez środek nieprzyjaciół drog-ę sobie 
ścieląc do ojczyzny, zdrowie hetmana Zołkiewskieg-o , i dru- 
gich braci, owszem całego królestwa na szańc a^-j stawiwszy; 
atoli jednak poprawił sławy swojej pamiętną nie raz odwag-ą, 
pierwszy przed wszystkiemi szykami, na nieprzyjacielski lecąc 
impet, to pod Stanisławem Koniecpolskim z Zaporowskiemi 
Kozakami, to z Tomaszem Zamojskim pod Satanowem i Tar- 
nopolem, z dzikiemi Tatarami, tak dalece ; że g-o tez Koniec- 
polski, jak już doświadczonego żołnierza, na obronę całego 
Podola, sam się w Prusy na Karola Sudermanna wybrawszy, 
namiestnikiem swoim uczynił. Imię jego nieprzyjaciołom stra- 
szne dało się w znaki: gdy w roku 1626. pod Białącerkwią, 
z nie wielką swoich garstką na Tatarów uderzywszy, na czter- 
dzieści tysięcy trupem ich na placu położył: dosyć że ledwo 
się ich druga część i to rannych nazad do Tauryki wróciła. 
A gdy znowu w roku 1629. mszcząc się tej swoich zguby, 
hurmem w granice Polskie wpadli ; on z Stanisławem Lubo- 
mierskim, Ruskim na ten czas wojewodą, wielką ich klęską 
poraził, tak, że ledwo kto od jego ręki umknął. Pisze o 
jego zwycięztwach z wielką pochwałą Brachel w swojej hi- 
storyi lib. 3. et k. i przydaje, że tamtego wieku, nie miał 
sobie równego w Marsowj'ch dziełach wojownika, i który 
pierwszy pokazał, jak Tatarów wojowaó: którzy uchodząc z 
placu najlepiej się potykają. Pisze o nim i Leszczyński in 
Classico , tak mówiąc : 



40 ClimieleckI— Climielewski. 

Tu Chmielecki ^ co gromić nauczył Tatary^ 
I wiatr IV polu uganiać: co przedtem do wiary 
Nie zdało się podobno: ze w Iirymie tuliły^ 
Ile tiroć mat/ii dzieci swoje ^ nim straszyły. 

W nadgrodę tedy zasług- jego, dano mu najprzód chorąztwo 
Braclawskie i starostwo Taborowskie ; potem województwem 
Kijowsklem uczczony w roku 1630. Nie długo jednak na tem 
krześle siedział, w tymże roku, z żalem Podola i całej oj- 
czyzny świat pożegnał, w Barze pochowany. Mąż wiekopo- 
mnej pamięci godny. Starowolski in Bellator. Sarmat, et 
Orut. in Obit. Sigism. III. Sławi jego mcztwo konstytucya 
w roku 1631. fol. 35. kędy jego potomstwu część kontry- 
hucyi niedopłaconych darowała. Zona jego Teofila na nasze 
kollegium Winnickie dobroczynna. Z niej syn Łukasz. Chmie- 
lecki pułkownik pod Korsuniem w niewolą wzięty w roku 
1648. Iiocłiow. in AnnaL Jan łowczy Bełzki w roku 1674. 
Franciszek i Stanisław w województwie Łęczyckiem, Paweł 
I Jakób w ziemi Łomżyńskiej podpisał elekcyą Augusta IL 
Krzysztof w ziemi Liwskiej w roku 1632. 

Józef Chiuielecki regent grodzki i poseł z ziemi Sochaczewskiej a 
potem pisarz grodzki Sochaczewski wraz z Antonim posłem 
tejże ziemi pisali się na elekcyą Stanisława Augusta Króla 1764. 
roku. — Heraldyka Ifieląclka. 

C^llillielecki łierbu Jastrzębiec, w województwie Ru- 
skiem. Janusz z Chmielka dziedzic na Stubieiicu, Alexander, 
Hieronim, Sebastyan i Michał w ziemi Przemysłskiej w roku 
1540. Jan z Golan (bo się ztąd piszą) miecznik Podolski, 
którego nadgrobek wypisał Starowolski in 3Ionumen. z Ka- 
mieńca Podolskiego. Tego syn Jan Jerzy: nadgrobek jego 
znajdziesz w Okolskim. Daniel z Zabłockiej spłodził trzecli 
synów, Wojciecha, Stanisława I Franciszka. Z tych Woj- 
cieclia z Zofji Bobowskiej synów czterech : Michał w zakonie 
Soc. Jesu Józef, Benedykt i Jan. Stanisław dwa razy śluby 
małżeńskie ponawiał; pierwszy raz z Cetysową , która mu 
dwóch synów powiła, Jana i Józefa który pojął Gruszecką, 
drugi raz Suchodolską. 

CliiuleleiTSki her^hu fl^ieniawa. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał. Są w^ Wielkiejpolszcze. Tomasz Chmie- 
lewski w województwie Poznańskiem podpisał elekcyą Au- 
gusta IL Chmielewska Jana Braneckiego małżonka: ale bez- 
potomna. 

Adam Chmielewski sędzia kapturowy pisał się na elekcyą Stani- 
sława Augusta Króla z województwem Sieradzkiem. Także Woj- 
ciech ł)urgrał)ia grodzki Płocki. Antoni komornik ziemi Zaw- 
skrzyiiskiej, Mateusz i Franciszek pisali się na tęż elekcyą 
1764. roku z województwem Płockiem. Paweł podczaszy 15yd- 



Chiiiielicki — CliiiiieliiickL 41 



goski. Józef Chmielewski kanonik Kamieniecki. Ludwik ko- 
mornik graniczny Kaliski teraz źyj.-jcy, Walenty wice -regent 
Zawskrzyński , Wojciech łowczy Zydaczewski. Czytałem także 
w różnych aktach , iż się znajdują Chmielewscy w W. Ks. Lit. 
lecz niewieni czyli są jednegoź herbu IFiemawa i zjednej dziel- 
nicy pochodzą: jako to, Michał Chmielewski, Jan i Al ex a n- 
der w roku 1700. na zjeździe walnym pod Olki/nlinmi woje- 
wództw, ziem i powiatów W. Ks, Lit. pisali siy z województwa 
Wileńskiego. Jerzy Chmielewski 1(). Aprilis 17C3. podpisał w 
grodzie Wileńskim manifest de illegltimitate trybunału. Woj- 
ciech Chmielewski, Antoni, Franciszek, Michał strażnik 
ksicztw Inflantskiego , Stefan skarbnik Wiłkomierski pisali się 
na akcie konfederacyi generalnej W. Ks. Lit. 28. Kwietnia 17r)4. 
ogłoszonej w Wilnie. Michał skarbnik Wiłkomierski podpisał 
się na elekcyą Stanisława Augusta z powiatu Wiłkomierskiego. 
3Iarcyan Chmielewski teraz żyjący budowniczy Nowogrodzki. 
— Heraldyka Widądka. 
W roku 1778. Ludwik Chmielewski komornik ziemski Kaliski. 
Paweł podczaszy Bydgoski. — Przi/pisy Krasickiego. 
Cllillielicki herbu Poraj. O tych ani Paprocki, ani 
OkolskI nie pisał. Sturotvolski tylko in f^itis Episc. Cracov. 
powiada, ze po śmierci Jana Radlicy, juz się była cała ka- 
pituła zgodziła na elekcyą do katedry Krakowskiej na Sie- 
cleclia Chmielickiego herbu Poraj w r. 1392. ale Królowa 
Jadwiga urażona, ze ją w dobrach Biskupich Jaxyce nazwa- 
nych, nie według- godności majestatu kapituła traktowała, 
biskupstwo to na Piotra Wissa wykierowała. Długosz go 
Climielickim zowie kantorem Wiślickim i kanonikiem Kra- 
kowskim. 

Cluuielik herbu Kotwicz 2do. W Szląsku znajdu- 
ją się. 

Ckiiiieliiislii herbu Leszczy c. O tych ani Paprocki, 
ani OkolskI nie pisał. W województwie Krakowskiem. Woj- 
ciech z Chmielna Chmieliński. Jan Zygmunt w roku 1705. 
w Lelowsklm powiecie. Ludwik w Poznańskiem. Jakób i Ale- 
xander w ziemi Ciechanowskiej w roku 1697. Są tez w Po- 
morskiem województwie. 

ClimieliiicKi herbu Massalski. Ks. Kojalowicz ten 
im herb nadaje I wspomina Zacharyasza Chmielnickiego. 
Sławnego rebelllzujących Polszczę Kozaków wodza Chmiel- 
nickiego potomek do prerogatywy szlachectwa przypuszczony 
w roku IGGl. konstytucya yb/. 04. i dobrami opatrzony Bu- 
hajowka i Berki. 

Jerzy Chmielnicki hetman wojsk Zaporowskich na sejmie r. 1661. 
wziął od Rzeczypospolitej wieczystem prawem dzierżawy Ha~ 
dziacz i Mirhord z przynależytościami. — Na tymże sejmie 
stwierdzenie przywileju na Buhajóivkę \ Derki V 'Ay\\o\\\ Ja- 
nowi Chmielnickiemu. — Stefanida Chmielnicka była za Necza- 
jem. — Przypis}/ lirasickiego. 



42 Chmielowski — Cłiolirzyuslii. 

CliiiiieloiTski herbu Jastrzęhiec. Okołskt tom. 2. 
J^oł. 291. wyraźnie pisze, ze Katarzyna Chmielowska herbu 
Jastrzębiec Jana Giszowskiego była małżonka : na tejże kar- 
cie przydaje , ze Chmielowski złączył się z Katarzyną Gi- 
szowską córką drugieg-o Jana. Paweł Chmielowski archidyakon 
Lubelski sekretarz królewski od Zygmunta Augusta wysłany 
w legacyi do Szwecyi, którą życiem tamże zapieczętował: 
pisał o jego śmierci Gregor. Samborttamis elegiam nonam. 
O Janie Chmielowskim Constit. 1613. yb/. 32. Grzegorz pod- 
starośei Zakrocimski poborca łanowego Constit. 1601. /. 777. 
t'1626.yó/. 39. i inszych lat. Jakób, 3Iaciej, Zygmunt Chmie- 
lowscy w Pińskiem powiecie 1648. 

Józef Chmielowski kanonik Kamieniecki w roku 1792. — Heral- 
dyka Wiclądka. 
Benedykt Chmielowski proboszcz Rohatyński napisał księgę pod 
tytułem Noioe Ateny w 4ch Tomach. Zbiór herbóio Polskich. 
— Chmielowscy w Przemyskiem dziedzice na Ruszelcycach. — 
Przypisy Krasickiego. 
Jednemu z Chmielowskich , Jan Kochanowski taki dał nadgrobek. 
,, Wiatry z północnem morzem na mnie się zmówiły, 
,,Aby mnie niewinnego gardła pozbawiły, 
,,I nakoniec dowiodły swego : bo stargawszy -, 
„Białe żagle i okręt w kęsy zdruzgotawszy 
,, Przybiły mię do brzegu pustego na desce. 
,,Tamźem został: bo wyjścia nie dawało miesce. 
,,A ty, co tedy płyniesz po głębokiej wodzie, 
,, Umiej o Chmielowskiego powiedzieć przygodzie." — 

Clftiiiieloii^sKi herbu Półkoztc. O tych sam tylko 
Starowolski in Vitis Eptsc. Cracovteti. z Długosza pisze^ 
kiedy Michała z Chmielowa Półkozica sławi dobroczynność; 
z której w Popkowicach kościół Farny wystawiwszy, do niego 
niektóre dziesięciny od Piotra Wissa biskupa Krakowskieg-o 
uprosił. Był ten 31ichał sędzią ziemskim Krakowskim 1410. 

CllillielOTTSki* Franciszek Chmielowski oberszterlei- 
tnant w wojsku Polskiem cudzoziemskiem nobilitowany na sej- 
mie Grodzieńskim w roku 1726. Constit. 

CliobieiiieclŁi herbu Szaszor. Kiedyś ten dom w 
Wielkiejpolszcze kwitnął, od Bartskich swój początek wzią- 
wszy, dość dostatni bo do Chobienic, z których się pisali, 
dwanaście wsi należało. Dobroffost kanonik Poznański w r. 
1557. wspomina go Rojzius in Chiliasticho. atoli według- 
świadectwa Paprockiego juz ten dom zszedł. Dobra z suk- 
cessyą po córkach do Broniewskich przeniesione. Chobienie- 
ckl , miał za sobą Bartską córkę Macieja surrogatora Po- 
znańskiego. 

Cliobrzyiiski herbu Rawicz^ w województwie Pod- 
laskiem. Stanisław Chobrzyński poborca w ziemi Mielnickiej 



Cliocliolaty — Chocimirski. 



45 



w roku 1603. córka jeg-o Zofia dostała się w mał/eiistwo 
Jędrzejowi Sędzicklemu, a potem drugim związkiem Piotrowi 
Lissowskiemu. 

Walenty Chobrzyiiski podstoli Brzeziński (podług lirasickiego w 
roku 177H. Inowłodzki) 1704. roku podpisał się na elekcyą Sta- 
nisława Augusta Króla z województwem Łęczyckiem. — Heral- 
dyka Wielądka. — Przypisij Krasickiego. 

Clioeliolaty herhu Laryssa. O tych tak Paprocki, 
jako I Okolski świadczy: Tomasza Chocholatego pobożność 
i szczodrotę na Pilecki kościół sławiąc. 

Cliocliol herbu Jastrzębiec. Z tych Jan Chochoł wła- 
dyka Pluski w roku 1596. Krzysztof w Wołyilskiem w roku 
1632. Antoni w ziemi Chełmskiej, 31aclej I Floryan w Sen- 
domierskiem województwie w roku 1697. Od tych potem 
poszli Chocholewscy : z tych Antoniego Katarzyna Czecłiow- 
ska małżonka: córka z niej z Łazarzem Iwanickim zmówiona 
w roku 1660. Chohol z Zaporowskiego wojska do prerog-a- 
lywy szlachectwa przyjęty przez konstytucyą w roku 1661. 

CliocltoroiYSki herbu Belty ^ w Krakowskiem wo- 
jewództwie : od których potem poszli Sniechowscy. 

CliOCieiislŁi. O tych ani Paprocki Bartłomiej , ani 
Okolski nie pisał. 31aciej z Chocienia Chocieiiski, z zoną 
swoją Dorotą Chodowską córką Grzeg-orza, na kościół Sierp- 
ski dobroczynny roku 1645. Lucas Paproć. Łaski Cudów 
fol. 24. Stefan w r. 1648. w Rawskiem. Niewiem czy do 
tych należą Chocimski Hurko Jerzy i Kazimierz, tak się pod- 
pisali w Witebskiem województwie na elekcyą Jana III. 
Chocieńska Piotra Gizlnskleg-o małżonka. Idem fol. %^. 



CHOCIMIRSKI 




HERB. 



Są troje grabie, dwie do g"óry zębami, z których jeden 
w prawy bok, drugie w lewy nakłonione, trzecie prosto na- 



44 Choeimoi¥8kL 

dół złożone, wszystkie białe, każde o siedmiu zębach w zło- 
tym polu , koiicami niby utkwione w jabłku czyli cyrkule, 
nad hełmem pięć plur strusich. Bielski fol. 782. Paprocki 
w Gniazdzie. O herb. Okolski tomo 1. 234. Liber Klejnoty. 
Balbin, in histor. Miscell. powiada, ze Kostkowie w Cze- 
chach, grabiów jednych w herbie zażywali: o okazyl i na- 
byciu tego herbu nie masz pewności : Ks. Rutka in MS. 
twierdzi, ze rycerzowi pewnemu z domu Grabi, Iz nieprzy- 
jaciół z granic ojczystych spędził znaczną odwag-jj; do jednych 
grabi, dwoje przydano: inni (u Paproć.^ powiadają, ze z 
Czech do nas przyszedł, inni, że od Herburtów swój zabrał 
początek, świadczą: ale za trafunkowy jakiś przypadek, trzy 
miecze w troje g-rabi zamieniono. Tym się pieczętują Cho- 
clmlrscy na Podolu, dom w ludzi kawalerskich nlg^dy nie 
skąpy. Wojciech starosta LubaczowskI, rotmistrz królewski, 
(wspominają go konstytucye w roku 1587. fol. 417.) z Ste- 
fanem Batorym na Moskiewskich kampaniach doświadczonego 
męztwa. Synowie czterej od ojca nieodrodzeni, Adryan rot- 
mistrz królewski z Jadwig-i Smiotanczanki spłodził syna Sta- 
nisława. Stanisław i Tomasz w Wołoskiej cxpedycyi na placu 
polegli. Jan czwarty syn W^ojciecha, zostawił syna Jakóba: 
ten miał za sobą Maryannę Kalinowską, Wojciecha łowczego 
Podolskiego córkę. Jan a bodaj nie rodzony brat W^ojcie- 
cha, któremu Anna Szarawska trzech synów powiła: W^oj- 
ciecha, Jakóba i Jana. Córka Jakóba dostała się w małżeń- 
stwo Pawłowi Jacimirsklemu wojskiemu Buskiemu. Mikołaj 
pisarz ziemski Halicki. Od któregoś z nich miasto Chocimierz 
fundowane , i kościół tamże wymurowany. 

diociillo^vs]4.i herbu Oksza.) w województwie Sen- 
domierskiem. Paweł Chocimowski podsędek Sendomlerski, 
poseł na sejm 1007. ztamtąd komissarzem delegowany do 
luslracyi dóbr królewskich tak na Rusi jako i na Wołyniu 
będących Constitut. fol. 841. Chwali go Cichocki lib. 2. 
Allocut. Osecen. cap. 12. z wielkiej biegłości w prawie ko- 
ronnem, i industryi dowcipu. Z Zofji Lipnickiej dwóch sy- 
nów spłodził, Hieronima i Alexandra. Córek trzy: Cecylia 
z Marcinem Tokarzewsklm. Druga z Zakliką. Trzecia z Mi- 
kołajem Lubomlerskim starostą Tymbarskim zręczone. Hie- 
ronim syn Pawła sędzia Radomski : córka jego Franciszko- 
wi Gotkowsklemu cześnikowi Sochaczowskiemu poślubiona. 
Alolzya Chocimowska njijprzód Władysława Brzezińskiego, 
po nim Adama Lipskiego małżonka. Paweł miał za sobą 
Zofią Wilamownę, z której syn Krzysztof bezpotomny. Zo- 
fia z Alexandrem Brzezińskim zręczona, dziedzicem na Czer- 
nikowie. 



Cliociiszewskl— Cliociwski. 41 

Cllociszei« Nki herbu Junosza^ w województwie Ka- 
liskiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Jan 
kanonik Przemysłski i Warszawski archidyakon Kruświcki, 
oboji^a prawa doktor w roku 1G07. w synodzie Płockim. 
Ludowika Mielzyńska podobno kasztelanka Śrzemska, Piotra 
Chociszewskiego małżonka. Krzysztof w ziemi Wyszogrodzkiej 
podpisał elekcyą Jana III. Grodzkie ksi(,'o^i Ostrzeszowskie w 
roku 1(J22. tranzakcyij teg-o domu zapisały. Cliociszewska była 
za Hieronimem Ponińskim kasztelanem Gnieźnieńskim: o której 
synach niżej się powie. Drug-a była za Gałysklm podstolim 
Wschowskim. Trzecia za Przybyszewskim sędzią Bydgoskim. 
Chociszewskicłi dom później żyjących, których przodkowie na Cho- 
ciszewie mieli swoje possessye , w Wielkiejpolszcze , między 
Kcyrfem i Gnieziiom jako świadczą akta Ostrzeszowskie i Po- 
znańskie. Z tych Dadzibog Chociszewski, zostawił Stanisła- 
wa, i Wojciecha, ten z Johanną Skąpską , spłodził, Sta- 
nisława, Józefa, i Jana księdza proboszcza w /.dianach, 
także Annę Józefa Bronisza małżonkę. Józef podczaszy Byd- 
goski 1754. roku z Rozalią z Jordanów z Zakliczyna Stojewskich 
małżonką swoją, zostawił synów dwóch : Antoniego szambelana 
J. K. 3Ici i Józefa Kazimierza wojskiego Lubelskiego. An- 
toni ma za sobą Ludwikę Karczewską starościankę Liwską. 
Józef Kazimierz, Antoninę Trembińską sędziankę ziemską 
Lubelską. — Józef Chociszewski skarbnik Buski koło r. 1763. 
Franciszek Chociszewski kanonik Chełmski był deputatem w r. 
1788. z kapituły Chełmskiej na trybunał koronny. — Widądck. 
CIlOCiszOTivslŁi /^er^w ^or«^. Na Rusi. Wawrzeniec 
Chociszowski w 1734. roku. 

ClloCMTSki herbu Dąbrowa. W województwie Raw- 
skiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Z infor- 
macyi z tego domu wziętej osnowę kładę tej familji staro- 
żytnej : którzy na pamiątkę teg-o, ze jednaz ich dzielnica z 
Rostkowskiemi zawsze pisali się z Rostkowa : teraz zaś ja- 
kom czytał w Laudum sejmiku Rawskiego w roku 1692. 
Chociwscy Kostkowie. Między kilką braci był Janusz starosta 
Rawski : temu działem dostały się te dobra Wielki i 3Iały 
Chociw, Sierzehowy z przyleg-łościami , Zwing-rod na Rusi. 
Od tego był syn Floryan podkomorzy Halicki, który synów 
czterech spłodził. Najprzód Arnolfa starostę Zydaczowskiego, 
który z Elżbietą Korytkowną starościanką Busk<ą źyl w mał- 
żeństwie. Dobrogosta chorążego Podolskiego : ten z Teresą 
Ożdżanką podkomorzanką Lwowską: Konstantego, ten z Un- 
rążanką starościanką Srzemską. Jana, ten z Korycińską cho- 
rążanką Krakowską. Jan ten był urodzony z Bylinianki cho- 
rążanki Latyczowskiej , syna miał Zyg-munta starostę Szy- 
dłowskiego, a potem chorążego Sendomierskiego, sam pod- 
czaszym Rawskim umarł. Drugi syn jego Stanisław sędzia 



46 Chodakowski. 



ziemski Rawski, od którego Floryan podczaszy Rawski: tego 
nadgrobek z ojczystego ich grobu w Krzemienicy pod Rawą 
wypisuję dla większej wiary. Polskim ten stylem położony 
w te słowa. Flonjau z Rostkowa Cliociwski^ syn Stanisława 
sędziego Rawskiego , miłośnik ojczyzny tu łezy łitóry w Ce- 
corską^ 3Iuhańską^ Injłantską expedycye za jej całość zdro- 
wie swoje odważyła torem zacnycti przodków sivoicłi Juliusza 
Naddziada starosty^ Jana Dziada podczaszego ^ Rawskicli 
idąc. JV tf^^ęgrzecłi i Rakusiecłi rotmistrzem Cesarza Ru- 
dolfa będąc ^ na sławę ojczyzny i domu swego odważnie 
zarabiała teraz Bogu ducłia oddał w roku 1618. 4. Grudnia, 
Barbara Hieronima Trzcińskiego podkomorzego Sochaczew- 
skiego córka , małżonkowi swemu ten nadgrobek połoźyd 
rozkazała. Synów miał trzech, i trzy córki. Z tych pierwsze- 
mu Janowi sędziemu ziemskiemu Rawskiemu Teresa Trzciń- 
ska podkomorzanka Rawska powiła te dzieci: Władyshiwa 
chorcąźego Rawskiego , Marcina podkomorzego Rawskiego, 
Jędrzeja ofHcyała Opoczyńskiego, kanonika Gnieźnieńskiego, 
sufTragana Krakowskiego. Marcin drugi syn, spłodził Flo- 
ryana pisarza ziemskiego Rawskiego, od którego potomstwo 
zostało: Franciszek miecznik Mielnicki, i Stefan: a córka 
Zofia z Bartłomiejem Podsędkowskim zmówiona. Floryan 
trzeci syn z Barbary Tarnowskiej podkomorzanki Sochaczew- 
sklej spłodził Kazimierza miecznika Gostyńskiego i Pawła ma- 
jora w cudzoziemskim wojsku. Jan Chociwski starosta Nur- 
ski, z Dębińskiej starościanki Chęcińskiej miał synów dwóch: 
Alexandra podczaszego Łukowskiego (którego córka Kata- 
rzyna Tomaszowi Miarnowskiemu zaślubiona) i Marcina. 

Jan Chociwski w roku 1700. pod Ołkhnkami na zjeździe walnym 
województw, ziem i powiatów W. Ks. Lit. podpisał się z wo- 
jewództwa Witebskiego. — Heraldyka Wielądka. 

CllOClakoiYSki herbu Dołęga,, w województwie Sie- 
radzkiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał: Sta- 
nisław Chodakowski wojski Soehaczewski poborca łanowego 
w roku 1624. podpisał Pacta Conventa Władysława IV. 
1632. excepto articulo Confoed. de pace cum Haereticis. 
Łukasz i Stanisław tegoż roku w Sieradzkiem. Jan z sejmu 
w roku 1678. komissarz naznaczony do rozgraniczenia mię- 
dzy ziemią Stężycką i województwem Lubelskiem Constitut, 
foł. 36. miał za sobą Piaszczyńską : pisał się na Tymienicy. 
Krzysztof w ziemi Gostyńskiej w roku 1670. Kazimierz dzie- 
dzic na Balicach. Adam w zakonie Soc. Jesu życie świąto- 
bliwie zakończył: miał brata rodzonego, który dom ten je- 
dnyraże byó powiada z Kretkowskiemi , ale od dóbr dzia- 
łem wziętych tern imieniem zawołani. Czytałem w pewnym 



z Chodcza. 47 



manuskrypcie, Chodakowskich herhu Nałęcz, ale o tym nie 
mam żadnej pewności. Mikołaj Chodakowski pisarz grodzki 
Lwowski podpisał list Zygmunta III. w roku 1592. dany 
miastu Lwowskiemu. 

Stanisław Chodakowski pisał s\c na elekcyą Stanisława Augusta 
Króla z województwem Sieradzkiem. Piotr s^'dzia kapturowy, 
a potem podstarości Ostrzeszowski, i Maxynfilian na t^'ź elekcvą 
pisali s\^; z ziemi Wieluńskiej: Także Józef Chodakowski ,' z 
województwa Witebskiego Uyk elekcyą podpisał. Przeto i w Ks. 
Lilewskiem tenże dom znajduje si^'. Gdyż i w roku 176.5. Ka- 
zimierz Chodakowski oboźny Wolkowyski , był dejiutatem na 
trybunał W. Ks. Lit. w AVilnie. — Heraldyka Widądka. 

W r. 1778. Jan Chodakowski regent grodzki Bcłzki. — Krasicki. 

Wt diodeza herbu Poraj. Z. tego Chodcza co jest na 
pokuciu , pisali się familianei tego domu : kttirycli prawda 
źe niektórzy do herhu Junosza referują, ale Ks. Duryewski 
in 3IS. wyraźnie pod herbem Róża ich pisze. Stanisław z 
Chodcza kasztelan i starosta Halicki, jako się podpisał na 
przywileju Kazimierza Króla danym miastu Lwowskiemu w 
roku 1460. trzech synów zostawił: Stanisława który był naj- 
przód kasztelanem Lwowskim, a po śmierci 3Iyszkowskiego 
Piotra wojewody Łęczyckiego I marszałka w r. 1507. wziął 
laskę wielką koronną, z którą wraz trzymał starostwo Lwow- 
skie, jakom czytał na liście Zygmunta I. danym Krupkom 
w roku 1515. z tąż laską, w tymże roku. Królowi kreden- 
sował na kongressie Wiedeńskim. 3Iyli się tedy autor Si- 
gnatorum , gdy śmierci jego rok zamierza 1515. bo tego 
żaden z tych autorów, których on przywodzi nie powiada, 
a Bielski fol. 289. nie ma nic o nim: lubo fol. 529. o 
nim wspomina. Prawdac, że Bielski fol. 543. i Decius 
fol. 102. gdy opisują kongres Wiedeński; ten go Stanisła- 
wem Halickim pisze, tamten Stanisławem z Chodcza, oba- 
dwa jednak dobrze: bo tegoż Stanisława z Chodcza, już Ha- 
lickim zwano 5 dla tego że ojciec jego był Panem Halickim, 
jako się wyżej mówiło. U mnie to pewna, że ten Stanisław 
z Chodcza dopiero umarł w roku 1529. bom czytał list Zy- 
gmunta I. in MS. Petricovien. w którym tegoż roku po 
śmierci Stanisława , konferował laskę wielką Piotrowi Kmi- 
cie. Mąż to był nie tylko w senacie, ale I w obozie zasłu- 
żony; kiedy pod Wiśniowcem z inneml na głowę Tatarów 
poraził. Otto brat Stanisława po nim wziąwszy kasztelanią 
Lwowską, nie długo na niej zabawił : postąpił albowiem na 
województwo Podolskie, z tego na Ruskie, z Ruskiego na 
Sendomierskie, z tego na Krakowskie, na którem umarł. Pa- 
weł kasztelan Połaniecki ; (z tym tytułem czytałem go iiiter 
praesentes na liście Króla Alexandra w roku 1505. danym 



Clioclepski— 'ClioclkieiTicz. 



miastu Lwowskiemu) trzeci brat tamtych. Nigdzie mi sic; je- 
dnak o nich nie dostało czytać, zehy się potomstwo jakie 
po nich zostało. 

Duiiczcwski w herbarzu Tom. I. stron. 316. zwie ich Cliodeccy 
i utrzyniiije iź pochodzc") od Piotra Kolona kasztelana Inowrocław- 
skiej^o klóry był dziedzicem Chodcza na Pokuciu i są herbu Ju- 
nosza. Jakoż Bielski in Chroni. Polon. pag. 521. — Paprocki 
in Herby pag. 248. i Okolski Tom I. pag. 361. — o Stani- 
sławie z Chodcza pod herbem Junosza umieszczają. — 
dlO(%ei»^li.i. O tych ani l*aprocki , ani Okolski nie 
pisał: "Wojciech Chodepski z ziemią Ciechanowską podpisał 
elekcyą Władysława IV. 

Clioclkieifiez herbu Kościesza. Jeżeli który, tedy 
ten dom między najstarazemi w ksicztwie Litewskiem, ale i 
najcelniejszemi słusznie rachować się może. Początków jego 
ścig"ać, rzecz bardzo trudna: ile że dawniejszych czasów w 
Litwie, kiedy ustawicznemi prawie wojnami gorzała, wszy- 
scy się do szabli brali, żaden albo mało co kto do pióra. 
Niektórzy jako zaraz obaczysz twierdzą, że się Borejkami 
zwali: drudzy że Chodkami, a to z tej okazyi, jako pisze, 
autor Rozmoiuy Polaka z Litwinem w roku 1565. ivydanej\ 
i Panegiryk Florilcgium^ i C/iodkievicii Herocs. Witenes 
W. Ks. Litewski Pańską melancholią chcąc rozerwać, na 
łowy sobie wyjechał: w tym dają mu znać, że go nieprzy- 
jaciel w koło opasał: tak sciśnionemu zewsząd Witenesowi 
inszego sposobu do salwowania się nie stawało, tylko ten: 
że przodek któryś domu tego, na ramiona swoje Pana wzią- 
wszy, tak go niósł na sobie o mil kilka, póki go na takim 
miejscu nie złożył, kędy mógł ubezpieczyć zdrowie książę- 
cia. Z tego tedy Chodkiem zawołany, a potomstwo jego 
Chodkiewiczami: działo się to koło roku Pańskiego 1300. 
Przez sto lat jednak o potomstwie"jcgo, żaden z historyków 
nie namienia, dopiero Kojalowicz p. 2. /. 2. (lubo Stryj- 
howski fol. 517. tylko go zowie Iwan Borejkowicz, co być 
może, że dla ciasności wiersza, którym tamte wojnę opi- 
suje, uczynił) wspomina Jana albo Iwana Borejkowicza Chod- 
kiewicza hetmana wojsk Smoleńskich i Siewierskich przeciwko 
Moskwie, na drugiej expedycyi Wiloldowej, i szczęście jego, 
z którem w nieprzyjacielskie z ludźmi swemi zaciekłszy się 
kraje, tak się dał w znaki Bazylemu kniaziowi Moskiewskie- 
mu; że zabiegając ostatniej ruinie Państw swoich, pokój z 
Witoldem uczynić musiał. 

Jan Chodkiewicz namiestnik Witebski, od stanów Li- 
tewskich na sejm Parczowski z innemi destynowany, AVoły- 
nia się i Podola u Palaków domagał Stryjkoiuski fol. G18. 
Kojalowicz y. 2. lu r. 1453. Za tychże autorów świadectwem 



Chodkiewicz. 49 



w roku 1458. ośm tysięcy Litwy na wojnę Pruską Kazimie- 
rzowi Królowi przyprowadził : kędy wraz z Polskicni woj- 
skiem znaczną klęską Krzyżaków poraził. Długosz i Kromer 
Uh. ICi. dzielność jego potomności rozpisali: kiedy nasi w 
roku 1466. ścisłym oblężeniem Chojnic miasta dobywali; on 
z ludem swoim, wycieczki nieprzyjacielskie mężnie promil. 
Stryjkowski Uh. 20. c. 1. jeszcze g-o w roku 1474. wspo- 
mina, kiedy na 3Iatyasza Króla do Szląska z wojskiem cią- 
gnął. Kojałowicz p. 2. Wojewodą go Witebskim zowie, ale 
on się tylko namiestnikiem Witebskim , wielkim hetmanem 
Litewskim, marszałkiem ziemskim, z bratem swoim Pawłem 
namiestnikiem Kamienieckim w roku 1476. podpisał na Ru- 
skich władyków synodzie w jedności z kościołem Rzymskim 
zostających : z którego tez synodu legacyą do Sixta IV. Pa- 
pieża z posłuszeństwem wysłali. Jest to poselstwo u Hipa- 
cego Pocieja do druku podane. To co niektórzy o nim roz- 
nieśli jakby Jerzego Podyebradyusza Króla Czeskiego, świe- 
zemi z Polaków odniesionemi tryumfami dumnego, za Ka- 
zimierza Jagiellonowicza , miał ten Jan wojną przycisnąć^ 
zda się byc rzecz podejrzana, ile ze Kazimierz z Jerzym 
żadnej nigdy zatargi nie miał. Genealogia tego domu woje- 
wodą go chce mieć Kijowskim , luboć mi się tego czytać 
nigdzie nie dostało : i na województwie Kijowskiem świeżo 
na ten czas postanowionem Marcin Gastold o te czasy sie- 
dział: jako się na swem miejscu mówiło. Jagiełłownę mu też 
Agnieszkę, synowicę Króla Jagiełłą, za małżonkę tamże przy- 
pisują: ałeć to pewna u historyków, że się żaden brat Ja- 
giełłą temże imieniem nie nazywał. Septem Chodkieu. He- 
7'oes i Flortleg. o Mikołaju Chodkiewiczu roznieśli, że wojsko 
bospodara Wołoskiego z Zaporowskiemi Kozakami , i z wo- 
dzem ich Muchą Podole i Pokucie najeżdżających, w popiół 
wsi I miasteczka niszczących, dosyć w nie wielkiej liczbie 
swoich zbił na głowę: ale o tem bardzo cicho po wszystkich 
historykacłi naszych. 

Alexander z inszemi Panami Litewskiemi, Zygmunta L 
w ozdobnym poczcie ludzi swoich na koronacyą do Krakowa 
w roku 1507. odprowadzał Slrtjjkowski Uh. 23. c. 1. Tu się 
Okolski tom. 3. fol. 139. pomylił, gdy Janowi Chodkiewi- 
czowi namiestnikowi Witebskiemu syna przypisał Hieronima 
kasztelana Wileńskiego, któremu dwóch synów przywłaszcza, 
Jerzego i Jana. Drugiego potem lubo ojca jego zamilczał, 
Hieronima kasztelana Wileńskiego do Sixta IV. Papieża able- 
^■ata kładzie, od którego syn Jan kasztelan Wileński: tego 
■r'ii Jana Karol, Alexander i Hieronim. Dalej Alexandra Chod- 
ki^.wicza wojewody Nowogrodzkiego , bratem stryjecznym 
Tom iii. 4 



ISO Clioflkiewlcz. 



Jana albo Iwana wojewody czy namiestnika Witebskiego zo- 
wie. Kio koniput czasu zważy, klóry któreg-o roku i wieku 
zył, snadno osądzi, ze siy ta osnowa jego utrzymać nie może. 
(ienealog^ia domu tego AIexandrowi Iwanowiczowi wojewo- 
dzie Nowog;rodzkiemu dwóch tylko synów przyznaje Hiero- 
nima kasztelana Wileńskiego i Jerzego kasztelana Trockiego. 
Ale i ta się tak z historykami, jako i z inszemi autentycznemi 
które przywodzę dokumentami nie zgadza: przecież z niej 
dorozumiewam się ze ten Alexander wziął potem krzesło wo- 
jewództwa Nowogrodzkiego, a z Bazylissy księżny Jarosła- 
wowny spłodził trzech synów Gregorza Alexandra i Hiero- 
nima. Z tych 

Grzegorz podkomorzym Litewskim ogłoszony w r. 1544. 
Stryjkotuski fol. 760. Orichov. tn Panegijri Nuptiali \^hZ. 
toź samo czytam w przywileju ziemi Bielskiej w roku 1547. 
u JanuAZowskieg-o iv Statucie fol. 837. zaś in Monimentis 
Collegji Ostróg. Soc. J. tak się podpisał, Grzegorz Alexan- 
drowicz Chodkiewicz wojewoda Kijowski , podkomorzy ho- 
spodarski, dzierżawca Mormiałowski w roku 1555. Z czego 
poznać że był synem Alexandra, rozumiem że nie tego o 
którym niżej mówić się będzie ; bo wraz jednegoż roku gdy 
ten podkomorstwo, tamten brał województwo Nowogrodzkie, 
a podobno między bracią najmłodszy. Tamże żonę jego wspo- 
minają Katarzynę Iwanownę księżniczkę \\^iśniowiecką i do- 
bra Kniehynin pod Ostrogiem, które mu się z nią w posagu 
dostały; wspominają i córki jego z tegoż łoża w roku 1559. 
lubo icli nie wymieniają. W^ziął potem po bracie Hieronimie 
kasztelanią Wileńską, z którą wraz trzymał I Buławę Wielką 
Litewską, tych odumarł w r. 1569. Genealogia domu tego, 
imię mu Hieronima daje, ale go Grzegorzem zowią konsty- 
tucye w^ roku 1569. fol. 195. Paproć, o herb. fol. 662. 
Okolski. Sarnicki. Bielski fol. 616. Staroioolski in Bella- 
tor. Sarmat, fol. 191. i 193. i inni, z których niektórzy 
jego dzielność w rycerskim polu sławiąc, to przydają: że 
raz dwadzieścia i sześć tysięcy Moskwy pod Ułą trupem na 
placu położył, w czterech tysięcy swoich, drugi raz w sie- 
dmiu tysięcy Litwy, pięćdziesiąt tysięcy 3Ioskwy zbił. Dwóch 
się po nim synów zostało : pierwszy Alexander starosta Gro- 
dzieński, w ślady ojcowskie wstępując, oblężonej od 3Ioskwy 
Wendzie miastu Inflantsklemu, z wojskiem na sukkurs idąc, 
tyle samego imienia swego postrachem sprawił; że nieprzy- 
jaciel od murów odstąpił i imprezy, w roku 1578. Paprocki 
o herbach fol. 432. atoli tegoż roku wielkie w nim nadzieje 
śmierć zagrzebia. Stryjkowski lib. 25. c. S.fol. 288. Biel- 
ski fol. 737. kiedy z innemi Panami Litewskiemi w r. 1576. 



Chodkiewicz. M 



witał Króla Stefana. Z Anną Sapiezanką zył bezpotomnie. Ge- 
nen/og-ia Chodkiewiczów. Taz i o je«jo bracie J«;drzejii pod- 
stolini Litewskim twierdzi, ze miał za sobą Tarlownę : atoli 
I on potomka źadneg-o nie zostawił. Wszystka się tedv for- 
tuna z sukcessyą zlała, na rodzoną leb siostrę, która zmó- 
wiona była z Romanem kslązęelem Sang;uszklem : Paprocki o 
Aerb. atoli genealogia wsponinlona, Jerzemu kasztelanowi 
Trockiemu tę księżnę Sang-uszkową za córkę przyznaje. 

Alexander wojewoda Nowogrodzki , to krzesło brał na 
sejmie Brzeskim od Zygmunta I. roku 1544. razem kiedy i 
Hieronim brat jego kasztelanią Trocką, a Grzegorz podko- 
morstwo Litewskie Stryjkoivski fol. 670. z tymże potem ty- 
tułem, z temlz, w roku 1547. podpisał przywilej ziemi Biel- 
skiej u JamiszoiD. iv Stat.fol. 837. Z komputu tedy lat po- 
znać, ze ten Alexander , inszy jest od tamtego, o którym 
się wyżej mówiło ; ale ani synem jego mógł byc Grzegorz : 
czego jednak popiera Okolskl. Historia Sapiehana twierdzi, 
ze Alexandra Chodklewiczowna wojewodzanka Nowogrodzka 
w małżeńską ligę weszła z Pawłem Sapiehą wojewodą także 
Nowogrodzkim : toz samo czytam i w genealogjl Chodkiewi- 
czów. Kombinując lata, takbym rozumiał ze to tego Ale- 
xandra córka była. O więcej potomstwa jego i dziełach ni- 
gdzlem się doczytać nie mógł. 

Hieronim brat Grzegorza kasztelana Wlleiiskieg-o i Ale- 
xandra wojewody Nowogrodzkiego, a podobno najstarszy, 
najprzód od Zygmunta 1. w roku 1542. wziął podczastwo 
Litewskie, Radon, i clwuiistwo Wileńskie Stn/Jkowski f. 759. 
\\'^e dwie lecie potem, to jest 1544. kasztelanią Trocką Idem 
fol. 700. dalej starostwo Zmudzkle w roku 1545. z teml 
obiema tytułami podpisał przywilej ziemi Bielskiej w r. 1547. 
u Januszów, iv Siat. postąpił nakoniec na kasztelanią W^I- 
leńską, na której umarł w roku 1562. Stryjkowski fol. 769. 
Potomstwo jego według Paprockiego o herbach cztery córki, 
to jest Knichinl Jarosławowa 5 Zofia księżna Czartoryska sta- 
rościna Żytomierska; Leśnlowolska podczaszyna Lwowska, i 
starościna Hrodelska ; Pacowa wojewodzina Witebska; i sy- 
nów dwóch, Jan i Hieronim, o którym konstytucye w roku 
1564. f. 52. w genealogjl domu tego, żadnej o nim wzmianki 
nie czynią. Stanisław hrzesiński o nim powiada, ze pięćdzie- 
siąt tysięcy Moskwy zbił w Inflanclech : Florilegium zaś twier- 
dzi , ze ta batalia pod Kiesą byc miała. Okolski t. 3. f 139. 
Histor. Sapicli. par. 2. fol. 14. świadczą o nim, ie w le- 
gacyl jeżdżąc od Zygmunta Augusta Króla do Wiednia, otrzy- 
mał tytuł nowy swoim sukcessorom 1 sobie Comitis S. Ji. /m- 
perii\ i pierwszy się pisad począł hrabią na Szkłowie 1 Myszy: 

4* 



52 



Cliodkie^vIcz* 



nadto herb Kościesza, który według; Bielskiego i Okolskie- 
o-o , przodek jego przy unji pierwszej Litwy z Koroną na 
sejmie Hrodelskim w roku 1413. przyjął, w ten kształt prze- 
formowany wyniósł: to jest tarczą, wzdłuż na dwie części 
przedzieloną, na prawej stronie jej herb zwyczajny Koście- 
sza złożony; na lewej Gryf biały w polu czerwonem, pazury, 
które tylko u nogi lewej niżej i wyżej widać czarnej język 
wywieszony czerwony, czyli raczej płomienisty, ogon żółty 
na grzbiet zadarty, przedniemi nogami do góry wspięty, miecz 
siniawy z rękojeścią srebrną wyniesiony aź za szyję, trzy- 
mając w przedniej nodze , głową w prawą tarczy skierowany : 
nad hełmem korona, z której takąż formą Gryfa widzieć. 
Paprocki w Giiiazdzie fol. 1157. O herbach fol. 661. Biel- 
ski fol. 761. Misztol. Histor. S apie liana p. 2. fol. 14. MS. 
P. Rutka, lubo przydaje, że Gryf ten jeszcze od książąt Li- 
tewskich , dawno przedtem domowi temu był nadany za to ; 
że przodek ich zgwałtownego niebezpieczeństwa wyniósł Pana 
swego : ale się to utrzymać nie może , i Paprocki , którego 
on jednak na świadectwo przywodzi nigdzie tego nie mówi. 
Okolski t. i. fol. 95. inszym kształtem herb Chodkiewiczów 
położył, a to dla skolłigowanych z tym domem różnych fa- 
milji herbów: to zaś, co powiada; że przed unią Litwy z 
Koroną, Chodkiewiczowie trzy pióra strusie w herbie nosili, 
nie ma żadnego po sobie ani autora, ani fundamentu. 




Według tego opisania którem położył, kładę tu wzór jego : 
wszakże już temi czasy, niektórzy same Kościeszą na tarczy 
składają, a na hełmie Gryfa wzwyż opisanego. 

fF Maiiiiskryptach Helsberskich znajduje się list oryginalny tego 
Hieronima pisany z Gnezna wsi dziedzicznej, do kardj^nała 
Hozyusza 4. Kwietnia r. 1553. Podpis takowy: Hieronim Chod- 
kiewicz Kasztelan Trocki, Starosta Zmudzki , zkąd znać iź 
naó wczas oba te urzędy posiadał. — Przypisy Krasickiego. 



Choclkiewicz. ^> 

Jan Hicronimowicz (tak się podpisał w roku 1569. na 
liście Infeudationis in Ducatiim Prussiae : z czeg^o poznać ze 
byl synem Hieronima, nie Grzegorza kasztelana Wileńskie- 
go , jako cliee Stai^otuolski in Bellator. Sarmat, ani Jerzego 
kasztelana Trockiego z Hornostajowny jakom czytał w ge- 
nealogji tego domu) hrabia na Szktowie, Myszy i Dychowie 
kasztelan Wileński, starosta Zmudzki, marszałek Wielki Li- 
tewski, gubernator Inilantskiej ziemi, i hetman wojsk tej 
prowincyi, starosta Kowieński i Płotelski. Był wprzód stol- 
nikiem Litewskim w roku 15G2. jako pisze w Zwierzyńcu 
siuoim Mikołaj Rej. Staroiu. in Bellator. Sar^mat. fol. 191. 
kasztelanem go Zmudzkim tytułuje, w czem si(^ myli* ^1^'^^ 
wszystkich zdaniem swego czasu wielki : co i same wyliczone 
honory, które wszystkie wraz trzymał jawnie oświadczają. 
W^ młodszym wprawdzie wieku , odstrychnął się był od pra- 
wowiernej katolickiej wiary, heretyckim jadem, w szkołach 
dyssydenckich zarażony : zrazu się albowiem Wittemberskich 
nowinek chwycił: zważywszy jednak, jak daleko od prawdy 
stronią, do Geneweńskich się przeniósł; ale potem z dyskursu 
z Franciszkiem Toletem Teologiem Soc. Jesu który był do 
Polski, z Komendonim kardynałem i legatem papiezkim za- 
jechał, fałsz jawny widząc, publicznie na sejmie Warszaw- 
skim w roku 1572. nic niedbając na wielkich ludzi tąz he- 
rezyą zatwardziałych poszepty, ba i z ur.ąganiem uszczypki, 
do owczarni Chrystusowej wrócił się heroicznie. Sac/tin. Hi- 
stor. Societ. p. 3. /. 8. num. 205. Cichoc. Alloąu. Osecen. 
Uh. 2. cay. 22. Epistoła Gratiani de Colloąuio Toleti cum 
Niemojevio. Wyrzucał mu ktoś, ze wiarę odmienił; ale od- 
powiedział: i owszem do tej się wróciłem, w której przez 
chrzest odrodziłem się Bogu. Gorliwie potem przy kościele 
katolickim stawał wszędzie: znać to było, to na elekcyi Hen- 
ryka Walezyusza, pod czas Interregnum, kędy i racyami i 
całą siłą swoją bronił tego, zęby na Tronie Polskim herezya 
nie panowała : w czem przeciwko potężnym na ten czas dys- 
sydentom powaga jego u wszystkich wielka, siła pomagała; 
to gdy żadnym perswazyom ani prośbom nic dał się nakłonić, 
żeby konfederacyą de pace fectarum był podpisał; co w nim 
chwali llosius Iiardi/uał Epist. 270./. 445. to gdy kościoły 
od heretyków sprofanowane , nazad katolikom przywrócił. 
A że z natury był przyoslrzejszy ; wszystkie excessa przed 
nim się drżeć zdały : dwunastu zawsze ludzi gotowych do 
exekucyi sprawiedliwości stało przed pokojem jego Jauczijń. 
in MS. Przecież z ludźmi uczoneml rad k(Miwersował; Slryj- 
kowskiego osobliwie archidyakona Zmudzkiego i historyka Li- 
tewskiego wielce sobie szacował. Za Zygmunta Augusta, złą- 



M Chodkiewiez. 



czywszy się z Mikołajem Radziwiłłem lietmanem Litewslcim, 
Piotra Szujskiego , ze trzydziestą blisko tysięcy Moskwy idą- 
ceg*o zbił na głowę pod u\ą. Wkrótce potem gdy się Inflanty 
ostatnim swoim nieszczęściem przyciśnione , do jedności z 
nami nacliylały: Jan do nich wysłany, lubo nie bez wielkiej 
trudności, tę prowincyą do księztwa Litewskieg-o inkorporo- 
wał: czego i podziśdzień jawna pamiątka. Zygmunt albowiem 
August Inflantczykom Gryfa Chodkiewiczowi za herb nadał, 
przydawszy tylko na piersi jego dwie pierwsze z imienia swego 
litery S i A z sobą powiązane, to jest Sigismundus Augu- 
stus. Tam jako pisze Staroivolski in Bellator. arcybiskupstwo 
Ryskie, w księztwo przeformowawszy , kasztelanów i inszych 
urzędników trybem Polskim ustanowił. W nadgrodę tej swo- 
jej ku ojczyźnie przysługi gubernatorem ziemi Inflantskiej na 
sejmie deklarowany, urząd ten przedziwną przezornością, 
wspaniałością umysłu , w sądach sprawiedliwością , az do 
zgonu życia swego piastował; to jest do roku 1579. Stryj- 
koiuski lib. 25. c. 4. Stefan Król nie tylko przez to, że go 
na Królestwo Polskie promowował, przyjeżdżającego na gra- 
nicach witał Bielski fol. 734. wybierającemu się na Moskwę 
dziewięćset wyboru ludzi, sam niemocą złożony posłał: ale 
też dla jego wierności ku sobie i cnoty, szczególniej kochał. 
Akademia Wileńska wieczną mu powinna obligacyą, że za 
jego staraniem i namową Król Stefan prawa je] nadał. Sta- 
nisław Krzesiński. Złączył się był dożywotnie z Krystyną 
Zborowską kasztelanką Krakowską, z której córka Alexandra 
z Joachimem książęciem Koreckim zaślubiona. Okolski t. 1. 
fol. 549. Genealogia domu tego, krom Koreckiej o trzech 
jego córkach pisze: z tych jedna Drohostajska, druga księżna 
Wiśniowiecka, trzecia Pacowa wojewodzina Wileńska. Miał 
synów trzech: Alexandra, Jana Karola i Hieronima. O Hie- 
ronimie Okolski świadczy toino 3. fol. 139. że bezpotomnie 
umarł. Gvagmin. Chronić. Liteiv. kasztelanem go Brzeskim 
tytułuje, inni go czczą kasztelanią Wileńską, ale bez fun- 
damentu. Drugich dwóch synów wspomina konstytucya w r. 
1581. fol. 384. kiedy im za wielkie ojca ich w rzeczypo- 
spolitej zasługi, dobra Swisłość w powiecie Wołkowyskim 
leżące, wieczystem prawem w dziedzictwo Król Stefan i oj- 
czyzna puściła: to jest AIexandrowi i Janowi Karolowi. 

Alexander hrabia na Szkłowie i Myszy wojewoda Trocki 
starosta Boryszowski syn Jana kasztelana Wileńskiego i mar- 
szałka. Jam go położył między wojewodami Podlaskiemi idąc 
za konstytucya w roku 1607. fol. 866. aleć w tym roku 
Zbigniew Ossoliński na tym krześle siedział, jako świadczą 
konstytucye tegoż roku trochę wyżej fol. 848. W młodszym 



Cliodkieiviez. ^5 

wieku w akadenijl Ing-olszladzklej filozo^l słucliał, z której 
w roku 1588. publicznie defendując koiikluzye do druku po- 
dał. Do Włoch potem idąc , na bystrej rzece w oczywistem 
życia niebezpieczeństwie widząc si<; , ślub uczynił wstjjpic do 
zakonu Kaznodziejskiego: wybrnąwszy z tej toni, dyspensę 
w ślubie uczynionym w Rzymie otrzymawszy, fundował OO. 
Dominikanów w Szkłowie dziedzictwie swojem, ruj^owawszy 
wprzód ztamtąd Kalwińskich predykantów, w roku 1619. pod 
tytułem S. Tomasza z Akwinu, dochodami opatrzył na dwa- 
dzieścia cztery osób, i biblioteką znaczną z Myszy do Szkło- 
wa przeniesioną. Okolskt Russ. Flor. fol, 129. Pod czas Ro- 
koszu przy Zygmuncie III. Królu nienadwercźenie stawał. 
Wspomina go konstytucya w roku 1613. fol. 5. kiedy go 
komissarzem ojczyzna uprosiła, na rozerwanie zvyiązanego na 
zgubę jej wojska. Z Katarzyny Korniaktowny , (genealogia 
domu tego mówi, ze z Sienińskiej) syna miał Primusa Fe- 
licyana , ale ten młodo zszedł, i córkę Annę Eufrozynę, która 
z Prokopem Sieniawskim chorążym koronnym w małżeńską 
ligę weszła, a z nią vy dom Sieniawskich Szkłow, Mysz i 
insze obszerne dobra. Ta kościół 00. Dominikanów Lwow- 
skich bogatym apparatem ozdobiła, kędy też po śmierci spo- 
czywa. Okolski pod herbem Leliwa. Duryewski fol. 85. 
O kolski tom. '^. fol. 202. Dziedoszycką mu żonę przypisuje. 
Jan Karol hrabia na Dychowie, Szkłowie i Myszy, brat 
młodszy Alexandra wojewody Trockiego, wojewoda Wileński 
i hetman Wielki Litewski, gubernator Inllantski, Derpski Lu- 
boszański Wielpński starosta, a przedtem podczaszy Litewski, 
dalej starosta Zmudzki i hetman polny Litewski, syn Jana 
kasztelana W^ileńskiego i marszałka, nie Grzegorza, jako chce 
Starowolski in Bellator. i GiHignim w kronice Litewskiej 
czegom wyżej dowodził z konstytucyi. Dwa razy śluby mał- 
żeńskie ponawiał: pierwszy z Zofią Mielecką wojewodzanką 
Podolską, która mu syna powiła Hieronima Chryzostoma: 
(którego młodo zmarłego w lat 16. jeszcze za żyyyota swego 
ojciec strapiony opłakał) i córkę Annę ; ale i la z Janem 
Stanisławem Sapiehą marszałkiem Wielkim Litewskim bez- 
potomnie żyła. Drugi raz z Anną Aloizyą księżniczką Ostrog- 
ską wojewodzanką Wołyńską : ale i tu żadnego sukcessora 
nie było. Ten to jest Jan Karol wysoce godny senator, i nic 
tylko w Polszczę, ale i w obcych krajach, tryumfami i ka- 
walerskiem sercem wsławiony mąż, którego Stefan Batory 
Król Polski jeszcze w dziecinnym wieku, mężem uznał, (idy 
albowiem w szlachetnym innych Paniąt gronie w k()ll('giuni 
W^ileńskim witał Pana, widząc Król, w pozorze i gęsiach 
jego Marsowaty geniusz, Pańskim humorem ulenipcrowany, 



^ Chodkiewicz. 

rzekł: Pewnie ten sweg-o czasu wielkim kawalerem i mężem 
rycerskim będzie. I nie omylił o sobie wielkich nadziei : za- 
raz się albowiem z młodych lat do Pańskich akcyi sposobił. 
Ztąd cudze kraje lustrającemu najmilsza była z wsławionemi 
tych tam czasów wojownikami konwersowa(5, jako to z Al- 
bańskim i Parmeńskim ksiązęty, Auryakiem i Maurycyuszem : 
ztąd Włochy, Maltę, Francyą, Niderland, Luzytania, Anglią, 
Szkocyą, Hiszpanią, Węgry i Niemce objeżdżając, nie tylko 
się w różnych języków experyencyi, ale bardziej w wojennej 
sztuce polerując, do tej o sobie opinji przyszedł; ze Car 
Turecki , gdy wojska nasze Skinder Basza i Sułtan Gałga 
zniósł pod Cecora 5 dał się z tym słyszeć: Juz też w Pol- 
szczę tylko uczniowie zostali w wojennych rzeczach , mistrzo- 
wie ich albo odemnie są pobici, albo w niewoli. Jednego 
tylko starego mistrza jeszcze mają Chodkiewicza. 

Pierwsze mu pole do Marsowych dzieł Wołoska kam- 
pania otworzyła: na którą z bratem swym Alexandrem, w 
pięknym i licznym kompucie ludzi swoich stanął, pod Za- 
mojskim Janem hetmanem przeciwko 31ichałowl Multańskie- 
mu wojewodzie. Tam z- wrodzonej do sławy chęci domagali 
się z Adamem Sieniawskim podczaszym koronnym u hetmana, 
zęby byli pierwsi na nieprzyjacielskie szyki uderzyli: ale prze- 
zorny wódz Zamojski , temperując młode i gorące żądze, tego 
im dopuścić nie cliciał, mówiąc: Etsi certam suam fore vi- 
ctoriam sciret^ illam tamen maile spernere^ quam tales cives 
perdere. Tam zaprawiwszy rękę na W^ołoskich karkach, a 
do domu powróciwszy, żeby była chęć w nim do Marsowych 
dzieł nie stygła; cokolwiek mu czasu zbywało, wszystek 
ustawicznej exercytacyi poświęcił, już do pierścienia goniąc, 
juz z dział do celu bijąc, juz okopy sypiąc, albo zamki bu- 
dując. Bywało i to, ze skupiwszy poddanych swoich, do 
zamku im szturmować a siebie pod winą, mocno dobywać 
kazał. yV tych ćwiczeniach, gdy się koń pod nim rozpędzony 
potknął: z niego szwankując nogę złamał. Z tym razem je- 
szcze dobrze nie doleczony, skoro się pora wojenna w In- 
ilanciech otworzyła, zaraz się do obozu wyprawił, i juz tez 
odtąd prawie z pola nie schodził. Przecież nie inaczej się 
na tę expedycyą wybrał, aź wprzód z ręku biskupich i cho- 
rągiew i szablę poświęconą a na ewangelji wprzód położoną 
odebrał : przy których ceremoniach protestował się, że naj- 
pierwcj o cześć Boga i kościół jego, toż na dobro ojczyzny 
chce jej doi)ywać: inni przydają, że się krwią własną za- 
pisał, i ślubem obowiązał na obronę wiary i kościoła pra- 
wowiernego. I szczęścił mu Bóg szczególniej, bo pod Ke- 
wlem w roku 1604. zniósł wojsko Szwedzkie, tysiąc pięćset 



Chodkiewicz. ^^7 

na placu trupem nieprzyjaciela położywszy : pod Derpteni 
cztery tysiące w tynize roku : siedm tysi«;cy pod Białyinka- 
niienieni w roku 1005. Samej^o Karola Szwedzkieg-o Króla 
gdy generałowi swemu Lindarowi szedł na sukkurs, ńa g-łowę 
zbił, jedenaście tysięcy w pień wyci.-łwszy i trzysla ludzi : 
dwa tysiące g-dy ich z swoim wojskiem doganiał, w wodzie 
zatopiwszy. Klęska ta, Szwedów pod Kircholmem potkała, 
którą z wielką pochwałą Chodkiewicza opisał Buleng. Gal- 
his Uh. \2. fol. 366. Luhoc drudzy chcą ze tylko we trzech 
tysięcy swoich, czterdzieści tysięcy doświadczonego żołnierza 
z Belgium, Szkocyi, Francyi i indziej zebranego wtenczas, 
ten przezacny wódz pobił: którą wiktoryą lak się wsławił po 
całej Europie, ze go Cesarz i inni Monarchowie , juz lista- 
mi z powinszowaniem pełnym panegiryków, juz Pańskiemi 
podarunkami obsyłali. Osohliwiej jednak Paweł V. Papież 
wysławiwszy jego nieustraszone serce, rycerskiej sztuki umie- 
jętność, odwagę w tak szczupłej swoich garstce, mówi tak 
do niego w liście swoim w roku 1605. danym, którym czytał 
m 3IS. Collegii Ostrogien. Soc. Jesu. Piane specimen de- 
disti fortissimi atque Saptentissinii Ducis •, et nos hanc tuam 
■praestantem virtutem^ qua generis tut praeclaram nobilita- 
tem^ adeo illustrnti; mirifice laudamus , teque ob id., uti 
Jiliium valde dilectum in Domino complectimur. Wsławił się 
i u samych nieprzyjaciół ; kiedy za pobitych w tejże batalji 
dwóch książąt Luneburskich i inszych wodzów nieprzyjaznej 
strony; pełne splendecyi i majestatu pompy, sam z calem 
wojskiem obchody czynił. Przypatrowała się temu Ryga, roz- 
niosło się to po cudzych krajach, i nie tylko swój, ale i 
obcy przyznawali, wielkość umysłu w Chodkiewiczu. Poma- 
gało mu do tej wygranej niebo, bo przed samą okazyą po- 
kazał się na nim S. Stanisław Kostka, z mieczem zakrwa- 
wionym, całemu wojsku jego błogosławiąc. Pod Dynamundą 
potem, temże szczęściem sześć tysięcy Szwedów do szczętu 
wyciął, i chorągwie wszystkie zabrał. Derpt od Mansfelda 
oblężony, z ciężkiego razu oswobodził, Parnawę odzyskał. 
Wolmaryą dość dobrze w ludzi i w ammunicyą opatrzoną 
gwałtownym w nocy przypuszczonym szturmem wziął, a co 
największa, bez najmniejszej w swojem wojsku straty: i insze 
główne w Inllanclcch fortece odebrał. Nawet nie na ziemi 
tylko, ale też 1 na morzu dzielności jego doznał nieprzyjaciel 5 
kiedy okręty Szwedzkie jedne popalił, drugie zabrał, ludzi 
pod miecz, działa na łup wziąwszy. Tak zaś przy nim state- 
cznie fortuna stała 5 że lubo się tak wiele razy w ręcz z Szwe- 
dami ścinał, żadnej jednak nic przegrał kampanji, i przycisnął 
do tego Karola Szwedzkiego Króla, że o pokój prosić musiał. 



SS Chodkiewicz* 



Gdy sl(^ tak oJ Iiinanlskiej wojny tryumfalnie uspokoił, 
na 3Ioskw(; silę swoję obrócił: którą od Smoleńska spędzi- 
wszy, w kilka polem miesięcy pod Mozajskiem wielką ich 
klęską poraził. Polakom na stolicy Moskiewskiej oblężonym 
żywności dodał. Władysława IV. na ten czas Królewicza do 
Moskwy prowadząc i odprowadzając do ojczyzny, przytarłszy 
rogów nieprzyjacielowi ; Siewierskie księztwo i Czerniechow- 
skie 3Iosk\vie odebrał. ^Niewypowiedzianą zaś prędkością, bło- 
tniste rzeki, głębokie brody, zarosłe lasami drogi przebywał; 
pracą, skwarem, zimnem, głodem niezwyciężony. Więcej 
trudu zażył w kojeniu związanych na zgubę ojczyzny synów : 
których gdy ani perswazyą, ani prośbą od zawziętej im[)rezy 
powściągnąć nie mógł; pod Glinianami przeciwko rokosza- 
nom przy dostojeństwie Zygmunta III. stanął, i szczęśliwie. 
Wojsko Polskie o niedopłacony sobie żołd, nieposłuszne, po- 
wagą swoją uspokoił, z własnej fortuny swojej, dwadzieścia 
i dziewlę>^ tysięcy na nich wysypawszy: które konstytucya 
w roku 1613. yb/. 47. wyliczyć mu rozkazała, a przedtem 
w r. 1609. Joi. 910. Czopowe mu w księztwie Litewskiem 
w nadgrodę zasług- puściła. Na ostatek gdy na owej nieszczę- 
śliwej pod Cecora kampanji, Stanisław Żółkiewski hetman 
wielki koronny i kanclerz poległ, a Stanisław Koniecpolski 
polny hetman w niewolą się Turecką dostał: Osman Car Tu- 
recki tem szczęściem uwiedziony, spodziewając się, ze całą 
Polskę w tym razie snadno pod jarzmo swoje podbije ; ze 
trzech części świata na zgubę nasze ogromne wojsko wypro- 
wadził, i do granic Polskich zbliżył: Zygmunt III. Król Pol- 
ski , nie widząc komuby bezpieczniej fortunę tej ojczyzny 
mógł powierzyć nad Chodkiewicza, przez uchwałę sejmową 
hetmanem go na tę expedycyą tak koronnym jako I Litew- 
skim ogłosił: przydawszy mu niektórych tak do rady, jako 
i do boju komissarzów. Syna nawet swego Władysława z 
nim posłał i na jego opiekę spuścił, żeby się był pod tak 
doświadczonym w różnych okazyach wodzem , w rycerskich 
dziełach polerował. Szedł Jan Karol przeciwko nieprzeliczo- 
nemu gminowi (bo samych Tatarów na siedmkroć sto tysięcy 
rachowano) nieulęknionem sercem. Wszystkiego wojska na- 
szego komput był czterdzieści i trzy tysiące, Lissowczyków 
sledm tysięcy, Kozaków trzydzieści tysięcy j z któremi pod 
Chocimem obóz cały uszykował. Zastał go już gotowego 
Osman: ale i kilką utarczkami doznał z swoją szkodą, że na 
Polskiego Herkulesa trafił. Zyczyłci sobie wprawdzie Chod- 
kiewicz generalną batalią sił swoich z Tyranem spróbować, 
i już był całe wojsko do boju uszykował, ale deszcz nagły, 
niespodziewaną powodzią wszystkich z pola do obozu spędził: 



Chodkiewicz. 59 

lubo(5 i Zyg^miint III. zakazał był wstępnym bojem bid się 
Chodkiewiczowi; pókiby sam w osobie swojej i z całem po- 
spolitem ruszeniem z nim slf^^ nie złączył. Tym czasem Jan 
Karol pracami i trudami wojennemi zwątlony, tamże pod Cho- 
cimem, na zacniejszy do nieba tryumf przeniósł si<^ w roku 
1021. dnia 24. Września. 

Był to mąz wieków pamięci g-odny, w rozstawianiu straży 
nieporównany, w rozsyłaniu szpie<rów nie zmordowany, w szy- 
kowaniu wojska nad inszych biegły, albo jako o nim mówi 
Adol. Brachel histor. Longo armotnim us?i^ et mutłis prae- 
clare partis ytctoriis probałus Dux, non nianu magis, quam 
consilio promptus ^ disciplinae vero militaris sciHirissimus 
exactor. lib. 1. anno 1020. W historyach i geometryi dobrze 
przepolerowany, w koniach i oręzach jako najlepszych kocha- 
jący się. Twarz jego jakąś powagą i wspaniałością tchnęła, 
nos Orli, wypog-odzone czoło, wszystka ciała symetrya, do 
wielkich urodzona akcyi. Z natury do cholery był skłonny; 
dla czego w szkołach jeszcze uczącemu się Karolowi, Ks. Le- 
siewski Soc. Jesu professor jego , w takich impetach, oczy 
kazał zasłania(5. Przecież potem nie marsowatą posturą, ale 
Pańską dobroczynnością chciał certowac z każdym ; i lubo na 
przewinionych żołnierzy zdał się byc przyostrzejszy, ztem- 
wszystkiem po satysfakcyi od nich ukrzywdzonym zaszłej, karę 
śmierci chętnie na lżejszą inną zamienił. Na innych zaś szczo- 
drze hojny, dla tego podupadłych, albo poranionych z wojska 
sweg-o, to pieniędzmi, to żywnością opatrując , wodzem mi- 
łości zasłużył byc nazwany. W łortyfikowaniu fortec kosztu 
nie żałował, znać to ł)yło po wałach i belluardach w Dycho- 
wie od niego reformowanych, znać po Lachowickim zamku 
osobliwszą sztuką, działami, ammunicyą i potęgą od niego 
ubrojonym. Osman Cesarz powróciwszy od Chocimia z swoją 
konfuzyą, obraz Chodkiewicza W pokojach Cesarskich zawiesić 
kazał, poważając sobie męztwo jego^ że pod którego potencyą 
ziemia drżała, ten się jej przezacny mąż nie przeląkł. Dla 
leg-o zwykł był mawiać, gdy mu o wielkiej liczbie nieprzy- 
jaciela znać dawano: Jltc hosiem fnihi co7nputabit ejisis: coś 
podobnego znajdziesz Isajae 05. JSnincrabo vos tn gladio. 
Ale największego podziwlenia w takim Panu, i przy takiem 
szczęściu cnota jego i pobożność godna; kiedy ^co Sobota do 
spowiedzi i koniunji Ś. przystępował, mszy S. codziennie 
słuchał, i od niej choć mu też znać dawano, że tuż nieprzy- 
jaciel dogrania, oderwać się nigdy nie dał. Przed każdą batalią 
noc na modlitwie prawie całą przepędził, na gołej ziemi przy 
łóżku się porzuciwszy sypiał, w dzień zaś batalji nic nie je- 
dząc ani pijąc , wpadłszy do namiotu , czy to kańczuklcm, 



GO Chodkiewicz. 



czy paskami od szable, czy ostrym cierniem okrutnie az do 
krwi ciało swoje krajał. Swywolne niewiasty jezeliljy się jakie 
w obozie znalazły, surowym dekretem rugować albo w Dnie- 
strze topie rozkazał. Do Najśw. Matki szczególniej nabożny: 
której pieśni Bogarodzica Dziewica i tym podobne juz do 
okazyi idąc z calem wojskiem nabożnie śpiewał. Szczodro- 
bliwość na Boga pami<;tna , bo najprzód w Kretyndze 00, 
Bernardynów , w Bycbowie kanoników regularnycb, w Kro- 
sach na Żmudzi w roku 1614. kollegium Soc. Jesu wspaniale 
i dostatnie ufundował. Kościoły w Szkłowie, Derpie, 3Iyszy, 
Rydze S. Jakóba jeg-o szkatułą powstały. Do drugich zaś jako 
S. Michała w Nieświeżu, S. Kazimierza w Wilnie siła Pańską 
munificencyą dopomógł. Do Rzymu nawet i Loretu bogate 
posłał upominki : inszym przybytkom Boskim wiele kielichów, 
apparatów i ozdoby z jego ręku przybyło. Jałmużny wielkie 
czynił, tak, ze inszy worek z pieniądzmi dla nich za nim, 
Inszy za zoną, inszy za synem noszono. Zadneml nie skor- 
rumpowany podarunkami, dla tego gdy kto do niego z niemi 
przyszedł, i on I pokojowy który puścił, surowo zgromieni. 

Tradycya do naszego wieku podana, racyą bezpotomnego 
wtórego małżeństwa tę głosi : że gdy rozkaz królewski i rze- 
czypospolitej oddający mu komendę wojsk na Chocimską ex- 
pedycyą zaszedł, nieodwłocznie w sam dzień ślubu, pożegna- 
wszy nienaruszoną w Panieństwie oblubienicę ; ruszył pod 
Chocim: gdzie jako się wyżej mówiło, siebie samego I wojsk 
Tureckich zwycięzca umarł. Legitc Posteri! 

Pisali o nim Starowolski in Bellat. Sarmat. Tenże iii 
Ohitii Sifiism. III. Jahób Sobieski in Commen. Belli Cho- 
Urn. fol. 39. i w Mowie swojej na jego pogrzebie. Zycie 
Anny Aloiz7j Chodkiewiczowy zony jego. (Która gdy bunty 
Kozackie górę brały, ciało jego do Krakowa z Ostroga prze- 
niósłszy, tam go do czasu złożyła, aleć już temi czasy gdy 
to piszę , w Ostrogu razem i z nią pochowany.) Bierkow- 
skiego Kazanie na jego pogrzebie i Stefanides. x4nnuae So- 
ciet. impressae an. 1604. Laurus Boceri. Janczyński in MS. 

Jerzy kasztelan Trocki. Jam go wprawdzie między ka- 
sztelanami Trocklemi opuścił, ile żem się nigdzie roku do- 
czytać nie mógł, którego na tem krześle siedział. Genealogia 
domu tego o dwóch żonach jego pisze: z pierwszej Horno- 
stajowny, syna mu przypisała Jana kasztelana Wileńskiego i 
marszałka, o którym wyżej mówiłem: z drugiej Zolji Olel- 
kowiczowny księżny Słuckiej , to jego potomstwo rachuje: 
Jerzego starostę Zmudzkiego , i Hieronima kasztelana Wileń- 
skiego, o których zaraz niżej piszę: I dwie córki, z tych 
jedna księżna Hołowczyńska, druga księżna Sanguszkowa. 



Chodkiewicz. 61 

Tegoż Jerzego taz genealogia synem chce mieć Alexandra 
wojewody Nowogrodzkiego, jakoż z kompulu lat wielkie do 
tego podobieństwo: a zatem czterech synów tego Ale.Yandra, 
Irzebaby liczyć. 

Jerzy starosta Żmudzki , a przedtem krajczy Litewski, 
z którym tytułem w roku 1589. podpisał tranzakcyą B«/dzin- 
ską, syn kasztelana Trockiego umarł w roku 151)5. Z Zofji 
córki Mikołaja Radziwiłła ksiązccia na Bierzach i Dubinkach 
wojewody Nowogrodzkiego, żadnego potomstwa nie zostawi- 
wszy, w Brzostowicy pochowany, który kościół bogatym ap- 
paratem i Pańską hojnością ubogacił. Godziny kapłańskie pra- 
wie codzień mówił; wszystkim miły, ale najbardziej Bogu. 
Brani Kazanie pogrzeb. Genealogia Radziwiłłów. Paren- 
talia Sodalit. Oliol. t. 3. mówi o Konstantynie Chodkiewi- 
czu, ze był rodzony brat tego Jerzego, i że umarł także 
ster His, 

Hieronim kasztelan ^Yileński, starosta Brzeski, brat Je- 
rzego starosty Zmudzkiego. Jego szczodrobliwość na 00. 
Bernardynów Wileńskich pamiętna, kiedy placu pobliższego 
klasztorowi ich z pałacem swoim i ogrodem Aviecznemi czasy 
ustąpił: do tego organami bardzo picknemi kościół ich przy- 
ozdobił, jako świadczy f^adingus in Annal, Min. T. 6. 
1468. num. 24. z tego autora i jam go też między kaszte- 
lanami Wileńskiemi pod tym rokiem położył, ale gdy f^a- 
dingus przydaje że był z księżny Słuckiej urodzony, dla tego 
o tym się to rozumieć powinno. Wspomina go konstytucya 
w roku 1607. kiedy go deputowała do zapłaty wojsku In- 
flantskiemu Constitiit. fol. 878. i 1016. fol. 47. kiedy go 
uprosiła do rozgraniczenia województwa Podlaskiego od Li- 
twy. Wspomina także Historia Colleg. Bresten. S. J. kiedy 
łaski jego na siebie, wiecznej przed Bogiem zapisała pamięci. 
Jego z Anny Tarłowny zda mi się wojewodzanki Lubelskiej 
cztery córki: Konstancya zakonnica, Elżbieta z Sapiehą sta- 
rostą Orszańskim, Barbara z Kopciem Bazylim kasztelanem 
Nowogrodzkim, czwarta z Ferncemberkiem zaślubione. Sy- 
nów zaś dwóch spłodził: Jana Hieronima podstolego Litew- 
skiego, ten z Krystyną Pawła Sapiehy podkanclerzego Li- 
tewskiego córką żył bezpotomnie : i Krzysztofa. Historia Cu- 
dów B. Stanisława Kostki, JVituńsłii loiecznej woni Róża. 

Krzysztof wojewoda Wileński , Krewski Wiszniewski 
Bielicki starosta, marszałek trybunału Litewskiego w roku 
1643. a pierwej chorąży Litewski, dalej koniuszy koronny, 
potem kasztelan Trocki, wkrótce kasztelan Wileński, na ko- 
niec i wojewoda. Z sejmu 1611. komissarz do traktatów z 
Moskwą Constit. fol. 2. i 1641. do Królewca strony portu 



62 Clioflkiewlcz. 



tamteczneg-o Constit. Jol. 17. Stryjeczny brat Jana Karola, 
i jejj^o jak wszystkich bataljl, tak I chwały tryumfalnej nie- 
rozdzlelny towarzysz. Z nim przeciwko Rokoszanom za Zy- 
gmunta III. stanął pod Glinianami: przeciwko Szwedom w 
Inllanclech, kędy przy dobywaniu Parnawy, pierwszy na mury 
skoczył, i drug-ich swoim przykładem pociągnął : przeciwko 
Moskwie w Siewierzu : przeciwko Osmanowi i Turkom w 
\\^ołoszech , wszędzie wielkie męztwa I odwagi swojej zale- 
cenie zostawiwszy. W sądach nieskorrumpowany , dla tego 
za jego w trybunale laski, g-dy herezya o swoje excessa po- 
pełnione pozwana, na obronę swoję , tylko kalumnie na ka- 
tolików I akademią Wileńską, i złoto nie racye po sobie 
kładła; jego surowym dekretem przytłumiona upadła. Na 
Boga I jego domy. Pańskiej fantazyl : w Nowogródku Litew- 
skim kiedyś książąt Koryatowiczuw stolicy, zakonowi Kazno- 
dziejskiemu, szczodrze z fundamentów kościół wystawił, grunt 
na klasztor darował I budynek I Innemi łaskami opatrzył. 
Okolski in Russia Flor ida Jol. 134. Za jego staraniem za- 
konne Panny S. Benedykta do Mińska wprowadzone. Kościo- 
łowi naszemu przy kolleglum W Ileńskim , wszystek apparat 
dość bogaty darował Gratiae Seculares. Dwa razy śluby 
małżeńskie ponawiał, pierwszy raz z Elżbietą Kiszczanką, 
drugi raz z księżną ZoBą Horską. Potomstwo jego synów 
trzech. 

Alexander Krzysztof biskup Inflantskl : z tym tytułem 
podpisał w roku 1669. manifestacyą duchowieństwa. To śre- 
dni syn Krzysztofa wojewody Wileńskiego, umarł w r. 1676. 

Jan Kazimierz pierwszy syn Krzysztofa, najprzód koniu- 
szy Litewski, potem kasztelan Wileński, z Zofji Pacowny 
kasztelanki Wileńskiej, syn jego 3IIchał młodo umarł: córki 
zaś, Teresa z Janem Bonawenturą Krasińskim wojewodą Pło- 
ckim zmówiona, żyli z sobą bezpotomnie. Anna z 3Iniszchem 
wojewodą Wołyńskim w kontrakty małżeńskie weszła. Ge- 
nealos:ia Chodkiewiczów. 

Hieronim Karol starosta Mozyrski, trzeci syn Krzysztofa, 
poseł na sejm w roku 1642. a z niego komissarz do zapłaty 
piechocie Smoleńskiej Constit. fol. 23. Wziął był in Sociam 
vitae Izabellę Ladzką starościankę Zmudzką, z której córka 
Joanna wydana za Jędrzeja Sapiehę starostę Czerwonogro- 
dzklego zeszła bezpotomnie. Syn zaś z tejże Ladzkiej Jerzy 
Karol oboźny Litewski, starosta BłudeńskI, mąż rycerski pod 
Chocimem Zorawnem, Kamieńcem odwagą swoją wsławiony 
zMaryanny Naruszewiczowny podkanclerzanki Litewskiej spło- 
dzoną córkę Joannę, skoHIgował z Zaranklem Horbowskim 
starostą Zmudzkim : syna zaś z tejże Jana Karola starostę 



Chodkowskf— Clioclorkowski. 65 



Bludeiiskiego z Cecylią Sapiezanką wojewodzanką Trocką, z 
której krom Kazimierza w dzleciilstwie zmarłe<jo, ostatnia się 
tych czasów tcg^o walecziieg-o domu iskierka została , Adam 
Tadeusz starosta Błudeński. 

Ostatnia ta iskierka domu Chodkiewiczów Adam Tadeusz na 
którym tu Niesiecki kończy w dalszym czasie został >vojewodą 
Brzeskim , a wszedłszy w kontrakty małżeńskie z Czapską (Ro- 
zalią) wojewodzanką Pomorskt-j, z nią spłodził syna jedynaka Jana 
Chodkiewicza potem starostę Zmudzkiego, ten z Rzewuskipj wo- 
jewodzanki Krakowskiej ma potomstwo. — Po śmierci Jana Sa- 
pieliy kanclerza A\ ielkiego Litew. od , którego rodzonej siostry 
ojciec pocłiodził, wielką ten starosta Zmudzki objął sukcessyą, 
mianowicie na Ukrainie miasto Czarnobyl z przyległościami. Umarł 
roku 1792. — Przypisy Krasickiego. , 

Jan Mikołaj Xawery lirabia Chodkiewicz starosta Zmudzki, 
generał lieutenant wojsk Rossyjskich, kawaler orderów Polskich, 
syn Adama wojewody Brzeskiego Litewskiego i Rozalji Czap- 
skiej wojewodzanki Pomorskiej. 3Iąż ten z krwi tak sławnego w 
ojczyźnie imienia pochodzący, idąc w ślady wielkich przodków 
swoich, z młodego wieku sw ego , w cnoty, talenta, i wiadomości 
obowiązków prawdziwego obywatela sposobił się , na różnych 
potem publicznych funkcyach będąc , i dopełniając gorliwie usług 
dla swej ojczyzny, z wielkim żalem wszystkich, w średnim 
wieku życia swego 43. zszedł z tego świata 1781. roku 26. 
Lutego. Zostawił po sobie potomstwo z godną małżonką swoją 
Ludwiką Rzewuską kasztelanką Krakowską spłodzonych dwóch 
synów, Józefa, i Alexandra, oraz dwie córek, Rozalią 
księżnę Lubomierską kasztelanową Krakowską, i Elżbietę księżnę 
Radziwiłłowa kasztelanowę Wileńską. — Heraldyka Wielądka. 
Krasicki iv przypisach dodaje jeszcze : ,iż w księztwie Litewskiem 
są Chodkiewiczowie oprócz starosty Zmudzkiego żyjącego w r. 
1778. i dzieci jego wyżej wzmiankowanych: Kazimierz bu- 
downiczy, — Leo mostowniczy Mścislawskiego województwa, 
tak są albowiem podani w kompucie Urzędników I^itewskich roku 
1778. , ale ponieważ ostatnim z domu był starosta Zmudzki zmarły 
w roku 1783. i dopiero zostawione potomstwo od niego z Rze- 
wuskiej dalszą procedencyą kontynuje , przeto ci tu wzmianko- 
wani Kazimierz i Leo Chodkiewiczowie inszego muszą być 
herbu. — 

CltOflkoilsKi herbu Sas. Piszą się z Bobina. Łukasz 
Chodkowski rycerz odważny, w Moskiewskiej expedycyi po- 
rucznikiem będąc. Ciało je«^o złożone w Jaworowskim Par- 
nym kościele. Stanisław z województwem Buskiem podpisał 
elekcyą Władysława IV. 

Stanisław Chodkowski w roku 1700. pod O llw/ika?ni na ziezdzie 
walnym województw , ziem i powiatów podpisał się z wojewódz- 
twa Wileńsls.icgo. Stanisław Chodkowski komornik ziemski Stę- 
źycki w roku 1792. żyjący. — Heraldyka fFielądka. 
CłlOflorlŁOlf ski herbu Ostoja, ci w księztwie Li- 
tewskiem kwitną : bo Łukasz Jana Kazimierza , drug-I tegoż 
Imienia Chodorkowski Jana III. z Nowogrodzkiego wojewódz- 



G4 Cliocloroivskl. 



lwa podpisali elekcye. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. lis. Jiojalowtcz in MS. pisze ze przodek domu tego 
Rahodoszczanin przezwany, z ziemi Radomskiej wyniósłszy 
się osiadł l)ył w Sicwierszczyznie , a gdy kraj Siewierski od- 
padł od Litwy do 3Ioskwy, dwaj rodzeni tego domu do Króla 
się udali. Król jednemu z nich dał w Nowogrodzkiem woje- 
wództwie Chodorkowlce , drugiemu Unichowki. Od tych ma- 
jętności, urosły nazwiska Cliodorkowskich i Unichowskich. An- 
drzej Chodorkowski odważny rycerz i dworzanin królewski, 
Stefanowi Królowi poczet dworzański dwunastu usarów pod 
Połock stawił. Łukasz służył na Ukrainie z Bałabanem w po- 
trzebie pod Śniatyniem, gdzie Kantymirowi głowę ucięto, 
postrzał odniósł. Pod Smoleńskiem w głowę i rękę był ra- 
niony. Pod Łojowem w pół postrzelony, tak długo na sobie 
i na swoicłi impet Kozacki wstrzymał, aź insze chorągwie do 
sprawy przyszły. 

CIiodoroiTsKi herhii Korczak. W województwie Ru- 
skiem starożytna familia. Najdawniejszego Paprocki doczytał 
się Dymitra z Chodorowa łowczego Lwowskiego w r. 1436. 
jam drug-iego Dymitra czytał 1489. na liście Kazimierza Króla 
danym miastu Lwowskiemu. Hektora Chodorowskiego kładzie 
tu Okolski który w roku 1462. z Krzyżakami mężnie się bi- 
jąc, na placu poległ: przywodzi po sobie Bielskiego kartę 
426. ale ten autor wyraźnie przydaje, że ten Hektor był z 
domu Brogów, to jest herbu Leszczyc, z tego tedy autora 
wnoszę, że muszą hyc inni Chodorowscy Leszczycowie. Za 
Paproć, czasów było trzech braci rodzonych. Pierwszy Szczę- 
sny : od tego się zostało trzech synów, to jest Mikołaj cho- 
rąży Halicki : a bodaj nie jego córki były Helena z Chodo- 
rostawu Stanisława Dobraczyiiskiego, i Zofia Jana Podol- 
skiego kasztelana Raeiązklego, Ciechanowskiego i Dobrzyń- 
skiego starosty małżonki, które w r. 1626. brały sukcessyą 
po Janie Węglińskim wuju swoim. ^Icta Castr. Leop. Sy- 
nowie zaś Kasper: żona jego Anna Sulimianka. Fellcyan : 
ten spłodził syna Pawła I córkę Apollonia Jana Ostrowskiego 
herbu Gryf starosty Mościckiego małżonkę. Drugi Szymon : 
który z Bodzanowskiej miał synów trzech: Krzysztofa, (od 
którego z Slenińsklej kasztelanki Halickiej syn Szymon, tego 
zaś Franciszek i córek trzy: z tych jedna dostała się Ga- 
bryelowi Biereckiemu pisarzowi Przemysłsklemu : druga Sta- 
nisławowi GIzicklemu, trzecia Barbara Janowi Kumnickie- 
mu.) Jana : temu Babska powiła syna Stefana sędziego Beł- 
zkiego, I córkę Wołodyjowską. Marcina: tego z Olizarowny 
stolnikowny Wołyńskiej zostało potomstwo. Trzeci Jan : I ten 
z Pretwiczowną szczęśliwy w potomstwie. Orichov. in Quin- 



ChofloroivskL G5 



cunce mcztwo sławi któreg-oś z nich u Obertyna. Jan Cho- 
dorowski Soc. Jesn legoź doinii, lubo braci rodzonycli ludzi 
zacnych miał, jedneg;o kanonikiem Gnieźnieńskim, drug^icłro 
sędzią ziemskim Podolskim, przecicz niezwyci«;ioną pokorą 
i pracą prawie apostolski operaryusz lezących w gnoju ob- 
chodził, szpitale nawiedzał, katusze zbiegał, zęby był z wzgar- 
dzonych od świata miejsc, niebu bog'aty profit czynił. W Po- 
znańskiem S. Łazarza szpitalu, zwrzodowaciały leżał, któremu 
dla nieznośnego fetoru, bo ciało na nim gniło, żaden się 
niechciał podjąć słuzyc. Podjął się go Ks. Jan, a z dziwną 
miłością i cierpliwością ochotną, cokolwiek tylko mogło być 
do wygody chorego wszystko opatrywał, wrzody obmywał, 
rany obwięzywał, karmił, dźwigał. Umierał mieszczanin pe- 
wny; przywołać do siebie kazał pisarza 3IIejskiego i świad- 
ków, do zakończenia testamentu swego. Przyszli ; w tym 
chory straszliwym głosem z.iwołał: Pisz! Duszę moje zapi- 
suję dyabłu , zonę i syna dyabłu, kamienicę, fortunę i wszy- 
stko moje piekłu. Włosy wstawały na głowie wszystkim, gdy 
to mówił. Zawołany do niego Ks. Jan , gdy do izby wcho- 
dzi, krzyczeć chory począł: wypchnijcie tego ztąd księdza, 
już mi nic po nim, bom zpadł z nadziei zbawienia. Ostrzej 
mu się z razu stawił pobożny kapłan , i przyszedłszy bliżej 
rzecze: umilknij bestyo nie dufająca Bogu ! atoli łagodną po- 
tem perswazyą przekładając nieskończonej wagi zasługi Chry- 
stusowe, nieprzeczerpane i największym grzesznikom miło- 
sierdzie Boskie, tyle w nim sprawił; ze pierwszy testament 
skassował, inszy Chrześcijański napisał, sakramentami duszę 
oczyścił, i jako na Chrześcijanina nale/y w dobrej dyspozycyl 
życia tego dokonał. Pogrzeb nadchodził wkrótce , na który 
wielkim tumultem zbiegało się co żywo: gruchnęła albowiem 
po całem mieście bezbożna pierwsza jego rezolucya : ze ją 
potem rewokował, jedni nie wiedzieli, drudzy nic wierzyli: 
rozumieli tedy, ze według woli jego upominając się prawa 
swego do niego, i brać jako swego piekło miało. Na wnie- 
sieniu do kościoła ciała u marłego , wszedł na ambonę ksiądz 
Jan, tam upewniwszy ludzi, o nawróceniu do Boga tego 
grzesznika skassowaniu biesowsklej darowizny, wszystkich do 
większej w Bogu ufności gorącem kazaniem zachęcił. 3IS. 
de stultis Sociis pj^opter Deiim. Na ostatek służąc zapowie- 
trzonym w Gdańsku w roku 1653. sam zarażony tymże jadem 
po koronę swych zasług poszedł. P. Nadasi. Krzysztof Cho- 
dorowski podkomorzy Lwowski złączył się dożywotnie z Ka- 
tarzyną Jabłonowską miecznikowną koronną, córkę z niej 
jedynaczkę zostawił Annę, która primo voło żyła z Konstan- 
tym ksiązęciem Wiśniowieckim wojewodą Bełzkim, secundo 
Tom iii. 5 



66 Clioilowksi— Chodyuskl. 

z Janem Karolem Dulskim ksiązęciem marszałkiem Litewskim, 
koi^ciołowi katedralnemu Lwowskiemu, wiele bogatej ozdoby 
przyczyniła. Alexander dziedzic na Chodorostawie, Malczycach 
i Zurawnle, najprzód stolnik, potem podkomorzy Lwowski, 
fundował drugi kurs filozofji w szkołach naszych Lwowskich. 
Umarł w roku 1G94. a ze żadnego syna nie zostawił, krom 
córek trzech, dla tego na nim dom ten zdaAvna w tej ojczy- 
źnie krzewiący się zszedł. 3Iiał zaś za sobą Urszulę Stępkow- 
ską pozostałą wdowę po Bieganowskim staroście Mostowskim : 
z której Anna z Franciszkiem Cetnerem wojewodą Smoleń- 
skim : Katarzyna najprzód z Stamirowskim podstolim Hali- 
ckim , potem z Piotrem Potockim herbu Pilawa wojewodą 
Czerniechowskim , na kościoły i ubogie sieroty dobroczynna. 
Magdalena z Leszczyńskim Ignacym herbu Wieniawa kaszte- 
lanem Lwowskim, której za znaczną summę sobie zapisaną 
kolleglum nasze Stanisławowskie pamiętne przed Bogiem dzięki 
płacie będzie 5 zmówione. 

Adam Chodorowski w 1700. roku na zjeździe walnym pod Olki- 
idkami pisał się z województwa Mińskiego. — Heral. Wielądka. 

W roku 1436. Dymitr Chodorowski (o którym najpierwszym Pa- 
procki wspomina) stolnik Lwowski podpisał pokój i3rzeski. Cod. 
Dipl. V. IV. fol. 133. — Konstylucyą sejmu w roku 1658. 
za znaczne na wojnach zasługi, nadane, są Urodzonemu Chodo- 
rowskiemu słaźb sześć w województwie Wileńskiem i powiecie 
Oszmiaiiskim , na których przedtem były dwie wioski Łitwiany 
i Nidzia?iy. Vol. IV. fol. 537. — Z wymienionej wyżej Anny 
Chodorowskiej zmówionej z Cetnerem wojewodą Smoleńskim zo- 
stała córka jedna fundatorka sakramentek Lwowskich dotąd jeszcze 
w tym zakonie żyjąca. — Przypisy Krasickiego. 

Clioclo^iski herhu Budzisz albo Paparona^ w woje- 
wództwie Łęczyckiem. Paweł Chodowski z Anny Szczawiń- 
skiej cześnikowny Łęczyckiej, dziedziczki na Ozorkowie^ miał 
syna Jana. Wojciecha zaś małżonka Ewa Krasińska stolni- 
kowna Sochaczewska. Stanisław na Chodowie pod Kłodawą 
w r. 1560. kwitnął. Nieszpor.'iow. Odrobiny Stołu f. 130. 

Cliodoifski herbu Sulima, W Dobrzyńskiej ziemi z 
Służewskich poszli. Z tych Grzegorz : którego córka Dorota, 
Macieja Chocieńskiego małżonka, pewną fundaeyą zapisała 
na msze do kościoła Sierpskiego w roku 1645. Lucas Pa- 
pino chi Ł aski Cu do wne fol. 2k. 

Cliodyiiski herbu Rawicjs, o tych pisze Kuropatnicki w czę- 
' ści III. fol. 16. lVielqdek zaś w heraldyce twierdzi że S4 w 
Wielkicjpolszcze, z tych: Andrzej Chodyński urodzony w v*o- 
jewództwie Poznańskiem , przeniósł się na Podole , gdzie ożenił 
się z iionsiancyą Pau'lofviczownq, co zaświadcza metryka ślubna 
w Pryłowcach pod Zbarażem, z tą spłodził synów czterech: 
1. Wolfgang który obrał sobie stan duchowny, i został zakon- 



Cli of1yow«^ki — Clioj eckl. 67 



nlkiem Ś. Franciszka Bernardynów. 2. Józef niałolelny umarł. 
3. Franciszek Cliodyiiski ten od mlodcj^o wieku udał się w 
służbę wojskow,-} , był w bryji,adzie Dzierzka , polem AY^ielolior- 
skiego , z tej przeniósł się do 31okronowskiej;o, gdzie przez sto- 
pnie zasług dystyngwuj.-jc się w róźnycli potyczkacli, będ.-jc cho- 
rążym, awansował na porucznika, i w czasie allaku pod War- 
szawą, gdy nięztwa swego i odwagi dawał dowód, od kuli armatnej 
nogę utracił, i z tej rany umarł, o czem gazeta Warszawska pisała 
1794. pod Nrem 40. i 41. Tenże Franciszek miał za sobą 
Katarzynę Jajiczewską herbu Trzaska , z którą spłodził synów 
dwó(;li : Tytusa i Ignacego. 4. Syn Andrzeja Chodynskiego 
T. Pawlowiczownoj urodzony, Stanisław Kostka Chodyński i 
ten w czasie wojny Aiistryackiej , był zaciągnięty za towarzysz 
narodowej kawałeryi Galicyjskiej pod generałem Odonellim, potem 
abszytowawszy się, był w wojsku Polskiem, w brygadzie Hadzie- 
wicza, i znowu w brygadzie Deniska , i w kilku akcyach z nie- 
przyjacielem okazał dowód odwagi swojej , lubo był kilka razy 
rannym. Nareszcie dostał się do Krasno -Rossyi. Tychże sióstr 
rodzonych trzy , jedna za Łangieriem , druga za Karpińskim. 
Trzecia za Ehrenkreitz z Kuria ndyi rodem. — 
C]iodyo^vsk.i. Okolski łom. 1. fol. 446. wspomina 
ie Chodyowska była za Grzegorzem Wołoilyjowskim. 

CllOClzicki hcrhu Kościesza. W Kaliskiem wojewódz- 
twie. Chodzickleg-o Wojciecha wspomina Paprocki w Gnia- 
zdzie i o herbach , kędy przydaje , ze był takiej siły w g"ło- 
wie , ze gdy g-łową uderzył, by tez w. najmocniejsze wrota, 
padać się musiały; w Szyszak uzbrojony mąz nigdy nie wy- 
trzymał, gdy tąź głową zamach uczynił Chodzlckl. 

CllOClzieki. Jędrzej Chodzlckl do prerog-atyw szla- 
chectwa przypuszczony na ostatnim sejmie Grodzieńskim w 
roku 1726. 

Chodźko. O tym domie przez niewiadomość Paprocki, Okol- 
ski i Niesiecki nie piszą. Kuropat/iicki w paragrafie drugim o fa- 
miliach rodowitej szlachty Polskiej i W. Ks. Litewskiego w rzę- 
dzie nazwisk domów umieszcza , jakiegoby byli herbu niewyraża. 
Wielądek zaś iv heraldyce pisze jako czytał o tym zacnym do- 
mie w roku 17G4. dnia 28. Kwietnia na akcyi konfederacyi ge- 
neralnej W. Ks. Litewskiego w Wilnie, iż się Józef Borejko 
Chodźko sędzia grodzki powiatu Oszmiauskiego, i Szymon Bo- 
rejko Chodźko podpisali. Toż w tymże czasie żyjący Michał 
skarbnik i sędzia grodzki Oszmiański , Kazimierz łowczy 
Oszmiański : Tadeusz mostowniczy Oszmiański, oraz z tegoż 
powiatu N. Chodźko w roku 1793. na sejm extra ordynaryjny 
w Grodnie odprawujący się poseł, i z tegoż sejmu z prowincyl 
W. Ks. Litewskiego obrany sędzia sejmowy. — 
Krasicki w przypisach także wszystkicli tych wymienia. — 

Cliojccki herbu Korah^ w ziemi Warszawskiej o nich - 
piszą nasi gencaloglstowle , z której Jan Samuel Chojecki 
podpisał elekcyą Jana III. Króla. Wawrzenlec z Liwską. 
Franciszek, Hieronim, i Jakób z Czerską Augusta II. Jędrzej 

5- 



68 Cliojeckt. 

z Nurskfj. Paprocki wspomina, Macieja skarbnika Liwskiego, 
Wielkiego na Moskw<," wojownika. Adam Jurkowicz ChojeckI 
w roku 1G48. 

Cliojeeki herhu Lubicz^ w 3Iazowieckiem wojewódz- 
twie, i na Dobrzyńskiej rozkrzewieni. Są i na Podlasiu. Jan 
Chojecki ziemianin Podlaski w roku 1575. z zjazdu Parczow- 
skiego podpisał list o g^rodzie Parczowskim. Stefan z Pińskim 
podpisał elekcyą Władysława IV. Tomasz sędzia grodzki Kra- 
snostawski w r. 1674. Manifest Ordynac. Zumojsk. Jakób 
miał za sobą Pudencyannę Trzebieńską. Piszą się z Chojewa 
na Podlasiu w powiecie Brańskim: Kłosieńscy od nich swój 
początek wzięli. Jan Kanty Chojecki Soc. Jesu po filozofi- 
cznej w Kaliszu katedrze, potem Krzemienieckiem godnie rzą- 
dził koUegium. 

Tegoż herbu Lubicz dom Cliojeckich, który teraz w Galicyi i Lo- 
domeryi posiada possessye dziedziczne, jako z dawna mieli gniazdo 
swojej familji , na dobrach Choi , dowodzą tranzakcye liczne, w 
aktach grodzkich Łukowskich znajdujące się. Z tych Andrzej 
Chojecki, miał syna także Andrzeja, od którego pochodzi Jan, 
mający za sobą Reginę Oknihską , Maxymiliana Okiriskiego ko- 
mornika ziemskiego Łukowskiego córkę, spłodził Szymona, 
który z Teresą Rudzińską, Józefa Rudzińskiego podczaszego Łu- 
kowskiego , i Kuncgundy Rozwadotoskiej córką, miał syna Ka- 
zimierza marszałka królestw Galicyi i Lodomeryi , orderu S. 
Stanisława kawalera , ten z Katarzyną Rzijmowską Jana Rzy- 
mowskiego stolnika Owruckiego , i ZoQi Makowskiej córką , zo- 
stawił po sobie syna Stanisława na Choi i Rząrzewie CA\o]e- 
ckiego łowczego ziemi Łukowskiej, teraz żyjącego. — 
Józef Chojecki miecznik ziemi Łukowskiej poseł Lubelski jako de- 
legowany podpisał Pacta Corwenta Stanisława Augusta Króla. 
Wojciech na Choi i Rząrzeuńe oraz Stanisław mieczniko- 
wicz Łukowski, a syn Józefa pisał się na tęż elekcyą Stani- 
sława Augusta Króla z województwa Lubelskiego. Ignacy łowczy 
Owrucki. Kazimierz szambelan J. K. Mci, kawaler orderu S. 
Stanisława niewiem czy tenże sam chorąży Żytomierski 1763 r. 
Hilary Chojecki sędzia ziemski Kijowski kawaler orderu Ś. Sta- 
nisława. Jan Nepomucen Chojecki wojski Kijowski. Ignacy 
łowczy, Xawery burgrabia Kijowski. Jest także dom Chojeckich 
w księztwie Litewskiem , lecz niewiem do którego herbu należą, 
czyli Korab czyli Lubicz. Z tych czytałem podpisanego na akcie 
konfederacyi generalnej W. Ks. Lit. 1764. roku 28. Kwietnia 
w Wilnie. Kazimierza Chojeckiego i Mikołaja rotmistrza 
powiatu Oszmiańskiego oraz Antoniego Dominika, i To- 
masza Chojeckich. Także w roku 1700. Jerzy Chojecki na 
zjeździe walnym pod Olkinikami województw, ziem i powiatów 
podpisał się z powiatu Oszmiańskiego. — Heraldyka Wielądka. 
Temi czasy żyje Chojecki podwojewoilzy Kijowski , zasłużony oj- 
czyźnie przez częste na sądy graniczne z Moskwą i Tatarami 
delegacye. — W roku 1778. Jan Chojecki podczaszy Liwski. 
— Kazimierz chorąży Kijowski. — Hilary skarbnik Kijow- 
ski. — Roku 1778i. Hilary chorąży Kijowski. — W wojewódz- 



€lioJcii8ki. 69 



lwie Lubelskiem w roku 1778. II az im i e rz Cliojecki wojski 
Łukowski. — W Przemyskiem Cliojecki dziedzic na Drohojowie 
ma córkt; za Droliojowskim sędzi.^ Przemyskim i synów dwóch. 
— Przy pisy lirasickiogo. 

C]lOjeii$!il4.i herbu Ahdank. W Poznańskiem i Kali- 
skiem województwach, z rainilji Konarskich Skarbków dziel- 
nicę wzl<;li. Jan Chojeńskl, z sekretarza koronne^() i archl- 
dyakpna Krakowskiego (z leini tytnhuni , jest list jego d(> 
synodu Piotrkowskiego prowincyalnego za Jana Łaskiego zło- 
żonego przydany, który on i piawa na nim nowo postano- 
wione dobrym porządkiem ulo/.ył) biskup Przemysłski, dahj 
Płocki , na koniec Krakowski i kanclerz koronny. Według 
Kromera zdania Ub. 5. ^V/' clarissimus^ admtrabili ingenio^ 
excelso animo ^ madnino constlio , eruditione et jurisperitia 
non viii gar i ^ rara celeritatc in rebus agendis praeditus ^ .m 
ińcfu cultu(jue corporis elegans etmoderatus, temporis par- 
cissimus^ constantia vero , integritute et liberalitale ^ iii de- 
fendenda justitia^ et injustitia oppugnanda singularis. Zy- 
g-muntowi I. tak był do serca przypadł, ze mu zazdrość po- 
kątnie szepcąc to zarzucała, iz go Zygmunt więcej niżeli syna 
własnego kochał. Umarł nie spełna rok na Krakowskiej ka- 
tedrze siedząc w r. 1538. Od brata jego zostało się dwóch 
synów: Hieronim kanonik Krakowski i Poznański, podpis,Tl 
unią Podlasia z koroną 1560. Constit. fol. 154. i Piotr który 
na dworze Rudolfa Cesarza młodsze lata przepolerowawszy, 
dalsze na wojennych expedycyach przepędził. Ja czytam w 
konstytucyach 1013. Piotra kasztelana Santocklego, kędy go 
ojczyzna komissarzem deputowała do lustracyi ceł Wielko- 
polskich fol. 8. miał mieć za sobą Helenę Sokołowską cho- 
rązankę Wiską. ChojeńskI u Władysława Dominika ksiązęcia 
Zasławskiego , pułkownik pod Starczem przeciwko Kozakom. 
Franciszka Chojeńskiego córka Zofia, Stanisława Mięszkow- 
skiego w roku 101)0. małżonka. Chojeńskiego z Maryanny 
Szołdrskiej kasztelanki Biechowskiej, siostry dzisiejszego wo- 
jewody Kaliskiego, córka Wiktorya, Gajewskiego starosty 
Kościańskiego małżonka. Poesis P. Slowicki. 

Pocłiwałami Chojeńskiego biskupa Krakowskiego zagęścili historycy 
księgi swoje. Sławna jego emulacya z Gamratem o pieczęć i 
afront który w lej mierze publicznie w senacie (iamratowi był 
wyrz.-jdzony, od samego Zvgmunla starego. — O śmierci ('lio- 
jeńskiego \\ Piotrkowie Tijdeiuan Gize tak pisze do Danfyszka 
biskupa Warmińskiego: — ,,Ecce kac ipsa hora scribitiir inihi 
^^Gcilano Rmuin Episcopum Cracoricnse/n, secundo forin post 
,,rnroca?'?t rita excessis.se . ac sexla foria post lic/^ia/n Maje- 
^,stale)i> sdtinm (j uhlom sod maerore pleunm Petricoriac so/r/ssr. 
^,lta Rcgitum illiid. rlarissimo ac /lei-essario r/ro, et //os Patrn//o 
^^optinio orbati su/nus , nu// dubito illitm mngis i/i/nd/n /j//or/it/- 



70 



Choiiiski— ClioleiŁva. 



^,datn quam inorho aut foto jteremptum. 23. Mai^tii 1538." — 
Maiłus. Hełsbej^gsld. — Przypisy Krasickiego. 

C\vo\i^^\l\ herbu Iior czak. W ziemi Chełmskiej. O tych 
ani Paprocki , ani Okolski nie pisał. Franciszek z Choina 
dwóch synów zostawił: Rafała którego z Katarzyny Marcho- 
cklej syn Kazimierz : i Jana skarhnika Chełmskiego : ten z 
Anny Jastkowsklej miecznikowny Przemysłsklej dwóch synów 
spłodził, Remiglana skarhnika Chełmskiego w roku 1690. i 
Józefa. J(;drzej zda ml się brat Franciszka skarbnik Chełmski 
z sejmu w r. 1638. do rewizyi ksiąg ziemskich Chełmskich 
i Krasnostawskich naznaczony. Constilut. fol. 43. Adam w 
województwie Lubelskiem. 



CHOLEWA 




HERB. 



Dwie klamry żelazne, do g"óry podniesione, barkami do 
siebie obrócone, a między niemi miecz biały otłuczony, koń- 
cem prosto na dół Idzie w polu czerw onem , na hełmie plc<: 
piór strusich. Paprocki iv Gniazdzie fol. 400. O herbach 
fol. 271. Okolski tom. 1. /. 102. Bielski f. 126. i drudzy. 
Inni piszą o czterech klamrach , z których dwie prosto na 
górze ułożone, dwie drugie pod niemi na dole; przeclęz ża- 
dnego domu uie wspominają, któryby się takim herbem pie- 
czętował. Nasz Ks. Petrasancta nie ma żadnego podobnego 
do tych herbów, z czego poznać że się tu w Polszczę uro- 
dziły. Jakoż nasi pisarze świadczą o pierwszym : że od Bo- 
lesława Śmiałego nadany cieśli niejakiemu , Cholewa nazwa- 
nemu, od którego też to Imię zabrał. Gdy albowiem ten Król 
zaciekł się daleko za nieprzyjacielem, który nagłą inkursyą 
złupiwszy Polskę, sowity plon uwodził, a w głębokiej pu- 
szczy, drogę mu trudniła gęstwina i zarosłe chrosty ; napadł 
szczęściem swojem na przerzeczoneg-o Cholewę w tymże lesie 
drzewo ciosącego: ten ile świadomy teg^o miejsca, nie tylko 



Cliolena. 



71 



ze Króla z wojskiem wyg-odnle przeprowadził, ale tez pręd- 
szeiiil iiianowcaini, na koczuji|ce^o j»od tyin/e lasem nieprzy- 
jaciela przywiódł: mało na tem , tamże g^dy się wojsko nasze 
potykało, a najezdnik jakiś z przeciwnej strony na Kióla na- 
cierał; on jedną klamrą, ho inszego oręża w ręku nie było, 
koniowi jeg;o nog-ę podciął, ze szwankować musiał, drug-ą 
natarczywego żołnierza zwalił, a potem mieczem jego wła- 
snym dobywszy go, i innych siła trupem położywszy, w nad- 
grodę swojej odwagi wziął od Króla tez same klamry dwie 
i miecz za herb : nadto połowę lasu otrzymał w darowiźnie. 



He rboiun i. 



Baheckt, 

Charszowski\ 

Chudzińskie 

Czermieński^ 

Daniszewskie 

Dohrosielskie 

Kamieńskie 

Kitnowskiy 



Tłuchowskie 

UbijsZe 

Umińskie 

ff^ielicki, 

Zakrockie 

Zlowodzki. 



Marszewskie 

3Ioraczeivski, 

Obrębskiy 

Paprockie 

Pes żeńskie 

Rojewskiy 

Sawickie 

Stypnickie 

Duhcsewski w herbarzu, przydaje do uerbu tego Gaseckick. 
Tegoż herbu i domu był Mateusz biskup Krakowski : 
luboć go niektórzy do herbu Ostoja naciągają , a to dla po- 
dobieństwa wielkiego obudwu tych herbów. Atoli Paprocki 
i Starowolski in Episcop. Cracovien. wyraźnie mówią , ze 
był z familji Cholewów, z scholastyka Stobnicklego wzięty 
na tę katedrę w roku 1144. za promoeyą Władysława kslą- 
zęcia. Siedział na niej lat dwiadzieścia i dwa, jednak nie 
bardzo u historyków sławny. Umarł paraliżem naruszony w 
roku 1166. Stat^owolskie Kąckie Paprocki. Trzy książki pier- 
wsze , które się znajdują w historyi Polskiej Wincentego 
Kadłubka, że od niego nakształt dyaloglzmu, albo rozmowy 
z Janem arcybiskupem Gnieźnieńskim , napisane ; ale od Ka- 
dłubka lepszym porządkiem ułożone świadczy komentator te- 
goż Kadłubka i Nakielski in Jliechouia Jol. 71. Jana Wy- 
skowiec biskupa Poznańskiego między przodkami tego domu 
liczy Paprocki i Okolski, ale ja z Długoszem i Tretcrem 
pod herbem Łodzią mówić o nim będę. Jan z Opatowie za- 
konu Kaznodziejskiego biskup Chełmski drugi: zwano go Epi- 
scopellus, dla wzrostu małego. Jak wielki jednak i przezacny 
był ten pasterz, z tego poznać, że przed wstąpieniem na tę 
katedrę, sześć lat rządził u swoich konwent Krakowski, pro- 
wincyałcm potem obrany w roku 1411. w Sieradzu, w roz- 
mnożeniu chwały Boskiej, i klasztorów swego zakonu lak się 



72 Cholewski— Clioloiiiewskl. 



zakrzatnąl ; ze jako Długosz świadczy, w Kościanie, Łowi- 
czu, Śrzedzle, Horodle, Hrubieszowie, jeg;o Industryą I za- 
biegiem konwenty stanęły 00. Dominikanów. Za spowiednika 
go sweg-o przybrał sobie Jagiełło, a wkrótce do Infuły Chełm- 
skiej po śmierci Stefana pomkni^ł. Jest cnoty jego pasterskiej 
od teaoź Króla zalecenie. f^e?ier(tbilis in Christo Pater Joan- 
nes Electus Chebnensis ^ Praedicator et Confessor noster^ 
Fi^atrum Ordinis Praedicator uvi Proirincialis olim Poloniae^ 
auem exigentibus ipsius meritis , et virtutihiis ^ favore prO' 
seouimur speciali^ Eccicsiam suam Chełmensem^ noyamfun- 
dationis nostrae plantulam^ vitae exemplo ^ et vtrtutum stu- 
dio aedijicans^ populum Schisjnaticum^ circumquaque se po- 
situm, ad vitam non cessat erudire; et verbo Sacrae doctri- 
nae^ velut plantam primo positam foecundissimi fontis rore 
irrigare. Dla tego na jego Instancyą Jagiełło Król dobra 
Łyszcze I Siedliska do katedry Chełmskiej wleczneml czasy 
przyłączył. On zaś s\voj(^'; dyecezyą rozporządzając , jedne ko- 
ścioły z gruntu wystawił , drugie dochodami opatrzył , inne 
poświęcił, jako to KumowskI, Pawłowski, Grabowlecki, Ła- 
buiiskl, Chłaniowski, Ostrowski, Cerniecitlski. Cliciał nawet 
do swojej dyecezyi trakt cały Lubelski przyłączyć, i juz mu 
do tego łaska królewska pomagała, I papiezki konsens za- 
szedł, ale się oparł temu Zbigniew Oleśnicki biskup Krakow- 
ski, jakom namienił pod biskupami Chełmskleml. Umarł w 
roku 1440. dwadzieścia lat i cztery świątobliwie ten kościół 
rządząc. Długosz in deser ip, Monast. Nakielski in Miech, 
fol. 399. et 403. 

Cliolen^slŁi. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Stanisław Cholewski z ziemią Sochaczewską podpisał 
się na elekcyą Jana HI. Króla w roku 1674. 

Wielądek w heraldyce herb Chołeioa im nadaje, pewno z podo- 
bieństwa nazwiska, gdyż żaden inny autor o tern niewspomina, 
i następnie dodaje iż za panowania Stanisława Augusta Fabian 
Cholewski syn Franciszka, wychowany od młodości na dworze 
brata królewskiego prymasa, sprawował urząd podstarosty, a teraz 
posiada urząd sędziego ziemskiego w gniazdowej ziemi swojej So- 
chaczewskiej , dopełnił chwalebnie z tej i innych ziem księztwa 
Mazowieckiego kilku poselskich na sejm funkcyi , zażywany i do 
innych różnych posług publicznych , wierny zawsze Królowi , i 
równie wdzięczny bratu jego książęciu prymasowi , za daną edu- 
kacyą i stosowne postawienie go w stanie służenia ojczyźnie. — 

diołiiiiiiski. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
mógł wiedzieć : bo Stefan ChołmińskI dopiero w r. 1659. 
otrzymał na sejmie nobilitacyą. O ozem konstytucya. 

ChołouieiYski herbu Korczak. W województwie 
Wołyńskiem. I o fych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. 



Clioiiiąto. 



73 



Chołoniewskle<jo Hawryła wspomina metryka Wołyńska w r. 
1528. Konstytueya zaś w roku 1CG2. fol. 30. Cliołoniew- 
skleg'0 porucznika pod znakiem wojewody Sendomlerskiego, 
męża waleczneji^o juz zmarleg^o. Okulski tom. 1. /o/. 362. 
namlenia , ze Chołojowska (podobno miał mówic Cłiołonlew- 
ska) była za Grochowskim Junoszą. Ja się domyślam, ze ten 
dom od 3Iyszków swoje linią zabrał, bo się tak podpisał Sa- 
muel 3Iyszka Chołoniewski na elekcyą Jana III. z Wołyń- 
sklem województwem. 

Adam Myszka Chołoniewski podkomorzy liielski, i poseł, podpisał 
dyploma elekcyi Stanisława Augusta Króla; wyznaczony bvł ko- 
missarzem do rozgraniczenia województwa Kijowskiego , z Bra- 
cławskiem , o czem świadczy konstytueya 1766. roku foL 490, 
Franciszek Xawery Chołoniewski łowczy wielki koronnv. 
Aloizy kasztelanie Buski kawaler orderu S. Stanisława. lgnacv 
Chołoniewski starosta Kołomyski orderu S. Stanisława kawaler. 
Andrzej kustosz Łucki, który w roku 1783. był deputatem z 
kapituły Łuckiej na trybunał koronny. Rafał Chołoniewski sta- 
rosta Dubiecki kawaler orderu S. Stanisława w roku 1778. był 
posłem na sejm z województwa Podolskiego. Tenże potem miecznik 
koronny i w radzie nieustającej konsyliarz. — N. Choloniewska 
za ksiąźęciem Czetwertyńskim kasztelanem Przemysłskim. — He- 
raldyka fFielądka. 

Temi czasy Chołoniewski kasztelan Buski , mąź w prawie biegły z 
podkomorslwa Belzkiego na stopień kaszlelanji Buskiej wyniesiony, 
z KąckioJ miał potomstwo. Syn najstarszy (Ignacy) starosta Ko- 
łomyski — córka za Grocholskim kasztelanem Bracławskim — 

. drugi syn Andrzej kanonik Lwowski — trzeci starosta Szczu- 
rowiecki — czwarty (Rafał) starosta Dubiecki. — Przypisy 
Krasickiego. 



CHOMĄTO 




HERB. 



O tym herbie :^aden z naszych genealog-Istów nie pisał, 
tylko 3IS. Iionopałsc. de Famil. Pruss. i Panegiryk. Scho- 
larum Pinrum Collegii Szczucińsk. Jest zaś Chomąto, w 
którem woły kiedyś do pługa sprząg-ano , do góry końcami 
obrócone, a na lewy bok tarczy nachylone. Olćazyą tego 



74 Chomecki — Clioiiięto wski. 

herbu tę zakładają. Dobrosław z Cygiember^u , widząc ze 
pod Królem i Panem swoim w potyczce konia zabito ; sal- 
wując Pańskie, a w nim całego Królestwa zdrowie, z konia 
sweg-o zsiadłszy. Królowi go poddał. Sam zaś w takim ra- 
zie, napadłszy na wołu w chomącie i osiadłszy g-o ; nacie- 
rającym za Panem nieprzyjaciołom tak mężnie odpór dawał, 
ze zdrowie królewskie z niebezpiecznego razu fortunnie wy- 
niósł. Za co mu toź samo Chomąto w nadgrodę odwagi jego 
za herb , wdzięczny Pan nadał. 

Hcrhoiuni, 

Cygemherg. — Krzybawski. — ff^utkoicskt. — Zaleski, 

CllOineelŁi. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Są zaś w Bełzkiem województwie, piszą się z Chome- 
cisk. Manifest ordynacyi Zamojskiej. 

CliOiliętoivski herbu Bończa. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał 3 lubo Sochów pod tym herbem kładą, 
od których ta familia swój początek wzięła, jakoż i podziś- 
dzień pisali się Sochami Chomętowskiemi w województwie 
Sendomierskiem. Niektórzy do tej familji przywłaszczają Abra- 
hama Sochę wojewodę Płockiego, który w potrzebie z Edygą 
zginął; w roku 1399. ale ja z autorów przytoczonych herb 
mu Zagłoba przypisałem. Walenty Socha z Chomętowa Cho- 
mętowski za Augusta I. Stefana, i Zviimiinla III. z Pęko- 
sławskim starostą Sendomierskim przeciwko Gdańszczanom, 
Moskwie, MaxymilIanowi Austryakowi, Wołochom doświad- 
czonego męztwa : umarł koło roku 1003. z Zofji Strzeszkow- 
skiej zostawiwszy potomstwo, z których wszyscy w obozie na 
usłudze ojczyzny lata swoje strawili : jeden z nich żołnierską 
szarżę , w zakonną zamienił wstąpiwszy do zakonu S. Fran- 
ciszka 00. Bernardynów. Starowolski in 3Ionumen. z nad- 
grobku tego Walentego w Radomiu wystawionego. Kochow- 
ski climact. 1. lib. 1. wspomina j-^dnego z nich że pod Kor- 
suniem w niewolą się był dostał. Jam in 3IS. czytał że tego 
Walentego , ale z Kowalskiej podkomorzanki Wieluńskiej syn 
był Mikołaj, który z Grochowskiej spłodził Tomasza i Fran- 
ciszka Antoniego najprzód łowczego Czerskiego^ potem sę- 
dziego ziemskiego Stężycklego, ten w dobrach królewskich 
Brzeziny nazwanych, kościół wystawił i nadał, a żeby byt 
tym więcej chwały Boskiej przymnożył, dwa polanki do tegoż 
kościoła uprosił; co approbowała konstytucya w roku 1G85. 
fol. 17. z Śląskiej herbu Grzymała: córka jego Katarzyna 
zmówiona z Janem Stanisławem Sierakowskim, łowczym Czer- 
skim, i sędzią grodzkim Stężyckim herbu Dołęga. Syn zaś 



Clioiiięfoiv$ki. 7iS 

Józef jeszcze w r. 1702. kvvltn;jł. Plolr Sochii Cliomętcrwski 
w trzynastu leclech w szkołach naszych Luhclskich ucząc 
się w roku 16G7. od zajuszonego lierelyka , luho mu naj- 
mniejszej do łcg-o nie dał okazyl skromny i niewinny mło- 
dzian, z muszkietu postrzelony, gdy konać przyszło, świę- 
tem życiem zasłużył sobie na to, ze widział nawiedzającą 
się Najśw. Matkę Boską, którą on. Ile mógł w takim ter- 
minie uszanowawszy, w^szystklm w koło siebie stojącym po- 
kazywał, i z nią z pociechą serca rozmawiał. Umarł z wiel- 
kim źalem rodziców swoich Ile jedynak, w kościele naszym 
Lubelskim pochowany. Historia Provinciae Polonae. 

Tomasz Cliomętowski cześnik Czerniechowski pisał się na elekcyą 
Stanisława Augusta Króla z województwem Sendomierskiem. — 
Antoni Socha Choniętowski wojski i sędzia grodzki Nowogro- 
dzki. — Heraldyka Wielądka. 

CboitiętoirslŁi herbu Lis. W Sendomierskiem wo- 
jewództwie. Dom starożytny pod Imieniem Pieczyngów, cze- 
g-o dowodem jest list Zygmunta I. polem od Chomętowa 
Chomętowsklch przezwisko sobie przywłaszczył. Familia ta 
prawie od wojny urodzona: każdy z nich albo życie swoje 
dla ojczyzny położył, albo w marsowem polu przy licznych 
tryumfach wiek strawił. Stanisław z Chycklej urodzony osiadł 
na Rusi, córkę swoje wydawszy za Jana Jacimirsklcgo. Mar- 
cin z Rusieckiej urodzony waleczny z Stefanem Batorym pod 
Gdaiisklem rycerz. Alexander mężnie przeciw Moskwie sta- 
wając na placu poległ. Marcin z Święcickiej urodzony brat 
stryjeczny pierwszego, podkomorzy BracławskI, z chorągwią 
swoją kroku nleustępiijąc nieprzyjacielowi, oraz z kilką sy- 
nowcami sweml pod Sasowym rogiem w Wołoszech zg-Inął. 
Siostry jego, jedna z Janem Mletelskim żyła, druga zakon- 
nica w Busku. Zostawił jednak chwały swojej sukcessora syna 
Stefana. Ten będąc sędzią wojskowym najprzedniejszy ludzi 
rycerskich artykuł do exekucyl przyprowadził, że po wielu 
heroicznego animuszu dowodach, krwią i życiem miłości oj- 
czyzny przypłacił. Jego syn z Kochanowskiej chorążanki ko- 
ronnej 

Marcin najprzód kasztelan Zarnowski , z którym tytułem 
destynowany był komissarzem do dystrybuty hiberny z sejmu 
1G85. Consdt. fol. 6. i 1G83. do traktowania o wiecznym 
pokoju z Carami Mosklewskieml Coiislit. fol. 2. Postąpił po- 
tem na województwo Bracławskle, a z tamtąd na Mazowie- 
ckie, na którem umarł w roku 170G. Był oraz i starostą 
Drohobycklm. Pod Bukowiną mężnie wytrzymał nieprzyja- 
cielskie najazdy. Na zakon nasz dobroczynnie łaskawy, któ- 
remu kollegiuni w Samborze 1'undował. W tern się jednak 



76 ChoiiiętoMski. 

iiajznaczniej pobożność jeg-o wydała, kiedy wiedząc ze fun- 
datorom naszym wdzięczna ich szczodrobliwości Soc. Jesu, 
trzy msze za żywota, trzy msze po śmierci wszystkim synom 
swoim po całym świecie zakonną zamierzyła ustawą; on du- 
szom w czyścu zostającym wszystkie darował, sobie tylko 
jednę od ka/.dcj osoby mszą na suffragium zostawiwszy. Miał 
zda mi sl(; brata Jakóba kasztelana Czechowskiego, z którego 
dwóch synów i córka z Popiciem zręczona. Jego zaś z Wierz- 
bowskiej wojewodzanki Sieradzkiej, (która w Samborze w ko- 
ściele naszym złożona dnia ostatniego czeka) syn 

Stanisław. Ten starostą jeszcze Radomskim, Zwoleń- 
sklm, Złotoryjskim I Drohobyckim będąc, posłował na różne 
sejmy. Został potem marszałkiem skonfederowanego przy 
Królu Aug'uście II. i rzeczypospolitej wojska, z którem Mal- 
ł)org' od Szwedów oswobodził, na kilku miejscach, ale oso- 
bliwie pod górą Świętokrzyską i Częstocbową szczęśliwie te- 
goż nieprzyjaciela gromił. Wziął potem po ojcu Mazowieckie 
województwo, którego w roku 1726. ustąpił, dla laski mniej- 
szej koronnej : atoli w tymże samym roku wrócił się do tegoż 
krzesła, wziąwszy potem Buławę polną koronną. Umarł w 
roku 1728. z Doroty Tarłowny kanclerzanki koronnej, ża- 
dnego potomstwa nie zostawiwszy. Był to senator wspania- 
łego umysłu, którego dowód dał w sprawie dyssydentów To- 
ruńskich : kiedy tak w ferowaniu sentencyi, jako I exekucyl 
dekretu, ani Instancyom różnym, ani supplikującemu złotu 
nie dał się użyć. Dwie legacye walne odprawił z niemałym 
kosztem, z niemniejszą imienia swego sławą I ojczyzny ukon- 
tentowaniem : pierwszą do porty Otomaiiskiej, drugą do Piotra 
Alexyewlcza Cara Moskiewskiego. Po pierwszej legacyl we- 
dług ślubu w Turczech uczynionego, peregrynował ^ad LI- 
mina Apostolorum do Rzymu, gdzie mile od ojca S. Kle- 
mensa XI. przyjęty, a od Michała Tamburyna generała Soc. 
Jesu znaczną relikwią S. Stanisława Kostki udarowany, po- 
wróciwszy szczęśliwie do ojczyzny, złożył ją w kościele na- 
szym Samborskim, przydawszy bogaty apparat I lampę sre- 
brną dwadzieścia grzywien ważącą. Sam też w tymże kościele 
jako fundacyl swojej, odpoczywa, na który I przy śmierci 
był pamiętny, kiedy na dokończenie jego znaczną summę, 
ostatnią wolą swoją ordynował. 

Do tegoż domu należą Tomasz, Stanisław, Marcin, Ja- 
kób, Stefan, Wojciech, którzy w roku 1623. kwltnęll w 
Sendomierskiem. 

Flory an Picczynga Chomętowski skarbnik ziemi Stęźypkiej, oraz 
Tomasz cześnik Czerniechowski , pisali się na eliekcyą Sta- 
nisława Augusta Króla z województwem Sendomierskiem. — 



Choiiięto wski — Clioiiiiiiski. 77 

Stefan wojski Stęźycki koło 1786. roku. — Heraldyka Wie- 
lądka. — 
W roku 1778. Franciszek Chomentowski kanonik Przemyski. 
— Stefan wojski Pilznieuski. — Antoni podstarości Nowo- 
grodzki. — Przypisy Krasickiego. 

Clloiiięto^isKi herbu Oksza na Rusi {^Okolski t. 2. 
fol. 647. i Toporczyków Chomętowskich wspomina) Alexan- 
der z sejmu w roku 1678. komissarzem destynowany do roz- 
graniczenia ziemi Stczyckiej od województwa Lubelskiego 
Constil. fol. 36. Zona jego Katarzyna Strzemeska, z której 
syn Remiglan. Genealogia Strzemeskich. Alexander i Piotr 
w Bracławskiem w roku 1697. 

Clioiiiętoiiski herbu Prus Ifno , w Pfocklem woje- 
wództwie i Prusiech. Z tych jeden był podstarościm Sąde- 
ckim. Marcin Karol w ziemi Łomżyńskiej podpisał clekcyą 
Jana III. Franciszek w ziemi Wiskiej 1704. 

3Iikołaj Chomentowski kanonik Kujawski 1792. roku żyjący. — 
Heraldyka fVielądka. 

CllOiliiak^ w województwie Mazowieckiem. O tych 
ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Alexander Chomlak pojął 
Maryannę Krasińską herbu Slepowron wojską Różańską : Ge- 
nealogia Krasińskich.) a Metryka Jf^olyńska w roku 1528. 
Cliomiakowicza Jana ziemianina tamtecznego wspomina. 

ClioiiiiiisKi herbu Poraj. W ksi^'ztwie Litewskiem. 
O tych ani Paprocki , ani Okolski nie pisał. Kojafowicz in 
MS. świadczy iż używają tego herbu ale z tą różnicą że do 
róży białej w czerwonem polu , przydają dwie strzały roz- 
darte, z których jedna cała, druga zaś bez żeleźca, na heł- 
mie kładą trzy pióra strusie. Są w województwie Wileńskiem 
powiecie Orszańskim: z tycli jeden był sędzią Orszańskim drugi 
podstarościm Wileńskim. ChomińskI marszałek Oszmiański, 
poseł na sejm w roku 1724. a w roku 1632. z Trockiem 
województwem Marcin Chomlcz podpisał elekcyą Władysła- 
wa IV. ale znać już się teml czasy Chomińskicml piszą. 

Lubo Niesiecki pisząc o 31 ar ci nie Cliomicz dodaje, iź ci (]Iiomicze 
później Cliomińskiemi się przezwali, jednak lu/ropaf/iicki osobno 
familią tę umieszcza, a ffl'c/qdek oprócz Avspomnianego 31 a rei na 
dod.ije jeszcze iź Jan i Marcin (^horaicze w roku 1700. na 
zjeździe walnym obywateli W. Ks. Lit. pod 0//i7>///rff///z' podpisali 
się z województwa Smoleńskiego. — Wawrzeniec Chomicz 
pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla z powiatu Staro- 
dubowskiego. — 

Krasicki w przypisach wspomina : Chomiiiskiego kanonika Wileńskie- 
go, suffragana Zmudzkiego. — Takźc w r. 1788. Ignacy sędzia 
ziemski Orszański, — Aa w ery ChomińskI starosta Piński mąż 
uczony , marszałkowa! izbie poselskiej w roku 1784. — 

Ludwik Jakób ChomińskI chorąży Oszmiański w roku 1700. pod 



78 Clioiileivskl— Chory Askl. 



Olkhiłkami^ na zjeździe walnym województw, ziem i powiatów 
W. Ks. Lit. podpisał si^i z powiatu Oszmiaiiskiego. Michał Ica- 
nonik AVilenski , polem pisarz, w diicliowny Litewski iMskup 
EleuzYJski, sufiragan i kustosz Zmudzki. Konstanty starosta 
Hubski. Stanisław i Teodor podpisali się na akt konfederacyi 
generalnej W. lis. Lit. 1707. roku 28. Kwietnia w Wilnie. 
Stanisław Cliomiiiski pisał się na elekcyą Stanisława Augusta 
Króla z powiatu Orszaiiskiego. Grzegorz wice-regent sądowy 
Łukowski. Ignacy sędzia ziemski Oszmiański. Joachim Clio- 
miiiski w roku 17HI. był deputatem na trybunał W. Ks. Lit. w 
Wilnie. N. Chomiiiski porucznik Pelyliorski w roku 1786. z Or- 
szaiiskiego był deputatem na trybunał W. Ks. Lit. Wileński. 
Franciszek Xawery Chomiiiski wojewoda Mścisławski ka- 
waler orderów narodowych był wprzód starostą Pińskim , mar- 
szałkiem trybunału Wileńskiego 1780. roku kilkakrotnie na sejm 
posłem , generałem majorem amplojowanym dywizyi pierwszej W. 
Ks Litewskiego. — Heraldyka fFiclądka. 

ClioiiieiTi^ki. W Wołyńskiem województwie , bo 
metryka Wołyńska w roku 1528. wspomina Jędrzeja Cho- 
nlewskiego ziemianina swego. Paprocki i OkolskI o nich 
nie piszą. 

CliorąiyczewslLi herbu Roch 2do. W wojewódz- 
twie Mazowieckiem. Marcin Cliorąźyc w niewolą wzięty od 
Turków, w owej nieszczęśliwej pod Warną klęsce w roku 
1444. lubo potem z niej wyszedł, jako świadczą Bielski 
fol. 381. Croińer Uh. 21. 

CliorcaŁeiTslii herbu Jastrzębiec- w województwie 
Mazowieckiem. Mikołaj z Chorczarma podczaszy nadworny 
u książąt 3IazowIeckich w roku 1454. na liście u Okolskiego 
tom. 2. fol. 26. niewiem czy nie jedenże dom z Choszczew- 
skieml o których niżej , tylko że ich nasi g^enealogistowle 
rozdzielili. 

Clioroiiiaiiski herbu Lubicz , w województwie Ma- 
zowieckiem. Paprocki tak w Gniazd zie jako i o herbach sa- 
mych Choromanskich pod herbem Lubicz kładzie. Okolski 
tak Choromanskich jako i Choromatskich. Mikołaj Choro- 
mański pisarz kancellaryl królewskiej w roku 1630. Antoni 
z województwa Nowogrodzkiego Jana \\\. Fabian, Mateusz 
i Walenty z ziemi Nurskiej Augusta II. podpisali elekcye. 
Marcin Choromański w roku 1700. pod Olkhiikaim ., na zjeździe 
walnym województw , ziem , i powiatów W. Ks. Lit. podpisał 
się z województwa Witebskiego powiatu Orszańskiego. Tamże 
Kazimierz z województwa Mińskiego. Adam Choromański r. 
1792. burgrabia ziemi Łomżyńskiej. — Heraldyka Wielądka. 

Clioryiisk-i herbu Abdank , w powiecie Kościańskim 
dom starodawny. Szymon ChoryilskI z pierwszej żony spło- 
dził trzech synów. Jakóba , ten u Ludwika Króla Węgier- 
skiego znaczne roty do boju wodził: Icędy też na harcu mc- 



Chorzeliskt— diotecki. 79 



inie się potykając z działa od Turków zabity. Wojciecha 
człowieka rycerskieg-o i Jana. Z drugiej zony Łuckiej dwócłi 
synów , Marcina który zginął pod Kościanem i Macieja. 
Wszyscy ci Ijracia części swoje w Clioryni Brodnickim łierhu 
rŁodzia przedali, i tak Cliorynia z tego domu wyszła. Od 
Macieja zostało się potomstwo Krzysztof i Tomasz. Acliacy 
Clioryński z ziemi Zakrocimskiej podpisał ełekeyą Jana III. 
Cliorzelsk-i* Jakól)a Cliorzelskiego wspomina konsty- 
tucya w roku 1626. fol. 13. Paprocki i Okolski o nicli 
nie pisał. 

Jerzy Chorzelski w roku 1764. 23. Kwietnia w grodzie Wileii- 

skiin, podpisał akt konfederacyi generalnej W. Ks. Litewskiego. 

Tenże pisał na elekcyą Stanisława Augusta Króla z powiatu 

Oszmiańskiego. Antoni Chorzelski pisał się z województwa 

Płockiego. — Herahhjka Wielądka. 

Cliośilicki^ herh ich tenie co i Podlaskich^ kędy i 
ja go tez położę : tu tylko przydaję ze Cliośniccy którzy się 
zowią Witkowie w Kaszubacli w Lemburskim powiecie mie- 
szkają w Chośnicy. To o nich 3IS. de Famil. Pruss. 

^/Ay^^WA^WA^w^^l. herhu Jastrzęhiec. W Podlasiu; to 
tylko o nich nasi genealogistowie napisali, alem i ja więcej 
nigdzie nie czytał. 

Cliotecki herbu JS ubrania w Lubelskiem wojewódz- 
twie z Choteczy się piszą. Marcina Choteckiego i niektóre 
przywileje jemu nadane, wspomina konstytucya w r. 1607. 
fol. 852. O Piotrze i jego ku tej ojczyźnie zasługach w ró- 
żnych kampaniach świadczy konstytucya w r. 1631. fol. 49. 
Stanisława były dwie córki : z tych jedna z Janem Krasow- 
skim : druga primo voto z Siedliskim, secundo z Franci- 
szkiem Krasowskim żyły. Paweł Chotecki pisarz ziemski Lu- 
belski , Paweł archidyakon Chełmski kanonik Łucki, kilka 
razy deputatem zasiadał w trybunale koronnym. Umarł w r. 
1706. w kościele Krakowskim u S. Barbary pochowany, któ- 
remu miejscu znaczną jałmużnę ostatnią wolą naznaczył. 
Franciszek brat jego, w Krakowskiem województwie. 

Sebastyan Chotecki pisał się na elekcyą Stanisława Augusta 
Króla z województwa Sendomierskiego. — Hcral. Wielądka. 

Cliotccki herbu Poraj .^ w województwie Kaliskiem z 
familji Koźmińskich. Bartłomiej z Koźmina Chotecki starosta 
Odolanowski. 

Kromer opisując bezkrólewie po śmierci Ludwika Króla czyni 
wzmianki o liartłomiaju Choteckim, który na Zieuiowita ksią- 
źęcia Mazowieckiego chciał zamek Kaliski zdobyć, ale gdy ztam- 
tąd odparty został: dictionem suatn (mówi Kromer) Cosminccium 
non ita pridem a Sigismundo Marchione raplam ; recepit Cho- 
teciam item praesidio commnnwit et Prosną amne transmisso 
Cosminum contendit. 



80 Choteliskl— Cliotowskl. 



Chotelski herbu Janina. O tych ani Paprocki, ani 
OkolskI nie pisał. Wit z Cliolla kasztelan Płocki 1228. o 
którym mówiłem pod kasztelanami. Jan 1648. 

Konstytucye roku 1677. pisały o Kazimierzu Chotelskim wojskim 

Witebskim. — Przypisy Krnsichiogo. 

Cliotko^iisiki herbu Ostoja. W województwie Siera- 
dzkiem. Mikołaja Cholkowskieg-o dobra dziedziczne Mikołajo- 
wice i insze czytam na liście Zyjj^mnnta I. in MS. Petrico- 
ińensibus. Jan Cliolkowski podczaszy Sieradzki. Jędrzej z 
Łęczyckiego© Jana III. Jan z Borkowa CliotkowskI, Włady- 
sław, Wojciech i Bartłomiej Augusta II. podpisali ielekcye. 
Kazimierz z Mińskiego Jana Kazimierza. 

Szymon Chotkowski 1700. roku na zjeździe walnym obywateli 

W. Ks. Lit. pod Olkinikami pisał się z województwa Miiiskiego. 

— Heraldyka Wielądka. 
Cliotolski herbu Lubicz Ato. W księztwie Lilew- 
skiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Z Ząb- 
ków familji poszli: bo tak czytam Bazyleg-o Żabkę Chotol- 
skieg-o pisarza ziemskieg-o Witebskiego w konstytucyach w 
roku 1627. fol. 9. 

diotoiiiski* O tych Okolski nie pisał. Gerward dzie- 
dzic na Chotomi, Policku, Rokietnicy, Dziedzicach, Gołko- 
wic Chotomski w r. 1313. położony na liście Jakóba Świnki 
arcybiskupa Gnieznieńskieg^o u Damalewicza fol. 171. Cho- 
tomski miał za sobą Szczawińską herbu Prawdzie cześni- 
kownę Łęczycką Paproć, o herb. fol. 496. Jędrzej o którym 
konstytucya w roku 1611. fol. 31. 

