(navigation image)
Home American Libraries | Canadian Libraries | Universal Library | Community Texts | Project Gutenberg | Children's Library | Biodiversity Heritage Library | Additional Collections
Search: Advanced Search
Anonymous User (login or join us) Upload
See other formats

Full text of "Hexaglotton geminum, docens linguas, Gallicam, Italicam, Hispanicam, Græcam, Hebraicam ..."

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project 
to make the world's books discoverable online. 

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject 
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books 
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover. 

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the 
publisher to a library and finally to you. 

Usage guidelines 

Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the 
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to 
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying. 

We also ask that you: 

+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for 
personal, non-commercial purposes. 

+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine 
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the 
use of public domain materials for these purposes and may be able to help. 

+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find 
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it. 

+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just 
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other 
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of 
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner 
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe. 

About Google Book Search 

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers 
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web 



at |http : //books . qooqle . com/ 



rl-E X A G L O T T O N 

GEMINUM, 

DOCENSLINGUAS^ 

GALLICAM,ITALICA]VI, HISPANICAM, 

GRiECAM, HEBRAICAM, CHALDAICAM, 

ANGLICAM, GERMANICAM, BELGICAM, 

LATINAM, LUSITANICAM, SYRIACAM: 

ut iiitra breviHimum tempus, ope Lexici, omnia 

explicare difcas, 

Acce/Jit ubique Appendix 
De Pronunciatione harum XII Linguarum. 

AU C TO R E 

IGNATIO WEITENAIJER. 

Editio Altera. 



^ r^ «^ «9i ^J^ «^ i5^ «^ i^ «^ 

^ ^ ^ (J^ '^-^^^ &^ &^ (A> & 



Ckw Jtpprobatione. 




# ^ rf I ^ ^^ ^ ^^^'fcv^»/''!^^^^^ ^ ^^^^^ 



AUGUST^ VIND. & FRIBURG. BRISG. 

Sumptibus Fratrum WAGNER, BibliopoL MDCCLXXVI. 



V- A 



HEXAGLOTTI PRIMI 

P A R S I, 

QU JE 
L I B R O S 

GALLICOS, ITA L I C O S, 

ET 

*H I S P A N I C O S, 

INTRA DIEM UNUM, 
SI VELIS, 

INTELLIGERE «T EXPLICARE DOCET* 

5*< 



« 1 I 4P' '^■Jif > g 



P R iE F A T I O- 

^l ^ Ij^^^^^ ^"^^' ^"i c^^ ^""^ ^^^^"> I^A^i<> Hirpanis, fer- 
«II — -^^ moncm conferre non cupiant, optimis tamen co- 
''^CkI^ rum iibris uti vchementcr dcfidcrant. Ne vero ii- 
dcm five magi(lrorom voce , (ive librorum grammaticorum 
prfleiidio juvari poflint , alios magnitudo fumptuum, alios opc- 
ris difficultas, plerosque temporis egeftas prohibrt & abilerrct. 
Horum ego honeftiuime utiliffimcque cupiditati ut confulam» 
paucas has paginasofFero,que,fiLexiconquodcunquebonumac- 
ce(rerit,ipc citius voti fbi compotes faciant In grfficaprimum lin- 
gua,tumnebraica,& chaldaicaexperimcntocapto, idem in italica, 
gaIlica,hifpanicaquc,eodcm plurium fucccflu tentavi. Nulla ha- 
rum fuit^io qua non intra alteram ^crtiamvc horam, DEO dante, 
audientcm eo perducerem,ut interpretari libros pcr fe ipfe, &ope 
Lexici explicare poiTet* Fucrc, cjuibus & femihora fufficeret. Rcm 
usquc adco commodam ut jurispublici faccreih, Sc hortati flint 
multi,& boni communis amor perfuafit. Tantam celeritatem pro- 
fefTo, in Prsfatione hsrendum non eft: unum addo) niii te labo- 
ris poenitcat, amicc Ledor, fore» ut intra biduum fex harum lin- 
guarum omnium libris intcUigendis idoncum te fine magiftro cffi- 
cias. Latinitatis filias,gallicam,itaIicam,atquehifpanicam)prio- 
re hac parte complexus fum; altera graecae^hebraicse, chaldaicaeque 
deftinata. Vale» & hoc tcmporis Sc impenfae compcndio 

iruere, 

INSTI- 



INSTITUTJONES 

G A L L I C JE. 

• * 

I. j% rticulus Gallorum definitus refpondet germanico btt, bU. Mafculi- 
X\ nus eil le, Femininus la , Neutro . carenL Fle6titur hunc in mo« 
dum: 

Mafcul. Singularh. Fmin. Singutaris. 

Nom.&Jccu/. Genit.& Ablat. Dat. Nom. &Ac€. Gen. & AbU Dat. 

Le,UXi^tVi. duM^Mn Im. au, bem. La, w. de la, UxMn ^tx. ^ Mer- 

' Pturalis utriquetommunis. 

Nom. & Accuf, Gen.&Abt. Dat. 

Les.lXt. desMt,^f>ViUn. aux , ^ett. 

2. Praeter articulum deBnitum habent& indefinitum, qui tum fere 
ufurpatur, cum Germani articulo prorfus abftinent, ut ante pronomina, 
ante nomina propliat ^nte articulum unitatis (etn/ eJtie. ) Articulus hic 
breviflTimis duobus vocabulis circumfcribitur, de&c a, quorum illud In utro« 
que numero genitivi & ablativi , hoc dativi nota eft. Maitre de tangue^ 
<@piact)metfler. Un bois de mirte.tin ^QI^tentvalb. // parte de vousXt ttttt 
Von eu4)* ^ notre uitte, unfrer &ta\>t. a qui? mm ? i Pierre, Petro. La tit$ 

iun'homme,HiSs>WiVt eitteg oWenfcftett. 

3. Cafus nominum per Ardculos intelliguntur, ipfo nomine h^ud 
mutato. Pluralis numerus e fingulari fit adjerto /. iable, menfa : tabtes, 
menix. marc/iand, mercator: marc/tands^ raercatores. Si ipfe fingularis fi- 
niatur litera /, vel cognata/^, aiit 2;, plurali nihil additur« avis^ monitum, 
&monita. doux, dulcis, & dulces« /&cit es vel ez. conte , numeratus: 
contes vel contez. numcrati. eau, eu, ou, aflumunt x. peau , pellis : peaux, 
pelles. feu, ignis : feux, ignes. at, ai/, et, faepe mutant / aut it in ux. mal, 

. malum : n/Ottx, mala. travait, labor: travaux, labores. «V/, coelum:«Vax, 
coeli. nt in ns^pont, pons: pons, pointes. partant, loquens : partans , lo- 
quentes. 

4. Adjeftiva mafculina fiunt feminina adjun^lo e. grand, magnus: 
grande, magna. ajoute, additns : ajoutee, addita. bati, aedificatus : batie.Tedx^ 
ncata* Fit nonnunquam levis mutatio aut geminatio literae ultimae./^tiAr, 
falfus : faujcy falfa. doux, douce, fuavis. tteureux, tieureufe, felix. fec, ficcus : 
feche, ficca. tong, longus : tMgue, longa. chetif, maius :^ chetive, mala. pubtie^ 

, A a / publi- 



v^ 



j| Infiituttones 

publlcus : jpubtique, publica. Ifl/, baffe, humilis. bon , bonus ; bonne, bona. 
'iHi/, nullus: wtt//f, nulla. quel, quelle. qualis^ fot , ftoljdus: /oW^ , ftolida. 
Communis gener^ funt, quae ia e dennunt, ut aimable, amabiiis $ lionnHe^ 
honeftus, hpnefta, 

5. Comparativum indicat particula/j/tt/ ante adjeftivum pofita; Su* 
perlativum eadem, fi articulus definitus eam praecedat. lon^, longus : plus 
iongf Ibngidr : le plus long, la plus tongue, longiffimus, lon^^ilfama* Idem fit 
in adverbiis# vite, cito ; ptus vite, citius : te ptus vite^ quam citiffime. 

6. Verborumconjugationesfunt quatuor, ex infinitivo dignofcen* 
dae: primae enim infinitivus definitin^*, fecund?» in /V, tertiae in oir^ po- 
ftremdeinr^ Hasvocemus charafterifticas conjugationum, quas omnes 
in una tabellajunftas inconfpeftu fimul ponam, Soias ponam terminatio- 
nes , quas fi in charafterifticae locum fubftituas , verborum perfeftorum 
tempora omnia legitime formabis. Sic e, g. in Praefenti Indicativi perfo» 
nam primam pluraiis numeri pro conjugatione prima affignat tabella om. 
Rejice igitur eKaimer, nmare, fyllabam^ charafterifiiaim, in ejusque lo« 
cum repone ons ; & intelliges , aimons fignificare amamus. . Viciilim, fi re* 
perias oatij/ons, deprehendes ex tabella, tenijinationem ijhns foli conve* 
nire fecundae conjugationi, in peiTona prima pluralis numeri in imperati« 
vo. Muta ergo hoc ijbm in charafterifticam /r, & Kabebis verbum batir^ 
Id quoniam ex Lexico difces idem elTe ac aedificare , relinquitur , vocem 
propofitam rignific^re' cedificemus. Sic etiam ex quarta charafteriftica con* 

• jugabis v^dfr^ , venderc: vends , vendo , veudis: yend 9 vendit; vendons, 
vendimus, &c, 

7. luoniam .vero Galli, Germanorum more , in Verbis conjugan- 
dis utuntui ope auxiliariumi habeo, (k. fumt totam horumformam prius 
oculis fubjiciamus. 

g. Conjugatio Verbi^ywr, Habere. 

Ego, • Tu. lUc. Nos. . Vo«i IUL 

Indicat. Prtefeni. atf ast • at avonsp . dvez, ont 

Imperfeftam. ' auoiSf avois^ avoit : avionSf aviiz^ avoient. 

Praeter.fimplex. ^y eus^ sut: ' eumeSf euteSf. eurent. 

Praet comporit, ai eu^ as eu. am: "^^^avons etif avez eUf ont eu. 

Plusquamperf.L at/o/i^y aoois eUf avoiteu: avions eu^ aviezeu^ avoiefit eu. 

Plusquamperf.II.ffi5 eUf eus eu, eut $m : • eumes eu, eutes eup eurent nu 

Futurun. auraip auras, aura: auronsp aurez . auroru. ' 



• Vi 



GaUiccB. 



Ego. 



Tu. 



lUf. 



Nofl. VoB, 



niL 



Iinper9tivii8. 
Conjunftivi Prafens. 

Imperfeft.1. 

ImperfetLlI. 

Praeteritum 





#yw. 


ayiz. 




atti 


aywis. 


ayez. 


ayeni. 


mroitt 


aurionSi 


aurJeZf 


auroieni. 


ifit*. 


eujpotu. 


euffiez. 


iuffint. 


aiteut 


ayons eu. 


ayez ej^ 


ayent eu. 



ayex 
aye. ayes, 

aurois, atiroij» 
eujfe, eujfes, 
aye «c, ayes ev^ 
Plusquamperf. I.& II. ut Imperf. l. & II. eddito tant^m ubique eu. 
Futurum. iitFuturum InJicativi, additc iibique eu. ^ 

^nflnitivi Pfaeren8.^at;o;r. Praeterit avoir /u. Particip. PraeC ayant. PraeteritL ayant m« 
Supinum eu. 

9. Conjugatio Verbi Etrey EfTe. 

Ego. Tu, Ille. No«. Vos. nif. 

Indicativi Praefens./f«/5t es^ ejl : Jonmes, (tes, Joni. ' 

Imperfeftum. (tois^ (tois^ itoit: itions^ Stiez^ (toieni, 

Praeter. iimplex. /la, fuSt fu^. - fumes. futes, furent. 

Praetcompofit. aiiltf asetjf, a£tii avonslt(, aveziti, ontiti. 
; Plusquamperfefta. ambOi ttt in Avoir, nili quod jpre Supino iu ponitur iti, (ClDcfnk 

Futprum. • feraip feras, ferai fero^is, ferez^ ferpnt. 

Imperativus.' foisi jfoyons, foyez. 

Conjunftiv. Praef. /oWp fois, foiti foyons, JfoycZp foiem. 

Imperfedti L ferois^ ferois, feroit: ferions, feriez^ feroieni. 
fujfe, fujjes, fit: fujjions, fujftez, fuff/mt. 

aye (tt ayes (ti^ ait cti : ayons (te , ayez (t(, ayent (t(. 
dtfroisiti, aurois iti, auyoitite; aurionsetif atirieziti. duroieni it(, 
euj/e eti, eujlheti, eiteii: euj/ionsiti, euffiez iti, eujjent iti. 
xuiiiiv»!. aurai itif aura}sr'i^ auraifJ: aurons ct(^ aurezete^ aurontit^, 

Infinidvi Piaefena. etre.Pr^xter. avoirde. Particip. Praef. itani. ^rxteritu ayant iti.Supim 
aum. ete. 



bp^eft;. IL 
Praeteritum. 
Pinsquamp. I. 
Plusquamp.lL 
Futiiram. 



lo.Tabella IV Conjugationum. 



IndicatS vi Fraefient. 



Ego. Tu. lUe. Nos. Vos. . niL 
t^e — « — « : — (w# — ez. — snL 

fffiZ iffmU. 



it: 
oit\ 



ijfons 
ons 



a. is is 

3. ois ois oit: ons ez eki. 

4- * ' >— cns ez eni. 

Impcrfefhim. i. 0« — o*j — oiii'— ions — tez — oieni. 

2. ijfois ijfois ijfoit: • ijjions ijftez ijfoieni. 

3. ois ois oit: ions tez oient. 



4. ois ois oit: ions iez oieni. 

Prieter.ilmpkx.i. eU ^ as — a: — ames — ates ~ ereni. 

a. is is it: imes ites ireni. 

3. la us ui: umes utes . ureni, 

4* tf ii ' ^: imei its$ ireni. 
A-3 



Praet 



6 


Jnjlituthner. 








Ego. Tu. Ille. Nos* 


Vos. 


Itle. 


Pnet. compofitam. 


ai — 05 '^ a: — avons 


— avez — 


ont. 


- 


I. if. 2. 1. 3. w. 4. tt. 


« 






. at/o/j - avo/i avoit - av/owf 


*— aiviez — 


avoiin 


• 


X. ^. 2. 1. 3. tf. 4. tt. 






PlBgqutmperfea:.!] 


[. #tt* - ^ - ««* — iumes 
. X. ^. a. 1. 3. tt. 4* <*• 


•— iutis — 


• «ttr/»^. 


* JFiOwnm. I. 


irai eras - ^ ra; — eroni 


— erez — 


eront 


a. 


irai iras irai irons 


w« 


iront. 


3- 


rai ' ras ra: rons 


rf« 


ront. 


4- 


rai ras ra: rons 


rez 


ront. 


ImperadvQi 


1. e: — ons 


iZ. ^ 






1. is: ijfons 


ijfez. 




, 


' 3. ois: ons 


iZ. 






4. 5 : ons 


ez. 




Cbnju&ftivi Pnefeii8.T. 


i — es — f ; - ions — 


- iez — - 


ent. 


a. 


ijje \ iges ' ijfe: ijjions 


ijftiz 


ijfent. 


3- 


i.\ is ii ians 


liZ 


ent. 


4- 


i is e: ions 


iiz 


ent. 


Imperfeft. L x»« 


eroiS' erois - iroiti^.erions — 


- #r/>ar . — 


eroient. 


2. 


irois irois irott: irions 


iriiz 


irotent. 


• 3- 


rois rois roit: rtons 


riiz 


roient^ 


4. 


rois rois roit: riofis 


riiz 


roient. 


Imperfeft. IL i. 


ajfe - ajf^ - tff: - alRons - 
ifi ip^ *• #^ 


affiiz - 
ijtez 


ajfent. 
tjfent. 


l 3. 
4- 


uf[e uffes it: uKons 
ijje tffes tt: tffions 


UjftiZ 

ijftez 


ujjent. 
ijent. 


Pnetentum. 


ayie - ayes - ait - ayons - 

I. f. 2. f. 3.tt. 4.tt. 


ayiz 


ayent. 



Plasquamperf.,utromqoe^& FuturQm,ex Verbo J^t/a;r,additoSupioo, videlicet 

I. /. 2.1. a.tt. 4.tt. 

I&fiiutiviFraeCi.ir. Praeter.aw/r. i.i. Particip.PratC i. ow^Particip.FraBt. 1. ^.Supin. i. /. 

i.fr. 2.f. ^.ijfant. ayant a.i. 2. i. 

i-oir. 3.tt. ^ant. 3.M. 3.«. 

4.r/« 4.tt. 4.ant. 4.^. 4. u. 

II. Verbum Paflivum nihil eft aliud» nifi Verbum auxiliare Etre 
cumSupinoejusVerbi, cujus voxpaffiva petitur» ^efuisaime, ego amor» 
^e ferois aime, ^o amarer. 

12. Verba reciproca, & alia quaedam, loco Verbi if t/o/r, conflruun* 
tur cum Auxiliari altero Etre. Sed id ad fenfum nihil refert. ^e me fuis 
iffarc(, t4> Me mtc^ 6emAl)er. Its^eji catuhi.n^tA\i6iMztmt^t Uefi 
tombe, n ift defaOett. 

13. Anomala omnia» & quidquid in ufitatis Diftionariis non repe- 
rituTi in Spicilegio reperieSimoxfubjuDgendOt ubi ordine alpbtabeti com* 

modiffi* 



Qatlicct. 7 

modiflime occurrent fingula. Antequam Lexicormn & Spicil^ ufmn do- 
ceam, iibet quaedam animadvertere. 

14. Litera t, vocabulis interpofita, eupho^iae tantum fervit , fenfiii ' 
nihil tdjidt va-t-any Qt^t matt? /wir/f-f-i/? ttlttttf 

15. Partitivum articulum tum ufurpant Galli , cum Germani nul« 
lum adhibent iis nominibus , quibus alioqui articulus definitus debetur: 
tum GaHi praeponunt genitivum ordinarii articuli » qui partitivus appella- 
tun Oofinez-moi dupainjuvin, gc(t nttr ^rob/ SBctti. ^vez vous de tar^ 

fent ? ^aht t^r @tlt> ? C*eji un lieuvlutot pourdes bStes, que.four dis hommes, 
ai ift ettt Ott ttte^r fbr ttttDfrttttnrttae^^iere/aldfiir^etirc&ett. V6usm'ob^ 

ligezpar de nouveaux bienfaits, i^r ^tmViltt mx^ bttrc^ neue®Utt^aten. 

16. In alloquendo feu DEO, feu hominibus, perlbnam fecundam plu< 
ralem vous Galli amant. 

17. Quoties infinitivum praecedunt particulae i^ i, pour, explican* 
dumidcolvelperlatinumgerundium , vel ner modum loquendi gerundio 
affinem. La raifon ie le dire^ ratio id dicenaL 11 iamufe a ehanter, occupat 
fe cantando. ^evienspourvous avertir^ venio adadmonendum te« Jt eft trop 
favant pour le eroire, doQxor efi; quam ut hoc credat, er tfl iU gelej^rt fol(|)e0 

Stt 0Utu(en* 

18. Partidpia, tum a^va Cin ant) tum pafliva (quae idem funt cum 
fupmo) duplicem ufum habent: nunc enim funt connexa, ut apud Lali« 
nos ; nunc pendentia , quae per ablativum abfolute pofitum explicantur. 
Connexum eil : Le Roi , entendant le bruit, demanda, &c. Rex, audiens (fare- 
pitum, interrogavit, 6:c. Pendentia funt ; Durant ta guerre^ fai perdu tout, 
durante bello, perdidi omnia. Son pere, tes yeux toujours attachisfur tuiy at* 
tendoitfa r^onfe, pater ejus , oculis femper in illum defixis, refponfum ex« 
pe6labat 

19. Negatio plemmque geminatur. Primaefi: ne,z\ten,pas,point, ^ 
jamais^ rien, perfonnef &c. je ne veuxpas, non volo. Fous ne favez rien, ni- 
hii fcis. Perfonne nefa vu, nemo eum vidit, liien n^eJlfifaltVjihHL eft tam 
fordidum« 

De u(u Leziconim> & Spicilegii noftri^ 

ao. Apoftrophus plerumque fignificat deelfe literam e. fic m\ ^ , 
qii pro me^ie.que. /initio/,in medio^^ fignificat; V nunc/^, nunc te,, 
prout res pofcit. Quae fi tmncata occurrunt, integra quaerenda funt. Huc 
revoco articulum definitum /« de ?^ sP, qui tam ante mafculina , quam 

femi- 



8 Inflituttonef 

feminina ponitur, (i prima eorum litera fit vocialis , aut h mutunru ramr^ 
alxima. tU Vliomme , lioininis, 

fi. Promifcue ufurpata r(?peries / & y, ac in fine vocabuloruni rr 
& ez. itemque z^s. fic fuyant,^ futanty {ixgiens, foudrotant, &cfoudroyantf 
fiilminans. hazarder, & hafarder, exponere periculo , experiri. Orthograp 
phiam enim Gaflia non eandem femper ad^mavit. 

^2%. Ex literis gerainatis alteram fsepifnmeomittunt recentiores libri. 
Ufrumque igitur leges, connoitre & conoitre, nofle, cognofcere; honnare &c 
honore, honoratus ; fhuffrir &foufrir, pati ; combattre ik combatrej pugnare* 
Quorum alterutro non inveuto, ad alterum confugere necefle erit. 

23. Idem obferva in literis quiefcentibus, quae cum jam olim non 
pronunciarentur, denique fcribi etiam defiere. Sic olim ffauoir, ffavanf, 
waifire, ejlant y s^acquiturj acquerir y hodie fwoir, favauty maitre,etre, saqui' 
tery aquerir^ ^entens^ vens, idem.ellac jentends, vends. 

%j{. Idem dicde diphthongis aa & eu/ind vel a & u vel u conflatis. 
Magt6l agi, feur & fur, malheureux& malhureux, deumes & dumes. 

15. In conjugatione verborum in cer & ger, ante a&o nunquam 
fcribitur c aut g, fed anaphoniae gratia p& ge: quae tamen in Lexids per 
cer & ger conftanter quaerenda funt^ 

26. Si compofitum non reperias, qu^re fimplex. Qiiod ut facilius 

Eoflis, adfinem Spicilegii fubjicio ordine alphabeti particulas omnes , ver- 
is gallicis praefigi folitas, Ne compofitis onerarem Spicilegium , fiinpli- 
cia quaedam pofui , in fe ipfis haud ufitata, quae tamen in coinpofitis ufur- 
pantur. Tale eft querir & -foudre : e quorum illo nata funt aquerir^conquerir, 
requerir, s^enquerir / ex hoc abfoudre, refoudre^ difaudre. Ejusdem brevitatis 
ftudio, nonomnes omnium vocabulorum fenms adjeci , qui f%pe plures 
lunt : iidem tamen ut e tufiis Diftionariis peti pofiint, vocabuli Theina feu 
Radix ubique a me indicabitur« 

37. Magnam etidm vocabulorum turbam e Spicilegio excludet fe- 
tfuens tabella, afiinitatem oftendens certorum temporum , quae omnia a 
Farticipio Praefentis derivo, ea quod iilud, utpote in ant definens, alpha- 
t)ett ordine ptTb oeteris in aculos inquhrentium incurrereneceflelit. Cha- 
rafteriftica igitur Jii\i}QS tabeUas eft ant, quae in fubje^las formas iic mu- 
tabxtur : 

Ego 



GaUiecii 



ois 
is.uf 

iS 



Ille. 



Nos. Vos^ 

ons iz 

oit : ions iez 

it.ut: imesyelumis ites,utei 

* ons ez 

e : ions iez 



m. 

ifst. 

oient^ 
irentfUrent. 

ent. 



Ego. 
IndicatPraef. * 

Imperfeft- ois 

Praetfimpl. is,ye\us 
Imperativus. ** 
Conj. Praef. e - . - -.„ 

kB^ede&.i.iJfe,yelu/e iJiSfUjes kfdt: iJfwns,uJpons ijjtez.ujfiez ijfent,ujfent. 

Quod fi exempli gratia legas nuijit aut craignirent, neutrum horum 
inSpicil^o invenies : occurret tamen ibidem fiu/^iir & eraignant, fa6bi 
etiam Amnium ex tabella hac mentione. In hac autem tabella vides,/t effe 
. Praeteriti tertiam fingularem, irent piuralem ; ac proinde fenfum prioris efle 
' nocuit ; poderioris titnuerunt. In iis porro Verbis, quae ab hac tabella ali« 
quando defleclunt, in Spicilegio ipfo cavebitur , ne hofpes hujus linguae 
a vero fenfu aberret Tu vero, Amice Leftor. omiflb in praefens Spicile* 
gio, ftatim ad Exercitationem ipfam tranfi , qiiam ei fubjeaam reperies» 

SPICILEGIUM 



e o r u m. 



QVM IN LEXICIS 

reperiri non rolent« 



if. praeter difta 5 ^ & 17, flgnificat 
ctiam m,JU,lieo. // eji a Peglije, eft 
in templo. ^trai a mon pere, ibo 
ad patrem meum. It imploroit lef 
dieux a teurs autels, ohiecxzh^t deos 
ad eorum aras« 

Jiille, eat. ab atler. 

AiUent, eant. ab aUer. 

Jperfois, animadverto , animadver-* 
tis , animadverte« ab apercevoir, 
feu appercevoir, quod plenque con-« 
jugant ut reciprocuiai 



yiperfoit, animadvertit iaib eodetfl^ 
jiperpoive, es, e : animadvertara , ks:^ 

at.. ab eodem- 
jfperpoivent. animadvertunt,ammad* 

vertant. ab eodetn. 
JpefpUi Supinum ejusdem. 
jipetpui &c. Praeteritum fimpleXi ib 

eodem. 
Aperpujfe &ct. Imperf. II Conjunftivi, 

ab eodem. < 

JJfaillant, invadtoS ; cum Aflinibus* 

M 27r) 9b qfaitlir. 

B Ji/aus, 



l» 



Jnjliiufionff 



Cm. &^c. credidi ^C- a croire, Cru/ Dorr , dormio , doraais • dormi. ab 

&c. crevi &c. a croitre, eodem^ 

Cruji 6ic. crederem .&p. a croire^ Dort , dormit. ab eodem. 

CruJJe&LC. crekexeni&c.^croitre. /W, Supinum verbi devoir, debere. 

Cueillant , colligens , decerpens; cum Duifant , addicens , dedens ; cum 



Affinibus, (v, § 27» ) a cueillir 
CueiUe, colligo, coUigis, qoUige. ab 

eodem. 
Cfiifam , coquens ; cum AfHnibus. 

(V. § 27. ) a cuire* 



Affinibus. (v* § 27.) a ciuire , quod 
fere exolevit , compofita tamen 
reliquit ufitatiirima. 

Duit, addicit, dedit ab eodem. 

Dus &CC. debui &c. Sidevoir. 



Ctf/^f iPoquit,item,Supinum»abeDd, DUJ/e &c. debereni &c. ab eodem. 

De. pmeter difta<5 i , 2 , 15 , & 17, 

poni folet pojft combien , beaucoup , 

peu , ptus , fnom/ , tant , aurant , 
570/ji*, guereSf iioc modo :/;/ttx rf*ar- 

g^i, fwo/w/ defagijfer. plus pecuni», 

mitius fapientiaer 
DfWfVJ Dionyfius. 
Deirtiifant, deftruens; cum Affinibus, 

(v* § 27. ) a detruire. 
Detruitf deftruit item, Supinum, 

ab eodem. 
Dif 3 &c. dixi &c. a dire. Eft etiam , 

ab eodem , dico , dici^ , dic ; fed 

legitime. 
Dijant, diceds; cum Affinibus* (v, 

% 27. ) ab eodem. 
Dtjfe > &c. dicerem &c, ab eodem* 
Dit , dicit , dixit item , Supinum. 

ab eodem. 
Dois^ debeo , debes , debe. a devoir. 
Doit , debet, ab eodem. 
Doive , ves , ve : debeam , as , at 

//oftm/ , debent, debeant ab eod. 
Dont. cujus, quorum, quarum; 

a quo , a qua , a quibus* 
Dormant , dormiens ; cum Affinibus. 

(v» S 27. ) a dormir. 



E. 

Ecrit , fcribit item , Supinum. ab 
ecrire. 

Ecrivant , fcribens ; cum Affinibus 
(v. § 17. ) ab eodem. 

EUe , iila , ea ; illam , eam. eUes , 
€% , ilbe ; eas , iilas. 

Empreignant , imprimens; cum Af- 
finibus. (v. §27. ) ab empreindre. 

Empreins , imprirao , imprimis , im- 
prirae. ab eodem. 

Empreint . imprimit item, Supi* 
num. ab eodera. 

En, multiplicem habetufum. i. ante 
fubftantiva pofitum fignificat in , 
aut ceu. e. g. en chemin , in via. en 
Roi, ceu Rex. inftar Regis. %. ante 
Participia, refpondet latino gerun- 
dio in do. ut , en jouant , jocando. 
en- pajfant . transeuudo. en fortant^ 
exeuado . cum exiret. 3. ante ver» 
ba ( vel in interrogatione poft illa) 
eftparticula relativa, qu% alios 
aliosque fenfus induit , omnes ta- 
men ejusraorfi , ut in fermoneger- 
manico exprimi per aliquam parti* 
culam pouint , cujus initiam fit 



^ 



Gallica. 



13 



ha vei bat : videlicet batau^ bo^ 
burd)/ ^at>0O/ ^anttt/ bafiiE/ bac^ 
um / ^acait/ ^acuber* ^mprtn- 
drai , t(t toer^e ba\)on nebmem B 

enfitunevigne, tl }m ein!lBeindUt 
iKiraU^ gemactt ^e vousen remer^ 

€ie, t(t) Hnlt eudl) bafur / barum. 

SfenCenfouviens.xiSi^t^^tnU tarOtt. 
NonDunquam eil merus pleonaf- 
mus , ita ut in germanico latinove 
fermone nuUa ei particula necefla* 
rio refpondeat. Combien avez- vouf 
dhabits? ^en aitrois.jenai quatre : 
quot faabes veflimenta? Habeo 
terna, habeo quaterna. ^aime les 
hifiariens : en avez - vous quetquun ? 
Amo biftoricos, aliquemne habes? 

Epreignant. ftringens; cum Affinibus. 
(v. § 27.) ab epreindre. 

Epreifis, llringo, ftringis, ftringe. 
ab eodem. 

Epreint , Tbringit iten , Supinum. 
ab eodem. 

Eteignant, extinguens ; cum Affini- 
bus, Cv* § 27. ) ab iteindre. 

EteinSf extinguo , extinguis , extin- 
gue. ab eodem. 

Eteintf extinguit item, Supmum. 
^ eodem. 

Etienne . Stephanus. 

£ir«g«fln^, premens; cum Affim- 
bus. (v. § 27. ) ab etreindre* 

Etrjeins . premo, premis» preme. 
ab eodem. 

Etreintf premit ltem,Supinum. ab 
eodem. 

Euxy ii, illi; eos, illos. 

Faittant, deficiens, errans; cum Af- 
finibus; Cv. § 27. ) ^ifijiUir. Eft Sc 



Participium Pnefentis a fatoir^ 

opartere , neceflarium effe. 
Faille, oporteat , neeefle ftt afatoir. 

item , deficiat , erret. ^faiUir. 
Faifant , faciens ; cum Aflinibus* 

(V. § 17. ) a faire. 
Fait , jfacit item , Supiniik. ab eod. 

Subftantive , faflum. 
Faites y facitis, facite. ^faire. 
Faffe\ &c. faciam &c. ab eodem. 
Faudra , oportebit faudroit , opor- 

teret ^ faloir. 
Faut, oportet ab eodem. 
Feignant, ftngens; cum Aflfinibus. 

(v. § 27. ) a feindre. 
Feins , fingo , fingis, finge , ab eod. 
Feintt fingit item, Supinum. ab eod. 
Ferai , &c. faciam &c. Ferois 6cc. 

facerem &c. a faire. 
Fefant , faciens ; cum Affioibus. (r. 

§ 27. ) ab eodem, 
Fis , &c. feci &c. ab eodem. 
Ftfef &c« facerem &c. ab eodem* 
Font , fadunt. ab eodem* 
Fort , ante Adjeftiva & Adverbia , 

valde , admodum. 
Franpois , Francifcus. item , Gallus; 

gallicus. 
Frit , Supinnm zfrire , frigere , tor- 

rere , ut ova , pifces^ 
Fuit , fugit. a fuir. 
Fuuant , fugiens ; cum Affinibuf> 

(V. § 27. J a/u/f, 

G. 

Genlslshommes , Nobiles^ 

Gif^ntf^ jacent. a geftr, verbo extinfto. 

Git , jacet ab eoq^m. Cy git , hic fi« 

tus eft. formula epkaphiL 
GuiUaume , Guilielmus, 

B 3 Hai, 



•4 



Tn/HtutioMt 



a 



ffai , vel hais , odi ; ^difti, ab hair. 
Hait y odit. ab eodem. 
Hugues, Hugo. 

L 

^acque y^acques ^ Jacobus* 

J. C id eft , ^tjus • Oirift ; Jefus 

Chriftus» 
^/f, ego. 
jfean^ Joannes. 
^erome , Hieronymus, 

y/ , is , iiie. 2. es* 3. f//tfttf, ntan 

mug. oportet. 
lls , ii , iili. 
i«/ir/* , infcribit. item , Supinum* ab J^y^^^ 



nodum. i. ifin. ^^ /f t/o//, td^ fr|e 
ijtt* 3- «8- <j^ /^/ai/oi/, t4) mu^te 

eS. Sije veux etre heureux^je lefuis, 

wiu id) glucfltd» fe^n / fo Hif 
i^/. I. hit. 2. fie* 

I.«<r. I. t^nem e.g. // leurdit, tt j^at 

ijnen gefagt. a. i^r, fuus , eorum, 

earum, ut, leur fils , eorum filius ; 
leur acadetnie , eorum academia ; 
ieur abbefe, earum antiltita ; /// 
lui dirent leur fentiment , fuam ei 
fententiam expofueixmt» 
Leurs , tl^rc. e. g. leurs maifons , fuas, 
eorum , vel earum aedes. 

legens ; cum Affinibus. 



infcrire. 
Afyrrft;fl>tf,infcribens ; cum Affinibus. 

( V. %. 17. ) ab eodem. 
Inflruifant , docens ; cum Affinibus. 

( V. $. 27. ) ab injlruire. 
Jnftruii , Supinum. ab eodem. item , 

dooet. fed hoclegitime. 
^oignant , jungens , aflequens ; cum 

Affinibus* ( v. § 27. ) joindre, 
^o/if/ , jungo , jungis , junge ; afle- 
. qnor , eris , ere. ab eodem. 
^oint , jungit , aflequitur. item, Su- 

pinum. ab eodem. 
Jrai , iras &c. ibo , ibis &c. 7ro// &c. 

irem &c. ab aller. 
JJfu , Supinum abrogati verbi ifftr , 

exire, emanare, oriri^ 

L. 

Xo. I. Articulus, bte. %. Pronomen, 
fie. e. g. lafuite, W 5Itt*t. // /a 

fuit, etfl[te()t (!e. 
I>^« !• ^et / ten. ut, U nceud , nodus» 



( V. §. 27. ) a lire. 
Lit , legit. ab eodem. Subftantivum 

lit 9 leftus , alveus. 
Louis , Ludovicus. 
Lu , Supinum verbi lire ^ legere* 
Lui, I. ij^m. z. cr. 
Luifant , iucens ; cum Affinibus. 

( V. §270 a iuire. 
Luit , lucet. item, Supinum. ab eod. 
Lus &c. legi &c. a lire. 
LuJfe&Lc. iegerem&c. ab eodem. 

M. 

JMaj mea, meam* 

Afatthieu, Matthaeus. 

Me, mihi, me. 

Mens, mentior, mentiris, mentire. 

a mentir. 
Ment , mentitur. ab eodem. 
Mentant , mentiens ; cum /iffinibus. 

^v. § 27. ) ab eodem* 
Mes, mei , meae > mea; meos, meas, 

mea^ Mes- 



GaUica, 



mes, DominTe meae. Eodem 

io MesdemoifelUs de fenunis, 

» caelibes funt» 

\fsy Domini mei. 

)onit, mittit. a mettre. 

ity ponens, mittens ; cum Af- 

ms. (v. § 27.) ab eodem 



Muj Supinuma mouvoify movere. 
JUus &c. movi &c. ab eodem. 
J^tijfe &c. moverem &c. ab eodem^ 

Nais, nafcor, nafceris , nafcere. a 

naitre. 



&c. moriar &c. Conjunftivi Nai/antj nafcens; cum Affinibus. 

(v. §27.) ab eodem. 
Naquis &c. natus fum &c. NaquiJfB 

&c. nafcerer &c. ab eodem. 
Ne, non* 2. ne . .. . que^ noft iiifi, 

tantum. ut, je ne le conois que pat^re-^ 

nommie, ego eum non nifi ex fama 

novi. // nefonge qu* a vous tromper, 

decipere tantum te cogitat. 
Nc, Supinum a naitrcj nafci. 
-AJb/, uoftri, noftrae, noftra, noftros, 

noftras, noftra. 
Nous, nos, mit ; nobis, nos ^ un$# 
Nouvel, novus ; fequente vocali, 

pro nouveau. a quo etiam nouvelU, 

nova. 
iVW, niida; a 120^ , nudus. item, 

nubes* 
Nuifant, nocens ; cum Aflinibust 

(v.§ 27. ) a nuire. 
Nuit,nocGt. ab eodem. 

Offert, Supinum, ab offrir, ofierre. 
uffrafa , ofterens ; cum Affinibus. 

Cv. § 17.) ab eodem. 
Ofre, ofiero, offers , offer. ab .eo- 

dem. item, res qu^e offertur 
Oignant, ungens ; cum Affinibus* 

(v. §27.) ab oindre. 
Oins, ungo, ungis, unge. ab eodem» 
Oint, ungit. itepi, Supinum, ab eq« 

demt 

Oirois, 



fens a mourir. 

it, moriuntur, moriantur. ab 

?m* 

morior , moreris , morere^ 
jodem. 

moritur. ab eodem. 
moveo, moves , move. a 
wir, 

movet. ab eodem. 
&c. moveam &c. ab eodem* 
i,movent, moveant.ab eod* 
c. pofui , mifi ikc. a mettre. 
, Supinum ab eodem. 
kc. poiierem, mitterem, &c« 
odem. 

jo; mihi, me. 

Y, minor. U, la moindre : mi- 
is, minima. 

minus. U moins, minime. i 
neus ; fequente vocaii, etiam 

ut, mon ame^ aninia mea. 
mors. item, Supinum a mOU" 
mori. 

f, molens; cum Affinibus. 
5 27.) a mow're. 
Supinum. ab eodem* 
*, Mouroi.. v. Mourrai, Mour^ 



it, moiiens; cum Affinibus* 
5 27. a mourir. 

n occ. moriar, eris, etur &c. 
rrois &c. morerpr &c. ab eod. 



16 Jnftitutiones 

OifdU &d. audirem &c. ab ouir. 



(v. § 27.) a j!;f/Wr^ Eft & I^ti- 

mum, peftens, a peigner. 
Peins, pingo, pingis,pinge.a petndn.^^ 
Peint, pingit.item, Supinum» ab eod. 
Peus, potes. a pouuoir. 



Ois, audio, audis. ab eodem. 

Oife &c. audirem &c. ab eodem 

Ok, audit. ab eodem. 

On.fon^ nKin- 

Ouvertf Supinum verbi ouvrir, ape- Pkut, poteft. ab eodem. 

» rire* Peuum, poffunt. ab eodem. 

Ouvrant, aperiens ; cum AfTinibus. Peuxy potes. oiim & poflum. ab eod. 

(v. § 27.) ab eodem. Pierrey Petrus. item, lapis. 

Ouvre^ aperio, aperit, aperi. ab eo- Ptaignant , conquerens , miferans 

dem. ouvres, aperis. cumAffinibus. (v.§.i7.)ajp/fl/Wff. 

Otfantf audiens ; cum Affinibus, (v. Plains, conqueror, eHs , ere ; mife- 

§ 27*) ab ouir. ror, aris, are. ab eod. 

Plaint, conqueritur ; miferatur.item» 

p^ Supinum. ab eodem. 

Ptaifant, placens ; cum Affinibus. (?♦ 

Pais, pafco, pafcis, pafce. zpaitre. %2i.)^plaire. Eft&lepidus* 

Sed pa'fs, quod reftius pays fcri- Plaity placet- ab eodem ptaire. 

bitur, regio, Pleitt, piuit. a pteuvoir, feu pluvoir. 

Faijtant^ pafcens ; cum Affinibus. (v. Ptu, Supinum. Tum ab eodem ; tum 

5 17.) ab eodem paitre. a plaire^ placere, 

Paquis &:c. pavi &c. Paquije&cc, P/ttx&c.placui&c. aji?/fl/W.item.plu«, 

pafcerem &c. ab eodem. 
Parois, appareo, appares , appare. a 



paroftre. 
Paroifantf apparens ; cum Affinibus. 

(v. § 17. ab eodem. 
Pars, difcedo, is, e; partior, iris, 

ire. a partir. 
Part, difcedit, partitun ab eodem. 

Item, pars, portio. 
Affflfrf, difcedens,dividens; cum Af- 

finibus. (v.§ 2 7. J ab eodem. 
Paro, Supiniim verbi paroitre, ap- 

parere. 
Parus &c. apparui &c. Parujfe &c. 

apparerem. ab eodem. 
Pas un, nemo, neminen». 
Wiiignmty pingens ; cum AffiQibu& ^ 



magis. plus .... ptus .... quanto 
♦ . . . tanto .... quo modo Ter^ 
viat gradibus comparationis, dixi 

•PiM^ &c. placerem &^. a ptahe. 
Ptut, pluit. Praeteritum a ptiwoir. 

item. plueret. ab eod. Ptkt -it i . 

Dieu ! o utinam ! 
Poignant, pungeiis ; cum AffinibuF. 

(v. § 27.) ^poindre. 
Poins , pungo, pungis, punge. ab 

eodem. 
Pdint, pungit. item , Supiuum. ab 

eodem. item , punftura ; neuti- 

quam, non. cum//^*, niiiii, nuilus, 
Po//tt, maculatus. a poltuer. 
Ponnanti ova pariens; cum Affinibus. 



Gatlica. 



11 



l 



27.) a pondre. Dicitur etiam 
anty cum fuis AflTmibus. 
, . dicitur & pondu) Supinum. 
od. 
e qui eji di ... . quod attinet 



f, Pourois. V. Pourrai, Pourrois. 

uoi, cur. c'eji jourquoi, qua- 

pter. 

li &c. potero &c. Pourrois &c. 

em &c, a pouuoir. 

ity accipiefts, capiens ; cum Af- 

Dus. (v. § 27.) ^prendre. 

' &c. accipiam,capiam,j;r^m'«*, 

piunt, ant. ab eod. 

it, praefcribit. item, Supinum. 

rtfcrire. 

ivant. praefcribens ; cum Affi- 

js, fv. § 27.) ab eod. 

cc. cepi, accepi &c. item, Supi- 

n. a frendre, 

&c. caperem , acciperem &c. Qui, i 

?od. 

lupinum ; tum verbi pouvoir , 

e ; tum etiam, fed rarillimum, 

3i paitrey pafcere. 

, male olens; cum Affixis. (v* 

7.) a puir. 

pofium, potes. a pouvoir. item, 

ide, poltea. 

&c. poHim &c. ab eod. 
:c. potui &c. a fwuvoir. item, 
eo, foetes* a puir. 
^c. poflem &c. a pouvoir. 
oetet. a piiir. fed put, potuit, & 

poflet, a pouvoir. 

I. ut, quod, quam. a. relati- 
Q, quem, quam, quod; quos. 



quas, quae. 3. interrogativum . 
quid? & fequente de quantum? ' 
e. g^quedeniaux ai -;> ajoufrirfwit 

t>ieIUndIti(t ^abt i^iu Uii^nl^. 

eft & pleonafmus , feu elegjmtiae 
tantum gratia pofitum. ut, que les 
livresfoiint votre entretien^ Ubri tua 
fmt occupatio. 

Quecejoity poft reJativa, & alias quas- 
dam particulas.idem eft, quod La- 
tinorum cvnque. e. g. qui que cejbit^ 
c^xiicunqMe.quoiqui rfyb/Y,quidquid. 
quandj vel on, quecejoit: quando* 
cunque, ubicunque* 

Qtiel, & Que/que, fequente yw^ : qua» 
liscunque, quantumvis* ' 

- - queranty Participium praefentis 21 
queriry de quo didum %2bs 

-- ^'w^rrflf, Futurum^&^ttfrrofj-^Im- 
perfeftum primum ConjunftivL 
ab eod. 

qui, quis? &c. 2. qui . . .: 
qut . . . . qui . * • . ut , /// font 
niorts touSy qiii dans la guerrey qui au 
tit^ qui fur la mer^ mortuifunto- 
mnes, aUus iu bello, iu iefto alius^" 
alius njari« 

-- quieri&c. Coniunftivipraefens.-a 
queriry de quo§ 26. 

- - ^tt /Vrff/^ultima perfona Praefentif 
Indicat. & Conjunft. ab eod. 

- - quiersy pcrfona prima & fecunda 
Praefentis Ir.dic. item, Imperativi 
fecunda fmguiaris. ab eod. 

- - quiert , perfoua tertia praef. indic. 
ab eod, 

- - quis , Supinum. item , quis &c, 
praeteritum iimplex^ ab eodL 

C Et- 



IS 



R, 



Inftitutioner^ 

Sentant 



Xefoit , redpio , recipis , recipe. 

ab recevoir. 
Refoit , recipit. ab eod» 
Repoive &c. recipiam , as , at repoi^ 

t/^^recipiunt, recipiant. ab eod« 
Hepu, Supinum. ab eod. 
Jtepus &c. recepi &c. Repuje &c» 

reciperem &c. ab eod. 
Repens (^jetne) poenitet me;(^tute) 

poenitet te ; repens-toi : poeniteat 

te. a verbo reciproco jferepentir. 
Repent , ( il vel elle/e ) poenitet illura , 

illam. ab eod. 
Repentant C fi } poenitens ; cxxm 
♦• AfFmibus* ( v* § 27. ) ab eod 
Riant , rideos ; cum Affinibus. 

(v. § 27. a rire. 
Ris , Supinum. item ^ rideo , rides , 

ride : qua? tamen legitima funt 

ab eod. Subftantive, rifus. 



fentiens , olens ; cuni 
Affinibus. (v. § 27^ ) abeod. 

Sers , fervio , fervis ♦ fervi. ^feruir^ 

Sertj fervit. ab eod. 

Servantj ferviens; cum Affinibus. 
(v« §^27. ) abeod. 

iSisx , iui , fuae , fuos , fuas , fua ; 
ejus^ 

Soi, Pronomen fui fibi fe : 

- 'folu , Supinum. ab anticjuatoybs^ 

are, de quo dixi § 26. 

- • folvant , Participiura praefentis ; 

cum Affinibus. ( v. § 2j. ) ab eod. 
' "folus &c. Praeterltum limplex^ ab 

eodem. 
Son , fuus. &^ fequente vocali , fua, 

ut, fonambition. itera,ejus. Sub- 

ftantive, fonus, furfun 
Sors , exeo, exis, exi , a fortir^ 
^ort .«xit. ab eod.Subftantive, fors, 
Sortant , exiens ; cura Affiinibus. 

(V. § 27. ) ab eod. 
"^foucirai &c. Futurum . . ♦ .foudro^ 

is&cc. Imperf. priraum Conjunfti* 

yi. a difto foudre. 



Sa , fua , fuam , ^us, 

Sachant , fciens ; cum Affinibus* (v^ Aouftrt , Supinum. a foufrirj pati. 

§ 27. ) a favoir. 
Sache , faches , fcito. ab eod» 
Sai , vel fais , fcio , fcis. ab eod. 
Sait , fcit« ab eod« 
iSiauraf&c. fciam,es, et &c. Saurois 

&c. fcirem &c.item, polTum&Q, 

ab eod. 
Spachant , fpai.fpaurai&c. v. modo 

Sachant , fai , faurai &c. 
Se, fibi , fe. 
Sens , fentio , fentis , fenti. a fentir^ 

quod etiamolere fignificat. 
Sentf fentit. ab eod« 



Soufrant , patiens; cum Affinibus. 