Józef Chotomski podwojewodzy Serocki koło roku 1776. mający 

possessyą na Prusinowicach w ziemi Zakroczymskiej. — Prziy- 

pisy Krasickiego. — Heraldyka Wielądka. 
Clloto^TSki herbu Kościesza. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał. Do teg^o domu niektórzy referują Piotra 
z Chotkowa, teg-o imienia czwartego biskupa Płockieg-o : lu- 
boc Łubieński in Vitis Episc. Plocen. inszą o nim relacyą 
czyni. Dowcip wielki i niepospolita rauka, na tę go godność 
wyniosła. Najprzód albowiem w Krakowskiej akademji dokto- 
rem filozofji zawołany, tęz same z katedry publicznie dyscy- 
pułom explikował : pod którym Jędrzej Oporowski podkan- 
clerzy koronny, a potem arcybiskup Gnieźnieński tyle postą- 
pił ; ile oświadczają, od niego z wielką chwałą urzędy w tej 
koronie największe, utrzymane. Do Bonońskiej dalej akademji 
przeniósł się Piotr, gdzie tak w medycynie, jako i w filo- 
zoQi, której i tam był professorem, taką o sobie opinią uczy- 
nił 5 ze go między pierwszemi doktorami rachowano. Z tej 
sławny Bolesław książę Mazowiecki z Włoch go do siebie 
przyciągnął, i synów swoich pod instytucyą jego poddał. 



eiiotyiiskl— Choyiiaeki. 8i 

Gdy na tym dworze dzielność we wszystkich (unkcyacli i in- 
duslrya Piotra, oczy na siebie Bolesława obróciła; i serce 
wkrótce skierowała. Kanclerzem Mazowieckim od tejioz ksia- 
zccla uczyniony z przydatkiem probostwa S. 3IIchala, i ka- 
nonjl Płockiej : a po śmierci Kazimierza z kswjząt 3IazowIe- 
cklch biskupa Płockiego, wziął iniuł(^ Płocką w roku 1481. 
Na tym pasterskim urz<;:dzle zył do zbudowania i ukontento- 
wania dobrych, w których sU^ kochał, rozwiozłym do po- 
wśeiągnlenia. Na ubogicli szczodry, dla któi-ych w Pułtusku 
szpital pod tytułem S. Ducha wystawił I fundował. Kapllc<^ 
także przy kościele katedralnym Płockim , i mieszkanie dla 
31ansyonarzów, zęby ci Kurs z ^\ otywą o w NIebowzIęciu 
Najśw. 3Iatki na każdy dzień śpiewali: do której fundacyi 
szczodrobliwością swoją przyłożył si<^ Jan książę Mazowiecki. 
Kapitule Płockiej prowentów przyczynił, od stołu swego oder- 
wawszy niektóre dziesięciny. Tak siedząc na tem biskupstwie 
lat szesnaście; poszedł po zapłatę prac swoich, vy r. 141)7. 
w dzień ^Vniebowzięcia Najśw. Maryi, której łaskom sukcessa 
życia swego przypisował. Długosz go zowie Piotrem z Kot- 
kowa : jako na liście Bolesława ksiązccla 31azovyieckiego tak 
się podpisał. Datiim per manus Petri de Iiotkoiuo Jledicinae 
Doctoris^ Praeposili S. Michaelis^ et Canonici Major is Pto- 
censis^ et V^arsaviensis^ Łovicensis et in 3Iakoivo Ecclesia- 
rum Curati\ et Cancellarii Ciiriae anno 1478. 31aclej Chot- 
kowski umarł w roku 1048. zona jeg-o Maryanna Kośclu- 
szkowna, siostra zaś Szawławska. Kazanie liościesza Orłow- 
skiego. 3Iaciej z ziemi Mlelnicklej podpisał elekcyą Jana III. 

Cllotyii!!»ki. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. ChotyńskI z Chotynia w ziemi Wieluńskiej w r. 1578. 
rezygnacyą czynił bratu swemu w księgach grodzkich Ostrze- 
szowsklch. 

Clioyuaeki herbu Trzaska w Rawskiem , Poznań- 
skiem, Podołsklem, Ruskiem województwach rozrodzeni. Pa- 
weł opat Lubiński. TeoHl sędzia Rawski vy r. 1007. którego 
córka dostała się w małżeństwo Janowi Pikarskiemu sędziemu 
także Rawskiemu. Seweryn, Jan, Łukasz, Adryan, AVoj- 
ciech I Floryan z województwa Rawskiego : Marcin z ziemi 
Łomżyńskiej podpisali elekcyą Władysława IV. Zyg-munt, 
Konstanty i Jan Kllski na Woli Jana III. ^VojcIech Chov- 
nacki w ziemi Przemysłskiej pojął Cliłopicką: la mu spłodziła 
sześć córek. Jedna była za Gogolińsklm. Druga pierwszym 
związkiem za Koinorskim, powtórnym za Lipskim. Trzecia 
Konslancya, najpizód za Grabią polem za Ałexandrem Szcza- 
wińskim kasztelanlccm Kruświckim, dalej za Bazyllm Ban- 
drowskii.i pisarzem Sanockim , na ostatek za Turzańskim sla- 
TOM III. O 



83 Clioyiiacki. 



rostą Hadziacklm. Eleonora za Kazimierzem Golkowskim 
łowczym Czerń iecliowskim. Piąta Justyna za Karolem Le- 
szczyńskim. Szósta 31aryanna za Janem Leszczyńskim cześni- 
kiem Dobrzyńskim: 'A secundo voto za Piotrem Dwernickim. 
Synów także ^Vojcieclla I)ylo czterech : z łych Adam pojąt 
najprzód Barbarę Bielecką, pozostałą wdowę po Władysławie 
Golkowskim , z której córkę zostawił Elżbietę : potem pojął 
Ossolińską, pozostałą wdowę po Korytku. Dominik złączył 
się z Młodecką wdową, ale bezpotomne małżeństwo. Antoni 
z Podolską: z tej był syn Józef. Józef czwarty syn Wojciecha 
komornik Przemysłski z pierwszej zony spłodził Zygmunta: 
druga była Trembecka. Jędrzej Choynacki starosta Żyto- 
mierski, zona jego Tymińska czesnikowa Lidzka w r. 1666. 
Histor. Colleg. Liiceorien. Choynacki miał za sobą Annę 
Ogińskiego Macieja cywuna Wileńskiego córkę. Genealogia 
Ogińskich. Choynacki usarskiej chorągwi towarzysz pod Star- 
cem ranny. Okohki. Dyariiisz w r. 1638. o Marcinie Choy- 
iiackim i jego potomstwie patrz w konstytucyl roku 1678. 
fol. 43. Stanisław Choynacki Ordln. Praedic. przez wysokie 
nauki i najprzedniejsze regencye w zakonie swym zasłużony: 
lego roku gdy to piszę konwentem S. Magdaleny we Lwo- 
wie godnie rządzi. 

Oprócz tego opisu umieścił Niesiecki w supplemencie do Tomu IV. 
inny opis któren się o wiele różni od pierwszego i ten przeto 
całkowicie tu kładę. 

Zygmunt, Stanisław, Jan, Maciej, Hilary, Ludwik, 
Władysław Franciszek na Choynatach Choynaccy bracia ro- 
dzeni z ziemi Rawskiej. Z tych Stanisława, i matki Barbary 
z Bujard Bujardskiej, syn Marcin, na dworze Królów, Jana 
Kazimierza, Michała I Jana IIL dobrze zasłużony, osiadł w 
województwie Sendomlerskiem , nabywszy dóbr dziedzicznych 
w ziemi Stęźyckiej, tam z Anny Bieczyńsklej , zostawił ośmiu 
synów, Adama, który obrawszy sobie stan duchowny, w nim 
życia dokonał, Marcina, Jana, Jędrzeja, Stanisława, Macieja, 
Mateusza, Antoniego, i córkę Annę. Z synów niektórzy młodo 
pomarli, drudzy pożenieni, Anna córka poszła za W^erbacha 
pułkownika królewskiego, Jędrzej zaś brat jej cześnik Go- 
styński, z Jadwigi z Leszczyn Bylinowny spłodził córki trzy. 
Ludwikę Tomasza Skotnickiego, chorążego Zakrocimskiego 
małżonkę, Teresę i Maryannę zakonnice S. Klary w Krako- 
wie u S. Jędrzeja, tyleż synów, Józefa Brunona w zakonie 
S. Pawła Pustelnika, definitora i przeora Krakowskiego, Jana 
kanonika katedralnego Krakowskiego, deputata na trybunał 
koronny w roku 1738. I Jana Kantego. Jan brat Stanisława 
tu na początku położonego z Chłopicklej kasztelanki Przemysł- 



C]ioynoiv$kl— Clirapfcki. 83 

sklej zostawił czterech synów, Dominika, Adama, Antonle- 
g-o, i Józefa, z tveli Dominik młodzianem umarł: (co piszę 
z informaeyi z leg'© domu przysłanej mi, łuboc z pierwszej 
danej mi jak wyżej umieściłem inaczej mówiłem) Adam 
z Barbary Ossolińskiej tizeeli synów zostawił, Karola Cze- 
rnika Buskiego , J«;drzeja w zakonie Karmelilaiiskim auti- 
quae Ohsfwanliae^ 31icłiała w Franciszkańskim. Antoni także 
trzecli svnów spłodził w ziemi Sanockiej. Józef czwarty svu 
z Clilopleklej, komornikiem był Przemysłskim, umarł 1740. 
syn jego Edmund, któi-ego zona Dymińska, i córki trzv, 
jedna LIanieeka, druga zakonnicą w Przemyślu, trzecia je- 
szcze Panną. Ludwik trzeci brat Stanisława i Jana także w 
Przemysłskim, z zony 3Ioezelskiej , miał syna Jana, który 
młodo umarł, drusleo-o Stanisława w zakonie Dominikań- 
skim prowincyała, umarł 1740. trzeciego Antoniego, ten z 
Ilumniekiej spłodził syna. 

Edmund Antoni z wielkich Choynat Choynacki łowczy Zyda- 
czewski , i 3faciej pisarz grodzki i poseł ziemi Sanockiej który 
Av roku 17()(). bvł depulalem na trybunał koronny, pisali się na 
elekcyą Stanisława Auj^usta Króla z województwem Kuskiem. 
Stanisław regent Radziejowski a potem skarbnik Inowrocław- 
ski. — Hcrahli/kn Wielądka. 
Kin^opatfiuki w dziele swoim w paragrafie piqtym, w extrakcie 
apud tnbulas Regni Gałliciae et Lodomeriac immatricidatorum 
c(ju'Uuin : Mateusza i Franciszka Choynackich, pod dniem 
10. Września 1782. roku zapisanych umieszcza.- — 
Józef Choynacki regent grodzki Czerniecbowskl. W roku 1778. 
31aclej pisarz grodzki Sanocki. — Józef podscdek Łucki. — 
Edmund Choynacki łowczy Zydaczewski z Blnzewskicj spłodził 
córkę , ta złączona z Horodyiiskim pisarzem grodzkim Przemy- 
skim , syn zaś tegoż Edmunda Antoni miał za sobą Trusku- 
lańską. — Przypisy Krasickiego. 
Clioyiioivf^ki herbu Lubicz^ w województwie 3Iazo- 
wieckiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Woj- 
ciech w Podolskiem, Jan w ziemi Różańskiej w roku 1648. 
Tomasz Clioynowski regent Wąso\yski, Wojciech, 3Iateusz 
i Jan ^y ziemi Wiskiej w roku 1090. Idzi, 3Iikołaj, Jędrzej 
i Jakób w ziemi Łomżyńskiej w r. 161)7. Choynowska była 
za Janem Kyylalkowsklm. Kazimierz w Buskiem. 

Baltazar z Chnynowa Choynowski poseł ziemi Wizklej 1764. r. 
Jan, 31ichał, Paweł, Wawrzeniec, Szymon, Wa- 
lenty Clioynowscy pisali się na elekcyą Stanisława Augusta z 
ziemi.-} Łomż\ lisk.-}. J ózef Choynowski regent ziemski Wizki. 
Jan pisarz grodzki Przemysłski. — Heraldyka Wielądka, 

Clirapieki herbu Rola. O tych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał: atoli Historia Polon. Pruth. fol. 60^1. 
wyraźnie o nich mó\yi; gdy o Mikołaju Chrapickim biskupie 
Chełmińskim pisze : był to (jako tam mówi Posselius) prałat 

6* 



SĄ Cliraplewski— Clipaiiowicki. 

w zgodzie i miłości się kochający: dla eze^o mężem go po- 
koju zwano. Kościół katedralny Cliehnlński w złoto, srebro 
i apparat należyty ubogacił. Za jego perswazyą Król Alexan- 
der Chełmźćj z zanikiem i Slarogrod do tejże katedry wie- 
cznie przyłączył. Uezygnowawszy potem biskupstwo, umarł 
w znacznej opinji o życia swego świątobliwości w r. 1514. 
pochowany w Lubawie w klasztorze 00. Bernardynów, który 
on z fundamentów wyprowadził, a zakonnikami z Saxonji 
sprowadzonemi osadził w roku 1502. luboć potem tenże kla- 
sztor od herezyl nadrujnowany, czyja insza ręka dźwignęła. 
Historia Polona Pruthenica przydaje , że za Krzyżaków ju- 
risdykcyi w Prusiech, niektóre dobra od kościoła Chełmiń- 
skiego przez nicli były oderwane: więc gdy w dalszych latach 
Prusy wróciły się do rąk Królów Polskich, i te dobra razem 
z inszemi, między królewsklemi rachowano. Atoli ten Mikołaj 
tak na zjeździe Toruńskim jako i Malborskim remonstrowa- 
wszy to AlexandrowI Królowi, tyle u niego sprawił, że się 
nazad do swojej katedry wróciły : przecież że niektóre z nich 
pozastawlone w różnych summach były; te ciężary kazano 
Mikołajowi znosić. Kładzie na dowód tego taż historya list 
Alexandra Króla. 

Clirailleit^ski herbu Kolumna^ w Poznańskiem wo- 
jewództwie. To tylko o nich nasi genealogistowie piszą: alem 
i ja więcej o nich nie czytał. 

Cliraiioi^ieki herbu Gozdawa^ w księztwie Lltew- 
skiem. O tych ani Paprocki, ani OkolskI nie pisał. Jan Dani- 
lewicz ChrapowickI chorąży Witebski, poseł na sejm w r. 
1589. podpisał tranzakcyą Będzińską. Adam podsędek Trocki 
z sejmu 1613. poborca. Krzysztof stolnik Witebski z sejmu 
1647. komissarz do rozgraniczenia Constit. fol. 22. Alexan- 
der sekretarz królewski w roku 1648. Józef chorąży i pod- 
wojewodzy Witebski w roku 1674. syn jego Mikołaj. Chra- 
powlcka była za Ogińskim Dymitrem Genealogia Ogińskich. 
Jerzy horodniczy Witebski w roku 1653. deputat na trybunał 
skarbowy Litewski. Constitut. fol. 16. Jan Antoni najprzód 
chorąży Smoleński w roku 1653. Constit. fol. 9. dalej pod- 
komoizY, z którym tytułem zagęszczone o nim konstytucye. 
Marszałkowa! izbie poselskiej na sejmie 1665. i na konwo- 
kacyl w roku 1668. wziął potem województwo Witebskie 
1671. z którym tytułem w roku 1674. był komissarzem do 
rewizyl skarbu koronneg-o Constit. fol. 12. I w roku 1678. 
do traktowania o pokoju wiecznym z Moskwą Constit. f 1. 
i 1683. fol. 2. Był oraz Olwickim, Pllwiskim , Oziereckim, 
3IarkovvIckim dzierżawcą: Senator tych tam czasów ojczyźnie 
dobrze zasłużony. Z synów jego Stefan Antoni starosta Pił- 



Cliraiiiińi^ki — Clirepton icz. «i> 

wiski z sejmu 1007. komissarz do trakłatów z wojskltMii LI- 
tewskiem. Druf;i Michał w inłodyin wieku od rozsadzonego 
działa zabity. Trzeci Jan. Czwarty Franciszek. Anloni (]lira- 
powicki kaszlelan Sinolenski w roku 1()1)7. j)()d|)isal ol) wie- 
szczenie. J«;(lrzej stolnik Witcl)ski, w roku 1722. Kióiyś z 
iiicli podkomorzy Smoleński posłował na sejm Warszawski. 
Petricłiis 1. 2. llislor. JIoschov. pisze o Clirapowskim (znać 
omyłką drukarską) ze z zmyślonym Dymitrem Carem 3Io- 
skiewskim zginął w Moskwie. — lis. Iio/a/otoicz in MS. 
przydaje : Teodor Clirapowickl cłiorązy Witebski poseł do 
Moskwy, zostawił syna Jana cliorijzego Witebskiego, len 
Krzysztofa stolnika ^\ itebskieg^o , ten Jana Antoniego, naj- 
przód cliorązego , potem podkomorzego Smoleńskiego, nako- 
iiiec AVOJewodc Witebskiego , posłował do 3Ioskwv. Synowie 
jego Jan kasztelan Smoleński, Krzysztof po abdykacyi Króla 
Kazimierza z nim do Francyi pojechał,, i tam lat kilka bawił, 
umarł kasztelanem Smoleńskim. 3Iichał trzeci. Czwarty Ste- 
fan. Antoni Chrapowicki zakonu Ordin. lUin. de Observ. 
Doctor Juhilatus ^ czytał teologią przez lat 12. był gwardya- 
iiem w Grodnie, kustoszem w Wilnie i definitorem. Eustaebi 
wojski Połocki. 

Michał Chrapowicki chorqźy Witebski oraz Antoni i Stefan 
starosta Pilwiski , pisali si(; na zjeździe walnym pod Olliinihnmi 
z województwa ^liiiskiego. Jan łowczy Połocki kolo roku J7()3. 
E ust a cli i Chrapowicki instrgator W. lis. Lit. w roku 17()2. 
Ijył deputatem na trybunał W. Ks. Lit. z województwa Siuoicn- 
skiego. Antoni starosta Słarodubowski poseł z województwa 
Smoleńskiego w roku 1775. był tak/e deputatem. 31 i kol aj mar- 
szałek Oszmiański, kawaler orderu Ś. Stanisława. Józef Chra- 
powicki pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla, z woje- 
wództwa Polockiego , toź był posłem na konwokacyą 17G4. ge- 
nerałem majorem wojsk W. Ks. Lit. Także marszałkiem rady 
nieustającej 1784. roku , potem kasztelanem 31ścislawskim, orde- 
rów Orla białego i Ś. Stanisława kawaler. — HeraL fFicladlifi. 
Krzysztof Chrapowicki stolnik Witebski obrońca kraju w wię- 
zieniu w 3Ioskwie życia dokonał: Wdzięczna heroicznej śmierci 
jego ojczyzna, kazała śmierć jego w konstytucyc koronne zapisać 
roku i()77. -fc- W roku 1778. Józef Clirapowicki sędzia ziemski 
Smoleński. — 3Iikolaj marszałek ])Owialu Orszaiiskiego. — 
Józef instygator Litewski. — Pr::iij])i!H) Urnsicldcgo. 

Clli*si|>liii)iil4l herbu Junosza^ w Płockiem wojewódz- 
twie. Z lamUji Kościszewsklch swój początek wzięli, od dóbr 
Chrapuny Chiapuńskiemi nazwani. 

CIirc^ptowieK herbu Odrowąż^ w ksicztwie Litew- 

skiem. Od Wyszegierda czv Wyszgierla swój początek wzięli, 

który pierwszy na siebie i na swoich sukcessorów przyjaj herb 

Odroiuąz na sejmie Hrodelskim 141.*L jako ma ŁnsU. Statut. 

JoL 127. Tego znać trzech wnuków było. Wyszgierd , kló- 



86 CIireptoiiYlcz. 

reo-o potomstwo jeszcze i podzlśdzieu dawne przodków swoich 
Wyszglerdów imię na sobie utrzymuje. Dru^i Jan Littawor 
starosta NowojiTodzki i marszałek Litewski w roku 1499. tak 
się podpisał u Łnskiep;o w Statui . fol. 130. gdy dawne pakta 
z Połską Litwa potwierdzała. W roku 1492. przy inaug-u- 
racyi Alexandra na ksicztwo Litewskie miecz mu goły odda- 
wał i łask(^^ Decius in Alexandro. Stryjkowski 1. 21. c. 1. 
Bielski fol. ^ilS). Gvagnin. Chroń. Lithu. Kojalowicz jj. 2. 
lul)0(5 go on przeciwko wszystkim innym liistorykom woje- 
wodą cłice mieć Nowogrodzkim: druolego roku w leffacvi 
jeździł do kniazia Moskiewskiego, ale to poselstwo żadnego 
nie miało skutku. Kojaloiuicz p. 2. Pod Wierusza z Konstan- 
tym ksiąźcciem Ostrogskim w nieszcz<^"ślivvcj okazyi dostał się 
w niewolą Moskiewską w roku 1499. z której aź w roku 
1508. przez pakta uwolniony Stryjkowski lib. 23. cap. 3. 
Przydaje tenże autor, że był oraz starostą Słonimskim: jam 
go czytał jeszcze w roku 1512. na pewnym przywileju, i 
starostą Kohryńskim. O drugim także LIttaworze Mikołaju 
świadczy Historija Cudów Częstochowskich^ że w ciężkiej 
niewoli u Moskwy będąc, w zamku Białejezioro nazwanym 
ściśle zamknięty ślub uczyniwszy do Najśw. Matki, dziwną 
sprawą Boską na wolność wyszedł w r. 1566. c. 8. f. 152. 
Bohdan Chreptowicz referendarz Litewski w r. 1609. Rela- 
cya i uważanie postępków : bodaj to nie ten był wnuk Lit- 
lawora marszałka, a ojciec tych co następują. Eustach! Lit- 
tawor Chreptowicz podkomorzy Nowogrodzki z tym się ty- 
tułem podpisał na elekcyą Jana Kazimierza. Siostra jego 
Elżbieta z Kopciem marszałkiem Lidzkim dożywotnie zmó- 
wiona. Alexander brat Eustacliiego (żona jego Bobdana Hie- 
ronima Zyzemskiego podkomorzego Mozyrskiego córka w r. 
1620.) mąż rycerski tak w ojczyźnie jako i w Węgrzecli. 
Jerzy l)rat Alexandra, najprzód kasztelan Smoleński, potem 
Zmudzki, dalej wojewoda 31śclsławski, na koniec Nowogro- 
dzki, fundator 00. Dominikanów w Wilnie przy kościele 
S. Jakóba w roku 1632. córka jego Zuzanna zręczona z To- 
maszem Sapiehą wojewodą Nowogrodzkim. His tor. Sapieh. 
par. 3. fol. 108. Felix Pęski Panegyr.^ Nupt. Syn zaś Jan 
w owej opłakanej porażce naszych pod Zółtemi Wodami, w 
niewolą się Tatarską dostał. Kochowski climact. 1. Uh. 1. 
Mełecyusza Chreptowicza archimandrytę Pieczarskiego, wła- 
dykę ^Yłodzimierskiego i Brzeskiego kładzie Okolski tom. 2. 
Michał pisarz ziemski Nowogrodzki w roku 1632. Piotr pod- 
sędek Grodzieński w roku 1674. wspominają go konstytucyc 
w roku 1662. fol. 21. z tytułem podstarościego Grodzień- 
skiego. Tegoż roku konstytucyc fol. 16. sławią męztwo Mi- 



Clipeptowlcz. 87 

chała i Bogdana Chrcptowiczów. Adam podkomorzy Nowo- 
grodzki fundator Bazylianów unitów w jNowogrodku przed 
rokiem 16.*]2. zmarły. Prawa Jedność Święta fol. 65. Hlsto- 
rya zaś cudów Panny 3Iaryi w Nowogródku w roku 1667. 
powiada, ze Anna Dziewaltowska, podkomorzego Nowogro- 
dzkiego Cłireptowicza małżonka żyła na len czas. Kazimierz 
w zakonie naszvm w roku 1691. źvcle swoie świątobliwie 
zakończył. Kazimierz Stanisław podczaszy Mścisławski w roku 
1674. Leodold i Karol. 31Icłiał stolnikowicz Nowogrodzki w 
roku 1688. Trzeci brat był od którego kwitneła linia Chrc- 
ptowiczów Bohuryilsklcli w Kijowsklem i Wołyńskich woje- 
wództwach. Z tych był Bohdan ziemianin W^ołyński w roku 
1528. Metryka ll^ohjńska. Piotr Bohdanowicz, to jest syn 
Bohdana Chreptowicz, miał za sol)ą xVnaslazyą córkę Teodora 
kslązccla Czartoryskiego koło roku 1560. Genealog. Czar- 
tor. z Ksiąg Ziemskich. Konstanty Chreptowicz Bohuryński, 
tak się podpisał w roku 1624. in Moniim. Colleg. Ostróg. 
Hieronim te2:oz czasu uczył się w Ostroa^u. Władysław dzie- 
dzic na Bohurynie stolnik Kijowski w roku 1648. pisał się 
z ^Yołyńsklem na elekcyą Jana Kazimierza. Chreptowiczowna 
matka Stefana Jacynicza marszałka Słonimskiego. 

W roku 1501. Fietko Chreptowicz podskarbi nadworny Witolda 
księcia Litewskiego podpisał przymierze z kawalerami Inflant- 
skiemi. — Cod. Dipl. v. y, Jol. 160, — Jakób Clireptowicz 
stolnik Grodzieński z Teodory Tyiniliskiej spłodził Józefa pro- 
boszcza Grodzieńskiego, kanonilca Inflautskiego, — Karola pi- 
sarza ziemskiego Grodzieńskiego , ten , z Chreptowiczowna bez- 
dzietny. — Tomasza miecznika Grodzieńskiego — temu Alo- 
xan(lrowiczoivna powiła córkę i synów dwóch. — 31arcyan 
Chreptowicz starosta Werbelski z Wojnianki spłodził Annę , la 
z Chreptowiczem pisarzem ziemskim Grodzieńskim złączona, i 
syna który następuje: — Joachim sekretarz wielki Lite\yski z 
Przeżdziecką podkanclerzanką Litewską miał potomstwo : z se- 
kretaryi na stopień podkanclerzego Litewskiego posuniony , mąż 
uczony, roztropny, w interesach politycznych tak ojczyzny jako 
i innych Państw Europejskich biegły. — Przypisy Krasickiego. 
Chryzostom Chreptowicz w roku 1700. na zjeździe walnym wo- 
jewództw, ziem, i powiatów, lis. Lit. pod Olkinikaini ]so^^\sdX 
się z województwa Mińskiego. Tomasz Chreptowicz miecznik 
Grodzieński , koło roku 1763. 
Jan Lillawor stolnik i poseł województwa Nowogrodzkiego, w r. 
1732. na konwokacyi sejmie. Ten z Anną z Szpilewskich spło- 
dził Ignacego, który pisał się na elekcyą Stanisława Augusta 
z powiatu Grodzieńskiego, potem pisarz ziemski Grodzieński, ten 
z Anną Botiffalowną wojską Grodzieńską , siostrą Franciszka 
BoulFala, dziś marszałka ziemi Sokolskiej, zostawia potomstwo: 
Joachima Cłireptowicza stolnika ziemi Sokolskiej, syna jednego, 
i córki Rozalią Gliniecką^ 31aryannę za Marcinem />«///.7V'M'/c.sew 
skarbnikiem Grodzieńskim , i Karolinę za Dominikiem 31atkiewi- 
czem podczaszym ziemi Sokolskiej. 



88 Clirolierski — Cłiroiio wskL 



Jan Chreptowicz kasztelan Nowogrodzki kolo roku 1752. Karol 
slarosla Grodzieński. 

Adam Litiawor Chreptowicz kasztelan Nowogrodzki, spłodził Mi- 
chała, który z Katarzyną N. małżonką swoją miał synów dwóch, 
Jana i Marcina, oraz córkę jednę Anno. Jan kasztelan No- 
wogrodzki zostawif potomstwo trzech synów, Józefa, Anto- 
niego, i Stanisława. Marcin spłodził Joachima, który 
najprzód starosta Orszański, potem sekretarz W. Ks. Lit. kon- 
syliarz w radzie nieustającej , wielokrotnie poseł na sejmie. Toż 
potem marszałek trybunału W. Ks. Lit. w roku 1765. potem 
podkanclerzy Litewski , na którym urzędzie ciągle przez lat kil- 
kadziesiąt , ministra oł)Owiązek pilnie dopełniający , został nare- 
szcie kanclerzem wielkim Litewskim. Mąź roztropności wielkiej, 
i przymiotów licznych , Królowi wierny, w urzędzie swym mini- 
slrowskim głęboką posiadający doskonałość, pracowity, i dla swej 
ojczyzny , wiek swój w usługach zawsze publicznych przepcdz.ft- 
jący, obowiązku jako sędzia sądów assessorskich W. Ks. Lit. 
czule i pilnie dopełniający , w wyrokach swoich sprawiedliwy, w 
zdaniach, i rady dawaniu gruntowny; przytem ducha religji i po- 
bożności pełen, na ubogich miłosierny, w szczodrobliwości wspa- 
niały, z ludzkości wszystkim miły i przyjemny, lubo w sędziwym 
zostajc-jcy wieku, jednak zdrowie i siły swoje, oraz majątek zu- 
pełnie dla dobra publicznego poświęcający. W godnem potomstwie 
swojem , z Konstancyą Przeidziecką podkanclerzanką Litewską 
małżonką, spłodzonym: Adamie rotmistrzu kawaleryi narodowej 
orderu Ś. Stanisława kawalerze, Ignacym i Ironeszu synach, 
oraz W" córce Ewie Brzostowskiej starościnie Mińskiej, w naśla- 
dowaniu chwalebnych cnót swoich i zasług w ojczyźnie , wieko- 
pomną zostawuje pamięć. — Heraldyka Wielądka. 

ClfiroliCFSlŁi herbu Topor. W województwie Sendo- 
miersklein, z famllji Tęezyilskich od Clirobrzy tak nazwani. 
Stanisławowi Chrobersklemu cłiorązeniu koronnemu, wojskie- 
mu Krakowskiemu, Zygmunt Tarło z Szczekarzowic sekretarz 
koronny, nadgroliek postawił w kościele Panny Maryi w Sen- 
domierzu w roku 1522. Sturowolski in Monumentis. Cóź- 
kolwiek bądź ze nasi geneaiog-istowie rok naznaczają 1409. 
którzy go zowią Krajczym Króla Albryclita i Zygmunta I. 
lubo cij y^^ wiadomo z historyi Polskiej, nierychło po tym 
roku, w Polszczę naszej panowali. Mikołaja z Chrobrzy ko- 
mornika Sendomierskiego w roku 1519. czytam na liście kla- 
sztoru ^Ilecbowskieg^o u Nakielsk. fol. 596. Jan starosta Sie- 
radzki. Piotr w Sendomlersklem 1030. 

W roku 1512. w ślubnej intercyzie Zygmunta I. z Barbarą Zapol- 
ska podpisał się Stanisław Chroberski z tym tyiułem /^^ea^/Z/Z/er 

— Incisor — et Pincerna R. — Cod. Dipl. Vol. 1. fol. 120. 

— Przypisy Krasickiego. 

Clli*OiloiivslŁi herbu Gryf. W województwie Sendo- 
mlersklem , z familji Gryfów Jaxyców. O tych ani Paprocki, 
ani OkolskI nie pisał. Jędrzej Chronowski dziedzic na Ło- 
niowie, z Maryanny Borowskiej herbu Abdank spłodził dwie 



ChrościchoiTiskl. 89 



córki: Annę, ta z Kasprem Duninem Wolskim. Joannę ta 
z Ajilonlm Kopytyńskim w małżeństwie żyły; i synów dwócłi: 
Krzysztofa, od któreg^o był Wojcieeli i córka Katarzyna za 
Adamem Popowskim : i Władysława pisarza skarłm koron- 
nego : ten z Krwackiej Katarzyny zostawił syna 3Iikołaja. 
Wspominają go konstytucye 1667. fol. 25. Wojcieeli dzie- 
dzic na Łoniowie w roku 1660. miał synów trzech, Grze- 
g-orza, Stanisława i Stefana. Krzysztof z Chronowa kanonik 
Krakowski i SendomierskI , scholastyk Kielecki, sekretarz kró- 
lewski : umarł w roku 1680. pochowany w kościele Krakow- 
skim katedralnym, z herbem Gryf na nadgrobku. Mikołaj 
kanonik Krakowski, scholastyk Sendomierski w tymże roku. 
Kazimierz Chronowski podwojewodzy W^iślicki (stryjowie je- 
go , Kazimierz podstoll Krakowski, drugi kanonik Krakow- 
skie) trzy razy wkraczał w kontrakty mał/eńskie, pierwszy 
raz z Chmieleiiską, drugi raz z Chmielecką herbu Boilcza, 
z tej była córka Elżbieta, która pierwszym ślubem zvła z 
Achingerem , drugim z Poleskim , z tej ma syna i trzy córlci, 
trzecim z Piorunowskim, i synowie trzej, Jan umarł młodo. 
Michał skarbnik Wiślicki, zona jego pierwsza z Mogielnicy, 
z tej córkę Magdalenę wydał za Antoniego Morskiego herbu 
Topor. Druga żona jego Ludwika Ożarowska Tomasza cze- 
śnlka Sendomierskiego córka, z niej zostawuje dwóch synów, 
Józefa i Franciszka. Józef stolnik Mlelnicki podwojewodzy 
W^iśllckl. Trzeci syn z Chmielecklej ma za sobą 3Iaryannc 
Kurowską z Iskrzyckiej herbu Pobog urodzoną, córkę Ję- 
drzeja, z tej ma syna jednego Stanisława i córki dwie, Jo- 
zafata zakonnicą w Tarnowie, Elżbieta za Janem Gawroń- 
skim Rawiczem. Trzecia żona Kazimierza Koczowska, z tej 
syn Antoni podczaszy Bracławski, złączył się dożywotnie z 
Sobolewską, siostra zaś jego Magdalena, wydana za Jędrzeja 
Studzińskiego. Grób Chronowskich w Sendomlerzu u S. 3Ia- 
ryl 3Iagdaleny u 00. Dominikanów. 

Kazimierz z Chronowa Chronowski podwojewodzy powiatu Wi- 
ślickiego , pisał się na konlederacyą Sendoniierską 1705. roku. 
Józef z Chronowa Chronowski pisał się na elekcyą Stanisława 
Augusta Króla z województwa Krakowskiego. Ludw^ik z Chro- 
nmoa Chronowski skarbnikiewicz Wiślicki, na Łęź elekcyą 1764. 
roku podpisał się z województwa Sendomierskiego. — Heraldyka 
Wiclądka, 

CliroŃciclloivski herhii Bończn. Chrościcjowskich 
tegoż herbu piszą nasi genealogistowie, o tych zaś nic nie 
mają. Są zaś w Lubelskiem województwie. Z tych Piotr miał 
piąciu synów. Jakóha który porucznikował u pisarza koron- 
nego. Stefana, który Jezuitą umarł: Kazimierza ten z Hańską 
spłodził Piotra. Wojciecha, ten Adama i Seweryna, którego 



90 Clirościckl — €lirii$$cieki. 



z Anny Koźmińskiej syn Piotr, zona je^o Anna Wercszczyń- 
ska czcśnikowna Latyczowska , z niej synów czterech. Jan 
mąl rycerski z Pruszkowskiej nilal syna Piotra, Wojciech. 
Franciszek z Antoniną Tchorzewską, i Antoni. Stefan i Sa- 
muel w roku lGi8. 

Józef Chrościcliowski wice-regent grodzki Lubelski 1792. roku. — 
ClirosciclŁi herbu Rola. Paprocki i Okolski na miej- 
scu swojem o nich nie pisał, ale pod herbem Łodzią tom. 2. 
fol. 177. Chrościcką tego herhu wspomina : była to Szara- 
ckiego herbu Radwan małżonka : i Nakielshi iv 3Iiechovn 
fol. 39G. powiada, ze dziedzictwo icli, Chrościce są w Sen- 
domlersklem w^ powiecie Wiślickim. Stanisław miał za sobą 
Katarzyn(^'; Pikarską. W^alenty i Kazimierz z Chrościc, Chro- 
śclccy w ziemi Ciechanowskiej w roku 1097. Maciej w ziemi 
Gostyilskiej 1674. Konslancya iv roku 1702. Są jednak zda 
mi się i Clirośliccy w temźe województwie, bo się tak pod- 
pisał 31ikołaj CliroŃlicki podsędek ziemi Stęźycklej, utwier- 
dzając ręka swoją Pacta Corwenta Władysława IV. Porządek 
Elekcjji fol. 18. Córka jego Anna dostała się w małźeii^wo 
Janowi Rzeszowskiemu. 

Stanisław i Ignacy Chrościccy pisali się na elekcyą Stanisława 
Augusta Króla z województwa Kaliskiego. — Heral. Wiclądka. 

diroŃciiiNki. Tycłi przodek Stanisław Chrościilski 
nol)iłitowany w roku 1G85. o czem konstylucya. 

Wojciech Stanisław Chrościiiski sławny poeta Polski. Są w 
druku od niego wydane księgi następujące: Farsalia Liikana. — 
Ro::imoivy J)avi Greckich Owidyiisza. — Job cierpący. — Zbiór 
krótki r.jtmów pobożnych. — Opis zwycięztwa pod PVied?ńem. 
— Aman albo historya Esłhery. — Józef od braci zaprzedany. 
■ — Laur poetyczny. — Był sekretarzem Jana IH. Króla Pol- 
skiego i syna jego Jakóba. — Przypisy Krasickiego. 

Clirosiiiift^ w województwie 31azowieckiem. Chrosnia 
towarzysz Pieniążka pod Pieszkowem do szturmu idąc, za- 
bity w roku 1582. Paprocki o herb. fol. 405. 

Clirostowski herbu Ostoja. W Mazowieckiem wo- 
jewództwie. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Jan 
z powiatu PIńskleg-o Augustyn z ziemi WIskiej pisali się na 
elekcyą Władysława IV. W^aleryau, Kazimierz, i Bartłomiej 
na Aug-usta II. 

Stanisław Chrostowski w roku 1700. na zjeździe walnym AV. 
Ks. Lit. pod Olki/tikami podpisał się z województwa Mińskiego. 
Tamże 31ichał Chrostowski mostowniczy luffantski. — Heral- 
dyka Wielądka. 

CliniŃciclki herbu Leliwa. Ing-nacy Chruścicki Soc. 
Jesu. — 

Wojciech, Franciszek dwóch imion Chruścicki pod. Łuc. na 
zjeździe walnym pod Olkinikami , pisał się z województwa In- 



Chru^liiiskt — Chryiilckt. 



91 



. flantskiego. Jerzy Chruścicki rotmistrz Wilkoniicrski , pisał się 
na clekcy.j Stanisława Augusta Króla z powiatu Wilkoinierskicgo, 
województwa ANiKMiskiego. — HcrahlijlHi WwlądUa. 

dtriiŃliii.sk.i na Podolu. Okolshi in Ilussta Florida 
fol. 114. powiada, ze Chruślińska była za ^Vileńsklm , po 
którego śmierci wstąpiła do klasztoru Panien Doininikanek 
w Kaniicncu Podolskim , I jej siostra rodzona Barbara koło 
roku U);iO. 

CliryllsKi herhii Prawdzie. O tycb ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał. Jakób Chrybskl w roku 1578. poborca ła- 
nowego w Poznańskiem województwie Constitul. Jol. 352. 
Cbrybska, Smuszewskiego kasztelana Santockiego małżonka, 
herbu Prawdzie. Kazanie Hippolita Stojkowskiego. 



CHRYNICKI 




i HERB. 



Jest węda o dwócb haczystych końcach, tak złożonych, 
ze jeden na jednej, drugi na drugiej stronie, z krzyżem bia- 
łym wprost spojona tak jednak, ze węda do góry, krzyż na 
dół prosto obrócony w polu czcrwonem. Na hełmie pice piór 
strusich. Paproeki id Gniazdzie Cnoty fol. 1129. O herbach 
fol. fi/T. Okolski łom. i. fol. 275. Ii'le/not>/fol. 98. Okazyą 
tego herbu, ciz wypisali. Przodek tej lamilji rycersko służąc, 
gdy na nieg-o straż przypadła, ubezpieczony tak z tej miary, 
ze żadnej o nieprzyjacielu pogłoski nie było , jako i ztąd, że 
w pogodny dzień pi-ędzej mógł postrzedz nadchodzącego nie- 
przyjaciela; zsiadłszy z konia i za cugle w jednej ręce go 
trzymając , wędę w pobliższą rzekę na ryby zarzucił. Tym 
czasem chybkim pędem wypadło ku niemu kilku Tatarów: 
nic się tem nie strwożywszy, wsiadł co prędzej na konia 
mężny Junak, i jednego z nich zabiwszy, drugich rozpro- 
szywszy , jeszcze z między nich jednego pojmawszy, do swego 
hetmana czy książęcia żywo przyprowadził. Za którą dziel- 
ność, wędę mu tym kształtem jako widzisz i krzyż w herbie 



92 Clirzanowiski. 



nadano. Tym sń^ herbem Chryniccy na Wołyniu pieczętują r 
luboc Okolski w tomu trzecieg^o rejestrze Chrynickich położył 
herł)u Trąby. Iwan ChrynickI podscdek ziemski Łucki w r. 
1590. u Jati7[sznwskiego tv Statiic. fol. 361. ja g^o w kon- 
stytucyacli w roku 1611. czytam sędzią ziemskim Łuckim, 
kiedy go Rzeczpospolita deputowała do rewizyi ksiąg tak 
grodzkicb jako i ziemskich Łuckich. Alexander chorąży Wo- 
łyński, poseł na sejm 1619. a z lamtąd destynowany do kwarty 
Rawskiej Constit. fol. 6. Jan Clirynicki na Knlehyninie z sej- 
mu 1638. komissarz do rozgraniczenia województw Wołyń- 
skiego i Bełzkiego Constit. fol. 19. Stefan deputat na try- 
bunat koronny 1650. jest o nim wzmianka w Iconstytucyach 
1653. fol. 4. 

ClirzS&ilOi¥Ski herbu Korab ^ w Warszawskiej ziemia 
Jędrzej Chrzanowski podpisał się na ełekcyą Władysława IV. 
drugi Jędrzej w ziemi Różańskiej. Stanisław z Chrzanowa 
w województwie Płockiem. Adam i \^'^alenty w ziemi War- 
szawskiej w roku 1697. Franciszek z Broniszów Chrzanowski 
1704. Confoed. Sendom. 

Zygmunt Chrzanowski podsędek ziemi Warszawskiej mający swoje 
dziedzictwo na Chr:ianoioie niedaleko Warszawy źył koło r. 1763. 
Tomasz Chrzanowski herbu Korab, z Teresą Cybulską, spłodził 
Macieja, który z Elżbietą 5Z'?Wy/o«'5Aya spłodził liazimierza, 
ten z Maryanną Jurkotcską , zostawił potomstwo,, Józefa, i 
Marcina, podscdka ziemi Warszawskiej, orderu S. Stanisława, 
kawalera. Który idąc drogą prawdziwego obywatela swój talent, 
i prace poświęcił na usługi ojczyzny, będąc na funkcyi, już to 
w komissyi skarbowej koronnej regentem , już to w urzędowaniu 
ziemiańskiem, ziemi Warszawskiej podsędkiem, i na różnych ko- 
missyach , trudów swoich , i usług dla publiczności , dał dowody : 
ten w pierwszem małżeństwie z Maryariną Andrynkiewiczową 
spłodził syna Maxymiliana, Elżbietę za Wiel. Ignacym Ru- 
dnickim sędzią ziemskim Stężyckim 3Iaryannę za Wiel. Alexan- 
drem Młyńskim cześnikiem Raciązkim ł)cdące , Józefę i Rozalią 
córki. W powlórnem z Józefą Szemplińską, Kazimierza i Jó- 
zefa synów, Kuneguudę córkę. — Heraldyka Wielądka. 
dirzaiiOiVNki herbu Nowina , w Lubelskiem woje- 
wództwie i Brzeskiem Litewskiem. Z tych Zygmunt Benedykt 
Chrzanowski cześnik i podstarości sądowy województwa Brze- 
skiego, starosta Rewiatycki w roku 1711. Jan 1691. Jędrzej, 
Zygmunt, Tomasz Jan w roku 1632. w powiecie Pińskim. 
Mikołaj miał za sobą Bielecką, synów z niej dwóch, Jana 
i Stanisława. Jędrzej i Krzysztof w Sendomierskiem 1632. 
W roku 1778. Piotr Chrzanowski komornik graniczny Kijowski. 
— Przypisy Krasickiego. 

dirzaiioivski herbu Rogala. Pisze o nich Kojalo- 
wicz iż są w Lidzkim powiecie, z tych Krzysztof Chrzanowski 
1648. roku. — 



ChrząnoTriskl— dirząstoivski. 93 

Stefan Stanisław, pods^^dck ziemski powiatu Pińskiego, oraz 
Jan Michał na Chrziinowie , w roku 1700. na zjeździe wal- 
nym województw i powiatów W. lis. Lit. pod Olkinikuini pisali 
się z powiatu Lidzkiej^o. 3Iarcin Chrzanowski w roku 1704. 
28. Kwietnia w aktach Wileńskich, podpisał akt konfederacyi ge- 
neralnej W. Ks. Lit. Szczęsny Chrzanowski pisarz grodzki 
Brzeski Litewski 1792. roku. Roch Chrzanowski koniuszj Piński 
w lyniźe czasie źyjqcy. — Heralcli/ka Wielądka. 

Clirzj|iioiisIi.i herbu Poraj ^ w Sendonilersklem wo- 
jewództwie. Jan Chrzanowski opat Wągrowieckl sekretarz 
irólewski Auctor 50 Singular. Dominik kanonik Chełmski 
deputat na trybunat koronny w r. 1693. 3Iarcin w Ruskiem 
województwie 1632. Samuel Chrzanowski oberszterleitnant 
nobilitowany 1676. Constit. 

Antoni Chrzanowski podczaszy Czerwonogrodzki. Franciszek 
Poraj Chrzanowski w roku 1705. w Korczynie pisał się na kon- 
federacyą Sendomierską. Józef z Chrzanowa y na elekcyą Sta- 
nisława Augusta z województwa Sendomierskiego , Stanisław 
z Kozietul, na tcź elekcyą z województwa Sieradzkiego. To- 
masz z województwa Poznańskiego podpisali elekcyą 1764. roku. 
Hermenegild Chrzanowski, wprzód Nakielski, potem ziemski 
Gnieźnieński pisarz , był deputatem Ay roku 1776. na trybunat 
koronny z województwa Gnieźnieńskiego. — Heral. Wielądka. 
W r. 1788. 3Iarcin Chrzanowski podstarości Stęźycki. — Przy- 
pisy Krasickiego. 
Clirząsto^iski herbu Kościesza w Podgórzu. Mi- 
kołaj ChrząstowskI, o grzech z Anną Królową niewinnie ob- 
winiony; bo tę kalumnią zła g^ęba ze wstydem swoim odwo- 
łała. Przecież Mikołaj znat5 unikając od Paiiskieg^o g-niewu 
Króla Jag-ielła, jeszcze przed dekretem, który świadkiem byt 
jego cnoty, wyniósł się za granicę. Cromer 1407. Bielski 
jol, 288. atoli znać potem, ze do ojczyzny powrócił, ponie- 
waż męztwo jego pod Koronowem sławi Bielski fol. 307. był 
miecznikiem Krakowskim 1422. List Jagiełłą. 3Iikołaj drug"i, 
o którym Dług^osz pisze , ze Władysława Króla do Węgier 
odprowadzał 1440. a w roku 1443. zbiwszy z tymże Wła- 
dysławem Baszę Natolskiego Carambeja, chorąg-wle i pro- 
porce w tem zwycięztwie zdobyte, w Budzyńskim kościele 
zawiesił: Bielski foL 373. Piotr biskup PrzemysłskI po Janie 
z Lubienia herbu Doliwa na tę katedrę wstąpił czy 1435. 
czy 1437. jako inni chcą u Nakiel. lubo o tęż sarnę infułę 
konkurrował Franciszek Oretlus, podobno Orzeski, dziekan 
Lwowski, kanonik PrzemysłskI. Dług;osz g;o wspomina w r. 
1447. kiedy sejm Piotrkowski opisuje. Siedział na tej ka- 
tedrze lat sledmnaście, uniarł w roku 1452. był przed bi- 
skupstwem proboszczem u S. Floryana I kanonikiem Krakow- 
skim. 3IIkotaj wojski Krakowski 1454. poseł do Władysława 
Króla Węglerskleg^o i Czeskiego, od Kazimierza III. Bielski 



94 Clirząstowskl. 



fol. 401. Cromer. Iib.22. Jakóh Chrząstowski z Magdaleny 
Trojecklej stolnlkowny PrzcmysJsklej spłodził dwócii synów, 
Adama I Jana, tyleż córek: z łych Ewa z Krzysztofoiii Szy- 
Hn"-Iem, Anna z Wacławem Sianem dożywotnie zmówione. 
Piotra, Anna Orz(;cka małżonka, pozostała wdowa po Ila- 
mulcie. Są i w Litwie tegoż domu Clirząstowscy, Wacław 
i Daniel miecznik Zmudzki, pisali sił^ z Zmudzklem na ełekcyą 
Jana Kazimierza: był potem tenże Daniel kasztelanem Zmu- 
dzkim, od którego został sl(^ syn Jan. Wojciecłi Kazimierz 
1648. Józef starosta Rysleński w roku 1074. Samuel mie- 
cznik Zmudzki w roku 1669. 

Ignacy Antoni Chrzqstowski podstoli Zmudzki, potem sędzią 
ziemski Tcls/^ewski pisał się naelckcy.'! Slanislawa Augusta Króla" 
z księztwa Zmudzkicgo. Także honstylucya 1704. foi. 163. 
wspomina, iż był wy^^naczony lustratorem do kwarty dóbr kró- 
lewskich w ksicztwie Zmudzkiem. — Heraldyka Wielądka. 

ClirzJ|Sto^vslŁi herbu Krzywda. Ze są w ksicztwie 
Zmudzkiem i województwie Brześcljańskiem wyraźnie pisze 
I\s. Kojułowicz iii MS. Z tych o jednym powiada, że byt 
podskarbim Litewskim, zkąd potomstwo jego zwano podskar- 
bieami. Wacław Alexander Clirząstowskl, starosta Botocki. 
Tomasz 1632. Stefan podstoli Zmudzki, ciwun Berżański 
wprzód instygator, potem skarbny Litewski. Daniel miecznik 
Zmudzki brat skarbnego. Jan, Wojciech i Kazimierz w Brze- 
ścljańskiem 1642. Józef pisarz ziemski Zmudzki. 

Józef r^hrząstowski podstoli i poseł Grodzieński roku 1793. zksię- 
ztwa Zmudzkiego. — 

^\YV'iŁ^'^t«w^^\ herhu Łodzią ., w województwie Ka- 
liskiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Piszą 
się zaś z Tuszkowa z Bniilskiemi jednaż ich dzielnica: to o 
nich świadczy Antoni Drews zakonu Cystereyeń. w książce 
od siebie do druku podanej Arniamentarium. Z ustnej zaś 
relacyi jednego z Chrząstowsklch Zadorów, to mam: że od 
początków swoich jedenże był dom Chrząstowsklch Zadorów 
i Łodziów. Bo gdy któryś Chrząslowski Zadora, ożenił się 
z Bnińską: oraz Dumu tego Lodź przyjął, na hełmie Zadorc 
zostawiwszy. Widzieć ten herb i podziśdzieii w domu Chrzą- 
stowsklch Łodziów odmalowany. Marcin Chrąstowski, (któ- 
rego siostra rodzona Anna zmówiona z Alexandrem Łochyii- 
skim pisarzem Naklelskim herbu Jelita) syna spłodził Zy- 
gmunta, ale ten bezżenny młodo umarł : córka zaś Zofia z 
Skoroszewskim miecznikiem Kaliskim zręczona. Mikołaj z Tu- 
szkowa brat stryjeczny Marcina, kasztelan Nakielski, ten ho- 
nor prawie poniewolnie przyjął, lubo wyższych zawsze byt 
godzien, to dla krwawych zasług swoich, w różnych expe- 
dycyach Tatarskich, Kozackich i Szwedzkich, to dla wyso- 



Clirząstowski. 9S 

klesro rozsądku , ludzkości I miłości u Mszwstkich. Siostra 
je^o Dorota z Slanis[aweni AVqgliko\vskint dożywotnia przy- 
jaźń poprzysięgła : kasztelan zaś z W^glikowsklej siostry ro- 
dzonej Władysława zostawił dwócłi synów: Antoniego, temu 
Kadzidłowska Konstancya podkoniorzanka Inowrocławska po- 
wiła dwócli synów, Jana i Franciszka i córkę jcdnę. Józefa, 
tego z Joanny Wałdowskiej dwócli synów AVojciecli i An- 
toni. Jan rodzony brat kasztełana miecznik Wscliowskl , z 
pierwszej zony Broniewskit-y spłodził syna Władysława i córkę. 
Secundo voto z Konstancy! Grocłiowickiej łowczanki Kali- 
skiej, miał Teresę córkę która poszła za Karwowskiego, i 
synów sześciu. Franciszek zda mi się jeszcze młodzian. Mi- 
kołaj zakon sobie Cystercyeńskl w Koronowie obrawszy Ste- 
fanem nazwany. Jan i Bartłomiej in Soc. Jesu. 3Iaciej stan 
duchowny przyjął. Antoni w Trzemeśnie Canonicus Re- 
gularis. 

CliraEi|Sto^V!s>ki herbu Ostoja , w Rawskiem woje- 
wództwie. Jakób Chrząstowski z sejmu w roku 1G70. komis- 
sarz do kontrowersyi ułacnienia od Marcliji Brandeburskiej 
Constit. foL 26. Jędrzej Piotr roku 1697. podpisał Pacta 
Coiwenta Augusta II. Constit. fol. 23. Stefan i Teofil w 
województwie Łęczyckiem w roku 1674. Stanisław Krzysztof, 
którego córka Dorota poszła za Jędrzeja Stokowskiego herbu 
Drzewica w r. 1578. a po nim za Jana 3Iasłowskiego herbu 
Samson 1586. Acta Castren. Opocznensia. 

dirz$|stoiv§>l4.i herbu Zadora i, w Krakowskiem wo- 
jewództwie. Piszą się z Brzezia, jako i Lanckorońscy : gdyż 
to jedenźe dom, tyło ze się ci od Lanckorony Lanckoroń- 
skiemi, tamci od Chrząstowa Chrząstowskiemi przezwali. Mi- 
kołaj kasztelan Chełmski w roku 1470. syn jego Floryan. 
Piotr dziedzic na 31arkocicacb 1610. żona po śmierci jego 
poszła za Szymona Jasiiiskleg-o , syn zaś Stanisław Histor. 
Dom. Probat. Cracov. a bodaj nie podsędek Krakowski. 
Piotr, Adam i Alexander pisali się z Krakowskiem na elckcyą 
Jana Kazimierza. Stanisława syn Piotr sędzia g-rodzki Sądecki 
1660. od którego był Stanisław, siostry zaś Piotra sędziego, 
Barbara Wojciechowi Dąbskiemu kasztelanowi Sierpskiemu, 
Jadwiga Jerzemu Czernemu, trzecia Marcinowi Czernemu 
zaślubione. Krzysztof Chrząstowski Soc. Jesu niespracowany 
na usłudze bliźnych operaryusz , z których też jednego już 
prawie w pół przegniłego na ramionach do grobu zaniósł : 
na ostatek służąc zapowietrzonym , poszedł po zapłatę wie- 
czną w roku 1629. Tyburcy Chrząstowski z Joanny Garczyii- 
skiej , spłodził dwócli synów, z których W^ładysław, obrał 
sobie zakon Soc. Jesu, Antoni zaś osiadł na Podolu: z Bro- 



96 dirz{|szcz— Chrzczoiiowski. 

niewskicj ma dwóch synów. Brat ich stryjeczny Jakóh Chrzą- 
stowski przeuczywszy z wielką pochwałą kilkanaście lat reto- 
ryki, gdy w ciczk.ą a prawie śmiertelną wpadł chorobę; ślub 
uczynił na honor 8. Franciszka Kawereg-o jeszcze dziesięć 
lat tcz pracę kontynuować , jeźliby go Bóg- do przeszłego 
zdrowia przywrócił. Uzdrowiony cudownie , nie bez w izyi 
tego Ś. ślub swój wypełnił z wielką applikacyą, i dyscypu- 
łów swoich w tej nauce postępkiem. Cbrząstowska w kla- 
sztorze Sendomierskiem Panien Benedyktynek księni : w któ- 
rym inne dwie tegoż imienia, Bogu życie swoje poświęciły. 
Andrzej Piotr z Brzezia Chrząstowski , pisał się na elekcyą 
Augusta II, Króla. Alexander z Brzezia Chrz.-jstowski, generał 
adjutaut buławy polnej koronnej , podpisał elekcyą Stanisława 
Augusta Króla z województwem lirakowskicm. — Heroldyka 
Wielądka. 

Clirząszcz herbu Salamandra , w Sendomiersklem 
województwie. Chrząszczami nazwani od Chrząszczowej woli 
na pograniczu Cześkiem : zkąd potem do Polski przyszli, za 
czasów Stefana Króla. Samuel z Baranowskiej herbu Grzy- 
mała podkomorzanki Wiskiej spłodził Marcina rotmistrza kró- 
lewskiego, pod Gdańskiem i w inszych expedycyach doświad- 
czonego. Temu pierwsza żona Lisowska powiła trzecłi synów, 
Jana, Seweryna i Alexandra. Druga zaś Dobrzelewska, Mar- 
cyana łowczego nadwornego u Zygmunta III. Króla Polskiego. 
Samuela, ten się przeniósł do Węgier. Jana, ten służąc w 
wojsku Cesarskiem, w okazyi z Turkami poległ. Alexandra, 
ten w Prusiech przeciwko Gustawowi i Szwedom ; na Rusi 
przeciwko Kozaków i Tatarom przez lat dwadzieścia i sześć 
wojownik, pojął Zofią Spławską. Kazimierz z Chrząszczo- 
wej woli Chrząszcz podczaszy Starodubowski w Bełzkiem w 
roku 1697. 

dirząS5RCa5e¥Vslł.i herhu Trzaska^ w województwie 
Rawskiem. Adam z Chrząszczewa Chrząszczewski z Raw- 
skiego w Podgórze się przeniósł, któremu zmarłemu w roku 
1631. nadgrobek syn wystawił, u 00. Franciszkanów w 
Krośnie: zostały się dwie córki po nim. Teodozya za Jerzym 
Boguskim, Katarzyna za Szymonem Rylskim. Felicyan w" wo- 
jewództwie Brzeskiem Kujawskiem w^ roku 1630. miał synów 
Marcyana i Jędrzeja. Franciszek i Wojciech 1697. 

Franciszek Chrząszczewski komornik ziemski Braclawski , był 
sekretarzem konfederacyi generalnej Targowickiej 1792. roku. 
Ignacy Chrząszczewski wice-regent Bracławski. — Heraldyka 
Wielądka. 

ClirzczoiiowsKi herhu Pilawa^ yv Sendomiersklem 
wojew^ództwie gniazdo tego domu zakładają nasi genealogi- 
stowie, mnie się o nich nigdzie nie dostało czytać. 



Chrzc«OMO^vskl— Cłiiidzewskl. 9" 



CltrzCKOiiom^slŁi herbu Trzaska , w wojcwódzlwie 
MazowIeckI(Mii. Z tych jeden był opatern Luljiilskiin. Paweł 
Mikołaj i Kasper w ksl(;ztwle Zmudzklem w r. 1070. Fran- 
ciszek, Stanisław, Józef I Kazimierz w ziemi Łomżyńskiej 
w roku 1697. Adam w zakonie naszym w roku 1()82. młodo, 
ósmeg-o roku życia zakonnego umarł w wielkiej pobożności. 
AIexander Chrzczonowski podsi^dek ziemi Rawskiej 17()3. roku. 

Clirzeivsl4.i« O tycli ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Atoli J(;drzej Lipski kanclerz niegdy koronny (jnaest. 
pvhl. dec. 1. quaest. 8. jawnie o nich świadczy, a z po- 
wiatu Iizeczyclćiego podpisał elekcyą Jana III. Piotr, ale 
Chrzniewski. 

ClllidkoiYSki herbu Jastrzębiec- w ziemi Łukowskiej. 

Cltuclzewski herbu Ciołek. Duńczewskt Tom I. słro/i. 27. 
? 456. obszernie o tycliźe pisze l.tcznie z (^lujdzyńskieini , i tak 
te dwie familie rozróżnia : — Ci którzy z Chudzewa Clmdzewscy 
różnie się w tranzakcyach swoich pisali, a nieklóizy cudzą ręką 
wyrażali, jako pisać nie umiejący, to jest jedni a Ckudzeioo 
Chudzevvscv , drudzy od tejże włości Cliądzeńscy, insi (^luidzeń- 
scy, lubo jednego herbu Ciołek byli, i z jednego dziedzictwa po- 
chodzili, to jest od Cluidzewa w ziemi Dobrzyiiskiej , jak. mam 
informacyą od Stanisława z Cluidzewa Chudzewskiego. Ze tedy 
Chądzyńskiemi herbu Ciołek zwać się powinni ci, którzy w Pod- 
laskiem województwie ziemi Drohickiej ze wsi Chądzyna pochodzą, 
potwierdza dokument u Okolsk. T. 1. f. 116. który ich lak zowie 
w Podlaskiem województwie zostających, — Tu wymienia Duii- 
czewski Cliądzyiiskich tych którzy wyżej są umieszczeni i tak dalej 
prowadzi : — Ci jednak , którzy pochodzą z ziemi Dobrzyńskiej 
ze wsi (jhudzewa, nie Chądzeiiskiemi , ani Chądzyńskiemi zwać 
się mają , ale Chudzewskiemi , mówiąc genuine. Jako albowiem 
w Wielkiejpolszcze , ziemi Dobrzyńskiej , Panowie Ossowscy zo- 
wią się od wsi Ossowk?', od Zbojnij Zboińscy, od Karnkowa 
Karnkowscy, od Jankowa Jankowscy, lubo idą z jednego początku 
od Karnkowa wszyscy , i tym przydomkiem starożytnym dotąd 
zaszczycają się ; tak z Chudzewa Chudzewscy , z Chądzyna 
Chądzyńscy, albo Chądzeńscy zwać się mają, wedhig zwyczaju 
Rzeczypospolitej, lubo jeden początek wzięli od Witelliuszów sta- 
rożytnych : albowiem acc/dens non variat snbstantiant rei\ byle z 
jednej krwi mieli swoje procedencyą, są jednego pokolenia, lubo się 
ina( zej od swoich wsiów zowią : przez to jednak sukcessya nie spada 
wz.ijemnie bez Avyprowadzenia należytej procedencyi : bo cognata 
nomina tylko neijuieoec mają do siebie relacyą. — Później zaś stron. 
456. tenże Duhczewski wypisuje następne dokumenta do tyctiże 
Chudzewskicłi czyli CImdzyńskich (bo i tak ich nazywano) ścią- 
gające się. u4nno 1609. feria ^ta post Jud/ca, in Castro Bo- 
brov7iicen. G. Hednigis Jasińska, G. Stanislai Jasiński filia, 
G. tero Stanislai Chudzewsld consors ^ eundem maritum si/um, 
a submissione G. C hełmie ki f a eta liberat. Anno eodem , feria 
2da post Jubilat, G. Joannes Chudzewski. olim Laurentii J/Hus, 
G. Martinio Chełmirki, sortes suas haereditarias in bonis Chv- 
dzewo , in Terra et Distnctu Dobrinensi consisten. obligat i u 
Tom iii. 7 



98 Cliudziiiskl. 



Castro Bobroricejisi. Anno eodem et fcria G. Martinys Chel- 
micki, G. Annae Paszkoicna, G. Jon/nńs Chudzewski Łaurcntii 
jHii consorti, siwimam certam pro rigilia festi S. Joannis Bap- 
tistae, corain Actis Costrc/isibus Loncicien. rcponendam inscri- 
bit , Acius Castren. Bobrorniconsis. Jest Aviele Iranzakcyi Chu- 
dzewskich w tym Grodzie , do którego ciekawych odsyłam , tu 
lata i ferie namieniając tylko , jako /// onno 1062. feria ^da antę 
Jest. SS. Tri/iilatis. Anno 1()()8. Sahbatho post fest. S. Lucae 
Ecangel. Anno 1009. feria i)ta post festuni S. Marthii Ponti- 
Jicis. Anno 1081. Sabbat. antę fest. Ś. Martini Pontip. et anno 
eodem ac die eadein. Itern anno eodem feria \ta post fest. S. 
Hediigis , et alia transactio die eodem. Anno \^%*l. fei'ia dtia 
in crastino S. Bartholoin. Apostoł. Anno 1()88. feria Ata in 
crast. S. Apolo?iiae. Anno 1094. et 1090. Sabbat. i?i crasti. 
S. Laureata 3Iart. etc. Ta wieś Chiidzewo, w ziemi i powiecie 
Dobrzyńskim , paralji Moskowskiej , dyecezyi Płockiej zostaje, 
gdzie znajdujący się w starym wieku szlachetni Chndzewscy, po- 
kazują w tymże kościele wymalowanego na portrecie Chiidzew- 
skiego , z herbem Ślepowrona , zkąd ?wn postremnm oritiir dit^ 
bium, czy Ciołkiem, czy Ślepowronem pieczętować się mają, ponie- 
waż w żadnych herbarzach to imię Chudzewskich nie znajduje się. 
CliliclzBiiski /ie?'bu Choleiua^ w Poznańskiem woje- 
wództwie. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Woj- 
ciech pisarz grodzki Poznański w roku 1611. o którym uni- 
wersał poborowy w tym roku i 161.3. córka jeg-o z Adamem 
Kornatowskim zaślubiona. Jana w ziemi Gostyńskiej zona Na- 
ramowska. Stanisław i Piotr w roku 1697. Są i w Płockiem, 
bo się z tem województwem podpisał na elekcyą Władysła- 
wa IV. Wawrzeniec, a na Augusta II. Adryan i Wojciech, 
ale podobno ci należą do herbu Oksza. 

Niesiecki w supplemencie do Tomu IV. umieszcza C7iudzich'ck 
herbu Ostoja i odwołuje się do opisu pod tym herbem umieszczo- 
nego , gdzie jednak już nie o Chudzickich ale o Chudziiiskich 
pisze: wyjaśniając ^,że Chudzińskim w województwie Poznań- 
,,skiem mylnie herb Cholewa przypisał, bo przywilej nobilitacyi 
,,ich od Zygmunta III. dany rolcu 1592. za zgodą wszystkich 
,, stanów herb im Ostoja przyznaje do którego przypuścił ich Jan 
,, Gajewski sędzia ziemski Poznański." • — Pomimo tego dodać 
lu muszę iż i w innych autorach późnie jszycli trafiło mi się czytać 
Chudzickich herbu Ostoja., jako to w liuropatnickim, Małachoio- 
skim — jednak obszerniejszego opisu niedostaje. 
Co do Chudzińskich IFiełądek w heraldyce tak obszerniej pisze; 
Dom Chudzińskich czytałem, iż się także znajduje w W. Ks. 
Lit. Z tych Alexan'der Chudziński w roku 1700. na walnym 
zjeździe pod Olkinikami województw , i powialów w Ks. Lit. 
podpisał się z województwa Połockiego. Na elekcyą zaś Stani- 
sława Augusta Króla 1764. roku. Michał Chudziński pisał się 
z województwem Witebskiem. 
Chudziński hej^bu Choleioa w księztw^e Mazowieckiem teraz pos- 
sessye dziedziczne mający z tych Wojciech z Anną Piotra Trze- 
bińskiego, i Ewy z Wiśniewskich córką, a małżonką swoją, zo- 
stawił córkę Annę, Michała W ęgrzeckiego burgrabiego grodzkiego 



Chwalilioff. 99 



Warszawskiefi:o i plenipotenfa skarbu koronnego, małżonkę, i syna 
Antoniof:fo (iliudzińskiej^o bywsz('f;o srdziego zicniiańskicgo (czer- 
skiego, na Avsi .lastrzohin w paralji (Grodzickiej ziemi (Czerskiej 
dziedzica , kt('>ry z K\v.'j Puchalitnlcą córką Walentego Puchały 
podscdka Warszawskiego, niaj.-|cy potomstwo, syna jednego Fi- 
lipa, i córki 4. 31aryannę , llóż(^' . Antoninę, i Katarzynę. — 
ĆllMalilió^ herbu Sh^zcmic , w wojewódzlwie Kra- 
kowskiem. Dom to starodawny , ho przywilej Króla Kazi- 
mierza dany temu domowi w loku 1347. wspomina trzech 
braci rodzonych, Czesława, Aproslawa, i Falihoga: tych zaś 
stryjecznych braci piąciu, Stanishiwa, Falimira, Benisza, Ko- 
ślawa i Janusza, i synowców tychże Piotra Klemensa i Jana. 
Z tej familji potem był J«;drzej dziedzic na Janowicach Chwa- 
libóg" konfundator kościoła i probostwa S. Jakóha w Krako- 
wie; za którym była Barbara Jordanowna miecznikowna Kra- 
kowska: z tą miał synów sześciu. Pierwszy Jakób doświad- 
czoneg'© w różnycb expedycyacłi mcztwa, temu Nahojowska 
spłodziła Wacława, który w kampanjl ^Yołoskiej w niewolą 
się był Turecką dostał, z niej jednak na wolność wyszedł- 
szy, związał się dożywotnie z Barbarą Ługowską pisarzowną 
Krakowską, z niej zostawił plcc córek (z których Zofia była 
za Janem Trembeckim) i synów trzech Bogusława, Stefana 
i 3IIchała. Drugi Piotr z obozu wyszedłszy, wszedł w kon- 
trakty małżeńskie w Wielowiejską: ta mu powiła synów czte- 
rech, Zbigniewa Stanisława ten żył z Burzyńską. Jędrzeja 
któreg*o z Oleśnickiej podkomorzanki Sanockiej syn Piotr. 
Jana, teg^o z Bogusławskiej synów trzech, Jan, Stanisław i 
Kazimierz. Piotra, tego z Krzeplckiej synów piąciu , Piotr, 
Stanisław, Jan, Franciszek i 3IIkołaj. Trzeci Jędrzej zrodził 
z Konopnickiej Jakóha pisarza zlemsklcg^o Krakowskiego, 
(który żył z Zofią WIktorowną.) Remiglana, Sehastyana, Zy- 
gmunta, Piotra, i Jędrzeja. Czwarty Jan zszedł bezpotomnie. 
Piąty Stanisław w obozie całe życie swoje ojczyzny dobru po- 
święcił. Szósty Samuel rotmistrz powiatu Sądeckiego podczas 
inlerregnwii w Polszczę, z Strzemesklej zostawił trzy córki. 
Tego wieku gdy to piszę, kwitnęli Stanisław z Janowic pod- 
stoli I ylcesgerent Krakowski, deputat na trybunał koronny 
w roku 1710. Michał podstoll Braciawskl. Kazimierz burgra- 
bla Krakowski deputat trybunału koronnego. Jan łowczy Wo- 
łyński, żona jego jj?'imo voto Lubieńska, 'Ido Michałowska 
sędzianka Krakowska, córka zaś jego za Antonim Boguckim. 
Stanisław z Jattowic Chwalibóg burgrabia zamku Krakowskiego, 
delegat z województwa Krakowskiego na elekcy.-j Stanisława Au- 
gusta Króla. J(')zei" z Janowa wice-regcnt grodzki IJiecki , oraz 
Józef komornik graniczny powiatu Księźkiego toź S z y m o n pod- 
wojewodzy Proszowski, a potem burgrabia zamku Krakowskiego 
i pisarz grodzki Krakowski, pisali się z województwem Krakow- 

7" 



iOO Ch^vaIiliog:o\viskl— Cluredkonicj^* 



skiem na elekcy.-) Stanisława Augusta Króla. Wincenty Cliwa- 
libóg, był (łcpulatcm na trybunał koronny w roku 17H9. z woje- 
wództwa Krakowskiego., Józef Chwalibóg wojski większy Kra- 
kowski kawaler orderu Ś. Stanisława, teraz źyj-icy. — Wiclądek. 
Cll^^YalibOjSfO^i i^ki harhu Nufccz., w Sieradzkiem wo- 
jewództwie gniazdo ternu domowi zapisali nasi genealog-isto- 
wle: atoli Krzysztof z Chwalibog-ów z województwem Mazo- 
wieckiem pisał się na elekcyą .lana Kazimierza. 

C]l^valibo^vski herbu Jastrzębiec- w Kaliskiem wo- 
jewództwie. Jan Chwalihowski kanonik Warmiński 1602. 

Cll^YalillOivski herbu Iiorab. O tyełi ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał; ale Slojkowski w kazaniu swojem po- 
grzebowem wyraźnie o nicłi świadczy. 

dllvalilLO^vs]4.i herbu Grzymała , w Wielkiejpol- 
szcze. Piotra podrządzcę Krakowskiego Cłiwalikowskiego do 
łych referuje Paprocki. 

Cll^ialiiszeiiski. O tych ani Paprocki, ani Okolski 
nie pisał: atoli konstytucya w roku 1578. fol. 353. Woj- 
ciecha Chwaliszewskiego poborcą kładzie Inowrocławskim. 

Cll^wałkom^ski herbu 0<lrowqz. O tych ani Papro- 
cki , ani Okolski nie pisał. Jan Chwałkowski regent grodzki 
Wschowski, córka jeg-o Anna była za Jerzym Naramowskim, 
druga także Anna za Hieronimem Naramowskim. Mikołaj 
brat regenta rezydent ksiązccia Kurlandzkiego , i jego kon- 
syliarz, Jan Jerzy i Samuel tegoż regenta bracia, o których 
konstytucya w roku 1676. fol. 60. Franciszek z Poznań- 
skiego podpisał konfederacyą Sendomierską 1704. Chwałkow- 
ska Grzymalanka Czackiego małżonka. 

Tego Mikołaja Cłi walko wskiego rezydenta księcia Kurlandzkiego 
jest w druku Jus Pubhcum Regrii Polo?uue. Pamiętnik dziejów 
Pruskich. Dzieje Polskie itd. — Jan Jerzy wydał pismo: Di- 
scursjłs po/ilici/s de consiliis anta, in et post helium. — Łu- 
kasza dzieło z druku wyszłe : de prijłcipe Sveciae Regno Połoninę 
praejiciendo — Carmen in obitum Slephani Regis. — Krasicki. 
Andrzej Chwałkowski herbu Odrowąż, pisał się na elekcyą Sta- 
nisława Augusta Króla , z województwem Poznańskiem , był po- 
lem skarbnikiem Wschowskim , a w roku 1766. deputatem na 
trybunał koronny z województwa Poznańskiego. — Wielądek. 
CłlwałiLO^vski herbu Prus Irno. W Krakowskiem 
województwie. Piotr z Chwałkowa łowczy Sendomierski na 
liście Władysława Jagiełłą Króla 1404. u Nakiel. iv Mie- 
chów, fol. 373. 

Cll^veflkoi¥icz herbu Jastrzębiec. Kojałowicz wy- 
raźnie o nich powiada ze są tego łierbu i ze wyszli z Smo- 
leószczyzny. — Z tych Iwan Chwedkowicz dziedzic na Brzo- 
zowiu Brzozowskim nazwany, z Jalińskiej sędzianki Brzeskiej 
spłodził Brzozowskich o których się wyżej mówiło. 



Cliylilckl— CIiycajewskL iOl 



CliyllicKi herbu Syrokomla^ w Mazowieckiem woje- 
wództwie. Wojciech z Chybie ChybIckI , znaczny kawaler w 
wojsku Polskiern za czasów Stefana Króla. Franciszek w ziemi 
Warszawskiej pisał się na elekcyą Aug-usta II. 

diyl»Oi%Nki. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Jakób Chybowski z powiatem Pińskim podpisał elekcyą 
Jana Kaziniierza. 

Cliylisl4i* O tych sam Dług-osz pisze w roku 1431. 
kiedy wspomina Stefana Chyhskicgo kanonika Poznańskiego, 
pisarza nadwornego Króla Jagiełłą, i przydaje ze był z domu 
Luba, atoli o tym herbie I jeg-o nazwisku żaden z naszych 
ffenealogistów nie namienia. 

Cliyeki herbu (^ryf^ w województwie Krakowskiem. 
Hrabia Stefan herbu Gryf wojewoda Krakowski, z swojej ku 
Bogu ochoty, klasztorowi 3Iiechowskiemu, od brata Jaxy 
fundowanemu przyłączył był wieczną darowizną, lak mniejszą 
jako i większą Chyczą, co znad z katalogu patryarchy kla- 
sztor Miechowski wizytującego j ale gdy potem te dobra od 
Miechowitów odpadły, znae przez zamianę jakąś, okazyą dały 
przezwiska Chyckim : a ponieważ Chycza wieś, az po te 
czasy w domu Branickich Gryfów dziedziczyła: boją dopiero 
od nicli w roku 1670. kupił Franciszek Konarski, dla tego 
dorozumiewam się, ze Chyccy z jednejze llnji pochodzą co 
I Braniccy. W^ roku 154G. kwitnął Sebastyan Chrckl dzie- 
dzic na Sendzlejowlcach sędzia grodzki NowomlejskI, w któ- 
rym roku między jego dobrami I 3IIechowskiemi było roz- 
graniczenie: JSakielski in Miechovia fol. 644. I 671, miał za 
sobą Barbarę Gnoińską a z nią córkę Chomentowską herbu 
Lis i syna Stanisława męża rycerskleg^o, od któreg-o był Ste- 
fan : tego z Krupczanki podobno córka najprzód z 3Iarcinem 
Omlecińskim, potem z Jędrzejem Telefusem zmówiona. Ję- 
drzej poborca w Sendomlerskiem z sejmu w roku 1613. 
Marcyan stolnik SendomlerskI w roku 1678. posłem na. sejm 
będąc, z tamtąd deputowany na lustracyą starostw Chęciń- 
skiego i Zarnowsklego. Constit. fol. 14. et 7 . 

CliyczcwslLi. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Wojciech Chyczewski z województwa Płockleg^o pod- 
pisał konfederacyą Scndomierską. 

Ignacy Chyczewski z województwa Sendoniiersklegfo, Wojciecłi 
z województwa Plockiej^o pisali się na elekcyą Slaiiisława Au- 
gusta Króla. 3Iarciii Chyczewski biskup. TuroneriskI sulFragan 
Kujawski i dziekan, był deputatem na trybunał koronny 1780. r. 
— llerakhjka IFielądka. 

Andrzeja Chyczewsklego, w extrakcle a/;Mrf tabulas Reg^ui, Gol- 
liciae et Lodomeriae. immatriculatorum , Kuropatnicki w dziale 



102 Chylewski— Cliylliiskl. 

swojem w §. V. pod dniem 10. Września 1782. roku zapisanego 
umieszcza. — 

Cliyleivslł.i herhu Jastrzębiec , w województwie Ma- 
zowieckiem. To z naszych genealog;ist(jw : więcej o nich nl- 
gdziem nie czytał : ale z tego województwa Chylicki Jan i 
\Valeryan pisali się na elekcyą Jana Kazimierza. 
Leon Chylewski nobilitowany roku 17C7. — Krasicki. 

Cltyliiiski herbu Jastrzębiec. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał. Stanisław pojął Jadwigę Łysakowską 
podkomorzankę Łomżyńską, synów miał z nią dwóch, Jana 
i Marcina, i córkę Annę, primo voto za Walentym Zawiszą, 
2clo za Stanisławem Piątkowskim. Jan wszedł w kontrakty 
małżeńskie z Dęhińską lierhu Rawicz starościanką Lubomską. 
Marcin w ziemi Wiskiej w roku 1632. Jan i Wojciech w 
ziemi Różańskiej, Seweryn i Sebastyan w roku 1630. Me- 
lanius. Paweł komornik Wiski w roku 1697. Józef w Pło- 
ckiem. Wojciech w roku 1674. w ziemi Wyszogrodzkiej. 
A dawniej przedtem to jest roku 1454. znajdziesz inter prae- 
sentes na liście u Okolsk. tom. 2. fol. 2Q. Chylińskiego W^oj- 
ciecha , starostę Rawskiego i Sochaczewskiego. 

Piotr, Antoni, Kajetan, i Michał Chyliński, są zapisani w 
dziele Kin^opnt/iickiego , w extrakcie ajnid tobulas regni Galli- 
ciae et Lodomeriae immatriculatorum pod dniem 8. Października 
1782. Rafał Chyliński Franciszkan exorcysta w nadziei świą- 
tobliwości umarł 1748. którego ciało w Łagiewnikach złożone, 
w województwie Łęczyckiem. 
Wielądek ic heraldyce Tom. V. następującą nadesłaną sobie z 
Gallicyi legilymacyą autentyczną umieszcza : „ Caesareo Regium 
terrestre Leopnliejise judichim. Magnifcos Andream a Chylin 
Chyliiiski ricesgcrentein castrensem Lnblinensem, bonorum Cho- 
męciska et Jarosławiec ohligatorium possessorem., et Rochi/m 
Chyliiiski fratres germa?łos , olim wagnijicoruin Joa7nris Josephi 
binominis et Theresiae Badowska conjugum legitimorum Jilios, 
olim vero Mfcorum Joannis et Eufrosinae de Swiradow conju- 
gum nrpotes , olim Petri et Eleonorae Meucińska 'pronepotes, 
olim denigue Stanislai a Chylin Chyliiiski ensiferi Chelmensis 
bonorum Chylin ia terra Chelmensi bonorumque Latyczyn ac 
aliarum in Pallatinatu Belzensi haeredis , et Cathaińnae Olen- 
dzka conjugum abnepotes , ab abacis caeterisąue praedecesso- 
ribus suis , nobilitate titulogue ac praerogatiins eisdem compe- 
teniibus insignitis^ rocte processi,%se, utrosque proinde tam antę 
quam post revindicationem Jiorum regnoruin , semper pro nobi- 
libus reputatos , et patronimis suis , suorumąue antecessorwn 
conspicuos esse , praesenlibus attestatur. Datum Leo])oli die 
13. Septembris 1782. anno in sessione Judicii, ejusdem. Nico- 
łaus de Gadoinski judex terris Leop. Rochus de Czechowicz 
subjudex terris Leopolien. mpp. Vincent. de Cofhau Notarius 
Ter. Leop. L. S. hitabuletur : decretum in sessione Caes. regiae 
commissionis tabularis Leopoli die 29. Octobr. 1782. A fVelz. 
mpp. actuarius. L. S. Praesens attestatum die 13. Ibińs 1782. 



Chyńcza— Cicłiocki. 103 



apud C. Ii. Talni. praescntalum in Uh. t/iff/rst. gen. T. 1. 
pag. 3*25. {/igrussatuin csl. Aclam Loopoli dic 0. Xbris 1782. 
Joan. Huuskiicclil , mpp. C li. A. C. et Ii. In (Jro Camen, 
Podoi, fcria quarla post fi-stiim. AssumpUo/iis in cae.lum glo- 
rwsissii/iac /'irg//i/.s Mar/ar id ost dii' 17. iiicnsis utugusti Anno 
Domini 17SG. intro conto allcslati dcditclionis nobililatis susce- 
pta obialio , susccpi Ław.ski mpp. CoUatio. nalum. 
Krasicki w przypisach namiciiia , źe nicdawnenii czasy, umarł Ga- 
bryel 11 a fal Chyliński zakonu Franciszkańskiego w wszelkiej 
oj)inji ś\vi;}toł)li\vo.ści — koniissye in ordinc. roztrz.-jśnienia życia 
i łask przez jego intercessyc-} uczynionych , wyznaczone — jest 
wzmianka o uim w aktach sejmowych po bezkrólewiu Augu- 
sta 111. — 

Cliyń^KSt herbu Dztalosza. Tych Okolski juz pod tym 
herbem, juz pod Szaszoreui położył, ale ze sic; piszą z llo- 
gowa , ja o nieh pod llogowskleml mówić h«;d(;, tu tylko 
namlenlam ze Chyńczowna byhi za Janem Polanowskim cze- 
śniklem Halickim. 

diyiioiv$>»ki herbu Rogala^ w województwie Mazo- 
wieckiem, jednaź dzielnica z Łoskiemi, ho się tak podpisał 
Jan Loski z Woli Chynowskiej kasztelan Wiski na dekrecie 
przeciwko heretykom w roku 1528. u Łuhińsh, in Episcop. 
Płocen. Gotard ChynowskI miał za sohą Zolią Leszczyńską 
herbu Belina w roku 1483. Acta Castr en. Raven. Bartłomiej 
I Jerzy w ziemi Czerskiej w roku 1697. 

Cliyrski. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. 
Jacek sędzia Wyszogrodzki, z tejże ziemi podpisał clekcyą 
Jana IH. 

Cliyski. I o tych ciz genealogistowie milczą. Chyski 
Gabryel z Wołyńskiego poseł na sejm w roku 1589. pod- 
pisał tranzakcyą Będzińską. 

ClljszewsRi herbu Korczak , w Chełmskiej ziemi? 
Okolski na miejscu położył ich Chryszewski , w indexie zaś 
tomu pierwszego Chrysieński. 

Cliyzaiio^VNki herbu Korab ^ pod Błoniem dziedzi- 
ctwo im zapisali nasi genealogislowie. 

Cliyzc^iii^lŁi herbu Ostoja. Okolski zowie ich Chyziń- 
ski w ziemi Ciechanowskiej. Jan, Wojciech, Mateusz i An- 
toni podpisali elekcyą Augusta H. 

Cicliocki herbu Nałęcz w Podgórzu. Z tych jeden w 
roku 1630. brał sukcessyą po śmierci 3Iikołaja ^Volskiego 
marszałka koronnego. Kasper Cichocki wydał do druku AUo- 
cutiones Osccenses. Ludwik Cichocki zakonu Ś. Franciszka 
Conventualium , rządził prowincyą Polską w roku 1654. a 
potem konwenty Warszawski i Piotrkowski; kiedy w War- 
szawie jego staraniem i przemysłem klasztor drewniany sta- 



104 Cichocki — Ctcłiowski. 

nąt : a Piotrkowskiemu sik dobrodziejstw wyświadczywszy, 
tamie zyc przestał w roku 1683. Biernac. Speculum. 3Iinor. 
fol. 288. Jędrzej Cichocki metrykant koronny nobilitowany 
na sejmie w r. 1726. Zofia Cicliocka Jerzeg'o Ossolińskleg-o 
na ten czas wojewody Sendomierskiego małżonka umarła w 
roku 1628. pocliowana u Karmelitów Bosych w Krakowie 
Hist. Coli. CracoLK Jan burgrahia Przemysłski w roku 1674. 

Adam Cichocki wojski mniejszy Nowogrodzki 1784. roku. Ignacy 
burgrahia Gostyński. — Heraldyka IFielądka. 

Kaspra Cichockiego oprócz księgi Colloąuia Osiecensia jest w 
druku Anatomia^ consiln editi , de stahllicnda face Puloniae — 
1611. — Cichoiki Mikołaj Jezuita wydał następujące księgi: 
Credu Arianoriun ., seu liber afferens 100 rationes pro natiirali 
Christi Dwinitate. — Colloguium Kijowie/ise de proces. Sp. 
Sanct. — Responsum pro exeinptio?ie a Decinus PP. Soc. Jesu 
1649. — Rationes contra Arianos. — Trihunal SSruni Patrwn. 

— Speculum Arianorum 1661. — Triumphus SSimae Trinitatis. 

— Manes Schlic/ttingiani contra Faustuni Socinum. — Fragmenia 
et Sententiae ex D. Thoma de R. V. M. Immaculate concepta. — 
Przypisy Krasickiego. 

Cichocki herbu Lubicz. JVielqdek lo heraldyce Tomie III. 
umieszcza ich luho żaden inny autor o nich niewspomina , ale o 
Cichowskich Lubiczach są wzmianki. Wielądek jednak tak ob- 
szerniej donosi. Jan August syn Jana Józefa Cichockiego 
pułkownika wojsk koronnych , i Eleonory z domu Geitz , z fa- 
milji zacnej w 3Iorawach znajdującej się. Mąź ten, od wieku 
swego młodego, starał się doskonalić, w tem wszystkiem, coby go 
mogło uczynić zdolnym do usług ojczyzny. Udał się najpierw do 
służby wojskowej, zostając w korze artylleryi koronnej, gdzie z 
swojej applikacyi , umiał się przypodobać nie tylk*o swemu szefo- 
wi pod ówczas grafowi Briihłowi generałowi artylleryi koronnej, 
lecz oraz wszystkim : idąc przez stopnie własnych zasług, od naj- 
niższej szarży, doszedł przez sprawiedliwe względy panującego 
Stanisława Augusta Króla do godności generała majora i szefa 
regimentu. Prace zaś bezustanne podejmujący , jako prezes ko- 
missaryatu wojskowego, tak dalece, że momentu nie mając dla 
siebie do odpocznienia, wszystkie godziny poświęcał dla usług 
ojczyzny. Jakoż ten pilny jego dozór, zaświadcza konstytucya 
sejmu Grodzieńskiego 1793. kwitująca go zupełnie z powierza- 
nych onemu na expens millionów, bez najmniejszego skarbu uszko- 
dzenia, ale raczej oszczędził przeszło dwakroćsiotysięcy. Tenże 
zaszczycony orderem Ś. Stanisława. Z sejmu Grodzieńskiego wy- 
znaczony komissarzem Avojskowym koronnym, toż jako komen- 
dant garnizonu Warszawskiego przez czas długi, pilnie obowiązku 
swego dopełniał. Z Agnieszką Józefa z Abillewiczow , z fa- 
milji księztwa Saskiego w Turyngji , zostawia potomstwo synów 
trzech Aloizego, Józefa, i Tadeusza równie do wojskowej 
służby poświęconych. — 

Ciclioitski herbu lVąi 2(lo. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał. CichowskI łowczy Halicki w r. 1620. 
Jędrzej 3Iichał wojski Podolski sędzia grodzki Krasnostawski 



dcIiPoivskl— Ciecliaiiovricz. 103 



syn Wojciecha. Zona jeg^o prii/io voto Krasowska, z której 
córka Maryanna: 2(lo Kurdwanowska, z której syn jeden. 
Józef Tadeusz S. G. Cli. pisał się na elckcy.j Stanisława Au- 
gusta Króla z powiatu Grodzieńskiego. Tenże dom jest także >v 
ksicztwie 3]azowie('kieni od dawności , ma swoje siedlisico wieś 
Cichowo w ziemi Ciecłianowskiej, powiecie Przemyskim. Z tycłi 
Bartłomiej Cicliowski z Długołęcką spłodził Wójcie cli a, 
Walentego, i Andrzeja. Walenty z E \vf) z Milkuwsldch 
małżonki), zostawił potomstwo dwócti synów, Jana i Dyo ni- 
że go. Jan z Ewt{ Jezierską pisarzowną Łukowską wszedł w 
śluby małżeńskie. — Heraldyka Wielądka. 

Cicliroi^sk.!, I o tych nasi genealogistowle milczą. 
Serafin CIchrowskI kanonik Gnieźnieński , któremu zmarłemu 
w roku 1581. nadg^rohek wystawił w katedrze Gnieźnieńskiej 
Paweł brat kanonik Kujawski: wspomina tej^o Pawła synod 
Piotrkowski w roku 1586. fol. 8. Starowolski in Monumen. 

CieeliaiiOiTicz herbu Mogiła., w ksicztwie Litew- 
skiem. Kojałowiczin MS. pisze o ni cli jak następuje: Bog-dan 
Cieclianowicz w roku 1442. od Władysława Jagiellonowicza 
Króla Polskieg-o i Węg-ierskiego, wziął daninę wiecznością 
w 3Iścisławskiem województwie. Siemion Ciechanowicz pod- 
komorzy OrszańskI 1413. Hawryło podscdek, potem podko- 
morzy Słonimski, po dwakroc od Alexandra Firóla w posel- 
stwie do Francyi jeździł, jako jest w metryce koronnej 1503. 
(wątpię jednak zęby juz w tym czasie w księztwie Litew- 
skiem, urzędy ziemskie były.) Paweł rotmistrz królewski, w 
pułku kniazia Boratyńskiego. Jerzy służąc z Filonem Kmitą 
starostą Orszańskim, zabity jest w potrzebie z 3Ioskwą. Frąc 
Suk sławny żołnierz, pułkownik królewski za Hrehora I Jana 
Chodkiewiczów, Stefanowi Królowi, pułk Woluntaryuszów 
stawił, i nie mało niemi sprawiwszy, przeciw 3Ioskwie, umarł 
z g-orączki pod Pskowem: Ostafiej chorąży 3Iścisławski. Dy- 
mitr rotmistrz królewski, pisarz ziemski Połocki, odprawował 
poselstwo do Cara: a gdy w czterech tysięcy swoich, Jędrzej 
Sapieha dwadzieścia cztery tysiące 3Ioskwy zbił, lewem skrzy- 
dłem regimentował. Hieronim rodzony synowiec jego, sędzia 
ziemski Smoleński, młodszy wiek w wojsku , na expedycyach 
Moskiewskich, Innantskleh i Wołoskich, trawił; dwadzieścia 
pięć razy był posłem na sejm: odprawował poselstwo do 3Io- 
skwy 1648. nie przyjął Witebskiej I Nowogrodzkiej kaszte- 
lanjl, od Władysława IV. sobie ofiarowanej, umarł 1651. 
zostawił synów z Wołodklewiczowny, Hieronima I Stanisła- 
wa : którzy z Gosiewskim hetmanem w wojsku służyli. Ale- 
xander brat Hieronima, łowczy Smoleński, podstarości Sło- 
nimski, synowie jeg-o : Tymoteusz w zakonie S. Franciszka 
observantIum , pojmany od 3Ioskwy, wiele cierpień dla wiary 



106 Ciecliaiio wie;e— €Ieeliaiio^vlccki. 



świętej statecznie T^-jtrzymał. Wojciech kanonik Chełmski, 
człowiek uczony, umarł 1057. Paweł żołnierz w wojsku kwar- 
cianem. Saniueł hył <^ońceni do Moskwy. Ałexander podcza- 
szy Smołefiski, s(^'dzia grodzki Słonimski, lat piętnaście w 
wojsku kwarcianem służył z Climleleckini. Za Władysława 
Króla pod Smoleńskiem, był rotmistrzem chorągwi Kozackiej, 
umarł IGO.*], będąc deputatem na trybunale Wileńskim, syn 
jego 31Ikołaj. Alexander sekretarz królewski. Mikołaj mie- 
cznik Mścisławski. N. była za Hieronimem Puzyną podsc- 
dklem Upitskim, druga za Władysławem Puzyną pisarzem 
ziemskim Upitskim , były te obledwie rodzone siostry. 

Ciecliaiiowicz herbu Nałęcz zaiuiązany , w ksic- 
ztwie Litewskiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. 
Atanazy i Hieronim w akademji Wileńskiej w roku 1605. 
Alexander podstarości Słonimski. Marcin podczaszy Smoleń- 
ski z Nowog^rodzkiem stawali na elekcyą Jana Kazimierza. 
Hieronim podsędek Smoleński, poseł na sejm w roku 1628. 
Constit. fol. 10. a potem sędzia ziemski Smoleński w roku 
1638. Constitul. fol. 35. Ałexander horodniczy Smoleński. 
Hieronim horodniczy w r. 1670. Smoleński, Constit. fol. 9. 
a polem w roku 1674. pisarz ziemski Smoleński. Stanisław 
cliorąźy Piński, komissarz do HIberny z sejmu w roku 1678. 
Constit. fol. 4. Mikołaj podczaszy Słonimski w roku 1674. 
Clechanowiczowna była za Puzyną Władysławem pisarzem 
ziemskim Upitskim Genealog. Ogińskich. Tych czasów wła- 
dyka Piński. 

Hieronim na Pokoriiowie Ciechanowicz pisarz ziemski Smoleński, 
starosta Droiiobuskl. Kazimierz cześnik Inflanlski z wojewódz- 
twa Sendomiersklego ; Jan Konstanty łowczy Smoleński z wo- 
jewództwa Nowogrodzkiego; Kazimierz cześnik Smoleński z 
województwa Mińskiego, ci wszyscy na walnym zjeździe obywa- 
teli W. Ks. Lit. w roku 1700. pod Olkinikami pisali się. — 
Heraldijka ffielądka. 

^iee\\ilk\\n\\\ee\L%. herbu Dąbi^owa , w kslęztwie Li- 
tewskiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Dora 
Kiszków w temze kslęztwie, przeszłych wieków kwitnący, ze 
się z dawna z Ciechanowca pisał, jawnie oświadcza, ze Cie- 
chanowieccy jednaz krew jest z niemi; albo jako mówi Pa- 
negiryk weselny Stanisława Rodkiewicza, jeden ze dwóch 
hraci Zgierskich, do Litwy z Mazowieckiego województwa 
zaszłycłi , Kiszką nazwany, drugi od dóbr Ciechanowca, Jerzy 
Ciechanowiecki. Tenże Rodkiewicz trzech Jerzemu synów 
przypisał. Piotra wojewodę Podlaskiego, Izydora i Janusza 
miecznika Litewskiego, starostę Różańskiego. Wojewodzie 
Podlaskiemu syna przywłaszcza Nikodema, marszałka Litew- 
skiego , starostę Mielnickiego, i Drohickieg-o, atoli u Janu- 



Cieeliaiiowiecki. 107 



szowsA-. w Słat. fol. 8.37. na Przi/wileju Ziemi Bielskiej w 
roku 1547. tak sl<; podpisał, ^Nikodem Janowicz (to jest Jana 
syn) starosta Mlelnicki. Siostra teg-o INikodcma z (iastoldem 
wojewodćj Wilenskini zmówiona. Zona zaś je^^o Julianna księ- 
żniczka 3Iścisla\vska, która primo roto żyła z ksiąz^ciiin Zł)a- 
raskim. Z tej Julianny zostało si(^' dwócli synów, Jędrzej ka- 
sztelan Malog-oski, I Stanisław stolnik Litewski, od któreg^o 
za świadectwem pomienioneg-o autora, było dwóch synów. 
Jeden z sędziego Orszańskiego, na krzesło Witebskiego wo- 
jewództwa juz był nominowany, ale nim go ta nowina do- 
szła, tym czasem na inszy się świat przeniósł. Drugi Krzy- 
sztof wojewoda Miński starosta Mścisławski , ja go czvtam 
sędzią ziemskim 3Iścisławskim na elekcvą Jana Kazimierza. 
Konstytucye w roku 1653. ze bvł kasztelanem Mścisławskim 
. iświadczą. Mąz i w ręce, którą z Karolem Chodkiewiczem, 
zwycięzko nieprzyjaciół płaszał, pułk cały swoim kosztem na 
potrzebę ojczyzny wystawiwszy ; i w radzie nieporównany, 
dla czego komissarzem go Rzeczpospolita uprosiła do trakta- 
tów o pokój z 3Ioskwą: jakoż szczęśliwie go dotarł, bo siła 
prowincyi Polszczę od 3Ioskwy odzyskał. Z synów jego Mi- 
kołaj miecznik 3Iścisławski , a potem dalej postępując, na 
koniec wojewoda i starosta 3Iścisławski , cztery razy w try- 
bunale Litewskim marszałkiem prezydował, na sejmy walne 
prawie ustawiczny poseł. Drugi Wojciecli Konstanty oboźny 
Litewski , starosta OrszailskI , właśnie do wojny urodzony, 
czego dowodem ciężkie za Jana Kazimierza expedvcye. Do- 
syć że męztwo jego i odwagę szacując sobie pomieniony Król, 
w nadgrodę trudów marsowych, łańcuch złoty z piersi swoich 
zdjąwszy na niego włożył ; żona jeg-o Anna Kantakuzena, ze 
krwi Cesarzów Wschodnich Paleologów idąca, dwie mu córki 
powiła, Ludowikę Skorulską i Teresę, synów zaś sześciu, 
Samuela podkomorzego 3Iścisławskiego , 3Iichała stolnika 
Smoleńskiego, Bogusława starostę Opelskieg;o, ale ten młodo 
umarł 1675. Karola Hipolita Konstantego starostę Opel- 
skiego, Nikodema, (kwitnęli w roku 1683.) I Dominika stol- 
nika 3Iścisławskiego , deputata na trybunał Litewski. Poty 
Rodkiewicz. Sebastyan i Adam 1648. W tymże roku jeden 
z tego domu był sędzią Smoleńskim. Anna stolnikowna Or- 
szańska wpisała imię swoje 1674. do kongregacyi S. Barbary 
przy Krakowie. 

Hipolit Krzysztof z Ciechanowa Ciechanowiecki starosta Opa- 
ski poseł z Braclawskiego na elckcyą Augusta II. 1697. ISiko- 
dem starosta Stęgwilski z województwa Połockiego, Samuel 
z Ciechanowa skarbnik i rotmistrz powiatu Orszańskiego podpisali 
się w r. 1700. na zjeździe walnym obywateli W. Ks. Lit. pod 
Olkinikaim\ Franciszek Ciechanowiecki chorąży Petyhorski, 



108 €iecholewski. 



starosta Dudziński, pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla 
z powiatu Braclawskiego. 3Iarcin wojski i poseł na sejm 1761. 
z województwa Mśoislawskiego. Józel' kanonik Zniudzki, Mi- 
chał chor.iźy Mścisławski w roku 1768. był posłem na sejm z 
województwa Mścisławskiego. Józef Ciechanowiecki generał ad- 
jutant J. K. Mci kawaler orderu S. Stanisława. — Heraldyka 
lVielądka. 

Roku 1529. Piotr z Ciechanoiuca wojewoda Połocki podpisał przy- 
mierze w Wilnie międzv Zygmuntem I. Królem a Albertem księ- 
ciem Pruskim. ~ Cud! Dipl. Fol. IV. fol. 261. 

Za Ciechanowskim starostą Opeskim była Strutyńska, ta po śmierci 
jego poszła za 3Ianuccego Wiocha, iimarla roku 1778. W tymże 
roku Józef Ciechanowiecki kanonik Zmudzki. — Stefan regent 
ziemski Mścislawski. — P/^zypisy Krasickiego. 

CiecIlole^i^sliLi herbu Chomąto w Pruslecli. Sam 
lylko MS. o Fauni. Pruss. o nich namienia, w Tczewskim 
powiecie w Ciecholewacli pod Starog^ardem. Z lycli Jerzy 
dziedzic na Wacimierzu i Zakrzewkii, z Katarzyny Jeroko- 
wnv, którą Bąkowska spłodziła dwie córki miał i dwóch 
synów: jeden z nich Cystersem w Peplinie: dru^I pojął \jno 
voto Justynę Dęblczownę , z której trzech synowie , i dwie 
córki. 2^0 Alexandrc Bartlliiską. 

CiecIlole^^sKi herbu Doliwa. O tych ani Paprocki, 
ani OkolskI nie pisał. Są zaś w Wlelklejpolszcze. Stefan Cle- 
cholewskl z województwa Sleradzkleg-o podpisał Pacta Con- 
venta Jana Kazimierza Króla. Samuel złączył się dożywotnie 
z Wąg^llkowską, z której córkę zmówił z Wojciechem Za- 
leskim. 

CiecIlole^Ysfei herbu Kuszaba^ w Pruslech 3IS. o 
Famil. Pruss. sam tylko. Fellx podstarości Bydg-oskI, któreg-o 
córka zakonnicą w Bydgoszczy 1621. Jerzy Michał opat Pe- 
pllnskl , officyał Gdański 1682. jego synowców dwóch 1699. 
z których Michał jeden. Jan sędzia ziemski CzczewskI, spło- 
dził córkę zmówioną z Kazimierzem Gralewskim , sądowym 
ziemskim Czczewskim I syna Antoniego starostę Parchów, 
zona jego Krokowska. 

Ciecliolewski herbu Sępia głoiim. I o tych sam 
lylko tenże 31 S. świadczy w Pruslech. Pląclu hyło hraci z 
Doroty Konarskiej zrodzonych, z tych Jan I dwaj Inni bez- 
potomnie zeszli, Stanisław I Samuel, dwie siostry Dulskle 
Elżbietę i Justynę za sobą mieli. Syn jeden Stanisława pojął 
Kamocką : drugi Czarlliiską z Tuczna. Córka z tejże Ko- 
narskiej była za Powalsklm. 

Są tęż Clecholewscy herbu Ogończyk. 
W^ kościele farnym Chojnickim , jest nagrobek Ciecholewskich, 

który postawili dla domu swego w kaplicy od siebie fundowanej 

roku 1624. — Z tego nagrobku wiadomo iż fundalorowie byli 



Ciechoiuskl — Clecf erski. 109 



Stanisław i Samuel Ciccholewscy bracia. — Ciecholewscy 
w Niemieckim języku von Ziszgoltz — Zj/ghołti. — Przypisy 



Krasickiego . 



Cieclioilisli.! herbu ff^ąi, w województwie Rawskiem. 
Jędrzej z Ciecliomic Płocki kasztelan w roku 1430.: prawdad 
ze g-o u Łask. iv Stat. fol. 140. napisano z Czecliowicz, za 
którym autorem i jam poszedł: atoli w konstytucyach syno- 
dalnych u Karnkowskie^o fol. 85. J(;drzej z Ciecliomic tak 
się krom tego podpisał juz na województwo Mazowieckie po- 
stąpiwszy w roku 1446. na przywileju od Władysława ksią- 
zccia 3Iazowieckiego danym katedrze Poznańskiej. Od teg^o 
wojewody był potem Stefan Ciechomski cześnik Gostyński, 
którego z pierwszej zony Puczkowny zostało się dwóch sy- 
nów, Jan sędzia Gostyński, z tym tytułem podpisał tranzakcyą 
Będzińską w roku 1589. i Szymon. Z drugiej 3Iyśliborskiej 
czterech synów. Paweł podstoli Gostyński o którym Constit. 
fol. 604. Sebastyan najprzód pisarz ziemski Gostyński posło- 
wał na sejm 1607. Constit. fol. 841. dalej sędzia ziemski. 
Wawrzeniec w rycerskich dziełach doświadczony, i Michał. 
Od Sebastyana sędziego było dwóch synów, Stefjin i Jędrzej 
z ^lokrskiej spłodzonych, ten Stefan zda mi się był podko- 
morzym Indantskim, co o nim świadczy konstytucya 1623. 
fol. 3. kiedy go komissarzem do traktatów o pokoju z Szwe- 
dami deputowano, luboc i drugiego Stefana podczaszego Go- 
styńskiego czytam w konstytucyach 1629. fol. 3. Jan wojski 
Gostyński Constit. fol. 30. w roku 1613. Stanisław i Jan z 
Krakowskiem Jana Kazimierza, Piotr z Płockiem, ^Yojciech 
z ziemią Sochaczewską Jana III. podpisali elekcye. Ciechom- 
ski podczaszy Mielnicki, marszałek na sejmiku Czerskim w 
roku 1701. Jan w ziemi Sochaczewskiej miał za sobą 3Ior- 
ską 1710. 

Jerzy Ciechomski stolnik ziemi Gostyńskiej, na Ciechomicach w 
lejźe ziemi będ.-jcycli dziedzic , z Elżbietą Suską, spłodził synów 
pięciu. 1. Michała chor.-jźego ziemi Sochaczewskiej. 2. Józefa 
stolnika ziemi Gostyńskiej. 3. Leona kanonika Chełmskiego. 
4. Teodora. 5. Dyzmana. 3Iichał z Elżbietą Chajęcką, 
spłodził syna Wincentego cześnika ziemi Sochaczewskiej. Jó- 
zef z Ludwiką /łorr/(////.v^7? zostawił czterech synów. Jana szam- 
belana J. K. Mci. Wojciecha wojskiego, Ignacego księdza 
proboszcza Sluźewskiego , i Antoniego. Jan z Balbiną Zowi- 
szanką spłodził córkę jedne Józefę. Wojciech z Wiktory4 Nie- 
mojewską, syna jednego Józefa , i córkę Antoninę. Wincenty, 
ma za sobą Eleonorę Niemceioiczoicnę i z tą ma potomstwo. Któ- 
rego trzy siostry, Helena , druga Kunegunda za P'abianem Stani- 
szewskim , i Maryanna za Felixem Szadkowskim. — Heraldyka 
Wielądka. 

Ciecierski herbu Ślepoiaron, w województwie Ma- 
zowieckiem. Jedni z nich z Cierska, drudzy się z Cieciorek 



110 Cleclsze^skl. 



piszą. Kozmę rotmistrza i m(*ztwo jeg-o chwali Okolski. Adam 
w Ruskiem, Stanisław w Potlolskiem, Dobiesław w Sendo- 
mierskicm 1632. Jan w roku 1099. w Prusieełi, kwitnęli. 
Balcer miał za sobą G«;bicką kasztelankę Nakielską, z której 
córka poszła za Stanisława Dębińskiego sędziego Krakowskie- 
go. Stanisława, Jadwiga Wilkanowska kasztelanka Wyszo- 
grodzka małżonka. 

o 

fVielądek w heraldyce pisze jeszcze obszerniej o Ciecierskicli ale 
im w tym dalszym opisie lierb ^r/?/>zc5 nadaje, jakby osobny dom 
tworzyli, lubo ich od powyższych herbu Slopoivrnn prowadzi, być 
przeto może iź później herb swój Slcpowron na Rawicz zamie- 
nili. — Opis ten jest jak następuje: Ciecierski herbu Rawicz: 
z tych Tomasz Ciecierski syn Stanisława, wnuk Adama, 
prawnuk Pawła z Jadwigą Godlewską zostawił syna Balta- 
zara, ten z Anną Gębicką kasztelanką, spłodził córek dwie; 
Elżbietę która w małżeństwo dostała się Cieciszewskiemu , sta- 
rościcowi Mielnickiemu , bezpotomna. Drugą Monikę , w zakonie 
Antoninę Sakramentkę. Synów pięciu. 1. Józefa Ciecierskiego, 
cześnika Podlaskiego , który z Malechowską , spłodził Maryannę, 
ta dostała się w małżeństwo Skorzewskiemu generałowi lieutenan- 
towi wojsk koronnych. 2go Franciszka kleryka. 3go Igna- 
cego Ciecierskiego stolnika Drohickiego, którego małżonka Teo- 
dora z książąt Korj/butów Wiśniowieckich; z tą zszedł bezpoto- 
mnie, 4. Jana Ciecierskiego Jezuitę, fundatora Collegium No- 
bilium w Warszawie, które z zakonem zgasło. 5go Jakóba 
Ciecierskiego stolnika Drohickiego \mo roto miał za sobą Gro- 
dzicką. Ido roto Konstancyą Huczyriską, podkomorzankę Dro- 
hieką, z tą spłodził syna Dominika. — 

CieciszeiislŁB her^hu Roch 2do^ w województwie Ma- 
zowieckiem. Paprocki w Gniazdzie Cnoty połozyłci w pra- 
wdzie Cieciszewskich herbu Oliwa^ ale w drugiej o herbach 
książce poprawił się. Dom to starodawny bo jeszcze w roku 
140G. Mrocław z Cieciszewa podczaszy Czerski był na War- 
szawskim kongressie Statut. Masov. fol. 79. Maciej z Cieci- 
szewa sędzia Nurski w roku 1453. tamże yb/. 98. Piotr Cie- 
ciszewski starosta Grabowiecki z województwa Bełzkiego w 
roku 1575. Constit. fol. 234. Paweł chorąży Liwski, zosta- 
wił córkę jedne Janowi Kłodnickiemu zaślubioną: synów zaś 
dwóch. Z tych pierwszy Stanisław z Gojsca najprzód pod- 
komorzy Liwski, komissarz do rewizyi ksiąg Liwskich w r. 
1647. Constit. fol. 33. potem kasztelan Liwski w roku 1661. 
deputowany do rozgraniczenia między dobrami królewskiemi 
i ziemskiemi: synów jego sześciu, Jan podkomorzy Liwski 
starosta Rogowski : zona Zbąska siostra rodzona biskupa 
Warmińskiego, w roku 1696. poseł na konwokacyą. Confoe- 
der. Ordin. Tomasz sędzia ziemski Liwski na konwokacyą 
posłował w roku 1674. Constit. fol. 19. spłodził dwóch sy- 
nów, Józefa Gabryela podczaszego Liwskiego w roku 1696. 



Cleciszeirskl. ill 

i Jbukasza cześnika Liwskiego. Wojciech stolnik Liwski. Ja- 
cek łowczy Liwski, Jerzy i Zyg-munt w roku 1696. Drug^i 
syn Pawła, Abraham podstoli Liwski, po nim się zostało 
trzech synów, Stanisław łowczy Czerski, Mateusz sędzia 
ziemski Płocki i Kazimierz najprzód chorąży Liwski, poseł 
na sejm 1661. Constit. fol, 3. potem starosta MielnIckI, ko- 
missarz z sejmu 1683. do rozg-ranlczenla Constit. fol. 11. 
Siostra ich Zofia z Wojciechem Baranowskim herbu Grzymała 
wojskim Parczewskim skolllgowana. Syn zaś teg-oz Kazimierza 
Jan Seweryn starosta Mlelnickl. Krom tych juz wyliczonych, 
Jerzy starosta Grabowlecki podpisał w roku 1606. zjazd Lu- 
helski. MS. Petricoy. Augustyn w zakonie Kaznodziejskim. 
Okolskt. Zofia Cleciszewska, Mikołaja Łysakowskiego herbu 
Lubicz kasztelana Chełmskiego małżonka. Paprocki pod Lu- 
biczem. Seweryn, Marcin, Samuel w roku 1632. Cleclszew- 
ski stolnik Liwski, Antoni podstoli Liwski 1704. Cleciszewski 
pisarz ziemski Liwski, poseł na sejm 1724. Jan kasztelan 
Czerski umarł roku 1723. zona Anna Gozdzka. Cleciszewski 
in Soc. Jesu. 

Niesiecki pisząc o herbie Kolumna namienia źe za czasów Papro- 
ckiego Cleciszewscy z wielu innerai do herbu Roch należeli, lecz 
później wszyscy się do Kolummj przenieśli : Wiclądek w heral- 
dyce ^ tę samą wzmiankę czyni i już późniejszym Cieciszewskim 
herb Kolumna nadając , tak o nich dalej pisze : — 

Dominik Cieciszewski herbu Kolutnna, podczaszy ziemi Liwskiej, 
z Suffczi/riską, zostawił synów trzech. Ignacego, teraźniejszego 
podkomorzego, ziemi Liwskiej. Adama Józefa, pisarza w. 
kor. Kazimierza Kacpra, biskupa Kijowskiego. I córkę jedne 
Antoninę, Franciszka Szeluti/ cześnika Rzeczyckiego, małżonkę. 
Ignacy Koluitma Cieciszowski , dziedzic dóbr Ozorowa cum 
attinentiis przez stopnie zasług w tejże ziemi , od różnych urzę- 
dów postąpił na podkomorstwo ziemi Liwskiej , jako dobry oby- 
watel , dopełniał i innych publicznych funkcyi , gdy był pokilka- 
krotnie na sejmach posłem ; w jurysdykcyi laski av. koronnej sę- 
dzią przez lat kilka, nareszcie toż w ziemi swojej , sędzią ziem- 
skim Liwskim , i podstarostą. Z Anną Jezierską , Jacka Jezier- 
skiego chorążego Łukowskiego córką , spłodził syna Jacka szam- 
belana J. K. Mci. i córki dwie , Franciszkę , Piusa Kicińskiego, 
kasztelana Połanieckiego , małżonkę , i Maxymiliannę Józefa De- 
szerta , sekretarza gabinetowego J. K. Mci małżonkę. Jacek 
syn tegoż podkomorzego Liwskiego, wszedł w śluby małżeń- 
skie z Teklą Markowską , chorążanką Mielnicką , z których po- 
tomstwo córka Anna, małoletnia. 

Adam Józef drugi syn Dominika pisarz w. koronny. Dóbr 
Okrzeja, Czerniewa^ i /f^o/^, także Okrzejska, w wojewódz- 
twie Sendomierskiem będących dziedzic. Od początku wieku swego 
młodego , ćwiczący się , i doskonalący w obowiązkach obywatel- 
skich , zawsze się starał pomnażać zasługi, w ojczyźnie swojej, 
a z tych talentów mianych, i charakteru zacnego obywatela, mocno 
był ulubiony od Króla panującego, Stanisława Augusta, gdy do 



112 Ciekliński. 



boku jego wezwany, ciągle był przez lat kilkanaście szefem ga- 
binetu J. K. Mci, toź komissarzem skarbu koronnego, sekreta- 
rzem sejmu w roku 1776. za laski Mokronowskiego , wojewody 
polem 3'lazowieckicgo , także na funkcyi poselskiej , na sejmach 
pokilkakrotnie, w pracach dla dobra publicznego pełnionych, nigdy 
nie utrudzony. Postąpił na urz.jd pisarza wielkiego koronnego , i 
wyższych zapewne przez stopnie swych zasług, doszedłby go- 
dności i urz(,-dów, gdyby niewczesna śmierć z żalem wszystkich 
jego znaj.-jcych z tego świata niezabrała , która w roku 1783. 
nastąpiła. Tenże z Teres,}, Wcnrykii Loclhocjfel de Loevelspini7t^ 
Lelewel córką, zostawił potomstwo. Synów dwóch, Jana, i 
Adama. Córek trzy: Alcxandr(^', Jana Łuszczewskiego, staro- 
ścica Sochaczewskiego małżonkę , Annę i Antoninę małoletnie. 

Trzeci Kacper Cieciszowski , syn Dominika biskup Kijowski, 
dóbr Ska?\t/szełva, i Slair/tego cum ottinefitUs, w województwie 
Sendomierskiem w powiecie Radomskim, prawem wieczyslem era- 
liteutycznem dziedzic, ten podobnież jako i jego wzwyż bracia 
rodzeni, od młodego wieku obrawszy sobie stan ducliowny, w 
tym jak najściślej, podług obowiązku, przyzwoicie postępując, przez 
swe zasługi, będąc najpierw kanonikiem Warszawskim, a potem 
officyałem , postąpił na biskupstwo Kijowskie , której godności, 
tak jako pasterz przykładny w dyecezyi swojej, tudzież jako se- 
nator w czasie odprawianych sejmów, zawsze gorliwy o religią, 
pełen pobożności i licznych j)rzymiolów, dopełniać, z sławą domu 
swego i przykładem dla innych nieprzestawał. 

Antoni Cieciszewski w roku 1755. kasztelan Połaniecki. — 

CieliLliiiski herbu Ahdank, w województwie Krakow- 
skiem. List Zyj^munta I. tn 3IS. Petricovicnsihus świadczy^ 
o Cieklińskich Jastrzębczykach, ale juz teraz Zalisławskiemi 
się zowią, kędy i ja o nich mówić hcdc. Z Skarbków zaś 
Cieklińskich, Mikołaj burgrabla Krakowski w r. 1587. pod- 
pisał ustawy Proszowickie Constit. fol. 422. Zostawił dwóch 
synów Krzysztofa męża waleczneg-o i Floryana {Constit. 1587. 
fol. 427.) komornika Sanockleg-o , temu Krezowna powiła 
córkę Zofią frimo voto Adamowi Bielińskiemu stolnikowi Za- 
kroclmsklemu , sccundo Rusieckiemu, skarbnikowi Warszaw- 
skiemu zaślubioną, i synów trzech, Jana sędzleg-o grodzkleg^o 
Nowomlejsklego i komornika Sendomlersklego, ten z Sułow- 
skiej spłodził córkę, która się dostała w małżeństwo Józe- 
fowi Kowalskiemu podkomorzemu Wieluńskiemu. Stanisława 
rotmistrza królewskiego, krwawe zasługi dla ojczyzny chwali 
konstytucya 1609. fol. 926. kędy mu z skarbu koron neg-o 
cztery tysiące złotycli wyliczyć kazała, miał za sobą Kata- 
rzynę Smlolanczankę chorązankę Podolską : a z niej zda mi 
się syn jego Marcin sędzia surrogator w grodach Kamienie- 
ckim i Latyczowskim za Jakóba Potockiego generała Podol- 
skiego Constit. 1611.yb/. 24. Mikołaja z Jeremim wojewodą 
Multańskim doświadczonego żołnierza, synów jego było trzech. 
Dobiesław kasztelan Czechowski 1648. pojął Katarzynę Zofią, 



Ciclątkowa. i i5 



jedyną córkę Mikołaja Rafała Kostki starosty 3Iall)orskIeg'o, 
dziedziczkę dóbr Tyczyna, Sokołowa, Zalesia, zkąd docłiodzi 
Durycwski fol. G8. ze urodzona była z Zołjl Pileckiej z Za- 
lesia. Constituł. 1()53. /b/. 2. tego Dobiesława, deputatenm 
piszą na trybunał skarbowy. AIexander brat Dobiesława, któ- 
reg"o dwie córki Kalińska i Miączynska. Jakób tych dwócli 
brat rodzony. Stanisław brat Mikołaja burgrabi Krakowskiego 
podstar(»ścI Sanocki, któremu nadgrobek w Krośnie w roku 
15G8. położony to przyznaje: f^^irtute^ Sapientia^ ac pie- 
tate praestantissimus : z Skarbkowny potomstwo jego, trzech 
synów. Jędrzej kanonik Krakowski w roku 1583. podpisał 
pewną tranzakcyą z Krakowskiem miastem: sławi go Paprocki 
z dowcipu, mądrości I powagi w obyczajach. Stanisław se- 
kretarz królewski brat Jędrzeja, od którego został się syn 
Jędrzej, tego dwie córki tylko, rozebrały w insze domy for- 
tunę, to jest Anna najprzód z Stanisławem Witowskim ko- 
mornikiem Pilznleńskim , potem z Adamem Górskim: I Ur- 
szula z Samuelem Sleniiiskim komornikiem Sendomierskim 
zpęczone. Piotr trzeci brat Jędrzeja i Stanisława podczaszy 
Krakowski, tak go czytam na liście Zygmunta III. danym 
miastu Lwowskiemu w roku 1606. posłował do Rzymu i do 
Cara Tureckiego. Córka jego pierwszym związkiem z Bro- 
niewskim starostą Lubaczowskim , drugim z Kasprem Wielo- 
polskim podkomorzym Krakowskim \y małżeńskie weszła kon- 
trakty. O Józefie Cieklińskim konstytucya w r. 1627*t /b/. 17. 

W roku 1705. Jan Ciekliński pisał się w Korczynie na konfede- 
racya Sendoniierską, za Staaislawem Leszczyńskim Królem. — 
Heraldi/ka Wielądka. 

Milites Pracsidiarn Arcis Lr bis Moscuae se cessinnom ad se.rtam 
Ja/iuarii A/mi 1612. co7łdixeru/łt ^ adve/tie/tte ita Ula die ^ cmii 
nec monitiofiibus Regis nec praecibus praefectorian mililarium 
a proposito sno arocari possent, discessuni coiiclainaruut et con- 
cilin facto e/eg-erunt sibi Mareschalluin Josephiim Ciekliiiski ac 
cerlos Consiliarios et Tributios , quibus coinmiserunt iniprjium 
Mililare istisgue Dacibus reda in Poloniain abjerunt. — Chroń. 
Piasecki f 277. ad An. 16 U. — 

Kochowski in An. 1648. gdy wzmiankę czyni o zdaniu Kisiela wo- 
jewody Brada wskiego na radzie wojennej , ażeby wstępnym bo- 
jem z Kozakami poczynać, przydaje: Subscribebant sententiae 
Palatini et Dobeslaus Ceklinius Castellanus Czec/ioriensis , gui 
om/iium consilioruin Ducis arbiter^ permncehat. — Przypisy 



Krasickiego . 



CIELĄTKOWA HERB. 

Księżyc jak na nowiu, rogami do góry obrócony, z któ- 
rego środka od spodu wychodzi drugi także księżyc, ale go 
Tom iii. 8 



114 



Cielątkowa— Cielecki. 



CIKLĄTKOWA 




HERB. 



tylko połowę widać, rog;iein w prawą tarczy skierowany, tak, 
/e półtora księżyca jest w tym herbie. Trzy gwiazdy, po 
jednej na każdym jeg-o rog-ii złożone, wszystko zołte, w polu 
l)łckitnem : na łiełmie trzy pióra strusie. Pisali o nim Bielski 
fol. 93. Paprocki w Gninzihie Cnoty fol. 1066. O herb. 
fol.hJA. Okolski t. \. fol. 106. Klejnoty. Potock. Poczet 
herbów. [Przecicz żaden z nicłi o początkach i okazyl tego 
herbu nie namienia. O familiantach nawet tego herbu tak na- 
pisał Paprocki. Byli Cielątkowie ludzie rycerscy, w tym je- 
dnak wieku, jeżeli ich własne potomstwo jest,^, albo w|któ- 
rym kraju, dowiedzieclem się pewnie nie mógł: jedni po- 
wiadali o nich w Sendomierskiem, drudzy na Rusi, inni w 
Sieradzkiem. 

H^ielądek utrzymuje iź tym herbem pieczętuje się dom Łyków. — 

Cielecl4.i herbu Zaręba., w Kaliskiem województwie. 
Jerzego (sekretarzem l)ył u Zygmunta Augusta) Cieleckiego, 
zmarłego w roku 1598. nadgrobek z Krakowskiego kościoła 
nsip\sii\ Starotoolski in Monutne?!. Mikołaj podsędek Poznań- 
ski : wspomina go Okolski t. 2. f. 2.39. któremu po śmierci 
w roku 1622. syn jego Jakób Poznański i Płocki kanonik 
pamiątkę z marmuru wystawił w katedrze Poznańskiej Sta- 
rowolski in Monumen. było tego podsędka z Szołdrskiej trzy 
córki, Katarzyna za 3Iikołajem Prosklm. Druga za Stanisła- 
wem Gnińskim. Trzecia za Szczanleckira. Hieronim biskup 
Płocki długi wiek na dworze królewskim przepędziwszy, w bit 
pięćdziesiąt życia swego stan sobie duchowny obrawszy ka- 
płanem poświęcony, najpierwej regentem kanccUaryi koronnej 
od Zygmunta HI. deklarowany, od którego też w legacyi 
jeździł do książąt Włoskich : potem kanclerzem Konstancy! 
Królowy, dalej referendarzem koronnym i proboszczem Po- 
znańskim, już w sześćdziesiąt lat i jeden wziął nakoniec 



Cielecki. ilo 

infułę Płocką, n.i tej nie mając wzg^lędu na szcdziwy wiek 
i lata podeszłe, wszystkie pasterskie funkeye sam przez się 
odprawował, od czego nawet i w ostatniej swojej chorobie 
żadnym się perswazyoni odwieść nie dal: umarł w r. 1G27. 
dwie lecie na tej katedrze prezydując. 15ył prałat samą szcze- 
rością tchnący i mąz pokoju; zkąd się o to szczeg-óiniej sta- 
rał, zęby się był nikomu nie naprzykrzył. Nadg^rohek mu 
wystawił Zygmunt synowiec jego proboszcz Poznański, ka- 
nonik Gnieźnieński. Ten g-runtu swego własnego w Poznaniu 
na podzamczu ustąpił na klasztor i kościół ojcom Franciszka- 
nom. Biernacki Speculuui Min. fol. 280. Umarł w r. 1G52. 
Krzysztof najprzód podczaszy Poznański , poseł od Wielko- 
polskich województw do Króla Zygmunta 1608. a potem ka- 
sztelan Sremski z sejmu 1G20. deputat do kwarty Rawskiej 
Constit. f. 24. Wojciech był surro<^atem Poznańskim 1605. 
któreg-o roku posłował na sejm. MS. Calissien. Bartłomiej 
wojski Poznański w roku 1620. poseł na sejm, ztamtąd de- 
putowany na trybunał Radomski Constit. fol. 10. Łukasza z 
Cielce (bo się inni piszą z Wielawsi) kładzie nadgrobek ^Sta- 
rowolski in Monum. z Tumu Poznańskiego. 3Iaciej sekretarz 
królewski 1648. Alexander, Piotr i 3Iarcyan. Jan kanonik 
Płocki w roku 1643. Constit. Synod. Plocen. Mikołaj kano- 
nik Płocki, deputat na trybunał koronny w roku 1604. Ka- 
tarzyna Cielecka Jana Gębickieg-o podczaszego Poznańskiego. 
Dorota Gotarda Korabiowskiego. Urszula Zygmunta Tomi- 
ckiego herbu Drva. Urszula Jana Stanisława Korzeniowskiegro 
herbu Nałęcz starosty Kościańskiego , regenta kancellarrl ko- 
ronnej 1670. Cyboni Amor Nałęcius. Dorota najprzód Lip- 
skiego herbu Grabie, tuz Hieronima Osińskieso Wezyka 
stolnika Sieradzkiego 1667. małżonka. Acta Castren. Caliss. 
Ludwik, Jędrzej, Karol, Krzysztof w Kaliskiem w r. 1697. 
Szymon w Inowrocławskiem, Wojciech, Jan 1726. W kslę- 
ztwie także LItewsklem Cielecki Timkowicz Jerzy, podpisał 
się z Mińskim na elekcyą W^ładysława IV. ale niewlem czv 
tego herbu. 

Krasicki w przypisach następujące czyni postrzerzcnia : — z listów 
oryj^inaliiych tcj^oź Hieronima Cieleckiego do lludnickiego bi- 
skupa Warmińskiego pisanvch znajdujących się iu archivo Hels- 
berg. pokazuje się iż ten Hieronim Cielecki by! człowiek inte- 
resów dworu Zygmunta 111. wicie wiadomy, z sposobu zaś pisania 
znać doskonałość jego w sprawowaniu inlercsiWr. Pisze sam o 
sobie iź wziął probostwo Poznańskie roku 1609. sprzeciwia się 
to kalkulacyi JNiesieckiego ktćjry pisze iź dopiero w 50 lat du- 
chowny sobie slan obrał, umarł zaś biskupem 1627. mając lał 63. 
od daty albowiem wzięcia probostwa Poznańskiego : do śmierci 
jego przypadłej na role 1627. jest przeciąg lat 18. jeżeli więc 
w 63. roku umaił wziął probostwo mając łat 45. a przedtem 

8* 



116 Cielemęckl— Cleleski. 



jeszcze jak sam wspomina od lat kilku miał kanonią Krakowską 
i probostwo Kruświckic. Tenże Niesiecki w pierwszym tomie her- 
barza swego , kładzie wstęp Firleja z katedry Płockiej na Gnie- 
źnieńską roku 1018. Śmierć zaś Cieleckiego następcy Firleja na 
rok 1027. — nie dwa więc lafa ale dziewięć na tej katedrze 
siedział: — Kładzenie Niesieckiego pod bisk. Płockiemi omylne 
— Firlej bowiem w roku 1024. na arcybiskupstwo Gnieźnieńskie 
postąpił, dwa więc przeszło lata tak jak wyrażono siedział Cie- 
lecki na krześle bisk. Płockiego. — To Krasicki. — 

Franciszek CAt\eck\ Zarembo starosta Zgierski, pisał się na elek- 
cyą Stanisława Augusta Króla z województwa Łęczyckiego , i 
Wojciech Cielecki, także z województwa Kijowskiego. Cele- 
styn Cielecki kanonik ^Płocki , J ó z el' rotmistrz kawaleryi naro- 
dowej kawaler orderu Ś. Stanisława. Stanisław generał adju- 
tant J. K. Mci, kawaler orderu S Stanisława: Andrzej Cie- 
lecki chorąży Szadkowski był deputatem na trybunał koronny 
1780. z województwa Sieradzkiego. Wojciech starosta Ma- 
chnowski deputat na trybunał koronny 1790. roku z wojewódz- 
twa Rawskiego. Jan Zaremba Cielecki kasztelan Spicimierski 
teraz żyj.icy. — 

Łukasz Cielecki z Walewską małżonką swoją spłodził Józefa i 
Macieja. Józef \mo voto z Maryanną Miaskoirską spłodził 
Jana kasztelana Spicimierskiego sierilem i córkę Eufrozynę za 
Stefanem Zielonackim podkomorzym Kaliskim. 2r/o roto z Ma- 
ryanną lVstowską spłodził Ignacego syna szambelana J. K. Mci. 
'Mio roto z Katarzyną z fFstoicskirh Biernacką sterilis. Ignacy 
syn Józefa Avszedł w śluby małżeńskie z Wiktoryą Zbijewską, 
z tą spłodził trzech synów: Pawła, Onufrego i Stefana, 
i córek dwie Genowefę i Józefę. — Heraldyka Wielądka. 

CieleitięcKi herbu Rogala. O tych ani Paprocki, ani 
OkolskI nie pisał. W Łukowskiej ziemi rozrodzeni, tak ze 
się jedni z nich Clclemęcey Rogalowie, drudzy Borutowle, 
inni Nakonieczni, inni Niemierkowie zowlą. Z tych Walenty 
z Zofią Kreską spłodził Piotra Antonieg'o , ten najprzód z 
Joanną Misiewiczowną zostawił syna Józefii bezpotomnego, 
i Jana Antonieg^o, którego z Tokarzewskiej Anny potomstwo 
Ignacy, Felicyan, Romuald i córki Franciszka i Ewa. Po 
Mislewiczownie pojął Jezierską, ta mu powiła Franciszka, 
Jacka, Krzysztofa, Józefa, Eleonorę. Jan, Piotra Antoniego 
brat rodzony, ale sterilis. Agata siostra ich , Pawła Ciele- 
męcklego małżonka; z którym zostawiła Antoniego i Józefa 
i Jędrzeja i córek plę(5. Siostry tejzc Agaty Rzązewska, druga 
Dziewolska, a potem Jastrzębska. Wawrzeniec z Lubelskiem 
województwem podpisał się na elekcyą Władysława IV. 

CieleslKi herbu Dolitua. O tych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał: widziałem jednak ten herb Janowi Clele- 
skiemu sądowemu Michałowskiemu przypisany. Stefan pisarz 
Łucki z Kosakowskiej spłodził syna Stefana i córek trzy, Te- 
resę, Annę i Katarzynę. MS. o Famil. Priiss. powiada ze 



Cieiuiei'z;^ii.ski— C'ieiiiiiieivski. H7 

w herbie ich w pasie trzy krzyże złote, na hełmie pięć piór 

strusich. 

Antoni Cieleski s^'(]zia kapturowy i poseł z województwa Cheł- 
mińskiego w roku 1733. na sejm konwokacyjny w Warszawie. 
— Hera/d/y/ia ^Fielądka. 

CieiłiierxyiisKi. O tych ani Paprocki, ani Okolski 
uie pisał. Piotr Clemierzyński w roku IGOG. Paweł poseł na 
sejm w roku IfJOI. ztamtąd naznaczony do rewlzyi dóhr kró- 
lewskich, tak na Rusi jako i na Podolu zdezolowanych Con- 
stit. fol. 742. Jan łowczy Podolski, córka jego Jadwig-a z 
Walentym Gllnk;^ zaślubiona, syn zaś je j Prokop podstarości 
Latyczowski, poseł na sejiu^ KilO. Constit. Jol. 40. Katarzyna 
zakonnica u wszystkich SS. we Lwowie. 

CieiiliiislŁi herhu Dębno. Paprocki i Okolski o nlcli 
nie pisał. Bielski fol. 793. powiada o Stanisławie (lubo g-o 
Cienliiskim wydrukował) że na weselu Zamojskiego z Bato- 
rowną w roku 1583. gonił z kopią. Clemleńska, dobra Ol- 
szową Tymicniecklemu zapisała w roku 1000. Acta Castren. 
Ostrzeszov. Elżbiela Clemleńska kslęni Ołobocka w r. lOOG. 
ff^i/socki Dobra Duchowne. ^Yawrzenlec proboszcz Kazlmlr- 
ski, kustosz Klimuiitowski 1655. 

Maciej Ciemiński pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla 
z województwa Chełmińskiego, ■ — Heraldyka Wielądka. 

Cieiluiie^TfiilŁi herbu Prawdzie. O tych ani Paprocki," 
ani Okolski nie pisał. Idą zaś z Radzanowsklch, dla czego 
też jeszcze podziśdzleń piszą się z Radzanowa. Firzrsztof Cle- 
mnlewskl zostawił synów dwóch, Stanisława i Jana: i córkę 
Soblejuską. Stanisław z El/blety Wllkanowskiej kasztelanki 
AYyszogrodzklej spłodził Kazimierza syna i córkę Zofią Woj- 
ciecha Krasińskiego herbu Slepowron kasztelana Slerpsklego 
małżonkę. Jan przybrał sobie w dożywotnią przyjaźń Soble- 
juską. Kazimierz cześnik Ciechanowski w roku 1674. Antoni 
miał za sobą Gowarczewską w ziemi Chełmskiej. Paweł Cle- 
mnicwskl chorąży Warszawski zostawił trzech synów, Wła- 
dysława, ten z Łoslowną zrodził Jakóba bezpotomnego. Woj- 
ciecha, ten z Narzymską kasztelanką Warszawską, Stanisła- 
wa, i Franciszka skarbnika Zakrocimsklego. Jana, ten z Bar- 
barą Ostaszewską skarbnikowną Ciechanowską Kazimierza i 
Franciszka. Z tych Kazimierzowi rotmistrzowi królewskiemu 
Zofia Zwlerzchowska sędzlanka Łomżyńska powiła dwie córki, 
Konstancyą Rembowską i Rozalią: synów zaś Ignacego w 
zakonie Pustelników S. Augustyna, Marcinem nazwanego, 
Alexandra, Józefa, Jana i Franciszka. Fi-anciszkowi zaś cze- 
.śnlkowl Cbełmskiemu Ludowika Gawarecka mlecznikowna 
Chełmska, Jana, Macieja i Józefa. 