Cv. § 27O ab eod. 
foufre , patior , patere. foufres , pa- 

teris. ^b eod. 
^ - fous^ folvo , folvis , folve* ab in- 

ufitato foudre. 
Soufcrit , fubfcribit. item, Supinum# 

a foufcrire. 
Soufcrivant, fubfcribens ; cum Affini- 

bus. ( V. § 27. ) ab eod* 
^ ^fout , folvit. a fupra di&bfoudre. 
Suf Supinum. 2ifavoir, fcire. 
Sufi, Supinum. a fufire^ fufficere» 



GaHiea. 



^9 



Sufifant, fufficiens ; cum Affinibus» 

(v.§ 270i|^b wd. 
Sii^/fumcir. ab eodem. 
Suu fuif, fequor, feqijeris, fequere* 

a Jusvre. Eft & verbum auxiliare, 

fum. 
Suit, fequitun ab eodemfuivre. 
Suivanty fequens ; cum Amnibus.C v. 

§ 27. ) ab eodem. 
Suivij Supinum. ab eodem. 
iSkr &c. fcivi &c. a favoir. item, fu- 

per, eja, age. 
Suferitf fupra infcribiL item, Supi- 

num. a fufcrire. 
Sufctivantimcnptionem addens; cum 

Affinibus. (v. § 27.) ab eoi 
Suje &c. fcirem&c. afavoir. 

T. 

Ta, tua, tuani. 

Taifant, (fe) tacens ; cum Affinibus. 

(v.5 27.) a verboT?^ tairey tacere. 
Tait CfO tacet. ab eodem. 
Te, tibi, te. 
Teigncnt, tingens; cumAffinibus. 

(v. § 27 ^ a teindre. 
Teinsf tingo, tingis,tinge. ab eod. 
Teint, tingit. item , Supinum. ab 
eodem. Subftantive, color, fpecies 
oris. 
Tenanty tenens ; cum Affinibus. (v* 

§ 27.) a tenir. 
Tenu, Supinum. ab eodem^ 
7>x, tui , tuae, tuos, tuas, tua. 
Tiendrai &c.tenebo &c. Tiendroif&c. 

tenerem &c. a tenir. 
Tienne, es,e: teneam, as, at. tiennent, 
1 teuent, teneant. ab eodem. 
Tiens^ teneo, tenes, tene, ab eodem^ 
Tient, teaet ab eodem. 



Tinf, tenui, tenuifti : tint , tenuit • 
tinmeVt tintes^ tinrent: tenuimust 
iftis, erunt. ab eod. 

Tinfe, aut Tinje, &c. tenerem &c. 
ab eodem. 

7o/, tu, te. 

Ton, tuus. &, fequente vocali, tusu 
e. g. ton arriuee, Uint 9lnf Utlft 

Tott/, omnes. touf les hommes.omnes 
homines.4 touf lef Aommf/,omnibo8 
hominibus. 

Tout. i.cum articulo deftnito poft 
fe, omnis. tout le royaume , totum 
regnum: toutes les icoles ^ omnes 
fcholae: tout le monde,omnes,omxi\s 
terra.2.*fequenteparticula unjune^ 
fignificat idem ac totus. toute une 
villey tota urbs. 3. per modum ad- 
verbii, omnino, prorfus. 4. tout 
. ... que, quantumvis. tout adroit 

qu^imk; fo sefc&tcft er auct^wan 

tounl^eurs que vouf etef^ quanti- 

cunque Do6lores eftis, tamen &c; 
Traif &c. traxi &;p. a frflfr^,trahere, 

mulgere: quod in folis fere com* 

pofitis ufitatum eft. 
Trait, mulget, trahit. item', Supl- 

num. ab eod. Subftantive , forma, 

linca, telum. 
Tranfcrit, tranfcribit, item,Supinam» 

a tranfcrire. 
Tranfcrivant, tranfcribens ; cum Af- 

finibus. (v. § 27.) ab eodem. 
Trayanty trahens, mulgens; cum Af- 

finibus. (v,5 27.) a traire. 
Trif ante adjeftiva & adverbia, val- 

de, admodum. 
Trefaillant, exultans; cum Affini- 

bus. Cv.§ a?.) a treJfaiUir. 
C % Tref^ 



ao 



InJHtutimes 



Tre/auT. exulto , exultas, exulta. 

ao eodem. 
Trejfaut, exultat ab eodem. 
Tuy tu. Tu, Supiuum verbiyf taire, 

tacere. 
Tus &c. tacui &c. Tuje &c. tacerem 

&c« ab eodem. 
V. 
Va, it, i. ab aller. 
Vaillant, valen*? ; cum AflTinibus. fv. 

§ 27.) a vcloir. 
Vaifiquant^ vincens; cum Affinibus. 

(v. § 27.) a vaincre. 
VaiSy eo. ab ntlrr. 
Vas, eo, is, i. ab eodem. 
Vaudrai6^c. valebo &c.Vaudrois &c. 

valer Ui &c. a t/a/o/r. 
J^ttf, valet. ab eod, it vaut mieux, 

praeftat, fatius eft. 
VauXf valeo, vales. ab eod. 
Vecu, Supinum a vivre, ^j^e. 
Vccus &c. vixi &c. ab eo AB 
Vecujfe^ &c. viverem &c.Ud eod. 
.^^flwf, veniens; cum Affinibus. (v. 

§ 27.) a venir. 
Vens, vendo , vendis , vende. a 

vendre. 
VenUf Supinum.a venir^ venire. 
Viquijfe &c.&c.viverem &c.a vivre. 
Verat, \e\xverrai&LC. videbo &c. Ve^ 

rois^ verrois &c.viderem &c. a voir^ 
Verte (Femininum ^verd) viridis,im-' 

matura. 
Ver, veftit. 3^vetir. 
Vetantf \ef[iens, cum Affinibus. (v. 
> §a7.) ab eod. 

Vets, veftio, veftis, veftito. ab eod, 
Vftu, Supiuum. ab eod. 



Veuitle &C. velim &c. a vouloir. 
Veultnt, volunt. ab eod. 
Veut, vult. ab eod. ^ 
Veux, volo, vis. ab eod. 
Viendrai &c. veniam, es, et &c. 
Viendrois &c. venirem &c. a t/fw/f. 
^Vww^ es, e: veniam, Sis.atviennent, 

veniunt, ant. ab eodem. 
Viens, venio, venis, venito. ab eod. 
Vient, vcnit. ab eod. 
Vins, veni , venifti ; vint , venit : 

vinweSy vintes , vinrent : venimus, 

veniftis,-venerunt. ab eod. 
Vinfe, aut vinjfe &c. venirem &c. ab 

eodem. 
Vis, vivo,vivis, vive. a vivre. Vis && 

vidi &c. a ro/r. 
ViJJe &c. viderem &c. a voir. 
Vit, vivit. a t;/i;r^ 
Vois, video, vide. a t/o/r. 
Vonty eunt. ab aZ/^r. 
Fo/, veftri, veftrae, veftros, veftras, 

veftra. 
Voudrai &c. volam &c. Voudrois &c. 

veilem &c. a voutoir. 
Vous, vos, il^r ; vobis, vos, eud^* 
Voifant, videns ; cum Aftinibus. (v. 

§ 27. ) a t;o/r. 

r, particula relativa , fere fignificat 
motum ad Iocum,vel quafi locum ; 
aut quietem in loco , vel quafi . 
loco. ad priorem fenfum perti* 
nent e.g. // y va ^ eo abit. fy ai 
fonge, eo cogitationem intendi./jf 
fuis ohtige, officio ad id obftringor. 
ad alterum haec : // y efl, eft ibi. ] 
votre frere vous y attefidSrsiter tuuS 1 
illic te opperitur. je m'y plais bien 

peu 



Gallici». 



ii 



)arum oppido mihi inea repla- 
jen^tj manquerai pof, in ea re 
[o haud deero. 2.ilya , efl: 
funt ibi. e. g. il y a du danger^ 
periculum. il y avoitdeijol^ 
aderant ?o loco milites. y a- 
hstivres? funtne illiciibri? }. 



il y Oy cum de tempore intelligi- 
tur , refpondet noftro fejt, inde a. 
il y a deux mois , inde a duobus 
menfibus. ilyajixmois, fextoab« 
hinc menfe. 
TeuXf oculi« ab ceil. 



ATALOGUS PARHCULARUM, 

quse \^erbis compofitis prsefiguntur. 



re, decutere* 

ir, abutj. 

'n/r, abflinere* 

ger, adjudicare. 

endre, difcere. 

Apfiar) - tenir , pertinere. 

vir, fervituti fubjicere. 

\dre, expectare. 

Ti/r^ benefacere. 

nettre, committere. 

mrir, concurrere. 

• dircy contradicere. 

ivriry detegere. 

'mer, cxarninre. 

lefap ) - ; rendre, dedifcere. 

nffry relaxare, lege folvere* 

- venir, dilTentire» 

ier ( /), eflluere. 

'ejjer, urgere. 

inter , incaiitare. 

rendre, aliquid aggredi. 

^ire, in epitomen colligere. 

ire, peccare. 

wvery improbare. 

*ner, docere. 

omprrj interrumpere. 

^uire, introducere. 

teniry tueri, aflerere. 

liter^ traftare afpere. 



Mau - dire, maledicere. 
Me-conter, numcrando errare. 
Mes - offrir , pretium aequo minus 

offerre. 
Mi-partir, bifariam dividere. 
O-mettre, omittere. 
Ob'tenir, obtinere. 
Op-preffer^ opprimere. 
Par-venir, pervenire. 
Per-mettre, permittere. 
Por - traire, effigiem expriraere. 
Pour-voir^ proipicere. 
Pre - venify praevenire. 
Pro-^jetter, defignare. 
Raffeoir, defervefcere. 
JRa - baifer, deprimere. 
Jte-cotirir, recurrere. 
Pecon-duire, comitari revertentem. 
Rem-porter, referre. 
Jien - dormir, fopire iterum. 
Res-fembter, fimiiem efle. 
Refou- venir (fe ) meminlfle^ 
Se-duire, pervertere. 
Sou ( fous) - tenir, fufttnere, tueri. 
Sub - venir^ fuccurrere. 
Sup-porter^ tolerare* 
Sur-pajfer, fuperare. 
Tres - faillir, exultare. 

C 3 EXER- 



32 hftitutionet. 

, E X E R C I T A T I O, 

ipfo fado demonftrans^polTe ex paucilTimis his, quas 

praemif]) obviam quamque libri gSHici partem > ope Lexici) 

redc explicari, 

Ex libro ultimo Tekmachi. 

27 X p^ 3 4 5 <5 7 8 9 xo II la ij 

^tifin Minerve prononfa cesfaroles: Fils al^lyjfel ecoutez-moi pour la demiere 
14 15 16 17 18 19 20 ai aa 13 24 «5 a6 17 28 

/o/x. ^<? n* a/ inftruit aucm mortel avec autant de foin que vous. ge vous ai 
^9 ,3? 31 3« 33 34 35 

meni par la fnain au trauers des naufrages , des .erres inconnues, des guerres 
36 37 38 39 40 41 42 43 . 44 45 

fanglantes^ & de tous les maux, qui peuvent eprouver le cceur de thomme. ge 
46 47 48 49 50 51 5» 5i 

wus ai montre par des experiences fenftbles les vraies & lesfaujfes maximes,par 

54 55 56 57 
tes quetles on peut regner. 

Compendii gratia D fignificabit DiBionarium, obvium qualecunque, 
modo non deterrimae notae; Sv. meum Spicilegium; § i,5 2,&c, nurae- 
rum Inftitutionum, quas propoiui. 
i) D. demum, tandem. '* 

a3 Minerva. 

3) D.jt^rofiofir^, proferre. Cum igitur Charafteriftica ^r indicet conjugatio- 
nem primam (§6), terminatioflinTabella Conjugationum 0^§ 10} do* 
cet, efle perfonam tertiam finguiarem Praeteriti fimplicis : proiulit. Cur 
c mutetur in p, dixi (ff 25 ) 

4) Sp. ita explicat : (lii, hae ; hos, hasj quorum ultimum huc pertinere, 
vocabylum proximum docebit. 

5) D, paroUr vox, verbum. Additum s (§ 3) numerum pluralem fignifi* 
cat. kaque conftructio haec oritur : DemumMinerua protulit /las voces. 

6) D.filius. 7) Apoftrophus indicat, deefie literam e (§ zo.) De autem 
eft articulus indefinitus (§ 2) ante nomen proprium« hic genitivi nota. 

8) Vlyfles. Fili Vlyfftsl 

9) D. ecouter, audire, Charafteriftica er (§ 6) primae conjugationis : in 
qua (§ 10) terminationem ez bis reperies, in Praefenti Indicativi, &Im-' 
perativo. Sententia Imperativum exigit : audi. Gallife quidem eft au- 

dite : 



Gallica. 13 

dite : fed perpetuus hic efl: & folennis GallicifnQus , ut unum duntaxat al- 

loquentes r$ 16 ) numero tamen plurali utantur» 

> ) Sp. me. 

[ ) D- pro. 12) Articulus definitus^ (§1.) 13) D. dernier, ultimus. 

Additum e (§ 4) nota eftgeneris Feminirii : nam id genus eft Subftantivi 

fequentis. 14) D. vice , mal. ^ht midl> fttt bad kgtc lliaL 

5 JSp* ego. 16) Apoftrophus loco e eiifi. (§ 20.J Ne. Sp. non. 17 & 

18) D. injlruire, docere, inftituere» Sp. injlruit, Supinum ibinftruire^ 

Supinum autem cum verbo auxiliari ai facit Praeteritum compofitum In- 

dicativi. ($ 10 ) Prodit ergo fenfus» infiitui, docui, i^ ^ahi UnttU 

ti^ttt 

9 ) D. aliquis , ullus. 20) D. mortalis , homo. Ego non docui ullum mor'^ 

talem. 

1 ) D. cum. 22 ) D, tantum « fo Dfel. 23 ) Sp. de poni folitum poft autant. 
24) D. cura, follicitudo. Tanta cumfollicitudine. 

f ) Sp. quam 26) Sp. eU(& / te. Tota igitur Minerv» ad Telemachum 
oratio eft: Fili l^ltfjjis-i audi me jam nunc pofiremo. Ego non erudii uUum 
mortalinm tanta cum follicitudine , quanta te. 

i7)Sp. ego. 28 & 29 J D. mener^ ducere. flicum Supinoin f eft(§ 10) 
Praeteritum compofitum Indicativi, duxi. Proinde vous Sp. te. £go te 
duxi. 

30 ) D« par, per ; main, manus. la articulus , (§ i. } J>tp Itt {)an1)/ att bCt 
^OBI)/ manute duxi. 

ji )D. travers cum h vel au^ trans, per medium. Si bonum fitLexicon, 
videbis , particuiam liancregere Genitivum : atque hujus nota in pluraii 
eftrff/ (§ !• ) quod ter deinceps fequitur. 

32 XD. nhufrage^ naufragium* /plurale* (§3) idem/ occurrit in voca- 
bulis proximis. 33 J D. terre , terra , regio. 34 ) D* inconnt^ ignotus. e 
Femininum. (§4.J 55 J D. guerrcy beilum. 36 )D,/awg/fl«i,cruentus. 
f Femin. utn. 34. 97) D. &. 3g)Sp. omnes. Praecedens rfr eft arti- 
culus iudefinitus , (§2.) fequitur articulus definitus , quemadmodum in 
exemplis Spicilegii. 39 ) PluraUs a mal, malum, (§ 3.) Coliige jam: per 
medium naufragiorum, regkmum ignotarum^ cruentorum bellorum , malorumque 
omnium. 

40) Sp. qu». i. e. mala. 41 ) Sp* poflunt 42 ) D. probare, tentare. 43 ) 
D. cor. prascedit articulus , (§i.) 44 )D. homo. cum articulo genitivi, 
C§ I.) OucB tentare cor hominis pojuntj Itaque: Ego temanu duxi per^ 

I media nau/ragia, per regiones ignotas , per cruenta bella , ^ mala omnia , quce 
jftriclHari humanum animum pojfunt, 45 J Sp. 



^4 Inftirutionef. 

45) Sp. ego. 45 & 47) D. montrer , oftendere. Praeteritum compofitum 
Indicativi, \\t n. 2q. ojtendi. Fous, tibi. 

48) D. per. 49) D* experience, experimentum. / plurale, (<§ 3.) articulus 
cft partitivus §. 15 J 50) D.fenfible, manifeftus, perlpicuus. / plu- 
rale. 

51) D. vrai, verus. cum f feminino , & / plurali ^4 &3.) articulus ac^ 
cufativi pluralis (§1.) f2) A mafculino /attx , lalfus (§ 4.) articulus, 
utmodon. 51.53) D. maxime^ axioma, doilrina. / plurale* 

54) D. qiul cum articulo definito , qui , quae , quod. In feminino habet 
quelle (§ 4.) Senfus : per quas. 55) Sp* matt 56) Sp. poteft. 57) D. 
regnare. Tota fententia eft: Ego tibi ojfendi per experimenta manifefla veras 
falfasque doSlrinas , fecundum quas regnari poteji. 

58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 7« 

Vos fautes ne vous ont pas ete moins utiles, que vos malheurs. Car quel ejl 

73 74. 75 76 77 78798o8i «2 «3 «4,858687 

thomme, qva petit gouvemer fagement , s n n a jamats foufert, & s tl n a 

88 89 90 9\ 9* 93 94 pS 

jamais profite des fovfraJices y oH fes fautes /' ont precipitei 

58) Sp. veftri pfer Gallicifmum ordinarium (§16) tui, 59) D. faute, 
error. / plurale : de quo , brevitatis ergo , deinceps mentionem haud 
faciam , articulum etiam definitum ob eandem cauffam filentio praeteri* 
turus. 

60) Sp. non. 61) Sp. tibi. 61 & 64) fucrunt Praeteritum compdfitum 
verbi auxiliaris Etre. (§ 9.) 63) Secunda negatio. (§ 19.) 65) D* mi- 
nus. 66) D. utile, utilis. 67) Sp. quam. 68) Sp. tuat. 69) D. aerumn». 
Conftruendum proin : Errores tui non minus tibifuere utileSy quam cerumnce. 

70) D. nam. 71) D. qualis, quisnam. ji) eft^ (§9-) 73) D. homo. 74) 
Sp. qui. 75) Sp. poteft. 76) D. regere, gubernare. 77) D. fapienter, 
78) fu De apoftropho particulae /2 dixi § 20. 79) Sp. ille, er, 80 &, 
82) nunquam. Duplex negatio ($19) pro more. 81 &83) Sp foufertt 
Supinuma /oii/r/r, pati. exgo : pq/lus ejl : nam Supinum cum verbo auxi- 
liari a Fraeteritum compofitum efticit (§ 10.) Nam quisejlhomo, quipojjit 
fapienter regere, fi nunquam paffus eji? 

84) & fi. ut n. 78. 8f) ut n. 79. 8^ & 88) ut n. So & 82. 87 & 89) D. ] 

Ijrofter, proficere. Praeteritum compofitum ''§♦ 10.) profecit. 90) D. ca- ^ 
amitas, des, nota ablativi. C§- «•) ^x ca/amiiatibus. AatiqmoTB Lexic» 
habent zemmumffoujffrance, ut monui§ tx^ 

91) D* 



Gallica, ^ aj 

)i) D« quorfam, qnp. 92) Sp. fui. 9^) D. errores. gO Sp« eum pro te^ 
per apoftrophum (§ 20.) 95) D. prcdpiter , praecipitare. Praeteritiim 
compofltum primae conjugationis ($10.) Itaque: &Ji nunquam jorofecit 
ex calamitatibus j in quas fui eum errores pracipitaruntf 

96 97 98 99 100 101 102 X03 104 105- T06 107 

Lorfque vous regnereZy mettez toute votregloirea renouveUer tage ctor : ccoutez tgut 

108 109 iio III 11*2 113 114 U5 

te monde: croyezpeu de gens : gardez-vous bien de vous croire trop vous-meme. 

96) D. Quando , cum. 97 J Sp. vos. id e(l, tu. de <]uo deinceps non admo* 
neo. 98) D. regner, regnare. Futurum primae conjugationis (§ lo.^re^na- 
bis. 99) Sp. mettantf ponens. ex cujus AfHnibus ($ 27) Imperativus 
facit ez. pone, coIloca« 100) D. omnis, totus. e femininum. omnem» 
totam. loi; D. tuam^ 102) D. gloriam. 103J) D. inftaurare, renovare 
ob particulam 4 f § i7.)Sicexpone: Cum imperabis^ omnem tuam gloriam 
colloca in injlauranda cetate aurea, nam. 104) D. aetas. (in antiquioribus 
Lexicis qua?rendum aage (§ 14.) & 105) 1). of, aurum. d^or^ aureus. 

106) D. ecouter, (antiquis efcouter, § 23.) audire. Imperativus prim» conju* 
gationis (§ •o.) audi. 107J Sp. tout le monde ^ omnes. 

108) Sp. croijnnt, credens. ez inter Affinia (§ 27) eft ImperativuS. crede- 
109) D. parura, menig iio) D. horaines, 6cut Sp. de poftf«* poni 
folitum. ^laube wenifl ^eutcit. 

iii) D* ^arder, cuftodire, j)&ttn.fegarder, cavere, jt(|> (utetL Imperati- 
vus prmiae conjug. (§ 10.) cave, l^iite U^. . 112) D. bene, ftudiofe^ 
113) D. credere. vous , lit: de, JU. htt $U fllauben (§ 17.) 114) D. 
mmis. iif) p. ipk. vous, repetitum ad emphafm, bir. tit fel6f}ett# 
Conftrue: ^udi omnes: credepaucis : cave utique tibimet nimium credere. 

]i6 117 118 119 120 111 123 123 124 125 126 

Jiimez les peuplesy li oubliez rien pour en itre aime. La erainte ejl necefaire, 
127 128 129 130 131 iii 133 134 135 136 137 

piand famour manque, mais il la faut toujours employer h regres , comme les 

nmedes les ptus violens , & les plus dangereuXi ' ^ ^ 

116) D. aimef, amare. ama: Utn. 106. 117) D. populos. iig & iao)ge- 
mina negatio C5 19 J 119) D. oublier, oblivifci. nihii dblivifcere. Im- 
perativus, ut n/io6« 121) Vide § 17* amoris obtinendi caui&t : ut ameris. 

D tz% 



2b Injlituttonn 

121 & 12?) D. amery amare. kre aime , amari: Bam r^r^ cum fupino 
Verbi eft ejusdem Pafliivum (§ ii^) Sp. en, ta\)On/ videlicet a populis* 
S8rrai§ nicbw , um t)at)on (»on il)nen) geliebt su roerben. 
124J D. timor. 125) ert (§ q. ) 126) l). neceflarius. 127) D. quando. 
128) D. amor. 129) D. manquer , deeire. Praefens [ndicativi (§ 10.) 

130) D. fed. 131 & nO Sp. man mu^/oportet. 131) Sp. fu,bie\furc()t: 

nam /a^rm/W eft femiiiinum. JJ4) U, femper. Vetuftiora Uictionaria 
habent 'roL'j/'o/;ri (§ 23.) 135J D. ufurpare, adiiibere. 136; D* invito 
animo. ijji D. Ticut. 138} D. remedia. 139) D. violent, violentus. 
Pluralis mutat nt in w/, § 3. lesplus, nota fuperlativi ( % 5J, etiam in fe- 
quente vocabulo. 140) D. periculofus. Collige : Timor ej} necejfarius, cum 
avior deficit : fed illum adhibere Jemper oportet invito animo, utremedia vehe^ 
mentijpma , & yericulojjftma. 

141 142 143 144 T45 »4« 147 148 ^49 150 151 

Sur tout foijez en garde contre votre humeur. Cejt un ennemi, que vous porte* 

^S- '53 '54 ^55 ^ 156 157 158 159 1^0 i^>i 

rez par tout avec vous jujqua la mort. 11 entrera dans vos conjeils, & vous 

162 163 164 165 166 167 J^^8 1^9 

trahira, fi vous /' ccoutez. Lhumeurfaitferdre les occafons les plus importantes; 
170 171 172 17^ 174 175 176 

etle donne des inclinations & des averfions d^enfant, au prejudice des plus grands 

177 17« 179 180 181 1x2 !8.^ . 184 185 »86 

intcrets. Ellefait decider dcs plus grandes afaircspar les plus petitcs raifom. Elle 

187 )88 «89 190 191 191 19: 194 193 

obfcurcit tous les talens , reihd un homme inegal , foiblcy vil, & infuportable. 

196 197 198 • 

Dejiez-vous de cet emiemi. 

141) D. fuper omnia, prae omnibus. 142) efto. Verbi Etre (§9) Impera^ 

tivus. 143) DD. in excubiis, auf flUttr jSut. 14 < - i^bj DIJ. contra tuum 

^enium , quem vulgo etiam humorem dicunt. jlnte omnia contra innatum 

tibi impetum excuba. 
147; Sp. (gg i(]t/ eft liic. 148) D. hoftis. 140) Sp. quem. 150) Sp. tu. 

451) D. porter, ferre. Futurum primae conjug. (§ io.> feres.. 152) D. 

quaquaverfus ; per omnem locum peromnia. 153 <Sc 154) D. cum. Sp. 

tu. tecum. 155 & 156) DD. ufque ad mortem. Hofis ejl , quem tecum 

ubique circumfres ad mortem ufque. 
157^ .Vp. Ille. nimirum lioftis 158) D. entrer , intrare. Futurum primae 

conjixg. (§ 10.) intrabit, irrepet, 159) D* in, i6o) Sp. tua. 161) D. 

confi- 



GaUka^ ^ ^7 

confilia. i62)D. ffflA/r, prodere. Futurum fecundge conjug. ira (§. io.> 
teaue prodet* 163) D. fi. 164) D. (couter , audire. Indicativi praefens 
(^io.; P pro le. Sp. eum. Irrepet ille in tua confiliay teque prodet^fi 
eum audif. 

165) D. genius, propenfio. 166) Sp. facit. 167-169) DDD. amittere oc« 
cafiones gravKfimas. nam les plus fuperlativum indicat C§ f.) 170 )Sp. 
illa. propenfio. 171) D. donner , dare. Indicativi praefens' conjug. pri- 
mae (§ 10) dat. 17Z& 173) DD. voluntatis inclinationes & averfatio- 
nes. Articulus rf^'/ ell partitivus (§ ifj 174) D.enfant, infans, puer. 
d^enfafit, pueriiis. 175) D^ detrimentum. articulus au refpondet dativo 
inconmodi apudLatinos: SUttt ^}?ac|)tl^eil/ in detrimentum. 176 & 177) 
DD. maximorum commodorum. nam rf^/ ;;/«/ Superlativum efficit(§ f.) 
ProyefifofacifyUt omittamus occafones gravijfmias : illa fuggerit indinationes 
animi aiit averfationes puerileSy in detrimentum maximorumjcspe cotnmodorunu 

178) Sp. illa. 179) Sp. facit. 180. i8jj DD. decernere de negotiis maxi* 
mis ex rationibus tenuifiimis. 

186) Sp. illa. 187) D.obfcurcir, obfcurare. Indicativi {«'aefens fecundae 
conjug. C§ 10.) obfcurat. 188) Sp. omnes. 189) D. naturae dotes. vul- 
go taknta! 190) D. rtndrej eHicere, reddere. Quoniam re Charafterifti- 
caquart^e conjug. eft(§6), eademaue in vocabulo rend omnino perit 
absque ulla compenfatione, vides (§ 10) id efie praefens Indicativi in 
eadem quarta conjugatiogjp. reddit/ 191 ) D. hominem, etncit SWchfcteit. 
IQ2-195) DDD. reddit hominem inaqualcnu dtbilcmj abjeSum ^ & intole^ 
rabikm. 

19O) D. defier ife de . . .) diffidere. Imperativus primae conjug. (§ 10.) ad* 
ditur vousy quia Verbum reciprocum efl:. 197) Sp. huic. i98i D. liofti. 
DiJ/idt iuic hofii. 

199 ioo 201 aoa 203 2C4 305 fio6 207 

Craignez tes Dicux^ Telemaque: cette crainte efite plus grand trefor ducoeurde 

208 209 210 211 212 213 214 2C5 Q.16 217 

rtwmme: avec elle vous viendront tafagefeja jufiice, tapaix, tajotje^ les ptaifirs 

dg 219 220 221 22*2 223 224 225 

jjiirs, la vraye liberte, ta douce abondance, & la gloire fans tache. 

1993 Sp. craignant, timens. inter cujus Affinia (§ 27) ez in Imperativa 
occurrit. time* 200) D. Deos, a Dieu. mmeu in plurali aflumitar. (§ j.) 
soO oTelemache. 

202; Sp. haec. 203) D. formido. 204) eft ($ 9.) 205) Superlativus (§ 5.) 
maximus. 2ob & 207} DD^ thefaurus cordist 208) D. hominis. 

D 2 209) 



48 Inflitutiom, 

i209) D.am^2i6) Sp^ illa; 211) Sp. tibi. 212) Sp- viendrai , veniam. 
Ejus temporis ultima perfona (§ 10.) venient. 213 fqqj DDD.fapientia, 

J'uilitia, pax, gaudium, voluptates purae, vera libertas , dulcis (a ma* 
culino doux, § 4) abund^tia, & gloria absque macula. Totius igitur 
claufulae haec eft fentenfiSi: Time QeoSjTelemachei hictimorejt thefaurus hu^ 
tnani pordis pracifuus : cum hoctibiQbtingentfapientia.juJlitia, cet. 

EXERCITATIO ALTERA, 

POETICA. 

Petri Cornelii Cleopatra, regina ambitiofa & effera, ita fecum ipfa lo« 
quitur, & odium in Rodogunam effundit , virginem ex regio Parthorum 
ianguine genitam, & deftinatam Antiocho Cieopatrae iilio Sponfam. iZ«<- 
doguna Tragadice AS£. II Scen. L 

1 234 

Sermens fatiacieux, falutaire contrainte, 

567 8 9 10 ir la 

Que ni impofa la force, & qti cucepta ma crainte^ 

n 14 15 16 

Heureux deguifemens d'un immortel eouroux, 

17 18 19 20 

Fdins fantomes cTctat , tvanouijez - vou^ 
i) D. Juramenta. wf in plurali fit ns C§ 3-) 2) D. fallacia, fraudulenta. Li- 
terae x in plurali nil additur. 3. & 4) DD. faiutaris violentia, ^etlfamep 
3wAns« 5)Sp. quam. nimirum violentiam. 6 Sp. mihi.pro me. j)impo^ 
fer, imponere, injungere. Praeteritum fimplex primaeconjug, (§10,) in- 
junxit, impofuit. 8) D. vis. 9) ut n. 5. &quam. 10) D. accepterl accepta* 
re, accipere. acceptavit. ut n. 7. 11) Sp. mea. 12) D. formido. Ojura^ 
menta fallacia, &falutaris violentia, quam mihi vis injunxit, &timormeus 
acceptavitl 
13-^ 16) DDD. Felices diffimulationes immortalis irae. 17-19^ DDD. vana 
phantafmata Principatus. 20: D.evanouir, &cs'evanouir, evanefcere. Im- 
perativus fecundae conjug. Charafteriftica ir mutata in ijez (§ 10.) eva- 
pefcite. vous ob Verbum reciprocum. 93er jte|)et tU^. 
ai 22 23 34 25 t6 27 

Si dun piril prejfant la terreur vous fit naitre^ 
28 «9 Ao 31 32 33 34 35 

Avet ci piril mcme il vous faut difparoitre. 

Sem^ 



S^ 37 S8 39 40 41 

Semblabjes a ces voeux dans rorage formez, 
4» 43^ 44 45 46 47 48 

^ Qu'efface un promt oublu quand les flots font calmez. 

ai - 24) DDD. fi periculi urgentis terror. 25) Sp. vos. AUoquitur Qco- 
patra per figuram Apoflrophes juramenta fua, ceterasque artes , paula 
ante abfe recenfitas. 26) Sp.yf/, feci. cujus t^rtia perfona fmguiaris eft 
Jit {%vo in Praeterito fimpiici.) 27) D« nafci. Autiqua Lexica liabent 

naijlre ( § 23.) 

J8) D.cum. 29-31) DDD.Iioc periculoipfo. 3Z&34) Sp^oportet^ 33) 
Sp. vos. }5) D^ evanefcere. 

36) D. fimiles^ ?7)Sp. his, illis. 38) D.vctu^ votum. Pluralis fibi afcifcit 
rr, quianomenin «idefinit f§ j.) votis, fmites iis votis. 39-41) DDD* 
in tempeftate faftis. Former, facere, Supinum feu Participium habet for-' 
mi C§ 10.) ejus pluralis eft/om^5; (§3.) 42) Sp. quae. 43) D. effacer^ 
delere, obliterare. Praefens Indicativi in prima con|ug. (§ lo.) obhte- 
rat. 44&45) DD. velox oblivio. 46 & 47) DO. quando fluftus. 48) 
D. calmer, fedare. Supinum feu Participium, fedati, utformez n.^i. font, 
funt, (§ 9O Tota proin fententia eft : Si periculi urgetuis terror vos prodw» 
xit (nafci fecit), cum hoc ipfo periculo evanefcere vos oportet ,ftmiles illis votii 
Umfeftatefufceptis, quce celeris oblivio delet, cum fiu&us fedatifunt, 

^ 49 50 51 5» 53 54 55 5^ 

Et vous, q\k avec tant aart lette feinte a voilei^ 

57 58 59 . 60 ^ 

Kecours des impuiffans , haine diffmulee^ 

61 62 <^ 64 i>5 6tf 

Digne vertu des Rois, nobte fecret de Cour^ 

67 68 69 70 71 72 

Eclatez, il efi tems, & voici notre jour. 

49) Sp. Et tu. fo) Sp. quod, relativum. 51) D*cum. 52 &S5)DD. tanti 
arte. Tant d^art proprie eft tantum artis. Sp. de. 54) Sp. haec. 55) D.fi- 
mulatio. 56) D. voiter^ velare* Praeteritum compofitum primae conjug. 
(§io.j velavit. Supinoinr additur ^femininum (§4)» quia refertur ad 
haine^ n. 59, quod generis eft ferainini. 57 - 60) DDO. r^gium imbecil- 
lorura^ odium clandeftinum. 61-66) DDD. digna virtu^Regum , no- 
bile arcanum PaJatii. 67) D. ictater, erumpere. Imperativus primae con- 
jug (§ io.) erumpe. 6pSp. eSift. 69) D. tempus. 70) D. &en, dc 
^ce. 71 & 72 ) DD. noftra dies. Et tu (odium) quod tanto artificiofrous 

D 3 mc 



Injlitutiones. 

hcBc mea velavifj prcefidium imbecillium,odium dilJimulatum.iigM Regum vir* 
Itt/, nobile arcanumRegicd, erumpe, tempus jam ejl : nam ecce diem nojlrum! 

^^ 73 74 75 76 77 7» 79 80 

Montrons-nous toutes deux , non plus cofiime fujetteSy 

91 82 83 84 85 86 87 88 89 

Mais telle que je fuis, & telle que voiis Stes. 

-r ri9°. ^^ ./^? . 93 94 95 96 

Le Parthe ejl cloigne , nous pouvons tout ofer , 

97 98 99 Joo 101 102 to3 

Nous n avons rien a craindre , €^ rien a deguifcr. 

73) D. monlrer, oftendere. linper. prim^ conjug» (§ 10) oftendamus. 74) 
Sp* nos. 75* & 76) I^D. aUf bei)6e. nam deux eft duo, ambo : fo?*^ autera 
ratione generis lemiiiiui acquirit e, ratione pluralis uumeri s. 77 - SoJ 
DDD. non jam fnon amplius) utfubditas. 81) D. fed. 82J D. tel , ta* 
lis. Femininum duplicat A utnulle &iqnelle, (§4.) talem. 8?) Sp* XOit. 
latino more, quia pr?ecefFit talem, dicfendum eft qualis. 84J Sp. ego. 
85) fum, (§ Q.) ii6) & talem. ut n. S^. 87) quaiis, ut n. 83» 88) Sp. 
tu. 89) es,' ^§Q.) . 

90) Parthus. qd eft, r§9.) Q2) D. remotus, procul diftans. q^") Sp. nos. 
Q4)D. pouuoir, pofle. Cliarafteriftica tertiae coiijugariofiis o/r, (§ 6.) 
rejefta, & fubftituto onsy oritur Indicativi praefens ; poflumus. 95 & 
q6) DD. omnia audere. Q7) Sp. nos. q8 & 100) niliil. gemina negatio, 
(§19) Sq) babemus, (§ 3J'to!) D. timere. .?;§ 17) mmd)UlU loz 
& 103) DD. Un^ ni&H jil \>CVbergctT. Ofendamus rjos a:i:ha' (eeo,& tu, o 
odium meum) no.i jmn ut fuhditas, fed talem me, qunlis fum, & tnle te^ 
qualees. Parttms abejl procut : licet audereomnia: niliiljam vel timendum 
ejty vel celandum. 

104 105 Ig6 TO7 lOj} 109 TtO III 

^e haiy je rei^ne encor. Laijfons dilluflres marques ; 

112 ii^ 114 115 ii5 117 118 119 

En quittant , / il le faut , le liaiit rang des Monarques : 

120 121 laa 123 124 125 

Faifons-en avec gloire un depart eclatant , 

126 127 128 129 130 131 
Et ren00is - te funejle a celte qui fattend. 
104 & 105) Sp.Sp. ego odi. 106) Sp. ego. 107) T>.regner, regnare. Indi- 

cativi prrefens '§ 10.) regno. io83 D. adhuc. eriam nunc. 
ioq) D.lai/^er, relinquere. Imperativus f^ 10.) relinquamus. 110& iii) 
DD. iliuftria veftigia. rf* eft articulus partitivus (§15.) iia) D.quitter, 

defe- 



f 

f 



) 



» 

I 

i 



Gatlica, 3 1 

deferere. -BfzSp. nota gerundii in c?o. deferendo. 113) fi. proy?, utpote 
initio conftruftionis C§ 20.) 114& 116) Sp. oportct, necenb eft. 115^ 
Sp. eS* 5Bcnnmatte§ t^unnmp. n^-HQy DDU. fublimem gradum 
imperantium. 
120) Sip.faifant, faciens. Inter ejus Aflrmia (§27)eft imperativus; facia- 
mus. 111) Sp. inde, ^abon. ab lioc regio gradu. 122-125) cumgloria, 
diiceffum fplendidum. 126) D. mii/r, eflicere. Imperativus quartae con- 
jug. mutata ejus Ciiarafteriftica reinous: eHiciamus. 127) Sp. eum. id 
eft, difceffura. 128) D. funcftum. 129; Sp. celley illa. ace/Ie, ilii. 190) 
Sp. quae, Rodogunam intelligit. 131) D. attendre , exfpedare. Indicati^ 
vi praefens in quarta conjugatione , Ciiaracteriftica re deleta fine ulla 
compenfatione. exfpeftat. L pro le , Sp. eum* dilceniim nempe. Odi 
£r miero etiam nunc. Illuflria ntinqiiamiis vrjligiay dum deferimuSy /iquidem 
ita opvs eP yfub/wiem imytrii gradum. yJpiaremus ^faciamiis^ tnde cum 
gtoria difcejfum fplrndiihim 9 eumque (^dijcejjum) funeftum ej/iciamus jRod§-' 
gunce , qucB illum exj\^cciat^ 

A P P E N D I X 

^ De Pronunciatione 

Linguae Gallicae, 
quatcnus a latina difFert^ 



X. Jii pronunciatur ut « vel e. Sic aimai, amavi; ftaire, placere; 
jaire , facere ; lege, asme, plaer, faer. Sed faifant , Jaifons , faifois &c. ab 
j eodem verbo faire, (quae reftius per e limplex fcribunturj raptim per e 
brevilHmum proferenda funt. 

%. jIou pronunciatur ut u. j^out , Auguftus menfis; lege tantum u. 

3. ^ttut o. aune , ulna; 1. 011 ; faute, error; 1. fot. 

4. jlyaf aye, atjez^ ayon, uteya, eye, eyon. ayant . liabens; paye, 
perfolutus; ejcycz, facite pericuium, experimini; r^^ow, radius ; 1 eyaw, 
pey^, effey^, reydw. (Quid iibi velitiiocw, dicetur paulo poft, § 47.) 

5. B in fine nominum propriorum , ubi per Rcgulam Finaiem (^affe- 
rendam % 48) elTe mutum debebat, aeque fonat ac in principio aut medio. 
Calebf Segaub; L Caleb, Segub. 

6. 0, ci, utfeffi camcitej capacitas ; conca^ez, concipite; J^ capafite, 
coiziev^. {jn, ut § 4 , lieu § 17O rVy/, id eft; L fe, 

7,C 



g% Jnjlitutiones 

7. Ccum exigua cauda, five p, ut s. ptapa^ collocavit; L plafa, 

8. Ch ut fclv vache, vacca ; Jicher, afFigere ; 1. vafch , fifcli^. In qui- 
busdam tamen peregriuis r/ifouat ut c feu lenek. Chrijl, Cliriftus; Ecko, 
Echo; 1. Crift, Eco. 

g. D finale , fi fimul pronuncietur vocabulum fequens , quod a vo* 
cali inchoatur , fonat ut t. grand liomme, magnus vir ; quand avez-vous di" 
ne7 quando pranfus es? 1. grawt hom; cant ave-vu din6? (» ut § 4, 
feu§i7.) 

10. Egallicum triplex, a quibusdam etiam quadruplex diftinguitur. 
Incipienti fufficiet nofle , aliud efle e fonorum , aliud obfcurum aut mu- 
tura» Sonorum eft, quoties vel accentu notatur, vel vox eft monofyi- 
laba in confonantem defineus , vel poft illud e fequitur /, r, t, aut litera 
qu3ecunque duplex. Exempla primi genfris funt : marque^figmtyxs; apris, 
\o(\:;fete, feftum; 1. marlvo, aprae, faet. fic & geant, wel etiain geant , ubi 
acceutus occulte intelligitur; l. fch^/«. (n ut ^ proxime fuperiore.) Se- 
cundi generis funt : articuli tes & des ; fes , fui, iuae ; fec, ficcuS; i. 1«, d», 
fee, faec^ Textxi: mortet, mortalis; /■ar/^r, loqui; objet, fcopus; effrotjablet 
terribiiis ; L mortaei , parl^ , obfchae , cffroyabi. eaderaque ratione lifez, 
legite ; exafniner, examinare ; 1. life, examind : nam x &c z tantundem va» 
lent , quantum cs vel gs , & ts. 

11. In ceteris cafibus e obfcurum aut mutum eft ,^ ut vel omnmo 
taceatur, vel certe non nifi tenuiflime proferatur. ^ean, Joannes; s^nf- 
feoirj federe; mangeons , comedamus; bourgeois, civis ; yerrea , ut olira 
fcribebatur, perforavit, penctravit ; vive, vivat ; vie, vita ; 1. Schaw, /' alTtTar, 
maiifchow, burfcho^, perfn, viv, vi. Facile apparet, in his e mutum efie, 
quippe quod penitus omiflum fit. Quid autem fit e obfcurum . aut quo 
modo fonet, e quotidlano fermone germanico declarari poteft. In vo- 
cabulis geloff^lt, (jefafiet/ befucbet/ kitdbt, & fexcentis fimiUbus, aiii vo- 
calem e fimpliciter omittunt , ut muta permaneat ; alii tam obfcure & 
breviter efferunt. ut , fi ita dicere licet, femifyllaba taiitum videri poflit. 
Hunc E obfcuri fonum, difcriminis ergo, deinceps per ^ Crur/?z;ttw) indi- 
cabo. Talia funt: de & le articuli; fe, fibi, fe; wf , mihi, me; n^, non; 
1. df , lcj fCf me , ne. 

1 2. Privilegium E muti eft , quod, fi in duabus continenter fyllabis 
occurrat, fecundum quidem obmutefcat, prinium vei*o aperte pronua- 
cietun parle-je ? loquorne ? wene , ducit ; 1. parlefch, men. 

13. Futurum Indicativi & Imperfeftum Conjunftivi ante literamr 
Einutum habent, trouverai, inveniam; touerai, laudabo; paierois, folve- 

remt 



Galtica. 33 

rem, pcrfolverem ; 1. travrae , lui^ie, psene. Nifi tamen r duplicatum lit. 
verraif videbo ; 1. v;icrr?e, 

14. Prorioiuna rf^ hic^&cftte, hncc , E ante^mutum habent. cet 
article, hic articulus ; cdte paix, \\^r pax ; L s*tarticl, i\e pae. Sic ctiam ho- 
netete . honeftas, urbanitas, aiterum E obfcurum liabet , ctiamfi t fequatur. 
Lonaet^e. 

15. Eaii pronunciatur ut o.reav, aqua; prau, peUis ; 1. lo. po. 

16. Ei utc.pleifie^ plena; Stiue^ Sequana fluvius ; 1. j len, St^n. 

tr. Em, en, ii fintin eadem fyllaba, E fonat ut a, n \eroiit nafale, 
ut Galli appellant, eodemque prorfus modo m pronunciatur. Exemplura 
iamiliare hujus n nafalis in piuribus Germaniae provinciis millies uno die 
auditur, dum n priefertim in fine vocis non plene aut firmiter , fed remifle 
& liquefcens veluti per nares efTertur : mcin, beill , fc^on/ batoon. Huiic 
fonum per w (curfwum) indico, quo faciiius diftingui polfit. Itaque en^ 
femh/e, firaul ; en premire, inde accipere ; 1. anfanbi, aw prandr. at yrenous^ 
accipimus, accipiamus, nec E in a mutat , nec n nafale hnbet : quia en 
non eft in eadera fyllaba : idemque ob eandem rationem accidit \\\ femery 
feminare, omnibusque fimilibus : fic enim fyllabae diftinguuntur, pre-nons, 
fe-mcr, 1. pr^-no;;, l>-md; cum in fuperiorilius E &nafalis mtra eandem 
fyllubara cohaereant , en -fem ^bte , pren - dre. 

i8- Non tamen liquefcunt poft E vocalem literaen&m, fi eas aliud 
n vel m fequatur. yj^w/;/^, muher, enmener , abducere ; ennui y faftidium; 
I. fam, amrafne, annui per u obfcurum, feu mediura inter u & i, de quo 
§43. Si poftfnn fequitur E, fonat ut latinura enn. ennemiy lioftis; 1. 
enn^mi. 

19. Em & fn in nominibus peregrinis, &in /Vw, y/?» , een, non mu- 
tantE in A. Memnon^ Mentor , examen; 1. Memno» , Mewtor, examen. 
bien, bene ; rien, nihil ; Troyen , Trojanus ; Europeen, Europaeus ; 1. bie», 
riew, Trojen, Entopden, diphthongo tamen eu in poftremo vocabulo ad eum 
modum deflexa, quem § 22 exponam» 

20. Syllaba finalis ent, cum in quocunque Verborum Tempore ter- 
tiam perfonam pluralis numeri terminat, non auditur* its aiment, amant ; 
ils portent, ferunt, ferant ; 1. is aem, i port Quod fi proxime fequatur vo- 
calis, & eodem fpiritu ieu uno traftu pronuncietur , ultimura t Verbi au- 
AitMt* difent' ils^ dicunt ; diroient - ils, dicerent ; 1. dis* ti, diraet i. 

21. Vocabulura ^77, latine quoque Eft, s feraper hiabet rautura; t ve- 
rotuncfolum profertur, cum vocalis proxime fequeos eodem tradu 

E pro- 



34 Injfifutionet 

pronunciatur. ;7 ejl vrai, efl vcrun; ; ijt - // vrai? eftne verum ? Uil e vrae, 
&-ivr3e. Particula £> auteni, ad difcrimen vocabuJi/7?, condanter t mu- 
tum fervat. Pime tS' Pad, Petrus & Paulus ; ^aquis & Jndre, Jacobus & 
Audreas, 1 PierrePol,Schak e Awdr^. 