118 Ciemnlei^ski* 



Wielądck iv hey^aldyce obszernie o tej familji donoszc-jc naraienia 
iź genealogia przez Niesieckiego umieszczona mylnę jest w wielu 
miejscach i dla tego z podanych mu wiadomości lak onę umie- 
szcza: Ciemniewscy herbu Prawdzie^ zaczynają familią swoją, 
od Andrzeja dziedzica z Niszcz t/c kasztelana Wizkicgo , J a- 
kóba dziedzica z Ciemtdcica braci rodzonych, tudzież Jana sy- 
nowca ich , z Rodzanowa piszących się i dzielących miastem 
Uch/iowem, w województwie Bełzkiem r, 1514. Od Andrzeja 
idą Niszczyccy, Jakób bezdzietny, a Jan z Rndzanowa Cie- 
mniewski, spłodził Piotra, od którego idą czterech synów: 1. To- 
masz bezdzietny. "Z. Jan od którego Krzysztof. 3. Jakób. 
4. Stanisław, który z Wilkanowską ^ kasztelanką Warszaw- 
ską , spłodził córkę jedne, Zofią Wojciecha Krasińskiego kaszte- 
lana Sierpskicgo małżonkę, i dwóch synów: Jana, od którego 
Antoni, i Kazimierza cześnika Ciechanowskiego, ten zosta- 
wił jednego tylko syna Pawła chorążego Warszawskiego, od 
którego córka jedna, Anna, Jana Narzyinskiego kasztelana War- 
szawskiego małżonka bezpotomna, i synów trzech. 1. Włady- 
sław który z Łosiowną, spłodził Jako ba i Tomasza bezdzie- 
tnych. 2. Wojciech ten z Narzyynską kasztelanką Warszaw- 
ską, zostawił, czterech synów. 1. Franciszka skarbnika Za- 
kroczymskiego, i Michała, steriles. 3. Pawła od którego 
Józef. 4. Stanisława, ten z Kuklińską stolnikowną Ciecha- 
nowską, miał synów czterech. Adama, od którego Alexan- 
der. Michała, od którego Maryanna, Hieronima Zielińskiego 
łowczego Nurskiego żona. Antoniego, od którego Franci- 
szek i Ambroży. Augustyna, od którego Jan i Tomasz. 
Trzeci syn Pawła chorążego Warszawskiego. Jan, ten z Bar- 
barą Ostaszewską spłodził dwóch synów, Franciszka, ten z 
Ludwiką Gaawrecką , miał trzech synów: Jana i Józefa ste- 
riles, i M a c i ej a : ten z Izabellą Dydyńską chorążanką Krasno- 
stawską , Józefa szamhelana J. K. Mci, i Antoniego: także 
córek cztery, Teklę, Franciszkę, Elżbietę, i Maryannę. Drugi 
syn Jana z Ostaszewskiej, rotmistrz królewski, który z Zolią 
Zbierzchowską sędzianką Łomżyńską, spłodził: Ignacego Au- 
gusty niań a księdza. Alexandrai Franciszka bezdzietnych. 
Jakób a księdza, i Józefa sędziego ziemskiego Różańskiego, 
ten z Maryanna Sobieszczanką zostawił Tomasza sterilem: i 
Jana sędziego ziemskiego Różańskiego, który z Maryanna Okę- 
cką chorążanką Warszawską, spłodził teraz żyjących dwie córek : 
Urszulę, Leona Tymińskiego komornika Różańskiego żonę, i Ro- 
zalią. Także trzech synów: Jana kanonika Kaliskiego, Hiero- 
nima, i Andrzeja Ciemniewskiego , posła na sejm Grodzieński 
1793. roku , z ziemi Różańskiej województwa Mazowieckiego, 
którego acz w wieku młodym, wielkie przymioty, i dla nieszczę- 
śliwej ojczyzny, w czasie urzędowania okazane prawdziwie, oby- 
watelskie czyny, niech mi się godzi uwielbić, i wyrazić. Świa- 
dkiem byli znajdiij.jcy się w składzie sejmu tegoż, senatorowie, 
ministrowie , i posłowie ; świadkiem przytomni na sessyach sej- 
mowych współ-obywatele : świadkiem publiczne dyaryusze , tegoż 
sejmu, i mowy jego w aktach oblatowane, jak roztropnie w ka- 
żdej materyi zdania swoje dawał : jak odważnie uszkodzenia kraju 
i ojczyzny swojej bronił : jak mężnie i statecznie przy sprawie- 
dliwości , w wielu materyach obstawał 5 jak bezparcyalnie , nie 



Cieiiski. 119 



idąc za prywatą , ani własnym zyskiem , zawsze we wszelkich 
okolicznościach i materyach , prawdę niówil. Niech zostawione 
mowy i zdania jego na tyniźe sejmie Grodzieńskim miane, współ- 
czesnym i potomnym, będą nauką, wzorem, i przykładem, jak 
należy być każdemu obywatelowi, z przywiązaniem szczcrem, 
bez żadnej prywaty i zysku swego przychylnym i Aviernvm swej 
ojczyźnie. Ten wyraz krótki , żyjący świadek autor dzieła togo, 
{H^ielądck) bezparcyalnie , rzetelnie , tak zacnemu mężowi , dla 
wiecznej pamiątki zostawia. — 
Krasicld przydaje: w roku 1778. Michał Ciemniewski podstoli 
Ciechanowski. — Jan sędzia ziemski Ciechanowski. — (cie- 
mniewski Schol. P/ar. zakonnik. — W województwie Ruskiem 
Maciej Ciemniewski podczaszy Chełmski. — 
Cieuski herbu Pomian^ w województwie Sieradzkiem 
z Clenia się piszą. Jednaz ich dzielnica z Łubieilskiemi, tylko 
ze ci od dóbr £iubieiiskieml, ci od Cienia Cieilskienii zawo- 
łani. O tych ani Paprocki, ani Okolski nic pisał. W ksic<^acli 
grodzkich Ostrzeszowsklch w roku 1534. rezyg-nacyą czyni 
Cieni mniejszycli ojciec synom , Janowi , SwentosławowI, 
Wojciechowi, Kasprowi; a w roku 1595. kwitnie Cleński 
Stawiskieg-o z wyliczonego posagu: W roku 1525. znajdziesz 
rezygnacyą Cieni wlększycłi w tychże księgach. Franciszek 
w roku 1648. Hieronim kustosz S. Michała na zamku Kra- 
kowskim , proboszcz Łubieńskich kaplicy, w r. 1650. Da- 
malew. in Archiep. Gnesnen. f. 30. Jan rotmistrz królewski 
w roku 1674. Marcina syn Wojciech, honorów żadnych nie 
szukał, z swojej cnoty i uprzejmości ku wszystkim, godzien 
najwyższych w tej ojczyźnie urzędów, z Jadwigi Trzebickiej 
siostry Jędrzeja Trzeblcklego biskupa Krakowskiego dwie 
córki spłodził, Magdalena z Sebastyanem Karsznickim chorą- 
żym Łęczyckim, Katarzyna z Bnlńsklm zręczona, I synów 
pląclu. Z tych Kasper dziekan Krakowski I administrator bi- 
skupstwa Krakowskiego Sede vacunte^ proboszcz Piotrowiń- 
skl, deputat kilka razy na trybunał koronny: W^ujowl swemu 
w kościele Krakowskim S. Piotra nadgrobek bogaty postawił, 
kilkanaście tysięcy na to łożywszy, a w dziedzictwie Trzebl- 
cklch z ostatniej woli tegoż biskupa, kościół z fundamentów 
wyprowadził I uposażył, na zakon nasz dobroczynnie łaskawy, 
umarł w r. 1703. Marcin najprzód chorąży Sieradzki, dalej 
podkomorzy, pod królewską usarską chorągwią rotmistrz; 
pod Wiedniem, Parkanem, Strygoniem, Budą, Choclmem, 
Zwańcem, nieustraszonego męztwa, zda ml się miał za sobą 
córkę Koniecpolskiego Alexandra, z Sroczycklej urodzoną, 
ale zeszła bezpotomna. Stanisław trzeci syn Wojciecha kan- 
tor Gnieźnieński, kanonik Krakowski, prędka śmierć dalsze 
o nim nadzieje pomieszała. Czwarty syn Alexy, wstąpiwszy 
do zakonu Soc. Jesu, po filozoficznej i kaznodziejskiej ka- 



120 Ciepielowski. 



tedrze, uprosił się na missyą Wołoską, 2 której, po apo- 
sŁolsku pracując , gdy się Polszczę wojna z Turkami otwo- 
rzyła, rugowany; na obozową missyą z lietmanem Jabłonow- 
skim wyprawił się ; atoli słuchając spowiedzi ludzi żołnier- 
skich w obozie, od nich śmiertelną chorobą zarażony, po- 
szedł po zapłatę prac swoich w roku 1683. we Lwowie. 
Marcyan piąty syn zostawił dwóch synów, Wojciecha stol- 
nika Bracławskiego i Mikołaja, którzy pod znakiem usarskim 
podskarbiego koronnego służyli. Maciej syn Marcina podko- 
morzego pod znakiem Królewicza Alexandra. Hieronim w wo- 
jewództwie Inowrocławskiem w roku 1697. Tu jeszcze to 
przydaję, co uważają niektórzy; że Łubieńscy od prawej ręki 
tarczy, miecz przez głowę Żubrzą przeciągniony w herbie 
noszą; Cieńscy zaś od lewej ręki, ale to rozumiem, że się 
omyłką jaką stało, ile że jakom mówił jedenże dom Cień- 
skich z Łubieńskiemi. 

Kacper Cieński łowczy nadworny koronny kolor. 1742. Ignacy 
Cieński kanonik Kujawski , był depułalem na trybunał koronny 
1751. i 1757. a potem kanclerzem Gnieźnieńskim, toź znowu w 
roku 17G5. prezydentem trybunału koronnego. Pio tr burgrabia 
grodzki Różański. Stanisław Cieński, pisał się na elekcyą 
Stanisława Augusta Króla, z województwa Łęczyckiego. An- 
drzej stolnik łJrzeski Kujawski, podpisał dyploma elekcyi Sta- 
nisława Augusta Króla z województwa Brzeskiego Kujawskiego, 
był także starostą Kruświckini. — Heraldyka Wielądka. 
Cieński kanonik Gnieźnieński i Kujawski , proboszcz Kruświcki w 
porze lat świal i z nim dalsze nadzieje pożegnał. Umarł r. 1767. 
Brat jego rodzony Andrzej starosta Kruświcki: obadwa uro- 
dzeni z Kossowskiej siostry rodzonej sekretarza koronnego.' — 
W roku 1778. Stefan Cieński miecznik Brzeski Kujawski. — 
Józef wojski Radziejowski. — Przyj)isy Krusickiego. 

Ciepielo^^słLi herbu Gryf^ w województwie Sendo- 
mierskiem , w poyyiecie Pilznieńskim. CI najprzód zwali się 
Prochańskiemi , których potomkowie dziedzicząc na Ciepielo- 
wie, CiepielovyskiemI nazwani, luboc Inni zowią ich Czepie- 
loyyscy. Stanisław Swoboda albo ^rr/^/* podpisał się na Lubel- 
skim kongressie przeciwko Zygmuntowi III. w roku 1605. 
3IS. Petricov. Maciej z Próchna Ceder Ciepielowski na po- 
kuciu mężnego serca żołnierz, który pod Kumejkami prze- 
cIvyko Kozakom, z Potockim hetmańskim synem stawając, 
tamże samopalną kulą w głowę postrzelony zginął, pocho- 
wany w Nizióskim kościele zakonu kaznodziejskiego. Z Anny 
Krupczanki, która primo voto żyła z Czuryłem, została się 
córka primo voto Wojciecha Morskiego , 2do Humnicklego 
małżonka i syn Michał, wojski PrzemysłskI, żona jego Te- 
resa Sienicka pozostała wdowa po Heju staroście Łibusklm. 
Antoni w województwie Sendomierskiem 1697. 



CiepiiiskI — ClepliiiNki. i21 



Od Macieja pochodzi Antoni Ciepielowski 1697. roku który 
spłodził Wawrzeńca, ten wszedł w śluby małżeńskie z Ma- 
ryann.i Lenkiewiczowną lierbu Kotwicz , z któią zostawił synów 
trzech: Jana, Tomasza i Jakóba. Jan Ciepielowski ten od 
wieku młodego poświecił się na usługę wojskową w ojczyźnie, 
będąc przez lal dwadzieścia dwa w kawaleryi narodowej w bry- 
gadzie Dzierzka , w której do szarzy pod|)oni(ziiika zostawał, 
potem ożenił się z Heleną z Matkowskich Golicką, z tą spłodził 
synów dwóch: Piotra i Józefa, i córkę Maryannę za An- 
tonim 31łockim herbu Pólkozic będącą, .lakób (ciepielowski 
ożeniony , zostawia córkę jedne. — Heraldyka lVielądka. 

CiepiiiiilŁi* O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Felix Ciepinski z Płockiem województwem podpisał 
elekcyą Jana Kazimierza. 

Stefan Ciepiiiski w roku 1700. na zjeździe walnym pod Olkini- 
kami podpisał się z powiatu Oszmianskiego. — Hcral. fVielądka. 

Cieiiliiiski herbu Osorya. O tycli ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał. Są zaś w województwie Ruskiem. Z tych 
Jan Ciepliński w roku 1658. pisarz ziemski Sanocki, na kol- 
legium nasze Krosleńskie szczodrobliwie łaskawy : umarł w 
roku 1675. przy tymże kościele pochowany. Miał za sobą 
pierwszym związkiem Krzeszownę, z której trzy córki spło- 
dził, Annę z Janem Karolem Bieleckim herbu Janina bur- 
g-rabią Łuckim , Katarzynę z Władysławem Krasowskiu), trze- 
cią z Stryjskim dożywotnie zmówione : drugim Pobledziiiską. 
Dom ten starożytny, w województwie Brzeskiem Kujawskiem , ma 
swój początek od dawności, których przodkowie, dziedziczyli dobra 
Cioplinie^ w temże województwie, w powiecie Przedeckim bę- 
dące, jako z pomiędzy innych licznych tranzakcyi, świadczy do- 
kument 1630. roku , w aktach grodzkich Poznańskich : Fn^ia se- 
cunda antę festum Naticitatis S. Joafinis Baptistae , w którym ; 
Jan Ciepliński, niegdy Wojciecha syn, z Anny Bielickiej, na 
Sampolenku dziedziczki , spłodzony , na części swoje dziedziczne 
we wsi Ciepli?iie , Stanisławowi Sokołowskiemu surrogatorowi 
grodzkiemu Poznańskiemu, uczynił donacyą. Tenże Jan Ciepliń- 
ski , pisarz ziemski Sanocki , dwu ślubny , l;«o voto miał Ursulę 
Krz-eszow?}ę: 2do voto : Barbarę Pobiedzińską, przeniósłszy się 
potem w ziemię Sanocką , województwo Ruskie , zostawił trzy 
córki Annę za Janem Bielickim , Eleonorę za Janem Strzyskim, 
i Katarzynę za Władysławem Krassowskim. Synów zaś dwóch: 
Stanisława Alexandra, od tego z Ludwiką Bandrowską 
córki Anna i Katarzyna. Synowie, Franciszek, Jan i 31 i - 
chał. Drugiego 31acieja Alcxandra, ten z Anną z Dijdni 
Dijdi/iiską ^ dwuślubną , która secujido iwto, była za Tomaszew- 
skim , od którycli córka Ludwika Petronella , Antoniego Mako- 
wieckiego starosty Tynbarskiego małżonka. Rzeczony 31aciej 
Alexander Ciepliński, spłodził córkę Katarzynę, 3Iichała Chmie- 
lowskiego małżonkę i Stanisława syna, ten z Anną Sz-z/ma/i- 
ską dwu ślubną, klóra 2do roto była za Antonim ffaga ^ od tych 
był syn Józef fFaga , i córka Ludwika, Piotra Di/di/iiskii^go 
małżonka. Wspomniouy Stanisław (>iepliński , spłodził córek 



122 Cierziiickl — Cieiszaiioik^sld. 



dwie: Katarzynę zakonnicę Auguslyankę w Krakowie, i Zofią za 
Modelskim , synów zaś dwóch : Andrzeja Karmelitę i Marcina, 
któryż Salomeą Nosicką, zostawił potomstwo, córek sześć: Ma- 
ryannę i Wiktorvą Augustyanki zakonnice. Teodozyą za Eliaszem 
Szeliskim. Rozalia Panna. Tekla za Górskim, Salomeą za Roto- 
wem i synów siedmiu. 1. Adama, który z Dorotą Gawłowską 
spłodził trzy córek : Teklę, Franciszkę, i Józefę. 2. Stanisława 
Kostkę, ten z Anną Sikorską ma córkę Teresę, za Kołyszką 
generałem majorem wojsk koronnych. 3, Ignacego wice-bryga- 
diera będącego w korpusie kadetów. 4. Ludwika, który z Ku- 
negundą Nowakowską ma potomstwo. 5. Wincentego. 6. Se- 
bastyana mającego za mAlzonk^ Diminownę. 7. Jana Ciepliń- 
skiego. Ta genealogia z autentycznych dowodów ułożona i podług 
extraktu, wyjętego ex' Tabulis Galliciae et Łodomeriac, pod dniem 
17. Sierpnia 1789. zapisanego. — Heraldyka Wielądka. 

Cierznicki z Cierznic się piszą. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał. Adam z Cierznic Cierznicki podpisał 
obwieszczenie 1697. 

Ciesielski herbu Lubicz. Luboc i o Jastrzębczykach 
czytałem w Ruskiem województwie. Adryan Ciesielski wszedł 
w kontrakty małżeńskie z Iwanicką, pozostałą wdową po Sie- 
nińskim. Nasi pisarze w Ciechanowskiej ziemi dziedzictwo 
ich założyli. 

Koło roku 1763. Franciszek Ciesielski był podwojewodzym Beł- 

zkim. — Heraldyka Wielądka. 
W roku 1775. Tadeusz Ciesielski cześnik Lubacki. — Przy- 
pisy Krasickiego. 

CiesielslŁi herbu Zadora^ w Sieradzkiem czy Sen- 
domierskiem województwie. Mikołaj w Sendomierskiem w r. 
1674. Wojciech w Bełzklem 1697. Stanisław w 31ińskiem 
1632. Michał tamże 1674. pisali się na elekcyą Królów Pol- 
skich. Jędrzej kanonik Gnieźnieński 1519. jakom czytał na 
przywileju kolleg-. Łowickiej. 

Cieśliiiski herbu Junosza , w Krakowskiem woje- 
wództwie : atoli Piotr podsędkiem był i komornikiem Lwow- 
skim w roku 1548. jakom go czytał na pewnym extrakcie z 
ksląg^ ziemskich Lwowskich. Jan w województwie Brzeskiem 
w roku 1632. Maryanna Antoniego Bratkowskiego małżonka. 

Cieszaeli.i. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Są zaś w województwie Ruskiem. Jakób z wielkiego 
Cleszaclna CieszackI sędzia ziemski Przemysłski w roku 1480. 
tego syn Stanisław sędzia grodzki Przemysłski w roku 1532. 
Cleszacka Lisowskiego małżonka. Piotr 1630. Anna z Cle- 
szaclna dziedziczka na Kisielowie, była za Stanisławem Gorz- 
kowskim sędzią ziemskim Chełmskim w roku 1600. 

Ciesxaiio^vslŁi herbu Jelita^ w województwie Beł- 
zklem. Jan na Cieszanowie Cieszanowski pojął Zolią Strzy- 



€Ieszew$$ki~~€leszkowski. 125 

źownę sędzlankł^^ Halicką, z ktcSrej syn Stanisław z sejmu 
1589. flepułowany do obrad publicznych Consfil. fol. 442. 
syna miał Alexandra pisarza grodzkleg-o Grahowieckiego, za 
tym była Borchowska. Teresa Cieszanowska, Humnickiego 
małżonka. Antoni i Adam 1712. Okolski tom. 2. fol. 197. 
pisze o Ciekanowskich. 

Ignacy Cicszanowski łowczy Sanocki. Antoni Kajetan wice- 
regent grodzki Sanocki. Także Franciszek i Bartłomiej, 
pisali się na elekcyą Stanisława Augusta Króla z województwem 
Ruskiem. — Heraldyka Wielądka. 

Ciź sami , są zapisani w extrakcie , ad tabulas Regni Galliciae et 
Lodomeriae dnia 26. Listopada 1782. roku. — 

Józef Cicszanowski sędzia ziemski Sanocki z Giebidtotoskiej vo\dX 
synów. — W roku 1788. Franciszek Cicszanowski stolnik 
Pilznieński. — Przypisy Krasickiego. 

CieiSze^KSki herbu Jastrzębiec , w Płockiem woje- 
M'^(jdztwie. Jakób z Cieszewa podstoli Warszawski w r. 1496. 
był na zjeździe książąt 3Iazowieckich w Czersku Statut. Ma- 
sov. fol. 110. Adam podpisał się z Płockiem na elekcyą 
Jana III. Michał zaś z Witebskiem z powiatu Orszańskie^^o. 
Cieszewska starościna Grabowlecka Kaspra Slenlckieg^o herbu 
Boiicza małżonka. 

Stefan Cieszewski pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla 
z województwa Płockiego. — Józef kanonik i deputat Kujawski 
1742. roku. — Heraldyka fVielądka. 

Ciej$zko^vski herbu Dołęga. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał: piszą się z Cieszkowa. Z Łęczyckiego 
województwa na Wołyń i w Podlaskie trzech się braci prze- 
niosło. 3iikołaj skarbnik Nowo«^rodzkI od któreg-o trzech sy- 
nów zostało. Jan w zakonie S. Franciszka Ordin. Minor. Ob- 
servan. Łukasz w zakonie naszym w roku 1694. życie swoje 
pobożnie zakończyli, Histor. Collegii Cracoińen. i Wojciech 
cześnik TrembowelskI, któremu Lubieniecka trzech synów 
powiła : Jana Mikołaja łowczeg-o Czerniechowskleg-o, któreg^o 
potomstwo Wiktor i Antoni, Józefa cześnika Trembowelskle- 
go, tego syn 3Iaurycy, i Antoniego skarbnika Nowogro- 
dzkiego. Paweł brat Mikołaja spłodził Wiktora i Fellcyana 
ordlnls S. Pauli. Stanisław trzeci ich brat rotmistrz królew- 
ski, wyszedłszy z niewoli z Boguszewską miał siedmiu synów. 
Z których Franciszek sędzia ziemski Czerniechowski : temu 
Iwanicka herbu Pełnia zrodziła tych synów: Marcina starostę 
Kleszczelowsklcgo , tego zona Zaleska podkomorzanka Nowo- 
grodzka z której syn Konstanty. Daniela chorążego Czernle- 
chowsklcgo, (posłował na sejmy różne pięć razy, I deputa- 
tem był trzy razy na trybunał koronny:) tego zona Katarzyna 
Kaszcwska podkoniuszanka Litewska, synowie z niej, Józef 



124 Cieszkowski. 



w zakonie naszym, Stanisław, Franciszek i Felix, i córka 
Konstancja za Prokopem Nowickim. Stanisława starostę Kle- 
szczelowskieg-o oberszterleitnanla królewskiego w wojsku cu- 
dzoziemskiem. Tol)iasza podczaszeo^o Czerniechowskiego, cłio- 
rąźego pancernej cliorsigwi: zona jego Teresa Podhorodeńska 
cześnikowna Mielnicka. Józefa stolnika Czerniecliowskieg^o, 
który deputatem i posłem bywał : Zona jego Joanna Zał<^ska 
podkomorzanka Czerniechowska, syn z niej Stanisław i córka 
Franciszka. Stefan podczaszy Nowogrodzki, zona jeg-o Po- 
pławska. Jan kanclerz i kanonik Łucki, proboszcz Ucbailski. 
Alexander Felicyan podkomorzy Czerniechowski, a przedtem 
chorąży Nowog-rodzki I porucznik pancernej chorągwi, pod 
Chocimem mężnie stawając, z działa postrzelony, że nie 
zginął dziwnej sprawy Boskiej było dzieło, jest teg-o w kon- 
stytucyach koronnych wieczna i z rekompensą pamiątka za- 
pisana. Teodor stolnik Łęczycki zginął pod Wiedniem. Adam 
także brat jego pod Mohilowem. Krzysztof siódmy syn Sta- 
nisława najprzód stolnik Łęczycki I deputat na trybunał ko- 
ronny w roku 1693. potem podkomorzy Nowogrodzki, aż 
też i kasztelan Sochaczewski , miał za sobą Mokrzycką, z tej 
synów dwóch: Stanisława starostę Kotelnickieg^o, żona jeg-o 
Gałęzowska pisarzowna Lubelska: i Wiktora sędziego ziem- 
skiego Liwskiego, a potem kasztelana tejże ziemi: od którego 
z Nowosielskiej został się syn Jan. Siostra jego z Oborskim 
podkomorzym Liwskim zmówiona. Drugim związkiem tenże 
Krzysztof pojął Zabicką, z której syn Ignacy, i córki dwie, 
Franciszka za Brzezińskim chorążym Nurskim, Brygitta za 
Wodzińskim chorążym Liwskim. 

Niesieckieimi , jak z opisu tego widać początki farailji tej wiadome 
niebyły, i dopiero późniejszą genealogią ich umieszcza,' lubo fa- 
milia ta już dawniej dobrze znajomą była. Duńczewski w T. I. 
stron. 450. pod herbem Dołęga tak o Cieszkowskich pisze. 

Cieszkowscy hej^bu Dołęga piszą się na Cieszkowie wielkim i 
małym , w województwie Łęczyckiem , klóren od lat kilkuset w 
domu swoim, i do tych czas dziedziczą. Dla czego krzywdę imie- 
niowi temu uczynił tak Paprocki iv Gniazdzie Cnoty, jako i 
Okolski in Orbe Po/ono, herbarzach swoich; z którego imienia 
i za życia tych pisarzów , już znajomi byli w piastowanych przy- 
zwoicie szlaciieckiemu stanowi tytułach. Bo jeżeli Paprocki żyć 
i pisać przesiał (jako świadczy Niesiecki w swojej koronie) w r. 
IfiH, to z imienia tego kwitnął na Wołyniu Jan Cieszkowski, 
podstarości grodzki Włodzimierski, około roku 1609. jako świad- 
czą akta tegoż Grodu, łlównym sposobem i Okolski omylił się, 
piszący później swój herbarz r. P. 1641. w którym czasie służyli 
na wojennych expcdycyach, Stanisław skarbnik Nowogrodzki, 
Tobiasz w rycerskiem stanie, i inni. Domu tego przodków pra- 
gnący wiedzieć , od dawniejszych wieków , doczyta się obszernie 
w aktach grodu i ziemstwa Łęczyckiego; którzy, jak byli życzliwy 



CieszkoTi^^ki. 12»1 



publicznemu dobru , i ojczyźnie zasłużeni , świadczy z pochwałą 
domu lego przywilej Króla 3Iioliaia, dany na cześnikostwo Trem- 
bowelskie Mikołajowi Cieszkowskiemu: Sigłiijicamns praesen- 
tibus literis noslris , ąuorum intercst iinwersis et singulis , ea 
essc Ge/terosł Nico/ai Cieszkowski viri vefusta fomilia^ jnultis- 
quo ho7ioribiis oc titulis conspicua progeniti^ antiscjue majorwn 
sitorum decoribus ornnti merita , tam iii funclionibus publicis^ 
guain in e.rpeditionibus bellicis, singnlari jide animi(jne fortitu- 
dine probatn , iit jurę merito a nobis ea , quae ad ornandum 
inunerandłtingae euni serriunt, exposea?it praemia. Quare vacante 
ad praesens Pincernatu Trembovle?isi etc. Datl. Varsaviae die 
6. inensis Junii A. D. 1672. Regni vero nostri anno tertio. 
Mickae I Rc.r. 
Jędrzej Cieszkowski w województwie Łęczyckiem spłodził trzecli 
synów, o czem świadczą Acta Castrensia Lanciciensia 1500. 
anno, Z tych J^^drzej osiadł na Cieszkowie ojczystej fortunie, 
inni dwaj na Wołyń się wynieśli. Jan w ojczystem prawie z 
młodu się ćwicząc, tyle sobie zasłużył affektu u Krzysztofa ksią- 
źęcia Zbarawskiego koniuszego kor. Włodzimierskiego starosty, 
źe widząc w nim umiejętność ojczystego prawa , konferował mu 
podstarostwo grodzkie Włodzimierskie, złączył się dożywotnie 
z Gielgutowną , herbu Dziatnsza z którą zostawił svna Woj- 
ciecha Hieronima, w stanie duchownym młodo zmarłego i 
córek cztery: 1. Wilkońskiemu hcrhn Odrowąż ^ 2. Trzcińskiemu 
herbu Gozdawa, 3. Janickiemu herbu Rogala, 4. Siraszowi herbu 
Korczak poślubione: Wojciech brat Jana, będąc na dworze 
i pod znakiem książęcia Zbarawskiego wojewody Bracławskiego, 
nieodstępny w wszelkich wojennych okazyach, pryncvpała swego, 
tak piękny rycerskiej umiejętności dał dowód, na expedvcvi Po- 
dolskiej przeciwko grassującym i napadającym tamten kraj Tata- 
rom, w roku 1577. iż mu tenże książę będąc pod ten czas ge- 
neralnym regimentarzem , rotmistrzostwo w wojsku konferował, 
umarł roku pańskiego 1590. miał za sobą Annę Snopkowską, 
herbu Rawicz , z której spłodził córkę Krystynę , Grzegorzowi 
Dzikowi herbu Doliwa poślubioną, i svnów trzech Tobiasza 
sterilem, Stanisława skarbnika Nowogrodzkiego rotmistrza !:ró- 
lewskiego , pod ten czas gdy Zygmunt 111. wysiał w roku 1600. 
Zamojskiego hetmana w^ k. z wojskiem przeciwko Mikołajowi 
hospodarowi Wołoskiemu wybijającemu się z hołdu i posłuszeń- 
stwa rzeczypospolitej , i najezdnikowi granic Polskich; wielu Pa- 
nów miłością ojczyzny uwiedzeni znaczne swym kosztem wysta- 
wione chorągwie, i pułki na też wysyłali expedycyą , międzv któ- 
remi i chorągiew książęcia Zbarawskiego, (pod której znakiem 
i Stanisław zostawał) w licznym stawił się kompucie. Podczas 
żwawej tedy pod Telezynem utarczki , gdy obojętne z razu tak 
Wołoszy, jako i naszym służyło szczęście, wzięty jest w niewolą 
i w ścisłe do Konstantynopola więzienie odesłany, tam tedy przez 
lat dwadzieścia będąc , gdy już i długim przeciągiem czasu , i 
umiejętnością Tureckiego języka przymilił się Turkom, dali mu 
zwierzchność Jedykuły nad będjjcemi ^y niej niewolnikami , tem 
go kontenlując , aby łatwiej namówić mogli do zaprzenia się wiary 
katolickiej. Już tedy Stanisław ciężką i długą przyciśniony nie- 
wolą, chcąc się z tak przykrej oswobodzić mizer\ i, dał się łatwo 
namówić; by zaś mocniej w nim to utwierdzili przedsięwzięcie, 



126 Cieszkowski. 



Paszowskiej godności od Turków nastąpiła deklaracya. Nazna- 
czony tedy czas ceremoniom obrzezania i inwestytury Bissurmań- 
skiej ; w tych okolicznościach położony biedzi się z myślami Sta- 
nisław, reflektuj.ic się i na miłość zbawienia swego, i na dane 
Turkom słowo , lio juź zupełna do tego aktu była gotowość. W tej 
melancholji twardym snem zasypia , widzi się być przez sen w 
kościele , idzie do konlessyonału . i prosi o generalną spowiedź 
kapłana , po wyznanych grzechach swoich , spytany od tegoż, 
czyliby jeszcze więcej czego niepamiętał, źe nic a nic więcej nie 
wie, ofuknie się na niego spowiednik, i rzecze, bezbożny czło- 
wieku , a czyż to nienajwiększy grzech twój , źe się chcesz za- 
pierać Boga, dla tej mizernej wolności podać w wieczną niewolą 
czarta , czyliż niedulasz w Bogu i jego świętem miłosierdziu, 
źe cię ztąd wyswobodzić może? Wtem ocknie się drżący i stru- 
chlały Stanisław mocno rozważając, a bardziej myśląc o spo- 
sobie uniknienia przyobiecanego Turkom słowa , wkrótce wyjdzie 
przed więzienie, widzi przechodzących się gęsto po Konstantyno- 
polu Polaków , zawoła z nich jednego , pyta się ciekawie , co za 
przyczyna ich na tem miejscu przytomności? czyni mu relacyą 
Polak, że po owej sławnej w roku 1C22. pod Chocimem, z Tur- 
kami expedycyi , według umowy Paktów Chocimskich , żeby 
Polska , na poparcie zawartych traktatów posła w. do Porty wy- 
słała, stanął tu w tym charakterze od całej delegowany rzeczy- 
pospolitej , Krzysztof książę Zbarawski koniuszy koronny. Ucie- 
szony tą nowiną Stanisław, i za cud osobliwy Boskiej opa- 
trzności , to uznawszy , że pryncypał jego , w sam czas poŁrz,eby 
przybył , razem tedy z Koniecpolskim hetmanem , i Jerzym Żół- 
kiewskim , za staraniem i kosztem tego Pana na wolność wyszedł. 
Powróciwszy do ojczyzny , ponieważ prędko książę Zbarawski 
umarł, przy Koniecpolskim hetmanie dalszy wiek na usłudze rze- 
czypospolitej trawił. Wkrótce potem wojna Szwedzka dała mu 
pole szukania rycerskiej sławy, w roku tedy 1029. pod Kwidzy- 
nem za odważne przeciw nieprzyjacielowi serce , wziął rotmis- 
trzostwo w wojsku. Umarł koło roku 1600. wieku swego w lat 
83. z 31aryanny Boguszewskiej , herbu ,lvliczyk %do , skarbni- 
kowny Bełzkiej miał siedmiu synów. Krzyś z to f trzeci syn Woj- 
ciecha mąż rycerski, z Przi/luską herbu Słilima spłodził dwóch 
synów Pawła, i Mikołaja. Teodor stolnik Łęczycki, i syn 
Stanisława zginął pod Wiedniem w roku 1683. podpisał elek- 
cyą Jana III. z województwa Wołyńskiego. Adam skarbnik Czer- 
niechowski, brat jego, w roku 1()66. pod Cudnowem, gdzie zna- 
czną klęską porażone wojska Polskie od Tatarów i Kozaków mę- 
żnie zginął. Jan, trzeci syn Stanisława, kanclerz katedralny 
Łucki, kanonik Kijowski, Uchański i Kleszczelewski proboszcz. 
Deputat na trybunał koronny z kapituły Łuckiej umarł w roku 
1701. 
Alexander Fełicyan najprzód chorąży Nowogrodzki, potem pod- 
komorzy Czerniechowski , starosta Kleszczelewski czwarty syn 
Stanisława, młode lata swoje na wojenną rzeczypospołilej od- 
dawszy usługę , zasłużył sobie rycerską doskonałością , że mu 
Stanisław Łużecki kasztelan Podlaski , a potem wojewoda Podol- 
ski , pułkownlkostwo w swem znaku konferował , dał próbę w 
wielu wojennych okazyach, jako z hazardem życia szukał rycer- 
skiej sławy, stawiwszy się z pułkiem swoim pod Chocim, w roku 



Cieszkowski. i*i7 



1G73. kiedy najwyższy wojsk skonfederowanych , generalissimus 
Jan Sobieski hetman w. k. na imię Króla 3Iichała, niezliczonym 
Tureckim wojskom plac wojenny wypowiedział, kul.-) tedy amiatną 
w samym największym ogniu od nieprzyjaciela raniony , lak mo- 
cno , że mu sztuka ciała wyleciała. W tak śmiertelnym razie 
doznał osobliwszego cudu i protekcyi Matki Boskiej, do której się 
łaskami słvn<-jcej , w Sfi/dzia?ifioj oliarował , jakoż niezawiódł się 
na protekcyi tej Pani, bo wkrótce ozdrowiawszy na znak pamiętnej 
łaski , tę sztukę ciała w srebrnej trumience , przy tym obrazie 
złożył. Jest ten cud zapisany w książce wydanej o dziwnych ła- 
skach miejsca tego. Zgromadzone zaś stany rzeczypospolitej, na 
kont'ederacvi generalnej , podczas konwokacyi głównej Warszaw- 
skiej w roku 1674. w konstytucyach koronnych , wieczną i z re- 
kompensc*} pamiątkę zapisały, l^ol. Lo^ 5. fol. 225. Jan III. 
zostawszy Królem Polskim, będąc pamiętnym tej usługi w oczach 
jego pokazanej , starostwo Kleszczelewskie ejc distributiia justi- 
ftff, konferował mu, które i podziśdzień w domu tym zostaje, 
dwa razy funkcye deputackie odprawił, pierwszy raz w r. 1691. 
z województwa Wołyńskiego pod laską Jana Drochojewskiego ka- 
sztelana Czerniechowskiego, drugi raz w roku 1695. z woje- 
wództwa Czerniechowskiego , pod laską 3Iichała Potockiego sta- 
rosty Krasnostawskiego. Poseł kilkakroć na sejmy koronne, ex 
gremio szlachty województwa Czerniechow. z Olizarem podsę- 
dkiem Kijowskim deputat obrany , na komissyą Warszawską roku 
1691. do odebrania sum dla exulantów województwa Czerniechow- 
skiego, od Carów Moskiewskich ratione avulsoi'ujn, et desolato- 
runi bonorum , tak z tamtej jako i z tej strony Dniepru , gdzie 
mu za prawo należące do dóbr Zadubienia , Tuszczyna i Żul- 
ivia7iki złotych 5000. komissyą naznaczyła. W Częstoboro wicach 
dobrach swoich, kościół parafialny drewniany walący się , inszym 
kształtem z gruntu wymurował , wszelkim kościelnym porządkiem 
ozdobiwszy. Podpisał .elekcyą Jana Iłl. z województwa Czernie- 
chowskiego, trzy razy małżeńskie śluby ponawiał 1. z Karpiowną, 
2. z Rysiecką, herbu Rawicz kasztelanką 31ińską. 3. z Kołudzką 
herbu Pomiari^ ze wszyslkiemi sterilis ; wziął był przywilej od 
Augusta II. na kasztelanią Czerniechowską , po Janie Drohojew- 
skim , ale nieprzysiągłszy na nie , umarł roku 1708. 
Franciszek sędzia ziemski Czerniechowski . piąty syn Stani- 
sława, ten na dworze hetmana Koniecpolskiego, aż do śmierci 
bawiąc się , wojenną traktował, kiedy w- lat kilkanaście., podczas 
częstych za Jana Kazimierza Króla i mniej fortunnych z 3Ioskiew- 
.skiem wojskiem bataliach , wzięty w niewolą i na samej stolicy 
przez lat 4. w ścisłem trzymany więzieniu , powróciwszy do oj- 
czyzny , zaraz na dobro tejże pracować zaczął. Posłując w' roku 
1674. na konfederacyą generalną Warszawską , którą podpisał 
ex turno województwa Czerniechowskiego. Deputat roku 1691. 
na trybunał koronny z tegoż województwa, a zaś z województwa 
Wołyńskiego, sędzia kapturowy po śmierci Króla Jana. Komissyą 
z Carami 3Ioskiewskiemi za odjęte dobra hcanrhorodi/szcza, 
Lisztwina, i Podslulbicy, summę 11. 5000. wyliczyć mu deklaro- 
wała : złączył się dożywotnie z Joanną Iwanicką , herbu Pełnia 
z której dwie córki Maryanna Gostj/iiskiemn wojskiemu Włodzi- 
miers. Katarzyna Jerzemu Cyrynie stolnikowi Trembo wolskiemu 
poślubione , i synów pięciu. 



128 Cieszkowski. 



Stefan podczaszy Nowogrodzki, szósty syn Stanisława, z wo- 
jewództwa Czerniechowskiego podpisał elekcyą Jana III. Komissya 
Moskiewska za dobra Poznojmlij^ pewną mu summę naznaczyła : 
z Popławską herbu Trzaska sterilis. 

Krzysztof siódmy syn Stanisława, najprzód stolnik Łęczycki, 
potem po bracie AIexandrze podkomorzy Czerniecli. aź teź i ka- 
sztelan Socbaczewski , na publicznych ojczyzny funkcyach częsty 
poseł i deputat, zwłaszcza w roku 1693. z ksicztwa Mazowie- 
ckiego pod laskc-} Marcina Oborskiego wojewody Podlaskiego, z 
młodości zaraz imlitatńa traktował pod sławnym wojownikiem Czar- 
neckim porucznikując znakowi pancernemu , u Stanisława Wi- 
dlicy Domaszewskiego kasztelana Sanockiego. Podczas grassujjjcej 
ordy za Michała Króla wzięty od Tatarów w niewolą, w zamian 
jednak niewolnika niepoznany źe officerskiej był rangi prędko z 
niej wyszedł. 

Z województwa Wołyńskiego podpisał elekcyą, Jana III. komissya 
zaś z Carami Moskiewskiemi za pretensye do dóbr Roiszcza, 
Piet7'uszi/na, Klonu i Studzianki, w Czerniechowskiem fi. 4000, 
naznaczyła. W Kopciach dobrach swoich dziedzicznych ziemi Liw- 
skiej a dyecezyi Poznańskiej , uczynił zapis na nową fundacyą, 
cum. ohligatione pcr^etui suffragii^ za duszę swoje, po którego 
śmierci żona jego wieś Piotrowice esc mente Testa/nenti, na aukcyą 
funduszu zapisała, umarł w roku 1720. życia swego lat 73. Dwa 
razy, śluby małżeńskie ponawiał, raz z Mokrzecką z której córka 
Eleonora, Józefowi Oborskiemu podk. Liwskiemu poślubiona, i 
syn Stanisław. — Paweł pierwszy Krzysztofa, z Anną 
^ituńską herhu Rota, spłodził syna Mikołaja skarbnika Nowo- 
grodzkiego , służył ten wojenno z Bogusławem Sluszką hetmanem 
polnym Lit. któremu Buczyńska, herbu Strzemię, urodziła Ale- 
xandra zakonu S. Pawła, pierwszego pustelnika, z Żardeckiej 
zaś herbu Ciołek, syn Wiktoryn, pisarz ziemski Liwski deputat 
z wojeAVÓdzlwa Wołyńskiego na trybunał koronny , roku 1737. 
pod laską Rzewuskiego wojewody Podolskiego, i powtóre z wo- 
jewództwa Mazowieckiego, in anno 1749. pod laską Rudzińskiego 
kasztelana Czerskiego, którego z Hilaryi Laskowskiej syn, Mi- 
chał towarzysz znaku królewskiego regent ziemski Liwski, syn 
tego L u d w i k z Zaborowskie/. — Stanisław syn Krzysztofa 
wojski Liwski starosta Kotelnicki , deputat z województwa Czer- 
niechowskiego na trybunał koronny, anno 170(). z województwa 
Sendomierskiego podpisał elekcyą Augusta II. z Justyny fFęzoiony 
stolnikowny Liwskiej zostawił jedne córkę Kandydę, Jana Gli- 
kol aj a Cieszkowskiego podkomorzego Nowogrodzkiego małżonkę. 
Druga żona jego Galęzowska , pisarzowua Lubelska , z którą 
sterilis. 

Wiktor Felicyan na Proszoiuie i Bolechowie dziedzic, drugi 
syn Krzysztofa z Mokrzeckiej najprzód sędzia Liwski, potem 
kasztelan tejże ziemi po Cieciszowskim , młodość swoje doskona- 
lił , na dworze Króla Augusta IL w roku 1715. deputat z woje- 
wództwa Czerniechowskiego , pod laską Rybińskiego wojewody 
Chełmińskiego, na sejm Warszawski poseł w roku 1722. tegoż 
czasu komissarz do Radomia, pod laską Potockiego wojewody Ki- 
jowskiego. Zaczętą fundacyą ojca swego w Kopciach , zupełnie 
udoskonalił, gdy za approbacyą Piotra Tarła biskupa Poznań- 
skiego, kościół parafijalny, de nova radice erygował, kilka wsi 



Cieszkowski. 129 



swoich i kilkanaście szlacheckich, dla dziesięciny na prowent ple- 
banji przyl.iczj wszy, trzy razy w kontrakty małżeńskie wchodził, 
frimo roto z Cipszkowską kaszlelank?) Liwskq , z której córka 
Elżbieta Duczi/mińskhgo łowczego Nnrskiego małżonka, secundo 
z Magdaleną Oho7\ska, podk,omarzanką Liwską, z której trzy 
córek , Kr\ styna pod regnłą S. lirygitly w konwencie Warszaw- 
skim zakonnica. Teodora Dłtiiowskioni/ chorążemu (^liełinskiemu, 
Teolila Grzj/bowskiernu podstoleinu Liwskiemu poślubione. 'Mio 
roto z Antoniną Nouwsic/ską starościanką Łukowską , która po- 
tem żyła z Kazimierzem Rudzińskim wojewodą Mazowieckim, z 
której svn Jan podczaszy Liwski kapitan gwardyi koronnej, młody 
dowcip w akademji Króla Stanisława w Lunewillu polerował, 
ztamłąd cudze zwiedziwszy kraje , powrócił do ojczyzny nieopu- 
szczając zaraz tych okazyi , które cnotę zdobiły kawalerską. Już 
poseł na sejm Warszawski, w roku 1743. komissarz na trybunał 
skarbowy Radomski, we wszystkich bataliach w Szląsku, między 
Saskiemi wojskami, a Prusakiem, pięknego serca kawaler, dalej 
w r. 1748. deputat z księztwa 31azowieckiego , na trybunał ko- 
ronny, pod laską Łosia kasztelana Kamienieckiego, lecz zaraz 
po funkcyi śmierć dalsze o nim z życiem zagrzebała nadzieje. 
Powtórnem małżeństwem Krzysztof kasztelan z Katarzyny Za- 
bick/ej stolnikowny Liwskiej , spłodził Brygittę Stanisława Brze- 
zińskiego , herbu Litbicz podkomorzego Nurskiego i Franciszka 
Wodzińskiego podkomorzego Liwskiego, małżonki, i syna Igna- 
cego starostę Kleszczelewskiego, deputata 1732. z województwa 
Wołyńskiego , z tegoż i powtóre w roku 1736. pod laską Ru- 
dzińskiego kasztelana Czerskiego , ten z Franciszką Siiffczi/ńską 
kasztelanką Lubelską , żył, dożywotnie , z której potomstwo, An- 
tonina zakonnica reguły S. Benedykta od ustawicznej adoracyi 
Najś. Sakramentu, w klasztorze Warszawskim. Hilarya kano- 
niczką w Marywilu. Krzysztof Stanisław i inne. Mikołaj 
drugi syn Krzysztofa, rotmistrza, cześnik Trębowolski , któ- 
remu przywilej wyżej adnotowany od Michała Króla ten urząd 
nadany, żył dożywotnie z Mirowłcką, z której córki Jadwiga Li- 
niewskiemu, 3Iarcyanna Iwanickiemu podstaroście Włodzimierskier- 
mu poślubione: i synów trzech. Bartłomiej w zakonie S. Fran- 
ciszka, ord. min. de observ. Łukasz w zakonie Soc. Jesu w 
roku 1694. życie swoje pobożnie zakończyli. Wojciech zaś 
trzeci syn po ojcu cześnik Trębowolski towarzysz znaku pancer- 
nego Zygmunta Gałeckiego wojewody Inowrocławskiego, z woje- 
wództwa Bracławskiego , podpisał elekcyą Augusta II. Komissya 
z Carami Moskiewskiemi za pretensye do dóbr lennych Rudki i 
Ryzj/h' ., pewną mu summę deklarowała , ż\ł dożywotnie z Kon- 
stancyą Lubieniecką podstolanką Nowogrodzką lierbu Roln^ z któ- 
rej Maryanna za Janem Lassotą łowczym Wendeńskim , Kata- 
rzyna za Józefem Treterem Nowogrodzkim cześnikiem, (tej córka 
Kandyda Felixa Godurowskiego , stolnika Wschowskiego , mał- 
żonka) dożywotnie zmówione i synów trzech Józef podsędek 
ziemski Nowogrodzki, sędzia kapturowy z województwa Włodzi- 
mierskiego po śmierci Augusta II. z tegoż województwa , poseł 
na elekcyą Augusta III. dwa razy śluby małżeńskie ponawiał. 
1. z Zuzanną Łi/ciwwską miecznikowną Bracławską , z ktcirej 
syn Maurycy towarzysz pancerny pod znakiem księcia Sangu- 
szka , marsz. Lit. młodo umarł. "Zdo voto żyje z Marvanną z knia- 
ToM III. ' 9 



1)0 Cleszkoirski* 



ziów Kuryatowiczów Ktirczewiczoumą miecznikowną Żytomierską. 
Antoni dru^ syn Mikołaja czcśnik Tr^'bowcl. umarł. 

Jan 3Iikołaj trzeci syn Wojciecha slolnik Stcźycki a polem 
podkom. Nowogrodzki posłował na sejm do Grodno roku 1728. 
pod laską Ossolińskiego podskarbiego koron, powtóre na elekcyą 
Augusta III. z województwa Czerniechowskiego, sędzia kapturowy, 
wojew(')dztwa Ruskiego po śmierci Augusta 11. komissarz do Ra- 
domia w roku 1740. z Czerniechow. żyje w małżeńskim związku, 
z Kaudydą Cieszkoicska slarościanką Koielnicką , z której dwie 
córki, Aniela i 3Iaryanua i synów czterech. — Wiktor szambelan 
J. K. Mci Augusta III. od ostatniego stopnia ten sobie na dworze 
Pańskim, zasłużył honor, 3Iaryanna Nowosielska podkomorzanka 
Lubelska dwie mu urodziła córki , Annę i Maryannę, i synów 
czterech, drugi Prosper w zakonie Ś. Dominika, Ś. Łeologji 
doktor, trzeci Kry spin arcykatedralny Lwowski proboszcz Roha- 
Łyński, czwarty Frań cisz ek. — Tobiasz podczaszy Nowogro- 
dzki 1. syn Franciszka sędziego Czerniech. nosił chorągiew pod 
znakiem pancernym księcia Lubomierskiego, wojewody Czerniech. 
z Teresą Podchorodyitską cześnikowną Mielnicką , stei^ilis. 

Ludwik Stanisław kasztelan Sochaczewski, generał major wojsk 
koronnych drugi syn Franciszka, militaria traktując pod zna- 
kiem liranickiego wojewody Podlaskiego od tegoż do cudzych kra- 
jów wysiany in assistentiam synowi a teraźniejszemu hetmanowi 
w. k. wiele sobie zasłużył affektu u tego Pana, po Krzysztofie 
Mierzejewskim , w Białymstoku podczas bytności najjaśniejszych 
monarchów Polskich, roku 1752. odebrał przywilej, na to krzeszło, 
Marcin starosta Kleszczelewski 3. syn Franciszka z Woro- 
nieckim stolnikiem Wendeńskim był posłem z województwa Wo- 
łyńskiego cwn recognitinne do Króla Augusta II. żył dożywotnie 
z Zaleską podk. Czerniech. z której córki Elżbieta Zaleskiemu, 
Joanna Bereżeckiemu wojskiemu Krzemienieck. poślubione, i syn 
Konstanty cześnik Nowogrodzki, len z Piaskowskiej spłodził 
syna Stefana i córek dwie, pierwsza primo Gostyńskiego. %do 
voto kniazia Kurczewicza , druga Majewskiege pisarza Łuckiego, 
małżonki. 

Daniel czwarty syn Franciszka najprzód chorąży Czerniech. 
sędzia grodzki, a potem podkomorzy Włodzimierski, dla dobra 
ojczyzny nieraz wsławiony funkcyami , pięćkroć razy na walny 
sejm stawając posłem , trzykroć na koronny trybunał deputatem, 
z różnych województw, jako w roku 1711. z Czerniechowskiego 
w roku 1726. z Wołyńskiego , wspomina go Konstancya roku 
1710. W' recesie generalnej Sendomierskiej konfederacyi yb/. 205. 
sprzysiągł się był dożywotnie z Katarzyną I\as::će/wską podkomo- 
rzanka Lit. z księżniczki Czetwertyńskiej zrodzoną , z której 
córka Konstancya za Ignacego de nopenhausen starostę Siele- 
ckiego obersztleitnanta infanteryi koron, wydana, i synów pięciu. 
Józef w zakonie Soc. Jesu : Stanisław w stanie duchownym. 
Franciszek kanonik Łucki proboszcz Swojczewski, Kajetan 
w zakonie S. Trójcy, i Ignacy łowczy Czerniechowski. 

Józef najprzód chorąży Nowogrodz. potem podkomorzy, dalej ka- 
sztelan Czerniechowski piąty syn Franciszka sędziego Czerń. 
z młodu zaraz zaciągnąwszy się pod znak pancerny, z Denhofem 
wojewodą Płockim , zasłużył sobie officerską rangę , będąc naj- 
przód chorążym, a polem porucznikiem tegoż znaku, stanął de- 



Cieszkowski. i51 



putatem z województwa Czern. roku 1728. za laski Radomickiego 
wojewody Inowrocławskiego, z tegoż i Wolyii. województwa 
trzykroć razy, poseł na walne sejmy do Grodna i Warszawy. 
Na elekcyą Króla Augusta III. pierwszy poseł z województwa 
Czerniecłi. na t^'ź elekcy.-) rotmistrzem b\'d.'|c z województwa Wo- 
łyń, całe województwo Czerniccli. pod swoją prowadził komendą 
i e.v tłirno qua poseł podpisał sejm parilicalionis , konlederacya 
zaś generalna omnhim onliiunn na konwokacyi Wai-szawskiej roku 
1733. z prowincvi 3Ialo[)olskiej naznaczyła go nd consiUiim ksi^;- 
ciu prymasowi. Komissarzem naznaczony na trylmnał łiadomski 
od wojska roku 1737. pod prezydencyą Jana Lipskiego kardynała, 
zasłużywszy się tedy tak pięknie ojczyźnie niemniej i pomnożeniu 
Boskiej chwały przychylny, kiedy w majętności swojej Ochnowie, 
kościół nową strukturą z gruntu reforinował, 00. zaś Domini- 
kanom na fabrykę klasztoru Włodzimierskiego (gdzie i grób tegoż 
imienia) fi. lOOOO. wyliczył. Będąc zaś w obozie pod komendą 
Tarła wojewody Sendomierskiego, pod czas rewolucyi, obstawając 
przy dostojeństwie majestatu, całości swobód i praw Polskich, od 
przeciwnej partyi pod Nadarzynem postrzał odniósł , żył w doży- 
wotnim związku z Joanną Zaleską podkomorzanką, z której dwie 
córki Eleonora i Ludwika w klasztorze Bełzkim W W. PP. Domi- 
nikanek na wieczną Bogu poślubione usługę. Honora, la zaś Orań- 
skiemu podkomorzycowi Czerniech., Franciszka Ludwikowi Podho- 
rodyńskiemu pisarzowi ziem. W łodzim. w małżeństwo wydane, i syn 
Stanisław stolnik Czerniech. chorąży znaku pancernego Rostkow- 
skiego starosty AViskiego, poseł z wojew. Czerniech. roku 1746. 
powlóre z województwa Wołyńskiego na sejm koronny do W ar- 
szawy w roku 1753. komissarz do Radomia z tegoż województwa : 
wziął w małżeństwo hrabiankę Kj^asicką chorążankę Litewską. 

Hiclądek w hornldi/ce umieściwszy cały ten o[)is z Duiiczcicskiego 
tak dalej prowadzi: Ignacy Cieszkowski kasztelan, ziemi Liw- 
skiej, starosta Zbuczyński i Kliszczelewski, orderu S. Stanisława 
kawaler, funkcye odbywał deputackie z Wołyńskiego. Był mar- 
szałkiem konfederacyi ziemi Liwskiej , regimentarzem prowadzą- 
cym ziemię na elekcyą Króla Stanisława Leszczyńskiego , ten z 
Franciszką z Suffczyńskich kasztelanką Lubelską herbu Szeliga, 
spłodził synów dwóch Krzysztofa i Flory a na. Krzysztof 
kasztelan ziemi Liwskiej , równie z wojewcidztwa Mazowieckiego 
i Wołyńskiego , po razy kilka odbywał poselskie funkcye , pod 
znakiem husarskim był chorążym, zaszczycony orderem Orła bia- 
łego S. Stanisława, żyje w kawalerskim stanie. 

Drugi syn Fłoryan Cieszkowski starosta Kłeszczelewski, orderu 
S. Stanisława kawaler, od młodych lat swych, sposobiący się do 
zdolności służenia , i radzenia swej ojczyźnie , najpierw zostawał 
przy boku Jana Klemensa Branickiego hetmana wielkiego koron- 
nego , kasztelana Krakowskiego, adjutantem, z tamląd, udał się 
za granicę i różne zwiedzał obce kraje, powróciwszy, pełnił 
nsługi tronowi, gdy wkrótce po ełekcyi Stanisława Augusta Króla, 
został powołany do obowiązku szambelana : jednał sobie obywa- 
telską przyjaźń , z której korzystał , że go na funkcye z woje- 
wództw Mazowieckiego i Podlaskiego , po kilka razy ochotnie 
wybierali. Także w czasie walnego sejmu 178H. roku obrany był 
sędzią zienńańskim z powiatu Garwolińskiego, i na tych będący, 
nieznał intrygi, niesłuchal powabów, któreby dzielność duszv jego 

' 9* ' 



152 Cieszkoivski« 



łamać usiłowały, swem zdaniem , swym majj^lkiem, w celu tylko 
maj.-jc (lol)ro publiczne, radził i decydował, odbywał funkcye po- 
sełskie i deputackie. Zaślubiony z Katarzyną Bobrownicką, córką 
Augustyna i Barbary z Ręcz//ńs/i/c/t Bobrownickicb stolnikostwa 
31ielnickioli , spłodził z tąź godną małżonką trzech synów, Jó- 
zefa, Ignacego, P a w ł a , córek dwie, Barbar^' i Weronika*. 

Ignacy Cieszkowski podkomorzy Nowogrodzki kawaler orderu S. 
Stanisława Daniela i Katarzyny z Kaszewskich księżniczki Cze- 
twertyńskiej podkomorzanki W. Ks. Lit. urodzonej małżonków 
Cieszkowskich , podkomorslwa Włodzimierskich , spłodzony syn, 
któren był deputatem z Czernicchowskiego , i posłem na sejm 
powtórnie zaślubiony , jest z Jmć Panią z Cieleckich pierwszego 
małżeństwa Bvatkoivską ^ ten bezdzietny. 

Stanisław Cieszkowski chorąży powiatu Włodzimierskiego, kawa- 
ler orderu Ś. Stanisława, Józefa z Joanną Zaleską podkomo- . 
rzanką Czerniechowską , Cieszkowskich kasztelaństwa Czernie- 
chowskich syn , który od młodych swych lat sposobił się tak do 
wojskowych , jako też cywilnych , ojczyźnie posług , w wojsku 
porucznikiem, poselskie, deputackie i komissarskie funkcye odby- 
wał, zaślubiony z Anną hrabianką Krasicką^ chorążanką W. Ks. 
Lit. z któr.ą w małżeństwie spłodzili po między dwiema córkami 
już w stanie zamężnym będącemi, synów Józefa, Franciszka, 
Kajetana, Antoniego, którzy to synowie w wojsku , i u 
dworu J. K. Mci, idąc torem przodków swych, bieg wieku swego 
przyzwoicie pędzą. 

Ksiądz Kryspin Cieszkowski biskup Nysseński wprzód officyał 
Lwowski, dziś kustosz i kanonik katedralny Lwowski, w kościele 
Bożym przykładny, w publicznościach zdatny, był na funkcyi, z 
kapituły Lwowskiej , deputatem , prezydenta zastępował miejsce 
w trybunale, zawsze dobrze życzący ojczyźnie, i nieskąpiący, tak 
publiczności jako zmacniania kościołów, wyfundowania szpitalów. 
Jest on synem Jana i Kandydy z Cieszkowskich starościanki 
Kotelnickiej Cieszkowskich podkomorstwa Nowogrodz. którzy spło- 
dzili wspomnionego biskupa ,* Wiktora szambelana J K. Mci, 
i starosty Błotnickiego, Franciszka podkomorzyca Nowogrodz. 
z Wiktora i Nowosielskiej, podkomorzanki Lubelskiej, zostało 
się dwie córek , Anna mniszka , Joanna zaślubiona Podhorodyń- 
skiemu, generałowi inspektorowi wojsk koron, rzeczpospolitej. Po 
Franciszku z Doroly Ho/n/orfow/ii/, herhu Na by^an, pułkowni- 
kowej wojsk kor. spłodzone dwie córek. Aniela Panną jest, Apo- 
lonia zaślubiona z Alexandrem Skarbkiem Lewikowskira, pod- 
stołim Bełzkim. 

3Iichał Cypryan dwóch imion Cieszkowski, chorąży ziemi Liw- 
skiej kawaler orderu Ś. Stanisława, s. p. ww. iclimość , pań- 
stwa, Wiktoryna z Hilaryą z Laskowskich, wojską Stęźycką, 
pierwszego małżeństwa Tretetwwą , a w powtórnem Cieszkow- 
skich pisarstwa ziemskich grodzkich Liwskich syn którego ojciec 
będąc razy trzy deputatem, tyleż posłem, komissarzem po dwa razy 
do Radomia , powtórnie był komissarzem w Mohilowie , do roz- 
graniczenia i rozpoznania pretensyi między państwami. Funkcyą 
pisarstwa ziemskiego i grodzkiego Liwskiego, przez lat dwadzie- 
ścia , bez żadnego zażalenia na siebie , sprawował. Syn zaś 
tego wzwyż wspomniony od regencyi aż do pisarstwa, na klórem 
lat dziesięć zostawał, doszedł stopniami urzędów aż do dziś. 



Cieszkowski— CieszyiŁski. 135 

w którym zostaje. Zaślubiony jest z Ajjjiiieszk.j Zaborowską herbu 
Grzymała^ sędzianką Czersk.), z którą spłodził synów dwóch, i 
córek dwie, starszego Ludwika sędziego grodź. Liwsk. któren 
jest ożeniony z Antonin."! Łewikowską slolnikown.} Kijowską , i 
z nią spłodził synów dwóch, Józefa i liro ni sława. Drugi 
zaś młodszy Baltazar komornik ziemski Liwski w kawalerskim 
stanie, a zaś Klara i Helena córki; Pannami. 

Konstanty Cieszkowski, z Anną z Piaskowskich, spłodził Ste- 
fana syna i dwie córki, jedna za Majewski?//, druga za Kucze- 
wiczem. Ten z Teresą (jlogowską miał synów 5. i córkę jednę: 
Ludwik, Piotr, Mateusz, Kasper, Jan i Maryanna sio- 
stra. Ludwik z Ewą JFęzykowną ożeniony zostawił potomstwo. 
Dominika i Sylwią. Piotr pisarz ziemski Włodzimierski, Ma- 
teusz komornik Nowogrodzki, z Teklą IFnorowską komoruiko- 
wną Włodzimierską, miał syna Rocha. Kasper major wojsk 
kor. i Jan cześnikiewicz Nowogrodz. z Kisielowną mający po- 
tomstwo. 

Józef syn Stanisława m.ijora wojsk koronnych. Kajetan mar- 
szałek Belzki , i Antoni Cieszkowski wojski Czerniechowski. 
I siostry ich Franciszka za Wydżgą szamb. J. K. Mci. Bogu- 
sława, i Bronisława, w Panieńskim stanie chorążanki Wło- 
dzimierskie. — 

Cieszko^TSki herbu Pilmua. Alexander, Balcer i 
Swentosiaw z Łrczytkiego podpisali elekcyą Jana III. OkolskI 
ziemianami ich Sierailzklemi zowie. 

Cieszko^TsKi herbu Zenaikaptur , w województwie 
Krakowskiem dom według- Paprockiego rozrodzony. Stanisław 
w Sendomierskiem 1697. 

Cieszo^YSki herbu Lis^ w ziemi Wieluńskiej. O tych 
ani Paprocki, ani OkolskI nie pisał: z Cleszowy się piszą, 
jakom widział w kościele Kłohuckim i herh Ich, i w Stu- 
dziannym na nadgrohku Jana Cieszowsklcgo. Jakób mąź ry- 
cerski z Janem Zamojskim w Woloszech, Moskwie i innych 
okazyach mężnie się za ojczyznę stawiał, lat ośmdziesiąt do- 
pędziwszy, umarł w roku 1641. Stanisław w ziemi Wieluń- 
skiej stawat na elekcyą Władysława IV. 

CieszyclŁi, O tych ani Paprocki, ani OkolskI nie 
pisał. Księgi grodzkie Ostrzeszowskle, rezygnacyą Cieszecina 
w roku 15t)3. od jednego z nich zapisały. Piotr CieszyckI z 
Ruskiem województwem podpisał elekcyą Władysława IV. 

CieszyiiSki. I o tych nasi genealogistowie milczą. 
Bartłomiej Cieszyński kanonik I kanclerz katedralny Wileń- 
ski, proboszcz Kowieński w roku 1631. wydał do druku pa- 
negiryk S. Kazimierzowi, na dziękczynienie za zdrowie swojo 
przez jego protekcyą od zarazy morowej utrzymane. Jan ka- 
nonik Kamieniecki w roku 1692. Krzysztof i Tomasz w W^o- 
łyńskiem 1()32. 



y 



154 



Cietrzeiv — Cikoit ski. 



ClETilZEW 




HERB, 



Jest Cietrzew czarny w czerwoneni polu głową i sobą 
w prawą tarczy obrócony, nad bełmem i koroną miesiąc jak 
na nowiu, rogami obiema do góry, we środku jeg-o dwie 
gwiazdy jedna nad drugą. Tak ten berb opisuje 3IS. de Fa- 
jinliis Prussiue ^ atoli o początkacb i okazyi jeg-o milczy, i 
to tylko przydaje, ze tym się berbem szczycą JS i?' ^ han u wie 
czyli jakem ja icb na swem miejscu napisał Berkban. Sikor- 
ski i Kętrzyński. 

Ciko^vski herhu Radwan, w województwie Krakow- 
skiem: Okolski raz ich Czykowskicb, drugi raz Cikowskicb 
zowie: idą z Zebrzydowskich, ale od dóbr Cikowa tego imie- 
nia nabyli. Z tej familji w roku 1470. był znaczny kawaler 
Cikowski, podscdek Krakowski: ten taką miał miłość u szlachty 
województwa Krakowskiego, ze gdy mu Król Kazimierz do- 
bra dziedziczne konfiskował, o to ze w puszczą Niepołomską 
często na łowy jeździł j oni mu w nadgrodę tej straty zna- 
czną summc złożyli i darowali; za którą wieś Wojsłowice 
kupił. Bielski fol, 467. Mikołaja potem kasztelana Sądeckiego 
w roku 1531. czytam u Nakiel. iv Miechowii, drugiego także 
Mikołaja stolnika koronnego w roku 1547. na liście Zy- 
gmunta I. danym miastu Lwowskiemu. Ten kasztelan Są- 
decki i starosta Sanocki posłem był do Cara Tureckiego 
Bielski fol. 586. miał za sobą Krupczankę, z nią córek 
trzy; jedna była za Adamem Gierałtowskim sędzią Sądeckim, 
druga za Balcerem Porębskim wojskim Krakowskim, trzecia 
za Adamem Glińskim chorążym Sendomierskim: synów także 
trzech, Stanisława, Mikołaja i Piotra. Stanisław kasztelan 
Biecki, (o którym Bielski fol. 617.) będąc na miejscu Le- 
śniowskiego hetmana, wtargnął do Moskwy, przyszedł pod 
Smoleńsk, spalił przedmieście, poraziwszy nie mało Moskwy, 
drugich pojmawszy : potem ciągnął do Siewierskiej ziemi. 



Ciołek. 



135 



gdzie nie mało wło!>ci popalił, i w całości się do domu wrócił. 
Pod Krasnoji^rodek zamek Moskiewski znowu cłiodził, gdzie 
og-niem I mieczem wielkie szkody poczynił w roku 1565. 
miał synów dwócłi, Stanisława i Krzysztofa, i córkę za 
Felicyanem Ługowskim. Stanisław dziedzic na Krzelowie, 
Salaczu , Tarnowy, Swaryszowie, Biclowicacłi, Świerczu, 
Skoczkowie i Wojciechowie w powiecie Ksiąznieńskim, pod- 
komorzy Krakowski starosta Czorsztyński. Krzysztof mąz 
wojenny pod Pskowem, zostawił syna Jana, na którego 
zlała się cała fortuna po stryju podkomorzym. Mikołaja syn 
Jędrzej sekretarz królewski, za którym była Elżbieta Bole- 
straszycka cześnikowna Przemysłska , z tą spłodził syna Hie- 
ronima i córkę Annę z Janem Wilamem zręczoną. Stanisław 
i Balcer w roku 1705. Stanisław podkomorzy Krakowski, 
był posłem do Króla Angielskiego w roku 1C04. zostawił z 
Działyiiską potomstwo, syna jednego Stanisława, i córkę 
Annę czy Zofią, Krzysztofa Ossolińskiego wojewody Sendo- 
mierskiego małżonkę. Stanisław podkomorzy Krakowski miał 
za sobą Błońską, atoli z nią źył sterilis. Jędrzej Cikowski 
starosta Ucieński wziął w dożywotnią przyjaźń Ościkową, 
wojewodzinę Mścisławską, z której syn młodo umarł, (to Ba- 
ranów.^ to jest wdowę po Jerzym Ościku wojewodzie Mści- 
sławskim, była zaś rodem z Morawy, 3Iagdalena z Łomtiice, 
parentelalka w tych tam krajach. 

Mikołaj Cikowski kasztelan Źarnowski był marszałkiem dworu 
Izabelli Królowej Węgierskiej wdowy, siostry Zygmunta Augusta 
Króla, co znać z poselstwa i instrukcyi jemu danej, gdy był wy- 
prawiony od Królowej do Zygmunta Augusta. — lnstrukcva la 
znajduje się w Manuacrp. Hdsbergskim. — Krasicki. 



CIOŁEK 




HERB. 



Jest Ciołek czerwony w białym polu, z rogami, w prawą 
tarczy głową i całym sobą obrócony: nad hełmem i konMią 
połowa tegoż Ciołka w prawą tarczy z korony wyskakują- 



156 Ciołek. 

ceg"o. Bielski fol, 51. Paprocki w Gniazdzie Cnoty fol. 32. 
^^1188. O herb. fol. 370. Okolski tom. \.f. 108. Klejnotij 
fol. 44. Nasz I\s. Petrasancta o wielu bardzo we Włoszech, 
Brytan jl, JMeniczech, Francyl , Hiszpanji, i wielkich domach 
świadczy, ze si(; Ciołkiem piecz(;tiiją: a między lemi powinni 
si<^ rachować, dwaj najwyżsi w kościele Chrystusowym pa- 
sterze, i Papiezowie , Callistus III. w roku 1454. Biissier. 
C/ironol. o którym i proroctwo S. Malachiasza Hihernji bi- 
skupa (jako rozumieją) takie było Bos pascens. Drugi Ale- 
xander VI. albo jako go taz profecya nazywa Bos Alhanus 
in Portisy z Portueriskiego biskupa na tę g-odnośc wysadzony. 
Obadwa ci z faniilji książąt Borgji byli, wsławionej siłą ksią- 
żąt, a najbardziej S. Franciszkiem Borgią ksiąz«;ciem niegdy 
Gandyi, Yicerejem Calalaunji, potem generałem III. zakonu 
naszego. Wilellluszów także w Rzymie imię, od herbownego 
ich Ciołka urosło: z których Lucius Yitellius Nepos , roku 
od założenia Rzymu 787. od narodzenia zaś Chrystusowego 
37. był konsulem Rzymskim : we dwie lecie potem Yitellius 
Syryi starostą. Miraeus Ckronol. 

Z tych tedy Witelliuszów, że dom Ciołków w Polszczę 
naszej , i krew i początki swoje zabrał świadczą Długosz^ 
Bielski fol. 51. Paprocki i Okolski. Robert albowiem \itel- 
liusz*, na pierwlastach gnieżdżącej się u nas prawowiernej 
wiary, z Rzymu od stolicy apostolskiej na arcybiskupstwo 
Gnieznleiiskle wakujące po śmierci Hattona w roku 917. wy- 
słany ; pociągnął za sobą rodzonego swego Paulina w też 
kraje, który dóbr w Polszczę nabywszy i osiadłszy, w po- 
tomstwie swojem familią Ciołków rozmnożył. Parisius in MS. 
raczej rozumie , że z Sarmacyi do Włoch ta familia prze- 
niesiona, niżeli ze Włoch do Polski, co mówi byc mogło 
za czasów Teodoryka Ostrogota, Albulna Longobarda Kró- 
lów, za Karola Wielkiego, kiedy Sarmatowie idąc za szczę- 
ściem powodującem się, wielką liczbą w Włoskich krajach 
osiadali; atoli z tego com powiedział wyżej poznać, że da- 
wniej przedtem wiekiem, Witelliuszowie w tych tam krajach 
kwitnęli. Okazyą zaś herbu Ciołków, tenże autor tę nazna- 
cza. Za czasu Probusa Cesarza, Sarmatom zabrano wielkie i 
mnogie stada bydła i do Francyl zapędzono: zebrali się Sar- 
matowie , i niespodzianą wycieczką odzyskali swoje szkodę 
bez najmniejszego krwi rozlania: fundament tego ma z P^o- 
pisca in Próbo nwn. 5. i in Bonoso^ który o tem namienla. 
Za tę odwagę, mówi że pierwszym z tego wojska rotmis- 
trzom Ciołka za herb nadano, w białem polu: ale to omyłka 
Paryzyusza. Sarnicki lib. 4. tego zdania, że z Gotów krew 
swoje i początki wzięli Ciołkowie nasi. 



Ciotek. 137 

Jabyni rozumiał, ze herb ten dawniejszy jest od czasów 
Roberta arbyhiskupa Gnicznieńskleg-o : luboć nie przeczę, ze 
i on z tym ojczystym swoim do nas przyjechał klejnotem: 
bo jakom namienił pod Orłem z Paprockiego, i sam Lech kiedy 
tu w tych krajach osiadał, Ciołkiem się w herbie szczycił, 
chocci go potem w Orła zamienił. Jakoż dawnemi czasy w 
zwyczaju był u Rzymian Ciołek, znać to z Pliniusza historyi 
lib. 10. c. 4. Erut et anten prima cum guatuor aliis Łupi, 
Minotaun\ Equi\ Apri etc. co tłómaczac Lipsius lib. 4. de 
Militia Rom. dial. 5. mówi : Unde riisticulis illis Romanis^ 
Minotaurus etfabella innotuit? Vide ne vere-^ non 3Iinotau- 
rus sed Taurus fiierit^ uti alia animalia Ula nota Italiae. 
Certę et Taunis ^ robusłum ac ferox animal^ atque aptum 
pugnae. O famillantach tego herbu tak Długosz jako i Biel- 
ski i inni świadczą, ze byli pobożni i jak siły tak i mcztwa 
wielkieg^o. ^ 

Hcrhoivni, 

Brzeskie Goryszewski, Poniatowskie 

Bzickt, Gutowski, T^owsiiiski, 

Ceti/s^ Iioj-f/cki^ ff^oźnicki, 

Chądzyński.^ Koszewski, Zaleskie 

Ciołek, Lipowski., Źardecki, 

Czarnohiski, Jlaciejowskie Źelec/iowski^ 

Dobrzyniecki, Malinowskie Zieliński, 

Drzewicki, Ostrołęcki, Zuliński. 

Ew ii, Pilecki, 

G łuski, Podjilipski, 

Przodkowie domu ter/o. 

Robert arcybiskup Gnieźnieński trzeci , pobożnością ży- 
cia, przykładem obyczajów do dobrego , mądrością i ludzko-" 
ścią znakomity, rządził tą dyecezyą lat dwadzieścia, wstąpił 
albowiem wedłujj Damalew. in Arcłiiep. Gnes. w roku 972. 
umarł 996. a według- Janicyusza komputu wstąpił po Han- 
nonie 971. zszedł 995. Po nim miał tą katedrą rządzić S. 
Wojciech. 

Marcelhis biskup Poznański. Temu Długosz in V.itis 
Episc. Posnanien. herb laki przywłaszczył. Ciołek w lewą 
tarczy idący, pianę z ust tocząc. Był ten Marcellus rodem 
Rzymianin z sławnej we Włoszech Marcellów familji, Audi- 
tor Palatii et Decrctorum Doctor, w prawie dziwnie biegły, 
po śmierci Benedykta biskupa, od Kazimierza Króla upro- 
szony do tej katedry w roku 1048. cnotą i nauką wszystkim 



158 Ciołek. 

się stal miły, przecicz ze języka Polskiego nie umiał; przez 
iłómaczów tylko , powierzone sobie owieczki rządził przez 
lat sledninaście , umarł w roku 1065. w katedrze Poznań- 
skiej pocłiowany. 

Paulin biskup Kujawski, bratem g*o zowie Roberta ar- 
cybiskupa Gnieznieilskieg-o Damaleiuicz in Episcop. Vladisl. 
ale to nie mogło byd, ile ze Robert stem lat i kilka przed 
nim, juz byl świat pożegnał. Wstąpił na biskupstwo Kru- 
świckie, albo jako go teraz zowią Kujawskie w roku 1098. 
na nim prezydując lat dwanaście, zasnął w Panu w r. 1111. 
Za niego częśe Pomeranji, która się była od tej dyecezyi 
oderwała, znowu do niej inkorporowana. Do tego herbu i 
domu, pociąga Janicius Zdzisława arcybiskupa Gnieźnień- 
skiego, ale ze go inni autorowie do Koźlorogów referują, 
dla tego i ja tam o nim mówić będę. 

Jędrzej biskup Płocki, mąż dzielnej roztropności, której 
długą experyencyą nabył. Tą nadrobił, ze lubo wiele inszych 
kompetytorów o tę infułę zabiegało, nie tylko mu do possessyi 
jej, już od większej części kapituły obranemu nie przeszka- 
dzali , ale tez swoje suffragia wszyscy na niego zlali. Zwa- 
wie stawał przy karności kościelnej i prawach duchownych, 
aż też szóstego roku prac swoich, apoplexya życie mu to 
doczesne wydarła w roku 1260. Długosz i Łubieński m f^itis 
Episc. Płocensium. Był wprzód proboszczem Płockim. 

Stanisław biskup Poznański, z ojca Stanisława z Ostro- 
łęki wojewody Mazowieckiego urodzony, we wsi Żelechowie 
w Sendomierskiem, zaraz się z młodu sposobić począł, do 
najpierwszych w tej ojczyźnie godności. Poeta swego wieku 
między plerwszemi ; czem, jako pisze Długosz, tak Pańskiemu 
sercu przypadł był do gustu , że do kantoryi Krakowskiej i 
kustodyi Gnieźnieńskiej , pieczęć mu mniejszą koronną po- 
wierzono : tę że piastował, aż póki nie wziął infuły Poznań- 
skiej, znać z listów Jagiełłą Króla u JSakielsk. w Miechom, 
fol. 414. i Okolski t. 2. fol. 84. Cóżkolwiek bądź choćci go 
kanclerzem tytułuje Paprocki , na co przywodzi Kromera 
Uh. 21. Od kapituły Poznańskiej biskupem obrany: póki żył 
3Iirosław na tę katedrę od 31arclna V. Papieża nad wolą i 
elekcyą kapituły podany , poty nie mógł przyjść do swojej 
konsekracyi : we dwie lecie jednak Mirosław i z godności i 
z życia gdy ustąpił, wolną Stanisławowi drogę, do tej infuły 
zostawił, na której on pół dziesiąta lata żyjąc, w r. 1438. 
osierocił dyecezyą swoje. Zostało się po nim siła pięknych 
ksiąg i klejnotów kościołowi Poznańskiemu, w którym po 
śmierci złożony. Na Concilium Bazylejskim sam jeden z bi- 
skupów Polskich zasiadał, dokąd z Pańską komitywą i splen- 



Ciołek. 139 

(lecyą stawił się ; z niemniejszą exekwle zmarłemu Władysła- 
wowi Jagiellonowi tamże sprawował. Powróciwszy z Bazylei 
do ojczyzny, Abrahama Zhąskieg-o od społeczności z kościo- 
łem przez klątw(; odciął; ze w Zbąszynie heretykom Czeskim 
kościołowi nieposłusznym protekcyą dawał. O co rozg^niewany 
na niego Zbąski, g^dy się na życie je^o zasadzał, musiał się 
Stanisław, uchodząc zawzictycli na siebie impetów przez nie- 
jaki czas w Krakowie tale. Długosz in f^itis Episc. Płocen. 
Napisał był satyrę wierszem na Elżbietę Pilecką Królową 
zmarłą, o co rozg^niewany Jagiełło od dworu swego rugował 
g-o ; atoli potem dla stylu łacińskiego w którym był wytworny, 
znowu g-o do łaski przyjął. Długosz 1428. 

Erazm Ciołek biskup Płocki. Decius^ Cromer i Łubieński 
cale go niechcą mieć z tego domu. Był człowiek bystrego 
dowcipu, głęboki w radzie, dla czego Alexander, z któreg^o 
tez łaski na tę godność wyniesiony, i Zygmunt na nim po- 
legali: jest jego mowa w druku, którą miał ad Ordines Im- 
■perii na kongressie Wiedeńskim. Zażywał go Zygmunt w 
trudnych legacyacli do Cesarza i stolicy apostolskiej, kędy 
w roku 1520. wyjednał u Leona X. na wszystkie kościoły 
Polskie odpust albo lndulg*entlam 7. annorum, którejby każdy 
co Piątek mógł dostąpić: przywodzi o tem bullę papiezką 
Nakielskt in Miechów, fol. 597. Trzeci raz do Rzymu w po- 
selstwie jeżdżąc, tamże tego życia dokonał w r. 1524. w ko- 
ściele Panny 3Iaryi de Populo pochowany. Synowica jego 
była za Jędrzejem Święcickim pisarzem ziemskim Nurskim. 

Od Paulina brata rodzonego Roberta arcybiskupa Gnie- 
źnieńskiego, rozpleniona familia Ciołków, wiele zacnych i 
godnych senatorów w Polszczę Uczyła, luboć ich starożytność 
głęboko przed nami utaiła: przecież iłem się mógł doczytać, 
ci byli. Zeiigno kasztelan Lubelski w roku 1252. Łukasz ka- 
sztelan Krakowski w roku 1356. Jan wojewoda Mazowiecki 
koło roku 1300. Erazm a bodaj nie syn Jana, także woje- 
woda Mazowiecki: jam go w roku 1388. położył, ale bodaj 
nie wyższych lat na tem krześle siedział. Jana potem w^oje- 
wodę Mazowieckiego Paprocki wspomina, męża rycerskiego, 
I że od trucizny zginął. Stanisław , tego Długosz tak w hl- 
stopyl swojej w roku 1428. jako i in f^ilis Episc. Posna- 
niensium wojewodą chce mieć Mazowieckim i syna mu Sta- 
nisława biskupa Poznańskiego przywłaszcza, o którym się mó- 
wiło wyżej. Paprocki ani tego honoru, ani syna mu nie przy- 
znaje, ale Jędrzejowi bratu jego, o którym niżej. Był ten 
Stanisław tak wielkiej siły, że kadź dnem w górę przewra- 
cał. Podeszwę do młyna albo drzewo , którego dwudziestu 
chłopstwa u jednego końca ledwo podnieść mogło , on sam 



|/iO Ciołek. 



u drug^ieg-o końca bez wielkiej fatyg^i z ziemi dzwig^nął. Pa^ 
procki namienia t Długosz ^ dziesląciu ludzi mężnych razem 
zmocował, Okolski\ atoli potem w potrzebie za ojczyznę poległ. 
Jędrzej Ciołek chorąży Płocki w roku 1377. Statut Masoviae 
fol, 67. brat Jana wojewody Mazowieckiego i Stanisława, 
syn także jego Stanisław biskup Poznański według Papro- 
ckiego. Atoli Bielski fol. 281. Jędrzeja wojewody Mazowie- 
ckiego śmierć na rok 139G. zapisał, o którym to przydaje. 
Zasiadał w Czerwieńsku na sądach, sprawa się wytoczyła Ję- 
drzeja Rzeszotki z Czerwienic ziemianina tamecznego z Ja- 
nem ksiąźęciem Mazowieckim Panem jego własnym, o pewną 
majętność. Wszyscy kollegowie jego, którzy przy nim za- 
siadali, chocci sama słuszność za ubogim szlachcicem mówiła, 
faworyzując jednak Panu, odsądzają fortuny Rzeszotkę, przy- 
sądzają ksiąźęciu : sam tylko wojewoda Jędrzej przy sprawie- 
dliwości stanął, i nic się na Pańskie nie oglądając respekta, 
za Rzeszotką a co największa głównym swoim nieprzyjacie- 
lem decydował: umarł potem jako on mówi od trucizny. Sy- 
nem jego chce mieć Stanisława mocarza, o którego wielkiej 
sile, to jeszcze potomności wypisał. Dziecięciem prawi będąc, 
dwu chłopców na obu dłoniach nosił. W Krakowie dzwon 
wielki u Panny Maryi wniósł na wlezą, którego czterdzieści 
ludzi nie wciągnęło. Drzewo jakie surowe ścisnąwszy w ręku, 
wodę z niego wyciskał: dwie podkowy razem łamał, powróz 
by najmocniejszy stargał: mleczów dwanaście razem za końce 
wziąwszy, podniósł. Czecha jednego na weselu królewsklem 
zapaśnika sławnego stłukł. Miał dwu braci , lezą wszyscy z 
ojcem w Warce. Poty Bielski. A ponieważ tak niezgadza- 
jące się kontrowersye między autorami pozachodziły, dla tego 
tak Jana jako i Stanisława między wojewodami Mazowie- 
ckleml opuściłem. 

Wlg-and z Ostrołęki kasztelan Czerski w roku 1436. 
svn Jędrzeja chorążego Płockiego według Paprockiego, ten 
wziął działem Ostrołękę i Powsin , zkąd potem potomstwo 
jego różne od dóhr nazwiska sobie przybrali, to jest Pow- 
slńsklch , Ostrołęckich, Gutowskich, Pileckich i Dobrzynle- 
cklch. O każdym z tych na swojem miejscu mówic się będzie. 
Od Stanisława jakom wyżej mówił z Długosza wojewody 
Mazowieckiego idą Żelechowscy, ile że według niego pisał 
się I dziedziczył na Żelechowie, albo według Paprockiego 
od jednego z braci jego. Są jeszcze i podziśdzleń niektórzy, 
co się starożytnem Ciołków Imieniem zowią, tak Mikołaj i 
Władysław z Wileńskiego , Alexander z ziemi Liwskiej, 
Adam z Sendomierskiego Ciołkowie podpisali elekcyą Wła- 
dysława IV. 



ciotek. 141 



Pomimo tego zadziwiającego pobralymslwa naszych Ciołków z JVi- 
telliuszaiiii , Wicląihk łączy do nich jeszcze i TorclUch a nawet 
w prost od tychże ród Poniatowskich wywodzi. Lubo Krasicld 
w przj/pisach swoich do herbarza Nicsiockiego juź i łączność z 
}Vitplliuszann epigrammem być utrzymuje — jednak gdy w opisie 
Torellich przez \Viclądka. położonym wiele interessujących rzeczy 
si^; znajduje, umieszczam go tu całkowicie, aż do miejsca, gdzie już 
podług lVielądka Poniatowskiemi zwać się pocz\'Ii , dalszy opis 
o Poniatowskich w miejsce należne odkładając. Tak więc pisze 
Wielądek: — 

Dom Torellich w Polskiem nazwisku toż samo, co Witelliuszów 
znaczący, to jest Ciołków, nim przyjdzie mi wyrazić, iż z Pań- 
stwa Włoskiego wszedł do Polski, jeszcze za Zygmunta Augusta, 
przez otrzymany indygenat, do praw i przywilejów narodowych, 
przypuszczony : najprzód muszę o tym godnym i starożytnym do- 
mie , na lundamencie autentycznych dowodów , z wielu autorów 
przezemnie czytanych , namicnić , i o tej zacnej familji niewiado- 
mych oł)jaśnić. 

Dom Torellich czyli Ciołków, nie tylko w jednemże znaczeniu bę- 
dący, co dopiero opisanego domu lVitelliuszów^ lecz jak widzieć 
się daje , i czytałem w wielu autorach , osobliwie w Długoszu 
historyku Polskim, iż od dawności, z Taurellemi czyli Torellemi^ 
w jakowcjś był konnexyi , i krwi z sobą związku, co dowodzi 
tenże Długosz: (Długosi Histor. Polon. Lii). f^lL pag. 733.) 
w te słowa: ,, Petrus Plocensis episcopus, Posnaniensein episco- 
pum Boguphalum secutus, luortc absumptus. Andream praepo- 
situm Ploce/isem , Ciołek cognoniinatuiii , habuit successorem ; 
cłun annis quinquc in pontijrcatu Plocensi sedisset. Praefatus 
autem A/idreas , genere nobilis , erat de domo Taurorum , a 
Falcone Gnes7iensi archiepiscopo . ducibus Masoviae, Seuiocito 
et Casimiro , electionem illius approbantibus , apud G/iesnam 
corijirmatus et consccratus est.'"'- Jasny ten wyraz okazuje, że 
za książąt jeszcze Mazowieckich, Ziemowita i Kazimierza., Ję- 
drzej Ciołek biskup Płocki pochodził z familji Taurorum, które 
słowo łacińskie, w diminutirum z czasem zamienione, Taurellich 
czyli Torellich zoslało. Tenże Długosz (lib. XI. Jol. 240.) tak 
pisze: ,,Ordi/ium., vej'illorum, et insignium terrarum Beg/ii, ac 
?'iroru}}i , qui bello Prułhe/iico , interfuerunt ., enumeratio. Tcr- 
tium culyiculariorum, cujus vir armatus, equo candido insidens, 
gladiumque mauuribraus , in campo rubeo , erat insigne. An- 
dreas Ciołek de Żelechów de domo Taurorum, Joannes de Spro- 
wa de domo Odrowąż ducebant. anno 1410.'' Toż jeszcze tenże 
aulor, na innem miejscu {lib. XI. fol. 496.) ,,(>?/o obeunte Mar- 
tin us Papa Ex capilulo autem Posnaniensi , nonnullis 

praelatis et canonicis, Regiis motis inlercessionibu.s\ Stanislaum 
Ciołek regni Poloniae vice cancellarium., nobilem de domo Tau- 
rorum, eligentibus permotus , et deeictus pronidit."" Kilkakrotny 
ten wyraz Długosza historyka Polskiego, przeświadczą, że także 
Stanisław Ciołek z szlachetnego domu Taurellich pochodził, i 
był podkanclcrzym koronnym , oraz biskupem Poznańskim. Ten 
jest dowód prawdziwy , co do konnexyi krwi Torellich od da- 
wności w Polszczę należący. Teraz przystępuję ad directam li- 
neam tegoż domu, na fundamencie wielu dawnych auloróu , jako 
lo : Ughcllus hal. Sacra. Carolus de Lcllis de familiis Neopo- 



142 Ciołek. 



litani Regni. Muratori Annal. Antonio Guarini. Ludovico Vit- 
tori Savioli Aji. Chronologie Historique au Ducs de Barierę, 
źe laź familia Torellich byhi od dawnych wieków sławna, pocho- 
dząca z krwi Królów i ksi;|ż.jl Saskich, dziedzicząca w Ferrarze, 
w Gwasłalli , Montechiarugolo , Parmie^ Milanie i Place?icyi, 
co w naslępującem królkiem opisaniu dowodzę. 

Fryderyk zwany Taurello syn Liidolfa de Saxe, a wnuk Hen- 
ryka ksiijźccia liawarskiejjo w roku 955. ') odziedziczył znaczne 
dobra w Ferrarze, roku 1080. *) ożeniwszy się z córką Piotra 
d'E7vnengarda ksiąźccia Romanji, i margrabiego we Włoszech, 
zostawił po sobie syna, Gwidona I. nazwanego Salinguerra. Teu 
nietylko powiększył majątek po ojcu swoim zostawiony, lecz 
prawie całej Ferrari/ został Panem 3). W którem mieście wiele 
wspaniałych wystawił domów , murami dla obrony do koła ob- 
wiódł, i 32. basztami zmocnił. Wielka w nim odwaga i czułość 
w wojennych czynach, była powodem do nazwiska przydomku: 
Salinguerra czyli saliens in guerra, to jest: ,,z wyskokiem po- 
pędłiwy na wojnie," którego przydomku i dalsi potomkowie uży- 
wali. Los atoli w sztuce wojennej nie wszystkim pomyślny, nie 
zawsze mu sprzyjał. W wiekach dawnych ledwie nie w całym 
świecie, po wszystkich państwach i królestwach, bezustannie 
trwały wojny, jedni na drugich najeżdżali monarchowie, książęta 

• i panowie, każdy tym sposobem rozprzestrzeniał sobie granice. 
Dom Torelliek dziedziców Ferrary , nie uchronił się od tego 
prześladowania ; gdy już to od Gioelfów , na których czele mar- 
grabia d^Azzon d^Est , byli attakowani , już to od Wenetów, 
Milanczyków, Mantuanów , Bolonów i Werończyków, po kilka 
razy z possessyi Ferrary rugowani : już to od margrabiów Fran- 
ciszka Re?iauda, i Obizzona d'Est, wieku 1310. całe państwo 
Ferrary było spustoszone , i ogniem spłonione. Muratori Annal. 
d'Ital. Tom. FUL Pignia ibid. Tom. IF. 

Lubo Salinguerra Torelli III. szukał sposobów odzyskania dzie- 
dzictwa od przodków swoich mianego, jednak odtąd większa prze- 
moc domu d'Est, przy possessyi Ferrary utrzymała się. Osiadł 
więc w dobrach innych dziedzicznych, po Hingildzie , żonie Lu- 
dolfa de Saxe , z piątego pokolenia babie swojej w Rawennie. 
Także miał inne majętności z żony swojej Johaimy, córki sła- 
wnego Alberta Pallamcirii, dziedzica na Milame, Brescia, Kre- 
monie , Placencyi, Tortonie i Alexandryi. (ride Sansovino Fa- 
migl. illustr. d'ltal. pag. 385.) a wnuczki Papieża Adryana V. 

Gwido II. Torelli , nazwany wielki , z krwi królewskiej Saskiej, 
w trzecim stopniu po Salingwerze III. będ.-jcy, wnuk Gwidona I. 
i Eleonory córki Filipa Go?izagi, książęcia Mantuy, syn Marsi- 
lego i Heleny hrabianki d^Arces ^) najpierwszym został dziedzi- 
cem Gwastally i Montechiarugolo , czyli margrabstwa Świetnej 



1) Patrz Chronologie historique au Ducs de Barieres pag. 397. 

2) Ludovico Fittorio Savioli Ann. Bologne Tom. I. part. 1. 

3) Savioli Jnnal. Bologn. Tom. I. pag. 173. 

4) F. le Ducs de Parmes et Plaisance Chronol. Histor. pag. 655. les 
Seigneurs de Milan. pag. 645. et de Mantouc pag. 665. 



ciołek. 143 



Gór}/ *) , które otrzymał od Ottona de Terzi , swego krewnego, 
i z przychylenia się ^Liryi Visconti^ księżnej Milami, klóra oże- 
niła go z swoją bliską krewną Orsyną Wiskonią , i oddała one- 
niuź w possessyą prawem sukcessyjnem, na jego potomków, z 
płci mczkiej ,^ rzeczone margrabstwa Gwastatlę i Mnnti-chiarii- 
golo^ czyli Świetną Górę^ co nastąpiło 3. Października 1406. r. 

Czyny wspaniale Gwidona II. Torellego , dzieła , odwagi i męztwa 
pełne, przez otrzymanie zwycicztwa nad Genueńczykami, i pod- 
danie onychźe książęciu Milanu , pociągnęły Joannę II. Królową 
Neapolitańską , do użycia onegoż przeciwko Alfonsowi V. Królowi 
Arragonji : prosiła przeto o pomoc Filipa 3Iaryi książęcia Milanu, 
którą za wstawieniem się Papieża Marcina V. ofiarował, dawszy 
rozkaz Gwidonowi, ażeby wziął floltę 12 wielkich okrętów i 25 
galer, z która natychmiast pospieszył ku Neapolu. {Iteriano Istor. 
di Genera fol. 169. et 172.) 

Uskutecznił tę pomoc Gwido, raptem wpadłszy na Gaetę, przymusił 
miasto i fortecę do poddania się : wojska Alfonsa kapitulowały, 
a za ich przykładem inne nadmorskie miasta , poddały się Torel- 
lemu , i wkrótce oneż pod posłuszeństwo Królowej oddał. W tymże 
czasie od Jakóba Calderi wodza Króla Alfonsa oblężony Neapol, 
12. Kwietnia 1424. roku uwolnił. Miasto Knpuę, siłą wojskową 
zabrał , i pełen sławy , z zwycięztwem do Neapolu powrócił. 
(Giustiniano Istor. di Geneva fol. 184. Muratori Annal. d'Ital. 
Tom. X.) 

Joanna II. Królowa, wspaniale przyjęła swego obrońcę i wybawi- 
ciela , na którego , w publiczny dzień festynu , sama włożyła pu- 
klerz złoty i bardzo kosztowny, z herbem zwycięzcy i znakami 
wojennemi; na nim wyrżnięty był lew z ażuru płomień ognisty 
z serca swego wydający, który okazywał znak odwagi jego. 
Oprócz tego w tymże roku deklarowała go baronem księztwa de 
la Pouille i Kapuj, oraz nadała dobra, Toretta, Caluzia, i Ca- 
jazzo. {Carlo de Lellis Tom. I. pag. 220 ) 

Powróciwszy Gwido do margrabstwa swego 6' ^'(/s^fir/// przedsięwziął 
oneż ubezpieczyć, i w najlepszą obronę opatrzyć, przeciwko We- 
netom, którzy 12. Stycznia 1425. roku podpisali swój związek 
z Florenczykami , i margrabiami d^Est i Monłferratu, przeciwko 
książęciu Milanu. Gdy nastąpiła bardzo żwawa wojna roku 1426. 
Gwido Torelli poprowadził wojska swoje do Filipa Maryi Viscon- 
tego książęcia Alilanu, Framńszek Cannagnola, na czele wojska 
Weneckiego będący , obiegł Brescią. Inne dywizye attakowały 
Casal-Maggiore , a z znaczną częścią wojska Weneckiego , pod 
niebytność Gwidona w swym domu, poszedł przeciwko Gwastalli, 
i uczynił oblężenie onejże. 

Orsina Visconla., małżonka Gwidona Torellego, klóra pod ów czas, 
o dziesięć mil oddalona była, dowiedziawszy się o łem, zebrała 
jak najprędzej wojsko , wsiadła na konia , jako wódz prowadzi 
ich przeciwko nieprzyjaciołom, dając pomoc oblężeńcom. Nim ru- 
szyła z wojskiem, stanąwszy na czele onegoż, okryła zbroją 



1) Montechiarugolo czyli Świetna Góra, jest zamek mocny, na wyso- 
kiej górze w Parrnezanie sytuowany, o iiiil^' od rzeki Lenza, klóra przedziela 
lieggio, od Parmy. Ten zamek z margrabslwem otrzymał Gwido Torelli w r. 
1415. od Ottona de Terzi, potem książ^>cia Milanu. 



144 Ciołek. 



z kaszkietem na głowie, te rzekła do nich słowa: „Żołnierze 
,, wierni! teraz jest ten moment w którym oczekuję dowodu wa- 
,,szego mczlwa. Idźmy, postępujmy śmiało przeciw nicprzyjacie- 
,,łowi. Co do mnie! zaręczani wam, iź nie zdejmę dolqd zbroi, 
,,w którą mnie widzicie przybran.], i broni nie porzucę, aź wraz 
,,z wami zwyciężę naszych nieprzyjaciół, i uwolnię z ich r.-jk 
,, dzieci moje, i waszych współ braci." Wtem przypuściła attak 
z tak mocnym impetem , źe pierwsze straże zniosła , w calem 
wojsku wielkie zamieszanie zrobiła , tak dalece , iż Wenetowie 
w jednym momencie w rozsypkę poszli, i uciekać musieli: wiele 
nawet własną ręką na placu położyła , nie mało ranionych zosta- 
wiwszy, 500 nieprzyjaciół w niewolą zabrała ^). Obywatele Gica- 
stalli widząc tak sławne z,wycięztwo, rozkazali dla wiecznej pa- 
miątki na murze kościoła S. Bartłomieja wymalować ^). A wszy- 
stkie miasta księztwa Milanu, i w samym zamku, uwiadomieni o 
tejże sławnej akcyi , na znak radości domy swoje illuminowali, i 
inne festyny z ukontentowaniem odprawiali. W tym czasie, kiedy 
Orsina^ tak wielką chwalą była okryta, mąż jej Gwido Torelli, 
z wyprawy swojej wojennej , przyprowadził niewolników 4000 
konnych , a 3500 piechoty. Maranowie widząc zatrudnienie Gwi- 
dona, buntowali szlachtę w Montechiariigolo ^ ażeby z pod rządu 
Torellego, udali się do margrabiego d'Est. Lecz margrabiowie 
Albert da Barbiano , Ludwik da Fermo , sąsiedzi książecia Mi- 
lanu, swem wojskiem wstrzymali ten zamach. Gwido buntowni- 
ków konfiskowaniem dóbr ukarał , i pokój zupełny w roku 1428. 
przywrócił. Książę Milanu zawdzięczając usługę wojenną Torelle- 
mu, na wieczne czasy Gwastallę ^ Kretno/fc , Mo7itechmritgoIo i 
Parmczan^ jemu wraz z następcami płci męzkiej i kollateralnej, 
przez dyploma dnia 6. Lipca 1428. roku nadał '). Przylem dobra 
de Casei, Cornale i Seticmo ^ z tytułem margrabiego, wieczy- 
ście darował dnia 14. Czerwca 1431. roku. 

Po tak licznych szczęśliwie odprawionych na wojnie zwycięztwach, 
Gwido II. Torelli, słusznie był nazwany h grand wielki, bo 
pełen sławy i honoru, życie swoje przepędzał, które dnia 8. Lipca 
1,449. roku, wieku swego 70. skończył. Ciało jego w kościele 
Ś. Franciszka z Mantuy w grobie swych przodków jest pochowane. 

Krzysztof i Piotr synowie Gwidona, nie tylko odziedziczyli 
margrabstwa zostawione, GwastaUę ., Montechiarugolo ^ i inne 
wielkie dobra, lecz w ślady mężnego i odważnego ojca swego 
wstępując, sami wraz i z dalszemi swemi następcami, zawsze z 
chwałą i sławą swoją rządzili się. Z tych Franciszek Torelli 
w roku 1505. przejeżdżającego przez Wiochy Ludwika XII. Króla 
Francuzkiego , miał u siebie w Montechiarugolo, gdzie go wspa- 
niale z całym jego dworem przyjmował. Tenże z Tryioulcyą mał- 
żonką swoją, spłodził syna Pawła, o którym następuje, i pięć 
córek. 

Paweł Torelli syn Franciszka, w młodym wieku po śmierci ojca, 
pod opieką matki zostawiony, która w roku 1522. dopełniając 
intencyi męża swego, fundowała klasztor Ś. Franciszka, blisko 



1) Filippus de Bergame ^ de claris mulieribus cap. 157. /o/. 143. 

2) -^lifo Istor. de Gvastalla Uh. 5. 

3) Carlo de Lei lis Tom. I. pag. 220. 



Ciołek. 145 



zamku Mo?łtechiaru^olo. Po skończonem jej życiu 1528. Mar- 
grabia Paweł Torelli udał si^* do Wiednia do Cesarza Karola V. 
przy którym ezas niejaki bawićjc się, ztamt.-jd pojechał do Polski 
do Krakowa , na źjjdanie Ki'(Uowej Polskiej Bony , tcirki Franci- 
szka Florenci/i ksiqźęcia 3Klanu , a małżonki Zygmunta I. lirója 
Polskiego. Ta Pani pamiętając , jak wiele dom jej ł)vł winien 
Gwidonowi II. Torellemu, sławnemu obrońcy 3Iilanu, odwdzię- 
czała to jego potomkowi Pawłowi, swoją grzecznością i esty- 
macyą dla niego okazaną. Margrabia przez czas bytności w Pol- 
szczę, b\ ł obowiązany sekretnie, do niektórycli interesów od Kle- 
mensa Vir. Papieża, które odbywszy i ułatwiwszy, pojechał na 
powrót do Kzymu , dla nczynienia wiadomości Papieżowi , o zle- 
conym mu w Polszczę interesie. 

Tenże Paweł Torelli, dwojakie odprawił śluby małżeńskie. Z pier- 
wszego związku z graCowną Izabellą Co/itran\ miał syna jednego 
Franciszka, który udawszy się do Francyi , tamże był jalmu- 
żnikiem Karola IX. Krcila . i opatem kojucndaryuszem Lezatu. 
Z drugiego ślubu około roku 1.550. miał za sobą Beatrix córkę 
Jana Franciszka Pik grafa Mirandoli, z Jana Karafty, wnuczkę 
Papieża Pawła IV. Z tegoż powtórnego małżeństwa, było trzech 
synów i dwie córki. 1. Pomponio. 2. Paweł Kamilli, który 
za Henryka II. w Francuzkiem wojsku będąc generałem dał do- 
wód męzlwa swego pod Metz 1552. roku, i potem młodo umarł. 
3. Adryan pułkownik infanleryi w wojsku Hiszpańskiem , toż 
potem w wojsku Papiezkiem i Francuzkiem, umarł w Nie?'t, Córka 
była jedna zakonnicą,^ a druga za grafem Coenis. Tenże Paweł 
Torelli, jako był w naukach doskonały, tak wielki miał dla sie- 
bie szacunek u Papieża Pawła III. który na dowód przywiązania 
ku niemu, odwiedził go w margrabstwie jego MontecJdarugolo, 
z nim było sześciu kardynałów ; książę Ferrary , i cały dwór 
onychże. Przez dni kilka dawał wielkie festyny, i z honorem 
swoim tak znacznych gości przyjmował. 

Pomponio Torelli, syn Pawła, urodzony około 1539. roku, był 
z młodu pod opieką Bcairicis Pik z Mirandolów , matki swojej, 
i kardynała Augustyna Triiulci^ edukowany w akademji Padew- 
skiej, z pożytku nauk, okazał nadzieję dalszych wielkich swoich 
czynów. Odwiedził kraje południowe i północne w Europie, wszę- 
dzie dał dowód doskonałości swojej , śmierć braci jego , przyna- 
gliła go do powrotu , do Montechiarugolo margrabstwa swego, 
w roku 1566. z Maryą księżniczką Portugalską przeznaczoną dla 
księcia Farnezy i Alexandra , jeździł w kompanji do Fiandryi. 
Powróciwszy, kardynał Alexander ożenił go z Izabellą Bonellą^ 
siostrą sw oją , a wnuczką Papieża Piusa V. Zkąd był w Polszczę, 
i otrzymał indygenat, za Zygmunta Augusta, na sejmie Lubelskim 
1569. roku ^) potem znowu pojechał do Rzymu w roku 1588. 



1) Tu się wyraża całe Diploma Indigenatu ^ które in Actis metrices 
^e^«/ znajduje się. 

Diploma Indigc/iatus gcnerosi ac magnifici Pomponii Torelli Comitis 
Montis Claricuh\ quod in libris metrices Regni reperitur , in eum , qui 
sef/uitur, modum. 

Sigismundus Augustus Dei Gratia Rex Poloniae , magnus Dux Litva- 
fiiae. Significamus praesentibus Literis nostris , guorum infrrest, u/łii'ersis 

Tom III. 10 



146 Ciołek. 



Po przepędzouem cliwalebuie życiu swojeni , i otrzymaniu za za- 
sługi miane od Króla IIisz|)aiiskiego Filipa II. ksicztwa de Terra 
noiHi ^ guberni;} 3Iilanu, zamienioną potem w cytadellę Placency.'}. 



et singuUs. Quum retuUssent nobis (jnUam consiliarii nostri , simiil efiam 
legatione hac de rc ad nos missa cogiiorimus , ge/ierosi/m ac inagnijieum 
Powpo/iiiim Torelli Comilcm Monlis Claririili ex Ilalia illustii familia comi- 
tum rastallae ortutit , att/ue ab aiifi^uissima Saxoriica. stirpe Regia pro- 
fectitm , oiniii ge/tere viiiutum , alque scientiarum feliciter imbutum , in- 
geiiio . fortitudine ^ prudentia^ magniludine animi praeclarum , veUe hiic 
ad nos i/i Rcgman nostrum Poloniae , adfiaec per jioslrain gratiam , cum 
uno vel plurihus ex Libcris suis ad /labita/idiim, et hac stabiliendam comi- 
grare, set/ue inde cum opibus et omni domestica suppellectili offcrre , atąue 
hic in Regiio //ostro uliquo in loco , quem sibi opportunuin repererit , con- 
ferre ^ supplicatuui nobis fnit nomiiie dicti generosi ac magnijici Pomponii 
Comilis , ut cum sic in nos et gentem nostram propensum in gratiam et 
tulelain nostram reciperemns , iutumąue et liberum sibi una cum omnibus 
suis liberis et liberorum descendentibus in Regno nostro receptum , atąue 
incolatum praestrtre , ftindos , agros , possessiones , et quaevis alia bona 
wobilia , sive immobilia , victui atque commoditati suae necessaria , eme/e, 
atque compnrare adinitlereuius , et in jura ac praerogativas Regni ac in- 
colarum illius , praesertim quibus gaudet Ordo Equestris , assisteremuSy 
offerens et spondens nobis et Reipubticae Regni nostri perpetuam fidem et 
obsequentiam , et ad ferenda quaevis onrra Regni una cum ali/s Regnicolis 
pro jurę Patriae parem obedientiam, conditione tamen liberi rursus, quando 
voluerit, reditus ad sua sibi relicta ; Nos itaque petitioni memorati generosi 
Pomponii Torelli Comitis et cansiliariorum nostrorum pro eo sujfragantium, 
omniaąue pro <?o , ąuae nobis et Regno ipse Torelli Comes ojfert , sponden- 
tium inclinati , cupientes illum praeclarum hunc , quevi in nos et Patriam 
nostram , gerit animum , benignitatis nostrae Regiae ojficium sustinei^e , et 
tanto alacriorem non solum ipsum , sed etiam hujus excmplo alios quovis 
exteros genere et virtute praeslantes , ad benemerendum de nobis et Regno 
nostro excitare , ipsum generosum Pomponium Torelli , Comitem Montis 
Clariculi, sic vt petit, cum uno aut omnibus suis liberis natis aut nascituris, 
et cum opibus et universa suppelectili sua in Regnum et ditionem nostram 
recipimus tutelaeque et patrocinio aggregamus : Dantes et coneedentes Uli 
omnem potestatem et tutissimam securitutem , quomodocunquc voluerit in 
Regnum nostrum venire , commigrare , sua importure , domicilium , ubi- 
cunque lihuerit , sibi comparare , agros, praedia , possessiones, villas, 
castra , et quaevis alia bona tam immobilia , quam mobilia in usum et ne- 
cessitatem suam , ac suorum hic in Regno nostro et ditionibus quibusvis Uli 
adjunctis , ubicunque polerit , emere , et hanc potestatem, comparare, de- 
trahere , rendere omnibus liberis suis, et descendentibus, legitimis et de 
legitimo matrimonio natis et nascituris , usque ad infinitum trnnsmittimtis et 
inperpetuum coneedimus : Nos igitur tenore praetium unirersis praesentibus 
et fu tur is significamus , quod cupientes dicti generosi et magnijici Pompojiii 
Torelli Comitis honori intendere , eodem in Regno nostro Poloniae sigillo 
Jrui, quo ex avo et patre et ex majoribus suis Comitibus Fastnllae uti con- 
sueverat , scilicet parvulo Rove cornupeto in Campo rubeo quod vulgari 
nostro Jdiouiate Ciołek dicitur , cum duobus serpentibus derorantibus infan- 
tem rubeum in Campo albo , et duobus Leonibus in Campo croceo volumus, 
deeernimus , et conjir mamuś per petuo et in aevum , et insuper eundem Pom- 
ponium Comitem una cum sua posleritate legitima , inter nobiles Kquestris 



Ciołek. 147 



Umarł 1608. roku 12. Kwietnia w Parmie , któremu uadj^robck 
w kościele deW ^In/iuzinta w kaplicy zloźonenui, //«/// jego przy- 
jaciel, takowy napisał: 

Parccre^ si meritis hominum mors improba vellet, 
No7i te Pompo/iio cłauderet iste lapis. 

Zostawił po sobie sześciu synów z Izabelli Zfowr///. 1. Paweł uro- 
dzony 1570. klórv był prałatem , roztropnym, cnotliwym : od Pa- 
pieża wiele razy legatem, arcybiskupem Koslany *) inkwizytorem 
Maltańskim, umarł w llzymie 3. Kwietnia lOoO. roku. 2. Pio 
Torełli, z którego został syn Adryan, z tego pokolenia pochodzi 
teraz żyjący we Włoszech ; Krzysztof Torelli. 3. Franciszek 
wielki podkomorzy księcia Toskańskiego, bezpotomny. 4. Mar- 
silio kawaler Maltański. 5. Pompilio, także kawaler Maltański 
młodo zmarły. 6. Gwido Severus Salinguerra urodzony w 
Parmie 3. Lutego 1587. z którego dalsze pochodzi pokolenie. Je- 
dno osiadło w Francyi, przez Filiherta syna, a teraz w żyjącym 
Kł o di uszu Torellim w roku 1783. w wojsku Francuzkim aktual- 
nym pułkowniku. Drugie pokolenie dziedziczy dotąd w Polszczę 
od Józefa Torellego, o którym następuje. 

Józef Torelli, syn Salinguerra IV^. a prawnuk Pomponiusza 
Torellego , margrabiego de Moiiteckinni^olo , czyli margrabslwa 
Świetnej Góry dziedzica, urodzony 7. Stycznia 1612. r. W cza- 



Ordinis Regnicolas ^ subditos nostros adoptamus , admittentes et adscriben- 
tes illum benigne in omnes praerogativas^ libertates et jura communia, qui- 
bus reliqui 07nnes ex eodem ordirte Eąuestri milituri in hoc Regno gaudent, 
cum (juibus illum exaequantes ad omnia insuper onera Regni et nostra, 
morę aliorum regnicolarum jerenda obligamus et adstringiinus ; Quod ad 
universorum eujusgue status atque conditionis hominum subditorum nostro- 
rum notiiiam deducentes , serio illis mandamus , ut memoratum generosum 
et magnijicum Pomponium Torelli Comitem Montis Clariculi^ sicut pro Indi- 
gena et Ineola Regni nostri susceptum et in ordine equeslri ad jura , prae- 
rogativas illius omnes per nos acceptatum , pro vero et legitimo Indigena 
nobili Palono , suos omnes posferos ex suo eorpore dcscendentes habeant^ 
sibique locum , et debitum honorem , partem cum reliquis ex eodc.m equestri 
ordine exhibeant , omnibus justis et dignis faroribus et humanitatis ac be~ 
nevolentiae ojficiis eomplectantur. Pro gratia nostra , dcbiloqi/e ofjlcii sui^ 
aliter facere non ausuri. In cujus reijidem dalum D. Lublini in conventione 
die 11. mensis Martii anno Domini M.D.LXIX. Regni verp nostri Figesimo 
Primo. Sigismundus jfugustus Rex. 

1) Ferdinand Ughello w dziele swojem, pod tytułem: Italia saera, siife 
de episeopis Jtaliae , w Tomie XI. pag. 311. w te słowa wyraża. Paulus 
Comes Taurellus , Parmensis ., Pomponii Comitis Montis C'laricuh\ et Isa~ 
bellac Ronctlae PU /'. Ponlijicis pronepotis jilius ., Michaclis cardinalis j1le~ 
xandrini nepos ^ cujus literarum scientia^ animique egregiae doles^ adeo 
summis Pontijicibus fuerunt in pretio , ut iisdem ad puhlicam ecelesiae salu- 
tem usi fuerint, Urbanus flll. Rossanensi archi-cpisco/ialu exornaiu't , die 
7. Octobr. 102(5. quam ecclesiam, suntma sui nominis fama, per aliquol 
annos , consultissimc adininislravit , ac eo munere , se absolcit , cumquc ci 
prospera fortuna vidcrctur nrridere decessil 3. .//>/'. 1030. aelatis suac ^iA. 
Tcu/e autor w Tomie VIII. /"o/. 313. wyraża: rinccntius Taurellus ecelesiae 
Lesinensis episcopus. Dejunctus 1538. anno. Item Lniversal-Lexicon Johann 
Zedlerfol. 403. 

10* 



148 Ciołkowski — Ciisowiski. 



sie bytności Maciejowskiego w Rzymie, który od dawnych swoich 
przodków, był w zwi.-jzku krwi z Torellemi, zobligował onegoź, 
a/eby udał się do Polski , co gdy wykonał ; na lundainencie po- 
przednika swego, otrzymanego w Polszczę indygenatu przez Pom- 
poninsza pradziada, jak się wyżej rzekło, za Zygmunta Au- 
gusta , użył prawa tegoż indygenatu dla siebie , nawet co do na- 
zwiska z Włoskiego słowa Torelll^ na Polskie Ciołek przełożo- 
nego, podług wyrazów w temże dyploma indygenatu znajdujących 
się, i innych akt()w publicznych. 

Przychylność łamilji Maciejowskich, była powodem onemuż, do oże- 
nienia się w Polszczę, gdy pojął za małżonkę ZoHą córkę Woj- 
ciecha z Poniatowa Poniatowskiego, z Anny Leszczyńskiej spło- 
dzoną; z tą otrzymał część dziedzictwa Poniatowa. Dopelniwszy 
obowiązków obywatela dobrego w tej ojczyźnie, umarł r. 1()50. 
Zostawił po sobie potomka syna Jana. 

Jan hrabia Torclli z Poniatowa czyli Ciołek Poniatowski ') dnia 
12. Grudnia 1()30. roku urodzony w Krakowie. — 

Dopóty pisze Wieladck o Torellich , dalszy zaś opis umieszczony 
będzie pod Ponialowskiejui. — 

Ciołkoi^ski herbu Jastrzębiec- w województwie Ma- 
zowieckiem. Marcin podsędek Wyszogrodzki w roku 1632. 
Porządek Elekci/i- wspomina go konstytueya w roku 1(5 11. 
Marcin z ziemią Wyszogrodzką Jana III. Jakób i Waleryan 
z Płockiem województwem 1697. podpisali elekcyą Augu- 
sta II. 

Wacław, Marcin, Tomasz, Józef Ciołkowscy z wojewódz- 
twa Płockiego, Władysław z województwa Czerniechowskiego 
pisali się na elekcyą Stanisława Augusta Króla. Franciszek 
Ciołkowski pisarz ziemski Płocki 1792. Szymon Ciołkowski z 
ziemi Dobrzyńskiej. — Heraldyka IFielądka. 

Ciosii0^vski herbu Pomian; inni icli piszą Ciasnow- 
ski w Wielkiejpolszcze i w Kujawskiem województwie. Z tyeli 
Rafał skarbnik Poznański, Krzysztof Ciosnowski z Brzeskieg^o 
Kujawskiego pisał się na elekcyą Władysława IV. był mie- 
cznikiem Brzeskim dziedzic na Powierciu. Jędrzej Pawłow- 
ski w Kazaniu swojem pisze ich Czosnowski. 

Cisoivs]i.i w Pomorskiem województwie. O tych ani 
Paprocki, ani Okolski nie pisał: Michał Cisa (tak się albo- 
wiem zrazu zwali) przez wiele lat książccia Pruskiego kon- 
syliarz, potem starosta Borzechowski, w różnych legacyach 
do postronnych narodów i Panów odprawionych z pochwałą, 
szczęśliwy, co z nadgrobku jego wypisał Slarowolski in Mo- 
numen. umarł zaś w roku 1596. O tej familji 3IS. Konopatsc. 
świadczy, ze w Prusiech i w Warmji starostów i inszych 



1) To przezwisko użyte, jako zawsze i inne domy starożytne podobnież 
czyniły, od possessyi Poniatowa ^ wziętej dziedzicznem prawem, po żonie 
swojej , przez Józefa Torellego czyli Ciołka. 



Ciświcki— Ciszewski. 149 



urz<;diiikó\v zdawiia miewała. Kazimierz s;|(i<)>vy Tucliolski, 
Jakub w lym/.e powiecie possessyonat w roku 1099. Cissow- 
skicli wspominaj;^ grodzkie ksi(,'gi Ostrzeszowskie. 

Józef i W o jelec li Cisowski z województwa Chelmińskiejco pisali 
się na elekcy."! Stanisława Auf^iista Króla, ,Ió zet" starosta Slaro- 
rypiński hyl (icptitalem l/GG. roku na Irybiuial koronny z woje- 
wództwa Alalborskiego. — Heraldyka jyłeU{ilka. 

Cii^iiiclŁi herbu fVieniawa^ w Wielkiejpolszcze: piszą 
się z Zbąszyna. Jan Ciświcki wojski Kaliski z sejmu Piolr- 
kowskle^o w roku 15()7. poborca w Poznańskiem wojewódz- 
twie Conslilut.fol. I '45. i 1587. Abrabam kasztelan Srzem- 
skl z sejmu 1631. komissarz do pogranicznych od Szi.^ska 
i Marcbjl dyllerencyi. Constitiit. fol, 20. I 1041. Constilut. 
fol. 18. Byt to Pan fortuny swojej na dobro ojczyzny nie 
żałujący, w legacyach które odprawowal dzielny, na wojnie 
nletistraszony : widziałem lierb jego Wieniawa, z drugim Na- 
łęcz, z kąd się dorozumiewam , ze albo on z matki był Zbą- 
skiej Nałęczanki urodzony, albo Zbąską miał za sobą, dzie- 
dziczkę tych dóbr: z którą wszedł był Zbąszyń w ten dom. 
Jakoż Jan Dehan w książce którą wydał do druku o artyl- 
leryi, tego Abrahama kosztem, przyznaje mu to, ze Zbą- 
szyń teraźniejszą manierą, wielkim sumptem restaurował i 
ufortyfikował: aczkolwiek mu Szwedzi, podczas pierwszej w 
Polszczę naszej od nich inkursyi, w samych działach i am- 
municyi zdradą na niego przypadłszy, więcej niź na ośmdzie- 
siąt tysięcy szkody uczynili. W Grójcu także pałac wystawił. 
Z synów jego czterech się zostało : Władysław i 3Iarcin w 
roku 1032. Piotr scholastyk Poznański kanonik Gnieźnieński, 
Stanisław, Franciszek kasztelan 31iedzyrzycki, starosta Sta- 
wiszyński w cudzoziemskich językach biegły, z sejmu 1061. 
i 1()70. komissarz do pogranicznych kłótni, między Wielką- 
polską i Szląskiem. Constit. fol. 21. Synów jego trzech było, 
Ludwik starosta Stawiszyński, z Anny Zofji Oleśnickiej spło- 
dził syna Stanisława starostę Stawiszyńskiego Acta Confoed. 
Sendom. amio 1704. i córkę Ludowikę: ta najprzód z Woj- 
clecliem Jaskólskim starostą Slulińskim, potem z Bogusławem 
Tomickim pisarzem Kaliskim żyła. Jan chorąży gwardyl kró- 
lewskiej , żona jego Wężykowna starościanka, ale slei^ilts. 
Trzeci ich brat stan sobie duchowny obrał. 

Cisze^fsRI herbu Zadora , w ziemi Przemysłskiej. 
Z tego domu N. Ciszewski ordinis praedic. S. teol. doktor, 
wiceprowincyał Huski, i gdy to piszę przeor konwentu Bo- 
żego ciała we Lwowie ; mąż wielkich przymiotów i godno- 
ści. Są też i w Prusiech Ciszewscy, ale nie wiem czy tego 
herbu. 



im 



Ciszkowiez — Croiiier. 



Cii^zkoitiCK w kslyztwle Litewsklem. O tych ani Pa- 
procki, ani Okolski nie pisał. Z tego domu jeden rotmistrzo- 
wał pod Pieszkowem. Hrchory Ciszkowicz z sejmu Warszaw- 
skiego pohorea łanowego w ziemi Braeławskiej w Litwie 
Uniwersał. Pobór. fol. .394. w roku 1581. i 1589./o/. 558. 
Jerzy, ale go juz piszą Czyszkiewicz pisarz ziemski Słonimski 
z sejmu 1(501. poborca Constit. fol. 777. 

W roku 1778. Leon Ciszkowicz albo Ciszkiewicz , regent ziemski 

Wiłkomierski. — Przi/pisi/ Ki^asickiego. 
Michał Cieszkiewicz Minolgański rotmistrz powiatu Wiłkomier- 
skiego pisat się z tegoż na elekcyą Stanisława Augusta Króla. — 
Heraldyka JFielądka. 

CiszkoiYSki* O tych ani Paprocki , ani Okolski nie 
pisał. Jan chorąży Zakrocimski w roku 1525. podpisał dekret 
książąt Mazowieckich przeciwko heretykom u Łubieńsk. tn 
f^itis Episc. Plocens. Ciszkowska Anna z Ciszkowa Miko- 
łaja Gizickiego małżonka. 

Antoni Ciszkowski pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla 
z województwa Krakowskiego. — Heraldyka Wielądka. 

d*ivelillS« O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pi- 
sał. Sebastyan Crivelius, z sławnej w Mutynie familji uro- 
dzony, do indygenatu w Polszczę od Króla Stefana przypu- 
szczony, przy J(;drzeju Zborowskim marszałku nadwornym 
koronnym wiek swój strawił. Metryka Koronna. Michael 
Brutius. 

Familia ta dotąd w państwach Włoskich kwitnie , gniazdo jej w 
Medyolanie. Temi czasy (1800.) umarł Antonius Crivelli kar- 
dynał legat Ferrary, był wprzód nuncyuszem w Wiedniu. — 
Pr i y pisy tirasickiego. 



CROMER 




HERB. 



Jest tarcza na dwie czc«?ci przedzielona, z których jedna 
wyższa, druga niższa: na wyższej jest pół orła naturalnego 
koloru po piersi, z wyciągnionemi w g^órę skrzydłami, lau- 



Cronier. iol 

rową koroną szyjca u nlej^o otoczona, j^lowa w prawą tarczy 
skierowana, w czerwonem polu. Na ni/szej części jest herb 
domu Austryackleg-o, to jest pas czerwony w białym polu: 
nad hełmem i koroną orzeł czarny w pół, o dwóch głowach, 
jakiego wi(^'c Cesarze Rzymscy zażywają. Paproć, o herb. 
fol. 586. Okolski t. 1. fol. 499. Klejnoty fol. 61. Wyższa 
cz(;ść tego lierbu nadana Marcinowi Kromerowi biskupowi 
^Yarmińsklemu od Zygmunta Augusta Króla Polskiego: znać 
i po samym herbie, ze w rekompensę wielkiej jego mądrości 
i pracy w pisaniu historyi Polskiej , laurem uwieńczonego 
orla odebrał. Druga cz^śc od Ferdynanda Cesarza Rzymskie- 
go, u którego siedm lat od Króla Polskiego wysłany rezy- 
dując , (ak był przypadł do serca , ze mu własny domowi 
swemu klejnot do pierwszego przydał. 

O początkach orla Polskiego I herbu korony naszej ju- 
zem mówił; krótko namienic o herbie i okazyi jego nabycia 
w domu Austryackim. Paprocki w Ogrodzie fol. 107. na co 
przywodzi Jlunstera kartę 696. lib. 3. powiada, ze marora- 
bi»)wie Austryi, za czasów Trajana Cesarza, w sławnej owej 
przeciwko DecebalowI Królowi expedycyi, gdy si*;: tam he- 
roicznie stawili, piąciu skowronków złotych w polu blękitnem 
w herbie wynieśli. Atoli Ks. Maimburg w historyi swojej o 
Krucyatach lib. 5. pisze, ze nabyty dawniej w Palestynie, 
przy oblężeniu miasta Ptolomaidy. Tam albowiem, gdy się 
mężnie połykał Leopold książę Austryi, tak dalece, ze juz 
łez wpadł był I na mury z niektóremi ludźmi swemi, gdy 
jednak wszystkich kolo niego pobito, widząc się samego tylko, 
rzucił się w morze, wszystek czerwony własną krwią I nie- 
przyjaciół swoich, oprócz tego miejsca, na którem się byt 
pasem białym przepasał. Zaczem Fryderyk Cesarz na wieczną 
pamiątkę tak pięknego uczynku, dał mu za herb pole białe 
w polu czerwonem, a bindzie srebrnej. Ale potem Leo- 
pold IX. margrabia Austryi, przeciwko Prusakom Poganom 
na ten czas mężnie wojując , w zamianę pierwszego herbu 
baikę białą w czerwonem polu odebrał. 

3larcin Cromer w Bieczu miasteczku w Podgórzu uro- 
dzony, jako chce Treterus ., Posselius^ Starowolski in He- 
cato mb e {^nho on sam o sobie pisząc, cztery herby z rodu 
swego wyprowadza, to jest: z ojca herb Pierzchała I Osmo- 
róg, z matki herb Ramułt i Jastrzębiec) w akademji Krakow- 
skiej tyle prędlcością dowcipu i chciwą appllkacyą postąpił 
pod Janem Kazimierczykiem , ze primam et sccitndani lan- 
ream zasłużył: w Niemczeeh potem i Włoszech peregrynując 
dalszego poleru nabył , tak dalece , ze jak się do ojczyzny 
powrócił najpierwsi w lej koronie na ten czas Iwanowie pra- 



1.12 Croiuer. 

wie go sobie wydzierali : jako to Cliojeński biskup Krakowski 
i kanclerz, po nim Gamrat od którego kanonikiem Krakow- 
skim, Sendomierskim, Kieleckim i kustoszem Wiślickim wy- 
niesiony. A gdy się sława nauki jeo^o i na dwór królewski 
przecisn(^'ła , Zygmunt August, arcbirum koronne na jego 
opiekę spuścił, i do konnolacyi wszystkich monimentów praw 
i przywilejów w nim się zamykajjjcych zażył: wszystko z 
wielką prawdzie pracą, ale z niemniejszą swojej roztropności 
pochwałą szczęśliwie zakończył Cromer. Z tej lustracyi zna- 
czny wziął supplement do pisania historyi Polskiej, którą od 
początków Królestwa teg-o , az do czasów Zygmunta I. prze- 
ciągnął, i na trzydzieści ksiąg podzielił, ułożeniem i stylem 
łacińskim wybornym ozdobił, z tą u wszystkich approbacyą, 
ze dawniejszych naszych historyków daleko piórem swym prze- 
wyższył. Dla tegoc jeszcze za życia Cronieia, tak wzięta była 
u mądrych ta historya jego, ze w samej Bazylei trzy razy 
z pod prasy drukarskiej wychodziła, czwarty raz w Kolnie, 
ale jeszcze lepiej od autora przejrzana i na wielu miejscach 
nie małą aukcyą wyperfekcyowana. Nadto na Niemiecki język 
przetłómaczył ją Henrijk Panłaleon i podał do druku w Ba- 
zylei w roku 15G2. na Polski zaś, Marcin Blazowski szla- 
chcic Polski. Prawdac ze niektórzy na jego historyczne pióro 
sarkają, ll^arszawicki de optimo Statu Libertutis Uh. 2. za- 
daje mu, ze niektóre rzeczy z umysłu, niektóre z niewia- 
domości opuścił: toż poświadcza ./ortc/i/m jB/c/aA/ w dedyka- 
cyi swojej historyi, rozumiem jednak zęby byli umknęli oba- 
dwa ręki od tej na teg-o przezacnego biskupa cenzury, gdyby 
byli wiedzieli , co tez o ich lukubracyach późniejsze wieki 
sądziły i mówiły: a mianowicie Bielski, co o nim napisał 
Stryjkowski. To zaś pewna, ze Cromer pospolicie Długosza 
torem idzie, i w ojczystej historyi opisaniu wziął go sobie 
za cel, i chyba tam od niego ustąpił, gdzie albo z jawnych 
dokumentów prawdziwszej dociekł rclacyi, jako o erekcyi bi- 
skupstwa Chełmlńskleg^o, o kluczu Łowickim do arcyblskup- 
stwa Gnieźnieńskiego przyłączonym, i indziej, albo w wątpli- 
wości od Długosza zostawionej, swoje zdanie przytacza. Bal- 
hinus tez świeży Historyk Czeski, jego historycznej prawdzie 
przymawla, ale niewinnie: jakoż jeżeli Bóg pozwoli na swem 
miejscu się kiedyż tedyz pokaże. Jawnie jednak za Cromerem 
i same jego pisma oświadczają, ze bez respektu i względu, 
historyi swojej osnowę przeciągnął, tak dalece ze też siła był 
wielkich domów w tej ojczyźnie nienawiści na siebie oburzył; 
lubod to potem z czasem ucichło : aż też zgromadzona na 
walny sejm Warszawski rzeczpospolita publicznie mu za jeg-o 
podjętą w historyi fatygę dziękowała, Stefan Król z Tronu 



Cromer. 1^5 

pochwalił, a dawniej przedtem Zyg-inunt Aiig-ust, jjiko si(; 
wyżej mówiło, nowym lierl)em przyozdol)ił. Z cudzozienisi^ich 
pisarzów Joun. Bapt. Porta in dedicat. Phi/siog^nomtae Coe- 
Icstis zowie (Kromera ^Iccni^nłissimum Scrip/orein. Sponda- 
nus 1548. 7111111. 12. Insigneni Scr/p/orcm historiae Polonae. 
Posseińmis Bibliot. Selec. lib. 1. cap. 23. Fidelissimuni et 
optitne de Ecclesia mci-itnm etc. Scripsit nittdum uhercm et 
veram historiam. Z naszycłi Joachhmis Pastorius. JSiilli Ui- 
storicoruin^ seculi sui secimdnm^ sive peritiam morum ^ swe 
elegantinm Latii sermonis spectcs. Potocki in Centuria Li- 
iHum yostrutcm nazvwa. Krom liistoryi Polsiciej pisał wiele 
inszych ksiąg^ i podał do druku len nujdry hiskup, a najprzód 
wierszem Poema dc Christi triumpho. Elcf^ia dc adversava- 
letudinc Sigismundi I. w Litwie w roku 1534. Delihcratio 
Lucretiae post vim Sexti Tarquinii elegia in kto, Aurea 
Carmina Pythngornc, et ąuacdam alin fragmentu c.r qui- 
busdum na łaciński język przetlóniaczył. Orationes S. Joan- 
nis Chrijsostomi aliąiiot translatae a Croniero exstant in 
operihus S. Chrysostonii. Oratio kalita in funerc Sigis- 
mundi I. Regis Poloniae. Dc conjagio et coelibatu Sacerdo- 
turn od Slnnislaum Orzechovium in Hvo 1561. która książka 
jak się dostała do rąk Piusa IV. Papieża, dziwnie ją naj- 
wyższy pasterz w swoim do Cromera danym liście wychwalił. 
Polonia sive de Situ. Populis ., Jloribus^ Magistratu et Re- 
publ. Regni' Poloniae lib. 2. Apologia pro nobilitatc sua a 
se conscripta. De Musica sen concentibus (juos c/torales vo- 
cant. Jlonac/ius sive Colloquia de vera et falsa religione. 
Epistoła de optima politia ad Senatum Regni Poloniae. Dru- 
g-ie zaś listy jego Karnkoyyski ai'cyl)iskup Gnieźnieński podał 
do druku. Sermones Si/nodales '^ które miał na prowincyal- 
nyeh synodach. Katechizm po jNiemiecku i po Polsku dla 
swojej dyecezyi. Dla tej jego tak wysokiej nauki, i niena- 
gannego rozsądku zażywały go Majestaty Polskie w różnych 
legacyach do postronnych monarchów, jako to do Karola V. 
Cesarza z Mikołajem Radziwiłem na len czas marszałkiem 
Litewskim, do Ferdynanda sukcessora Karolowego, a na len 
czas Króla Rzymskiego, kędy gdy dla kollegi jego i dla 
niego, taką ławkę przyniesiono, ze ich dvyóch dosyć wygo- 
dnie sięśc mogło, kollega jego pierwszy tak usiadł na niej, 
ze dla Cromera juz miejsca nie hyło ; co widząc Ferdynand, 
ze Cromera umyślnie tym postępkiem chciał od siehic rugo- 
wać, rzekł : Sedeat uterąue cum et in Legatione uterquc 
contineatur. To Warszawicki de Legato^ który ze to słyszał 
z usl samey-o Cromera, świadczy. Dziesięć razy różnych cza- 
SÓW do tego Ferdynanda posłował Cromer, a jedenasty raz 



lo4 Crouier. 

przez sledin lat ordynaryjnyin byt u dworu Wiedeńsklcg^o 
ableg-atem. Kreczmer de f^itis Episcop. f^^nrmien. w takiej 
zaś był u niego estymacyl , ze i do stołu jedneg-o z nim sia- 
dał, i w jednymze wózku jeździł, czego i książętom swoim 
rzadko pozwolił Ferdynand. Orichoiu Colloą. de execat. 6. 
Pawłowi IV. Papieżowi imieniem Zygmunta Augusta posłu- 
szeństwo oddawał, kędy gdy się z swojej industryi i dowcipu 
najwyższemu pasterzowi zalecił, pytał się Paweł coby za łaski 
od niego prosił, odpowiedział na to Cromer. Z Króla mego 
respektu mam dosyd wszystkiego. Co go tem więcej Papie- 
żowi przymiliło. Posłował i na zjazd Frankfordzki , na któ- 
rym Maxymiiian na ten czas Król Czeski , na Królestwo 
Rzymskie brał koronę: i do miast Anseatyckicli z Janem Ko- 
stką Gdańskim na ten czas kasztelanem. Tak tedy dobrze za- 
służony ojczyźnie tej prałat, gdy Hozyusza kardynała Pius IV. 
Papież do Rzymu wezwał: obawiając się, żeby dyecezya jego 
od berezyi w Prusiecb szerzącej się w bliskości, szkody ja- 
kiej nie poniosła, Cromera, swego niegdy dyscypuła koadju- 
Łorem na biskupstwie Warmińskiem uczynił: na której fun- 
kcyi pięknie i ze wszystkicb pocbwałą sprawował tę dyece- 
zya, aż do śmierci Hozyusza, kłóra przypadła na rok 1579. 
po której poświęcony na tęż katedrę od Stanisława Karn- 
kowskiego biskupa na len czas Kujawskiego, i żarliwością o 
część Boską i zabiegiem kt)ło dusz sobie powierzonych , i 
administracyą sprawiedliwości wszystkim był miły ; aż też już 
sędziwych lat dopędziwszy, na perswazyą Batorego Króla, 
synowca jego Batorego Jędrzeja kardynała, koadjutorem so- 
bie na toż biskupstwo z konsensem kapituły swojej uczynił: 
wkrótce potem w roku 1589. wieku swego 77 zasnął w Panu, 
mąż niespracowany, i korony Polskiej ozdoba. 

Krasicki w przypisach najprzód co do faniilji Kromera takie czyni 
dodatki: Urodzenie Kromera w Bieczu manuskrypta jego orygi- 
nalne w arcliiwum biskupstwa Warmińskiego zostające świadczą, 
tamże doczytałem w liście Kromerowym do St. Sokołowskiego, 
iź ojciec jego był Plebejus matka zaś i Babka szlacheckiego ro- 
du : miał Kromer biskup braci dwóch Mikołaja ten był opalem 
w Wielgradzie niedaleko Olomuiica , drugi bral Marcina, Bar- 
tłomiej sprowadzony do Warmji tamże życia dokonał, zosta- 
wiwszy syna Sebastyana kanonika Warmińskiego, o innym 
poiomslwie Bartłomieja wzmianki w skryptach i korresponden- 
cyach Marcina Kromera nie masz. — 
Do życia zaś Kromerowego jak następuje : 

Sam w listach swoich do kardynała Hozyusza wspomina po kilka- 
krotnie iź oliarowanej od niego koadjutoryi jłrzyjąć niecliciał i 
prawie przymuszony Piusa V. rozkazem wziął to jarzmo na sie- 
bie. Urzędy dyecezalne w Warmji i dotąd konserwowane nader 
zbawienne przepisy i ordynacye dowodzą jaka była lego wielkiego 
męża pilność w zadosyć uczynieniu biskupim obowiązkom. Mszały 



Ciidowskl— dvlelig:o\vski. loo 



ag^endy i inne kościelne ksi^^gi dyecezyl swojej z wielką pracą 
ułożył i niemniejszNiu kosztem drukować kazał. — 

W przedmowie kroniki swojej, a raczej w dedykacyi oncj Królowi 
Zygmuntowi Augustowi wspomina zaraz łiroiner iź był wyclio- 
waricem (jlamrala arcybiskupa Gnieźnieńskiego i bisku|)a Krakow- 
skiego. — W tejże dedykacyi wspominając iż mu Król archiwum 
koronne otworzyć rozkazał, czyni się powinowatym Ocieskiego 
kanclerza naówczas w. kor. — Sic autem aesluanli la inihi 
Sif^ismunde Augustę licet aliud agens succurristi \, idque sire 
ultro ^ sire viris , omui in genere prudentiae dejcioritntis , ./'^''* 
virtutisque laude cumulnlissimis et erga me pro/zent/issimis Joanite 
Ociessio ąffuń meo Cancellario et Joannę Przei'embio Procan- 
cellario itd. — 

Założył był w Warmji Kromer wieś Kromerowo , i la dotąd z 
temże nazwiskiem trwa , chciał na nie bratu dać przywilej ale 
kapituła Warmińska przeszkodziła tej jego intencyi. — 

W apologji oryginalnej ręką Kromera pisanej te są słowa — fateor 
ingenue ^ me matrem et acium paternam et utriscpie pare/itibus 
nobiles, patrem vero Plebejum et oppidanum honestum habuisse. 
itd. — Msh\ Hlsb. 

Ciiflo^vski herbu Leliwa. Ks. Kojałoiuicz powiada 
ze nad księżycem i g^wiazdą jak zwyczajnie są w herbie Le- 
Hwa, kładą strzałę, prosto zeleźcem w g-órę wyryclitowaną, 
bez piór, a w hełmie trzy pióra strusie. Z tycli był Marcin 
Cudowski sędzia wojskowy rycerz odważny zabity pod Szkło- 
wem. Tymże sposobem kształtują herb swój Daszklewlczo- 
wie w Litewsklem. — 

Niesiecki w supplemencie umieszczonym przy Tomie IV. odwołuje 
się do Cudowskiego pod herb Leliwę , gdzie znów pisze iż w 
Tomie I. pisał o nich ale herbu niewiedział i cytuje stronnicę, 
na której jednak nie o Cudowskich, ale o Czudowskich bez wy- 
rażenia herbu pisze. Pewno więc oniyłka w piśmie zachodzi, tem 
bardziej że familia Czudowskich herbu Leliwa do dziś dnia exy- 
stuje i między przodków swoich liczy wspomnianego tu Marcina. 
— Wielądek pisze i o Cudowskich i o Czudowskich, dodając do 
pierwszych jako czytał iż w roku 1784. Cezary Cudowski opat 
Połocki Hlebo Boryski. — 
Patrz niżej pod Czudowski. 

Cliclziuoiv.ski herbu Jastrzębiec. W Krakowskiem 
kledyfJ województwie pod tem imieniem na dobro ojczyzny 
pracowali, ale według naszych pisarzów juz tcnil czasy od 
dóbr, Borowskich imię sobie przejęli. 

Clirselius. O nich świadczy Dawid Chllchen w życiu 
Farcnsbachlusza wojewody Inflanłskieg-o, ze w Inllanciech 
między najdawniejszeml ten jeden kwitnął; z tych Cnrselia 
matką była teg-oz Farensbachinsza wojewody. 

C^vieli;::01V«>»ki. O tych ani Paprocki , ani Okolskl 
nie pisał. Zygmunt Cwiellgowski archidyakon llniejowski, 
Kujawski, Płocki kanonik w roku 1652. Jan Iiaptows/a'. 



im Ćwikliński — €yg:eiii1ierg'. 

C^vikliii^lŁi herbu Nałęcz. O tych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał : ale w Tarnowie widziałem Nałęcz zawią- 
zany, własny tego domu łierb. Są w Mazowieckiem woje- 
wództwie, bo Wojciecli Ćwikliński w ziemi Ciechanowskiej 
Jana Kazimierza, Stanisław i Kazimierz w Płockiem Jana III. 
podpisali elekcye. 

C^liliellOivs]Łi. I o tych ciź pisarze milczą. Cwlli- 
chowskiego Jeziorkowska małżonka, pozostała wdowa po Kon- 
drackim. 

C^ylllilski herbu Prawdzie , w województwie Mazo- 
wieckiem. Alexy czy Alexander Cybulski podscdek Wyszo- 
grodzki , podpisał dekret przeciwko heretykom u Łubteńsk. 
in fitis Episc. Plocen. tenże czy inszy już sędzia Wyszo- 
grodzki w roku 1564. o którym konstytucya fol. 07. Synów 
miał pląciu, Jana wojskiego Wyszogrodzkiego, Constit. 15G9. 
fol. 172. i 1581. fol. 395. Macieja kasztelana Wyszogro- 
dzkiego, podpisał list liifeudat. in Prus. 1578. Jędrzeja cze- 
śnika Wyszogrodzkiego. Adama kanonika Płockiego. Felixa 
który w Krakowskiem osiadł, i córkę Annę za Janem W^ró- 
blewskim podsędklem Wyszogrodzkim. Adam brat Alexego 
spłodził dwóch synów, Jakóba i Tadeusza, tyleż córek. Zofia 
z Marcinem Nleborsklm podsędklem Wyszogrodzkim, Kata- 
rzyna z Jakóbem Nieborskim zmówione. Szymon rotmistrz 
w roku 1658. Komput Tfojska. Sebastyan , Jan i Jędrzej 
w województwie Rawskiem w roku 1674. Jan w Sendo- 
mierskiem 1697. 