22. £tthabet fonum afluiem diphthongogermanicaei reveratamea 
medium inter hoc 6 & limplex e. Quoties occurret foni hujus neceffitas, 
eum per a- indicabo , curjivum tamen , ut meminerit Ledt r , non efle 
hunc verum & proprium ejus fonum, fed vicinum duntaxat. ceux, ilii ; /«r, 
eis ; \M , iar. De fyllaba euy cum ut vocalis u legitur, commodius ibi« 
dcm agetur. 

a^.Finitio vocum &medio valide , in fine leniter pronuQciatur, 
fort bien, valde bene, optime; tnrdif, tardus; clnf^ caput, perfona prin- 
ceps ; l.for biew per f foite, tardif&chef per f kne. Sed chef d^aeuvn^ 
opus perfeftum, & clef clavis , femper fine f pronunciantur ; fch^ d'flpvr, 
cl^. In xiominibus auf, ovum, bauf bos, & nerf nervus, f in plurali nun- 
quam «auditur, in fingulari tum, cum vocahs fequitur. 

34. G cum infine vocabulorumprofertur,fonumliteraekinduit.yang 
& eauy fanguis &aqua; 1. fawk e o. 

25. Gf, g/, ut fche, fchi. tngagiy obftriftus ; gorgt, guttur^ J. an- 
gafch6, gorfch. 

a6» Gn ut in italico ; five ut n con tilde apud Hifpanos.aut nh apud Lu- 
fitanos. Sonus hic, Germanis ignotus, conflatur e tribus literis ; g blae- 
fo feu imperfefto (quod ad difcrimen veri feu perfefti g per g curfivum in- 
dicaboHiteran,&j confonante. gagner, lucrari; daiguer, dign2iri;feignonff 
fingamus; mignon , gratiofus; Lgagnj6, d«^nje , fegnjd» , mign]6n. 
Si ante gn praecedat diphrhongus 0/, i hujus diphthongi non auditur. ofgnon, 
cepa ; l ognjdii* Si vero pofl: gn fcriptum fit /, aut e fiuale mutum, j con- 
fonans non pronunciatur. feignis, finxi ; digne.ami, digaus amicus ; l.ftgni, 
dign' ami. 

-17. Gue.gui, ut ge, gi.guerre, hellum ; longue^ongsi; languiJhf;0,]Bn» 
guidus; Ugerr, low^, lafigiflii». Excipe aiguille, acus ; aiguifer , acuere; 
& compofita : in quibus iyllaba gui ita fonat, ut in latino pinguis aut dijlin^ 
guiwus. 

2%. H mutum eft pofi: apoftrophum, & generatim in iis vocabulis, 
quae a latino proxime oriuntur ; excepto tantum nomine heros. fffarpii, 
Harpyia ; (f Hotlande^ Bataviae > cFHongrie, Hungariae ; humaniteyirtixs aut 
fchouihumanitatisiAMm///>r,deprimere{ irarpi, d'o]aiid, d'o;igri, uma- 



^ ^ Gattica, 35 

nt^. umili^, ttta>i^-^ fic tempHat> ^ ut 5 43 dicetur. ie heros , herr>s r 
i^hnone, ^ioi .a ; t-uri/ome, virtus heroica ; 1. If h6ro, l'6ro- in, r^ro-iiTm. 
In iis, qu a lariMo vcl omnino non proveniunt, vei tantum longius de- 
rivantur, ^i morelatino fonat. lazard, calus , fors ; hideux, horridus; /ze> 
T^f^w, heri laceus feuhericius; haut, oWm hault, altus. 1. hafar, hido?, lie- 
riflofi, ho. 

29* Confonans j ut fch» deja, jam ; jour , dies ; I. d^fcha, fchun 

30. Tri|j|ithongus eu eundem habet foimm , quem diphtliongus tu, 
de qua ditlum § 22 praepcfito tantum /, & in unam lyllabam coalcfcente. 
lieUy locus ; Monfieur, dominus, domine ; 1. lia?, mowfia?. 

31. ^ finale pr«cedente a^e, a & ue; itemque /7/, aiU, eitl, ouiU, euilU 
ueiilf ailt, fi///; eundem foa.m habent, quem gl Italorum, // Hifpanorum 
aut /A Lufitanorum. Refpondet fonus hicei, quem paulo ante deliteris 
gw ^26 expUcavimus; videiicet coalfcit exg bi^fo , & litera l^ quae (i 
voccbulum non flniat, auditur poO; eam j confonans. Biaefum iliud feu 
imperfectum g hic quo-jue per gcurfwum defignabo. trauail, labor; foleit, 
lol;£tilj dtalos ; rm-u^// , fanda Jila ; 1. travagl, folegl , e/jl, ferkegl. 6r//* 
ler, corulcare ; /f-lf , filia, puella , taitlerf fcindere ; /eveiller , expergifci ; 
fe rouilhr, rubiginoilim fieri ; vmilte, velim, velit ; cueitiir, colligere ; ailtet, 
caryophyilonflos; cnilliere, cochleare; 1. briglje, fii>I; taglj^, s'eveglje, 
fe ruglje, vegl, kegli, ^glj^, cyxglwr per u gallicum, dequo infra fuo loco. 
£ quibus exemplis vides, i conibnantem evanefcere tum , cum poft U vel 
e mut .m , vel i vocalis fequitur» 

^ 32. Excipe vocabula, qu« ab itl inchoantur, ut itlegitime^ nothus; & 
nomme w/7/^ mille, ac ville, urbs ; in quibus /7 more iatino orofertur. 
Omitto cetera, quibus pro antiquo /7/ orthographia melior duntaxat il fim- 
plex reliquit. 

33. Im^in, fi fint in eadem fyllaba , fonant ut en. imparfaitj imper- 
fe6his ; irtr fiffant, inconllans ; coiiffin , pulvinar ; I. ewparfae , eiicoy/ila», 
cufleff. contra miner, lUlTodere ; r////^r, rhythmica facere; ifiimitie, inimi- 
dtia ; L min^, rim^, inimitie : quia m & n non ad eandem fyliabam per- 
tinent, fed proximam polt i inchoant; mi-n^, ri -m^,i-ni-mi- ti^. Imm 
& inn ut i fonant, eo tamen difcrimine, quod m geminum auditur, n uni- 
cum. immobitef immobiiis ; in/ior^n^ innocens; 1. immobil, inofan. 

94. Z/in quelque, aiiquis, quelqu'un, quifpiam , ab aliis omittitur, ab 
aliisnon minus eleganter pronunciatur. Sot, nummigenus; /b/, ftultus,& 
fimilia, reftius fcribuntur jou , fou, &c. L i\x, fu« Sequente tamen vocali, 
// fol Mmour, ftttltus amor ; L k fol amur. 



5& ;.•'•.■•••. 

•:■: V^:.r. qur^tit^ r^.n •'.•■;^iL^:. -,•-•"■''? 'V-M-^niTiMT in rnirm pro- 
ri'^*(':, ::^ii tni^iij v<^c.:jjF. ].,/.;'•.*..;•:. \.[\ rt;: ^ !-..:::k-cj • co Urlu , qucm 
V; .; {^vv^j;M-iviii:u5J. r;.- ■/ :/j. ■■'/;, ivi- .\s (.j!;1.- :o : y^?; //i?/// , noiijCii u;uni, 
i-.iiii ciu.s ,' covtr.\ i-;.i*Lni; ].;'ro;*r l:'-ij , lo» ivm cmiw vicilliin /;o- 
f.- s {'onoratiis; ho'^kruy, fciiciLiis, niihi:hh\ r.ir.abilis ; wo?/ ^/7> , Hadius 
11". '."is ; jc riii nvfvitx, cum de n vAxx.ovm- ; plenuni & germaniiin IbnuTn fui 
r- ^S< n ri^rinei.r, otiorc, bonar, .XMn:il'i , njon cpe, fcb/? l^ni .^verti; quia 
'rrr!nn fpinru coi.rinenter pronunciatur fequcns vocalis. Jmo idem lit, 
ij '• i:ii!tuni .cqiiiJtur. ramener, rcducere ; Tj^;/^, aiiima ; ydne^ labor; L 
rai. \\i\ 1' ani, pcu. 

36. Triphtlicngus ctiu ut diphthongus eu §. 22. corur^ cor ; /ceur, fo- 
ror ; 1. kcew lar, 

37. 0/ feu q/ fonum efTicit inter 6,\ & (5e medium, unius tamen dun-' 
taxat lyllabae. Ego eumpero^ curfiviuH ligniiicabo. f^ioire, gloria ; rro7rf, 
credere ; Roy & loij, Rex 6c lex, nunc /^/ £; /0/ ; 1. glo^/r, cro^r (vel etiam 
crjer) rofl, loflr. Excipiuntur, & utae vel e pronunciantur Imperfeila Ver- 

• bcrnm, Verba in oitre, nomina gouLilia ; & ndroit , folers; enaroit , locus; 
foibJe, imbecillis ; etroit, angurtus ; froid, frigidus ; ciroit, dexter; cum fuis 
quneque dcrivatis. Sic fiOiivoit, poterat; hatiroit, Tx^diHcavet ; paroitre, ap» 
parere ; faroifoit, avparebat ; Fraiifois, Gailus ; y/;//;/o7/,'Anglus ; fyiilatjotf, 
Mediolanenfis ; 1. puvae, batirae, paraetre, parselfre, Frawfae (fed Franfoir, 
Francifcus, 1. Franfo/z) Ay/glae, Milanae. Crois, credo , & croit , credit ; 
cr», vel cro^. Soif, fim, fis, & foit, fit , fonat ut ae ; fed /o/V, eflo , vel 
inllar adverbii pro //[/^, ut oa. foit que cctafoit, ou non, five lioc ita fit, five 
non ; 1. foa ke f Ja fae, u now. 

38. Ou ut u. la tour, turris ; 1. la tur. 

39. Qm femper fine u pronunciatur. quand, quando ; queU qualis.; 1. 
caw, kel. In nominef/M^, quiaque, auditur q fequente vocali , & ia fine 
fentcntiae ; alibi mutum eih cinq /ionnnes, quinque viri ; noiis etions cinq^ersL^ 
irns quinque; cinq w///^, quinque millia ; 1. fcwk om, nus ^tiow fewk, feii 
mill. 

40. R in notre , nofter, rofrf, vefter, nunquam fonat , dum Sub- 
ftantivum fibiconjunftum habent ; ied tum tantum , cum fine Subftantivo 
& articulo munita ponuntur. Notre Pere, Pater nofter; votre ame, aninA 
tua, ie notre, nofter; la votre, veftra; J. not per , vot ara , \e notr, la 
votr. Sic etiam quatre Louij (Tor, quatuor nurami aurei Ludoviciani ; Ucat 
lui d on 

. 41- *y 



c 



n 



4r. S inter dur.s vor.iies 1 wcxi, riji;ij:D hrJjer iriorr liitir.'-' : rliL-', ^y 
jjoft iyiinbam /» duruiiuV pviic auj !'aUa;i: r.:u1ituv. y/iifon nitio;/(:r...r, 
lcire; jrtjmtir, pr?}erep.tike ; 1. r-^ioj/, Viwoax, prellk/iti. 

4^. 7Vfeviuentc vocali, iii iis vocnjulis , ^un? Latitii ut d elitiru.il. 
fonatutfs; inaliis utti. aSiov. aaio; patience ^ patientja ; /7roi'/'.Vy>, Viiti- 
cinatio; 1. acHiow, paflia/is, proiciri. contra qv.efiion, quneltio; ttions^ era- 
xnus; tieu, tuus; portivy pars ; 1. i^eftiow, ctKWi, tic« parti. 

43* Vocafis u fono quodimi uiedio jnter i & u iatinum pronuncia- 
tur, qualem Graeci ypfilo , Hebrsei fuo u brevi feu kibbAds tribuei\inL 
Signum ejus apud me crit umrfiviim. Sic du, genitivus srticuli; rfi?, de* 
bitus; Mfie,\\m;me, platea; fonant ut df/ , u\\, xtu Diphthongus eu ia 
Supinis feu Participiis , in Pr?tnorito fimplici , & Imperferto Conjunftivi, 
vXu modo expHcatum prpfertur, &: m plerisque ad meliws orthographiae 
leges etiam per « fimplex fcribitMr. emeuj coujnn.rus; evt , habuit; euffe^ 
habcrcm ; veu^ viliis , vifum; & ab co derivatum fubftantivum veui, 
eonfpeftus ; 1* emw, «, f/fs, yn. 

44 la coiifonante i;cavcndam, ne vel tam afpere, quam v confo- 
nans Germanorum ; vel tam leniter, quam eorundem w, eiferatur; vera 
enim ejus pronunciatio ell eadcm penitus , quam v italicum, hifpanicum, 
lufitafticum, ipfumque etiam btinum expofcit. vie, vita; versf verficulus; 
1. vi, vef, non fi, fer, fed fono mitiore, inter f & w medio. 

45. X leniter pronuncia. exciucer, preces audire; exil , exilium; 1. 
egfofe, egfil. Si in fine jus fonandi acquirit ob fequentem vocalem , fit s. 
cux amisy amicis ; dix ecus, decem aummi fcutati ; I. os ami, dis 6 u. Idem 
contingit in numeralibus, dixime, decimus; fxicme, (extws ;foixafitey fe- 
XBgint2i ; foixantieme, fexagefimus; L difiem, fifidm, foafaiit, foafan- 
ti^m. 

46. 2" fono cum i convenit, atque illud etiam cum eo commune ha- 
bet, quod inter duas vocales pofitum confonans fit. motfeii , remedium, 
ratio; envoyer^ mittere ; l mojew, ai/voje. quae& fcripta reperies mosen, 
envoier. 

47. Z ut s. ozur, color caeruleus ; 1. afirr, 

48. Regula finalisefl: haec, confonantes generatim (exceptis / & r, 
de quibus poftea ) in fine vocum mutas efle, nifi vocalis occurrat initio fe- 
ouentis vocabuli , idque uno traftu feu codem fpiritu pronuncietur. nous 
Jauons, nos fcimus ; fes freres, fui fratres ; deux doigts, duo digiti ; vingt li- 
vres^ viginti librae ; corjps mort^ cadaver ; leur refpeSt envers ^efus- Chriji, eo- 
runa reverentia erga Clu-iftum Servatorem ; l nu flavow, lae frer, dce doa, 

E 3 ve» 



38 ' Injtitutiones. 

ve« livr, cormor,lfl?rrefpe afiver Schffw-Cri. at in fequenti6us revivi- 
fcuntconfonantesfinales, ob adhaerentem fibi vocalem: iHtt/ avons , nos 
habemus ; fes amis , fui amici ; deux horloges , duo horologia ; vingt ecus^ 
viginti nummi fcutati ; agreables entretiensj jucunda colloquia ; deurs t/eux, eo- 
rum ocuii; fansartifice, fineartificio; 1. nusav6«, fass ami, do^s orlofch; 
vent ^ctt, agr^bls awtr-tiew, lorrs \ce, fa»s artififs. De finalibus b, d,f g, w, 
11, q, Xj diftum ett fuo loco lupra. 

49^ L finale pafiim fonat. martiaU martialis ; w/V/, mel ; teU talis; K 
marffial, miel tel. i/, ipfe, & Us , ipfi , fequente confonante fiunt i, fe- 
quente vocali //&//. il court, currit ; ihjouent, ludunt ; il a, habet ; ils ont, 
habent ; 1. i cur, i fchu, il a, is on, 

50. R finale poft diphthongum , & in monofyllabis , auditur pour, 
pro, propter;r/fl/r,clarus; t'oi>, videre ; cceur, cor; ;lw, per; car, nam;I. 
pur, claer, vo^r , co^r , par , car. At jMonPeur, Dominus, Domine ; 1. 
monWce. Infinitivi in er & ir femper habent r mntum, fi fequatur confonans; 
/r totum auditur fequente vocali; idemque accidit nominibus in /V, quae 
e Verbis oriuntur. fatiguer, fatigare ; baiir la maifon , ji:. ificare domum; ba^ 
tir une ville, 2sdific2iTe urbem; tep[aifirf voluptas; le rtftntir poeniteutia; 
plaifir innocent, voluptas infons ; 1. fatigtS bati lam;efow, batir «n vili \e 
plesi, \e r^pawti, piesir inofaw. Silet ( tiam r in danger, periculum ; wr- 
ijfff, ars; etranger, externus ; &fimiliLiis, 

f I. AdReguIam Finalem pertin ntnoniina compofita, Meffieurs, Do- 
mini ; Mesdames, Dominae ; Mesdemoifetles, Virgines ; quorum ihes fuuni / 
^mittit. 1. maelii^, mjedam, maedmofllell. 

f2. Trima id eft, duo punfta fu jra vocalem idcirco imponitur,ut 
pronunciandi ambiguitas toUatur. pais^ regio ; aigui', acata ; amh':gue\ am- 
bigua ; obeir, obedire ; feUlftr, eventu o[)tato porin ; poefie, ()oefis, poema ; 
p6-i, aegfi, anbigir. ob^-if r^fifTi, poesi. i£andem pronunciationem aiii 
mdicant per 6 : o^rf r, reufftr, poefie. 

53. Literae in meliore orthographia extinft», ubi in an^iquioribus li- 
bris adhuc exaratae occurrunt, ubique omittendae funt. cuquerir , acquiri*. 
re ; maiftre, magifter, dominus ; efcoti. fchola ; ffavant , doftus ; connoi^ 
tftf cognofcere ; fouffrir, pati ; bcittre, caedere ; nepveu , nepos ; 1. aker , 
maetr, ^col, flavi», conaetr, fufri, batr , n^vaf. Sic, etfi legas pourra. 
poterit ; pourrois, poflem ; pardonnera, ignofcet ; infideltite, infidelitas; con- 
damne^ damnatus ; lionnore, honoratus : tamen pronunciabis pur^ , purae, 
pardoneiif enfideUte; coiidan^, onore. 



Gattica. 39 

54. Peculiarem attentionem pofcit litera /, quas e pjurimis vocabu- 
lis ante confonantes eje^ia , in multis tamen jus fuum obtinet. Catalogus 
eorum » iu quibus baec litera etiam nunc fcribitur & auditur , in Peplieri 
Grammatica extat P. I c. i. Sed omni erroris periculo vacabit is, qui 
optimos & noftrae aetatis libros fibi iegendos fumet , & Lexico non antiquo 
utetur. 

55. Poemata & orationes public» compluribus literis fonum conce* 
dunt , quibus eam fermo quotidianus adimit : ibi enim etiam E alioqui mu« 
tum, & finales pleraeque confonantes pronunciautur, fi proxime fequatur 
vocalis« Exemplum addam celeberrimi Reftaiti (Rejlaut , Principes de la 
Grammaire Franpoife) quo nemo accucatius linguam iianc perfecutus eft : 

que tf ecrits obfcurs , de livr£s ignores^ 
Furent en ce grand jour de la poudre tiru ! 

O quot fcripta obfcura & libri ignoti fuere magna illa die e pulvere pro« 
tradi ! 1. k^ d'^cri obfcur, de livr^ ignjori^ furet aif ce gran fciiur ae la 
pudrf tir6: 

56. Unum fupareft , de quoLeftorem admoneam , multas hic mi«' 
nutias a me {^raetermiiTas, no 1 oblivicne aut cafu, fed eo confilio , ne co- 
pia incipientes obruerem. &c (tudium difcendi infringerem : juvat quaedam 
ignocare principio, praefmim quae&r^o pccurrunt, 6c ufu &ciliusquam 
j^ulis addifcuntur^ 

EXEMPLUIM 

Segaud> in Laudatione Funebri Leopoldi Dads Lotharingis» 

^e te vois au premier bruit dune guerre fainte^ emporte par une ardeur bien 
Shel voa o pr^mie brui d*un gerr faent , a«port6 par un ardfl?r bien 
fuperieure& au feu deC&ge^ & a faiguillondufang: jelevois voleraufecourf 
ffip^ridrr e ffl? d^r^Ich, e ar«gwiglj6» dulTafirfchelvoa vol^ o fifcur 
di la Religion menacie. Ni tes detices d'une Cour Imperiate quit abandonne, ni 
de lar^Ufchio»mniaf^. Ni bd d61ifsd'f<n cur enp^rial kil abanddn, ni 
les tendrejes (fune Reine mere dont it s eloigne.nitafatiguedespeniblesmarches 
lae tandrefs d^un r^n mer dont is ^logn, ni la fatig dae p^nibl marfch 
auxquetlesit nejlpointfait, nifhorreur des perits inevitables ou it court^ rien 
d^ell in € poen £» , ni lorrtrr dae p^riU ia^vitablt u i cur , rien 

n^arreet 



40 Inftitutiones Gatliia. 

narrkefon rapide ejfor , des que la caufe de Dieu rappetle. Ilprend pourconfeit 
narraet (bnxapid eflbr, 66 }ie la cos deDifl? rappell. I pra» purcowfeijl 
fon courage/fes Lorrains pour compagnons^pour drapeaufon nom.&fon zHepour 
(on curafch, fae Lorr«» pur co»pagnj6»,pur drapfS fo» now,e io» f«l pur 
guide. Quie/i-cequiranim ? quieft-ce qui Finftruitl fui eft-ce qui tarm ? qui 
gii Ki ^ -fki lanim? ki e- fki le»(trui? ki 6- fki larm? ki 
eft^ce qui taguerrit ? La pictc. 
e - fki lagaerri ? La pi^t^. 

Video illum , ad primum de bello facro rumorem , abripi ardore, 
& aetatis ignem, & ftimulum fanguinis longe fiiperante : avolare illum 
video ad opem periclitanti ileligiDni ferendam. Nec deliciae palatii Cae- 
farei, quas derelinquit ; nec amor tenerrimus Reginae matris , d qua di- 
fcedit ; nec difficilium itinerum labor, cui nondum par eft; nec inevita- 
biiium, quibus occurrit, periculorum horror , niliil rapidum ejus abitum 
remoratur, mox ut caulfa DEl vocat. Forcitudine animi pro confilio 
utitur : Lotharingos fuos comites , fuum ipfius nomen pro vexillo , cae- 
leltem ardorem pro duce habeL Quis eum animat ? quis docet ? quis 
armat? quis eum belloaptat? Pietas. 



o^ 

'^^'%j^ 




INSTI- 



INSTITUTIONES 

I T A L I C iE. 

j. A rticulus definitus idem eft Italis , quod nobis \>tt & t>it Mafculinus 
-^ ii & /o, Femininus la, (neutro carenL) lic declinantur : 

Singutaris. Pluralis. Singutaris. Pturatis. Singularis Pturatis. 

Nom. &jicc. it, UtMn. iMMt toMtMn. gti, tie. ta, bie. te, fete- 

Genit. detM^. deiMMt.deUo,\n^. degtiMt detlaMt. delleMU 

Dativ. at, Uttt. ai,a\Un. attoMnt. agliMn atla, \itt. atle, UU 
Abtat. datMn dai,da\ datlo, aagti^ dalla^ datle, 

Um ^mUn. ^on^tm. ^mUn. ^onUt. ^onUn. 

a. Articulus indefinitus eft nota cafuum, iis fere nominibus praeponi 
folita, qu2d apud Germanos articulum ante fe nullum habent : qualia funt 
nomina propria» pronomina, articulus unitatis feu eitt/ eine* Genitivus 
eft di , Uativus a , Ablativus da : Nominativo &c Accufativo caret. e« g* 
teguerre di Cefare, bella Julii Caefaris^ a noi, nobis. da Parigi, Parifiis. un 

pocodipane, tin wenifl Q5rob. ittetto d^una cafa, H^ 2)a(() eineS •£)aufed- 

)• Hi articuii cafus indicant » quibus nomina Italorum carent. Plu- 
ralis e Sin^ari fit mutato a feminino in e, mafculino in i ; e,o , plerum- 
que & 10, m i. jlta^ ala : ate^ alae. Profeta, vates : profeti, prophetae. A- 
Jce, i)ifcis: pefci , pifces. Nodo, nodus; nodi, nodi# Figtio, mus: fgti, 
filii« a, iy if 6ci funt immobilia« 

4. Adjeftiva in o feminina fiunt mutato o ina. Cetera funt generis 
communis. 

5* Comparativus fit praepofito adverbio piu: Superlativus , praemifib 
articulo definito , & eodem piii. Eft & Superlativus in iJTmo. Comparati- 
vus Genitivum regit. e. g.facondo , facundus : piufaconao di Cicerone: Tul- 
lio eloquentior : facondiffimo, valde difertus : it piu facondo, omnium difer- 
tiffimus. Par eft ratio in adverbiis : prejlo , cito j piu prejlo, citius. dotta-- 
mentCf dofte; dqttij/imamente , do£tifiime. 

6. Verba omnia ad tres Conjugationes revocari poifunt, quarum 
primae Infinitivus in are, alterius in ere, tertiae in ire defmit* Has ipfas fyl- 
hbas charafterifticas fi fubftitueris in earum locum, quas in Tabella Con- 
jugationimfi mox proponam , Lexici ope fignificationem legitimam facile 
]avenie8."Sed hoc m Exer^itatione perfpicuum &ciam. Nunc.Verba duo 
# F auiu- 



4^ Inptutiones. 

auxUiaria videamus, e quibus Itali , utnos Germani , ceterorum omnium 
Verborum tempora coagmentant. 

7.' Conjugatio Verbi Jyere ^ Habcrc^ 

Ego: Tu. lUe. Nos. Vos. IllL 

Indicat. Prsef. ho^ haU ha: abbiamo, avete^ anno. 

Imperfett. avevo (eva^ avevi 9 aveva : avevanio^ avevate^ avvvano. * 

Praet. fimpl. ebb'h avejii. ebbe : avemmOf avefley ebbeio. 

Praet. Comp. hoavuto, hai avuto^ ha avuto : abbiamo avuto^ avete avutOf anno avuto. 

Plusquamp. avevo&cc. ut Iroperfettum addito uhi^ue avuto. 

Futurum. ♦ ♦ averd^ averai, averd : avenmo^ averete^ averanno. 

Imperativ. abbi: abbiamOf abbiate. 

Conj. Praef. , afefefl, abbi(abbia)abbia: abbiamop abbiate^ abbianoi 

Imperf. L avejfi^ avejji^ avejfe : avejjimof avefle, avejjero. 

hnfetfeduU* ** auerei, ayereflif averebbe averemmo, avereflSf avtrebbere 

(averia): (iano). 

Praeteritum. abbia &c. ut Praefens, addito ubique avuto. 

Plusquamp. avejfi &c. ut Imperf. I, addito ubique auuto, 

Futurum. averd &c. ut Futurum Indicativi, addito ubique avufo. 
Infinitivi Praefens. avere. Praeterit. avere avuto, Particip. Praefentis, avendo; /Vaeteriti, 
avendo avuto. Supinum. avuto. 

• Saepe in hoc Tempore omittitur alterum t/, fcribiturque auea^ aveano. 

** In utroque horumTemporom paiHm omittitur e poft v: avroyavrai &LCMrei^vrefli &c. 

8. Conjugatio Vcrbi Efjere^ Efle^ 

Ego. Tu. Ule. Nos. Vos. lUi. 

Indicat. Praef. /ofw, yjr/, i; fiamOf fiete(Jete) fom. 

Imperfeft. era (ero) m, era: eravamo eravate(erate) erano. 

(eramo) 
Praeter. fimpl. /tt/, Mi(fofli) fu: fummo. fufle(fofle) furono. 

Fr2et.Cotnp. /ofwflatOf Jeiflato, eflato: Jtamo flati^ fiete ijete) /onoflati. 

flati, 
Plusquamp. era (ero) eriflato, eraflato: eravamo (a-eravate (ate) eram flati. ^ 

ftatot nio) flatif flati^ 

Vuturum, Jardf farai^ fard: faremo^ /arete, faranno. 

Imperativufi. fii (fta): fiamOf fiate^ 

Conjuntt.PraBf.^a, fi^(fii) fi(*: Jtamo, fiate, fiano (fiem, 

fiino). 
hnpeTie&.LfoJJi(fuJli)foJli(fuJfe)foJfe(fuJfe);foJftmo^^^^ (fufle) fojfero (fuf- 

fimo) Jero) 

* Iipper- ' 



Itaticce. 



43 



Ego, 
Impcrfeft, II. fareit 

Praeteritum. fiaftato, 



Plosquanip* 
Futurum. 



&LC,flatd)f 
jarojiaioy 



Tu. Ille. . Nos. Vos. ^llli. 

Jarejlif JareiAe (faria) : faremmOf farejlef /arelbero.eh, 

bono, iano). 
fii (fia) fiaftato : fiamo ftatiyfiateflatif fiano &.c.ftati. 
ftato, 
JoJj}ftatOf foffeftato : foffimoftatijofteftoiij foffero ftati. 



farai ftatqfardftato : faremoftatifareteftati.farannoftati^ 
lafinitivi Prafens. ejfere. Praeter. ejerc ftato. Particip. Prsefentis, ejfendo (Ja^ido) yPrate- 

riti, eftendoftdto. Supinum. ftato. 



9. Tabella III Conjugationum^ 



IndicativiPraefens. 



Imperfeft. 



Ego. Tu, Ule. Nos. 
10 i a: iamo 

% o i e: iamo 

3 (//?£)) / (ifci) e:{ifccy.iamo 
j. ava(avo)avi ava: avamo 

2. eva (evo) evi eva : evamo 

3. iva (Jvo) ivi iva : ivanio 
Praeter.rimplex.i. ar afti o: ammo 

2. ei (etti) efti e(jtte):emmo 

3'ii ifti ^- immo 

Praetcompof. bo hai ha: abbiamo 

T. ato. 2. uto, 3. ito, 
Plusquamperf. avevo (aveva) avevi aveva : avevanio 
I. ato. 9. uto, \ 3. ito. 
erd erai erd 
erd erai erd< 
iri irai " ird^ 



Vos. 

ak 

ete 

ite 

avate 

evate 

ivate 

afte 

efte 

ifte 

avete 



Illi* 

afio. . 

ono* 

ono (ifcond), 

avano» 

evam, • 

ivano. 

arono (oronoy^ 

erono [ettero), 

trono. 

anno. 



avevate avevatto* 



Futurom. 



I. 

2. 

3- 



Conjunftivi Praefens. r. 
2. 

3- 
Imperfeft.L i. 

2. 

3- 

bnperfe6t II. i. 



eremo 
eremo 
iremo 
iamo 
iamo 
iamo 
iamo 
iamo 



Imperativus» j.at 

a^i: 

S.i (ifci) 
i i i: 

a a a: 
a(ifca)a(if'ifca a(ifca):iamo 
afit afft affe: affjmo 
effi efft . effe: ejpmo 
ijfi tjji iffe: ifftmo 
erei erejli erehhe: erefnmo 
2.*** erei erefii erebheieria):eremmo 
^ irei irefti irebbe: iremmo 

♦ In Iioc Tempore v faepe omittitur. credea , cfedebat ; credeano, credebant* 
•• Olim etiam dicebatur: amardy aniarai/amard &c. 

»•• In dnobus his connexisTemporibus e anta r frequenter fupprimitur./^frp,Crfam-po'- 
trdt poterlti potremmOf poflemus, dovrebbCf deberet, 

* F a Praeter. 



erete 

erete 

irete 

ate. 

ete^ 

ite. 

tate 

iate 

iate 

afte 

efte 

tfte 

erefte 

erefte 

irefte 



erawiOi 



♦ * 



erantu). *♦* 
iranno0 



tno* 

ano* 

ono (ifccnui}^ 

affero. 

ejfero^ 

ijjiro. 

erebbero\vt\ ehbch* 
erebhero)nOf aut 
irebberojiano* 



44 Inptuiionet. 

Ego, Tu. IUe. Nos, Vos^ Dli. 
ftxtetitxm. abbia abbi(^abba) abbia: abbiamo abbiati abbiano. 

x.ato. z.uto 3. ito. 
Plusquamp. aveffi avejft avejfe: avejpmo avefte avejjero. 

I. ato. a« uto, 3« ito. 
Futaraiiu averb averai averdx averemo averete averanno» 
X. ato. 2. uto. 3. ito. 
InfinitPner, i.are. Praeter. avere i.ato. Particip. PraeC i. ando. Particip,Praet.av^»rfo lato. 
a.ere. 2.uto. %.endo. a.uto. 

^.ire. i-ito. ^.endo. ^.ito. 

Supinum. i. ato- 2. uto. 3. ito. 
Ad hujo^ Tabellae normam conjuga jimare, Credere, Sentirei 

10. Verbam Paffivum compomtur ex Verbo Auxiliari EJfere, & Su* 
pino feu Participio. e^ g. i lodato, laudatur. non fara intefo , non intelii- 
getur. ' 

11. Multa Verba loco Auxiliaris -/f t;i?r^ conftruuntur cum Efferel ut 
in germanico multa pro Auxiliari ^^htlX aflumunt @eQn. Sed id renfum non 
mutat. i arrivato , ec 1(1 anfielaitdet. era caduto, tt mt flefaUen. 

II, Infinitivo feepe utuntur pro Imperativo. Non ti voler abufare della 
mia bonta, noli^ bonitate mea abuti. 

ij. Dif fl, da, per, ante Infinitivos Verborum fenfum efficiunt vel 
noftris Gerundiis parem, velabiisnon longe recedentem Siamo in pericolo 
di cadcre , fumus in cadendi periculo. quejlo i neceffario a difendere la . ittk, eft 
hoc necefiarium ad urbem tuendam. abbiamo datemere, WtC ^CJitVt iUfUCC^^ 
ten^ f^ dimojlrare la veritk , ad demonftrandam veritatem. 

14. Supinum feu Participium primae conjugationis nonnunquam con« 
trahitur , omiflb eit. privo, privatus , pro privato. carico , onuftus , pro 
caricato^ 

15. Italorum Participia commode folvimus per particulas pojfquam, 
cum^ quia, & fimiles. Lavendo detto, cum id dixiffi^t. vedendo lofdegno delfuo 
maejlro, indignationem magillri fui cum videret. ^nita ta guerra^ Bnito bel- 
lo, pofteaquam terminatum id bellum erat. ejfendo biafimcUo da tutti, quia 
reprehendebatur ab omnibus. 

16. Verbis paffim affiguntur particulae, quae frequentiffime ultimam 
eorum vocalem abforbenL e. g. vottarfi indiOro , vertere fe retro , ex t/o/- 
tare & Ji. Ubi cavendum , ne ambiguitate vocabuU decipiaris : nam e. g. 
auvezzati a cio, fi primum vocabulum fit indiflblubile, fignificat, aJuefaSti 
adhoc; at fi conftet ex auvezza & ti, e&,ajuefac te ad hoc. Sic etuuu conten-^ 

tatij 



Itatica. 4^ 

tatif guardan , fi vocabulum unum fint, refpondent noftris, xontenti , cu* 
' ftoditi; fi cum Affixo conflata » idem funt ac t)ecflnuge btct)/ hmaf^tt bi(6. 
Saepe duo Affixa concurrunt voglio dirvelo , id) tOtU ti eU0 fOftcn, ex dire, 
dicere, ve, vobis , &ilo, id. Aliquando Affixa Verbis non tantum voca- 
lem ultimam toliunt , fed etiam confonantem proximam e. g*frapporJi, fe 
interponere,ex /rfl/yoff^ & Ji. proporfelo , id fibi proponere, ex proporre, 
yi , & lo. 

17. Si Affixum jungitur Verbo accentum habenti in ultima, accentus 
omittitur , fed ejus loco prima Affixi iitera duplicatun Fatlo , fac id , ex 
/4 & to. diraffi, dicetur, ex dira, mtb fagen/ &/ » tnatt. ufocci gran cariti, 
magnam nobis caritatem exhibuit , ex ufi^ & cu Imitantur hoc aliae qu%« 
dam particulae, quae ubi cum aliis coalelcunt, amifib fuo accentu , eorum 
primam literam geminant: ut, neppure, nemmeno, ne quidem ; /rronf^^ fi« 
cut; appena, vix; appunto, omnino, prorfus ; piuttojfo, potius: ex nP /1, 
di piiif & purCf menOf come^ pena, punto, tojlo. Euphoniae caufia dicitur af" 
fanniancif pro affanniamoci, minn converfo : ipfi nos faftidio imjplemus. 

ig. Officii & honoris caufia ufurpant pronomina ella & lei , licet ad 
viros fcribant , intelligendo Vbfftgnoria Excettenza &c^ Veftra Dominatioi 
Veftra £xcellentia« 

De ufu Lexicorumi & Spicilegii noftri. 

19« Apoftrophus fignificat deefle vocalem. ancKegli, etiam ipfe: pro 
ancke. detfejfer cojlretto^ debet cc^i : pro deve. un DlOfatfuomo, DEUSno^ 
mo faftus; pro/atto. fic/'.pro/a, lo; d§lF, alP, datl\ pro dellaj detlo, alta, 
atlo.datla, datlo. gf, degf, pro gti, degti. d^ pro di aut da. s* pro fe &Ji. Quae 
fi integra quaerantur , in Lexicis aut Spicilegio reperientur. 

20. Etiam absque Apoftropho in fine vocabulorum e &o frequentif- 
fime omittuntur. Signor , dominus ; Jinir, finire ; zecchin, nummus aureus 
Venetus ; iprojignore, Jinire, zecchino. a&i raro auferuntur. or^ ognor, an^ 
cor^ pro ora^ ognora^ ancora. Quejlifono i Magnati maggior di tutti, hi funt 
Proc^res onmium primi , pro maggiori. 

2U Cum ante vocalem uitimam confonantes duae inter fe fimilesoc- 
cuprunt, (aepe illarum altera fimul cum vocali decerpitur. an , dan , van^ 
pervertiran, pro annoj habent, danno, dant, vanno, eunt, pervertiranno, per«' 
vertent PeioTt jpor^ ^xofciorre , folvere, porre^ ponere. poetice corrm pro 
corremmo , coUigeremus. Haec ergo qui defiderat» int^ra inquirat necef- 
fe elt 

F 5 i2.Li- 



46 Injlitutiones. 

22. Literam h palTim in iisdem vocabulis alii fcrihunt, omittunt alii» 
Quare alteronon invento, ad alterum recurres. 

13. Saepe trajiciunt literaswg-.fcribuntque promifcuegittng^r^&g/iig- 
nere^ fpinegere Scfptgnerey aliaque fimilia. 

24. Z&ct ante duas vocales iteni promifcue ufurpabatur olim, grazia 
& gratia. . - 

25. Nomina in nro pro arbitrio etiam pera/o finiuritur. Gennaro.Febra* 
rOj vel Gennaio, Febraio, 

26. Nomina in a, quae articulus le praecedit, a fingulari proveniunt. 
ie ditai le iiova &c. a ditOj uovo. 

27* Vocpbulis, quae inchoantur ^b / duro(feu a duabus confonanti- 
bus, quarum prior ell /), eiiphoniae gratia perfaepe 1 praefigitur. llpffbf 
con ijludio. qixd^re Jlejb^ JJudio. Contra quidam initioeandem vocalem re- 
cidunt, fcribuntquee.g. gltmpieghi, allanfi^ita^ tuttol mondo, pro impieghi, 
infnta, iL 

28» Saepiflime inter c^cg &/ vel /anaphoniae fervandae gratia // inter- 
cedit,^uod in vocabuli fl:irpe non reperitur. bocche , iaghi, paghero , rechi, 
quaere bocca, lago, fagare , recare. 

29 Si vocalis accentu aUas notari folrta , fcribatur forma m?ijore,ac- 
centus loco fignatur apoltropho. 0' Penitenza ! O" inferno! Aut poeiiitentiam 
(elige) aut inferos ! nam eft aut, veL 

30. Noraina Italica , quod crebro accidit , nunc incrementum , nunc 
diminutionem capiunt. incrementum indicat exitus in one , accio, accia ; 
imminutionem terminatio in ino , />//i, etto^ etta , eUo , ella, uccio , uccia, 
uzzo, uzzay olo, uofo, cciuolo, cciuola , onzolo. e. g. tronco , fi:irps ; troncone, 
ingens truncus. la cafa, domus : il cafone, magnum aedificium. libroWioer: 
tibraccio, magnus (&malus) liber. buco, foramen; hucolino; foramen cxi- 
guum» bugia, mendacium : bugietta, mendaciolum. laccio, l^qweus: lacci^ 
uotoy funiculus. libro, libretto, libellus. hiedico, medicus: mediconzolo, vilis 
medicus. &c. 

51. Adverbla ab adjeftivis farmantur addendo mente, ut inanifejf^fncnte^ 
manifefto ; dottijpmameme, doftiifime ; ottiniamente, optime ; a maniJ}J}o,dot^ 
tijfwio, ottimo. 

32, Si Compofita in Lexico defint, quaerenda Simplicia* Id quo ex- 
peditius fieri poHit, Catalogum Particularum omnium, quasVerbis [rae- 
figunt, adSpicilegii calccin reperies. Fit nonnunquam in italico, quod 
in. latino, ut Compolitum a Simplici paulum recedat , facile tamen aguo- 
(cendum. e. g. comprimen\ deprlmere, a premere ; dirigere, ab reggire. ' Ut 
copiae parcerem, inufitatas ijuas Jam llirpes ia Spicilegio poiui , ut dur- 

re. 



Italica. ^ ^y 

re^/umere^ ciderif ne compofita, quae multa funt, finglllatim cogerer ao- 
numerare. 

38. Superfedere quaerendi labor^ licebit faepiflime , fi haec obferves; 
Latinorum / poil b, c,fy & p, ab italis in i plerumque mutatur. Sic Bibbia^ 
Biblia: chiave, clavis : fiore, flos : piano , planus. i^tinorum Sf & pt in 
duplex t convertitur. frutto, fruttus. fcritto, fcriptus. Ettore, Heftor. Ph 
& X iaf& s aut^transeunt. Filo/ofia, Piiiiofophia. Orfeo, Orplieus. Fe* 
tonte^ Phaethon. &r/^, Xerxes. Majfvno ^ Maximus. Confonauti noflr» y 
praeponunt g. g/firf/Var^ judicare. Giobbe, Job. Giefu vei Gefu, Je(us. Jam, 
Le6tor Candide, omilOs ceteris omnibus , qu% iiic fubjicio , ad Exercita- 
tionem transgredere, quam po(t Spiciiegium & Particuiarum Cataiogum 
habes. ^ 

De vocabulis pocticis* 

34^ Articulum definitum poet« veteres feparabant de la^ de lo, de le, de 
iij ne ta, pro dtlla, dello, delte, dei, nella. 

35. Vocabulis, quorum ultima fyllaba accentu notatur, poetae addunt 
dcy omiflb accentu« etade pro etd , virtude pro virtk. 

36. In fine nominum pro elti & egti ponunt ei. augei, bei, capei; pro 
augetlif belti, capelli. X\c&L cauai, pro caualli. 

37. Perfonam tertiam fiugularem Praeteriti fimpiicis formant in eo & 
10, piuralem vero in ar, ir, ur, aro, iro orno. e. g. cadeo, cecidit* empioj 
impievit. moriot mortuus eil. amar, amaro, amomo, SLmsnwnt gir , iverunt* 
/iir, fuerunt. 

38. Amant e diphthongis abjicere vocalem alterutram. e g. movo, 
novo, core,fetep pro muovo^ nuovo, ctmeyfiete. 

SPICILEGIUM 

eorum, 
CLU^ IN LEXICIS 
reperiri non folent^ 

A- 

Jlceefi^ f, eroi accendi, it, erunt. ab Accorfi{jn) e, ero, (/')• animadver- 

accendere» ti, it, erunt ab accorgerfi. 

Idccefo, Supinum. ab eodem. jiccorto, Supinum. ab eodem. 

jldp 



48 



InJlitutioniJt ^ 



Ad, ante voc^em, pro a dativo ar- 

ticuli indefiniti* 
jJdemmo, poetice pro auvedmmo^ a« 

ninaadvertimus, obfervavimus. 
Jiffijfu e, ero: vexavi, contriftavi, 

it, erunt. ab afflgegere. 
Affiitto, Supinum. ab eod. 
jfggiOf habeo. iigg/a,habeam,habeat 

poetice. 
Alma, anima, animus. poeticum. 
AUri, vro altro, alius. 
Andro &c« ibo &c. Andrei &c. irem 

&c ab andare 



c. 



C ante A, pro che. e. g» chai ? quid 

habes ? 
Caddi, e, ero: cecidi, it, erunt» ^ca^ 

dere. 
Caggio.c^do. caggiamOyCSidmus.cag^ 

giono, cadunt. Caggia &c. cadami 

as, at*&c. poetice. 

Catfe, interfuit, e« tfl ^awtt gele^ett 

gewefett. a catere. 
Campidogtio , Capitolium. 
Ce cum Afflxo, pro ci, nobis, nos. 



Aperfh e, ero: aperui, it, erunt* ab Cene, refpondet gallico y en. iatine 



aprire. 

AyertOj Supinum. ab eod. 
Appaio, appareo« ab apparire feu ap* 

parere. 
Apparfi, vel Apparviy e, ero: apparui, 

it, erunt. ab eod. 
Apparfo , Supinum. ab eod. 



vel omnino omitte, vei expone 
per atiqui.e. g. cene fono , ityen a, 
lunt aiiqui, funt qui &c« 
Cejfu e, ero : ceffi, it, erunt. Sed hoc 
m Compofitis: nam ipfum Ver- 
bum cedere Praeteritum habet legi* 
timum. 



jipplauft, e,ero: pltufi, it, erunt ab Cejfo , Supinum-, eorundem nempe 



apptaudire feu applaudere. 
Awlaufo, Supinum. th eod. 
Arrigo, Henncus. 
Arft,. e, ero : uffi, combuffi, it erunt 

ab ardere. 
Arfo , Supinum. ab eod» 
Afcojt, e, ero : abfcondi, it, erunt ab 

a/condere. 
AJcofo, Afcojlo, Supinum. ab eod. 
Ave, habet poetice. 
Avemo, habemus. poetice. 



Compontorum : ipfum enim cedere 

habet ceduto^ 
Che. !♦ qui, quis? &c. 2. ut, quo-^, 

quam feu quantum, quia. 3* poft- 

quam. partato cKehbe , ut finem lo- 

quendi fecit, 4. it che, id quod. 5. 

nonehe, nedum. 6. cheche, quid- 

quid. 
Chi. 1. quis? &c. 2. chi .. .chi... 

alius . ♦ . alius . . . }♦ chi che , quis- 

quis. 
ChieggOj^eto.Chiegga &c. petam,ro- 

gem. a chiedere. 



Bebbi, e, ero : bibi, it, erunt. a bevere Chiefi, e, ero: petii , it , ierunt. ab 

feu bere, eodem. 

Beuvi,e,ero: bibi, it, erunt, a be- Chiefto , Supiouin. ab eod, 

me» ievibere. Chiu/t, e, ero: dauli, it, ««nt. a 

ehiudere. Chtufe, 



haticct^ 



49 



Chiufo, Supinum. ab eod. Conobbr, e^ ero: cognovi, it, erunt* 

C/. 1. nobis. nos. 2» particula relati- a conofcere. 

va, gallice y, nobis ^tet/ &«/ hic. Conofciuto , Supinum ab eod, 

e.g,«onnf/?/iy/7^fl«2;rt, nuHajam Coperf, e, ero: operui, it, erunt a 

hie fpes eft. ce una torre , eft bic coprire. 

torris. Coycrto , Supinum* ab eod. 

Cinfi , e, era: cinxi , it, erunt. a ««- Corre , pro cogHere, colligere, depre-^ 

gere. hendere. item , currit , a correra 

Cinto , Supinum. ab eod. Corro &c. colligam &c.correi &c.coi«' 

Cioif id eft. ligerem &c. a cogHere. 

Cifij f, ero : Praeteriti fimplicis per- Corfi, e, ero : cucurri , it , erunt a 

fona prima, tertia, & ultima. ab in- correre. 

ufitato, fedCompofitorumpturium Corfo, SugJTium. ab eod. 

fonte , cidere. ^ Coff , e^ ero :■ coxi, it, eruiit* a ctto* 

C//b, Supinum. ab eod cere. 

Cluf,e,ero :c\ufij it, eruntinCom- Cojieiy ifta. cojioro, ifti, rftae* 

pofitis Verbi chivdere* Cotto , Supinum. a cuecere. 

Qufo, Supinum eorundem. * Crebbi , e, ero: crevi/ it, erunt a 

Co\ mit 6ei!. pro rof , ^ro» /. crefcere. 

Cog//, colligis,colligc.a^og/f>r/r^Apird Crefciuto, Supinum. ab eod. 

quosdam mit ^CIt, pro con gli. Crocififfi, e, ero: cruci affixi, it, erunfr 

Coi, mit tttl. pro con /, con //♦ a crocifiggere^ 

Cot, coUo, mtttyem. colla,mit\)tt. cot* Crocififfh , Supinum. ab eoi 



te, mit feeil. plur, gen. fem.iolUj 

mit ten. plur. gen. mafc. 
Coletj i}la. calorOf illi, illae. 
CotgOj coUiga colgono, colligunt; cot^ 

ga &c. colligam, as, &c. ^cogliere. 
Colfiy Cy ero : coUegi , it ^ crunt. ab 

eofh^m. 
Cotto, Supiuum. ab eod. Sabftantive, 

cultus. 
Compojffi, f, ero : comparui, it, erunt. 

a comparire^ 
Comparjo, Supinum. ab eod^ 
Compiei, abfoivi, implevi. a coiupiret 

a compiere legitimum eft/ 
Compiuto , Supinum. tb iisdem/ 
Ccnceputo^ Supinumt a concepirejCon^ 

ciperer 



Cucio &c. ii.eo : c icf /a &c« neam &c.a 
Cai , eujus.^ 

D. 

i)a. i. articulus indefinitus ablativiy 
2. apud. da voi, apud vos. 3. inftar. 
parla da ;7flf5;5:o,loguitur inftar ftulti. 

Dii dat, da. ^ dare. 

Dai , das* ab eod. Eft & articulus, 

loon bett« 

Dannoi dant a //flfr^ Subftantive,^ 

damnum. 
D^fi&c. dabo &c. darei&c. darem^ 

&c. a iar^» 



5^ 



Inflitutiones. 



Die, dedit. a dart. 
Diedi, e, ero : dedi, it, eruflt. ab eod. 
Diei, dedi« (T)iim.) ab eod. 
Dienno, dederunt. (olimO ab eod, 
Dier. dieron^ dederunt. poet. 

ife/i, e^ eroi defendi, it, erunt. a 

difendere. 



De\ debet poetic. Eft & articulus 

genitivi plur. mafcuU 
Deano, debeant. poet. 
Debba vel debbia &c. debeam &LC.deb^ 

be, debet: debbo, debeo: debbono, 

debent; a dovere. 
Dee, debet. poet 
Deeg\ deggio, debeo: deggi, debes: Dife/o, Supinum. ab eod 

deggio7io,debent:deggia&cc.dehe9im Diino, dent, a dare. 

&c. poet. 
Dci , Dii. 2. debes, debeas. ^. arti- 

culus genitivi plur. matc. 
Demmo, dedimus* a dare. 
Denno, debent. poet 2. olim, de- 

derunL 



Dijfu ^t ero : dixi, it, erunt. a dire. 
Dijfiiaji^ e, tro : difluafi, it, erunt» a 

dijjuadere. 
DilJuJo , Supinum. ab eod^ 
Dtflinfi^ /, ero : diiliuxi, it, erunt a 

dijtinguere. 



Deo, debeo : deono, debent poetice. Di/into , Supinum. ab eod 



Defi &c. darem &c. a dare. 

Dejfo, pro effo, ipfe. {Poft Verba Ef 

jere & Parere. 
Dejle, dediftis: dejli^ dedifti. a dare. 

Dejlifidejiare, excitare, legitimum 

«ft, 
Dettif e, ero : dedi , it, erunt a dare. 
DettOy Supinum. a dire, dicere^ Sub- 

ftant. di6lum. 
Deve f debet : devi, debes, debe : flfe- 

vOf debeo: devono, debent a^a« 

vere. 
Dh dic. dicis. a dire. item, dies. 
Dia, dem, des, det. diano , dent a 

dare. 
Dica &c» dkam, as, at &c. a dire. 
Dicemmo, diximus : dicendo, dicens. 

ab eod. 
Dicejft &c. dicerem &c. dicefte, dixi* 

ftis: ab eod. 
Diceva &c. dicebam &c. ab eod^ 
Dico &c. dico &c« ab eod. 



Diviji , £, £ro : divifi, it, erunt. a rf/- 

vidert. 
Divifo^ Supinum, ab eod. 
Dh , do. a dare. 
Dobbiamo, debemus, debeamus; dob^ 

biate, debeatis. a dovere. 
Doglia &c.doleam,querar &LC.dogtic^ 

mo, querimur,amur. a dolere. Subft:. 

dolor. 
Doglio,q\xerori //og//ono, dolent/que- 

runtur. ab eod. 
Dolga &c. querar &c. dotgo, queror : 

dotgono , queruntur, doient ab 

eod. ♦ 

Dotft, e, ero : queftus fum, dolui &c. 

ab eod. 
Dorri &c. dolebo , querar &(. dor^ 

rei &c. qu^rerer , dolerem &c. ab 

eod. 
Dotto, Supinum. ab inufitato ducere, 

cujus tamen crebra funt Compofi* 

ta {jitem, dodlus.) 

Duole 



Italica. 



5t 



DuoUt dolet, queritur : duoliy quere- 

ris , querere. a dolere. 
Durre, pro Ducerejin foiisCompofitis 

ufitatum. 
Durro &c. ducam &c. durrei &c. du- 

cerem &c. ab eod. 
DuJ/i, ey ero: Praeteritum fimplex 

ejusdem» 
Duto, Dutto , Supinum ejusdem. 

iP, pro «, is; vel etiam ii.*^ 
Ecco, ecce. Recipit Aftlxa (§ i6) in- 

ftar Verborum. e. g. eccoci , ecce 

nos. eccole, en illas. 
Edy et. proA fequente vocali. 
£g//, is, illi« nonnunquam & ii, iili. 

Egtino, ii, illi. . 
£/ , is. nonnunquam & ii. 
EUe, vel potius Elleno, ipfae, ill«. 
£nipiutOfS\iipi\n\n\.db empirCf impiere. 
ErrigOj Henricus. 
Erfiy tj ero : erexi, it, erunt. ab er^ 

gere. 
Erto , Supinum. ab eod. 
Efco &c. exeo &c. efca &c. exeam 

&c. efcendo, exiens, exeundo. ab 

ufcire. 
Eftinfiyejero: eJCtinxi, it, erunt. ab 

eflinguere. 
EjtintOy Supinum. ab eod. 

F. 
Fdt (reftiusyb) facit, fac. ^fart. 
Facciy facias. ab eod; 
fArr/a &(:.faciam, as &icfacciamo^n,* 

cinfius,faciamus'/(rt^/a«o &cfaccino, 

faciant. ab eodem. 
Faciio , facio. poeticum. 
FacCf facit. poet. 
Faeemmo, fecimus : facendoy facienff, 

fitciendo. ^fare^ 



Facejp&c. facerem &c.facefe,Jii: fe- 

cfuis, ili. ab ood. 
Faceva &c. faciebam &c. ab eod* 
Fai, facis. ab eod. 
FannOj faciunt. ab eod. 
Fcra, eflet. poeticum. 
Fcro &c. faclam, es &c.farei&c. fa- 

cerem &c. a fare. 
Fatto, Supiuum. ab eod. Subflant. 

faftum. 
Fe , fecit. ab eod. fare. Subft. fides. 
Fea; faciebat. ^fare. 
Feci, e, ero: feci, it, erunt ab eod. 
Fedcrigo, Fridericus. 
Feij feci : femmOy fecimus : fenno.fer^ 

fero^ ferono, fecerunt: /i?o, fecit: ^ 

fefiy fejtcy fecifti , feciftis. poetic. 
Ferji , e, ero: Praeteritum fimplex 

Compofitorum exferire , quod le- 

gitimura eft. 
FertOf Supinum eorundem. 
FeJJo , Supinum. a fendere , findere» 

Subftant. fiflura. 
¥ia, erit, fit. erunt, fint 
Fie, erit: feno f erunt://, fit poet 
Finfj, f, ero: finxi, it, erunt. a/«- 

gere. 
Finto , Supinum. ab eod. 
Fijfh Cy ero : fixi. it, erunt ^figgert. 
Futto , Supinum. ab eod. 
Fi (reftius/o) facio. ?ifare. 
For , foro fucrunt poet. 
Fojftno^ eflent. poet. 
Franji^ e, eroi fregi, it, erunt ^fran^ 

gere. 
Franto , Supinum. ab eod. 
Frijft, e, ero : firixi, it, erunt, a frig^^ 

gere. 
Fritto , Supinum» ab eod. 

G z ' Fue, 



52 



Fit^ fuit. poeticum* 

Fiijj, e^ ero : fudi , it , er unt. a /ow- 

dire. ' ^ 

FufOf Supinum. ab eod. 

a 

Geltrude f Gertrudis. 

Giaccia &c. jaceam &ۥ gtacciamOy]^^ 

cemus, jaceamus. sigiacere. 
Giaci ioy jaceo. (Subft. giacies.} giac^ 

ciono , jacent. ab eod. 
Giaciuto, Supinum ab eod. 
Giacomo , Jacobus. 
Giacopo^ idem. 
Giacqui, e, ero : jacui , it , erunt. a 

giacere. 
Giofeppe, lofeplius^ 
Giouannif loanues» 
Gire^ ire. poet. 
Girolamo , Hieronymus. 
Giunfi, f , ero : perveni, alfecutus fum, 

junxi, &c. a giungere, 
Giunto, Supinum. ab eod. 
GiufeppCf Jofephus. 
Gli. i.ai, illi, i()m. 2. eos, illos» 3 



InJHtutiones ^ ' 

Ilaro&c. habebo &c. harei, haberem: 
haria, harian : haberet, eat. poer. 
Have, habet. poet. 



/", ego. poet 

// , pro lo , eum , id^ 

Incefi, e, ero: incendi, it, erunt. ab 

incendere. 
Incejo, Supinum. ab eod. 
Intrifi^. e}'o maceravi, fubegi, it^ 

erunt. ab intridere. 
Intrifo, Supinum. ab eod. 
Invafi, e, ero : invafi, it, erunt^ ab /w- 

vadere. 
Invafo, Supinum. ab eod. 
loy ego. 
Jrcj ire. poet. 

L. 

La. I. articulus, Die. 2. eam. 

Labbiay labra. poet. 

Le. I. articulus, biC. 1. ei, ipfi, ij^f. 

4. eas, ipfas, 
IM , ipfa , ilia» 



cum Affixis fit g/?>, tlHtt/ it)r. ut, J^«. pro gtiene. v* G// & A^f. poet. 
glielodiro, id) Wi\l e§ l&ttt Ct|r) f«* ^#t ^ ^ro : legi, it, erunt. a /^gg^fr^. 
gett. i>^^o, Supinum. ab eod. Subftantie- 

ftus , alveus fluminis. 
Z/. I. eos, illos. 2. articulus mafc. 
plur. bie, 3. nonnunquam pro gli^ 

Lo. 1. articulus, ante/ durum. bet/ 
})ett> 2. eum, id. 

ZA)ro. I. iis, eos, eas. tranfit etiam in 
reliquos cafusrii, a, daloro. tAJ^t^ 
i&re* ta loro cafa, eorum Cearum) 
domus. 

Jjuciuto, SupinuDQU a iucere, lucere. 

Lmi, 



Gojffredo, Godefridus, Godefredus. 
Gran^ magnus, magna. nonnunquam 

magni, magnae. 
GuglietmOy Guiiieimus» 

Haggio , habeo. poet. 

Haimi, pro me fha, er ^dt tttir^. e. g* 

halmi concejfo , coucelfit id milUt 

poet. 



Jtalica. 



53 



i»f , iUe. 

Luigi , Ludovicus , Aloyfius. 

Lulfi, r, ero ; luxi, it , eruiit. ab /«- 



ctre^ 



M. 



Maif Qunquam; etiam adjun6lo non^ 

e. g. mai piu non riuolge il paffo in 

dietro, nunquam retrojam pedem 

retert 
JUe^ me : di, a, da me : mei, miiii , a 

rae. 
ilf^% melius. poetiGum| 
Meco^ mecum. 
Mtdemo^ medefmOf ipfe, idem. 
Merfi, e, ero i merCi, it, erunt. am^r- 

gere. 
Mer/o, Supinum. ab eod. 
MeJ^i, e, ero : pofui, it, erunt. a mt- 

tere. 
Mejfo^ Supinum. ab eod. 
Mi , mihi, me. 

Miei, mei. pluralis am/o, meus. 
Mila, millia. 
Mif%, Cf ero : pofui, it, erunt. a met- 

tere. 
Mogli , feminae. pluralis a mogtie. 
Morro &a moriar &c.morrei &c, mo- 

rerer &c. a morire. 
BHorto t Supinum. ab eod. 
Morfi,'e,ero: momordi, it, erunt a 

mordere^ 
Morfo , Supinum^ ab eod. 
Mofli, e, ero : movi, it, erunf a muo^ 

vere. 
Moffo, Supinum. ab eod. 
Munfu f , ero : mulxi, it» erunt. a mun* 

gere. 
Mumo, Supinum, ab eod* 



Mtioio, morior : miioiamo , morimur: 
mz/owwo, moriuntur; muoia &c.mo- 
riar , aris &c. a morire. 

Muore, moritur : muori, moreris, mo- 
• rere, ab eodem. 

N. 
Nacqui, e, ero : natus fum, natus eft, 

nati funt. a najcete. 
Nafcofi, e, ero : abfcondi, it, erunt a 

nafcondere. 
NafcoJIo, Nafcofo, Supinum. ab eod. 
Nato , Supinuni. a nafcere, nafci. 
Ne. I. nobis, nos. i. particula rela- 

tiva, gallice f w ;• nobis, inde, ejus, 

eorum, earum, de hoc. e. g. ne vo^ 

lete ? vifneinde aliquid? nefono tre 

giorniy triduum inde elapfum eft. 

mene pento , poenitet me ejus rei. 

gliene diro, dicam ei de hoc. 
Ne\ in tcn. e. g. nepericoli, inperi- 

culis. 
Ned (olim fcribebatur fequente vo- 

caii; nec. 
Neglif fiei, ut ne\ 
Nel. nello, \n tetll. nella, ttt l>er. nelle. " 

tIttCtt« A^f / poeticum , ex ne^ ne- 

que , & it. 
Niente. i. nihil. 2. aliquid. e^ g. chi 

vuot niente, venga: qui aliquid cupit, 

veniat. 
Nociuto, Supinum. a nuocere, nocere. 
Nocquij f , ero : nocui, it , ierunt nb 

eod. 
Noif nos. 
Noly non eum, non id. 

o. 

Od ( fequente vocali, pro ) vel 
aut 
G j Oflfo, 



54 Injlitutionei 

Oi/0,audio : odi, audis, audi : ode, au- 
dit:oi(mo,audiunt : oda &c.audiam, 
as &c« ab udire. 

Offerrei &c. offerrem &c. ab offerire. 

Vffefi, e, ero : offendi, it, erunt. ab* 
^endere. 

Ojefo, Supinum. ab eod^ 



PaiOf videor : patono, videntur: paia^ 

mo, videmur, videamur : paia &c. 

videar &c. aparere. 
Parri &c. videbor &c. parrei &c. vi- 

derer &c. ab eod. 
Par/i, f, ero : vifus fum, vifus eft, vi- 

fi funt. ab eod. 
Parfo, Supinum* ab eod. 
Parvi, e, ero : vifus fum, vifus eft, vi- 

fi funt ab eod. 



Pefo, Supinum. ab eod. Subftant. 

pondus. 
PiacciOf placeo : piacciono , placenl: : 

piacciamo , placemus , placeamus: 

piaccia &c placeam &c.apiacere. 
Piaciuto, Supinum. ab eod. 
Piacqui, e, ero : placui , it, erunt. ab 

eod. 
Pianjiy f , ero : flevi, it, erunt. a pian^ 

gere. 
Pianto, Supinum. ab eod* 
Pier, Pietro, Petrus^ 
Pinjfi,e,ero:0inxi, it, erunt. a pw- 

gere; colonbus exprimere. 2. im- 

puli, it, erunt. a pingere, knpigne' 

re, impellere. 
Pinto, Supinum» ab iisdem. 
Piobbe, Piouve , Praeterit a piovere, 

pluere. 



Pafciuto, Supinum. ^^pafcere, pafcere. Pitto, Supinum. Rpingere, pingere. 

Pe\ pei, huxtb tie, fut Uu ^ Pongo, pono : pongono, ponunt: jt70«g- 

Pel, pella , peUe, pello : tfUtd) vel fuf biamo, ponimus, amus : ponga &c. 

bert/ bie/ tea. ponam, as &c. a jrow^. • 

Per. i^pro, per. 2. perme, quod ad Ponno, poflimt poeticum^ 

me attinet. per quelche vedo, ut vi- Poria, poflera, poflet. poeticum 



deo. 3^ ^f^ f«or/rf,proximus mor 

ti eii.4.pergrande chefia,q\imt\im 

vis magnus flt 
Percofff, e, ero : percufli, it, erunt a 

percuotere, 
Percoffo, Supinum, ab eod. 



Porre, ponere. Affixa ei detrahunt 

ultimam fyllabam § 16« 
Porr^ &c. ponam &c.' porrei &c. po- 

nerem &c. a poneie. 
Porji , e, ero: porrexi, it, erunt a 

porgere. 



Perft, e, ero : amifi, it, eruntr a per' Porto , Supinum* ab eod. Subftaut 



dere. 

Perfo, Supinurar ab eod. 
Perfuafi, e^ero : perfuafi, it, emnt a 

perfuadere. 
Perfuafo. Supinum. ab eod. 
Pef, e, ero : pendi, folvi, it, erunt a 

pendere. 



portus. 
Pop, e, ero : pofui , it, erunt a po- 

nere^ 
PoffOf poflum : poffono, poflunt:^o/l 

famo, poflumus , pofliraus : poffa 

&c. poflim &c. aj[70i/r^. 
/%/fo , Supinum. SLponere, pouere» 

Pb^ 



Italicot. 



55 



Potenno, (apud antiquos) potuerunt. Hi/iejfu t, w> : rellexi, perpendi, it, 



Vrefi^ f, ifo : cepi, accepi, it, erunt 

a pttndere. 
Prejo, Supinuro. ab eod. 
Prejfij e, ero : prefli, it, erunt. a pre- 

mere. 
Prejfo , Supinum Compofitorum ab 

eod 



erunt a rijlettm. 
Rijlejfo , Supinum. ab eod. 
Rimango, remaneo :r/>/;afzgt)no,rema« 

nent : rimanga 6lc. remaneam &c« 

ab rimanere. 
Rimarro &c. remanebo &c. rimarrei 

&c. remanerem &c. ab eod. 



Protejpj f, ero : protexi, it, erunt. a Rimaju e, ero : remanfi, it, erunt, ali 



proteggere. 
Protetto, Supinum. 4ib eod. 
Punfij f, eroi pupugi, it, erunt. a 

pungere. 
PuntOj Supinum. ab eod. 
Pw C^oetxce puote) poteft : puoi, po- 

tes. a potere. 



eod. 

Rimafo , Supinum. ab eod. 
Rifi, e, ero : rifi, it, erunt. ab ridere. 
Rtjo, Supinum. ab eod. Subftant ri- 

fus. 
Rifpofu e, ero : refpondi, it , erunt* 

a rifpondere. 



Pure, tamen, guidem* Saepe eft mc- Rijpojfo , Supinum. ab eod. 

rus pleonafmus» RoJ?, t, ero : rofi, it, erunt. ab rodere^ 

Q Rojo, Supinum. ab eod. 

dmk o».lis. Si^cedatarticulus Zlt^^^^^^^r""' '''""'■ 



Ruggiero , Rogerius. 
Ruppi, e, ero : rupi, it, erunt arom- 
pere. 

s. 

ia Oe&ius Ja) fcit a Japere. 

Saglio, afcendo : fagliono, afcendunb 
Jagliamo, afcendimus, zmusijaglia 
&c. afcendam, as &cc.ajalire. 

Sai , fcis. Si Japere. 

SaigOf afcendo: fatgono , afcendunt:* 
/S/ga.&c.afcendam,as &c. zjalire. 
Reji, / , ero: reddidi, effeci, it,erunt Saljt, e, ero : afcendi, it, erunt. ab 



definitus, qui, quae &Ct 

hiegUf illi. item, ille. 

/««, que\ iUi. 

^iif/,ilie. nonuunquam pro quel che^' 
id quod. e.g.yb quel dijero Jicioauid 
dixerint. # 

(luejli, liL Saepe, hic. 

Safi^ e, ero : rafi, it, erunt ab radere. 
Rajo , Supinum. ab eod. 
R^gu Reges. poeticum. 



ab' rendere. 
Refo , Supinum. &b eod. 
ReJJi , f , ero: rexi, it, erunt ab» reg* 

gere. 
Retto , Supinum. ab eod. 
Ridai/o, Rudolpiws, Rodulplius. . 



i 



eod« 

San , divus , fanftus. 
Sanno , fciunt a Japere. 
Sappi , fcito : Japvia &c. fciam, as 

&c.Jappiamo, tcimus, fciamus. ab 

eod. 

Sar. 



56 



Inftitutionei. 



Sarrei (S:c.Capud veteres)afcenderem etiara feggio, feggiono. feggiamoy 
&c. a falire. fedemus, ledeamus ; fegga &c. fe« 

Satti ? videturne tibi ? cenfen' tu ? deam &c. a y^fl?^^^. 

poeticum. Sel , li eunn , fi id. 

Scelft,e,ero: felegi, it, erunt. ayj:^- *S>«fl^o,ParticipiumPr3efentisab^^^ 
^//>r^. ' efle. cum fit, cum eflet &c* 

Scelto , Supinum. ab eod. Seppi, e, ero: fcivi, it, erunt. 2ifapere. 

Scefu e, ero: delcendi, it, erunt. a Sete y eltis. poet. Subfl:. fitis. 



fcendere, 
Scefo, Supinqm. ab eod. 
Sciogliy folvis, folve. 3b fciogtiere^ 
SciolgOf folvo: fciolgono ^ folvunt: 



Si. I. fibi, le. 2. maMfdice, tttait 
fagtnw gionwpotra dirfMnt^^iX^^ 

wit\> man fadcn tdiuitn. ftcercano 
mezzi, mm fucftet 9)?ittel. 



fciolga &c. folvam, as &c. ab eod. Siedo &c. fedeo ^c.fedi , [ede:f/eda 



Sciolff ey ero . folvi, it, erunt. ab eod* 
Sciolto, Supinum. ab eod. 
Sciorre , pro fciogliere, folvere. 
Sciorro &c. folvam, es &c.fciorrei &c. 

foiverem &c. ab eoA. 
Scorfy Cy ero: vidi, duxi, it, erunt. 

a fcorgere. 2. a/rarr^r^,percurrere, 

populari. 
Scorto , Supin. a fcorgere , cernere, *Sb//^o, Supinum. ab eod. folere. 



&c. fedeam &c. 2ifedere. 
So (reftius/o) icio. a fapere. 
Sofferrei &c. tolerarem &c* 2ifoffrirt 

vel fofferire. 
Soglio, Iblco :fogliono, Merxt: fogtia^ 

f}iOy folemus, amus : /og//V7 &c. fo- 

leam &c. Sih fu/ere. Subil. foglia,6c 

fo^lio, iimen. 



praeire. 
Scoffty Cf ero : concufll , excufli • it, 

erunt ^ fcuotere, 
Scoffo , Supinum. ab eod. 
Scriffi, e, ero: fcripfi, it, erunt. a 

firivere. 
Scritto, Supinum. ab eod. 
Se. i. fi. 2. pronomen fui , fibi , fe. 



SolCi, e, rro :folvi, it, erunt. afolvefe. 
Jioliito , Supinum. ab eod. 
Sorf,e,ero: enatusfum, furrexi, it, 

^nt* a forgere. 
Sorw, Supinum. ab eoJ. 
Sovra , fupra. poeticum. 
Spanf, e, ero : expandi , effudi , it , 

erunt. a fpandere. 



^.man. e.g.allorapotrjgiudicarfe' Spanto, Supinum. ab aod. 

ne, aWbantt Wirt man^tatoon ur^ Sparf, e, ero : fudi, it, erunt. ^fpar^ 

tijeilen f6nncm gere, 

Se\ es. nonnunquam pro fe / , wann Spurfo , Supinum. ab eod^ , 

^it.e.g.fepregkivaglianoylipreces Spene , fpes. poetice. 

valent. Spenf t e, ero: extinxi, it, erunt* a 

Srco^ fecum, cum illo, cum illa, fpegnere. 



cum illis. 
Seggo , fedeo; feggcno , fedent vel 



Spento, Supinuna^ ab eod» 



Spinfit 



Itatiece. 



Spmfi, ettro: inapuli, it, erunt 
a Ipingere. 

Minto, Supinum* ab eod. 

Awrto , fpiritus. poeticum. 

fh CrediusftaJ ftat , fta. Siflare, 

^ta , pro qur/la, haec. /la mane, ffa /e- 
ra, Jfa notte , hoc raatutino tempo- 
re , hoc vefpere , hac nofte. 

*<M, ttas. iflare. 
Stanno , ftant. ab eod. 

Staro&c.M>o&c.Jlarei &c. ftarem 

&c. ab eod. 
Ste, ftetit. poetice. 
Stemmo, ftetirau.s.a ftare. 
A(^&c.ftarem&c. Stefti, ffejle: Re' 

tifti . is. a ftare. 
itetti ,e , ero : fteti, it, erunt nftare^ 
Mia &c. ftem &c. ftiano & ftHno, 

ftent ab eod. ^ 

Sto ( re&ms Jlo ). ab eod. 
Stretto , Supin. si ftringere, ftringere. 
Atnnft, e,ero: Rrinx^, it , erunt ab 

eod. 
Struft, e,ero: deftruxi,it , erunt a 

ftruggere. 
Strutto , Supinum. ab eod. 
Su\ViUl%\t. 
Svelfi, e,ero: evulfi, it, erunt a 

Svetlere. 
Svelto, Supinum. ab eod. 
Sut,futla,fiitle,/uUo: ubtt ^tnMt, \)tn. 
Sunft, e,ero: Praeteritum fimplex ab 
inufitato fumere , cujus tamen plu- 
ra Compofita vigent 
Sunto , Supinum. ab eod. 
&ioi, fui &c. ejus , eorum , earum. 
Suole , folet;/tto//, foles , fole. ab /o- 
tere» 



Surft, e, ero : Mt/orft &c, 
Surto: nt/orto, 

T. 



sr 



Tacdo , taceo : tacciono , tacent : tae- 
ctamo , tacemus, amus ; taccia &c. 
taceam &c. a tacere. 

Taciuto, Supinum.ab eod. 

Tacqui, e, ero: tacui, it erunt ab eod. 

io/, tales. po<?t 

Te , te. di,a, da te: tui, tibi, a te» 

Teco , tecum. 

Tengo, ono : teneo, tenent ; tenga &c. 
teneam &c. a tenere. 

Tmni,e, «-o: tenui. it erunt ab eod. 

lerrd &c. tenebo &c. terrei&c. tene- 

rem &c. ab eod. 
Terft, e,ero : terfi , it erunt a tergere. 
Jerjo , Supinum. ab eod. 
Teft,e, ero: tetendi, it, erunt a 

tendere. 
Tejo , Supinum. ab eodem. 
TeJJi, e,ero: texui , it erunt a tejire. 
Tt , tibi , te. *^ 

Tiello, teneid, habe. ex tienito. poet 
Jiene , tenet: tleni, tenes, tene. a 

tenere. 
7o£/f , tollis , toUe. a togtiere. 
To/go, ono: toUo, unt; totga &c, 

tollam , as &c. ab eod. 
Tolft, e, ero : fuftuli. it eruntabeod. 
Tolto , Supinum. ab eod. 
Tommi , tolle mihi. poet 
Torro &c. tollam , es &c. torrei 

&c. toUerem &c.a togtiere. 
Torft, e, ero: torfi , curvavi , it, 

erunt, a torcere. 
Torto, Supinum. ab eod. 



w 



Jnjlitufioner 



To/i, e, ero : tptondi, it, erunt. 9 ton- Fe. i- cum AiTixo, vobis, vos. e.g, 
dere. voglio darvelo, volo id vobis dare. 

Tofo, Supinura. ab eod. 2. poetice pro ove^ ubi. 

Traggo &c. traho &c. traggi, trahe : Ve, vide. poeticuni. 
iragga &c. traham, «s &e. a ^^r^f Feddi^ e, erb : vidi, it, erunt. a wrf^^ 
feu trarre. ^^ggio, iono ; video, ent poetice. 

Tragbiamo, trahimus.araus.ab eod* Veggo, video: veggiamo , videmus, 
_ ..-^1 -,^ j^ amus : veggono, vident : vegga^veg^ 

ghi &c. videam, as &c. a vedere^ 
Veglio, fenex. poeticum. item,vigilor 
Vegno, venio : vegniarno, venimus, a 

venire. 
Velle^ imo & vel, velle. poet. 
^w^, ut Cene. 



Trarre', pro traere, traiiere. unde 
' irarro &c. traham, es &c, trarrei 

&c. traherem &p. 
Tra/^, ^, ^ro : traxi, it, erunt.ab eod. 
TrattOy Supinum. ab eod. 
Tu ( apud veteres poetas tue) tu, 
Tuoi, pluralis aiuo, tui 



7tttto,*omnis,totus. i. amatpoftfe Vengo^ono: veiAo^wntwenga.venghi 

articulum definitum. je.g. tutti gH &c. veniam, as &c. a vefnre. 

uominif omnes homines^^ttff^ /^ ca^ Venni, e, ero : veni, it, erunt. ab eod, 

fe^ omaes domus. tutta la terrayto^ Venutp, Supinuoa. ab eod. 

to regio, totus orbis terrarum* 2^ Ver^ erga. poeticum» 

tutti e tre, aUe 1)W0- tutfedieci.Mt Verrh &c. veniam, es &c, vmei &c. 



jel^cn. 3. /7 f««o, omnia, totum. 

^,prooi;^, ubi. poeticum* 
Vdf (reftius va) it, i, ab andare. 
Vadoj eo : vada feu vadi, eam , eas, 

eat : vadano & i;fl(/mo,eantab eod. 
Vaglio^ valeo : vagliamo , valemus, 

amus : t/og/ia &c.valeain &c.a v<t^ 

lere^ 
Vai, is* ab andare. 
Valfi, f, ero: valui, it,erunt. a w/^/. 
Valfo, poeticeSupinum, ab eod^ 
Vanno, eunt. ab andare, 
Varri &Cp valebo &c. varrei &c. v»- 

lerem &c. a valere. 
Uccifu ty ero : occidi, it , erunt ab 

uccidere. 
Uccifo, Supinum. ab eod. 



venirem &c. a venire, 

Vt. i.vobis, vos. 2,particula relat^* 
va, Gailorum^y, ibi, eo« ut : non 
ve fiu grazia^ non jani ibi eft gra* 
tiae locus. t/e una legge, eft ibi lex« 
nonpojfo andarui, nonpoifum eo 
ire. 

Vidi, e^ ero : vidi. it, erunt. a vedere, 

Viene, venit: i/rVn/, venis, venito. a 
venire. 

Vinfj, e, ero : vici, it, eriint a vincere. 

Vinto, Supinum. ab eod. 

Vift, ^,^o:vixi,it, erunt a vivere^, 

Vtffuto, Supinum. ab eod. 

Vtjlo, Supinum. a vedercj videre* 

Unft^ Cf ero ;\mxi,it, erunt. ab ungere. 

Unto, Supinum. ab eod^ 

Vo, eo. ab andare, 

Vq'- 



ItaJica. 5f 

Uominu hbihines. 

Vorro &c.vo\2iTh&cLvcirtii &c.v6llem^ 
&c. a volere. 

Fofcoj vobifcum. poet. 

K S. pro Fojpgnoriaf Veftra Domk 



natio. 



Vi/ vol(^. poedct^ 

yoglio, ono :' volo, unt i wgliamo.vo 

lumus, velimus i voglia &c.veiim 

&c. a volere. 
Voi, vos. 

VoUi^i^iro: Volui, it, eruht.a t/o/^^. 
Volft, e, ero : vertl» it, erunt a vot^ 

gere^ i. «pud quosdam , Volui, itV Vui, volo. poeficuiri» 

erunt. Vuoi, vis. a volere. 

VoltOf Supihum\ a volgercj vertere« Vuole, VOlt ab eodeni/ 

Subftant vultus^» 

CATALOGUS PARTICOLARUM, 

qtisB Verbis Compolitis prsefiguntur. 



A-fcrivere, •adfcriberV. 
jJB - baitere, dejicere. 
jjc - carei:zare\ blandiri^ 
jld ' domandofe, petere. 
jfT^fermarej affirihare. 
Jg . pungerci adjungereV 
Jn-legare, idlegare. 
Au^oppiarct fopire. 
jlm^fhahfaref ihanfuefacere.* 
jtn - noiarey taedio afficere^ 
Ante^forre, anteponere. 
/f nri - metteie^ afiteferre. 
Anzi - venire , antevenire:- 
Ap^frendete^ peifciperet 
Ar-recdre ^ affeire. 
Af^faggiafe, guftare^ 
At' torcerej Gontorquere^^ir 
Ati'Venifes ^etidere. 
Bene-dircy bene precarL 
Bis - cataatre^ eantitaf e^ 



Circon 'fcrivere f circumfcriberc?. 
Co - adunarcy iri unum redigere^ 
Cog * nominare, cognominare. 
Cow - muovere , commbvere. 
Con-durrci ducere. 
Contrjf'ire, adverferi. 
Cor-reggere, corrigefev 
JDe ' crefcere, decrefcere» 
Di - batterei difcutere, coUidef eV 
Dif^fondere^ diffimdefe. 
Dis - ubbidrre, hoh parefe. 
DiftLp- provare, ihiprobare.- 
E - /^ggvTi?, eligere, 
Ec - f^5^^, excederei 
Ef-agiiare, exagitare^ 
ror *fare, peccare. 
Frd-porre, interponere; 
11- tujlrate, ilJaftrare. 
Im - mergerif immergero 
Jn 'fngere, funulaf e. 

H 2 Jnfrd^ 



* Conlf^ihiheliofeorihograpliiageninal^p^^ iontraidiref 

iMtafaref amtrappQrre^ 



6o 



Inftituthnes. 



Infra-mettere, interponere. ^ 

Inn-alzaref (ut hodie fcribunt) ex- 

tollere. 
Inter-cedere, intercedere. 
Intra-frenderej fufcipere. 
htro-durre, introducere. 
Jr-rigare, irrigare. 
Mal-fare, maleagere. 
Male-dire, maledicere. 
Man-tenere, confervare, tueri* 
Mifpregiaref fperaere. 
Mifau-venirey maieevenire. 
O-mettere, omittere. 
Oc-correre, occurrere. 
Offerircy offerre. 
Om-mettere, omittere. 
Of-primere, opprimere. 
uffervare, obfervare. 
Ot'tenere, obtinere* 
Pei''venire, pervenire* 
Poffedere, poffidere. 
Pre-figgere^ conftituere. 
Prefup-porre, ponere, fumere. 
PrO'cacciare, procurare, parare. 
Prou-vedercj profpicere. 
A-intenerire, rurfus emollire. 



Raf-forzare, denuo munire» 
Ral-lentare, relaxare. 
Rau-volgere, involvere. 
Re-ajfumere, refumere. 
Red-arguire, redarguere. 
Retro-pignere, retrorfum impellere. 
Ri'cercare, requirere. 
Ria-fcendere, iterum afcendere. 
Rin-chiuderCy includere. 
S-venircy deficere animo* 
Scom-porre, turbare, disjieere. 
Scon-^figgere, profligare, refigere. 
Se-durre, a refto abducere. 
So^-fcrivere, fubfcribere* 
Soddif-fare, fatisfacere. 
SolUalzare^ aliquantum attollerc. 
Sopra^-ftare, eminere. . 
Sopran^tendere, praeeffe. 
Sor-prendere, deprehendere. 
Softefiere, fuftinere* 
Sotto-porre, fupponere, fubjicere. . 
Sovra-ftare^ eminere. 
Stra-pagare, ultra debitum folvere, 
Su^'Vertire, evertere. 
Tra-gittare, tranfire, trajicere, 
Tra/correre, tranfcurrere. 



-— — — — . ~-f — . -, -j — ^ — ^^ — — — — - 

Ra^-fciugari, ficcare, abftergere. Vili-pendere, parvifacere. 

** Etiani bae pardculae jus idem hodie obtinent Sicfcribitur e. g. raddomandare, 
fommergere^ fovuenire, /oprammetterey /upporre. 

EXERCITATIO, 

ipfo fa£todemon(lrans, polle expauciHimis his, quae 

prsmin, obviam quamque Ubri italici partem» ope Lexich» 

rede explicari. 

Ex Narrationibus Parnafliis Trajani Boccalini» P« i Narr. 88« 

/i* 3 4 56789 

^afpecie tiUta aeUe Petore ha matidati a quejla Corte quattrofuoi AmbafdsL'- 

dori 



Lalica. - 6i 

XO XI 191 X3 X4 X5 i6 17 

iofU i quaii quejia mattina fono flati ammej/i atf audienza Reale difua Ma^ 

18 19 a« ai M 23^ 04 25 26 27 ag . 

/^4: onde un molto grande, e beri omato Cafiron Pugliefe^ dijfe^ ehe te 

29 30 31 3» 3J ^34 35 30 37 3« 

Pirorr benifftmo conofcevano, che quello Iddto^ che aueva creato tutte le cofe^ 

19 40 4» 4^ 43 44^ 45, 46 47 48 49 

v«y5> g/*' cnimati tutti avea ufata tanta carita, cost eccetlefite giufiitia, che con 

50 51 5* , 53 ^ 54 55 5^ 57 

equiuaienti doni di uertu aveua compenfate timperfettioni, & i difetti loro. 

Compendii gratia D. fignificabit DiStionarium, obvium qualecunque, 
modo non deterrimae notae ; Sp^ mei^ii Spicitegium ; § ii $ a. &c.numeruni 
Inftitudonum, quas propofui. 

i^ H. fpecies^ ta articulus (§1.) btf. 

a) D. tutto, totus, omnis* mutato in a femininum fit (§ 4. ) 
3^ D. Pecora, Ovis. In numero plurali ($3) atfemininum tranfit in e. detk 
articulus femininus ingenitivo pluralis numeri ($1.) ouium. 

4). D. mandarcy mittere. Charafteriftica are {^t) primae Conjugationis eft : 
in qua C 5 g ) Praeteritum compofitum Indicativi in tertia perfona fingu* 
lari habet Aa tf/o : ergo, (7;r Cliara^erifticamutatain ato, nt fia mandato, 
& fignificat Mifit. Cur autem fcribitur mWa^/, non mandato ? Refpon* 
deo, quia convcDire Participium hoc in geneie & numero debet cum 
fuo Subftantivo, mox fecuturo, nimirum vocabulo Legatos: atqui ia 
plurali fit i (§3) -- 

5 & 6) D.quefio, hic ;.Coff^ Regia, Palatium. Nomen hocfemininum ex 
quefto fadt quefta ( § 4. ) Articulus indefinitus ^ ( $ 2 ) Dativum indicat^ 
Senfus ergo eft: nimthuic Regiae, feu, adhanc Regianu De Apollinis 
palatio fermo eft. 

7) D. quatuon 

8) Sp. iui. 

9) D. Ambafciatore^ Legatus. Pluralis (§ 3) mutat e in / . quatuorfuos Le* 
gatof. 

10) Sp. quate cum articulo definito eft relativum qui. e in / mutatum, often« 
dit (§3 } eife pluralem, cujus & articulus t (§ 1 ) praecedit. ml^ts qui. 

n) D.qUifto^ hlc« Femininogenere(§4) quefia. 

H 3 12) D» 



tf% Injthutioiiet. 

la) D. tempus tnatutmum. 1) jefeif ^orgctl : hodie fnane. Sed Itali.ut Ger- 
mani, per accufativum effc ruot* 

13) Paulo majore hic attentione bpurf eft. Pai^ticipium ammeffi cum oon 
fit iegitimum feu regulare, a me in Spicilegio praeftandum eft, quippe in 
quo anomala omnia me expianaturum profeftus fim* Atqui abeft , in- 
quies. Fateor, fi Coinporitum qua&ris : fed fimplex refpiciehdum eft» 
SiCatalogum Partlcularam cJonfulis, vides, vocabulum lioc ex am & 
meffi cbnflatum effe debere : rieque eriim eft particula alia,qua? huc tralii 
ulTo modo polTit. MeJTo veroCunde pluralis wif^ nafcitur > in Spicilegie 
Supinum effe dicitur Verbi mettere i ammeffi ergo ab ammettere profluit, 
quod, fi e Didionario petis, idem eft ae Admittere. Habenaus igitur 
participium five fupinum admiffi. Memento, Panivum apud Italos C ^ lo) 
compomi ex fupino fieu participio & Verbo Efere. hujus forma ( $ 8) 
oftendit, fenoflati refpondere noftro Fuerurit , utpoteperfonam ultimam 
Praeteriti compofiti in Indicativo. Quare, conjunfto Verbo auxiiiari cuna 
primarLo, fenlus prodit, fuerunt admijfu 

14 &( i5> 013. aibquiumipgitini. Apoftrophus arficali (§19) alla in- 
dicat, quaeDafovi nota eft'(§ i)^ & latino more expoBitur,ai a//o^ttmf7i 
regiumi 

16) l)./tto. Feroininuni (^4^) fwi. iirticulus indefinitus (§ a) genitivi 
fignum eft. femcr, fuaei 

17) D.^ Majeftas. Su?e Majeftatrs, Apollinis. Tota* feritentia hJtec eft: Qens 
feu fpecies totaOvium miftt ad hanc (Apollinis) Regiamquatuorfuos IjegatoSj 
qui hodie ma^eadmiffifunt ctd regiumfuce Majeflatis cdloquiumj 

i8) D. unde, quapropter. 19^ D. uno, unus, quidam. o( § 20) per aphae- 
refinoraittitur- 20&ii).DD. valde magnus, 2%) D. & 23^ Di bene^ 
berie\ Apoftrophus (§ 19) locum impletliter» V. 24-26) DD. ornatus 
Vervei ApQlus. 27^ Sp. dixit. 

iSJ Sp. quod. 29) ut 'i. fed nominativo cafii : ejus enim proprius eft ar« 
ticulus le (§ I J 30/ I^» bene , bene. unde fuperlativus (jj 5 > optime. 
31) D* conofcercy cognofcere. Charadteriftica ff^ C§6) iecundae Coa-* 
]ug. in qua ($ 9) terminatio evano in Indicativo j^erlona uitima eft Inir 
perfedU. co^hojfcebant. Projnde fcorinefte fentetitiam: quapropter ingens 
quidam & helle: ornatus Feruex Apultu dixitfOves probe agnofceres &c^ (e\Xf 
auod Oves probe agnofcerenti &c. 

Ji) Sp.quod. 33- 3s) DDD.' ille Deus ,• qiri. 36) D^ credre , condere, 
ereare. Charafteriftica C§ 6) primae Conjug. in qua aveva ato (§ 9) eft 

*PIus- 



Itatica. " ' . $5 

tate ingcnii, fine animo, fine pedum velocitate , & fine ilHs f Sp, qnei) 

dentibus ad inordendum>. nam ^ante mordere ( 13 ) per gerundium ex- 

ponitxur, 
129 ) D. parere , videri* wfl ( § g) Imperf. Indicativi : fed , ut ad finem 

ejus Tabellae monui, v faepe oinittitur. videbatur. i jo ) Sp. iis. 131- ^33) 

DDD. ab illa Divina caritate* 134 ) D. abbandonare . derejinquere. ut n. 

^f . dereliftas fe fuiffe. 
i35)Sp.quae. 136 ) D. mofirare, oftendere. Plusquamp. Indicat. C§9«) 

ofl:enderat. 137 ^143 ) fummumamorena etiam erga feras tantuinper* 
-niciofas. 

144 145 H<S 147 M8 ^ M9 150 15« 

Offrff /tf Jpecie tutta delle Pecore^per non effere piu tungo tempo ta catamita di 

15« »53 , 154 155 156 157 158 159 

tidte tf opprejponi piu tagrimevoti , inftantemente rhiedeva denti tungbi, e corna 

xtfo 161 162 

fl««*^* f^f^^fi rifpettare, 

144 ) D. unde , quamobrem. 145 - 147 ) ut n. i - j 148 ) prr (§ 1 3 ) inftar 
gerundii explicandum eft ; um tticfet )U fe^tl. 149 ) D. tungo ,*longus. pii 
fignum comparativi ( § f • ) 150 ) D, tempus. lamttt 3«t/ diutius, 15 1) 
D* magnes. 15^-154} DDD. oppreflionum omnium maxime lacryma» 
biliura. tutte poft fe pofcit articulum definitum. ) Sp. Tutto.^ piu, praece- 
dente te, nota fuperlativi (§50 155 )D. impenfe , enixe. if6) D, 
chiedere , petere. Secundae Coujug. C §. 9- ) Imperf. petebat. iS7 ) D. den^ 
tes. 158 ) D. tungo , longus. h anaphoniae gratia interponitur (^ 28 ) nul- 
la fenfus rautatione. 159 ) D. cgrno , cornu. Pluraiis in a C § 26 ), ubi , li- 
cethifc non praeeat articulus le , dignofci tamenpoteft ex fequeilte voca- 
bulo feminino. 160 ) D. acuta. 161 & 162 ) ;;fr ut n. 148. D. fare, face- 
re. affixum(§ 16) facere fe. D. rifpettare , revereri.umftc(> in S&tett 
l^altett SU ntilCpf tt* Cluamobrem tota Ovium gens , ne diutius magnes ejfet 0/7- 
^prefftonum omnium maxime flebitium , enixe petebat dentes longos, & acuta 
cornua , ut rjeverentiamfibi compararet. 

itfj 164 165 x66 167 168 169 170 171 171 173 

Rifpofe jipollo, che te Pecorenon conofcevano, che tra tuttii quadrupedi, che uivo^ 

174 ^75 176 »77 »78 179 ^^ 180 181 i«a 

nofopra taterra , non altro animatefi trovava piuprivitegiato efavorito da Dio 

18^ 184 185 186 187 188 189 190 ^91 . 19» 

di effe : perche ovegti altri con miUeftenti , & infiniti pericoti erano farzati pro^ 

/ 1 cacciarft 



64 Injlituthnes. 

68 • 72 ) DDD. dentibus acutis , & fineiinimo feu audacia mordendL di 
ante mordere ( § i j ) per gerundium explicandum eft. 

73) Sp, /tf, eam. intellige, Leporem: nKaLepre ,\xt modo vidifti, femi- 
ninum ell. 75 ) D* niiiilominus* 74 & 76) D. dotare • ornare , dotare. 
Plusquamp. Indicativi ( § 9. ) dotaverat , ornaverat. 77 - 79 ) DDD^ pede 
tam celeri. 80) Sp. ut. 81 ) ut modo , n. 73. 82 ) D. afflcurarej tutum prae- 
ftare.In primaConjug. ( § 9) Imperf. Indicativi 83 ) D. a dente. 84 ) 
D. cujuslibet. 85 ) fignurii comparativi & fuperlativi ( § 5. ) 86 & 87 ) 
DD. ferocioris , vel ferociffimi ,animalis. Argumentum Vervecis to- 
tum eft :. Natn etji Divina Majeflas indiderit Lepori incredibilem timiditatem, 
dentesque acutos aederit, fed fine mqrdendi audacia : nihilominus eum pede tam 
veloce donavit, ut tutum eum frcejlaret a dente ferociffmoe cujvslibet belluce. 

88 & 89) DD. & quod Vulpes. 90) D. ratio, jus.prudenter^ jure. 9^1) 
D. non. 9O D. potere, polTe. Secundae Conjug. Iraperfeftum Indicativi 
(§. 9.) poterat. 92 & 94) D.^ dolere^ vel doterfj, conqueri 95) D* 
crearcy condere, creare. Praeteritum Infinitivi Paflivi, quod (§ 10) ex 
fupino feu participio, & auxiliari EJfere coalefcit Effere Jfato ($ 8 » eft 
fuife. itaque, Procreatam fe iuiffe. 96^97 ) DD. tardam ad curfum. 
98 & 1023 D. dare, dare. avendo dato ($9) eft Participium Praeteriti: 
quod C5*5j| commode folviturper cum 2iUtquia: quia Ueus ei dedit, 
cum Deus ei dederit &c. Affixum (§ 16) le, Sp. ei, ipfi. vj- loi) 
DDD. fua Divina Majeftas. 103- ioq) 'DDD. calliditatem talem inj^enii, 
ut multa cum facilitate. 1 10 • D. fchivcre, cvitare. Prit/iae Conjug. (^g) 
Imperf. Indicat. iii-ii}) DDD. infidias cujuslibct ferne. Et rulpcm 
(pergebat Vervex) jure queri nonpoffe, p.rocreatam fefiujjc fardam ad cur* 
fumjCum Divina Ittajejfas largita eifii calliditatem ingeniiiaUm, utfacite ad^ 
tnodum evitet infidias cujuslwet feroe. 