Jan Cybulski wojski Wyszogrodzki marszałek trybunału 1.580. Ma- 
teusz z województwa Witebskiego, powiatu Orszuńskiego, Do- 
minik, Jerzy i Tadeusz Cybulscy z powiatu Oszmiańskiego 
w roku 1700. pisali się na walnym zjeździe pod Olkhiikami oby- 
wateli W. Ks. Lit. Ignacy Cybulski z ziemi Bielskiej pisał się 
na elekcyą Stanisława Augusta Króla. Nikodem Cybulski ko- 
mornik ziemi Czerskiej , w tym czasie żyjący. — Heraldyka 
Wiclądka. 

Cy^aiiskl herbu Prus lwio, w Łęczycklem woje- 
wództwie. 

Cygemlierg herbu Chomąto^ MS. o Familiach Pru- 
skich tak ten herb opisuje: Chomąto białe w czerwonem 
polu, hełm zawarty, na wierzchu czapka Czeska, binda czer- 
wona, i podszewka pod nią, na czapce Chomonto, na każdem 
po cztery pióra pawiego ogona: a że go pod Chomąto ina- 
czej udałem, uczyniłem to idąc za Panegiryklem nie dawno 
Zaleskim przypisanym. Takim zaś kształtem jak go tu teraz 
kładę, widzieć go w kościele katedralnym w Chełmży w oknie 
na północy, i w kościele Chełmińskim w oknie ku południo- 
wi, i na tumie Warmińskim. Starożytności domu Cygenber- 



€ym — Cyremlierg*. l^" 



gów, dowodem jest przywilej, na zafrymarczenie wsi Su- 
chostrzyjj za Zajączków w roku 1338, Augustynowi Cyji^en- 
bergowi , od Teodoryka grafa z Altenburgu dany , któreg^o 
Augustyna |)()toinek rozkrzewiwszy si<^^, tak na Dobrzyńskiej, 
jako i na Cliehulilskiej ba i Pomorskiej ziemi, wielu inszych 
familji stał się przodkiem, które po dobrach różne sobie [)rzy- 
brali nazwiska, jako to po Orlu Orłowski, po Suehostrzy- 
gach Suchostrzycki, po Zalesiu Zaleski, po Bochlinie Bo- 
chliilski, po Knybawie Knybawski , po Sadlinie Sadliiiski, 
czyli juz temi czasy Czadliński. O tych domach pism wiele 
było , w ksi«;gach Tczewskich , ale gdy pod czas wojny z 
Gdańszczanami Tzczew zgorzał, i ksi(;gi te w popiół poszły. 
Przecież znajduje się w Kwidzynie, albo in Castro Marianae 
fnfulae w roku 1289. przywilej dany, kędy między inszemi 
są ci podpisani, Meinhard z Quiernwoida Mistrz ziemi Pru- 
skiej, Hehitus Commendator w Kiszporku, Arnold z Wał- 
dowa herbu Mars. Bartosz z Ruthenberku herbu Przewoskich, 
Henrych z Cygenbergu , Jan z Ebern , rycerze. 3Iichael 
Schaftcr w roku 1394. z herbem Chomąto leży w Piase- 
cznie w kościele, jako świadczy jego nadgrobek, ale napisu 
trudno wyczytać. Z Niemiecka wieś Suchostrzygi zowią Von 
der Launaw z których jeden był kanonikiem Warmińskim, 
leży w Warmji pochowany w Tumskim kościele, z takim 
napisem na kamieniu: Anno Domini 1443. die2. Maj't. Obiit 
f^enerabilis Dominus et Magister Peregrinus de Cygenherg 
Canonicus f^^armiensis^ cujus anima reąuiescat in pace. I 
drugiego tegoż miejsca kanonika Mathias de Launaw Cantor 
et Canonicus Ecclesiae t^armiensis Obiit anno 1495. die 
21. Ibris. Von Cygenherg chorąży Chełmiński na dworze 
Zygmunta I. człowiek zasłużony. Jan Suchostrzycki chorąży 
ziemi Chełmińskiej, nie pisał się Suchostrzyckim, ale z Cy- 
genbergu. Do tegoż herbu należą Wulkowscy, o których na 
swem miejscu. 

Cym herbu Ogończyk, MS. o Familiach Pruskich, 
Cymów, że kiedyś w Prusiech kwitnęli wspomina, a bodaj 
nie jednejże dzielnicy z Działyńskiemi. Z tych był jeden, Von 
Cym kanonik Chełmiński, którego nadgrobek widzieć na Cheł- 
mińskiej w kościele Gostkowskim. Felix Cym dziedzic na 
Kamionkach. Jest na Bożej męce za Kamionkami, imię to 
Cyma, jadąc do Gostkowa : poty ten 31S. 

CYREMBERG HERB. 

Jeleń czerwony w prawą tarczy bieżący, i nogami przed- 
niemi na zielone pagórki wskakujący w białem polu , na 



ii18 



Cyrciiilierg — €yroivski. 



CYREMBERG 




HERB. 



hełmie bez korony Jelenie rog^i, czerwone albo koralowe, 
labry czerwone i białe. Tak g-o opisuje MS. de Fumiluff 
Priissiae ^ kędy przydaje, ze z Hassyi z Niemiec z arcybi- 
łkupstwa Bremeńskiego , w te się kraje przenieśli. Jakoż 
Michuel ab Isselt in Historia stii temporis anno 1572. tak 
mówi: Comes Cerembergius^ qui Aariaci Principis soro- 
rem, conjugem liabebat, a qnibusdam Gelris ^ aliisque Jini- 
timis ^ yeteris Reipuhlicae administrationis , pacisfjue publi~ 
cae pertaesis incilatus ^ exerci/um non contemnendum con~ 
scribi jussit ^ m Comitatu Xutphaniae, t^elavia et Transise- 
lania., ąuaedam oppida capit. Jest ich genealogia w trybu- 
nale koronnym Piotrkowskim produkowana, którą tu kładę. 
Henryk Cyremberg z Oldowny to potomstwo spłodził; 3Ii- 
kołaja w Rhodyjskiej kawaleryi był przeorem, Hillę księnią 
tamże. Hasekę zakonnicę w Niegelwoldzie : Bechę Mniszkę 
Rodyjską. Jana którego z Schopieryanowny trzy córki, Do- 
rota, Katarzyna i Barbara i syn Daniel, tego zaś z Schach- 
manowny synowie Jan zył z Kerlowną, Kasper z Hejnowną 
od której Henryk Daniel i Ernest synowie. Jakób ostatni 
potomek Henryka pierwszego z Kenkellanowny miał Henryka, 
poległ pod Libiszawą w roku 1577. i Konrada któremu Bar- 
bara Rozemberkowna powiła dwie córki Dorotę i Elżbietę. 
Z synów zaś Jan z Zofji Pampowskiej zostawił piąciu synów, 
Michała, Konrada, Jana Marcina i Jędrzeja. Jakób z Ho- 
wemanowny córkę Barbarę Bobartową, i Jerzego bez poto- 
mneg-o. Konrad wrócił się do ojczyzny swojej do Bremy. 
Daniel z 3Iathesianowny córki dwie Krystynę i Dorotę i Jana 
sterilem. 

CyroiłSfei w Mazowieckiem województwie. O tych ani 
Paprocki, ani Okolski nie pisał. Z tych Mikołaj Cyrowski 
Soc. Jesu missyonarz obozowy z wojskiem Polskiem w Mo- 



Cyryna. i'>'> 

skwie Dymitra zmyśloiiej^o na rzjjdy te<jo państwu odprowa- 
dzaj«}cyiii ; któr.i to iiiissy^ z jakim pożytkiem w duszach, z 
jak;| ofhot.j niesfatygowaiuł i żarliwości;^ odpiawił, wypisali 
insi obszerniej. Powróciwszy z Moskwy, rz:|dzit kolle<^ia, 
Lwowskie , Jarosławskie , Poznańskie lat trzynaście, na osta- 
tek w wielkiej opinji życia swego świątobliwości umarł w 
Poznaniu w roku 1625. 

Cyryiia herbu Trąby 2do , w województwie Brachiw- 
skiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Jerzy 
Cyryna Dougil z Łyczkowa rotmistrz pancerny w r. 1658. 
Iiomput Jfojska: był potem stolnikiem Trembowelskim. Syn 
jejjo 31ikołaj pisarz ziemski Biaeławski , s^^dzia •5;i'odzki (ira- 
bowiecki starosta Niechorowski deputat na trybunał koronny 
w roku 1699. tego zaś syn Józel' starosta Nicborowski. 3Ii- 
chał I Marek w temze województwie kwitneli 1674. Cyryna 
w zakonie S. Franciszka ordinis minor. Conyentualium, w 
nauce i w zakonności u wszystkich yyzicty. Teofila Cyrynianka 
Promińsklego małżonka 1702. Inni ich piszą Carzyna, Inni 
Czaryna. 

Cyryna herbu Dzialosza. Niosiccki przypisuje im herb 7/y/- 
by 2do lubo inny autorowie licrb im Dzialosza przyznają a na- 
wet sam Niesiecici pisząc o herbie Dzialosza między herbownemi, 
pierwszych Cyrynów kładzie. Dii/tczewski w herbarzu swym T. I. 
stron. 59. umieszcza obszerny opis tej łamilji, z którego pokazuje 
się iż to ci sami Cyrynowie są którym Niesiecki herb Trąby na 
daje. Lubo genealogia przez Duńczewskiego umieszczona prawie 
zupełnie się z Nicsieckiego zgadza , gdy jednak więcej w sobie 
inferessujących szczegulów obejmuje, skróconą przeto o ile się 
Cyrynów dotyczy, umieszczam jak następuje: — 
Na dokument niżej wyrażonej procedencyi , na dobrach Łyczkowie, 
od książąt Litewskich Witolda i Gedymina nadanych , Dogi- 
lów Cyrynów , herbu Dzialosza , kładę tu wypis z ksiąg gro- 
dzkich , zamku Włodzimierskiego, roku 1727. dnia trzydziestego 
Października , genealogji przez Franciszka z Łyczkowa Do- 
gila Cyrynę , Stolnika Trębowelskiego, per oblataf/i podanej, te- 
noris seyuentis : W Roczki sądowe grodzkie Włodzimierskie, od 
dnia dwudziestego trzeciego miesiąca, roku wzwyż na akcie wy- 
rażonych przypadłe, i sądownie odprawować się zaczęte, prze- 
demną Wojciechem Stanisławem Antonim, na star\ch Iwaniczach 
Iwanickim, łowczym Nowogrodzkim, podstarościm grodzkim Wło- 
dzimierskim, i księgami niniejszemi grodzkiemi starościńskiemi, 
Coinparens personaliter Frań cisz elc Dogil Cyryna, stolnik 
Trębowelski, tę genealogią imienia swego, per ob latam podał de 
tenore rerhorum seguenii. 
Cyriacus Dogil in Łyczków Jaroszewicz , a quo Timotheus , a quo 
Matthias, a quo Nicolaus, qui cum Theodora Pacow/ia, Stanislaum^ 
a quo c.rstaf proles ; Petrum, a quo e.rstat itidem proles. Joa/i- 
7ie7n, qui cum Borejkowna^ primo roto Theodora Diakowska Geor- 
giuui quinulnnn , Michaelem , a quo cum Gędjnrzowska Andreas, 
a quo ejcstat proles , Marian/ta Ge/terosi Joannis Sobieszczatiski 



IfiO Cypyna. 



consors , Marcum, a quo cum Anastasia Karlihska Georgius 
sterilis occubuit a Svec/'s, Marianna Genei^osi Joannis Podbereski 
consors , primo cum Ge?ieroso Iziernicki sterilis ; Christinam bi~ 
nuhain , secundo cum Gimeroso Garbowski, Franciscum in sae- 
culo , in Christa Bernardinum, primo cum Gener. Michaele Da- 
niele binominis , Iźł/cki, Constanfinum, a quo exstat proles^ An- 
nam biuubam, qune Michaelem, a quo itidem exstat proles; Tej'e- 
siam Generosi H^innicki consortem , secundo Generosi Stephani 
Dqbski, cum quo Magdalenam rirginem innuptam , primo voto 
Danielis Ale.randri binominis Stępkowski , Mariannam Ale,xan- 
dram binominis binubam^ a quo Joannes , a quo exstat proles , se- 
cundo Generosi Burkach', a quo exstat proles , primo Generosi 
Matthiae }Vojna^ Stanislaus , a quo exstat proles, Anastasiam 
binubam , a qua Marianna maritata. Secu?ido Generosi Samuclis 
Miączy liski, Adalbertus sterilis , Barbara Generosi Rakowski. 
Secundo roto cum Chomentowska sterilem; tertio cum Dorothea 
Łajszczewska , quae primo voto Juit Łopacka sterilem; quarto 
voto cum Marianna Potocka, cum qua Nicotaum Notarium Terre- 
strem Braclariensem , qui cum Skotnicka primo voto Modri/ńska 
Josephum , cum Ja?iiszewska Capitaneum N iechrorociensem Udal- 
ricus , Carolum , Georgium Dapiferum Tr{'bovlensem , Vice-Ca- 
pitaneum Castrensem Vlodimiriensem, qui cum Catharina Cie- 
szkowska Jacobum steińlem , Franciscum , qui cum Francisca 
Stoińska Mariannam Apolloniam binominis , Marciannam Mag. 
Jacobi Orański, Judicis Tei^restris Czerniechoviensis , secundo 
cum Dorothea Iwanicka steriliter: primo cum Christina Więckow- 
ska Mariannam Generosi Joannis Rabczcwski consortem , Joa?i- 
nem binubum , Justinam Generosi Przyluski consortem, Catha- 
rinam sterilem , secundo cum Marianna J aroszewiczowna , cum 
qua Angelam, primo cum Gener oso Zieliiiski, Theojilam binu- 
ham, secundo cum Promiński, cum utrisque sterilem, Alexan- 
drum sterilem. Quinto roto cum Alexandra Mieszkowska , quae 
primo roto fuit Wydzdzyna sterilem ; Alexandrum , qui cum Hu- 
lanicka Joamiem insaeculo, in claustro Antonium Sancti Fran- 
cisd Minorum Conrentualium. Georgium in saeculo , in claustro 
Pctronium Ord. Praedicator., Mariannam Generosi Łazarski ste^ 
rilis; Helenom Genei^osi Hulewicz , a qua Marianna Generosi 
Martini Czarnecki, Christinam Generosi Jacobi Kiliński, cum 
quo Thomas stei^ilis, Catharinam maritatam, Franciscus Notaińus 
Orrucensis, qui cum Helena Pawłowska Apolloniam, Mariannam, 
Annam, haec demortua. Danielem, Carolum, Samuelem steri- 
leSf Marianna sterilis. Augustinus sterilis , Ludorica Generosi 
Korzeniowski, a quo proles exstat ^ Magdalena Generosi Sobie- 
szcza/iski, a qua exstat proles i Catharinam Chi'istinain binomi- 
nis, a qua cum Mag . Leduchowski , Casimirus , a quo extat pro- 
les; Tercsia Generosi Wyrzykowski, cum quo proles exstat. W tej 
genealogji podpis ręki Jegomości podawajfjcego w te słowa: Fran- 
ciszek z Łyczkowa Dogil Cyryna, stolnik Trębowelski. Która 
to genealogia za podaniem i prośbą wzwyż rzeczonego Jegomości 
^«r oA/^/ffm podawającego , a za mojem urzędownem przyjęciem 
do ksiąg niniejszych grodzkich Włodzimierskich, de rerbo ad rerbum 
jest ingrossowana , z których i ten wypis pod pieczęcią grodzką 
.Włodzimierską jest wydany, pisany w zamku Włodzimierskim. 
(Locus \ Sigilli.) Correxit Zaleski. Legit cum Actis Szawlowski. 



Cyryna. i^i 



Cyryak na Łyczkowie Doj;;!!, od Jarosza Doj^ila Antenata swego, 
Jaroszewicz : miał syna T y ni o t e u s z a ; wnuka M a t y a s z a , pra- 
wnuka Mikołaja Do gil Cyrynów : a źc ciż Icliniość Civps po- 
wiatu Lidzkiego bywali na sejmikach w Trocku i Lidzie podczas 
obrad, jako dokumenla i inne transakcyc specylikowane e^rprpssc 
utwierdzaj.), od roku 1500. 15(^7. za Króla Alcxandra, i 1578. 
159G. Ton Mikołaj prawnuk Cyryaka , wszedł iii fhedcra mał- 
żeńskie z Teodor;j Pacowną ad ohlo(j//o/itia»> transakcyi pierwszej, 
za panowania Króla Stefana roku I57r). d/e 19. 9Z'/v'y datowanej ; 
powtórnej , to jest testamentu tejże Teodory , alias Fedi Paco- 
wny, w majętności Łyczkowskiej roku 1581. die 29. Aprilis 
spisane in originali. Także w trzeciej roku 1025. die 6. Mali 
in originali ^ a per oblatam 1043. die 3. Junii podanej. 

Tegoż Mikołaja na Łyczkowie Dogila Cyryny , z Teodory Pa- 
co wni/ , pierwszy syn Stanisław, drugi Piotr; od Stani- 
sława dopiero Avspomnionego , idzie syn jeden Seniion, który 
z J\Jqczf//tskq synów czterech spłodził, pierwszego Jana bez- 
dzietnego, drugiego Pawła, który z Maryanną Ludiriską niiat 
Annę urodź. Popławskiego, i Teresę urodź. Brudzowskiego mał- 
żonki. Trzeciego syna Wacława, który z Zolią Koztichowską 
stefni/s. Czwartego i ostatniego Stefana, który z Maryanną 
Zankoioską spłodził Konstantego, ten w pierwszym mał- 
żeństwie z Agnieszką Lipską miał synów dwóch, Mikołaja z 
potomstwem, i Jana bezdzietnego, w powtórnym z Anną Kor- 
czakowską, także dwóch, Marka z potomstwem, i Andrzeja 
w szkołach jeszcze będącego. Od Piotra proles easlat foemella. 
Jan z Łyczkowa Dogil Cyryna , cześnik Braclawski, syn trzeci 
Mikołaja Dogil Cyryny, z Teodory Pacowni/ spłodzony, wziął 
w małżeństwo Teodorę Borejk^wnę , herbu Itościesza. 

Tegoż Jana z Łyczkowa Dogil Cyryny, z Borejkowna było sy- 
nów dwóch, Jerzy, który śluby małżeńskie pięć razy ponawiał, 
Alexander, o którym niżej 5 i córka jedna Katarzyna Krystyna 
binoniinis za Leduchowskim. 

Ten Jan Dogil Cyryna, cześnik Bracławski , był przyjaciel inii- 
mus książąt Ostrogskich , Janusza kasztelana Krakowskiego, i 
Władysława Doininika wojewody Scndomierskiego , od któ- 
rych pierw^ej książęcia Krakowskiego, prawo przywilejem na dobra 
wieś Kliteiłkę w powiecie Krzemienieckim leżące. Jare ordiiia- 
tionis z potomkami swemi otrzymał ; tylko że to prawo, pod czas 
nieszczęśliwej wojny Pilawieckiej w oryginale zginęło. Przeto przez 
wyżej wyrażonego książęcia wojewodę Scndomierskiego, powtór- 
nym przywilejem , roku 1049. dnia 1. 31arca w Tarnowie, temuż 
Janowi Dogil Cyrynie z potomkami jego na pomienione dobra 
wieś Klitenkę potwierdzone, które przywileju \)r^\\o , ad compa- 
Htioncm Jerzeg.o rotmistrza, syna tegoż wyrażonego Jana, do 
grodu Krzemienieckiego , proprii Districtus , roku 1054. die A. 
'dbris ^ per oblatam podane, a potem obiatą powtórną do ksiąg 
grodzkich Włodzimierskich , roku 1722. dnia 23. Lutego in- 
grossowane. 

Jerzy z Łyczkowa Dogil Cyryna, stolnik Trębowelski , rotmislr>: 
wojska pancernego J. K. Mości i Rzeczypospolitej, podług trans- 
akcyi dekretu w sprawie na sądach hetmańskich , w obozie pod 
Warszawą , roku 1()50. die 22. Junii ferowanego , a per obla- 
łam do ksiąg ziemskich, województwa Kijowskiego, trybunału Lu- 

TOM III. 11 



1G2 Cyryna. 



helskiego, roku 1C73. miesiąca Augusta dic 19. podanego, svn 
pierwszy Jana z Borrjkownt/ , w różnych okazyach wojennych 
dzielny i doświadczony rycerz, za Króla Jana łiaziniierza mężnie 
stawał , jako dawnością rodowilości zasliig domu swego, ])rzvkła- 
dem anlecessorów wojui,' traktował. Wiele howiem rozruchów, i 
wojen gwałtownych z 3Joskw.'j , Turkami, Chmielnickim, Tata- 
rami, i Kozakami tego wieku hyło, przeciwko którym rycerstwo 
koronne, i W. Ks. Lit. ucierać się mężnie ochotę miało; o 
czem Stanislaiis liobierzi/cki lifisztclau Gdańskie Autor Lmtdatus 
Ul). 6. poi(. 370. Uem Uh. 7. fol. 448. et 409. Joannes Pasto- 
riiis de Bel to Scijthico , Cosatico , et alii.s. Tenże Jerzy Dogil 
Cyryna , pisał się z Łyczkowa , jak świadczą transakcye różne, 
także na wypisie z ksiąg grodzkich zamku Włodzimierskiego roku 
1081. dnia 14. Czerwca, którego też czasu pomieniony Jerzy 
Dogil Cyryna hył stolnikiem Trębowelskim , sędzią deputatem 
z województwa Braclawskiego na trybunał koronny. Ten naj~ 
wprzód wszedł w kontrakty małżeńskie z Teodorą Dialiowską., 
herbu Trąbi/. 

Michał Dogil Cyryna, wojski Lubelski, syn pierwszy Jerzego 
z Dinkołcskiej ., kt()rego z GejJibarnwskiej syn Jędrzej, mający 
potomstwo pici białogiowskiej , i Maryanna córka, z Sobieszczaii- 
skiego małżonka, którycb także potomstwo. Marek syn drugi 
Jerzego Dogil Cyryny , także z Diakoteskiej , hył sędzią de- 
putatem tuybunalu koronnego z województwa Braclawskiego , w 
roku 1073. podług transakcyi autentycznych , ad ejiis cnmparitio- 
?ien}, imieniowi swojemu służących, tegoż roku dnia 19. Sierpnia, 
do ksiąg trybunalskich województwa Kijowskiego Lublinie jako 
się namieniło wyżej , per oblatom podanycli ; a na ostatek wyżej 
specvfikow'ane dokumenta , z trausakcyą suh Acta roku 1701. in 
Castro Varsarien. będącą ad proprium Territnrhnn grodu powiatu 
Lidzkiego roku 1721. die %\. Jurni per oblatam przeniesione, 
którego Marka z Anastazyą AVr////óA'(jr syn także Jerzy bezpo- 
tomny, i córka Maryanna, pierwszem małżeństwem za Iziernickim 
bezdzietna , drugim związkiem z Podbereskim , jest potomstwo. 
Krystyna córka tegoż Jerzego z Diakowskiej , była za dwiema 
mężami, primo t^ oto za Michałem Danielem Iżyckim, z których 
Konstanty mający potomstwo, Józefa i Anna binitba, z której 
syn Michał: secirndo voto taż Krystyna z Garbowskiego urodziła 
Franciszka, któremu w zakonie Bernard. Teresa druga córka 
Jerzego z Diakowską, pierwszem małżeństwem była za AVinni- 
ckim bezpotomna , drugiem małżeństwem za Stefanem Dąbskim, 
których córka Magdalena, Maryanna Alexandra binominis , trze- 
cia córka Jerzego z Diakoir.ską , pierwszy raz ślubowała Ale- 
xandrowi Stępkowskiemu, których syn Jan mający potomstwo; 
drugim ślubem żyła z Burkackim , z których także potomstwo, 
Anastazya czwarta córka Jerzego z D/akotoską, dwa razy także 
śluby małżeńskie ponawiała, pierwszy z Matyaszem Wojną, któ- 
rych syn Stanisław mający potomstwo. Córka Maryanna zamę- 
żna , i syn drugi Wojciech bezdzietni: taż Anastazya w dru- 
giem małżeństwie z Samuelem Miączyńskim miała córkę Barbarę 
za Rakowskim, i z nich potomstwo. 

Wzwyż wyrażony Jerzy z Łyczkowa Dogil Cyryna, stolnik Trę- 
bowelski , rotmistrz wojsk pancernych , z drugą żoną Chomen- 
towską, i trzecią Dorotą Łajszczewską , źył bezdzietnie. 



Cyryiia. i63 



z czwartej zaś żony Maryanny Potockiej ^ herbu Janina , to jest 
tarcza brunatna w czcrwonein polu , na hełmie pawic pióra ; miał 
synów czterech, 31 ikolaj a, Jerzego, Jana. i Alexandra; 
córkę zaś jedne Teolilc. 

Mikołaj Do gil Cyryna, pisarz ziemski województwa Bracław- 
skiego , podstarości i sędzia grodzki Grabowiecki, pierwszy svn 
Jerzego z 3Iaryanny Potockiej, herbn Janina , ożeniony z Sko- 
tnicką hno roto IModrzyiiską , spłodził synów dwóch, Józefa 
starostę Niechworowskiego , którego z Janiszewską syn jeden, 
Udalryk, umarł bezpotomny: Karola także bez potomnego. 

Jerzy z Łyczkowa, na Nerodyczach Dogil Cyryna miecznik, 
pisarz grodzki Winnicki , potem ziemski Bracławski, podstarości, 
sędzia grodzki Włodzimierski, ad obloquentiam transakcyi działu, 
ex vi sukcessyi między sobą, i innemi konsukcessorami, r. 1705. 
dic 14. Februarii nastąpionego in Originali, a per oblałam av 
Grodzie Owruckiem proprii Districtus tegoż roku, dnia IG. Marca 
podanego, dóbrNcrodycz dziedzic, syn drugi Jerzego Do- 
gil Cyryny , rotmistrza, i Maryanny Potockiej., herbu Janina , 
małżonków; był kilka razy posłem na sejmy, gdzie z Mikoła- 
jem bratem swym rodzonym będąc posłami na sejm Electio7iis 
z województwa Bracławskiego, tęż elekcyą w Warszawie Naj- 
jaśniejszego Króla Jmci Augusta 11. roku 1697. podpisali. 

Ten Jerzy Dogil Cyryna, podstarości sędzia grodzki Włodzimier- 
ski , był dwa razy sędzią deputatem trybunału koronnego, z wo- 
jewództwa Bracławsiciego roku 1705. z województwa Czernie- 
chowskiego roku 1721. miał dwie żony, pierwszą Katarzynę Cie- 
szkowską sędziankę ziemską Czerniechowską , z tych niżej wy- 
rażone potomstwo; a z drugą Dorotą Iwanicką bezdzietnie umarł 
roku 1723. 

Z tych tedy Dołęgitów Katarzyna Cieszkowska sędzianka, jako się 
namieniło , z Jerzym Dogil Cyryna miecznikiem, a potem pi- 
sarzem ziemskim Bracławskim , podstarościm sędzią grodzkim 
Włodzimierskim małżonkiem, potomstwo, Jakób bez potomny. 
Franciszek z Łyczkowa Dogil Cyryna, pierwej stolnik Trę- 
bowelski, potem sędzia ziemski Nowogrodzki, starosta Taborow- 
ski, Vir emeritits , był elektem na podkomorstwo Czerniechow- 
skie, podług Laudum ksiąg Grodu Włodzimierskiego, roku 1733. 
die 8. Januarii; i po różnych funkcyach , z wszelką doskonało- 
ścią, przytem modeslyą, skromnością, a oraz estymacyą publiczną, 
przy fundamentalnej rekognicyi , w trybunałach koronnycli będąc 
od fteassumpcyi post Festum Sancti Frannisci w Piotrkowie, ex 
turno marszałkiem na ten czas , aż do terminu Limity Sabatho 
antę Dominicam Palmarum, oddał intaminate laskę prześwietnemu 
ziemslwu. Także w Lublinie częstokroć Scipionem Themidis w 
dyrekcyi miał, którego dobrze zasługi w ojczyźnie wiadome. Zo- 
stawszy sędzią deputowanym z prześwietnego województwa Wo- 
łyńskiego, na trybunał koronny roku 1744. taki odebrał Panegi- 
ryk, między inszemi współ sędziami deputatami koronnemi. 

Mułtis saeciitis Lcchicum circamro/ans orbem, Gentilitia Tua penna, 
etiam Oralorios sub a/a recondit calamos. lUustrissime ac E.rrcl- 
lc?iłissime Domine , Maecenas Gratiosissime. Haec enim continua 
Jatigata rola tu, non tamen deplumata ; (quia ingenti mcritorum 
vestita copia , ąuotidie accrescit) et ideo elogiorum indiget incre- 
mento. Haec est Ula peniia ^ quac relocem. suum cf/rs?/m, semper 

11* 



164 Cyryiia. 



elevat sursum , qua comite lllustrissime Maeconns , ud alfa Honn- 
inim subsellia evolasti. Hacc csł penna , qnao Tc in sacra Themi- 
dis ara , ceu victininm l)iis grałam collocarit. Tc ctenim rcUistis- 
simo koc alatuiii decore, et Gcntililia culturis decoratum ala, 
dum magnaruin alarum Aquilae {Cires, Proceresgue Rcgjii intcl- 
ligo) obscrcarniit ; Ulico Jadicetn Terrestrcm Norogrodc?isem de- 
cantarunt. Pervcnit cantas iste ad Palalinalum Czcrnicchocien- 
sem, gui Judicuiri/m Tnam rcrerc/ido polcstałom , Te ad ullerio- 
rc7)i mor/f , promoiilgnc gradam , jam ad Comitia Generalia 
Rcgnijucujidisńmum Lcgatum, jam ad Tribunal Padomicnse Co- 
wissarium procrca/ido. Disirahunl majestatom honoris Tui Pal a- 
tinalus , uti/ttegram hnbeant. En itcrum Pulatinutus Volhyniae 
ex Districtu J lodimiriensi Te ad Celsissimum Tribunnl Reg?d Ju- 
dicem Depututum ex millibus unum concordi clogit roto , we c qui- 
dem sorte , sed cirtute. Coluit moa- Sarmaticus orbis multas in 
Te praestantissimas gualitates, obstupuit udmirandas probitates, 
dum altum tuum ingcniaui ad consilia , Comitia , et fcrenda ju- 
dicia 7iatum probaińt , et approbairit. Stetisti enim inter Statistas 
pro facundo Demosthene , longe jucondior Dogil, pro Catone 
graoior Cyryna , iibique non degener lllustrissimus Antcnatorum 
Filius , nuncupatus. Quid de lllustrissima Tua dicendum Prosa- 
pia? quae Anlecessorum Tuorumrectefactis titulis , jamplurimos 
replevit annales ; ut cero ad pcrpctuam rei memoriam perennent^ 
Gentilitia Penna ad Supcros elecacit. Fato Ula corpore dicisa, 
sed Jactorum , J'astorumque acciterna immorialitatc donata ^ Ula 
est magnae Domus Tuae memoria, quae imbelli oratori oblicionem 
parit, quajn lingua tang er e ori molesta est, obspquiosa dcscri- 
bere penna; calamo calamitas est: ne iiterque errct i a explicando. 
Timct quidem calamus , sed timorem pellit obligatio : Jam itague 
non encomiis impar celebrare , rerum calamo adorare incipio 
Illustrissimuui ac Excellcntissimum Dominum Georgium Ensife- 
rurn, post Notarium Terrcstrem Braclariensem, Judicem Castren- 
sem Vlodimiriensem , lllustrissimae Dominae Catharinae Cic- 
szliowskajocdercsociatujn Patruum Tuum. Hic est, cui lectissima 
Femina Mater sua Potocciana ad omnia prospcra benedixit 
Cruce. Hic est, qui Nomen suum immortalibus annotarit recte- 
Jactormn fastis , aliquotics saluberrimus ad generalia Comitia 
Resrnl Leaatus accuratissimus : bis ad Tribunal Rrsrni Judex 
Deputatus justissimus : et nonne meritorum erga Rempublicam hic 
Stator Patriae , ingcntem asportarit thcsaurum? Secuitur virtute 
Georgium, lllustrissimus Dominas Nicolaus Dogil Cyryna No- 
tarius Terrestris Palatinatus Braclariensis , et Judex Castrensis 
Graborecensis , cum Illustris. Domina Skotnicka H^pne?ieo nexu 
sociatus Patruus Tuus , risceribus Maternis cum Germano jun- 
ctus , nec niejńtis , honoribus , functionibus , Legali Judicis Tri- 
hunalis Regni ab Illo dirisus. Emergit a Nicolao cara Diis , et 
Patriae Soboles, Illustris Dominus Josephus Dogil Cyryna, qui 
Capitaneatum Nieckrororiensem rirtute acquisivit , ac ornaoit. 
Plures udkuc Patruos Tuos recentiori aetati saecula restituunt -. et 
ne illorum heroica celentur facta , curant inscribi actis. Adest 
Illustris Dominus Joamies Subdapifer Braclariensis , qui et ipse 
ad consilia natus , et natam sibi Progeniem , ut de Reipublicae 
consulet bono , serio educarit, et Sarmatico orbi dedicarit; Illu- 
stjńs Dominus Alexander Dogil Cyryna strenuus pro Patria 



Cyryna. i«5 



Hector, qui in conjlictu Calissienst Alcxandri)io ^ cum kosie di- 
micans cnrile , imparidum aniiiium in Marlialcs offiidit campos. 
Sif/ffi/Zi llluslrissiiiii Domini Dos^il (^i/ri/nae nori Lechiodum orbis 
Macodones ; Gcniis insnporahilc brilo . (/uonnn nolcrni mrnąunm 
moricnliir honorcs. Majorcs r/uidcm na fu lllifstres Dnini/ti , Mi- 
chnę/ Trihunus Lublinonsis ; et Marcus olini ad Celsissitnuni Tri- 
bunal Rc^ni Deputatus Dogil Cijnjuae , sed pari honoruni , 7no- 
ruinque e.rcetlentia acguniiter certnntes: non modo antiquissiuiae 
Domus Ct/7'i/norum , rerum et Palrine immobile Fulcrum erant. 
Descenderem ad lllustrissimos Dnminos Aeos , Abaeos , Ataeos, 
Atnrorunujuc Tuorum Alaros lllustrissime Maecenas , sed dum 
illorum praecelsa Nomina nec perampla ralent capere folia ^ etiam 
praesens rerelur includere charta; propono tauien a/ir/uos , quos 
pridem proposuit et praoposuit orbis. Gloria Gen lis erat llluslris- 
simus Dominus Gcori^ius Dogil Ci/ryna Dupifer Tręboeliensis 
Avus Tuus , quem , imparidum peclus , pro Patria semper niori 
jmratum , Cohortis loricatae Rotmagistrum fecit. Vir erat Martę 
et arte certa ns , qui et gladio pro Genie pugnaeit , et Orbi Le- 
chico mente Minerram genuit , ntultolies in Tribunali RegniJude.c 
Deputatus acccptissimus. Minime oblirioni dandus lllustrissimus 
Dominus Joannes Dogil Ci/rijna, Pincerna Brac/ariensis , Pro- 
avus tui/s , quem insigni dotatum prudentia , ditalum cieilitale 
praeterita adusque plorant, praesentia sibi incident. futura summe 
anhelant saecula. Gratiosus Ule Joannes ^ Columen Orbis Sarma- 
tici , cui, ne de suis jurium et libertalis ruat fundamentis ^ Pe- 
łrum , et Slanislaum Dogil Cijrynas , in eisque non dege?ieres sui 
successores ineictos omnes Heroes proridit. Quid tandem de Tuis 
dicendum Abaeis . Atavisque , cum plus ultra non suaris Suada 
progredi non valet, nec tantos audet canerc f^iros ^ quos pridem 
cecinit Sarmaticus orbis, de eieis gloriando, mortuos deplorando, 
similes a Superis i/nplorando. Dicerem de Illustrissimis Doniinis 
Nicolao , Mathia , Timolheo , Ciriaco , Ataeis Tuis , sed non 
quaeram aliunde gloriam Illuslrissimae Domus Tuae , cu/n Tu 
ipse Maecenas Graliosissime , decus et ornamentum sis : adsunł 
tibi clenodia mille ex lllustrissima Domina Francisca e Sloinsciis 
Consorte Tui Gratiosa , quae tantum in tui Familiam sanguinis 
alli indujrit Genus, quanlain sujficit ad Łaticlacia et Trabeas: 
adsuni e liliato Casimiri Nomine Filii Tui; ad cujus Candorem 
adrersis non nigrescit Lechia falis. Superaddunt Ula praetiosae 
Tuae et Illustri Domui, Poloccioru?n , Pacorum , Alexandrori- 
czorum , Borejhorum , Cieszkowsciorum , Skotnicciorum , Pa- 
szoriorum, Rijbinsciorum, Niemierzycciorum, Oskercorum, Jf^o- 
roniczorum , Bt/linarum , Oransciorum , Principum Czetwerliń- 
sciorum , Itcanicciorum , Kisielorum , Stecciorum , Rudziiiscio- 
rum , Nowosielsciorum , Zalęsciorum , Gosti/iisciorum , Mloccio- 
rum , Lipsciorum , Boguszewsciorum , Malachowsciorum , Sloin- 
sciorum , Hulewiczorum., Leduchowsciorum , Jfielhorsciorum, 
Rohozińsciorum , liaszcwseiorum , Brodowsciorum , et aliorum 
infmitorum Colligatae Fumiliae ; ubi illae in Te , Tu in illis , re- 
splendes gloriose : sed nec islos tangani calamo, ne laedere magis, 
quam eruditis laudare elogiis contingat. Circumici quidem anli- 
quissimae Tuae Prosapiae Illustrissimam Domitm , sed metam et 
terminum Dignilalis Tuae non al ligi: per longum et Intum lllu- 
strissimorum Cjjrynarum inquisiei et quaesiri Familiam , sed 



166 Cyryiia. 



millum elogiorum gemis inveni; quo tam digna Nomina et Numina 
collmideniur. Causam onmcm itivcstigare volui, sed crrabundus 
reccssinnfeci, dum te Judicem-perhorrui. Non ei^go de Teamplius 
judicabo , gul judicas orbem, judicent Te Proceres Reg?n , non 
rigoribus , sed supremis dignum hono7'ibus sentenciando ; quos ut 
Gentilłtia Tua, quain relocissime incolumis , ac longaevus adcoles 
Pen na, Super i faa-int. 

Ten Franciszek z Łyczkowa, na dobrach Niskieniczach w po- 
wiecie Włodzimierskim leżących , Dogil Cyryna sędzia ziemski 
Nowogrodzki, starosta Taborowski, miał za sobą Franciszkę Stoiń- 
ską, niegdy Macieja Stoińskiego herbu Janina, i Apolonji Hu- 
lewiczowny herbu Nowina, małżonków córkę. 

Z tąź Franciszką Stoińs/ią, Franciszek z Łyczkowa Dogil Cyry- 
na , sędzia ziemski Nowogrodzki , starosta Taborowski , miał sy- 
nów dwóch, Kazimierza, i Pawła; córek zamężnych dwie, 
Maryannę Apołlonią dwóch imion , Piotra Rzążewskiego stolnika 
Bracławskiego małżonkę , i Dorotę Ignacego z Liniewa Liniew- 
skiego, łowczego Grabo wieckiego syna, z Antoniego i Anny Ro- 
manowskiej , podkomorzanki Chełmskiej , Liniewskich małżonków 
spłodzonego żonę. 

Inne córki Franciszka i Franciszki z Stoińskich Dogil Cyrynów 
są minorennes. Marcyanna córka, niegdy Jerzego Dogil Cy- 
ryny wprzód miecznika, potem pisarza ziemskiego Bracławskiego, 
podstarościego sędziego grodzkiego Włodzimierskiego , a siostra 
rodzona Franciszka sędziego ziemskiego Nowogrodzkiego, sta- 
rosty Taborowskiego, z Katarzyny Cieszkowskiej urodzona, była 
żoną niegdy Jakóba Wojny Orańskiego, sędziego ziemskiego Czer- 
niechowskiego, z których synów dwóch Józef, i Jan, córka zaś 
jedna Teresa Iwanickiego skarbnika Nowogrodzkiego małżonka, 
z których potomstwo małoletne. Jan Dogil Cyryna podstoli Bra- 
cławski, syn trzeci Jerzego stolnika Trębowelskiego rotmistrza 
wojsk pancernych , z Maryanny Potockiej drugiego małżeństwa. 
Tenże Jan podstoli Bracławski miał żony dwie, pierwszą Kry- 
stynę Więckowską, z której Maryanna Rabczewskiego żona ma 
potomstwo ; druga tejże siostra Justyna , pierwszym związkiem 
za Przyłuskira bezdzietna, drugiem małżeństwem za Piotrem Wiecz- 
fieńskim miecznikiem Owruckim , od których Antoni; trzecia z 
nich siostra Katarzyna sterilis ; z drugą żoną Jarosz-ewiczowną 
Jan podstoli Bracławski, spłodził córkę Angelę. Alexander syn 
czwarty Jerzego stolnika Trębowelskiego z Maryanny Po^ocA?*ę/* 
Dogil Cyryna, pod Kaliszem odważnie stawając przeciwko nie- 
przyjacielowi , poległ na placu, bezpotomny : rodzona siostra jego 
starsza Teofila, najprzód za Zielińskim, potem za Proraińskim z 
obiema mężami bezpotomna. Piątą żonę miał pomieniony Jerzy 
z Łyczkowa Dogil Cyryna , stolnik Trębowelski , rotmistrz wojsk 
J. K. 3Ici i Rzeczypospolitej. Alexandrę Mieszkowskę, pierwszego 
małżeństwa Wydżdżynę , którą bezpotomnie odumarł, podług te- 
stamentu roku 1()86. dnia 18. Maja w Lubilnie pisanego. Ale- 
X and er Dogil Cyryna, drugi syn Jana cześnika Bracławskiego, 
a brat rodzony dopiero wspomnionego Jerzego stolnika Trębo- 
welskiego , rotmistrza , z Borejkowny urodzony , miał Hulanicką, 
a z niej synów dwóch, Jana na świecie, a w zakonie Anł^oniego 
WW. 00. Franciszkanów prowincyała zacnego i mądrego S. teo- 
logji doktora. Drugiego Jerzego na świecie, a Petroniego w za- 



CywiiiskI— Czacki. 167 



konie Kaznodziejskim Ś. Dominika: tychże braci, siostry rodzone, 
córki Alexandra trzy, Maryanna za J^azarskim l)czdzietna , He- 
lena za Hulewiczem , z klcirycli 3Iaryanna Czarnieckiego zona. 
Trzecia Krystyna, za Kilińskim , których syn Tomasz bezpoto- 
mny, drugi Franciszek pisarz grodzki Owrucki ; są i siostry 
pomienionych, Kiiińskie. Córka Jana Dogil Cyryny cześnika Bra- 
cławskiego , z Borejkowny , Katarzyna Krystyna binominis , za 
Leduchowskim będćjc, zrodziła syna Kazimierza, od którego 
dalsza proccdencya, i Teresc,^, która z urodzonym Wyrzykowskim 
ma potomstwo : byli Leduchowscy wojewodami kasztelanami , i 
innemi , dignitarzami , i teraz są urz\;dnikami Wolyńskiemi. — 

Cy^iliisKi herbu Puchała y w Wiclkiejpolszcze. Bar- 
iłomlej dworzanin Zygmunta Augusta. 3Iarcin w wojewódz- 
twie Poznańskiem, syn jeg-o Stanisław. Jan w Sieradzkiem, 
Józef, Mikołaj, 3Iacicj i Wojeiech w Płockiem w r. 1G97. 
Jan w zakonie naszym rządził kollegla Bydgoskie, Gdańskie 
1 Piotrkowskie. Wojcierli i Piotr z Cywina Cywińscy, z 3Iro- 
czkowskiej urodzeni 1700. Widzieć I podziśdzień jednego z 
Cywińskich nadgrobek w Chełmnie u Fary. 

Józef Cywiński wojski Poznański w roku 1742. a potem podcza- 
szy. Ignacy Puchała (Cywiński regent grodzki i sędzia kaptu- 
rowy pow iatu Oszmiańskiego podpisał się na akt koniederacyi W. 
Ks. Lit. dnia 28. Kwietnia 1764, roku w aktach grodu Wileń- 
skiego, Jan, Franciszek Puchała CyAviński , oraz Antoni i 
Walenty podpisali się z ziemią Warszawską na elekcyą Sta- 
nisława Augusta Króla. — Heraldyka Wielądka. 

CzaclBorski herbu Abdank. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał. Są w Krakowskiem. Kazimierz z Cza- 
clior Czachorski 1705. Wojciedi brat jego z Zofji Bielskiej 
lierbu Prawdzie spłodził Antoniego, Alexandra Soc. Jesu 
Józefa i Franciszka. Jerzy trzeci brat z Kaluszowską sterilis. 
W roku 1788 AleAander Czachorski wice -regent Włodzimier- 
ski. — Przypisy Krasickiego. 

Czacllo^Yski czy Czaełiaroslii herbu Korab ^ w 
Kaliskiem województwie. Czachowska Stognicwa Stanisława 
małżonka. Fabian w Kujawskiem w roku 1697. 

Na elekcyą Stanisława Augusta Króla Paweł i Jan Czachowscy 
pisali się z województem Płockiem. — Heraldyka JFielądka. 

Czacki herbu Świnka , w województwie Poznańskiem, 
a teml czasy I w Wołyńskiem. Jędrzej dziekan Kujawski, 
kantor Poznański, kanonik Gnieźnieński dwadzieścia i siedm 
razy deputatem zasiadał w trybunale koronnym, z czeg'o ta- 
kiej w ojczystym prawie umiejętności nabył, źc go ojczyzna 
do korrektury praw koronnych z sejmu \^'^arszawskieg'0 1589. 
destynowała Constitut. fol. 516. I z sejmu 1601. do lejze 
fnnkcyl Constit. fol. 734. CzackI z Czac miał za sobą Cliwal- 
kowską, z tej syn pojął Brzozogajską, która mu trzy córki 
powiła; Annę, tu z Janem Gajewskim sędzią Poznańskim 



168 €zacld. 



(hyła ło gorliwa o wiarę Pani, dla czego w dziedziczneni 
swojem miasteczku, zęby heretycki zbór wystawiono, zadnjj 
miarą zezwolić nie chciała: Białecki kościół z gruntu restau- 
rowała, a na inne kościoły hojną ręką cztery tysiące wysy- 
pała, liuzanie ^ Zulohnij Kalafulk.^ Elżbietę z Łukaszem 
Mielźyńskim podkomorzym Kaliskim. Trzecią z Stanisławem 
Szołdrskim (była to matka biskupa Poznańskiego Szołdrskiego) 
zmówione. Augustyn Czacki 1048. i Hieronim 1652. życie 
swoje w zakonie S. Franciszka ordin. minor. observant. Bogu 
poświęcili, z których pierwszego jest kazanie w druku Jasna 
przy ciemnej nocy Jutrzenka na pogrzebie Heleny z Grodow- 
skich Zieleilskiej chorążyny Ciechanowskiej miane : jakoż że 
i Czaccy z Zielińskich familji poszli, a od dóbr tylko to imię 
odmienili , czytałem in MS. Wojciech chorąży Wołyński, 
starosta Włodzimierski , porucznik hetmański , z dzielności 
sw^ojej tak rozumu, jako i ręki rycerskiej u Jabłonowskiego 
hetmana w pierwszych respektach, na Wołyniu osiadł, wspo- 
minają go Constit. 1685. fol. 14. a pojąwszy Katarzynę Za- 
borowską kasztelankę W^ołyńską, synów z niej dwóch zosta- 
wił. 3Iichała stolnika W^ołyńskiego, którego zgromadzona na 
walne sejmy rzeczpospolita, posłującego nie jednym razem 
słyszała, i tak dowcipu wielkiego obrót, jako i wrodzoną 
fakundyą pochwaliła. Zona jego Wielhorska kasztelanka Wo- 
łyńska, z niej syn i córka. I Stefana łowczego W^ołyńskiego 
starostę Medyńskiego komissarza do traktatów pod czas kou- 
federacyi 1717, 

Szczęsny Czacki bywszy podczaszy koronny, mąż nie tylko pełen 
gorliwości obywatelskiej, ojczystej miłości ku swej ojczyźnie, różne 
funkcye odbywający, wielekrotnie na sejmach posłował, dawał 
swej nie interesowanej myśli dowody , ale nawet grunt czystej 
religji w sobie mający , pełnił obowiązki doskonałego obywatela. 
Nakłady na wydawanie dzieł, które ludzi do cnoty sposobiły zwy- 
czajem mu się stały. Z przyczyn politycznych wzięty w niewolą 
przez Rossyan, w ciągu której, doznając nawet od nieprzyja- 
ciół swoich szacunku, stał się wielu wspólnie uwięzionym pomo- 
cnym. Schylony wiekiem , obywatelom przez sądzenie licznych 
kompromissów , użytecznym być się starał. Oddał ten szanowny 
mąż dług śmiertelności w roku 1790, dnia 2. Czerwca w dobrach 
swych Brusilowie w województwie Kijowskiem wieku 67. Śmierć 
jego życiu cnotliwemu zupełnie odpowiedziała. Zostawił dwócii 
synów, Michała podczaszego koronnego, na wielu sejmach po- 
słującego i w zdaniach swoich z pożytkiem dla narodu otwartego, 
oraz inne publiczne funkcye odbywającego. Drugiego Tadeusza 
starostę Nowogrodzkiego przez lat cztery ciągle urząd komissarza 
skarbowego pilnie odprawującego , którego wysokie talenta znane 
były publiczności , i w dalszych latach pewną czyniły nadzieję 
zjednania onemuż sławy, przez zasługi swej ojczyźnie dopełnione. 
Michał Czacki kasztelan Wołyński 1772. roku, Franciszek 
Czacki strażnik wielki koronny , podpisał dyploma elekcyi Stani- 



Czaj ewski— Czapla. 169 



sława Aufijusla Króla z województwa Czerniechowskicgo. — He- 
raldijkn ff^icladka. 
Krasicki lo przi/pisach dodaje: iź Michał Czacki z Slolinka Wo- 
łyńskiego kasztelan lej-oź województwa, z ffielliorskicj zostawił 
trzy c(')rki : (nie jedn\^ jak Niesieoki chce) jedna za (]zackini, 
drnga za Karczewskim, trzecia za Konarskim kasztelanem : i sy- 
nów dwóch: Felix (Szczęsny) podczaszy koronny, ten zł.iczyt 
się dożywotnie z Małachowską kanclerzanką , z której potom- 
stwo, córka za Krasińskim, syn starszy Michał po nsl.-jpieniu 
ojca podczaszy koronny, drujji syn (Tadeusz) starosta Nowogro- 
dzki. — Franciszek strażnik koronny, drugi syn Michała ka- 
sztelana Wołyńskiego, złączył się dożywotnie z Kunegundą księ- 
żniczk.i Sangiiszkowną niarszałkowną W. Ks. Lit. — ta po lal 
blisko dziesięciu niepłodności roku 1774. powiła mu syna Do- 
minika i córkę: tenże Franciszek umarł roku 1787. — 

Czaje^vsl4.i. O tych ani Paprocki , ani Okolski nie 
pisał. Krzysztof CzajewskI cywon małycli Dyrwlan z kslę- 
ztwem Zmudzkiem podpisał się na elekeyą Jana III. 

Czaiuaiiski. O tycli ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Alexander i Łukasz Czamariscy z województwem Ku- 
jawskieni pisali się na elekcyą Augusta II. 

Cząilipski herbu Grzymała^ w Dobrzyńskiej ziemi. 
O nicli to Paprocki napisał, ze przodkowie teg^o domu prze- 
ciwko Krzyżakom łieroicznie walczyli ; Czerwonkę rotmistrza 
icli pojmaneg-o, obwiesie kazali. Jędrzej Cząmpski podsędek 
ziemi Dobrzyńskiej, poseł na sejm 1576. ztamtąd deputo- 
wany do kwarty Rawskiej Constit. fol. 260. i do korrektury 
praw koronnych Constit. fol. 516. wspominają go konstytu- 
cye 1590. Jol. 603. zona jego Skarbkowna herbu Cholewa. 
Jędrzej synowiec jego harcerz Króla Stefana, mąz sławny 
i pamięci godny, był potem rotmistrzem na 3Ioskie\yską expe- 
dycyą, umarł 1582. Domarat w prawie ojczystcm biegły, 
w różnych funkcyach na siebie włożonych przezoru wielkiego. 
Inni autorowie piszą ich Czampscy , i Czapscy. 

CzapiliSlŁi. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Atoli d\vóch Stefanów Czapińskich z Wlleńsklem wo- 
jewództwem podpisało elekcyą Władysława IV. 

Kazimierz Czapiński w roku 1700. pisał się pod Olkinikami z 
powiatu Bracia wski ego. — Heraldyka Wiclądka. 

CZAPLA HERB. 

Jest Czapla czubata , w pysku rybkę trzyma , w lewą 
tarczy niby idąca, skrzydła do góry trochę wzniesione, wła- 
śnie jakby chciała \yzleciec, nad hełmem takaż (]zaj>ia Pa- 
proć, o herb. f. 560. Tym się lierbem pieczętują Kociiclccy 
na Szląsku, którzy ze wątpię, zęby się w Polszczę znajdo- 



170 



Czapla. 



CZAPLA 




HERB. 



wac mieli, albo któryzkolwiek inszy tlom, do legoź herbu 
należący , dla teg-o tylko tu o nich namienii^^ i dla tego ze 
się z niektóremi Polskiemi domami skolligowali. Reincyusz 
kolo roku 1307. od Wojciecha ksiązccia Szląskiego dóbr 
Kochcic zamianą za insze nabywszy, nazwiska Kochcickieh 
byl okazy.*}, syn jego Rupert w r. 1329. kwitnął. W dwie- 
ście polem lat Herman Kochcicki, od Władysława Króla Cze- 
skiego i Węgierskiego różne legacye do postronnych Państw 
szczęśliwie zakończywszy , najwyższym komornikiem wynie- 
siony, a w dalszym swoim wieku ochmistrzowal u Walen- 
tego książęcia: umarł 1538. urodzony był z matki Strzało- 
wny, a z Katarzyny Stolcowny, córka jego jedna z Jerzym 
Szelihą zaślubiona : druga Jadwiga Bog-u na wieczną służbę 
w Raciborskim klasztorze. Syn zaś Jan z Faustyny Jorda- 
nowny spłodził także Jana : temu Anna Zarębianka Wacława 
Zaręby kasztelana Nakielskieg-o starosty Stawiszyńskiego córka, 
powiła syna Jana sędziego Opolskiego i Raciborskiego, brat 
Jana Herman z Lasocianki z Steblowa kanclerza Opolskiego 
córki, zostawił syna Hermana. Kochcicka z Kochcic Jana 
Gcbultowskiego herbu Lis małżonka. (MiifouKski Hartowna 
Strzała. Paprocki in Colloq. dedic. Bielski fol. 737. i 
Okolski namieniają, że Jan Kochcicki, od Maxymiliana Ce- 
sarza jeździł do Polski w legacyi pod czas Interregnum^ ale 
go obadwa do herbu Sroka naciągają, atoli ten herb którym 
opisał, jest ich własny. 

Czaglla hcrhii Radwan. O Maxymilianie Czapli Okol- 
ski świadczy że się tym herbem pieczętował. Mają hyc w 
województwie Mazowieckiem i w Litwie. Nie wiem czy nie 
do tych należał Jan Czapla, Kujawski i Płocki scholastyk, 
kanclerz książęcia Mazowieckiego łionrada, któreg-o len książę 
w samej tylko susplcyi , i o żaden kryminał nic przeświad- 



Czaplie. 171 

czoneg'0 zabić kuzał: o ozem Długosz^ Cromer, Łubieński 
in f^iłis Episcop. Płocen. i inni. 

Konstytucya sejmu r. 1581. nadała Maxyniowi Czapli trzv winki 
prawem dziedzicznem we wsi Szostaicnch dzierżawy kamieńca 
Litewskiego. — Constit. V. II. fol. 1025, — 

Czaplic herbu liierdeja^ w Kijowsklem i Wołyńskleni 
województwach , ba i w Litwie. Bazyli Czaplic Szpanowski, 
który według ustawy sejmu Wileńskieg-o powinien byl wy- 
stawie (Iziesi^t^ koni na expedyeyą wojenną, z tych dóbr, 
które miał w ziemi Wołyńskiej w roku 1528. 3Ietryka H^o- 
łyńska. Piotr zaś i Kadyan Czaplicowie pi<;c koni. Tenże 
uproszony na przyjacielską ug-ode^' od książąt Koreckich, plą- 
ciu bi'aci dzielił ojczystą ich fortuną. Okolski tom. 1. J- 5it). 
Córka jeg;o czyli siostra 3Lirya z ksiązcciem Koreckim Bo- 
huszem wojewodą ^Yołyiiskim , starostą Łuckim w kontrakty 
małżeńskie weszła. Piotr czy Jakób kasztelan Kijowski, po- 
dobno miał za sobą Liniewską s<^'dziankc Łucką. Teodora Cza- 
plicowna, Jerzeg-o ksiąz(^*eia Wiśniowieckieg-o kasztelana Ki- 
jowskiego małżonka, fundowała 00. Dominikanów i z mczem 
w Busku. Okolski in Russia Flor ida. Jan wojski Wołyński 
w roku 1583. Alexander, 3Larcin, Jerzy s(^'dzia kapturowy 
^Yołyńskl. Jcdrzej Krzysztof w roku 1632. Samuel, Jan, 
Hieronim w województwie Witebskiem w roku 1674. Ję- 
drzej kapitan królewski i W^ladysław w ^VołyńskIem. Teodor 
S(;dzia ziemski Łucki, zostawił trzech synów: 3Iarcina pod- 
komorzego Kijowskiego posłem był na konwokaeyą 1696. z 
Katarzyny Sienluelankl , córka jego Teodora z Tobiaszem 
Iwanickim zmówiona: Krzysztofa podstolego Kijowskiego: 
Jerzego j)odkomorzego Kijowskiego za tym zda mi si<^ była 
Anna INiemierzycowna z której potomstwo Gryzelda zakon- 
nica u wszystkich^ SS. we Lwowie : z synów zaś jeden Ga- 
bryel w zakonie S. Dominika , drugi kanonik Łucki , Anna 
Jędrzeja ksiązccia Czetwertyńsklejjo małżonka. Eufrozyna Da- 
niela Borejka. Stanisław dziedzic na Ilallczanach stolnik 
OwruckI, miał za sobą Ludowikę Gołuchowską podkoniu- 
szankę Litewska, która primo voto była za Lublenieckira cho- 
rążym Łomżyńskim. Jędrzej stolnik Wołyński starosta Krze- 
niienczucki, podwojewodzy sądowy Kijowski, deputat na try- 
bunał koronny. Alexander i Józef dziedziczy na Witoniżu 
1715. 

Na zjeździe walnym obywateli W. Ks. Lit. pod Olkinikrnni w r. 
1700. ])isali się, Kazimierz z powiatu Lidzkici^o, Flory a a 
z województwa \\'ilebskiego, 3Iiclial z powiatu Pińskiejjo (Iza- 
plicowie. Jan Czaplic podkomorzy Cliełiuiński, Benedykt ko- 
niuszy powiatu Piiisklego, koło roku 1763. Joachim (czaplic 
podpisał akt konlederacyi gencrahicj W. lis. Lit. w Wilnie dnia 



172 Czaplicki— ezapliiiiskL 



*iS. Kwietnia roku 1764. Michał z Szpanowa Czaplic z woje- 
wództwa Kijowskiego . Benedykt Szpanowski Czaplic koniuszy 
powiatu Pińskiego pisali si(^! na elekcyą Stanisława Augusta Króla. 
Celestyn z Szpanowa Czaplic łowczy wielki koronny, orderów 
Orła białego i S. Stanisława kawaler, syn Ignacego podslolego 
Wyszogrodzkiego i Franciszki PiashowskieJ małżonków. Mi\v. 
ten w zdaniach swoich roztropny, wielekrotnie na różne lunkcye 
publiczne poświęcał się dla ojczyzny, juź to na poselskie, depu- 
tackie , toź marszałkiem sejmowym był w roku 176(). także w 
radzie nieustającej i komissyach różnych dopełniał obowiązki, ten 
z małżonką swoją Anną Piotra Drzewickiego i Mfiryanny z fVi- 
śniewskich chorążanki Lit. córką, podkomorzanką Krzemieniecką, 
zoslawnją potomstwo córek dwie. Pierwsza Tekla, za książęciem 
Antonim Jabłonowskim kasztelanem Krakowskim. Druga Teresa 
za Franciszkiem Xawerym Wojną starostą Stanisławowskim. -^ 

— Heraldyka fflelądka. 

Czaillieki herbu Kotwicz. O łych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał. Stanisław Czaplicki pice tysięcy zapisał 
konwentowi Ostrowleńsklemu 00. Dominikanów koło roku 
1640. Okolski in Russ. Flor ida fol. 134. Jan pisarz grodzki 
AYInnIcki w wojew<5dztwie Podolsklem. Daniel podstarości 
Czehryńskl z Chmielnickim o dobra Sobotów miał zatarg^c, 
o cze^m Kochoio. climact. 1. lib. \. Czaplicki podstoll Bra- 
cławskl, zona jego Dorota Geschawowna. Są i w Mozowle- 
ckiem, Antoni w ziemi Łomżyńskiej, Fellcyan, Zygmunt i 
Marcin. Franciszek z Bucie w ziemi Ciechanowskiej 1097. 
Porządek Elekeiji. Samuel rotmistrz j)ancernej chorągwi 
1658. Komput JFojska. Są i w Kujawsklem, Mateusz, Ale- 
xander i Gabryel 1697. Są I w Kaliskiem Marcin Czaplicki 
dziedzic na Łagiewnikach, wspomina go konstvtucya 1676. 
fol. 49. 

Michał Czaplicki w roku 1700. pod Olkinikaini na zjeździe oby- 
wateli W. Ks. Lit. podpisał się z województwa Mińskiego. 
Alexander Czaplicki sędzia kapturowy Łomżyński, pisał się z 
tejże ziemi na elckcyą Stanisława Augusta Króla. Antoni woj- 
ski mniejszy Chęciński, Władysław burgrabia grodzki Ciecha- 
nowski , Michał komornik Sandomierski w tym czasie żyjący. 

— Herahhjka Wielądka. 

W roku 1778. Michał Czaplicki vicesgerent Chęciński. — Se- 
bastyan subdelegat grodzki Chęciński. — Przypisy Krasickiego. 

Czaplicki herbu Lubicz. Pisze o nich 3Iorski w Zo- 
dj/aku. Z tych Maciej Czaplicki podstoll Bracławskl miał za 
sobą Dorotę Geszawownę. (?) — 

Ten Maciej jest już wyżej pod Czaplickiemi Kotwiczami. 

CzapliiiSki herbu Drogosław. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał: przecież Paprocki o herb. fol. 40. na- 
mienia o Czaplińskim, ze pod Skoworodklem 1577. prze- 
ciwko Tatarom między inszeml mężnie stawał. Władysław 
będąc jedynakiem w domu ojcowskim, obrał sobie jednak 



Czapski. 173 

dobrowolnie ubóslwo w zakonie naszym, w mortyfikacyacli, 
klórenil trapił ciało swoje, przyostrzejszy na siehie, z leni 
się dawszy słyszeć: i'adl)yni prawi wszystkie siły moje wy- 
dyslyłował, zel)ym j)rzyiiamniej jedną z nicłi kroplą i^ust Boski 
ukontentował. Umarł w Kaliszu w r. 1038. wieku sweo-o 23. 

1 o 

Marcina wspomina konstytueya w roku 1011. Jan w Żmudzi, 
Paweł w Sendomierskiem w roku 1()32. Porządek Ele/iciji^ 
którciio dwie córki, Zofia z Balcerem Niewiarowskim. Druiia 
Z Anzelmem Pikarskim cześnikiem Łomżyńskim dożywotnie 
zmówione. Zacliaryasz 1048. Sebastyan 1705. Jan Kazimierz 
w województwie Kaliskiem w roku 1097. Ks, R. in MS. 
przydaje, ze Janowi Czaplińskiemu za heroiczne jeg^o pod- 
czas Chocimskiej pierwszej dzieła, kiedy szyki Tureckie nie 
raz odważnie łamał, herb Drog^osław tak odmieniono, ze na 
hełmie miasto piąciu piór strusich, które pospolicie nad tym 
herbem składają, r<;kc mu zbrojną wyniesiono: bodaj to nie 
o tym konstytueya w roku 1038. 

Jerzy Czapliński na zjeździe pod Olkinikami obywateli W. Ks. 
Lit. w roku 1700. pisał się z województwa Mińskiejco. Józef 
Czapliński pisał się na elekcyą Stanisława Augusta Króla z po- 
wiatu Orszańskiego. — Heraldyka Wielądka. 

CzapSiki herbu Leliwa. Ze o tej famllji Paprocki ani 
Okolski nie pisze ; nie dziw bo osobliwie Paprocki rzadko 
którą wspomina fiimilią, która origine z Inflant, Kurlandyi, 
i Prus. Dziedzictwo ich zdawna dobra Smoląg* były nie da- 
leko Starogardu: ale juz w roku 1044. w Biedrzyckich pos- 
sessyą znać przez sukcessyą poszły. Z tych Hugona z Smo- 
ląga kasztelanem (idańskim położyłem w roku 1482. z Pos- 
seliiisza i MS. Iionopntsc. Późniejszych zaś czasów 31S. Iio- 
nopackich^ po Hugonie kasztelanie Gdańskim kilka generaeyl 
opuścił, i nie wspomina tylko Sebastyana Czapskiego, który 
miał za sobą Konopacką; a z niej syna Juliusza: Juliusz z 
W^ierzbowską, herbu Dołęga miał córek dwie, jedna z nich 
poszła za Swiętosławskiego, druga była przeoryszą Żukowską 
zakonu S. Norberta. Synów zaś sześciu. Z którycli pierwsi 
trzej, każdy od dziedzictwa swego osobną formują linią. I 
tak od Sebastyana idą Czapscy z Bękowa. Od Franciszka 
Czapscy z Smentowa. Od Jana Czapscy z Swarożyna. 

Sebastyan sędzia ziemski Tczewski pierwszy syn Juliusza 
dziedzic Bękowa z Małgorzaty Von Felden Zakrzewskiej (która 
z Kostczanki urodzona) spłodził trzech synów, Jana który z 
Konojadzką, Mikołaja który z Kobylińską, obadwaj steriles : 
trzeciego Piotra, który z Konarską herbu Koło, kasztelanką 
Chełmińską, miał córek trzy, jedna za Jasińskim, diuga za 
Zembowskim, trzecia za Kempskim kasztelanem Dobrzyń- 



174 Czapski. 

skim, roku 1679. Starszy syn tego Piotra Franciszek Miro- 
sław, najprzód cliorjjzy Pomorski, potem podkomorzy Mal- 
l)orskI. Tego Franciszka pierwsze początki dzieł rycerskich 
wprzód pod Beresteczkiem , potem wkrótce w Prusiech i 
całej Pomeranji: który nie tylko ze sic; sam wręcz mężnie 
i jawnie z Szwedami potykał, ale tez własną swoją substan- 
cyą na obronę ojczyzny chorągiew porządnie utrzymywał, 
braci swoich własnych, jako to Sebastyana mając ofTicycr.a- 
mi, i innych: którą chorągwią wielce okrytą od wielu fortec 
w Prusiech nieprzyjaciela wstrzymywał, i odpędzał. Co wi- 
dząc książę Radziwił kanclerz koronny, i tyle wiedząc jego 
szczęśliwych expedycyi serce nieulęknione ; pod swoim zna- 
kiem usarskim dał mu pułkownikostwo. Tym znakiem i swoją 
chorągvyią, Tucholi Szwedom wziąść nie dał i całe obronił, 
pod Gniewem, Tczewem, Starogardem, Nowym, Grudzią- 
dzem , i indziej nieprzyjaciela fortunnie niszcząc : a osobliwie, 
gdy w czterdzieści tylko koni pod Chojnicami sto siedmdzie- 
siąt rajtaryi Szwedzkiej trupem na placu położył , drugich 
niedobitków w niewolą zabrał. Potem od Pruskiej szlachty 
do siebie cisnącej się rotmistrzem uproszony przeciwko pospo- 
litemu nieprzyjacielowi. Pod Starogardem pięćdziesiąt Szwe- 
dów wyciął, drugich pojmał. Człuchowa dobył z Szwedami, 
i działa zabrał, które do tych są czasów; potem v^ krótkim 
czasie wespół z Lubomirskim 3Ialborg ścisłym oblężeniem 
opasał. A gdy Raczyna pułkownika Cesarskiego Szwedzi z 
pola spędzili, on wielką siłą z tyłu na nich uderzył, tak, ze 
na się obrócił wszystkę nieprzyjacielską potęgę, czem Niem- 
ców Cesarskich od zguby salwował. W tej potyczce Seba- 
styan brat jego rodzony widząc rotmistrza pewnego, męża 
zacnego szwankującego, w sam ogień skoczył posiłkując gi- 
nącego, lecz gdy pod nim koii zabity, ten przezacny i go- 
dny pamięci rycerz tak mężnie się bronił, ze siebie, i juz 
ginącego rotmistrza obronną ręką wyprowadził. Forbusa na 
całe Prusy officyera Szvyedzkiego , którego być twierdzili 
charakternikiem swoją ręką pod Gniewem zabił. Wielką ten 
Franciszek był od najazdów Szvyedzkich Prusom zasłoną, i 
obroną. Ale i hojność jego ku Bogu pamiętna : kiedy w do- 
brach swoich kościół już prawie zdezolowany z gruntu wy- 
murował, rozprzestrzenił, i apparatem przyozdobił, szpital 
przy nim wystawił, i dochody różne opatrzył: Korpalews/ii 
Bieg Księżyca do Pełni ^ który przydaje ze przodkowie domu 
tego znacznie się do fundacyi 00. Bernardynów w Nowym 
przyłożyli. Nie mniejszą tenże Franciszek Mirosław w dzie- 
łach rycerskich sławny, ozdobie prowineyi Pruskiej w godnem 
potomstwie imienia swego walecznego zostawił pamiątkę, spło- 



Czapski. 175 

(Izlwszy z Von lioltowny synów czterech I córek tyleż: jedna 
była za Dobrsklin cliorązyni 3IIchałowskIni , podwojcwodzym 
Cłiełmiiiskim, trzy zakoiinicanil ojca S. Benedykta. Z tych 
synów starszy, Jan Cliryzostom najprzód podkomorzy Mal- 
borski. Był deputatem , z Działyńskim krajczym koronnym 
marszałkiem trybunalskim, a w tenże czas vice-marszałklem, 
pod czas swojej funkcyi, kasztełanem Kruświckim od Jana 
trzeciego uczyniony, dalej pod czas Interrcgnum per plu- 
ralilatcm rocitm marszałkiem kapturowym w województwie 
Pomorskiem obrany. Potem kasztelanią Elbląską od Augu- 
sta II. wziąwszy, z reg-imenlem po Felkiersonie wojewodzie 
Inriantskim, miał i batalion osobliwy w prowincyi Pruskiej. 
Kilka razy był komissarzem na trybunał skarbowy , ten na 
cały wiek godny wspomnienia senator, dla wielkiej u wszy- 
stkich powagi i miłości. Z Ludowiką Rudnicką herbu Nałc^cz 
głodne potomstwo w czterech synach, tyleż córek wdzięczną 
po sobie zostawił pamięć. W starszym Adamie prawdziwie 
duchownym prałacie kanclerzu katedralnym Kujawsiiim, z tejże 
kapituły deputacie na trybunat koronny; w Franciszku: ten 
najprzód rotmistrzem pod rajtaryą, potem miecznikiem ziem 
Pruskich, deputatem na trybunał koronny, komissarzem na 
trybunał skarbowy, dalej podkomorzym Chełmińskim, teraz 
kasztelanem Gdańskim, starostą Kiszewskim: który z Kata- 
rzyną Iwanicką dotąd ma dwie córki. Trzeci syn Jana Chry- 
zostoma, Ignacy w rycerskich dziełach zrosły kapitanem, ma- 
jorem, dalej obersztleitnantem batalionu ojcowskiego: teraz 
miecznikiem ziem Pruskich, na trybunał skarbowy komissa- 
rzem. Ten z Konopackiej dziedziczki Rynkowki , kasztelanki 
Chełmińskiej Bogu na chwałę, ojczyźnie na obronę godne 
zostawuje potomstwo w synach i córkach. Czwarty syn Jana 
Chryzostoma Józef, z Raczyńską kasztelanką Kaliską, nie bez 
zacnych chwały swojej sukcessorów. Córki tegoż Jana Chry- 
zostoma, jedna za Kruszyńskim kasztelanicem Gdańskim, druo-a 

l 1 • *' . 'o 

za Pawłowskim chorążym Malborskim : trzecia za Dobrskim 
chorążycem 3Iichałowskim, czwarta za Stolińskim. 

Drugi syn Franciszka podkomorzego Malborskieg"o, Piotr 
Alexandcr wielkiej godnos'ci senator. Najprzód chorągiew 
nosił .pod znakiem usarskim Jabłonowskiego, potem starostą 
Kłęckim, kasztelanem Kruświckim, na trybunał koronny i 
skarbowy kilka razy komissarzem, dalej kasztelanem został 
Chełmińskim. Ten primo voto z Kosowną wojewodzanką 
Chełmińską, zostawił godnego potomka Jana starostę Kłę- 
ckiego Ląkorskiego, Bratyańskiego kawalera, nie tylko ko- 
ronie Polskiej, lecz i innym cudzym. Włoskim, Niemieckim, 
Francuzkim krajom znajomego i znacznc<jo. Ten z Zamojską 



176 Czapski. 

ordynata Zamojskiego łowczeo-o koronnego córką starszą, zo- 
stawuje potomstwo. Córki tego Piotra kasztelana Chełmiń- 
skiego starsza w stanie Panieńskim, młodsza za Narzymskini 
podkomorzym Nurskim. Tenże Piotr 2do voto miał za sobą 
Szydłowską pozostałą najpi'zód po Gnińskim, potem po By- 
stramie podkomorzym Pomorskim wdowę. 

Trzeci syn Franciszka podkomorzego Malborskiego Sta- 
nisław, ten młodzianem w icwitnącym zszedł wieku. 

Czwarty syn Franciszka podkomorzego Tomasz Franci- 
szek, ten w młodości życie swoje Bog-u konsekrując, naj- 
przód kanonikiem Cłiełmińskim, potem za Skoroszewskiego 
koadjutorem, wkrótce opatem Pepllńskim po dwa razy nie 
tylko Comissarius, ale prawdziwie Patronus Ordinis Cister- 
ciensis w Polszczę: teraz został biskupem Dyaneńskim, i 
koadjulorem biskupstwa Chełmińskiego. Na kościół i konwent 
Pepliński szczodrobliwie hojny, kędy tez opactwo, a w Po- 
gutkach wspaniały wielkim kosztem kościół wymurował. 

Drugi syn Piotra dziedzica Bękowa Sebastyan w rycer- 
skich dziełach znaczny i chwalebny z Franciszkiem. Najprzód 
podkomorzym Malborskim , deputatem do boku królewskieg"© 
dla obrad publicznych przeciw wojnie Tureckiej , potem ka- 
sztelanem został Chełmińskim. Ten z W^^ilczyńską miał synów 
czterech, starszego Melchiora, miecznika ziem Pruskich, 
który z Kruszyńską kasztelanką Gdańską spłodził Józefa, który 
z Niewieścińską starościanką 31ławską zostawuje potomstwo. 
Druoi syn Melchiora Franciszek młodzian : trzeci Antonni in 
Soc. Jesu. Córki Melchiora dwie, obie poszły za Piaskow- 
skich braci rodzonych. Drugi syn Sebastyana kasztelana 
Chełmińskiego Franciszek w stanie duchownym prałat, kate- 
dry Chełmińskiej scholastyk, kilka razy godny deputat na 
trybunał koronny. Trzeci syn Sebastyana kasztelana Chełmiń- 
skiego Piotr w młodym wieku wielkiej godności, zasłużył 
bvć najprzód kasztelanem Chełmińskim, Avkrólce wojewodą 
Pomorskim, starostą Skarszewskim, Knyszyńskim, Radzyu- 
sklm , Sobowidzkim. Ten z Gnińską herbu Drach, staro- 
ścianką Radzyńską, Knyszyńską, Sobowidzką godne zostawuje 
potomstwo. Córka Sebastyana kasztelana, za Tuchołką ka- 
sztelanicem Gdańskim. Trzeci syn Piotra dziedzica Bękowa, 
Jan, umarł młodzianem. Czwarty syn Alexander, najpi^zód 
starosta Parchowski, potem chorąży, dalej podkomorzy Mal- 
borski. Ten miał p?'imo voto starościnę Parchowską, aecundo 
Działyńską siostrę wojewody Chełmińskiego, z tej było dwóch 
synów, Adam i Teodor którzy pomarli młodzianami. Tertio 
Konarską. Quarto Tuchołczanke , starościankę Jasieniecką, 



Czapski. 177 

z której miał syna jednego tcraźniejszeg-o eremitę ordlnis 
vS. Pauli. 

Drugi syn Julluszów z Wierzbowskiej Franciszek, dzie- 
dzic na Smentowie, podwojewodzy Pomorski, len z Bąkow- 
ską herbu Ryś dwóch miał synów, i trzy córki: jedna Anna 
za Kostką z której córka, matka Konopackiego kasztelana 
Chełminskieg-o , dziedzica Rynkowki. Druga za Plemlęckim, 
trzecia za Pisińskim. Syn Franciszka podwojewodzego starszy 
Stanisław, z Leską zył sterilis. Drugi syn Franciszka pod- 
wojewodzego Jan, który z Klińską miał synów ośmiu I córek 
cztery. Tego Jana w akcyl Szwedzi byli wzięli, i kilka lat 
w Sztokolmie więzili , potem wielkim sumptem wykupiony, 
krótko zył. Córki tego Jana sterilis. Syn starszy Jan Jerzy, 
który z Trzebińską spłodził dwie córki (jedna jest przeoryszą 
Żukowską zakonu S. JNorberta. Druga była za Doręgowskim, 
z której zostało potomstwo) i syna Wawrzeńca, który synów 
zostawił Karmelitę, I Cystersa professa Sulejowskiego, i Jó- 
zefa, który z Trzebińskiej zostawił dwie córki. ^Vawrzeńca, 
córki, jedna za Górskim, druga za Bętkowskim. Drugi syn 
Jana W^ojciech, który z Kossowską sterilis. Trzeci syn 3Iar- 
cyan, który się był rozrodził, lecz pod czas powietrza w 
roku 1712. wymarł, ze wszystkiem, ostatni syn utonął na 
jeziorze Kowalewskim będąc Dzierżawcą Kowalewskiego sta- 
rostwa. Czwarty syn Jana 3Iichał, który w województwach 
Ruskich, z Drohojewską sterilis. Piąty syn Jana Alexander, 
który \mo voto z Łaszewską sterilis., 2do z Blałachowską 
miał synów piąclu, córek trzy. Syn starszy Jan oberszterlei- 
tnant cudzoziemskiego zaciągu, sterilis. Drugi syn Alexan- 
dra Walenty scholastyk katedralny Poznański, proboszcz Du- 
biecki Świecki , i koUegiaty Zbąszyńskiej , kilka razy deputat 
na trybunat koron, teraz electus koadjutor opactwa Pepllń- 
skiego. Trzeci syn Alexandra Maciej, major cudzoziemskiego 
zaciągu. Czwarty syn Alexandra Piotr kapitan cudzoziem. 
zaciągu, dziedzic Smentowa, który z Dorpowską zastawuje 
potomstwo. Piąty Michał porucznik cudzoziem. zaciągu młodo 
umarł sterilis. Córki Alexandra 3Iaryanna zakonnica w Zu- 
kowie Zofia za Von Olse sterilis. Katarzyna za Lewińskim 
zostawuje potomstwo. Szósty syn Jana Jakób , który \mo 
voło z Brzezińskiej spłodził Franciszka sterileni^ i Annę która 
z Pawłowskim zostawiła potomstwo. 2do z Balińskiej zosta- 
wił Marcina, który z Dorpowskiej zostawił dvyóch synów; 
z tj^ch Piotr z Węsiersklej zostawuje potomst\yo: a Barbara 
córka jest za WVpczyńskIm. Siódmy syn Jana Władysław, 
który \mo voto zostawuje syna Piotra Dominikana. 2do z Ko- 
sowską zostawuje Alexandra i Jana młodzianów, córka jego 

Tom m. y% 



178 Czapski. 

za Gutrym, druga panną dotąd. Osniy syn Jana Marcin pod- 
komorzy Wcndeiiski , który z Gosławską spłodził Jana ; ten 
z Bag;niewskicj zostaw u je potomstwo Józefa który z Ostro- 
wicką dotąd sterilis, córkę jednę za Zakrzewskim. 2(10 z Gu- 
trzanki syna jednego. 

Jan Czapski trzeci syn Juliuszów dziedzic na Swaroży- 
nie miał za sobą Swaroźynską, z tą zostawił trzy córki, 1 
dwócłi synów : to jest Mikołaja (zona jego Bąkowska podko- 
moraanka Pomorska: Ta spłodziwszy mu dwócłi synów, i 
dwie córki, poszła za Jeremiego Dębińskiego) i Krzysztofa: 
ten zaśłubił sobie Mandywlownę, pozostałą wdowę po Lu- 
bockim , sędzim Puckim, miał z nią synów i córki, jedna 
z nich żyła z Mikołajem Kossem , druga i. Dembiczem na 
Wacimierzuj trzecia z Kawęczyńskim na Świeckiej. Z tych 
jeden zostawił potomka Jana Czapskiego, który z Weihero- 
wną zostawił Krzysztofa kasztełana Gdańskiego ; ten także z 
Weiherowną miał syna teraźniejszego kasztełanica Gdańskie- 
go. Drugi także zostawił jednego syna, a ten z Krokowskiej 
córkę , która z Adamem Potuliclcim zostawiła potomstwo. Ję- 
drzej czwarty syn Juliuszów miał za sobą Drohojewską herbu 
Korczak w potomstwie szczęśliwy. Piąty syn Jułiuszów w Li- 
twie się ożenił, którego żona owdowiała, z Jeremim Kono- 
packim śluby małżeńskie ponowiła. Szósty syn jak się obrócił 
nie pisze pomieniony MS. 

Czapski na Wołyniu podczaszy Parnaw^ski, żona jego 
Humiecka sierilis. Czapski Marcyan w zakonie naszym, mąż 
wielkiej koło dusz żarliwości. Czapski Marcyan podstoll Ki- 
jowski ; poseł i sędzia kapturowy w wojewódz. Wołyń. 1674. 
Czapski Mikołaj, Zygmunt, Tomasz I Wojciech 1648. w zie- 
mi Liwskiej. Porządek Elekcyi. 

fVielądek w heraldyce T. III. pisząc obszernie o tej familji, utrzy- 
muje , iź z familji Niemieckiej von Hutten pochodzi i tak jej na- 
stępstwo układa. Rycerz Niemiecki voji Hutten herbu Łeliwa 
koło r. 1121. za panowania Bolesława Krzywoustego, z księzlw 
Niemieckich w tysiąc kilkaset koni zbrojnych żołnierzy, przyszedł 
do Polski , i złączywszy się z wojskiem tego monarchy , poszedł 
przeciwko Prusakom, na ten czas poganom, po których zwycię- 
ztwie , przepasany od Króla rycerskim znakiem , w poczet jego 
rycerstwa policzonym został. O czeni Kochenberg i Hartknoch 
piszą. Ten von Hutten heliwa, zostawiwszy kilku potomków, z 
tych jedni w Krakowskiem i Sendomierskiem osiadłszy, oddzielne 
uformowali Leliwitów linie i imiona. Jeden zaś von Hutten Łe- 
liwa, w Prusach dobrami udarowany, był gubernatorem Elbląg- 
skim , czyli województwa Malborskiego , o czem świadczą akta 
miasta Elbląga , gdzie i nadgrobek tamże wystawiony , pamiątkę 
jego starożytności wspomina. 
Hugo von Hutten , dóbr Bękowa , Smolany , i Swarożyna , dzie- 
dzic, za rządów Krzyżackich w Prusach, przy inkorporacyi roku 



Czapski. 179 



1454. tej prowincyi do Polski , będcic przytomm m , pisał się ka- 
szlelanem Gdańskim, kUirego synowie, imię swe dawne von Hut- 
ten na Polskie odmieniwszy, Czapskiemi nazywać się zaczęli. 
Ten więc Hugo jest prawdziwym protoplastą licznego pokolenia 
Czapskich , na trzy linie dzieliicych się od dóbr w Prusach bę- 
d;}cych , zwanych, Bękowo , Smoh/g , Smrutowo , Orchuw^ Sma- 
roźt/n, lirag i Przywidz, które jeszcze przed inkorporacvq Prus 
do Polski posiadali , i dotąd w dziedzictwie tychże Czapskich zo- 
stają , kt(')rzv w późniejszym czasie , znaczne dobra w wojewódz- 
twie Chelmińskiem, 3Ialborskiem i Pomorskiem, do dziś dnia dzie- 
dziczą. Rzeczony von Ilutten Czapski umarł 1482. roku. 
Czapscy namienione dobra dziedziczący, pierwszemi w Polszczę, a 
mianowicie w Prusach teraz zachodniemi zwanych , zaszczyceni 
byli urzędami. O czem przekonywają, nie tylko liczne dla familji 
tej od Królów dawane przywileje oryginalne, ale najszczególniej, 
akta generałów ziem Pruskich, w których prawdziwemi są indy- 
genami , archiwa koronne , miast Torunia , Elbląga i Gdańska, 
nadto uniwersalny Le.cicon Niemiecki , kroniki Pruskie , historya 
Posselti Polono Pruthonica : Paprocki, O kolski i Niesiecki 
w swoim herbarzu. Najdowodniej zaś prawdziwą genealogią 
domu tego , liczne działy urzędowne dóbr wzwyż rzeczo- 
nych , z których trzy dzielnice dom Czapski prowadzi , za- 
świadczają. Z tych Jerzy na Bekowie i Orchowie von Hutten 
Leliwa Czapski roku 1533. za panowania Zygmunta I. był wo- 
jewodą Bełzkim. Jan Czapski na Smolągu , pod panowaniem 
tegoż , przewodniczył wojskom Polskim przeciwko Krzyżakom. 
Andrzej Alexander Czapski, na Bekowie, w ten czas bvł 
podkomorzym Chełmińskim. Od tych rozrodzeni potomkowie, tak 
w Prusach , jako i w Polszczę osiedli , i oddzielne poformowali 
swego domu linie. 

Linia Czapskich na Bekowie. 

Sebastyan Czapski podkomorzy województwa Pomorskiego, z 
Konopacką, Macieja barona de Konopatz podkomorzego Cheł- 
mińskiego córką, który potem postąpił na województwo Chełmiń- 
skie, spłodził Juliusza sędziego ziemskiego powiatu Tczewskie- 
go , na Bekowie dziedzica, ten z Małgorzatą von Feldcn Za- 
krzewską zostawił Jana i 31 i k o ł aj a bezpotonun eh, oraz Piotra. 
Tenże Piotr na Bekowie Czapski podkomorzy Chełmiiiski , z 
Heleną Konarską kasztelanką Chełmińską, spłodził trzech synów. 
1. Franciszka 31irosława, podkom. 31alborskiego. 11. Se- 
bastyan a kasztelana Chełmińskiego. III. Piotra Ale. sandra 
podkomorzego Malborskiego , potem kasztelana Chełmińskiego. 

I. Franciszek Mirosław, podkomorzy Malborski, syn Piotra 
z Heleny Konarskiej spłodzony , na Bekowie dziedzic z von Hut- 
tenowną, miał trzech synów. Pierwszego Jana Chryzostoma, 
najprzód podkomorzy Malborski, potem kasztelan Elblągski, szef 
regimentu pieszego , dystyngwujący się w roku 1G92. pod Wie- 
dniem, za Króla Jana lll. ten miał za żonę Ludwikę Rudnicką , 
z którą spłodził \go Adama kustosza katedralnego Kujawskiego. 
'Zgo Franciszka kasztelana Gdaiiskiego, który z Iwanicką, 
miał dwie córki, jedne Ewę Norbertankę zakonnicę, drugą Lu- 
dwikę wydaną za Skorzewskiego podkomorzego Poznańskiego. 

12* 



180 Czapskt 



Zgo Ignacego kasztelana Gdańskiego, który pojął za żonę Teo- 
filę Grabiankę fio/wpacką, ostatnią z łamilji hrabiów Lniperii 
kasztelankę Cliełmińską, z którą spłodził trzech synów Józefa, 
Antoniego, i Franciszka Stanisława Kostkę, o któ- 
rych niżej. 

Drug-i syn Franciszka Mirosława, Piotr AIexander Czap- 
ski kasztelan Chełmiński , len z Iiossownq wojewodzanką Cheł- 
mińską , spłodził jednego syna, Jana Anzgarego, który za 
panowania Augusta II. był wojewodą Chełmińskim, a za Au- 
gusta III. podskarbim wielkim koronnym. Tenże Jan Anzgary 
z Zamojskiej ordynatowny wojewodzanki Lubelskiej, spłodził trzy 
córki, dwie bezpotomnie umarły, a trzecia Marya , oddana w 
małżeństwo, najprzód Potockiemu staroście Kołomyskiemu, z Ła- 
szczowny urodzonemu^ a wnukowi Józefa Potockiego, kaszte- 
lana Krakowskiego i hetmana w. koronnego, która owdowiawszy, 
powtórzyła małżeństwo za dyspensą, z Tomaszem Czapskim 
wojewodzicem Pomorskim, starostą Knyszyńskim, o którym niżej. 

Trzeci syn Franciszka Mirosława, Tomasz Franciszek 
biskup Chełmiński. 

II. Sebastyan Czapski, drugi syn Piotra na 5f^o?/7e, z Heleny 
No?iorskiej spłodzony, a brat Franciszka Mirosława, naj- 
przód podkomorzy, potem kasztelan Chełmiński, z Wilczyńskiej, 
miał trzech synów: \go Piotra wojewodę Pomorskiego, 'igo 
Franciszka scholastyka Chełmińskiego. 3^o Melchiora mie- 
cznika ziem Pruskich. 

1. Piotr Czapski z JVilczy7iskiej ?,^\oAzon-Y , syn Sebastyana, 
wojewoda Pomorski , z Gniiiską starościanką Radzińską , miał 
czterech synów, Tomasza starostę Knyszyńskiego, Pawła 
starostę Radzińskiego, sterilem. Antoniego komornika Krakow- 
skiego , i Jana starostę Sobowickiego , sterilem; córki dwie, 
Różę i Magdalenę, Syn Iwszy tegoż Piotra wojewody, To- 
masz był starostą Knyszyńskim, który z Maryą Czapską pier- 
wszego małżeństwa Potocką, starościną Kołomyską, Jana An- 
zgarego Czapskiego podskarbiego w. koron, córką, spłodził, 
oprócz synów w małoletności zmarłych , dwie córki , Urszulę i 
Konstancyą. Z których Urszula, była za Stanisławem Nałęcz 
Małachowskim referendarzem w. koronnym, sejmu sławnego War- 
szawskiego 1788. roku zaczętego, marszałkiem, ciągle cztery lata, 
z sławą imienia swego, pracującym, z którym bezpotomnie żyjąc, 
umarła. Druga Konstancyą, ta hyla. pj^imo voto , za Dominikiem 
książęciem Radziwiłłem, z którego pozostała jedna córka księ- 
żniczka Radziwiłłówna Marya. Potem powtórzyła małżeństwo, za 
dyspensą Rzymską, za tegoż godnego marszałka Stanisława Ma- 
łachowskiego, z którym zrodzone potomstwo, w małoletności z 
tego świata zeszło, a za niem cnotliwa matka, cnotliwego męża, 
w czasie prac jego sejmowych , z wielkim onegoż pożegnała ża- 
lem. Pierwsza córka Piotra Czapskiego wojewody Pomorskiego 
z Gni/iskiej zrodzona, a siostra Tom a sza starosty Knyszyńskiego 
rodzona. Róża, oddana była w małżcństw^o Chodkiewiczowi yno- 
jewodzie Brzeskiemu ,Litewskicmu, z którym spłodziła Jana Chod- 
kiewicza , starostę Zmudzkiego , a ten z Ludwiką Rzewuską 
kasztelanką Krakowską, zostawił dwóch synów, i dwie córki, 
jedne księcia Alexandra Lui)omirskiego kasztelana Kijowskiego, 
drugą księcia Macieja Radziwiłła kasztelana Wileńskiego mał- 



Czapski. 181 



żonki. Ta zaś Kóźa z Czapskich Chodkiewiczowa wojewodzina 
lirzcska Litewska , powtórzyła po śmierii Chodkiewicza małżeń- 
stwo, z Jakóbcni Czapskim podskari)im ziem Pruskich, z któ- 
rym spłodziła jedlic' córkę Konstancy.-j , oddaną w małżeństwo 
Mioliijhsh-ioini pisarzowi w. koronnemu. Druga córka Piotra 
wojewody Pomorskiego , 3Iagdałcna Czapska , a siostra Ilóży, 
była za Hieronimem ksiąźcciem Radziwiłłem , chorążym Litew- 
skim, i ta bezpotomnie umarła. 

2^/ syn Sebastyana, Franciszek Czapski scholastyk Cheł- 
miński. 

Zet syn Sebastyana z fVilczyitskiej spłodzony, Melchior Czap- 
ski miecznik ziem Pruskicłi, miał za sobą Hruszyiislią ^ kaszte- 
lankę Gdańską, z nią spłodził trzech synów: Józefa, Anto- 
niego Jezuitę rektora Gdańskiego kollegium , i Franciszka, 
który młodo umarł. Józef zaś Czapski syn Melchiora, z Nie- 
wieiiciuską starościanką 3Iławską , spłodził córkę jedne wydaną 
w małżeństwo, za Józefa Czapskiego kasztelana Elblągskiego, 
z którego jedna córka, za Zielińskim kasztelanem Sierpskim. 

IIL Piotr Alexander Czapski trzeci syn Piotra podkomorzego 
Chełmińskiego , z Heleny Horiarskiej spłodzony , trzech ślubny. 
hno voto Nonarską kasztelankę Chełmińską , bezpotomną. 2do 
toto Działyiiską wojewodzankę Chełmińską , z którą miał syna 
Adama, ten młodo umarł. Ztio voto Tuchołczankę kasztelankę 
Gdańską, z tą miał Augustyna syna, ten był Kamedułą za- 
konnikiem, którego matka wdową będąc poszła za Garczyńskiego 
wojewodę Poznańskiego. 

Ignacy Czapski wzwyż już wspomniany, syn Jana Chryzo- 
stoma kasztelana Elblągskiego i Ludwiki Rudnickiej , a Fran- 
ciszka Mirosława i von Ht/ttenowny wnuk, poją wszy za żonę 
Teofilę hrabiankę Konopacką kasztelankę Chełmińską, z tą spło- 
dził trzech synów. Piei^wszogo Józefa kasztelana Elblągskiego. 
Dn/g-irgo Antoniego podkomorzego Chełmińskiego. Trzeciego 
Franciszka Stanisława Kostkę dwóch imion wojewoda 
Chełmińskiego. 

Piencszy J ó z e f Czapski kasztelan Elblągski orderu Orła bia- 
łego kawaler, ten z Elżbietą takoż Czapską Józefa Czapskiego, 
miecznika ziem Pruskich córką, miał jedne córkę Brygittę oddaną 
w małżeństwo Zielińskiemu kasztelanowi Sierpskiemu. 

Drugi syn Ignacego z hrabianki RofiopackieJ spłodzony , An- 
toni Czapski podkomorzy Chełmiński, generał leitenant wojsk 
koronnycli , szef regimentu pieszego orderu S. Stanisława kawa- 
ler, umarł w Warszawie 1792, roku, zostawił potomstwo z Kan- 
dydy Lipskiej kasztelanki Łęczyckiej, godnego i w urzędach pu- 
blicznych niespracowanego senatora, Tadeusza z Lipego na 
Lipiu Lipskiego herbu Grabie kasztelana Łęczyckiego , siostry 
rodzonej, dwóch synów: Jednego Mikołaja generała majora i 
szeta regimentu. Drugiego Józefa, także generała majora kom- 
menderującego , orderu S. Stanisława kawalera, który przez lat 
kilka był komissarzem komissvi wojskowej obojga narodów. 

Trzeci syn Ignacego z hrabianki Konopackiej spłodzony, Fran- 
ciszek Stanisław Kostka Czapski, najprzód podkomorzy, 
potem kasztelan, a teraz wojewoda Chełmiński. Tenże mąż od 
wieku młodego sposobił . się i doskonalił w , różnych naukach, w 
których nie tylko nabył ducha prawdziwego S. religji i pobożności, 



182 Czapiski. 



cnót obywatelowi dobremu potrzebnych, lecz wiele swej pracy do 
druku , na widok publiczny dzieł wydał , z których : — Primo. 
Przestroga dla dzieci swoich, jakiemi przy religji gruntownej po- 
winni być obywatelami , dla ojczyzny swojej 1780. roku. — 
SecłOłdo. Różne namienienia i ćwiczenia się, w cnotliwych i po- 
żytecznycli dla kraju obyczajach 1783. roku. — Tertio. Myśl 
szczera, jak być z powołania swego dobrym mężem i ojcem na- 
leży. — Qtim'to. Dom nadwerężony Rzplitej, jakiemi materyałami 
do dawnej powrócić ozdoby roku 1788. druga edycya. — Tenże 
od lat 40. pracowicie na różnych publicznych funkcyach dystyn- 
cwujący się , zawsze ojczyźnie swojej wierny i przychylny , w 
zdaniach swoich na sejmach mianych otwarty i dobrze dla dobra 
publicznego życzący. Który w stanie małżeńskim Irimibiis: primo 
voto z Doroty Dzialyńskiej niegdy Augusta Dziahńskiego woje- 
wody Kaliskiego , z żyjącą dotąd Anną z Radomickich , ostatnią 
z imienia swego , niegdy Jana Radomickiego generała Wielko- 
polskiego córką , teraz po Władysławie Gurowskim marszałku 
w W. Ks. Lit. pozostałą wdową, spłodzonej córki, a Ignacego 
Działyiiskiego szefa regimentu pieszego, Xawerego kawalera or- 
derów Polskich , znakomitemi czynami na sejmach i w ojczyźnie 
dystyngwujących się, siostry rodzonej, ma dwie córki. Annę za 
Józefem Oskierko podkomorzym Chełmińskim, i Maryą w panień- 
skim stanie będącą, ^do t^oto z Mielzyhskiej., nie ma potom- 
stwa : z trzeciej Weroniki księżniczki Badziwillownej niegdy 
Michała Kazimierza księcia Radziwiłła wojewody Wileńskiego, 
hetmana W. W. Ks. Lit. i Anny z Mycielskich córki, spłodził 
dwóch synów; Karola i Stanisława Czapskich, oraz córkę 
Józefę. 

Z linji na Smentowie. 

Michał Czapski na Smentowie wojewoda Malborski starosta Kisz- 
porski , na Koniecpolu z przyległościami w Krakowskiem , Sen- 
domierskiem i Sieradzkiem dziedzic, jest synem Piotra Czap- 
skiego chorążego Pomorskiego i Dorpoivskiej\ ten z Teresą Prze- 
bendoicską wojewodzanką Malborską spłodził córkę Teresę Ale- 
xandra Potockiego małżonkę , powtórzył małżeństwo z Brygidą 
Działy ńską wojewodzanką Kaliską , która bezpotomnie umarła, 
teraz jest w związku trzecim z Anną Leduchowską wojewodzanką 
Czerniechowską. 

Jakób Czapski podskarbi ziem Pruskich, brat rodzony Michała 
wojewody Malborskiego, zostawił z Róży z Czapskich Chodkie- 
2t7c^o?/;y potomstwo, o którem wyżej. Ignacy Czapski opat Pe- 
pliński , brat stryjeczny wojewody Malborskiego , umarł za pano- 
wania Augusta III. Króla. 

Liczne zaś familie na Smentowie Czapskich , ponieważ są nie wia- 
dome , a w krajach za kordonem Pruskim znajdują się ; przeto o 
nich nie umieszczam. 

Z linji na Swarożynie Czapskich , cała la familia jest protestancka, 
od Krzysztofa Czapskiego kasztelana Gdańskiego, który miał 
za sobą fFejherownę, z nią spłodziwszy jednego syna, ten prze- 
niósł się do Pomeranji , tam familia liczna godnych obywateli, 
pod panowaniem Pruskiem żyjących znajduje się. 



Czarkowski— Czarliiiski. IB: 



Czapski z Czaplóto W województwie Podlaskiem ziemi Droliickiej, 
dom slarożylny jeszcze przed inkorporacyq województwa Podla- 
skiego do korony , leż dobra Czaple w licznych dziedzictwach 
dotqd posiadający. Są oddzielnego wcale imienia od Czapskich 
ton Hulten fainilji Prusko-Polskiej , z których to Czaplów To- 
masz i Wojciech Czapscy podpisali clekcyą Jana Kazimierza, 
wraz z ziemi,} Liwską, o czem f^ol. Leg, Tom. IV . fol. 241. 
herb ich niewiadomy. 

Krasicki, w przypisach oprócz genealogji juź przez Wiclądka i iV/<?- 
sicckiogo podanej dodaje, że Ignacy Czapski brat Franciszka 
kasztehma Gdańskiego z Teofili Konopackiej zostawił córek trzy 
Ludwikę Nieirieściiiską starościnę Mławską , Annę Pawłowską 
miecznikowa ziem Pruskich, trzecia Barbara w panieńskim stanie; 
i trzech synów (o tych było juź wyżej). — Franciszek trzeci 
syn Ignacego kasztelana Gdańskiego, wojewoda Chełmiński z po- 
wtórnego małżeństwa z Mieliijiiską Zofią miał syna Ignacego 
i córkę Franciszkę. — Czwarty syu Jana Chryzostoma Józel" 
z /?fl'c^^7}.sA7Vy wojewodzanki Poznańskiej, miał syna Franci- 
szka starostę Wiszniowieckiego. — Jan starosta Kłęcki syn 
Piotra Alexandra, wojewoda Chełmiński,* miał trzy córki: Marya 
hno Potocka 2do Czapska , Anna Nieborska starościna Ciecha- 
nowska, Brygida panna. Józef, o którym Niesiecki wspomina, 
umarł miecznikiem ziem Pruskim , z Nieicieściiiskiej starościanki 
Mławskiej córkę jedyne Elżbietę wydał za Józefa Czapskiego 
najprzód podkomorzego Pomorskiego dalej kasztelana Elblągskic- 
go. — Walenty Czapski z scholastyka Poznańskiego, probo- 
szcza Dubieckiego, obrawszy sobie stan zakonny opat Pepliński, 
— później był biskupem Przemyskim umarł zaś biskupem Kujaw- 
skim. — Piotr chorąży Pomorski brat Walentego biskupa Kujaw- 
skiego, z Do7yowskipj zostawił córek trzy, wszystkie zakonnice, 
i synów dwóch Jakóba podskarbiego ziem Pruskich, i Michała 
(o których wyżej). — VV roku 1778. Józef Czapski skarbnik 
Kruszwicki. — 

Czarkowski herbu Ahdank , w Podlaskiem woje- 
wództwie. Waleryan Czarkowski podpisał ustawy zjazdu Po- 
krzywiilckleg-o 1587. Constit, foL 422. Stanisław wojski No- 
wogrodzki podpisał Pacta Conventa Władysława IV. Con- 
stitut. 1632. fol. 18. Alexandra Czarkowska była za Kor- 
sakiem. AIexander w roku 1G32. 

Alexander Czarkowski i Krzysztof na zjeździe obywateli W. 
Ks. Lit. pod Olkinikami roku 1700. podpisali się z województwa 
Nowogrodzkiego. — Tomasz Czarkowski najprzód komornik gra- 
niczny Drohicki , a potem Avojski Zwinogrodzki kolo r. 1792. — 
Jan biirgrabia Podolski. Tomasz i Mikołaj Czarkowski pod- 
pisali clekcyą Stanisława Augusta Króla z ziemi Mielnickiej. — 
Heraldyka Wiclądka. 

CZARLIŃSKI HERB. 

W błękitnem polu szara sówka w prawą tarczy skiero- 
wana głowt-ł , ua pieńku stoi, I gał.^zka pod nią o trzech 



184 CiKarlluiSki. 



czARLiNSKi "^^imi^^m^^^m herb 




rózczkach, na hełmie pawich piór pięć. Tak go opisał MS. 
o familiacli Pruskich , kędy przydaje, że nadany, za jakąś 
znaczną czujność w obozie pod czas ciemnej nocy, od Czar- 
lina potem dóbr, denominacyi nabyli. O nich ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał. Z tych Jan Karol opat Peplinski. Sa- 
muel z Czarlina Czarliiiski wojski Derpski, sądowy Tczewski, 
poseł z województwa Pomorskieg-o 1674. podpisał ełekcyą 
Jana Ul. Hektor poseł i sędzia kapturowy województwa Cheł- 
mińskieg-o na konwokacyą 1696. i komissarz do rozgranicze- 
nia księztwa Pruskiego z województwem Mazowieckiem. Jan 
1682. w zakonie naszym ucząc filozofji umarł we Lwowie, 
nikomu nie naprzykrzony, starszym powolny. Jan drugi po 
kaznodziejskich Ambonach ludzi do Bog^a nęcąc , na koronę 
sobie w niebie zarabiał także w zakonie naszym, po którą 
poszedł w roku 1724. Dwaj Czarliilscy temi czasy zasiadają 
w kapitule Warmińskiej. Ig-nacy umarł młodzianem w roku 
1726. Brat jego Samuel nie długo żyjąc w małżeństwie z 
Potulicką, umarł bezpotomnie 1727. Paweł dziedzic na Sta- 
nisławiu z Elżanowskiej ma potomstwo. Piotr dziedzic na 
Czarlinie : jego siostra jest za Michałem Jezierskim sądowym 
Mirachowskim. Były też dwie siostry Czarlińskie : jedna za 
Kazimierzem Pawłowskim sędzią Świeckim, drug-a primo voto 
za Lniskim, 2^/0 za Nahoreckim. 

Krasicki w przypisach dodaje , iż przydomek dwóch dzielnic domu 
tego , jedni von Schedlen drudzy von Kryba?i. Ma być jeden dom 
z linibaws/iiemi , iż się jednemu bratu dostały hnibawy , drugie- 
mu Czar lin. 

Piotr Czarliiiski był posłem z województwa Pomorskiego 1733. r. 
oraz komissarzem do dóbr królewskich examinowania. — Heral- 
dyka lVielądka. 



Czarnecki. 



l8o 



CZAKiNECKI 




HERB. 



Trzy orły srebrne głowami w prawą tarczy sitierowane, 
z rozciąg-nlonemi slcrzydłami i nogami, tak ułożone, ze dwa 
z nich na wierzchu jeden pod niemi we środku, w polu nie- 
bieskiem : takem go widział w naszym Krakowskim kościele 
Ś. Piotra, kędy tez i trzy drugie do niego są przydane, to 
jest 2do loco Lew w prawą patrzy, język u niego wywieszony. 
'ótio Bróg u niego laski i poszycie żółte w polu blałem. Ato 
Brama murowana z dwiema pobocznemi wieżami, w tych po 
dwa okna, czy tez dziury jak zwyczajnie do dział, nad bramą 
ręka zbrojna z mieczem dobytym, w prawą tarczy zamierzo- 
nym : we środku tych czterech krzyż srebrny kawalerski w 
krwawem polu. Jest to herb Jędrzeja Czarneckiego burgra- 
biego Krakowskiego. Ten jako świadczy konslytucya w roku 
1618. fol. 8. dla dzielnych spraw i postępków, to na dwo- 
rze. Króla potem Władysława lY^. to dla znacznych jego 
rycerskich i męzkich odwag, które przy rekuperacyi Smo- 
leńska, w oczach królewskich i hetmańskich pokazał, kró- 
lewskim przywilejem, do prerogatyw szlachectwa wyniesiony, 
co mu taz sama konstytucya approbowała. Był ten Jędrzej 
z sławnej hrabiów jNiemieckich de Lailigen familii urodzony. 
Dziad jego niegdy gubernator najwyższy miasta ^Vęgierskiego 
Budy, pojmany i do Konstantynopola zasłany: tamże dla sta- 
tecznej Bogu i Panu swemu wiary życie mu gwałtownie od 
Turków wydarte. Ojciec po dwudziestoletniej i więcej nie- 
woli, na wolność, wyszedłszy, w koronie naszej osiadł, a 
pojąwszy Reginę Żurowską tego to Jędrzeja spłodził. Ten 
z młodszych lat zwiedziwszy Niemce, Włochy, Francyą, Hi- 
szpanią, Szwecyą i Węgry tyle poloru to w wyzwolonych 
naukach, to w cudzoziemskich językach umiejętności nabył, 
że wróciwszy się do Polski, Zygmunt III. Król Polski zdol- 
nym go osądził, któryby młodsze lata Władysława syna jego 
do tronu w dobre obyczaje sposobił ; z nim tedy Włoską 
ziemię, Niderlandy i Niemce zjeździł. Na wszystkich potem 



186 Czarnecki. 



eApedycyach za teg-oź Zygmunta Szwedzkich, Tureckich, Pru- 
skich, Moskiewskich przez lat czterdzieści, z taką się zawsze 
odwagą stawiał w oczach królewskich, ze go wszyscy juz za 
straconego częstokroć hyc rozumieli, ale rycerska cnota w 
najcięższym razie drogę sobie do tryumfu torowała. Tąz he- 
roiczną dzielnością nie tylko się światowym Panom popisał 
pięknie, ale i Bogu. Jadącemu do Włoch, na zvcie ktoś na- 
stępował: drugi w Padwie, na niespodziewającego się napadł- 
szy Jędrzeja, ciężko ranił, obiema jednak, mając w ręku 
gotową zemstę, darował ją dla Boga. Dwór swój tak w po- 
bożności ćwiczył, ze z niemi co Sobota sam Litanie o Najśw. 
Matce mówił, a zęby do próżnowania okazyi, a ztąd do in- 
szych excessów nie^ mieli okazyi, wolnych od zabaw czasów, 
kazał im żywoty SS. czytać. Do Najświętszej Matki szcze- 
g-ółniej nabożny, w Sobotę każdą, szczodrą wszystkich jał- 
mużną dzielił, kaplicę Lauretańską przy kościele naszym Kra- 
kowskim S. Piotra i bogato ozdobił I uposażył, blisko dwu- 
nastu tysięcy na to wysypawszy, kędy też co Sobota do stołu 
pańskiego przystępował: na ubogich szczodrobliwy, na któ- 
rych ostatnią wolą swoją dwanaście tysięcy rozrzucił, a za 
żywota swego co miesiąc najmniej trzysta pięćdziesiąt zło- 
tych. W tych pobożnych uczynkach śmierć go zastała w r. 
1649. wieku swego siedmdziesiątym trzecim, pochowany w 
Krakowie u S. Piotra: na nadgrobku swoim marmurowym, 
kazał wyrysować konia i psa: konia dla tego, że na nim 
chwały rycerskiej w tak wielu expedycyach dopędzał : psa zaś 
dla teg-o, że gdy 3IoskwicIn , któreg"o on między swoich 
dworskich policzył, i za domowego miał, na życie się jego 
był zasadził, pies swoim szczekaniem zdradę jego wydał. 
Umarł jednak ten burgrabla bezpotomny, i z nim to imię, 
na które tak krwawo pracował. 

W roku 1778. Wawrzeniec Czarnecki pisarz grodzki Łęczycki. 
— Wawrzeniec Czarnecki stolnik Inowlotlzki. — Grzegorz 
miecznik Inowłodzki. — W województwie Wolyńsklem Feli- 
cyan Czarnecki podstoll Krzemieniecki. — Maciej yicegerent 
ziemski grodzki. — Józef wojski Lubaczewski. — Przypisy 
Ki^asickiego. 

Z tych jednak Wawrzeiica stolnika I Grzegorza, Wiclądek 
do herbu Łodzią przydaje, jak niżej. — 

Czarnecki herbu Łodzią. Ksiądz Wacław Krzykow- 
skl uczony nasz Jezuita w Kazaniu na pogrzebie Alexandry 
z Czarnce Krzęckiej w roku 1639. wydrukowanem świadczy, 
że len dom Czarneckich Łodziów, jedenże jest z Tomickie- 
mi Łodzicami, (bo i Tomiccy herbu Drya ieml czasy kwitną) 
acz potem dobra działem wzięte, różne im dały nazwiska, 
jakoż zdawna Tomickich siedlisko Czarnka bywała. I Okolskl 



Czarnecki. 187 



o tej familjl walecznej podaje, ze dawneml czasy z Czarnki 
w Sendorniersklcm województwie w powiecie Cl)«;cińskim wy- 
szli , f^dzle o nich erekcya kościoła tamecznego i nadgrobki 
opowiadaj;}. Tych dóbr nieg-dy dziedzic, kiedy kości S. Flo- 
ryana 31<;czennlka do Polski przyniesiono w roku I18''i. ko- 
ściół w nich na cześć teinuz świetnemu wystawił. Z jego dal- 
szych sukcessorów Budzą dziedzic na Czarnce, swoje część 
bratu DobkowI rezygnował w Żarnowcu w roku 13G6. a Sta- 
nisław stan sobie duchowny obrawszy, tegoż miejsca był 
plebanem, i swoję część z dóbr ojczystych darował pomle- 
nionemu kościołowi, o czem mówi nadgrobek w Czarnce. 

Od Władysława potem Jagiełłą Króla Polskiego pląciu 
braci rodzonych, Tomko, Janusz, Sędziwój, W łódko i Pełka, 
otrzymali przywilej w roku 1423. i wolności niektóre na do- 
bra swoje, Kąty, Błogoślew; a na Czarnkę prawo 3Iagde- 
burskie, albo Niemieckie, aby od innego każdego prawa 
wolne, miały swego wójta i sąd u niego. Siostra ich Ja- 
chna, Pawła z Chrząstowa pozostała małżonka, swoję część 
w Czarnce i Woli Czarneckiej , która w tymże czasie no- 
wego nazwiska, Kąty nabyła, braciom rodzonym Tomkowi i 
SędzIwojowI, zapisała w Wiślicy w roku 1437. w księgach 
ziemskich. Z pomienionych braci, Janusz był archidyakonem 
Kurzelowsklm pod rok 1427. a potem referendarzem i pod- 
skarbim koronnym ; o czem alleguje Okolski , jego nadgrobek 
w kościele Bożego Ciała na Kazimierzu przy Krakowie. 311- 
kołaj po zwyclęztwle Grunwaldsklem w Pruslech, jeździł w 
poselstwie do Krzyżaków, aby poddali 3Ialborg. 

Bliźszemi czasy Hieronim z Czarnki, i syn jego z Do- 
roty Przyłęcklej Srzenlawczanki Szczęsny albo Fellx kwilnęli. 
Temuż samemu Szczęsnemu Elżbieta Tyniecka herbu Poraj, 
trzech synów spłodziła (i córkę Krystynę Hieronima 3Iorskie- 
go małżonkę) to jest Szczęsnego, od którego to potomstwo 
zostało : Maciej w Węgrzech przez lat dwadzieścia wojen- 
nemi dziełami wsławiony, tamże zda mi się i osiadł: Floryan 
w potrzebie Kluszyilsklej z 3Ioskwą za Żółkiewskiego hetmana 
Buławy, wygranej, na placu poległ. Hieronim w Węgrzech 
i Inflanclech wojnę długo traktował; a potem z Anny Łu- 
czycklej trzecli jego synów było. Pierwszy Stefan człowiek 
rycerski, we Lwowie ciało jego po śmierci złożone. Drugi 
Jan w zakonie Soc. Jesu '/vcle świątobliwie zakończył. Trzeci 
Hieronim, tego zda mi się zmarłego w roku 1635. nadgro- 
bek Staroiools/ii in Momimentis kładzie, leży zaś u 00. 
Franciszkanów w Krakowie: dworzanimcm był Zygmunta HI, 
Z tejże Łuczycklej, tych ostatnich trzech braci rodzona sio- 
stra Alexandra, wielkich cnót i umartwienia matrona, bo 



188 Czarnecki. 



w poście co trzeci dzień pasek drótowy na sobie, aź do 
skrwawienia nosiła, dyscyplinę przez passyą, a czasem przez 
siedm psalmów pokulnycli ostrą czyniła. W wielki Piątek zaś 
najprzód rzemienną, drótową potem dyscypliną, na koniec 
rózg-ami plecionemi, ciało swoje az do mdłości siekła: na 
Kalwaryą z Firakowa pieszo bosemi no«»;ami, szaty odmieni- 
wszy chodziła: co tydzień do stołu pańskieg-o przystępowała, 
nig-dy inaczej tylko klęcząc, przewlokłe modlitwy czyniła. 
Czas, co się od ręcznej zszedł roboty, na czytaniu żywotów 
SS. strawiła: Święta Najśw. Matki szczeg-ólnem nabożeństwem 
obchodziła. Kielich szczerozłoty i cztery tysiące kolleg-io Kra- 
kowskiemu u S. Piotra zapisała. Jan syn drug-i Felicyana z 
Tynieckiej, w roku 1587. podpisał ustawy województwa Sen- 
domierskieg-o na zjeździe Pokrzywnickim Constit. fol. 427. 
z Katarzyny Mpskorzewskiej herbu Pilawa spłodził syna Krzy- 
sztofa starostę Zywieckieg^o, dworzanina Króla Zygmunta III. 
Mąż to był rycerski w wielu expedycyach doświadczony, 
wszystkim miły, ale najbardziej Bog-u, dla któreg-o ojcow- 
skiej się wyrzekł herezyl, już w roku siedmdziesiątym życia 
swego ; we dwie lecie potem to jest 1636. zasnął w Panu, 
w kościele naszym Kaliskim, z nadgrobkiem marmurowym 
pochowany: dwa razy ponawiał śluby małżeńskie, raz z Kry- 
styną Rzeszowską, drugi raz z Brzostowską herbu Bończa: 
z pierwszą waleczne jego potomstwo synów dziesiąciu, i córka 
Katarzyna 3Iasłowska : potem była za Janem Piekarskim pod- 
sędkiem Kujawskim, dalej za Janem Gembartem. 

Piotr pierwszy , męztwo jego , Nieszpoj^koiu. Odrobiny 
Stołu fol. 196. Kochowshi climact. 3. llb. 4. sławią, kiedy 
pod czas oblężenia Częstochowskiej fortecy od Szwedów, z 
celniejszą piechotą, w nocy do pobliższych wypadł nieprzy- 
jacielskich szańców, tam część piechoty na sposobnem miej- 
scu zasadziwszy, którzyby uciekających siekli, sam pierwszy 
na szaniec wbiegłszy i serca drugim dodawszy, tyło to prze*- 
strachem w niespodzianym razie , to odwagą sprawił , że 
pierzchać co żywo poczęli, ale i z tyłu od nacierających, i 
z przodu od zasadzonych oskoczeni, trupem i mostem legli: 
a wódz Czarnecki i zwycięztwo i sławę do fortecy odniósł. 
Dobroczynności jego w kollegium naszem Kaliskiem jest wdzię- 
czna pamiątka: żona jego Misiowska. Wojciech drugi, pisarz 
grodzki Chęciński, złączył się był dożywotnie z Dubrawską 
z której syn Kazimierz. Paweł trzeci, w ojczyźnie najprzód 
w Polskim obozie służył, i już rolmistrzując , już pułki w 
różnych expedycyach wodząc przez lat dwadzieścia, nie mały 
czas potem w wojsku Ferdynanda III. Cesarza zostawał, na 
ostatek do 3Ialty się udał, tam w wielu okazyach, a miano- 



Czarnecki. 189 



wicie w potrzebie u Kanei, odwag-ą swoją sławę sobie wielką 
uczyniwszy, kawalerem 3Ialtailskim kreowany Iiochowski cli- 
mact. 3. lib. 4. Stanisław czwarty, dworzanin królewski, siu-- 
zył wojenno Ferdynandowi Cesarzowi z picciąset jazdy. To- 
masz piąly, Krakowski I Włocławski kanonik. 

Stefan szósty syn Krzysztofa, sławny na cały świat wo- 
jownik, odwagi i 3Iarsa Polskiego korona, od młodości swojej 
przyuczony do prac i dzieł rycerskich , pod Stanisławem Ko- 
nlecpolskim hetmanem początki experyencyi wojennej założył 
za towarzysza służąc. Przez niemało potem lat poruczniko- 
wał, zwłaszcza u 3Iarcina Kazanowskiego hetmana polnego 
w 3Ioskiewskiej e.\pedycyi, tam z Władysławem IV. przy 
dobywaniu Smoleńska mężnie stawając, tego poloru nabył, 
którego potem w expugnacyl miast Pruskich, Ilolsackich i 
Moskiewskich, z wielką imienia swego chwałą zażył: znać 
ze się w tej okazy i z pięknem sercem popisał W^ładysławowI, 
bo mu w nadgrodę krwawych zasług", przywilejem pod Szem- 
towem w obozie danym pięćset łanów, kompanji jego tyleż 
w powiecie Starodubowskim przy górze Popowej nadano. 
Usarskim porucznikiem Stanisława Lubomirskiego wojewody 
Krakowskiego będąc, przeciw Tatarom, pod Ochmatowem 
wojował, przeciwko Kozakom pod Starczem i Kumejkami ; 
w roku 1635. juz był rotmistrzem usarskim, jako się pod- 
pisał in Albo Congregat. w Krakowie u S. Barbary I z dru- 
gim Stefanem Czarneckim usarskim towarzyszem. Najbar- 
dziej jednak, nieprzyjazna Janowi Kazimierzowi Królowi for- 
tuna, kawalerską cnotę jego objaśniła. Prawdac ze w roku 
1648. z Stefanem Potockim synem hetmańskim wysłany na 
poskromienie rebelllzujących Kozaków, i zawołaneg^o ich her- 
szta Chmielnickiego, w niewielkim dość poczcie, od daleko 
liczniejszego z Kozaków I Tatarów gminu, gdy z niemi pod 
Zółteml wodami traktuje, przeciwko prawu narodów, i sło- 
wu danemu od wrarołomców przytrzymany, gdy tym czasem 
owę szczupłą garstkę ludzi po części wybił, po części w nie- 
wolą zagarnął nieprzyjaciel, i ten mąż waleczny pojmany do 
Taurykl. Pastorius lib. 1. Luboć Kochowski climact. 1. /. 1. 
świadczy, ze go Chmielnicki Tatarom odjął, I w ścisłych 
pętach w Kodaku więził. We dwie lecie potem przez tra- 
ktaty pod Zborowem uczynione, na wolność wyszedłszy, po- 
kazał ze przeszłym nieszczęściem, nie tylko w nim chęć do 
wojny nic oslygła, ale tem bardziej rozgorzała. Pod Bere- 
steczkiem Mikołajowi Potockiemu wielkiemu hetmanowi siła 
do zwyclęztwa do|)omógł, juz na ten czas chorąży Sendo- 
mierski i pułkownik hetmański, u któreg-o też w tej był esty- 
macyl, ze mu jako doświadczonemu żołnierzowi rządy całeg^o 



190 Czarnecki. 



wojska zlecał. Wyniósł g-o wyżej Jan Kazimierz : po klęsce 
albowiem naszych pod Batowem po Samuelu Kalinowskim, 
obo/nym koronnym zawołany, przydano mu do leg^o Piotr- 
kowskie, Kowelskic, Kaniowskie, Ratnińskie starostwa. Nad- 
to jako z komputu wojska dochodzę, miał swoję dywizyą w 
roku 1058. w niej pod usarski^ chorąg-wią koni liczono 170. 
pod Kozacką koni 147. dragonji 988. Z temi ludźmi swemi, 
gdy Manasteryszczan mężnie dobywa, i do szturmu pod wał 
nieprzyjacielski przywodzi, kul."} w twarz postrzelony, tak ze 
mu gębę wskroś na obie strony przeszyła; piątno to, póki 
żył, odwag-i jeg-o nieustraszonej, oczywistym było świadkiem. 
Tym czasem, g-dy z jednej jeszcze toni, od chłopskiej woj- 
ny, nie wybrnęła, opłakana temi tam czasy ojczyzna, drug^a 
fatalniejsza na nię nastąpiła. Karol Gustaw Król Szwedzki 
z wojskiem swojem głęboko w wnętrzności tego Królestwa 
zaciekłszy się , widząc że mu fortuna nad nadzieję służyła, 
na tem jedynie imprezę swoję zasadził, żeby był Jana Kazi- 
mierza Króla z tronu zepchnąwszy, sam go posiadł. Wbił go 
poniekąd na tę otuchę odjazd z Polski Kazimierza: ten albo- 
wiem Pan widząc się od szczęścia opuszczonym i nieprzyja- 
ciela prawie nad karkiem swoim , za granice folgując cza- 
sowi umknął. Synowie koronni to Kozacką wojną przyciśnieni, 
to bog-ateml Gustawa obietnicami uwiedzieni, ile bez Pana, 
bez głowy, bez rady zostając; niechętniec, przecież do Szwe- 
dzkiej nachylili się partyi. Ale Czarnecki, nienadwerężonym 
statkiem przy dostojeństwie Jana Kazimierza dostawał: a naj- 
przód już kasztelanem KijoM skim będąc, miasta Krakowskiego 
przeciwko Szwedom długi czas natarczywe oblężenie wytrzy- 
mując, bronił: widząc jednak, że więcej przysług-i jego cała 
ojczyzna potrzebowała, niżeli jedneg-o miasta mury, Kraków 
chwalebnemi kondycyami poddał Szwedowi. Chciał go wpra- 
wdzie na ten czas na swoję stronę przeciągnąć Karol Gustaw, 
i tak swoim jako i Wittemberga książęcia listem pełnym po- 
chwał i wielkich nadziei zachęcał, atoli nieprzełamany był 
Czarneckiego umysł : dla tego gdy się to nie powiodło, prze- 
ciwko paktom w Krakowie dopiero umówionym zasadzki na 
niego rozstawił, chcąc go przejąć: atoli daremnemi zawoda- 
mi. Stefan na wszystkie strony ostrożny, oszukawszy nieprzy- 
jacielskie zamysły, do Opola z ludźmi swemi do Króla po- 
spieszył, I z nim potem do ojczyzny powrócił. To opisawszy 
Fulden Uh. 6. przydaje: Dignissimus omnino inter Sarmatas 
heros ^ Uhertati Patriae studens ^ varia arte martegue Sve- 
cos deinceps feriebat^ a najpierwej w roku następującym to 
jest 1656. pod Gołębiem, od Karola Króla Szwedzkiego, 
dzlesięclą tysięcy w koło opasany, tak że już jakby go w ręku 



Czarnecki. 191 



mieli tak sobie applaudowali Szwetlzi , Czarneckiemu w de- 
sperowanym przypadku oduag-a i szahla tor do wolności uczy- 
niła : skoczywszy albowiem w kilka swoicb chor;jg-vvi, które 
na ten czas przy nim były, tysiąc Szwedów na placu poło- 
żywszy, pi(;cset rannycb zostawiwszy, z bardzo małym swoich 
uszczerbkiem na karkach nieprzyjacielskich wyszedł szczęśli- 
wie z ciezkicffo razu. Oddał wet za wet wkrótce Karolowi, 
kiedy go niespodzianie napadłszy o trochę nie złapał, by był 
salwując się, nie umknął. Pod Jarosławiem potem Szwedów, 
jednych wyciął, drugicli do ucieczki przymusił: uciekających 
do Wisły z wielką w nich klęską g^onił: most pod Scndo- 
mierzem zrzucił i ucieczce drogę zag-rodził. Pod Warką kilka 
tysięcy z margTabią Badeiiskim trupem na placu położył. 
Izraela pod Łowiczem fortunnie przetrzepał, i ze wszystkiego 
wyzuł: z Bydg-oszczy, Nakła, Tucholi i inszych miast prae- 
sidia Szwedzkie wyrzucił : w Wlelkiejpolszcze Wartę rzekę 
przebywszy tysiąc pięćset ich zniósł : ośm chorąg-wi nieprzy- 
jacielskich w zdobyczy wyniósłszy : Królową Ludowikę przez 
środek zasadzonych i pilno czuwających na to Szwedów do 
Gdańska do Króla bezpiecznie doprowadził. To wszystko z 
Fuldena historyka kładę, żeby tym większą u każdego wiarę 
miało, kiedy i cudzoziemskich autorów pióro wysokiemi po- 
chwałami dzieła jeg-o rozpisało : jakoż G. Horn Orh. Pol. 
Jol. 172. między najprzedniejszeml teg-o tam wieku wodzami 
Czarneckieg-o położył, i Laurentius Luchcsinus Soc. Jesu 
Epmicio in victoriam de Moschis Cudnoviensem, tak o nim 
mówi : Qms te Czarnieci silent? quem Suecica fractae hae^ 
resis hydra tremit , numer as qui praelia palmis. Alexan- 
der VII. Papież, i Leopold Cesarz, listami swemi do nieg-o 
daneml , dziwnie jeg-o męztwo wysławili : a Potocki Paweł 
kasztelan Kamieniecki tn Centuria J^irorum fol. 272. twier- 
dzi, że jeden Czarnecki, w kilka lat więcej Szwedów tru- 
pem na placu położył, niżeli kiedyś przez trzydzieści lat od 
wojsk jNiemieckich ponieśli. We wszystkich najgorszych ra- 
zach szczęśliwy, tak że do herbu jego alludując , słusznie 
o nim z Stacyuszem mówicbym mógł, In omni felix tua 
cymba profundo Sylv. 3. Niewypowiedzianą zaś prędkością 
nieprzyjaciela nachodził, niesfatygowanem sercem nacierał, 
i lubo w małym poczcie potykającemu się z daleko większą 
partyą, umykać czasem z placu przyszło, przecież niemniej 
był Szwedom straszny, tak gdy im stawał w kroku, jako gdy 
odwodem ustępował : i tyle to męztwem swojem, to trzydzie- 
stą blisko potyczkami sprawił, ten wielki wojownik, że Karol 
z Polski za granice ustąpić musiał: przecież go i tam szabla 
ścigała Czarneckiego. Holsacyą, spędziwszy z niej Szwedów, 



192 Czarnecki* 



Fryderykowi III. Królowi Duńskiemu oddał, Jutlandyą z ja- 
rzma Szwedzkiego uwolnił: Alsen wyspę i nadmorskie for- 
tece Sandeburg- I Norlburg niesłyclianą odwagą wpław na 
koniu odnogi morskie przebywszy posiadł , Goldyngę miasto 
szturmem odebrał, i wiele inszycb, z podziwieniem całego 
wojska cudzoziemskiego. Za te swoje heroiczne zasługi od 
tego Fryderyka złotym łańcuchem udarowany. Ale i Moskwa 
ręki jego kawalerskiej doznała , kiedy ich z całej Litwy wy- 
rzucił, na wielu wprawdzie miejscach bijąc ich i siekąc for- 
tunnie ; pod Polonką jednak i Dzieszną pamiętnemi zwycic- 
ztwami do tego ich przycisnął, ze szukając cudzego państwa, 
i swoich kiedyś prowincyi postradali, czyli raczej wydarte 
przedtem Polszczę powrócili. Ojczyzna, która mu całość swoje 
powinna i Jan Kazimierz Król, którego na tronie utrzymał, 
rekompensując mu jego nieprzeliczone trudy, z kasztelanji 
Kijowskiej na województwo Ruskie, ztąd na Kijowskie wy- 
niósł, a konstytucya w roku 1661. foL 12. wysławiwszy jego 
mcztwo, na pamiątkę zasług" jego starostwo niegdy Tykociń- 
skie, ze wszystkiemi do niego należącemi dobrami et jurę 
Patronatus ^ w dziedzictwo wiecznemi czasy, jemu i sukces- 
sorom jego puściła. Wymawiał ci mu wprawdzie ktoś, ze 
z prostego szlachcica, tak wielkim urósł senatorem, atoli 
pięknie na to, i właśnie ad hominem odpowiedział. Ja nie z 
soli, ani z roli, ale z tego co mię boli, urosłem. 

Ostatnia jego expedycya na Ukrainie. Wieść niepocle- 
szna go zaszła, ze nowe bunty, rebellia Kozacka głowę znowu 
podnosząc, i w świeże spiski klijąc się, zaczynała: wysłany 
na poskromienie jej Machowski we dwieście koni , porażony. 
Usychał na tę nowinę, kochający syn ojczyznę, przecież nie 
folgując nic i starganym siłom i podeszłym latom do Stawisk 
przypada, tam Konjuratów w pień wyciąwszy, resztę mia- 
sta przeszłą expedycyą niedopalonego ogniem znieść kazał. 
Wkrótce potem słabieć począł; przecież żywością ducha zem- 
dlałe siły krzepcząc, żadnym perswazyom nakłonić się nie 
dał, żeby był, dla poratowania zdrowia z pola ustąpił. Gdy 
jednak co raz to większą g^órę g-orączka brała, najprzód do 
dóbr swoich, ztamtąd ku Polszczę w drogę się puścił. W tej 
podróży list królewski odebrał z przywilejem na Buławę polną 
koronną, przeczytawszeg-o rzecze : Wszakem ja nie raz mó- 
wił, że mi w ten czas hetmańską władzę dawać będą, kiedy 
ani siła do wojny ani ręka do szabli zdolne nie będą: jeżeli 
mi jednak zdrowia Bóg- użyczy, starać się o to będę, żeby 
Król Jmść nie żałował tej łaski swojej , którą mię potyka : 
jeżeli umrzeć przyjdzie, ta Buława, śmiertelnego grobowca 
ozdobą chyba będzie. To wyrzekłszy w dalszą ku Dubnu 



Czariiecki. 195 



drog-c nieść się knzał, bo zmocniony paroxyzm ani wierzchem 
ani wozem jechać mu nie pozwahił. Tam we wsi Sokołowka 
stanąwszy, widząc się śmiertelnym, przed Ks. Ag-apitem Dą- 
browskim Jezuitą, swoim we wszystkich expedycyach spo- 
wiednikiem spowiedź uczyniwszy, i Wiatyk S. przyjąwszy, 
świątobliwie zyc przestał w roku 1GG5. wieku swego 66. 
w podłej bardzo lepiance, ten który świat cały imienia swego 
chwałą napełnił, z wielkim Jana Kazimierza Króla i wszy- 
stkich żalem. To dziwna, ze koń jego, w biegu nieporó- 
WMianej prędkości w okazyach wszystkich z Czarneckim do- 
świadczonej dziarskości, pod czas choroby Pana sweg-o, jakby 
śmierć jego przeczuwając głodem się morzył, niechcąc nic 
jeś«5, nogami tylko w ziemię kopiąc, a na wchodzących i 
wychodzących żałośnie poglądając , aź tez padł i zdechł, jakby 
nolliit Domino seruire miiiori. Był ten Stefan z natury do 
wojny urodzony, jakby ogniem tchnął miasto duszy, więcej 
mu jeszcze poloru ustawiczna od młodości wojenna experyen- 
cya przydała, na najcięższe stosy nieustraszony, prędkości 
w przebywaniu głębokich i bystrych rzek nieporównanej, w 
radzie i zamysłach skryty. Wstrzemięźliwością, czujnością, 
pracą, z najostatniejszemi żołnierzami swemi certował, tak 
ze się zdał krom honoru I rządów nad wojskiem nie mie<5 
nic nad inszych : ztąd cokolwiek rozkazywał , sam pierwszy 
zaczynał. Kawaleryą swoje chciał mieć w ustawicznej exer- 
cytacyi, dla tego zwykł był mówić. Facilius militem^ con- 
tinuo actu lassatum^ quam otio calcitrantem^ tractari: lubod 
go w tem samem szczypie Iiochoiuski climact. jako I w dru- 
gich punktach ale niewinnie, znać czyim duchem pióro jego 
tchnęło : to albowiem pewna, ze tych tam czasów okoliczno- 
ści, tego po nim wyciągały: inaczej kochający sławę swoję 
i rycerstwo wojownik, najmniejby był nie uczynił, coby z 
uszczerbkiem jej byc mogło. Przed potrzebami tak częstemi, 
stateczną a staropolską pobożnością zwykł się był grzechów 
swych, bez których w tem życiu śmiertelnem obejść się nie- 
podobna, kapłanowi spowiadać. Kowalicki w Kazaniu swojem 
pisze o nim , że pospolicie tańcował vv" pancerzu na golem 
ciele. Związkiem małżeńskim miał za sobą Zofią Kobierzycką 
herbu Pomian , synowicę kasztelana Krzywińskiego, a z niej 
według Kochowskiego żadnego syna nie zostawiwszy, dwie 
tylko córki dziedziczki fortuny i sławy swojej spłodził. Z tych 
pierwsza, Alexandra Katarzyna Branicka marszałkowa na- 
dworna koronna : ta młodszą będąc, gdy się ojciec na wojnę 
wybierał, żegnając ojca rzewliwie się zapłakała. Pytają się 
o przyczynę płaczu: odpowiedziała. Żałuję, prawi, tego, żem 
się w męzkim stanie nie urodziła, żebym ojcowskiej chwały 
Tom iii. 13 



194 Czarnecki. 



i dzieł jeg-o uczestniczką byc mog-ła. Po śmierci męża swego 
młodo owdowiała, lubo i Icwitnąca lat pora I fortuna obszerna, 
i naclslc wielicicłi Iconlturrentów do powtórzenia, małżeństwa 
nęciły , przecież w wdowim stanie obrała sobie resztę łat 
swoicli Icoilczyc wielliicb cnót matrona, a najprzód miłosier- 
dzia, z litóreg-o ubóstwo i znędzone poddaństwo z cbęcią 
ratowała. Paslcami i włoslennicą ciało trudziła. Najśw. salcra- 
ment gdy do cborego niesiono^ pieszo odprowadzała, mszy 
świętych co mogła mieć słucbała : na ostatelc umierając w r. 
1698. testamentem warowała, żeby bez pogrzebowego liaza- 
nia ciało jej złożono w Icościele naszym Kralcowslcim u S. 
Piotra, Iwtóremu też miejscu słuszną jałmużnę darowała. Dru- 
ga Konstancya Leszczyńslia wojewodzina Podlaslta, osobii- 
wsza Dobrodziejica Kraliowslciego naszego nowicyatu: o niej 
Ks. Kóiualicki fol. 73. napisał, że osobliwie w mięsopusty, 
pod miękkim jedwabiem włosiennicę, w modnych zaś trze- 
wikach, drobne nosiła kamyki, wosk nad świecą na nogi to- 
piła, Ś. Xawiera obraz w Kaliskim kościele srebrną sukienką 
przystroiła, i wiele inszych łask tak temu jako i Łuckiemu 
naszemu kościołowi wyświadczyła, kollegio Krakowskiemu u 
Ś. Piotra więcej niż dziesięć tysięcy wyliczyła. 

Dobrogost siódmy syn Krzysztofa, w Węgrzech zapra- 
wował się do odwag wojennych, a potem z książęciem Wi- 
śniowieckim ojczyźnie służył, pułkownikiem wojska Zaporow- 
skiego w Białocerkwi w roku 1642. Franciszek ósmy, w za- 
konie Soc. Jesu, z samych heroicznych cnót jego znać było, 
że rodzonym był bratem Stefana pamiętnego wojownika, z 
tą tylko różnicą, że tamten nieprzyjaciół, ten zaś siebie sa- 
mego zwycięzca, a pospolicie aż do krwi: taką albowiem 
industryą w wyniszczeniu ciała swego nadrabiał, że już po- 
krzywami, już rózgami, już cierniem ostrym ciało swoje 
krajał, a gdy w podeszłym wieku zdało mu się, że już mu 
siły niestawało na święte nad sobą pastwienie się , zdolnych 
sił cudzej ręki, na to zażywał, żeby go była z umowy do 
woli katowała, bez względu na żadne prośby, któreby był 
na nim ból ciężki mógł wycisnąć : krom tego w śniegu się 
po dachach z szat wyzuwszy nurzał, i najostrzejszeml mro- 
zami studził; bez wątpienia, że sercem pod ten czas miło- 
ścią Boga pałającym. Postrzegł raz na mendyku odartą ła- 
chmanę, prędko się postarał, że go w inszą lepszą przy- 
odział, tę zaś, za osobliwszy od odartusa wziąwszy podarunek 
w nie się przyodział; tyle rozplenione w łatach siermięgi 
owej, robactwo dokuczać poczęło Franciszkowi, że zdespe- 
rowawszy o sobie żeby mógł tę dobrowolną katownią wytrzy- 
mać, związać się rozltazał: cierpiał przez słuszny czas torturę 



Czarnecki. 195 



niezwyczajną, po której ciało jego tak pokąsane znaleziono, 
jak gtlyby trudem zarażone było. I lubo przyoslrzejszyni się 
sobie stawiał, [)izeei<;z czeg'ol)yś si«; nig-dy po nim nie spo- 
dziewał, na wszyslicicłi innycli był łaskawy i miły, czy to 
ucząc, czy każąc przez wiele lat, czy kollegia nasze rządząc 
Winnickie, Iławskie, Toruńskie, konwikty Sendomierskie i 
Kaliskie , czy na obozowycb missyach z bratem swoim wo- 
jewodą, lak w ojczyźnie, jako i w Ilolsacyi pracując. Zje- 
cbał na nowy rok w licznej komitywie dla dostąpienia odpustu 
Swiderski, marszałek niegdy związkowy do Iławy, gdzie re- 
ktorem na len czas pi'ezydował Czarnecki, i spodziewając się 
ze żołnierskim ludziom snadniej miał faworyzować brat wiel- 
kiego Mojownika, o spowiedź go i rozgrzeszenie prosił: wy- 
mawiał się rektor łagodnie, składając się papiezką bullą, która 
sekwestrujących dobra ducbowne (jak oni w ten czas w 01- 
borzu i^ indziej czynili) przypuszczać do tego nie pozwala. 
Grozi Swiderski zniszczeniem dóbr kollegji , nic na to nie- 
wzruszony Franciszek, w swojem statecznie dostawał przedsię- 
wzięciu , ale powolną perswazyą tyle sprawił w Swiderskim, 
ze potem o niezem bardziej nie myśłił, jako zęby się z Bo- 
giem i kościołem pojednał, dobra kościelne I ich dyspozy- 
cyą, ducliowieilstwu zupełnie wróciwszy, co się wkrótce stało. 
Ten zaś potem w Lublinie w roku 1676. wieku swego 66. 
życie to pobożnie zakończył. 