114 115 116 117 ng 1T9 120 

Solo le Pecore ejfendo ftate ereate duna indicibile ffupidezza dingegno^ fenza 

JJ?I ?22 123 124 125 126 127 128 119 130 131 

cuore, fenza velocita di piedi, efenza quei denti da mordire, parea loro da quella 
?3? 133^ ^ ^ «34 135 «J6 1^7 1-^8 139 

Dtvtna cartta tjfere flate abbandonate, che aveva mojlrata fomma ditettione anco 
140 141 142 143 
verfo lejiere foto dannofe. • • 

114 & 115) DD. Tantummodo Oves. 116) D, creare, condere, creare. 
effendo Jiate, Participium Praeteriti (§ 8) folvatur (§ 15) per cunh quia 
&c. cum fuerint create, procreatae. 117- laSj DDD. ineflabili ftupidi- 

tate 



Itatica^ b-j 

lltt^Cn. D.tnandra, ftabulum^ in ftabqlis. 117) D. abhoftibus. ai8)Sp. 
fuis, Et noSu, amore ac indujlria fwgulari, cujiodiri eas & protegi in ilabulis 
adverfus hoftes. 
219) Sp. quod. 220-225) propter dotes adeo fingulares multorum bono- 
rum. 226) Sp. quae. 127) D. Oves. 228) D. nyportare, atFerre. Primae 
Conjug, (§ 9) Indicat. Praefens. aflerunt. 22g) Sp. hominibus. 2jo) 
D. riputare, exiftimare. Patticipium Pr^fentis Pallivi , quod (^ 10) ex 
efenao (§8), & fupino feu participBlr7?«^«to conftat. Solvitur (§15) 
per rttw. cum exiftimentur. 231-394) DDD. deliciaeac divitise generis 
humani« 235J D. accadere, evenire. Secundae Conjug. imperfeftum in- 
dicat (§ y.) eveniebat. 2j6) Sp. ut 237) D. illae. 238) erano (^ 8-) 
erant. 239) D. «mw^o/o , frequens. fuperlativus (§3.) frequentillima. 
240 & 241) DD. fpecies animalium. 242J Sp. quae. 243) D. viverCf vi- 
vere. Secundae Conjugat. (§ q) Praefens Conjunftivi. vivat 244) & 
245) DD. fuperterram. Denique propter dona tam fmgnlaria tnultorum bo-' 
norum^ qice Oues hominibus afferunt, cum deliciw diviticeque generis humdni 
ixiftimentur, idevenire, ut frequentijpma Jit animalium ftirps, qucecunquein 
terra degunt. 

EXERCITATIO ALTERA, 

POETICA, 

Torquatiis TafTus Hierofolyinatn Liberatam ita inchoat: 

' ^ 3 4 

Canto farme pietofe , e'i Capitano , 

567« 9 

Che 7 gran fepotcro liberh di Crtfto : 

10 II 12 13 14 

Bflolto egli oprh cot fenno , econ ta mano, 

15 irt 17 18 19 

BSolto foffrt nel gtoriofo acquifto : 

20 at aa 13 

Ein vantinferno vi x' oppofe , ein vano 

34 25 26 27 28 

S" armo d Afia e di Libia il popot mifto , 

«9 30 3t 3« 33 

Che favoritto it Cieto : efotto a i fanti 

^34 35^ ^^ 37 S8 ^ 

Segni riduffe 1 fuoi compagni errantu 

\% i)D. 



66 Inpttitiones. 

m 194 195 , ,.196 197 198 r99 200 

eacckrftil cibo, alle fole pecore dagli fteffi huomini ^ fignori di tuttele fiere ^ 

flOI fl02 aoj 104. 20f 2o6 C07 2C8 

padroni della terra^ erano riferhati e fino a gran prezzo comperati i pafcoti ; t 
fl09 210 211 aia 213 214 215 " 216 

che la notte con carithediligenzaefjuifita erono guardate edifefe netlemandre, 

217 2i8 • -^9 **o ^^^ ^-^ -23 224 ^^5 226 227 

da nemici loro. E che per le doti tanto fmgolari di motti beni , che le Pecore 

0,1% 229 230 23 j 232 233 234 

apportano aglihiiomini, ejfendoriputateta detitiae la ricchezza det genere humano, • 

«35 ^36 ^37 238 ^ »39 240 241 242 243*^ 244 245 

accadeva, ch^ effe erano ta piu numerofa fpecie di animali, che vivafopra ta terra. 

163 ) Sp. refpondit. 164) Apollo. 165) Sp. quod. 166) D. Oves. 167) 
utn. 31. non cognofccbant. i68)Sp. quod. 169 - 171) DDD. inter 
omnes quadrupedes. 172 ) Sp. qui. 173 ) D. vivere , latine idem. Praefens 
Indicat.(§ 9. ) vivunt. 174 & 175 ) DD. fuper terram. 176- 178) DDD, 
nonaliud animal. 179) Sp. y?,fe. D. trovare y reperire. Prim?e Conju- 
gat. ( § 9. ) Indicativi Imperfeft. ftc^ kfniitic. igo & i8t ) DD. magis 
C§ 5* ) eximium & amatum. 182 ) D. a Dco. 183) quam iplas , nimirum 
Oves. D. cjjo , is, ipfe- di ideo , quia comparativus ( § 5. ) gcnitivum re- 

. git. Refpondit J^fotlo ynonagnofere Cves, intfr oihves qi:adrhpic!es yqva fu-^ 
per terram vivunt , non aliud animal invcniri mcgis ipfis eximium ^ magisve 
a Dco amCitum* 

I84)D. quia. i8f ) D. ubi , dum. 186-190 ) alia (anlmalij» ) permillcla- 
bores & infinita pericula. 191) D./or:2;^r^ coge?e. h\\tra, erat, ( ^\8.)#. 
&fupino feu participio forzato (§ 9) nafcitur Pailivuni (§ 10.) cojrehan- 
tur. 192) D. procurare libi. 193) D. cibum. 194-202) DDD. folis 
Ovibus ab ipfis hominibus , dominis omnium ferarum , dominatoribus 
terrae. Si huomo &chuomini in D. non invenias, quaerendum uomo&i uomini^ 
($:!2.) Sp* uomini, homines. 20 j ) D.rz/J^rW^, refervare. Imperfect. 
PaHiv* ut n. igi.refervabantur. 1504-208) DDD. imo & m^igno pretio 
emebantur. D. comperarey]\i\Vj^enA[im n. 203) pafcua. Nam dum alia{z.v\r 
malia) per milte taborcs & infinita pericula coguntur ftbi cibum procurare,folis 
OvibusCihififishominibm.dominisferarumomniumf dominatoribns terrce, refet' 
vari , imo o magno pretio emi pafcua, 

ac9)Sp.quod. 210-213) noftu, amore & induftria rmgulari. 214 & 215) 
D. guardare i cuftodire. Sp. difefo , Supinum a difendere, protegere , de-k 
fendere. cuftodiebaatur , & defeadebantun ut n. 191. 216) Sp* nellCf. 

ttt ' 



Italica^ ' 67 

ttlt^Cn. D.tnandra, ftabulum* in ftabqlis. 117) D. abhoftibus. ai8)Sp. 
fuis, Et noSUf amore ac indujiria Jingulari, cujlodiri eas & protegi in fiabuHs 
adverfus hojles. 
219) Sp. quod. 220-225) propter dotes adeo fingulares multorum bono- 
rum. 226) Sp. quae. 127) D. Oves. 228) D. nyffortare, afferre. Primae 
Conjug, (§ 9) Indicat. Praefens. aflerunt. 2ig) Sp. hominibus. 230) 
D. rivutare, exiftimare. Patticipium Prjefentis Pallivi , quod {^ lo) ex 
efenao (§8), & fupino feu participBlr/>;tt/«^o conftat. Solvitur (§ 15) 
per cum. cum exiftimentur. 231 - .^94) D13D. deliciae ac diviti;e generis 
humani« 235^ D. accadere, evenire. Secundrie Conjug. Imperfeftum In- 
dicat (§ 9.) eveniebat. 2j6) Sp. ut. 237) D. iilae. 238) erano (^ 8-) 
erant. 239) D. «Mw^ro/b , frequens, fuperlativus (§3.) frequentiilima. 
240 & £41) DD. fpecies animalium. 242J Sp. quRe. 243) D. viverCf vi- 
vere. Secundae Conjugat. (§ 9) Praefens Conjunftivi. vivat. 244) & 
^45) DD. fuperterram. Denique propter dona tam Jingularia multorum bo-' 
norum^ qnce Oves kominibus afferunt, cum delicice diviticeque generis humani 
gxijiimentur, idevenire, utfrequefitijpmajitanimaliumjlirps, qucecunque in 
Urra degunt. 

EXERCITATIO ALTERA, 

POETICA, 

Torquatus TafTus Hierofolyinatn Liberatam ita inchoat : 
« * 3 4 

Canto farme pietofe 9 eU Capitano , 

567*9 
Che 'l gran fepotcro liberb di Crtjloi 

10 II 12 13 14 

B/lolto egli oprb cot fenno , e con ta mano, 

iS i^ 17 18 19 

Uotto foffrt nel gtoriofo acquijlo : 

20 3 1 aa ^3 

E^in vant inferno vi / oppofe ^ ein vano 

34 25 26 27 28 

S" armo d^ Afia e di Libia it popot mijio , 

«9 30 3t 3« 33 

Che favorilto it Cieto : efotto a i fanti 

^34 35^ ?i6 37 S8 . 

Segni riduffe 1 fuoi compagni errantt. 

la i)D. 



6^ Injlitutionef. 

t)t>. cantare, canere. Primae Conjug. Indicat. Praefens (% q. ^ cana. 2 - 4 > 

DDD, arma pia, & ducem, 7pro il (§ 27* ) recifo i^ 5 ) Sp. qui. 6 & 7 J 

Sp. magnum. D. fepulcrum. 7 ut modo n. 4. 8 ) D. liberare , liber>are. 

Primae Conjug. Praiteritum fimplex ( § 9. ) Hberavit. g ) Chrifti. Cano ar" 

^ mareligiofa, eumque ducem, qui magnum Chrijli fepuUrwn liberavit 

10 & 11) DD. Multum ilk. 12 ) D. opefare & oprare , agere. ut n. 8- egit* 

. 13 & i4)Sp. col , mjt l)Cnt/ Drp ton it. DD. confilio , & manu. 15 ) D. 

Multum. 16 ) D. foffrire, pati. Iwtiae Conjug. Praeteritum fimpiex (§ 9.) 

panus eft. 17 ) Sp. jtt bCBl. 18 & 19 )in gloriofa adeptione. JVlulta illifc^ 

cit 9 conjilioy & manu^ multa tutit in gtoriofa hac exfiiditione^ » 

40 & 2O D. incaffum, 21) D. Styx. 22J compofitum op-fwfe. (v.Catalogum 
Particularum. ) Sp.pofe, pofuit, a ponere. D oppovcre. latine i(iem. Er- 
go , bppofuit. /proy?. Sp. fe. Sp. 1;/, particula relativa. banuitci^ 24) 
D. armare , latine idem. utn. 8- l'e armavit. 25-28) DD. Aliae & Libyje 

: populus mixtus. 29 )Sp. quia. 30 ) D. favorire , favore profequi. uf n. 
tb.favorl, favit. AflTixum to Sp. eum. duplex / (§17) ob accentum 
Verbi abforptum. 31) D. Coelum. Incaff^.m fe illi Styx oypofuit , incaffutn 
mrmavit fe mixta Afict & Africcc gens ; Cctlum favebat, 

^» - 34 ) DDD. & fub fanfta figfia. A i pro ai ( § 34. ) 35 ) Compofitum ( v^ 
Cat^l. Partic. ) ri-dujfe. Si^.duffe, Praeteritum fimj^iex abinufitato durre 
feu ducere. D. ridurre \ riducete r reducefe. Ergo , reduxit. '36 J Sp» luoSw^ 
37 & 38 J DD. focios errantes. EtfubfanStafigna errantes focios reduxit^ 

.39 40 4* ^»^ 4a( 

Mufa tu , M^ di caduchi allori 
44 45 ^ ^ 4* 47 

> Non circondt la fronte in Heticona i 

48 49 50 Sr sa S3 54 ^ 

Ma fu net cieto infra i beati Cori 

J5. _,. 56 57 58 59 

liat at Jtelle tmmortatt aurea corona i 
60 6 X 62 6,:i 64 6< 

Tii ^ira fl/ petto mio cetejli ardori , 
66 6-7 68 69 70 71^ 

7u rifcniara it mfo canto , ^ ^u perdond ^ 
72 73^ 74 75 76 77 ?8 

iS^ /fif f^ fregi at ver , / adorno in parte 

79 80 8c 8f2 83. 

D' a/fff ditetti, she de tuoi ^ te carte. 



Jtalicce^ 6(f 

39) OMufa. 40&41) tu, qude^ 4^-44) DDD. noncaducis laureis. r^- 
duchi (5 28) inter c 6l i interponit //anaphonicum. 45) D* circondafe » cir- 
cumdare.PrimaeConjug. Praefens Indicat. (§9.} cireuradas. 46-54) DDD. 
frontem in Helicone : fed fupra in ( Sp. «i/, tn l)em J coelo inter beatos 
Choros. 55)abauxiliari aum(^ 7.) liabes. 56-59) DDD. ex ftellis 
immortalibus auream coronam. 

60) Sp. tu* 6i) D./f /far^,afpirare. Imperat. priftiae C§ 9. ) afpira. 62-6 O 
D D. peftori meo ccelelles ardores» 66 ) Sp. tu. 67 ) D, rifchiarare , illu- 
ftrare. Imperat. primae (§ 9. ) illuftra. 68 & 69 ^ DD. meum carmen. 70 
& 71 ^ P.perdonare, ignofcere. ut n. 67. & tu ignofce. 72) Sp. y^ , fu 
^3 )D. intefere, intexere. ut n. i. intexo. 746: 75) ornamenta veri- 
tati. 76) Sp.y> , fu 77) D. ^rforn^r^, latineidem.ut n* i. adorno. 78) 
D. ex aliqua parte. 79 - 83 ^ DDD. aliis obleftamentis , quamtuis, mea^ 
bas chartas. 

84 SS 96 97 . 8« 89 90 9Jf 
^Sflff ♦ che la corre il mondo , ove pitt verfi 

9* 93 94 95 

Di fue dolcezze il lufmghier Parnafa, 

96 97' 98 99 ^'oo 

j£ che 7 vero condito in molli verfi 

lOl 16» J03 

1 piu fchivi allettando ha perfuafo. 
104 . 105 *o6 107 108 

Cos$ a ? egro fanciul porgiamo afperfi 

X09 iio iir 112 

Hi foave licor gli orli del vafoi 

ii^ 114 115 116 117 i\% 

Succhi amari ingannato in tanto ei bevey 

119 120 121 122 

E da t inganno Juo vita riceve. 

t4 ) Sp* fcis^ 85^ Sp. quod. 86) D. eo. 87) D.torrefe, currere. jSecundaB 
Conjug. Praefens Indicat. (§ 9. ) currit 88 J D. mundus. 89 & 90 ) DD. 
ubiplus. 91 )D. verfare, fundere. Praefens Conjun6tivi primaeC§ 9O ^^^* 
dat. 91- 95) DDD. fuarum fuavitatum , blandiens ParnafTus. SciSyO 
IMufa, eo currere pleroigue , ubi plus iUecebrarum fuarum btandiens Par^ 
naffus profundit. 

*6) Sp. quod. Proximum 1 eliditur ( § 17.) 97 - 100 ) veritas condits nfiol* 
]ibus verfibu5« ioi)D. faftidiens. Superlativus ( §5.) faftidiofiflrimos. 

I3 102), 



jjt Jnflitutiones Italicct. 

ringratifudinef ed inojervanza di fuoi precetti; cosi non v^ niente cke 
ringratitudine, ed inoflervandfa de fuoi pretfchetti; cofei non v ^ niente ke 
tagipni maggibrmente la defoUUione di quejle Univerfo , cfie la cecith 
icaafchionimadfchiormente la defolacione di quefto univerfo,ke latfchetfdiitd 
e fuperbia degli huomini ^ la (neghittofa inavvertenza e ^ pazzia de gentili, 
e fuperbia deHi omini , la n^ittofa inavertendia e padlTia de' dfchentili , 
tignoranza ed ojlinatione di Guidei e Schifmatici. 
rignjorandfa jed oitinacione Ag Dfchiud^ e Scliifmatitfchi. 

Quilibet fcit» quemadmodum non eft res ulla,^ qu% Deo magis 

difpliceat , quam ingrsltus animus fuorumque praeceptorum violatio ; ita 

nihU efle , quod magis propioveat orbis terrarum ruinam , quam caecitatem 

fic fuperbiam hominum, oicitantem negligentiam & fhiltitiam Ethnicoruna, 

jgaorantiam denique & pervicaciam Judseorum at^ue 

SchifmaticoruQi» 




0rw;^rE(.B;«:,a"riji%.Mi0.%r^j'H 



INSTI- 



I N S T I T U T I O N E S 

HI S P ANI CJE. 

m 

1. Articulus definitus, Germanis ttt & tlC/ Hifpanis eft hujus- 
^ modi: 

JHafcutiniSingutaris. Pluralif^ Feminini Singutaris. Pturatis. 

Nam. & Acc. et &rr, ten» lof, Die» /a, bte. /«^, l)ie» 

G«i/*. & 4W. rff/, de el, de tos, Ut, UOIl deta, Utf DOH ^^ tas, Ut, OOtt 

t)e$/t>0nbem. ben« ^er. ben. 

-Oflf/i;. ff/, fl£^/hm. fl/o/, tcn. a ta, Ut. atas^UH* 

Ante feminina, quae.primam literam habent fl,non ponitur ta^ (edet. e. g* 
el atma, anima : det alma, animae. 

1. Articulus indefinitus eft de^a^ quorum hoc Dativi fignum, illud 
Genitivi & Ablativi. Servit nominibus propriis, pronominibus , articulo 
unitatis iin, etne / & fere iis, in quibus Germani articulum bet/ Ut, Uit 
oTiiittunt. 

j. Pluralls fit addito / vel es. e. g. cabefa, cuput: cabefas. efpirttu, fpi- 
ritus : efpiritus. tey, lex : teyes. verdad, veritas : verdades. carcax, pharetra ; 
retox, norologium ; carcages, retoges, literis cognatis. 

4. Adjeftiva in femininum laciunt in a. ut poderofo, poderofa, potens. 
Cetera funt generis communis« 

5» Comparativus fit , praeponendo mas ; fuperlativus in ijfimo , vel 
praemittendo iwwy, aut mas cum articulo definito doto, dottus : masdoto^ 
dottior: dotijftmo, mut/ doto, valdedoftus: el mas doto y omnium doitif** 
firous. 

6. Verborum tres funt Conjugationes , qu« terminatione Infinitivi 
tanquam Charafteriftica difcerni poffunt Primae Infinitivus in ar, fecundaa 
in er, tertiae in ir dcfinit. Antequam Conjugationum Tabella exliibeatur, 
Verba auxiliaria Habere & E(le proponam, e quibus Hifpani, ut Germani, 
Gaiii, Itali, aliique, Verborum tempora conficiunt. Habere figiiiticat 
/Iver feu Haver, & Tener; lifle, Ser,&Ej1ar. Verum ne copia ieftorem 
obruam , folo yJver & Ser contentus," duo reliqua in Spicilegium diiTero, 
fuo tempore iliic facile reperienda» In Tabella Coniugaaoaum , uc in 

K Galli- 



74 . ' Injlitutiones. 

Gallicis & Italicis feci, folas pono terminationes, in quarum locum fi 
Cliaratterifticam Verbi (perfefti, feu regularis) fubftituas, ejusdem figni- 
ficationem interprete Lexico deprehendere proclive eft. Sic fi e. g. legas, 
pindaredes , iii Conjugationum Tabella terminatio aredes quaerenti fe*offe- 
ret in Futuro Conjunctivi, fub perfona fecunda pluralis numeri , in ferie 
I, feu Conjugatioue prima- Hujus ergo Charafterifticam ar loco aredes 
animo concipe, & habebis pintar. Lexicon quodvis docebit, pintar efle 
noftrum pingere. Unde uullo negotio efficitur, vocabulo pintaredes refpon- 
dere ex Futuro Conjunilivi Iztxvixxm pinxeritis. Eodem modo invenies, 
juzgad effe noftxum judicate : quoniam ad fecunda peribna pluralis eft in Inj^- 
perativo Conjugationis primae, & iki in or Cliaradlerifticam mutato, prodit 
juzgarf' qviod judicare fignificat» 



• 7* Conjugatio Verbi Jyer^ Habcre. 

Ego. Ta. * lUe. Nos. Vos. UIL 

Indicat. Pr«r. ke, has^ ha: avemos Qiemos) aveis (heis) han. 

Imperfeft. avia avias^ avia: av amos, aviades, avian. 

Pnet. iiinpl. uve uvijle^ uvo: uvimoSf uviJleSf uvieron. 

Fnet. Comp. he avido, hasavido, ha avido, avemos (hemos) aveis {heis) han avida* 

avidOf avidof 

Plnsqatmp. aviaavidofaviasavi' aviaavidoiaviamosavidOfaviadesavi^ avianavtdon 

dOf dof 

Futurum. avrif avrdSf avrd: avremoSf avreis, avrdn. 

Imperadv. ave: ayamoSf cfved. 

Conj. Praef. ai/af ayaSf aya: ayamoSf ayaiSf ayan. 

Impcrf.L uviejfef uvieffeSf aviejfe: uvieJfemoSf uvieJJedeSf uvieffen. 

Imperf. II* uviera uvieras uviera uvieramos uvierades wjieran 
(avria.) (avrias.) (avria): (avriamos.) (avriades.) (avrian.) 

Praeteritum. aya avidof ayas avidOfaya avido: ayamos avido, ayais avidOf ayan avido. 

Plusquamp. uviejjif uviera &c. ut Imperf. 1. & II. addito ubiqoe avido. 

Futurum. uvierCf uviereSf uviere: uvieremos, uvieredeSf uvieren. 

InfinitiviPr«efens, aver. Praeterit. averavido. Particip. Praefentis. aviendo. Praeteriti. 

aviendo avido. Supinum. avido. 



i. Con- 



] 
."1 

1 



Hifpanica^ 



75 



8^ Conjugatio VcrbiJer, Eflc^ 



Tu. 



Ille. 



Ego. 

lodicat Praf. /oy, ereSy es : 

Imperfeft. erat eras^ era : 

Praeter.fiinpL/i»/, fufpy fue: 

Pnet.Ceinp. hejido^ has fdo^ ha fido : 
Plusquamp. aviajido, aviasfido^ aviafido : 

Futurum. Jere^ /erds, Jerd: 

Imperativus. Jei (Je ); 

Codjuiift.Pr«r/ia, Jeas, Jea : 

. Imperfea:.I.yf*^, fuefeSf Juejfe : 

Imperfed.Ii/tt^a fe- Jueras fuera 

ria) (Jerias) (/eria): 

Pxfeteritum. aya Jidof ayasjtdof aya fido 
Plugquamp. ttviejfe^ 
Futurum. fueref 



Nos. Vos* Uli. 

fowoSf foiSf fon. 

eratnoSf eradeSf eran^ 

fuimoSf fuiJleSf Jueron. 

avemosfdoy aveisJidOf hanjido. 
aviamosjtdofaviadesjidof avian fido. 
ferdh. 



feremoSj Jereis^ 

JeamoSy Jed. 

feamoSf Jeais^ Jean. 

fuejfemost fueJfedeSj fuejfen. 

fueramos fuerades. fueran. 

(feriamos) ( feriades) (ferian). 

^ ^ , ^ auamos JidOf ayaisjidof auanfido* 

uviera &e. ut Imperf. I & II S 7f addito ubique Jtdo. 

fuereSf f^/^: Jueremos f fueredeSf jueren. 



lnfinitiviPr8erexis.yipr. ?r?^tent. averftdo. Particip.Praefentis.^f»ia; Vrxtenti.aviendoffdo. 

iSupinum. Jido. 



9. Tabella III 


Conjugationum. 




Ego. Tu. 


llle. Nos. Vos. 


IllL 


Indicativi Praefens. i. o. - ns - 


a: amos, - ais - 


an. 


2. iS 


e : emos eis 


en. 


3-0 is 


i< imos is 


en. 


Imperfeft. i. ava - avas - 


ava: - avamos - avades - 


at/afU 


1. ia ias 


ia : iamoi iades 


ian. 


3. la ias 


ia : iamos iades 


ian. 


PraeterJimplcx.j. i - ajle - 


h: - amos - afies - 


aron. 


a. i tjli 


ib: • imos tjies 


ieron. 


3- ^ '> 
Praet. compof. he >- has ^ 


ib : imos tfles 


ieron. 


ha: - avemos - aveis - 


han. 




(hemos) (heis) 




X. ado. 3. 


ido. 3. ido. 




Plusqusmperf,. avia - at;/as - 


avia - aviamoS' aviades - 


avian. 


I. ado. s. 


. ido. 3. ido* 




Futurum. i. ari - ards - 


• ard : - aremos - areis - 


ardn. 


%. ere erds 


erd : eremos ereis 


erdn. 


3. iri irds 


irdt iremos , ireis 


irdu. 


Imferativtis. i.a: 


- - emos ' ad. - 




a.e: 


amos ed. 




Z.e: 


. amos id. 





K 2 



Con' 



76 



Conjunftivi Praefens. 



Inftitutiones. 



Ego. 



Tu. lUe. Nos. Vos. lUi. 



Imperfeft L 



3. 

X. 

a. 
3. 



ImperfedL IL i. 



PraBteritum. 

Plusqoamperfed:. 

Futaruffl. 



i 

a 
a 

afe . 
iefe 
iijfe , 
ara - 
(aria) 
iira - 
(eria) 
iera - 
(iria) 
aya - 
ado. 



iS 

as 
as 

ajjes 
iijfis 
iej/is 
aras 



i: - 

a: 
a: 

ajje: - 
iej/i: 
ieJPfi 
- ara 



(arias) {aria. 
ieras iera 
(erias) (sria, 
iiras iera 



itnos 
nios 

amos 
ajjemos - 

iejfemos 

iejfemos 

aramos 
: (artainos) 

ieramos 
: (eriamos) 

iiramos 



Urias) (iria): (Jriamos) 



iis - in. 

ais an^ 

ais an* 

affidis - affjm. 

iegedes ieuin. 

tejfedes iijjin. 

aradis aran 

(ariadis) (arian). 

iirades teran 

(eriades) (erian). 

ierades ieran 

{iriades) (irian)m 



}/a - ayamos - ayats 



ayan. 



InfiiutiviPraefens. 



I. 
2. 

3. 



ayas - aya 
2.ido. 3. ido, 
uviejfif uviera &c. utlmperf. L& n. S* 7» ^ddito ubi^ue 
X. ado» 2. ido» 3. ido. 

' arnnos - andis - ann^ 

iirimos ieredes ienn. 

iiremos iendis ienn. 

Particip. Praefentis. x. ando. 



Praeteri/i. aviitido 
Supiniun. 



an - ans - an: 
iiri iins iire: 

iere iens iere: 

ar Praeter. aver i. ado. 
er. 2. ido. 

ir. 3. ido. 

X. ado. 2. ido. 

X. ado. 2. ido. 



3. ^A^. 
3. lio. 



2. />t]ia. 

3. i^iute 



Ad bujus Tabellae normamx:onjuga Hablar^ loqui« Rejfondir^ refpondere, Anadir^ 
adj.ungere. 

10« PafTivum fit, cum ante fupinum feu participium Verbi ponitur 
auxUiare Ser, ut is amado, amatur ; Jonios amados^ amamur. 

11. Quod multa Verba loco auxiliaris ^t/^r conflruantur cum Seff 
in interpretanda iententia nihU impedit. 

12. Quorum Infinitivus terminatur fyllaba yiw , feu quod idem eft, 
cer, in prinia perfona Praefentis Indicativi habent Jco feu zco ; in Praefenti 
autem Conjunftivi perfonas lingularis numeri formant injca vel zca , Jccu 
vel zcas^ Jca vel zca ; pluraUs in Jcamos. Jcais, Jcan, vel zcamos, zcats, zcan. 
e. g. parejca, appareat, videatur, vel parezca, a parecer. fe nconozcan vel 
f ^rofio/irfl». aifnofcant fe, a wouof^r feu reconojcer. merezco vel merejCO, me- 
reor, ^merecerku merejcer. 

13. Quorum Infinitivus in zir definit, primam perfonam fingularem 
Praefentis Indicativi, & totum Pra?feus Conjundivum per zg Uettunt. in- 



Hi/panica. 77 

troduzir, introducere: introduzgo, intrpduco: introduzga^ as, a; introdu- 
cam, ^LS^Rt: introduzgamostaif, an; iutroducainus, atis, antl 

14. Dtf fl, porp para, ante Infinitivos Verborum fenfum gignunt no- 
ftris Gerundiis vel parem , vel afliaem. el motivo de creer» ratio credendi» 
ifio es para cenar, hoc ad coenandum fervatur. por impedir midejfeo, ad im- 
pediendum defiderium meum. 

15. Verba jiver&c Tener ante Infinitivos, vel nudos, vel particula 
de munitos, eandem vim habent, quam nofirum Futurum. he de ir , tengo 
de ir, ibo. no ha de fer quanto efperSs, non erit (tantum) quantum expeftas. 
ten cuidado de los pobres, y tener lo ha de ti Dios ; fufcipe curam pauperum, 
dc curam tui habebit DEus. 

i€. Participia explicare licet per particulas dum^ cum, quia, pofiquam 
&c,e. g» nopodiendo acabar, pafse a . .. cum finire non poflem, trandi ad . .♦ . 
promuigadataleqy dixo elEmperador. . . . promulgata lege, dixit Caefar &c. 

17. Participia Praefentis do inte mutato fiunt nomina. amante,fitofo-' 
fante, govemante, amator» philofophus, gubernator; ex amando, fto/pfando, 
governando. 

18. Saepe Verbis adduntur Affixa, ita ut ex Verbo & Pronomine unum 
Tocabulum confletur. leatos, legatillos: extea &c*los. Affixis accedenti- 
bus, ultima Verbi iitcra nonnuuquani abjicitur, mutatur, transfertur. abji^ 
citur d&fin Imperativis : acordaos, ttxmtXtX tVi^, pro acordad. andemonos, 
auferamus nos, abeamus, pro andemos. wuisit\ir r infinitivi in /: veetto^ vi- 
dere illum vel iliud ; liazeUo, id facere ; dezilte, ei dicere ; pro veer, hazer, 
dezir. transfertur poft priraam Affixi literam in Imperativo : veetdos, vi- 
dete illos ; dezitde , dicite ei ; hazetdo, id facite.; pro veedtos, dezidle, ha* 
zedlo^ 

19. Pronomina emphafis caufla geminant. no fehufcaa fi, nonquae- 
rtt fe ipfum. afi mefmof condena^ fe ipfe damnat. grande es^ a quien ni tafetici^ 
dad te defvanece, nita aduer/dad te destujlra, magnus eft, quem nec felicitas ex- 
tollit , nec infelicitas obfcurat : ubi pronomini relativo quien additur te. 
Cum aliis quoque nominibus reperitur pronomen , foiius eleganti%, non 
fenfusgratiaappofitum. e. g. mandote Diosa Moyfes ejlaceremonia, ritum hunc 
DEus Moyfi mandavit.y^ quieresfaber ta razon.elAutorfe tadioatLetor, ratio- 
nem fi nofle cupis, eara Auftor Leftori expofuit. Vides etiam ex his exem— 
plis (afi, quien), id quod Hifpanis eft frequentiirimum, particulara a, Da- 
tivo (J^i & a ) per fe debitara, Accufativo quoque jungi foiere. 

20. Adverbia paflira fiunt ex adjeftivis, addendo mente. /abiamenfef 
japienter ; ^i/abio^ fapiens. detgadamente^ delicate; a detgado^ delicatus. 

K 5 De 



78 ' Jnjiitutiones 

De ufu Lexicoruni) & Spicilegii nofiri. 

11. De faepe coalefcit cum pronominibus, qudrum prima litera efl 
e. ut dep, liujus : dejfos, horum : delj ejus (hominis) ; dello^ ejus ( rei ) : 
pro de ejlej de ejfosy de eU de ello. 

Z2. LiteraAin multis promifcue ufurpatur velomittitur/iriipfoadeo 
Verbo auxiliari /iver^ & Haver, uviere & huvhre &c. Sic & promifcuae funt 
in non paucis literae A & i;, 2; & r, i & y, e. g. bolver, aut volver^ cubrir & 
cuvrir, placer Scplazer, leido aut leydo &c* Itaque fi horum alterum non re- 
perias, alterum inveftigabis. 

2 } . Ex ct, pt, fc, prior litera faepe omittitur. Ita fcribitur doSlo & doto^ 
Efcriptura & Efcritura, acontecer & acontefcer. 

24. &cue,e&c ie, i&ie , apud Hiipanos cognatae funt literae. Igi- 
tur fi eorum aiterum non occurret , altero utere , quod innumeris haefi- 
tationibus te expediet Sic fi legas duermo, dormio, contiendo , contendo , 
fgucy fequitur : in Lexico non reperies verba liaec, nifi cognatas fubftitue- 
ris, & dormir, contender, feguiry quaefieris. 

25. In Nominibus & Verbis anaphoniae gratia fsepe litora c in qu, & 
gingttmutatur. rico, dives: riquiffimo, ditillimus. j/j^flr,protrahere:yfl^tt^, 
protraxi. negar^ negare ; neguemosy negemus. 

26. Hifpanorum Diminutiva in illo, ico, ueto, ejo, ito , & eta definunt. 
e. g. muchacho, puer : muchachillo^ puerulus. cofa,res : cofiUa.res exigui nio- 
menti. a/iio, afinus: a/w/Vo, afellus. Ayo, filius: AyWo, filiolus, hijufla, fi- 
liola. baril, dolium ; barilejo^ dolium minoris formae^ vequeho, parvus : pe* 
queuito^ parvulus. camara, cubiculum : camareta, cubiculum anguftum. Non- 
nunquam intercedit levis aliqua accedio , aut mutatio. e. g Eei/ , Rex. 
JReyezuelo^ Regulus. cuerpo^ corpus. cutrpezuelo, corpufculum. necio^ hebes» 
obtufus: nepueto. loco, delirus: loquiUo, loquiUa. 

27. Si Compofita in Lexico non reperiantur, ad Simplicia converti 
necefle erit : quae ut agnofcantur citius, attexam Spiciiegio Catalogum Par-, 
ticularum, unde fua HifpaniX^ompofita ordiuntur« 

28* Ingenti vocabulorum numero ut Spicilegium meum exonerem» 
Tabellam hanc praemitto, quae certorum Temoorum affinitatem docebit, 
conftituta veluti ftirpis loco fecunda perfona fingulari Praeteriti fimplicis. 
ea iny7e definit; ac triaConjunftivi Tempora fic progenerat. 



Muta* 



^ HifpanicoB. -q ^ 

Mutato pe \nffe vel efe, oritur Imperfeftum I ConjunftivL 
^— — ra vei era , — Imperfeftum II ejusdem. 
'— — r^ vel ^^, — Futurum Conjunftivi. 

Sic €X hablafte, locutus es, nafcuntur hablaje ac hablara, loquerer, & habla^ 
re^ locutus luero; ex leijle, legifti. leieJeRC teiera, legerem, & leiere, lege- 
ro* Jam, Leftor Benevole, brevitatis ergo Spiciiegium cum Particularum 
Catalogo trafili, & ad ipfam Exemtationem accede. 

SPICILEGIJJM 

e o r u m, 

QJIJE IN LEXICIS 

rcperiri non folent. 



A. 



ji. u articulus indefinitus dativi. 

§ 2. 2. ante Infinitivos Verborum. 

§ 14. eo revocari poteft iiic lo- 

quendi modus: a no faber yo Ju 

fciencia, te tuviera pornecio : nifi lci- 

rem doftrinam hominis , imneri- 

tum eum exiftimarem. 3. pro^a, 

faabet. • 
Ahierto, Supinum. ab abrir, aperire. 
Ahforto, Supinum. ab abforber, ab- 

lorbere. 
Ulbfuilto^ Supinum. ab abfotver, ab- 

folvere. 
AnduvCf anduviftef anduvo : imos, ijfesf 

i«'Ofi.ivi,ivifti.ivit: ivimus, iiftis, 

ierunt. ab andar. 
Aquilla, iila, illam. aqueltos, iili, iilos. 

aquetto, illud. 
Aquelotro, alter ille , alterum illum ; 

alterum illud. 
>fra^.haec.ifta ; faanciftam. aque/Ios, 

iu, ifti i hps, ]SXQS.aqueJfo, ho:, iftud. 



Aquejla, ifta, iftam. aquejlos, ifti, 

iftos* aquejlo, iftud. 
Ay, eft, lunt; adeft, adfunt. e. g. 

aybuenasnuevas^ adfunt bona nova. 

no aq otro remedio, non eft reme* 

dium aliud« 

Benito^ Benediftus. 

B. L. M. in epiftolarum claufulis ; 

pro Befo Las JUanos, ofculor ma- 

nus. 
Buelto, Supinum. a ^oW, vertere. 



Cabri &c. Futurum. Cabria &c. Im- 
perfeft. Conjunftivi. a caber, ca- 
pere, obtingere, capere fe 
capL 

Catalina, Catharina^ 

Ca^go. cado : cayga, &c. cadens» as, 
at &c. a caer. 



go hjlitutionef. 

Cien, centam» 

Cojo, colli^o; coja 6lc. colligam, as, 

at&c. zcoger. 
Colijo feu CoUijo, colligo, conjido: 

coiija &c. feu coUija &c. colligan), 

conjiciam &c.zcolfgirf coUigir, feu 

colegir. 
ComrgOt mecum. 

Conftgo, fecum: contigo, tecum. 
Cubierto, Supinum. a cubrir, tegere. 
Ciiyef cnriflef cupo : cnpimos, ijtesjeron: 

Pracrterit. fimplex. a caberf de quo 

fupra. 

D. 
De f des f de : demos^ deis^ den. denii 

des, det: demus, detis, dent. a 

dar. 
DepreJfOf Supinum. a deprimirf depri- 

mere. 
DefpiertOf Supinum. a defpertar, ex- 

citare. 
Dif dic. a dezir^ />/, dife, dih: dimos^ 



DuxefduxiflCf duxot duximoSy duxifles^ 
duxeron. Praeteritum fimplex. a 
duzir^ infe inufitato, fedinCom« 
pofitis firequente. 
E. 

El, is, ille* 

ElijOf eligo. ilija &c. eligam, as, at 
&c. ab eligir feu eUgir. 

EUa, ea , illa. ellos, ii, ilii. r//o, id, 
illud. 

ElosrOf alter ille, alterum illum ; al- 
terum illud. 

i?iz,ante Infinitivos Vtrborum. cum, 
dum &c. en efcrivir ijo ePe libriUo, 
cum libelicim liunc fcriberem. 

Enr!guf, Henricus. 

Efcrito , Supinum. ab efcrivW^ fcri- 
bere. 

EfpreJfOf Supinum. ab efprimir, ex- 
primere. 

EJfa. ipfa, ipfam. ejosj ipfi, ipfos. 
ejfof ipfum, id. 
difleSf dieron. dedi, Sedifti, &c. a £^o/ro, ^/rfl: alterhic, altera haec; 



akerum hunc, altcram hanc. 
Efla^ haec, hanc. efloSf hi, hos. eflOf 

hoc. 
Efla, ftat, fta; eft, efto. eflhs, ftas; es. 

eflhn. ftant; funt. ab eflar. 
Efl?, ftem. ftet; fim, fit. efles, ftes ; 

fis. eflenf ftent; fint. abeod. 
E/levan, Steplianus. 



dar. 
DichOf Supinum. ^dezir^ dicere* 
DiegOf Didacus, Jacobus. 
DificilimOf difficillimus. 
Digo, dico. digamosf dicamus. diga 

&c. dicam, as, at &c. a rf/^5:/>. 
Dire &CC. dicam. dices &c. diria &c. 

dicerem &c. ab eodem. 
Dtxefdixifle, dixm diximos, dixifles^ Eflotro, eflotra, alter hic, altera haec; 

dixeron. dixi, 'dixifli &c. ab eod. alterum hunc, alteram hanc. 
Doy, do. ^dar. Efloy, fum; fto. ^beflar. 

Durmnmof , dormiamus. durmiendof EfluVe , eflvvifle , efluvo : efluvimos , 

dormior.s. (lormiendo. durmicffe ifles , ieron. fteti &c. fui &c. ab 

&c. dormirem &c. a dormir: quod eodem. 

& in aliis Temporibus aliquoties Exprejfo, Supinum. ab exprimir, ex- 

in tt mutat. primere« 

Fa- 



Hi/panica. 



8t 



F. 



FadriquB\ Federicus, Fridericus, 
Felifie, Philippus. 
Fue^ fuit. nonnunquam, flii* 
Fuemor, fuejlejfuefies : fuimus, fuilti, 
fuiftis. 

Geronitno, Hieronymus. 

Gil^ ^idius. 

Gran, magnus, magna. 

H. 

Ilago, facio. hagamosj faciamus. ha» 

ga, &c. faciam, as, at &c« ab ha^ 

zer. 
Hare &c. faciam , es, et &c. haria 

&c. facerem &c. ab eod» 
Haz^ fac. ab eod. 
Hecho, Supinunu ab eod. Subflanti- 

ve» fa3um. 
Hiay hiaSf hia. cum Infinitivis ufur^ 

paxitur hoc modo : e/crivirte, hia , 

fcripfiffem tibi : dezirme hias, dixif- 

fesmihi: hazerta hia injuria, inju- 

riam tibi intuliflet 
HizCf hezijlcy hizo : hezimos, hezijles, 

hizieron. feci &cc. zh hazer. 
Hiziera &c. facerem &c hiziere fijp, 

fecero. hiziefe &c. facerem &c. 

ab eod. 

I. 

^ago, reBms Tago, Jacobus» 

rflriwfl/,nunquam. fi cnmftemprecon-' 

jungitur, femper. 
Imprejb, Supinum* ab imprimir, im- 

primere. 
^orge, Georgius. 



I/abet, Ifabella, EUfabetha^ 
jtfan» Joannes. 

L. 

La^ 1« articulus femininus, tit ^- 

eam« 
Las. I. articulus femininus pluralis 

numeri, bie» i. eas. 
Le, ei (jjim/ t^r)/ eum, eanu 
Les^ iis. 
Lo. I. eum. a. ante adjeftiva, /o itt^ 

no, ta^ gute; lo malo, Hi (dfe; 

/o quat , id qued. 3. e^* e. .g iio /0 
fabe.tt Wei^efl ntd!)t 4. /o^u^quod, 
id quod. yo ///0 ^ii^ diras, fcio id 
quod didurus es. 

Zo/. I. articulus mafc^ plur. l)te. i. 
ii, iili ; eos, iilos. 

Luys, Ludovicus. 

Luzbel, Lucifer, Satanas. 

M. 

Mayor, major, el maifor, maximus : 
ta mayor^ maxima. 

Me. mihi, me. 

Mi.i. mihi, me.2. meus,mea; meum, 
meam. 

Miguet, Michael. 

Mis, mei, mesB ; meos, meas. 

Muerto, Supinum. zmorir, motu 

Muramos, moriamur« muriendo, mo« 
riendo, moriens« muriejfe &c. mo« 
rerer &c. ab eod. mortr, quod & in 
aUis Temporibus faepius u pro 
habet* 

N. 

ivro/, nos, nobis , nos. 
No/otros, no/otraSf nos» 



Oprefo, 



St 



■nflttutsofus. 



0. 



Oprefo, Supinum. ab oprimir^ op- 

primere. 
Os, vobis, vos. 

Oya &c. audiam, as, at &C4 ab oir. 
OyCf audit, audi. oyen, audiunt. oyes^ 

audis. ab eod. 
Oygo, audio. oyga &c«audiam,^ as, 

at&c« ab eod. 

Pabloj Paulus. 

Paracon, erga* 

Pedro, Petrus. 

Plego, placeo. ptega &c. placeam&c. 
3.plazer. 

Pluge.ptugipf ptugo : ptugimos, ijies, 
ieron, placui 6cc. ab eod. 

Podri &c. potero &c. a poder. 

Pon, pone. a poner. 

Pondre &c. ponam &c. abeod. 

Pongo, pono. ponga &c. ponami as, 
at &c. ab eod. 

Pbr.^ I . per, pro. 2.por . . • que^ quan- 
tumvis. e. g. porjujlo que fea.quan" 
tumvis juftus fir. 3. cum Infinitivis 
Verborum, propter, quia &c. por 
fer tan maraAofo pteito^ eo quod 
caufTa tam implicata flt. por aver 
fido hombre deshoneffa^ quod is ho- 
mo inhoneftus fuiilet* eodem rao- 
do dicitur, omiflb fer : enfoberve- 
cerfe por poderofo^ fuperbire poten- 
ti% caufla. 

Pornh &c* ponam, es, et &c. a 
foner^ 

Prefoy Supinum. a prender, arripere, 
capere. 

Pude , pudijle^ pudo : pudimos, ijles, 
ieron, potui&c. ^poder. 



Pue/to, Supinum. a poner, ponere. 
Pufe, pujijie, pujb : pufmos &c. pofui 
&c. abeod. 

Q. 

Qualesquiera, qualescunque, quicun- 

que. 
Quando menos, minimum,faltem^e. g. 

pajfaron quando tuenos cinco mefes^ei» 

' tluxere mlnimum quinque menfes. 

^ue. I. ut, quod, quam, quia. 2. 

qui, quis ? &c» 3. que tal, pro quat^ 

qualis. 4. nonnunquam eil pieo- 

nafmus. 
QuepOf capio, capio me &c* quepa 

&c. capiam, capiar, capiam me &c. 

a caber. 
Querre &c. volam &c. querria &c. 

veliem &c. a querer. 
Quejimos, voluimus. quefijle, ifes: vo- 

luifli, flis. ab eod. 
Qtt/>M, qui, quis ? &c.por quien^ pro 

quibus. 
Quier, fac velis» Imperativus. a ^- 

rer. 
Quife, volui. quifo. voluit. quifieron, 

voluerunt. ab eod. 
Quifiera &c. vellem &c. quifiere &c. 

voluero &c.quifieji &c.veliem &c 
*ab eod* 

R. 

Hamon. Raymundus. 

Reprejfo, Supinum. ab fqwriifiir,repri- 

mere. 
RijOf rego. rija &c. regam, as, at 
&C;» ab regir^ 

■ S. 

Sabor, fcire. ^/ ajfo^^, nimirura, vi- 
delicee. 

Sabe* 



Hi/panica. 



83 



Sabete. nonmnqusim ^ro fah y fcito. &c. teDerem, haberem &c. ab 

Sabre &c. fciaro, es, et &c. Sifaber. eod. 

Saldri &c exibo &c. a falir. Ti . tibi, te. 

Salgo, €xeo.Jalga &c. exeam &c. ab Todo, totus, omnis. relihquit nomi- 

eod* ni fequenti articulum dednitum. 

Se. i.fibi, fe. 2. ante aliud prono- e. g. forfo//o/y?g/o/, omniafecula# 

men, ei, iis. e. g. fe lo wande, im- todo et mundo^ totus mundus. 

peravi id ei, vel eis. 3. man* fe Traxe, traxijle, traxo: traximos, ijles^ 

verk todOf apparebunt omnia, ntait eron, gefli, tuli &c. a traer. 