Marcin dziewiąty syn Krzysztofa: i ten w Węg^rzecb 
najprzód swoje młodość ćwiczył w rycerskich pracach , a po- 
tem w ojczyźnie z koniuszym koronnym ksiązęciem Wiśnio- 
wieckim, i Kazanowskim hetmanem, to w Prusiecłi przeciwko 
Szwedom , to na Rusi i Ukrainie przeciwko Tatarom i Ko- 
zakom, porucznikiem będąc u marg-rabl 3Iyszkowskiego pod 
Lubniem w potrzebie z Kozakami z samopału postrzelony ; 
na Kodaku potem tamtecznej fortecy komendantem dalej nad 
rajtaryą Polską pułkownikiem , to Iiochowski climact. Dzi- 
dowski zaś Claris aurea powiada ze był oboźnym koronnym, 
i że pod Batowem zginął: ale jako się wyżej mówiło, Sa- 
muel Kalinowski z tym honorem w tej porażce poległ, nie 
on. Tenże córkę mu przyznaje Ale.\andrę, która po mężu 
Melchiorze 3Kchałowskim stolniku Różańskim owdowiała, żyła 
jeszcze w roku 168(). Siostra jej pierwszym związkiem Kry- 
styna dostała się Jędrzejowi Zaleskiemu pułkownikowi ki'ó- 

lewsklemu. Druj^^a zaś 3I()lskiemu stolnikowi i surroj^atorowl 

... ^ 

Kaliskiemu, na nasze kollegium Kaliskie dobroczynna, któ- 
remu dziesięć tysięcy na bibliotekę zapisała. Zeszła w sędzi- 
wym wieku 1705. Brat ich Kazimierz w obozach życie swoje 



strawił. Druffi brat 



13- 



196 Czarnecki. 



Stefan Stanisław pisarz polny koronny , Brański , Ka- 
niowski, Lipnicki starosta, od czternastu lat wieku swego, 
rycerskim odwagom przyuczać się począł. Skarbnikiem go 
Czerniechowskim i rotmistrzem rajtaryi komput wojska 1658. 
wspomina, ale go potem mcztwo jego doświadczone wyżej 
wyniosło : natarczywem albowiem sercem do każdej szedł 
okazyi, tak, ze kiedy wojskom regimentował, rycerstwo bojrjc 
się o niego , musieli go przez Zamojskiego i Księskiego upra- 
szać, aby w jednej swej głowie, którą tak skoro na szwanki 
nara-lał, wszystkich bezpieczność ostrożniej chował: jakoż w 
Moskwie pod Kuślikami odważnie nacierając na gromadnego 
nieprzyjaciela , czterech rumaków w tej potrzebie postrzelo- 
nych utracił, a w innycli okazyach jedenaście koni pod nim 
zabito. Od Krawczeilka rebellizantów herszta, który od Stryja 
bieżącego chciał z zasadzki przejąć, odważną ręką salwował 
się, ale gdy w siedmiu tylko towarzystwa komitywie zostając, 
chciał jednego z nicli Kuklińskiego zabitego ciało Kozakom 
odbić, w głowę szablą niebezpiecznie cięty. Pod Humaniem 
obojczyk kule w pół złamany, jego nie ruszywszy. Pod Cho- 
cimem w chwalebnej wiktoryi , na imprezę i assult do obozu 
Tureckiego piechotę sam prowadził z dobytą szablą poprze- 
dzając: pod Wiedniem i Parkanem rycersko stawał: a gdy 
Król Jan na Budziaki z wojskiem poszedł, przez Multany do 
niego z ludźmi swemi przerzynał się. Pod Lisianką w ramię 
cięty czy postrzelony , z której rany prawą ręką władnąć nie 
mógł. Jego męztwem Perejasław, Czerniechów, Sośnica, Ni- 
zin, Sedniów, do poddania przymuszone, ile klęską swych 
zastraszone , gdzie na Stabuńskich polach otaborzonych rebel- 
lizantów przełamał. Pacowi Wileńskiemu potem wojewodzie 
od Moskwy oblężonemu na odsiecz idąc, sprawił to imienia 
swego postrachem, że nieprzyjaciel o pokój traktować musiał- 
Dacko ze czterdziestą i siedmią tysięcy od niego przetrzepany, 
tylko się w ośmnaście tysięcy został: a kiedy od Radomyśla 
ruszył, od niego i Zamojskiego potem podskarbiego koron- 
nego spędzony, i do ucieczki przymuszony. Marszalkował 
izbie poselskiej w roku 1G73. Do fundacyi 00. Reformatów 
w Zamościu, najwięcej się przyczynił, dla tego tamto miejsce, 
za swego czci go fundatora. W Lublinie do matki boskiej 
przy kościele świętego ducha znaczną szczodrobliwość swoje 
pokazał. Umarł w roku 1703. z Hulewiezowny kasztelanki 
Bracławskiej jedne tylko córkę zostawiwszy Zofią Angelę, 
którą wydał za Michała Potockiego, pisarza polnego ko- 
ronnego , a teraz wojewodę Wołyńskiego : w kościele na- 
szym Krasnostawskim pochowana, zszedłszy na lepsze życie 
1724. 



Czarnecki. 197 



Jan dziesiąty syn Krzysztofo, miecznik Krakowski, młod- 
sze lala przep«;dzl\vszy w obozie pod chorągwią Myszkow- 
skieg-o, dalsze usługom ojczyzny poświęcił, z sejmu coro- 
nationls w roku 1G76. przydany do exckucyi testamentu Jana 
Kazinilerza Króla, wzgU^dem dóbr Żywieckich, jeździł i po 
ciało jego do Francyl. Syn jego Michał kanonik Krakowski 
i SendomierskI , deputat na trybunał koronny w roku 1G95. 
Wojciech komornik grodzki Kaliski, syn Józefa, o którym 
Niesi('c/,'f' pod herbem Pruss 'S(io przez niewiadomość pisze. Ten 
miał braci rodzonych pięciu ]^o WaAvrzeńca slohiika Inowło- 
dzkicgo, podsfarostę Łęczyckiego, ten z Nowoiniojską spłodził 
syna jednego źyj.-jcego , ,Felixa podkomorzego nadwornego J. K. 
Mci, kawalera orderu S. Stanisława. 2go Grzegorza komor- 
nika Łęczyckiego , który z Łqcką małżonką zostawił dwóch sy- 
nów, Adama jcapitana wojsk koionnych, i Ignacego. 3^o Szy- 
mon a stolnika Braclawskiego. Ago Stanisława, o którym wspo- 
mina Ks. Niesieclii , zostawił potomstwo dwie córek, 31aryannę 
i Petronellę. ^go Wal ery a na księdza kanonika Ulewejskiego : 
były także dwie siostry. Tenże Wojciech komornik Kaliski, 
miał \ino t-o^o Juliannę Zabłocką, z którą spłodził synów pięciu: 
Józefa, Stanisława, Wawrzeńca, Jana Nepomucena 
i Antoniego. Z łych jeden żyj.-jcy , i dwie córki, Maryannę 
za Korytowskim starostą Kumieniewskim. Drugą Elżbietę za Ty- 
borowskim szambelanem królewskim. 2f/o iwto Jadwigę Gurowską 
miecznikownę Kaliską, z tą prócz Jana zmarłego, potomstwo 
źvjqce trzy córki, Ludwika, Józefa i Angela , małoletnie. — 
Heraldyka Wielądka. 

Czarnecki herbu Prus 3tio. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał; atoli widziałem ich z tym herbem. Jan 
biskup Kamieniecki, opat Czerwieński w roku 1660. lubomcl 
ja mu wyżej herb Łodzią przywłaszczył. Wojciech Czarnecki 
w Poznańskiem, Kazimierz w Łęczyckiem , Stanisław w Sie- 
radzkiem w roku 1697. 3Iarcin stolnik Bracławski I Seweryn 
w Bracławsklem legoź roku. Adam i Franciszek z Czernocina 



w Krakowskiem w roku 1705. 

Duiiczewski a z niego fVielądek tak obszernie o tej familji dono- 
szą : Czarneccij herbu Prus '6fio , to jest: Nagodi/ z gwiazdą. 
Dwie są linie w Ruskiem, na Wołyniu, i w Podolskicm woje- 
wództwie Czarneckich znajdujących się , z ł<] tylko różnicą , iż 
pierwsi nie mają przydanej do herbu gwiazdy, drugim zaś w śro- 
dku podkowy, gwiazda w błękilnem polu jest przydana. Najda- 
wniejsi z Czarneckich bez gwiazdy herbu Prus Zlio. Piotr, 
Stefan i Jerzy rotmistrze i pułkownicy, w gencalogji wyra- 
żeni, bo dla rewolucyi częstych i ogniów marsowych, nie można 
w aklarh z inweslygować przodków dawniejszych, częścią, iż 
od Szwed(')w są popalone , częścią iż do Rossyjskiego imperium 
są zabrane, częścią iż włości Czarneckich, wszystkie są zrujno- 
wane przez Talarów i Chmielnickiego, do tego, iź razem CiZar- 
neckich dziewięciu pułkowników i rotmistrzów, z hetmanem Kali- 
nowskim, (którzy wielkie komendy miewając, na wielu miejscacli 
przedtem zwyciężali nieprzyjacielskie wojska) zginęło pod Bato- 



198 Czarnecki. 



chowem, a ich skarbce nie wiedzieć gdzie się podziały, za Chmiel- 
nickiego inkursyi i buntów Ukrainiiskich , coraz więcej Avzniaga- 
jących się. Pomicnionego Piotra, Stefana, i Jerzego źon, 
nie można wiedzieć , które były , jako teź i tych Czarneckich, 
którzy nad Dnieprem zginęli pod Batochowetn. Dopiero od pozo- 
stałego Stefana Czarneckiego, który po zabitym taniźe ojcu 
swoim i stryjacli , zostawał w opiece ksiqźęcia Bogusza Koroiki, 
wiadoma jest dalsza procedencya. Albowiem tenże książę Bogusz 
Korotko, dawszy mu w małżeństwo wnuczkę swoje z księżniczki 
Zbai'askic]\ ostatniej z domu Krasnosielskich urodzoną, skrewnił 
się z książęciem Korotkiem , Zbarawskiemi , i Korybulami Wi- 
śniowieckiemi, z których Michał Korybut książę Wiśniowiecki 
był Królem Polskim. 

Dopiero jakoby żyć poczęła rycerska familia od Stefana Czarne- 
ckiego z Ki^asnosjelskiej, którego córka jedna za Władysławem 
na Bohahjnie Clireptowiczem stolnikiem Kijowskim, w dom zacny 
dostała się. Druga córka wydana była za Alexandra z Obodna 
Obodyriskiego. Trzecia córka za Juszkowskiego. Syn zaś pier- 
wszy Stefana Czarneckiego, Jerzy z\t\czonY "z. Bajbussową t^\- 
sarzową ziemską Krzemieniecką, umarł bezpotomnie. Syn drugi 
Marcin był podkomorzym Bracławskim , który służąc pod ko- 
mendą książęcia Dymitra Wiśniowieckiego wojewody Bełzkiego 
i hetmana najprzód polnego koronnego, potem kasztelana Krakow- 
skiego, w wielu okazyach dał dowody męztwa swego, i zwycię- 
żył r. 1660. z tymże książęciem, za Juhczarychą i kolo Chmiel- 
nika ze swemi pułkami, Kochowski pisze i Potocki: Ten tedy 
Marciu Czarnecki podkomorzy Bracławski ożenił się był z Ana- 
stazyą Zołcską stolnikowną Braćławską. Tego Czarneckiego bracia 
inni, a synowie Stefana, byli Jan Czarnecki Karmelita, biskup 
Wołoski, i Wojciech Jezuita. Zostawił tenże Marcin z Ana- 
stazyą Zaleską synów, Kazimierza pułkownika. Antoniego 
starostę Sienieckiego i sędziego ziemskiego Braclawskiego bezpo- 
tomnego. Marcina Seweryna pułkownika i regimentarza pod 
komendą hetmańską za Króla Jana Sobieskiego, który z 3Iaryanną 
Huleiciczow7ią spłodził trzech synów. Michała stolnika Wołyń- 
skiego męża zasłużonego w województwie Podolskiem , Wołyń- 
skiem i w Ukrainie , miał za sobą Joliannę Knichinihską chorą- 
żankę Kijowską, z których Jan był kasztelanem Halickim. Łaski 
statut fol. 83. Jakób był kanonikiem Łuckim i deputatem na 
trybunał koronny, roku 1712. Drugi syn Marcina Czarneckiego 
podkomorzego Braclawskiego , Franciszek cześnik Wołyński 
pułkownik wojsk koronnych , starosta Kudzieński i Depułtycki, 
mąż rozsądnego , wspaniałego , dobroczynnego , i każdemu miłego 
umysłu. Zona pierwsza jego była z domu Jelowicka, ale 'primo 
toto była za Wykowskim , drugą miał z Leduchowskich Zagur- 
ską, z tą się rozwiódł. Trzeci syn Marcina, Jan starosta Sal- 
nicki , który w młodym wieku , ale przez doskonałą industryą 
swoje , mający chorągiew , po kilka razy sztucznie Kozaków 
Ukraińskich zwojował, za co wziął od Króla Augusta pomienione 
starostwo. Tegoż podkomorzego Braclawskiego, dwie córki zo- 
stały się, Anna Leduchowska i Izabella Korzeniowska łowczyna 
Bracławska. 

Druga linia Czarneckich herbu Nagody, to jest Prus Ztio, z przy- 
daniem gwiazdy w środku podkowy, lubo jest tejże procedencyi 



Czarnecki* 199 



od dawiiości swojej, jako Czarneccy bez gwiazdy; w późniejszych 
jednak czasach bierze swoj^? derywacyą od Piotra Czarneckiego 
kasztelana Zawichostkiego , który z Maryanną Grzegorzewską 
herbu Jasieiiczi/k spłodził dwóch synów, Andrzeja i Macieja, 
obadwa byli rcginio,iilarzanu. J\!drzej Czarnecki, na wojnie Tu- 
reckiej zabity z Żółkiewskim pod Cecora poległ, a Maciej 
wzi^Uy w niewolą Turecką z Stanisławem Koniecpolskim hetma- 
nem polnym, i Samuelem Koreckim ksiąźcciem , których ztamtąd 
wykupił, książę Krzysztof Zbaraski, o czem Konstytucija 1624. 
Piasecki fol. 167. — Tenże Maciej wyszedłszy z niewoli pojął 
Annę Wierzbicką., {Duiiczcwski pisze źe pojął Katarzynę Zgor- 
ską herbu Kotwicz) i spłodził z nią Mateusza który służył 
wojskowo razem z ojcem swoim 31acjejem pod komendą Stefana 
Potockiego starosty Niżyiiskiego syna hetmańskiego ; przybywszy 
nad Zólte wody., tenże 3Iaciej Czarnecki z wojskiem, podczas 
sprzyjającej sobie nocy pogodnej , przy świecących gwiazdach, 
bijąc i zabierając nieprzyjaciela , Ayziął za to do herbu swojego 
Nagody gwiazdę , odtąd zażywać począł gwiazdy w podkowie, 
nad którą zdawna było półtora krzyża, co się stało w r.,1648. 
Kochowski climact. 1. yb/. 30. Ten Maciej tamże nad Żóltemi 
wodami, zginął heroiczną śmiercią, a syn jego Mateusz po- 
wrócił do ojczyzny, gdzie w różnych potem bywając okazyach, 
za Króla Władysława IV. i Jana Kazimierza , ożeniony z Ma- 
ryanną Węgierską, z Białostockiej urodzoną miał syna jednego 
Jana, ten był rotmistrzem pancernym w wojsku W. Ks. Lit. 
i z swoją komendą, wiele zvYycięztw nad Tatarami i Kozakami 
pod Zbarażem, otrzymał. — Ze Mateusz był synem Macieja 
Czarneckiego , probatur tranzakcyą testamentową , i/i ipso ho- 
stico, bo w roku 1652. dnia 12. Stycznia zeznaną, przez którą 
znać daje Janowi i J a k ó b o w i Czarneckim synom swoim , iż 
ojciec jego był 31 a ci ej Czarnecki a matka Anna z domu Wierz- 
bicka. Ze \\ Slaweczkach pod Owłoczymem., Turzyskiein i Prze- 
watomi orda Tatarska, rozproszywszy wojska Polskie, zrabowała, 
zabrała i popaliła, nawet Mateuszowi Czarneckiemu wszystkie 
papiery do imienia Czarneckich, jemu i antecessorom służące. 
Jan Czarnecki podstoli Zydaczewski rotmistrz chor. Lit. ten z Ka- 
tarzyną Burczakowną ożenił się, że był synem 3Iateusza Czar- 
neckiego probatur, najprzód wzwyż wyrażoną tranzakcyą testa- 
mentową. %do przywilejem Jana Kazimierza Króla , Janowi 
Czarneckiemu w roku 1668. dnia 11. Sierpnia w Warszawie da- 
nym , którym zaświadcza ten monarcha, iż Jan Czarnecki, w 
>viclu okazyach przy wolności, ojczyźnie, i dostojeństwie królew- 
skiem, mężnie i odważnie stawał, a w oczach samego monarchy, 
heroiczną cnotę prezentował, nadgradzając za jego wierne usługi, 
jemu i jego małżonce, wieś Zarzycc w województwie 31ścisław- 
skiem, tęż sarnę potwierdził, którą wprzód Mateusz i Maryanna 
z Węgierskich Czarneccy posiadali. Ztio przywilejem 3Iichała 
Króla Polskiego autentycznym, temuż Janowi Czarneckiemu w 
roku 1671. dnia 4. Lutego w Warszawie danym, na rotmistrzo- 
stwo chorągwi Lit. przez tegoż zaciągnione i utrzymywane : tenże 
przywilej zaświadcza , że nietylko fortuny swojej , ale i krwi 
własnej dla całości swej ojczyzny i dostojeństwa królewskie- 
go, w wielu okazyach nie żałował. — Tenże Jan zostawił z 
Burczakowny syna Stefana kl()ry służył wojskowo pod ko- 



200 Czarneekl. 



mendą Sapiehy wojewody Wileńskiego hetmana W. Litewskiego, 
i będąc rotmistrzem wraz z tymże wodzem swoim , w wielu po- 
tyczkach mężnie potykał się z nieprzyjacielem. — Złączył się 
dożywotnie z Heleną Chmielewską herbu Jastrzębiec i spłodził 
dwóch synów Wład.y sława i Jana. Ze ten Stefan był sy- 
nem Jana podstolego Zydaczewskiego i Katarzyny z Burczakbw 
małżonków , jrrohntar prócz innych wielu dokumentów. \mo ma- 
nifestem w r. 1701. dnia 3. Marca w grodzie Łuckim, przez 
Jana Czarneckiego, przeciw Ks. Tomaszowi Czarneckiemu 
proboszczowi Wiśnickiemu i Hulewiczowskiemu , tudzież Stefa- 
nowi Czarneckiemu braci swoim rodzonym, z Jana i Heleny 
Chmielewskiej Czarneckich spłodzonym, w którym żali się, iź 
ci zabrawszy substancyą ruchomą i nieruchomą, po zeszłym Ale- 
xandrze Czarneckim, tak tych jako i manifestanta bracie ro- 
dzonym , części zastawnych , na Wujtoszczyznie , Goreczyznie 
i Zarzyczu , nieudzieliwszy porcyi , spadkiem na nich równie 
przypadających , używają sami i wszystkie membrany pod siebie 
zagarnęli. Także w roku 1719. feria tertia postfestum S. Fran- 
cisci conjessoris wsadach trybunalskich Lubelskich, między Ste- 
fanem i Ks. Tomaszem Czarneckiemi , a pozostałą i sukces- 
sorami Krasickiego, kasztelana Chełmskiego zapadły dekret, któ- 
rym nakazana kondescensya do rozpoznania na wzajem mianych 
pretensyi. Z mocy tegoż dekretu 1720. roku feria seciinda post 
festiim purificationis Ji. f^. Mariae na gruncie dóbr Niesucho- 
cisz zjazdowy akt. — Władysław syn Stefana osiadł w domu, 
drugi zaś syn Jan do wojska i ad Statum applikował się. Do- 
służył się w wojsku Litewskiem porucznikostwa , potem zestal 
sędzią generalnym wojskowym , funkcyi przytym publicznych nie 
opuszczał. Za Augusta II. Króla wyprawiony do cudzych krajów 
z Palatinem Rhenu i Moguncyi ^ potem kilkanaście razy z woje- 
wództw różnych był posłem na sejmach , przez które zasługi, 
August III. Król Polski wezwał go do senatu, konferując mu 
kasztelanią Wizką , a potem kasztelanią Bracławską. W tym 
czasie zaczęli wpadać Tatarowie w kraj Polski i grozić ruiną: 
August III, Król , wyznaczył z Tatarami komissyą na zaspoko- 
jenie , do której nominował kasztelana Kamienieckiego, i Jana 
Czarneckiego kasztelana Bracławskiego, który swoim kosztem tę 
komissyą odprawił , i pomyślnie dla kraju zakończył , za którą 
publiczną usługę , zaraz odebrał order Orła białego , deklaracyą 
pierwszego województwa wakującego otrzymał, od tegoż Augu- 
sta III. Króla. O czem później konstytucya zapewnia. — Ze 
ten Jan był synem Stefana i Heleny z Chmielewskich Czarne- 
ckich, Probatur ^ prócz licznych innych tranzakcyi : Iwo. Me- 
tryka z akt kościelnych parafji Wiśniewskiej w roku 1700. dnia 
12. Stycznia wyjętą. 2f/o. Koboracya kontraktu o połowę Ko- 
knicz dziedziczną, między Januszewskiemi , a Stefanem ojcem 
i Janem synem Czarneckiemi, w grodzie Łuckim roku 1722. 
dnia 15. Kwietnia zeznaną. 

Drugi syn Stefana, a brat Jana rodzony Władysław Czarne- 
cki sterilis probatur 1742. roku dnia 4. Kwietnia w grodzie Łu- 
ckim, oblata działu wsi Koźlenicz , między Janem i Włady- 
sławem Czarneckiemi po Stefanie ojcu spadłej i innych rzeczy. 

Wzwyż wspomniony Jan Antoni Czarnecki kasztelan Bracia wski 
był dwo źenny, primo voto z Zuzanną z Odrowążów Siema- 



Czarnkoivis$ki. 201 



sskovmq^^ spłodził dwóch synów: Józefa starostę Karllskiego 
orderu Ś. Stanisława Icawalera , i Karola pułkownilia Oszmiań- 
skiego. Józef Czarnecki starosta Karoliński ten był trlnubis. 
Secundo roto z księźniczk,-} Czetwertyitską spłodził dwóch synów, 
Jana rotmistrza kawaleryi narodowej, który z Lipską staro- 
ściank.} Jabłonowską ożeniony, drugiego Felixa: '6Uo roto z 
Rościszowską zostawił potomstwo; Karol Czarnecki pułkownik 
Oszmiański, który z Ponmtowskirj w Litwie, spłodził córkę je- 
dne. Córki tegoż Jana Antoniego Czarneckiego kasztelana 
Bracławskiego z Siemiaszkowny spłodzone cztery: 1. Katarzyna 
która \mo roto z Mogilnickim miała syna Ignacego Mogilnickiego 
sterilem, 2do roto z N. Sługockim chor.-jżym Ciiełmskim , Zu- 
zannę która była za Wereszczyiiskim chorążym Krasnostawskim. 
2. Zolla dwu ślubna Imo roto z N. Kaminskim. 'Zdo roto z N. 
Głogowskim starostą Cliruszliniewskim , z którym było potomstwo 
trzech synów, Franciszek Sałezy, Adam i Józef, i córka 
Helena Głogowska. 3. Helena, 4. Johanna Czarneckie obydwie 
zakonnice u PP. wizytek w Lublinie. / 
Tenże Jan Antoni Czarnecki kasztelan Bracławski drugim zwią- 
zkiem wszedł AV śluby małżeńskie, z Felicyaną Czos7ioivską, An- 
toniego Czosnowskiego herbu Kolumna kasztelana Wyszogro- 
dzkiego córką, z tą zostawił potomstwo córek dwie: pierwszą 
Helenę N. Ostrowskiego podkomorzego Bracławskiego małżonkę, 
od których syn Jan Ostrowski i Tekla córka. Drugą Annę , a 
w zakonie Eufemią Benedyktynkę w Sendomierzu, i synów pię- 
ciu, 1. Ignacego, 2. Floryana,-3. Antoniego, 4. Fran- 
ciszka Władysława, 5. Kaspra kapucyna. 

1. Ignacy Czarnecki rotmistrz kawaleryi narodowej, orderu S. 
Stanisława kawaler, ten ożeniony z N. Urbańską. 

2. Flory an z N. Zagórską podkomorzanką Łucką, spłodził sy- 
nów trzech: Józefa, Jana i Eustachiego, i córkę Teklę. 

3. Antoni Czarnecki krajczy koronny, orderów Orła białego i S. 
Stanisława kawaler, ten z Barbarą z Kwileckich Kęszycką wo- 
jewodzanką Poznańską, zostawia synów Antoniego, Marcel- 
lego i Konslancyą córkę. 

4. Franciszek Władysław dwóch imion, Czarnecki chorąży 
wielki W. Ks. Lit. orderów Orła białego i S. Stanisława ka- 
waler, ten wszedł w śluby małżeńskie, z Anielą Korzeniewską 
kasztelanką Zakroczymską, z którą ma syna jednego Jana, i 
córkę małoletnią. 



CZARNKOWSKI HERBU NAŁĘCZ. 

Herb ich tak opisują autorowie. Binda podwójna biafa, 
w sferę albo koło ułożona w czerwoneni polu, której końce 
na krzvź ułożone: nad hełmem i koroną dwa jelenie rog-i, 
między któremi trzy pióra strusie; te strzała od prawej strony, 
na lewa z góry przeszyła. Bembns Soc. Jesu 2V Iiazaniu po- 
grzeb. Okolsk. tom. 2. Klejnotij. Potocki poczet herbów. 
Tego herbu sam tylko dom Czarnkowskich , kiedyś w tej 



202 



CzariikovFski« 



ojczyźnie między najpierwszeinl wsławiony zaźywałj bo lubo 
rozumiem, ze to jednaź była familia z Ostrorogami i Sza- 
molulsklemi i inncmi którzy się także Nałęczem pieczętują: 
atoli tak tym jako I inszym dla wielkich zasług inszym kształ- 
tem ojczysty klejnot przeformowany i nadany. 



CZARNKOWSKI 

albo 

NAŁĘCZ 




HERB. 



Paprocki w Gniazdzie Cnoty, początki tego herbu Na- 
łęcza ztąd zakłada. Mieczysław z monarchów Polskich pier- 
wszy Chrześcijanin, chcąc zehy i poddani, tegoż Boga, któ- 
rego i on za Pana czcili, jednych postrachem, drugich do- 
broczynnością do wiary prawdziwej i uznania tegoż Boga 
nęcił: jakoż gdy Gniewomir książę na Człopie, przez Chrzest 
S. odrodził się niebu, Mieczysław tem ucieszony , Chrzesną 
chustkę z głowy jego zdjąwszy, za herb mu ją nadał. Po- 
prawił się jednak len autor w późniejszej od siebie do druku 




leziony; Choryński takie iv liazaniu pogrzeb, którzy powia- 
dają, ze w zamku Szubińskim, wielką niegdy księgę, i pięknie 
oprawną, wielkiej starożytności dokument chowano , to Sło- 
wiańskim , to Łacińskim językiem zapisaną: w niej różne 
herby, I familie skonnotowane widzieć było, o których temi 
czasy i niesłychać, ale nie dawno przedtem, kiedy to oni 
pisali, trafunkowym spłonęła ogniem. Z niej jednak, co kie- 
dyś wyczytali, i pamiętać mogli, to przywodzą. Za czasów 
Władysława Łokietka Króla, przypozwani Nałęczowie na sądy 
królewskie (pod Sulejowem się w polu pod namiotami trybem 
tamtych wieków odprawiały) o zabicie Przemysława Króla, 
antecessora Łokietkowego pod Rogoźnem; między któremi 



CzariikoiTski. 205 



i hr.ibla z Czarnkowa stanąwszy, niewinności swojej, tvni 
dość jawnym argumentem bronił; Iź właśnie pod sam czas 
tej fatalnej transakcyl, do Jerozolimy Swił^tą i dług-ą pere- 
g-rynacyą zapędzony, daleko jak od domu, tak i od Polski, 
a zatem 1 tegfo kryminału zostawał. Dowodził i tejro , ze 
Czarnkowsey, nie z tycli Nałęczów idą, którzy Nałęcz zawią- 
zany w herbie noszą; ale od Dzierźykraja kslązęcla na Czło- 
pie, którego Bolesław Chrobry do chrztu trzymając, na pa- 
miątkę Nałonia, (tak zwano tych tam czasów tę zasłonę, ba 
jeszcze i teraz tak zowlą, którą Chrystus obnażony i na krzyżu 
zawieszony, był okryty,) tęż same zasłonę w cyrkuł zulnioną 
za herb nadał: luboć j)otem miasto Nałonia, Nałęczem g^o, 
za korrupeyą i odmianą języka zwać poczęto. Przedtem zaś 
tenże Dzlerżykraj, Porłirowej kolumny w herbie używał, 
którą dwaj Gryfowie na sobie trzymali. Poty pomleniony 
manuskrypt: atoli OkolskI powiada, że przedtem Orła w 
herbie nosili. 

Parisius i Rutka m 3IS. dawniejszy len herb być rozu- 
mieją, czy to od Bolesława Chrobrego , czy od Mieczysława 
książęcia czasów. To albowiem pewna, że dawni Rzymianie 
i monarchowie różnych narodów, blndy białej, miasto ko- 
rony zażywali: o czem świadczy Alexander ah Alexan. 1. 1. 
c. 28. i Lampridius lo iyciii Alexandra Sewera Cesarza 
Rzf/ms/iieg'0 fisze. Boni linie aminis appetitor , fasceis sem- 
per iisus est. I Seneca epist. 80. Vides illum Scythiae Sar- 
matiaeque Regem insigni capitis decorum^ si vis illum aesU- 
mare y totumtjue scire , qualis sit? fasciam sohe. Co Llpsius 
tłómacząc przydaje : id est diadema insigne Regni^ nam hoc 
non aliud erat^ quam fascia^ aut vitta capiti circumdata : 
i dalej mówi. Multum mali subilla latet^ id est laborum^ 
aerumarum^ incommodorum^ hinc alius guidam dixerat de 
Regia Purpura. O mulier hunc pannum humi jacentem^ non 
attolas y si scias^ quantum mali sub eo lateat. Z czego po- 
znać, że starzy Sarmatów monarchowie, zdawna blndami 
głowę wiązali, i to Panów wielkich własne było insigne. 
Dyon także in Pompejo o Tygranesie Ormiańskim Królu na- 
pisał, że zbity od Pompejusza; z mleczem I berłem, blndę 
białą z głowy zerwaną, pod nogi zwycięzcy podrzucił, na 
znak poddania się. U Bułgarów książęce domy najprzedniej- 
sze, miasto czapek, chustkami głowy opasywali: dla tego gdy 
potem 3IIchał Król Bułgarski, wiarę Chrześcijańską przyjął, 
a Grecy do swych kościołów z takim strojem nikogo przy- 
puszczać nlechclell ; Król Michał poselstwo \vyprawił do Mi- 
kołaja Papieża, radząc się go, czyby do Swiątnic Boskich 
w takich blndach wchodzić się godziło ; ale Stolica Apostolska 



204 CzarnkowskL 

i stroju I zwyczaju tego nie pochwaliła, to Billius tomo 2. 
Concil. i Paristus z niego : wspomina Baronius w rocznych 
dziejach kościelnych tę leg^acyą pod rokiem 866. przecież 
punktów jej nie namlenia. Z tego tedy wnoszą ci autoro- 
wle, ze albo pierwszemu domu tego przodkowi, ten herb 
nadany, gdy w okazyi jakiej Sarmatów z Rzymiany, znaczniej- 
szego adwersarza trupem położywszy, bindę z głowy jego do 
monarchy swego przyniósł, albo tez od Bułgarów do nas 
przyniesiony. Co ze się stało, za czasów Dagoberta Franka, 
rozumie Parisiiis^ za którego dziewice tysięcy Bułgarów do 
Francyi wpadło było, ale gdy tam przez zdradę byli zbici, 
sam Alticeus, z siedmiąset inszych, z tej porażki umkną) 
do Walduka książccia Winidów; kędy się jego potomstwo 
rozpleniło, nieprzestannie Nałęcza swego nie odstępując. 
Joannes Goropiiis 1. 2. Gigantomachiae pag. 147. powiada, 
że Brabantczykowie, których też niektórzy między narodem 
Słowiańskim liczą, i ten autor zowie Brantes Pant, czyli 
przełożywszy słowa Pan Brat, to jest Domini JFratres ^ jak 
się i ziemianie Polscy zwyczajnie czczą, tegoż herbu używali. 
Ja nie mogęc wprawdzie przeczyć tak wielu pisarzom, 
że w cudzych państwach, ba i u naszych Sarmatów, binda 
na głowie w zwyczajnym stroju była, ale że w herb tego 
domu weszła, zda się pierwsza Paprockiego poważniejsza i 
prawdziwsza osnowa : ztąd i Sarnicki in descript. Polon. 
mówi: Primi inter Hcroes , Czarnkoinl Chrislo nominn sua 
dederiint^ ciijus rei insig-ne^ yitfum Baptiamalein hactenus 
gerunt. Drudzy początków tego klejnotu późniejszy wiek za- 
mierzają, to jest od Bolesława Krzywoustego czasów, kiedy 
po owej nieszczęśliwej pod Haliczem potyczce, z placu umkną- 
wszy, ten waleczny tryumfator ; rannej swojej kawaleryi, 
sam potem rany i głowy wiązał, a na pamiątkę heroicznej 
każdego odwagi, tęż sarnę w herbie nosić pozwolił. Co Krzy- 
wousty Pańskiego umysłu Król, na wzór pewnie uczynił Ale- 
xandra Wielkiego i Trajana Cesarza. O czem Dio pisze 
Uh. CfH. fol. 775. że w pierwszej jego z Decebalem expedy- 
cyi, któremu na posiłek przybyli Burowie Sarmacki zda mi 
się naród, od barwy i koloru jej podobno tak nazwani, po- 
słali do Trajana grzyb wielki, na którym napisali, Biiros 
Sociosque caeteros ^ Trajanum hortari^ ul pędem referret^ 
et pacem coleret. Nie dał się na to nakłonić Trajan, stoczył 
bitwę, ale z wielką w swoich ludziach klęską, tak dalece 
że o niej mówi autor. Cum dejicerent ca, ąuihus yulnera 
m,ilituin obligarentur , ferlur ^ ne vesti ąuidem suae Trajti' 
num pepei^cisse , sed eam in fnscias discidisse^ ad obliganda 
vulnera militum , caesisque in praelio , statuisse ara?n , et 



Czarnkowski. 205 

cnotannis' parentari jussisse. Alexander zaś z konia zsiada- 
jąc, jj^dy trafunkieni rozkrwawil Lizymacha, biały z głowy 
swojej zawód zerwał, i ran«,^ zawiązał: co potem Lizymacho- 
wi prognoslyliieni królewskiej g-odności było. Tym torem mó- 
wię szedł i Bolesław Krzywousty: jakoż na pamiątk<; teg-o, 
niektóre i\ał<;czów domy, lubo biały Nał(;cz w herbie swym 
kładą, atoli gdzieniegdzie czerwony, jakby krwią spluszczo- 
ny , świadczy Aa-. Rutka in 3IS. I luboc to byc może, ze 
niektóre w Polszczę familie, z tej okazyi Nałęcz swój wy- 
niosły, jako Paprocki w Gniazdzie Cnoty fol. 1010. wyra- 
źnie pisze o Chełmickich i Moszyńskich j o wszystkich jednak 
tego trudno mówić, ile ze dobrze przed Flrzywoustym Na- 
łęczów imię, na różne rozrodzone familie kwitnęło , jako to 
Czarnkowskich, Szamotulskich, Ostrorogów, i innych którzy 
od tych poszli, i od Dzierzykraja hrabi na Człopie. Cózkol- 
wiek bądź, co się wyżej mówiło z 3IS. Poznańskiego; mu- 
siemy jednak przestać na zdaniu Paprockiego, i drugich któ- 
rzy torem jego idą. 

Przydaje tenże Paprocki, czego mu pomaga i Okolski, 
ie Czarnkowscy właśni są Popiela monarchy Polskiego nie- 
gdy potomkowie, mieli raczej mówić Leszka, który między 
dwudziestu synów z drugiego łoża spłodzonych, dzieląc swoje 
państwo, jednemu z nich Człopskie księztwo w podziale na- 
znaczył: jakoż i Ks. Bembus w Kazaniu swojem pogrzebowem, 
z Pomorskich książąt linią ich wyprowadza. Popiera tego i 
herb dawny ich, o którym wyżej namieniłem, to jest dwaj 
Gryfowle pod porfirową kolumną, ile że wszyscy Leszka sy- 
nowie. Gryfem się j>ieczętowali , lubo każdy dla dyfferencyi 
albo inszym kształtem udał, albo jaką aukcyą przyozdobił, 
o czem obszerniej mówić się będzie pod herbem Gryf. Gdy 
się jednak potem rozplenieni tych książąt sukcessorowie sami 
między sobą kłócić poczęli, i z Polską potem w wojenne 
zaszli kollizyej wszakże potem czy z swojej dobrej chęci 
upamiętawszy się , czy też szablą Chrobrego Króla przyci- 
śnieni, gdy się do Polski wrócili, tytułu książęcego ustąpi- 
wszy, przy samym się hrabiów z Człopy honorze zostali, znad 
dla tego , że książęcą prerogatywę , sami sobie Piastowi po- 
tomkowie przywłaszczali. Ztąd zda mi się o nich poeta na- 
pisał. Alha caput vcteres cingehat fascia Reges. Nam Re- 
gum słirps est Czarnkoviana Domus. A drugi o ich herbie. 
Szlachetny węzie ^ jak wiele zacności, zawarłeś razem w 
swojej okrągłości? gdzie kogo jaka zacność ozdobiła? cze- 
goby IV ten twój związek nie skupiła. 

Dzierżykraj tedy hrabia z Człopy, pierwszy znad w Pol- 
szczę osiadł, czyli raczej dla tego, przodkiem go tej tak go- 



20G Czariikowiskl. 



(Jiiej familji, wszyscy jednostajnie tytnłują, ze przez Chrzest 
8. odrodziwszy się Bogu, nowy następującym wiekom, otrzy- 
maj zaszczyt herbowny Nałęcz: czego potwierdza, napis na 
pewnym grobie w kościele Czai'nkowskim bardzo dawny, jako 
świadczy Bemhus. Tenże Dzierzykraj podpisał intcr praesen- 
tes fundacyą 3lieczysława, pierwszego w Polszczę klasztoru 
TrzemeszyńskiegD z tytułem hrabi na Człopie w roku 996. 
a manuskrypt Poznański wzwyż pomieniony, krzesło mu wo- 
jewództwa Poznańskiego przypisał. Takbym tedy rozumiał, 
ze on pierwszy, szereg wojewodów Poznańskich zaczął, ile 
świeżo od Chrobrego Króla postanowionych. Hercarda potem 
i Dobromira hrabiów z Człopy, z różnych przywilejów do- 
czytał się Paprocki, luboć się w Gniazdzie Cnoty, w na- 
znaczeniu roku, którego kwitnąć mieli, siła pomylił. To oso- 
bliwsza domu tego pochwała, że jak tylko raz wiarę kato- 
licką przyjęli, tak nigdy jej, przez wszystkie wieki nie spu- 
ścili. Zaraźliwe czasy były, gdy Luter i Kalwin jadem swoim 
siła domów popsował, z Czarnkowskich jednak żaden nig-dy 
nie był heretykiem , dlategoć o nich mówi panegirysta : Quo- 
7'um nunquam contagio gcntem haereseos tiirpavil : non im- 
piiis error ^ lianc unąuam poterat solida statione movere. 
Dzierzykraj inszy , hrabia z Człopy : honorów jego zataiła 
starożytność, z szczodrobliwości jednak jego ku Bogu poznać, 
co był za Pan, kiedy Trzemeszyńskiemu klasztorowi, Gąsawę 
i Konratowo , majętności swoje , wiecznemi czasy darował 
w roku 1145. Jakoż dostatki domu tego Ks. Młodzianowski 
w Kazaniu swojem opisując mówi, że jeden z Czarnkowskich 
Zygmunta I. Króla, od Szczecina do Lublina jadącego , obia- 
dem i wieczerzą, w swoich tylko dobrach, przez tę podróż 
podejmował. 

Mikołaj hrabia z Człopy wojewoda Kaliski. Pierwszy się 
z Czarnkowa pisać zaczął. Co najprzód poznać z starego nad- 
grodku w kościele Czarnkowskim , w te słowa, lllustri Heroi 
Domino Nicolao Comiti Palatino Calissiensi, Castri Czarn- 
ków a 3Iiecislao f^. Majoris Poloniae Duce anno 1192. ob- 
tentoriy et Civitatis hujus Conditori et primo haeredi^ a 
Dzieriykrajo Człopensi Domino oriundo , et per Boicsiaum 
Chrabri^ ad Jidem Christi converso^ et baptisato. Znać to 
i z przywileju na darowiznę tegoż Czarnkowa, który się w 
tym domu znajduje: wypisał g-o w swojem Kazaniu Bembus. 
Nos Miecislaus ^ notiim facimus ^ quod intiiendo Jidelia gra- 
tugue obsequia Dilecti Baronis nostri^ Comitis Nicolai Pa- 
latini Calissiensis , quae nobis mullipliciter impendit ^ et 
semper impendere est paratus ; damus, tradimus ^ et confe- 
rimus sibi suisque Successoribus Castrum nostrum Czarn- 



Czarnkowskl. 207 

łiów vulguriter nuncuputum cum omnibus possessionibus. 
IJatum tn Rogoźno in Crastino B. f^iti Anno Gratiae Do- 
mini \\^2. W łyni/e przywileju pozwala książę wojewodzie 
Czarnkowskleniii, miasto targ-owe założyć, i niieszczanów któ- 
rzyby w nlem osiedli, od płacenia ceł od wszystkich towa- 
rów, wolneinl czyiil, nad to wyjmuje ich z jurysdykcyi wój- 
tów książęcych, chcąc żeby wszystka władza pczy Czarnkow- 
sklch bvła , a samemu dziedzicznemu Panu, daje moc nad 
poddaneml książęcą, cum jurc\ jako tam dokłada decapita- 
tionis^ mutilafionis , cremntionis, W tymże przywileju daro- 
wał mu Król wsie, Camblce, (a podobno ztąd wyszli Gębiccy 
Nałęczowie) Walkowicc , Barchodck , Łomnicę, w powiecie 
Wałeckim , jako przydaje manuskrypt Poznański , z teg-oz 
przywileju. Ten Czarnków był przedtem dziedzlclwem Gnie- 
womira niejakiego , którego do chrztu trzymał Bolesław Krzy- 
wousty, jako świadczy Cromer lib. 5. w roku 1104. atoli 
Gniewomir ani był z famlljl Nałęczów, ani Czarnków nlg-dy 
przedtem do nich nie należał, dla tego tez i Paprocki swoje 
zdanie w Gniazdzle Cnoty w inszej książce poprawił : dopiero 
kiedy Gniewomira , za jego zdradę postronkami na śmierd 
zbito, jako Kromer blisko tamże wspomina, konfiskowane 
dobra jego, a między niemi Czarnków, w ręku królewskich 
były, aż też Mieczysław za wielkie zasługi 3Iikołajowi temu 
wojewodzie hrabi z Człopy puścił g^o. Długosz in lib. Benef. 
Dyecezyi Krakowskiej powiada, że Jan Gniewomir wieś Ru- 
dawe, kościołowi i katedrze Krakowskiej przyłączywszy, umarł 
w roku 1185. ISakielski fol. G8. et 101. bratem go zowie 
wyżej wspomnioneg-o Gniewomira, który z żoną swoją z domu 
Topor klasztorowi 3Iiechowskiemu, wieś Łętkowice, wie- 
cznem prawem darował, ale Władysław Łokietek (chyba in- 
szy) nazad ją , dla zbrodni brata jego , chocci on sam był 
niewinny, odebrał. 

Sędziwój z Czarnkowa hrabia wojewoda Kaliski , syn 
Mikołaja wojewody także Kaliskiego, (jam g-o z tym tytułem 
czytał in 3IS. Posnanicn.) znać, że ojca nie ustąpił śladów ; 
bo w nadgrodę zasług swoich, otrzymał od Bolesława ksią- 
żęcla Polskiego, majętności Gołęzą , Białą, przydaje tenże 
MS. i Rozdrugę- na wieczność 1245. O czem namienia i 
Bembus w swojem Kazaniu i Clioryński ff^ieczność chwaty. 
Jakoż był człowiek i mądry i mężny. Dzierżykraj sędzia na- 
dworny w roku 1234. tak podpisał list Władysława książęcia 
syna Ottonowego dany arcybiskupom Gnieźnieńskim u Ol- 
szowskiego IV Załuskim. Dzierżykraj proboszcz Krakowski, 
Leszka Czarnego książęcia na ten czas Sieradzkiego, z Pawłem 
blskuoem Krakowskim do zgody przyprowadził. Starowolski 



208 Czariikowskl. 

171 J^ttis Episc. Cracov, koło roku 1720. Z ćzeg-o poznać, 
ze imię Dzierzykrajów dlug^o w tym domu dziedziczyło. 

Wincenty z Czarnkowa arcybiskup Gnieźnieński. Ten 
w rycerskiem najprzód stanie, dobrze się ojczyźnie zasłuży- 
wszy, i dwóch synów MIrosławia i Boguchwała spłodziwszy, 
czego dowodem jest przywilej klasztoru Trzemeszyńskiego w 
roku 1251. po śmierci zony swojej stan sobie duchowny 
obrał: kanonikiem tedy Gnieźnieńskim będąc , wieś Brzesko- 
rystew z przyległośclami, temuż khisztorowi Trzemeszyńskie- 
mu zapisał. Wkrótce potem arcybiskupem Gnieźnieńskim po 
śmierci Henryka Kietllcza zgodnie obrany , i od Honoryu- 
sza III. Papieża potwierdzony, wstąpił na tę katedrę w roku 
1220. co się pokazuje z listu jego u Damalewicza in f^itis 
Archiep. Gnesnen. danym w roku 1221. dnia 22. Kwietnia, 
stolicy jego roku pierwszego. Smierc jego mówi Damalewicz, 
ie przypadła na rok 1230. według Janicyusza na rok 123.3. 
ale to pewna, ze Fulko jego sukcessor juz na tej katedrze 
prezydował w roku 1233. co znać z listu Władysława ksią- 
zęcla Wielkopolskiego, na którym się i Fulko podpisał u Da- 
malewicza. Był to prałat na ubogich miłosierny, dla których 
szpitale przy różnych kościołach, częścią fundował, częścią 
nadawał : a gdy w Polszczę głód wielki nastał dla zbytniej 
powodzi; on swoje szplklerze i zboża, ratując znędzniałych 
ludzi, hojnie wyszafował. Otrzymał od Władysława Plwaczem 
nazwanego przywilej na mennicę, i wolne bicie monety ar- 
cybiskupom Gnieźnieńskim. Synod prowincyalny odprawił w 
kościele S. Błażeja. Długosz. 

Bogumił Dzierźykraj z Czarnkowa wojewoda Poznański 
w roku 1242. z tym tytułeju jest na llscie Przemysława kslą- 
źęcio , którym on szpital Gnieźnieński potwierdził Miechowi- 
tom u Damalewicza in yitis Archiep. Gnesnen. fol. 143. i 
u JSakiel. MiecJiow. fol. 167. wspomina go i Miechowita 
lib. 3. c. 30. Cromer Uh. 8. kiedy nie mogąc znieść cię- 
żkiego i nieznośnego panowania Bolesława Łysego , wnuka 
S. Jadwigi, namówiszy się z innemi Panami Wlelkopolskle- 
ml, zjazd w Poznaniu złożył, i tam na państwo wysadził, 
Przemysława i Bolesława bracią, a syny Władysława Plwa- 
cza , i tak W^ielkąpolskę z naprzykrzonego Bolesławowego 
jarzma uwolnił. Jan z Czarnkowa wojewoda Poznański, luboć 
go czytam Franko (ale to musiał hyc Janko ile że MS. Kra- 
kowski o tym czasie Jana kładzie między wojewodami Po- 
znańskieml) na przywileju Bolesława książęcla danym famllji 
Rozrażewsklch 1270. 

3IIkołaja hrabię z Grzymisławia Czarnkowskiego położył 
MS. Krakowski w roku 1260, wojewodą Poznańskim , lego 



Czariikowski. *i<>9 



rozumiem ze się zostało trzech synów. Wincenty podkan- 
clerzy koronny, 3Iikołaj wojewoda Kaliski, i Mirosław, ile 
ze przywilej łundacyi panien zakonnych S. Df»minika w Po- 
znańskiem klasztorze od Przemysława Ks. Wielkopol. danv 
1283. świadczy, ze ci trzej hracia pisali si<; ze wsi Dnna- 
lowa i Grzrmishiwia. Bodaj si<; nie pisali i z Ohiehowa nie- 
którzy z te<;o domu, jako chce Bielski fol. \1{S. «»dzie mówi 
o Janie z Ohiehowa sędzim Kaliskim 1478. Fniko z Czarn- 
kowa hrabia kasztelan Gnieźnieński, co znać z przywileju 
klasztoru Trzemeszyńskicg-o pisaneg-o w roku 1291. 

Tomasz hiskup Wrocławski na Szląsku , niewiem ezy 
nie tenże sam hvł wprzód kasztelanem Poznańskim w roku 
1243. jako się podpisał na liście Przemysława ksiąźccia u 
Nakielsk. w Miechowji fol. 167. Był ten hiskup siostrzeń- 
cem Tomasza pierwsze«"0 herhu Koźlerogi, po któreg-o śmierci 
tę katedrę posiadł: atoli gdy Henryk książę Wrocławski, 
gwałtowną summę pieniędzy biskupowi I duchowieństwu jego, 
przeciw prawu, na wojnę, znać tę, którą z Przemyślem o 
państwo Kaliskie chciał się rozstrzygnąć, wypłacać kazał, ze 
jej nie płacono, z dóbr wszystkich wyzuty, tułać się w^ygna- 
niec musiał. Szukałci wprawdzie na Lugduńskim synodzie z 
Henryka sprawiedliwości , ale ten róznemi potwarzami na 
niewinnego biskupa włozonemi , uszy zamknął wszystkich, 
przed zalącrm się o gwałt oczywisty infułatem. Przecież ujął 
się o to Jakób Świnka arcybiskup Gnieźnieński, i na syno- 
dzie w Łęczycy złożonym wyklął Henryka : czem rozdrażniony 
tem bardziej książę, gdy się dowiedział, ze Kazimierz książę 
Raciborski, Tomasza z wielką czcią przyjął, z niemniejszą 
ochotą podejmował; oblcg-ł Racibórz. Tryyało kilka dni oblę- 
żenie, lecz gdy pobożny hiskup widział, ze Henrykowego 
szttirmu, miasto długo wytrzymać nie mogło, a bardziej oba- 
wiając się, żeby dla niego ubodzy ludzie w takim razie szkody 
jakiej niepodjęli, w biskupi apparat ustroiwszy się, z swojem 
duchowieństwem za bramę wyszedł. Dowiedziawszy się o tem 
Henryk, zrazu z podziwicnia nie mógł się pojąć, potem je- 
dnak natchniony od Boga, upadł do nóg biskupowi, i z 
wielką submissyą za występki swoje odpuszczenia prosił, coś 
ogromniejszego nad osobę człowieczą w twarzy pasterskiej 
upatrując. Podniósł go z ziemi biskup, obłapił; i gdy mu 
Henryk świątobliwie przyrzekł, że mu i dobra wróci i szkody 
wszystkie nadgrodzi , z nim się pogodził. Cromer. Uh. 10. 
Nadgradzając zaś Tomasz Kazimierzowi książęciu, chęć go- 
ścinną , którą mu świadczył u siebie, kanoników w zamku 
Raciborskim ustanowił, i częścią dziesięcin swoich nadai. Po 
tych pracach odpoczął w Panu w roku 1292. 

Tom hi. 14 



210 Czarnkowski. 



Sędziwój hrabia z Czarnkowa kasztelan Micdzyrzycki. 
Z tym Władysław Łokietek Król Polski takie uczynił posta- 
nowienie. Wiódł ten Pan w roku 1325. wojn«^ z margrabią 
Brandeburskim : chcąc tedy żeby zamek Czarnkowski , jako 
na on czas pograniczny w potczniejszem był opatrzeniu, wziął 
od Czarnkowskiego w zamianę Czarnków, a puścił mu Ro- 
goźno, z nalezącemi do niego przyległościami : i było to Ro- 
goźno w domu Czarnkowskich az do Króla Kazimierza Wiel- 
kiego , od którego Sędziwój hrabia z Czarnkowa , znowu 
otrzymał Czarnków, wróciwszy do korony Rogoźno. Na co 
jest przywilej tego Króla, i rozmaite wolności, tak Sędziwo- 
jowi, jako i poddanym jego pozwolone : kładę tu ucinek jego. 
JVos Casimirus Dei gratia Rex Polomae , dojninium et Re^ 
gnum nostt^iim^ in utilitatibus ąuihuslibet ampliare cupien- 
tes , servttiaque Jidelia et grata nohis per Jidelem nostrum 
Sandwogium de Czarnków , multipliciter et constanter ex- 
hihita^ et infulurum exhibe7ida^ constderantes etc. f^olen- 
tes itaąue meritis cjusdem Sandwogii gratiis Regalibus re- 
spondere etc. pro haereditatibus suts^ vtdelicet Rogoźno etc. 
per mo dum communicationis ^ damus ^ tradimus ^ conferimus 
et donamus in perpetumn. Actiun Posnaniae in Octaim 
SSmae Trinitatis anno 1343. Bembus w Kazaniu swojem i 
Choryński: jest ten przywilej w domu Czarnkowskich. 

Jan hrabia z Czarnkowa podkanclerzy koronny, (z tym 
tytułem czytać go na przywilejach Trzemeszyńskim, Mogil- 
skim i klasztoru Sendomierskiego od Kazimierza Wielkiego 
danych, z których ostatni znajdziesz u Paprock. o herb. f. 19. 
w roku 1368.) i Wincenty z Czarnkowa bracia rodzeni, a 
Sędziwoja kasztelana Nakielskiego synowie, jako świadczy 
Bembus, między których, dział dóbr swoich ojciec uczynił, 
w których się tez kładzie i Człopa, a ten dział przerzeczony 
Kazimierz Król w roku 1362. potwierdził, i przywilejem 
warował, gdzie się tez nie mało majętności tejże (amilji w 
margrabstwie Brandeburskiem leżących mianuje. Wspomina 
i Długosz tych obudwu braci, Jana, kiedy byl jeszcze sędzią 
Poznańskim, i Wincentego, że Człopę Janowi Wedelskiemu, 
albo jako się potem zwali Tuczyiiskiemu , w zastaw byli pu- 
ścili. Paprocki o herbach fol. 19. o Janie z Czarnkowa pisze, 
niewiem jednak czy o tym , że był kasztelanem Nakielskim 
i sędzią Poznańskim , i że jeździł do arcybiskupa Gnieźnień- 
skiego Bodzęty od Ziemowita książęcia Mazowieckiego, który 
był pod czas Interregnum obiegł Łowicz aby był od nie- 
go ustąpił. 

Sędziwój hrabia z Czarnkowa kasztelan Bniński , który 
2 Janem sędzicem Poznańskim synowcem swoim Swatoborza 



Czariikoivski* '^ i l 



ksiązccia SzczeciiiskIeg;o wojował: zebrał się ten na niełi, i mocą 
ich w Człopleiiskim zamku dobywał, ale daremnym trudem 
lud swój spracowaszy, i wiele dzielneg-o rycerstwa straci- 
wszy, nic sprawie nie mogąc, odciągnął! musiał. Działo się 
to w roku 1379. Cromer lib. 3. i Bembiis ^ Bielski f. 252. 
Paprocki Sędziwoja hetmana i generała Wielkopolskiego w 
roku 1373. kładzie w Gniazdzie Cnoty ^ jakoż i jam położył 
Sędziwoja herbu Nałęcz między generałami Wielkopolsklemi 
w roku 1377. ale się ten pisał z Szubina. Panegiryk zaś Po- 
znański w roku 1593. wydany, wspomina Wincentego he- 
tmana i kasztelana Mledzyrzyckiego, całej Rusi gubernatora, 
ale to bvł zda mi się Szamotulski. 

Jan z Czarnkowa podkomorzy Poznański: temu Król Ja- 
g;iełło, cnocie i czułości jego w wielu inszych okazyach do- 
znanej dufając, zlecił aby na pog^raniczu Polskiem i margrab- 
stwie, gdzie miał majętności swoje, posłance Cesarskie i 
Y^^^itoldowe przez Pruską ziemię, tam i sam przejeżdżające 
przejął, jakoż i tak się stało, gdzie i listy znalazł i Królowi 
odesłał, za co od niego hojnie udarowany. Cromer lib. 19. 
Starowolski in Bellator. Sarmat, fol. 70. Jana Czarnkow- 
skiego chwali, który Rota Ślęzaka, gdy Prusakom i Krzy- 
żakom z Czech posiłki prowadził, pojmał. Długosz w roku 
1421. wspomina Jana Czarnkowskiego: ten Szczecińskim ksią- 
żętom przeciwko Fryderykowi margrabi Brandeburskiemu, na 
odsiecz z ludźmi przyciągnął; ale od margrabi pod Tang-er- 
inundą miasteczkiem mężnie się bijąc, wzięty w niewolą, aż 
go Sędziwój Ostrorogu wojewoda Poznański , krewny jego 
ztamtąd nie bez ciężkości uwolnił: tego Jana, Paprocki chce 
mie(5 synem Jana podkanclerzeg^o koronnego. Jemu to zda mi 
się za wielkie ku tej ojczyźnie przysługi, ta którą widziemy 
na hełmie w herbie Czarnkowskich odmiana, przydana. 

Mikołaj z Czarnkowa kasztelan Gnieźnieński , komissarz 
do Torunia, tam się z Krzyżakami o pokój umawiał. Cro- 
mer lib. 25. Bembus. Działo się to roku 1464. Inszy także 
Mikołaj, sędzią Poznańskim go czytam 1413. na przywileju 
Hrodelskim Władysława Jagiełłą u Łask. iv Siat. fol. 127 . 
Jan z Czarnkowa syn Jana podkomorzego, i sam podkomorzy 
Poznański, z tym tytułem podpisał konstytucyą Kazimierza III. 
o Zupach 1451. u tegoż Łaskiego fol. 82. i 83. wziął potem 
kasztelanią Gnieźnieńską, o czem świadkiem jest list Jędrzeja 
biskupa Poznańskiego w roku 1460. // Łaskiego fol. 57. 
Z piącia tysięcy ludzi wysłany na granice Polskie, w ten czas 
gdv pospolite ruszenie pod Chojnice przeciwko Krzyżakom 
WN-prawiło się, za Kazimierza Jaglellonowicza Króla Polskie- 
go, wszelką ostrożnoś(5 na dobro ojczyzny pokazał: o czem 



2 1 2 Czariikoi^ski. 



Cromer Uh. 53. Gubernatorem potem Pruskim zostawszy, na 
uspokojenie buntów, które się na ten czas w Gdańsku zajęły 
były, zjechawszy tam, i buntowniki na gardle skarawszy, 
wszystko szczęśliwie uśmierzył. Bembus w Kazaniu swojem, 
Z Tęczyiiskiej kasztelanki Krakowskiej zostawił syna Sędzi- 
woja Jana. 

Jan Sędziwój hrabia z Czarnkowa; najprzód kasztelan 
Santocki: z tym tytułem w roku 1476. uspokoił kontrowersye 
między Jakóbem Kostką i Bazeńskim, jako się pokazuje z 
ksiąg^ grodzkich Malborskich. MS. Poznański o familji Czarn- 
kowskich, przydaje, ze ten Sędziwój z Santockiej postąpił 
potem na kasztelanią Gnieźnieńską, ale to niewiem czy się 
może utrzymać: bo na tem krześle od roku 1470. aż do 
roku 1500. Rafał Leszczyński miał siedzieć: a Sędziwój ten 
już był wojewodą Kaliskim w roku 1496. jako mdi Łaski w 
Stat. fol. 110. gdy Albrychta Króla elekcyą podpisywał. 
Tenże pomieniony MS. chce go mied po Kaliskim, Poznań- 
skim wojewodą, jakoż popiera tegoż sameg"o Cromer Uh. 30. 
Bielski fol. 502. Z tego poznać jak wielkie tak ten, jako 
i inni w tej ojczyźnie mieli zasługi , kiedy ich najpierwszemi 
krzesłami zdobiły Majestaty Polskie, lubo skąpe tamtych wie- 
ków pióro cale o nich milczy. Zostawił ten godny senator 
trzech synów: Jana młodo zmarłego, Macieja i Sędziwoja 
MS. Posnan. Jana kanonika Krakowskiego, proboszcza Szkal- 
mirskiego czytam na liście Zygmunta I. danym miastu Lwow- 
skiego 1510. 

Maciej hrabia z Czarnkowa kasztelan Bydgoski. Ten z 
Opalińskiej wojewodzanki Łęczyckiej , krom córki Barbary 
Grzymułtowskiej , spłodził sześciu synów, to jest Jana, który 
dworzaninem królewskim będąc, młodo zniknąwszy, dalsze 
o sobie nadzieje pomylił: takimże gwałtem i Krzysztofa śmieró 
prędko zabrała. Stanisław był starostą Kłeckim, atoli Papro- 
cki tu Gniazdzie Cnoty Stanisławowi niewiem jednak czy 
temu , kasztelanią Srzemską przypisał. Piotr był kasztelanem 
Poznańskim. Proceres fortissimus inter ^ et relig'ionis Catho- 
licae tenax., tak o nim pisze Roizius in ChiliasUcho 1557. 
i sam się z tym tytułem podpisał, na liście o unji księztwa 
Oświęcimskiego i Zatorskiego w roku 1563. ConsHt. f. 65. 
Orichov. iu Paneg-i/r. J\uptiali wspominsi^ że był na weselu 
króle wskiem w roku 1553. Z Kościeleckiej herbu Ogończyk 
wojewodzanki Kujawskiej , żadnego potomstwa nie zostawi- 
wszy zszedł z tego świata 1569. Ponętoiuski Comment. Pa- 
proć. Okol. Bembus. 

Jędrzej biskup Poznański syn Macieja kasztelana Byd- 
goskiego, w młodym wieku do Włoch na nauki wysłany. 



CzarnkowiskL ^^^ 



zrazu w Padwie, potem w Bononji pod ł:<azarzein Bonami- 
klem , z sławnym owym Hozyuszem , który w kardynalskiej 
kiedyś zarumieniał purpurze, retoryki i wyższych nauk z po- 
chwałą dokończywszy do ojczyzny powrócił w roku 1540. 
Do Wilna , k«/(ly Królewska na ten czas rezydencya była, 
zajechawszy, przy dworze Pańskim^ ^dy si<; i bystrość do- 
wcipu, i rozsądek bez passyi, i inne przymioty znacznie w 
nim wydawać poczrły, wziął scholasteryą a wkrótce i pro- 
bostwo Gnieźnieńskiej archikatedry , jako go czytam u Na- 
ktelsk. Miechów, f. 050. na liście Zygmunta Augusta. Pier- 
wsze pole jego, legacya do Ferdynanda Rzymskiego Króla, 
na której gdy się z swoją dzielnością popisał, powtóre do 
Izabelli Królowy Węgierskiej posłem wysiany, i tę należycie 
zakończywszy, do Rzymu z posłuszeństwem stolicy apostol- 
skiej od Zygmunta Augusta jeździł, i do Karola V. Cesarza, 
z wielką imienia swego i cnoty estymacyą, az tez w rekom- 
pensę swoich zasług wziął biskupstwo Poznańskie, na które 
wjeżdżał 155.3. z piękną komitywą i splendecyą: z niemniej- 
szą go rządził roztropnością: i lubo mu ustawiczna zdrowia 
słabośó i podagra na przeszkodzie była, przecicz się i w ten 
czas herezyi, co raz to bardziej wzmagającej, strasznym sta- 
wił, kiedy ona najbardziej głowę podnosić chciała: dla czego 
z akademji Krakowskiej dwóch znacznych prołessorów do 
kollegium Lubrańskieg-o sprowadził , to jest Benedykta Her- 
besta , którego kanonią Poznańską uczcił, ale on ją złoży- 
wszy, do zakonu Soc. Jesu wstąpił: i Grzegorza Wigilan- 
cyusza Samboritana pamiętnego poety do druku podanemi od 
siebie książkami ; jakoż siła za ich pracą i staraniem niebu 
profitu przybyło , bo jedni heretyckiego jadu zbywając wró- 
cili się do matki kościoła, drudzy żeby do piekła nie lecieli, 
wzciągnieni. Biskup zaś puchliną i hektyką zwątlony , na le- 
psze się życie przeniósł w roku 1562. wieku swego 55. sie- 
dział lat 9. pochowany w katedrze Poznańskiej, w kaplicy 
Korzboków. Treterus in f^itis Episc. Posnanien. Starowol- 
ski in Monumcntis . 

Górnicki w Rocznych dziejach korony Polskiej pod rokiem 1549. 
opisawszy śmierć Ks. Maciejowskiego biskupa Krakowskiego, do- 
daje : ,, Przed śmiercią trochę Ks. Maciejowskiego, ksiądz An- 
drzej Czarnkowski zacny prałat w kapitule Krakowskiej , posłań 
do Rzymu z obedyencyą , mając od Króla listowną obietnicę na 
pięcioro biskupstw celniejszych w Polszczę, któreby najpierwej 
wakowało : który mu list nie poszedł. Jednak za czasem i to za 
łaską Ks. Przcrębskiego podkanclerzego (który mu tego miejsca, 
mając je sam mieć , jako godnemu i zasłużonemu ustąpił) do bi- 
skupstwa Poznańskiego przyszedł." — 
Jest list tego (iZarnkowskiego biskupa Poznańskiego do kardynała 
ilozyusza pisany z Ciążenia^ w którym wyraża, iź dla ciężkie 



214 Czariikoi¥ski. 



podagry, cudzej ręki zażywać musi. — List len pisany r. 1554. 
— Pr zj/ pisy Krasickiego. 

Wojciech kasztelan Rogoziński starosta Kościański , syn 
Macieja kasztelana Bydgoskieg-o, umarł 1579. mąz przezacny, 
i o wiarę katolicką g-orliwy zelant, dla tego tez podpisał z 
biskupami Polskiemi protestacyą przeciwko łieretykom in MS. 
Rtwen. i 2V Hisloryi Colleg. Posnanien. w Czarnkowie po- 
chowany ; miał za sobą Barbar«; hrabiankę z Górki herbu 
I:<odzia kasztelankę Poznańską, ostatnią dziedziczkę z tego 
domu, z którą wszystka fortuna Gorków, do Czarnkowskich 
się zlała. Ta mu powiła czterech synów: Paprocki, Okolskł\, 
to jest Piotra podkomorzego Poznańskiego , starostę Kcyń- 
skiego, temu konstytucya sejmowa w roku 1598. fortyfikacyą 
miasta Poznańskiego zleciła. Constit, fol. 705. Pisał się ten 
Piotr z Łopienna, wszedł w kontrakty małżeńskie z Dorotą 
Stryjkowską, a bodaj nie córka jego z niej Łukaszowi To- 
mickiemu zaślubiona. Bembus kasztelanem go Srzemskim ty- 
tułuje : przecież łiistorya nowicyatu naszego Krakowskiego, 
owdowiałą po nim zonę jego Dorotę , jako osobliwszą Do- 
brodziejkę miejsca tego, zmarłą w roku 1649. tylko podko- 
morzyną Poznańską zowie. 

Jędrzeja wojewodę Kaliskiego starostę Inowłodzkiego. 
Ten najprzód ohjął kasztelanią Nakielską , wkrótce dano mu 
kasztelanią Rogozińską, z którym tytułem z sejmu 1598. ko- 
missarzem był naznaczony do wolnej defluilacyi ufundowania 
na rzece \Varcie. Consfit. fol. G93. Na koniec był wojewodą 
Kaliskim, o czem świadczy Laudum prowincyl Wielkopolskiej 
1008. od niego podpisane in 3IS. Cracovien. umarł koło r. 
1617. pochowany w Po łaj owi e : złączył się był dożywotnie z 
Latalską hrabianką z Łahiszyna starościanką Tucholską, z któ- 
rej córka Zofia dostała się Stanisławowi Niemo jewskiemu heibu 
Rola kasztelanowi Chełmińskiemu, od której była Daniłowi- 
czowal Smogulecka starościna Naklelska. 3IS, Konopats. Dii- 
ryewski f. 58. Druga tegoż Jędrzeja córka Michałowi Dzia- 
łyńsklemu wojewodzicowi Brzeskiemu Kujawskiemu. BIS. Ko- 
nopats. Jana kasztelana Mledzyrzyckiego starostę Drahlm- 
sklego: Acta Castrcn. Posnan. 1599. w którym roku jeszcze 
był kasztelanem Kaliskim. Histor. Polon. Pruth. fol. 451. 
za żonę przyznaje mu Zofią z Fulsztyna Herburtownę koło 
roku 1600. ale I drugą miał Annę Mohylankę, Jeremiego 
wojewody Multańskiego córkę, wdowę pozostałą po Maxymi- 
llanle Przerębskim, atoli jej ten Jan odumarł koło r. 1619. 
zostawił jednak, rozumiem że z pierwszej, syna Sędziwoja 
starostę Drahimskiego, I córki dwie : Anna żyła z 31arclnem 
Padniewskim : druga niewlem komu się dostała. Stanisława 



Czarnkoi¥ski. '^i^ 



dworzanina królewskiego : umarł 1637. pochowany u 00. 
Bernardynów w Poznaniu. 3IS, Posnnn. et Okolski. Ci wszy- 
scy czterej bracia , a synowie Wojciecha kasztelana Rogo- 
zińskieg-o Janowi Zamojskiemu kanclerzowi i hetmanowi wiel- 
kiemu koronnemu Szczebrzeszyn ze wszystkiemi przyległo- 
!)cian]i rezygnowali w roku 1593. o czem Ordynacya Za- 
mojska. 

S«;dzlwój kasztelan Przemęcki, drug-i brat Mikołaja ka- 
sztelana Bydgoskieg^o, syn Sędziwoja wojewody Poznańskiego. 
Ten dworsko służąc Alexandrowi Królowi, prowadził prze- 
ciwko Talarom w Litwie konną rotę trzysta Polskiej usaryi, 
bardzo świetną i ozdobną, i takim fortelem Glińskiemu Li- 
twinowi pod Lindą znacznie i fortunnie do zwycicztwa do- 
pomóg-ł: tak szeroko na jednym pagórku swoich uszykował, 
iź daleko większego, niż było wojska podobieństwo uczynił: 
dopiero w kotły uderzywszy, swoim serca dodawszy, na Ta- 
tarów którzy Litwę pustoszyli, taką trwogę puścił, iż serce 
straciwszy, pierzchać z przegraną musieli, działo się to w 
roku 1506. Cromer Uh. 30. Bielski fol. 502. Sarnicki tę 
sprawę ojcu jego przypisuje, ale on już na ten czas nie żył. 
Miał za sobą ten Sędziwój córkę Ambrożego Pampowskiego 
wojewody Sieradzkiego, generała Wielkopolskieg'o, z której 
czterech synów widział: to jest Jana starostę Kłeckiego, Zy- 
g-munta domatora, Stanisława i Wojciecha. MS. Poznański. 
Z tych dwaj ostatni z dzieł swoich pamiętni, a najprzód 

Stanisław Sędziwój referendarz koronny, Płocki i Dra- 
bimski starosta, mąż nauki wytwornej i wymowy gładkiej, 
dla której marszałkiem na sejmie Lubelskim obrany: taż na 
niego funkcya włożona , na sejmie coronationis Henryka 
Króla. Bielski fol. 707. jakoż w wielkich był respektach u 
Walezego ten Stanisław, bo jako pisze Julius Bulieng. Gal- 
lus lib. 4. his for. że gdy ten Król cicho z Polski ujechał do 
Francyi, jak się tylko o tem dowiedział Czarnkowski, gonił 
za nim, aż też i dogonił w Pllznie : tam gdy Króla do po- 
wrotu namawia, a nakłonić go do tego żadnemi racyami nie 
mógł; gdy mu się Henryk wyciśnioną z ręki krwią, o nie- 
odmiennej łasce zapisał, wziąwszy od niego sygnet bardzo 
bogaty , nazad powrócił. Ale toż samo pisze zda mi się Tun- 
nus o Tęezyńskim podkomorzym koronnym. Uchański też ar- 
cybiskup Gnieźnieński, już go był koadjutorem na arcył)!- 
skupstwo po sobie uczynił, nawet za konsenscm tegoż Ucliań- 
skiego, już był I Żnin arcybiskupi posiadł, atoli te wszysfkie 
nadzieje nowa burza rozchwiała: bo gdy Stefan Król na tro- 
nie osiadł , a ten Sędziwój Maxymiliana stronę statecznie 
utrzymywał. Król go koadjutoryi odsądził, dawszy się z teu; 



216 Czairiikon^sskL 



słyszeć, alho ja Królem, albo on arcybiskupem nie będzie. 
AVzi«;fo nni polojn i relerendaryą z okazy! poselstwa, klóre 
odprawowal za Zygniiinta Au«;usta do Hiszpanji po siikcessyą 
matki tegoż Króla. Bielski Jol. 777. ?' 792. Heidenszt. 1. G. 
Zlemwszystkiem jeszcze i potem na różne sejmy posłował, 
jako to 1.581. i 1.585. kędy Zborowskich sprawy i niewin- 
ności gładkii. wymową bronił. Bielski fol. 801. Nabył ten 
przezacny Polski Tulliusz tego polom na dworze to Karola 
Cesarza, to Zygmunta 1. u którego był sekretarzem, to w 
różnych legacvaeh do postronnych monarchów, a między In- 
szemi posłował do książąt Pomorskich 1564. Bielski f. 617. 
Bvl komendorciu Poznańskim: zył jeszcze w roku 1602. w 
którym, a wieku sweg-o życia 76. wystawił w Czarnkowskini 
kościele nadg^robck przodkom swoim, a przedtem od Zy- 
gmunta Aug^usta otrzymał approbacyą w roku 1550. i znowu 
od Stefana Batoreg-o 1578. wszystkich przywilejów od da- 
wnych Królów domowi temu nadanych. J}1S. Posnanien. 

IV Mn)iuskvijpeie Bihlioleki Hehhergskiej opisującym bezkrólewie 
po śmierci Stefana Batorego, są mowy lego Slanislawa niegdyś 
referendarza koronnego. — Przypisy Krasickiego. 

Wojciech S«;dzivvój kasztelan Mledzyrzycki generał Wiel- 
kopolski , brat Stanisława Sędziwoja referendarza, syn Sędzi- 
woja kasztelana Przemęckiego : nadgrobek jego u Starowol. 
Jol. 775. in Monmnciitis o nim świadczy, ze był amacno 
ingenio j finimi it/agniludine constans, humanitntis amans^ 
liegis obsewatitissiinus ^ virtute et doctrina ornatus^ degiie 
oinuibiis bene nierilus ^ kasztelanem go Santockim zowie Pa- 
negiryk Colleg. Posnan. i Lipski decade 3. Quaest. j)ublic. 
a MS. Poznański I starostą Pyzdrskim, jakoż podpisując unią 
Litwy z koroną na sejmie Lubelskim 1569. z temi się obie- 
ma tytułami podpisał Constit. Jol. 171. na weselu Zygmunta 
Augusta w roku 1553. gonił z kopią. Orichoy. in Panegyri 
iSuptiali. Wziął generalstwo 1564. umarł na sejmie War- 
szawskim w roku 1580. z Jadwigi Slerpsklej z Gulczewa 
wojewodzaukl Rawskiej herbu Prawdzie miał między inszeni 
potomstwem syna 

Adama Sędziwoja wojewodę Łęczyckiego generała Wiel- 
kopolskiego, Pyzdrskiego Miedzyrzycklego i Wolmińskiego 
starostę. Z młodych lat ten godny senator pod Stefanem Kró- 
lem żołd wojenny zaczął, I na Moskiewską kampanią, z sze- 
ściądziesląt ludźmi zbrojneml, sam dopiero rok życia swego 
sledmnasty rachując stanął. Za Zygmunta potem IIL prze- 
ciwko BeglerbegowI, kilkaset koni, z swojej szkatuły wypro- 
wadził, tyleż przeciwko Tatarom na Ukrainę, tyleż z Kró- 
lem do Szwecyi. Podczas rokoszu, dostojeństwa majestatu. 



Czarnkoivskl. ^i7 



i orężem I zdrową radą bronił , klórą w wielu ze szkodli- 
wy cli zamysłów odstąpili, szez(,'śliwie wmówił, wielom serce 
królewskie do łaskawości i amiiestyi nakłonił. Przeciwko 
Osmanowi pod Chocim sto piechoty posłał: a na Gustawa 
Króla Szwedzkiego, jak go tylko pogłos zaszedł, ze do Prus 
naszych wtargnął, słuszny koniput ludzi wyprawił którzy tym 
czasem nieprzyjaciela cz<;stemi podjazdami rozrywali , póki 
sam w wi«;kszej komitywie szlachty Wielkopolskiej nie nad- 
ciągnął. Jakoż tego właśnie czasu, gdy go cały obóz witał, 
dano znać, ze Szwedzi nadchodzą: zaraz tedy z swojemi do 
szyku poszedł, i fortunnie się nadała ta expedycya ; bo nie- 
przyjaciel z swoją konfuzyą i klęską odrzucony, poszedł na- 
zad. O 3Iansfelda wojsku, gdzie nie raz, ale darmo ojczyznę 
przestrzegał, przezorny Pan; zebraną garstką łudzi swoich, 
niegotowość Polską, i większej ruiny okazyą zastąpił. Tak 
do sędziwych lat w różnych okazyach temu się Królestwu 
przysługiwał, za co wziął generalstwo Wielkopolskie w roku 
1593. po Jędrzeju Opalińskim, marszałku wielkim, wkrótce 
i województwo Łęczyckie. Na tem krześle siedząc, żadnego 
sejmu, raz tylko wyjąwszy, i to dla słusznej racyi, nie opu- 
ściła dla tego też jako doświadczonej ku sobie wierności Panu, 
Rzeczpospolita różne funkcye zlecała , już komissarzem do 
Brandeburczyka i książąt Pomorskich o nawigacyą po Wdar- 
cie rzece do Szczecina w roku 1611. Constit. Jol. 32. już 
do uznania krzywd od Szląska Wieluńskiej ziemi poczynio- 
nych. Constit. 1613. /b/. 24. już pułkownikiem W^ielkiejpol- 
skiej prowiiicyi w roku 1624. Constit. fol. 9. W sądach i 
czynieniu sprawiedliwości niespracowany : przetoż gdy mu 
jego małżonka odradzała, żeby sądy Wielkopolskie folgując 
starganemu zdrowiu, na kogo innego spuścił, odpowiedział: 
,, Przysiągłem na sprawiedliwość, chcę jej i w złem zdrowiu 
zadosyć uczynię." — W^ radach przezoru wielkiego, który i 
postronni, w nim sobie szacowali : dla tego Cesarz przez Ka- 
rola arcy-książęcia Austryi, jego rady w ciężkim jakimsi in- 
teresie szukał, a drugi raz przez list się radził, ale że go 
już żywego nie zastał, list nazad Cesarzowi odesłany. I na 
Boga był szczodrobliwie hojny: bo Częstochowskiemu kla- 
sztorowi corocznie pensyą dawał. 00. Karmelitom Bosym, 
i drugim u Bożego Ciała w Poznaniu, stawił się dobroczyn- 
nym. Kościół Czarnkowski bogatemi apparatami przystroi- 
wszy, dwadzieścia tysięcy, od klórychby prowizya szła na 
niego , wysypał. Piglowski w swoich elogiach tak o nim na- 
pisał. Natura mu wielki obrót dała, wypolerowała długa e\pe- 
ryencya, na generalstwie nieporównanej dzielności, powagi 
i dobroci. Wielkąpolskę w Areopag zamienił, wszystkim 



*ii8 C^arnkowski. 



miły, i Bogu i ojczyźnie dobrze zasłużony. Kollegji Poznań- 
skiego osobliwszy benefactor, w Ittórym się co rok zamykał 
na czas jaki, zęby się byt tym spokojniej Bogu swemu uspra- 
wiedliwił. 3Iąź wieków godny, z żalem całego Królestwa, 
sam tylko wesoło umierał, że na dobro ojczyzny pracując, 
nieba się dorobił: umarł w roku 1627. lat siedmdziesiąt i 
kilka przeżywszy. Choryński i Hemhiis iv Kazan. Argentus 
fol. 394. Mówca Polski toma 2. fol. 215. Miał za sobą \mo 
voto Iwińską, 2do Annę Zborowską kasztelankę Gnieźnień- 
ską, wdowę pozostałą po Piotrze Opalińskim krajczym koron- 
nym , a z niej potomstwo , Zofia Jerzego książęcia Radzi- 
wiłła na Birzy i Dubinkach kasztelana Trockiego. Jadwiga 
Maryanna Pawła Działyńskiego , na ten czas starosty Bratyań- 
skiego, a potem wojewody Pomorskiego. MS. Konopats. Do- 
rota Franciszka Dębińskiego podkomorzego Krakowskiego mał- 
żonki : Histor. Colleg. Cracov. i synowie, Władysław i Ję- 
drzej : z tych Władysław starosta Bydgoski w roku 1623. 
jeszcze za żywota ojca wszedł do grobu. Po śmierci Zborow- 
skiej , pojął ten Adam Katarzynę Leszczyńską, z której córka 
Teresa Krzysztofowi Opalińskiemu wojewodzie Poznańskiemu 
zaślubiona, od tej się zostało dwóch synów, i pięć córek. 
Ks. 31loihianowski chwali ją w swojem kazaniu, z tej pobo- 
żności, że z ust jej , żadne nigdy słowo świeckością cuchnące 
nic wypadło: żelaznemi paskami i manelami ciało swoje tra- 
piła, ubogim obiady sprawowała, często ich rękami swenii 
karmiąc i nogi im umywając. Zakonnikom gościom w domu 
swoim, sama i z dziećmi swemi do stołu służyła, i jałmu- 
żnami opatrywała. Do Błogosławionego Stanisława Kostki 
miała osobliwsze nabożeństwo : obchodząc prędko po choro- 
bie kościoły Poznańskie pieszo, z tej fatygi i podróży, w 
śmiertelną niemoc zapadła. Spisała była ręką swoją niektóre 
modlity, z wielkim ku Bogu affektem , które codziennie ma- 
wiała. Bodaj nie z tejże Leszczyńskiej córka tegoż Adama 
Anna z Przyjemskim Stanisławem marszałkiem jładwornym 
koronnym żyła, która po śmierci swojej pokazała się swemu 
własnemu mężowi, i duchowne mu napomnienia dała: gdy 
się jej pytał, w jakimby stanie położona była? rzekła czytaj 
sobie Psalm 102. zaczyna się: Wielbij duszo moja Pana, 
który wszystek jest na miłosierdzia Boskiego wysławieniu. 
Młodzianowski tom. Kazan. fol. 401. 

Franciszek Kazimierz kasztelan Poznański, starosta Mie- 
dzyrzycki, Pyzdrski, syn Adama wojewody Łęczyckiego i ge- 
nerała z Leszczyńskiej urodzony: z sejmu 1638. komissarzem 
do uspokojenia kłótni od Szląska i Marchji. Conslit. fol. 20. 
Pułkownik od województw Wielkopolskich destynowany z woj- 



Czarnocki. *in) 



skleni na Ruś 1648. Pastoiuus. Gruntu sweg-o własnego pod 
zamkiem Poznańskim ustąpił ()0. Franels/.kanom na klasztor, 
i przywilej na to wyjednał. Zona jego łionslancya, córka 
Stanisława Lul)omIrskIego wojewody Krakowskiego, umarła 
164(5. w Czarrikowie pochowana w srebrnej trumnie, ale z 
nią potomstwa żadnego nie było. Druga Weiłierowna, z któ- 
rej córka Anna czy Katarzyna G<'bicka kasztelanlcowa Gnie- 
źnieńska, podkomorzyna Poznańska. 

Adam Urvel starosta MiedzyrzYckl i Osiecki svn Fran- 
ciszka kasztelana Poznańskiego, mąz wojną Szwedzką wsła- 
wiony, umarł w roku IG75. w kościele naszym Poznańskim 
pochowany, któremu dziesiyc tysięcy zapisał : zona jego Za- 
leska referendarzowna koron, herbu Doł(;ga, z której córka 
Zoila Anna Opalińska kasztelanowa Poznańska^ 2do voto Nie- 
mojewska z której Franciszka Radomicka wojewodzina Po- 
znańska, i syn ^Yładysław starosta Osiecki: ten z Grzymuł- 
towskiej wojewodzanki Poznańskiej nie zostawiwszy tylko dwie 
córki, (jedna z nich 3Iaryanna z Krasińskim kasztelanicem 
Płockim zmówiona: druga Zofia Panną) chwał(^' wsławionego 
tyla wieków i dzieł Czarnkowskich domu , na sobie zakoń- 
czył, umarł 1727. 

Zołia ostatnia z domu Czarnkowskich która jeszcze w tenczas gdy 
Niesiccki pisał była w panieńskim stanie, poszła potem za m.-jź 
za Radzewskiogo podkomorzego Poznańskiego , z którym żyła 
bezpotomnie. Żyła jeszcze ta S(^'dzi\ya niatrona w roku 1775. juź 
80 letnia. — Kollcginm Jezuitów Poznańskich wiele jej dobro- 
czynności winno , i inne Domy 13oźe. — Prz-j/pisy Hrasickiego. 
Czarnocki /icrh/i Lis , w Krakowskiem wojewódz- 
twie, Sendomierskiem i ziemi Łomżyńskiej. Początek swój 
wzięli od Giebułtowskich, ale od dóbr Czarnocina Czarno- 
ckiemi nazwani. Stanisław sędzia ziemski Sanocki, lata swoje 
to na dworze Zygmunta I. to w obozie przetarłszy, posło- 
wał na różne sejmy. Scstwo potem Sanockie wziąwszy, tak 
(co u wszystkich w podziwieniu było) sentencyą swoją roz- 
różnione strony między sobą umiał ukontentować, ze i przy- 
pozwana i aktorująca na nię nie sarkały, od dalszego processu 
prawnego ustąpiwszy obie się wzajemnie zgodą kleiły: zkąd 
pochodziło, ze żadnego dekretu od niego ferowanego wyższe 
subsellia nigdy nie kassowały: z synów jego dwóch, Wikto- 
ryn dworzanin Królowy Annv do obozu od ojca wyprawiony, 
w drodze tej młodo umarł. Jan którego podobno syn ^Voj- 
ciech kasztelan 3Iicdzyrzycki, zostawił dwócłi synów, Samuela 
miecznika Krakowskiego, z sejmu 1 6.37. był komissarzem do 
uznania ki-zywd od Szląska. Constiliit. Ziuia jego Dębińska 
Zolla herbu llawicz. I Franciszek po<lstolI Hełzkl. Ilicro- 
niiiia Ziiiłulka \\ lełickicgo, opowiada nadgr(»bek w Wie- 



220 Czarnolaskl— Czariioloski. 



liczce. Starowolski in Monum. Mikołaj dziedzic na Srzenia- 
wie i KHmuntowIe , człowiek rycerski, pod czas pierwszej 
Chocimskiej : umarł 1650. jakom czytał na Jego nadgrobku 
u 00. Bernardynów w Krakowskiem mieście. Pawła syn Jan 
zył z Elżbietą Zagorowską, pozostałą wdową po Witosław- 
skim, córka jego z niej^ Anna, Trojanowskiemu zaślubiona: 
syn zaś Konstanty pojął Zórawską. Jakób podczaszy Dobrzyń- 
ski w Krakowskiem w roku 1670. Adam Franciszek Jan w 
Lubelskiem w roku 1667. Któryś z Czarnockicb miał za sobą 
córkę Jakóba Dębińskiego podscdka Krakowskiego herbu 
Rawicz. 

Michał Czarnocki na Seceminie stolnik Stęźycki, nie dawno zmarły, 
bezpotomnie. O familji Czarnockich w ziemi Drohickiej z Czrtr- 
not, piszących się i pochodzących wzwyż wyrażonym herbem pie- 
czętujących się, wiele tranzakcyi, tak w metrykach Litewskich, 
jeszcze przed przyłączeniem województwa Podlaskiego do korony, 
jako i teraźniejszych znajduje się. Z tej familji za panowania 
Stanisława Augusta, ksiądz Jan Czarnocki kanonik Brzeski, dzie- 
kan Drohicki , wiele razy w dyecezyi Brzeskiej , na miejscu bi- 
skupa, wizyty dekanatu odprawował, i swoim chwalebnie rządził. 
Bracia jego Szymon i Łukasz podstołi Łomżyński. 

Jan z Czarnot Czarnocki dóbr Klembowa z przyległościami , czę- 
ścią w ziemi Warszawskiej, częścią w ziemi Nurskiej w powie- 
cie Kamieiiczykowskim leżących dziedzic, podczaszy Drohicki, 
sędzia grodzki Mielnicki, i pisarz sądowy komissyi edukacyjnej 
narodowej. Przez konstylucye lat 1775, 1776. i 1778. do likwi- 
dowania długów Rzplitej wyznaczony komissarz , w tejże komis- 
syi dla Rzplitej bardzo użyteczny , bo od długów oswobodzający. 
Także z województwa Podlaskiego , w ziemi Drohickiej na sejm 
w roku 1786. obrany poseł , z tegoż sejmu sędzią sejmowym 
wyznaczony. Ten w pierwszem małżeństwie z Agnieszką Świę- 
tochowską podstolanką Chęcińską , której znajduje się nadgrobek 
w Warszawie , w kościele XX. Karmelitów na Lesznie wysła- 
wiony, z której pozostała córka Julianna. W powtórnym, z Fran- 
ciszką Kusz/ow7ią slolnikowną Podlaską, z którą syn Franci- 
szek Xawery małoletni żyjący. 

Sylwester Czarnocki regent ziemski Mielnicki, Marcin Czar- 
nocki cześnik ziemi Mielnickiej , i sędzia grodzki Drohicki, Ma- 
ciej Czarnocki regent grodzki Drohicki, i inni na urzędach tamże 
będący. Są także i w księztwie Litewskiem w tym czasie ży- 
jący , Kazimierz komornik graniczny Nowogrodzki , Józef 
strażnik Brasławski. — Heraldyka H^ielądka. 

Czarilo1a<«l4i. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał: w województwie Mazowieckiem, dziedzictwo ich dobra 
Zdzieski. Z tych jeden z siostry rodzonej księdza Piotra 
Skargi spłodził syna Sebastyana Czarnolaskiego, który w za- 
konie naszym 66. lat świątobliwie przeżywszy, umarł 1638. 
wieku swego 85. 

Czariiołoski patrz Orzeszko. 



Czarnołuski— Czarnoivs1ii. *i2l 



Czariiołuski herbu Ciołek^ w Chełmskiej ziemi. Jan 
Czarnołuski, czyli jako inni ich piszą Czarnoloski pod usarską 
chorągwią kanclerza Zaniojskieg-o, tej ojczyźnie służąc, w 
roku 1638. pod Starczem w okazyi z Kozakami ranny. Okol- 
ski iii Diar. Adam Ciołek wojski Buski , pisarz ziemski Wło- 
dzimierski, poseł na sejm z województwa Bełzkiego w roku 
1G62. i z tamtąd delegowany na tryhunał Radomski, Con- 
stitut. fol. 5. 

Ignacy Czarnołuski, pisarz grodzki Łucki, który był deputatem 
na trybunał koronny w roku 1742. Józef Czarnołuski stolnik 
Nowogrodzki , sędzia grodzki Włodzimierski , ten w roku 1750. 
z powiatu Włodzimierskiego był deputatem na trybunał koronny. 
Adam podstoli Czerniechowski koło roku 1792. żyjący. — He- 
raldyka Wielądka. 

Czarnorucki. Tych tak Paprocki jako i Okolski opu- 
ścił. Stełiin Czarnorucki 1632. Mikołaj i Grzeg^orz w Witeb- 
skiem, Samuel w WHleńskiem 1648. 

Czariiotlllski herbu Ogończyk ^ w Brzeskiem Ku- 
jawskiem województwie. Stanisław jednak z Poznańskieg-o 
delegowany, podpisał zjazd Jędrzejowski 1576. Constitut. 
fol. 246. 

Dogiel w dziele swojem umieszcza jeszcze w roku 1589. iź Sta- 
nisław Czarnotulski był posłem na sejm z województwa Kali- 
skiego , podpisał traktat Bendziński. — 

Czarnotiil^kl herbu Szeliga^ z Markowskich swój 
początek wzięli. 

CzamOH^ski herbu Grabie., w ziemi Warszawskiej, 
Marcin 1648. w województwie Mińskiem, Jerzy i Samuel. 
Stanisław komissarz do rozgraniczenia ziemi Halickiej od Wo- 
łoskiej 1658. Mikołaj w Ruskiem, Wojciech, Jacek, Ludwik 
i Maciej w ziemi Nurskiej 1697. Petricius lib. 2. Histor. 
Moschou. pisze o Czarnowickim, ze z Dymitrem zmyślonym 
w Moskwie razem poległ 1606. 

Wielądek pisze jako czytał w Dogielu źe w roku 1589. Adam 
Czarnowski starosta Pyzdrski, był posłem na sejm z wojewódz- 
twa Poznańskiego, i podpisał traktat Bendziński. Roch Czar- 
nowski komornik graniczny ziemi Różańskiej posłował z ziemi 
Nurskiej na elekcyą Stanisława Augusta Króla 1764. roku, który 
był potem miecznikiem Nurskim. Ignacy Czarnowski stolnik 
Drohicki , był posłem na sejm 1768. roku z województwa Po- 
morskiego. Są także Czarnowscy i w Wielkiem Ksicztwie Litew- 
skiem, gdyż czytałem w akcie konfederacyi generalnej W. Ks. 
Litewskiego w Wilnie dnia 28. Kwietnia 1704. roku, iż Jan 
Czarnowski podpisał się. Także w roku 1763, na manifest de 
itlegilimitate trybunału W Ks. Lit. wraz z inncmi senatorami 
i urzędnikami, współobywatelami podpisał się, Józef Czarnow- 
ski. — 



<><><> 



Czariioivjskl — Czartoryski. 



Czai*110ivskl herbu Łada. Wojciech Czarnowski z 
Dorotą Wolską herbu Półkozic , dziedziczką nu Woli Ga- 
wartowej , spłodził Stanisława żołnierza zasłużonego , ten z 
Enierencyany Ałantowiczowny herbu Roza, zostawił córkę 
Barbar*^^ Dobrzyńską i Anni^^ Mogllnicką podstarościnc Horo- 
delską , synów zaś, J<;drzeja, Pawła, Wojciecha, Ale.\andra 
bezpotomnych i Jana Kazimierza chorążego Grabowieckiego, 
ten z Teofili Gorajskiej, miał córkę Annę Drzewiecką łowczynę 
Buską sferi/cffi.) syna Stanisława ale bezpotomnego i Michała 
Teofila z Czarnowa Czarnowskiego skarbnika Buskiego, któ- 
remu Orchowska herbu Nałęcz powiła trzy córki, Maryannc 
Karlińską cześnikową Dobrzyńską, Krystynę Rudnicką, Bry- 
gitę Rożnowską i syna Józela. 

Czaron^ski. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał: Stanisław i Alexander Czarowscy z Sendomierskiem 
województwem pisali się na elekcyą Jana Kazimierza. 

Czartko^rski herbu Korab , w województwie Siera- 
dzkiem, luboi5 Okolski in Russia Florida przydaje, ze na Po- 
dolu od Czartkowla, który świeższych czasów w miasteczko 
Czartków urósł, denominacyi Czartkowskich nabyli. 

Czartoryski herbu Lubicz , w Łomżyńskiej ziemi i 
na Rusi, z których jedni się zowlą Borutowie, drudzy Sant- 
kowle , inni Bartkowie. Stanisław sekretarz Króla Stefana 
Batorego, którego synowie Jakób łowczy Ostrowski w Litwie 
był osiadł, Wojciech, Jan i Maciej ziemianie Łomżyńscy 
1607. o których laudum tejże ziemi. Walenty i Jakób 1697. 
podpisali elekcyą Augusta IŁ 

Toź na elekcyą Stanisława Augusta Króla z tejże ziemi Łomżyń- 
skiej Andrzej, Bonifacy i Gabryel z Czartoriji na Rogi- 
nicoch, Piasecznych fVlodkach Czartoryscy pisali się na elekcyi-j 
Stanisława Augusta Króla, i do tych czas w ziemi Łomżyńskiej 
Czartoryscy na Czartoryi ?,ą possessyonafami i dziedzicami. Ste- 
fan Czartoryski w roku 1700. na zjeździe obywateli W. Ks. 
Łit. pod Olkitiikami, podpisał się z powiatu Oszmiańskiego. — 
Heraldyka Wielądka. 

Czartoryscy ksiąięta herbu Pogonią. Tego książę- 
cego domu originem Paprocki i z niego Okolski przypisali 
Łubartowi Gedymina synowi. Przecież Okolski więcej coś 
przydaje, czego w Paprockim nie znajdziesz, ztemwszystkiem, 
na świadectwo go po sobie stawia. Powiada on t. l.y. 542. 
ze Łubart miał trzech synów, Michała od którego książęta 
Czartoryscy, Ale.\andra od którego książęta Sanguszkowie, 
Iwona od którego książęta Kozerscy poszli. Tonio zaś 3. 
fol. 81. książąt Sanguszków wyprowadzając linią, już ich nie 
do Łubarła syna (icdymliiowego , ale do drugiego Łubarta 
syna Olgerdowego pociąga. Potem trzech mu wprawdzie sy- 



Czartoryiski. 22:^ 



nów przyznaje, ale juz nie tych, o których wyżej mówił, 
to jest Fiedora, Michała i Wasyla. Od Fiedora książąt San- 
guszków, od Michała Kozcrskich, od Wasyla Kowelskich 
ksiąz:}t początki zawodzi. Z tej tedy niejednostajnej osnowy 
trudno co konkludować. 3Iusi hyc ze nie wiedział, co u wszy- 
stkich historyków pewna, ze i Gedymin ksiąz(; Litewski mie- 
dzy innemi synami swemi, miał syna Luharta, i Olgerd także ; 
dla tego tomo 3. fol. 97. raz mówi że Luhart syn Gedymi- 
nów, drugi raz syn Olgerdów. Z przywileju Władysława 
Króla Polskiego i Węgierskiego, który niżej położę, nie może 
nikt sohie wnosić, co ten pisarz wnosił; bo tam nic nie 
masz o tem, żeby ojca mieli mieć Luharta, i owszem wszy- 
stkich ten list królewski zowie książętami Czartoryskiemi, 
nie Sanguszkami, nie Kozerskiemi, co jawniej się' pokaże, 
gdy na swem miejscu i o tych mówić się hędzie. Bielski 
fol. 360. tylko to o książętach Czartoryskich namienia, że 
od Gedymina idą. jNajpewniejsza to, co genealogia domu teg-o, 
z autentycznych monimenlów zebrana, twierdzi; że idą od 
Olgerda syna Gedyminowego, który między sześcią synów, 
z jednej żony Uliany księżny W^itebskiej spłodzonych zosta- 
wił syna Korygeiła. 

Korygełło książę na Czerniechowie i Siewierzu pierwszy 
autor domu książąt Czartoryskich : wprawdzieć się o nim nie 
zgadzają autorowie, bo mu jedni Kojałowicz par. 2. lib. 1. 
Dynintyński in Hymen, imię Konstantyna na chrzcie wzięte 
przywłaszczają; drudzy, jako Miechoiuila^ Okolski, i Ge- 
nealogia S. Kazimierza^ Kazimierza ; trzeci Wasila albo Ba- 
zylego, czcg^o dowodem są autentyczne dokumenta, które w 
archiyum książąt tych znajdują się, jako diploma donationis 
in Originali z pieczęcią wielką księztwa Litewskieg-o dane 
w roku 1458. na Klewan 31ichałowi książęciu, którego da- 
wnych wieków stylem 3Iiehałem Wasilewiczem zowią, toć 
jest Bazylego synem. Potem tenże Michał miał i inszych braci 
rodzonych , Iwana i Alexandra książęta Czarloryjskie, o czem 
upewnia nas przywilej Władysława Króla Polskiego i Wę- 
gierskiego, kędy ich zowie frafres suos^ to jest stryjecznych 
braci ; to jeżeli ci byli bracia stryjeczni rodzeni z Włady- 
sławem Królem, idzie za tem, że musieli być wnukami 01- 
g-erda , tak jak sam byt Władysław : a co za tem idzie , toć 
ojciec Michała i drugich braci jego , z przywileju Swidry- 
gełła przyznany, musiał być syn Olgerda, a ojc;,iec tych trzech 
synów. Aadto Stryjkowski lib. 12. fol. 589. Iwana wspo- 
mina, że był bratem Michała Wasilewicza, a wnukiem Ol- 
gerda. Ze zaś Jol. 401. imię mu Konstantyna daje, także i 
Iiojułow. par. 2. lib. \. fol. 21. zowie go Korygełło Con- 



224 Czartoryski. 



stantiniis, nie trzeba im mleć za złe, nigdy nie widzieli au- 
tentycznego diploma^ które g"0 Bazylim zowie. Co się i w 
inszych, toź im^ trafiło, kiedy ich coraz to inszemi tytułują 
imionami; tak Swidryg-ełła juz Leonem, juz Bolesławem, juz 
Alexandrem. Tak WIgIsta juz Bazylim, juz Alexandrem, juz 
Boryssem. Toć i Korygełła mogli jedni zwać Konstantynem, 
drudzy Kazimierzem, inni Bazylim. To pewna, zen ten Ko- 
rygełło był człowiek wojenny, dla tego, gdy Witold z Krzy- 
żakami w Litwę wtargnął, oparł mu się z niewielką garstką 
ludzi Korygełło, wraz z Skirgełłem : długo się pod czas ba- 
taljl z szczęściem pasowali , przy kim wygrana stanąć miała, 
atoli gdy się do Witolda nakłoniła , wielkością ludzi silniej- 
szego ; do Wilna odwodem ustępować musiał: i tam jednak 
za nim nieszczęście ścigało. Przez zdradę zapalone dwie bra- 
my, i na miasto pożar puściły. Korygełło od ognia uchodząc, 
na większy pożar trafił, śmierci się chroniąc, śmierć znalazł; 
w ręce albowiem wpadł Krzyżackie, od tych do Witolda 
przyprowadzony, życie które od pożaru salwował, a nieprzy- 
jaciel darował, brat wydarł: głowę mu zaraz Witold uciąć 
kazał, i na kopji zatkniętą po obozie obnosić, na postrach 
Polakom, którzy się byli w Wileńskim zamku zamknęli, po- 
tomnym wiekom na pamiątkę, że na więcej braterska zacię- 
tość odważyć się może, niż nieprzyjacielska impreza. Cronier 
Uh. 15. Bielski fol. 276. Stryjków, fol. 487. Kojałow. p. 2. 
Chleb Czartoryski książę syn Korygełła Konstantyna 
wed\ug łCojalowicza p. 2. 1. f 20. i genealogji domu tego, 
w okazyi pod Wilnem z Skirgełłem na Krzyżaków i Witolda 
nacierając z drugiemi Panami przcdniejszemi poległ, w roku 
1390. przecież i krwią jego nieostygła w W^itoldzie zawzię- 
tość , która wkrótce na ojca wybuchnęła. Bielski jednak 
Jol. 276. tak o nim pisze : Chlehowicz Swięlosławów syn, 
Cromer zaś. Chleb Swiętosiaw. Alexander książę Czartory- 
ski syn Fiorygelła, brat Iwana i Michała, którym dał przy- 
wilej Władysław Król Polski i Węgierski, którego tu ucinek 
z Paprockiego kładę: Significanws tenor e praesentiiim etc. 
ąuomodo ciipienlcs fratrum nostrorum Illustrium /vonis\, 
Alexandri et Michaelis Dncuin de Cznrtorejsko lionori in- 
tendere , qui singulari affeetione et Jidelitate erga nostram 
Majestatem et inclitum Coronam llegni nostri Poloniae se 
exhihenl^ et exercent^ pro eorum Ducali statu et promn- 
tione etc. praefntos Duces et consanguineos nostros, com- 
muniter et dioisim^ Sigillo eoriim Ducali frui^ quo ex Avo^ 
et Patre ipsorum itfi consrererunt .^ scilicet equo , cui sub- 
sidet vir armatus ., gladium euaginatum mann tenens ^ volu- 
mus et decernimus approhamus et concedimus perpetue ac 



Czartoryski. '22A 



in aevum. Actum Budae Feeria hta proxima anie Feslum S. 
y iii Anno D. 1442. który przywilej, konfinnowal: potem 
August I. na sejmie Lubelskim w roku 1509. Znać z tego 
przywileju, ze się AYładyshiwowI Królowi dobrze na wojnie 
Tureckiej w Węgrzecb byli zasłużyli. Zostawił ten Alexan- 
dcr syna Siemiona : bo go dekret Alexandra Króla Polskie- 
go , na ten czas ksl;}z<;cla Litewskiego w Wilnie ferowany, 
a potem w roku IGOG. 20. Czerwca w grodzie Włodzimier- 
skim ingrossowany, bratem stryjecznym zowie Fiedora 311- 
cbałowlcza kslązccia na Klewaniu starosty Łuckiego ; wi«^c 
ze Iwan brat Alexandra, żadnego potomstwa nie znał, jako 
uiźcj przeczytasz, toc cbyba tego Alexandra, bye mógł synem. 
Iwan książę Czartoryski wnuk Olgerda, synowiec Zy- 
gmunta ksiązccla Litewskiego, jako chce Stryjkowski, i jam 
wyżej mówił syn Korygełła, widząc jak wielu Panom Li- 
tewskim , życie gwałtownie wydzierał ; bojąc się o swoje, 
zmówił się cicho z drugleml , na zniesienie tyranji Zygmun- 
towej : przetoź trzysta wozów sianem obłożonych do Troków 
wprowadził, sześćset ludzi w nich utaiwszy, i przekupiwszy 
Skoblejka koniuszego książęcego , że ukrytego fortelu nie 
wydał. Miał Zygmunt, tak łaskawego na pokojach niedźwie- 
dzia, który gdy się wracał do pokoju, pazurami drzwi dra- 
pał, niby to prosząc się i znak dając, żeby mu otworzono. 
Tego w głęboką noc zmyśliwszy Iwan, puszczony, więcej za 
sobą ludzi wprowadził, do Zygmunta potem wpadłszy, zbro- 
dnie mu wymówiwszy , jako tyrana zabił. Starowolski in 
Bellator. Sarmat, fol. 70. Cromer 1. 21. Chciałci go wpra- 
wdzie jego pokojowy bronie, i już się był na nim położył, 
chcąc na siebie i rany i śmierć Pańską przeją(^j atoli książę 
Iwan, jak był z natury silnym, porwawszy go chybko, oknem 
z pałacu wyrzucił. Troki miasto opanował, skarby wszystkie 
zabrał, których gdy niechciał Kazimierzowi książęciu Litew- 
skiemu po Zygmuncie na to Państwo następcy oddać, de- 
kretem jego, possessyi i fortuny wszystkiej odsądzony. Ao- 
jałowicz p. 2. lib. 4. et o. fol. 177. lubod Bielski fol. 364. 
powiada, że zamek w Trokach oblężono, do którego gil^' z 
dział hic poczęto, poddał się, a Jan książę Czartoryski 
Kazimierza przejednał , wszakże mu rzeczy jego wszystkie 
sekwestrowano, nie bez niebezpieczeństwa śmierci, gdyby 
się był do Polaków, w Litwie na ten czas będących o in- 
stancyą nie skłonił: ci wyperswadowali Kazimierzowi, żeby 
raz deklarowaną Iwanowi amnestyą nienadwerężoną docho- 
wał : tak zdrowie i fortunę wcale zachował. Długosz w roku 
według Bielskiego i Kojałow. 1440. Temu Iwanowi syna 
3IIchała przyznaje Załuski w Kazaniu pogrzebowem , atoli 
Tom iii. " 15 



226 CzartoryiDkL 



genealog-ia domu tego upewnia ze zszedł bezpotomny, Michał 
tei nie był nigdy synem jego, jako się zaraz powie. Cromcr 
tego Iwana zowie Rusinem, niewiem czy dla religji Ruskiej, 
czy tez dla dóbr, klóre miał na Rusi. 

Michał ksii^zc Czartoryski syn Wasila, albo jako go 
zowie diploma donuttonis Michalło Wasilewicz : to mu dy- 
płoma dał Swidrygełło książę Litewski na Klewan, od któ- 
rego pierwszy się zwać począł ksiązęciem na Klewaniu. Ge- 
nealogia Doinu tego. Król Polski do inszych jego possessyi, 
puścił mu i księztwo Bracławskie. Załuski Kazanie pogrzeb. 
Jakoż Bielski Jol. 430. Cromer Uh. 25. starostą go Bracław- 
skim zowią. Gdy albowiem w roku 1463. na obronę Kafly 
miasta, od Turków oblężonego, pozwolił w Polszczę Król 
Kazimierz ludzi na wojnę zaciągać za pieniądze Kaffeńczy- 
ków , zebrało się z pięćset ludzi do boju z krajów Ruskich, 
i przez Bracław na odsiecz swoim ciągnęli : tam zwadziwszy 
się w Mieście, w tumulcie broniąc się, jednego z mieszczan 
Bracławskich zabili. Tu juz większym gminem rozruch po- 
wstał, za jednego stratę, wszystkich śmiercią, ukoić się chciała 
zemsta. Na gwałt uderzono, otoczeni od wzburzonego w koło 
pospólstwa, w ostatniej toni chcąc się ratować, zapalili miasto 
spodziewając się, źe gdy mieszczanie domów swoich i fortun 
ratować będą od pożaru , tym więcej mieli mieć czasu do 
ucieczki od natarczywych insultów : zgoła ogień ogniem 
chcieli gasić, ale go gwałtowniej na siebie rozżarzyli, lubo 
albowiem sporo uchodzili, przecież jednak dogonieni od Mi- 
chała książęcia starosty na ten czas Bracławskiego ; a że 
mężna dusza w potrzebie ; czterykroć razy Bracławianom na- 
cierającym mężnie się oparli nie bez klęski w książęcych 
ludziach: gdy jednak co raz to więcej, ze wsi i pobliższych 
miejsc książęciu staroście, przyuczonych do wojny z Tatara- 
mi posiłków przybyło; brzegi rzeki, którą przebywać mieli, 
kłodami i chrostami zawalono i ich ze wsząd opasano : tam 
dopiero ściśnieni, wszyscy w pień wycięci, od pięciuset, 
tylko pięciu z tej klęski wyszło , łupu zdobycznego na trzy- 
dzieści tysięcy szacowanego, zostawiwszy, którym się zwy- 
cięzcy podzielili. Bielski fol. 472. w roku 1478. wspomina 
książęcia Czartoryskiego , lubo imienia nie kładzie , że ledwo 
Braeławia od Tatarów już zapalonego obronił, pewnie to 
musiał być ten Michał. Miał za sobą Zofią Niemierzycownę, 
respektem której brat jej Wojna Niemierzyc, testamentem ksią- 
żęciu temu zapisał dobra swoje Zytan, Besnichrest, Bubnów 
Chorvczów, Tyszkowice, Szczuciatyn, Litowicz, Kręczów, 
Horki, Oleszko, i z przyległościami, którego testamentu ko- 
pia w domu książąt Czartoryskich znajduje się aktykowana 



Czartoryski. 227 

w u^rodzie Włodzimierskim w roku 1600. Przytaczam tu raoj«; 
rellesy-j. Ponieważ Koryg^elk jako si«^ wyżej mówiło, śmierć 
przypadła na rok I ^^90. a len książę Micliał źył jeszcze w 
roku 1463. ba i podobno według^ Blelskieg-o jeszcze w roku 
1478. musiałby mięt" najmniej lat 90. z czeg-o Irudnoby mó- 
wić o nim, ze był synem Korygełła, cbyba wnukiem. Dru"-*, 
ponieważ nikt z historyków Koryg-ełła nie zowie Bazylim, ale 
tylko Konstantym, albo Kazimierzem, a ten Michał jako się 
już powiedziało z autentyków, był synem Bazyleg-o, bodajby 
nic lepiej mówić, że Koryg-cłło spłodził syna Bazylego, a 
Bazyli Michała i braci jego. Gva^7iin. Chrome. Lituan. 

Teodor książę na Klewaniu Czartoryski starosta Jbucki, 
syn 31ichała starosty Bracławskiego , od którego pisał się Fie- 
dor Michaiłowicz. Panegyr. CoUeg, Posnan. przeciwko Ta- 
tarom na W^ołyil i Podole wpadającym, zdrowie swoje nie 
raz na szaiic wystawiał, odważny za ojczyznę kawaler, z 
szczęściem zawsze i zdobyczą do domu wracając. Córkę Aną- 
stazyą skolligował z Piotrem Bogdanowiczem Chreptowiczem, 
co pokazuje kwitaeya od tegoż Piotra dana AIexandrowi i 
Iwanowi, braci tejże Anastazyl w roku 1560. dnia 30. Czer- 
wca, który instrument wyjęty z grodu Włodzimierskiego 1606. 
Drugą miał Teodorę, czego dowodzi prawny moniment, tymże 
braciom od niej uczyniony w r. 1593. bodaj nie omyłka w 
roku, bo długiby wiek żyła. Trzecią Annę złączył dożywo- 
tnie z Bazylim Bogdanowiczem Czyżem koniuszym Litewskim 
starostą Krzyczewskim i Najalewskim, czego świadkiem jest 
jej recess dany w Czartoryjsku 1537. z ósmią pieczęciami 
zawieszonemi, którego recessu extrakt Yłyjęto z grodu Wło- 
dzimierskiego w roku 1606,20. Czerwca. Synów jego dwóch 
pamiętne w tej ojczyźnie zasługi, to jest Alexandra i Iwana. 
To Genealogia Domu tego. 

Alexander książę Czartoryski wojewoda Wołyński, syn 
Teodora starosty Łuckiego, na sejmie Lubelskim w r. 1569. 
podpisał unią korony z księztwem LItewskiem Constit. f. 170. 
kędy też w przywileju Augusta I. Króla, potwierdzającym, 
wzwyż położony Władysława Króla przywilej nie małe otrzy- 
mał eloglum. Qui ab ineunte aetałe ^ ad hoc usqiie łempusy 
aetafis et honornm gradus^ ita se prwutim et publice gessit, 
ut maximum ingenii^ prudentiae^ Jortiludinis^ probitatisąue 
ac Jidei constantis erga nos et Rempublicam etc. laudem 
meruerit. Tamże i syna jego Michała, prneclaram indolem 
chwali, wolno o tern więcej czytad w Paprockim. Z Kon^ 
stantym ksi.ążęciem Ostrogskim , czterdzieści mil za Kijów 
zaciekłszy się, na Tatarów z plonem powracających napadł, 
stoczywszy bitwę , dwadzieścia i cztery tysiące trupa nieprzy- 

15" 



228 Czartoryski. 

jacielskiego na placu położyli, kędy i sam Imbraim Basza 
poległ, ósmdziesifjt tysięcy niewolnika odbili, łup wszystek 
zabrali w roku 1527. Kojałowtcz par. 2. Iib. 7. fol. 385. 
Żona jego Magdalena Deszpotowna pozostała wdowa po Iwa- 
nie ksiązcclu Wiśniowieckim. Genealogia tego Domu. Tego 
podobno Czartoryskiego ksiąźccia córka Maryanna wojewo- 
dzanka Wołyńska , w małżeńską ligę zmówiona z Jędrzejem 
Sapiehą wojewodą Smoleńskim, a przedtem Połockim. Hi- 
słor. Sapieh. p. 'S. Jol. 95. ale to małżeństwo ich było nie- 
płodne. 

Michał książę Czartoryski starosta Zytomirski syn Ale- 
xandra wojewody Wołyńskiego, znać to z przywileju Augu- 
sta I. Króla, znać z testamentu tak jego samego, w r. 1582. 
jako i matki jego Magdaleny 1575. 13. Lipca. Okolski takie 
toin. 1. fol. 549. świadczy, że Michałowi Alexandrowiczowi 
syna Joachima w opiekę poruczył Bohusz książę Korecki wo- 
jewoda Wołyński 1550. toż i Paprocki przyznaje o herb. 
fol. 644. że był synem Alexandra^ i że się złączył był do- 
żywotnie z Zofią Chodkiewiczowną hrabianką na Szkłowie i 
Myszy Hieronima kasztelana Wileńskiego córką: z niej syn 
Jerzy. Ten dobra Zimno nazwane i połowę Monasteru z przy- 
ległościami, Jerzemu Iwanowiczowi książęciu na Klewaniu, 
od stryjecznego swego idącemu zapisał 1604. w grodzie Wło- 
dzimierskim. Genealog. Domu. Syn jego tegoż imienia to 
jest Jerzy zszedł bezpotomny ostatni z tej linji. Testament 
Michała Dziada jego, w roku 1582. namienia o więcej stry- 
jach jego, a synach swoich, ale ich imion zamilczał. Jam 
czytał w Panegiryku koUegium Poznańskiego znad z infor- 
macyi Floryana książęcia arcybiskupa, że Hieronimowi ksią- 
żęciu Czartoryskiemu Zygmunt August przeciwko Moskwie, 
rządy nad Kijowskiem wojskiem zlecił, kędy go też zowią 
Praeclarum hellatorem. Tamże Jędrzeja wspominają w ró- 
żnych okazyach doświadczonego męża, i przydają, że był 
synem wsławionego w Inflanciech i Wołoszech wojownika. 
Widziałem także kopią listu , który do Papieża pisali, Jerzy 
i Mikołaj Jerzy, (ten co potem na krześle województwa Wo- 
łyńskiego osiadł) książęta Czartoryscy w roku 1621. będąc 
na ten xzas obadwa deputatami na trybunał koronny, z wro- 
dzonego sobie i prawie z mlekiem wlanego affektu, który i 
podziśdzień w książęcych potomkach dziedziczy, za Societa- 
tem Jesu broniąc honoru , niewinnych sług Boskich : nie wi- 
dzę, któryby Jerzy żył na ten czas, chyba ten. Histor. Col- 
leg. Cracop. 

Iwan książę na Klewaniu Czartoryski Fiedorowicz, to 
jest syn Fiedora albo Teodora, brat Alexandra wojewody Wo- 



Czartoryski. '^2^ 



iyiiskieg-o. Wprawdzleć Załuski biskup Warmiński w swojcra 
Kazaniu pogrzebowem, tak jego, jako i Ale.\anJra wojewody, 
ojcem chce mie(5 nie Teodora, ale Aicxandra, atoli prócz 
wyżej namienionycb dokumentów , stawa przeciwko niemu 
instrument rozgraniczenia dóbr Ostrowskich, między nioni- 
meutami kollegji naszeg-o , kędy się podpisał Iwan Fiedoro- 
wicz starościc Łucki 1551. Stawają autentyki, w których 
dziedziczną fortunę, bracia między sobą dzieliłi 1547. 19. 
Lipca , gdzie Iwan , Klewan i Bllhorod sobie zostawiwszy, 
bratu swemu Czartoryjsk i Litowicz puścił. To nieomylna ze 
do unji księztwa Litewskiego z koroną, jeg-o dzielność siła 
pomogła, bo w^ roku 1564. na sejm Warszawski od stanów 
Litewskich był uproszony , żeby był drogę do niej utorował : 
Constił, fol. 52. jakoż podpisał ją w roku 1569. Kojałowicz 
par. 2. Skontraktował był dożywotnie z księ-^nlczką Zasław- 
ską, Kozmy starosty Kamienieckiego córką, z której dwie 
córki, Katarzyna z Bazyllm Zaborowskim kasztelanem Bra- 
clawskim, co pokazują dokumenta na Susko 1593. Helena 
z Hornostajem ślubem obowiązane. Czyni tej Hornostajownv 
wzmiankę dyploma Zygmunta III. kędy pozwala Mikołajowi 
książęclu Czartoryskiemu, żeby Królewszczyznę Peresopnicę 
do kościoła Klewaiiskieg-o mógł przyłączyć, w roku 1630. 
Genealogia Domu. Synów jego także dwóch Iwan i Jerzy. 
Iwan książę na Klewaniu Czartoryski pierwszy syn 
Iwana, mąż dzielności wielkiej i odwagi, z Stefanem Bato- 
rym Królem Polskim, we wszystkich w Moskwie okazyach 
szczęśliwie tryumfował, osobliwie jednak męzlwa swego dał 
dowód pod Pieszkowem: z Ewy Borkułabowny, (jako de- 
monstrują autentyki po Rusku pisane w archiwum tego do- 
mu) zostawił córkę Alexandrę , która skolllgowana z Miko- 
łajem Jałowickim : o więcej potomstwie jeg-o nie czytam. 
Jerzy drugi syn Iwana, brat rodzony Iwana, na Boga Pań- 
sko szczodry, kiedy kościół w Klewaniu wystawił, i Pleba- 
nią, wioską Nowym stawem, krom innych prowizyl ufundo- 
wał, sam porzuciwszy schizmatyckle odszczepleństwo, do je- 
dności kościelnej , pierwszy z tego książęcego donm przystą- 
pił. Annuae Societatis tmpressae fol. 425. Jego szczodrobli- 
wością szczyci się kollegium Winnickie Soc. Jesu. Argenlus 
de rebus Societ. c. ^.fol. 45. Łuckie w komput go swoich 
benefaktorów włożyło ; któremu nie tylko dworu swego i placu 
na kollegium ustąpił, ale leż i hojną jałmużną opatrzył. Ui~ 
stor, Colleg. Luceor. We wszystkich interesach ojcowskiej 
jego protekcyi doznał skutku zakon nasz i nie sam tylko ; bo 
i na innych sług Boskich, taż się propensya wydawała, oso- 
bliwie kiedy deputatem był na trybunał koronny z Kijów- 



250 C^artorynkL 



sklego 161(). doznali jej i ubodzy studenci, którym z swojej 
szkatuły na nauki nakładał : dla tego tez podobno tak domowi 
jego w potomkach Bóg błogosławi, ie gdy niektóre książęce 
familie w oczach naszych pogasły, ci na najpierwszych w 
ojczyźnie naszej honoracb jaśnieją. Alexandra księżniczka Wi- 
śniowiecka , córka Jędrzeja wojewody Wołyńskiego , która 
się tez do fundacyi Klewańskiej i z mężem przyłączyła, trzech 
mu synów powiła : o pierwszych dwóch Alexandrze i Adrya- 
nie nie mam żadnej informacyi , ani o ich dziełach. Trze- 
ci zaś 

Mikołaj na Klewaniu książę Czartoryski wojewoda Wo- 
łyński, mąż niemniej pobożnością, jako i wielkiemi akcyami 
wsławiony. Pobożnością, ojca chciał pjMa|,wyższyć , dla tego 
Plebanią w Klewaniu od nieg-o fundc^ną syn w Prepozy- 
turę wyniósł, przydawszy do niej w roku 1630. wieś Pere- 
sopnicę, za konsensem Zygmunta III. Króla, za approbacyą 
Achacego Grochowskiego biskupa Łuckiego. Na Societatem 
Jesu tak dobroczynnie łaskawy, że nam pewne grunta na 
przedmieściu Łuckiem, i nie proszącym i nie wiedzącym dał 
darował i wiecznie zapisał: Historia Collegii Liiceor. dla 
teg-o PigtoiDski jeszcze na ten czas żyjącemu takie napisał 
elogium przy dokończeniu pierwszego wieku Soeietatis. Si 
ipse Jingere vellet ^ neque plui^a bona reminisci ^ neque ma- 
jora bona posset consecjui^ ąiiam Uli virtns et natura tribue- 
runty liberalitas^ prndentia^ magnanimitaa^ omnia quae stir- 
pem regiam decent. Esse piurn et castra seąiii posse docuit, 
Soeietatis Jesu amantissimus ^ eam ita complejcus est^ tit be- 
nefaeiat etc. Z tego może każdy poznad, co to był za se- 
nator: na kampaniach w Inflanciech z Szwedami, w Woło- 
szech z Turkami i Multanami, kawaler krwi i zdrowia swego 
ojczyźnie nie żałujący: w trybunale koronnym, kędy był de- 
putatem w roku 1G25. każdemu bez interesu sprawiedliwy: 
w izbie poselskiej będąc posłem 1633. bez prywaty zdrowej 
rady: ztąd wydzierały go sobie prawie honory: bo najprzód 
kasztelanem W^ołyńskim ogłoszony podpisał Confirmat. Ju- 
rium Gentium^ a w roku 1638. uproszony komissarzem do 
rozg^raniczenia między województwy Wołyńskim i Bełzkim : 
Constił. Jol. 19. postąpił potem na Podolskie, a wkrótce na 
W^ołyńskie , województw najwyższych g-o<lzien, Z Izabelli 
córki Joachima książęcia Koreckieg-o, siostry Samuela pamię- 
tnego na Turków wojownika , córkę Annę wydał za Jana 
Tarła wojewodę Sendomierskiego, a w trzech synach Vw /r«- 
bus Ordinibus Itegn i ^rym prowadził, to jest między bisku- 
pami w^Floryanie arcybiskupie Gnieźnieńskim , między sena- 
torami Swieckiemi w Michałe wojewodzie Sendomierskim, 



Czartoryski. 251 

w rycerskim kole w Janie Karolu podkomorzym Krakowskim. 
Kanon, MausoL Equilis. 

Floryan Kazimierz ksiąlc Czartoryski arcybiskup Gnie- 
źnieński prymas i ricerej Polski , w Łuckich szkołach młod- 
sze lata przepolerowawszy w Rzymie pod Janem de Lugo 
Soc. Jesu , potem kardynałem i >\^danemi na świat ksił;j^ami 
sławnym z lilozofji i teologji, z taką u wszystkich chwałą 
defendował, ze tez doktorską lauream in Colleg-io Romano, 
Rzym mu z chęcią przyznał i ofiarował. Panegyr. P. Kioiat- 
kiewicz. Tamże na kapłaństwo poświęcony, pierwszą bez- 
krewną ofiarę w Lorecie Nazaretańskim Matki Boskiej domku, 
niebu oddał. Z Włoch do Polski wracając, S. Bonifacyusza 
biskupa i męczennika ciało od kardynała Barberyna, na do- 
wód jego ku sobie propensyi, i książęcych przymiotów esty- 
macyi przywiózł, do Klewania z solenną pompą wprowadził. 
Histor. Colleg. Luceor. 1642.^ Kanonikiem Krakowskim bę- 
dąc i dziekanem u wszystkich SS. jako się z jego MS. po- 
kazuje, apostolską gorliwością, po różnych ambonach każąc, 
juz się sposobił, dla własnego biskupów urzędu. Kaznodziej- 
stwem : jakoż wkrótce od Jana Kazimierza Króla na Poznań- 
ską katedrę podwyższony, od prymasa koronnego na biskup- 
stwo poświęcony , dobrego pasterza na sobie wzór innym 
wystawił: tak się zaś, choć wkrótkim czasie świątobliwie po- 
pisał w pierwszej tej infule ; że go wkrótce na Kujawską prze- 
niesiono : o którym Król Jan Kazimierz pisząc do Innocen- 
tego X. Papieża tak mówi. Ea generis claritudine fulget 
in Regno nostro Casimirus Czartoryski, ut minime nos la- 
tere potucrit ejus probitas ^ doctrina et caeterae egregiae 
animi dotes^ quihus Urhis oculos y cum ibi studiorum causa 
ageret^ in se converterat etc. a co większa uprzywilejowa- 
nym będąc , do wszystkich prawie natury i łaski talentów, 
żaden się w nim ambitus nigdy nie pokazał, o honor nigdy 
nie konkurrował, same się do niego wpraszały, za którym 
zasługi jego mówiły. Urban YIII. Papież, jako się sam len 
książę szczycił w liście do Barberina kardynała synowca Ur- 
banowego, szczególnym go faworem i łaskawością przyjmo- 
wał w Rzymie. Władysław, Kazimierz i 3Iichał Królowie 
Polscy nad inszych poważali , kochali wszyscy dla wrodzonej 
dobroci , którą i sama powierzchowna postać na oko wyda- 
wała. Z tej , rozwiozły na zgubę ojczyzny Swiderskiego zwią- 
zek, na komissyi w Olborzu, a potem i we Lwowie, to po- 
wagą swoją, to namową i wrodzoną fakundyą do tego przy- 
wiódł, że go rozwiązał, i synowskie serca do matki ojczyzny 
nakłonił. Ztąd jako Kochowski climact. 3. lib. 1. ,/b/. 43. 
nazwano go Praesul Connexualis ; u tegoż autora znajdziesz 



252 CzartoryiskL 



mowę jeg-o , którą miał do związkowych. Po śmierci Pra- 
zmowskiego na arcybiskupstwo Gnieźnieńskie postąpił, od 
Króla Michała nominowany, po którego zejściu w r. 1073. 
na generalną konwokacyą wszystkie stany zwołał, według 
praw ojczystych, pod czas Interregiium \ice-B.ex Polski, i 
zwyczajną konfederacyą w Warszawie tn Januario ogłosił. 
Nie długo jednak cieszyć się Królestwu temu , jego rządem 
dostało: w roku 1674. gwałtownemi kamienia bolami sci- 
śniony, Yicereją, z Królestwem w niebie, jako nadzieja za- 
mienił. Do Najśw. Matki osobliwiej był nabożnym: ztąd co 
rok Częstochowski obraz nawiedzając przyznawał, jak jej pro- 
tekcya dźwigała go w wielu złych razach. Nieszpork. Odro^ 
biny Stołu J'. 174. Societatem Jesu za życia swego piastował 
po Pańsku, i przy śmierci wielu łask swoich ostatnią wolą 
uczynił dziedziczką; bo bibliotekę swoje dość liczną, i godne 
ręki książęcej manuskrypta, z szczodrą jałmużną zapisał kol- 
legio Rawskiemu, a gdyby był pożył, swoim kosztem kościół 
miał tamże wystawie, Histor. Colleg. Roven. Do nowicyatu 
naszego Krakowskiego , krom relikwji SS. to w srebrnych, 
to w cyprysowych trunienkach złożonych, dał to, co miał 
najmilszego, to jest obraz 3Iariae Majoris ^ który w Rzymie 
będąc, uprosił u Papieża, że teatrum stawiać pozwolił, żeby 
tem łacniej mogła go malarska ręka przekopiować z samego 
oryginału : gdy go tedy skończono , przez trzy dni stał na 
teatrum publicznie, z tą approbacyą wszystkich, że doskonale 
wyrobiony, na wzór tamtego: póki tedy żył książę, wszę- 
dzie gdzieżkolwiek się obrócił, z sobą z wielkim afFektem 
woził , a po śmierci do kościoła Krakowskiego S. Macieja 
oddał, stoi teraz tamże w wielkim ołtarzu. Histor. Domus 
Prohat. Cracov. Pochowany ten przezacny prymas w kościele 
naszym Warszawskim. Electa D. Aiigustini z tomów tego 
S. zebrane przez niego, wydał do druku Tomasz Stanisław 
Niemierza archidyakon Kujawski 1688. 

Michał Jerzy książę na Klewaniu Czartoryski wojewoda 
Sendomlerski , starosta Wiellski, które starostwo dano mu 
w rekompensę, kiedy z publicznej od Rzeczypospolitej lega- 
cyi do Moskwy, Newelskle, Slewierskle i Wieliskie prowin- 
cye do Polskiej korony odzyskał. Syn to był wojewody W^o- 
łyńskicgo, brat arcybiskupa Gnieźnieńskiego: do cudzych kra- 
jów zaciekłszy się w młodszym wieku, z Samuelem Karolem 
książęclem Koreckim, w roku 1638. w Duaceńskim kolle- 
glum Soc. Jesu ucząc się, hymn Ś. Królewicza Polskiego 
Kazimierza, i z obrazem jego, do druku podał; w Polszczę 
dalsze lata i cnoty jego co raz to na wyższe pomykały w se- 
nacie subsellia, najprzód na województwo Bracławskie w r. 



Czartoryi^kU ^35 



1658. kiedy tei na potrzebę ojczyzny chorągiew Kozacką w 
sto dwadzieścia ludzi okryt.ą, na sławę domu sweg-o rozwi- 
n.ąJ. urłnnuae Colleg. Camen. potem na Wołyńskie, z którym 
tytułem 1662. na trybunał fiskalny, z sejmu komissarzem 
uproszony, i na lustracyą amunicyi w Kamieńcu Podolskim: 
Constit. fol. 5. et 25. a w roku 1667. Wołoskie z granic 
kłótnie szczęśliwie uspokoił. Constit. fol. 21. Jemu dwóch 
milllonów powierzyła Rzeczpospolita na zapłatę wojsku 1678. 
Constit. fol. 5. Nakoniec wojewodą został Sendomlerskim. 
Przy publicznych ojczyzny funkcyach , i Boga nie zapomniał, 
łortuną się swoją z nim dzieląc. 00. Dominikanom konwent 
w Czernilicach fundował, a w Halickim grodzie zeznał, na 
sejmie w roku 1690. przez konstytucyą, za zgodnym wszy- 
stkich konsensem utwierdził. Constit. fol. 14. Kollegium Ka- 
mienieckie Soc. Jesu łask jego z wdzięcznością pamiętne: 
umarł 1692. wieku swego 71. Cztery razy małżeńskie pona- 
wiał kontrakty, primo voto z Austryaczką Fekenbergowną, 
2do z Eufrozyną córką Stanisławskiego kasztelana Kamienie- 
ckiego, pozostałą wdową po Potockim staroście Sniatyńskim. 
^tio z Koniecpolską. 4^o z Joanną Olędzką, która wprzód żyła 
T Oleśnickim starostą Opoczyńskim, i z niej syn Kazimierz. 

Kazimierz na Klewaniu i Zukowie książę Czartoryski 
najprzód podczaszy Litewski starosta Wieliski, posłował na 
sejm 1697. i na konwokacyą 1696. potem podkanclerzy Li- 
tewski, teraz kasztelan Wileński, syn Michała wojewody Sen- 
domlerskiego , wielkich w tej ojczyźnie zasług i przymiotów 
senator : obowlązał się dożywotnie Izabelli , Jędrzeja hrabi 
na Raciborsku Morsztyna podskarbiego wielkiego koronnego 
córce, i z niej córkę Ludowikę w klasztorze panien zakon- 
nych a f^isitatione Bogu na wieczną służbę poświęcił: druga 
córka jego Konstancya Stanisławowi Poniatowskiemu pod- 
skarbiemu wielkiemu Litewskiemu herbu Ciołek w małżeń- 
stwo dostała się: synów zaś trzech, Fryderyk 3Iichał, Au- 
gust Alexander kawaler Maltański, Kazimierz Teodor kanonik 
Krakowski i Warszawski. 

Fryderyk Michał książę Czartoryski najprzód kasztelan 
Wileński, starosta Uświacki, teraz ustąpiwszy ojcu kaszte- 
lanjl, wziął po nim Pieczęć mniejszą Litewską, najwyższych 
lionorów godzien. 

Ten Fryderyk 3Iichał, wiadomością praw, doskonałości,-} przymio- 
tów sławny , złączył się z IFalsleinnwfią , z której oprócz syna 
w młodym wieku zmarłego, zostawił córek trzy: z tycli najstar- 
sza z Flemingiem podslcarbim W. Lit. , po której śmierci pojął 
jej siostrę rodzon.} : Ale^andra , ta zł;jczona z Micliałcm (Jgiń- 
sliim hetmanem AV. Litew. Umarł Fn'deryk roku 1775. mając 
lut 80. — Przypisy Krasickiego. 



254 CieartoryskL 



Jan Karol książę Czartoryski podkomorzy Krakowski, 
Śniatyilskl, Krzemieniecki, Lanckoroński, Markowski, Puń- 
ski, Bochnieński, Wielicki starosta, syn trzeci Mikołaja wo- 
jewody Wołyńskiego. Wszystkim była do podziwlenia jego 
submissya, którą im się bardziej uniżał, tym większą wszę- 
dzie skarbił sobie reputacyą. Z tej submissyl ofiarowanych 
sobie wyższych honorów i województwa Krakowskleg-o przy- 
jąć niechciał, dosy«5 na tem mając, ze zasłużył. Jakoż Boga 
i dobra pospolitego zawsze w swoich funkcyach jedynie upa- 
trywał. Na sejmie za Jana Kazimierza Króla marszałkiem 
izby poselskiej zgodnie obrany: śmierć Wincentego Gąfiew- 
skiego podskarbiego i hetmana polnego Litewskiego surowym 
dekretem windykował, na trybunale koronnym deputatem bę- 
dąc, każdego bez respektu sądził. W roku 1670. komissa- 
rzem z sejmu deputowany do rozgraniczenia Szląska od ko- 
rony, kłótnie pograniczne wszelką łacnością uspokoił, Con- 
sttt. fol. 25. w roku 1678. do konnotacyi przywilejów ko- 
ronnych uproszony, i rewizyi, pracy swojej nie żałował. 
Constit. fol. 30. Za Króla Michała pod czas pospolitego ru- 
szenia pod Gołąb, rycerstwu Polskiemu jako pierwszy w Ma- 
łejpolszcze podkomorzy przodkował. Na Kalwaryą i tamte- 
cznych ojców dobroczynny. Złączył się był dożywotnim zwią- 
zkiem najprzód z Zebrzydowską, z tej córka Tekla primo 
voto Krasickiemu Jerzemu stolnlkoNyl Przemysłskiemu , 2do 
Grzegorzowi Ogińskiemu staroście Zmudzklemu, hetmanowi 
wielkiemu Litewskiemu zaślubiona, i synowie Samuel i inni: 
pojął potem Magdalenę córkę Konopackiego Oktawiana ka- 
sztelana Elbląskiego , pozostałą wdowę po Gąsiewskim pod- 
skarbim Litewskim zabitym : z niej była córka Helena Kon- 
stancya Deodata zmówiona Józefowi Myszkowskiemu kaszte- 
lanowi Sendomlersklemu. Dury cwski fol. 88. 

Kazimierz Mikołaj książę Czartoryski kanonik Krakowski 
i Wileński syn podkomorzego Krakowskiego z Zebrzydow- 
skiej, deputat na trybunał koronny 1681. z Rzymu powró- 
ciwszy: atoli dalsze o nim nadzieje, śmierć prędka prze- 
rwała: jak zaś zakon nasz kochał, ostatnia wola jego w roku 
1685. dość jawnym była świadkiem, lubo potem skutku ża- 
dnego nie wzięła. 

Samuel książę Czartoryski syn także Karola podkomo- 
rzego Krakowskiego z Zebrzydowskiej: z Mniszchowny zda 
mi się wojewodzanki Wołyńskiej córka jego. Panieńskie życie 
w Krakowie pod regułą S. Franciszka SalezyiTsza, a J^isita- 
tione sobie obrała: syn zaś Jakób w zakonie Kaznodziejskim. 

Michał książę Czartoryski starosta Krzemieniecki syn 
podkomorzego Krakowskiego , złączył się był z Anną Fre- 



Czartoryski. *^^^ 



drowną wojewodzaiiką Podolską, ale sterilis. Antoni brat 
jcji^o i drugich , starosta Lanckororiski z Konopackiej urodzo- 
ny, zonę mu Genealogia Doimi tego Dzlałynską przyznaje, 
a Duryewski w Pamiątce Kosików fol. 88. Łosiownę wo- 
jewodzankę 3Ialborską, toz świadczy Załuski lu Kazaniu Po- 
grzebowemu i przydaje, że po weselu w pice miesięcy umarł 
1690. pochowany w Warszawie u S. Krzyża; zył sterilis. 
Józef książę Czartoryski chorąży Litewski , starosta Puń- 
ski , syn teg-oż podkomorzego z Konopackiej , podpisał w r. 
1697. Conjirmationem Jur. Gent. na koronacyi Augusta II. 
Złączył się był dożywotnie z Teresą Władysława DenhoiFa 
wojewody Pomorskiego córką, z której został się syn Stani- 
sław, i córka Józefa Marya Magdalena kslążęciu 31ichałowi 
Wiśniowieckiemu kanclerzowi Litewskiemu zaślubiona. Pani 
wielkiego rozsądku, umarła 1728. 

Drugi syn Kazimierza kasztelana Wileńskiego, August Alexan- 
der ksiqźc Czartoryski, wojewoda Ruski, szef regimentu gwardyi 
pieszej koronnej , mąż wyborem cnót i przymiotów zawołany z 
Zofią Sieniawską wielkich włości dziedziczką, córką Adama hetmana 
W. Kor. ostatnią wielkiego tego domu iskierką, spłodził Elżbietę 
złączoną z Stanisławem Lubomirskim marszałkiem W. Kor. , — 
Stanisława młodo zmarłego i Adama. Umarł 1782. roku w 
84. roku wieku swego. 
Ten w końcu wyrażony Adam, generał ziem Podolskich, generał 
fełd-zeugmaister wojsk cesarskich, narodzony dnia 1. Grudnia 
1734. roku , pozostała latorośl tak wieliciego szczepu , w li- 
cznych cnotach swoich, nie tylko z krwi wrodzonych, lecz przez 
usilne swe staranie od najmłodszego wieku posiadający wysokie 
zalety. Cały naród , i w spół-żyjący świadkowie przyznają , i dla 
potomności, godni hisŁoryi Polskiej pisarze w swych dziełach do- 
nieść o nim nie omieszkają. Ja to tylko umieszczam : że ten mąż, 
już to w rycerskim stanie w swej pilności niesfatygowany, mając 
w dozorze zwierzchniczym szkołę rycerską korpusu kadetów, od 
Króla Stanisława Augusta na 200. młodzieży krwi szlacheckiej 
nlworzozą , już to regimentem gwardyi pieszej Litewskiej , jako 
szef komenderujący , już to w usługach publicznych , jakoto bę- 
dąc marszałkiem głównego trybunału Wileńskiego W. Ks. Lit. 
sprawiedliwość największą dopełniający, na sejmach wielokrotnie 
gorliwie posłujący, a w czasie sejmu Convocatio7iis, w r. 1704. 
laską scjnioAvą, będąc marszałkiem, cliwalebnie dyrygujący. W ko- 
missyi edukacyjnej narodowej , swem światłem zdaniem , nie raz 
prezydujący. Znany nie tylko w obcych i sąsiedzkich krajach , z 
swych wielkich przymiotów , lecz najosobliwiej w własnej ojczy- 
źnie , od wszystkich niemal obywatelów w koronie i w Litwie, 
nader ukochany i wielbiony, którego niezliczone zasługi, poto- 
mność tym więcej sławić będzie , gdy dokładne z krajo-pisarzów 
w^yczyla wiadomości. Z Izabellą z hrabiów Flemingów podskar- 
biego W. W. Ks. Lit. córką, dnia 31. 3Iarca 1740. roku na- 
rodzoną, a dnia 19. Listopada 1701. zaślubioną, małżonką, ma- 
jący potomstwo: dwóch synów: Adama dnia 14. Stycznia roku 
1770. narodzonego. Drugiego Konstantyna Adama dnia 28. 



230 CzartoryiskI-- Czaszawiski. 



Października 1773. narodzonego : i dwie córek Maryannę , Fry- 
derykowi Ludwikowi Alexandrowi ksiąźęciu Wirtemberskiemu 
Stutgard dnia 27. Października 1784. roku zaślubioną, z której 
syn Adam w roku 1791. narodzony. Drugą córkę Zolią 15. 
Września 1774. roku njirodzoną. 

Patrz dalej iv dodatku w Tomic X. — 

Toź z linji Koreckiej Stanisław książę Czartoryski łowczy wielki 
koronny, syn Józefa chorążego Lit. z Konopackiej zrodzonego, 
o którym wyżej, ten (z Morsztijnowny) zostawił córkę Konstancyą, 
żonę Andrzeja ordynata Zamojskiego kanclerza w. koron., oraz sy- 
nów KazimierzaiJózefa książęcia Czartoryskiego stolnika W. 
lis. Lit., starostę Łuckiego, męża wielkich przymiotów i zasług 
w swej ojczyźnie , który wielokrotnie był na sejm posłem, gorli- 
wym obywatelem , a po razy dwa od Rzplitej do Króla Pruskiego 
pełnomocnym posłem. Ten z Dorotą księżniczką Jablo?iowską An- 
toniego książęcia Jabłonowskiego kasztelana Krakowskiego córką, 
a małżonką sw^oją, zostawujący potomstwo, córek pięć : Maryannę, 
Klementynę , Teresę , Józefę i Annę Celestynę. — Przypisy 
Krasickiego. — Heraldyka lVielądka. 

Czartoryski herbu Starykoń, w Ruskiem wojewódz- 
twie. Z tyełi za czasów Paprockiego było trzech braci ro- 
dzonych ludzi rycerskich: Stanisław na Witanowicach 1705. 

Czarfoszeifski* O tych ani Paprocki , ani Okolski 
nie pisał. Jan CzartoszewskI z powiatu Wołkowysklego, pod- 
pisał elckcyą Jana IIL 1674. 

CzanilŁO^fSlŁi* I o tych ani Paprocki , ani Okolski 
nie pisał : atoli metryka Wołyńska MIkItę I Zynka Czarukow- 
skich zlemlanów Wołyńskich wspomina 1528. 

Czaryski herbu Korczak ^ w Sendomlersklem woje- 
wództwie. 1 o tych ciź autorowle nie pisali: ale Starowolski 
in Monumcn. kładzie nadgrobek Czaryskleg-o z Czarysza w 
powiecie Lelowsklm, z kościoła 00. Karmelitów na Plasku 
w Krakowie wypisany. Fellx elekcyćj Władysława IV. z Kra- 
kowskiego podpisał 1632. Ojciec jego Marcin krom niego 
z Ujesklej zostawił syna Pawła. Szczęsny zaś miał za sobą 
Janowską podscdkownę Krakowską, zostawił z nią potomstwo. 
Paweł także W^ereszezyńską. Siostra Ich Wllska. 

/ C Z asławski //er ^M ^óirt. O tych ani Paprocki, ani 
/ Okolski nie pisał. Piotr z województwem Smoleńskiem pisał 
się na elekcyą Jana Kazimierza Króla. Dorota Czasławska 
l)yła za J«*drzejem Markowskim. 

Czastroi¥Ski 9 w Litwie wspomina Ich Ks. Kojałow. 
w swoim panegiryku, inni o nich milczą. 

CzaszaifSki herbu Trąby. 1 o tych ciz autorowle 
milczą. Józef w Sendomlersklem województwie , podpisał 
elekcyą Augusta H. 



CjsaszyńskI— Czajkowski* '-^'^7 

CzaiSZyuskl herbu Trąby ^ inni ich piszą Cza<^nicki, 
jako Okolski t. 2. fol. 80. kędy tez namienia ze Czaśnickiego 
sędziego Lwowskiego córka Anna dostała się Boboli , czy tez 
Janowi Gołuchowskiemu sędziemu Sendomicrskiemu. Cza- 
szyński dziekan Łowicki, kanonik Krakowski w roku 1538. 

CzaylŁa herbu Dębno, w Sendomierskiem wojewódz- 
twie , a podobno juz tych czasów Czaykowscy. Jan I Jerzy 
w województwie Ruskiem, Teodor i Walenty w Bełzkiem 
w roku 1697. 

Lubo tu Niesieckl tylko Czayków umieszcza, wspominając iź podo- 
bno później Czaykowskiemi nazwani , później jednak pod herbem 
Dębno między herbownemi i Czaykę i Czaykowskiego kładzie. 
Późniejsi łieraldycy, a między niemi Potocki w Poczcie herbów^ 
Iiu7'opatnicki , i JVielądek , piszą wyraźnie o Czaykowskich, ja- 
koż zdawna istnieje ta familia i wielu znakomitych i zasłużonych 
ojczyźnie ludzi wydała. Mając od jednego członka tej familji na- 
desłaną wierzytelną genealogią, takową tu umieszczam. 

CzaylLOvvsl4.i hej^bu Dębno. Od Tomasza z Dębna kasztelana 
Poznańskiego (którego i Niesiecki wymienia) poczęła się linia 
Dębno Czaykowskich roku 1482. przeniesiona w Sendomierskie, 
Lubelskie, Przemyślskie , Rzeszowskie, Sanockie, Stryjskie , i 
Samborskie kędy jest wieś Czaykowice , od której roku 1498. 
pisał się Jan z Dębna Czaykowski," synem tego Jana był Adam 
sędzia kapturowy Sendoraierski, Okolski powiada T. 1. fol. 147. 
Czaykoiiii in Sendomiriens. Palat. ducibus in Ostróg sub signis 
militaribus obsequia pdnebant ^ aligui in captititatem Scythiani 
dedłicti. Był także drugi Adam Dębno Tymkowicz Czaykowski 
syn Leona Tymkowicza z Czaykowic, urodzony z Heleny Ozan 
córki Jarosława rotmistrza J. K. Mości Zygmunta Starego. 
Tenże Adam pobierał pierwsze nauki w Krakowie , potem zaś 
w Padwie, zkąd wybierając się w powrót do domu wyborną mo- 
wą łacińską pożegnał akademików i professorów : powróciwszy do 
kraju zastał już na tronie Stefana Batorego , i u tego Króla przyjął 
obowiązek sekretarza. Wysłany kilkakrotnie do Prus , i Włoch 
gdzie wymową swoją skreślając skutki zaszłych nieporozumień, 
okazał w najlepszym świetle sprawę narodów, i wszystko złe 
naprawił, dla tego zarobił sobie, na względy u Króla, a szacunek 
ziomków. Po zgonie Stefana Batorego wrócił do swoich dóbr na 
rusi w Przemyślskim i Stryjskim obwodzie , położonych , gdzie 
w sam dzień koronacyi Zygmunta III. roku 1587. znacznie się 
krajowi przysłużył , a to w ten sposób : Tatarzy szlakiem 
Stryjskim na Lwów napadli , a nic tam niewskurawszy obrócili 
swój pochód na Przemyśl gdzie wielkie szkody poczynili, w Dy- 
dyatyczach uwięzili księżną Ostrogską, i jej dziewkę, lecz ją 
odbili nasi , a Tatarów od Przemyśla odegnał starosta Przemyśl- 
ski z Adamem Dębno Tymkowicz Czaykowskim *). O czem do- 



*) Adama Czaykowskiego, rys życia i sławniejszych czynów odgłos 
w świat puszczony, pisał i w druk dał roku 1748. J. Ks. Michał Rwiatko- 
wicz. Druk u S. Trójcy we Lwowie. Notatki .1. Ks. Wielińskiego kanonika 
przy katedrze Lwowskiej obrządku łarińskifgo. 



'i)8 €zaykow(»kl. 



wiedziawszy się Zygmunt III. powołał go do swego boku, i mar- 
szałkiem dworu w obozacli uczynił. — Wojował on z Talarami 
i Wotoszą aż ,roku 1020. 7. Października poległ pod Cecor.-j wraz 
z hetmanem Żółkiewskim , nieustępuj.jc placu nieprzyjaciołom. 
Zostawił synów dwóch i krewnych z drugiej linji, którzy się pi- 
sali z Dębna Czaykowskiemi i mieli swe gniazdo w Bełzkim, 
Jan i Jerzy, Teodor i Walenty w roku 1697, JŁje Con- 
stihitionc 1697. Fol. 5. fol. 897. Fersu 31. — 

Synowie Adama, 1. Mateusz mąź uczony, i świadom wschodniej 
mowy, poseł do Turek. 2. Jan rotmistrz J. K. Mci Władysła- 
wa \W poseł do Moskwy zmarły roku 165 1 . zostawił po sobie 
Adama który roku 1649. po koronacyi Króla Jana Kazimierza 
wysłany z wojskiem na Ruś przeciw Kozactwu walczył , a pod 
Zborowem 234. jeńców Królowi oddał , był także z Janem III. 
na wyprawie Wiedeńskiej , zkąd ranami okryty do kraju powró- 
cił, i w Czaykowicach żywota dokonał. Tego synowie byli Teo- 
dor, ożenił się z Pelagią córką Karola Czernieckiego, zostawił 
syna Stefana len z Bilińską herbu Sas zostawił Jana który 
miał syna Ignacego, Pana na Dydyatyczach i t. d. cześnika 
Przemyślskiego przywilejem Stanisława Augusta wydanym 10. Maja 
r. 1780. w Warszawie, zatwierdzonego, oraz posła na sejm, pó- 
źniej zaś członka wysokich stanów Galicyjskich : ten był zmó- 
wiony w dożywocie z Salomeą z Horodj/skich Korczaków, z któ- 
rych synowie Piotr, Tadeusz, i Hipolit. — Druga linia, 
jak wyżej rzekłem prowadziła swój dom w Bełzkiem , i Lubel- 
skiem, z tych byli Jan Czaykowski, ten z województwa Siera- 
radzkiego podpisał elekcyą Augusta II. Constit. f. 911. Fers. 34. 
z województwa Ruskiego, Jan z województwa Sieradz, fol. 913. 
Fers. 27. Jerzy, podpisali elekcyą Augusta II. z województwa 
Bełzkiego : Walenty, z ziemi Warszawskiej Jan , Piotr, Se- 
bastyan, podpisali elekcyą tegoż Króla. — 

fFielądek w heraldyce pisze jako czytał w konstylucyi 1764. roku 
między sufFragiami, iż Józef Czaykowski podpisał się na elekcyą 
Stanisława Augusta Króla z województwa Kijowskiego. Marcin 
stolnik Gąbiński, Józef Antoni komornik graniczny Latyczew- 
ski , Marcin pisarz grodzki Gostyński, Tadeusz Czaykowski 
kanonik Kijowski był deputatem na trybunał koronny 1785. r. z 
kapituły Kijowskiej. — Kiiropatnicki w §. V. dnia 10. Września 
1782. r. wyraża , iż apud tabulas Galliciae et Lodomeriae inter 
cąidtes są zapisani, Jan, Onufry, Michał, Teodor, De- 
metryusz, Bazyli Czaykowscy. Także Grzegorz Daszkie- 
wicz Czaykowski, Andrzej, Antoni Wincenty, Teodor, 
Paweł, Mikołaj, Jacek, Łukasz, Alexander, Stefan, 
Eliasz, Szymon Czaykowscy są w tymże extrakcie inter cqui- 
tes zapisanemi. Jest także w akcie konfederacyi Sendomierskiej 
1705. roku w Korczynie, iż Jerzy Czaykowski pisał się wraz 
z innemi obywatelami za Leszczyńskim. Jakób Czaykowski vice- 
regent sądowy Lubelski koło 1792. roku. 

Krasicki w przypisach wymienia, w roku 1778. Marcina Czay- 
kowskiego komornika 'Gostyńskiego. — Antoniego regenta 
grodzkiego Latfczewskiego. — Jako ba wicesgerenta Lubel- 
skiego. — 

W ostatnich czasach z tej familji wiadomemi piszącemu są : w Prze- 
myślu przy kapitule r. 1. potomek Tymkowiczów Stanisław 



Casayka — Czecko wica. 250 



Czarkowski kanonik , drugi w Krakowie Paweł Czarkowski 
były professor literatury w uniwersytecie Jaj^ellońskim i senator 
W. M. Krakowa, równie Czaykowski były puikownik wojska 
Polskiego, i Hippolit Czaykowski członek sianów Gallieyj- 
skicłi. — 

Czayka herbu Jastrzębiec , w województwie Raw- 
sklem. 

CzecllOlvicz herbu Leliwa^ w województwie Ru- 
skiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Zofia za- 
konnica u wszystkicłi SS. we Lwowie. 

lyieląilek w heraldyce pisze jako czytał iź Roch Czechowicz był 
posłem ziemi Halickiej z województwa Ruskiego na elekcyą S,ta- 
oisława Augusta Króla , tamie był lustratorem pogłównego Ży- 
dowskiego województwa Ruskiego 1764. Rafał miecznik Zyda- 
czewskl 1792. r. Roch Czechowicz podsędek Lwowski. — Tegoż 
samego czytałem w Kuropatnickim w §. V. pod dniem 11. Wrze- 
śnia 1782. zapisanego w extrakcie : apud tabulas rcgni Galliciae 
et Lodomeriae immatrkulatorum magnatum eguitum. 
Kj'asicki w przypisach dodaje; W roku 1436. Andrzej Czecho- 
wicz podkomorzy Płocki podpi5ał pokój Brzeski. — Cod. Dipl. 
Fol. IV. fol. 1'33. 

Czeclioiilez herbu Ostoja Vf Żmudzi. Czechowicz 
sędzia g^rodzkl ZmudzkI, cywun Widuklcwskl. Paproć. Stani- 
sław marszałek i podstarości ZmudzkI 15e^9. podpisał tran- 
zakcyą Będzińską. A bliższych czasów Urban Czechowicz na 
sejmie Warszawskim w roku 1676. otrzymał nobilitacyą. 

Są także Czechowicze w Litwie których Krasicki to przypisach 
równie do herbu Ostoja należ.icemi Być sądzi. O tych także pi- 
sze tVielndek w herraldyce jak następuje : Czechowicz Siicho- 
wicki tegoż zda mi się herbu Ostoja , którzy się znajdują 
w Księztwie Litewskiem. O tych dawni autorowie opuścili 
przez niewiadomość. Ja zaś czytałem w konstytucyi 1733. roku, 
iż Tomasz Michał Czechowicz, skarbnik, rotmistrz, podsta- 
rosta sądowy , i poseł powiatu Oszmiańskiego , na sejm konwo- 
kacyi był obrany. A dawniej jeszcze w roku 1700. na zjeździe 
obywateli W. Ks. Lit. pod Olkinikami ^isal się, Stanisław 
Czechowicz z województwa 3Iińskiego. Później w roku 1763. 
Stanisław i Michał w aktach Wileńskich podpisali z innemi 
senatorami i urzędnikami W. Ks. Lit. manifest de illegitimitatc 
trybunału. A w roku 1764. dnia 28. Kwietnia, Stefan Ta- 
deusz .SV/c^ott7c^/ Czechowicz sędzia kapturowy powiatu Oszmiań- 
skiego. Także Wiktor podstoli i sędzia ziemski Oszmiański, 
Antoni skarbnik Oszmiański, Filip ^'//c/^ott-ZcA'/ Czechowicz sta- 
rosta Ryski, Antoni Leon oboźny i konsyliarz z powiatu Sło- 
nimskiego, Ignacy koniuszy Słonimski, ci wszyscy podpisali się 
na akt konfederacyi generalnej W. Ks. Lit. w aktach grodzkich 
Wileńskich. Marcin Czechowicz podstoli Oszmiański 1792. 
roku, Ignacy sędzia grodzki Oszmiański, Wojciech miecznik 
Oszmiański. 

Kuropatnicki w rzędzie nazwisk domów szlacheckich wyraża t^ikże 
Czechowiczów, Lachowickich, jakiegoby herbu byli nie wspomina. 



240 Czechowski — Czeezcl. 



Krasicki przydaje Macieja pisarza zieoiskiego Oszmiaiiskiego w 
roku 1778. — 

Czecll01¥S]ii herhn Belina^ w województwie Sie- 
radzkiem. Piotra wspomina łi^alichi w roku 1599. fol. 90. 
Jan z Mińskieg-o województwa poseł na sejm 1G34. ztamtąd 
deputowany na sądy fiskalne Wileńskie. Constit. fol. Q. Sta- 
nisław przeor Sulejowski 1643. Synod. Provin. f^arsav. f. 4. 
Czechowski pod Pieszkowem mąź ryeerski szedł pieszo do 
szturmu. Paprocki o herh. fol. 404. Piotr w województwie 
Kaliskiem 1674. Stanisław, Alexander, Stefan w Pińskiem. 

Piotr Kazimierz z Czechoicic Czechowski , i Ł u k a s z z wo- 
jewództwa Witebskiego powiatu Orszańskiego , Stanisław Cze- 
chowski z województwa Mińskiego pisali się na walnym zjeździe 
obywateli W. Ks. Lit. w roku 1700. pod Olkinikami. — Stani- 
sław i Michał w roku 1763. podpisali wraz z innemi senato- 
rami i urzędnikami manifest w Wilnie de illegitimitate trybunału 
W. Ks. Lit. — Heraldyka Wielądka. 

Czec]lOl¥Sk.i herbu Oksza ^ w województwie Seudo- 
mlerskiem. Anna Czechowska najprzód Jędrzeja Słowińskie- 
j^o, potem Samuela Borejka małżonka. Gabryel Ig-nacy i Ja- 
kób w Sendomiersklem, 3Ielchior w Krakowskiem , Mikołaj 
w Lubelskiem 1697. 

Stefan z Czechowa Czechowski, w roku 1705. pisał się na kon- 
federacyą Sendomierską w Korczynie, za Stanisławem Leszczyń- 
skim. — Dominik Czechowski pisał się na elekcyą Stanisława 
Augusta Króla z województwa Mścisławskiego , Franciszek 
Czechowski kanonik Gnieźnieński. — Heraldyka lVielądka. 

Tegoż imienia Czechowskiego wspomina Kuropatnicki av §. V. dnia 
10. Września 1782. inter tabulas regni Galliciae et Lodomeriae 
immatriculatorum equitum. Są także Czechowscy na Czechowi- 
cach w województwie Mazowieckiem, ziemi Warszawskiej, pos- 
sessye swoje dziedziczne mający. — 

Czeczel herbu Jelita. O tych ani Paprocki, ani Okól- 
niki nie pisał. Teofil Sitoński iwieri^jA^ ze podkowy w herbie 
z krzyżem zażywają, ale ze się Nowosieleckiemi oraz piszą; 
Maciej Czeczel z Eudoxyi Mormiłowny spłodził Siemiona i 
Wawrzeńca niepłodnych i Bazylego , ten krom Bazylego, 
Konstantyna, Jędrzeja bezpotomnych, miał syna Siemiona, 
którego córka Anastazya Strzelnickiemu zaślubiona ; z synów 
zaś Jan sterilts. Alexandra syn Jan 1697. Stefan Czeczel 
miał za sobą Helenę Borejkownę. Grzegorz rotmistrz pan- 
cernej chorągwi 1658. Komput Jl^ojska. 

W roku 1753. Antoni Sadyviontowicz Czeczel cześnik Zwino- 
grodzki był deputatem na trybunał koronny z województwa Bra- 
cławskiego , tenże sam zda mi się był także sędzią Bełzkim. 
Antoni Czeczel chorąży Zwinogrodzki był posłem na sejm w 
roku 1768. z województwa Bracławskiego. — l^aweł horodniczy 
Zwinogrodzki. — Heraldyka Wielądka. 



Czeczcl. 241 



Niesiecki położył był początkowo Czeczciów z herbem Nowostel i 
dopiero później w Tomic IV. w dodatku odwołał to i herb Jr/ita 
im przyznał. — Duńczewsld w lierbarzu swoim ol)szcrnie pisze 
o Sudymonlowirzacli Czeczelacli, którzy jak się z całej tej j^enca- 
lo^i pokazuje są ci sami Czeczclowie o którycłi Niesicc/ii pisze 
i którycłi lakże iS^owosicleckiemi mianowano. Opuściwszy av opisie 
tym Dtińczowskiegn miejsca z Niesieckiogn przytaczane, umieszczam 
tu resztę j;cneałoi;;ii tycłi(]zeczelów Sudymuntowiczów, herbu. /r'/<7«, 
z autentycznych dokumentów zełjran.j , zaczynając od Andrzeja 
Sudymuntowicza, dziedzica na Kuszczyńcach , (]zeczełowcc, Ro- 
szkowie , J3orsukowcacl) , Szczuczynnym , Kaławrze , 3Iinkowie, 
(^hryst\ lice , Radkowce , 3Iołłokiszu , i innych w województwie 
Bracławskiem leżących. Ten około roku 139G. z Witoldem ksią- 
źcciem Litewskim i wojskiem wyszedłszy, na różnych expedy- 
cyacli wojennych temu Tanu służył, który to książę wojewódz- 
two Bracławskie, na ten czas jeszcze mniej osiadłe ; podbił sobie. 
J\'ar ostatek , kiedy w stepy Tatarskie wszedł, nie opowiedzia- 
wszy się Królowi Polskiemu Jaf^ietlowi , bratu swojemu , tam 
wielkie wojska Tamerlan Sułtan Ture+'ki ściągnąwszy , niespo- 
dzianie uderzył na W itolda ksiąźccia , i zewsząd go otoczył, 
który lubo mężnie bronił się , jednakże potędze jego wytrzy- 
mać nie mógł , a utraciwszy Avielu mężnych rycerzów i wojsko, 
w małej kwocie salwując się , w Bracławskiem i Podolskiem 
kraju lokował się , o czem namienia z Kromera Cellariiis De- 
scr/pf. Rro-. Polon, et 31. D. Litv. fol. 3C4. Ztamtąd więcej 
dla wstydu w Litewskie księztwo nie powTacał, o czem wolno 
czytać Historyą Litewską Kojahwicza , i innych o tern zgodnie 
piszących. Na ten czas swoim żołnierzom i przyjaciołom, za ich 
odwagi świadczone, w Bracławskiem kraju, a teraźniejszem wo- 
jewództwie , jeszcze na ten czas pustym , przywilejami i listami 
rozdawał grunta i uroczyska, między któremi Andrzejowi Su- 
dymuntowi. nad rzeką Czeczwą, znaczną część konferował, gdzie 
do tycli czas pryncypalne dobra zowią się Czeczelowką, zkąd 
potem jego sukcessorowie nazwisko wzięli , Sudymuntowiczowie 
Czeczelowie. Miał i inne służące sobie daniny nad Dniestrem, 
jako to Małłokisz, Kaławry, Raszków, Bundury, i inne, o czem 
świadczą przywileje w metryce koronnej , i approbatv Olbrychta 
Króla Polskiego. Ten Andrzej Sudymunt miał dwóch synów, 
Borysa Sudymuntowicza Czeczela, któremu dostała się nad Rzeką 
Czeczwą i Kublicz„em Czeczelówka , z innemi przysiółkami , i 
dobra wzwyż wjTażone nad Dniestrem: drugiego syna miał Wa- 
syla Małyszewicza Czeczela, któremu dostały się na Wołyniu 
Nowosiółki i inne dobra , zkąd jego sukcessorowie zwali się Cze- 
czelowie Nowosieleccy , którzy i do tych czas są w ziemi Prze- 
myślskiej rozrodzeni w dziedzictwach swoich: bowiem Paweł 
Czeczel Nowosiełecki , syn W^asyla 3L'łłyszewicza Czeczela, 
(którego tak wspominają tranzakcye, iż ojciec jego Wasyl był 
wzrostu małego) wyprzedawszy całą substancyą swoje Hre bo- 
rem u Czeczelowi , podstarościemu grodzkiemu Bracławskiemu, 
ztamtąd przeniósł się w ziemie Przemyślską. 

Borys Sudymuntowicz Czeczel spłodził dwóch synów, Hr cho- 
reg o, podslarościego grodzkiego Bracławskiego , i Matyasza, 
jak świadczy manifest jtrzez pomienionego Hrehorego (-zeczela 
w metryce koronnej roku 158L za Króla Stefana zaniesiony. 
ToM III. 16 



242 Czeczel. 



w którym wyraża, źe przywileje ksiąźccia Witolda antecessorowi 
jego Audrzejowi Sudymunlowi , na wspomnione dobra nadane, a 
przez Króla Olbrychla approbowane, w zaniku Winnickim pogo- 
rzały. łlrehory podslarości grodzki Bracławski z Katarzyną A7e- 
szcz-owską, spłodził Andrzeja i córek trzy, Pałacliią Rostkow- 
sk.-} , Reginę Mikulińskc-j , i Teodorę Wereszczakową. Andrzej 
rotmistrz wojsk J. K. Mci z Heleną Terlecką, spłodził Hreho- 
rego i córek dwie, Maryannę Tyszkiewiczową , i Annę Zale- 
ską; tenże Hrehory pierwszą żonę miał Maryannę Bielecką; 
z której syn Jakób Czeczel, i córka Helena Kozicka. Tenże 
Hrehory miał drugą żonę Zofią Lipską, z której potomstwo niżej 
wyrażone. Jakób Czeczel, syn Hrehorego z Bieleckiej uto- 
dzony , miał także żon dwie , pierwszą Zofią Leniewiczownę , z 
którą spłodził Piotra Czeczela , cześnika Bracławskiego, Haj- 
syńskiego i Kiślackiego starostę. Ten był posłem na sejm walny 
Warszawski 1746. a zaś komissarzem do Radomia 1753. z wo- 
jewództwa Bracławskiego, wszędzie dystyngwowany rekognicyą, 
doskonałością w prawie i w Rzeczypospolitej interesach, który 
z Franciszką Sza.tzkiewiczoioną miał synów trzech, Rocha, 
Mikołaja i Nikodema żyjących roku 1755. z rodzicami 
swojemi: z drugą żoną Przyluską miał tenże Jakób Czeczel 
Stefana i Jana bezpotomnych. Hrehory, z Zofią jLe/?^^"^]! spło- 
dził Jerzego, który w roku 1748. już lat miał dziewięćdziesiąt 
i ośm , ten w roku 1752. zszedł z tego świata, niegdy był pod 
Wiedniem z Królem Janem HI. tenże z Teresą Strazewską spło- 
dził Antoniego Ludwika binominis Czeczela, podczaszego 
Zwinogrodzkiego , podwojewodzego Bracławskiego , męża w pra- 
wie koron, doskonałego, który roku 1750. był posłem na sejm 
extra-ordynaryjny Warszawski, a roku 1754. był deputatem na 
trybunał koronny , z województwa Bracławskiego, pełen affektów 
Pańskich , przy nienaruszonej słuszności , jako mądry , sprawie- 
dliwy, i roztropny sędzia, i cnót wybornych. 
Matyasz syn Borysa, a brat Hrehorego podstarościego gro- 
dzkiego Bracławskiego, z Eudochią J/o/;?ioro?fJwc miał Semiona, 
od którego z Eudochią /w.y5A'o?iJ*A"<? pochodziło dwóch synów, Ale- 
xander ożeniony z Chryyiicką , z których Jan sterilis , i Jan 
brat Alexandra, także stei^ilis, a córka Anastazya wydana za 
Strzelnickiego, których Konstantyn sterilis : drugi syn Matya- 
sza Laurentyn, to jest Lawryn, ożeniony z Maryanną Brfl-zi- 
ską, z którą spłodził Michała, a ten Andrzeja i Benedykta 
Czeczelów bezpotomnych: miał drugiego syna tenże Laurenty 
Stefana, który z Borejkowną spłodził Łukasza, od którego 
są sukcessorowie. Było jeszcze dwóch synów tego Laurentego, 
Jan i Samuel, ci bezpotomnie zeszli. Trzeci syn Matyasza 
Wasyl, który z Wieczorkoumą spłodził synów czterech, Wa- 
syla pierwszego, od którego Daniel z Prazewską miał Jana 
Bogusława i/no7WźV?/*, od którego pochodzi Andrzej. Semion 
drugi syn Wasyla, Andrzej trzeci, Konstanty rotmistrz wojsk 
, koronnych czwarty, których procedencya nie jest wiadoma. 
Ze zaś Czeczelowie są nie herbu iYoifJO^ze/ jak Niesiecki początkowo 
wyraził ale herbu Jelita, dowodzi się to dekretem trybunalskim 
koron. Lubelskim roku 1642. między Czeczelami i Podoreckim 
nastąpionym, że się herbem Jelita zwa,nym z antenatów swoich 
• zaszczycali, i pieczętować powinni. Ze zaś ta familia pochodzi 



z w. Ks. Litewskiego od Sudymuntów , od wieków dawności^ 
swój,-} tamże dziedzicz.-jCNcii , a herb Jr//(u nazwany, jcsl ory- 
ginalnym Saryszciw Polskich ; wiedzieć o tym potrzei)a , iź Król 
Władysław Jagiełło W. Ks. Litewskie , a potem Król Polski, 
łącząc swoje Ksi^^-ztwo Litewskie z Koroną , po ożenieniu się z 
Królową Jadwigą , Polskie herby rozdawał Panom Litewskim, 
wraz z nim w Krakowie ochrzczonym, jako też i roku 1113. 
powróciwszy do Litwy, o czem z dawniejszych historykciw pisze 
ffl(/(/i/slau' Łubieński ^ Sckolasti/k Krakowski , feraź/tiejsz// pi- 
sarz Duchowny Kornn/n/ ^ w Księdze Świat okrt/ś/o/i?/ , lom. 1. 
fol. 303. temi słowy; Król Jagiełło Litewskiej szlachcie. Polskie 
herby rozdał , i powt()rnie Litw\'; przyłączył dp Polski etc. ztąd 
tedy herb pomieniony Jelita, antecessorowi Czczclów Sudymun- 
towiczów, Jędrzejowi Sudymuntowi dostał się w Litwie, wiernie 
służącemu we wszystkich expedycyach wojennych, Ks. Witoldowi, 
bratu Jagiellona jako wz^vyż wyrażono. — 
Czeczor* O lyeh ani Paprocki, ani OkolskI nie pisał. 
Gabryel Czeczor z powiatu Słonimskiego podpisał elekcyą 
Jana IIL 

Stanisław Czeczor w roku 1700. podpisał się na zjeździe oby- 
wateli W. Ks. Lit. pod Olkinikami. — Heraldyką Uielądka. 
Czeczotka herhn Prawdzie , w Rawsklem woje- 
wództwie. 

CzekaloiTslŁi. Jan i Teodor Czekałowscy nobilito- 
wani na sejmie 1659. o czem konstytupye koroimę. P(ip>^*ockI 
i OkolskI nie mógł o nich wiedzieć. 

Czekanoitski herbu Godziemba, w Sieradzkiem wo- 
jewództwie. O tycli ani Paprocki, ani Okolsl^i nie pisał. Cze- 
kanowskl, dobra Drozdzln kupił w roku 1350. u Jota Ctutren. 
OstrzeszoiK a w roku 1623. Sebastyan Stanisławowi czynił 
rezvffnacva Czekanowa. yJcla Castren. Ostrzeszor. Alexan- 
der pisarz g-rodzki Grabowlecki w roku 1632. w Belzklem 
Anna Czękanowska Kaspra Kowalskiego najprzód, a po nim 
Łukasza Zernickleffo małżonka 1634. ^cta Succameral. Ca- 
lissien. 

Czekanowski miał za sobą ff^ąsowicsoionę starościankę luślacką z 
Starzechowskiej urodzoną. — Przypisy Krasickiego. 

CZEKI HERB. 

Z jednej strony z boku prawego tarczy, powinno byc- 
pół Orła w prawą pyskiem obróconeg;o z skrzydłem je- 
dnem rozciąg-nionem w koronie złotej , i ^\"\i^\^\ strony 
pagórek na którym pies stoi , w prawą tarczy wprawdzle<5 
skierowany, atoli głowa jeg-o w lewą stronę ski-ęcona, ogon 
u niego zadarty, na szyi oliróz, na bełmie dwa skrzydła roz- 
pięte, rozumiem ze orle. Ten berb widziałem w Krakowie 
u Panny ]VIi»ryI na Hudg|'ob|liu Jana Jłaptysty Czeki szlaclicica 
Florenckiego indygeny Polskiego, dziedzica na Czajowicach, 

16* 



*1U Czelatyeki — €%erlenko wskL 

Zyg;iniml(>wi III. Królowi Polskiemu dobrze zasłużonego, 
znajdziesz go i ti Sfarowol. iii Monum. 

Czelatyckl herbu Ahdank^ w Przemysłskiej ziemi. 
Mikołaj na Czelałyeacli 14.32. Acta Terrestr. Leopol. Nie- 
wiem ozy nie do lycli należy Marcin Czelatka cześnik So- 
chaezewski na liście Zyg-niunta I. m 31 S. Petricovieti. Cze- 
latycki Jan z Ruska poseł z województwa Brzeskiego Litew- 
skiego, na konwokaeyjj Warszawsk;j. 1587. podpisał generalną 
stanów koronnych konfederaeyą. Conslit. fol. 418. 

CzelatycKi herbu helium , w Krakowskiem woje- 
wództwie. Piotr Czelatycki, miał za sobą Blerecką pisarzownę 
ziemską Przemysłską, miał z nią synów dwóch, Piotra i Sta- 
nisława, córek pi(^^c: jedna była za Sebastyanem Dylągow- 
skim s(^'dzią grodzkim Stobnickim. Teodor w Bełzkiem 1697. 
Stanisław mąz rycerski w wielu okazyach w jawnem życia 
niebezpieczeństwie będąc, z ślubu Najśw. Matce kaplicę dość 
modnie ozdobił. 

Czelllściuski* W Kaliskiem województwie. O tych 
ani Paprocki, ani Okołski nie pisał. Jan Czeluściilski podpisał 
obwieszczenie w roku 1697. Tomasz i Jan z Maryanny Mal- 
skiej herbu Nałęcz urodzeni 1700. 

Czelllźyński 9 w województwie Bełzkiem. Tych tak 
Paprocki , jako i Okołski opuścił. Mikołaj Czeluzyilski w Lu- 
belskiem , Alexander w ziemi Chełmskiej 1697. 

Czepiela herbu Korab. Mikołaj Czepie! decretorum 
doctor Włocławski prołjoszcz i Sendomierski , kanonik Kra- 
kowski , tak kościołowi jako i ojczyźnie dobrze zasłużony. 
Umarł 1518. jako jego nadg-robek świadczy z herbem Korab 
wystawiony w katedrze Krakowskiej. Starował, in Monum. 

CzepOf¥Sk.i herbu Jastrzębiec ., w województwie Ru- 
skiem. Paprocki i Okołski o nich nie pisał. Czepowski miał 
za sobą Małgorzatę córkę Aarona Stroiiskiego Doliwczyka 
kolo roku 1520. Z Sieradzkiego drudzy przenieśli się w Pod- 
lasie , z tych Czepowska była za Jabłońskim. Piszą się z 
Czepowa. 

CzerCZycŁi. Itych tak Paprocki, jako i Okołski opu- 
ścił. Są zaś na Wołyniu. Hrehory Laszko Czerczycki, i Kon- 
stanty podpisali elekcyą Władysława IV. 

Czcrka^rski herbu Jelita, w Sanockiej ziemi. O tych 
ani Paprocki, ani Okołski nie pisał. 

Jiiiropatnicki w §. V. wyraża, iź zapisany w extrakcie apud ta- 
bulas rc.gjii Galliciac et Lodomeriae immatriculatorum eguitum 
pod dniem 29. Października 1782. roku. Karol Czerkawski. — 

Czerlenkoivski czyli Czerliiikoirski. O tych 

ani Paprocki, ani Okołski nie pisał. Iwan Czerllnkowski sc- 



Czerniieiiskl— Czeriiiiiiski. 24i> 

(Izia ziemski Winnicki, z sejmu 1013. komissarz do rewizyi 
zamku Winnickie<i:o. Conslitut. fol. .30. Stelau stolnik Bra- 
oławski z sejmu teg-oz komissarz do rewizyi starostwa Chmiel- 
ił i ckieg-o : Constit. Jol. 29. a z sejmu IGIO. do lustracyi ksiąg^ 
ziemskich, podkomorskich i grodzkich Winnickich. Constit. 
fol. 22. Stanisław podczaszy Brachiwski fundator konwentu 
WinnickieiTO 00. Dominikanów. Okolshi in Russia Florida 
Jol. 98. O Sylwestrze pisarzu ziemskim Bracławskim : Con- 
stit. 1643. yb/. 5. hył posłem na sejm w roku 1633. Constit. 
fol. 15. 

Czemiiciisl&i herbu Cholewa^ w Dobrzyńskiej zie- 
mi: krom tycii Paprocki kładzie Czermieńskich herbu Dębno, 
ale w Gniazdzie położył Czymiński, za którym poszedł Okol- 
ski : mnie się zda, ze to miasto Ciemiński, drukarnia pod- 
łożyła czy Czcrniicriski czy Czymiński. 

Czerinieiiski herbu Ramult, w Krakowskiem woje- 
wództwie i na Podolu. Jan Czermieński na dworze Gamrata 
arcybiskupa Gnieznieńskieg-o dobrze zasłużony kilku lat nakła- 
dem, umarł 1586. nad^robek jeg-o widziałem w kościele Kra- 
kowskim 00. Dominikanów z herbem Ramult. Czermieński 
miał za snb.ą Barbarę córkę ^Valente^o Kalinowskiego woj- 
skiego Halickiego, i z nią syna Marcina, i córkę Barbarę. 
Genealogia Kalinowskich. Czermieńska zona Mikołaja Poto- 
ckiego Chmielnickiego starosty i generała Podolskieg-o. Okol- 
shi t. 2. fol. 402. Jerzy w Pińskim powiecie 1632. Stani- 
sław w Ruskiem. 

Czeruiiliski herbu Jelita , w Krakowskiem i Siera- 
dzkiem województwach. Mikołaj Czermiński podpisał ustawy 
zjazdu Pokrz\"wnickiego. Constit. fol. 427. Jana wspomina 
Jlelanius w roku 1640. 3Iaryanna Czermińska, Kurowickiego 
małżonka. Stanisław na Pilawcach dziedzic , chorąży Par- 
nawski 1697. podpisał obwieszczenie. Jan w Sendomierskiem 
1632. 

Szczęsny Czermiński chorąży Podlaski w aktacii grodu War- 
sz.iwskiego podpisał elekcyt-j Augusta II. Króla. Antoni Czer- 
miński kasztelan Zawicliostki podpisał konfederacyą Scndomierską 
1705. roku, za Stanisławem Leszczyńskim, — Heral. fFiclądka. 

Czerilliliskl herbu ff^^eniawa^ w Kaliskiem i Inszych 
województwach. Walenty niąz waleczny przez lat czternaście 
w 3Joskwie w różnych okazyach zasłużony: synów także ry- 
cerskich zostawił. Łukasz z Czermina Czermiński kasztelan 
Zawichostski 1650. pojął Teofilę Jana Klemensa Branickicgo 
herbu Gryf marszałka nadwornego siostrę. Epilulani. Czer- 
mińs. a przedtem tenże zda mi się , miał za sobą córkę 
Alexandra Piotra Tarła wojewody Lubelskiego. Zygmunt 



246 Cf:erkiek— CKernIekf. 



5 Franciszek 1048. roku. Felix kasztelan Połaniecki. Con- 
foeder. Sendomt7\ roku 1704. był potem kasztelanem Ki- 
jowskim. Łukasz kanonik Gnieźnieński vice -prezydent try- 
bunału koronneg-o roku 1090. Jan kasztelan Mało«^oskI z 
Tarłowny urodzony, siostra jego z tejże była za Dziulim. 
Zona jego Urszula Bielińska marszałkowna koronna. Ma- 
ryanna zda mi si<,' siostra jeg;o, najprzód z Janem Bogu- 
skim kasztelanem Czechowskim, potem z Mikołajem Mada- 
lińskim dożywotnie złączona. Czermińska była za Sebastyanem 
Grabowieckim sekretarzem królewskim. Fellcyan chorąży 
Podlaski 1090. Conjirmat. Jurium GeńPhnn^ ^anstit. f. 11. 
Jerzy starosta Knyszyński. 

Franciszek Czermiński z województwa Łęczyckiego, Kajetan 
starościc Zbyszewski z ziemi Dobrzyńskiej i Antoni Czermiński 
pisali się na elekcyą Stanisława Augusta Króla. — Wielądek. 
Karol Czermiński synowiec Jana kasztelana Małogowskiego z Staw- 
skiej urodzony złączył się wprzód z Stecką kasżtela'nką Kijow- 
ską , ale się to małżeństwo rozeszło, drugim związkiem złączon 
z Józefą Ka?'wfckq z tej miał synów i córki Barbarę za Borow- 
skim , Teresę za Rozwadowskim synem kasztelana Halickiego, 
Joannę za Brzezińskim. — Przypisy Krasickiego. 

C^zeriiek.* I o tych ani Paprocki, ani Okolski nie pi- 
sał: Czernek Grzegorz poseł z województwa Kijowskiego 
1032. podpisał elekcyą Władysława IV. 

Czeriliakoi^ski herbu Łada, w Warszawskiej zie- 
mi. O tych ani Paprocki, ani Okolski pod tym herbem nie 
pisał: przeci<,*z namienia /b/. 371. ze Czerniakowski miał za 
sobą Clołkowne, a drugi Biejkowsk.ą /b/. 125. Franciszek 
kanonik i pleban Sendomierski dziekan Pokrzywnicki. A^^oj- 
ciech w zakonie naszym w zasługi przed Bogiem bogaty, 
umarł w Poznaniu 1630. rządził kollegium Toruńskie, Po- 
znańskie i Krakowską Domum Professam. Po śmierci wido- 
mie się pokazał, kiedyś dyscypułowi swemu, w ten czas na 
grzech ciężki lecącemu, między S. Ignacym i S. Stanisławem 
Kostką we środku stojący, i strofując go, o excessa popeł- 
nione, prosie u tych kazał o dar czystości. Jan i Jędrzej pod- 
pisali elekcyą Jana Kazimierza z ziemi Warszawskiej. 

Czernicki kerhu Jastr::.chicc^ w Płockiem wojewódz- 
twie : w genealogji Krasińskich w herbie ich nad podkową 
krzyża nie masz , i Jastrząb na hełmie podkowy nie trzyma, 
w prawą lecąc. Borko z Czernic, Ciechanowski podkomorzy 
1453. Statut. Muzov. fol. 98. Michał z Czernic podsędek 
Ciechanowski 1525. podpisał dekret przeciwko heretykom u 
Łubieńskiego. Tamże jest 3Iarcin z Czernideł stolnik Zakro- 
cimski : Katarzyna Czernicka Jędrzeja Krasińskiego sędziego 
Ciechanowskiego, Katarzyna Jana Brzostowskiego pułkownika 



CzernIeckI— Czenilewlcz. *i47 

lierhu Strzemię mał/onki. Z Mazowieckieg-o niektórzy się z 
iiicli wynieśli do Litwy. Alc.\an(ler sekretarz królewski w Wi- 
leiiskiem województwie stawał na elckcyą Jana Kazimierza, 
tenże czyli inszy tegoż imienia podstoli Wileński 1070. wy- 
dał książkę do druku. Marcin podczaszy Grodzieński w roku 
1674. Paweł chorąży Gostyński 1570. teg-o znać córka była 
za Mikołajem Karniewskim. Wojciech w Płockiem, Adam i 
Franciszek w Dobrzyńskiej ziemi 1697. Czernickich herbu 
Drya Paprocki kładzie, ale Zernicki powinno by<5. 

Andrzej z Czei^nic Czernicki w roku 1700. na zjeździe pod Olki- 
nikami obywateli W. Ks. Lit. podpisał się z województwa No- 
wogrodzkiego, powiatu Słonimskiego. Antoni Zegota z Czernic 
Czernicki z księztwa Oświęcimskiego i Zatorskiego, Franci- 
szek z ziemi Dobrzyńskiej, Michał z województwa Mińskiego 
podpisali elekcyą Stanisława Augusta Króla. — Wielądek. 

CzerilieclŁi herbu Korab ^ w Ruskiem województwie. 
Iwan Czerniecki 1632. podpisał elekcyą Władysława IV. Je- 
rzego wspomina konstytucya 1676. fol. 50. Dominik miał za 
sobą Jadwigę Krzyniecką, syna z nią Józefa i córkę za Ja- 
nem Zajączkowskim. Józef pojął Annę Poniatowską sędziankę 
Lubelską. 

Czerniecki* W roku 1676. Stanisław Czerniecki na 
sejmie coronationis Jana IIL otrzymał przywilej nobilitacyi, 
patrz w konstytucyi tegoż roku. 

Czerniej O^rslki herbu Korczak , w Ruskiem woje- 
wództwie. Jan z Czernca Czerniejowski, miał za sobą Du- 
ninownę Wolską kanclerzankę koronną, syna z nią Felicyana 
i córek dwie , Katarzynę za Jędrzejem Krasińskim sędzią 
ziemskim Soebaczewskim, druga była za Maciejem Szpotem 
Duninem. Felicyana syn Jan podkomorzy Lwowski w roku 
1616. Acta Terreslr. Leopol. dziedzic na Rozdołe : pier- 
wszym związkiem skontraktował z Zofią Orzęcką, drugim z 
Snopkowską, z której córka z Stanisławem Rzewuskim sędzią 
ziemskim Lwowskim dożywotnie zmówiona. Siostra tej Snop- 
kowskiej żyła z Markiem Sobieskim wojewodą Lubelskim. 
Brat rodzony Jana podkomorzeg^o kasztelan Lubaczowski, po- 
jął Żółkiewską rodzoną siostrę kanclerza i hetmana koronnego 
z której syn Jan starosta Marnawski w Litwie 1674. Pawła 
siostrzeńca Piotra Dunina Wolskiego wspomina Łubieński in 
Episc. P/ocen. 

Czernien^icz* W roku 1673. Eustachi Franciszek 
Czerniewicz otrzymał Jura nobilitalis na sejmie, a w drugim 
roku w Lubelskiem stawał na elekcyą Jana III. 

Marcin Czerniewicz horodniczy i sędzia grodzki Kowieński byl 
posłem na sejm w roku 1708. z powiatu Kowieńskiego. - He- 
raldyka fVielądka. 



248 Czernie wski— Czerny. 



Cxeriiieivski herbu Sreniawa. O tych ani Poprocki, 
ani Okolski nie pisał: alem ja i nie raz widział herb Ich: 
w ksi(*zt\vle Litewskicni kwitną. Z których Jędrzej I Jakób 
w powiecie Pińskim 1C3!2. Eliasz CzernIewskI Nieszczujko- 
wicŁ, Kazimierz, Seweryn, Jan Jarosz Szyraj w 3Iińskiem 
województwie pisali się w roku 1G48. na elekcyc Królów 
Polskich. 

Jak<'>b 0.erniewski i Benedykt w roku 1700. na zjeździe pod 
Olkinikami obywateli W. Ks. Litewskiego , pisali się z powiatu 
Upitskiego. Stanisław Korchko na Czerniewic (]zcrniewski i 
Józef, w aktach Wileńskich w roku 17G3. podpisali manifest 
de illegitimitnte trybunału W. Ks. Litewskiego. Tadeusz Czer- 
niewski w roku 17(34. dnia 28. Kwietnia podpisał akt konfede- 
racyi generalnej W. Ks. Lit. - — Heruldijka Wielądka. 

Krasicki w przypisach naniienia iź są w Prusach CzernIewscy do 
]Valenhach tegoż herbu co Bartliiiscy i piszą się z Bartiina, 
przydomek ich Schwarlzenbach. — MS. Helsbergski. 

Czerilikowski herbu Ostoja, w Lubelskiem woje- 
wództwie. Jerzy Czernikowski podpisał sit; na przywileju da- 
nym Rusi 1537. in MS. Colleg. Leopulien. Piotr dworzanin 
Królów Aug-usta I. Henryka i Batoreg-o, podstoli Lubelski, 
ojczyźnie dobrze zasłużony, pod czas expedycyi Moskiewskiej 
był oboźnym wojskowym, wysłany był 1574. do stanów Li- 
tewskich , zęby sobie źadneg-o prawa nic uzurpowali na Pod- 
laską ziemię. Process rozgraniczeniu. 

Czerny herbu Nowina- w województwie Krakowskiem. 
Ci z Szwajcar krajów Niemieckich do nas zawitali, zkąd się 
tez Szwarcami , a potem w Polszczę naszej Czarnemi zwać 
pocz«;li, luboc w następujących wiekach juz się Czernemi 
pisali : wszakże na pamiątkę swojej kiedyś ojczyzny jeszcze 
i podziśdzień przydawać sobie zwykli Szwarc Czerny : któ- 
rego zaś roku w tej się koronie najpierwej pokazali wiedzieć 
j)ewnie nie mogę. To pewna ze jeszcze za Władysława Ja- 
giełłą Abraham Szwarc był żupnikiem Krakowskim : przyjęci 
potem dla wielkich swoich zasług" do herbu Nowina, i w dobra 
ziemskie I w honory kwitnęli. Paweł Czerny dziedzic na Ża- 
bnie i Witowicach żupnik Krakowski za czasów Alexandra 
Króla 1497. Z synów jego pierwszy Stanisław starosta Dob- 
czycki, mąż przezacny, który do ziemi świętej i grobu Pań- 
skiego za konsensem Zygmunta I. peregrynacyą daleką od- 
prawił 1541. czytałem go z tym tytułem na liście w iV^A/i7*e/. 
w Miech. fol. 071. Córka jeg-o Reg^ina, najprzód z Janem 
Tarnowskim kasztelanem Sądeckim, potem z Hieronimem Bu- 
żeńsklm podskarbim koronnym dożywotnie zręczona : umarł 
1549. Jerzy drug-I syn Pawła, stolnik Lubelski z tym tytu- 
łem jest na liście Zygmunta L danym miastu Lublinowi 1532. 



Czerny. 249 

Paprocki g"o zowie starostą Urz<^dowskIni , Okolski ^o i żu- 
pnikiem pisze, ale drutJzy o tein niilcz;^. Jan brat je«^o , a 
syn Pawła kanonik Krakowski. O którynisiś z tych świadczy 
SevejHmis ^ ze na wojnie Pruskiej 1520. siła odwa>»;,'i i mę- 
stwem swoim dokazywał, lih. 3. c. 29. Synów Jerzego było 
czterecli , Marcin dworzanin Zygmunta Aug-usta dziedzic na 
Brzęczku i Mokrzesku , z Chrząstowskiej pierwszego łoza 
herbu Zadora spłodził syna Marcina dworzanina Króla Ste- 
fana: z Doroty Pienijjźkowny si/dzianki Krakowskiej drugiego 
łoza, dwie córki: z tych jedna zda mi się Janowi Ulińskie- 
mu podczaszemu Przemysłskiemu, drug-a Janowi Gniewoszowi 
zaślubione. Mikołaj drugi syn Jerzego, z Jadwigi Pukarzew- 
skicj herbu Sreniawa, zostawił córek cztery. Z tych Elżbieta 
z Mikołajem Zakliką , Anna z Stanisławem Piaskowskim, Ja- 
dwiga z Janem Wilkockim weszły w kontrakty małżeńskie : 
synów zaś czterech, Adama który z 3Iinocką, Stanisława 
który z 31alechowską kasztelanką Spicimirską zostawił potom- 
stwo, Pawła, niewiem czy nie o tym Pawle świadczy, Ponę- 
towski in Comment. ze był starostą Dobczyckim i ze umarł 
1569. jakoż był to mąz rycerski, lata swoje w obozie i na 
funkcyach tej ojczyzny siły starg^ał. 

Piotr kasztelan Lubelski trzeci syn Jerzego, dworzanin 
najprzód Zygmunta Augusta, Królową Bonę do Włoch od- 
prowadzał. Na różnych potem expedycyach rotmistrzując na 
sławę imienia swego, na dobro tej ojczyzny pracował: poseł 
na konwokacyą roku 1572. pod czas Interregnum. {Bielski 
fol. 004.) tego popierał, żeby było prymasów koronnych 
władzę nowemi prawami określono. Syn jego Mikołaj w 
okazyi pod Pieszkowem zginął roku 1581. Bielski fol. 782. 
i Okolski: ale że i drugi brat jego rodzony był Adam, do- 
chodzę z Kochanowskiego Uh. 3. Jędrzej że pod tymże 
Pieszkowem kawalersko stawał Paprocki wspomina. Piotr 
chorąży Lubelski. Poseł na sejm roku 1007. w dobrach 
swoich Kijańskich ozdobny kościół wystawił. Cichoc. uIlloq. 
Osecensia. Paweł czwarty syn Jerzego , z Daniłowiczowną 
miał synów czterech, Jerzego, Jana, Przecława i Pawła, ci 
ostatni trzej steriles ^ i córek dwie, z których jedna była za 
Firlejem kasztelanem Lwowskim, druga zakonnicą w Lubli- 
nie S. Klai'y u PP. Bernardynek, w klasztorze (undacyi Piotra 
Czernego chorążego Lubelskiego. Jerzy zaś syn Pawła naj- 
starszy, starosta Bialoeerkiewski, z Ligęzianką spłodził trzech 
synów, Stanisława, Bernarda, i Zygmunta. Z tych Stanisław 
zabity w Moskwie, któremu Gawrońska powiła trzech synów, 
Franciszka kanonika Kamienieckiego, Mi<'hała kasztelana Są- 
deckiego, od tego z Olszamowskiej zostały się cztery córki, 



2oO Czerny. 

Krystyna z Dembińskim chorążym Zatorskim, Róża żyła r 
Spytklem Jordanem cześnikiem Krakowskim , Konstaneya i 
31aryanna zakonnice u S. Agnieszki w Krakowie na Stra- 
domiu : i synowie trzej 5 pierwszy Józef, g-enerał adjutant 
królewski, z Barbarą Krasińską kasztelanką Małogoscką, zro- 
dzil córk*^': jcdn<; Salomeą Gumieniecką chorążynę Parnawską, 
dru^ą Katarzyn*^^ zakonnicę u S. Agnieszki na Stradomiu, i 
syna Stanisława, który od Hajdamaków zabity w okazyi na 
Ukrainie 1735. Drugi syn z Olszamowskiej Stanisław, żył 
z Nielepcowną sterilis , umarł kasztelanem Oświęcimskim. 
Ti-zeci Piotr, teg-o z Małachowskiej cześnikowny AVieluiiskiej 
potomstwo, córki dwie, z których Anna poszła za Cieiiskiego 
starostę Wierzbowieckiego , pułkownika, i Blandyna, i sy- 
nowie trzej, I<^nacy porucznik u grandmuszkietyerów, Fran- 
ciszek kanonik Krakowski i Joachim. Jędrzej, trzeci syn Sta- 
nisława z Gawrońskiej, burg-rabia Krakowski, a potem ka- 
sztelan Sądecki , z Urowieckiej małżonki , zostawił dwóch 
synów, Michała, któremu Szembekowna, siostra kasztelana 
Wiślickiego, i podkomorzeg-o Krakowskiego, powiła trzy 
córki , Krystynę , Janowi Brzechwie staroście Krzeczowskie- 
mu , po nim Łochockiemu staroście Krzeczowskiemu, Teresę 
Sendzimierzowi, Elżbietę, \rno Kotkowskiemu, 2>do Jaro- 
szowi Ankwiczowi cłiorążemu Nowogrodzkiemu, zaślubione. 
Drugi syn z Urowieckiej N. miał prawda syna z Wolskiej, 
ale sterilem. Bernard, drugi syn Jerzego z Ligęzianki, zo- 
stawił z Doroty Telefusowny, syna Alexandra, ten z Bajer- 
skiej zrodził dwóch synów. Antoniego cześnika Podolskiego, 
od tego z Hejmkowny został się syn Adam , i córek trzy : 
drugiego Franciszka kasztelana Oświęcimskiego, który z Nie- 
lepcowny miał syna Józefa, i córek trzy, Teresę skolligo- 
waną z Janem Łochockim starostą Krzeczowskim, Maryannę 
z Szembekiem miecznikiem Ostrzeszowskim, i Salomeą. Zy- 
gmunt, trzeci syn Jerzego z Ligęzianki , pojął Branicką, ale 
sleińlis. Michał stolnik ^Vołyński komornik graniczny Le- 
lowski 1705. Jędrzej burgrabia Krakowski 1699. Piotr dzie- 
dzic na Brzesku: żona jego Mycicka, z niej syn Jerzy i córka. 
Michał starosta Parnawski podrzędczy Krakowski w r. 1674. 
Stanisław starosta Parnawski 1705. Czerna Eufrozyna zakon- 

r r J 

nica u wszystkich SS. we Lwowie. 

Michał Czerny kasztelan Sądecki in tuitionem religionis i wol- 
ności podpisał w roku 1697. na elekcyą Contego, którego oblata 
w grodzie Rawskim sub interregno Jeria (juinta post Festum S. 
Margarethae V. et M. Stanisław starosta Parnawski taraźe 
się podał. Czerny Franciszek za panowania Augusta III. 
Króla , był najpicrwej kasztelanem Oświęcimskim , a potem ka- 
sztelanem Wojnickim. Joachim Schwarzemberg i^ztruY c\\ovi{zy 



€accr«ki. 2oi 



i poseł Zatorski i Oświęcimski , podpisał Pacta Conuerita Stani- 
sława Augusta Króla roku 1704. jako delej^owany od Rzplitej. 
Franciszek Czerny kustosz koronny podpisał sif; na dvploma 
elekcyi Stanisława Augusta liróla inter praescntcs. Kasper 
Czerny łowczy Oświęcimski koło roku 1792. — Heraldyka 
^ JFieladka. ' 

Franciszek Czerny tenii czasy scłiołastyk Krakowski proboszcz 
Sendomicrski , brat jego rodzony Józef chorąży Oświęcimski z 
JSieszczycką bezdzietny. Siostra tychże za Czerskim pułkowni- 
kiem. — Pr z y pis 1/ Krasickiego. 

Czer^fei herbu Ogończijk. W Prusiech i na Dobrzyń- 
skiej : jedenżc dom z Dzialyiiskieml. Walenty Czerski poseł 
na sejm 1590. Constit. fol. 565. MS. de Famtl. Prussiae 
pisze o tym Walentym, ze g^dy coś Król Stefjin na wolność 
szlachecką nastąpił, w kole rycerskim przymawiał się o to 
Czerski, na co Stefan: Qms ibi canis lalrat contra nos: od- 
powiedział Czerski: Prawda, na tych Mości Królu którzy 
jako wilcy na wolność nasz*; nachodzą, przrmawiając sic do 
tego ze Batorych herb ^Yilcze zęby. 'Felix sodzra Krakowski 
w roku 1583. kładą go inter praesentes na liście u Sewe- 
ryna lib. 3. c. 44. ten jako pisze Bzoyiiis tn Propag. dom 
czy kościół S. Idziego, ze wszystkiemi do niego prowenta- 
mi należącemi dał darował zapisał 00. Dominikanom w Kra- 
kowie : zona jego zda mi się Koniecpolska kasztelanka Roz- 
pirska, z tej córka Katarzyna, z Janem Tęgoborskim pod- 
czaszym Nowogrodzkim zmówiona: druga córka jego była za 
Piotrem Łaszczem starostą Lityńskim, Baranów. Czerska Era- 
zma Łochockiecjo kasztelana Slońskie2:o małżonka. Jan svn 
W^alentego starosta Bobrownicki, poseł na sejm 1629. złąd 
deputowany na sądy fiskalne. Constit. fol. 7. i 1635./*. 16. 
Synów jego z Narzymskiej dwóch, Franciszek podczaszy Do- 
brzyński 1648. podpisał Pacta Conrenta Jana Kazimierza 
Króla. Wspominają go konstytucye 1662. fol. 33. i 1676. 
fol. 54. i Albrycht na Czarnym kasztelan Chełmiński starosta 
Bobrownicki i Nowomiejski. Pisze o nim Fiilden w swojej 
historii 1655. /. 5. Miał za sobą pierTł'szvm związkiem Eleo- 
norę z Zalna Zalińską, ale sterilem ^ po której śmierci w r. 
1647. pojął Teresę Konstancrą z Luhienca Niemojewską herbu 
Rollcz kasztelankę Chełmińską: Histor. Polon. Prtith. MS. 
Konopats. ale i z tej syn jego Konstanty prędko umarł. Stryj 
Franciszka i Albrychta był kasztelanem Dobrzyńskim, Adam 
mu imię. Hart/szewski Lucti/s. Kanty Czerski sędzia grodzki 
Wyszogrodzki, komornik ziemi Gostyńskiej, i Jan Kazimierz 
1674. 

Są także Czerscy i w Ks. LitCAyskiem . z tych w roku 1700. na 
walnym zjeździe obywateH W. lis. litewskiego pod tilkiiiikami 
Konstanty Czerski stolnik Smoleński z województwa Mińskie- 



2o2 Czerski— Czerwiiiski. 

go, i Stanisław Czerski z powiatu Upitskiego podpisali się. — 
Heraldyka Wielądka. 

Czerski herbu Raiuicz^ w Łukowskiej ziemi, a bodaj 
nie raczej Czernscy, Jan z Czernska pisał się z Sendomler- 
likiem województwem na elekcyą Jana III. Króla. Stanisław 
rotmistrz piecłioty Wybranieckiej w województwie Sendo- 
mierskiem 1008. Alexander cześnik Nowog^rodzki w Żmu- 
dzi 1074. 

Tegoż herbu Rawicz Andrzej Owsianka Czerski miał za sobą 
Zuzannę Skrzyniecką, z tą spłodził trzech synów: Stefan, 
ten na wojnie zginął, drugi był Dominikanem , trzeci Maciej 
Józef, który z Konstancyą Mocz7ihką spłodził Antoniego i 
Wawrzeiica. Antoni z Skrzyszewską miał córkę Maryannę, 
W a w r z e n i e c z Katarzyną Krzyżanowską zostawił Tadeusza 
syna, Tadeusz Czerski pułkownik wojsk koronnych z Agnie- 
szką Jazwińską spłodził syna Ferdynanda i dwie córki, Ma- 
ryannę Antoniego Tremhickicgo małżonkę i Filipinę. — Heral- 
dyka }Vielądka. 

Czersilicki. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał. Są w Płockiem województwie. Felix Czerśnicki pod- 
pisał się na elekcyą Władysława IV. 1032. 

Na zjeździe obywateli W. Ks. Lit. 1700. roku pod Olkinikami, 
Stanisław i Michał Czerśnicki , podpisali się z powiatu 
Oszmiańskiego. Antoni komornik graniczny Czechowski 1792. 
roku. — Heraldyka Wielądka. 

Czer^vicki. Tych clź g^eneałog-istowle opui^cili : ale 
liistorya cudów Grodzieńskieg-o obrazu świadczy o nich, le 
kwitną w W. Ks. Litewskiem. 

Czerwiński herbu Lubicz. O tych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał. Jędrzej w roku 1032. w województwie 
Wołyńskiem. Wojciecłi Czerwiński podczaszy W^ołyński, pod- 
starości grodzki Łucki: zona jego Konstancyą Horajmowna 
w roku 1701. Jan w ziemi Liwskiej w roku 1048. Zofia za- 
konnica Sądecka. Józef w roku 1074. na Wołyniu. Małgo- 
rzata Czerwińska Piotra Lipskiego herl)u Lada małżonka. 
Wawrzeniec Czerwiński pojął Annę Godziszewską: Adam w 
Krakowskiem, Franciszek w Łęczyckiem 1097. ale nie mog-ę 
wiedzieć czy tegoż lierbu. W^spomina 31S. o Famil. Pruskich^ 
ze są w Prusiech Czerwińscy Lubiczowie. 

iiównie w tym czasie znajdują się na białej Rusi i w Litwie. Czer- 
wińscy atoli wszyscy pochodzą od dawnego protoplasty na Wo- 
łyniu dziedziczącego. Z których dalsze ciągnie się pokolenie , w 
temże województwie Wołyńskiem, gdy Józef Czerwiński kolo 
r. 1674. na Wołyniu będący, jak wyżej A/eó/ecA/ świadczy. Z tejże 
linji Wawrzeniec miał za sobą Annę Godziszewską. Woj- 
<;iech Czerwiński podczaszy Wołyński, podstarości grodzki Łucki. 
Zona jego Konstancyą Horajmowna w r. 1701. Z którego braci 
rodzonych pochodząca familia, w różne przeniosła się wojewódz- 



€zerivuia— Czeski. 253 



twa, Andrzej i Jerzy Czen^ińscy , byli jedea w Czerskim, 
drugi w Dobrzyńskim wojskowo ojczyźnie służąc , zostawali w 
kawaleryi narodowej znaku pancernego. Antoni do Litwy się 
przeniósł, i Gabryel Czerwiński, który z 3Iaryanną liozakie- 
xviczoivnq , s|)lodził dwóch synów, Leona i 31ikołaja dworza- 
nina J. K. Mci: Leon Czerwiński podkomorzy nadworny J. K. 
Mci byl komissarzem cywilno-wojskowym, przez sejm w r. 1791. 
wyznaczonym z województwa Witebskiego , ten z Józefą Z/>- 
7ni('c/i(! małżonką swoją , mający potomstwo dwie córki , IV- 
lionell\» Antoninę i Lucyą 31aryannc. Także J^kób (czerwiński 
koło roku 1792. był komornikiem ziemskim Żytomierskim. — 
Heraldyka }Vielądka. 

CZERWNIA HERB. 

Jest tarcza g-oła na której znaku źadneg-o nie masz ani 
figury żadnej, nad hełmem pi<;c piór. Okolski fol. 12G. Biel- 
skiego przywodzi, ze ten herb nadany w owej pod Grunwal- 
dem pamiętnej wiktoryi, w której gdy rycerz Polski tarczą 
swoją silą dokazał nad Krzyżakami, ten herb w nadgrodę 
od Jag-Iella Króla otrzymał. Atoli ja kopersztychu teg-o herhu 
nie kładę, ile ze i w nim nie masz nic osobliwszeg-o, I nie 
piszą nikog-o, któryby tego herbu zażywał. 

CzerifOllka* O tych ani Paprocki, ani Okolski nic 
pisał. Jan komornik W iski pisał się z tąz ziemią na elekcyą 
Jana III. Króla. 

Są także tegoż domu w Litwie, z których Antoni Czerwonka w 
roku 1700. na zjeździe obywateli W. Ks. Lit. podpisał się z wo- 
jewództwa Witebskiego, z powiatu Orszańskiego. — Heraldyka 
Wielądka. 

Czesiejko* O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pi- 
sał. Władysław Czesiejko podczaszy Grodzieński z powiatu 
Lidzkiego 1674. 

W późniejszym wieku, ciż sami podobno, zamienili przezwisko i 
piszą się teraz Czeszejko. W roku 1700. na zjeździe obywa- 
teli W. Ks. Litewskiego pod Olkinikami 31 ar ci n Czeszejko P. 
S. podpisał się z powiatu Grodzieńskiego. Także Rafał (cze- 
szejko w roku 1764. podpisał elekcyą Stanisława Augusta Króla 
z powiatu Grodzieńskiego. — Heraldyka U^iclądka. 

Czeski herbu Lelhva. O tych ani Paprocki, ani Okol- 
ski nie pisał: w Krakowskiem województwie. Mikołaj z Czech 
Czeski, zona jego Wolska herbu Jelita. Zofia (Izcska oso- 
bliwsza Dobrodziejka kościołów Krakowskich S. 3Iacieja i 
S. Szczepana. Czeski eześnik Wołkowicki, córka jeg-o 3Ia- 
ryanna 1690. Jan Czeski w zakonie naszym życie p(»boznie 
zakończył 1664. w Toruniu. Synowiec jego Jacek ostatni z 
tej famlljl, umarł 1668. w Łuckim naszym kościele pocho- 



2^Ą 



Czeski — Czeiszo wski. 



wany: Ilist. Colleg. Luceorien. z te<^o się doroziimiewam, 
ze insi są Czescy w Krakowskiem , insi w Poznańskiem kie- 
dyś kwitnęli. Małgorzata Czeska Tomasza Raszewsklee-o mał- 
żonka. 

Czeski herbu Jastrzęhiec. O tych jawnie świadczy Ba- 
ranoiuski ^ z którego domu Jan miał za sobą Maciejowską. — 



CZESZEWSKI 




HERB. 



Ze ani Paprocki ani Okolski, tak familji tej jako i herbu 
nie znali, dla teg-o tu go kładę. Jest zaś korona Królewska 
otwarta, z której środka cztery bawole rogi, jakom w To- 
runiu widział, czyli tez tylko dwa, jako opisał Jędrzej Sa- 
iecki titulo Łzy żałosnej Minerwy : nad hełmem pół kozła 
z rogami i uszami , z nogami przednieml do góry wzplęte- 
mi, w prawą tarczy obróconeml, z korony prostej, do góry 
niby wyskakującego. Tenże autor przydaje, le kiedyś Flo- 
ryan Saryusz Jelitczyków famlljl przodek, nim nową prero- 
gatywą był nadany, tym się szczycił klejnotem, ale to ża- 
dnej pewności nie ma. Początku tego herbu nikt nie pisze, 
tylko to mam zapewne, że go Boninowie czyli Buninowie 
w Pomeranji zażywają, od których poszli Sławlanowscy i 
Czeszewscy. Sławlanowscy jeszcze zda mi się i podziśdzleń 
kwitną: ale o Czeszewsklch domu, że ostatnia była Elżbieta, 
żona niegdy Ignacego Bąkowsklego herbu Ryś, podkomo- 
rzego na ten czas Chełmińskiego , a potem wojewody Mal- 
borsklego, zmarła wyroku 16G2. świadczy nadgrobek w ko- 
ściele Toruńskim u Ś. Jana, który jej z tym jako widzisz 
herbem osierociała dożywotnia przyjaźń wystawiła. 

Czeszowski herbu Jastrzębiec , w Mazowieckiem I 
Podlaskiem województwach. 



C^etwertyuskl. 



25i5 



CZETWERTYŃSKICH KSIĄŻĄT HERB. 





Czetwertyńscy książęta dwóch herbów zażywają. Pier- 
wszy i pospolity jest takim kształtem, młodzian cale nie odzia- 
ny, na białym koniu siedzi, na którym ani siedzenia żadneg-o, 
ani uzdy nie masz , w prawą tarczy czwałem bieży , prawą 
ręką środek kopjl , lewą wierzch jej trzyma , którą kopią 
Smoka czarnego skrzydlastego w rozdzlewloną paszczękę^prze- 
blja, głowa Smoka w prawą także tarczy skierowana, przy 
przednich nogach konia, w znak leży. Takem go widział 
między herbami książąt Czetwertyńsklch w kościele liuckim 
00. Dominikanów udanego, i w inszych do druku podanych 
Kazaniach, luboc Jansonius męża zbrojnego na koniu osadza. 
Drugi herb, jest księżyc jak na nowiu nie pełny, w srebrnym 
kolorze, rogami obiema na dół spuszczony , gwiazdę złotą o 
sześć graniach niby opasujący, właśnie jakby herb Lellwa 
przewrócony, dwa miecze, jeden od prawego boku, drugi 
od lewego, tenże księżyc z góry przeszyły, kolor mleczów 
biały, rękojeści czarne, pole herbu czerwone, nad hełmenj 
Mitra książęca. Pierwszy herb noszą, na dokument tego, że 
z dawnycłi Jedynowładców Rusklcłi krwle wyszli, którzy tym 
się herbem szczycili. Drugi, że także jest ich własny, a znać 
za jakieś heroiczne dzieła Im nadany, znać to, to z grobo- 
wych w kościele Łuckim 00. Dominikanów na nadgrobkach 
Czetwertyńsklch książąt herbów, to z malowanych w <^ze- 
twertni dziedzictwie ich obrazów, to z Kazania PIgłowskiego 
Rajmunda, któremu dał tyluł Pokój: dla tego niektórzy z 
tej famlljl pierwszy herb Jeźdźca w środku, drugi księżyca 
najpierwszy na prawym boku, między innemi czterema her- 
bami składają. 

Jędrzej Suski w książce swojej której dał tytuł H^łoch^ 
albo rozmowa H^tocha z Polakiem, o swobodach i wolno- 



2o6 Czetiieptyuskl. 



<Jciach narodu Polskiego w roku 1G06. wydanej, z Augu- 
iTUSza Metafrasta i innych Greckich i Ruskich pisarzów po- 
czątki pierwszego herhu ztąd wywodzi. Koło roku 300. od 
narodzenia Chrystusowego, za panowania Greckiego ksląz(^'cia 
Teodora, pokazał sI*;; w ojczyźnie jego w prowincyi Achajl, 
k(,'dy Ś. Jędrzej 31cczeńsklej korony dostąpił, Smok dziwnie 
wielki, nie tylko hydłu, ale i ludzionm szkodzący. Teodor 
książę za osohllwszą pomocą Boską, natarłszy nań koniem, 
przehlł kopią i głowę uciął: od tego czasu potomkowie jego 
zhrojnego męża osohę na koniu, dzidą Smoka przebijające- 
go, za herb sobie wzięli. Za czasem gdy Azyą llzymianie 
opanowali, z ojczyzny swojej do Europy uchodząc, we trzech 
wielkich pułkach, niektórzy z nich nad Dnieprem osiedli, 
miasto wielkie założyli, które Kijowem nazwali, od drzewca 
kopji w herbie swoim, a ztąd od Kijowa łacińscy historycy 
Drewlanami ich przezwali : drudzy z nich nad Wołhą rzeką 
zostali, Jarosław zbudowali, których Roxolanami przezwano. 
Trzeci nad rzeką Wilią miasto Wilno fundowali i od tego 
Litrancs i Liwones imienia nabyli. Słowacy jednak, jednem 
imieniem te wszystkie prowincye utytułowali Rusią, od ru- 
szenia się z miejsca z wielkleml wojskami. Ztąd książęta Ki- 
jowscy albo DrewlanI jeźdźca zbrojnego , Moskwa obnażo- 
nego męża, który Smoka przebijał, Litwa jeźdźca armatnego, 
w ręku goły miecz trzymającego , w herbie zażywali. Poty 
Suski. Wiele jednak w tej swojej powieści niepewnych rze- 
czy i prawie ze wszystkleml historykami naszeml niezgadza- 
jących się położył ten autor, jako to każdy snadno osądzi 
z tego, co się niżej o Ruskich książętach pisać będzie. 

Cambdenus w swojej Brytanji do druku podanej po- 
wiada, że za czasów jego we wsi Riblechester w Lancastryi, 
wykopano kamień, na którym wykowana była naga osoba, 
na koniu siedząca bez siedzenia i uzdy, obiema rękami kopią 
zaniesioną trzymająca, i nacierająca koniem na człowieka le- 
żącego w znak na niemi , obnażonego , która w ręku coś 
kwadratowego jeźdźcy podawała: między koniem i człowie- 
kiem były litery dwie D. M. pod nim zaś napis taki Gal. 
Sa7'mata, ostatek liter tak starożytność zgryzła, że ich za 
świadectwem tego autora niepodobno było vvyczyta(5: przy- 
daje potem zdanie swoje, że ten napis tak się mógł tłóma- 
czve. Centurio Alae Śarmatarmn ., wyższe zaś dwie litery 
D." M. znaczyły liczbę kościelną pięćset, atoli takim kształ- 
tem położone te litery, nigdy pięciuset u wiadomych tych 
rzeczy znaczyć nic mogą: ani tak Ich Interpretować niepo- 
dobna Dux Moschoviae ^ bo w tych tam czasach o Kniaziach 
Moskiewskich świat jeszcze nie słyszała nierychło potem ten 



Czetwertyiiskl. '^'^7 

si(; lytut zaczął. Musiał się podobno Camhdcnus przejrzeć, 
ze miasto Smoka, którego ten mąz przebijał, człowieka pod- 
łożył. Cózkolwiek bądź z tej^o jednak poznać, ze w Sarmaeyi 
ten herb nagic«;o mcza na koniu z dawna był zwyczajny, I nie 
widzę, zęby się kto lymze herbem pieczętował , tylko Caro- 
wie Moskiewscy i książęta Czetwertyńscy : bo książęta Osti-og-- 
scy lubo kiedyś; jeźdźca w herbie nosili, atoli zbrojne«^o : toz 
i o inszych książęcych domach mówić trzeba. 

Wszyscy się na to zgadzają, ze Czetwerlyilscy książęta 
od Włodzimierza Monarchy Ruskiego swój początek wzięli, 
jako świadczy Starowolski fol. 735. Ten albowiem między 
dwunastą synami, których spłodził, miał zostawić syna Swan- 
topelka ksiązęcia, teg-o zaś według' genealogji Og-iilskich na 
mappie wysztychowanej (o czcm ja indziej mówić będę) dwaj 
synowie książęta Twerscy Jędrzej i Dymitr, dwóch książę- 
cych domów przodkami byli, to jest Mirskich i Czetwertyń- 
skich. Z tej racyi jeszcze i podziśdzieii Czetwertyńscy ksią- 
żęta Swantopcłkami się piszą, dla nie zamulonej pamięci, ze 
z książęcego Svvantopełka łona wyszli. Przydaje Pigłowski w 
swojem Kazaniu wydrukowanem, ze praprawnuk Włodzimie- 
rza , był Swantopełk książę, którego siostra Zbisława z Bo- 
lesławem Krzywoustym Królem Polskim na Tronie Polskim 
zajaśniała, w kontrakty małżeńskie wszedłszy. Tego zaś syn 
Alexander, dzieląc się ojczystą z innemi bracią fortuną, gdy 
mu się Czetwertnia działem dostała nad Styrem rzeką leząca, 
z niej pisać się począł Czetwerlyńskim ksiąźęciem. Czetwer- 
tyńskiego Iwana Puciatyeza wspomina: Okolski t. l.y. 547. 
ze za czasów Alexandra Króla dzielił ojcowską substancyą 
piąciu braci książąt Koreckich, Fiedora, Iwana, Wasila, Lwa 
i Ałexandra. Kniaź Andrzej Fiedorowicz, to jest syn Fiedora 
albo Teodora Czetwertyński , z dziedzicznych dóbr swoich, 
które miał w ziemi na ten czas Wołyńskiej , według ustawy 
sejmu Wileńskiego (bo jeszcze na ten czas Wołyń do Litwy 
należał) dwanaście koni , na expedycyą wojenną powinien był 
wystawić. Metryka Jf^ohjńska 1528. Cztery konie, di-ugi v1ę- 
drzej kniaź Czetwertyński. Sześć koni kniaź Fiedor. W tymże 
właśnie czasie któryś z nich miał za sobą Czuryłownę ka- 
sztelankę Przemysłską. Ohjmpia Hzewuścior. Pfi^/owski po- 
wiada, ze w roku 1511>. jeden z tego domu pod Sokalem 
z Tatarami mężnie się l)ijąc na placu poległ. Anna księżna 
Czetwertyńska, Janusza ksiązęcia Zbaraskiego wojewody Bra- 
cławskiego małżonka, matka Jerzego kasztelana Krakowskiego, 
i Krzysztofa koniuszego koronnego. Paproć. Ogród f. 208. 
Stefan podkomorzy Bracławski , wspominają go konstylucye 
1()1.3. z Bokijowny spłodził Eliasza rotmistrza królewskiego, 
Tom IIL 17 



2.18 Czetwerty/iskl. 



ten w roku 1629. posłował na sejm, zlcąd deputowany był 
na trybunał lislcalny Radomski, Constit. fol. 7. i 1638. do 
zapłaty wojsku , Constit fol. 2. Bywał i deputatem na try- 
bunał : mąz rycerski, przez łat siedmnaście z poła niescho- 
dząc przeciwko Tatarom na Podołu, Szwedom w Prusiech, 
Kozakom rebellizującym, zawsze mężnie stawał, umarł 1640. 
Staroiuolski in JJonumen. Zacharyasz o którym konstytucya 
1629. fol. 20. tenże sam zda mi się już w roku 1648. był 
starostą Raciborskim. Porządek Elekcyi. 

Mikołaj kasztełan Miński 1658. KomputlVojska<y posłował 
na konwokacyą 1632. Acta mterj^egnii deputatem na trybunał 
koronny z Bracławskiego 1647. Jansonius: zostawił synów 
dwóch, 31ikołaja i Ałexandra. Stefan na Zywotowie i Kniaziej 
Krynicy chorąży Wołyński, brat Mikołaja kasztełana, syn zda 
mi się podkomorzego Bracławskie^o, pamiętny pod czas Szwe- 
dzkiej inkursyi kawałer, pod Cudno wem przeciwko Moskwie, 
na którą kampanią kornet porządnej dragonji z swojej szkatyły 
wystawił, Królowi z za Dnieprza idącemu, we dwócli cho- 
rągwiach Polskicłi , i z szwadronem dragonji , swoim ko- 
sztem erygowanych assystował. Województwu Wołyńskiemu 
pod czas pospolitego ruszenia pułkownikował. Matka tego Ste- 
fana, Katarzyna z Leśniowa lierbu Grzymała, siostra jego z 
tejże kasztelanową Wołyńską była , a podobno Lubowiecką 
albo Bieniewską, bo ci o te czasy kasztelanami Wołyńskiemi 
byli, to jest koło roku 1665. Sparta Polska fol. 143. Kędy 
ten autor obszernie opisuje rewolucyą pewną tego domu. 
Miał syna ten chorąży, Włodzimierza starostę Siewińskiego, 
ale młodo w ośm lat życia swego światu zniknął 1673. Ojciec 
zaś świat sobie zmierziwszy do zakonu S. Dominika wstąpi- 
wszy pod imieniem Jacka, życia tego śmiertelnego w nimże 
chwalebnie dokończył. Alexander brat Stefana pod czas wojny 
Szwedzkiej zginął, jako i Janusz książę Czetwertyński od 
szabli kozackiej poległ pod Tulczynem. Pigłowski. Tak roz- 
rzutnie krwią książęcą szafują na dobro tej ojczyzny. 

Grzegorz podkomorzy Łucki, poseł na sejm 1627. Con- 
stit. fol. 8. i 1633. Constit fol. 35. i 1638. zkąd był de- 
putowany na trybunał Radomski. Constit. f 21. atoli jeszcze 
się schizma z nim wiązała: z synów jego dwóch, Jędrzej 
rotmistrz królewski kollegio naszemu Łuckiemu trzy tysiące 
pięćset zapisał na Czercach 1678. za co wieczną mu wdzię- 
czność toż kollegium winno : syn się od niego został Jerzy, 
który pojął Izabellę Horainownę. Wacław drugi syn Grze- 
gorza podkomorzego, chorąży Żytomierski posłował na sejm 
1667. Constit. fol. 21. Zona jego Ludowika Wojnianka, i 
z niej syn Jędrzej , który się zręczył z Anną Czaplicowną. 



Czetwei^ liski. 259 

(ledeon władyka I:<ucki w roku 1681. brat stryjeczny Wa- 
cława. Hieronim synowiec Grzegorza, miał za sob.-j 3Iarvann(; 
Wielog^łowsk;} , która pj^imo voto była za Bartlińskim. Stefan 
podkomorzy Bracławski, z Konstancyi Kosakowskiej urodzony, 
deputat trybunału koronnego 1723. zona jego Pepłowska pod- 
komorzanka Bracławska, a z niej synowie Felleyan, Wło- 
dzimierz, Dymitr i Jan w roku 1728. Siostra tegoż Stefana 
z tejże spłodzona Domicella z Józefem Olizarem stolnikiem 
Kijowskim zr(;czona , po śmierci Leducbowskiego podstolego 
Wołyńskiego pierwszego m<^'za : Pani wielkiego rozsądku i 
ludzkości. Gabryel podscdek Bracławski, synowie jego trzej, 
Stanisław Swi(^'tosław i Józef. Brat Gabryela władyka 3Iobi- 
lowski w Moskwie. Trzeci ich rodzony Dymitr młodzianem 
umarł: córki Gabryela, jedna Radzimińska, druga jeszcze 
w Panieńskim stanie. 

Taką nam wiadomość o tej familji podał Niesiecki , później jednak 
zebraną została genealogia tegoż domu , \iTzt7. Franciszka i Ka- 
rola Zabickłch , cz^'ścią z ksiąg łunduszowycli katedr i manaste- 
rów Ruskich, częścią z wieko-dawnvch i teraźniejszych tegoż do- 
mu czynności, ułożoną i do druku w Łucku 1793. podaną, którą 
i Wietądek w heraldyce umieścił : jak kolwiek genealogia ta co 
do książąt Ruskich w niektórych miejscach mylną się znajdzie, 
raczy czytelnik porównać z genealogią przy Historyi Narodu Pol- 
skiego przez Ad. Naruszewicza zamieszczoną, gdy jednak co do 
rodu Czetwcrtyńskich dokładniejszy opis nam dostarcza, przeto 
umieszczam ją całkowicie, 

Kij książę pierwszy, przybywszy nad rzekę Dniepr, miasto Kijów 
założył , miał braci nazwiskiem Szczyka , Korew , i siostrę Łe- 
beda , oa chorągwi Jeźdźca młodziana nagiego bez uzdy na koniu 
siedzącego żmiję przebijającego dzidą używał, od którego trzej 
synowie. 

Ruryk pierwszy książę Ruski, czyli od ruszenia wojska z miejsca 
na miejsce, czyli od wodza dawnego Rusa nazwany, inni piszą 
książę Roksolaiiski na Kijowie w roku 861. 

Sera e o drugi syn bezpotomny. 

Tywor syn trzeci bezpotomny. 

Potomstwo Ruryka ksiązęcla Ruskiego. 

Ihor pierwszy syn, który od poddaństwa Kijowskiego, i Derewiań- 
skiego zdradą zabity został Pojął za żonę Olhc czyli na chrzcie 
świętym Helenę Hoslomysławownę, której w Konstantynopolu Jan 
Zawisza Cesarz Grecki był ojcem chrzesnym, zmarła i pochowana 
w Kijowie, Włodzimierz wielki kości jej za święte z ziemi pod- 
niósł , a patryarcha Konslanlynopolski między święte policzył. 
O niej to różnie piszą, jakoby, Włodzimierz jej był wnukiem, a 
tego Ihora następującemu tu Swiatosławowi bratu rodzonemu oj- 
cem wnoszą. 

Swiatosław syn drugi książę Ruski prędko po ojcu miał umrzeć, 
zostawując synów trzech , ale z tych jeden tylko do procedencyi 
będzie tu użvtv. 

17' 



260 Czetwertyńskl. 



Potomek Swiatostawa ksiązęcia Ruskiego. 

Włodzimierz pierwszy wielki ksiąźe, i jedynowładzca całej Rus- 
syi, Kijowski, Nowogrodzki, Połocki , Turowski, Rostowski, 
Muroniski, Derewlański, Włodzimierski, Turokański, Smoleński, 
i całego Wołynia, zwycięzca Moskwy, Korsonu, pojął za żonę 
Annę córkę Cesarza Greckiego, kiedy i wiarę Grecką przyjął w 
roku 990. jest miedzy święlycłi policzony, którego głowę w cer- 
kwi pieczarskiej w Kijowie i teraz pokazują. Ten miał synów 
dwunastu , od którycli wiele poszło domów. Temu to Włodzimie- 
rzowi z tą polityką przypisują łiistorycy, źe synów swoicłi księ- 
ztwami podzielił. 

Izasław pierwszy syn. 

M ś c i s ł a w drugi syn , od którego poszło synów trzech , i z tycli 
linia książąt Ruskich , Halickich urosła , dla których wyrażenia 
potem synowie Włodzimierza wielkiego wypisani będą. 

Potomstwo Mścłslawa syna dn/giego fVłodzimierza wielkiego. 

Mścisław pierwszy syn Mścisława książę Halicki, od swoich 
braci z księztwa Halickiego wyzuty, używał wsparcia Kazimie- 
rza sprawiedliwego ksiązęcia Polskiego , potem otruty r. 1182. 

Włodzimierz syn drugi, od najazdów Węgierskich księztwo Ha- 
lickie oswobodził, i po Mścisławie bracie swym odziedziczył, umarł 
w roku 1197. miał syna następującego , dla czego później syn 
trzeci 31ścisława położony będzie. 

Potomek lVłodziniierza ksiązęcia Halickiego, syna Mścisława ksią- 
zęcia Halickiego ^ a wnuka Włodzimierza wielkiego. 

Roman książę Halicki, podbiwszy Włodzimierz, Jaźwingią, czyli 
Podlasie, część Litwy i innych książąt całej Russyi jedynowładzca 
ogłosił się, roku 1200. pod Zawichostem w bitwie od Leszka 
ksiązęcia Polskiego zabity, od którego pozostało się synów pięciu 
następujących. 

Potomstwo Romana ksiązęcia Halickiego jedynowładzca ogłoszonego. 

Mścisław^ pierwszy syn. 

Wasilko drugi syn, Łuck posiadał, którego dobywszy, oczy wy- 
łupiono onemu. 

Daniel trzeci syn, koroną z Rzymu sobie przez Opissa posła przy- 
słaną koronowany Królem Halickim, państwo Halickie przez Le- 
szka białego ksiązęcia Polskiego zabrane i Kolomanowi oddane 
odzysk.ił, ten miał syna jednego i córkę jedne, a ci następują. 
Potojnstwo Daniela Króla Halickiego. 

Lew Daniłowicz Król Halicki, Lwów założył. 

3Iarya córka Troidemma ksiązęcia Mazowieckiego żona. 
Upadek Królestwa Halickiego roku 1340. Halickie Królestwo na 
Troidema ksiązęcia 31azowieckiego , synów z Maryi siostry Leona 
zrodzonych dostało się, z których starszy Bolesław za rozkazem 
sekretnym książąt Ruskich daną trucizną zginął. Brat jego drugi 
takąż śmiercią umarł. Na Kazimierza wielkiego. Króla Polskiego 
prawa swojego odstąpił, wziąwszy od Króla ziemię Bełzką a wte- 
dy Halicz, w prowincyą Ruską obrócony należeć zaczął do Polski. 

Dalszy ciąg potomstwa Mścisłatoa syna drugiego Włodzimierza 

uńelkiego. 
Wszewołod czyli Wszewołodzimierz, syn trzeci księcia Ha- 
lickiego , a brat Mścisława ksiązęcia Halickiego , książę Bełzki, 
częścią Halicki . od którego poszły trzy córki. 



Czetwertyiiskl. 261 



Potomstwo fVszewola, cztjli ff^szewołodzimierza. 

Anastazya pierwsza córka, Bolesława czwartego książęcia Polskiego 
żona , w roku 1151. 

Eudoxya druga córka Miecislawa Polskiego, brata Bolesława czwar- 
tego ksi,'}ź^'cia Polskiego. 

Helena trzecia córka Kazimierza drugiego, brata trzeciego Bole- 
sława czwartego książęcia Polskiego żona, a tak ksicztwo Beł- 
zkie do Polski całkiem przeniosło się. 

Dalszy ciqg synóio fVlodzimiej'za wielkiego. 

Światosław syn trzeci Włodzimierza wielkiego. 

Wisz es ław syn czwarty, 

Wszewołod syn piąty, 

Światopełk syn szósty książę Twerski, Kijów opanował, dwóch 
braci młodszych od siebie, książęcia Chleba, i książęcia Borysa, 
zalJił, lecz po dwa razy, od Jarosława brata swego zwyciężony, 
len o pomoc do Bolesława pierwszego Króla Polskiego udawał 
się w roku 1008. od lego bvła jedna córka i dwóch synów, któ- 
rzy następują, sam zaś w Czechach miał umrzeć. 

Potomstwo Światopelkn sytta szóstego fVlodzimierzn wielkiego. 

Zbisława Bolesława trzeciego Krzywoustego Króla Polskiego żona 
w roku 1168. zmarła,. 

Dymitr syn pierwszy Swiatopełka, autor Polski Starowolski mylnie 
posądził,' że od tego poszli książęta Czetwertyiiscy, a genealogia 
Ogińskich w Wilnie zrobiona , jeszcze bardziej w lem chybiła. 

Andrzej drugi syn Swiatopełka. 

Dalszy ciąg synów lVlodzimierza wielkiego. 

Jarosław siódmy, syn Włodzimierza wielkiego, książę Rzezański 
no zwyciężeniu Światopołka rodzonego brata swego, po śmierci 
Bolesława Chrobrego Króla Polskiego, i odporze danym Mieczy- 
sławowi Królowi Polskiemu , jedynowładzcą całej Russyi ogłosił 
się , len miał synów piąciu , i córek dwie , którzy po wyliczeniu 
reszty synów Włodzimierza wielkiego położeni będą. 

Stanisław syn ósmy Włodzimierza wielkiego. 

Bracisław syn dziewiąty: N. dziesiąty od którego poszedł Juri a 
Włodzimirowicz książę" Dołhoruki. (Podług Naruszewicza Po- 
świzd i Sudysław.) 

Borys jedenasty syn,, na chrzcie świętym Roman książę Rostow- 
ski, od ksiązęcik Światopołka zabity yy roku 1004. w Wyszo- 
grodzie pogrzebiony , między świętych policzony. 

Chleb dwunasty syn na chrzcie świętym Dawid, książę ^luromski 
od książęcia Światopołka brata zabity w roku 1007. w Sniatynie. 
Potomstwo Jarosława syna JFlodzimierza wielkiego. 

Izasław pierwszy syn, książę Kijowski od braci wyciśniony, to 
jest Stanisława , i Wszewolda z miasta Kijowa o pomoc Bole- 
sława drugiego Króla Polskiego prosił w roku 1069. a Bolesław 
Łuck , Włodzimierz , Chełm , Kijów na siebie zabierał , lecz po 
ugodzeniu się książąt Ruskich, Bolesław Król, też księztwa opu- 
ścił : Izasław zaś najechany polem od Połowców, przebiły kopią 
zginął, pogrzebiony w cerkwi dziesięcinnej Najświętszej Maryi 
w grobie marmurowym w Kijowie , miał dwóch synów , którzy 
później wymieniem będą. 
Światosław drugi syn Jarosława książęcia Rzezańskiego książę 
Czerniechowski , a jak inni piszą , książę Pruński , spoczywa 



262 €zetivertyiiskL 



w Czerniechowie w cerkwi Spasa , zostawił syna jednego , który 
się tu kładzie. 

Potomek Swiałoslaioa syna drugiego Jarosława. 

Dawid syn Światoslawa ksiqźccia Czerniechowskiego, i Pruiiskic- 
go, miał trzecli synów takoż tu po sobie następiijącycli. 

Potomstwo ,Doii'uIa syna Swiatosława księcia Czerniechowskiego. 

Mikołaj Świat os za syn Dawida i Hiinien Pieczar Kijowsiiicli, 
którego do dziś dnia ciało w pieczaracli okazują , i między świc- 
temi liczą. 

Izasław drugi syn Dawida. 

Włodzimierz, trzeci syn Dawida. 
Dalszy ciąg potomstwa Jarosława syna }Vlodzimierza wielkiego. 

Wszewołod książę Perejasławski, czyli AVłodzimierz trzeci, syn 
książęcia Jarosława Rzezaiiskiego, osiągnął całe księzlwo Kijow- 
skie, czego oneniu wszyscy książęta zazdrościć poczęli, a książę 
Halicki Ilonian przynająwszy za pieniądze Połowców z namowy 
Króla Polskiego, najechał księztwo Kijowskie, ugodził się w Pe- 
rejasławiu, a Połowcy zbuntowani zabić onego mieli, tu różność 
się okazuje, bo wyżej położyło się, że Roman książę Halicki, 
pod Zawichostem w bitwie z Leszkiem zabity : może to być, że 
inny jaki jeszcze znajdował się Roman , nadto pisz<'| , że książę 
Włodzimierz Jarosławowi bratu najeżdżał Kijów, a autor Harl- 
kuoch stryjem go Jarosławowi być mianuje , ten najazd miał być 
w r. HIS. a Bolesław trzeci Krzywousty był w pomocy Jaro- 
sławowi w roku 1123. Ten zbudował cerkiew S. Michała Wi- 
dubickiego nad Dnieprem w nizza pieczarami , pochowany tamże 
w Kijowie w cerkwi S. Zofji ; miał synów dziesięciu, po wypisaniu 
reszty synów Jarosława książęcia Rzezaiiskiego, wyrażą się. 

Jarosław syn czwarty, ten córkę swoje Grzymisławę oddał za 
żonę Leszlcowi białemu ksiąźęciu PolsJ^iemu , z tej zaś zro- 
dzona błogosławiona Salomeą w roku 1202. dostała się Koloma- 
nowi Królewiczowi Węgierskiemu w roku 1215. w tedy odebrał 
Leszek Halicz , Pzemyśl , i w posagu oddał. 

Jaropelk piąty syn książę Rzezański. 

Wyzesława córka pierwsza książęcia Jarosława syna Włodzimie- 
rza wielkiego, Rolesława drugiego Króla Polskiego żona w r. 10t)7. 

Dobrogniewa czyli Marya córka druga książęcia Jarosława. Kazi- 
mierza pierwszego Króla Polskiego żona, zaślubiona w r. 1038. 
umarła w r. 10H7. 

Potomstwo Włodzimierza czyli Wszcwolda syna trzeciego Ja- 
rosława. 

Stanisław pierwszy syn Włodzimierza Perejasławskiego książęcia, 
pojął za żonę Kazimierza Króla Polskiego córkę, wtedy niektóre 
księztwa od Polaków zawojowane powrócone zostały. 

Wszewołod Michał drugi syn, miał za żonę Turokannę księ- 
żniczkę Połocką, wtedy Moskwa od Iwana Razylida w 31oskwie 
zbuntowana , wybiła się z mocy Wszewołoda , i innych książąt 
Ruskich. 

Upadek księztwa Potockiego. Po zgasłej linji książąt Ruskich Po- 
łockich , ze trzydziestu starców była złożoua rzeczpospolita , ale 
tę Punigajło książę Litewski zawojował. 

Swiatopełk syn trzeci Włodzimierza książęcia Perejasławskiego 
książę Wołyński, Bracławski, Czerniechowski, i Włodzimierski, 



Czetwertyiiski. 265 



posiłkował Henryka Cesarza , na Bolesława trzeciego Króla Pol- 
skiego , w najechaniu Szlrjska w roku 1109. gdzie zdradą za- 
bity, miał synów trzech, którzy później wyrażą się. 

I hor svn czwarty. 

Jaropełk piątv syn obrawszy się wodzem w ksicztwie Kijowskieni, 
wypowiedział wojnę Bolesławowi trzeciemu Królowi Polskiemu r. 
1134. dla odzyskania Ruskich ksioztw od Polski, lecz pojmany 
w bitwie , odstąpił , ten zostawił syna następującego. 
Potomek Jaropelka. 

Bolesław svn Jaropelka ostatni panujący ksiąźe Rusi czerwonej 
struty umarł w r. 1340. w tedy Kazimierz wielki Król Polski 
najechał , i do Polski przyłączył. 

Upadek księztw Buskich w roku najprzód 1340. na koniec w r. 
1380. począwszy od Bolesława Chrobrego, Mieczysława drugiego, 
Kazimierza pierwszego , Bolesława drugiego , Bolesława czwar- 
tego , Kazimierza drugiego , Leszka pierwszego białego , Bole- 
sława piątego , aż do Kazimierza wielkiego Królów i książąt 
Polskich , to z ich siostrami to z ich córkami , spokrewnienia, 
wielkie niegdyś księztwo Ruskie na dwadzieścia ośm znacznych 
księztw podzielone przez lat 525. kwitnące upadło, a potomkowie 
Jagiełłowi Królowi Polskiemu i Wielkiemu Książęciu Litewskiemu 
przy tytułach książęcych zostawiwszy na podległość prawom, i 
równość ze stanem rycerskim zaprzysięgli. 

Dalszy ciąg potomstwa Włodzimierza^ czyli Wszewolda syna 
trzeciego Jarosława. 

Dawid piąty syn Włodzimierza książęcia Perejasławskiego. 

Mścisław szósty syn. 

Roman siódmy syn, od którego był syn. 

Bazyli ósmy syn, od tego poszli książęta na Ostrogu Ostrowscy, 
a na Zasławiu książęta Zasławscy. 

Włodzimierz syu dziewiąty. 

Rości sław syn dziesiąty utopił się w Dnieprze na przeprawie. 

Potomstwo Izaslawa książęcia Kijowskiego pierwszego syna Jaro- 
sława , który był synem Włodzimierza wielkiego. 

Jaropełk pierwszy syn Izaslawa, na Wszewołda stryja swojego, 
iż ojczyste księztwo Kijowskie onemu wziął, powstał, w tym 
faworyt jego nazwiskiem Nieradziec jadącego Jaropelka z Wło- 
dzimierza, do Zwinogroda śpiącego zabił, pochowany jest w 3Io- 
nasterze S. Piotra, który sam budować zaczął, teraz ma być 
tylko pbic niedaleko Monasteru picczarskiego w Kijowie. 

Michał Światopelk syn drugi książę Kijowski nastąpił na Ki- 
jowską stolicę po Wszewoldzie stryju zmarłym przywłaszczoną, 
zbudował kamienną cerkiew, i monaster S. 3Iichała Złotowercha 
zwany, w starem mieście Kijowie, gdzie pochowany został. Tam 
łjeraz ciało S. Barbary bez głowy znajdować się ma. Od tego 
Swiatopołka Izasławowicza. linią swoją wiodą książęta Czetwer- 
lyiiscy, a ten miał synów dwóch. 

Potomstwo Michała Swiatopołka książęcia Hijowskiego^ syna Iza- 
sława książęcia Kijowskiego. ^ 

Rościsław, syn pierwszy książęcia 3Iichała Swiatopołka; książę 
na Ukrainie, Kaniowie, Bohuslawiu , i Korsuniu panujący, za 
którego Tatarowie Ruś przez lat kilka rujnowali, i haracz sobie 
dawać przymusili r. 1211. ten miał syna jednego, i córkę jedne. 



'2M Czetwertyński. 



Potomstwo Rościslaica ksi]qiccia na llkrninie jyanującego syna Mi- 
chała Si^iotopełka ksu{ żęcia. 

I w o syn Rościslawa ksijjźe Światopelk na Kijowie , wygnany od 
braci z 3Iaryq źonn , i synem Ignacym na zamku w Lublinie 
mieli od Kr(')la Polskiego około potrzeb całego dworu opatrzenie, 
w Lublinie u księży Dominikanów spoczywają, z klóremi drzewo 
krzyża świętego jest wniesione. 

Grzymislawa księżniczka Swiatopełkowna córka Rościslawa , a Le- 
szka Czarnego książęcia Polskiego żona w roku 1227. 
Pototnstifo Iwona syna ksiąsęcia Rościslawa. 

Ignacy ksi.-jże Światopelk. 

Dalszy ciąg potomstwa Michała Swiatopełka ksiązęcia Kijowskiego. 

Wasyl syn drugi książęcia Michała Swiatopełka, 

Jerzy syn trzeci, ksi.yźe Światopelk w Kijowie cerkwie fundował, 
wierzchy złocić kazał , we Lwowie cerkiew dla katedry Ruskiej 
wystawił, i dobra ponadawał , ten miał synów dwóch w swojem 
miejscu tu położonych. 

Semeon syn czwarty, książę Światopelk. 

Potomstwo Jei^zego syna trzeciego ksiązęcia Swiatopełka. 

Pawio syn pierwszy Jerzego, książę Światopelk. 

Al ex a n der syn drugi, książę Światopelk od miasta Czetwertni na 
Wołyniu nad rzeką Styrem założonego, nazwany Czetwertyński, 
gdzie Monastery dla obojej płci duchowieństwa Ś. Bazylego fun- 
dował z opactwem , czyli archimandryę w roku 1437. ten miał 
synów następujących. 

Potomstwo ksiązęcia Alexandra Swiatopełka od Czetwertni Cze- 
twertyńskipi ?iazwanego. 

Iwan syn pierwszy książę Światopelk Czetwertyński Puciatycz 
zwany , miał zostawić po sobie synów. 

Jerzy drugi syn, książę Śwjatopelk Czetwertyński. 

Teodor syn trzeci książę Światopelk Czetwertyński, miał żonę 
Kalwickę , zostawił synów dwóch. 

Potomstwo Teodora syna Alexandra , od Czetwertni Czetwertyji- 
skim /iozwanego. 

Wasyl książę Światopelk Czetwertyński syn pierwszy Teodora, 
zostawił synów, trzech, którzy w swojem miejscu wymienieni będą. 

Fedory książę Światopelk Czetwertyński syn drugi Teodora, zo- 
stawił syna jednego , który niżej położony będzie. 

Potomstwo ff^asyla, syna Teodora pierwszego, a wnuka Alexandra 
od Czetwertni Czetwertyfiskim nazwanego. 

Matwiej syn pierwszy ksiąźe Światopelk Czetwertyński, dzjedzic 
Niemierowszczyzny , Pohrebysz , Obodowski , Daszowa , Zywo- 
towa , Kalnika , Kniazy , i Talatyna , był zaślubiony z Eudoxyą 
Wahanowską , spłodził córkę następującą. 
Potomek Matwieja ksiązęcia Swiatopołka Czetivertyiiskiego . 

Anna księżniczka Swiatopełkowna Czetwertyńska Janusza ksiązęcia 
Korybufa Zbaraskiego wojewody Bracławskiego żona. W tedy 
miasto Czetwertnia wpadło w dom Jerzego kasztelana Krakow- 
skiego i Krzysztofa koniuszę<^o koronnego, którzy w późniejszym 
czasie llrehorcmu książęciu Światopełkowi Czetwertyńskiemii pod- 
komorzemu Łuckiemu bratu swemu, od wujecznych, Avujeczneniu 
autentyczną rezygnacyą powrócili. Ta pogrzebiona została w Mo- 
nasterze Staro-Ćzetwcrtyńskim. 



Czetwertyńskl. 



Dahzj/ ciqg- potomstwa Wasyla, syna Teodora ykrwszcgo a wnuka 

Alea-a/tdra od Czetwertni Czetwertyitsldin nazwanego. 
Michał drugi syn ksiąźe Światopełk Czetwertyński, ten miał córkę 
jedne nast^^puj.jcą. 

Potomek Michała ^ksiązęcia Swiatopelka Czeiwertyńskiego. 
Helena k.si^'żniczka Swialopełkowna Czetwerlynska córka .Michała 

zaśhihiona ksiijż^ciu Sanjjuszkowi na Zasławiu. 
Dalszy ciąg potomstwa Wasyla syna Teodora pien/iszego, a wnuka 

Alea-andra od Czetwertni Czetwertyiiskiego. 
Fedory ksiąźe Światopełk Czetwertyński niial syna po sobie na- 
st^pującejjo. 

Potomstwo Fcdorego ksiązęcia. 

Eustach i ksi.-jże Światopełk Czetwertyński, na ten czas w domie 
ksiqź<-}t Zbaraskich znajdujące si^'; niiaslo Czelwertnia , poczęło 
się nazywać Staro - Czetwerlnią , dla dóbr w bliskości będących 
JJorowicze , przezwanycli przez ksiązęcia Jakowa , czyli Jacka 
Swiatopelka Czetwertyńskiego Nowo-Czetwertnią ; ten Eustachi 
miał syna jednego , i córkę zakonnicę Humenio manasteru w sta- 
rej Czetwertni. 

Potojnstwo Eustachiego. 

Hr,ehory na starej Czetwertni Raśnikach, i Majkowie , książę 
Światopełk Czetwertyński podkomorzy Łucki dziedzic Wiśniowa, 
i Czerczyc , z Maruszo Uskrzyńską spłodził córkę za Piotrow- 
skiego wvdaną , i synów dwóch, umarł w roku 1G51. dnia 12. 
3Iaja , pochowany w Monasterze starej Czetwertni, któremu od- 
nowił fundusz. 

Potomstwo Hrehorego. 

Zacharyasz starosta Kaciborowski pierwszy syn, na starej Cze- 
twertni , i 31ajkowie ksiąźe Światopełk Czetwertyński , rotmistrz 
wojska Polskiego , miał synów czterech, którzy w swem miejscu 
wyrażeni będą. , 

Wacław drugi syn na sł,arej Czetwertni, i Raśnikach książę Świa- 
topełk Czetwertyński , Zyczyński , i Daniczowski starosta , który 
z Ludwiką ff^oJnianką^Jasinnicką zostawił córki; jedne Joannę, 
za księcia Alexandra Swiatopelka Czetwertyńskiego kasztelanica 
Mińskiego, drugą za Borozne do Mało-Rossyi, z której dwie 
córki poszły , za Skroropackiego, i 31iklaszewskiego , od których 
domów są skolligacenia z Gudowiczami , Chwasłowanii,, Rozu- 
mowskiemi , i książętami Prożorowskiemi , a trzecią za Żółkiew- 
skiego wydano. 

Potomstwo Zachary asza syna pierwszego Hrehorego. 

Hieronim pierwszy syn, na starej Czetwertni, książę Światopełk 
Czetwertyński miał żonę Bartlemską z domu fflelogtowskq. 

Andrzej drugi syn, na starej Czetwertni, i 3Iajk()wie ksiąźe 
Świato|)rlk Czetwertyński, rotmistrz Ayojska Polskiego, trzy razy 
żenił się. hno z Magdaleną Pniewską. Udo z Zuzanną Zieliiiską. 
Ztio z Anną z Szpanowa Czapliczowną , zostawił syn(')W trzech, 
którzy niżej położeni będą, żył około roku 1701.^ 

Gedeon trzeci syn, na starej ('zetwerlni książę Światopełk Cze- 
twertyński, biskup Rusko-Lucki, i Ostrogski, w roku l().T2. po- 
dług innych roku 1081. polem metropolita Kijowski, ź)ł jeszcze 
około roku 1()8(). pogrzcbiony w katedrze melropolilaiiskicj w Ki- 
jowie, z kazań i pism wydanych podziśdzień w całej Rossyi sławny. 



266 Czetwertyiiski. 



Hrehorj^ czwarty syn na starej Czetwertni ksiąźe Światopełk Cze- 
twertynski bezpotomnie zeszedł. 

Potomstwo Andrzeja^ syna di'iigk'go Zacharyasza stay^osty Raci- 

bo?'owskiP"-o. 

Marcyan syn pierwszy na starej Czetwertni ksiąźe Swiatopelk 
Czetwertyński miał żonę lVieloglowską bezpotomny. 

Jerzy syn driij,a na starej Czetwertni ksiąźe Światopełk Czetwer- 
tyński miał żonę, siostrę żony Szeremety hetmana Zaporozkiego. 
Był w niewoli Tureckiej roku 1099. którego Mazepa hetman Za- 
porozki roku 1701. uwolnił. Powtóre ożenił się z Izabellą Ho- 
rajmoivną, powrócony został z Turek w roku 1701. zostawił po 
sobie syna następującego. 

Potomek Jerzego. 

Bazyli na starej Czetwertni, IMajkowie, książę Światopełk Cze- 
twertyński Bazylianem został. 

Dalszy ciąg potomstwa Andrzeja syna drugiego Zacharyasza 
starosty Raciborowskiego. , 

Janusz na starej Czetwertni i Majkowie książę Światopełk Cze- 
twertyński syn trzeci Andrzeja pułkownik w wojsku Rossyjskim 
za Piotra Alexie\vicza Cara Moskiewskiego , umarł w Łucku r. 
1728. ten zeszedł ostatni z linji książęcia Zacharyasza starosty 
Raciborowskiego . 

Potomstwo If^aclawa syna drugiego książęcia Hrehorego podko- 
morzego Łuckiego. 

Janusz syn pierwszy na starej Czetwertni książę Światopełk Cze- 
twertyński podkoniuszy Wielkiego Księztwa Litewskiego, żył około 
roku 1705. zeszedł bezpotomnie. ^ 

Stefan syn drugi na starej Czetwertni książę Światopełk Czetwer- 
tyński zmarł bezpotomnie. ^ 

Gabryel syn trzeci na starej Czetwertni, i Rośnikach książę Świa- 
topełk Czetwertyński po dwa razy żenił się : hno z Barbarą 
Stępkowską kasztelanką Bracławską, 2do z Maryanną Morawiń- 
ską. Zostawił synów siedra i córek sześć , pierwszą za Jełowi- 
ckiego , drugą Bogumiłę za Radzimińskiego , trzecią za Porczyń- 
skiego, czwartą Domicellę, hno za Kaletyńskiego, %do za Józefa 
Czarneckiego sforostę Karolińskiego, piątą Franciszkę za Nowo- 
miejskiego starostę Braclawskiego, szóstą zakonnicę Benedyktynkę. 
Był już ostatni z linji książąt na starej Czetwertni piszących się 
pozostały. Odprzedał był Czetwertnią Horajmowi. , 

Sylvester syn czwarty na starej Czetwertni książę Światopełk 
Czetwertyński, był wprzódy archimandrytą w Monasterze Cze- 
twertyńskim , potem za przysłaniem officerów od Piotra wielkiego 
Cara Moskiewskiego, został biskupem Białoruskim i Moliylowskim. 

Potomstwo Gabryela syna trzeciego If^aclawa z Barbarą Stęp- 
kowską spłodzone. 

Michał pierwszy syn na starej Czetwertni, Raśnikach, Krupie, 
Racliini , Zaboźu , Seredyńcach , i Drohyniczach , książę Świato- 
pełk Czetwertyński, podkomorzy ,Bracławski, rotmistrz w wojsku 
Polskiom, starosta Utajkowski, i Zyczyński, ożenił się był z He- 
leną Zurakowską., bezpotomnie zmarł w Dobrach wsi Łatańcach, 
w województwie Braclawskiem , |)ocliowany w Łucku u księży 
Dominikanów w roku 1763. zasilił substancyą swoją, dom swój, 
Czetwertnię starą od Horajma odkupił. 



Czetwertyiiski. 267 



Władysław drugi syu na starej Czctwertni , ksijjźe Światopełk 
Czctwertyiiski , starosta Utajkowski , ożeniony z Katarzyn.^ lia- 
(hhnińską , zostawił dwóch synów, którzy niżej si^' wyraź.*). 

Alexander syn trzeci na starej Czetwertni, ksi.jże Światopełk (]ze- 
twertyński , podkomorzy Uraclawski , starosta Pułtowski , wszedł 
l)ył w kontrakt małżeński, z Joanną Oslroicską w Tywrowie w 
roku 1731). i zostawił czterech synów, i córkę 13arbar\;: , którzy 
na swojcm miejscu wyrażeni, a w czasie rozruchów J*olskich od 
wojska liossyjskiego w Mohylowie nad Dniestrem w niewolą wzięty 
w Alikolajowie umarł, pochowany w Konstantynowie -Starym u 

, księży Dominikanów w roku 17()0. , 

Święto sław syn czwarty na starej Czetwertni, książę Światopełk 
Czetwertyński , dziedzic Sachnów, i J5erliniec , ożenił się z Anną 
Ostrows/cff w Tywrowie roku 1739. zostawił trzech synów, i 
córki, Elżbietę za Malińskiego, Rozalię za Bykowskiego, Helenę 
za Dorożyńskiego , i Brygidę za Radlowskiego wydane, umartw 
Sachnach, tam od Ilajdamaków będąc postrzelony pochowany w 
Latyczowie u księży Dominikanów w roku 1659., 

Stanisław syn piąty na starej Czetwertni, książę Światopełk Cze- 
twertyński , miał dwie żony. \//w Eufemię Suchorshii , z którą 
spłodził Barbarę córkę , a ta się zaraz kładzie, Udo z Nakowal- 
nianką generała Rossyjskiego córką bezpotomną, umarł w roku 
1760. w Slarodubie. 

Potomstwo Stanisława. 

Barbara Stanisławowna księżniczka Świaiopcłkowna Czetwertyńska, 
narodzona w roku 1750. w 31ało-Rossyi , u Katarzyny drugiej 
Imperatorowy honorowa dama, za Jakóba Korsakowa najprzód 
w iMoskwie wyszła, a owdowiawszy, w roku 1782. do Polski 
przyjechała, i za dozwoleniem Piusa VI. Papieża, dnia 28. za 
książęcia Marcellego brata swego stryjeczno-rodzoncgo w Janko- 
wie powtórnie poślubiona, w roku 1791. dnia 22. Października 
tamże zmarła. 

Dalszy ciąg potomstwa Gabryela syjia trzeciego JVaclawa z po- 
wtórną zoną Maryanną Moi^awihską spłodzonego. 

Stefan syn szósty na, starej Czetwertni, książę Światopełk ('ze- 
twertyński, starosta Zyczyński, ożenił się z N. Popowską wdową 
z domu Bośniacką , zostawił dwóch synów, którzy niżej położeni 
będą. Umarł w Seredyńcach pochowany na starym Konstantyno- 
wie u księży Dominikanów w roku 1776. , 

Włodzimierz syn siódmy, na slarej Czetwertni, książę Świato- 
pełk Czetwertyński, starosta Utajkowski, ożeniony z Teresą Bo- 
śniacką. Potomstwo w synach w miejscu swojem położone będzie, 
córkę zaś ma Maryanne. 

Potomstwo książęcia Władysława syna drugiego książęcia Ga- 
bryela. , 

Feiicyan syn pierwszy na starej Czetwertni, książę Światopełk 
Czetwertyński, kasztelan Czerniechowski, Orła białego, i S. 
Stanisława kawaler, ożeniony z Justyną łiarsza/iką, Szołudck, 
Boczanicy, i Odżitycy dziedzic, ma synów książąt Wojciecha, 
Ludwika, Franciszka, i córki. , 

Michał Alexander drugi syn na starej Czetwertni, książę Świa- 
topełk Czetwertyński , starosta Tuszyński , rotmistrz wojska Pol- 
skiego , orderu Ś. Stanisława kawaler, ożenił się z Katarzyną 



268 Czetwertyiiskl. 



Skarbkową , kasztelanową Inowłodzką wdową , z domu Bruchla- 
telowną zmarłą w roku 1792. w Piotrkowie u księży Bernardy- 
nów pochowaną , potomstwo pozostaje. 

Potomstwo ksiąięcia Aleanndra , syna trzeciego księcia Gabryela. 

Gabryel Ferdyna^id syn pierwszy na starej Czetwertni, i Ho- 
ryngrodzie książę Swiatopełk Czetwertyuski orderu S. Stanisława 
kawaler. 

Marcellj Józef syn drugi na starej Czelvv^erlni , i Horyngrodzie 
książę Swiatopełk Czetwertyński orderu S. Stanisława kawaler, 
dziedzic Jankowa i 3Iajkowa,, był ożeniony z Barbarą Korsakową 
wdową z domu księżniczką Swiatopełkowną Czetwertyńską stry- 
jeczną rodzoną siostrą swoją, po zamęźciu w lat dziewięć zmarła; 
ten książę Marcelli był użyty do porty Ottomańskiej do Konstan- 
tynopola , za którego staraniem konfederacya Barska w r. 1772. 
z pod Warny, i Ruszczuka do Polski przez Węgry powróciła 
się. Przy attaku cytadelli Dziurdziewa nad Dunajem odebrał po- 
strzał lekki w rękę w roku 1771. 

Wincenty Jarosław syn trzeci na starej Czetwertni i Horyn- 
grodzie , książę Swiatopełk Czetwertyński , dziedzic Jarczowa, 
ożenił się z Teresą Kuj'dwanowską rozwiedzioną z hrabią Kra- 
sickim. 

Klemens August Włodzimie^rz syn czwarty , na starej Cze- 
twertni, i Horyngrodzie książę Swiatopełk Czetwertyński starosta 
Pułtowiecki. 

Potomstwo ksiąięcia Swiętoslawa syna czwartego ksiązęcia Ga- 
bryela. 

Janusz syn pierwszy na starpj Czetwertni książę Swiatopełk Cze- 
twertyński kawaler orderu S. Stanisława, dziedzic Drohynicz i 
Zabuża , ożenił się z Teofilą Sadoiaską starościanką Słonimską, 
był do delegacyi użyty od konfederacyi Barskiej do Turków roku 

1772. ' . . . ' . 

Flory a n syn drugi na starej Czetwertni, książę Swiatopełk Cze- 
twertyński , Sachnów , Łożniów , dziedzic. , 

Marcin syn trzeci na starej Czetwertni książę Swiatopełk Cze- 
twertyński dziedzic Berliniec. 

Potomstwo ksiązęcia Stefana starosty Zyczyiiskiego syna szóstego 
ksiązęcia Gabryela. ^ 

Adam Jan syn pierwszy na starej Czetwertni książę Swiatopełk 
Czetwertyński, starosta Kruszelnicki , ożenił, się z Bośniacką. 

Józef syn drugi na starej Czetwertni książę Swiatopełk Czetwer- 
tyński. 

Potomstwo ksiązęcia Włodzimierza starosty Utajkowskiego syna 
siódmego ksiązęcia Gabryela. 

Janusz syn najstarszy na starej Czetwertni książę Swiatopełk Cze- 
twertyński. , 

Antoni Stanisław syn drugi na starej Czetwertni książę Swia- 
t,opelk Czetwertyński kasztelan Przemyski orderu Orla białego i 
S. Stanisława kawaler, dziedzic Markowicz, ożeniony \mo z N. 
Kopenhauzoioną ma potomstwo córek dwie i syna ksiązęcia Bo- 
rysa, 2do z Koletą Choloniewską kasztelanką Buską ma syna 
Konstantego, do Chrztu Imieniem , i za zleceniem Imperatorowej 
Jmci Katarzyny drugiej przez generała swego Kochowskiego 



Czetwertyjuski. '269 



w roku 1792. w Warszawie trzymanego , ten książę Antoni na 
kilku sejmach wsławił si^> wielorakiemi głosami. 

Gustaw drugi syn w roku 1794. 

3Iikołaj syn trzeci na starej Czctwerlni ksiąźe Światopełk Cze- 
twertyński rotmistrz w wojsku Polskiem. , 

Józef syn czwarty na starej Czetwertni ksiąźe Światopełk Cze- 
twerlyński , ożenił się z Zawojską generało\\;nq. 

Michał syn piąty na starej Czetwertni ksiąźe Światopełk Czetwer- 
tyiiski orderu S. Stanisława kawaler, ożeniony z Czechowiczuir 
l'krzyiiską. 

Karol syn szósty na starej Czetwertni książę Światopełk Czetwer- 
tyuski. 

Potomstwo Fedorego Swiatopelka Czetwertyńskiego syna drugiego 
Teodora , a wnuka Alexandra od Czetwertni Czetwertyńskim 
7iazwanego. 

Andrzej ksi.-jże Światopełk Czetwertyiiski jeden , który z Maryą 
Lwowną spłodził, synów trzech po sobie tu następujących. 

Potomstwo Andrzeja syna Fedorego , wnuka Teodora , prawnuka 
Alexandra od Czetwertni Czetwertyński?n zwanego. 

Wasyl ksi.-jże Światopełk Czetwertyiiski svn pierwszy. 

Jaków czyli Jakób książę Światopełk Czetwertyiiski Leśniczy 
Piński syn drugi, miał dwie żony Annę Horajmownę i Anastazyą 
Podhorodeńska , zostawił syna i kilka córek , którego syn zaraz 
się kładzie z swojemi siostrami. 
Potomstwo Jakowa czyli Jakóba Leśniczego Pińskiego. 

Fedor książę Światopełk Czetwertyiiski, miał zejść bezpotomnie. 
Siostry zaś wyszedłszy za mężów, Marusza za Rohozińskiego, 
Katarzyna za Złobę, Anastazyą za Chrynickiego, od której, bvła 
córka za Teleckim, dalej Zolia za Łąckiego, i Janowskiego, l5u- 
doxya z Podhorodeńskicj spłodzona za Ordzina, niektóre z tych 
bezpotomnie poschodziły. 

Dalszy ciqg potomstwa Andrzeja syna Fedorego wnuka Teodora, a 
prawnuka Alexandra od Czf/twertni Czetwertyńskim nazwanego. 

Jacek czyli Jaków ksiąźe Światopełk Czetwertyński syn trzeci, 
miał żonę Bokijownę , dobra miasto Borowicze nad Styrem na 
Wołyniu Nową Czetwertnią przezwał, zamek wymurował i wa- 
łem obsypał, na niej pisać się począł. Posłował do 31oskwy od 
Polski w roku 1580. Ten zapatrzywszy się na książęcia Ostrog- 
skiego, herb zamieniającego, i swój herb starożytny pogonię Ruską 
w Leliwą przeistoczył , i używać począł , miał trzech synów , i 
córkę. Którzy się zaraz wyrażają. 

Potomstwo Jacka czyli Jakowa syna trzeciego, który na nowej 
Czetwertni pisać się począł. 

Hrehory Konstanty syn pierwszy na nowej Czetwertni, ksiąźe 
Światopełk Czetw^ertyński , miał zejść bezpolomni,e. 

Stefan syn drugi na nowej Czetwertni ksiąźe Światopełk Cze- 
twertyński, podkomorzy Braclawski , trzy razy się żenił, hno 
z Anną Bokijowną. 2do z Anną Mikuliiiską bezpotomną. Ztio z 
Katarzyną Charledzką , z domu Leśnio\yską. Ten na potrzeby 
rzeczypospolitej Polskiej , pięćset ludzi zbrojnych , przeciwko Mi- 
chałowi wojewodzie Wołoskiemu , Gustawowi Adolfowi , w Pru- 
siech, i na Kozaków Zaporozkich swoim kosztem wystawił i kom- 
pletował , zostawił pięciu synów, którzy na swem miejscu wyra- 
żeni będą. 



270 Czetivertyiiski. 



Teodor syn trzeci na nowej Czelwertni , ksiąźe Światopelk Cze- 
twerlyiiski , umarł bezpotomnie. 

Potomstwo ksiqzccia Stefana, syna drugiego Jacka, czyli Jako- 
wa, który na ?toweJ Czetwertni pisać, się zaczqt, a to z Anny 
Bnkijowny, z Maryny Wahanomskiej zrodzonej, zmarłej iv roku 
1(U2. a pngrzehionej tv Manaslerze Sta?'o- Czetwertyńskirn w 
grobie murowanym przy Annie Matwijownie, księżnie zbara- 
skiej , wojewodzinie Bracławskiej. 

Alexander syn pierwszy na nowej Czetwertni, ksiąźe Światopelk 
Czetwertyński, na wojnie Szwedzkiej, inni piszą w Prusiech zgi- 
nął roku 1628. 

Ełiasz syn drugi na nowej Czetwertni, i Tymonowkacli , ksiąźe 
Światopelk Czetwertyński, rotmistrz w wojsku Polskiem, postrze- 
lony w bitwie pod Perejasławiera z Kozakami Zaporozkiemi , umarł 
bezpotomnie w roku 1640. 

Mikołaj syn trzeci na nowej Czetwertni, ksiąźe Światopelk Cze- 
twertyński, kasztelan 31iński, ożenił się z Domicellą księźnic?;ką 
Szołomerecką, potomstwo na swem miejscu będzie położone. Zył 
około roku 1658. 

Janusz syn czwarty na nowej Czetwertni, ksiąźe Światopelk Cze- 
twertyński, miał żonę Czui^ylownę kasztelankę Przemyską, która 
potem dostała się Kossakowskiemu , zabity w Tulczynie , czyli 
■)ak dawniej w Nesterwadzie zwanym od Kozaków, w r. 16 

Dalszy ciąg potomstwa ksiązęcia Stefana syna Jacka, czyli Ja- 
kowa, z Katarzyny Harledzkiej z domu Leśniowskiej spło- 
dzonego. 

Stefan syn piąty na ,nowej Czelwertni, ksiąźe Światopelk Cze- 
twertyński, dziedzic Zywotowa, Kniaźej Krynicy i Włodzimierca, 
miał zonę Reginę Kuszewską , zostawił syn,-^ jednego , zaraz tu 
po sobie idącego , i córki po których dobra Zywotowskie z domu 
wyszły, na ostatek zmiankowany ksiąźe Stefan został Dominika- 
nem w Łucku, umarł roku 1684. dnia 21. Października. 
Potomek ksiązęcia Stefana, co Dominikafiem został. 

Włodzimierz syn jeden na nowej Czetwertni, ksiąźe Światopelk 
Czetwertyński, starosta Siewiński małoletni w roku 1679. zmarły, 
u księży Dominikanów w Łucku pochowany. 

Potomstwo ksiązęcia Mikołaja kasztelana Mińskiego syna trze- 
ciego ksiązęcia Stefana, podkomorzego Bracławskiego. 

Mikołaj syn pierwszy na nowej Czetwertni, ksiąźe Światopelk 
Czetwertyński, dwa razy żenił się z Słotwińską, %do z Kon- 
stancyą Leduchowską wdową, z domu Kossakowską , która po- 
tem poszła za Zaleskiego, ten miał dwóch synów, którzy na 
swem miejscu wyrażeni będą. 

Alexander syn drugi, na nowej Czetwertni, ksiąźe Światopelk 
Czetwertyński , ożeniony z Joanną księżniczką Swiatopełkowną 
Czetwertyiiską, córką ksiązęcia Wacława na starej Czetwertni, 
Światopołka Czetwertyńskiego syna Gabryela. 

Potomstwo ksiązęcia Mikołaja syna pierwszego ksiązęcia Mikołaja 
kasztelaiia Miiiskiego z Słotwińską spłodzone. 

Ełiasz syn pierwszy na nowej Czetwertni ksiąźe Światopelk Cze- 
twertyński , zmarł bezpotomnie. 



Czetivertyiiski. 271 

Dalszy ciqg potomstwa ksiązęcia Mikołaja syna pierwszego ksią- 
zęcia Mikołaja kasztelana Mińskicg-o , z lxo7istancyq Leduchow- 
ską z (lornu Kossakowską. 

Stefan svn dniifi , na nowej Czetwerlni, ksi.iźe Swiatopełk Cze- 
twertyński , podkomorzy liraclawski , ożenił sn^ z Zoluj Pepłow- 
ską, w Tajknrach na Wołyniu, który miał synów trzecłi nastc- 
pujqcyoli, i córki Douiicellę za Olizarem, 3Iaryannc za Sadow- 
skim, i Ludwikę^ zakonnicę Dominikankę , żył około roku 1723. 
herb Leliwę zaniechał , a starożytnego Ruskiej pogoni herbu za- 
cz.jł zażywać , wtedy dobra nowe Czetwertnią w dawną wieś 
Borowicze przywrócone zostały. 

Potomstwo ksiązccia Stefana, syna drugiego książęcia Mikołaja, 
a wnuka ksiązccia Mikołaja kasztelana Mińskiego. 

Felicyan Stela n pierwszy syn na Czetwertni , książę Swiato- 
pełk Czetwertyiiski, starosta Daniczewski , dziedzic Markowki, 
Kopijowki, Horoszkowki, Secliów, i Kurczyć. Ożenił się z 3Ia- 
ryanną Jelowicką , umarł w roku 1756. w Tywrowie , w Korcu 
pochowany , zostawił córkę Helenę zakonnicę Doniinikankę , i 
trzech synów, którzy w swojem miejscu położeni, będą. 

Włodzimierz syn drugi na Czetwerlni, książę Swiatopełk Cze- 
twertyński , starosta Woronowski , dziedzic Włości kniażej , w 
województwie Bracławskiem , a Ruziatyna na ^Wołyniu, pojął za 
żonę Anielą Czermińską , zostawił córkę za Sliżnia wydaną , i 
syna jednego, umarł w roku 1778. 

Wawrzeniec syn trzeci na Czetwertni, i Komargrodzie , książę 
Swiatopełk Czelwertyński , starosta Rastowiecki, pojął za żonę 
3Iaryannę Szeniawską , zostawił syna jednego. 

Potomstwo ksiązęcia Felicyana starosty Daniczewskiego , syna 
ksiązccia Stefana , podkomorzego Bracławskiego z Peplowską 
zrodzo?iego. 

Stefan a w zakonie Michał syn pierwszy, na Czetwertni, książę 
Swiatopełk Czetwertyński , Pijarem został, umarł w Warszawie 
w roku 1766. 

Janusz Thomas z svn drugi na Czetwertni i Horyszkowicach, 
książę Swiatopełk Czetwertyński , kasztelan Czerniechowski ka- 
waler orderów Orła białego, i S. Stanisława, dziedzic Kopijow- 
ski, Sachów , i Medwedowki : zaślubił się z Joanną księżniczką 
Jabłonoujską, starościanką Kowelską, z którą ma synów^ książąt 
Józefa, Ludwika, i Dymitra, 

Antoni Jan Nepomucen syn trzeci na Czetwertni, Komargro- 
dzie, Borowicach, i Kamiennym Januszgrodzie książę Swiatopełk 
Czetwertyński kasztelan ł)racławski rotmistrz w wojsku Polskiem, 
orderów Orła białego, i S. Stanisława kawaler, ożeniony z Te- 
resą Zagórską rozwiódłszy się , powtórnie się zaślubił z Anną 
Ry szewską ma potomstwo. Synów 5. Józefa Kala san tego, 
Godfryda, Rajmunda, Stanisława, i Leopolda, córek 
dwie Katarzynę i Teklę. 

Potomstwo ksiązęcia fFłodzimierza starosty JForonowskiego syna 
drugiego Stefana podkomorzego Bracławskiego z Peplowską 
zrodzonego . 

Kajetan syn jeden , cia Czetwertni, Kniażej, Hodomiczach i Ko- 
margrodzie , książę Swiatopełk Czetwertyński , kasztelan Lwow- 
ski , starosta Woronowski, kawaler orderów Orła białego i S. 



272 Czolior — Czołhaiiskl. 



Stanisława Polskich, a Ś. Anny Holsztyńskiego, dziedzic Kuma- 

nowa i Sinncgo. 
Poto?nstwo hsiązęcia lVawrzeiica starosty Rostowie ckiego , syna 

trzeciego^ Stefana podkomorzego Braclawskiego z Peplowskiej 
zrodzo?iego. 
Ignacy syn jeden na Czetwertni i Komargrodzie ksiąźe Swialopełk, 

do zakonu ksi^*źy Pijarów w Lubieszowie wstąpił , braciom swym 

odrezygnowawszy substancyą. — 

Czolioi* herbu Leliwa, z Węg-Ier się do Polski prze- 
nieśli. Z tej familji Czoborów była jedna za Michałem hrabią 
Tarnowskim. Czobor Leszczyński Jan Stanisław cześnik Po- 
dolski w roku 1708. 

Czolliaiiski herbu Sas. O tych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał: Są zaś w województwie Ruskiem i Wo- 
łyńskiem. Jędrzej wojski Włodzimierski, mąź nieporównanej 
wspaniałości , cierpliwości do podziwienia, pobożności sta- 
ropolskiej, młodsze lata wypolerowawszy, róznemi naukami, 
dalsze do 3Iarsowych dzieł applikował, i mcztwem i wolnym 
językiem ojczystej swobody broniąc. Zakon nasz w kolleglum 
Lwowskim ukochał I ubog^acił; co mu Bó^ nadg-radzając przy 
śmierci 1()38. świętych tegoż zakonu prezencyą, ucieszył go. 
Historia Colleg. Leopol. Peplowski elogia. Zona jego Anna 
z Skromowic. Jan Karol brat Jędrzeja suffragan Łucki opat 
Koronowski , scholastyk Lwowski , umarł 1065. fundował 
seholasteryą przy katedrze Lwowskiej , a kolleglo Lwowskie- 
mu na teologią z bratem swym Jędrzejem, wieś Rzeczyczany 
zapisał. Histor. Colleg. Adam trzeci brat, z Zol j I Grochow- 
skiej, trzy córki z róznemi domami spowinnowacił, Kon- 
stancyą z Kazimierzem Axakiem skarbnikiem Kijowskim, Bar- 
barę z Wawrzeńcem Pepłowskim, wojskim i pisarzem gro- 
dzkim Łuckim, 3Iaryannę z Janem Kuberskim wojskim ziemi 
WIsklej. Samuela z Jadwigi Łychowskiej syn Michał czło- 
wiek rycerski. Constit. 1662. fol. 32. tego zaś Michała sy- 
nów dwóch, Alexander podstoli Chełmski, świat ten pożegnał 
1714. Histor. Colleg. Leopol. I Stanisław. Okolski tom. 1. 
fol. 446. namlenia, że Czołhanski miał za sobą Sulkowskfj. 
Jędrzej cześnik Włodzimierski Małgorzatę Jarmollńską, z niej 
córka Katarzyna z Stefanem Axakiem sędzią ziemskim Ki- 
jowskim zręczona , a podobno już to drugim związkiem, i 
syn Józef, tego żona Piasecka. Franciszek w ziemi Łom- 
żyńskiej 1697. 

Alexander Czołhanski scholastyk Lwowski, był deputatem na 
trył)unał koronny w roku 1760. z kapituły Lwowskiej. Antoni 
Czołhanski z Anną IFąsowiczowną spłodził Piotra, który z Jó- 
zefą z Chmielowskich małżonką, zostawia dwóch synów: Win- 
centego 1 Piotra, córki 4. Teklę, Józefę, Julią, Elżbietę. 
— Heraldyka fVielądka. 



Czopowski — Czosiio wski. 273 

CzO]lOi«ski. O tych ani Paprocki, ani Okulski nie 
pisat. 3Iaciej Czopowski z województwem Wołyiiskiem pod- 
pisał się na elekeyą Jana III. Króla. 

Czoriielierg herbu Jf^idhj^ nie kładę lierbu teg-o, bo 
wątpię, zel)y się kto w Polszczę naszej nim szczycił: tak g-o 
jednak Paprocki opisuje in Stromatibus. Widły żelazne troje, 
w których dwie g"órą widłami z boku jednak jedne prawego, 
drugie lewego, trzecie zaś prosto nadół, na jeden kij wszy- 
stko troje niby wbite, nad hełmem dwoje wideł tymże kształ- 
tem którym na tarczy wyżej są położone. Janusz Czorneberg 
z Galowie sędzia ziemski Opolski i Raciborski w roku 1607. 
teg-o herbu używał, którego przodek Jan w roku 1400. he- 
tmanił u Konrada ksiązęcla Szląskiego. 