Wittf Mti ff$tti* fetratan cojas no^ 

tables, aguntur res memorabiles. 

notefe ladiferencia, obftrvetur dif- 

ferentia. 4. ab auxiliari Ser (§8) 

es, feueilo. 
Se, fcio. 9ifahir. 

Sepa &c. fciam, as, at &c. ab eod. 
Si. i.fui, fibi, fe. a. fi. 3. refponfio 

afFirmantis, ita, equidem, 
Similimo, fimiilimus. 
SuelrOf Supinum. a yo//ar ,. folvere, 

laxare. 
Supe, fuvif.e.fum : fupimosjjles, ieron, 

fcivi &c. a jaber* 



Traygo, gero* trayga &c. geram, fe- 

ram, as. at &c. ab eod« 
Truxey truxijle, truxo : truximos, ijles^ 

eron, tuli, gefli&c. abeod. 
Ttt, tu» 

Tus, tui, tuas : tuos, tuas. 
Tuve, tuviJtCf tuvo: tuvimoSy ijles^ieron^ 

tenui, nabui &c« a tener. 

\J. 

U, feu u, pra i, velo, aut, feu. 
f^a, it. vamos, imus, eamus. van,e\inU 
vas, is. vays, itis. Hh{andar. 



jStt;?r/^, Supinum.a/tfpr/i«/r, fuppri- Valgo, valeo,juvo. valga^ &q. var 

mere. ' leam, juvem &c* -a valer. 

Sus, fui^fuap; fuos, fuas; ejus, Vaya,as,a: vamos,vaySyVayan.eam 

eorum, earum« Interje^o, eja! occsih andar. 



a^eJ 



T- 



7>, tibi, te. 

Ten, habe, tene. a tener. 

Tendre &c. tenebo, iiabebo &c. ten* 

dria &c. tenerem, haberem &c. 

ab eod. 
Tengo^ teneo, habeo. tengamos, te- 
^neamus, habeamus. tenga &c. te- 

neam, habeam &c. ab eod^ 
Temi &chabebo, tenebo &c« temia 

L % 



Ve, i, apage. ab flwrfar* 

Vi, videt, vide. a ver feu veer. 

Ven, veni. a venir. 

Veny vident a ver feu veer, 

Vendre &c. veniam, es, et &c» ven^ 

dria &c. venirem &c. a venir. 
Vengo. venio. venga &c. veniam, as, 

at &c. ab eod. 
Verne &c. veniam, es, et &c. vemia 

&c. venirem &c. ab eod. 
Ves, vides* a ver feu veer. 
Vete, apage. ex ve &te. 

Vide, 



84 



Inftitutionet. 



Videy vidi* rWo, vidita ver feu ybs, vos, vobis, vos. 

veer. Vofotros, vofotras, vos. 

l^inef veni. vino, ieron, vemt, vene- ^oy, eo. ab andar. 

runt a venir. y 

V. M. pro Fuejlra MercedSeu.ut pro- ' * * 

nunciatur, Fuejlcd, Veftra Do- Tago, Jacobus* 

minatio. To, ego. 

CATALOGUS PARTICUL4RU&^ 

quae Verbis Compofitis prflefiguntur. 



A-guardar, expeftare. 
Jb-ufar, abuti. 
Jfd^miniftrarf adniiniilrare. 
Jtnte-ponefj anteferre. 
Ar-rebahart coacervare* 
Affaltar, invadere. 
JBen-dezir, beneprecari. 
JBien-aventurar^ lortunare. 
Co^mover, commovere^ 
Com^partiff difpertire. 
Con^urbar, perturbare. 
Contra^-hazer, imitando exprimere. 
Cor-regir, corrigere. 
D-efcrivirt defcribere, exfcriberct 
De-terminar, determinare. 
Def'cubrir, detegere. 
Di-fyndir, diffundere* 
Difponer, difponere» 
E-negrecer, nigrum fieri* 
Em-iolver, involvere^ 
En-torcer^ torquere, diftorquere. 
Entre-cortar, bifariam fecare. 
Ef-ceger, eligere. 
i^*Arrf(/ar,exhaeredare. 



Im-poner, imponere. 
Jn-formar^ edocere. 
Inter^romper^ interrumpere^ 
Intro-duzir, introducere. 
Mat-ufar, abuti. 
Man-tener, tueri, fervare. 
Menof-pr€ciart parvi facere. 
O-poner, opponere^ 
Per-jurar, pejerare. 
Pof-poner^ poftponere* 
Pre-dejlinarj deftinare&c. 
Prefu-ponerj ponere, fumere. 
Pro^meter, promittere. • 
R^^efcrivirj refcnbere^ 
Re-quemar, iterum cumburere. 
So'llevarj fublevare. 
Sob-ornar^ fubornare. 
Sobre-cargar, nimis onerare. 
Su-poneTy ponere, fumere. 
Super*abundar, abundare. 
Sufpender, fufpendere^ 
Tra-luzir, lucem transmittere. 
Trai-trocar, invertere, 



EXE 



ffifpanica. gj- 

E X E R C I T A T I O, 

ipfo fadto demonflrails,po(Ieexpauciirimishis, quae, 

prcmifi) obviam quamque libri hirpanici partem > ope Lexici» 

refte explicari.* 

Ex Hieronymi CuritaeHiftoria Aragonis, 1« 20 AnnaK c. 9!. 

r% X 33456 7 8 9 10 II» la ij 

^eflafiurttquedi el Rey tan bienaventurado y vitoriofocon triumpfio de immor» 

14. 15 16 17 ig 19 20 21 22 23. 
tal memoria, y diifin a tanfanta emprefii, y conquijla, 

Con^endii gratia D. ilgnificabit DiSlionarium, obvium qualecunque, 
modo non deterrimae notae ; i^. meum Spicilegiumi §1, § 2, &c. numerum 
Inititutionum, quas propofui. 

i) Dejla coalefcit (§»i ) ex de& efta. Sp. efta, haec. de fignum genitivl 
&ablativi, feu articuius indennitus (§2) ante pronomen demonftra- 
tivum. 

13 D. fors, eventus, ratioi modus. hac ratione, hoc modo. Efl: hic epilogus 
narrationis de Granatenfi urbe & regno, Maurorum poteflati a Ferdi- 
nando liRege extortis. 

5) D. quedar^ manere, perfiftere. Cfiarafteriftica ar (§ 6^ primae Conju- 
gationis eft: in qua (§9) i eft terminatio perfonae tertiae fingularis in 
Praeterito fimplici Indicativi« permanftt. 

4J articulus definitus C§ i* ) ^tX. 
5) D. Rex. 
^3 D. tam. 

7) D. felix. 

8) D. &. 

9) D^ vifton 

10) D. cum. 

11) D. triumphus. ium triumpho. Latino more dicimus: perftitit Rex . : 
potitus triumpho. 

i%j articulus indefinitus (§ s ) genitivi nota^ 
13) D. immortalis^ 

L 3 .14) D. 



j5 ' InJiitiUiones. 

14) D. memoria. Collige omnia inhanc fententiam: Hac ratione perjfitit 
ReXj tam felix, & viSlor, triumphi compos immortalis memorice. 

15) D- &• 

16) Sp. Di 4 ♦ ♦ . dih dedit. 

17) D* finis. impofuit finem. 

18) articulus indefinitus (§ 2 ) indicium dativi. 

19) D. tam. 



s.6)J). fanto, fanftus. femininum (J 4 ) ina mutato. 

21; D. aftio, caeptum, negotium. 

22 & 13) DD. &viftoria* Et finem impofuit aSlioni & viSortce tam fanSfoe^ 



24 «5 26 27 28 29 30 3I1 . 3* 33 34 35 

Tvieronfus ojos lo que tantos Reyes y Principes dejjearon^ defojuzgar un reyno 

36 37 3« 39 40 *^, , ^* +3 ^* 45 46 47 

detantas ciudades, y de infinita muchedumbre de lugares^ puefios en tan fuerter 

48 ' 49 ,50 51 ^5* 53 54 ^ 55 , 5« 

yfrngofas montahast de cuyapo//eJftonrefultavaperpetuapaz,yfeguridadatodas 
57 58 59 60 ^ 

tas provincias de Efpaha. ^ 

24) D* verj videre. Charafteriftica ^(§63 fecundae Conjugatio- 
nis: in qua (§ 9) ieron eft terminatio perionae ultimae in praettrito fim* 

' plici. viderunt. 

25) Sp. fui, ejus. 2b) D* ojo, oculus. pluralis ^§3) addito /. 
27J Sp. lo que^ id quod. 

28)- 30) DDD.tot Reges ac Principes pluralis (§3) addito / vel es. 

31)6. dejfeary dcfiderare. Charafteriftica flfr (jj 6) primae Conjug. in qua 
(§9-) ^^^^ fi"it Praeteritum finiplex. defderarunt. 

32)' gerundium ju C§i40 f« ^«^5« gewttnf(t)et Ixtit^M^ jtt Jejwtttgem 

33) fubigere. 

34) D. ein. articulus unitatis. 55-43) DDD. regnum tot urbium ^ & 
infinitae multitudinis locorum. de articulus indennitus (§2}. femini- 
num, in a (§4.) piuralis, addito s aut es (§3.) Verum haec dein- 
ceps omitto. 

44) Sp. fupinum Tiponer, ponere. intelligit Auftor munitiones & caftella, 
pofita in montibus, ut mox fubjicit 45 -49) DD* in tam editis & con- 
jragofis mondbus. 

sq) d. 



HifpaniccB 87 

50) D. ^ujus. refertur ad fubftantivum fingulare femininum ntuchedumbre, 
51) D. pofleffio. excujus poffejjjone^ 52) D. refuttar, oriri, nafci. Imper- 
feftum Indicativi primae Conjug. f § • nafcebatur. 53 • 60) DDD. per- 

. petua pax & fecuritas omnibus Hi(paniae provinciis. todas poft fe amat 
articulum definitum. Sp. Todo. Senfus ita contexitur : Et viderunt ocuti 
ejuf id quod tot Reges &Principef dejrderarant , fubigere nimirum regnum tot 
urbium^ & injinitce multitudinis arcium^ in tam editis & confragojis montibus 
pofitarum : e cujus (muititudiuis) pojfefftone pax & fecuritas omnibus Hifpa-^ 
nice provinciis nafcebatur. 

,61 6a 63 64 65 66 6j ^8 69 70 . 

Fue tafama dejlo muycelebrada por todos los reynos y fehorios de la Chrijliandad: 

7* 7*, ^73 74 75 7« .77 7« 79 

yfuefe ejiendiendo hajla las mas ultimas y remotas tierras del Turco y delSoldan^ 
80 81 82 83 84 85 86 87 88 

con grande admiracion de la excelencia y poder de un Principe, que aviapuejlo 
i 8v 90 91 92 93 94 95 y6 97 98 99 loo 

'' Jin a una guerra tan covtrnua y cruet, quepor tantos figlos avia durado con unM 
loi 102 101 104 105 106 107 

nacion tan barbi-ra y fitra, y tan enemiga y infiet, 

61 & 65) D. ctltbrar, cfkbrare. Praeteritum PaflTm (§ 10), qood ex fu- 
pino prim« (§g) ^Sc luixirari /iv (§8) conftat. cetebrata ejl. 62) D. fa* 
ma. 63)Sp.\£/'a. . . ifo, iioc. de efios hujus (rei^, coalefcit (§ai) in 
defio. 64) D. valde. 

66 - 70; DDD. per omnia regna & ditiones cliriftianae gentls. todos cum ar« 
ticulo fequeate, ut n. 56. 

7i)&72)/tt^fuit. C§80Affixum (i8.)y^ pronomen. Sp. fe, fe. D.efien* 
derj extendere. Secundas Conjug. (§ 9 ) Participium Praefentis. exten^ 
dens. fuitfe extendens^ id eft, extendiife. 73 - 79) DDD. ufque ad ultimas 
omnino & remotiflimas Turcae & Sultani regiones« 

80 - 85) DDD. cum ingenti admiratione excellentiae potentiaeque Prin- 
cipis« 

86) Sp^ qui. 87 & 883 Sp. pueftOf Supinum a poner, ponere, impo- 
oere. avia cum Supino ( $ 9 ) eft plusquamperfedum Indicativi fm^ 
pofuerat. 89) D. finem. 90-93) DDD« bello tam continuo. & 
crudeli. 

94) Sp* quod. videlicet, bellum- 95-97) DDD. per tot fecula. 98 & 
99} D. durar, durare, perfeverare. Plusquamperfe£):um, ut n. 87. & 

' 88. 



2} InJliiutsoneS 

88. 100 * 1073 DDD. cum gente tam barbara & fera, tamque inimica & 
infideli. Summa ergo haec eft ; raldc celebrata ejl ejus retfamaper regna om^ 
nia ac ditiones chrifliani orbis : extenditque fe aduttimas omnino & remotifft^ 
mas Turci ac Suttani provinciaSf ingenti cum admiratione de excellentia potentia^ 
ijue Hegis, quifinem impofuiffet bello tam diuturno & crudeli^ quodper totfecula 
geftum erat cum gente tam barbara & fera, tamque inimica & infideli. 

EXERCITATIO ALTERA, 

POETICA. 

Don Qucvcdo, Calliopcs fcuMufae Vlll Sylva fcptima. 

Et Relox de arena. 

J 4 5 6 7 8 

Que tienes que contar , JRelox motefto, 
.9 10 II 12 

En un foplo de vida desdichada, 

13 14 15 16 
Que je pajfa tan prefto ? 

17 18 19 20 di 

Kn un caminOf que es una jomada 

%z .»3 24 15 26 

Breve, y dejlrecha de ejfe at otro poto , 

»7 28 2930 ' 31 P 

Siendo jornada, que es un pajfo folo ? 

1 & 2) DD. Horologium ex arena. ^je @attblt]^r. 

3) Sp. quid. O I^- '^^» liabere : nam quia tiener uon reperitur. pro 
diphtiiongo fumenda eft vocalis cognata e. (§24) Secundae Conjug* 
C$ 9) Indicativi Praefens. hahtt. 5) Sp. eft pleonafmus. germanice expU- 
cari poflet ner )U« 6J D. numerare. Quid habes numerare ? SQSa^ (afiblt 
StlSa^Ien? 7 & 8; DD. horologium moleftum! 9-12) DDD. in uno 
faalitu, flatu , vitae infelicis. 13) Sp. quae. lO D. paffcLr ^paJTarfe^ 

Eraeterire. Primae Conjug. (§ 9J Praefens Indicat^ praierit. 15 & 16) 
>D. tam cito. 
17 & 18) DD. in itinere« Intellige, auidnumeras? quidmeteris? 19) Sp. 
quod. Ao) eft. (§ 8. ) %i) D« proteftio unius dieL eittC %^»i\i, 22-26) 

DDD. 



Hifpanica^ 89 

» 
DDD. brevis, & angufta, ab hoc ad alteram polum. ty) Verbi auxi- 
liaris Ser (§8 ) Participium Praefentis. quare foivitur ( ^16), cum fiU 
i^) utn. 21. 29 & 30) ut n* iQ & 20. qua efi. 31 &32) DD. unus fo- 
lum paflus. Q«/rf habes metiri ^ Horologinm molejfum, in uno halitu viice 
miferce, quce tam ceUriter prceterit ? in itinere^ quod unius diei profeSfio ejl ^ 
brevis & angujia^ ab hoc ad illumpolumf cum profeStio fxt^ quce uno folum paffu 
cominetur f 

33 34 35 36 37 38 39 

Que fi fon mis trabajos y mis pmix, 

40 41 ^ 4* 43 44 45 
No alcanfaras alla, fi capaz vafo 

4^ 47 

Fuejrs de las arenas^ 

48 49 50 51 5« 

Endonde el alto mar detiene el paffol 

^53 54 5f S^ . 57^ 

Uexa paffar las horas fin fentirlas, 

58 59 60 61 

iljiie no quiero medirlas. 

3j & J4) ^V- Sp. quod fi, fi vero, 35) funt, ( §8. ) 36 & 38) Sp. mei , 
meae. 370:39) I)D^ labores, &poenae* Ideft: fi autem laboresmei & 
aerumna? funt id quod metir is. 

40) D. non. ^i)D.alcanparf pertingere. Primae Conjug. (^59) Futurum 
Jndicativi, pertinges. 42) D. eo, illuc. 49J D. fi, etfi* 46) efles, C § 8 ) 
45 » 44j 47) D^* vas capax arenarum. 48) D. ubi. 49 & 50) DD. 
altummare« fi)D. detener pro detiener, mutando cognatas, (§24.) co- 
hibere, fiftere. Secundae Conjug. C§9) Indicat Praefens. cohibet. 52) 
D. paflum. Quodfi tabores mei meceque cerumnce funt, quod metiris, eo non 
pertingeSf etfi vas fores illarum arenarum capax, ad quas altum mare fuum 



paffum (impetum) ftfUt. 

\)u^ dexar, finere^ Primae Conjug, (§9^ Imperativus, /n^k 54- 57) 

DDD. praeterire lioras, quin fentiam illas. fin, fine. Sp. las, eas. aifi- 



xum (§i80 D^ttcJK 2u empjttt^e»* 

f 8) Sp. quia. 59) D. non. 60) D. querer (permutando cogtiatas ( § 24. ) 
nam quierer non invenies) velie^ Secundae Conjug- (§9) Indicat Prae- 
fens^ volo. 61) D. medir^ metiri. affixum, ut n» ^7. Sine tlabi horas non 
fentienti : neque enim metiri eas placet^ 



Aq Injiitutionis. 

6% 63 64 * 65 66 67 

Ni que me nottfiques di ejfa fuerte 

6» 69 70 

Los tertninos forpofos de ta muerte; 

7^ 7* 73 7+75 
No me hagas mas guerra, 

/ 76 77 78 79 

Dexame, y nombre de piadofa cobra, 
80 81 8a 83 84 
^ Que harto tiempo mt fohra^ 
85 86 87 88 

Vara dormir debaxo de ta tierra. ^ , 

62) D. neque. Intellige ex verfu proxime fuperiore qutero : neque volo. 
_ 6} &64) Sp. Sp, ut mihi. 60 D. motificar, denunciare. PrimaeConjug* 

(§9) Conjunftivi Praefens: denuncies. qu pro c (§25 J anaphoniae 

gratia. 66 & 67) DD. hac ratione , hoc modo. 68 • 70 J DDD. fines 

inevitabiies mortis» Neque voio, ut hac ratione mihifignifices fines (limi- 

tes) mortis inevitabiles. 
71) D.Non. 7a&7j)Sp. Sp. mihi facias.' 74) D. amplius, ultra, mejr. 

75) D. bellum. jSie mihi amptius bellum inferas. ne moleftiam mihi porro 

exhibeas. 
76) fineme. dexa, ut n. ^3. Sp. me, me. affixum (§18.) 77 &78) DD. 

& nomen mifericordis. 79) D. cobrar, adipifci. Primae Conjug. ($ 9 ) Im- 

perativus» Sine me, & nomen mifericordis tibi compara^ 
80) Sp. nam. 81 & 82) DD. fatis temporis. 8?)Sp. mihi. 84)D./o/^f/ir, 

fupereffe. Primae Conjug. (§9) Indicat. Praefens. fupereft. 85 - 88)DDD. 
"' ad (§14^ dormiendum fub terra. Nam fatis mibi temporis fupereft, ante^ 

quam fub terra dormiam. 

89 90 9^ 9» 

No folo me aprefura 

93 94 95 ^ 96 

La muerte, pero abreviame el camino: 
97 98 99 , ^oo 
Pues con pie dolorofo, 

lOI lOZ 

Mifero peregrinOf 
103 104 105 106 

Doff cercos a ta negra fepultura. 

Sim 



, Hi/panica. §i 

107 lofj 109 iio iiT 112 

Bien /if, que fotf aliento fugitivo : 
1131x4115116 117 iig 119 
Ta Py ya temo, ya tambien efferOy 
120 121 122 123 124.125 126 

Qlue he deferfolvo, como tUy ft muero; 

127 128 129 130 131 132 133 
T que foy vidro, como tu, Ji vivo. 

S9 & 90) DD. non folum. 91) Sp. me. 92) D. aprefurar, urgere. urget, 
ut n. 84. 93) D. mors. 94J D* verum etiam. 05) D. abreviar, contra- 
here, breviorem facere. utn. 84. cumAfFixo (^iS.JiSp. me, mihLbre- 
viorem mihi facit 96) D. viam. Non folum urget me mors, verum etiam 
breviorem mihi viam efficit. 

97) D. ergo. 98) D* cum. 99-102) DDD. pede moefto, infelix peregri- 
nator. 103) Sp* do. 2idar. 104) D. dar cercos, circuire, circum errare* 
105 & 106) DD. nigrum tumulum. Itaque trijli pede mifer viator circa ni^ 
grum tumulum erro. 

107) D. bene. 108^ Sp. fcio. 109) Sp. quod. Iioj fum» (§8.) iii & 
112) DD. hahtus fugiens. 113, 115, 117) D. jam* 114) Sp. fcio. 116) 
D. temer, tiinere. Secundae Conjug. (§ 9) Indicativi Praefens : timeo. 
118) D. etiam. ^19) D. efperar, iperare. Primae Conjug. (§9)Indicat. 
Praefens: fpero. ilo) Sp. quod. 121) he, habeo, (§7*)j^, efle, C§8. ) 
flSodus loquendi C§ ^s) Futurum fignificans : ero. 122- 114) dDD. 
pulvis, ficut tu. 125) D. fi. 126) D. morir (§24). mori. Tertiae Con- 
jug* (§ 9 ) Indicativi Praefens : morior. 127) & quod. 128) fum, C§8.) 
129-131) D. vitrum, ficut tu. 132) D. fi. 135) D. vivir^ vivere. ut 
n* 116. vivo. SatfciOf eje mc halitum fugientem: Sciojam, jamtimeo^ 
jam etiamfpero, fore mepulverem^ ut tu es, ft morior; & ejje me vitrumt ut 
tu es, ft vm. 

A P P E N D I X 

De PronunciatTone 

Lingufle Hifpanics, 
quatenus a latina differt. 

I. B antevocales pronunciatur ut v, ideft, fono interf&wme- 
fKo, hiuda, vidua ; (uabado, finitus ; lege viuda, acavado. Ante confo- 
joantes fonatut noArum b. blanco, albus; hablo, loquor; Lblauco, liabio. 

M » a. C 



01 JnfMutiones 

2. Ccuqfl exigua cauda, feu p, ut s. payatOf calceus ; lanpa, lian- 
cee; 1. fapato, laufa. 

3^ Ce, cu ut fe, fi. cedro^ cedrus ; ciego, caecus ; accion^ a£tio; 1. 
fedro, fiego, acfion* 

4. Cb ut tfcli. dichofo^ felix ; muckacho , puer ; 1. ditfchofo, mu- 
tfchatfcho. 

5. G^g/, utrobuftumche&chigermanicum. g^w^ro, genus ,• /ra- 
gilidad, fragilitas ; U chenero, frachilidad. 

6. Giie, guiy ut ge, gi. guerra, bellum ; neguemos, negemus ; guia^ 
viaedux; i. gerra, negemos, gia. Excvpe aniiguedad y antiquitas; unguento^ 
unguentura ; verguenpa, pudor ; arguir, arguere ; cum aiiquot aliis parum 
ufitatis ; i. antigwed^d, ungwento, vergwenfa, arguir. 

7. H plerumque mutura eft. hombre, homo ; honefto, honeftus; I. 
ombre, oriefto. Afpiratio tum fit, cura hifpanicum h ex latino/ oritur, 
quod in vocabulis non paucis contingit. hambre, fames ; hierro, ferrum; 
hermofoy formofus ; hablo, loquor, a latino fabulor ; hijo, filius ; l. hambre, 
hierro , hermofo , hablo, hicho. Denfa etiam eft afpiratio in iis, quae in- 
choantur ab hue. huevo, ovum ; huetgo me, iaetor ; L pleno ore ; huevo , 
huclgo me. 

8. Confonans; ut validum ch germanicum. jardin, hortus ; mejor , 
melior, meiius ; 1. chardin, mech6r. 

9. Duplex /, feu U, ut gl Italorum, Ih Lufitanorum, & U Gallorum 
poft fl/, ei, & fimiies diphthongos : auditur fcilicet g blaefum feu imperfe- 
clum (quod per g curfvum indico) tura i fimplex, cum j confonante. Uafna^ 
flamraa; //ma, plenus; cuchiUo, cuiter; gljaraa, gljeno, cutfchigljo;' vel 
pro j confonante pronuncia i vocaiem, fed ita, ut cum vocali fequente in 
unara fyllabara coeat ; gliaraa & giieno diffyliaba ; cutfchigiio trifyiiabum. 
IUuftre, illuftris, & fimilia iatini generis, iege, atque etiam fcribe, iiuftre, 
per fimpiex /. 

10. iVcum figno tiJde, id eft «, ut gn Gailorum & Itaiorum, aut nh 
Lufitanorum: fonat ninairura g imperfe£tum feu bixfum ante iiteram n, & 
poft illam j confonans. nudo, nodus; auadido, adjunftus; feuor^ dominus, 
domine ; gnjudo, agnjadido, fegnjor ; vei etiam per i vocaiem, fed gniu- 
do & fegnior dilTyliaba, & agniadido quatuor iyilabarum. 

II. Qttf , ^u/, ut l^e, ki. ^tt^md^o, uftus, combuftus; maquina, ma- 
china ; 1. kemado, makina. Antiqua iiia quafi, quafi : qualidad, quaiitas; 
quotidianoy quotidianus ; iegenda funt^ uti & pridem fcribuntur ^ cafi, ca- 
lidad, cotidianot 

1%. R 



^ , Hifpanica. q3 

12. iZafpere, pfopemodum ut rr. rabia, rabies ; arrancar, avellere, 
cvellere 1 1. fere ut rravia, arranc&rr. 

1 5 . Xut ch aufterum, quemadmodum ^e litera / & de fy iJabis gc^ 
gi diftum eft. xavali, aper ; roxo, ruber ; relox, horologium ; chavali, ro- 
cho, reldcb. fic & exercito, exercitus ; exemplo, exemplum ; luxuria, luxu- 
ria ; 1. eclierfito, echemplo, luchuria. In aliis autem originis latinae vor 
cabulis ex ante confonantem fonat ut es , ante vocalem ut egs vel ecs; 
extenuado, extenuatus ; examen , examen ; 1. eftenuado , egfamen feu 
ecfamen. 

14. Z ut s. hazer, facere; U haferr. 

E X E M P L U M. 

Guerra in Vita Serenifnms Regins Marianns Auftriace) Viduae 
Joannis V Regis Lufitaniae, c. lo^ 

Que podria yo (verba funt ipfius Reginae) refponder a mi Dios^ y 
^ Re podria yo refpond^r a mi Di6s, y 

mi Seiiorf que me ha Uenado de honor, y colmado de riquezas, f% de aqueUof, 
miSegnjor, keme agljenado deonor, y colmado de rikefas , fi deakegljos, 
a quienes por vaJaUos debo ferles utity retiraffeyomi mano, y quando im-' 
a kienespor valiagljos devoferlesutil, retiraiieyomimano, y quando im- 
ploran mi piedad, y carecen de todo focorro, b los arrojajfe de mi, dejli-' 
ploran mi pieddd, y carefende todo focorro, 6 ios arrochaffedemi^defti- 
tuidos del alivio que piden^ i de la efperanpa de confeguirle ? • ^ « • ♦ • • ♦ 
tuidos. del alivio ke piden, 6 de la efperanfa de confegirle ? 
Que cofa mas digna de la MageJIad, que hacer bien a los infelices ? Por 
Ke cofa mas digna de la Macheftad, ke haf^r vien a los infeiices ? Por 
to menos ejto me enfehan muchos exemplos de Santos Reyes, y fin-' 
lo menos efto me enfegnjan mutfchos echemplos de Santos Reyes, y fin- 
gularmente Reynas, cuyo nombre y fama viviran Jtempre en la eterni^ 
gularmente Reynas, cujo nombre y fama viviran fiempreen laeterni- 
dad ; no por et adorno mugeril , y lo preciofo de fus joyas ; no por et 
dad ; no por el adorno mucheril, y lo prefiofo de lus chojas ; no por el 
tuxOf y tas delicias ; fino por las obras de piedad, y mifericordia. 
l\xcho, y las delifias; fmo por las obrasde piedad, y milericotdia. 

M 3 Quid 



94 Injtitutiones Hifpanicce. 

Quid poflem ego refpondere DEO ac Domino meo, qui me imple- 
vit honoribus, & opibus cumuiavit , fi ab illi^ , quibus utpote fubditis 
prodefTe debeo, manum averterem, cumque meam pietatem implorent, 
& omni auxilio careant , eos a me repellerem , deftitutos vei petito 

fubfidio, vel etiam fpe ejusdem confequendi ^ Quae demum 

res eft Majeftate regia dignior, quam bene de infelicibus mereri ? Certe 

hoc me docent-multa Santtorum Regum, & praefertim Reginarum ex- 

empla, quarum nomen & fama femper in ^ternitate vivent ; non propter 

mundum muliebrem, autgemmas pretiofas ; non luxus aut deliciarum 

«rgo ; fed ob pietatis & mifericdrdiae opera. 




\j9^^Sf¥e^^ ^^^Hb^^/i 



IJSXA- 



•^^ HEXAGLOTTI PRIMI 

PARSir, 
L I B R O S 

GRiECOS, HEBRAIC.OS, 

E T 

CHALDAICOS, 

INTRA DIEM UNUM, 

SI VE L I S, 

INTELLIGERE et EXPLICARE DOCET, 



.» », 



P RMFATIO. 

priore hujus Bidui Parte tinguas tns tatincejilias^ gallicam, itaticam, hifpani* 
^ cam, non multis paginis executus ; Partem tibi atteram offero, LeStor Candide, 
priore illa etiam breviorem,qua tres alias^ grcecam, hebraicam^ chatdaicamque com^ 
pleFfor. Notaintereruditos efi Boliustai nofiri Batbirii brevitas, qui fecuto proxim^ 
grotcce linguce prceceptis itajeticiter muttos imbuity ut uno die grcece fcribere non 
tantumemendatef verumetiam ornate & copiofe difccrejit. Id itle infuis Humanio* 
rum Difciptinarum Ferifimitibusfic narravit, utmodumtamen.quorem effecerat^ 
fitentio prceteriret. Inceffit me pridem cupido exveriundceejusdem atece, & compofi-^ 
tis mecum rationibus, ipfa re docui, nonintra diem unum, fed intrafextam horam 
perveniri eo poffe, quo Batbinus deduxit , quin etiam tantitlo temporis intervatte 
condendorum verfuum artem adjeci. At nunc atia propofita meta efi : nonjam grcece 
fcribendif quodpauci cupiunt ;fed intelligendi celeritaiem promittOf cujusreiutiti^ 
tas tatinime patet, fwe etoquentice omnisque eruditionis humancefontes, fweDivi-' 
Mos LibroSt Concitia, & antiquij/imorum Patrum monumenta JpeSSamus. Hujus 
egofcopi memor, pturimas grammaticorum minutias fciens effugio , fine quarum 
ptena notitia groece fcribipure non potefi, tegi commode &'utttiter potefi. Hacpar- 
fimoniafaStumyUt rem mutti taboris ac temporis ad duas trefve horasrefiringenm^ 
certifftntaque tefte experientia faftidium in defiderium apud muttos tonverterem. 
DeHebraicis & Chatdaicis quid fit mei confitii, fuo toco aptiits, quam hic intimi^ 
ne profitebor. Satve, LeSfor Optime, & qucefitam tuofotumcommodo 

brevitatem experire. 

INSTI. 



institution es 

G R iE C iE# 

^rKcarum literarum haec eft forma : 



I 



A a- B /3€. r^. Ah Ee. ZC. Hvf. 058. L. Kx.AX.Mfi.Ny.S§.Op.nT. P^'.2<rc. 
a. b. g. d. e. z, c.vulgo i. th. i.k. 1. m. n. x. o. p. r, f. 
TtI. Tu. 4>0. X%. vi/v|,.fico. 

t. hebraicum, five tt gallicum. vulgo y. ph. ch. ^f. 6. 

z. Spiritus afper C) refpondet noflro /i. e, g* ^jxflt legitur Aawtf . Spi- 
ritu leni () & accentibiis in univerfum abftineo : quod pace iliorum di* 
ftum fit , qui tuentur. Liceat illis , arbitratu fuo frui ; & mihi, meo. 
Difputandi neque iocum feftinatio, neque voluntatem rei parvitas mihi 
permittit. 

Jtrticutuf^ N^men. Pt^onomen. 

3. Gr^corum articulus germanico bef/ friC/ l)rt5, eft finnilis. Tam 
ille, quam Nomina, & Verba, praeter numerum fingiilarem &: pluralem 
etiam dualem habent, cum de duobus ferrao eft. eum ego, nequid integri* 
tati defit, addo quidem : Leftor prudens rem ufus rariflimi, quoties in lu- 
ftitutionibus his occurret, ruto tranfiliat* 

Sing.Nom. Gen.Dat.Acc. Voc.Dual.N.& A»G. &D. Plur.Nom.Gen.Dtt Acc.Voc. 

Mafculin. rs roj rov (o ro) roiv m rx'j roi; rn; a: 

Femiuin. m t/,; t^i ryy o) rx rcniv oti rocvrcti; rcc^cc 

Neutr. ro rs r^ ro u rw rc/v . rx roiv rct; rx m 

Abiativo Grasci carent. 

4. Declinationes fimplices quinque funt IV parifyllabae, quinta in- 
crementum capit. 

5. n. g. d. a. v. D. n.a. v. g.&d. P.n.g* d. a. v. 

!• «M<. H^at u^sif,. .'\rV9v;v* a^-<. tt. utv* uu ojv. utc. u;* uf.: 

IL u^i y,. vii^u^.^fi^fU.yv^fUVt Vt^u. u» utv. uu 6;v. ut;. uc,. uu 

IIL O^^OV. 8. 0^. OV. £5 OV. 0). OtV. Ol^U. WV. Ot;. Hi-i U. Ot', u» 

IV» (x:^:)OJV. cc. 0^. ccv. cc^rjcov. ic. (>\v. ^^iCt:. a)V. oj^ 6c<i6J. co.cj- 
V. multi-oc. -/ 'U^v neu- multi- -£. ,-c/>. -ec>-«. av. ^/,-^/,-«45-«.-^ J-^, 
plex. tris ut n. plex. vj^/, ei^/, 

HTU 

. Explico 



Graca^ ' 9^ 

Explico Tabellae urum. Legis e. g, tcov ^Xco^roji , in Lexico reperis : 
T^ioa-tru^ lingua. rtuv articulus, & m terminatio tui nominis, geminum 
fiint indicium genitivi pluralis. fenfus eft ergo linguarum. Fac, legere te 
absque articulo x^9^' '" Lexico xxgx efl gaudium. Tabella oflenditt » 
nominativi nngulans e^Te fecundae declinationis, in eaque a pertinere ad da« 
tivum finguiarem. habes igitur fcnfum, gaudio^ Quod fi reperias ^Xauxoj- 
Tx o(piy^ Lexicon tibi fuggerit yXccvKc:^^ cce/ios habens oculos, & c(pi^,ferpenf. 
FXtf t;x6j\|/ habet incremcntun^ quia cafus obliqui funt una fyllaba nomi« 
xiativo longiores: efl igitur quintae declinationis, cujusincrementainTa« 
bella defigno per virgulam transverfam terminationi praepofitam. In ea 
mutem declinatione - ^ eft accufativus fingularis. Idemque cafus eft v 
iine vugula, feu fine incremento : ac proinde & o(piy accufativus eft fingu« 
laris iu eadem declinatione quinta. Senfus ergo efi, ccejium ferpentem. 

5. Declinationes quinque contra6lae, merae propagines declinatio* 
nis quintae fimpUcium. Tabellae fequentis idem ufus efl, qui praecedentis. 

S. n. g. d. JU V. D. n. t« v. g. & d. P. n« g. d. a. v. 

n. 1^9 f. icaqftoq. ii, i, iv. f. i^eff. toiVf fojv. 15^,1^9 fcov,f cov. tfxtf eaqftqf if ^, t^f ' 
iif at f ^Cf^iC* €(rt, €etgt€tq. f e^,£i^ 

IIL €vq. ioqfScoq* et^etf cou eu. ff, ij. ^oiv. f£^,£/^. «cov. fU(ri.£a^,fJ^.££^,fiC» 

IV. co. 00^,8^. oi,Of.oa,6;« ot. oj. oiv. ot. cav. oiq. aq. ot» 

V. a^ aro^,tto^, ctri, a^. a$« aT£,aef aroiv, o, ara, urooVf atju ara, ara, 

uq. atfOL. a. otVfCay. aa,a« acaVfCav. ' aa,a. aa,a« 

6. DeCnentia in vq 9 gen. vo; , in plurali nom. & voc. faciunt vti 7 ilt 
acc. vacy uc« 

7. Adjeftiva trium terminationum fic fleftuntur: 



Mafc. aq. 


ei^. 


I^V. 


o^. vq. coq- 




Fem. aivo. 


ectra. 


ffva. 


v^ vel a. na. uia. 




Neotr. av. 


ev. 


iv. 


« ov. u. oq. 




« 






duanim vero fic : 




Htfc/&Feiiu 


>1^ 


'C- 


»;. vq. «ov. 


*)f. 


Neutr. 


ec. 


1. 


bV. u« ov. 


op. 



8. Comparativi definuat in rs^o<;-) Superlativi in T«r«r. 

Q. Pronomiaa, £go> 7m, Sui, ffic, ita declioantur: 

M S. n. 



98 Ittflitittionef. 

S.n. g. 4. a. D.n.&a.g.&d. P.n. g. d. «. 

Ego. «70. fjx«, /uti^. f/xoi, fxoi. sfiefi^e. vou vwv. i^fjui^. j^/awv. »}/xiv lElixaCp v 

TU. (TW. ^«; 0*01. 0*^. r$W. 0-$WV. C/xei;. V/XCgV. t5fWV. U/iUt{« J 

SuL ». 6t. i. o-cf)^. orcpiv. {r(})i/{. o^cpwv. a^^ia*.!. (r4)a^ ] 

Hic. aro^. rar». rarcji. rarov. rarco. rtroiv. ir^. Tarojv. ruroi^.r^irtt^ ^ 
Haec avrv^. roLuT/^^. rcLMryi* ravri^u. ratjrcL,roLvrai9 .dvrcti. nsroiv* raura^q» • | 

(raura$. ^ 
Hoc. ruro. rttnt» mrcki» r-^ro. r-droQ. rsrotv. ravra. rurc/^v. rHro^g.ravrou 

V e r b u m^ 

10. Verba praeter Vocem Aftivam & Paflivam habent Mediam, la- , 
tinis Deponentibus non abfimilem. Ultra latina Tempora addunt Aori« 
ftos, quos loco Praeteriti, Imperfeffi, & Praefentis ufurpant. Aoriilus 
Aeolicus propemodum Modo noftro Potentiali refpondet. InVerbisoon* 
fideranda funt quatuor, Terminatio, Augmentum, Charafteriftica, 6c 
Penultima. Terminationem docebit TabeUa Conjugationum : poft quam 
de Penultimis dicam. 

11. AiigmentumVerbarecipiunt ftd initio in Imperfefto, Praeteri- 
to, Plusquamperfefto, Aoriftis, & Paulo poft Futuro* Aliud eft fyllabi« 
cum, aliud tomporale : quorum illud Verbis a confonsKite , iftud a vocali 
initium fumentibus adhibetur. Augmentum fyllabicum eft $ , cui in Prae« 
terito & Paulo poft Futuro praeponitur plerumque prima Verbi litera. e. g. 
Tvrrojj verbero: ervrrov^ verberabam: rsrv^x^ verberavi. Si prima litera lit 
p, duplicatur idpofte libique; fi S-, $5 %9 praeponitur literae $ in Praete- 
rito Tj TT? Jt. e. g. jf(0 9 fluo: eggsva^x^fluxi. S-eXwj voto: tsS-sAmk^ votui. 
(paivw 9 oftendo : 7Cs^xy%oc^ oftenai. ^aga^^a)^ imprimo : jc^ %aj«%^ 5 impreffl^ 
Plusquamperfefto ultra confonantem Praeteriti additure alterum: rerv(^X9 
verberavi: ersrvd^etv^ verberaveram. Augmentum temporale mutat « & ^ in 
if) in (0, XI in ^, 01 in co,? xu in vfu^ in quibusdam s in et^ ev in viv^ et ia ||. 
Extra Indicativum jure ordinario folum praeteritum retinet augmentunh 
Compofita plerumque augentur ia medio , id eft, poft particulam praeft- 
xam, quae fi in vocalem definat, ea ab s fequente perfaepe elidikur^ ut x^ 
rxxm^ abfprbeo : Kxrenvov^ ab/orbebam . 

12. Pinax feu Tabella omnium Charafterifticarum pro Voce aftivt- 
& paffiva : nam Tempora Verbi inedii cuQi aftivis fere coufentiuiitt Di« ' 
viduntur in fex claifes. 



Pr0f. 



! 

.i 

1 



I L 

m. 

IV. 
V. 



VL 



Grata. 



99 



PtatImp.A9r.%,y Rit.x.aa.Aor.x Prat.Pirf.& Actt.Pirf,& Aori.pafT.ff 
.Fut. a. oflf. &pajj: aS. &Aor. JEoL Plusq. att. Busq. paf. ^ Fut.i pajf. 



p. *. irr. <p. 
y.iuKr.V. 
8. r. -». 
^. tro'. rrt 

OfHWf f vocdi$ 
&dfphthangi^ 



Ct it. cr/x. ^. ^r. 0*^. c #i^. 

^. 0*. ^. 96. y/x. ^. )cr. ^S vel ^^. (rX 

X./A.v.p. K.X)t.f >c.y>u fx.fTr.S*vil X/x. J^.Ts^.^S.g. 

fi,K. X<r.Xr«X*5.vf/f/it^ 

f (T. fr.f .?. &c. 
c. H f*,.rr.r.^. vil c^. ^. Vit crJ^», 

cr. arr. cr^. 



13* Tabuk Conjiigationis Verbi Aftivi. 

5lEgo* Tu. Ule. i?.Nos( 

lodicttiviPnfens oi «^ «. — 

Imper^ oy f^ i. — 

Praetcr. a a^ f. — 

Plusq. fiv fi^ fi. — 

Aor. L a a^ ff. — 

Aor. II. ov «^ f. — 

Futar. L oi fi$ £i. — 

Futur.n. 01 fi^ fi. — 

loiperat Praefens. — b trco* — 

Praeter. — i %rw. — 

Aof. L — ov aroj. — 

Aor. IL — « srcti. *— 

Optativi Prarfens. oi^i oi^ oi. — 

Praeter. oifjn otq ou — 

Aor. L aiiJLi ouq ui. -— 

AorlL oi/Lu oi^ 01. *-— 

Aor..£oI« £ia tinq ei£. — 

Futur. L oi/uu oi^ oi. — 

Fntuf. IL ot[ji,$ oiq oi. — 

CaD]0ii6t Praef. o» ^w^ Vf — 

Prvter. ca vi^ M- — 

Aor.L&ILe]^c°i terminationis cum Praefente & pncterito. 
lnfiBitiT. PraeC «iv. Praet ivxt. Aor. I. ut. Aor. II f iv. Futur I nv. Fut IL etv. 

Paitieip. PraeCoiv, ovro^» wa. ov, ovroq. Praet a;^, oro^.yia. o^, oroq. Aor. I. a^, avro^ 
- atf-flp. av, avro^. Aor IL cav, ovro^. «<ra. ov, ovro^. Fut. L cov, ovrog. «cTwt. ov, 
ayro$. Fut IL uv» (^vro^. «cra. «vt avroq. 



Vosduo. Illiduo. 


P.Nos 


Vos. 


IllU 


jrov 


srov» 


0/X£V 


srs 


iHTti 


trov 


sry\v. 


Ojutev 


srs 


OV. 


arov 


urov. 


a/ji£V 


ars 


aa-t. 


ttrov 


strv^v* 


it[J.€V 


etrs 


stcav* 


arov 


ar^v. 


UfJitV 


ars 


av. 


trov 


srv^v. 


O/XfV 


srs 


ov. 


irov 


srov. 


Ojxev 


srs 


8<ri. 


ttrov 


strov. 


«jtJLfV 


stn 


H(n.' 


irov 


srctiv. 


— 


srs sroocav. 


srov 


ircav. 


— 


• srs srcodav. 


arov 


arctiVp 


— 


ars arcti(rav. 


srov 


srcav. 


*— 


sn ircofrav. 


otrov 


otrvy. 


OljXf V 


otrs 


OtEV. 


t^ov 
anov 


otrVfV. 


OljtJLfV 


otrs 


OliV. 


atrv[Vn 


(UfXiV 


atrs 


atsv. 


oirov 


ot rv[v. 


otfxev 


otrs 


otsv. 


itarov 


itarv^v% 


flOtfJlfV 


stars 


stav. 


otrov 


oirvjv. 


Ol/XfV 


otrs 


Ot€V. 


otrov 


oirj^v. 


011/.6V 


otrs 


01 sv. 


y[rov 


v^rov^ 


CtifJiSV 


virs 


ojcri. " 


v^rov 


virov. 


Oi)fJi.SV 


virc 


ojcru } 



N i 



Tabtt<i 



fOO 



hjlitutionii 



14» Tabula Conjugationis Vcrbi Paflivi* 

Tu. Illc. /ANosduo. Vosduo. UUduo. P.Nos. Voi. HH. 

^ iTeu» OfjieSov earSov scSov. OfjLsSct itrJBt l/ovreti» 

H ito, OfjiiSov icr^ov icrS^v» OfjnSd icrJ^e ovro. 

at ai* i3ov ov ov. iSa s yras. 

60 o» iJSou ov »}v. iSa e vro. 

K^ II. — I1TOV ijTiiv, Pifjisv y{Ti ^(rau. 

y^ K' — *ITOv i^TKjv. >j/xfv vjTf y.a-av. 

Futur. I. v^^op,cLi v^c/i y^tTsrai^^trofjLsSovv^fTSG^^ovi^frsfrSov^v^a-ofjisSoLyGSfrSs v^fTovreu» 

Futur. II. vierofxci v,a-vi v^fnrai. t^crofLsSov viorscrSov i^irsa^JSov.t^a^ofjisSa i^crsa^J^i v^a^ovrau 



SEgp. 
Indic.Praef. Ofjiat 
' Imperfeft. Ofxy.v 
Pr»terit. ai 
Plu8quafnp.K|V 
Aor 1. viv 
Aor. II. viv 



Paul.pofiF.Ojxar 

IniperatPr. 

Pr^eteriL 

Aor. I. 

Aor.IL 

OptatPncf. oijxi^v 
Praeterit Mifj.v\v 
Aor.I&n. «i-jv 



VI 
« 
o 

ViTi 

oto 

MO 

stviq 



srau 

sa^Sco* 

OJ. 

y\rca. 
y^rc4. 

OiTO. 

Mro.' 
efi). 



OfJisJuOV 



saSov, OfjisSa 
sa^Sojv. , 

cav. ' ' " 

virctiv. — 

KJTWV. ' . ■ 

ota^S^v^ OifjisJSa 
^j/r^v.v. \^fi.sSa 
si^rv^v. uvifj^sv 



sarSs 
saJSfe 

i 

vin 

vin 

otaSs 

Hi<rSi 

ai^rf 



ovrat, 

ioSwa 

Aicav. 

viraia^av. 

ii^rcaa-a»* 

otvro. 

Hivro. 

vyia-avB 



ia^JSov 
iaSov 

ov 

— — i^rov 
' ' i^rov 

otfjisSov oia-Sov 
XifusSov Xia-^ov 
■ stvirov 

Futl&IL ViaotfLv^v y^aoto y^aotro. y^a-otfj.sJ^ov y^aota^Sov ijeroio-^iiv. y^aoifLsSay^a^otaJSe 

(i;<rofvro. 
oiro. otfLsSov oia^Sov. oia^S^^v otfLsSa ota^Se oivro. 
v^rat. cafLsSov v^aSov i^o^^dov. cafLsSa ^aSe otjvrau 
Yirat. a)fjisSov raaSov . ^ier^^ov. ojfLsSa ^a^Si cavrau 

^ i^Tov ijrov. ojfjisv virs won. 

au Aor. I. i^vai. Aor. IL i^vai. Futl. >(<r^o'.Sai. FutlL i^a^^cr^^M. 
Paulo poft Fut sa-Sau ' 

Particip.Praef.o/iLf vo;. o/jif vv]. ofjisvov. Praet svoq.svt^. svov. Aor.I^r IL sk;, svroq. sta-a.sVjSvroi. 
Fut I & IL y^a-Ofj.£uoq. v^aofLSvvi. ^a^ofjisvov. Paulo poft Fut o/xf vo^.o/jif vij.o/xfvoy. 