CzosiiO¥«sl£i herbu Roch 2do. Tych ciz genealogi- 
stowle opuścili: Znać jednak, że z Ohorsklemi jednejże są 
dzielnice: bo się i podziśdzień z Obór piszą: w Warszaw- 
skiej ziemi kwitną. Stanisław podczaszy ^Varszawski, Samuel, 
Franciszek, Alexander Abraham w roku 1648. Stanisław 
podczaszy Zakrocimski 1674. Stanisław kasztelan AYarszawski 
w roku 1703. z sejmu Lubelskiego komissarz na rozgrani- 
czenie województwa Mazowieckiego od księztwa Pruskiego, 
Constit. fol. 22. pojął zda mi się Annę Szczawińską woje- 
wodzankę Kujawską. Piotr Elżbietę Russoską. Antoni sta- 
rosta Ułanowski w województwie Podolsklem. Synowie jego, 
Kazimierz, Ignacy, Jan. Córki zaś Joanna i Teofila. Jędrzej 
(luboe go z Czostkowa napisano) wojewoda Rawski 1493. 
Jędrzej Pawłowski w Kazaniu swojem Sis tema jawnie mówi, 
że są Czosnowscy herbu Pomlan , a bodaj nie w wojewódz- 
twie Brzeskiem Kujawsklem , ile że Jędrzej Czosnowski z 
temże województwem pisał się na elekeyą Jana Iii. 

Duiiczewski w herbarzu Tom I. stron. 340., pod herbem Kolumna 
obok Oborskich umieszcza także obszerną wiadomość o rodzie 
Czosnowskich i zbija podanie Niesieckiego który ich do herbu 
Roch 2do przyłączył, utrzymując Iź ci nie Rochem lecz Kolumną 
pieczętują się, jako też źe z podpisów i tranzakcyi późniejszych 
poznać źe z Obór Czosnowscy, Walewscy, (]ieciszewscy , Bru- 
leńscy, Łaźniewscy , Przeciszewscy i inni Kolumną, się pieczę- 
tują 0(1 dawności , i z Obór Kolumnami, podpisują się. — Wy- 
mieniając potem tych Czosnowskich których i 3>"iesiecki umieścił, 
dodaje : 

Czosnowscy z Obór Koluinnowic, dawnością mieli antenatów swoich, 
Klemensa Kolumnę biskupa Płockiego, którego wspomina ka- 
talog roku 1333. za panowania liazimicrza wielkiego. Króla Pol- 
skiego, kl(')ry żyjąc na biskupstwie lat 24. umarł roku 1358. Jest 
także w statucie Mazowieckiem z Obór Kolumna, nie wyrażony 
nazwiskiem Czosnowski , który był na ten czas Warszawskim 
wojewodą, gdy kslęztwo Mazowieckie miało wojewodów, to War- 
ToM m. 18 



274 Cztauiski — Cziililii8kl. 



szawskich , to Czerskich , a w rzeczy samej Mazowieckich , o 
ozem Statut, fol. SG. foi. 94. et fol. 9S. Stanisław kasztelan 
Warszawski w roku 1703. (o którym wyżej) po śmierci Anny 
Szczawin skiej pierwszej swej małżonki , pojął 2do voto Łu- 
szczewską ., z którą miał synów Józefa podczaszego Warszaw- 
skiego, i Augustyna. Franciszek skarbnik Podlaski, miał Sta- 
nisława. Jędrzej skarbnik Warszawski bezpotomny, także Sta- 
nisław podscdek Warszawski bezdzietny. Jan cześnik War- 
szawski z sukcessorami. Piotr Czosnowski żył w małżeństwie 
z Elżbietą Russocką. Antoni Kolumna z Obór Czosnowski, sta- 
rosta Ułanowski, kasztelan Wyszogrodzki, w województwie Po- 
dolskiem, synowie jego, Józef starosta Ułanowski , Kazimierz 
Paulin, Jan najmłodszy , generał adjutant hetmański , Ignacy 
średni starosta Salnicki , szambelan J. Królewskiej Mości : córki 
zaś dwie, Joanna Karmelitanka, i Felicyanna Jana Czarneckiego, 
kasztelana Wiskiego , starosty Karalickiego małżonka. 
Wielądek w heraldyce umieszcza Czosnowskich herbu Roch i przy- 
daje iż Józef Czosnowski podczaszy Warszawski z Barbarą Szy- 
majiowską zostawił dwie córek: Krystynę za Janem Chryzosto- 
mem Krajewskim kasztelanem Płockim , drugą Józefę za Ludwi- 
kiem Mokronowskira strażnikiem polnym koronnym , z których 
jest potomstwo. Potem zaś umieszcza Czosnowskich herbu Ko- 
lumna z oddrukowaniem z Duńczeioskiego całej o domie tym wia- 
domości, w której się znów to powtarza co już i wyżej pod Ro- 
chami umieszczonem było. Nakoniec czyni następujący swój do- 
datek : 

Ignacy Kolumna Czosnowski starosta Salnicki generał major wojsk 
koronnych, poseł z województwa Bracławskiego na sejm konwo- 
kacyi 1764. roku, z którego sejmu wyznaczony był do układania 
paktów konwentów dla Stanisława Augusta Króla, o czem świad- 
czy, Const. fol. 4. tenże był komissarzem skarbowym 1766. r. 
Tenże Ignacy Czosnowski z Maryanną Za/^^^At? kuchmistrzanką 
W. Ks. Lit. spłodził syna Szcz,esnego strażnika polnego ko- 
ronnego, orderów Orła białego i S. Stanisława kawalera, z Hen- 
ryką z Poniatowskich, primo voio za Czarneckim chorążym Lit. 
będącą, ożenionego, i córek cztery. 1. Annę za Michałem Ło- 
potem miecznikiem Lit. 2. Zofią za Gabryelem Potczyńskim stol- 
nikiem Braclawskim. 3. Tekla za Skarbkiem. 4. Ludwika za 
Wincentym Starzyńskim rotmistrzem kawaleryi narodowej. Józef 
Kolumna z Obór Czosnowski starosta Ułanowski poseł Bracławski, 
który podpisał ])acta conventa Stanisława Augusta Króla. Szy- 
mon cześnik Winnicki. 

Krasicki lo przypisach , Małachowski w Zbiorze nazwisk Szla- 
checkich i Kuropatnicki także Czosnowskim herb Kolumna na- 
dają : jakoż i mnie piszącemu Czosnów scy znajomi także się Ko- 
lumną pieczętują. — 

CztaitlslŁi. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pi- 
sał. Jan, 31arcln, Wojciech, Stanisław w Płockiem wojewódz- 
twie, stawali na elekcyą Władysława IV. 

CziiIlilislŁi herbu Leliwa , w województwie Poznań- 
skiem. Jan Czubiński wszedł w kontrakty małżeńskie z Ja- 
dwigą Ołtarzewską. 



€ziiflowski— Cziirylo. 273 

Czilcloiv$k.i herbu Leliwa. O tych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisah Jan Czndowski podst^Mlck Mścishiwski, poseł 
na sejm 1G23. Constit. fol. 10. Samuel S(;(lzia ziemski Mśei- 
stawski 1674. Porządek Elekcyi. Piotr 1632. w wojewódz- 
twie Trocklem. 

Jak jiiź wyżej pod Ciidowskierai namienileni , zadiodzi omvlka w 
Niesicckiin pisząc podwójnie o Cudowskich i Czudowskich , lubo 
się z tych samych opisów pokazuje źe to jedna i taź sama fa- 
milia, a nawet i lVielądek pod obydwoma temi nazwiskami Ce- 
zar cf^o opata Polockiejifo umieszcza, dodaj.-jc jeszcze pod Czu- 
dowskim jak następuje: Tadeusz Czudowski starosta Prusiński 
i Józef w roku 17G3. w aktach Wileńskich podpisali manifest 
dc illcgitimiłate trybunału W. Ks. Lit. wraz z innemi obywate- 
lami. Jan sędzia grodzki Smoleński kolo roku 1769. Cezary 
(czudowski opat zakonu Bazyliańskiej^o Połocki : w tym czasie 
.żyjący. — 
Krasicki zaś w przypisach: W roku 1778. Tadeusz Czudowski 
miecznik Słonimski. — Sejm w roku 1649. konstytucyą , nadal 
w zasług nagrodę urodzonemu Marcinowi Janowi Czudow- 
skiemu na dobra jego lenne w Nowogrodzkiem województwie 
liuściti, prawo wieczyste. — VoL If^. f. 327. 

CcilflzillOivicz. O tych ani Paprocki, ani Okolski 
nie pisał. Alexander z Wołyńskiem województwem podpisał 
elekcyą Władysława IV. 

Cziipa herbu Korczak 2do , tak go piszą w statucie 
Łaskiego, kiedy na siehie i na potomków swoich na sejmie 
Hrodelsklrn 1413. przyjmował herh Korczak; luhoc Stn/J- 
kowski położył Cuppa, inni piszą Czuper. Niewiem czy nie 
do tych należy Czupurna marszałek Litewski 1401. u Ła- 
skiego w Stat. fol. 128. 

Cziiryło herbu Kor czak 2do. Paprocki w swojej prze- 
mowie do Ogroda z autorów niektórych luhoc ich nie przy- 
wodzi, Alexandrowi Gorajskiemu pięciu synów przywłaszczy- 
wszy, przydaje, ze jeden z nich hył Jędrzej Cyryl, którego 
prosty gmin, z Ruska Czuryłem nazwał, i ztąd ta familia 
początek swój wzięła, a ponieważ tenże Paprocki o herbach^ 
do drugiego syna Iwoni z Goraja sędziego Chełmskiego, linią 
teg-o domu wywodzi, toćhy trzeha mówić, że ten Alexander 
był synem Iwoni, który kwitnął za Kazimierza Wielkiego, 
jakoż w Okolskim pod herbem Bończa znajdziesz tom. 1. 
fol. 65. Jędrzeja Czuryła podkomorzego Przemysłsklego, któ- 
rego córka Katarzyna zmówiona była z Henrykiem Fredrem 
z Nowosielca, koło roku Pańskiego 1476. Tak mi się tedy 
zda, że ten podkomorzy, pierwszy na siebie Avyniósł to imię 
Czuryłów, albo też był synem Jędrzeja pierwszego Cyrylla, 
o którym mówiłem z Paprockiego. W roku potem 1518. 
Jędrzej Czuryło z Stojailca kasztelan Przemysłski, podpisał 

18 " 



276 Cziiszon^iski— Czwalliia. 

list Zyg-munta I. dany miastu Krakowskiemu. Córka jego 
Auna, z Stanisławem Maciejowskim kasztelanem Sendomier- 
skim skollig-owana. Z teg-o poznać, ze się zdawna len dom 
z Stojaiica w Przemysłskiej ziemi pisał. Bliźszycłi czasów, 
to jest koto roku 1570. a bodaj nie syna kasztelana, wspo- 
minają Marcina Czuryła godnego rotmistrza, gdy jego od- 
ważne dzieła z Turkami i Wołochami , których pod hetma- 
nem Mieleckim, nie raz bił na głovv(^', nieśmiertelności gło- 
szą. Jerzy Jazłowiecki hetman i wojewoda Ruski , tę nieu- 
straszoną serca jego szacując śmiałość, córkę mu swoje Annę, 
małżeńską związał ligą, z której trzech synów było. Jerzy, 
ten z Fredrowny, jedne tylko córkę spłodził Maryannę Sta- 
nisławską kasztelanową Kamieniecką herbu Pilawa, ta z mę- 
żem swoim Michałem w kościele 00. Dominikanów w mie- 
ście Lwowskiem kaplicę Najśw. Matce kosztownie wystawiła. 
Okolski in Russia Florida f. 75. Marcin łowczy Krakowski, 
starosta Niepołomski, z Fierlejowny córki Jędrzeja kasztelana 
Radomskiego, dwie córki zostawił, z temi domami spowi- 
nowacone : to jest Katarzynę z Mikołajem Jarmolińskim, Bar- 
barę z Jędrzejem Stadnickim podczaszym Sanockim. Mikołaj 
stolnik Sanocki z Zofjl Lanckoroiisklej starościanki Skalskiej, 
szczęśliwszy nad inszych braci, bo prócz czterech córek, Anny 
Dziedoszyckiej kasztelanowy Lubaczowskiej, Helżbiety Dzierz- 
kowy kasztelanowy Rozpierskiej, Eufrozyny Ossolińskiej sta- 
rościny Żytomierskiej, Zolji Kosakowskiej podsędkowy Bra- 
cławsklej , a przedtem księżny Czetwertyńskiej, trzech synów 
odumarł. Z tych Jędrzej podczaszy Halicki wspomina go 
Okolski in Russia Florida fol. 111. z Barbarą Charlęską, 
Mikołaj z Reginą Ligęzianką kasztelanką Żarnowiecką żyli 
bezpotomni. Stanisław zaś trzeci tych brat, duchowny sobie 
stan obrawszy, biskupem był Ortosleńskim suffraganem Łu- 
ckim, po którym dobra Boguzna, Czerczyk, Rudków, Sie- 
dliska i inne po siostrach tychże braci, w cudze się domy 
dostały. Paprocki Genealog, prawna. 

W r. 1512. Antoni (?) Czuryło ze Stojanic podpisał intercyzę Zy- 
gmunta I. z Barbarą Zapolska. — Cod. Dipl. Kol. I. fol. 120. 

Czuszo^i^slLi herbu Grzymała. O tych ani Paprocki, 
ani Okolski nie pisał : Stanisław z Jakóbowic Czuszowski : 
syn jego Wojciech Zygmunt 1604. Żałoby na śmierć. 

CziiivaszÓ¥i'. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie 
pisał: ale metryka Wołyńska 1528. wspomina ziemianina 
swego i possessyonata Czuwaszów. 

Czwaliua* O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pi- 
sał. W ziemi Łomżyńskiej Szymon Władysława IV. Józef 
Augusta n. podpisali elekcye. 



Czy c wic— Czyż. 277 

Późniejsi od Niesieckiego autorowie nadajij Czwalinom herb Go- 
dsiemba. 

Czyciric patrz Tefwicz. 

Czyndacki herbu Dołęga^ w Płockiem i Rawskiem 
województwach. 

Czysta herbu Rawicz, w Rawskiem województwie, 
z Czech do nas przyszli. 

dyż herbu Godziemba, w ziemi Oszmiaiiskiej. Idą od 
Stanisława Butoutowicza, który pierwszy na sejmie Hrodel- 
skim, przyjął na siebie i na dom swój herb Godzlemba. 
Łask. Stal. fol. 127. W roku potem 1537. kwitnął Bazyli 
Czvz Bochdanowicz, to jest syn Bog"dana koniuszy Litewski, 
starosta Krzyczewski i iVajałeski; pojął Annę córkę Czarto- 
ryskieg-o ksiąźęcia Teodora starosty Łuckieg^o, co znać z jego 
rezygnacyi. Jan 3Iintout sekretarz królewski 1589. Constit. 
fol. 558. Tenże czy inszy Jan z sejmu 1613. komissarzem 
naznaczony do zapłaty związkowym. Constit. fol. 3. Jędrzej 
Czyż sędzia g-rodzki Grodzieński, komissarz do lustracyi pe- 
wnych g^runtów. Constit. f. 45. 3IIchał poseł z Wileńskiego 
podpisał elekcyą Władysława IV. Jakób z W^itebskiego Jana 
Kazimierza. Hilary podkomorzy W^ileński , poseł na sejm 
1653. z niego komissarz do zapłaty wojsku Litewskiemu. 
Constit. fol. 5. i deputat na trybunał skarbowy. Constitut. 
fol. 16. Posłował na sejmy ^y roku 1662. i z synem swoim 
Kazimierzem Mintoutem, który po zejściu ojca był także 
podkomorzym Wileńskim, jako znać z konstytucyi 1678. 
fol. 7 . i 1685. zkąd był deputowany do rewizyi skarbu ko- 
ronnego. Jan Czyż podstoll ^Yileński, urodzony z Rajeckiej 
herbu Łabędź, wspominają go konslytucye 1678. fol, 44. 
Kędy kamienicę jego w Lublinie od wszelkich ciężarów uwol- 
niono. Krzysztof podczaszy 31śclsławski z sejmu 1678. ko- 
missarz do uznania krzywd wojska Litewskiego. Constitut. 
fol. 13. Michał w województwie Nowogrodzkiem w r. 1674. 
W roku 1700. na walnym zjeździe obywateli W. Ks. Lit. pod 
Olkinikami Krzysztof Mintów Czyż sędzia ziemski Wileński, 
Sta ni sław rotmistrz powiatu Oszmianskiego, Adam, Andrzej, 
Michał z tegoż powiatu, Samuel Czyż z Lidzkiego podpisali 
się. Bogusław z JVoro7mij Czyż horodniczy J. K. Mci pod- 
pisał w aktach Wileńskich manifest de illegitimitate trybunału 
W. Ks. Lit. 1763. r. wraz z innemi obywatelami. — Franci- 
szek Czyż krajczy i marszałek konfederacyi województwa Wi- 
leńskiego w roku 1704. 25. liwietnia podpisał akt konfederacyi 
generalnej W. Ks. Lit. także pisał się na elekcyą Stanisława 
Augusta Króla. — Paweł z ff^oronni/ Czyż podczaszy i poseł wo- 
jewództwa Brzeskiego Lit. deputowany do podpisania paktów kon- 
wentów Stanisława Augusta Króla. — Józef Czyż sędzia grodzki 
Wileński poseł na sejm elekcyi 1764. r. — Paweł wojski Brze- 



278 Czyż — Czyżewski. 

ski Litewski, a potem podczaszy. — Kasper Czyż sędzia ziemski 
Wileński był deputatem na trybunał główny W. Ks. Lit. w roku 
1784. oraz potem posłem na sejm walny Warszawski 1788. roku 
z województwa Wileńskiego. — Heraldyka JFiełądka. 

Vw.ji herhii Lis z Nieczyca. List Zygmunta \. in MS. 
PetricoiHcn. znalazłem, w którym do wszystkich prerogatyw 
szlachectwa Marcina Czyża Konstantynowicza z Nieczyca kilką 
lat nakładem , na dworze te^oz Zyg-munta dobrze zasłuzo- 
neg-o przypuszcza , kędy przydaje , ze g-o Paweł Grzywa dwo- 
rzanin królewski do herbu Lis przypuścił : zostawił ten Mar- 
cia potomstwo. 

CzyiciTSki her^hu Driju. Pod Koninem w Wielkiej- 
polszcz«. Bartłomiej Czyżewski pisarz Zadworny: zona jeg-o 
Borowska. Balcer dziekan I officyał Kaliski umarł w roku 
1643. Histor. CoUeg. Calissien. N. Czyżewski w Siera- 
dzkiem województwie, któreg-o zrodziła Gollńska. Hieronim 
wziąwszy in soctam vitae, Wolską, miał z niej dwóch synów, 
AIexandra I Seweryna, którzy po długich trudach wojennych, 
powróciwszy do domu , zaślubili sobie w ziemi Wieluńskiej, 
dwie siostry rodzone, córki Jędrzeja z Rokszyc Ruszkow- 
skleg^o herbu Pobog-, z Burzyńskiej kasztelanki Konarskiej 
spłodzone, starszy wziął młodszą, a młodszy starszą. Ale- 
xander tedy z JadwIg^I Ruszkowskiej , spłodził dwóch synów, 
Adama I Stanisława, I córkę Reginę Zyg-munta Rudnickiego 
herbu Jastrzębiec małżonkę. Adam w młodym wieku umarł, 
Stanisław z Ewy LInowskiej, zrodził czterech synów, Jana, 
Antoniego, Józefa, Ignacego, I córkę Urszulę. Seweryn brat 
Alexandra, z Teresy Ruszkowskiej, miał synów sześciu, Fran- 
ciszka, Jana młodo zmarłego, Kazimierza Soc. Jesu, rządził 
kollegla Grudziądzkie, Toruńskie, i Sendomlerskle, Jędrzeja, 
Tomasza i Stanisława : I córek dwie; ZoRą \mo voto Plerz- 
clńsklemu, 2do voto Stefanowi Borzewicklemu, A!exandrę 
Samuelowi Wllkotarsklemu, zaślubione. Franciszek wziął Ła- 
szczyńską w województwie Kaliskiem, Jędrzej z Zofji Do- 
broslelsklej herbu Radwan, zostawił trzech synów, Piotra, 
Kazimierza, Jana, I córkę Franciszkę. Tomasz z Apollonjl 
Chlebowskiej, spłodził Józefa, Seweryna, Stanisława, Kon- 
stantego, I córkę Urszulę. Stanisław najmłodszy brat, z Bar- 
bary Łukomsklej, ma synów trzech, Józefa, Hieronima, Jana, 
I córek cztery, Jadwigę, Teodorę, Magdalenę I Joannę. 
Maciej w Poznańskiem 1697. Stanisław Franciszek I Jędrzej 
w Sieradzkiem. 

Ignacy Czyżewski kanonik Kujawski audilor ciiriac episcopalis. 

— Jakób Czyżewski burgrabia Czerniechowski koło 1792. roku. 

— Heraldyka Wielądka. 



Czyżowski. 279 

Czyźot^jsk.! herbu Pohog w 3Iazovvszu. Zygmunt na 
Czyzowie Czyżowski kanonik Płocki i >VarszavvskI 1G43. 
Constit. Synod. Płocen. Tenże sam j)oteni był biskupem Ka- 
mienieckim 1664. Czyżowska Ohorskleg-o podkomorzego© Czer- 
skiego małżonka. Wojciech w ziemi Nursklej w roku 1632. 
Alexan(ler w województwie Rawsklem 1674. 3Iarcin w Piń- 
skiem 1632, 

Czyzoifski herbu Półkozic^ w województwie Scndo- 
miersklem. Wyżowa herbu PóJkozIc pierwszy według Papro- 
ckiego, założył Czyżów od którego potomkowie jego tej na- 
byli denominacyl : kładzie i syna jego Michała kasztelana 
Krakowskiego i starostę , łubom ja go między teml kaszte- 
lanami pominął, ile ze ten autor ani listu tego zkąd to wziął, 
ani roku na to nie przywodzi. Jan Czyżyk opat Tyniecki 
umarł 1310. mąź pobożny, jako go sławi in Tinecia Szczy- 
gielski fol. 60. kędy go tez do Czyżowskich Półkoziców 
referuje. Michał z Czyzowa kasztelan SendomierskI 1429. 
tego to podobno Paprocki Krakowską kasztelanią uczcił, ale 
bez fundamentu. Jan z Czyzowa Ligęza najprzód kasztelan 
SendomierskI, potem Krakowski kasztelan i starosta od Wła- 
dysława Jasflellonowlcza Polskleg-o i ^Veg;Ierskieg:o Króla ffu- 
bernatorem i wicerejem całej Małejpolski i Rusi uczyniony: 
na dokument tego przywodzi list królewski Paprocki dany 
w roku 1440. a w drugim 1444. zlał na niego władzę kon- 
ferowania wakansów w tych sobie powierzonych prowincyach, 
i pod jego opiekę koronę całą zlecił. Tez tedy prowlncye 
rządził , póki Kazimierz następca W^ładysławów na tronie 
Polskim nie osiadł. S. Jadwigi na Stradomiu kościół przy 
Krakowie, swoją szczodrobliwością dokończył. Nakiel. in 
31iechov. fol. 489. 1457. Nie zostawi! tylko syna jednego 
Jana, który gdy w młodym wieku umarł, wszystka fortuna 
spadła na córkę jego, która w małżeństwo zmówioną była 
z Zakllką Janem wojewodą Sendomierskim: a ztąd od dóbr 
Czyzowa, Zaklikowie, Czyżowskich Imienia dostali. W ko- 
ściele Rzeszowskim 00. Bernardynów widzieć jego statuę 
na wielkiej tablicy marmurowej. 

Czyźoi¥8ki herbu Topor , w województwie Sendo- 
miersklem , z Zaklików swój początek wzięli , zkąd też jeszcze 
i po te czasy niektórzy tego domu famillanci Zaklikami Czy- 
żowskiemi pisać się zwykli. Imię to pierwszy wniósł Jan 
Zaklika wojewodzie SendomierskI , jako pisze Okolski, po- 
jąwszy albowiem córkę jedynaczkę Czyżowskiego Jana herbu 
Półkozic kasztehma Krakowskiego jako się wvżej mówiło, 
Czyżowskim był zawołany. Wprawdziec tak jego, jako i ojca 
wojewodami Sendomlersklemi piszą genealoglstowle, ale czasu 



280 Czyżowski. 

dla nich nie widzę, i mnie się ich czytać nigdzie niedostało. 
Synów dwóch zostawił, jedneg^o Jana, ten zszedł hezpoto- 
mnie: Jakób zaś z Warszowny herbu Rawicz kasztehinki 
Krakowskiej spłodził syna Hieronima, (to się jednak utrzy- 
mać nie może, ho wedłuj^ wszystkich historyków naszycli 
Warsi koło roku Paiiskiego 1280. na kaszteianji Krakow- 
skiej prezydował: Czyżowski zaś kasztcłan Krakowski Półko- 
zic umarł 1457. toć Jakóh z córki jego urodzony później 
musiał zyć, a o te czasy ze żaden Warsi nie hył kasztela- 
nem Krakowskim, snadno poznasz z tego, co sic o nich na 
miejscu mówiło) dziedzica na Wojsławicach, któremu luho 
Król Zygmunt I. przywilej posłał na województwo Sendo- 
mierskle 1507. raczej hy miał mówić Okohki 1508. po Mi- 
kołaju Kamienieckim ; przecież go przyjąć niechciał. Miał za 
sobą Annę Sieniiiską kasztelankę Kamieniecką, z której córki 
dwie , Anna za Mikołajem Koniecpolskim kasztelanem Roz- 
plrsklm , druga za Jędrzejem Tęczyńskim kasztelanem Kra- 
kowskim: i syn Stanisław kasztelan Połaniecki : temu Dorota 
z Michowa herbu Rawicz łowczanka Lubelska powiła czte- 
rech synów, to jest Zygmunta kasztelana Bełzklego, a przed- 
tem Połanieckiego (z Anny Koniecpolsklej starościanki Wie- 
luńskiej dwóch synów jego młodo pomarło) Mikołaja , Sta- 
nisława i Hieronima, i córkę Prochafiską. Z tych od Miko- 
łaja był Hieronim i Alexander. Hieronim pojął Elżbietę Zbo- 
rowską starościankę Szydłowlecką, syna z nią miał Krzysztofa. 
Ałexander spłodził Franciszka, który wszedł w kontrakty mał- 
żeńskie z 3iagdałeną Romerówną od tej córka Katarzyna Ja- 
nowi Stadnickiemu poślubiona. Z synów zaś trzech, Zygmunt 
bezpotomny. Ale,\ander zostawił Franciszka któremu Kata- 
rzyna Kuczkowska trzy córki powiła, Teresę, ta primo voto 
zvła z Antonim Szczepanowskim chorążym Czernlechowsklm, 
2do z Antonim Morskim stolnikiem Owrucklm. Zofią z Sa- 
muelem Gosławsklm. Trzecią Młodzianowską kasztelanową 
Lubaczewską, a potem Ossolińską kasztelanową Czechowską, 
i synów dwóch, Jędrzeja i Alexandra podczaszego Bracław- 
skiego. 

Alexan(ler Zakłika Czyżowski najprzód był podczaszym Bracław- 
skim , marszałkiem sądów kapturowych województwa Sandomier- 
skiego 1733. roku, a potem za Augusta III. Króla został kaszte- 
lanem Połanieckim 1742. roku. — Hnrahhjka Wielądka. — 
Umarł len zacny mąź i ostatni podobno z zacnego domu Czyżow- 
skich , około roku 1761. — Krasicki. 

Jan Kochanowski napisał nagrobek Stanisławowi Zaklice Czyżow- 
skiemu (wyżej wspomnianemu) kasztelanowi Połanieckiemu. Jest 
umieszczony w Dziełach tego Poety w Tomie 111. stron. 268. 
wydania Lipskiego. — 



Dąb. 



281 



D. 



DĄB 




HERB. 



Herb ten, ma w sobie młodocianego Dąbka, na klórego 
trzech g-ałązkach, trzy żołędzie tak rozłożone, ze jedna w 
prawy bok tarczy nachylona, druga w lewy, trzecia prosto 
środkiem trochę nad poboczne wyniesiona, pod niemi dwa 
liścia dębowe, jedno zjednej strony, drugie z drugiej; Dąb 
się ten zda , jakby z ziemi z korzeniem wyrwany , dlatego 
tez korzenie u spodu jego widać, kolor drzewa żółtawy, pole 
tuedług Paprockiego czarne według Okolskiego czerwone, 
któremu poświadcza autor Ksiąiki o klejnotach nad hełmem 
z korony, takież drzewo wychodzi, tylko ze korzenia jego 
nie widzieć. Paprocki o lierh. 572. Okol. łom. l.fol. 191. 
lubod on go Dub nie Dąb zowie, ale nie widzę czemu: ile 
że i samo w" herbie drzewo, od Dębu że się Dąb zwać po- 
winien, przyświadcza. Klejnoty fol. 48. Tym kształtem, nie 
mać w prawdzie żadnego herbu u siebie ułożonego Petra- 
sancta: atoli cap. 6. fol. 510. powiada, że we Włoszech 
znajdują się familie, które rozłożystych Dębów i w żołądz 
obrodzonych w herbie zażywają, i owszem, Bussier. Flosc. 
twierdzi, że Juliusza wtórego Papieża herb był Dąb. O po- 
czątkach lego klejnotu nasi pisarze milczą, to tylko przydają, 
że z Czech do Polski naszej wniesiony, jakoż tn Atlantę 
novo Germ. fil. 50. znajdzusz że się w Nieme/ech Clessii., 
tym herbem pieczętują, lylko że liścia na Dębie niemasz, i 
Dąb na trzech wzg^órkach osadzony. Przenosiny, zaś te do 
ojczyzny naszej miały być koło roku 151(S. Paprocki jednaK 
o herbach fol. G91). jeszcze za Kazimierza wielkiego wspo- 
mina Jana Dąba, że kwitnął w Polszczę 



282 



Daliisz — Dąbrowa* 



Her bo IV ni, 
y4cAler. — yidamczoivskL — Kulmiński. — Zołądź. 

Dallisz* Nobilitowany 1658. tę nobilitacyą otrzymał 
pierwszy Gabryel Dabisz. 

DąliliOiisKi herbu Korczak. Symeon Boratyński, 
działem wziąwszy dobra Dąbkowiec , od nich nazwany Dąb- 
kowskl, i ztąd Dobkowscy Korczakowie na Rusi. 

Di|1lkoivski herhu Pólkozic, w Uawskiem wojewódz- 
twie g^niazdo teg-o domu zakładają pisarze nasi : więcej o nich 
nigdzlem nie czytał. 

Wojciech i Kasper Dąbkowscy herbu Półkozic pisali się na 

elekcyą Stanisława Augusta Króla z województwa Łęczyckiego. 

Kuropatrdcki w §. V. w extrakcie intabulatorum Galliciae et Lo- 

domeriac eąuitum^ umieszcza, zapisanego pod rokiem 1682. dnia 

5. Listopada Wojciecha Dąbkowskiego. 

O Pawle Dąbkowskim wspomina konstytucya 1790. roku. — 



DĄBROWA 




HERB. 



W polu błękitnem podkowa biała polerowana, krzyż na 
niej złocisty, a drugie takież dwa po końcach, barkiem do 
góry podniesiona stoi, końcami nadół, na hełmie skrzydło 
sępie, a przez nie strzała, z dołu ku górze przelatująca, 
Biel. fol. 17.3. Paproć, w Gniazdzie fol. 1104. i 1159. 
O herbach fol. 320. i fol. 662. Okol. tom. 1. fol. 128. 
Klcjnoti] fol. 4.5. X Księdza Durycwskiego o początkach 
tego herbu, co napisał w Niezeszłej Pamiątce Kostków. f. 3. 
tu położę. Przodek domu tego według Paprockiego był rodo- 
wity Polak z tej familji, która ma za herb podkowę, a na 
niej krzyż podniesiony, zowiemy to Poboze jako ma Cromer 
lib. 1. albo jako Statut. Łaskiego fol. 127. Pobodze, a zwy- 
czajniej teraz Pobog. Autor Historyi Prtisko Polskiej ., tv ma- 



Dąbrowa. *285 

nuskryptach twierdzi , ze pierwszy Dąbrowczyków przodek, 
był cudzoziemski kawaler, który kiedy ChrzcjCcijanskie wojska, 
na rekuperacyą Jerozolimy, a w niej grobu Cbrystusowego, 
expedycyą w roku 1096. czyniły, szedł na tę świctj^ w^ojnę 
z Godelrydem Bullioniuszem, wprzód od nieg^o legaeyą od- 
prawiwszy do monarchy Polskiego Krzywousta , o wolny pass 
ku Carogrodowi przez jeg^o państwa : a gdy pod Jerozolimą 
znacznemi odwagami wsławił swoje mcztwo , Godefryd na 
Królestwo Jerozolimskie podniesiony, nadał mu herb nowy, 
kalwaryą albo górę śmierci Pańskiej z Krzyżami trzema, co 
Dąbrową zowiemy: a tak powracając z Palestyny, przez nasze 
Polskę, tu osiadł, i familią rozkrzewił. Histor. Polon. Pruth. 
Posselii m Coli. Prcmisl. S. I. fol. 50. MS. Konopatskich 
podobną o tem rzecz ma, z tym dokładem , ze dwóch braci 
w Lotaryngji do Palestyny z kilką set ludzi wyprawę uczy- 
nili, w roku 1104. i tam odwagą nabyte te ozdoby opisuje. 
Ta relacya więcej pozoru nlź prawdy mająca, najprzód niema 
po sobie żadnego dawniejszego autora ; nadto niezgadza się z 
niewątpliwą historyą, jako w innych rzeczach, tak i w tem: 
ze Krzywousta w roku 1096. czyni monarchą Polskim, który 
byt dopiero 1102. na państwo Polskie wstąpił: i sam herb 
tego domu pokazuje, ze autor jego był Pobozanin, który 
do klejnotu ojczystego , dwa tylko przybrał krzyże poboczne. 
Małe tez jest podobieństwo podkowy do kalwaryi : a herbu 
tego nazwisko Dąbrowa , jawnie wymaga j ze się urodziło 
w języku Słowiańskim, nie cudzoziemskim: a podobno sam 
sobie i potomstwu swemu Pobozanin z pochwaleniem kre- 
wnych z pobożności przybrał : a to z tej okazyi. Zapadł gro- 
madno nieprzyjaciel w kraje Polskie , i zwykłą dzikością pu- 
stoszył: na odparcie gwałtu nagłego, zebrało się prędko kilka 
powiatów szlachty i rycerstwa Polskiego, przecież że w nie- 
równej sile i liczbie stanęli ; wódz ich chcąc szczupłość ludzi 
swoich ukryć, przy Dąbrowie czy gaju wojsko uszykowawszy, 
czekał na sposobną do bitwy okazyą. Zwłokę tę , bojaźnią 
ochrzcił nieprzyjaciel, i wyrzucał z natrząsaniem. Pobozanin, 
jeden z mężnych ludzi , nie mogąc tej hańby wytrzymać 
wzwarłszy konia sam tak na adwersarza silno uderzył , że 
łamiąc szyki, i przebijając się przez bufy siła trupem poło- 
żył: widząc to drudzy, skoczyli mu na posiłek, i za powo- 
dującem sercem i szczęściem nieprzyjaciela rozgromili. Na 
pamiątkę tedy tej odwagi , a podobno że się przez dwa hufce 
nieprzyjaciół Krzyża Ś. przebił, dwa krzyże poboczne do da- 
wnego ojczystego klejnotu przybrał. Hełm jednak, rozumiem 
że w inszej okazyi z aukcyą nabyty, niewiem czy nic w tej, 
że sępa przez wojsko przelatującego , strzelec niepospolity 



284 Dąbrowa. 

z łuku obarczył. Co za dobry znak miano, bo inaczej z sę- 
pów za wojskiem polatującycb , nie dobrą wieszczbę staro- 
zytnoi>(5 brała, tak trzymając, iz ten ptak trupem się kar- 
miący, przeczuwa klęskę, i tam się obraca, gdzie więcej 
trupem padnie, jako pisze Horiis, Apollo, ale o tern skrzydle 
nic historycy. To z nich pewna , ze od Dąbrowy przy której 
wojsko nasze stało , i temu herbowi imię się dostało Dąbro- 
wa: acz tez niektórzy i Dąbowa nazywają, ale to podobno 
drukarni błąd, ze r literę opuszczono. 

Paneg-irystowie niektórzy w tem są rozumieniu, ie ten 
pierwszy przodek Dąbrowczyków, o którym dotąd rzecz, był 
ów zacny wojewoda Mazowiecki Przybysław z Kostkowa. 
U mnie to wieści płonne: o czem niżej. Dawniejsi autorowie 
przy których powag-a , ani imienia tego kawalera , i pomie- 
nionych nieprzyjaciół, jego powodem rozgromionych, ani 
roku, którego się to działo, ani miejsca, na którem ta prze- 
waga uczyniona, nie wypisują. Jabym rozumiał, że się to 
działo w 31azowszu, albo na pograniczu tej prowincyi, ile 
ze w Mazowieckiem województwie potomstwo jego z dawna 
siedliska swoje miało. Dalej ztąd wnoszę ze nieprzyjaciel był 
z przyległych od północy, albo tez od wschodu, księztwu 
Mazowieckiemu krajów, to jest albo Jadźwingowie, Podla- 
szanie, albo Litwa, albo Prusacy starzy, wszystkie na ten- 
ezas Polakom nieprzyjazne narody. A co 2^; 31S. Ks. Rutki 
czytam ze to byli Krzyżacy, zakonna kawalerya JSiemieckiej 
nacyi, w Prusiech osiadła, to się nie zda. Albowiem familia 
Dąbrowczyków, widzi się byd w Mazowszu, nie wątpliwie 
dawniejsza, niź Krzyżacy w Prusiech, bo ci według Tretera 
1225. według Dusbruchiusza 1226. według Długosza 1230. 
od Konrada książęcia Mazowieckiego w te kraje przywołani ; 
kiedy Dąbrowczykowie , już rozkrzewieni , pierwsze Mazo- 
wieckiego senatu urzędy, chwalebnie na sobie trzymali, jako 
Boguta z Kostkowa wojewoda Mazowiecki 1232. Przybysław 
z Kostkowa na temże krześle 1246. Nadto rzecz z dziejów 
Polskich jawna, że na ten czas Krzyżacy, jeszcze w świeżej 
pamięci , dobrodziejstwa wzięte mając , niemieli żadnych z 
Polakami , swemi fundatorami i dobrodziejami dyffidencyi : 
acz z Pomorzany, już się kłócili, ale sami w siły jeszcze 
nie zamożni, Polskiemi najbardziej posiłkami, przeciw spo- 
ganiałym Prusakom wojowali, dopiero po roku 1300. jawnie 
z nami walczyć poczęli. Jeszcze i to mam za rzecz pewną 
że nie dopiero za Władysława Łokietka Króla ta familia Dą- 
browczyków swoje początki brała, ale podobno przed dzia- 
dem jego Konradem książęciem Mazowieckim : determinować 
jednak czas trudno, acz może się twierdzić, że to snąć było 



Dąliroiva— Dąliro^v8ki. 



285 



kolo roku 1100. jakoż przed rokiem 1041. już mif^dzy prze- 
dnieml domami Pobozanie, mądrą radą i godnością słynęli, 
Bielski fol. 70. z których jeden leg^acyą po Kazimierza I. 
odprawił. Niektórzy drukiem publikowali , ze jeden z Dą- 
browczvków, trzeci od pierwszego tej famiiji autora, z Mie- 
czysławem pierwszym z książąt Polskich Chrześcijaninem, 
chrzest święty przyjął 965. ale bym ja to rozumiał o Jastrzeb- 
czyku. Marcina herbu Dąbrowa wojewodę Mazowieckiego w 
roku 1387. pisałem między senatorami tego województwa. 

jy e rhown i. 



Budzyńskie 

CAociwski, 

Ciechano luiecki^ 

J)ąb?wwskij 

Garliński^ 

Głodowski^ 

Jabłońskie 

Jakimowicz-e 

Januszewski, 



Jarzębiński^ 

Karaś, 

liaimieiDskie 

Kiszka, 

Koc, 

Kostka, 

Laskowski, 

Lauxmin, 



Mło dzianowski. 

Morawski, 

JSaj)ierski, 

Płodoumicki, 

Po rzec ki, 

Rostkowski, 

Seci/miński, 

Sierzputowski, 

Zgierski. 



Łoś, 

Kuropatnicki i inni , następującym także familiom herb ten przypisują : 
Boguta^ Łępkowski^ Podolec, Sinolechowski, JVdziefłk, 

Dąbrowa, Mikoszewski.) Siemię iis ki, Ta/kOf Zelkowski, 

!Dą1»roiva^ w księztwie Litewskiem. Ci z 3Ioskvvy wy- 
szli. Tomasz Dąbrowa rotmistrz dwóchset usaryi pod Wei- 
steinem roku 1604. gdzie Litwa wygrała batalią. Pod Kir- 
cholmem roku 1605. lewem skrzydłem rządził, mąź wojenny 
i szczęśliwy, i ztąd Chodkiewiczowi Karolowi miły. Pod Dy- 
namundą siła do zwycięztwa pomógł. Co zawdzięczając mu 
ojczyzna, pewną summę na Lucińskiem starostwie zapisała mu. 
Syn jego N. starosta Luciiiski. 

Na zjeździe obywateli W. Ks. Lit. pod Olkiriikami ^ Adam i Jan 
Dąbrowa podpisali się z powiatu Bracławskiego. — IFielądek. 

DĄBROWSKI HERB. 

Panna z warkoczem rozczesanym, w sukni białej, w ko- 
ronie złotej na głowie, we dwie razem dmie trąby, mosiężne, 
z których jedna od ust jej w prawą tarczy, druga w lewą 
idzie, pole czerwone, na hełmie, tymże kształtem Panna w je- 
dnej ręce jedne, w drugiej drugą trąbę trzyma. Paproć, o 
herb. fol. 570. U naszego Ks. Peirasancta cap. 65. widzied 
takich kilka herbów, w których chłopięta czy też Panny na 
instrumentach różnych dętych grają, po stroju poznać, ze 
niektóre cudzoziemskie domy. Miejskiej kondycyi ludzi albo 
dzieci grających w herbie noszą. Jakoż, ze i ten herb z Ni- 



286 



Dąlironski. 



deriaiulu do Prus przybysz , i^wiadczą ciz autorowie : przecież 
okazyi i początku jeg-o nikt nie zakłada : dorozumiewa si(? 
tylko Okolski, ze wielkiego serca kawalerowi, dla znacznej 
jakiejsiś damy mężnie się zastawiającemu nadany, czyli jako 
chce lis. Rutka in MS. ze Królewską córkę na wojnie poj- 
maną, Panu swemu odważny rycerz oddal. Luboć i to nie 
nowina, ze i w słabej płci, męzkie i nieustraszone serce świat 
nie raz widział, jako kiedy Panienka w ośmnastu leclech, 
całemu Francuzkiemu wojsku przeciwko Anglikom hetmaniła 
w mezkie szaty przestroiwszy się , Aurelią od oblężenia wy- 
bawiła, a potem sama na pierwszy ogień idąc i najcięższe 
stosy wytrzymując, chwalebne z nieprzyjaciół zwyclęztwo od- 
niosła. Histor. Gallicana. 



DĄBROWSKI 




HERB. 



Tym się herbem Dąbrowscy w Prusiech szczycili, z któ- 
rych Jerzy starosta Człuchowski w r. 14G6. w tymże zamku 
pojmany, i w niewolą wzięty od swego niegdy niewolnika 
Pomorzanina. Biel. fol. 440. Cromer Uh, ICi. Hektor dwo- 
rzanin kiedyś Kazimierza III. Króla Polskiego, od któreg-o, 
w zasługacłi wziął starostwo Radzyńskie , które potem nie- 
przerwanie aż do czasów Paprockiego z teg'o domu nie wy- 
chodziło j po nim zostało się synów dwóch, Mikołaj najprzód 
kasztelan 1479. potem wojewoda Chełmiński 1481. Jan, Hi- 
storia Polon. Pruthen. fol. 88. chce go mlec kasztelanem 
Chełmińskim av roku 1487. ten w owej pod Chojnicami na- 
szych porażce, siłą ranami zwątlony, między gęstemi trupa- 
mi poległ, atoli po batalji, gdy ciała jego słudzy właśni 
szukają, żywo, ledwo jednak tchnący znaleziony, przy na- 
leżytem staraniu od śmierci wybrnął. Z synów jeg'o trzech, 
Bartłomiej w Węgrzech wiek swój na różnych kampaniach 
trawiąc , nakoniec tamże zginął. 3Iikołaj brat jego w Mo- 



Dąlirowskl. 287 

skwie poległ: Jan trzeci brat, wojewodą był Cliehiililskim sta- 
rostą Radzyilsklin : temu Luzyaiiska wojewodzanka Chełmińska 
powiła dwócli synów , Hugona starostę Radzyilskiego , ten 
z Katarzyną Działyńską wojewodzanka Cliełmluską wszedłszy 
w kontrakty małżeńskie, sześciu synów spłodził Jana, Miko- 
łaja, 31ieliała, Jędrzeja, Stanisława, i Felixa : córek kilka, 
z których jedna Lichtyanowi zaślubiona. Jan brat Hug^ona 
starosta Radzyński , zamek Radzyński traf unkowym og-niem 
zniszczony wielkim nakładem restaurował. Paproć. Ogród 
foL 221. Ten z Działyńskiej tylko jednę córkę miał, Elżbietę 
Konopacką kasztelanową Chełmińską, z drug-iej zaś Głuchow- 
skiej miał kilku synów. Jana z tejże familji wspomina Okol- 
ski, a bodaj nie syna Hug^ona, od młodych lat doświadczo- 
nego żołnierza , który na Podolu osiadł. Ten w Moskwie na 
stolicy , w Prusiech i Wołoszech , żywo nacierając na nie- 
przyjaciela, z placu i postrzały w ciele, i sławę imieniowi 
swemu wynosił. Jest o nim konstytucya 1613. ^ol. 32. Dą- 
browska była za Mortęskim, Rarbara starościca Radzyńskle- 
go córka, była za Michałem Trzcińskim podkomorzym Po- 
morskim. O Krzysztofie Dąbrowskim pisze Histor. Polon. 
Pruth. fol. 631. że był kasztelanem Gdańskim 1490. z Wo- 
janowa się pisał, bo wyżej wspomnieni z Dąbrówki. Feli- 
cyan Dąbrowski w zakonie naszym apostolski missyonarz, z 
Stefanem Czarnieckim sławnym wojownikiem w Danji i Hol- 
sacyi podczas wojny Szwedzkiej , pole obfite miał do he- 
roicznych dziełt, w których pracach stargawszy siły umarł 
1688. wieku swego 71. miał braci kiHtu rodzonych i z nich 
synowców z których jeden był proboszczem Grudziądzkim 
1700. a potem opatem Oliwskim zakonu "Cj-^^terzów. 

}V Ma}iuskrypcie Helsberskim znajduje się list Zygmunta I. do 
Łukasza biskupa Warmińskiego , w którym te są sjowa : Dela- 
tum est nobłs quod judex terrae Pomeranie Tomas Sa7'/iilla ita 
functus sit , ad quod ąuidem officium commendnlns nobis nobilis 
Leonardus Dąbrowski de Vojanowa : etc. etc. Dala listu z Kra- 
kowy a Jer ia fjuarta, antę festum S. Martini a. 1510, — Także 
list Katarzyny z Dzialynia Dc-jbrowskiej starościny Radzyiiskiej 
(jak wyżej) z Radzi/nią 23. Sierpnia roku 158H. w którym do- 
nosi Kromerowi biskupowi Warmińskiemu o śmierci małżonka 
swojego. — Przypisy Krasickiego. 

Z tegoż starożytnego domu D<(bro\vskk'h, herbu własnego Z?^^;'0tó'*/7 
zwanego będących, Jan Dąbrowski, z Maryanną Szyfnanowską 
zostawił potomstwo, trzecli synów, dwóch w ducliownym stanic, 
a trzeci Jan 3Iichal pułkownik w wojsku Saskiem, który z Zolla 
Lettawówną, córką Lucjusza Lcttaw , generała gwardyi konnej 
koronnej, którego przodlcowie w Prusach w województwie Po- 
morskiem, a potem w księztwie Litewskiem, z znacznemi doma- 
mi spokrewnieni, zawsze łudzić rycerscy , i w różnych okazyach 
ojczyźnie dobrze zasłużeni, (o którym domie poniżej pod własnym 



*2B8 Dąlirowskl. 

alfabetem litery L. umieszczono). Zostawił potomstwo dwie córki. 
Alexandrc , ta w panieństwie umarła ; drugą Ludwikę za Bar- 
nerem pułkownikiem w wojsku Saskiem : i syna Jana Henryka, 
który spłodzony w województwie Krakowskiem w Napierchowcn, 
ten mąź wiek swój młody przepędził w służbie wojskowej elektora 
Saskiego Fryderylia Augusta, przez lat 22. Ztamtąd w czasie 
sejmu walnego Warszawskiego 1788. zaczętego, przy powiększe- 
niu wojska do stu tysięcy, gdy wielu rodaków zagraniczną służbą 
wojskową dystyngwowanych , powoływano , przez wydaną kon- 
stytucyą do swej ojczyzny; Jan Henryk Dąbrowski, znany 
wielu osobom z umiejętności służby wojskowej, w Saxonji, do 
ojczyzny własnej powróciwszy , został zaraz placowany na vice- 
brygadyera kawaleryi narodowej , a z sejmu Grodzieńskiego wy- 
znaczony był komissarzem wojskowym , a potem w roku 1794. 
postąpił na generała lieutenanta komenderującego. Ożeniony z Gu- 
stawa hrabiną c?e Rakel, (?) zostawia córkę Karolinę, i syna Jana 
31 i eh al a, któren w stanie wojskowym męztwem i odwagą także 
dzielnie się odznaczył. — Wielądek. 
Wyżej wspomniany Jan Henryk Dąbrowski generał, później do- 
wódzca legionów Polskich we Włoszech, wszedł po śmierci swej ^ 
żony w powtórne śluby z Chłapowską^ z której także dwoje dzieci 
zostawił, córkę, i syna Bronisława. — 

!Dą1iroi¥i§]Łi herbu Abthmk,, w Sieradzkiem wojewódz- 
twie. Seb.astyąn pod Pieszkowem pieszo szedł do szturmu. 
Paprocki o hąrh.f. 404. Dąbrowski kanonik Wiślicki 1586^ 
Histor. Domus Probat. Cracoy. 

Dąbro^YsKi herbu Dąbroiua. W województwie Ma- 
zowieckiem. Maciej 1632. Stanisław 1648. pisali ^ic z Cie- 
chanowską ziemią na elekcye Królów Polskich. Zofia Dą- 
browska Dąbrowskieg^o herbu Jastrzębiec mafzonka. >i 

Di|1»roivislŁi herbu Dołęga^ w Łęczycklem wojewódz- 
twie i w Brzeskiem LItewsklem , OkolskI Ich opuścił. Hiero- 
nim Kazimierz dąbrowski cześnik BracławskI poborca Brzeski 
1691. Syn jej^o Jan Chryzostom, herb Ich widziałem Dołęga. 
Piotr stolnik Miński 1674. Porządek Elekcy i. Wojciech pod- 
stoll Nowogrodzki miał za sobą Petronellę Sasinownę. 
W r. 1778. Jan Dołęga Dąbrowski łowczy Brzeziński. — Onufry 
podstoli Orłowski. — Józef cześnik Kruszwicki. — Krasicki. 

Dąliroii^ski herbu Drogosław , w Poznańskiem wo- 
jewództwie. Maciej archidyakon Kaliski 1600. Recepta na 
Tautomachią. Dąbrowska Swentosława Orzelskleg-o sędzleg-o 
Kaliskiego małżonka. Paproć, o herb. fol. 506. Wojciech 
w województwie Poznańskiem poborca z sejmu 1629. Con- 
stitut. 1643. fol. 6. Jan 1632. Jędrzej z Bukowiec 1648. 
królewskie ęlekcye podpisali. Zygmunt pisarz Kaliski 1697. 
Dąbrowska Wawrzeńca Gnińsklego małżonka 1580. 

Michał Dąbrowski kanonik Poznański deputat na trybunał koronny 

roku 1752. i 1753. — Maciej Dąbrowski susceplant grodzki 

Poznański roku 1792. — Heraldyka IFielądka. 



Dąlirowski. 289 

])S|1irolvsk.i herbu Jastrzębiec- w województwie Sen- 
(lomlersklein. J«;dpzej;i I);jl)iowskIego dwóch smiów było Teo- 
dor i Marcin i córka Dorota za Krzysztoleiii Pokorszyńsklm 
KiGO. Jacka z Ewy Lipowskiej córki dwie, Katarzyna z Woj- 
ciechem Kamodzińskim , drug-a z Janem Łazowskim zaślu- 
bionti. Szymona Anna Bardzińska małżonka. Dąbrowski miał 
za sob.*v Dąbrowską herbu Dąbrowa. Helena z Franciszkiem 
Dzicrzkiem żyła. Stefan miał za sobą 3Iaryann(; Jaroszewską, 
z tej był syn Stanisław, 2do Czerniechowską z tą zył stc- 
rilis ^fio. Ostrowską, z tej był syn Antoni i córka Fran- 
ciszka Zembrowka. 

DilliroiTski herbu Jelita^ z Małej Polski w Podole 
się przenieśli. Z tych jeden pisarzem był g^rodzklm Latyczew- 
skim , drugi W^innickim. Piotr skarbnik Bracławski. Stefan 
skarbnik Halicki, zona jego Justyna Gnoiilska trzech mu sy- 
nów powiła, Stanisława Józefa i Jana, 1 córkę z Piotrem 
Brzeskim zmówioną. 3Iarcin skarbnik AVołviiskl, Jędrzej Pa- 
weł i 3Iikołaj 1632. w ^Voly^skIem województwie pisali się 
na elekcyą Władysława IV. Samuel dziedzic na Mokrzanach 
łowczy Latyczewskl , miał za sobą 3Iaryannę Miastkowską 
cześnikownę Podolską, z której córka Róża dostała się Sta- 
nisławowi Cetnerowi starościcowi Trębowelskiemu. Józef ppd- 
stoli Latyczewskl 1G97. Anastazya zakonnica u wszystkich SŚ. 
we Lwowie. 

31ichal Saryusz sloluik Chełmiński konsyliarz konfederacyi woje- 
wództwa Podolskiego roku 1734. — Tomasz Dąbrowski pod- 
czaszy Latyczewskl podpisał elekcyą Augusta 11. — AIexan- 
der Dąbrowski regent grodzki Chehiiski. — Ludwik Dąbrow- 
ski vice-regent grodzki Halicki , podpisał elekcyą Stanisława Au- 
gusta Króla z województwem Ruskiem. — Antoni łowczy i 
sędzia grodzki ziemi Łuckiej. — Ignacy chorąży Włodzimierski. 
— Herald i/ka Wiclądka. 

Iląliro^vski herbu Junosza. O tych ani Paprocki, ani 
Okolski nie pisał, atoli Rudziński in Apocabjpsi Stanislai 
Orichovii, tych którzy się w Wileńskicm województwie Dą- 
browscy znajdują, Junoszami zowie. Z tych 3Iichał z Wl- 
leńskiem pisał się na elekcyą Jana Kazimierza. Jan miecznik 
W^ołkowyski 1674. w Oszmiańskiem. Stanisław Kazimierz Dą- 
browski najprzód cześnik i pisarz grodzki Wileński posłując 
na sejm 1685. komlssarzem deputowany do Kurlandyi w spra- 
wie Pilłyńskiej, Constit. fol. l.*5. 1 znowu w roku 1690. juz 
podkomorzym będąc Wileńskim, Constit. fol. 8. i na kon- 
wokacyą 1606. trzech synów zostawił Jana kawalera 3Laltaii- 
skiej^o, 3Iarcyana marszałka Wlłkomierskieg^o, zona jeg-o Ju- 
dycka, i J\. który z Podowskiej spłodziwszy dwóch svnów, z 
których jeden umarł w Poznaniu 5 został Bernardynem w Wil- 
ToM UL 19 



290 Dąbrowski. 

nie. Jednak 3IS. Ks. Kojałoio. Dąbrowskich w Wileiiskiem 
chce mie<5 Jastrzębczykami. 

Józef Junosza Dąbrowski rotmistrz i chorąży powiatu Wilkornier- 
skiego pisał si^^ na manifest 1763. roku de illegitimitate trybu- 
nału W. Ks. Lit. w Wilnie. — Ignacy Tadeusz J?mossa 
Dąbrowski chorąży powiatu Wiłkomierskiego , i J a n Jimosza 
stolnik tegoż powiatu podpisali się na elekcyą Stanisława Augusta 
Króla z powiatu Wiłkomierskiego. — Heraldyka JVielądka. 

]>i|bro^v^ski herbu Korab , w Sieradzkiem wojewódz- 
twie. Marcin w ziemi Wieluńskiej z sejmu 1624. poborca. 
Jędrzej w zakonie naszym wielkich przed Bogiem mąź zasług, 
w konwersacyi z ludźmi tej ostrożności, ze w dyskursach 
jego żadnego próżnego nikt nie słyszał słowa : będąc wielkiej 
umiejętności, przecież z pokory, rady u inszych mniejszych 
z chęcią szukał; od wszelakich rządów starszym się swoim 
wyprosił, żeby był Bogu tym spokojniej mógł służyć: w tych 
I w inszych cnotach zaleciwszy się niebu , poszedł po zapłatę 
w Poznaniu 1666. 31ikołaj z Wieluńskiej ziemi o którym 
konstytucye 1575. fol. 234. 

Dąliro^YSki herbu Kuszaba. Od dóbr Dąbrowa na- 
zwanych tego imienia nabyli. Marcin Dąbrowski Kuszaba sę- 
dzia ziemski Czerski , brat jego rodzony Adam mąż rycerski : 
stryjeczni tych bracia byli, Jędrzej kanonik Poznański pleban 
Sobikowski i ChynowskI , drugi Gabryel , którego syn Sta- 
nisław właśnie do wojny urodzony: co o nich wspominają 
nadgrobki w Sobikowie. Marcina z Zgorzelskiej córka była 
za Omiecińskimj synów zaś dwóch było, z tych Kasper od 
Walentyna części w Dąbrówce nabył, i Paweł tak męztwem 
jako i ludzkością zalecony, z Brzeskiej zostawił córki trzy, 
Zofią Staniszewską, Katarzynę Jezierzyńską i Swiadską : sy- 
nów piąciu. 1. Jan w Szwecyi chwalebnie poległ. 2. Sta- 
nisław tamże w niewolą wzięty, atoli potem z niej się wy- 
wikłał. 3. Wawrzeniec ten z Kamińskiej ZawiszankI trzech 
synów spłodził, Adama, Jana, i Zygmunta. 4. Adryan w ró- 
żnych okazyach doświadczonego męztwa, temu Regina Ho- 
łubianka powiła syna Gabryela Jana i Alexandra, i córki 
Annę Marynę, Katarzynę i Helenę. 5. Kasper w niewoli u 
Turków lat ośmnaście przepędziwszy, gdy się do ojczyzny 
powrócił, godnym był rotmistrzem. Jan i Jakób 1648. Wa- 
lentyn Piorun, Jędrzej, Stanisław, i Wojciech w ziemi Czer- 
skiej 1697. Jerzy podczaszy Czerniechowski w ziemi Do- 
brzyńskiej 1697. 

Felix Dąbrowski z ziemi Czerskiej podpisał elekcyą Stanisława 
Augusta Króla z ziemi Czerskiej. — Ludwik łowczy Byd- 
goski. — 



Dąbrowski. 291 

Dąbroiiski herbu Sałccz^ w Lubelskiem wojewódz- 
twie I w ziemi Liwskiej. Alexaiider i Jukóh 1632. Idzi pi- 
sarz ziemski Liwski , Seweryn podstarośei i s«^'dzia kapturowy 
i poseł zieuii Liwskiej I()48. Jan Antoni podstoli i poseł 
ziemi Liwskiej. 3Lirein pisarz kapturowy Liwski, Jan i Sta- 
nisław 107 i. Zygmunt pisarz Liwski. 

Antoni D;jbro>vski P. W. K. poseł na elekcyą ziemi Liwskiej, 
Koch i Kazimierz z Owsa D;jbrowscy z tejże ziemi Liwskiej 
pisali się na elekcyą tegoż Stanisława Augusta Króla. — Ignacy 
Dąbrowski poduojewodzy ziemi Liwskiej. Są także i w ziemi 
Warszawskiej. — Heraldyka Wielądka. 

]>i|liroi«'Ski herbu Ogończyk. Jędrzej z Dął)r(jwki 
dziekan Gnieźnieński, umarł 1493. jako wypisał Paprocki z 
jeg-o nadg-robku. Agapit Dąbrowski w zakonie naszym sławny 
teolog- z tego domu, umarł 1624. His for. Provinc. 3Iarein 
Szłap Dąbrowski dziekan Kujawski 1542. był na synodzie 
Piotrkowskim. Acta Synodi. Jan Kazimierz kantor Kujawski 
deputat na trybunał koronny 1695. 

Dąbroiiski herbu Poraj ^ w Sieradzkiem wojewódz- 
twie, pisali się z Dąbrowy. Spitygniew z Dąbrowy wojewo- 
da Łęezycki, któremu Konrad książę Kujawski Łęczycki i 
Dobrzyński, względem jego zasług nadał te dobra, Dąbro- 
wą, Rogaezewo, Makosicze, Tarlino, co potem approbowal 
syn Konrada Kazimierz w roku 1248. o czem kładzie przy- 
wilej Paproć, o herb.' Jol. 363. Tego wojewody potomkowie 
według Paprockiego nie synowie jako Okolski vyytłómaczył, 
co i samych lat komput pokazuje, byli ci: Teodoryk, Piels, 
Peregryn,. ^Tomasz dziedzic na Dabrovyie, i Jan, którego syn 
Stanisław arcbidyakon Gnieźnieński Krakowski i Kujawski ka- 
nonik, prałat i pobożnością i nauką swego czasu u wszy- 
stkich wzięty, u kilku prymasów koronnych kanclerz, na 
ubogich dobroczynnie łaskawy umarł 1575. co o nim opo- 
wiada nadgrobek jego z herbem Róża w katedrze Krakow- 
skiej postawiony i u Sfarowol. in Jlonurn. i u Paproć, go 
znajdziesz. Dąbrowska Małgorzata była za Waleryanem 
Moskorzewskim kasztelanieem Wiślickim : Brat jej 3Iikołaj 
podsędek Sieradzki, któreg-o syn Wojciech miecznik Siera- 
dzki zył z Katarzyną Rokszycką kasztelanką Połaniecką, 
atoli Paprocki przydaje, ze to był ostatni potomek Spity- 
gniewa wojewody Łęczyckiego: ztemwszystkiem ja tn JIS. 
czytałem ze z łej Rokszyckiej spłodził dwócłi synów. Hie- 
ronima, który z Gosławską starościanką Będzieńską wszedł 
w kontrakty małżeńskie, i Stanisława, któreg-o zda mi się 
córka dostała się w małżeństwo Bartłomiejowi Zaleskiemu 
Roliezowi. 

19' 



292 Dąlirowski. 

DąliroiYSki herbu Radwan , w ziemi Warszawskiej. 
Jan miecznik Różański i Adam Żądło Dąbrowscy, w ziemi 
Różańskiej pisali się; na elekcyą Jana III. Maciej i Marcin 
na Władysława IV. Jan w ziemi Nurskiej na Jana Kazimierza. 
Kazimierz w ziemi Warszawskiej 1674. 

Stanisław Ządlo D.-jbrowski w ziemi Warszawskiej w iJe^M^cA 
mający dziedziczną własność, zostawił córkę jednę. — 

i>ąbroivs]£i herbu Rawicz, w województwie Podla- 
skiem. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. Jędrzej, 
Pantaleon 3Iatyasz 1648. Mikołaj stolnik Miński i pisarz gro- 
dzki, syn jego Jan. Jędrzej brat Mikołaja. Michał w Wileń- 
skiem województwie, Jan w Słonimskiem. 3IS. P. Kojał. 

Wielądek w heraldyce pisze iź są Dąbrowscy Rmoicze w woje- 
wództwie Podlaskiem , w ziemi Drohickiej , ze wsi Łazów Dą- 
browy Wielkiej, swój początek mają. Z tych Jan Staczek Dą- 
browski, zostawił po sobie Piotra, od którego Grzegorz z 
Maryanną lVlostowską spłodził trzech synów, Walentego, 
Fabiana, i Sebastyana, który ma syna Józe fa. Fabian 
zaś z Kryńską miał potomstwo trzech synów: Franciszka 
szambelana J. K. Mci z Grochoioską ożenionego, Mateusza 
księdza kanonika Brzeskiego Litewskiego i proboszcza Dąbrowy 
wielkiej: Wojciecha mającego za ?>ohs^ Dąbrowską %V^'\ixx\o\\- 
ka : i córkę jednę za 31ioduszewskim. Walenty Staczek Dą- 
browski najstarszy syn Grzegorza, ten z Zofią Świecką spło- 
dził synów trzech : Pawła, Szymona, i. Antoniego Jezuitę, 
a potem kanonika Brzeskiego Litewskiego D. U. J. Paweł Dą- 
browski obrał sobie stan duchowny, w tym podług obowiązku 
onegoź przykładnie , życie prowadząc , dopełniał pilnie swej po- 
winności urzędu duchownego , będąc dziekanem Wę^owskim, 
oraz kanonikiem Brzeskim Litewskim, proboszczem Kossowskim. 
Szymon Staczek Dąbrowski brat rodzony tegoż, *a syn Wa- 
lentego, burgrabia grodzki Ostrowski, tj^intibis , primo roto z 
Ludwiką Oldakowską sterilis : secundo voto z Maryanną Hor- 
nowską synów dwóch spłodził, Józefa i Wiktora, córek dwie 
Konstancyą, za Wojciechem Chmielińskim , Barbarę pannę : tertio 
voto : z Petronellą Krasnodębską syn jeden Franciszek, i 
córka Wiktorya, małoletnie. 

Z tych zaś którzy się w Litwie znajdują: Michał łowczy, Jakób 
strażnik Inflantscy pisali się na walnym zjeździe obywateli W. 
Ks. Lit. z województwa Inflantskiego 1700. roku. Jan i Lu- 
dwik Dąbrowscy podpisali elekcyą Stanisława Augusta Króla z 
województwa Witebskiego. Józef i Mateusz Dąbrowscy pod- 
pisali elekcyą tegoż Stanisława Augusta Króla z województwa 
Podlaskiego. 

DąbroiTSki herbu Szeliga^ z faniilji Matkuszewskich, 
w Lcczyckiem województwie. 

DąbroiYSki herbu Zabawa, w Łęczyckiem woje- 
wództwie , z którem Piotr pisał się na elekcyą Jana Kazi- 
mierza. 



Uąliro wski — Dąliskl. 'i95 

Dą1*roivski herbu Zagłoba^ w Ł<;czyckiem woje- 
wództwie. Kazimierz pisarz grodzki Ł(;czycki, deputat na 
trybunał koronny 1710. 

Onufry Dąbrowski chor<jźy Orłowski deputat na trybunał koronny 
1783. z województwa Łęczyckiego. — Onufry na IFielkim 
Chrzqsfoivf'e Dąbrowski sędzia kapturowy Łęczycki pisał się na 
elekcy,-} Stanisława Augusta Króla z tcmźe województwem. 
Do łego herbu naleźj Szymon U.jbrowski który z Maryauną z 
Raczewskich spłodził Jana od tego zaś z Rozalią z Michałow- 
skich lierbu tVierusznwn jest córka Helena za Mikołajem Sole- 
ckim. — Heraldyka ff^^iclądka. 

]>t|broivisKi* Sehastyan Dąl)rowskI dla mcztwa swego 
w utrzymaniu zamku Smoleńskiego przeciwko Moskwie, któ- 
rzy go byli obiegli, do prerogatyw szlacbectwa przypuszczony 
na sejmie 1038. Okol. tom. Z.Jol. 360. Do tejże łaski przy- 
jęty Stanisław Dąbrowski na sejmie 1676. 

Dąbski herbu Godziemba., w Kujawskiem wojewódz- 
twie i w Inszych. Czyli raczej Dąbscy z Lubrańskich swój 
początek wzięli, zkąd się tei podziśdzleń z Lułjrańca pisac 
zwykli, kiedy się jednak od nich wydzielili, konkludować nie 
mogę. Pospoliciej wprawdzie świezi panegirystowie Lubrań- 
sklego podkanclerzego koronnego autorem tej wsławionej u 
nas famlljl zakładają, bo mu dwóch synów przywłaszczają, 
z których jednemu Lubrailcz, Lubin I Chocin miasta z wlelą 
inneml dobrami, drugiemu Dąbie mila od Brześcia Kujaw- 
skiego jako I Lu])rańcz, działem się dostały, od którycli dóbr 
Dąbskim zawołany. Co lubo być może, przecież Ile w naj- 
starszych przywilejach doczytać się mogłem; jeden tylko Lu- 
braiiski Grzeg^orz Deltarus pieczęć mniejszą koronną trzymał 
w roku 1496. Ten jednak w duchownym stanie l)ył, pro- 
boszczem go Szkalmierskim na jednem miejscu czytam, na 
druglem archidyakonem Krakowskim: ofiarowano mu było i 
biskupstwo Płockie, ale go przyjąć nlecłiciał: o czem wy- 
raźniej się mówić ])ędzle pod Lubrańskieml. Zaczem tego 
przezacnego domu nie może być początkiem, chyba żeby kto 
mówił, że po śmierci żony swojej I po zostawionym z niej 
potomstwie dopiero sobie ten stan obrał: na to jednak albo 
dawniejszego by autora świadectwa, albo jawniejszego do- 
kumentu trzei)a. Temu tedy któremu się Dął)ie działem do- 
stało, niektórzy dziewląciu synów przypisują, inni siedmiu: 
z tych dwaj w Litwie, dwaj na Rusi, trzej na Kujawach 
osiedli. 

Jakoż że i na Rusi tegoż herbu Dąbsey kwitną ; u mnie 
jest pewna. Z tych Jakób koło roku 1590. z Zofią Skokow- 
ską z Sendomlersklego spłodził córkę Annę Klonską bezpo- 
tomną i synów czterech: Jakóba, (en w Moskwie po usarsku 



294 Dąliiskl. 

służył , umarł sterilis , jalco i brat jeg^o Marcyan Ictóry tez 
w niewoljj l)ył wzloty pod Korsuniem, z Ictórej wyl)rnąwszy, 
g-dy znowu pod Balowem na rel)ellizujące cłiłopstwo żywo 
naciera padł trupem: Jana, ten trzymał starostwo Winnickie 
od Odrzywolsliiego starosty Winnickiego, syn jego z Pod- 
liorockiej z Podliorec Tomasz, i córka Teofila Zawadzka w 
Cłiełmskiej ziemi: od Tomasza został się syn Jan z Alexandry 
Wicrzbicl^iej , która po śmierci męża poszła za Rozwadow- 
skiego , temu Janowi Konstancya Malawska spłodziła trzy 
córki: Wiktoryą, Petronellę i Marcyannę, synów dwócli: Mar- 
cina i Antoniego. Stanisława (l)ył to czwarty syn Jakóba) 
ten z Dzikowny Mikołaja Dzika dziedzica na Byszowie córki 
zostawił pięć córek: Maryannę Ujazdowską, Zofią Russyano- 
wą, Katarzynę Strzegocką, Franciszkę i Joannę. Synów sze- 
ściu: Marka, ten wzięty był w niewolą pod Zółterai Wo- 
dami z niej potem wyszedłszy zginął pod Batowem. Remi- 
giana I ten pod Korsuniem w ręce wpadł nieprzyjacielskie 
z których aź w pięć lat wyszedłszy, umarł bezpotomnie. Je- 
rzego, Piotra i Stanisława: tego ostatniego z Doroty Dłu- 
zniowskiej to potomstwo było : Zofia i Anna w Sokalu w za- 
konie S. Brygitty Panieńskie sobie życie obrały, Wiktoryą 
z Kazimierzem Podhoreekim , Katarzyna z Kochanowskim do- 
żywotnie zmówione. Tomasz z Pietruszewskiej spłodził córkę 
Ewę : z Gdeszyiiską i Komorowską żył bezpotomny. Krzy- 
sztof porucznik Sierakowskiego starosty Olszańskiego ale ste- 
rilis. Jan miał za sobą Annę Gdeszyńską z niej córka Ma- 
ryanna i synowie Stefan i Józef. Gabryel miał Franciszkę 
Leszczyńską, syna z nią Eustachiego. 

W Kujawacli bardziej się ten dom krzewił. Jędrzej ka- 
sztelan Konarski w roku 1007, deputowany do korrektury 
praw koronnych. Landum Radziejowskie in MS. Coli. Crn- 
cov. Paweł sullragan Poznański 1613. Histoi\ Donws Pro- 
bat. Cracov. Daniel kanonik Kujawski 1(330. Gold. Bractwo. 
Jan w zakonie naszym wzór cierpliwości i skromności zszedł 
z tego świata 1605. w Jarosławiu. Histor. Coli. Jarosl. 
Alexander 1658. w Krakowie, po wielu ambonach, apostol- 
ską żarliwością wsławiony. Jędrzej pięćdziesiąt lat w tymże 
zakonie pracując, poszedł po zapłatę w Toruniu. Stanisław 
zaś w Poznaniu, juz lata młodsze na różnych wojennych 
expedycyach przylarłszy, obrał sobie stan pokory w tymże 
zakonie. Jędraeja kasztelana Konarskiego trzech się synów 
zostało : N. kasztelan Konarski , a bodaj nie tenże sam pot^sm 
był kasztelanem Łęczyckim, od którego trzech się synów zo- 
stało: Łukasz kanonik Kr.akowski w^ Rzymie w jurlsprudencyi 
i innych naukach znacznie postąpiwszy, w Niemieckim, Wło- 



skim i Francuzkliii j(*zyku bleg-tojłci nabywszy, w ojczyźnie 
potem to na dworze królewskim, to w trybunałach koron- 
nych, to na różnych komissyach, z chwałą Imienia sweg^o 
stawał: osobliwiej sl<; jednak jego ku Bog-ti szcz()drobliwoś<5 
pokazała, bo najprzód w katedrze Krakowskiej na Zamku, 
w\ec/Aią łiindacyą ugruntował, żeby we wszystkie przez cały 
rok czwartki w kaplicy Yener. SacramentI, mszą śwn^tą o 
tymże Najśw. Sakramencie śpiewano : Pruszcz in descript^ 
Cracov. do lejze kaplicy ,dwa lichtarze srebrne sporządził. 
Odrzwi marmurowe kościołowi S. Michała 00. Karmelitów 
Bosych postawił, jako lierb jeg-o wyryty tamże świadczy: w 
Kruszynie kościół wymurował; dziesięć monstrancyi , sześć- 
dziesiąt puszek srebrnycli ubogim kościołom rozdał, zęby był 
Bóg" utajony pod osobami chleba, z wi(;kszą przed ludźmi 
apparencyą na ołtarzu stawał: sto tysi<;cy nadto kapitule 
Krakowskiej zapisał: w tych dobrych uczynkach łat dziewięć- 
dziesiąt przepędziwszy, w dobrej starości z światem się tym 
rozstał w roku 1605. Jest w druku życie S. FIlippa Neryu- 
sza, które on z Włoskiego na Polski język przetłómaczył. 
Kazanie na jego pog-rzeble kędy też stryja jego rodzonego 
Jbukasza także wspominają. Jakób chorąży Zatorski, brat Łu- 
kasza kanonika, posłował na sejm 1662. ztamtąd komissarz 
na trybunał fiskalny, i 1665. Był to człowiek rycerski, czeg-o 
dał dowody na Ukrainie. Celejowicz w dedykacyi książki 
swojej 1675. wspomina Teresę chorążankę Zatorską, rozu- 
miem, że tego Jakóba córkę. Jacek najprzód kasztelan Ko- 
narski potem Biecki, z sejmu 1670. komissarz do rozgrani- 
czenia od Szląska, Conslit. fol. 25. trzy razy śluby małżeń- 
skie ponawiał, pierwszy raz z Anną Szydłowską, drugi raz 
z Pigłowską trzeci raz z Urszulą Kalińską pisarzowną Łę- 
czycką. Wspomina jego synów Jędrzeja i Pawła, Nieszporko, 
Odrobiny ^ a Celejów, córkę Teresę 1675. 

Adam kasztelan Słoński a przedtem stolnik Brzeski drug-i 
syn Jędrzeja kasztelana Konarskiego , mąż i na wojnie I w 
senacie życzliwością ku ojczyźnie wsławiony, żona jego pier- 
wsza Smuszewska, z tej było córek trzy, j*edna z nich Panną 
umarła, druga dostała się w małżeństwo Swiebsklemu, trze- 
cia N. i syn Jędrzej umarł w Kaliszu jeszcze scholastykiem 
sześć lat w zakonie naszym w wielkiej opinji o swojej świą- 
tobliwości przepędziwszy. Druga żona jego Elżbieta Jemiel- 
ska , ta mu powiła trzech synów Stanisława, Zygmunta i 
Ludwika, I córkę Annę Stanisława Niemojewskiego kaszte- 
lana Elblągsklcgo małżonkę. Z tych 

Stanisław najprzód archldyakon Płocki z sejinu 1667. 
komissarz do oddania Pannom zakonnym kościoła S. Jakóba 



296 Dąliskl. 

w Toruniu, który herezya była opanowała. Constit. fol. 39. 
Wziął potem biskupstwo Chełmskie od Michała Króhi, z tego 
postąpił na Łuckie, z tego na Płockie, z tego na Kujawskie, 
z tego nakoniec na Krakowskie, na które nie wjechawszy 
z tym si<; pożegnał światem w roku 1700. w Krakowie u S. 
Piotra w kościele naszym pocliowany. Prałat znacznych cnót, 
a najprzód ludzkości ku wszystkim wielkiej , z tej i najmniej- 
szemu wolny był przystęp do niego ; kapituła Kujawska dha 
miłych jego obyczajów, trzy razy mu zlecała sede vacante 
administracyą, raz po Czartoryskim, drugi raz po Gi^bickim, 
trzeci raz po Sarnowskim. Szczodrobliwości jego jeszcze i 
podziśdzień pamiątki stoją, jako ^dy kościoły Płocki i Puł- 
tuski odnowił, kościół katedralny Łucki od piorunu nadpso- 
wany restaurował. Kollegium nasze Toruńskie piękniejszą fa- 
bryką i wygodniejszą nie małym sumptem do tej perfekcyi 
którą podziśdzień widzlemy przyprowadził. Kościół nasz Gdań- 
ski od heretyckiej nienawiści zdezolowany swoją szkatułą dźwi- 
g-nął, i dokończony poświęcił. Nawet uchodzących z Rusi 
przed Turecką potencyą ojców naszych , w dobrach swoich 
przyjąwszy, przez długi czas ojcowską prawie prowidencyą 
żywił. Nie mniej i ojczyzna szczodrej jego ręki ku sobie do- 
znała, kiedy pod Wiedeń z Królem Janem III. okrytą usarską 
chorągiew z własnych dóbr wystawił. Pod czas rozerwanej 
elekcyi, Augusta II. i nominował i koronował. 

Zyg-munt wojewoda Brzeski Kujawski starosta Inowro- 
cławski, Dybowski, drugi syn Adama kasztelana Słońskieg"0, a 
przedtem najprzód podkomorzy Inowrocławski z którym ty- 
tułem posłem był na sejm 1676. Constit. fol. 21. potem ka- 
sztelanem Inowrocławskim, a w roku 1687. juz wojewodą, 
marszałkiem trybunału koronnego. Młodsze lata swoje rycer- 
skiemi dziełami polerował w różnych osobliwie z Tatarami 
okazyach, w dalszych zdrową radą tę ojczyznę ratował. Złą- 
czył się był dożywotnie raz z Zofią Daniłowiczowną podcza- 
szanką koronną , pozostałą wdową po Cetnerze staroście 
Lwowskim, która potem za jego przyzwoleniem Karmelitką 
Bosą umarła. Drugi raz z Jadwigą Górską herbu Łodzią, 
córki jego były dwie jedna 31arcyanna Katarzyna Jakóba 
Działyńskiego, wojewodzica Kaliskiego, druga Teresa Jana 
Łąckiego kasztelaniea Kaliskiego małżonki , synów zaś piąciu 
Jan, Jędrzej, W^ojclech , Piotr i Paweł. Z tych 

Jan kasztelan Wojnicki , z sejmu 1703. komissarz do 
rewizyi skarbu koronneg-o, Constit. fol. 13. przybrał był w 
dożywotnią przyjaźń Katarzynę Kuczkowską pozostałą wdowę 
po Franciszku Czyżowskim, z tej się został syn Stanisław. 
Jędrzej drugi syn Zyg^munta najprzód kasztelan potem woje- 



woda Brzeski Kujawski, i starosta Nakielski. Wojciech mar- 
szałek nadworny koronny starosta Inowrocławski i Dybowski, 
miał za sobą ksi<j7.n.'} Radziwiłłównie^ , z której synowie An- 
toni starosta Inowrocławski i Zygmunt starosta Dybowski. 

Ludwik kasztelan Konarski trzeci syn Adama kasztelana 
Słońskiego : z Miaskowskiej córek jeg-o dwie, Maryanna naj- 
przód żyła z Pllclit;^ starostą Gostyńskim , po nim z Jackiem 
Lezeńskim, druga Nieborska : synów także dwóch J«;drzej i 
Paweł. 

Jan kasztelan Brzeski Kujawski, brat trzeci Adama ka- 
sztelana Słońskiego : tego syn Stanisław, komornik Kujawski, 
temu Krystyna Drzewicka, (miał podobno i drugą za sobą 
Zofią Jordanown<; miecznikownc; Chełmską) trzy córki po- 
wiła: Ew<,', Wojciechowi M<,''cińskiemu, Katarzynę Adamowi 
Łaznińskiemu i Maryannę: synów piąciu. Z tych Władysław 
zginął pod Wiedniem, Konstantyn scholastykiem był Kujaw- 
skim, Alexander miecznikiem Inowrocławskim, którego z 
Anny Łubieńskiej synów czterech : Stanisław, Kazimierz, An- 
toni i Jędrzej, córek trzy: Krystyna za Zygmuntem 3Iorskim, 
Katarzyna za Karolem Stradomskim , Barbara za Dobiiiskim : 
Stanisław i Jan. 

Tomasz brat Łukasza kanonika Krakowskiego, z Zofią 
Żydowską herbu Leliwa zostawił potomstwo. Baran. Felicyan 
miał za sobą Głembocką miecznikownę Brzeską Kujawską, 
z tą spłodził córkę Zofią Krzysztofowi Swiętosławsklemu pod- 
komorzycowl Przemysłskiemu zaślubioną. Anna Dąbska była 
za Jakóbcm Błeszyńskim kasztelanem Mledzyrzyckim, Ludo- 
wika najprzód za Franciszkiem Michałem DonhofTem łowczym 
Litewskim, po nim za Jędrzejem Sierakowskim kasztelanem 
Bełzkim. Anna za Janem Boruckim chorążym Brzeskim Ku- 
jawskim. Jan podstoll Inowrocławski a potem kasztelan Ino- 
włodzki , córki jego dwie : jedna Konstancya żyła z Janem 
Kadzidłowskim kasztelanem Konarskim, druga z Działyiiskim 
Pawłem kasztelanem Bydgoskim. Adam chorąży Bydgoski 
1704. Tomasz chorąży Kowalski 1730. poseł na sejm. 
Jan z Lubrańca Dąbski miecznik Inowłodzki, rotmistrz powiatu 
Lelowskiego, sędzia kapturowy województwa Krakowskiego, lenźe 
podpisał elekcyą Stanisława Leszczyńskiego 1()97. roku, i Fran- 
ciszek D.-jbski, tamże Antoni wojewoda Brzeski Kujawski za 
Augusta III. Paweł D.ibski kasztelan Brzeski Kujawski starosta 
Inowrocławski, Kazimierz z Lubrańca Dijbski wojewoda Sie- 
radzki , Pokrzywnicki starosta deputat nd pacta conrc/ita Stani- 
sława Augusta Króla, Jan syn tegoż i Maciej podsędek Brzeski 
Kujawski podpisali elekcyą tegoż Stanisława Augusta Króla z wo- 
jewództwa Sieradzkiego. Al ex a n der z L?/Orauca D.jbski bur- 
grabia zamku Krakowskiego, Franciszek z Lubrańca Dębski 
stolnik Trembowelski poseł województwa Krakowskiego. Józef 



298 Daclinowicz— Daleszyiijski. 



z Lubrańca kasztelan Kowalski z województwa Brzeskiego Ku- 

iawskiego , Stanisław starosta Młodzianowski, Józef starosta 
iaruczyński, Ignacy skarbnik Kruszewski, Marcin, Tomasz 
i Jan podpisali elekcyą Stanisława Augusta Króia z województwa 
Brzeskiego Kujawskiego. Ludwik na Ltibrahcu Dąbski starosta 
Inowrocławski z tegoż województwa elekcyą Stanisława Augusta 
podpisał. Jan Chryzostom D,-)bski generał inspektor kawaleryi, 
a potem kasztelan Inowrpcławski. Józef sędzia ziemski Laty- 
czewski kawaler orderu S. Stanisława. Stanisław podkomorzy 
Brzeski Kujawski , deputat na trybunał koronny 1708. z woje- 
wództwa Brzeskiego Kujawskiego, Xawery podstoli Kowalski, 
August starosta Gostyński. 

Dąmbski z Lubrańca Antonin wojewoda Brzeski Kujawski, z księ- 
żniczką Karoliną hubornirską spłodził trzecłi synów, Stanisła- 
wa, Jana i Augusta. Stanisław Dąmbski wojewoda Brzeski 
Kujawski, z Józefą fVesslowną starościanką Go/ubs/eą, zostawił 
potomstwo synów trzech, Stanisława, Adama, z Krystyną 
Ryjriińską ożenionego, i Józefa, i córek trzy, Agnieszkę za 
Eugeniuszem Skarbkiem kasztelanicem Inowrocławskim : Teodorę 
i Maryannę Panny. Jan Dąmbski syn Antonina, z ^Izhielą Mni- 
szchówna podkomorzanką W. Ks. Lit. spłodził Annę trzech ślu- 
bną , hno voto za Xaweryra Dąbskim kasztelanicem Brzeskim 
Kujawskim , %do ooto za Karolem Wesslem starostą Libertyii- 
skim Teodora Wessla podskarbiego W. Koronnego synem, ^tio 
voto za Dyonizym Mniewskim kasztelanem Brzeskim Kujawskim 
generałem majorem komenderującym dywizyą Kujawską. — Są 
także i w Litwie, z tych Hieronim Dąbski sędzia ziemski 
Upitski. — Heraldyka JVieh{dka. — Przypisy Krasickiego. 

Kuropainicki w dziele swojem wyraża w §. V. w extrakcie, apud 
tabiilas regni Galliciae et Lodomeriae immatriculatorum equi- 
tum, dnia 10. Września 1782. Łukasz, Dominik, Ignacy, 
Fortunat, Julian Dąbscy, są zapisani. 

Daclliiowicz. Mikołaj i Kazimierz Halicki Dachno- 
wiczowie podpisali z województwa Nowogrodzkiego elekeyą 
Jana III. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. 

Daclio^fski herbu Łodzią , w Wielkiej - Polszczę, 
Wojciech z Poznańskiem województwem podpisał elekeyą 
Władysława IV. 

Kazimierz Dachowski komornik graniczny Żytomierski koło roku 

1792. — 

DailzillO^ herbu Pobog. W Lubelskiem , gniazdo 
teg-o domu zakładają pisarze nasi, dla tego nie mogę wie- 
dzieć czy do tych należą Dadzibog podkomorzy MścIsławskI, 
Dzierżawca Żukowski, i Teofil wojski Połocki, którzy ten 
z Połockiego , tamten z Mścisławskiego podpisali elekeyą 
Jana III. 

W roku 1778. Dadzibogski Antoni cześnik Żytomierski. — Przy- 
pisy Krasickiego. 

Daleszyuski herbu Korczaka na hełmie jednak nie 
kładą czaszy, ale trzy pióra strusie. O tych ani Paprockie 



Dalewskl— Danaliorsskf* ^i)9 



ani Okolski nie pisał: w Wielkiej-Polszcze kwitną. Jan z Ra- 
domicka (zkąd niektórzy rozumieją ze od Radoniickich swój 
początek wzięli) poseł na sejm 1629. zkąd deputowany był 
na tryljunał Kadomski. Constit. fol. 7 . Pods«;dkiem potem, 
ba i sł^*dzią ziemskim Poznańskim obrany, deputatem był na 
trybunał koronny 1641. i z sejmu 1661. komissarzem do 
rozgraniczenia Wielkiej Polski od Szląska i Marchji, Con- 
stitut, fol. 7. zona jego Droszewska, z której córka Chle- 
bowska Anna, i syn Jędrzej, od któreg'0 trzech synów zo- 
stało, Stanisław, Jan, i Mikołaj. Jan pisarz ziemski. Poznań- 
ski, Wojciech i Łukasz 1607. Jan in Soc. Jesu tak świą- 
tobliwem życiem, jako i nauką pamiętny umarł 1729. w To- 
runiu, zostawiwszy godne pracy swej manuskrypta, którym 
że na świat nie wyszły, śmierć przeszkodziła. Franciszek 
Piotr kanonik Gnieźnieński 1689. 

Daleiiski herbu Krucyni czyli Krzyż. O tych ani Pa- 
procki, ani Okolski nie pisał: atoli widziałem nadgrobek je- 
dnego z nich z tym herbem i Łukasz Paprocki, Łaski Cu- 
dów, jawnie o nicli świadczy. Teodor pleban Staszewski 
1666. w swoim kościele który restaurował z nadgrobkiem 
marmurowym pocliowany. 

DaliiisRi herbu Kośctesza^ ale z tą odmianą, ze na 
tarczy używają strzały prosto źeleźcem do góry, u dołu roz- 
dartej bez krzyża, z jednego jej boku jedna gwiazda, z dru- 
giego druga, nad hełmem z korony takaż strzała, z lewej 
strony miecz trochę na ukos końcem do góry, z drugiej 
strony szabla ostrzem w prawą, końcem do góry. To Koja- 
łow. in MS. na co przywodzi Paprockiego. W księztwie Li- 
tewskiem kwitną. 

UaiiallorslLi hei^lm Topor ^ z Danaborza na Krainie. 
Z tych najdawniejszeg-o. czytam Jędrzeja wojewodę Kaliskiego 
1436. Paprocki w Gniazdzie., Wacława Danaborskiego ka- 
s**ctahem Nakielskim pisze, jeszcze w roku 1338. 3Iacieja 
starostą Nakielskim 1419. ten to sam zda mi się byt potem 
wojewodą Inowrocławskim jako świadczy, Cromer lib. 27. 
1467. kędy syna jeg^o Wacława czyli jako drudzy chcą Wła- 
dysława kasztelana Nakielskiego i starosty tranzakcyą wspo- 
mina ; atoli listy klasztoru Trzemeszyńskiego 1455. Włodka 
mu imię dają: córka jego zda mi się, Gertruda czy Gerussa 
dostała się w małżeństwo Januszowi Kościeleckiemu woje- 
wodzie Sieradzkiemu, i g-enerałowi Wielkopolskiemu, ta z 
tego domu wyniosła Danaborz, Krainkę i inne dobra. Znowu 
jednak już w roku 1499. Wacława Danaborskiego nasi pi- 
sarze chcą mice kasztelanem Bydgoskim. Był to dom tych 
tam czasów możny i znaczną summę mieli na zamku Nakiel- 



300 



UaueJ ko— Daniel. 



skim zaległą. Dorozumiewają się ciz nasi pisarze, ze ci którzy 
się z Wąsosza pisali Toporczykowie, od Danaborskich swoje 
początki zabrali. N. Danaborska była za Mikołajem Działyii- 
skini wojewodą Inowrocławskim. 

Krasicki w przypisach czyni uwagę iź w Mskr. Helsbergskim jest 
list Gerussy z Danaborza Kościelcckiej wojewodziny Sieradzkiej, 
do kardynała Hozyusza z Krajanki 19. Stycznia 15G9. roku pi- 
sany, w którym mu zaleca syna swego Andrzeja. — Niemogła 
więc być Gerussa córką Włodka który tranzakcyą czynił roku 
1455. to jest 114. lat przed tyra listem oryginalnym. 

Daiiejko^ w Żmudzi Sebastyan 1621. Kazimierz i 
Władysław 1700. inni ich piszą Damejko. 

Roku 1700. na zjeździe województw , ziem i powiatów W. Ks. 
Lit. pod Olkiiiikami^ Władysław Danejko podpisał się z po- 
wiatu Lidzkiego. Felix Danejko sędzia ziemski Nowogrodzki 
1702. roku. — Heraldyka Wielądka. 



DANGEL 




nt HERB, 

i 



O tym lierbie ani Paprocki, ani Okolski nie pisał : sam 
tylko Baranowski in MS. tak go wyraził. Pas przez środek 
tarczy w szerz idzie na którym dwa listki winne, tarczy pole 
zielone. Herb ten nadany od Władysława Króla W^ęgier- 
skieg-o i Czeskiego w r. 1498. który potem wniósł do Polski 
Piotr Dangel , i temi tam czasy przy Krakowie był osiadł. 
Syn jego z siostry rodzonej Hozyusza kardynała i biskupa 
W^armiilskiego spłodził Erazma starostę na Łobzowie, dzie- 
dzica na Mydlnikach nie daleko od Krakowa: ten dla swojej 
cnoty i dobroci w wielkiej był łasce u Zygmunta HI. a prze- 
pędziwszy lat więcej niż ośmdziesiąt zszedł ostatni z tego 
domu, w Krakowie u Panny 3Iaryi w kaplicy Salomonow- 
skiej z nadgrobkiem z mosiądzu odlewanym pogrzebiony : 
bodaj nie był brat Erazma Fryderyk Dangel kanonik War- 
szawski 1601. Nakiel. fol. 803. 



Danieeki— Daiiilowlcz. oOl 

Tomasz Michał Daniel tegoż herbu otrzymał dyploma nobiiiłacyi 
1792. dnia d9. Czerwca , ten z Ann.-j hrauzownq zostawia po- 
tomstwo, synów dw(')ch , Piotra i Tomasza. (]()rek. 8. Ma- 
ryannę, Juliann^', Ann^^, Elżbietę, Karolinę, Wilhelminę, Zofią 
i Ludwikę. — Heraldyka Hielądka. 

Dailiceki herbu Pi^us 2do albo ff^^tlcze kosy ^ tak o 
nich wyraźnie pisze MS. Fnmil. Pruss. luboc tak Paprocki 
jako i Okolski o nich milczą. Wojciecli z Narwota w ziemi 
Ciechanowskiej naznaczony poborcą 1593. Constit. fol. 6GI. 
wszakże go tam napisano Dammecki. Adam I Jakób 1632. 
Wojciech i Zygmunt 1648. w tejże ziemi podpisali elekcyc : 
jeden z nicli miał za sobą Annę Bartlińską. Jakóba wspomi- 
nają księgi grodzkie Kraków. 1617. 

Tomasz Daniecki w roku 1764. podpisał się na akt konfcderacyi 
generalnej W. Ks. Lit. — Heraldyka fVielqdka. 

Jan Daniecki administrował czas niemały praesidium Łuckie. — 
Mskpt. Helsborgski. 

Daiiieleiilez herbu Ostoja, w ksicztwle Litewskiem, 
Paprocki i Okolski do herbu Rola icli pociąga , z tej racyi 
ze Dangel przyjął herb Rola przy unjl, atoli MS. P. Kojat. 
herb Ostoja przyznał im. Jerzy w zakonie naszym uczony i 
wymowny. Paweł Danlelewicz podsędek Wileński a potem 
sędzia 1648. 3Iikołaj podstarości Wilkomierskl, Roman cho- 
rąży OśmIańskI , 3IIchał starosta PlotelskI z sejmu 1703. ko- 
mlssarz do uspokojenia granic od Węgier. Constil. foL 22. 
Piotr Danilewicz podkomorzyc Oszmiailski 1691. 

Paweł Danilewicz na walnym zjeździe obywateli W. Ks. Lit. pod 
Ol/a fi łka mi 1700. z powiatu Oszmiańskiego podpisał się. Jan stol- 
nik St. z powiatu Wołkowyskiego , Józef z powiatu Kowień- 
skiego, 31ichał z powiatu Oszmiańskiego na tymże zjeździe pod- 
pisali się. Franciszek pułkownik powiatu Oszmiańskiego wraz 
z synem swoim Michałem podpisali akt konfederacyi generalnej 
W. Ks. Lit. 1764. roku, tenże elekcyą Stanisława Augusta Króla 
z powiatu Oszmiańskiego. Mikołaj sędzia grodzki Smoleński, 
Franciszek chorąży Oszmiański. — Heraldyka ff^ielądka. 

Daililecki. Abraham DaniłeckI z sejmu 1647. komls- 
sarz na uspokojenie pogranicza od Węgier. Constit. fol. 5. 
Paprocki i Okolski o nich nie pIsaL 

I9aniłoii'icz herbu Sas^ w Ruskiem Województwie. 
Praetor. Orb. Goth. lib. 4. cap. 3. §. 2. tę przezacną fa- 
milią do Hanilów czy Ilunilów, ze krwi Golskich Królów 
Idących referuje, u któreg«> znajdziesz list z Flawlusza Vo- 
pisca, Aurellana Cesarza do Galloniusza Ayita, ten wspomina 
JHanilę, którą w małżeństwo pojął Bonosus, który po śmierci 
Aurellana Cesarzem Rzymskim był zawołany: przydaje I to, 
ze Hanilów dom jeden między plcrwszeml siedmiu u Gotów 
domami był najprzedniejszy. Z czasem potem z Hanilów Da- 



502 Dailiłowicz. 



nilami zwać ich poczęto z odmianą litery H. w D. aź tez 
i Daniłowiczami. Podobniejsza jednak do prawdy zda się być 
dedukcya Okolskieg"0 : powiada on, ze hrabia Hujd pierwszy 
z Węgier i z herbem Sas na Ruś się wyniósł, i tak z Da- 
nielem Królem Halickim jako i synem jego Leonem zwy- 
cięzko gromiąc nieprzyjaciół do tego był przyszedł respektu 
u pomienionego Daniela Króla, ze mu synowicę swoje dał 
był za zonę, z której syna do chrztu trzymając swoje mu 
imię Daniela nadał: w tej swojej powieści świadczy się Okol- 
ski kroniką Wojciecha Strepy czyli Strzębskiego. Co zaś nie- 
którzy pochlebnie udają, jakby z łona tego Daniela Króla 
Halickiego miał prostą linią wyniść dom Daniłowiczów, to 
się utrzymać nie może, bo to pewna, według wszystkich 
historyków naszych, ze Daniel, krom syna Lwa bezpotomnie 
zeszłego żadnego potomstwa nie zostawił. Z lekka potem try- 
bem na Rusi zwyczajnym wnuka Hujda , a syna Daniela, 
Daniłowiczem zwać poczęto, az tez i potomkowie ich w dzie- 
dzictwie i podziśdzieii , toz imię biorą. 

Stanisław (a bodaj nie syn Michała dziedzica na Rudzie 
o którym czytam in Monim. Coli. Leopol. w roku 1505.) 
Chorąży Lwowski mąz rycerski, odwagi jego. Tatarskie do- 
znały nieraz hufce: jako jego nadgrobek we Lwowie u 00. 
Dominikanów opowiada. Z Anny Tarłowny Jana Tarła cho- 
rążego Lwowskiego córki, synów było dwóch Mikołaj i Jan 
i córka za Michałem Stanisławskim herbu Pilawa podkomo- 
rzym Podolskim. 

Jan Daniłowicz wojewoda Ruski dziedzic na Olesku, 
najprzód krajczy koronny, starosta Buski, Korsunski, Cze- 
hryiiski, Mostowski, potem kasztelan Lwowski, z którym tytu- 
łem był komissarzem do traktowania z związkowemi : Con- 
stitut. fol. 5. potem wojewoda Ruski: złączył się był pier- 
wszym związkiem z Katarzyną Krasicką kasztelanką Prze- 
myską, która mu dwie córki powiła, Zofią Firlejową staro- 
ścinę Kazimierską i Marcyannę Koniecpolską: była to Pani 
na kościoły i ubogich nieskąpa, tamte w bogaty apparat stroiła, 
tych nie wymuszoną jałmużną prowidowała, co rok własną 
ręką uszyte białe szaty im rozdając, w wielki Czwartek wszy- 
stkich których zebrać mogła częstując , nogi im umywając, 
w wigilią zaś Bożego narodzenia, trzema na pamiątkę i cześć 
Jezusa, Maryi i Józefa tęż uczynność świadczyła, szpitale ob- 
chodziła, chorych nawiedzała, lekarstwami z swojej apteczki 
prowidowała: w tych świątobliwych zabawach śmierć ją za- 
stała w roku 1646. Hieron. a S. Hyacin. Kazanie. Po Kra- 
sickiej pojął drugą żonę Jan wojewoda Ruski , Zofią Żół- 
kiewską kanclerzankę koronną i hetmanównę wielką koronną. 



Daniłowicz. 505 



z tej polomstwo jejjo, Teofila Sohleska kasztelanowa Kra- 
kowska, mulka Jana III. Króla Polskiejjo. Dorota ksieni kla- 
sztoru S. Benedykta u wszyslkiełi SS. we Lwowie, który, 
lat 47. mądrze i pobożnie rządząe, doezekawszy się tego, 
ze sloslrzenea swej^o na tronie Polskim widziała , w sędzi- 
wym wieku zYcia teji^o dokonała w roku 1G87. Z tejże Żół- 
kiewskiej Stanisław syn jeg-o, starosta Korsuński, Czeliryilski 
i Mostowski posłował na sejm 1632. zkąd był komissarzem 
do traktatów o pokój z Moskwą, Constit. fol. 2. a wkrótce 
na e.\pedycvą Moskiewską w pięćset łudzi swolcłi stawił się 
Władysławowi IV. Po tej kampanji z tąz serca odwagą prze- 
ciwko Murtazemu Paszy do Polski zamyślającemu z wojskiem 
wkroczyć, stanął: ale gdy się potem przeciwko Kantymirowi 
Hanowi Perekopskiemu do Tauryki wyprawił, tam z ludźmi 
swemi w koło opasany, w niewolą był wzięty: kędy Kantj- 
mir mszcząc się klęski syna swego pod Bursztynem od Sta- 
nisława Lubomirskiego porażonego i zabitego , własnym sy- 
nom swoim nad nim dopuścił się pastwić 5 od którycłi ty- 
raiisko w więzieniu zamordowany poległ : ciało jego jednak 
do Żółkwi sprowadzone, tamże dnia ostatniego czeka. /*o- 
łoc. Cenlur. fol. 263. et 150. Działo się to koło roku 1640. 
Ojciec jego w Ołesku złożony do którego kościoła fundacyi 
siła się przyczynił. 

3Iikołaj podskarbi wielki koronny pierwszy syn Stanisła- 
wa chorążego Lwowskiego, brat Jana wojewody Ruskiego, 
przedtem zaś oboźny koronny, z którym tytułem stawał przy 
Zygmuncie III. pod czas Rokoszu, dalej kasztelan Lwowski 
i podskarbi nadworny koronny. Chełmski i Drohobycki a 
wkrótce Krasnostawski, Samborski, ParczowskI, Bielski, Czer- 
wonogrodzki starosta, komissarz z sejmu 1613. do ukojenia 
związanych wojsk koronnych, Constit. fol. 6. w r. 1593. 
marszałkował w izbie poselskiej. Przez dziewięć lat poruczni- 
kował pod Janem Zamojskim hetmanem, a przeciwko Kacy- 
gerejowi Hanowi Tatarskiemu liczny komput łudzi swoich 
sprowadziwszy, z niemi, tak żwawie natarł, że nieprzyja- 
ciela złamał, bez najmniejszego w swoieli uszczerbku. Prze- 
ciwko Micliałowi wojewodzie 31ultaiiskiemu znaczny supple- 
ment ludzi do boju posłał. Z Zygmuntem III. do Szwecyi 
płynąc , wszystkich przy dostojeństwie Pańskiem niebezpie- 
czeństw nierozdzielny towarzysz. Legaeyą do Amurata Cara 
Tureckiego wielką i dzielnością serca i roztropnością szczę- 
śliwie zakończył. I ku Bogu pamiętne jego dzieła. W Ucha- 
niach albowiem kościół wspaniały z fundamentu wyprowadził. 
Kościół nasz Lubelski miedzianą blachą pokrył: insze zaś kol- 
legia nasze w Małejpolszcze i na Rusi ledwoby się które zna- 



504 Dauitowicz* 



leź(5 mog-ły, którychby jeżeli nie Pańską munlficencyą, przy- 
najmniej osobllwszą protekcyą swoją nie dźwig-nął, wszystkich 
ubogich |)rawle ojcowską ratował szczodrobliwością. Tak so- 
bie skarbił niebo, ten wielki podskarbi, do którego jako nle- 
płonna nadzieja przeniósł sl(j 1624. pochowany w Uchaniach; 
wypisał nadgrobek jego Starowol. in Monum. Kędy to o nim 
czytam integriłate itwidiam,^ faciUtatc odia, modestia teme- 
ritatem temperavil : liibo*? i drudzy pochwałami jego swoje 
ksl(;gi zagęścili jako Ericius Puteanus in Apparatu Episto- 
larum centur. 2. Epist. 22. Argentus de reb. Soc.JoL 390. 
Praetor. Gothi. lib. 2. cap. 2. §. 4. Anna czyli jako drudzy 
chcą Helena Pawła Uchańskiego wojewody Bełzkiego córka, 
a jeg^o małżonka, trzy «iu córki powiła, to jest Zofią która 
pierwszym związkiem żyła z Pawłem Sapiehą podkanclerzym 
Litewskim , drugim z Opalińskim Łukaszem , marszałkiem 
wielkim koronnym. Izabellę ta po śmierci męża sweg-o Je- 
rzego Ossiollńskiego kanclerza koronnego , nie małą summę 
w złocie, srebrach I klejnotach wysypała na wystawienie ko- 
ścioła Pannom Karmelltkom Bosym w Warszawie. Dedicat. 
Operum S. Teresiae 1604. Urszulę ta sobie Panieńskie pod 
regułą Ś. Brygitty upodobawszy życie, klasztor ten w Sam- 
borze księnią rządziła, synów z tejże Heleny było piąciu 
Jan Mikołaj, Piotr, Stanisław, Mikołaj I Franciszek. Z tych 
Jan Mikołaj z razu podstoli koronny, potem nadworny 
aż też I podskarbi wielki koronny , Przemyski , Samborski, 
Drohobycki, Ratniński, Kolski, Brański starosta a przedtem 
Chełmski Czerwonogrodzkl. Pierwsza żona jego Helena Opa- 
lińska marszałkowna wielka koronna, druga Dorota jako pi- 
sze OkolskI, czyli jako Inni chcą Zofia Tęczyńska wojewo- 
dzanka Lubelska, ostatnia z tego domu dziedziczka, atoli z 
obiema żadnego potomstwa nie zostawił. Żyje jednak I po- 
dziśdzleń w pamiętnych swoich ku tej ojczyźnie zasługach: 
w ośmnastym albowiem roku życia swego już rotmistrzem 
był królewskim na Cecorską kampanią, nieprzerwanie potem 
w różnych expedycyach, komissyach do rozgraniczenia, de- 
putacyach na trybunał Radomski, poselstwach na różne sej- 
my, wszędzie to złotą wymową, to silna ręką, to grunto- 
wneml racyami broniąc swobody ojczystej, tak skarb koronny 
piastował, iż : aby uszczerbku jakiego rzeczpospolita nie miała, 
dziedziczną raczej wolał hartować fortunę : luboc nią I na 
Boga dosyć szczodrze szafował: bo Panny zakonne Karme- 
litki Bose w Lublinie pod tytułem niepokalanego poczęcia 
matki Boskiej ufundował I nadał. Nowicyatowi naszemu Kra- 
kowskiemu więcej niż 16. tysięcy różneml czasy wysypał: 
Dzwon wielki do kościoła Panny Maryi w Jarosławiu , jego 



Daiilłowicz. oQ3 

nakfadem stanął. Kollejrluni tak/e Przemyskie i Krakowskie 
u S. Piotra łaski jego wieczną przed Bo<>;iera sławią ol)llga- 
cyą. W Uclianlach kościół od ojca sweg-o zaezj^ły pod tytu- 
łem Wniel)owzi<'ela matki Boskiej kształtniejszym pozorem 
przyozdol)lł. 3Iąz Staropolskiej cnoty, z której w wielki Czwar- 
tek co rok ubóstwu, hojnie ich wprzód ucz(;stowawszy, nogi 
umywał: a potem uchyliwszy się wieczorem z pałacu swego 
do któregokolwiek zakonnego domu, tam az do Niedzieli na 
samem nabożeństwie czas wszystek przepędził. W wielki 
Piątek w kapę się przystroiwszy, żeby się tem lepiej ukryć 
mógł od oka ludzkiego, bosemi nogami kościoły obchodził. 
Do Najśw. 3Iatki szczególniejszy się w nim wydawał alFekt: 
dla tego, w wszystkie dni poprzedzające święta jej uroczyste, 
samym tylko chlebem źył i wodą, komunji i spowiedzi w 
same jej dni, nigdy nie opuścił: tego dnia wszystkie szpitale 
i klasztory sowitą jałmużną obesłał: a przez oktawę tychże 
świąt z całą fjamlllą swoją Litanie do jNajśw. Panny mówił. 
Obraz tejże Bogarodzice w Częstochowie i drugi w dziedzi- 
cznych dobrach swoich bogato przystroił: Dzień niepokala- 
nego poczęcia jej wielklemi tryumfami co rok objaśnił: szla- 
checkie dzieci swoim nakładem w szkołach sustentował. Ze 
wszystkich prowentów dziesiąty grosz na jałmużny odłożył, 
zkąd bywało, że na jedne cwierc roku, 40 tysięcy na ubo- 
gich wydano. Zygmuntowi III. solenne z wielką pompą exe- 
kwie sprawił. Do erekcyi klasztoru Przemyskiego i kościoła 
Lubelskiego 00. Karmelitów Bosych siła szkatułą swoją do- 
pomógł: których też 00. kapitułę prowlncyalną znacznym 
nakładem sustentował. W drodze będąc, a mszy słuchając, 
gdy się dowiedział, że gdzie puszka, nie była z honorem 
piastowania tak wielkiego sakramentu, zaraz inszą, które 
umyślnie na to już gotowe srebrne i modnie wyrobione wo- 
ził , z ochotą rozdawał : aż też po zapłatę poszedł Pańskich 
cnót swoich 1650. w Lublinie w swojej fundacyi złożony. 
Potocki Centur. fol. 405. Histor. Coli. Cracov. Premisl. 
Kanon in \mo saeculo societ. Pigloiaski elogia. Alcxan. a 
Jesii Kazanie Niebieskie Planety. Phoenicius Ma?'iae 31 an- 
cipiiim. Echo ^f^aleriani Capuccini, 

Piotr z Żurowa (bo się ztąd wszyscy Daniłowiczowie 
piszą) krajczy, koronny starosta Krzemieniecki Parczowskl, 
drugi syn Mikołaja podskarbiego koronnego był wprzód pod- 
stolim koronnym , o którym jako i o bracie jego Stanisła- 
wie, gdy się uczyli w Lowanium, tak pisze do ojca Ericlus 
Puteanus sic loquuntur^ qui te referunt^ imo sic te rcferunl^ 
(jui omnem in doctrina., et virtute magnitudincm pouunt ., po- 
wróciwszy potem do ojczyzny przeciwko Gustawowi Królowi 
Tom iii. 20 



50G Daullowicz. 

Szwedzkiemu mężnie czynił, na różnych potem sejmach po- 
słując na różne ^o funkcye rzeczpospolita narażała : o czem 
są konstytucye 1633. fol. 8. 1638. fol. 10. i 1643. fol. 17. 
et 11). umarł 1643. żona jeg^o pierwsza Szamotulska, z któ- 
rej jedna córka Helena z Sapiehą Kazimierzem starostą Krze- 
pickim dożywotnie zmówiona. Druga żona Krystyna księżni- 
czka Wiśniowiecka, z której córka Urszula najprzód z Po- 
tockim lierhu Pilawa wojewodą Bracławskim, potem z Wł.i- 
dysławem Sapiehą wojewodą Brzeskim Litewskim weszła w 
kontrakty małżeńskie , Histor. Sapie/i. par. 3. i synów 
dwóch : z tych młodszy Władysław Wincenty starosta Czer- 
kaski ale sterilis. 

Jan Karol drugi syn starszy Piotra krajczego koronnego, 
najprzód krajczy koronny, potem podskarbi nadworny. Lu- 
belski I Parczowski starosta, marszałek trybunału koronnego 
1676. sprawiedliwości nieprzełamanej , jawny dał dowód: Bo 
gdy sąsiedztwo królewskie na grunta P. Maryi Jarosławskiej 
zachodząc, akcyą do trybunału wymusiło, a nie tylko patro- 
nowie bojaźnią majestatu przerażeni , ale inni respektem 
zdjęci obstawać przy słuszności nie śmieli, sam wszystkich 
od tak potężnej lubo krewnej sobie strony to powagą, to 
wieczności racyami za sprawiedliwością i sprawą matki Bo- 
skiej pociągnął: Bóg mu ten akt heroiczny nadgrodził: bo 
gdzie się wszyscy obawiali urazy majestatu, Jan Karol raczej 
chwałę odniósł. Jan albowiem IIL jako Pan rozumny, wi- 
dząc potem oczywiste tej sprawy dokumenta, tem go więcej 
u siebie szacował. Za tejże laski, uszczypliwy i kościołowi 
Bożemu i niewinnym zakonnikom skrypt pewny podrzucony, 
katu wśród rynku palio kazał : i w inszych okazyach gorlIv^^ 
sług Boskich obrońca. Histor. Coli. Lublin. Wspominają 
go konstytucye 1676. fol. 20. i 1678. fol. 7. złączył się 
był dożywotnie z Górską: z której syn Piotr starosta Lubelski 
i Parczowski atoli bezpotomny. 

Stanisław Daniłowicz starosta Czerwonogrodzki syn trzeci 
Mikołaja podskarbiego w. koronnego , brat Jana Mikołaja 
podskarbiego i Piotra krajczego, posłował z Chełmskiej zie- 
mi na sejm Warszawski 1626. zkąd był deputowany na try- 
bunał Radomski, Constit. fol. 5. wszedł był w kontrakty 
małżeńskie z 3Iaryanną Siemiaszkowną kasztelanką Bracław- 
ską, z której córka Helena Izabella poszła za Stanisława 
Koniecpolskiego kasztelana Lubaczowskiego, i syn Jan sta- 
rosta Czerwonogrodzki, o którym Histor. Coli. Bidgost. 
świadczy, że po jego śmierci pozostała wdowa Barbara Tar- 
łowna kasztelanka Wiślicka, poszła za Jerzego Lubomir- 
skiego hetmana polnego i marszałka wielkiego koronnego: 



JOaiiiłowlcz. •'^OT 



jakoż I Okolskł g-dy swoję książkę pisał , przyznaje ze ten 
Jan juz nie zyh drugi syn AIexander starosta Olsztyński ale 
sterilis. Trzeci Paweł. 

Mikołaj podstoli koronny a potem podczaszy koronny i 
podkomorzy Chełmski, Rubleszowski i Czerwonogrodzki sta- 
rosta syn czwarty 31ikołaja podskarbiego wielkiego koronneg^o 
poseł, na sejm Coronationis 16.33. Constit. fol. 14. a w 
roku 1041. w dziedzicznych dobrach swoich Fulszlynie otrzy- 
mał skład winny przez konstytucya fol. 24. zona jcg-o Apol- 
łinara NIemojewska kasztelanka Chełmińska, z której córki : 
jedna Zofia była za Cetnerem Janem starosta Lwowskim a 
potem za Dąbskim wojewodą Brzeskim Kujawskim , ta za 
męża swego konsensem , rzadkim przykładem w klasztorze 
Lubelskim Panien Karmelitek Bosych życia swojego resztę 
Bogu poświęciła, i w nim świątobliwie dokonała. Druga Ro- 
zalia za Korycińskim. Trzecia Izabella za Tyszkiewiczem pod- 
komorzym Brześciańskim. Czwarta Urszula 3Iniszka u Panien 
Benedyktynek we Lwowie , syn zaś Adam młodo sterilis 
umarł: tego Mikołaja, Parisius in Slauta zowie stolnikiem 
koronnym 1659. Franciszek starosta Czerwonogrodzki piąty 
i ostatni syn Mikołaja podskarbiego , Helena, Fryderyka Sa- 
piehy podkomorzego Włodzimierskiego córka, jednego mu 
syna powiła, to jest: 

Mikołaja wojewodę Podolskiego: byt wprzód podstolim 
koronnym, z którym tytułem posłował na sejm 1661. a ztam- 
tąd komissarzem naznaczony do uznania krzywd poczynio- 
nych od wojska Litewskiego, Constit. fol. 10. w roku zaś 
1670. podczaszym koronnym^ tak się podpisał na elekcyą 
Króla Michała: przy obrazie Najśw. Matki Częstochowskiej 
buzdygan swój drogo oprawny zawiesił, na wieczną pamią- 
tkę łask przez jej ręce i opiekę odebranych we wszystkich 
expedycyach wojennych 1651. Analect. Nieszyork. fol. 51. 
Pojął był Eufrozynę Skibicką (ale zda mi się pierwsza żona 
jego była Joanna Potocka kasztelanka Krakowska i hetma- 
nowna. Córki jego Piaseczyńska starościna Nowogrodzka, i 
Rybińska starościna Czerniechowska. Synów z tejże Sklbi- 
ekiej dwóch : Alexander starosta Parczowski, chorągwi jego 
konstytucya 1690. fol. 6. krwawe zasługi płacie rozkazała. 
Anna DonholFowna, trzy mu tylko córki spłodziła, Franci- 
szkę Załuską starościnę Lul)elską, Maryannę Potocką staro- 
ścinę Krasnostawską , Konstancyą Małachowską starościnę 
Smotrycką. Jan starosta Borecki drugi syn wojewody Po- 
dolskiego, którego z Dzieduszycklej wojewodzanki Podolskiej 
syn Franciszek solus tantae scintilla Domus. 

20" 



508 Daniłowski— Dantyszek. 

Michał Danilewicz roku 1700. pod Olkinikami podpisał się na 
zjeździe publicznym z powiatu Brasławskiego. Józef Danilowicz 
w aktach grodzkich Wileńskich 1763. Łukasz Daniłowicz pod- 
pisał elekcyą Stanisława Augusta Króla z województwa Mścisław- 
skiego. — Heraldyka Wielądka. 

DailiłoiYSlLi, w ziemi Ciechanowskiej, bo z nią Jan 
Daniłowski pisał się na elekcyą Władysława IV. Paprocki 
i Okolski o nicli nie pisał. 

Są także i w Litwie. Z tych w roku 1700. na walnym zjeździe 
obpyateli W. Ks. Lit. pod Olkinikami podpisał się Jan Dani- 
łowski z powiatu Kowieńskiego. Są i na Rusi, Fabian Dani- 
łowski kanonik Chełmski w roku 1780. był deputatem na trybu- 
nał koronny z kapituły Chełmskiej, Adam Daniłowski podsędek 
i poseł województwa Podolskiego na elekcyą Stanisława Augusta 
Króla. — Heraldyka Wielądka. 

Dai]iszei¥Ski herhu Cholewa^ w ziemi Wyszogro- 
dzkiej. 

DauiszeifSki herhu Rudnica^ w Radomskiem po- 
wiecie. O tych ani Paprocki, ani Okolski nie pisał. 

1Vielądek pisze iź są także i w Litwie, z których Antoni Dani- 
szewski w^ roku 1700. na zjeździe obywateli W. Ks. Litewskie- 
go pod Olki7iikami podpisał się z województwa Połockiego. 

DaiikoiTski herbu Półkozic^ w Rawskiem wojewódz- 
Iwie. Waleryan 1G32. podpisał elekcyą Władysława IV. Anna 
D.ankowska W^ojcieclia Sułkowskiego podstarościego Rawskie- 
nro małżonka. Acta Castr. Raven. 

nailO^ii^ski herbu Krzywda , w ziemi Wiskiej z którą 
W^ojciecli komornik graniczny Wiski, i Maciej Kazimierz 
Danowscy podpisali elekcyą Jana III. Są i w Litwie, Dawid 
Kazimierz, Mikołaj, Jan Franciszek 1700. 

DANTYSZEK HERB. 

Jan Linodesmon (tak go zowie z ojca Joannes Leo in 
Dedicat. Paraphr, Domin. Pass.) lubo<5 go od jego ojczy- 
zny , to jest Gdańska kędy się urodził ; pospoliciej zwano 
Dantiscus. Natura mu wielki dowcip, appllkacya niemniej- 
szą naukę, długa peregrynacya większy poler przydała, z 
młodych lat zwiedził Palestynę Syryą, Arabią, Kretę, Kor- 
cyrę, Rhodum, Grecyą, pod czas którego czasu grób Chry- 
stusów nawiedził, i nabożną uczcił weneracyą. Z tej podróży 
powróciwszy do ojczyzny, za promocyą Piotra Tomickiego 
biskupa Krakowskiego i kanclerza, osobliwszego wszystkich 
mądrych ludzi protektora, sekretarzem koronnym wyniesiony, 
(przydano mu i plebanią w Gołębiu nad Wisłą) w legacyach 
wysłany do Maxymillana Cesarza^ a potem Karola V. Fer- 



Dantyszek. 



301) 



DANTYSZEK 




HEIIB. 



dynanda Króla Czeskiego I do Rzeczypospolilej Weneckiej, 
z taką się estymacyą swej nauki stawił, ze go Maxymilian 
Laureutum Poetam przy publicznym Panów swoich kongres- 
sie i doktorem tak Pontijicii jako i Caesarei jtiris- deklaro- 
wał, pierścień złoty, biret i laur poetyczny włożywszy na 
niego : o czem czytałem list tn 31S. Petrtcov. i owszem tenże 
monarcha tegoż Jana de Curiis tak go tam zowie, w komput 
szlachty Niemieckiej policzył, i herbem nadał, na ten kształt: 
dwa skrzydła podle siebie, rozciągnione, jedno z nich po 
lewej stronie tarczy, srebrne w czarnym polu, drugie po 
prawej stronie , czarne w białym polu ; atoli Treterus in 
Episcopis P^armiensibus tarczą herbu jego na cztery części 
przedzielił , w pierwszej skrzydła już opisane położył, w dru- 
giej mlecz ostrzem prosto do góry po prawej stronie tarczy, 
po lewej o piąclu sękach dębczak; w trzeciej toż co w dru- 
giej, w czwartej toż co i w pierwszej. Te jego nobilitacyą 
przywilejem swoim utwierdził Zygmunt I. Król Polski, którą 
czytałem in MS. Petricov. U Karola piątego w takiem był 
respekcie, że przez dwanaście lat, przez które przy dworze 
jego rezydentem mieszkał, wszędzie był wszystkich i podróży 
i expedycyi nawet wojennych nierozdzielnym towarzyszem, 
z tąd pod Tycinem albo Papią, na klęskę Francuzów i Fran- 
ciszka Króla ich pojmanie patrzał: ztąd gdy się Karol do 
Hiszpanji wybrał, lubo innym ablegatom cudzoziemskim ba 
i dworskim swoim kazał się na miejscu zostać, Jana przecież 
Dantysska, dla mądrej z nim konwersacyi wziął z sobą, co 
lubo Camerarius Juris consutliis in Mcditat. Histor. cent. 3. 
cap. 68. zwala na ówczas , kiedy Karol złożywszy Cesarską 
koronę i rządy, do Hiszpanji na uspokojenie się od publi- 
cznych zgiełków unikał, to jednak utrzymać się nicmożc : bo 
Karol godność Cesarską rezygnował 1558. kiedy już nie żył 



510 Daiityszek. 

Dantiscus: tam g-o między szlachtę Hiszpańską policzył, co 
tym większa rozumiem , ile w tym narodzie niezwyczajniej- 
sza ; toź przyświadcza Thomas Łansins , Elis. Aurimonta- 
niis y i Histor. Polon. Pruthen. foL 605. Od tegoż Karola, 
do obozu wojska Weneckieg;o jeździł, kędy pożądany pokój 
między niemi i Cesarzem skomhinował. Tej jego legacyi dukt 
znajdziesz inter Acta imhlica Tomickiego. Powróciwszy do 
ojczyzny, wziął kanonią Warmińską, wkrótce potem infułę 
Chełmińską, az tez i Warmińską, na której prezydując lat 
11. z śmiertelnego zycia»przeniósł się na wieczne 1548. w 
swojej katedrze pochowany. Paweł Piasecki w swojej kronice 
wprawdziec mu zadaje, ze z najcelniejszemi natenczas here- 
tykami , jako to z Jerzym Sahinem, i Erazmem Rotteroda- 
mem miał swoje korrespondencye ; tak dalece, ze i podziś- 
dzień czytać, wierszem wzajemnie pisane listy Dantyszka i 
Sabina, atoli żadna ztąd nota nie może paść na tego prze- 
zacnego prałata: bo z Erazmem i Łaski arcybiskup Gnieźnień- 
ski i Krzycki potem arcybiskup Gnieźnieński i Szydłowiecki 
kasztelan Krakowski i kanclerz listownie korrespondowali , a 
przecie najmniejsza ztąd na nich cenzura nie padła, za cóź 
na Dantyszka? A do tego wyświadcza ^o własna jego Elegia.^ 
którą napisał do Gdańszczanów, upominając ich , aby się do 
starożytnej i prawowiernej wiary wrócili, jest do druku po- 
dana wraz z Oracyą Tomasza Samostrzeleckieg-o do Gdań- 
szczanów 1577. Hozyusz tez, który razem z nim źył, ze 
na tem biskupstwie świątobliwie umarł twierdzi. Krom tej 
Elegji podał do druku Poema, na zjazd Królów do Wiednia 
1515. wspomina go liajnaudus niim. 43. Znajdziesz jego list 
o zwYcięztwie naszych w Wołoszech 1531. tom. 3. histor. 
Polonae: i u Gcagiiina Rerum Poloni: tom. 3. Carmen Pa- 
reneticnm ad ingennmn adolescentem Constantem AUiofa- 
gnm in 4. w Krakowie 1539. za staraniem Hozyusza w prasę 
drukarską weszło, tu młódź swoją experyencyą informuje, 
jako ostrożnie postępować sobie powinna. De nostrorum tem- 
porum calamitatibiis sylva Bononiae in kto 1530. g-dy do 
Klemensa VII. i Karola V. posłował pisana , typis Joan. 
Baptistae Phaelii. Sylvn de clade Moschorum ad Borysthe- 
nem siib Sigismundo I. in 4. w Rzymie wydrukowana, na- 
kładem Jana Łaskleg-o arcybiskupa Gnieźnieńskiego 1515. 
Epigrammata jego in obitum Petri Tomicki Episcopi wspo- 
mina Starowoiski in Hecat. Eobanus Hessus ^ swoje mu syl- 
vas przypisał, kędy pochwałami mądrego tego biskupa za- 
gęścił; jakoż było w nim co chwalić, dowcip wielki i roz- 
sądek nienaganny ; tak dalece, ze najtrudniejsze tej ojczyzny 
interesa , bez żadnej danej sobie instrukcyi g-odnle i z po- 



llantyszek. 311 

chwałą piastował : juz był u Karola V. wymógł sukcessyą do 
Baru po Bonie Królowy za świadectwem f^arszeiviciusza 
lib. de Legato et Lcgatione. Twarz jego była kwadratowa, 
przecięż do okrągłości bardziej nakłoniona, i pełna, oczy 
wdzięczne. Z młodszych lat swoich żołnierskiej się był chwy- 
cił szarzy, jako sam o sobie mówi. Junior et helli contra 
Dacosąue Getasąue atąue Boristhenidas tempore , miles 
eraniy pod który czas napisał Elegiam ^matoriam 151S. w 
Krakowie u Jana Hallera przedrukowaną. 

Krasicki w przypisach namienia, źe tego Jana Dantyszka a ra- 
czej Flaclishindera (to bowiem prawdziwe było jego nazwisko) 
dzieła, pisma korrespoiidcncye oryginalne znajdują się w Manu- 
skryptach Helsbergskich zebrane w kilku księgach in folio są 
tam i listy jego oryginalne do Króla Zygmunta I. i Królowej Bo- 
ny, pisane gdy był posłem w Hiszpanji przy Karolu V. Cesarzu. 
Jako się z tych listów pokazuje , to jeszcze przed rokiem 1519. 
wysłany już był w tern poselstwie, są bowiem w oryginalnych li- 
stach Izabelli Arragońskiej księżny Medyolańskiej wdowy Sforcyi, 
matki Królowej Bony wyrazy, iź on wiele się przyczynił do tego 
małżeństwa, zostawał na tem poselstwie podobno aż do r. 1532. 
— Poselstwa jego celem było księztwo Barskie dziedziczne Kró- 
lowej Bony , w czem wielkie były trudności , jak to korrespon- 
dencya jego wykazuje. — Oprócz oryginalnych listów Dantyszka 
znajdują się także w Ms. Helsbergskim zebrane w ośmiu tomach 
in folio listy oryginalne tych co do niego pisywali : ludzie to byli 
sławni wieku onego ; Ludovicus Spinola, — f^aldesius, — Cor- 
nelius Scepperus , — Eobanus Hessus, i t. d. 

Tenże Krasicki w Zbiorze potrzebnych loiadomości kładzie nagro- 
bek któren sobie Dantyszek sam napisał: 

Jam sexaginta coeunt et tres simul anni^ 
Hactenus a supeińs quod inihi vita datur. 
Quem clymactericum contingere sentio tempuSy 
IJltimus hic multis tei^d/ius esse solet. 
Intra quod , si forte Deus migrare jubebit, 
Qui fuerini paucis , ista notata dabunt. 
Aula diu tcnuit me regia , misit ad orbis 
Primores ; erat hinc infuła dup la jnihi, 
Corpus habet tandem nunc terra : ąuiete fruatur^ 
Spiritus aetherea , quae sine fine beat. 
lioc quisquis transis , mihi quaeso , precare riatory 
Ut tibi posteritas inde precetur idem. 

Nagrobek ten Krasicki tak przetłómaczył : 

Już lat sześćdziesiąt i trzy w icku mego mija ; 
Wielu, jak mówią, pora takowa nie sprzyja. 
Jeźli więc i ja życia skończę w klimakterze, 
Niech potomność takową o mnie wieść odbierze : 
Długom bawił na dworze , poselstwa sprawiałem. 
Dwóch Biskupstw rządy w mojej ojczyźnie trzymałem ; 
Teraz niech się duch wzbija , ciało spocznie w grobie^ 
Tego mi życz, żeby też życzono i tobie. 



312 Dar— Darowski. 

Dar^ w Wielkiem Ksi(^'ztwie Litewsklena. Z tych Da- 
rowiic Hluszanieg-o małzqnk«; wspomina, Okol. t. 2. /'. 574. 
si\ i Darglewiczowie na Żmudzi, z których Wojciech, Se- 
bastyan i 31elchIor kwltn«^li 1621. Tamże znajdowali się Dar- 
guzowie. 

DARGOLEWSKI HERB. 

3IS. o Familiach Pruskich^ taki herb ich położył. Miecz 
ostrzeni prosto na dół spuszczony, ksi(;zyc nie pełny, roga- 
mi na dół, nad rt^kojeścią niby miecz opasując, na hełmie 
trzy pióra strusie. Tymże się herbem pieczętują Zapendowscy 
w Prusiech, tylko ze gwiazdy na tarczy przydają. Jerzego 
podkomorzego Chełmińskiego w roku 1518. Histor. Polon. 
Pruthen. kładzie fol. 632. ale go Dargowiczem zowie : przy- 
daje fol. 633. ze był wprzód podkomorzym Pomorskim : na- 
mienia o nim i 3IS. Konopackiego. Jabym rozumiał ze herb 
ten, jedenze jest z Garczyńskieml, ale snąć przez omyłkę 
miasto strzały, mlecz położono. 

DaroifSki herbu Nałęcz, w Lubelskiem wojewódz- 
twie, N. Darowska Jana Kucharskiego małżonka. Zakon nasz 
ozdobili dwaj z tego domu. Pierwszy Wacław, ten pobo- 
żnością, nauką, rozsądkiem, dowcipem przedziwny. Obraz 
Najśw. Matki zawsze na szyi nosił, której honorowi, własną 
się krwią podpisał; po skończonej ośmlat teologji godny pro- 
fessor, uprosił się do Loretu na Penitencyaryą, atoli powró- 
ciwszy umarł we Lwowie 1655. Histor. Coli. Leop. Drugi 
Jan, Bełzkie województwo ojczyzna obudwu, w Rzymie do 
zakonu naszego wstąpiwszy, tak delikatnym sumieniem słu- 
żył P. Bogu, że na najmniejszą rzecz od starszych swoich 
pozwolenia prosił. Fllozofji w Lublinie , kontrowersyi we 
Lwowie ucząc , stał się wizerunkiem , inszym do doskonało- 
ści, w Lublinie świat pożegnał 1667. Hist. Coli. Lubi. jest 
w druku jego. Lot gołębicy , albo wysokie i świątobliwe żą- 
dze poboinej duszy : in Svo Crac. 1660. 

Dai*Oivski herbu Ostoja, w Nowogrodzklem woje- 
wództwie, od Darowa dóbr tak nazwani. Są i w Połocklem 
i w Orszańsklem. Jan Darowski spłodził Grzegorza, którego 
syn Adam. Balcer w Połocklem 1648. Jędrzej łowczy No- 
wogrodzki 1674. MS. P. Koj al. 

Darowski herbu Slepowron. Późniejsi autorowie kładą ten 
dom, lubo Kuropatnicki , pewno przez omyłkę Sreniawę im na- 
daje. — Wielądck pisze iź dawni ich przodkowie w wojewódz- 
twie Podlaskiem siedlisko swoje mieli. Z tych Zygmunt lVc- 
rijJia Darowski towarzysz znaku pancernego , służąc wojskowo, 
dał dowód swego męztwa na wielu expedycyach wojennych 5 



Daszkowlcz. 315 



z Janeni Sobieskim Królem, znajdował się także na expedycyi pod 
Wiedniem. Ten zostawił dwóch synów, Szymona skarł)nika 
Owruckieji^o, i Władysława Michała podstolcgo Trembowel- 
skiej;o podstarostę {grodzkiego Oświęcimskiego i Zatorskiego. Szy- 
mon JFr.ryha Darowski pisał się na elekcy.-} Stanisława Augusta 
Króla z województwa Krakowskiego , i Jan tamże. Tenże Szy- 
mon pi-imo roto z Dornańską małżonką swoją spłodził synów 
sześciu: \go Adama podsędka Podolskiego. 'Zgo Jana vice-re- 
genta grodzkiego Oświęcimskiego, 'igo Kazimierza komornika 
granicznego Podolskiego. Ago Mikołaja, który był Bernardy- 
nem, ^go Marcina komornika granicznego Podolskiego, ^go An- 
toniego i córkę jedne Ewę, Michała Łochowskiego żonę. 

Adam Wcrycha Darowski podsędek ziemski Podolski, w r. 1751. 
był deputatem na trybunał koronny z województwa Podolskiego, 
z Elżbietą Drohomiecką zostawił potomstwo córek trzy, Martę, 
Kunegundę , 3Iaryannc , i synów czterech: Marcina generała 
adjutanta buławy polnej koronnej , ten wszedł w śluby małżeńskie 
z Łaskarzewską^ Jana podsędka ziemskiego Podolskiego, który 
pojął Go7'zcu'skq za małżonkę. Faustyna regenta grodzkiego 
Latyczewskiego, i Franciszka. 

Jan vice-regent grodzki Oświęcimski, drugi syn Szymona z Do- 
mańskiej spłodzony , ten z Katarzyną Gniadkowską , dwóch sy- 
nów zostawił , Szymona pisarza ziemskiego Krakowskiego , i 
Jana sędziego ziemskiego Sendomierskiego. Córkę jedne Elżbietę 
za Janem Kantym Psarskim. 

Kazimierz komornik graniczny Podolski, trzeci syn Szymona 
podsędka, ze Starzyńską ma potomstwo syna Franciszka, 
który z Felicyanną Starzyńską spłodził Wincentego, Józefa. 

Szymon Darowski pisarz ziemski Krakowski : z Urszulą Trzebiń- 
ską spłodził trzech synów, Józefa, Sotera i Alexandra, 
i córkę Johannę. 

Jan JVory('.ha Darowski sędzia ziemski Sendomierski kawaler or- 
deru S. Stanisława , który w roku 1780. był deputatem na try- 
bunał koronny z województwa Sendomierskiego. \mo roto z Jo- 
hin\x\t{ Bystrzanowską s\>\oAz\\ 3Iichała i Felixa, córkę Teklę 
Felicyana Szeliskicgo małżonkę. 2</o roto z Izabellą Zapolska 
ma dwie córki. Ludwikę, Johannę i syna Teodora. Andrzej 
Darowski kanonik katedralny Kamieniecki, syn Al ex a n dra pod- 
sędka ziemskiego Podolskiego , z Drohomireckiej spłodzony. 

Władysław Michał Wery cha Darowski podslarosta i sędzia 
grodzki Oświęcimski i Zatorski. Syn drugi Zygmunta, a brat 
rodzony Szymona skarbnika Owruckiego, ten z Zofią Winnicką 
spłodził Apollonia, Józefa So!)olewskiego żonę. Maryannę Gauden- 
tego Strzemińskiego małżonkę , i Angelę za Józefem Poniatow- 
skim w stanie małżeńskim będącą. 

l>aSK]ŁOivicz herbu Leliwa^ przydają jednak do Le- 
liwy strzałę hez piór, a na liełiiilc kład.ą trzy pióra strusie 
według- Iiojał. Euslachl Daszkowicz fortuuny przeciwko Ta- 
tarom wojownik, atoli potem z Ukrainy do Moskwy się prze- 
niósł, 1 lubo się go Alcxandcr Król Polski, według umó- 
wionych z Moskwą paktów upominał, przecież go nic oddano 
1503. Iiojał. parte 2dn. Zlemwszyslkiem jeszcze w dalszych 



514 Ilaiixa-— Dawldowicz. 

latach fiimlllanci tego domu w Polszczę się naszej znajdo- 
wali. 3Iichał 1551. jako przytomny przy rozgraniczeniu dóbr 
ksią/ąt Ostrogskich od Zasławskich, znajduje się podpisany 
in Monim. Coli. Ostróg. Okol. in Diario pisze o jednym z 
nich towarzyszu pod pancerną chorągwią, ze pod Starczem 
mężnie nacierając, z tej batalji ranę wyniósł 163S. Wła- 
dysław w zakonie Soc. Jesu 1731. 

Leon Antoni Daszkowicz 1763. roku podpisał się w aktach Wi- 
leńskich na manifest wraz z innemi obywatelami de illegitimitate 
trybunału. — Heraldyka lVielądka. 

])aiixa herbu Pierzchała , w księztwie Litewskiem. 
Kinunt z synem swoim Dauxą na Wileńskim kongressie, pod- 
pisał pokój wieczny Litwy z Polską w roku 1401. u Ła- 
skiego w Siat. fol. 128. a potem snąć na sejmie Horodel- 
skim, na siebie i na cały dom swój przyjął herb Roch, albo 
Pierzchała. Łaskiego Stat.fol. 127. Stryjkoia. Histor. Sa- 
pie/i. N. Dauxa kanonik Zmudzki, mąź uczony, wydał ję- 
zykiem Litewskim Kazania swoje do druku, tak na święta 
jako i na niedziele całeg-o roku. Adam 1621. Alexander. 
Władysław w zakonie Soc. Jesu mąz g-odny, rządził najprzód 
domum professam w W^ilnie, potem prowincyą Litewską przez 
cztery lata, dalej kollegium akademickie Wileńskie, teraz 
domum professam w Warszawie. Piszą ich niektórzy Dau- 
ksza inni Doksza. 

Jan Dauksza B. S. i Kasper w roku 1764. podpisali akt konfe- 
deracyi generalnej W. Ks. Lit. w Wilnie. Jan Dauksza kano- 
nik Smoleński 1792. r. 3Iichał Dauksza sędzia ziemski Upitski 
wspomina go konstytucya 1768. fol. 31. — Heral. f^ielądka. 

Hsvwhor /lerbu Przi/jaciel , takim kształtem, ze dwa 
serca, jedno podle drugiego ale na misie byó powinny, które 
strzałą jedną od prawego boku tarczy, na lewą przeszyte, 
w hełmie trzy pióra strusie. Przodek ich za Witolda kslą- 
zęcia Litewskiego, gdy w bitwie, dwóch nieprzyjaciół jedną 
strzałą postrzelił i zabił j a dodając serca swojej kompanjl 
do gromienia ich, wołał Litewskim językiem Dabar Dabar, 
Terazźe, teraz : od tego nazwany Dabar, czyli Dawbor, a od 
ksiązęcla w nadgrodę swego męztwa herb taki jako się mó- 
wiło. Paprocki i Okolski o nich nie pisał, ale /{s-. Kojał. in 
MS. powiada, ze są w województwie Wileńskiem, dziedziczą 
na 3Iuśnikach. Z tych Jan Piotr Dawbor Muśnicki, leży w 
Kiernowle ostatni dziedzic na Muśnikach, zona jego fundo- 
wała bogatą altaryą w Kiernowie. Eliasz w księztwie Zniu- 
dzkiem 1621. Dawbor Samuel i Stanisław 1700. 