15. Tabula Conji^ationis Verbi Mcdii, 



Paul. poftF. 0//XP', V ' 010 
Conjunft.Pr. OQfj.ai \fi 
Praeterit. co/xai ^ 
Aor.I & 11. 00 ijjer 

IniinitPraef. saSau Praet 



S. Ego. 


Tu. 


llle. 


Z?.No5 duo Vosduo.Uli duo. -P.Nos. 


Vos. 


Hli. 


Indic. Praef. OfLXi 


«1 


erxi. 


OflB^OV 


e(r^ov 


er^ov. Ofis^x 


ST^S 


ovrxi. 


Imperfeft. oit.yy 


8 


ero. 


oiis^ov 


eT^ov 


ea^^viv. oiic^x 


eo-^e 


ovro. 


Praeterit oc 


«C 


s. 




arov. 


xrov. xfiFV 


xrs 


ouru 


Plusquamp. f /V 


Bia 


su 




eirov 


eir^v.r £/jtvv 


strs 


SlTXfm 


Aor. L afiMV. 


Ci) 


uro. 


UflS^OV 


* ao^^ov 


XO^^VjV. XlLz^^X 


xr^s 


uvro. 


Aor. U. OiLVi^ 


8 


ero. 


Ofie^ov 


e(r^oy 


eT^y.v. otLs^x 


sff-i^s 


ovr9. 


Fut. L o\Lxi 


« 


erxu 


OlLS^OV 


ea-^ov 


e^^ov. ofLc.^x 


ea-^e 


ovrcu. 


Fut II. ^ILXI 


!« 


etrxi. 


HllS^Olf 


eia^^ov 


eiG^^OV. H[LS^X 


ei^^e 


nvroa.' 


ImperatPr. 


» 


er3"co. 




etr^ov 


s^^(f)7. 


sr^s 


sff^^asa^uf. 


Praeter. ~— 


€ 


sroj. 




srov 


erwv. 


sts 


sroj^uv. 


Aor. I. 


ai 


aa-^i^. 




ua^^ov 


«^3-cov. 


UT^S 


ua^^oiTuf. 


Aor. IL 


4 


£^3-«. 




ea^^Qv 




sa-^s 





Gfitca* lox 

5.Ego. TiL Dle.jD.Nosdao.Vosdao.niidtto. P.Noi. Vo8. Illi. 
C)ptitivl PwC wpff bio jDtro. ctiis^oy ^Krhoii oio^^vjv. oiiis^x oit^x o/vri. 

Pneterit a/xi oi; ou — Oixov oiT\^if. oiiie¥ oirs Oisv. 

Aor. h tiiyiMy ccio uiro. xifis^ov xi^^Oi xir^^^y. . xiiis^x xiT^s xivro* 

Aor. IL «i/xifv oio oiro. oiyLs^ov oio^^^ov ot^^\f0. oiiis^x otr^s oivro. 

FatL&n. onL'^v oiQ oiro. oi(is^ov oto^^ov oiT^^/iv. oi[is^x oiT^s oivrOf 
CoDJiiii6tPnef. «(^«< H ^Txi. w(is^ov yo^^ov y,x^ov. it^iu^x vio^^e uvrxim 

Pnetent. co ||( y. — yjoy \\rov. i^iuv virs w^i. 

Aor.L&ILcofjuei n v\rou. (cyLs^ov vio-^ov vi^^ov. 03(u^x H^^« (avrau 

IhfinitPraer. ecr^xi. Pmtevxi. Aor.I. x(r:yxi. Aor.ll ec^xi. YwxXea^^xi. FatlL eia^^xu 

Pftrticip.PraeC o/xei/o^. Ojxivy,, o/cxfvoy. Praet. oj^, o; o;* via, oq, oto^. AoThxfj^spoq. clim^ 

y^' UfjLevov. Aor. il ofjievoq» Ofji£viK[, Ofxivov. Fut. L 0[j,€voq. oij,tv^, Ofj^^ 

VOV, Fut IL 8fXf WO^. »fXfV>]. tf/Xf vov. ' 

Vides, Praefens&Imperfe^oiMedii, etli fenfu AftivSt terminatione ubiqae cum Paf« 
fivo convenire. 

i6. Penultima nonnunquam mutatur, hoc modo: 
In Pnetehto Vgrborum quint;)e Clailis Penultima Thematis e vel ei mQta« 

tur in X. 
In Aorifto primo eorundem x&ixi\viv(^ xiinx. 

In Aorifto fecundo xh xu') e^ ei^ di^iin x. nonnunquam ei in/f ^uin u*) % 
in 0. Si fequantur du« confonantes , omittitur aitera, ut rvTrit)^ eru- 
Tov. Adde in IV Claire Verba illa, quap Charafterifticam Futuri habent, 
^ 9 hic ejus loco acquirere y^ quae vero ^9 hic habere >. 
In Kuturo Primo Verborum quint» Clafliis xi fit a, et fit e. In Verbis fextae 
Clairis xSce plerumque in h tranfit. idque etiam in Praeteritis, Piusquam* 
perfedlis , & Aoriilis primis omniura Vocum fervat. 
In Paffivo Praeterito & Aorilte primo ^ faepe in gx mutatur« 
fai Praeterito Medii xiinn vel if, ei in a, item e&eiin 0. Obferva, Chara* 
fterifticam hujus Praeteriti eandem effe, quae Aoritti fecundi. 

17. Verba VI Clallis iu aco, fw^ & oia^ contrahi folent in PraBfeuti& 
Iiaperfefto per omnes Mo los, hac racione : 
ao & «cj contrahitur ink^ 
a cum alia quacunque vocali, \nx. 
se in eh so In e^ ante alias vocales abjicitur. 
ifubfciibitur. e.g« niLxoiiu^ niiM^^ honarm^ 
•£9 oo^ OH-) in 8. 

•v;9 & ^0)9 in 6). • 

o^ ) C0/9 cyL osij in 01) fed in Infinitivo om in nn 
if femper abiicitur. 

N 3 18. La- 



X04 Injlitutiomf 

i8. Laboriofig ambagibus Verborum in pu torquere te, Leftor, nolo ; 
quaeex illis inufitatafunt, fine difpendio ignorare te patior; quaeufitata^ 
ope Lexici, de quo pofteai &c fadli conjeftura affequi licebit» 

Conftrudio^ 

19. Apoflrophus C) eft fignum omiHse vocdlis aut diphtongi in. fioe 
vocabuli, cum fequens a vocali vel diphthongo inchoatur. ^sKo(i ryoj, pro 
^Xoiixh volo ego^ Si fequens voCabulum notetur jpiritu afpero, & vc^x apo* 
ftropho elifa definat in tj jti r, mutatur irin^ * i^ %? & t in S-, vv%5'* 
JXvv? pro vvtcrx^ totam noSfem. 

ao. Interpunftio cum latina convenit, nifi quod noftrura colon (i) 
' aut hypocolon (;) per puuftum fupra lineam exprimunt, & pro noftro in- 
terrogandi figno (?) ufurpant id, quod nobis hypocolon eft, 

ai. Quae literis/ & s finiuntur, euphoniae gratia £3epe f recipiunt, fi 
vocalis aiit interpunftio major fequatur. 

2 2. Articulns faepe fumitur fubftantive. rx TlXxroivoc^ Platonis libri. rx 
eftgj resmece. 6 ^iXitth^ Phitippi fliuf. 6ts^(^^ externij qui foris funt. rccs^ 
f^iuvy quce in nojirafunt poteftatey quce in nobis ftta funt, 

23. Nominativus pro Vocativo, Atticifmus eft. 

24, Subftantiva nonnunquam omittuntur. kxSt hxi^v^ quotiffie, una^ 
gua^uef ninainjni iiV. tjj xvgm^ cras; rij ci^fisgov^ hodie ; t^x^s;, heri; io- 
telhge, viiisqtf, die craftino, praefente, heftenio. 

2^. Ablativum noftrum abfolute pofitun^ fere Genitivo efferunt ; Abla- 
tivum Inftrumenti, Cauffae, ac Modi, pltrumque Dativo. Tcmpus, five 
per fuando, Rveper ^mdiu interrogetur, Accufativum, Genitivum, Da« 
tivum admittit. Locum aliquando fyllabis Subftantivo affixis defignant e« 
g. ab Hgxvoc^ ccelum , fit nqxvo^sv^ Bqxvo^s^ de ccelo^ sqxvo^iy in ccelo. fic 
m^v^lfrij Athcnis , x^^vxl^s^ /Irhenas. 

26. Adjeftivum neutrum cum articulo fsepe fubftantive accipiendum 
eft. ro xX^^s;^ veritas. Adjeftivum vero neutrum fine articulo pro adver* 
bio faepiflime ponitur. xxXovj belle, bene. rxxiqx^ ceterrime. definuut & in 
it*(C5 ncque in adverbium transeunt. TXetqxKi^^ fxpifthne. 

27. Adjeftiva, quae ft:ientiam, dignitatem, copiam, communionem, 
defidenum, curam, & his contraria fignificant; itemque comparativa, & 
quae principio x privativum habent, aut in ko; definunt, vel pretium, di- 
Terfitatem 1 & ordinem numeri denotant, Genitivo jttnguntur. oivn luqo^ 
vinoftenus. uyx^O{ xivii} indignus laude. neil^(avii^ixKrv7i^majormi, unodi^ 

gito^ 



Qraca. 'M| 

gko. emlhiuufxKiuT^ti cupiditatibus haud impcrans^ «^£V#( ^^vfr^^d nuUi 
Jecundus. 

2$. Compofita ex ^vv & o^ Dativum pofcunt 

ap. Ubi Latini Pronomina ponunt poflefliva, tneus, tuus, fuus, nofler^ 
yejlert Graeci fere primitiva & demonftrativum ufurpant. txtviq vnu»if^ 
' pater nofier. 6 omo; ^«j domus tua. ev rxtq Kxqim; xuroih vel avrcovi' iff 
cprdibus fuis, 

30. Relativa nonnunguam Subftantivi fui praecedentis cafum feauun« 
tur. Tsqt xxmah wv (pro x ) vi^^xro l^^rn; roiety rs kxi hixTKeih ac om^ 
nibus , qucc ccejpit ^efus facere t3 docerc. 

31. Verba aliquando geminantur, ec^t yoflc(}5wf, eftfcribens, idell, fcri^ 
hit. fic & ruyxxm^i yivoiixi^ vrx^^cjiy & (pw Verbis aaduntur. e;^(o yqx(peit% 
fcriffi. fJ^s^^d^ y§x(peih fcribam. 

ja* Verbum fmgularis numeripaflim jungitur Nominativo pluralu 
33. Verba fentiendi, & omnium fenfuum, accufandi, abfolvendi, ad« 
Biirandi , aberrandi , appetendi , aeftimandi , abundandi & egendi : abfli« 
nendi, cedendi, confeijueudi & privandi, contemnendi & negligendi, 
curandi, delinendi & incipiendi , dimittendi & parcendi , difcrepandi dc 
diilandi, dominandi, excellendi, &fuperandi, emendi, fruendi, libe* 
fandi, participandi , petendi, proiiibendi, feparandi, & Compofita ejc 
^yoj sjtf & lurx Genitivo gaudent 

34. Verba adorandi, confervandi, hortandi, jubendi, occurrendi» 
preGandi , puguandi , repreliendendi , fequendi , utendi , & Compofica ei^ 
#W5 sh ^h irx^x^ Tfj/5 Tqo;') cvv^ & vVo> Dativufn pofcunt, 

35. Verba adulandi, benefaciendi, miferendi, nocendi, Accufativo 
}unguntur. 

36. Pafliva cum Dativo conflruuntur , vel beneficio prsepofltionis 
com Genitivo. 

37. Infinitivus cum articulo fervit inflar Gerundii, vel Subfiantivi* 
fg rvyxxmvj potiundi gratia. sv r^ XxXeth in mediofermone. fisr» roieiT^, 
yeiyj pofi coenamp 

^ 38. Particulas (J^s & (o^:) ita ut, feauitur infinitivus* 

)9. Participia faepe iatini infinitivi loco adlubentur. irxvu ixKquoiH 

dcjine flens, id eft:, flere^ 

40. Latiporum dus , da^ dum , fupplent Verbalia in eov^ oriunda a 
. Fnetaoto pafi&Yo, reje£loejus yiXTtrcQv li/^if^oyov^fcribcnd^ 



204 ' InflitutiMif 

ift mihi oratio, a ysygxirrxu Declinantur etiam Verbalia in tQQdum Adj«« 
ftivoruin, rso;^ rea, reov. 

41« In quos cafus Verba beneficio Praepofitionum tfanseant, dicere 
non eft necefle , cum praepofitionum omnium regimina fatis indicentur in 
Lexico» de quo jam memorandum eft» 

De Ufu Lexici» 

42. Ad finem, qui a nobis hic quaeritur, idoneum prae caeteris eft Lt« 
xicon Cornelii Schrevelii, quippe quod vocabulis formatis plenum, linguae 
graecae tirones innumeris difTicultatibus expedit, multoque magis legenti- 
Dus , quam componentibus fcriptum eft. Quoniam tamen petere nemo fa« 
nus poteft, ut libro tantillo copioniTimi illius fermonis graeci vocabula fiii» 
gula contineantur : admonebo breviter, qua ratione ex iis , quae recenfet^ 
perveniri adomiflbrum notitiam poflit. 

43. Compofita , quibus prae populis aliis abundant Graed, quoties 
defiderabuntur , redeundum ad fimplicia erit : quae ut apte fecerni ab in- 
cipientibus poflint , Catalogus deinde Particularum addetur , a qufbus 
initium fieri Compofitorum folet. Multa vero Compofita non particulam 
rfiquam , fed Subftantivum aut Adjeftivum priore fui parte collocatum 
habent, ut Xoyoixi^xXo;. earum vocum utramque fi feorfum indages, fen- 
fus nullo negotio iimotefcet* 'Koyo; verbutn eft, h.xilxKoi artifex : ^oyoimt^ 
ixTiOc ergo verborum Faber. 

44. Si Verbum . quale petis , non reperias , praefige vel detrahe 
augmentum ( § 1 1 J, five fyllabicum, five temporale e. g. ysygx(Px noa 
occurret, fed y$^(pa; invenies. 'vi^/ftcox^ non habet Schrevelius : zt xia-iix^oa)^ 
infumo, impenao, liabet- 

45. Saepe facilis eft divinatio ex cognatis. Non exponit Sclireveh'us, 
quid fit Tu^iTf uoj 5 xvx^xo^ic^ <r\jnyt^. fed Iltip^^j inquit, fax eft, Avxfixc 
afcendens, 2iiv5%«wc ajfidue. Proclive eft hinc fentire , quid fuperiorrf illa 
iibi velint , ntmpe, facem prcefero, afcenfto , ajfiduum five ajfidue. Si poft 
haec omnia unum aliquando vocabulum e fexcentis non deprehendas, grae- 
cae lingu3e ubertati idcondonandum erit, fenfui non admodum obfuturunit 
& , fi res mereri videbitur , e Lexico abundantiore petendum. 

/\fi. Numeri arithmetici funt ipfae literae alphabeti , quarum valorem 
ad cujusque literae initium Sdurevelius docet. Adde tantum figna < & ^, 
quorum iilud 6, hoc 90 fignificat. Jam fatis comparatus, Amice LeAor» 
ad ii^ercitationem transgredere , onuifis, q\m hic inteijicio. 

Poetiat 



QracB. 105 

Poetica- 

t7. Mira eft poetarnm licentia in literis mutandis, recidendis.adden- 
„ ^affim diphthongos folvunt , « pro m » M pro a, o) pro « , imo & pro 
t fcribunt, augmenta Verborum revellunt, lit^ras metri caufla duplicant; 
f vocabulis praeiigunt aut interponunt ; eadem audaciaabLeftoreexponen* 
di, qua fcripiere« 

48« In Declinationibus Nominum pariryllabis Genitivum fingularem 
fa^ formant in 6}^ ^6), ^ co, oto, pluralem in ^(ov & ^ lov , Dativum pluralem 
in cufftf ^cu oicu Syllabam (pi cafibus omnibus afluunt. Dativum pluralem 
cniintae in sa & scci finiunt. Incrementum s per totam tertiam Contra* 
etarom in vi mutant. 

49. In Pronominibus, praeter ufltatas formas (§ 9), & eais, quas fuo 
loco Schrevelius expiicat, etiam has fi bi finxere : 

Ego. ^/ui£0. jxf 0,/xf io,fifW. iJjv,£iJi.oivvi,mJhi. vifi^iii(;fnos.afjLfcov,fMjiri.ytiJLeta^fVifjifj^aq9no8. 
Tu. <r£io,iw/.u/x£f ^, vfxtteq^vos. fic & in ceteris cafibus. In fingulari ubique additur y^. 
Sui. iOfioStvJuL hje. c^foiv, ftbi duobus.cr^teje duos.u^Beqy (r(|)f^, iffi. (T(^ca,Rbi ipfis. 

In Pofleflivis eadem libertas, quae in Frimitivis, unde nafcuntun Demon- 
firativotfT0(ubiqae / adjiciunt 

50. Verboruni Imperfefta & Aoriftos formant in ^xcv. <rx5<, c%s &c. 
Augmentum Praeteriti alienis etiam Temporibus & omnibus Modis addunt. 
sLr ^. r, ante incrementa & ultimas fyllabas omittunt Pro Imperativo 
Genitivum pluralem Participii ufurpant. Terminationes tiv, s^oc^ », *jer^«^ 
mutant in ^v, bct^oc to, £V. Interponunt u ante ultimas fyllabas. Verba in 
fu fingunt, paeflxo /, & ante / reduplicatione primae literae fafta. 

51.CATALOGUS PARTICULARUM, 

quae grsecis vocabulis praefiguntur. 

A^/3«(tf<, non (merofus^ unt-^siiixi, opponor. 

«ft(p-«ra), circumcirca perfequor^ ur - sayo[j.xi , abeo, exeo* 

uyjpi ^ ^cuv(a f circumeo^ uiro-hvy^^KO, morior^ 

w^xigsca , toUo. •«(()- «/j£co ^ufero. 

«V* - TVf 0) , refpiro. h - sex^Jiiut , transeo. h - t^c» ^^p^» 

MH^-ttiflilu^ re^JtOf hu-o-v^c»), diftraho. 

«T- «l^ioc , aqualis pretii. iv^ - soyoi^ , piger ad opus. 



fo6 



Inftkutioiiif 



$y*yKv^(^^ tnfndf§. 
€t^^xyo)y introduco. 
«jc-^fco^ effundo. 
sX-KeiTic^ relinquo, 
Bii-TXil^iaj ittudo. 
$V're^oiixt9 jubeo. 
t^-fC^su)^ expelio. 
BT - xysiqoi^ congrego, 
sv - oioos^y profperum Her prabeo» 
^fti-wf/ov^ femihora. 
Ka3'-etiJa)i dormio. 
%ur - ecqmeia ^ fufficio, 
xxrx-cis'^'^ reprimo. 
lu^-evtii') invefiigo. 
fur ' x^S^rrujj transmuto, 
furx^qqs^W') converto. 
ilio-^goyo^ forticeps fotii. 



irxg» - jtXxww 9 /»3rfa fleo. 
Trs^i-f^tamyu^ prcecingo. 
Tqo - Cpa-avdj^ frrcevenio. 
TrqoT-T^yniu^ affigp. 
cv-l^^^rswj difputo. 
cvy - Kx^tt^o)^ una coUoc9^ • 
cvk*\sy^ coUigo. 
cv^-Toqsvo\Lxt^ una projlcifcgr, 
ruv-3-X/j3w> comvrimo. 
cvg-gxTroij con/uo. 
r^t - ksC[)xXocj triceps. 
VT^xKso)^ obedio. 
vTsq - y/xflf6J5 ptufquam vinco^ 
vTO'TtTr<t)^ decido, detabor, 
v^-o^xoiLxt^ fufpeffum habeo^ 



EXERCITATIO, 

Diogenis Apophthegmata, 

Ex Diogene Lacrtio in Vha. 

ift i 45^7 8 9J0I1 

AX«c *fl» rcoXttftevoc Hf«^3-jf r/ oih Toi&r (tTs%qiisro^ AvJjwy /r^eiy. %m 

IZ 13 14 15 I^ 17 tg 19 20 21 ^ 22 

Xf oc Tov KViqvM 9 Kmj t»^^f 9 £(})vf9 ei r/c e^sXot ho^Torvif xvrm Tqtxo^^xi. 

a3 . 24 «5 a^ ^7 . «8 »9 3^ 3^ 3« 33 3 ♦ 

KwXuS-eic x«3"'C«^3-«/9»J«v ^if itx^sqeiV') %xtyxq rac /^S-v^j^Tw^itv xeoivrf^ 

r/Tj;fl^xe^3"«/. 

i) L. (ita brevitatis ergo Schrevelii Lexicbn indicabo) captut^ 

2) L. et^ 

3) L. IlajXsa») t/^o. PaiticipiumPr«fentisPaffivi (5 14.) ^"^^^f^**<-Vcr« 
bain £0) C§ ^7^ contrahunt eo in 8. ergo To>sM\um^ dum venditur^ 

4) L« \iq(f}rx ab f^cjr^y interrogo, » eil CharafterUlica fextae CSaffis^ad qiumi 

Vcr- 



GrOM. 107 

Verbttti) hoepertiiiet CS t^) in Aor. i. Pafllivo. hojus tertia perfona fin* 
gularis (^ 14) in Indicativo deiBiit in h« ergo, interrogatus eft. 

f) L. fuidf 

t) L. navif nofti^ novit. 

TJ I- Troteiyfacitf a TOisia. Id in Infinitivi aftivi Tempore Praefenti (§ 13) 

iBtdtxoiemH ^C§ ^?) ^ abjicitur ahte ei. ergoTroteiv^ facere. Pun&xlm 

fupra lineam (§120) efl colon. 
S) L. axBjcgiVxro^ 3 fing. Aor. I med« ab refpondeo. Ut Aoriftus primus 

(§ 15) i^ ^^^ i^ proximus ei Aorifhis iecundus definitin ero^eftque 

fenfus utriusque idem. refpondit. 

g) L. Aviqo;^ gen. fing. ab xyvi^ vir. terminatio (ov (§ 4J eft nota Genitivi 
pluralis. ergo , virorum^ 

lo> L. in Af^ei^ ^%«y praef. inf. aft. ab «j^w? impero. Itaque narrationis 
haec eft feries : Uum efet captuSj & venderetur, interro^atus eft, quid opificii 
nojfet. (nam Conjunftivus nofter faepiflime Graecis fit Indicativus» < re^ 
/pondit, Hominibus imperare. Verba dominandi (§ ssJGenitivum re- 
gunfc 

11 & 12) L.&,ad. 

I3l) articulus mafcul« (§3) accuf. fing. 

14) L* Kiigv^y vxoii praco. Eft quintae fimplicium,quia incrementum habet 
(§ 4 J ^^ pf<>i° accufativum fingularem mdicat , qui in ea Declinatione 
oer - u terminatur. praconem. 

15) L.Ky^v^^oi^ prcedicOf publico. Imperativiaft.Prasf. (§ i^in e.prcedica^ 
proclama. ib) L* dixit^ 

17) /♦ ^8)Lm alifuis. 19J L.vetit ao)L. Ae^Torijf j dominus. Primae 
fimpL (§ 43 accuC finjr^ dominum. 11) L./61 //7/?. 22) L. in Hgiociucheme^ 
re. Et adpraconem^ Clama^ inquit.nunquis velit fibi dominum emere. 

»3) L. in K(uXu6)9 prohibeo, fjtwXt^^h^v, Aor. I pail. rejefto augmento f,quia 
extra Indicativum (§ 1 1) & terminatione ««(§14) ex Particip. Aor. I 
affumpta, proditjCioXu^ef (9fro/ri^i>ui'. ^4) L.Kx^it^oi^fedeo.sG-^xi (iJisJ 
Praef. Inf. MediL federe^ 

SL$) L.milium. (ivenihiL i6)utn. i6. 27JL A/^^^^ei? /W^c/^» refert. civ 
(§ 13 ) Praf. Inf, Aft. law^/^. 

A8 &19) L.nam&. 30) articulus mafc. (j( ;) accuf. plur. 3O L.pifcis. 
•c pro vft< contraftum (f 6) accuf. t)lur. j^i/irf/. 32) L« quomodo. 33) L. 
conjunftio expletiva. Latino moredicas, quomodocunaue. j^^LinKf^y- 
f «b tisotro^jacuirit^ nipi|rtim ex Praefenti Opt» Med. (§ 1 s^, ciqus ultima 

a per- 



m8 InJlitulionH 

Jerfona monfB* ergo, J^cuerint.^s) I» Utrgx^KOij Vindo. arSeci(^ 14^ 
^raef. Inf PalT. vendi. Prohibitus federe^ nihil ajebat interejfe : nam & pifceff 
quomodocunque jacuerintf vendi. 

36 37 3« S9 40 41 4a 43 44 45 

'Eia^ccyxyovroc riyoc ccvrov «c otKOf TroXvreXii kxi to^Xvofro^ Trvo^xi, eretiyi 
^6 «7 48 49 50 5« 5* 53 54 55 5« 

^qeyi-^xro^ ei^ rvjv o^iv xvn srrvo^sfy eiT^y, ^x^etqoi/x rorov(ivi £vg\iK€fXi. 

36J L. in sio^xyxyii, efle hunc Aor. II Conj. Aft. ab introduco. ovro; (§ 13) 
Genitivus Participii ab eodem Aorifto. Geuitivus hic abfolute pbfltus 
(§ 25) eft nofter Ablativus. ergo, introducente. 37) L. T/;, r/voc, aliquir, 
quidam. quodam. 38) L. xvroifipfe. Terti3e flmpl. i^§ ^Jacc. flng. ipfum. 
39) L. iw. 40^ oino;, domus^ Terti» flnipl. (§4) accuf. flng. domum. 
41) L. ToKvrsXvi;, pretiofus. Primae Contraftarum f ) accul flng. per'^ 
omatam^ 

42) L. &. 4j) L. KaiXucd, prokibeo. ovro; (§ 15) Particip.Praef. Aft.in Ge- 
nitivo(§2f) abfolute pofito. f7f oA/^^n^. 44) L.Tirvoi, exfpuo. tr in Ver- 
bisfextaeClaflis(§ la) eft Charafteriftica Aorifti primi, qui (§ 13^ m 
habet in Inf. exfpuere. 4f ) L. poftqunm. 46) XjeftTrofWM , /i:w , rr, 
Charafteriftica Verborum primae Clalfis (§ la) in Aor. primo facit >]/• 
«ri (§15-) Aor. 1 Med.Jcreaverat; 

47) L. ffi. 48) articulus ^m. ($3) accuf. flng. Articulos, fatis jam notos» 
deinceps omitto. 49) L. O4//C, vultus ^ facies. Secundae Contr. (§0 
accuf fing.yoaVw. fo) h^xvro^, ipfe. Tertiae flmi)l.(§4) gen. rmgJpfius^ 
f i) Sis augraentum rejeceris : § 44J, invenies Ilrucii • de cujus Aorifto I 
diftumeftn.44« 5 C§ ^s) terniinatio Aor. I Ind. Aft. f euphonicum 
(§ 1 1 ) exfpuit. 

32) L. in^ E/rw , dicetis. 53) L. in ^s/^ov, xstgovo;, rejoris. accuH fing. quia- 
tae flmplicium (§ 4), quae ex incremento agnofcitur. /4) L. Toro^, /o- 
a«/. Tertiae flmpl. (§ 4) acc. flng. locum. 55) L. mn. 56.) Lreperire. Col- 
lige: Introducente eum quod im indomum peromatam, & vetantefpuere^ cum 
fcreqffet, in os hominit exfpuit, dictns^ pejorem fe locum haud reperijfe. 

57 5« 59 60 61 62 63 «4 

^(ovj^^c tsTors, 1« «v5f (jroi , ^vveA^^wwv x«5/jcm rjj ^xicr^qix^ , eircav^ 

65 66 67 68 

iKv3-^(oriic sKxXso^Xf s Kx^x^iixrx. 

57) L. Aor. I part. aft« a t/oro. cum vocapt , fum clamajfet. 58) L. atiquaftda 
59) L. ^/ Narratio ipfa docet, hic interpretandum efle heus. fp) L» 
Av^^o^roci ^mo, Tertiae fimpl (§ 4) Voc. piur. homincs l 

60 U 



Graca.. ko^ 

61) Lu iii^fV£X5n%gen. plur^ Aor. 11. part aft.fl emtvmio.eum cowtniffent 
62) L. fermffit. 63) L. bacutut. ^ecundae fiispL (§ 4) dat. fiog. Dativus 
Inftrumenti (€>as}.^aru/o. 

64) ut n. 52. 65) ut n.6o. accuC pl. hominer. 66) L. in eKxKs^ro^e , vocavk. 
Sed hic prima perfona, quia in o^ (§ 13^. vocavi. 67 ; L. non. b% ) L non 
habet. ledex eogMtoKx^u^o^, purMtio, facile intelligitur, purgamen» 
ta dicL Cum exclamajet, Heus homines T convenientes baculo pereufftt dicens^ 
Hominesvocavi,non purgamenta. 

69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 

IIjoc T»c etTotra^^ Ts^oiv s/, Kxt Xotrov um^ T/ h^ f$jf, st >oX/%^ siqoniMf 

81 83 84 85 86 87 88 89 90 

Tf 0« T«i TeKsi eisi lu afstvxt, mxt yLvi yLX^ov exiTstvM ; 

69) L. Tf^c cum accufativo, ad. 70) ut n. 52, fed hic accufativus plur^(§4) 
abgenitivo Participii ovro^^ (>§ 13). dicentes. 71) L/enex. 7*) L* es. 73 6c 
74) L. & auod fuperejl, & deinceps, 75) L. remitte. 

76 & 77) L. Cluidauteml 78) L.dixit. 79) L. /. 80) L.Jpatium 12 ati^ 24 
y?flrfiartt»i. acc. fing. 81) L. cucurri. 82)L. r^occumdativo, /Mf,fl/?ik/,83) 
JL. dat. ay(8//« adfiyiem. 84) L. oportebat. Indicativus graecus pro latino 
Conjunftivo. 85^ me. ( § 9O 86) L. remifiJTe. 87 - 89J L. & mit magis. 
/90 j L.Er/re/vaj, intendo. Ciiaraaeriftica Verbi qumtaeClalTis(§i2> in 
Aon I Aft. qui terminationem xt ( § 13) habet in Inf. intendere. Signum 
<;) interrogandi (§ 20 ) Ad dicentesjenex es, remittejam aliquando. Quid 
mim , inquit^ft injladio cucurrijfem , adfinem oportebatne me remittere^ non 
potius contendere^i 

91 ^ 9* 9^ 94 95 Q6 Q7 98 99 100 

Hqo^ rac s^Tvo-xvrxc Bft rviv r^xxel^xv ftuc,IJ«, (J)Jf^/# kxh Atoyev^c xxgxrtru; 

rge<^. 

91) L Tf oc <Jum accufativo, ad. 92^ L. EgxvZoj, /erpo, rej^o, vado. ^ in Ver- 
bo quartae Claffis fg 12) Charafteriftica Aorirti primi, qui . § lO ayr«c 
habet in ejusdem Aorifti Participio. xq (§ 4) in quinta fimpl eft accuf. 
plur« adrepentes, aaiedentes. 93) L. er/ cum accuC adverfus. 94) L. menfa. 
Secundae fimpi. (§ 4) acc. fing. menfam. 95) U mus. Co&trattus accufa- 
tivus pU ( § 6) mures. 

^) L* kcce. 97) L. dfcit. 98 & 99) L. & Diogenes. 100) L» non habet 
Divideergo (J43) & in S/r^c reperies Tflfo w/r#Ci adulator, kuparafitus 

3 Tcrtiae 



fld Injlitutionif 

Tertix fimpL (§ a) tce. pl. parajitos. loi) L T^^$6J^ «irfffo, tf ($ i^ 
Praef.Ind.Aft^ Jdaccedmtes contra menfaM fasim mureXf Htnt, inquitf & 
Diogenes parajitos alit, 

Joa 103 104 16$ 106 107 log 109 iid III 112 

1x3 1x4 115 Ii6 1X7 ir8 

T(4 h^i ^ To\\ji oy^o^f (aiioXoyvfO^s^ 

102) L.ex* 1033 L.balneum. «jt regit genitivum, titbabetL. in sk. 104) 
L. non habet. Divide C$ 43) & L. in /cov docebit , efle id Part. Aor. IL 
abfo. ^^(§fi) eft^vel ex.exiens. 106) L. jfaWm 105 <& 107) U 
Tt^3-0fjt£V0c# quctrens Tertiae fimpl. (§ 4) dat. fing. quarenti. lorf) L. Jn- 
109) L. in T0A85 gen. a multus. iro%,oi;^multis. fic & to^Lo/ (§ 4) iwi*/*i. 
iio) utn.6o&6f. Nom. plur. C$4) homines. iji) L. Asfi^c/ j pro 
Asoiiuh lavor. fic & Xrtvra/^pro Xsovrxty Praerrlnd.Pafr. (§ i^j.lavantur. 
More graeco Indicativus pro Conjunftivo* 112) L. non habet, Rejice 
(§ 44.) augmentum teroporale^ &($ 11) pro ti quaere x. L« in A^vsof^^ 
negavit. 

114) L.fltt/^fw. ii3)intellige, qucerenti, ex n. 105 & 107* 11.5J1 L. an. 
116) L. fwa/iu/. 117) L. turba^multa turba. iiz)L,confeJfus ejl, Ebalnro 
exiens, qucerenti, an multi homines lavarenturf negavit ; at roganti , multune 
turba; confejiis ejt^ 

ii<j ild 121 114 tij 124 i25r2({ 127 128 129 i^d 

Hfo^ Tov Tt;5-o(Xfvov» To/a cofy Je^ o^V^tf^h Ei f^^v tK^iOc^ ^(pjf^rav S-fXif 
131 13* '33 J34 135 
ei >a; Tsvvi^ f ovruif exp 

iiq) ut n. 69. I2o)utn.io7. accuf. (ing. 121) L. qualis* Secundae (impL 
(§4) dat. fing. Eft autem Dativus Temporis (§25.) 122) L. kira. 
Dativus, utn. praecedente. quahora. 12)) L. oporfet. 124) L. Afi^^s 
prandeo. Inf. A£l. Praef. ^v (§ 13) facit uqiqctM^ contraftum (§ 17) agh' 
qifVf quia / fubfcribitur. pfflwrf^^. 

125- 128) L. /? quidemdives, dixit. 129) L. rwm. 130) L. ©fXw^ f/0/0. m 
(§13; Praef.Conj. Aft- vultf voluerits velit. Punftumfupra lineam (§ 20) 
pro noftro hypocolo. 131- 134) L. Ji vero pauper^ cum. ns) L. t.%^ 
habeo. utn. 130. Ad interrogantem.qua hora oporteret pranderCf fi qutaem 
dives, inquiij cum voluerit j fn paupeff cum habueritf 

T#> 



«3^ *SI ^3* i?9 «40 tJfl Mt 143 

144 145 146 1^7 .48 i4<| ifo 151 .52 

ra }c mrcnoif ^'« t/ ; ^r/9 s^Pviy ^cjv Tctyrxf ny&q^i* 

136) LcHkarmiuf. Teitia fimpl. (5 4) acc fing, 137 L. /f^p^. JsSJ 
L, K»r^Xeir6)9 relinquo. oiisvo; (§14) Particip. PraeLPafr. Cafus (§4; eft 
accuf. fi^g. Mifi y^tti relinquebatnr. 139) L. /i,eum genit. 1 40) L. iii Axjo^ 
Tvigtoh amitar. Primae fimpL (§ 4) gen.pl ah auditonhus. i\i) L. uoa 
habet. Quaere,ut n. iia. L. ATrxt^oiixij faluto. falutavit. 141) L. in 
TLxi^i^j falve, 14?) L, galluf. 144) i;^o. 145) L. ut n. 70. fedgen, fing, 
IsqLie abfolute pofitus (§ *5). eo autem drcente: 1^6 - 149; Lrtropter quiJf 
C§:o) quia.dixit. 150) L o^i^^ cano. o:y (§ tSj Particip. Fraef. Aft.r/i- 
nens. 15 1) L yrxyroi^ xxvrh omnis, omni. fic & accuf. plur. (% 4) quincae 
fimpl.omnes. ira) L. Eywfw? ^3c:riYo. ^ic (§«3) Pr«f. Ind. Aft. excitac^ 
Cithdradum.qui femperab auditoribusdeferebaturjfalutavitiAvegaUiAUoank' 
tem diicntCf quid itaf quia, inquit,canens omnes excitas. 

iS^ 154 155 156 157 158 159 

EfwrifS^wc^ Twov oiyov ifJewc Tivsh f^pif? Tov «Aorf/ov. 

l:)3) L.interrogatus. 154) L roio;', quatis. Tertiae fimpi. (§ 4) accuf. fing* 
is5) L. i/mttw. accuf. fing. f ttfl/^ t;/nttfw. 156) LJibenter. i.-jJ^L. Ile/vaif 
iriio. « (§ 13) Pnef. Ind. Aft. bibit. Latino more Conjunftivus, biberet. 
158) L.aixit. ifg) Latienus. Tertiae fimpl. (^4) accuf. rmg.atienum* 
Jiogatus, quod vinum prae caeteris libenter biberet, refpondit, alienum. 

160 161 itfa 163 164 165 166 167 i6r 169 170 171 

Oieiiit^oiuvoi /Torsy ori ev xyo^^s^xysi^i sv xyootf yxQ^s^viyiLxi sTstyyi^x^ 

160) L.Ovff/J/C«5 exprobro, convicior. oyLsm (§14) Particip. l^raef.PaflT. r^- 
frehenfus. 161) L.atiquando. 162) L. yttorf, j^m/i» 163) L.m, regit dati« 
vum. 164) L./brttm. Secundae fimpl. (jj^) dat. fing. inforo. 165) L. 
e(()tf7£9 iomedebat. in Ecpa^ov additur v euphonicum v§ 21). 

166 & 167) in foro. ut n. 163 & 164. i6s) L.enim. ibgyLJixit 170) L, 
&. 171) L. ia Hsimvrs; (rejiciendum eft eiiim augmentum s ut dixi (^ 44) 
TsiWdh efurio. Cum Verbum fit fextae Claifis G 1 2), ^ eft Charafterifi:ica 
Aorilti I aft. Penudtima veroa C§i6)f ut in Futuro, ita in Aorifto 
primo in h convertitur, tametfi in hoc Verbo Tsim<a eadem Tempora 
etiam per x fint ufitata. Reprehenfus atiquando, quod in foro comederet, in 
faro mm, inquit, & efurii.. 

Ahs^xvi^^ 



iis hjlitutionef 

m 173 174 175 176 177 X79 179 190 m 

18« 183 184 >85 ^186 

172J L. Alexandri. 17 j) L. aliquando. 174) L. inftantis^ ab f({)/q:vjix/j iw/?^, 
JuperveniOn Genitivus abfolute pofitus (§ 25.) Alexandro fuperveniente. 
I7f) L. «g^. 176) L. £^. 177) utn. 145. dicentis. Genitivus cum priore 
connexus. dicente. 178 - i80 ^^* ^&^ f^^ Jilexander itte , rex magnus. 
Pun£luni fupraiineam C§ 2o)hypocolon noftrum eft. 1S3 - 186) L. Et 
tgo, inquit, jDiogines cants. 

187 ^88 189 i9<> 19» 

Ef (i)Ti^5s/c Tc5-£v ff/vj:> Ko^fioroX/TJjc ^ ^ (p^* 

187} L. interragatus. 188) L. ««rf^. 189) L. in E/jfv^ ^r. 190) L. oon h«- 
bet Sea fi dividas (§ 43), occurret in l^xico noftro Ko^f^c 9 munduSf 
& IIoX/rtf<7^/i;f/. unde mttwrfi f/w/, feu mundanus* quod& Socratis refpon- 
&m fuit, rogantibusi cujas e0et, reponere foliti , mundanum fe eife, ut 
Cicero inTufculauis narrat. 191 j L. dixit. 

t92 193 194 195 196 197 198 199260 201 

l^wv fuTffTJ} vsxvia^Kov arjfrco; X«X8vr^Ovjcflwr%uv]j|5 «$vjjf§ eXfCp^vr/w 

202 203 ao4 205 

xoXss fjwX/jSJ/Vijv iXjt6JV fWK%^/fflcv; 

192) L.intuens. 193) L.excetiens. Prim» Contr. (§ 5) accuf. fing. X94)L, 
juvenis^ Tertiae fimpl. (§ 4) accuf. fing. i gs)L.inATf eTs^jindecore.itfb^ 
L. AaX^dj, loquor. o^hovro^i feu XaXfwv^XaX^ovroc (§ i5)PartPraef.Ach 
qnia iVerbum eft in ^w (§ 17.) ^^ in » contrahitur , XaX«vrd^ a quo (§ 4) 
accuf. fingul. quintae fimp). loquentem. 

1^'QL.Non. ig^) L. xi(rx^v(»:y pudefacio. ^ (^14) perfona fecunda fing. . 
Fraef Ind.Palll pudore afficerisj erubefcis, 199) L. ^ijti^. 200; L. ex. cum 
genit. 201) L. in EXfCpatc^ eburneus. Tertiae fimpl. (J 4) gen^ fi»g 202) 
L. vagina. Tertiae fimpl. idem cafus« 203^^ L. in M^^X/^^o^, iioXtfihmj ' 
plumbeus. inde femininum iioXi^^ivvi (§ 7) 9q in w* quod in accul.fing (§ 4) 
j^v facit. plumbeam. 204) L. EXxcj^friiAo. m (§ 1 j) ParL Praef. Aft.Vra- 
/;w/. 205) L. g/flrf/«/ , n//^^. av (§ 4) accuf* (ing. Signum interrogandi 
(§20.J Videns decorum adolefcentem indecore loqui. Non erubefcis, inquit^e 
vagina eburnea plumbeum enjemfeu cultrum educere^ Pro Infinitivo (§39) 
Participium educens. 

EXER- 



Grceci. . 123 

EXERCITATIO ALTERA, 

POETICA. 

Cannea Ariftotelis in Hermiati > 

fiod f^Ut apud Athenaeum /. 15 AetTvo<ro(PK;oh & Di(^enem Laertium 

in inta ArifloU 

1 % 

Aqsr» ToXvfto^S-f 
,,3 4 

^ s 6 r 

89 " XI 

2ac XBqi TXq^evs iu>q(pxc\ 
la 13 14 15 16 

Kxi ^xvetv ^^XdJToc EAa^/ TOTiioft 
17 18 19 ao 
K«/ T0V8C rXvjva/ fMtX«f«< 

ax aa 

Atxiixvrxc. roiof 
»3 «4^5 
Eti (pgsvx ^xykeii 

a6 a/ a8 

K/tJTOV T x^xvxrovj 

29 30 31 3« 35 
Xfv^8 « Kgsccoi^ xxi yovskiV^j^ 

34 3?; ^36 

M^Xaxaii^yi-jTO/o S- t;TV8. 

1) Af«rH5 f/irtn/^-H (§47) in x. 2) LJabortofus. vocativus fing. (§4) 
ttrdae fimpL j) L. gemru 4) L. moftalis, humanuf. dat fine. (§ 4) tertia 
fimpL humano. j) L.nonhabet. Sed ex ©\jgtfv , venari, haudaifficulter 
conjides, fignificari t;^//ofi^i9}, indaginm^ inquifttionm. 6) L. Ka(^(?0C9 
fulcerrtmus. unde neutrum (%i) in ov^ quia 5jifA!fjt« neutriuseft gene- 
rfa. 7) L. B/oc , v/te. dat fing. (§ 4) tertiae Cmpl* vita. Firmlabo' 
riofa generi humano 9 inquifitio viice pulcerrima ! 

$) L» 2iXi f tuaj. 9L roc 9 tuus. Eft vero & alterum ^'xcy ab eodem r ^c oriun- 

P dum: 



H4 Injtitutionef 

dum: nam V«c (§7)io ftminipo genere fit o'^^ cujus genitivus fing. 
(§ 4) cft rjfc» & poetice (§ 47) yi inec rautato , cc^^ tua. Sequentia 
oltendent , pofterius hoc congruere praeCenti loco. 9) propter , cum 
genit. 10) L. Hxg^svo^;^ virgo, e (§4) voc. fing. tertlae fimpj.. 11) L. 
Mo^(p\jy doYice iiLO{(pX', forma. inde (§4) gen. fing. in a^ Tuampropter, 
VirgOy formam. 

12) L. e^. 13) L. fwori. 14& 16) L. cemulanda fort. i f ) L.E AaJ^c^c, gen. 
1^3 E3^ac» Grcecia. dat. fing. G,4) quintaefinipl. Graicia. i^)L.&.iS) 
L.TLoMo;^ labor. Tertiae firapl. (§4) accuf. plur. labores. iq) L.paJJum 
ej]e, feu pati, Aor. IL 20) L. perniciojos, graves. cafus idem qui n.' 18. 
21) L. indefejfos. ac (§4) accul'. plur. quintae fimplic. Proyter tuam^Vir^ 
go , pulcritudinem, vel mori amulanda Jors ejl Graciodf & labores exanttare 
graves atque ajpduos. 

2t) L. talem. accuf. fing. (§ 4) tertiae fimpl. 23) L. eri cura accuf. fuper. 
^4) L* (pffvac^ accuf. plur. a. (p§y,V'y mens. flt $4) accuf Iing. ejusdem. 
tnentemj animum. 2f) LBx^ixi^jaciOyimmitto. st^ (513) Praef ind* Aft* 
immittis. 26) L.frtiSum. accuC fing. (§4) tertiae fimpl. 27; L. re^ que, 
&. £ (§ 19) per Apoflypphura reciditur. 28) L. immortalem. cafus idem 
qui n. 26. 

19) L. auri. genitivura hunc regit comparativus (§ 27) mox fecuturus. 
quapropter iatino more fleftendum auro , videlicet fnejiorem, ut dicetur. 
30) ut n. 27. 31J L. inKff^^ovfC^ mqetr^ro^h prcbjfantior. Kgs^r^ra^jprajlan-' 
tiorem^ meliorem; fcilicet firuttum: neque enim referri alio potett. 32) 
L. &* 33) L. in rov£uc!) parentum. latine parentibus, quia (§ 27) genitivus 
comparativi. 34) L. non habet ; ac ne in magnis quiiiem Uiftionariis 
reperitur. Sed adjumento eft cognatum MxXxko^-^ mollis. 010 eft poedca 
terminatio (§ 48) genitivi fingularis. 35J L. 3-' pro rt? &, fequente 
afpiratione. propter eam enim (§19) ^ in 5- mutatur. 36) L. fomni. 
genitivus, ut n» 29, 33 & 34. Tantum aninio immittis f uStumyqui & im* 
mortalis ejl, & aurOy ac parentibus^ m4lique fomno atnabilior. 

37 ^ ^39 ^ 40 41 
2fu S eniisv hOQ ngxKX^^Cy 

42 43 44 45 , 46 
Avi^xc re Knqoi to3^ xnrXxtrxi 

47 48 49 S<> 

Y.gyoiti (rx^ xygsvovre^ ivvxiuf* * 

5« 53 53 .54 

55 56 sr S8 59 

At^ r iuix$ ^iiMc ^K^$h 

37-40 



Graca. 115 

57-41) L* TuiViro caujfa divinus Hercttles^ 42) Nomen proprium , i>rfflf^ 
nam Graecorum y,^ quod vulgo ut / pronunciatur, re vera latino e lon- 
go (§1) refpondet. innumer^ id exempla docent. 4}) L. aue. 44) L, 
juveties, filii. 01 C§ 4) nomin. plur. tertiae fimpl. 45) L. ro^a , wtt/m. 
Apoftrophus (§ 19J flt haurit. 46) L. non habet. Dividatur (§43^ & 
leparata particula ava feu ;dv ( § 5 inveftigetur quod fupereft. L. E- 
rkvihfuftinui, ab ftirpe rXxo^ feu rxXxo:. Aonftus in vjv quaerendus (§ 14J, 
quia, etfi paffiva non eft fignificatio, pafliva tamen eft terminatio. ijeray 
CJi4) in utroque Aor. Ind* eft perfona ultima. unde, fi poetice (§47) 
mutes ^ in a , provenit erXxcxvy & uysrXcc^uv^fu/linuerunt^ L. in AvaVXa^f 
uifxrKcc(»3^peffero. 