Daivi(lo^viez herbu Trąby , w księztwie Litewskiem. 
Starosty Grodzieńskiego Dawida potomstwo. Tego rycerskie- 
mi przewagami historycy nasi księgi swoje napełnili : bo naj- 



Dawidowski. ol5 



przód w roku 1314. na obóz krzyżacki natarł, w którym 
wyciąwszy co było ludzi do boju: ponieważ inni, kraj dal- 
szy pustoszyli, wszystek złupił, Dusbruch u Stryjkoia. f. 315. 
Kojatoto. y. 1. lib. 6. w roku potem 1319. w ośmset koni 
Prusy najechał, luboc mu powracającemu z plonem, coś łudzi 
utrącono i zdobyczy odbito. Długosz Dushr. Stryj k. f. 318. 
a w roku 1323. na posiłek idąc Pleszkowianom, pi<;ctj'sl(;cy 
niewolnika w Danji zag^arnął. Comiotalor Livon. rerum apud 
Stryjk. fol. 324. Reweł w koło tym czasem opalił: Stryjk. 
fol. 401. Kojał. p. 1. lib. 7. w zimie zaś teg-o roku do 3Iazo- 
sza wtarg-nął, ogniem i mieczem straszny. Stryjk. Jol. 401. 
Więcej następującego roku szkody tamże poczynił : bo Puł- 
tusk i wsi 130. kościołów 30. spaliwszy, cztery tysiące ludzi 
pojmał. Długosz Miechov. atoli pod tenże sam czas. Krzy- 
żacy w dobra jego zaciekli, stada mu i bydła zagarnęli. 
Władysławowi Łokietkowi Królowi w tysiąc dwóchset łudzi 
na sukkurs przypadłszy Marchią Brandeburską zniszczył, sześd 
tysięcy z niej ludzi wyprowadził, gdy jednak przez Mazowsze 
powracając , tam na łup ludzi swoich puścił , od Jędrzeja 
imieniem , ziemianina Mazowieckiego w oczach obozu jego 
zabity, godzien lepszej śmierci mąż rycerski, i zięć Gedy- 
mina kslążęcla Litewskiego , którego córkę miał za sobą. 
Bliższych czasów Jędrzej Dawidowicz poseł na sejm z W^i- 
leńsklego 1589. podpisał tranzakcyą Będzińską, tenże sam 
czyli inszy Jerzy z tegoż sejmu, w Wilkomlerskim powiecie 
poborcą naznaczony. Constit. fol. 558. Salomon stolnik Wil- 
komicrskl poseł na sejm 1638. ztamtąd komissarz do opa- 
trzenia praesidium zamkowi Smoleńskiemu. Constit. fol. 35. 
Stanisław sędzia grodzki ^VIlkomIerski 1648. Jan w powie- 
cie LIdzkIm 1674. Kazimierz 1700. Jan w zakonie Soc. Jesu 
temi czasy. 

Benedykt Dawidowicz 1763. roku. Jan Dawidowicz podpisał clek- 
c\ą Stanisława Augusta Króla z województwa Sieradzkiego, — 
tieraldyka lVielqdka. 

]>aivi(lOT%'S]£i herbu Prus ^tio , w Ruskiem woje- 
wództwie dom starożytny. Stanisław z Dawidowa sędzia ziem- 
ski Lwowski 1436. podpisał pokój Brzeski u Łask. w Stat. 
fol. 140. Stanisław zginął w Wołoszech. Biel. Okol. Jan 
najprzód podsędek Lwowski, potem sędzia, którego córka 
zmówiona dożywotnie z Brzeskim herbu Ciołek starostą Ka- 
mienieckim. Dawidowska podkomorzanka Halicka, małżonka 
Gabryela Bojanowsklego. Terai czasy kwitną w W. Ks. Li- 
tewskiem , z których Floryan Dawidowski z Zofią Olszewską 
spłodził Ludwika proboszcza i ofłicyała dyecezyi Smoleńskiej, 
kanonika Zmudzkiego , missyi Sokolnikowsklej Socict. Jesu 



516 Dębicki. 

fundatora. Są też i w Nowogrodzklem Dawidowscy tegoż 
herbu. — 

Dawidowski Budzyna , o tych pisze Kuropatnicki w rzędzie na- 
zwisk domów szlacheckich. Także w konstytucyi roku 1764. 
między sutfragiami , Adam i Wawrzeniec Budzyna Dawi- 
dowski , podpisali elekcyą Stanisława Augusta Króla z wojewódz- 
twa Nowogrodzkiego. — Heraldyka Wielądka. 

Dębicki herbu Gryf^ w województwie Krakowskiem, 
z Dębice za Tarnowem dziedziczne imię wzięli , która lubo 
już wyszła z domu ich, przed Paprockieg^o wiekiem, ztem- 
wszystkiem jeszcze się i podziśdzieii z niej piszą. Dąbeckiego 
Mikołaja herbu Gryf wspomina, Bielski fol. 306. że go pod 
Koronowem Krzyżacy pojmali w roku 1410. ale to zda mi 
się drukarni omyłka, że miasto Dębicki, położyła Dąbecki. 
Stanisław Dębicki 1587. podpisał ustawy zjazdu Pokrzywni- 
ckiego województwa Sendomierskiego , wspominają go kon- 
stytucye 1570. /o/. 11. i 1595. /o/. 676. kędy go poborcą 
w Sendomierskiem naznaczono. Mikołaj podstarości Oświę- 
cimski , żona jego Anna Trepczanka Jana córka : brat 3Ii- 
kołaja , Jan pisarz grodzki Sendomierski 1615. w prawie 
ojczystem biegły, układnością obyczajów wszystkim miły, pod 
Smoleńskiem odważnie stawał, i piórem i szablą pokazał, 
jak szczerze tej ojczyźnie służył, ten herezyą odrzuciwszy, 
która się też i w ten dom była zaplątała, katolikiem został. 
Cichoc. alloq. Osecen. Uh. 2. cap. 12. Trzeci tych dwóch 
brat Sebastyan burgrabia Pyzdrski , poborca w Kaliskiem wo- 
jewództwie z sejmu 1620. Uniuers. Pobór. fol. 19. Baran. 
Mikołaj i Maciej w Sendomierskiem kwitnęli 1632. Porzą- 
dek Elekcyi. Marcin 3Iichał najprzód podczaszy Sendomierski 
I dworzanin królewski, dalej chorąży, na ostatek podkomo- 
rzy Sendomierski , mąż wielkiej roztropności , z której do- 
świadczonej , województwo to prawie go ustawicznie na po- 
selską, rzeczpospolita cała na różne funkcye narażała 1649. 
na sejm Coronationis, a przedtem Confoederationem Ordinum 
podczas Interregnum podpisał 1661. zkąd komissarzem był 
deputowany do skarbu koronnego, Constit fol. 16. i do kon- 
stytucyi sejmowych fol. 78. 1670. podpisał clekcyą Michała 
Króla , i z tego sejmu naznaczony do dislimltacyi między 
Poczesną I Boronowem Szląskim, Constit. fol. 25. w roku 
1674. posłem na konwokacyą, a 1676. na sejm koronacyi 
Jana III. ztanitąd deputat do boku królewskiego ad consilia 
bellica: Constil. foL 20. z sejmu 1678. komissarz do lustra- 
cyi Chęcińskiego i Żarnowieckiego starostwa, do konnotacyi 
przywilejów w koronnem Archivum ; do dislimltacyi między 
ziemią Stężycką i województwem Lubelskiem. Constit. fol. 14. 



Dęlilcz. 



317 



30. 35. Był i deputatem na trybunał koronny IG-iS. Do Sto- 
Lnlckleg"© kościoła przydał pewne grunta, co approhowała 
konstytucya 1678. fol. 40. konwent Scndomierski 00. Re- 
formutów liczy g-o nii(;dzy swemi fundatorami: zona jego Zofia 
Gniewoszowna chonjzanka Lubelska herbu Rawicz. Marcin 
Zygmunt surrogat grodzki, sędzia Scndomierski, za Alexan- 
dra Lubomirskiego naznaczony z sejmu lOTO. Const. fol. 38. 
Mikołajowi dostała się w małżeństwo Bidzieńska córka Sa- 
muela. 3Iarcin, Aurelian, Michał, Mikołaj na Strzyzowicach 
1674. Krzysztof S. Teologiae et Juris Utriusque doctor, ka- 
nonik Krakowski, ofllcyał Scndomierski i kanonik, proboszcz 
Stobnicki ^ sekretarz królewski , deputat na trybunał koronny 
1695. 

Stefan z Dębice Dębicki podpisał elekcyą Stanisława Leszczyń- 
skiego Króla 1697. z województwem Sendomierskiem. Jan ko- 
mornik graniczny Sendomierski sekretarz konfederacyi generalnej 
1733. roku. Antoni z Dębice Dębicki komornik graniczny, sę- 
dzia kapturowy województwa Sendomierskiego , sekretarz konfe- 
deracyi generalnej 1734. podpisał się w aktach grodu Sendomier- 
skiego. Feria 6/a j)ostridie Festi S. Martini Pontijicis na obiatę 
tejże konfederacyi, był potem podczaszym Wiślickim, podstarostą 
i sędzią grodzkim Nowomiejskim roku 1759. Jacek Dębicki 
chorąży Wiślicki, i Wojciech brat jego, 3Iaciej Jaxa z Dę- 
bic Dębicki i Chryzostom podpisali elekcyą Stanisława Augu- 
sta Króla, z województwem Sendomierskiem. Tadeusz podwo- 
jewodzy Sendomierski, i Ludwik Dębicki szambelan J. K. Mci 
kawaler orderu S. Stanisława. — Heraldyka Wie.lądka. 



DĘBICZ 




HERB. 



MS. o Familiach Pruskich taki herb ich położył, trzy 
oszczepy ostrzem do góry obrócone, tak jednak, ze się to- 
porzyska ich u dołu z sob.*j scbodzif, \ąi symmetryą nad heł- 
mem i koroną trzy oszczepy widae. Paprocki i Okolski o nich 
nie pisali atoli kwitnęli Dębiczowie w Prusiech około Staro- 



518 Dęliiiiski. 

gardu w Pomorskiem województwie. W Starogardzie na 
grabsztynie czytam Jana de Dambicz. W tymże kościele na 
chorągwi jest taki napis: Hic scnmta jacent generosi memhra 
Georgi Dębicz^ quem mundo clara jwopago de dii ^ summis 
Jlorentcs cinxit virtutihus annos ^ Jloruit hinc piełas^ Jloruit 
inde fides. Rex hiijus cernens Lechi diademnte clarus^ yir^ 
tutes, aulue jussit adesse suae. Grandia regalis comittens 
munera terrae : quae gessit foi^ti pectore clarus heros. In- 
clitns in curus posito Rex dona mtnistrat ^ sed nihili duxil^ 
dans dona pauperibus. Illorum sacris decorans limina num- 
mis : qua pietate prudens^ clausit in orbe faces. Quisquis 
perltisfras ociilis sobolis generosae vitam , dic requiem tri- 
błie^ charę Deus. T^ixit Annos 63. obiit 1637. Dębicz zmó- 
wił sobie w małżeńską ligę Czapską, z tej było synów dwóch, 
Jan generałem w Danji, gdzie i życie zakończył. Drugi N. 
zostawił córkę, ostatnią tego domu dziedziczkę, ta zmó- 
wiona z Adamem Gralewskim sądowym ziemskim Tczewskim, 
urodzona była z Smiłowskiej. N. Dębiczowna była za Cie- 
cholewskim herbu Chomąto. 

DębiiiNki czyli Deiiibiiiski herbu Rawicz. Od War- 
syusza kasztelana Krakowskiego , tej przezacnej familji dukt 
zawodzą pisarze nasi, o którym ja pod herbem Rawicz. Naj- 
dawniejszego pod tem imieniem, doczytał się gdzieś Papro- 
cki, Bernarda Dębińskiego chorążego Krakowskiego 1300. 
Jakób potem mąż sławny i rotmistrz szczęśliwy, zostawił 
syna Jędrzeja w roku 1400. od którego był syn Jakób pa- 
miętny w tej ojczyźnie kawaler , najprzód kasztelan Mało- 
goski, z którym tytułem wysłany był w legacyi do Jerzego 
Czeskiego Króla z Wojciechem Górskim , aby był oczyścił 
z potwarzy włożonej. Pana swego Kazimierza Jagiellonowi- 
cza, jakby z jego i z żony jego poduszczenia, siła bardzo 
miast i wsi Czeskich w perzynę poszło, co on dość skute- 
cznie wykonał, bo stanąwszy przed Królem Czeskim, gdy i 
niewinność Kazimierza jawnie pokazał, i kalumniatorów na 
pojedynek wyzywał, a nikt się nie odzywał. Król Czeski przy- 
znał, ze nigdy tym polwarzom wiary nie dawał. Cromer 1. 24. 
Tamże zaraz wkrótce wspomina go tenże autor, że gdy 
Wałcz, mocno nasze wojsko oblężeniem ścisnęło, a Bernard 
Sumberg we trzy tysięcy jazdy i piechoty z Niemiec i Czech 
zebranej, na sukkurs szedł oblężeńcom, Jakób Dębiński het- 
man na ten czas przeciwko Krzyżakom, od miasta ludzi od- 
ciągnął, na Sumberga się przez Marchią Brandeburską idą- 
cego zaczaiwszy, o czem dowiedziawszy się nieprzyjaciel, w 
rozsypkę nazad poszedł. W roku 1462. już będąc podskar- 
bim koronnym, sprawę miasta Krakowskiego z Tęczyńskie- 



Dęliiiiskl. 319 

mi , o zabicie Jędrzeja Teezyiiskieg^o uspokajał. Tu juz Okol- 
ski o tjrn walecznym mężu skończył ; drugiego po nim Ja- 
kóba Dębińskieg-o podskarbiego koronnego starostę Krakow- 
skiego, a potem kanclerza kładzie, za którym poszedł Auctor 
stgnatorum^ kiedy dwóch Jakóbów Dębińskich podskarbich 
jednego po drugim położył: ale Staroioolskt in Bellator. 
fol. 116. jednego tylko być rozumie, tenże to sam Jakób, 
najprzód klucz koronny, potem pieczęć piastował: postąpił 
potem na województwo Sendomierskie, aż też i na kaszte- 
lanią Krakowską na której umarł, jakom wyraził na swem 
miejscu, co i z komputu lat poznać: bo Kromer pisze o oim 
w roku 1466. że mu Kazimierz Król rządy 3Iałejpolski zle- 
cił, sam w Prusy odjeżdżając; i w roku 1467. że posłował 
z innemi do Króla Czeskiego : i f^^ading. in Annal. Minor, 
w roku 1466. nutn. 3. świadczy, że do Pawła II. Papieża 
jeździł w legacyi w sprawie Minoritów, jakoż i Okolski tro- 
chę niżej dzieła 1462. temu drugiemu z Kromera przypisuje, 
lubo o pierwszym , w tymże samym roku mówił. Wziąwszy 
pieczęć wielką koronną, do Czech znowu posłem wysłany, 
perswadując Królowi Czeskiemu, aby Władysława syna Ka- 
zimierzowego , jeszcze za żywota swego na tronie Czeskim 
osadził; co gdy nieodmawlał Jerzy, byle na to konsens był 
z Rzymu, więc o konfirmacyą tych zamysłów, znowu do 
stolicy apostolskiej Dębiński z Michałem opatem Świętokrzy- 
skim wysłany. Powróciwszy do ojczyzny wojewodą Sendo- 
mierskim już będąc, gdy 3Iikołaj Komorowski do Króla W^ę- 
gierskiego wielkiemi obietnicami przyciągniony, zdał się na- 
kłaniać, z wojskiem Dębiński przypadłszy, Berwald zrujno- 
wał, Żywiec spalił, Selllarę wziął gwałtem, a z dóbr wszy- 
stkich wyzuł Komorowskiego. Cromer Uh. 28. który go też 
kasztelanem Krakowskim wspomina 1479. zostawił według 
Okolsklego godny senator dwóch synów, Jędrzeja i Jakóba, 
Z tych pierwszy 

Jędrzej sędzia ziemski Sendomierski dożył lat stu dwu- 
dziestu , i bodajby był jeszcze dłużej życia nie pociągnął, 
gdyby był powietrzem nie umarł: syn jego Fellx , który z 
Tęczyńskiej spłodził Krzysztofa bezpotomnego i Jana, i córki 
Strzallnę sędzinę Zatorską i Świerczkowską. Po zejściu Tę- 
czyńskiej , ponowił FeHx śluby małżeńskie z Strzalanką, która 
mu powiła trzech synów, Stanisława, Felixa, i Jędrzeja. 
Jan z Tęczyńskiej urodzony młodsze lata na dworze Zy- 
gmunta Augusta polerował, potem pod 3Ioskiewską e.\pedycyą 
rotmistrz królewski , z Oraczewskiej zostawił syna Adama, 
męża także rycerskiego , od którego był syn Gabryel Alcxan- 
der, tego z Izabelli Bełżeckiej , którą księżna Zbarazka uro- 



520 Dęliluiskl. 

(]zl^a, potomstwo: córka Krystyna Kocliaiiska i synowie Mi- 
kołaj, Jerzy, Zbig-niew, Adam. Geneal. Bełz. Córka Jana 
z Oraczewskiej dostała się w małzeiltwo Tarczewskiemu. Fe- 
ii.va z Strzaianki synowie, najprzód Stanisław, od którego 
był Marcin Dębiński własny Mars Polski, porucznikując przy 
oblężeniu Smoleńska z Zygmuntem III. a mężnie nacierając; 
życiem swą ku ojczyźnie miłoś*! zapieczętował. Brat Mar- 
cina Scbastyan umarł bezpotomny. Felix drug^i syn z Strza- 
ianki , od którego dwóch się synów zostało Krzysztof i Zy- 
gmunt. Jędrzej trzeci syn z Strzaianki , ten spłodził Jędrzeja 
dziedzica na Lgocie, Jana Felixa, i Konstanteg"o. 

Jakób drugi brat Jędrzeja sędziego Sendomierskiego, 
zostawił Piotra sędziego także Krakowskiego , z tym go ty- 
tułem czytałem na liście Zygmunta Augusta danym miastu 
Lwowskiemu 1552. pisał się z Piotrkowic, i Walentego, ten 
najprzód był referendarzem koronnym 1548. jakom widział 
na tegoż miasta przywilejach, potem kasztelan Biecki, dalej 
podskarbi wielki koronny, dalej kanclerz koronny, naostatek 
kasztelan Krakowski : z tych honorów jego poznać każdy 
może , co to był za senator : Kuczkowska małżonka jego 
powiła mu pięć córek , Zofią Lanckorońską , Barbarę Bu- 
zeńską, Annę Szafrańcową wojewodzinę Sendomierską, Kry- 
stynę Gołuchowską podkomorzynę Sendomierską, i Elżbietę 
Silnicką, synów z tejże siedmiu; Stanisława, Jakóba, Era- 
zma, Kaspra, Jędrzeja, Jana, i Walentego: po śmierci Ku- 
czkowskiej pojął kasztelan drugi Nestor Polski dla wielkiej 
wymowy juko go zowie Ortch. dtal. 6. Minocką, z tej tylko 
jedna córka została Katarzyna Rejowa. Złączył się po Mi- 
nockiej z Gosławską Barbarą, z którą miał dwie córki: Bar- 
barę Mińską podkanclerzynę koronną i Zarębinę starościnę 
Grabowiecką: syna także starostę Małogoskiego Hieronima. 

Stanisław starosta Chęciński syn pierwszy W^alentego 
kasztelana z Kuczkowskiej, ten z Żelechowską herbu Ciołek 
krom córek sześciu, to jest Padniewskiej kasztelanowy Oświę- 
cimskiej starościny Dybowskiej, Anny Sapieźyny wojewodziny 
Smoleńskiej. Histor. Sapieh. Modliszewskiej starościny Łom- 
żyńskiej , Chądzyńskiej starościny Nurskiej , Bolestraszyckiej, 
Belinowy i Bielawskiej, miał synów trzech. 1. Jędrzej Sa- 
muel Dębiński był kasztelanem Bieckim i starostą Będziń- 
skim, a przedtem podstolim Krakowskim, jego z Barbary 
Prowanowny starościanki Chęcińskiej wszystka sukcessya na 
córkach oschła, z których jedna poszła za Alexandra Komo- 
rowskiego herbu Korczak kasztelanica Sądeckiego, druga za 
Marka Stadnickiego podczaszego Krakowskiego, trzecia za 
Łąckiego, dwie zakonnicami zostały. 2. Alexander Seweryn 



Dęliiiiiski. o2i 

dziedzic na Seceminie, miał zon trzy, pierwszą Pleszkowską, 
którą urodziła Parzniczewska , od tej tylko dwie córki zo- 
stały, z tycłi jedna dostała si<^^ Samuelowi (Czarnockiemu z 
Klimuntowa miecznikowi Krakowskiemu, dru^a Panną za- 
konną na Zwierzyńcu: pojął po Pleszkowskicj Krupczankę, 
Piotra Krupki cześnika Lubelskiego córkc; , po tej Avzlął Tar- 
nowską kasztelankę Konarską w Sieradzkiem , ale z ohiema 
żyjąc steriliter ^ świat pożegnał 1G30. 3. Zygmunt z Mczy- 
kowną starościanką Sądecką dwie córki spłodził, z ty cli jedna 
Helena z Janem Kazimirskim Biberszteinem dożywotnie złą- 
czona, druga Zofia z bratem jego Jędrzejem: umarł Zyg-munt 
1633. w Krakowie u S. Franciszka pochowany, czego świa- 
dkiem chorągiew w tymże kościele zawieszona, to Baranow- 
ski tn 31S. atoli Okol. pisze , ze trzeci syn Stanisława sta- 
rosty Chęcińskiego, był Hieronim nie Zygmunt, który młodo 
umarł, jakoż z Okolskiego niżej o Zygmuncie mowa będzie. 

Jakób drugi syn Walentego kasztelaiui Krakowskiego 
starosta Czorsztyński, którego zostało trzecli synów, jeden po 
drugim byli starostami Czorsztyńskieml , którego według 
Okolsk. z Węzykowny raczej miał mówić z Męzykowny, syn 
Stanisław dworzanin królewski, ten z Rarowskiej spłodził 
Erazma męża rycerskiego przeciwko Tatarom , z Witkow- 
skiej tylko miał córkę jedynaczkę: Zygmunta rotmistrza, umarł 
bezpotomnie: Alexandra, ten młodo zniknął: Fellxa którcg^o z 
Przylęckiej były dwie córki, dwóch Kazimirsklch jako się 
wyżej mówiło z Baranowskiego, małżonki, trzecia ich sio- 
stra pierwszym związkiem Komornicka, drugim Oraczewska. 
Erazm starosta Czorsztyński trzeci syn Jakóba starosty Czor- 
sztyńskiego , według Okolsk. (atoli ten autor, drugiego syna 
tegoż Jakóba nie dorachował) rotmistrz w wielu okazyach, 
z Skijowskiej pisarzowny Podlaskiej zostawił potomstwo. 
Erazm trzeci syn Walentego kasztelana, dziekan Krakowski, 
proboszcz S. Michała na zamku Krakowskim, jeździł w le- 
gacyl do Szwecyi, ofiarowanych jednak sobie infuł przyjąć 
niechciał, przeniósł się na lepsze życie 1013. Kasper czwarty 
syn W^alentego kasztelana, podkomorzy 311elnlcki, rotmistrz 
przeciwko 31oskwIe za Stefana Króla, primo voto pojął bvł 
Maryannę Kopciownę, która mu trzy córki powiła, jedna z 
nich żyła z Trzcińskim podkomorzym Sochaczewskim, druga 
i trzecia z Alexandrem Koniecpolskim; lilo voto Uhrowiecką, 
z tej córka Franciszka zmówiona dożywotnie z Olizarem rot- 
mistrzem królewskim. Jędrzej starosta Lubomski piąty syn 
Walenleji-o kasztelana , miał trzech synów. Rafała mł(Klo 
zmarłego, Jędrzeja kanonika i kantora Sendomlersklego, Sta- 
nisława na Biały, i córkę Chylińską, a potem Kazanowską. 

Tom iii. 21 



522 DęliliiskL 

Stanisław z Olfinowsklej zostawił potomstwo. Barauoioski 
pisze : ze za jego czasów D<;binski Stanisław był sędzią ziem- 
skim Krakowskim, miał za sol)ą pozostałą wdowę po Krzy- 
sztoHe Clicłmskim, atoli żyli niepłodnie. Jan szósty syn Wa- 
lentego, po śmierci brata swego starosta Lubomski. Walenty 
siódmy młodo umarł. 

Hieronim starosta Małogoski ósmy syn W^alentego ka- 
sztelana ale z Gosławskiej , bojności Pan wielkiej, Buzeńska 
Regina starościauka Dobczycka, syna mu powiła Franciszka 
najprzód eborązego polem podkomorzego Krakowskiego za- 
służonego tej ojczyźnie, złączył się l)ył dożywotnie naprzód 
z Wielopolską podkomorzanką Krakowską, z której według 
Baranów, żadnego potomstwa nie miał : Okolski zaś pisze że 
był syn Jan dworzanin królewski: po W^ielopolskiej pojął 
Dorotę Czarnkowską kasztelankę Srzemską, z której córka 
Teresa Eleonora dostała się w małżeństwo Mazowieckiemu 
kasztelanowi Kamienieckiemu : była to Pani cnót znamieni- 
tycb, jako pobożności, cierpliwości, miłosierdzia na ubogich, 
miłości nieprzyjaciół, za których co Piątek mszą S. zakupo- 
wa ła , zgadzania się z wolą Boską, affektu ku Najśw. Matce, 
kollegium nasze Krakowskie wieczną pamiątkę przed Bogiem 
jako osobliwszej swojej dobrodziejce zapisało, kędy krom in- 
szycłi bogatych apparatów i znacznej summy, którą naszyni 
00. oddała, widzieć z jej szczodrobliwości w kościele S. 
Piotra szczerozłotą wielką monstrancyą, drogiemi kamieniami 
bogato ozdobioną, blisko sto tysięcy szacowaną, poszła po 
zapłatę swych zasług 1704. w tymże kościele pochowana. 
Franciszek kasztelan Wojnicki, miał za sobą Krystynę Bor- 
kownę kasztelankę Radomską, z której trzech synów Józef, 
Ludwik i Jan I dwie córki , Salomeą poszła za Józefa Mi- 
chałowskiego podstolego Krakowskiego i sędziego Grodzkie- 
go : Petronella za Józefa Otfinowskiego starostę Sczerczow- 
skiego. Antoni łowczy Krakowski żona jego Maryanna Brzech- 
fowna, z tej córka Elżbieta zmówiona z Dębińskim Józefem 
herbu Nieczuja. W^ojciech cliorąży Zatorski I Oświęcimski, 
miał za sobą Zuzannę Żydowską chorążankę Krakowską, z 
której synowie dwaj Franciszek i Jan. Jest w druku tego 
chorążego, Płiilomela Rosaruma ^ canens mysteria Rosurii 
B. M. I^^irg. Cracouiae 1710. Brat jego rodzony umarł stol- 
nikiem Krakowskim 1730. Jan komornik Krakowski wydał: 
Różne mowy publiczne Sejmowe i Sejmikowe w Częstoch. 
\1%1 . in kio. Krzysztof Dębiński z Morakowny zostawił córkę 
Stanisława Borkowskiego herbu Łabędź kasztelana Połanie- 
ckiego małżonkę, i Stanisława opata Bledzewskiego, w wielu 
funkcvach tej ojczyźnie zasłużonego, osobliwie pod te tam 



Dęliiiiski. 



o:£o 



czasy, gdy Szwedzi Szljjsk pustoszyli: umarł 1041. Jakób 
brat Krzysztofa z Malickiej spłodził Daniela i Prokopa. Ja- 
kuba D<;biMskieg'0 wspominaj;! bistorye pods«^dkiem ziemskim 
Krakowskim, klóreg-o było (lw«)cli synów Mikołaj i Sebastyan, 
tyleż córek Czarnocka i Strzalina : Sebastyan z Ossowskiej 
kasztelana Połanieckiego siostry, miał dwie córki , Pozowską 
i Mokrska, tyleż synów, to jest Jana i Pawia. Jan z Gór- 
skiej spłodził syna Adama i córki dwie Kosnowską i Gro- 
dzicką. Pawłowi Komornicka powiła córk(^ Szydłowską. Bal- 
cera Dębińskiego trzech synów Wojciech , Samuel i Zy- 
gmunt. Erazm chorąży nadworny inkorporacyą Podlasia i 
Wołynia do korony podpisał. 

Są i na krainie tegoż domu i herbu Dębińscy, z tych 
Maciej wojewodą Inflantskim umarł 1610. w zgrzybiałej sta- 
rości, pochowany w Krakowie u S. Trójcy, córka jego była 
w Fraucymerze Królowy Konstancyi żony Zygmunta III. to 
Baran, jam go opuścił między wojewodami Inflantskiemi : 
Okolski powiada , że z Inllantskiego województwa przeniósł 
się potem na Połockie, ale Baranowski który go znał, nic 
o tem nie pisze, i po te czasy Sapieha na Połockiem krześle 
siedział. Jeszcze za Zygmunta Aug"usta, ten 3Iaciej w In- 
flanciech tak Polskiej jako i Litewskiej kawaleryi regimentarz 
pod Rumborkiem , Hadzelem , Rakoborem i indziej z 3Ioskwą 
się mężnie potykał : a gdy zamek Sancel Car Moskiewski 
Stern tysięcy swoich uzbrojony, zamyślał posięść, on go ode- 
brał Moskwie i posiadł 1577. Zamek Orle nazwany i Bebcl 
tejże Moskwie wydarł , i wyciąwszy tam nieprzyjacielskie 
wojsko, drugich w niewolą zabrawszy, z których przedniej- 
szych Królowi odesłał, ludźmi swojemi te fortece osądził. 
Kiesę miasto w Inllanciech lubo od Moskwy już różnemi in- 
sultami skołatane utrzymał i obronił : z Jędrzejem Sapiehą 
wojewodzicem Nowogrodzkim, a drugi raz z Alexandrem 
Chodkiewiczem starostą Grodzieńskim działa i wszystkę amu- 
nicyą zabrawszy Moskwie, do Wilna z niewolnikami Królowi 
posłał 1578. w następującym zaś roku wszystkę Im żywność 
pod Blerzonami odebrał: a drugi raz w małej swoich liczbie 
dziesięć tysięcy Tatarów, na sukkurs Moskwie idących wy- 
ciął: w roku 1580. wpadłszy w granice 3IoskIewskie ogniem 
i mieczem wszystek ten tam kraj zniszczył. Askarod i zamek 
Lenward obiegł i gwałtem wziął. Król Stefan szacując sobie 
w nim rycerskie serce, dał mu wieczną darowizną zamek 
Bebel i wiele inszych, nad to starostwo Rumborskie. W^oj- 
ciech brat 3Iacieja rodzony , rotmistrz i mąż sławny, nieroz- 
dzielny braterskich zwycięztw towarzysz , miał swoje opa- 
trzenie od Króla w Inflauciech 1583. Stanisław i Remigian 

21* 



524 Dęliiiiski. 

w Wielkiej-Polszcze bracia rodzeni. Z tych Remigian w r. 
1643. deputatem był na trybunał koronny. Stanisław opat 
BledzewskI umarł 1641. Jeremiasz miał za sobą Bąkowską 
podkomorzankę Pomorsk.-j herbu Ryś, pozostałą wdowę po 
Mikołaju Czapskim. Jan Zofią Baranowską herbu Rawicz. 
Adam najprzód Sumińską lierbu Leszczyc , z niej spłodził 
córek trzy : Konstancyą Kazimierzowi Bartskiemu herbu Sza- 
szor, Urszulę Pawłowi Chmielowskiemu podstolemu Bracław- 
skiemu, Katarzynę Józefowi Grochowickiemu zaślubione. Po 
Sumińskiej pojął Karwosiecką, z tej córka Teresa Godzlmir- 
ska. Po Karwosieckiej Katarzynę Święcicką herbu Jastrzę- 
biec , z tej się został syn Jan. Antoni brat Adama miał za 
sobą Siedlecką. Stefan Dębiński przybrał sobie w dożywotnią 
przyjaźń Witkowską z tej było dwóch synów, ale oba bez- 
potomni. Zyg^munt także Witkowską. N. podkomorzyc Sen- 
domlerskl Zofią Witkowską, zabity pod czas Inkursyi Szwe- 
dzkiej 1645. zostawił syna Pawła. OkolskI do tychże Dem- 
bińskich pocląg-a Wlncenteg^o Kota arcybiskupa Gnieźnień- 
skiego , ale to jest przeciwko wszystkim historykom naszym, 
którzy o nim świadczą, że był herbu Doliwa, gdzie i ja o 
nim mówić będę. Biskupa też Przemyskiego bez imienia, bez 
roku do tejże familjl przypisał, ale niewinnie. I owszem i 
Jakób o którym się tu na początku mówiło , najprzód pod- 
skarbi koronny, a potem kasztelan Krakowski, zda się nie 
należeć do tego domu, fundament tego mam z samegoż Okol- 
skiego tom. 2. fol. 303. gdzie między inszeml Odrowążami 
podpisał fundacyą klasztoru Mogilskiego w roku 1462. w te 
słowa. Jacobus de Dębno alias Szczekocin Regni Poloniae 
Thesaurarius ^ Capitaneus Sandecensis et Biecensis et Re- 
giae M. Pincerna Supremiis. Dla rozeznania tedy lepszego, 
trzeba wiedzieć, że się z dawna niektóre domy pisały z Dębna 
albo Szczekocina I ci byli Odrowążowle, drudzy także z 
Dębna i cl byli herbu Dębno, Inni z Dąbna I ci Dollwczy- 
kowle. Inni z Dęblan i ci Rawiczowie i NIeczujowie o któ- 
rych niżej. Byli też na Szląsku Dębińscy z Dębina na Strzel- 
nie, o których Paprocki in Stromatibus świadczy, niewlem 
którego herbu. 

Dębiński kasztelan Biecki, zostawił synów, Arnolfa, Stanisła- 
wa Kostkę wojewodę Krakowskiego 1782. r. zmarłego, Fran- 
ciszka starostę Czocorskiego , i księdza Piara młodo zmarłycłi. 
Arnolf z Dębian Dębiński primo voto z Bobrownicką spłodził. 
Jerzego, Józefa i Franciszka synów, I córkę Annę, która 
była za Wojciechem Kluszewskim kasztelanem Bieckim, a przed 
samą śmiercią 1780. zaszłą , nominowanym kasztelanem Wojni- 
ckim. Druga żona Arnolfa, była Aksakowna stoinikowna Wołyń- 
ska, z Poj)ieluw/n/ spłodzona, z tej zostawił synów, Jana Ne- 



Dęliiński— Dębnicki. 525 



pomuceua cześnika Krakowskiego i Ignacego. Ignacy z /?p- 
bian Dębiński chorąży Krakowski orderów narodowych kawaler, 
poseł na sejm 1788. roku z województwa Krakowskiego, ten 
wszedł w śluLy małżeńskie , z Maryanną Moszyńską córką Leona 
Moszyńskiego kasztelana Lubelskiego, i Ludowiki Załuskiej kuch- 
mistrzanki Litewskiej. 

Jan Nepomucen hrabia Dębiński cześnik Krakowski, miał za 
sobą Krystynę f Niesiołowską , z którą spłodził trzecli synów : 
1. Fel ix a, z Józefą Jurkowską ożenionego, 2. Antoniego, 
3. Wojciecha, i córek dwie: Maryannę za Jackiem Fredro, 
chorążym L^yowskim. Amelią za Rudzkim szambelanem J. K. 
3Ici. — Heraldyka Wielądka. 

N. Dembiński starosta Wolbromski dziedzic na Szczekocinie, z Kra- 
sickiej zostawił syna który z Morsztynowną złączony. — Brat 
rodzony tegoż starosty Wolbroniskiego , miał za sobą Szembeko- 
wnę: to małżeństwo gdy się rozeszło taż Szembekowna poszła 
za Pomińskiego. Trzeci brat starosty Wolbromskiego zakonnik 
Can. Reg. S. Septdchri. — Przypisy Krasickiego. 

Dębiiiski herbu Nieczuja , w Krakowskiem i Sendo- 
miersklem województwach. O tych ani Paprocki, ani Okolski 
nie pis^ł, piszą się także z Dębian. Tych czasów jeden z 
nich jest kasztelanem Bieckim, syn jego starostą Czechow- 
skim. Stefan kanonikiem Krakowskim, infułatem proboszczem 
Tarnowskim. Józef Dębiński miał za sobą Dębińską El- 
żbietę łowczankę Krakowską herbu Rawicz, z tej synów czte- 
rech : Antoni, Stefan, Franciszek i Hieronim. Sebastyan mie- 
cznik Zakrocimski r. 1674. N. Dębińska kasztelanka Bie- 
cka, była za Alexandrem Komorowskim dziedzicem na Sie- 
mieniu. 

Franciszek Dębiński sędzia ziemski Krakowski i deputat 1742. 
roku z Krakowskiego. Teoźe zda mi się Franciszek z Dębian 
starosta Czechowski poseł na konwokacyą 173.3. z województwa 
Krakowskiego. Felicyan z Dębian Dębiński chorąży Smoleński 
podpisał elekcyą Stanisława Augusta Króla z województwa Sen- 
domierskiego. Wincenty Ferrery Dębiński łowczy , Wiślicki 
1792. roku. Jan chorąży Bracławski kawaler orderu S. Stani- 
sława. — Heraldyka Wielądka. 

DęlinicRi //er^M jPo/y//', z Dębnice w Wielkiej-Polszcze 
pod Gnieznem, dom starodawny i znaczny, z tych Stanisław 
Dębnicki przeniósł się w Krakowskie, dziedzictwo jeg-o My- 
dłnlki majętność mila od Krakowa, z Zofjl Baranowskiej herbn 
Rawicz, zostawił syna Stanisława, i córki dwie. Zofia była 
za Przecławem Jarockim, Anna za Bartłomiejem Radwań- 
skim. Stanisław trzy razy śluby małżeńskie ponawiał, raz z 
Zofią Jarocką, dru^i raz z Palczewską, którą Minocka zro- 
dziła, trzeci raz z Zofią Pruszkowską pozostałą wdową po 
Minorze, spłodził trzech synów, Krzysztofa, Jana i Samuela 
i trzy córki: Urszulę, Izabellę, i Bogumiłę. Baranowski. 



326 



Ilębiio« 



DĘBNO 




HERB. 



Ma być krzyż biały przez całą tarczą , tak w szerz jako 
i w zdłiiz rozciągniony, na lewym jego boku spodem, Abdank 
biały w polu czerwonem, kod berbem i koroną, między dwie- 
ma bawolemi rogami krzyż kościelny; tak go opisują. Pa- 
proć. U' Gniazdzicfol. 1Ó40. i 1172. O herb.f. 297. Okol. 
tom. \. fol. 141. MS. P. Kojalow. O początkach teg^o berbu 
nie zgadzają się autorowie. Paprocki najprzód iv Gniazdzie 
cnoty., z tej okazyi nabytym go być twierdzi. Gdy w roku 
1243. Tatarzy, wielkiemi g-minami w Europę wpadli, pier- 
wsza się im na łup dostała Polska, a w niej klasztor S* 
Krzyża na Łysej górze pod Sendomierzem, z którego między 
inną zdobyczą , drzewo Krzyża Świętego w złoto i kamienie 
drogie oprawne, świętokradzka ręka wyniosła, i aż do Tar- 
taryi wielkiej zaprowadziła. Bez żadnej czci i bonoru, jako 
u Poganów, ta święta relikwia była, czeg-o mszcząc się na 
nieb sprawiedliwość Boska, powietrzem ich cbłostać poczęła; 
które g"dy codzieri górę biorąc , siłą mogiłami wielką liczbę 
ludzi przysypało, Chan Tatarski, wróżków swoich radził się, 
co za przyczyna tak ciężkiej w Państwie swojem klęski być 
mogła; wszyscy się na to zgodzili, że się Bóg- Chrześcijański 
gniewa na nas, o zabranie czegoś z jego kościołów: po- 
świadczał toż samo. Chrześcijanin w niewolą od nich zabrany, 
i tę wszystkę plag-ę Boską, na to najbardziej zwalał, że drze- 
wo to , które Chrystus krwią swoją na nim umierając po- 
święcił, złupione i zabrane u siebie trzymali. Dlatego zagę- 
szczoną między Tatarami śmiercią przestraszony Chan, co 
prędzej szukać go, i znalezione do Polski z poszanowaniem 
odesłać umyślił. Podjął się tej funkcyi znaczny między niemi 
jeden , z perswazyi pewnej w niewolą zabranej Polskiej Pa- 
nienki z szlacheckich rodziców urodzonej ; z którą w komi- 
tywie do Polski go odprowadził. Oddawszy święte swemu 
miejscu drzewo, i sam też z namowy tejże Panny, a potem 



Dęlino. 527 

swojej małżonki wiarę Chrześcijańską przyjął, od ksiązccia 
Polskieg^o mile przyjęty: bo mu zamek Dębno od którego 
potem sukcessorowie jego długo się pisali z Dębna, i z in- 
nemi obszernemi włościami darował; nadto w herbie Krzyż 
mu nadał, który od tegoż zamku Dębno, Dębnem nazwany. 
Wdzięcznym się potem stawił lycli łask Bogu : kiedy kilka 
kościołów z swojej własnej fortuny wystawił. Bóg mu nie 
mniej i w dalszym progressie życia szczęścił: na dworze albo- 
wiem monarchy Polskiego, w wielkich respektach będąc, z 
nienawiści gdy mu Abdanezyk nierówność urodzenia, czy 
kondycyą Tatarską wyrzucał , na pojedynek go wyzwał i po- 
konał: darował ci w prawdzie życiem adwersarza swego z roz- 
kazu królewskiego, na pamiątkę jednak tej swojej dzielności 
Abdank mu pod Krzyżem przydany. W pośledniejszej jednak 
o herbach edycyi poprawił lej swojej narracyi tenże autor, 
a najprzód powiada, że ten przezacny tego klejnotu przodek, 
Denibrot się zwał, polem, że nie był rodem Tatarzyn, ale 
Polak w niewolą zabrany z drugiemi do Tatar, dalej że ta 
Panna była herbu Abdank dziedziczka na Dębnie, którą gdy 
pojął, do Krzyża od monarchy Polskiego sobie za herb po- 
zwolonego, i Abdank tym kształtem jako widzisz przyłączo- 
ny, do niego odebrał, herb zaś od jej dziedzictwa Dębno 
zawołany : Tegoż zdania Okolski z Paprockim już się po- 
prą wuj ącym. 

Stryjkoiuski Uh. 13. cap. 2. Kojałow. part. 1. Histor. 
Lith. lib. 9. Rufjhuis in Histoi'. Ligni S. Crucis. Historya 
albo krótkie zebranie o Drzewie Krzyża S. z Kroniki Ru- 
skiej Janusza Ksiązęcia Ostrowskiego i z Latopisów Litew- 
skich^ tę wszystkę historya zwalają na rok 1384. kiedy Li- 
twa z Jagielłem książęciem Litewskim do Polski wpadłszy, 
klasztor Benedyktyński z drzewa Krzyża Świętego złupili, ta 
święta zdobycz dostała się jednemu z Panów Litewskich Do- 
wojna, czy Donojów, jako Ruś pisze, nazwanemu; atoli po- 
wietrzem za to skarani, z instynktu Boskiego od Panny wiel- 
kiej fortuny dziedziczki herbu Abdank w niewolą zabranej 
przestrzeżeni , gdy Dowojna Krzyż Święty do Polski odpro- 
wadziwszy, Łysej górze oddał, Pannę tę w małżeństwo so- 
bie zaślubił, chrzest wprzód przyjąwszy, herbem na tę formę 
nadany, jako tu widzisz. Alce w Litwie Dowojnowie herbu 
Szeliga, a nie Dębno zażywają oczem niżej: co się też ty- 
cze roku 1384. i czasów Jagiełłą Króla, to się utrzymać nie 
może, żeby dopiero w tym wieku herb Dębno miał wziąść 
swoje początki; bo to jest pewna, ze dawniej przedtem ro- 
kiem, już herbowni tego domu, w tej ojczyźnie kwitnęli, 
jako to Zbigniew z Oleśnicy , dziad Zbigniewa Oleśnickiego 



528 DeliolL 



kardynała, który w roku 1,359. w W^ofosklej pod Bukowiną 
potyczce rycersko stawał, jj^ko o tem i je^o przodkacłi ob- 
szerniej znajdzies-z pod Oleśnickiemi ; a Nakiel. w Miechonii 
fol.^ 70. z slarycli monimentów sweg^o konwentu dowodzi, 
ze Żyra wojewoda Mazowiecki, opiekun Leszka Białego je- 
szcze niedorosłego , teg-o domu i lierbu famiłiant, juz koło 
roku 1178. kwitnął; co znać z katalogu patryarcłiy Jerozo- 
limskiego w tymże Nakielskim, w którym jego szczodrobli- 
wość na klasztor Miechowski świeżo fundowany sławi, kiedy 
mu dwie wsi wieczną darowizną zapisał, to jest Samogost 
i Stawiany, luboc Samogost wkrótce od tego konwentu od- 
padł. Nakielsk. Jol. 115. Bządzit ten Żyra za Leszka, całą 
Kujawską i Mazowiecką ziemią: tamże wspomina syna jego 
Ottona. A u Pretoryusza lib. 2. caj), 4. na liście Konrada 
książęcia Mazowieckiego, którym Krzyżakom Chełmińską zie- 
mię oddaje 1228. znajduje się inter praesentes , Żyra pod- 
czaszy książęcy , rozumiem że syn albo wnuk pierwszego 
wojewody Mazowieckiego Zyry. Tomasz herbu Dębno był 
kasztelanem Poznańskim 1471. Sarnicki lib A. rozumie, że 
Dembrot w zwyż wspomniony i jego potomstwo z Gotów idą. 
Z Sarnickiego tedy i Nakielskiego trzebaby mówić, że daleko 
dawniejszy ten dom, niżeli chce Paprocki albo Stryjkowski. 
Długosz pisze, że, z tego domu byli, t^iri audaces^ vefie- 
mentes , et ad iram proni. 

Hevhoivni. 

Bochotnicki^ Czymiński^ Potworowski^ 

Borowieckie Golo górskie Pozotuski^ 

Ciemiński, Korejwa., Sieniński, 

Czajka^ Krzyzunoioski, Stojeiaski, 

Czajkowskie Nałkowskie Skroński^ 

Czermińskie Oleśnickie Sulimotoski. 

JDelioli herb ich dwa Lwy, jeden z jednej, drugi z 
drugiej strony, wspięci do góry, w przednich łapach , trzy- 
mają lichtarz. Ten herb przyniósł z sobą do Polski Henryk 
Debeaulien (albo jako go Kazimierz w swoim liście i przy- 
wileju zowie Deboli, i już to zwyczajniejsze nazwisko na 
sukcessorach jego dziedziczy) oberszterleitnant w wojsku 
koronnem przez lat wiele , za co otrzymał indygenat na 
sejmie 1602. Conslitut. fol. 36. o czem już namieniłem 
pod Beaulien: był potem starostą Tczewskim, a z Katarzyny 
Orchowskiej dwie córki spłodził, jedna z nich steinlis zeszła, 
druga Plemięcka. Synów zaś trzech Stefan sterilis e Kazi- 
mierz miał za sobą Brocką z tej był syn Franciszkan. Mi- 



Dęliołęckl— Dęlioró^. 329 

kołaj z Alexan(lry GosŁomskiej , którą Anna Orzechowska 
herbu Oksza sedzianka ziemska Przeinysłka urodziła , zosta- 
wił dwócli synów, Adama Soc. Jesu, i Antoniego, któryż 
Anną Biało«>lowską wszedł temi czasy w kontrakty małżeńskie. 
Antoni Deboli podczaszy Horodelski, sędzia grodzki Grabowiecki, 
ten w roku 1750. był deputatem na trybunał koronny z woje- 
wództwa iicłzkiego. Franciszek Deboli chorąży, Lubaczewski, 
podkomorzy nadworny J. K. 3Ici kawaler orderu Ś. Stanisława, 
podpisał elekcyą Stanisława Augusta Króla z województwa Beł- 
zkiego. , 

Tomasz chorąży Lubaczewski kawaler orderu S. Stanisława. An- 
toni August Deboli chonjźy Lubaczewski, potem deputat na 
trybunał koronny 1766. z województwa Belzkiego, był posłem od 
J. K. 3Ici i Rzpolitej przez lat kilkanaście do dworu Petei;sburg- 
skiego Imperatorowej Katarzyny II. kawaler Orła białego i S. Sta- 
nisława. — Heraldyka fłielądka. 

Dcliołęcki herbu Prawdzie. Jednejie dzielnicy z \ 
Konojadzkiemi, jako świadczy MS. o Familiach Pruskich^ 
Okolski także łuho icli na swem miejscu opuścił, przecież 
pod herbem Topor powiada, źe Jakób Konojadzki, pierwszy 
nazwany Dębołęckim (luboć inni icłi piszą Dcl)ołcski) miał 
za soł)ą Decyuszownę Barbarę Wielkorządczankę Krakowską. 
Akta grodzkie Ostrzeszowskie tranzakcyą domu tego zapisały 
w roku 1602. Jędrzej z Konojad Dębołęcki 1633. wydał 
wierszem Polskim : JFróihit boju Moskiewskiego. Ks. Woj- 
ciech Franciszkańskiego zakonu doktor podał do druku : Jl^y- 
wód J e dynów ta dn ego państwa świata., w którym pokazuje, 
ze najstarodawniejsze w Europie Królestwo Polskie, in kto 
IV Jf^ąrszawie 1633. 

Tenże Wojciech Dębołęcki Franciszkan w księdze tu wspomnia- 
nej tytułuje się generałem społeczności wykupowania więźniów. 
Oprócz tej księgi napisał inną większą, której wykład jest tylko 
treścią , o czem tak mówi w swojej przedmowie do narodu Pol- 
skiego : — ,, Wszyscy proszę do nowego Pana (Władysława IV.) 
pi^zyczyńcie się o nakład na Speculum Istoricum U/łiversalis Isto- 
riae, które światu łacińskim językiem ogłoszę." — Krasicki. 

DĘBORÓG HERB. 

Ma by<5 pleniek dębowy, w ziemię wkorzeniony, z któ- 
rego środka dwa jelenie rogi wychodzą , Jeden na prawą 
stronę , drugi na lewą w polu niebieskim , na liełmie nad 
koroną pięć piór strusich Okolski składa, tom. \. Jol. 148. 
Paproć. tv Gniazdzie Jol. 1252. o herb. fol. 588. Klejnoty 
fol. 46. Początek herl)u tego , pisarze nasi ten zakładają. 
Zygmunt August łowczemu swemu, który na łowach będąc, 
takim kształtem jako widzisz w herbie, j)Ieniek dębowy zna- 
lazł, tak ze z niego zdały się jelenie rogi wyrosnąć, znalazł 



550 



Dęlioró^— DębowskL 



DĘBOROG 




HERB. 



i Królowi ofiarował, tenże sam plenlek za herb nadał. Prze- 
cież żaden z autorów nie pisze , któryby się tym herbem 
dom szczycił. 

Dę1lOivsk.i herbu Jastrzębiec, pod Opocznem. Z tych 
Benedykt dziedzic na Zychorzynie 1599. Dybowski. Acta Ca- 
stren. Opocznen. Jeden z nicli miał za sobą Katarzynę Ba- 
ranowską herbu Rawicz , która potem poszła za Piotra Ła- 
giewnicki eg"o. Baran. 

Dęl>Oivski herbu Jelita, od Dębowskiej g^óry teg-o 
nazwiska nabyli w województwie Łęczyckiem. Z tych Jędrzej 
Dębowski u Zyg^munta I. był dworzaninem i starostą Rubie- 
szowskim, wziął potem kasztelanią Bełzką aż i województwo 
Bełzkie, z którym tytułem podpisał reslytucyą Podlasia 1569. 
Constit. fol. 154. córka jego Zofia z Jędrzejem Tęczyńskim 
wojewodą Krakowskim dożywotnie zmówiona. Drugi tegoż 
imienia Jędrzej Dębowski najprzód kasztelan Brzeziński , z 
sejmu 1564. naznaczony do lustracyi dóbr królewskich w 
Mazowszu. Constit. fol. 40. był potem kasztelanem jSiera- 
dzkim i starostą Łęczyckim 1569. Constitut. fol. 154. żył 
jeszcze 1576. o czem Constit. fol. 271. córka jego Gomo- 
liiiska. Tomasz najprzód cześnik Łęczycki. Constitut. 1564. 
f 40. potem sędzia ziemski Łęczycki 1569. Constit. f 171. 
Dębowska była za Niszczyckim wojewodą Bełzkim. Geneal, 
Niszczyć. Adam z Sułkowic, Jakób , Alexander, Wojciech, 
Marcin, Waleryan , z województwem Łęczyckiem pisali się 
na elekcyą Jana Kazimierza Króla 1648. Franciszek rektor 
Łucki in Soc. Jesu. Dębowska Lassoty Działyiiskiego mał- 
żonka. N. sędzia Płocki, syn jego Antoni referendarz ko- 
ronny temi czasy, żona Rupniewska podstolanka. 

Ten A u I o ni wprzód referendarz koronny, odmieniwszy stan wziął 
najprzód biskupstwo Płockie potem Kujawskie. Syn jego starszy 
starosta Płocki z Tarlowną starościanką Goszczyńską ma potom- 



Dęliowskt— Dęliski. 331 



stwo. Drugi syn Antoniego starosta Bendzyński z Przebendow- 
skiej , zostawuje także potomstwo. — Córka zaś Antoniego re- 
lerendarza zł.-jczona z Ossolińskim starostą Drohickim. — J)cbow- 
ski biskup Kamieniecki umarł norainatem arcybiskupslwa Lwow- 
skiego (podobno był to brat Antoniego). — Jan Dębowski suffra- 
gan Kujawski biskup Laniberytański. — Dębowski podkomorzy 
Płocki: — także inny chorąży Płocki buńczuczny królewski: wszy- 
scy ci podobno byli bracia Antoniego biskupa Kujawskiego. — 
W roku 1778. Antoni Dębowski stolnik Czerwonogrodzki. — 
W roku 1788. Stefan kasztelan (niewiem jaki). — Joachim 
archidyakon Gnieźnieński. — Wojciech kanonik Kujawski. — 
Przyp isy Krasickiego . 

Dęlioifski herbu Prus 2do albo ff^tlczekosy. Jam wi- 
dział w Przeworsku u 00. Bernardynów nadgrobek wysta- 
wiony z tym herbem , Marcinowi Dębowskiemu mężowi ry- 
cerskiemu , który na Podolu o ojczyste g-ranice mężnie piersi 
swych nadstawiał, na tychże 00. dobroczynny. Są i w Li- 
twie Dębowscy, którego jednak herbu, wiedzieć nie mogę. 
Z tych W ojciech stolnik Nowogrodzki z Nowogrodzklem wo- 
jewództwem pisał się na elekcyą Jana Kazimierza. 

Dęliski herbu Prawdzie^ w Płockiem województwie. 
31arcln Dębski od Ks. Kaspra Nahajusa Soc. Jesu do je- 
dności kościelnej przeciągniony , obiecał był Bogu kościół 
fundować i nadać, ale gdy od już zaczętej obietnicy, ręki 
umykał, niebezpieczną cliorobą sciśniony, w zachwyceniu 
będąc, przed trybunałem sędziego Boga stanął, na którym 
do ciemnego jakiegoś więzienia był osądzony. Tym czasem, 
sędziwy jakiś kapłan, za nim się przyczyniać począł, na któ- 
rego Instancyą od tarasu uwolniony, gdy się go pytają, ja- 
kiejby był wiary, odpowiedział, tak wierzę, jako mię ksiądz 
nauczył. Był na ten czas I stał tamże przy sędzim, nic pe- 
wniejszego że Ks. Kasper Nahajus, jego w duchu nauczy- 
ciel: na co sędzia: ale cię ksiądz tego nie uczył, żeby ślu- 
bów Bogu raz uczynionych nie dochowywać albo zaniedby- 
wać! Wielka wtem trwoga na te słowa i bojażń na niego 
padła, i mieszać go poczęła: przecież prosił o dllatę czasu, 
żeby mógł to wykonać, co zaczął: pozwolono mu, zaczem 
przyszedłszy do siebie, nazajutrz zupełnie ozdrowlał, wszy- 
stko co widział Ks. Kasprowi opowiedział , a potem i wy- 
konał. Annales Provinc. Pol. S. J. 1595. Paweł biskup Lao- 
dyckl suilragan kanonik I olllcyal generalny Krakowski , po- 
trzykroć sede racante administrator biskupstwa Krakowskiego, 
że bvł tejTO herbu i Płoczanin, świadczy o nim nadjjfrobek 

JO . '. .Ł 

który matce swojej w Krakowie u S. Trójcy wystawił, umarł 
1613. lat mając 79. i miesięcy ośm. Starowol. Monumen. 
Mateusza i Piotra Dębskich , na expedycyl Moskiewskiej za 
Stefana Króla wsławionych rotmistrzów w pieszych rcgimen- 



\ 



552 Dębski— Beclus. 

tacli, sławi Paprocki fol. 417. Marcin podsędek ziemski Pło- 
cki, Stanisław podczaszy Płocki 1606. posłowie z Płockie- 
g-o do Rokoszanów. Wojciecli 1632. Marcin 1674. Jana III. 
podpisał elekcyą z Płockiego. 

N. Dębski w ziemi Ciechanowskiej z Goltzownej s\t\o^z\\ syna Ada- 
ma starostę Lipnickiego dziedzica na /)e/wWt7/ tę albowiem maję- 
tność z cudzej possessyi oswobodził : ten miał z Elżbiety Moko- 
wnej synów dwóch Adama i Jędrzeja: córek trzy, Barbarę, 
Maryannę i Ludwikę. — Maciej komornik graniczny Sendo- 
mierski. — Przypisy Krasickiego. 
Adam Dębski i Alexander z województwa Płockiego. Michał 
Prawdzie Dębski wojski Przasnyski. Józef podwojewodzy Prza- 
snyski. Jakób wice-regent Przasnyski, w tym czasie żyjący. 
— Heraldyka fVielądka. 

Dęliski h(srhu Radwan , w ziemi Przemysłskiej Jan 
Dębski suffragan Przemysłski któreg-o synowiec Jerzy in Soc. 
Jesu teologiczną i kaznodziejską katedrą niesfatyg-owany, re- 
ktorem rządził kollegium Przemysłskie, i Krosieńskie, umarł 
1733. wydał do druku, Trojaki Pokłon^ Kazania na niedziele 
w Kałiszu 1725. in fol. Drug^i zaś Tom kazań, pod tymże 
tytułem w Sendomierzu 1729. in fol. Siostra Jerzego ksienią 
u Benedyktynek w Przemyślu, łjrat Kazimierz w Krakowskiem 
osiadł. Są i w Litwie Dębscy, z tych Stefan 1632. Stani- 
sław chorąży i poseł Upitski 1648. z województwem Tro- 
ckiem podpisałi elekcye. N. Dębska Franciszka Ligęzy mał- 
żonka. 

Ignacy Rad watr z Dętego Dębski pisał się na elekcyą Stanisława 
Augusta Króla z województwem Krakowskiem. Jan Nepomu- 
cen Dębski i Ignacy sędziowie grodzcy Krakowscy, Jan Dębski 
z powiatu Kowieńskiego : konstytucya elekcyi 1764. — fVielądek. 

Decius herbu Topor., a po Połsku Dycz. Rzymska to 
kiedyś famiłia starodawna, która z razu Kosę w lierł)Ie swym 
nosiła, potem z Cesarzów Rzymskich łaski, orzeł im o dwóch 
głowach nadany, którego połowa czerwona, w blałem polu ; 
połowa biała, w czerwonem polu. Okolski tom. 3. fol. 67. 
pod herbem Topor, kładzie list Zygmunta I. Króla Polskie- 
go, w którym approbuje, list od Tęczyiiskich dany Ludwi- 
kowi Decyuszowi, którym go do herbu swego Starzą i do 
famlljl przyjmują, i ze wszystklem jego potomstwem j tamże 
o ich urodzeniu zdawna szlacheckiem, herbie i zasługach na- 
mlenla. Pierwszy tu z teg-o domu w ojczyźnie naszej stanął 
koło roku 1500. Jodocus Ludovicus Decius Comes Latera- 
nensis et Imperialls Palatii, tego historya jest w druku na 
troje podzielona, to jest: de Antiąuitatihus Polonormn., de 
Familia Jagiellonum., de Sigismundi I. Regis temporibus, 
razem wydana w Kraków, in fol. z Miechowity historya na 
końcu 1521. Jegoż praca Diarii^ et eorum quae memoria 



Declerkało. 



533 



dipia in Nuptus Sigismunili I. Regis et Bonne Mediolani 
Bariąue Ducis ^ gęsta ^ in Ato Cracov. tijpis Uicron. f^icto- 
ris 1518. Zostawił z Anny Roznowny lierhu Gryf trzy córki: 
z tych Barbara dostała się Jakóbowi Df/bołł^-ickiemu albo Ko- 
nojadzkieniu herl)u Prawdzie, Anna Kasprowi Stanisławskie- 
mu herbu Pilawa podkomorzemu Sanockiemu, Elżbieta za- 
konny sobie stan obrała w Toruniu. Z tejże Roznowny był 
syn, Justus Ludovicus Decius sekretarz królewski, żupnik 
Vrielicki, wójt Piotrkowski, mąz i w naukę i w dostatki ob- 
fitujący, z Krupczanki de Mojkowice herbu Krupek spłodził 
trzy córki, jedna Joachimowi Glińskiemu Jastrzębczykowi, 
druj^a Hieronimowi Paczkowi herbu Orła, trzecia Jerzemu 
Trzebińskiemu zaślubione. Synów także trzech, z tych pier- 
wszy, Justus Decius wielkorządzca Krakowski i sekretarz 
królewski , wójt Piotrkowski : są listy Erazma Roterodama 
do nieg-o pisane między innemi lib. 2^. fol. 755. Wspomina 
g-o Przecław Mojecki 1569. niewiem czy nie jego syn, Mi- 
kołaj Dicius dziekan Wileński, doktor teologji umarł 1629. 
czterdzieści i trzy lat w lej kapitule zasłużony, ale i kolłe- 
gium Wileńskie nasze, jego biblioteką znacznie wspomożone. 
Gratiae secular. Staroiuol. in 3Ionum. kładzie jeg-o z Wi- 
leńskiej katedry nadgrobek. Jan Decius drugi syn sekretarz 
królewski, dowcipem, obyczajami, językami różnemi, dwo- 
rom Pańskim miły, umarł bezżenny, nadgrobek mu pisał, 
Tricesius lib. 2. Epigranunatiim. Trzeci Ludwik wielko- 
rządzca Krakowski, żupnik Wielicki, umarł sterilis. 

Krasicki iv przypisach czyni uwagę iźJusta Ludowika Decyusza 
jest korrespondencya oryginalna z Dantyszkiem naówczas posłem 
w Hiszpanji a potem biskupem Warmińskim : listy te są datowane 
z Wrocławia , Krakowa, Rzymu, roku 1523. Pieczątka zaś ina- 
ksza nie z Toporem. — 



DEDERKAŁO 




HERB. 



W Metryce Wołyńskiej 1528. czytam, Janka Deder- 
kała i Fiedora ziemianów tamecznych: i Okol. tom. 2. /'. 388. 



554 Deflyii^kL 

wspomina, ze Declerkałowna córka Damiana była za Iwa- 
nickim Eliaszem. Fedora za Alexandrem Uszakiem Kulikow- 
skim. Hist. Coli. Ostróg'. Wojciech leży w Oslropolu. 

Dedyiisk-i //er^w Gozdawa^ inni piszą Dydyński : po 
różnych województwach rozmnożeni. Piotr pisarz Sanocki 
1541. Józef Dedynski podscdek Sanocki z Tarnowskiej herbu 
Sas, zostawił syna Pawła, ten rycerską traktując od Tatarów 
w niewolą był wzi«^ty. Piotr umarł 1586. na kościół nasz 
Jarosławski S. Jana dobroczynny, w którym pochowany leży; 
miał rodzonych braci piąciu : Histor. Coli. Jarosl. Stanisław 
w ziemi Przemysłskiej , żona jego Anna Leska, która mu 
przykładnem życiem, wiele do świctsze<^o ^życia pomogła; 
z tej miał córkę Zofią, ta w Lubelskiem Ś. Bryg-itty kla- 
sztorze, na wieczną służbę Bogu zamknęła się: synów zaś 
trzech, z tych Łukasz proboszcz Sendomlerski sekretarz kró- 
lewski, nauki wytwornej i biegłości w prawie 1620. Stani- 
sław brat jego, pojął Elżbietę Lanckorońską, tę do prawo- 
wiernej wiary katolickiej, mąż pobożny nawrócił. Jan trzeci 
brat: Cichocki A lloq. Osecen. lib. 2. c. 11. Jerzy najprzód 
stolnik, a potem kasztelan Sanocki, na Pokucie się w^yniósł 
z Elżbiety \Vysockiej syn jego Jerzy podczaszy Halicki, po- 
tem sędzia ziemski Podolski, naoslatek podkomorzy Podolski, 
na różnych sejmach posłem stawał, na trybunale Radomskim 
sędzią, Conslit. 1629. fol. 7. ofiarowano mu kasztelanią Ka- 
mieniecką, ale jej przyjąć niechciał : w Dobrach swoich Bor- 
szczów nazwanych, otrzymał skład wiri i miodów Wołoskich, 
przez konstytucyą 1635. fol. 37. W tychże dobrach kościół 
i zamek wymurował, wałem opasał i ozdobił, mąż wymowy 
gładkiej, ludzkości osobliwszej, z Lubienieckiej zostawił córkę 
W^ołucką. Jagnieszka Dedynska Przecława MInockiego stol- 
nika Sendomierskiego : Baran. Dedyilska pisarzowna Sanocka 
Jana Borejka kasztelana Brzezińskiego, małżonki. Barbara, 
Anna, Dorota, Jadwiga, Katarzyna zakonne sobie życie obrały 
we Lwowie u wszystkich SS. Barbara na świecie Panieńskie 
życie prowadząc, kościół Jarosławski Maryi Panny bogato 
przystroiwszy umarła 1643. Histor. Coli. Mari. Jakób z zie- 
mi Wiskiej , Jerzy komornik Podolski z Smoleńskiego pod- 
pisali elekcyą Jana IIL 31aclej z Ruskiego, Jan z Sendo- 
mierskiego Władysława IV. Józef cześnik Sanocki, żona 3Ia- 
ryanna Białyńska^ Jerzy, którego żona Bydłowska herbu 
Topacz : któryś z nich miał za sobą Annę Wllczopolską. 
Jędrzej wojski Przemysłski z sejmu 1703. komissarz na uspo- 
kojenie różnic między ziemiami Ruskleml i Węgrami. Con- 
stitut. fol. 22. Marcin deputat na trybunał koronny 1725. 
Teresa zakonnica Sądecka 1701. Jacek w zakonie naszym 



Delatl— Delpacy. ^^^ 

ślubem się obowl.jzawszy mniejszych szkół do śmierci uczy<5, 
jak wiele tą swoj.i pokorą profilował przed Bo«»-icm , zeznał, 
pokazawszy si(; po śmierci, umarł w ()stro«^u 171.*i. 

Józef Dcdyiiski clior.jźy Krasnostawski kawaler orderu Ś. Stani- 
sława, ten Imo roto z Rozali;j //Có''^''/'*'/'"^/ podkoniorzank.'} (chełm- 
sk."} , spłodził syn(')W trzech: Tadeusza komornika ^granicznego 
Chelinskiej^o , Wojciecha proboszcza Suchorowskiego , i Ka- 
jetana, (^órek trzy: Annę Ignacego Szorca podstarosty Clielm- 
skiego; Izabellę 3Iacieja Cieniniewskiego podczaszego Chełmskie- 
go ; Kajetanę Kazimierza Wieluńskiego komornika granicznego 
ziemskiego Warszawskiego małżonki. Udo rolo z Bogumiłą IHc- 
glowskq spłodził córkę jedne Klarę. 
Marcin Dedynski kasztelan Liibaczewski brat rodzony Józefa 
chorążego Krasnostawskiego, który z Katarzyną Nitoslatrską zo- 
sttawił synów dwóch: Franciszka szambclana J. K. Mcii3Ii- 
chała także szambelana , który przez lat dwa dopełinal obowiązki 
komissarza cywilno-wojskowego województwa Bełzkiego. — He- 
raldyka Wielądka. 
Krasicki w przypisach wylicza trzech braci Dvd\ ńskich : Fran- 
ciszka który z Grodzińską spłodził córkę jedynaczkę. — Sta- 
nisława dziedzica na Silnicy bezdzietnego i Antoniego ko- 
mornika Pilznieńskiego złączonego z Rosnowską chor.-jźanką Czer- 
wonogrodzką. Także, Onufrego dziedzica na Wystrylowie 
bezżennego i innego Onufrego pisarza ziemskiego Sanockiego 
który z Jaroszkowskicj spłodził córkę i synów dwóch , z tvcli 
starszy pojął Orzechowską. — 

Delati* Jan Dclati kapitan w wojsku Litewskiem, w 
expedycyaeh Mosklewskicli i Kozackicli doznanej odwag^i i 
męztwa, nobilitowany na sejmie 1662. Constit. fol. 22. któ- 
remu przydają, ze był minierem, i ze g-dy minę do zamku 
W^iłeńskiego zapalał, z działa mu rękę ustrzelono. 

Delpacy herbu Gozdawa. Franciszek Delpacy na sej- 
mie 1658. otrzymał indygenat, a po nim Wawrzeniee brat 
jego rodzony stryjeczny, dla męztwa sweg-o do tejże prero- 
gatywy przypuszczony przez konstytucyą 1662. fol. 40. był 
kapitanem na ten czas pieszym, w Czehrynie na praesidium, 
ojczyźnie tej dobrze zasłużony: z dawna to była szlachta Nie- 
miecka, jako świadczy konstytucyą 1667. fol. 192. przy- 
szedłszy potem do Polski, w Krakowie najprzód byli osiedli. 
AYidziec podziśdzieii na Bielanach pod Krakowem u 00. Ka- 
medułów, kaplicę S. Romualda z wyzłoconem sklepieniem, 
z miedzianemi drzwiami, marmurem opasaną, wytwornym 
pędzlem ozdobioną, nakładem Rafała Delpaccgo rajcy Kra- 
kowskiego , kędy herb jego taki , trzy lilie rzędem podle sie- 
bie , jakby na jednym pasie złożone , w szersz przez tarczą 
1643. Na nadgrobku zaś Łukasza Delpacego w rynku u 
Panny Maryi: tym kształtem herb położony, to jest są dwie 
linie, w jeden angut, prosto końcem do góry patrzący, na 



556 



Demliliiskt — ^Dermont. 



jednej stronie prawej trzy lilie , na drugiej trzy róże wyro- 
bione, podle siebie ci.-^g-iem idą. Ambroży Delpacy zakonu 
S. Romualda 1639. in Diim Mislenicensi. Modesta Delpa- 
cowna zakonnica u S. Ag-nieszki w Krakowie 1631. 

JDeilllliliski herbu Rawicz patrz wyżej DęMuski. 



DENIS 




HERB. 



Ma byc w polu błękltnem krzyż złamany nad g-wiazdą, 
w bełmie pi<;c piór slrusicb. Tego klejnotu zdawna zażywjiją 
w Brzeskiem województwie Deniszewiczowie. Z tych Piotr, 
któreg-o wspominają konstytucye 1648. pogrzebiony jest w 
Kobryniu, w kościele farsklm. Piotr drugi z województwem 
Kijowskiem podpisał elekcyą Jana III. Kojałoiu. in 31S. 

Deniszko herbu Wukry ^ patrz IflolŁOSieJ. 

Depiilt. Wawrzeniec Depult z ziemi iSochaczowskiej 
podpisał elekcyą Jana III. 

Ilereiviiis]i.i herbu Korczak , na Wołyniu, Okolski 
ich pisze Drzewiński, inni Drewinki. Wawrzeniec Derewiii- 
ski podczaszy Wołyński, poseł na sejm 1623. i 1631. ztam- 
tąd naznaczony do rewizyi ksiąg^ ziemskich i grodzkich Krze- 
mienieckich : Constit, fol. 28. i 1632. poseł na konwoka- 
cyą. Acta interregni. Mikołaj poborca łanowego na Wołyniu 
1624. TJniwer. Pobór. Jędrzej, Paweł 1632. 

Der^oii herbu Rawicz. Pawłowi Derg-onowi swemu 
przyjacielowi 1541. Daniel Żabiński kanonik Kujawski, po- 
łożył nadgrobek w Włocławku, przecież Okolski na miejscu, 
pisze ich Derkon. 

Derinoilt herbu Korczaka atoli z tą odmianą, że pod 
Wrębami, (które od dołu mniejsze, a coraz do góry wię- 
ksze być powinny) kładą prosto herb Abdank, a na hełmie 



Dernałowicz— Derszniak. 337 

trzy pióra strusie : Tak go opisuje Kojał. in MS. bo nasi 
pisarze o nich milczi^. Przydomek niajjj Dyrmunt Siwicki, 
Mikołaj kanonik Wileński archidyakon lluski, pierwszy admi- 
nistrator biskupstwa Smoleńskiego secie vacante^ umarł 1G50. 
jako z jego nadgrobku w katedrze Wileńskiej wypisał Sta- 
roivol. in Monum. Tomasz 1648. Niewiem czy nie tu należy, 
Demut Melchior Ludwik pułkownik w wojsku LItewskiem 
przed rokiem 1662. zmarły, czy tez w okazyl zabity, o któ- 
rym konslytucya teg"Oz roku fol. 16. 

Deriiałoi^icz herbu Lubicz , w ksli^ztwie LItew- 
skiem. Samuel Dernałowicz poborca kontrybucyi w powiecie 
Oszmiańskim 1661. Constit. fol. 6. Jerzy stolnik Kijowski 
1691. Adam 1700. 

W roku 1755. Seweryn Dernałowicz pisarz ziemski Krzeczycki. 
— Krasicki. — 

Dersziiiak herbu Korczak , na Rusi. Dom pod tern 
imieniem starodawny: bo Herburt i Bielski świadczą, ze w 
roku 1120. Derszniak Bolesława Krzywoustego w ciężkim 
razie obronił. Iwana i Wasila, działy wspominają w roku 
1348. 1393. Piotr wojski Samborski, Stanisław podkomorzy 
Przemysłki. Walenty mąż rycerski zostawił syna Stanisława. 
Piotr z Odrowążowny zostawił trzy córki, Barbarę Trzciń- 
ska, Annę Fredrową, i Dorotę Trzecleską. Mikołaj brat Pio- 
tra, sędzia ziemski Przemysłki, spłodził Stanisława i Jana 
bezpotomnych, dworzaninów Króla Aug-usta i regimentarzów 
na Moskwę. Walentyn trzeci brat, z Pleniążkowny miał 
syna Stanisława. Jacek poseł z Ruskiego województwa na 
sejm 1629. ztamtąd deputowany na trybunał Radomski. Con- 
atit. fol. 7. Alexander z Rokitnie kasztelan ^iałog-oski 1676. 
Constit. fol. 9. Stanisław starosta Radoszycki deputat na 
trybunał koronny 1691. żona jego Barbara Morsztynowna, 
z tej córka jedna Jana Dobleckiego , druga Zofia Konstan- 
tyna Karśnickiego v/ojskiego Ostrzeszowsklego małżonki. 
Terał czasy ostatni domu lego sławnego i ojczyźnie zasłużonego 
Antoni Derszniak starosta Chołyniecki. Nakiehki kładzie erek- 
cyą kościoła lirzewickiego w ziemi Przemyslkiej od dwóch braci 
Ilka i Sienka tojest Jana i Mikołaja z Rokitnicy Dersznia- 
ków lierbu Korczak: gdzie doczytać się można iź opr()cz Roki- 
tnicy i Krzewie ciź bracia byli dziedzicami Bialobok i Miediwie- 
dzi gdyż ztamtąd także majętności dziesię<".inne do kościoła Krze- 
wlckiego naznaczyli. — Transakcya la roku 1411., roborowana 
w aktach Przeworskich ferin Ztia post feslum exaltatiottis S. 
Crucis proxima Anno Domini 1591. — W roku 1413. pisał się 
na inkorporacyi księztwa i szlachty Litewskiej w Horodle Flo- 
ryan de Rokitnica kasztelan Wiślicki. Const. Reg. Vol. I. 
fol. 70. — Przypisy Krasickiego. 
ToM III. 22 



338 



Desler— Destrahan. 



DESIER 




HERB. 



Jest tarcza przedzielona wszerz przez balk żółty czy 
złoty, na górnym piętrze, są dwie g-wiazdy złote, icażda o 
sześd rogacli , pole zaś błękitne ; niżej pod balkiem pole czer- 
wone, w którein kotwica biała albo srebrna, poprzek leży, 
kółko od kotwicy na lewej ręce, zaraz z rogu pod balkiem, 
a spód kotwicy na dół ku prawej ręce, nad hełmem są trzy 
pióra strusie. Jan oberszterleitnant, w wojsku Polskiem cu- 
dzoziemskim, otrzymał Indygenat na sejmie w roku 1726. 
(o czem świadczy konstytucya tegoż roku) a to w nadgrodę 
zasług swoich, jako gdy w roku 1702. przeciwko rebelli- 
zującemu chłopstwu, zamku Międzybozkiego dotrzymał, i lubo 
juz była zhuczała Kozaków kanalia, do fortecy wycieczką 
wtargnąwszy, dwa znaki swoje podnieśli; przecież za odwagą 
jego wyparowani długiem oblężeniem nic nie wskórawszy, 
nazad odejść musieli. Od której fortecy utrzymania, dalsze 
województwa Podolskiego i Polski, ze zawisło szczęście, słu- 
sznie wielu rozumie. Primo voto miał za sobą Joannę Zie- 
lińską z Cieciszewskiej urodzoną, z której dwie córki zostało, 
jedna Maryanna Łucya Jana Kampenhauza podkomorzego 
Parnawskiego, generała majora infanteryi koronnej, druga 
Teresa Jana Stryjowskiego majora w regimencie pieszym: 
a po tego śmierci Waleryana Ks. Woronieckiego sędziego 
Kamienieckiego małżonki. Secundo voto Katarzynę Bykow- 
ską , która wprzód żyła z Laskowskim kasztelanem Zakro- 
czymskim, 2do z Janem Michałem Rościszewskim stolnikiem 
Bracławsklm. Tertio voto Katarzynę , pozostałą wdowę po 
dwóch mężach Bykowskim i Pruszkowskim. Był ten Dessier 
rodem Francuz. 

Destraliail herbu Brochwicz Ąto. Herb ten położyłem 
pod lit. B. tu przydaję ze ten klejnot własny Destrahanom z 
Angljl do nas przeniesionym. Jędrzej Destrachan, miał za sobą 



Ileszkovi^skl~llłiig:oleeki. 359 



Bur^rafską Maryannę, z tej WIktorya zakonnica S. Klary u 
S. J«,"drzeja w Krakowie ; i syn Hieronim in Soc. Jesu: z 
drugiej zony Anny Laskowskiej, syn Jerzy. 

l>eszkoivsl4.i herbu Chorągiew ^ w Bracławskiem i 
Chetniskiein. Bogusz Deszkowski cliorjjzy Braeławski 1575. 
podpisał z tegoż województwa deputowany, elekcyą Króla 
Stelana. Constit. fol. 234. Jan cześnik Braeławski, z Joanny 
Byslrzonowskiej herbu Slarykoń, córek jego trzy, Niedahylska 
Zofia, i Katarzyna Mogilnicka, trzecia Angeła, synów dwóch, 
Józef Jezuita, i Jan. 

IleszkO¥Vski herbn Salamandra w Podg-órzu, atoli 
Jan Deszkowski z ziemią Ciechanowską pisał się na elekcyą 
Władysława IV. 

De^zfiot herb, patrz Zieilo^viez. 

Detyilieclii Stanisław, o którym konstytucya 1638. 
fol. 54. kędy jego zasługi rycerskie wspominają. Tenże czy 
inny, Stanisław rotmistrz chorągwi Wołoskiej 1058. Constit. 

Deuliell herbu Korczak w Prusiech, o tych ani Pa- 
procki , ani Okolski nie pisał. 

Ue^vl4.lietoivicz herbu Świnka. Jędrzej Dewkneto- 
wicz na sejmie Hrodelskim, ten herb na siebie i sukcessorów 
swoich przyjął 1413. Stat. Łask. fol. 127. 

Sk, miele* Krzysztof a Dhele z Sambieiiskiej ziemi, de- 
putat ad recensionem Juris Proinncialis Ducatus Prussiae. 

]>iako^vicz. Są w ksicztwie Litewskiem jako o nich 
świadczy konstytucya 1601. Jol. 76. Krzysztof Dyakiewicz 
1700. 

Dłoto herbu Abdank , w Lubelskiem województwie. 

D]:otoivsk.i herbu lVęiijk., w Mazowszu i na Rusi. 
Jan z województwem Płockiem pisał się na Władysława IV. 
Michał z Bełzkiem na Jana Kazimierza elekcyą. Krystyna 
Dłotowska Alexandra Komorowskiego herbu Ostoja sędziego 
ziemskiego Ciechanowskieso małżonka. 

Dłu^ollorslŁi herbu Topor w Mazowieckiem. Ję- 
drzej Oługoborski podpisał z ziemi Ciecbanowskiej elekcyą 
Władysława IV^. drugi Jędrzej podstoli z ziemi Łomżyńskiej 
Jana IIL Jan in Soc. Jesu życie swoje świątohliwie zakoń- 
czył w Jarosławiu 1701. 

Dtil$:;'Ojeivsk.i herbu Prus \mo w Radomskiem. Wi- 
ktor Dlugojewski w ziemi Ciechanowskiej podpisał elekcyą 
Jana Kazimierza Króla. 

Dłll^oleeliLi. Maciej Długołęcki po usarsku służąc, 
pieszo do szturmu szedł pod Psków 1582. Tomasz w Kra- 
kowskiem, Wojciech z ziemią Ciechanowską podpisali elekcyą 
Jana Kazimierza Króla. 

22- 



540 Dłiigropolski— Dłiig:osz. 



Długopolski herbu Sas na Wołyniu, widziałem je- 
dneg-o z nicli nadg^pobek z tym lierbem. Długopolska była za 
Stanisławem Karsznickim kasztelanem Wieluńskim. 

Duńczewski w herbarzu T. 11. stron. 391. pisze iź przodkowie 
familji tej pochodzą z Krakowskiego , byli i w Sieradzkiem , iź 
ciotka teraźniejszych Krystyna Długopolska, była za Karsznickim 
choniźym ziemi W ielunskiej , o mil siedm od Częstochowy. Ka- 
zimierz Długopolski miecznik Łukowski, służył za towarzysza 
z ksiąźcciem Radziwiłłem, kanclerzem W. Ks. Litewskiego, Ictóry 
polem osiadł w Brzeskiem województwie, miał \rno roto Borkow- 
ską , z której Jan; %do voto Turowską , z której Józef proto- 
notaryusz apostolski, kanonik katedralny Kijowski, proboszcz Ka- 
roliński , Janowski na Polesiu i Bereski pleban, w województwie 
i dyecezyi Brzeskiej , a powiecie Pińskim beneficyi sytuowanych, 
drugi brat jego rodzony ksiądz JózetiJakób świecki; 3tłO roto 
Kazimierz pomieniony miał Niepokojczi/cką, z której Tomasz; 
ci wszyscy żyjący 1757. Stryj tychże Benedykt, na Wołyniu 
zostawił po sobie synów trzech. — 

Długosz herbu JVieniawa , z Niedzielska się piszą. 
Jan Długosz mąź rycerski, czego dowodem, kiedy na wojnie 
Pruskiej, Marchwarda komendora Brandeburskiego i kilku 
Niemców pojmał, Biel. fol. 30. trzymał od Króla starostwo 
Brzeznickie, a potem Nowomiejskie, i owszem Władysław 
Król, widząc jego dzielność, gdzie albo stawiać jaką fabrykę, 
albo fortyfikować chciał fortecę, tego Jana na to zażywał. 
Dwie zony miał, z pierwszą Bealryką spłodził kilku synów, 
ale młodo pomarli, zostali się tylko ci, najprzód Jan kano- 
nik Krakowski i historyk Polski , życie jego obszernie opi- 
sane znajdziesz na początku pierwszego tomu historyi jego, 
ja tu krócej zebrane położę. \V Krakowskiej akademji z wiel- 
kiem cnoty i nauki zaleceniem przepędziwszy lat kilka, na 
dworze potem Zbigniewa Oleśnickiego biskupa Krakowskiego 
w osobliwszym był respekcie , dla wielkiego przezoru i do- 
wcipu, tak dalece, ze w siedmnastu tylko leciech będącemu 
Długoszowi, Zbigniew całego dworu swego administracyą 
zlecił: popisała się tam zaraz industrya jego, kiedy wszystkie 
monimenta, prawa, prowenta, fundacye biskupów Krakow- 
skich, które przez niedozor zarzucone, albo zaniedbane i 
prawie zagubione były, pięknym porządkiem zebrał i skon- 
notował. Toz samo całej dyecezyi Krakowskiej, lubo z wielką 
pracą swoją wyświadczył ; bo wszystkie tak kapituły tame- 
cznej, jako i kollegiat, kościołów, plebanji, prebend, fun- 
dacye, erekeye, zapisy, dochody jura patrona tus , w jedno 
corpus złożył, i pilno wypisał, zęby jaką niepamięcią albo 
przygodą nie zginęły, i to nazwał, Librum Beneficiorum Ec- 
clesiae Cathedralis Cracoviensis. Ten MS. zachowuje przy 
sobie kapituła Krakowska : cytują go jednak wielu autorów, 



Dlug:osz. 341 

osobliwie Naktel. in Miechov. Za jego namową Zbigniew 
biskup Krakowski, księztwo Siewierskie dla biskupów Kra- 
kowskich kupli. Na kapłaństwo pośwI(;cony Długosz, najprzód 
wziąt plebanią w Kłobucku, po rezygnacyi stryja swego ro- 
dzonego Bartłomieja, potem kantoryą , dalej kustodyą Wi- 
ślicką i kanonią Sendomlerską , dalej kanonią Krakowską, 
wsz<;dzle zaś pokazał , jakim alFektem był ku Bogu i jego 
przybytkom: bo w Kustodyi Wiślickiej wiosce, kościół na 
cześć Ś. Szczepana Króla wymurował, taką strukturą, ze 
tamtych czasów, między inneml przednieml, nie poślednia 
była; w Wiślicy grunta skupiwszy, i od podatków i innych 
ciężarów oswobodziwszy, dom wystawił dla wikaryów tame- 
cznych. W^ Sendomlersklem we wsi Odanchowie na cześć 
Matki ^ Boskiej kościół murowany z fundamentów wyprowa- 
dził. S. Stanisławowi biskupowi Krakowskiemu w tej wsi, w 
której się ten przezacny 31cczennlk urodził, jego staraniem 
i industryą kościół drewniany I lichy zruciwszy , nowy wspa- 
niały z muru stanął: kamienicę w Krakowie, kędy sądy kon- 
systorskie sądziły się, z gruntu reparował, dla której jego 
szczodrobliwości Tomasz biskup Krakowski, jemu I jego fa- 
miliantom, na ołtarz SS. Gerwazego i Protazego , y?/* Pa- 
tronatus wieczneml czasy przyznał. Bursę Jeruzalem, od 
Zbigniewa biskupa zaczętą dokończył, i gdy wkrótce trafun- 
kowym ogniem spłonęła , znowu reparował i prowidował. 
Collegium. Pauperum tak rozporządził, ze najuboższym stu- 
dentom dostateczną sustentacrą opatrzył. Żydowską synagogę 
pobllższą, Collegia Artistarum^ zkąd częste zwadki I skargi 
rosły, swoim zabiegiem rugował; Ich domy od siebie sku- 
pione, Cystercyensom darował: Inne domy Boskie to kieli- 
chami, to monstrancyami , to apparatem bogatym pięknie 
przystroił, do Kłobuckiego S. Marcina kościoła, kanoników 
regularnych wprowadził; na Skałkę pod Krakowem, gdzie 
S. Stanisława zabito, 00. Paulitów ; w dochody roczne 
wprzód opatrzonych: Mansyonarzów ośmiu przy koUegiacie 
Sendomierskiej fundował. Tak jednak na siebie i chwałę swoje 
pracującego. Bóg różneml dolegliwościami próbował, luboć 
to z większą potem Długosza sławą było, kiedy sam delator 
jego Piotr z Szczekocina podkanclerzy koronny, niewinność 
jego zważywszy, z płaczem przepraszał. Po śmierci Zbignie- 
wa , na sąd od brata jego pozwany ; wierności swojej i nie- 
nadweręźonej usługi, testamentem biskupa zmarłego oczywi- 
ście wypróbował. A gdy potem między Jakóbem z Sienna 
I Janem Gruszczyńskim, kontrowersye o biskupstwo Krakow- 
skie zaszły, Jan Długosz za Sienińskim stojąc, nie tylko ję- 
zyki ludzkie, i serce królewskie na siebie zajątrzył, ale tez 



542 Dłiisrosz. 



straciwszy wiele, na wygnanie uchodzid musiał, nie bez oczy- 
wistego niebezpieczeństwa, zawziętych i na życie swoje ad- 
wersarzów: przecież nieprzełainanie przy Sienińskim dostawał 
poty, póki rzeczy zakłócone w ugodę nie poszły. Czein nie- 
tylko w opinji o sobie królewskiej, żadnego uszczerbku nie 
odniósł; ale tez Król statek jego i przezor widząc, na różne 
potem tej ojczyzny interesa go narażał, jako do traktatu z 
Krzyżakami , który, ze się wiecznym pokojem zakończył, siła 
mu ta ojczyzna powinna. Domową wojnę w Węgrzech, tam 
posłem wysłany, szczęśliwie uśmierzył. Elżbietę córkę Woj- 
ciecha Rzymskiego, Węgierskieg^o, i Czeskiego Króla, Ka- 
zimierzowi Królowi , za małżonkę z Wrocławia sprowadził ; 
g-dzie tez S. Kapistrana na to namówił , ze Polskę nawie- 
dził; kupno zamku Malborskiego, jemu się powinno przypi- 
sać. Gdy się wojna zakurzyła, z Maciejem Królem Węgier- 
skim o Królestwo Czeskie , wiele pisał, czynił, i poselstw 
odprawił. Do Rzymu, raz do Eugeniusza, drugi raz do Mi- 
kołaja V. Papieża jeździł. Palestynę i miejsca święte z wiel- 
kiem nabożeństwem i ukontentowaniem swojem zwiedził, tak 
dalece, zęby był rad potem umierał: jakoż powróciwszy do 
ojczyzny, o niczem bardziej nie myślił, jako zęby się był od 
zgiełku spraw świeckich uchylił : na usilne jednak żądanie 
Króla Kazimierza, musiał się podjąć instytucyi synów jego, 
którym jaką dał edukacyą, z jednego poznać Kazimierza S. 
Królewicza : luboć i to pewna, ze Czechowie słysząc o świę- 
tem ćwiczeniu Długosza, Władysława syna Kazimierzowego, 
na tron do siebie zaprosili ; Długosz go do Czech odprowa- 
dzał. Tym sobie bardziej Pańskie Kazimierza serce nakłonił, 
ze go na wysokie g-odności chciał wystawić, ofiarował mu, 
to podskarbstwo koronnej bo tych tam czasów, i przy du- 
chowieństwie ta funkcya chodziła, to podkanclerstwo koronne, 
ale Ich przyjąć niechciał. Pragskiego arcyblskupstwa, gdy go 
z niem potykano, z tą tylko kondycyą, sobie życzył, zęby 
Czechowie z kościołem się Rzymskim pojednali, nie mógł 
tego jednak wmówić w odszczepieńców Długosz. Juz był 
jednak otrzymał nominacyą na arcyblskupstwo Lwowskie ; 
atoli do possessyi , tej archikatedry śmierć przeszkodziła w 
roku 1680. 29. Maja, pochowany na Skałce. Był statury 
rosłej, i komplexyi suchej, nosa pociągłego i orlego, oczy 
u niego żywe, mowa szepląca, lubo ten defekt staraniem 
swojem w sobie poprawił, dowcip piękny, w obyczajach miły, 
i sam mądry, i w ludziach uczonych kochający się. Pisał 
f^itas Epłscoporiim Posnaniensium , aż do Uryela Gorki bi- 
skupa Poznańskiego, resztę aż do Wawrzeńca Goślickleg^o 
dopisał Treter : i wydał w Bransberdze 1604. 2do J^itas 



Episcoporum Płocenstum^ aź do Kazimierza z ksią^.ąt Ma- 
zowieckich biskupa Płockie«»;o. "^tto Zycie błogosławionej Ku- 
neg-undy albo Kingi po łacinie, które na Polski jcz.yk prze- 
łożył i podał do druku, Przecław Mojecki. Ato f^tta S. Sta- 
ni.slai Episcopi Martyris^ et Legendas Sanctorum Poloniae^ 
Hungariae , Bohemiae^ Moraviae ^ Prussiae et Silesiae Pa- 
tronorum^ tu Lombardica historia noii contenlas ^ Cracoviae 
in hto 1511. 5^0 Historyą Polską, którą od początków tego 
Królestwa, az do ostatnieg-o roku życia swego przeciągnął, 
znać jak ją szczerym duchem i prawdę kochającym pisał, 
kiedy dla samej, którą on sobie za cel postawił prawdy, tak 
nierychło drugi tom jego z prasy drukarskiej wyszedł. Przy- 
mawiając wprawdzie niektórzy, ze dawniejszych przed sobą 
wieków dzieje konnotował, przecicz żadnego po sobie autora 
nie przywodzi, jawnie jednak in epistoła dedicatoria do swo- 
jej historyi , o sobie świadczy. Superioris aetatis tempora^ 
aliorum adrniniculisy quae vero in nostram incidere aetutem, 
Martę ut ajunt nostro conscripsimus ^ i dalej, Quae per va- 
rias Ecclesias et Bibliotecas ^ et alia loca s pars a er ant ^ cu- 
ravi, colligere j et collecla in praesens opus , utcunąue de- 
ducere. Z tego tedy poznać, ze ten historyk nasz, nie wy- 
mysły swoje w historyi nam podał, co mu zadaje Balbinus^ 
ale to , co z autentycznych monimentów, z starodawnych 
MS. przy różnych kościołach, klasztorach, mógł wyczytać: 
i lubo go chcą mie<5 drudzy pierwszym Polskim historykiem, 
przecież to pewna, ze dawniej przed mm y^ non t/ mus Gallus^ 
niewiem czy nie ten, którego samże Długosz pod imieniem 
Marcina Francuza chwali w swojej historyi lib. 1. Juł. ,*i6. 
i 65. Wincenty Kadłubek, Baszko kustosz Poznański, a po- 
dobno i Martinus Polonus dzieje Polskie pisali, z których i 
on, osncwc historyczną dawniejszych lat przed sobą, zebrał. 
Nad to, w tejże swojej dedykacyi powiada, że się w pode- 
szłym już wieku, Ruskiego języka wyuczył, żeby był mógł 
Ruskich dziejopisów , konfrontować z Polskiemi autorami. 
Pochwały tego naszego historyka , z różnych tak Polskich 
jako i cudzoziemskich pisarzów, doś(5 obszernie wypisał Hen- 
ryk ab Hu/sen^ tak na początku pierwszego tomu, w którym 
dwanaście ksiąg jego historyi, to jest aż do roku 1444. 
zamknął, (bo przedtem świat, jego tej pracy, w druku nie 
widział, aż w Dobromilu w roku dopiero 1015. i to tylko 
sześć pierwszych ksiąg wydano) jako i drugiego tomu, kędy 
trzynastą księgę, to jest od roku 1445. aż do roku 1480. 
położył; ^i w Lipsku w roku 1712. drukiem dość pięknym 
ozdobił. Ze jednak cudzoziemski drukarz, ani imion Polskich, 
ani akcentu był świadomy, dla tego bez końca błędów w nim 



544 Dluliomil — Bluski. 

znajdziesz w przezwiskach, czy miejsc, czy osób. Znajdziesz 
krom teg"o in Annali Minor, f^adingi, list jeg'©, który pisał 
do B. Kapistrana , tom. 0. nmn. 3. w roku 1454. C/ioro- 
graphią czt/ Geographią Królestwa Polskiego^ gdzie nn'asta, 
zamki, rzeki, g"óry, lasy opisuje, ta wydrukowana przed po- 
czątkiem historyi jego. Nad to pisał o fjmiiliach Polskich i 
herbach, o czem świadczy Miecliorilu ^ ba i Paprocki wiele 
z niego wyczerpnął w swoim herbarzu, o czem na wielu 
miejscach przywodzi zdanie Długoszowe, mnie się nie do- 
stało widzieć tej księgi , niewiem czy do druku przyszła. 
Brat Jana Długosza historyka starszy, w Bambelnie od zbój- 
ców zabity. Jan młodszy brat kanonik Krakowski , w wielu 
funkcyach dla ojczyzny podjętych , dobrze zasłużony. Biel. 
Uh. 4. pisze, ze Jan Długosz brat historyka, gdy Eryka 
ksiązęcia Szczecińskiego pogromił, od Króla krom dziękczy- 
nienia, znaczne odebrał upominki. Bliższych czasów Michał 
Ernest Długosz wydał do druku, Augustum f^iennense^ veni^ 
vidi .) vici, albo panegiryk Janowi III. Królowi Polskiemu 
po Wiedeńskiej wiktoryi. 

DlliliOillil Bermvski herbu Trzyradła ., na Szląsku, 
Paproć, in Strom. kędy wspomina ze Dłuhomilowna, była 
za Adamem Goszyckim Jastrzębczykiem. 

Ułliski herbu Grzymała., są w Chełmskiej ziemi, z 
tych Jędrzej na Wszeborach Dłuski burgrabla Wąsocki sę- 
dzia kapturowy 1733. 

Dłuski herbu Kotiuicz. O tych Paprocki w Gniazdzie 
cnoty powiada, ze od Mikołaja, syna Jana Pochnera dukt 
swój prowadzą, zaś w drugiej księdze o herbach, ze od Piotra 
starosty Pyzdrskiego i Konińskiego, którego siostry Pękow- 
ska , Bukowiecka, Gościewska, Sakowa, Grudzińska, Bra- 
nicka herbu Gryf i Paszkowska, Kasper z Leszczyńską, syn 
jego Piotr z Potulicką, wszedł w kontrakty małżeńskie: to 
Paproć. Mikołaj syn Jędrzejów, surrogator Krakowski dzie- 
dzic na Iwanowicach, Damicach, Krasimierzu, i Poskitowie, 
mąz uczany, luboć dyssydent, zostawił z Minocką herbu No- 
wina, syna Mikołaja (inni go piszą Jędrzejem) opata Ble- 
dzewskiego 1608. z córek zaś, jedna była za Albrychtem Sa- 
wickim starostą Mielnickim : atoli juz ten dom Dłuskich 
zszedł, według świadectwa Baranowskiego . 

Dłuski herbu Nałęcz zaioiniony ^ sam tylko Paprocki 
in Strom. o nich pisze. Dłuski z Długiego Adam, urodzony 
z matki Wierzbickiej herbu Nieczuja, spłodził z Barbary To- 
maszewskiej herbu Bończa dwóch synów, 3Iarcina i Krzysztofa. 
Z tych Marcin osiadł w Sendomiersklem województwie na 
Gorzenicach, a z Brzuchańskiej herbu Jastrzębiec, zostawił 



Dłuski — DmiiiskL o45 

synów Wojciecha i Przecława. Krzysztof zaś w Morawskiej 
ziemi osiadł, zona jeg-o pierwsza Barhara Krzykawska, z niej 
syn Mikołaj, i córka Barhara: clriiga zona Dorota lialknowska 
herhu Topacz, z niej syn Arnolf 1008. Paproć, in Strom* 
W roku 1778. Remigian Dłuski wojski Podolski. — Krasicki. 

Iltll!^ki herbu Półkozic pod Badoniieni. Barl)ara Dłu- 
ska Jana lludnickiego wojskieg-o Krasnostawskiego niał/.onka. 

]>łli!$lŁi herbu Trzaska pod Radomiem, byli niektó- 
rzy z tego domu i w Inflanciecli. 

DliiKe^TSkl herbu Pobog^ w Chełmskiej ziemi. Krzy- 
sztof i J^'drzej podwojewodzy Czerski z Mazowieckiem woje- 
wództwem podpisali elekcyą Jana Kazimierza. Zygmunt miał 
za sohą Konstancvą Linowską, z której córka Augusta. Jan 
Liskup Gracyanopolitailski sulfrag-an Chełmski, administrator 
biskupstwa Kamienieckiego, po odebranym Kamieńcu Podol- 
skim od Turków 1699. kościół tam katedralny rekoncyliował: 
brat jego Kazimierz kasztelan Cłiełmski , chorążym jeszcze 
tylko będąc, marszałkowa! w trybunale koronnym 1714, zo- 
stawił dwóch synów, (z których młodszy miał za sobą Bar- 
barę Humiecką podczaszankę Łukowską,) i córkę Ag^nieszkę 
Węgliilską. Remigian i Jędrzej 1674. kwitnęli. Zofia była za 
Kazimierzem Gorzko wskim. 

Krzysztof Dhiźewski wojski Chełmski. — Krasicki. 

Ilłli%ilie^vski herbu Dołęga^ w Płockiem wojewódz- 
twie. Zawisza Dłuzniewski kasztelan Płocki 1535. córka jego 
dostała się w małżeństwo Krzysztofowi ^ViIkanowskiemu : Pa- 
proć, herb. fol. 137. był oraz i starostą AVyszogrodzkim. Ale- 
xander w województwie Sieradzkiem. Jan w Rawskiem 1628. 
od Srzemskicli poszli. 

DtuKiiie^vs$k.i herbu Prus l^tio^ w województwie Pło- 
ckiem i Belzkiem. Z tych jeden za czasów Paprockiego, był 
sędzią Płockim. Stanisław 1648. podpisał elekcyą Jana Ka- 
zimierza z Płockiejj-o. Dorota była za Dabskim Stanisławem. 
Jakób komornik Opoczyński, za Stefana Króla i Zygmunta III. 
wojenną traktował, umarł 1630. Staroio. in Monum. Dłu- 
zniewska zona Bogdana Chreptowicza referendarza Litewsk. 
MS. P. Kojał. 

Umiński Aer^M />o/f ^77, zDmlnaMIkołaj chorąży Pod- 
laski, i poseł na sejm Lubelski 1569, podpisał unią Litwy 
z koroną. Const. fol. 172. Tomasz. 16.33. DmIńskI 3Iaciej 
łowczy Clecłianowskl, zona jego Eleonora Ki'alńska łowczanka 
Sieradzka , z której córki Zofia i Katarzyna. 

W roku 1788. Kazimierz Dmiński pisarz grodzki Stcźycki. — 
— Krasicki. 



546 Diiiochoirskl— Dolieiiek. 

DillOCłlOl¥Sli.i herhiiPohog w Mazowszu. Marcin har- 
cerz Króla Stefana, we wszystkich za nieg-o expedycyach mc- 
ztwem wsławiony. Slanishiw surrogator Ostrzeszowski 1011. 
Const. Marcin, Łukasz, Adam i Piotr z Nurskiej ziemi Wła- 
dysława IV. Jan z Brzeskiego Litewskieg;o Jana III. podpisali 
elekcye. Anna Jana Wadowskiego małżonka. Dmuchowski 
Jerzy w Wileńskim 1700. 

W r. 1788. Jan Dmochowski regent Krasnostawski. — Krasicki. 

I>lllOsiek.i herbu Ostoja, inni ich piszą Dmościcki 
w Sendomierskiem województwie. Przecław starosta Spiski, 
którego nadgrobek na Kazimierzu u S. Katarzyny 1474, o 
nim to zda mi się Biel. świadczy fol. 425. Crom. Uh. 25. 
ze z Pieniążkiem i Komorowskim, zbójców w zamku Bu- 
kowcu pojmał. Kazimierz Dmosicki deputat na trybunał ko- 
ronny 1687. Kazimierz Płocki, Łucki, Pułtuski kanonik 1690. 
Jan mąz rycerski. 

DillO^YSki^ w Sendomierskiem województwie. Włady- 
sław Dmowski sędzia grodzki Stcźycki 1702. Ostrowski Ka- 
zanie pogrzeb, są niektórzy w Wielkiej-Polszcze, co się z 
Dmoszyna piszą. 

DoIlCzyiiiSki ^ w Poznańskiem województwie. Stani- 
sław i Jan z Dobczyc i Lanckorony dziedzice , podpisali przy- 
wilej miasta Krakowskiego 1482. N. dziedzic na Jarocinie, 
wuj Jędrzeja Radolińskiego kasztelana Krzywińskiego. 

Doliek herbu Gryf., w Krakowskiem województwie, 
patrz liO^TCZOlfSik.i* JS . Dobek miał za sobą Maryannę Ko- 
walską, od której Michał Jezuita, Antoni i Jan. Barbara Hiero- 
nima Wielowiejskiego małżonka. Acta Castr. Cracov. 1590. 
N. sędzia Kamieniecki 1575. Paprocki w Panoszy. 

W roku 1788. Zygmunt Dobek skarbnik Sieradzki. — Krasicki. 

DOBENEK HERB. 

Jest w modrem polu kapelusz kardynalski czerwony, z 
kutasami zwinionemi w essy pod kapeluszem i sznurami : na 
hełmie kardynalski takiz kapelusz, z czerwonemi kutasami, na 
nim kita czarna. O tym herbie sam tylko pisze MS. Pruskie 
tu się z okazyi mówię może, iż przywilej dawny kardynałów, 
i ten niektórzy kładą, ze gdy kogo na śmierć prowadzą, za 
włożeniem kapelusza swego na głowę winowajcy, mogą go 
od śmierci wybawić. Tym się herbem pieczętują Dobenekowie 
w Prusiech. Z tych Ambroży kwitnął 1410. Job Dobenek 
był biskupem Pomezańskim, czego świadkiem w kościele Kwi- 
dzińskim, jest forma rżnięta dla biskupów, żeby w niej przy 



Dolieiiek— Doliiecki. 



5^<7 



DOBENEK 




HERB. 



olierze pańskiej siedzieć mogli, na niej widzieć herb ten z 
infułą biskupią i kapeluszem kardynalskim. Job. 18. Episco- 
pus \Po7nesaniensis Fei^reiis dtclusj de monte Gigantum^ o 
nim Neugv,huuer fol. 463. Coiwentus Polonorum cum Cru- 
ciferis Posnaniae : uhi Johns von Dobeneker^ Episcopus 
Poniesaniensis , legationis Cruciferiae Princeps , Prussiam 
totam ac Pomeraniae partem^ a Casimiro Regę Poiojuae, 
antę 4o. annos ademptanij a Sigismundo Regę repetebat. 
Juramentum Jidelitatis ^ ac militiae oner^a pro Polonis su- 
scipienda reniitti ^ ac deniąue ne Poloni in Cruciferorum 
orditiem allegerentur ^ postulabat. Quoe ulfimutn Polonia 
citra longiorejn deliberationem .> Iiaud illibenter concessere, 
religuis posfulatis., quod imguiora viderenłur^ rejectis ; quo- 
niam pucis perpetuae faedus aperte violabatur. Jest w 
zamku Prabutekim (po^Niemiecku to miasto zowiąRysenberg^,) 
kaplica spustoszała pod tytułem S. Anny, gdzie jest herb u 
kraty na ganku, tego biskupa, tam albowiem powiadają, ze 
bywała rczydencya biskupów Pomezańskich ; nad Gołąbkiem 
i kapeluszem, jest krzyż kawalerski. 31 S. de Famil. Prus. 

Uolliecki herbu Grztjmata., w Sieradzkiem wojewódz- 
twie. Dobiecki Piotr w roku 1382. podpisał konfederacyą pod 
interregnum szlachty Wielkopolskiej // Januszów, lo Stat. 
fol. 73. 

Uollieck.! herbu Ogoiiczyk^ w Łęczyckiem wojewódz- 
twie. Adam miecznik Kijowski, podpisał elekcyą Jana III. 
Katarzyna z Dobiccina Dobiecka, była za Janem Łąckim. 
Któryś z nich miał za sobą Zofią Bardzińską. 

Mlolliccki herbu Osorija^ w Sendomierskiem woje- 
wództwie, niewlem jednak czy nie omyłka, że nasi autoro- 
wie kładą Dobieckich Ogończyków, miasto herbu Osorya : z 
tych Jan Dobiecki podczaszy Stczycki, sędzia grodzki Opo- 



348 Doili ej om^ski— Iloliraczyiiski. 

czyiiski, Deputat na trybunał koronny 1729. miał za sobą 
Derszniakownę , sam zaś urodzony z Ujejskiej, dziad jego, 
miał za sobą Bełcbaeką. i\. miał za sobą Joannę Iwańską 
miecznikownę Sieradzką. 

Andrzej Dobiecki chorąży Chęciński w roku 1788. także podko- 
morzy Sendomierski. — Wojciech podczaszy Chęciński. — 
Jira.si'ckf. 

DolliejoivstLi herbu JVczele^ w Wielkiej-Polszcze. 
O tycb ani Paprocki, ani Okolski nie pisał: dobra ich dzie- 
dziczne kiedyś były Wełna nazwane. Jeden z nicli miał za 
sobą Kierską. Agnieszka Dobiejowska była za Franciszkiem 
Kaczkowskim 1701. Wojciecli w zakonie naszym temi czasy. 
I>olliesłstiVi^ki. Z Sieradzkiem województwem Zyg- 
munt Dobiesławski podpisał elekcyą Władysława IV. 

DoliieszeiYSki herbu Szeliga w Wielkiej-Polszcze. 
DobiuslŁi herbu Trąby ^ w Krakowskiem wojewódz- 
twie. Jan Kazimierz i Krzysztof z Krakowskiego podpisali 
elekcyą Jana lii. Krzysztof Dobifiski Cześnik Gostyński 1697. 
podpisał pacta Conventa August. II. Consttt. fol. 23. jest 
w druku jego Soluta Oratio , z Tytułem Teatrum żałobnego 
aktu na pogrzebie fł^arszyckiej Miecznikowy Koronnej . Do- 
biński Stanisław burgrabia Krakowski, deputat na trybunał 
koronny 1727, wydał, Świt ivierszóiv na Święta Najśw. 
Panny 1725. in Ato w Krakowie. Krzysztof Dobiński kano- 
nik Gnieźnieński viceprezydent trybunału 1729. 

Ten Krzysztof Dobiński kanonik Gnieźnieński i vice-prezydent 
trybunału, umarł roku 1769. suffraganem Gnieźnieńskim, opatem 
Hebdów skim. — Krasicki. 

DolloSzyiisKi. Jędrzej i Rafał Doboszyńscy z wo- 
jewództwa Połockiego podpisali elekcyą Jana III. Franci- 
szek 1700. 

W roku 1788. Ignacy Doboszyński sędzia grodzki Połocki. — 
Krasicki — 

Dobraczyński herbu Korczak, w Bełzkiem woje- 
wództwie. Paprocki o herb fol. 477, pisze ich Dobraczew- 
ski. Dwaj Dobraczyńscy z Fredrem Jakóbem podkomorzym 
Kamienieckim posłani byli do Bajazeta. Dobraczyńska, była 
za Fredrem Stanisławem wojskim Samborskim. Stanisław, 
miał za sobą Helenę Chodorowską, drugi Annę Mogilnicką. 
iV. sędzia grodzki Krasnostawski deputat na trybunał koronny 
1732. ma za sobą Wiktoryą Nosadyniankę cześnikownę La- 
tyczowską. 

Duiiczewski w herbarzu T. I. stron, .382. taką procedencyą domu 
tego podaje: Stanisław Dobraczyński R. W. K. wziął w do- 
żywotnią przyjaźń Helenę de Chodorostaw Chodorowską, herbu 
tegoż Korczaka która poszła 2</o voto za Hieronima de Brzezie 
Lanckorońskiego , chorążego Podolskiego, jak wyraża tranzakcya 



Dobraczyński. ^'SO 



w grodzie Buskim 1()36. feria '%da post Dominicam Jnvocnvtt, 
z zapisem trzydziestu tysi^'cy zlotycli , viO(/o simplicis debiti. 
Z tej llelenv Chodorowskiej, Stanisław Dobraczyński miał 
synów dwóch, Franciszka i Stanisława. Podział d('»hr l)o- 
braczyn ^ Pnnikiri/ ^ Jesionów, roku 1()40. dnia 20. (irudnia. 
Franciszek Dobraczyński wziijł tymże działem wieś Wolą, 
Jesion(')w, ze wszvslkieini naieźytościami, połówki maj^'lności l*o- 
nikwy, z Włoskim bokiem, zaś wsi Czernika, Boralyń , Żarki, 
i połowę Ponikwy, z Włoskim bokiem, dostały si(^^ Stanisła- 
wowi Dobraczyńskiemu. Rnbornt. hi Castro Leopulicnsi 1()40. 
Stanisław wzi.jł w kontrakty małżeńskie Joannę rf*? wff^//ff A7o- 
nie Klońskjj , córkę Michała , stolnika Czerniechowskiego , herbu 
Tnpo/% siostrę Krzysztofa Klońskiego, scliolastyka Łuckiego, roku 
1008. i Jacka zakonu Kaznodziejskiego prowincyała, a Teresy 
Przyłuskiej i Urszuli 3Jiłaszewskiej siostrę. ^Icta Castrc7i. Betzen. 
roku 1(587. et Zijdaczoeien. 1700. z której Ktońskiej syn An- 
drzej Dobraczyński, i dwie córki, Helena w małżeństwie Jana 
Kunickiego, łowczego Zydaczowskiego, a Teresa Wirskiego. Ces- 
sło roku 1678. in Castro Zydaczoeien. Andrzej Dobraczyński 
towarzysz znaku husarskiego , ksiąźęcia Demetrego , Korybuta 
Wiśniowieckiego, hetmana W. B Ks. Lit. wzi.-jł w dożywotnią 
przyjaźń Helenę Rzepeckcf, herbu Bialynia^ bliską kolligałkę Jana 
Rzepeckiego , starosty Zwolińskiego , której siostra Teresa , była 
za Stanisławem Zaporskim , miecznikiem Lubelskim , i brat Sta- 
nisław Rzepecki, wojski Lubelski. Z tej miał synów trzech, Jó- 
zefa, Stanisława i Alexandra Dobraczyńskich , i córkę 
Annę w panieństwie zmarłą. Ten Józef Dobraczyński^ podcza- 
szy Żytomierski i Krasnostawski , a potem sędzia grodzki Kra- 
snostawski, towarzysz znaku husarskiego, hetmana w. koron, 
miał \v\o ro^o Barbarę Kańską, cześnikownę Mielnicką , po niej 
Wiktoryą Radzimińską. Obligacya roku 1726. na trzydzieści ty- 
sięcy złotych od tegoż małżeństwa , Wawrzeńcowi Lanckorori- 
skiemu , staroście Stobnickiemu pożyczanych, i zapisanych na Ko- 
kocie i Borczynie , in Castro Lublinen. Kańska herbu Janina^ 
w Lubelskiem województwie mająca zacnych kołligatów tego imie- 
nia , miała w piervyszem małżeństwie z Józefem Dobraczyń- 
skim, sędzią Krasnostawskim, synów dwóch, Jana S. I. i An- 
toniego. Antoni Dobraczyński, podczaszy Krasnostawski, het- 
mana polu. koron, towarzysz znaku husarskiego, \mo voto miał 
Joannę z Borowskich Sobieszczańską , z tą Wiktoryą córka; 
Udo voto Annę Wieszczycką, podslolankę i podstarościankę Brze- 
ską Lit. z Boratyńskicłi , z którą synów dwóch, Ignacego i 
Franciszka, córek dwie Maryannę i Joannę. Z drugiego mał- 
żeństwa z Wiktoryą de Nosadynie Radzimińską , tenże Józef 
Dobraczyński, podczaszy i sędzia Krasnostawski, deputat na try- 
bunał koronny Lubelski w roku 1732. miał syna Stefana, i 
córkę Annę. Stefan seciindi tori z Nosadynianki, miał za sobą 
z Mikulskich Daszkiewiczów fłc, łowczankę Gostyńską, z nią miał 
synów trzech , Józefa, Antoniego, Onufrego, i córkę 3Ia- 
ryannę , a siostra Anna w Panieńskim stanie; Stanisław 
Dobraczyński, rotmistrz lietmana w. koron. Józef brat, stryj 
Jana S. J. Antoniego, Stefana i Anny, miał za sobą Annę 
Mogielnicką, chorąż. (^hełm. herbu Korczak, Michała .Mogielni- 
ckiego, chorążego Chełmskiego córkę, urodzoną z Wielhorskiej, 



5^ Doliratycki— ])olirog:ojskL 



herbu Kierdeja, której koUigacya, Alexander Władysław Mogiel- 
nicki , kanonik Łucki , sekretarz królewski , mąż wielce uczony, 
którego księgi są drukowane. Jedna z nich była Mogielnicka za 
Stanisławem Niemir;} , kasztelanem Podlaskim. Krzy sz to I' Mi-, 
kołaj podczaszy Nowogrodzki 1648. Stanisław wojski Miel- 
nicki 1016. Szymon podstarości Horodelski , ojciec Michała, 
którego z W ielhorskiej , Anna Dobraczyiiska, tejże brat Jakób 
kanonik Kamieniecki i Sendomierski , i dalsza kolligacya, jako 
Jana, którego wspomina konstytucya 1618. /ó/ 30. Wojcie- 
cha podstarościego Chełmskiego, z sejmu komissarza do rewizyi 
ksi.-jg Chełmskich i Krasnostawskich 1047. Constit. fol. 38. Józefa 
Teodora, miecznika Chełmskiego, starostę Nieszawskiego , posła 
na konwokacyą 1733. i inszych. Z tej Anny Dobraczyiiskiej, zo- 
stała się córka Anna , która poszła za Znamirowskiego , komor- 
nika ziemskiego Chełmskiego. Jedna córka Stanisława Dobra- 
czyiiskiego , rotmistrza hetmana w. koron, którego żona Anna, 
%do voto poszła wdową za Jana Gałęzowskiego, skarbnika Hełm- 
skiego. Alexander Dobraczyński, cześnik Latyczewski , towa- 
rzysz znaku pancernego, DenholFii hetmana W. Lit. brat Józefa 
i Stanisława wyrażonych, miał za sobą Annę Gorzkowską cze- 
śnikownę Gostyńską, i z tą córkę jedne, Maryannę w Panień- 
skim sianie zostającą. 2do volą taż Anna z Gorzkowskich Do- 
braczyńska , wdową poszła za Swiętosława Szklińskiego, podsto- 
lego Chełmskiego. — 
W r. 1788. Józef Dobraczyński wojski Chełmiński. — Erasicki. 

Doln*afycKi herbu Łodzią. Z tym herbem widzia- 
łem natlgToł)ek, który matce swej, Maciej Dobratycki kano- 
nik Wileński i Przemysłki, w katedrze Przemysłkiej posta- 
wił 1551 ; wspominają go Akta Synodu Piotrkowskiego^ ze 
na nim był przytomny. 

DolirociesKi herbu Brochwicz 2do, w Krakowskiem 
województwie. Z tych jeden był rotmistrzem. Jan Dobro- 
eleski miecznik Bracławski i Poborca z sejmu 1629. Constit. 
fol. 23. 

Dobrocieski herbu Prus \mo. Mikołaj Dobrocieski 
Gutteter kanonik Krakowski, kanclerz kslązęcla Radziwiłła 
biskupa Krakowskiego, deputat na trybunał koronny 1607. 
umarł 1608. nadgrobek jego w katedrze Krakowskiej z tym 
herbem wystawiony widzieć: piszą się z Dobrociesz. Stefan 
miał za sobą Annę Kowalską, z której córka Rozalia z Fran- 
ciszkiem Wizemberglem zmówiona. 

DolirogojslŁi herbu Grabie, w Bełzklem wojewódz- 
twie i w Wielkiej - Polszczę kwitną. Konstytucya o nich 
śiuiadczy 1653. fol. 31. Michał Dobrogojski, o którym Acta 
Kcyńskie., miał dwóch synów, Jana i Macieja. Macieja syn 
Marcin, który z Zagórskiej, zostawił córkę Zofią, wydaną 
za Chryzostoma Gabllńsklego. Jan zaś pojął Radollilską Ma- 
ryannę, z ojca Stanisława, z matki Agnieszki Korytowskiej 
spłodzoną, ta mu powiła trzy córki, Zofią Zołmirskiemu, Annę 



Ilobrog^ost— DobrosołowskL 3ai 

Janowi Zdżarskiemu zajClubione, trzecia Panną umarła: tyleż 
synów było, to jest Remig-Ian, Jerzy i Wojciech. Z tych 
Jerzy, miał za sobą Kaniecką, z której spłodził piąciu sy- 
nów, Marcina, Macieja, Pawła, Stanisława i Kazimierza, 
Kazimierz lwio voto zaślubił sobie 3Iaryann(; Gorzechowską, 
z niej ma syna Jakuba, 2do voto Maryannę Koczorowską, z 
ta ma córkę 3Iaryannc, i synów trzech, Faustyna, Antonie«j^o 
i Michała. 

Doliro^ost* Samuel Dobrog-ost w ziemi Sochaczew- 
skiej, podpisał elekcyą Jana III. 

DobroiuirslŁi herbu Ostoja^ na Podolu z Krzykowa 
się piszą. Jan i Tomasz ojczyznę kochający 1575. Szymon 
Dobromirski pisarz ziemski Kamieniecki, z sejmu 1601. na- 
znaczony do lustracyi pewnych g-runtów, Conslit. fol. 742. 
Kasper syn jeg-o, pisarz także ziemski Podolski , poseł z ziemi 
Halickiej, podpisał />rtc/a conventa Constit. fol. 18. depu- 
tatem był na trybunał koronny 1643. Janson. Wojciech, 
miał za sobą Bydłowską. Eufrozyna Jerzego Kilńskiego \ sio- 
stra jej stryjeczna Kawleckiego małżonki. 

Ilobroilisl4.i* Piotr DobroniskI z województwem Brze- 
ściańskiem podpisał elekcyą Władysława IV. Króla. Anna 
Pawła Ryszkowskiego kasztelana Mścisławsklego małżonka. 
Paweł 1700. 

Dobrosielski herbu Cholewa na Dobrzyńskiej , je- 
dnejże dzielnicy z Babeckiemi y Wielicklemi. Jan kanonik 
Krakowski 1568, na liście u Naldel. w 3Iichovu fol. 687. 
Jędrzej w województwie Płockiem 1648. iY. poborca w Ka- 
liskiem 1651. 

Dobrosielski herbu Radwan^ Piotr z Inowrocław- 
sklem podpisał elekcyą Jana Kazimierza. Chryzostom Dobro- 
sielski, wydał do druku, Swnmarium Asceticae myslicae 
Theologiae in 12. Cracoviae 1655. był zakonu S. Franciszka 
strictoris obseruanfiae , i tego herbu. 

DobrosołoiYSki herbu Poraja w Kujawach i na Rusi. 
Marcin pamiętny w tej ojczyźnie rotmistrz, kiedy 1572. po 
wygnaniu Bohdana Hospodara Wołoskiego od Turków, Cho- 
cimia przeciwko wszystkiej potędze Tureckiej i Wołoskiej, 
przez kilka niedziel bronił, w siedmdziesiąt tylko swoich ludzi: 
i nie prędzej go poddał, aż dopiero za ordynansem hetmań- 
skim: był i na expedycyi Połockiej 1579. ale się tam na niego 
Król Stefan do Czekana porwał. Biel. fol. 765. Nad dzia- 
łami od Mieleckiego przełożony. Sokolą ognistemi kulami za- 
palił , wspomina go Paprocki o herb. fol. 670. Niemniej 
rycerscy byli bracia jego rodzeni, Gabryel i Stanisław. Ga- 
bryel młodo zabity w Wilnie. Jan Dworzanin królewski, Jerzy 



552 l>obroiszei¥ski— Doliriichoi¥ski. 



i Teofil w Grodzieńskim powiecie. 3IS. P. Kojal. N, była 
za Marcinem B(;({orskim N. Dobrosołowska z Palędzia, była 
za Janem Głembocklm koło roku 1582. 

Ilobrosze^vsKi herbu Półkozic, w Krakowskiem wo- 
jewództwie. Marcin Dobroszowski burgrabia Krakowskie całe 
życie swoje na dworacb królewskicb, i na przysłudze ojczy- 
źnie przepv*dziwszy, umarł 1G15. podpisał ustawy Proszowi- 
ckie 1587. Conslit. fol. 422. uczynił fundacyą, żeby śpie- 
wano kurs o Najśw. Pannie w kościele Krakowskim S. Szcze- 
pana, a nowicyatowi naszemu, krom wsi Zielenic, którą mu 
zapisał, wiele innych łask świadczył, Hist. Dom. zona jego 
Jadwiga Taranowska, ale sterilis , pochowany z nadg-robkiem 
u Panny Maryi w rynku Krakowskim, atoli go tam piszą 
Dobryszowski, gdzie i przydomek tego domu wyrażono Ły- 
sak. Starovol. in Moniim. Opato. iv zi/ciu B. Kantego. 

Doliński herbu Jastrzębiec- w Płockiem i w Prusiech, 
drudzy ich do herbu Slepowron referują: niewiem czy nie 
z tego Dobrska, imię swoje wzięli, które jest w Kujawach 
mila od Niewieścina, teraz, w possessyi są te dobra kapi- 
tuły Kujawskiej, kiedyś do opactwa Koronowskiego należały. 
Tomasza Dobrskiego w Płockiem, wspominają Konstytucye 
1580. /o/. 366. 2*1808. /o/. 504. Łukasza 1619. Unwei^s, 
Pobór, któryś z Dobrskich folwark we wsi swojej dziedzi- 
cznej Wabsku, dał, darował Seminnrto Clericorum Cul- 
mensi\ co approbowała Konstytucya 1678. fol. 20. Włady- 
sław Sądowy ziemski Chełmiński poseł na sejm 1678. ztamtąd 
komissarz do uznania pretensyi kurfirszta Brandeburskiego. 
Constit. fol. 12. tamże syna jego wspominają Jana, którego 
spłodził z Orłowskiej, i pierwszy z tego domu w Prusiech 
osiadł. Jan ten był chorążym Michałowskim i deputatem na 
trybunał koronny 1687. i 1693. posłem na sejmy, i podwo- 
jewodzym Chełmińskim, z Czapskiej podkomorzanki Malbor- 
skiej , jeden syn jego Antoni w zakonie naszym , rektorem 
temi czasy w Gdańsku j z drugiej Katarzyny Gralewskiej ; có- 
rek dwie było , Ewa za Zaleskim łowczym Dobrzyńskim, Te- 
resa za Franciszkiem Trebnicem sądowym Michałowskim, i 
syn jeden Kazimierz, który pojął Konstancyą Czapską ka- 
sztelankę Elblągską. Stryjeczny tych brat, miecznik Bydgoski, 
żona jego Wierzbowska siostra Hieronima suffragana Poznań- 
skiego. Jan Kapitan w cudzoziemsklem wojsku. N. miał za 
sobą Franciszkę Ponętowską, drugi Teresę Iwańską. 

Dobru clio^fski herbu O gończy k , w Krakowskiem 
województwie. Jedenże dom z WolsklemiOgończykaml. Adam 
z Rawskiem województwem podpisał elekcyą Jana Kazimie- 
rza. Marcin 1635. osobliwiej na zakon nasz dobroczynny. 



Dolirueki— Dolirzycki. 5153 

Dolinicfc.! herbu Doliwa z Dobmcia^ w wojewódz- 
twie Sendoinlersklein. Dobrot lierbu Doliwa, piszjj nasi au- 
torowie, ale rozumiem, ze to jedeiize dom, a znae ze juz 
temi czasy Dobruckiemi się zowią. Jari Dobrucki podpisali 
elekcy«*j Jana Kazimierza. J«^'dpzej podstoli Liwski , sędzia, 
kapturowy Chełmski 1733. inni ich piszjj^ Dobrzycki. 

huropatnicki w dziele swojem w §. V. umieszcza w exlrakcie apud 

Tabulas Rogni Galliciac et Lodomcriac^ inter equites sine voce : 

Antoniego, Jana, Andrzeja i Jana Dobruckich pod dniem 

13. Września 1782. roku zapisanych. — 
DobrzaiiSki herbu Sas, w ziemi Sanockiej, od Bry- 
liilskicb swój początek wzięli, z Dobrej się piszą. 

Ilo1irzeleivsKi herbu Poraja w Sieradzkiem woje- 
wództwie, wspominają ich Księgi Ostrzeszowskie 1623. Mar- 
cyanna Dobrzelewska, Samuela Chrząszcza małżonka. Woj- 
ciech proboszcz infulatus Łaski, archidyakon Poznański, scho- 
lastyk Kujawski, Gnieźnieński i Łęczycki kanonik, opat Lu- 
biński, ^4dministrator Episcopatus Posnaniensis sede yacante 
1603. i 1688. prałat wielkiej nauki i powag-i. N. była za 
Piotrem Pepłowskim. 

DobrzyclŁi herbu Leszczyc^ pod Pleszowem. Zbi- 
gniew Jawor Dobrzycki , zginął przy e.Ypugnacyi Papowa. 
O czem Bielski fol. 413. iv r. 1457. Ksiądz Tomasz w Zako- 
nie naszym, nienaruszonej niewinności dochował do śmierci, 
umarł 1676. na kościół nasz Poznański pewną summę zapi- 
sawszy. Chryzostom brat rodzony Tomasza, i ten na to kol- 
legium dobroczynny 1688. Janowi Dobrzyckiemu, życie Ks. 
Druzbickiego przypisał Ks. Daniel Pawłowski 1670. ten Jan 
z Urszuli iManiecklej, córki Władysława spłodził dwóch synów, 
Michała i Józefa. Michał z Anny Radzewsklej siostry Fran- 
ciszka Radzewskiego podkomorzego Poznańskiego, zostawił 
dwie córki: Zofią, naprzód Jana Wierzchlejskiego sędzlca 
Wieluńskiego, 2</o Adama Myszkowskiego małżonkę : W^ikto- 
ryą, ta się za klauzurą Karmelltańską zawiła, ua wieczną 
służbę Boską, i synów czterech. Antoniego kanonika Poznań- 
skiego, Franciszka, którego z Heleny Jaskólskiej, córka W^- 
ktoF*ya, i syn Ignacy. Józefa, i Ignacego Paulitę. Józef brat 
Michała, pojął Katarzynę Olewińską, z tej były cztery córki, 
Katarzyna Mańkowska, Ludowika Cielecka ,* Joanna ; Fran- 
ciszka synowie trzej, Ludwik zakonu S. Pawła pustelnika, 
Kazimierz, Karol zakonu S. Benedykta. Któryś z Dobrzy- 
ckleh miał za sobą Katarzynę Białogłowską. Konstancya Ja- 
kóba 31orawsklego mał/oiika. 

W roku 17<S8. Jan Dobrzycki chorąży Chełmski. — Pod te czasy 

żyje w Drezuie Salomeą Dobrzycka dama dworu Królewsko-Sa- 

skiego. — 

Tom iii. n 



334 DolirzyJ ałowski— Dolecki. 

Dobrzyj alonski hej^bu Lubicz, w ziemi Wiskiej : 
i Ciechanowskiej , atoli z Wilenskieni województwem , pod- 
pisał elekcytt Jana Kazimierza 31ichał Stanisław. 

Dolirzyk-Ol^ski herbu Dołęga, w Płockiem. Jan 
koronny stolnik, podkomorzy Płocki 1497. na liście Jana Al- 
brychta króla danym miastu Lwowskiemu , a na przywileju 
miasta Krakowskieg-o czytam , Jana z Dobrzykowa cześnika 
koronnego. 31ikołaja sędziego ziemskiego© Płocklejj^o, znajdziesz 
w życiu, Błog. Jana Kanteg-o 14S2. fol. 99. u Opatowiusza. 
Stanisław starosta Pułtuski z maiki Wolskiej herbu Łabędź, 
siostry biskupa Płockieg-o urodzony, w wielu językach bie- 
o-ły, od Zygmunta Augusta, na wiele funkcyi narażony, wszę- 
dzie dzielność swoje pokazał. Anna z Dobrzykowa, Tarnow- 
skiego kasztelana Sieradzkiego małżonka, atoli na nadgrobku 
jej w Warszawie, te cztery herby widziałem, pierwszy pół 
Orła, drug^i Rogala, trzeci Kruczyn, czwarty Lew. Elżbieta 
Jana Kowalskiego podkomorzego W^ieluńskiego małżonka. 
Jlcta Terrest. l^ielun. 1567. 

DobrzyiliecKi herbu Ciołek, w ziemi Liwskiej. Sta- 
nisław i Krzysztof podpisali elekcyą Jana Kazimierza w ziemi 
\\'^iskiej. Któryś z tego domu miał Maeiejowskjj wojewodzankę 
Lubelską: piszą się z Dobrzyńca. Adryan 1589. poseł na 
sejm podpisał tranzakcyą Będzińską, wspominają go konsty- 
tucye 1590. fol. 361. Krzysztof 1674. na elekcą Jana III. 

])otirzyiiiecki herbu Prus Stio, w Różańskiej ziemi. 
Niewiem czy nie do tych należy, Zbigniew Dobrzynieeki po- 
borca w Przemysłkiej ziemi 1613. Uniuer. Pobór. Stanisław 
temi czasy , miał za sobą Katarzynę Kozłowską. 

Dobrzyiiski herbu Jelita, w Kaliskiem wojewódz- 
twie : podpisali elekcyą Władysława IV. 3Iaciej i Jan Do- 
brzyńscy. 3Iikołaj miał za sobą Barbarę Czarnowską, z której 
syn Mikołaj cześnik Bracławski, ale sterilis: drugi brat Ję- 
drzej, zostawił potomstwo. Siostra ich Anna, była za Anto- 
nim Bąkowskim cześniklem Płockim, z której potomstwo to, 
naprzód Adam sterilis, Kasper, 3Iateusz, Felicyan, i Michał, 
którego żona Baworowska : siostry tych, Barbara Mogilnicka 
i Anna Szymanowska. Geneal. Czaimoia. Dobryńska była 
za Jerzym Dowgiało. Jerzy w Litwie 1700. 

DobrzyszeiYiSki herbu Łada, w ziemi Czerskiej. 

]>ok.OYVSki herbu Leszczyc. Maryanna Dokowska 
tego herbu była za Jerzym Złotnickim. 

Dolecki herbu Junosza. Hieronim Dolecki w Raw- 
sklem województwie, |)odpisał elekcyą Jana Kazimierza. Ma- 
ciej , z Katarzyny Gniewoszowny , herbu Rawicz urodzony, 
spłodził z Teresy Kaezowskiej herbu Nałęcz , Jędrzeja Pro- 



noliiiiaiiski— Boliwa. 55o 

kopa kanonika Poznaiiskleg-o i Przeniyslkleg-o, byt deputatem 
na trybunał koronny I()95. szczególniej nabożny do S. Fran- 
ciszka Xa\ylera, klói'eg"o ()i'zy śniierei d<»znał prolckcyi : tra- 
(unkowyin albowiem ogniem, dom Ay którym nocował, zapa- 
lony, gdy I jego ju/ wskroś przejął, cudownie z tego się po- 
żaru wyczołgał, lak, ze miał tyle czasu, ze był mógł sa- 
kramenta święte przyjąć, czego sobie przy śmierci najbardziej 
życzył. Helena Ocdecka, była za Konarskim kasztelanem Ko- 
walskim, Anna za Władysławem Skałuwskim. 

DoliiiiaiislŁi herbu ^Ibdank^ w Ruskiem wojewódz- 
twie , z tycb Augustyna Doliniańskiego 1548. czytałem in 
JJonim. CoUe^. Leopol. Jedna z nieb teml czasy, była za 
J«;drzejem Błazowskim podstolim Zydaczowsklm. Józef skar- 
bnikowlcz Lwowski s<;dzia kapturowy 1733. 

W roku 1788. Józef Doliniauski konsyliarz trybunału w Gallicyi. 
— Krasicki. 



DOLiwA ^€mlt\mSfmft^ herb 




Trzy róże czerwone o czterech liściach, jedna podle dru- 
giej, na drodze białej, czyli jako drudzy mówią na pasie 
rycerskim białym, czyli jako inni, między dwiema liniami, 
równo od siebie odległemi, od lewego boku tarczy na ukos 
w prawą rozłozonemi, w polu błękitnem, wszakże niektórzy 
Doliwczykowie, czerwonego pola na tarczy zażywać zwykli; 
nad hełmem i koroną trzy róże, w prost do góry, jedna 
nad drugą idą, mi«;dzy dwiema trąbami, w książce Klejnoty, 
trzy strusie pióra na hełmie składają, ale to omyłka. Paproć, 
w 'Gniazdziefol. 1044. i/o/. 1179. OkoL tom. 1. fol. 158. 
Paprocki o herbach z Długosza kładzie między innemi Krzy- 
zackiemi chorągwiami pod Grunwaldem zabranemi, jedne sta- 
rostwa Rogozińskiego chorągiew białą, na której trzy róże 
są białe na czervyonym pasie , na ukos od prawego boku na 
lewy rozciągnione. Petrasancta cap. 60. fol. 49. trzy róże 

23* 



556 Dollwa. 

na pasie srebrnym za herb naznacza Waerburgiuszom hra- 
biom w Saxonji. 

Parisius in MS. początek herbu Doliwy ztąd zamierza. 
Gallien. Trehel. pokoje swoje zwykł był pstrzyć różami, f^e- 
ris tempore cuhicula de i^osis Jecit , mówi o nim historyk: 
Pipara zona jeg-o rodem z Sarmacyi, rodakowi swemu upro- 
siwszy u Galliena wołnośc, za to ze mu kształtną manierą, 
z róź pokój przystroił , jeszcze i tę łaskę u męża uprosiła, 
ze odchodzącemu do ojczyzny swej Sarmacie, w herbie na- 
dał różą, który potem Porajem nazwano. Ze zaś Sarmato- 
wie Wandali, Gallią i Włoską ziemię wexowali wkrótce, 
domyśla się Parisius, że jeden z nich Doliwa rzeczony*, po- 
kój od Galliena w róże ułożony zapalił, zkąd za herb, trzy 
mu róże nadano. Ten jednak domysł, nie tylko, że autora 
żadnego nie ma po sobie, ale i podobieństwa, Roiycki u 
Okolskiego twierdzi , ze ten herb nabyty za Leszka Czar- 
nego pod zamkiem Liw, od jednego z Porajczyków i Rozy- 
ców; ale i to utrzymać się nie może: bo Leszek Czarny, 
dopiero w Polszczę panować począł po roku 1279. a to pe- 
wna u naszych historyków, ze Doliwczykowie, juz przedtem 
rokiem dawniej w senacie zasiadali, jako zaraz obaczysz. 

Paprocki z tej okazyi nabyty być mieni. Jadźwingowie 
już sztuką, już przez potęgę dostać chcieli zamku Liwskiego 
w Mazowszu, o tem gdy się dowiedziało wojsko Polskie, w 
pobliższem miejscu na zasadzce stanęło ; nieprzyjaciel nie ma- 
jąc języka żadnego o naszych, z drugiej się strony lokował, 
wysławszy jednego z pomiędzy siebie, na lustrowanie for- 
tecy. Postrzegł go rycerz herbu Poraj, i pieszo do niego 
zbliżywszy, poufałej z nim wszedł w dyskurs. Tam Jadźwing, 
rozumiejąc , że jeden był z tych , co na praesidium w zamku 
zostawieni byli, czeg^o się on albo nie zapierał, albo gdy 
wymawiano w niego dyssymulował, Poraj czyk począł z nim 
traktować, wiele obiecując, żeby tylko jakim fortelem dopo- 
mógł im do odebrania zamku , dla większej zaś wiary słowu 
swemu, zaprosił go do książęcia swego. Umiał rzeczy swoje 
udać rycerz Polski, tak że i wódz Jadźwingów wszystkę 
otuchę wzięcia zamku na nim położył: czas i miejsce nazna- 
czył Porajczyk, gdzie i kiedy pogotowiu stać mieli. Wódz 
krom bogatych obietnic, najpierwszy z honorem respekt de- 
klarował. Tak umówiwszy się wzajemnie , wychodzi Polski 
junak, i żeby tym ostrożniej do skutku zamysły swoje przy- 
prowadził, krytemi ścieszkami do hetmana Polskiego pospie- 
szył: powiada gdzie był, i jako się sprawił, hetman sprawę 
o wszystkiem wziąwszy, toż samo miejsce, które Jadźwingom 
Porajczyk naznaczył, wojskiem opasał, umówionej także go- 



Doltwa. 357 

dżiny wyg-l.jdając. Jadźwingowie żadnej się zdrady nie oba- 
wiając, jak na pewne ku zamku ciąganą, g-dzle gdy się z nie- 
mi wojsko nasze potkało, przestraszeni pierzclinyli , drudzy 
na placu legli. Zwycicztwa tego autorowi, nie tylko obszerne 
włości w nadgrodę Kr