47 J> L. Ejyov^ 0f7tf/. DativusModi (§ ^5) nobis ablativus, operibus. 48) 
piro ^>jV5 ut n. 8« ^c pto ^>fc. /«a^- 4^) L; in A'fgsvr\jg') x^ygevoi^ venor. 
(1JV9, Ovro; (§ 13) Particip. Praef. e< (^4) nom. plur. quintae fimpl. w- 
nantest aucupantes, 50) L. in Avmfietj ^wxiit^f potentid. Secundae Con- 
traft* ( § 5^ accuf. fing. Tui autem amore divinus Hercules, Ledaque filii 
(Caftor & Pollux ) fhulta pertulere, faSlis iuam aucupantes vim. 

fi) L/m^EoKfh tuis,"fi) L. vero. 53) L. defiderfiu grSece DativusModi 

(^25) nobisAhlatlvus. 54-56J L.Jchitlef Ajaxque. 57) L. otcij mor" 

"<//*' 58) L.domos, acc.pl* 59J L.veni, Aor.Ii Ind. Att. Atqui hujus 

C§ 13^ perfonA ultima eft finailis primae* venerunt. Tuivero deJideriQ (ar* 

dentes) ^ AchiUetf & AjdXf ad Ditis timina pervenere, 

60 6t &i 6% 64 

^xg y hsKs (^iXiH yifi^^xi 

65 66 67 

Kxt Arxgvst^^ svrgo(po^ 

68 69 70 

.71 i^ 75 i4 
Tot yxg xoihiio^ sgyoici 

^ 73 76 77 78 t9 

A^xvxrov rs yuv xv^via^s^t M^o^xi 

80 81 

llv^fixo^vvvfc ^vyxrsgi^ 

82 83 84 )<5 

»6 87 88 89 9<* 

4/Aiir; T« 'V^f «< (feU yviqxt ) fii^^me^i^ 

P 4 60) ut 



)iO Inftituiiones 

to) ut n. S^tuce. 6i) L. vero. 62) h.prapter, caufa, cum genitivo. eft 
enim idem, quod hsKx & hsKev. 63 J L. ^iTuoq^ amicus. adje6Hvum gene* 
ris communis. genitivus fmg. 64) ut n. 11. 65) L. &. bb) Nomen pro- 
prium. Atarnenfis ditionis regulus fuerat Heriiiias, quem mortuum Ari- 
ftoteles carmine tioclaudat. 67) alumnus. nam L. Engs^^ca^ innutrio; 
T5«$wj alo ; praet. med. rsrgo([)x 1 & svrsr^o(px. unde, dempto augmeu'- 
to , fubftantivum sn§o^o;. 6S) L. folis. gen. fing. tertiae fimpl. 69 j L. 
(iefotavit, viduavit. l^tine lioc loco omnium commodifrime dixeris caruit^ 
70) L. lucis* poetice (J 47) u pro vi. Tuam vero ob amabilem fpeciem & 
Atamenfis alumnus caruttjolislumine. uam Verba egendi & privandi (§33) 
Genitivum amant^ 

71 " 73) L, tibienim dmntam. 74)utn. 47. Dativus Cauflae (§ ts.^prcpter 
opera. 75) ut n. 23. 76) L. que. 77) L,ipfum. 78) L. in Av^^o-xt^ cc^^via-ia^ 
augebo. s^i (§ 13^ perfona ultima Futuri 1 Ind. A61. augebunt. 79) L» 
Mufae. 80) L. Mnemofynes, Deae memoriae. ^iJL. /ilice. nomin. plur. 
82) U ^^jfvif^ 83) L* in "Esfo^j hofpitatis. Hofpitium enim ArKloteli cum 
H^rmia erat. 84) L. reverentiam , venerationem. 85) L. in Au^ai^j^ au^oiy 
augeo. htx C% 13) femininum Partic. Praef. Aft. ciyus nominativus plur. 
(§ 4) in fecunda fimpl. eft in ai. augentes^ 86 &'87) L. amicitiaque. 88 
& 89) L» prcemiump munus, feu feneSutem. 90) L. jlabilis, firmoe, Tibi 
enim ob res geflas decantatus eft, immortalemque ipfum augeburit MufcB^MnemO'' 
ftfnesfitioet ^ovis hofpitalis reverentiam &firmce amicrtice pfamium ac diutur^ 
nitatem Mugentes, Hoc eft nobile illud carmen, de quo acer criticus Julius 
Caefar Scaiiger , 1. 1 Poetic. c«4)^inquit: ut etiamperpendas^ quantusvir 
ittefuerit in poefi : neque ipfo pindaro minor. 

A P P E N D I X 

De Pronunciatione. 

Linguae Grflecs* 

f. rantey, ?, >"*%» pronunciatur ut», yn veroutug. eiyytl^juh 
aundo; (r<piy^t Sphinx; ppy%a>j fterto; T«(p«7K«» apparui; lege, angel' 
to , fphinx, rencho, piphanga. 

2. H. hodie quidem a pluribus ut i pronundatur : fed verum ejus fo- 
Aum fuilTe e longum, quamdiu Ungua gneca in vivarum numero fuit, ve- 
ftigiR claiiflima & pluiima oiteadanC. Oves a balando fM)A« di&as, locu- 

plw 



Graca. ^ 117 

ples teftis eft Varro : fonus autem balantum non mi eft , fed mf, Xnm^ 
mera funt Latinorum vocabula« a graeco vj orta, qude conflaater e longum 
habent: gviro^txvij rhetorice; roivi^i;^ poefis; xvX^^rm^ auletea; (pX^/3'*j- 
roVf alphabetum, quod quis unquam alphabitum dixit ? aliaque ejusdem ra« 
tionis fexcenta. Viciliim Graeci e longum latinorum , auoties id graece 
fcribendum eflet, conftanter per vf tranftulere ; Comelius^ KojvjjX/^j, JF^//ar, 
(})hX/^9 tegatuf, Xijyxro^^ Felabrum & velum apud Plutarchum BKX^vjoy, & 
^y{Koy^ Severus Imperator ^sv/i^o^ aut ^s^y,oo; in omnibus nummis. Farem 
habent vim hebraica nomina, quorum dfere feu e longum famper a Graeds ia 
if9 rurfumque femper a Latinis e graeco \j in longum e noftrum mutatum 
eft. Talia funt afjtMV? amen; EftjxavajfX^ Emmanuel; I^javfX , Ifiraet; M/- 
X^yiX^ Michaet ; Tcc^DiyjX^ Gabriet ; Ico^m^^j 3^[^¥^ > ^yi^KtB^L-^ nethtehem : 
in quibus aliis(]ue fimilibus, qualia invenerunt apud Hebraeos Graeci , apud 
Graecos Latini , talia acceperunt : cum ergo & apud Hebraeos , & apud 
Latinos e iongum fit, tale & apud Graecos fuifle patet, quippe utrisque ia 
hac re communes. Certum eft, hanc pronunciationem durafle ufque ad 
aevum D. Auguftini : cum ille 1. II de DoArina Chriftiana^c. 24 dicat: JSeta 
mo eodemquejono apud Gracos litera, apud Latinos oteris nomen ejl^ Imo nono 
adhuc feculo idem fonus e vocali \\ tribuebatur : fcimus enim, Carolum M, 
a Gnecis Legatis diflum efle At>7Bq^v9 Auguftum, cum ceterorum Princi^ 
pum maximus quisque tantummodo P>f^ 9 id eft more noftro Rex , ab ei$ 
Usilutaretur , ut eft apud Mamburgum in Hift« Iconoclaft. l IV. 

3. T fonat ut u gallicum ; aut u breve hebraicum , feu kibbuds. fiu<% 
mus; 1. mus. 

4. 4> & X non afpirationem folum , fed & afperitatem quandam po« 
fcunt. rtc(po^j feputcrum ; %3-s;9 heri; propemodum ut tafbs^ cchtes. 

5. In diphtongis utramque vocalem audiri debere quidam rati funt; 
argumentum ex nomine ipfo ducentcs : h^^oyyo; enim eft bisjonans^ Sed 
fumcit, id in quibusdam accidere, utin^v» eu? HV9 m. in omnibus non eft 
necefle : nam nec in aiiis linguis id obtinet. cu fonat ut a, ei ut i; ficut ni« 
mirum gallicum ai ut ae, ei ut € ; latinum a vel a ut: e, germanicum i ut 6. 
Graecorum di ut 1 proferri folet; \oyoh togi ; ^iKoc^o^oiti-y philo/ophis. ta* 
metfi tocabulorum initio, &inmedio, ot inertranfit; otKovoyux^aconomia; 
roXotxto^fioc^ folacifmus. Diphthongi u\j & tv ante vocalem commodius pro- 
nunciantur ut nt; ocev^ ante confonantem ut au & eu. certe in latinis quo« 

2ue didmus Evarijius, Evergeta, Evodius ; contra vero Eugenius, eutogia, 
Imcnidis, non Evgeniusj evlogia, Evmenide/. 

Pj 6.De 



ii8 Infiitutiones Grceca. 

6. Deaccentibus difputareoperofenonjuvat Antiquae Graeciae igno- 
tos fuifle, inter eruditos conftat, Quandocurique inventi funt , toni gratia 
inventi funt, ut ipfa nomina docent , barytomm , oxytonum , faroxytonum^ 
jfroparoxytonmi, Sed ars liaec ^orzorww ita interiit, utnemojam fuperfit, qui 
ejus fe peritum glorietur. Ouantitatis autem,.qu3B a tono longifiime abeft, 
regulaefle accentus nonpoflunt: quod tum ipfarum vocalium graecaruqi 
natura, tum praefertim univerfa carminis ratio luculenter oftendit : dequi- 
busL deDifTicili. Genere Epiftolarum fatis didum eft epift« 15« 

7« Quam igitur, inquiet aliquis, quatltitatis regulam in pronunciando 
fequemur? Eatn, quamin latinis: fyllaba ultimae proxima,ri longa erit» 
producetur ; fin minus, corripietun Multo tamen faciliora in graeco omnidf 
Guam apud Lantinos : utrisqueenimdiphtliongiomnes fongae funt ; & con- 
tonans duplex, nifi muta & liquida concurrat, vocalem quamcunque an« 
tecedentem producit : fed Graeci praeterea vj&c <x) natura lougas iiabent, $ . 
& natura breves. Superfunt igitur dubiae tantum tres, x^ h & v« de qui^ 
bus admirabili brevitate Gretferus Inftit. Li ng« Graec, 1. 111 c« aa - 25 

EXEMPLUM. 

Verfus duo greeci) quorum quilibet omnes alphabeti literas C0Dti<- 
net : eorura auftor eft Tzetzesrleguntur in fragmentis Heraclidis, 

&LI Anttiologiae« 

abrochiton d' Iio phulax , therozugocampfimetopos, 
abros d' en prochoaes Iiyclops phthongazeto murmex^ 

id eft: 

WloUi autem amiSus tunica cufios^feroe & infiar jugi flexm 

frontis, 
Humidui in alveis Ct/itops perfirepebat difcurrens ceu /af« 

fnic§. 



HORA 



HORAHEBRAICA. 



Horamunain, Lcftor Benevole, fi mihi fpondes , viam tibi oftendam 
ufque adeo brevem , ut Divinorum Librorum partes omnes, utique 
I ope Lexici , fed fine alio magiflro , line labore alio novo , fine tempo- 
ris difpendio ullo, per te ipfe interpretari tibi aliisve poffis* TandllaB 
operae pretiura non putas, DEI verbum ex ipfo fonte haurire? Ego ve- 
ro, inquis, ne pronunciandi quidemmodura tara peregrinum intra unius 
horae intervallum didicero. AlVentior hoc tibi, Leftor ; fed tantum non' 
peto. Sine pronunciandi notitia, intelliges tamen omnia & explicabis. 
i Sed ne ipfa brevitatis pojlicitatio moram injiciat , rem ipfam aggredior, 
; & expeditinimas compendii leges profero. Profero , inquam , de alieno, 
i non de meo: inventi gloria pertinct adV. C. Francifcum Hafelbauerum 
S.J. cujus laboriofiir.mum Lexicon Hcbraicum ita pofteritati confuluit, ut 
nihii in eo genere commodius vci unquam antea vifum fit, vel dein- 
ceps optari poflit. Hoc volumine celeritas ifta nititur, atque hoc unum 
intelligo , cum Lexicon in hac mca Hora Hebraica nomino : Lexicorum 
fefmonis hebraici ceterorura omniura , ut longe diverfa ratio , ita alius 
oranino ufus eft. lllis utetur , qui ufitata via ad Grararaaticae leges addi- 
fcere hebraicajs literas cupiet: ego iisioquor, qui labori parcere fic defi- 
derant, ut intelligere taraen Divinum Codicem Hebraicum univerfura pof- 
fint, abunde futuri contenti , & viarura diverticula libenter ignoraturi, 
cum absque his ad terminum optatum pervenerint. 

Alphabetum. 

N 3 3 T n 1 T n D •« Dvel-J h tSvela 
AlephBethGimeiDalethHeVavZajinChethThetJod Caph I^med Mem 
Jveft V Dvel)^ Svely p T tff " n 

Nun Samech Ajin .Pe Dfade Koph Refch Schin Tav. m 

Quaedam ex his literis elegantiae gratia dilatantur, fignificandi tamen vim 
eandem retioent. Itaqueidem valet N&t^Aleph, m&nHe, ^ &'-7 
Lamed, 13 & ca Mem, T & •"! Refch, n & m Tav. 

Lite- 



^20 Ihftitutionei ^ 

Uterarum aliae femper certae funt, alidp femper dubiae, aliaealibi 
certse , alibi dubi%. Enumerabo deinde fingulas, ubi eas prius verficu- 
hs illigavero, quos in memoria haerere felicius, quam litenui iin^atim« 
onmes propemodum mei teftati funt. 

STnDOJTSXn 

GiZaCh T& SAPDfaR Certae ferventur ubique 

» m *? p w 

Mem media: at BDaLKoSch principio metue» 
n N D 3 n 

HAleph & CaNuTh Dubiae timeantur ubique : 

Jod & Vav dubias, faepe nec effe, puta« 

Verfuum lidec eft fententia; 
N femper eft dubia. 
3 initio dubia » alibi certa* 
3 ubique certa. 
^ initio dubia, alibi certa* 
n femper dubia. 
) femper dubia ; imo initio & medio omnino nulla. Si vocabulum 

tres tantum habeat literas, earumque media fiti , numeretur pro li-' 

terai fed folum dubia. 

T n '& B ubique certae. 

^ ubique dubia ; imo in medio omnino nulla. Si vocabulum fit trium 
duntaxat literarum » earumque media fit "^ , numenitur pro litera, fed 
dubla. Item fi literam "^ in medio vocabulo pofitam praecedat vel fo- 
quatur :i, numerabitur ^^ pro fitera , fed dubia tantum. 

3 femper dubia. 

b initio dubia, alibi certa. 

10 Hiitio & fine dubia , in medio certa. 

3 ubique dubia. 

6 P B & sc femper certs^. 

p initio dubia» aiibi certa* 

^ttbi- 



\ Hebraicm. 121 

■> uWque certa. 

tc initio dubia, alibi certa« 

n ubique dubia. 
Hoc literarum difcrimine pofitOi facillimis tribus regulis omnia conti- 
Beucur. 

Reguta L Duarum triumve literarum vocabula fub his ipfis in Lexico 
quaere» Sic e. g. 13 indagandum e(l priore litera a> altera \ ; retrorfum 
enim legunt Hebraei, a dextera ad finiftram* Atque ita reperies, fignifi- 
cari filius. Sic Y^SJJ quaere y, tum V, & y. occurret exultauit Sic H*)n\ 
quod trium literarum efie cenfebis, eoquod 1 inmedio litera non fit* quaere 
igitur \ tum 2, & N. fub liis tribus literis invenies Nls; veniet^ 

Regula II. In quatuor literarum vocabulis, fi ultimafitcerta, quaerc 
tres ultimas ; fi dubia, quaere tres anteriores. n^S£? quia n femper certa 
eft, quaere fub nVs£ & invenies profperabitur. At ^ITl^N quia ^ eft dubia, vi- 
pe ItTN, fub quo ^TC?N cum explicationibus diverfis reperies : equibus ut 
veram deprehendas, iilud vocabulum e fimilibus elige, quod puntta & 
virgulas tuo quam fimillimas habet. Atqui ^i & T!^ ac demum •3 m Lexico 

noftro beatus & beatitudinis exponitur« 

Regvla II L Si vocabulum excedatquatuorliteras, rurfus habenda eft 
ratio ultimae , quae fi certa fit, cum duabus proximis indagetur ; fi dubia, 
procedatur ad literam proximam , eadem lege ; nimirum ut, fi certa fit, 
cum duabus anterioribus quaeratur in Lexico : fi dubia, denuo ad antece- 
dentem prodeatur, conditione eadem. Qucd fi haec quoque dubia fue- 
rit , pergatur modo eodem. Cum vero non nifi tres Hterae fupererunt, 
qualescunque eae fuerint, in iliis acquiefcatur* pVsPiFi ultimam 
habet certam : quaere igitur pVa & invenies abforbthitur. VOTpXi 
duas ultimas cum habeat dubias, reliquae tres, feu primae tres vocabuli 
literae , quaerendae funt, "1329. ubi fub his punftis iigniticatio indicatur , 
benediSfa. 

Si forte , adhibitis his Regulis, vocabulum tamen non occurrat, ab- 
jice primam.cjus literam, praefertim fi ea fit una fervilium cVd2 Btulatn 
aut nwn Hefchdu, maxime 1 quod initio plerumque fignificat £f , ac Ver- 
bis praefixum mutat fenfum Praeteriti in fenfum Futuri^ & viciliimt ^ 

Q Si 



Iia Injiitutiones 

Si vero inventi vocabuli explicatio talis fit, quae cum reiiqua fen- 
tentia non coliaereat, Radiccm inquire, quae derivatis vocabulis omnibus 
fubliteraiif in Lexico noftro additur : ibi fenfus omnes cujusque vocis oc- 
current, e quibus aptiorem deligere non erit difficile. Jam ad exercita* 
tioaem ipfam progrediamur. 

p s A L M u s cxxx. 



hebraice 131. 




) S X 




lO-iy wi"^?! '3i? 


^ 5 

.133 ih 



4 

niiT 



i) Quaeritur totum, quiatrium duntaxat literarum. (/?^gtt/. 7.) In Lexico 
reperies quinque diverras liujus vocabuli notiones. £x iis ut apte 
eligas , attende ad punda literae TI7 |.eo modo fcripta vox fignificat 
Canticum. 

2) n eft dubia, ^ nulla , h in medio certa : ergo V cum duabus antece- 
dentibus indaganda. {Reg. IIL) Jam vero fub tituio ^JJO longiiTimai con- 
geritur feries multo plus quam centum vocabuiorum, an tota iiaec le- 
genda ? neutiquam : fed ut parcatur labori ac tempori, feriei iiiius ordi- 
nem confidera, qui in toto Lexico taiis eft, ut initio quidem ponatur 
vocabulum Tituli purum , tum a principio audum ordine alphabetico , 
denique & a fine audum item ordine alphabetico. Videndum igitur » 
purumne fit vocabulum, an & ubi auAum: ac negleflis ceteris, ad eum 
e didis tribus ordinibus decurrendumt eique loccr adjiciendus oculus, 
quem vocabuli tui & alphabeti rati5 pofcit. Praefens noftrum *7j;jO non 
tantuma principio, fed etiam a fme auftum eft, & quidem per literam n 
(nam 1 nulla eft). atqui n eft litera alphabeti ultima, ergo in tota illa 
lerie omitte omnia ceterat & ad extremam ftatim aciem evola, ubi loco 
fexto a fine ni^gtsn tuum deprehendes. En ut perpauculis paflibus, 

cvitatis centum, perventum eft quo volebamus ! Significatio eft gradus. 
Si more latino jungas priori vocabulo, habebis Camkum Graduum. 
vulgo Pfalmus Graduaiis^ 

3)Eft 



Hebraica. 123 

3) Eft trium literaram ; quia 1 nulla eft. ergo {Reg. h) totum irh quae- 
ritur« Davidu 

4) Hoc quoque trium eft literarum, i expunfto* Sub nn^ prjuno loco vo- 
cabulum facrorau£him invenies, ^ehova Cquod fyllabam mediam non hxe* 

• vem, fed natura longam habet) nomen Dei. 
f. Non. 

6) Quaeritur totum. iReg. /.) extulit fe. 

7) Quaeritur item totum» Rationem habe punflorum , & elige cor 
mewn. 

8) ut n« 5. nam 1 , qu% prima eft litera, ut monui poft Regulam tertiam^ 
mera eft conjunftio & , ad vocabulum ipfum non pertinens» Et 
non. 

tf) Quaeritur denuo totum. Speftatis piinftis, excelft funt^ 
10) Medium ^ cum non fit litera, quaeritur •»JJJ. fub quo Titulo occurrit 
loco vicefimo noftrum vocabulum ortt/f w«. Colligamusjam: Domine 
DtuSy non extulit fe cor meum , ne^ue excelft funt oculi m^i. 

15 M ^^3 ^^ II 

• V • V : • < « • • : • 

X i) ut n. 8. ^t non. 

12 Rejeftis "» & n dubiis (J?fg. ///•) quseri neceffe eft tres, quae folaejfu* 
perfunt, Sub Titulo "^bn (memento ex Alphabeto, D &*^ candemli- 
teram effe) ferieseftbene longa, inter cujus extrema vocabula fitum 
eft noftrum : cum enim a fine auftum fit, ad tertium feriei ordinem per- 
tinet, & quidem adejus finem, quia interior feu prior augmenti litera 
eft n alphabeti ultima. ambulavi. 

13) Dubiae n& T omittuntur (Reg.lII.) &quia b in medio certa eft, haelc 
cum duabus prioribus inveftigatur, Spries Tituli Vl3 praelonga negotium 
non faceflet, fi, quod femel & iterum monui , tertium ordinem , & n 
literam refpexeris* Verura cum per literani n aufta ad finem vocabula 
recenfeantur eo loco quadraginta propemodum, juverit obfervare, illa 
nequaquam temere accumulata , fed alphabetico praefixorum ordine di« 
gefta cfle. Praefixum noftri vocabuli eft a fecunda alphabeti litera : er- 
go inter illa per fufiixum n aufta initio ftatim inquirendum eft. in 
magnis. 

14) Vox haec longiufcula fiet brevior, & facilior , fi elementa duo prima 
feparaverimus. ^ eftG^, n una ex JSactam, de quibus poft Regulam III 
ii^viliam iJlarum quae fit poteftas, fingillatim ad uniuscujusque literae 

" ^ Q z initium 



1^4 InftitutioneT 

initium docet Lexicon noftrum: in quo fi 2 quaefieris, invenies^ lite- 
ram hanc praefixam exponi per particulas /«, inter&c. Jam ex refiduis fex 
vocabuli noftri literis cum tres poftremae fint dubiae, n , T , & n, necef- 
fario (Reg. III) res ad priores tres tota redit. (n ferie autem Tituli ^DJ, 
ejusque tertio ordine, non jam ad fufFixum n defcendendum eft, ut ii> 
fuperioribus fuafi ; fed conliftendum in limine tertii ordinis ad iiteram 
fuftixam N, quippe quae interior five prior eft in vocabulo noftro, quam 
n. fic invenies notionem mirabilia; cui fi junxeris, quae fepofuimus, 1 & 2, 
prodit fentus,i£^ intermirabilia, & in mirabilibus^ 

15) Recifa "^ dubia {Reg. II) quaeritur po ; nam J & ( eadem funt alpha- 
betilitera. Delabere ftatim , omifiis prioribus, ad fuffixura \ ubi vox 
Boftra explicatur a me. Tota ergo fententia eft : Ntqne ambulavi in magnis 
& in mirabilibus a me, five fujjer me, a me furfum elatis. 

*o 19 18 17 16 

ib) SL 

17) non^ 

18) Cum in hoc vocabulo 1 non numeretur pro litera, &•» ultimum re- 
jiciendum fit, utpote literadubia (Reg. II.) quseres n'»», in cujusfe* 
rie inter fuflixa ^ explicatio occurret, ^ofui, conjlitui. 

19^ •» & n ad inquifitionem inutiles, quiadubiae. Omediacerta, cumdua- 
bus praecedentibus iKeg. III.) Titulum D»l efficit ; uam T nulla eft. 
In ejus lerie vocabulum noftrum eft ultinium. pUre feci, i praefixum, &. 

20) ^ dubia : auaeritur ergo, quod fupereih Omiiris ceteris , tranfi ad 
fuffixum % uDilegis,a«/wawf/i. cui, quoniam cafibus Hebraei carqnt, tu 
ipfe cafum idoneum tribue, atque ita conftrue : Si non pofui, depofui , 
admodeftiam compofui, & ftlere juj/i animam meam. 

fi6 as 24 *3 ax *i 

{^'0?33 ^by^ 7tt33 lON ^bn V»33 

ai) V certa hocloco, cum » &3(i?fg./Z) guaeritur. In ejus ferie vidc 
ordine fecundo praefixum D, & invenies fenfum ftcut abtaSiatus. 

22) Quaeritur totum. {Reg. I.) ad, fufer. 

13) Et hoc totum quaere. mater ejus^ Conftruei ad feu apud matrem fuam^ 
juper matre fua. 



"1 



Htbfdkif. ii^ 

34) ut n. lif, uno mutato punfto, eodem fenfu» ficut, feu fic, abtaS[atuf, 

2$) ut n. %%f fed mutatis punttis. ad^ fuper nu. 

16) utn. 20. flmiM wffl. Contexe h;ec cum fuperioribus: Sinondemifi, & 
Jilerejuffianimammeam: /icut ablacfatus(^inte]iigeeJIyq\iod paffimomittunt 
Hehxxi) fupermatrefua, itaablaSatafitfuper meanimamea. 

,33 3* 31 30 29 , flg 27 

22) ExJpeSa. five, ut in ipfa Radice feuTitulo additur, fpera. 

28) V hoe toco eft certa : ergo {Reg. III) quaeritur ^Nl, inter cujus pr»* 
fixa fuo ordine legitur JfraeL 

29) ady apudy ante.vrope, circa, contra, erga, in &c. pro natura orationis. 
aptiilimum liic eft in. 

30) ut n. 4. in DominOf in Deo. 

31) n dubia feponitur: proinde (,Reg. IL) cetetTt inveftigantur, ex 
nunc. 

' 32) 1 £^. ny ufque, ufque ad. 
33) Cum 1 iiic nulla fit, reliquum quneritur totum. feculum. Spera Ifrael 
in Domino ex nunc ufqve in feculum. Per occadonem vocabuli hujus ultimi 
obfervo; idem elfe, five inter literas hebraicas oecurrat \ five omifla 
litera 1 folum ejus pundum fupra hneam appareat. Sic in praefente exem- 
plo D^ij; &D^y idem funt, & in Lexico quoque noftio eandem expli- 

cationem habent. Similis cafus fi inciderit^ vel utrumque vocabulum, 
veicerte alterutrum quaerenti tibi inLexico fatisfaciet, 

Haec explicandi ratio ficui minus probabitur , quod nullam penitus 
rationem reddere doceat, & expertem univerfae grammaticae tironem re- 
linquat: habet meum Trifolium Hebraicum, quod Ulmae primum fepara- 
tim, deinde Auguftae Vindelicorum cum Hierolexico meo conjunitum 
prodiit. Hujus Methodi & Lexici ope iutra patioiliimas horas itaexplica- 
re dilces locum quemUbet Hebraici Canonis, ut etiam grammaticae ratio- 
nem afferre, tibique & aUis fatisfecere poflis. Id experimentis pfurimis 
per annos aUquot comprobatum, tam multos jam teftes habet , ut nuUus 
dubitandi locus relidhis fit. Qui Methpdi brevitatem fuis ipfe oculis & 
cl^^pfydra metiri voluerit, ad finem Hexaglotti Alter us occafionem nan- 
cifcetur; ubi HoraSyriaca, Hebraico meo TrifoUo fimilUmai membratim 
ki quadranteB fuos diviik occurret. 

CL3 APPEN- 



k36 Inftitutiones 

A P P E N D I X 

De Pronunciatione 

Linguae Hebraicas, 



/ ^ 



t. U nuUutn habet fonuin, fed femper eftmutum» 
a. 3 prohunciabatur olim ut bh, nunc facilius utt/. Sut^^ 
3. 3&1 olim ut gh&idh; nunc facilius flne afpiratione, utg&^. 
4« n initio & medio ut h ; in fine mutum eft, nifl fcribatur n cum panfto 
mappk in ventre» 

5. '^ ut t;. 

6. T ut z feu ts. 

7%' n & D ambo utr//, fed iMud lenius, iftud afperius: nam foni pforfus 
ejusdem duas excogitare figuras feu literas inutile fuiflet. Efle autem n 
mitlus, 2 feu "j afperius, inde apparet, quod in nominibus propriis ho- 
minum & locorum graece latineque verfis D in ;^ & rA, n auteni in fpiri* 
tum afperum & literam h tranfit, vel etiam omiuno expirat. Sic Mickias, 
Malachias, Zacharias^ Melchifedec^ Machmas urbs, ex hebraico D nafcun- 
tur ; Nahum^ Eethtehem^ Heva feu Eva, ^oannes five ^ohannes, Noe, Core^ 
Thare^ ex n oriunda funt Duplicem vero fonum literae ch appofitiffi- 
me ad rem praefentem nobis lingua germanica fubminillrat : afperum enim 
•eft ck in verbis machen, lachen, uachen, lcne in nach und nach, nacheilen, 
nachahmen. imo in eodem vocabulo difcrimen hoc fentias : nam weich, fi 
molleto fignificat, & ipfum molle eft ; fi cedere jubet, duritiem habet 
gmco X perrunilem* Quaproptex fonum leniorem per ch, afperum per 
X indicabow 

8. a ut f . 

9. *» ut j confonanS. 

10. D 0^1 fine "^ ) modo explicatum eft § 7. 3 ut ^ vel k. 

11. b ut /. JD (in fine ca vel D) ut m. 2 (in fine f) ut w. ut /. 

12. y non eft litera muta, fed proprium fibi fonum habet, qui afpiratio 
eft, minus tamen denfa, qiiam in noftro h auditur. Diuturna experien- 
tia didici, auditores hunc fonum haud difFiculter agnofcere , fed «gre 
imitari, pr^fertim exteros, qui afpirationi minus afliievere. Ego fonum 

kunt, quem himperfedum s^peUare foleoi per h cur/tvum defignabo* 

«3. » 



Hebraicct^ li^ 

13. C (in fine if]) ut ph, S ut jp. 

14. S (in fiae y) ut ds: ne peuitus cum T conveniat Lenius autem efle 
S feuy» docent nomina propria ingraecum latinumque translata» quae 
literam T per C & ^f S auCem per fimplex ^ & / nobis repraefentant. Sic 
Zaclmrias, Zabulon^ Ettphaz, in hebraico per T fcribuntur ; Sophonias, $e^ 
decias, Sadot, Sidon, Sarepta, a litera ^ proveniunt. 

15. p ntk. mtr. Ji ut fch , isuts protractum, quale in italico f(prmone 
poft confonantes auditur ; & hic quoque, ut ibi, per / curfwum a me figni- 
ncabitur. Eft nimirum fonus inter 6^ V medius, propior taipen huic, 
cujus & figuram habet, 

* 

16. Dutth, rwxtt, cum quodam tamen fibilo, gui literis exprimi poflxis 
non potefl. 

17^ Punfta vocalia longa quinque funt. , a, e, ^ i, 1 vel 'o , 1 u. Itaquc 

lege «J /chA, TC[ fche, ^tl fcht\ 1«) vel ^fcho, ^VO fchu. Particula tameq 1 

€5*, initio vocabuiorum , brevis cenfetur, 
j8. Totidem funt punfta vocalia brevia; ^a, ^ e, . i, ^.o, ^ u gallicum. 

feu V grjBcum , quod etiam ideo faepe per y latinum repraefentatur* 

!? /a, h ie, b li, b to, \ tu aut /v. 

19. Tria punfta breviflima : Scheva fimplex, . e, 6c compofitum gemi- 
num, a, & e. D fne, iS ma, C me. 

20. breve.^^ faepe fcribitur ^ , tumque ab a longo Q dignofcitur, fi fe» 
quatur Schev4 , nec ullus inter ea accentus intercedat. 1:5113 korbdn, 
ne^rjcAo^m^. contra legitur ne^n chaxemA, quiaaccentus^ &^ fepa* 

rat. Attendendum eft autem ad Schev& occultum, quod non fcribitur, 
fed tantum inteliigitur ; videlicet fub omnibus literis finalibus nonmutis, 
&inmedio cujusque literae per immiffum Dag^fch (de quomox^ij) 
geminatae. Sic CZJi^,^] vaij&kom, non vaijAkam : quia fub nZ3 flnali inteili-. 

gitur Schev^, nec a praecedente ^ per accentum durimitur. Sic ^31 ronnu, 
non rannu : quia Nun per punftum Dag^fch geminatur, & ideo fonat ut 
duo N, interquae intelligitur Scheva mutum. Praeterea^ legitur uto, 

fi fequatur aliud ejusmodi non finalet ItSjSiJl hoom^', non haom^. Ex- 

cipitur 



128 Injlttuiiones 

cipitui' initio vocabulorum 3,3, !? , 1, & rt nominibus praefixum, 
quae femper ut ^ longura fonant* 

2J. Accentus, cujuscunque form« feu figurae fit , fi fit unicus vel ultimus 
invocabulo, dicitur tonicus five grammaticus, & fyllabamacuit Ce- 
teri appellantur rhetorici feu mufici^ folius euphoniae gratia olim inven« 
ti, nobis haud necelTarii. 

22. Scheva () 

Pofl: longam imbellem, geminatarumque priorem, 
Poft focium , & Dagefch , principioque Ibnat. 

Alibi mutum efl: , nominatim in fine , etiam fi duplex SchevA 
in fine vocis occurrat. Exempla rem declarabunt. iJiSltS mered-' 
fono: fonat . ideo, quia foy? longam imbellemj id eft, non armatam acden- 
tu tonico: nam fub » e longum eft, nec accentu armatum . D^ipNI 
omerm : quia o longum , poft quod fequitur SchevA, habet quidem ac- 
centum, fed tautum rhetoricum & imbellem: tonicus enim ulti- 
mam fyllabam acuit & armat. l!?!?n haletu; quia . eft poft geminatarum 
priorem, feu fub priore ex geminis literis V. niniD nirdephd : ubi pronun- 
ciatur . fub n, quia eft pojt focium, feu poft aliud fnb litera 1 praece- 
dens, nsil riddefhd: quia ^ eft poft Dagefch, fprte nimirum (dequog 
fequente^ id enim folum hic intelligo* iD^ fchemd : quia principio fonat. 
Si nulla harum cauflarum adfit, Scheva mutum eft. nntsibi efchtL 

23. Dag^fch , punftum in ventre , afpirationem literis tollit. & 3 i« fr 
mutat, cum fine Dagefch ut v fonaret. Initio vocum, & poft mutum, 
eft lene ; alibi forte, cujus ofFicium eft literam duplicare. •^21 dav&r^ 13 
bary 131 dabbir, ")3-Ji: inidbdr. ' "' ' * ' 

34. Litera ^ mutaeft poft . poft.. poft. &poft^ fequente \ p^^^rik.y)^ 
fari, non farei, ^^IIN fl(c//t%fl, non acheixa, V^^Zldevaniv^nondevaraivi 

25. Vides ex haftenus allatis, legihebraice adextera adfiniftram,&con- 
fonantem fonare antevocalemt Solum excipitur.furtivtim, quod fub 

fina* 



^ HebraUa. 129 

finalibus literis n , 9 « aut n ponitur : id enim fonat ante illas, & cum 
praecedente vocali in unam fyilabam coalefcit. n^^TEflJ Ma-fchiach diflyl* 

\^\xm , noxi MafcMchai T^i^ E-loah diflyllabum^ non EUha. 

E X E M P L U M, 

quo non tantnm omnes hebraicfle liters fub omnibus fi^unVoffl* 

niaque punfta vocalia , fed omnes etiam difficultates contmentur» 

quaecunque occurrere hebraice legentibus poifunt» 

Verftculus prior , Sophonice III $. 

yi^ ^^p oi^!? n1n^"^i^^ •»^.~«n p^ 

:leA&d kumi lej6m Tehova-nef<m li-chaccu La;^^a 
I rperpetuum in furgam qua diem in, DEUS dicit, me expe^iate Quapropter 

mamla%6th iekovdfi gojim leef6ph mifchpati ki 

; ^regna coUigamut ,gentes congregemut,meumjudicium quia 

ki appi char6n col 2aAmi Aaleh6m lifchpdch 

[ quia ;meae irae aeftum omnem , meam indignationemeos fuper efiimdam ut 



haareds*col tea%d kinathi be^fch 
«terra ominis devorabitur meizeliigne ia 

Chaccu • N. Virgula haec transverfa, quae Maccaph dicitur, copulat voces, 
ita ut uno traflu fimul pronuncientur, & aecentus in vocabulum poftefius 
diiferatur. non chaccu^ fed chaccu-ti; & ftadm poflea, nonnei/m, fed 
nefan-Jehovd: proquo tamen, obnominis hujus Divini reverentiam» 
pronundari folet Adondj. ^ 

Lihad. Accentus hujus vocabuli (^) dicitur Athn&ch feu refpiratio : & ean*' 
dem ferevim habet, quam apucl nos duopun6faifivecolon. Supra hoc 
Tocabulum (leAjui) in melioritKis hebnuds exemplaribus cernitur exiguus 

R cir- 



It* 



130 InJIHutionis ^ 

circulas , indalr latini 0, aut zeri arithmetici. Nota haec, quae Ktri- 
kethiv dicitur, indicio eft, vocabuium aliter fcriptum efle, quam pronun- 
ciandum fit; vel a communi lege pronunciandi aut fcribendi recedere» 
In margine brevilfime docetur , quid arcani lateat* Ad prsefentem So- 
phoniae locum monetur in margine, legi hic praeter morem a breve cum 
accentu Jltbnticby qui jurc fuo ordinario vocalem longam pofceret. 

Leefoph Duplicem habet acccntum, quorum prior rhetoricus feu eupho- 
nicus tantum ; alter tonicus, qui fyllabam fuam acuit, ac proinde facit, 
ut ultima producatur. 

GojtrjK non ^o/w. Jpd enim, ut § 24 hujus Appendicis habes, mutum qui- 
demeft, h poft punftum i () fequatur : hic vero / vocalis (.) poftcon» 
fonantem "» fequitur, eique fouum fuum naturalem relinquit. 

Lekovdfu Punftum ^ non eft hoc loco ^, fed 0: quia fequitur . nullo inter- 
' tedente accentu* ^§ 20 Append.) 

X(/i^Ajt7^V//. Utruroque. mutum eft; primum, quia nullam habet cauflTara fo- 
nandi ex ilJis quinque, qu;e difticho (§22) comprehenduntur; alterum, 
quia in fine nunquam fonat, vel ii bis continentcr ponatur, 

Halebim. uon //aleihem: quia"» poft.. (§ -O iiiutum eft. 

Teachel. Rurfum accentus duplex, quorum pofterior tonicus, ut paulo an- 
te in vocabulo leefipK 

Cot ' haareetf» CoU non cal: quia f§2o) literafinalis V fub fe habet. oc- 
cultum, quodapunfto^ pernullum intercedentem acccntum fcpnratur. 
HaAreds eft Millel , cum cetcraomnia fuerint i///7n7. Mtllt'/ api-cllatur, 
quod accentum in penultima liabet; Milrti qnod in ultima; funtautem 
multo plura MilrA Hebraeis, quam /Uillel. Duo nodi feu punfta craf- 
fiora figniim funt , fententiam efie finitam, uti apud nos pcr punclum 
xnajus fit. 



Ftrftculns pofi$riar^ ex toto Sofhontd colle^us^ 

jCharbi chalel^ ni%rethu kodfclii Uvne 

imeo gladio interfefti perierunt meae fandtitatis filii Et 



Eebtaieif. 

m 
rr y*^ V"iT rT — 

ker«av ; uvotteh^m ha^rim 

ejus vccati ; eorum domicilia & , principes 



13 » 



niN33? 

Dreva6th 
Exercituum 



Jehova 
Dominus 



i"T : 

veja/em 
ponet 



& 



^ ehpdch 
evertam 

A T : 

jevozziim 
eos diripient 



hahu 
illa 



DV3 

I . 

baijom 
die ia 



fchopheteha veAal Jerufchal&im hil 
ejus judices fuper & Jerufalem fuper 



;drori'ach mifclipatajiv jaAase 
; clamans ira in tuum judicium faciet 



,badflbhorajim chofche% 
, meridie in t^nebras 



I T T : • »~ 

.bilvavab fchoa , Adonaj 

.ejus corde in anxietas, DoiiTiui 



mippen^ 
facie a 



,fchameAa^ 
audivit 



Uvne. non uvene: quia 1 initio vocabulorum (Si^hujus Appendicis) cen* 
fetur vocahs brevis : unde fit, ut fequens' . iittllum fonandi jus habeat 

Koilfchi. non kadfchi: quia^ & , nullo accentu diftinguuntur. 

Ni%rethu. Scheva fub Refch fonat, qmzyojl focium, id eft, poft aliud prae- 

cedens. (§22.) 
Chatele. Scheva auditur, quia poft geminatarum priortm (§22) feu pofl: 

primura e duobus ^. 
Uvottehem. non uvatiehem: nam occultum illud. ^§20) quod in n latet^ 

neceffario mutum eft, cum ne quidem lcribatur : ante^mutum autem 

vocalis^ femper eft 0, etiamfi accentum proxime poft fe habeat* 
Kery&v. •» quiefcit, feu mutum eft, quia poft ^ ponitur , fequente Vav< 

(§24.) 

^evozzum. pero, non per a, ob Dagdfch literae Zajin infixum: utpaulo 
ante uvottehim. Accentus Athnach noftrum colon feu duo punchi figni» 
fioit. 

R % ^eru- 



x3t Jnjlittttiones Eebraica. 

^erufchal&im. Vox Millel : in qua ^ ante i vocalem omitdtur, brevitatis 
gratia, quoniaBi vocabulum hoc frequeatiffime redit» 

ScbofhetehL ^ quiefcit ^ praecedente. (§ X4. ) Tres accentus in eodem 

vocabuio, duo rtietorici, unus tonicus. 
ChSfche%. Punftum, quod in cornu literae Schin ponitur, fervit hic fimul 

pro iongo : alioqui n nullam haberet vocalem j nec pronundari pof- 

fet. Scheva finale mutum eft. 
Badjfohor&jim. Legitur djfo^ non dfa : quia proxime fequitur aliud breve 

Bonfinale. (§xo.J 

Dforeach. - furtivum, quia fub n finali. (§25. ) Ideo non eft vox trium, 

fed duarum fyllabarum ; nec Millel, fed Milr&. 
SchamehL nonfchomeAa: quiainter^ &. intercedit accentus, CS^^O 
Mippene. Schev^ fonat, quia poft Dag^fch forte. (§22.) 
Scho&^ nfinalemutum, quia fine mappic (§4.) Contra Bilvau&h, quian 

fcribitur^ Duo nodi finem verficulo & exemplo imponunt. 



I 










HOl 



&h , .-oip, , 'M -= a 






HORA £HALDA1CA. 

N^uaecunque in Hora Hebraica dixi , in Chaldaica repeto : adeo enim 
communia funt iis omnia, ut , qui illius prseceptiones didicit , hujus 
quoque, etfi infcius & aliud agens, legibus oronibus fe imbuerit. Idem 
hebraicis chaldaicisque literis alphabetum eft : eadem utrisque dubiarum & 
certarum diftinftio : eaedem tres Regulae , quibus hic quoque omnia ab* 
folvuntur. Praeclarum idem Lexicon, quod in hebraicis veluti Cynofu- 
ram propofui, chaldaica (^uoque compleaitur, & eandem propemodum 
facilitatem etiam horum tironibus praebet. Ne omnino eandem praeberet, 
tum editionum , tum dialeftorum varietas proliibuit : nam & editlones 
aliae ahis punftis perfaepe utunturi & ipfae diale£ti fermonis chaldaici nou 
longe quidem, frequenter tamen , levi qucdam vocabulorum flexu inter 
fe difcrepant Non efl: igitur , fludiofe Leftor t cur turberis , fi alia fe 
tibi punfta in Lexico offerant, alia in editione tua legaatur, vel fi etiam 
literula nonnunquam abludat. Contigua ejusdem flirpis vocabula in Le- 
xico, atque ipfius etiam orationis contextus, fiquid erit dubii, facile 11- 
luflrabunt» Tu, fi Hebraica noflra legifli, recole; fm minuSi lege: ego 
ad E[xercitationem progredior^ ex ipfo Codicis Divini initio eam peti- 
turos. 

LIBRI GENESEOS 

principium. 

i) ( Htera dubia efl, ^ iu medio vocabulo nulla , O in medio certa. Ita- 
que iReg. IIL) S cum duabus proxime prioribus quaeratur in Lexico* 
Titulus Dlp (nam e & D in alphabeto idem funt) habet feriem centum 
omnmo ac trigiiita vocabulorum. Ut operae aie: tempori confulatur 
iExm. Hibr, n. a.) piaetermitte cetera oomlai & in tertio ordineadi 

R 3 fuffixa 



134 Injlitutiones 

fuffixa, |. ubi vocabulum praefens' reperies cum explanatione: inprin^ 
cipio. 
x) Quaeritur totum. (Heg. L) creauit. 

3) Idem eft ac nin^ , de quo in Excrc. Hebr. n. 4- In Clialdaico Targum 
ubique tria "» fcribuntur, more Hebrjeorum veterum: hodierni Judaei, 
fortaflis odio Divinarum trium Perfonaruni, antiquam illam formam ad 
duo ^ contraxere : quem mortm & Lexici noftri Auftor fecutus, Ti- 
tulum "t"! pofuit« «^ 

4) Quaere fuo loco, &intelliges, effe articlilura accufativi cafus : cumenina 
Clialdaei juxta ac Hebraei cafibus nominum careant, praefixis articulis eo- 
rum loco utuntur. 

5) Vocabulum eft trium literarum (^ enim nulla eft) ac proinde indagan- 
dum totum. cali. atque ob articulum accufativi praecedentem, cator. 

6) T &. ut monui poft Regulam III. Tum articulus accufativi, ut n^ 4. 

7) Cum N fit dubia (Bcg. IL ) tres priores quaeruntur, In ejus Tituli ferie 
ftatim initio tertii ordinis vocabulum noftrum fe offert , quippe cujus 
fulTixa litera fit N , omnium prima^ terra. h. Principio creavit Deuc 
cjslos & terranu ;• 

15 14 13 12 it 10 9 8 

Ncino- -»3N~ViT NDiTuni N;:?i:i^ Nna r\\n nj;in5 

8) ut n. 7. \ praefixum, &. Et terra. 

9) Fuit. 

10) Vocabulum trium literarum, quoniam *» nuUa eft, quaeritur totum* 
CR^g^ L) vafla, defolata. 

11) ^ praefixum, &. a finerejicitur N dubia. *» nullaeft. relinquitur jpi 
feu ip^, fubquo Titulo reperies N;^i2'^T (nam & hoc modo fcribitur) t/o- 

12) T G^. 1 alterum cum proliteranon numeretur, & N fit dubia, quae* 
rendum reftat DWn feu ■^•j;n , & tenebrce. 

13^ Sufir^ 

14; Facies. fuperfacienu Additur in Lexico ro«/fr,^uod ubifit, indicio eft, 

eara vocem elfe in Jfatu regiminis^ five conJlruSo, id eft, latino more lo^ 

quendo, regere fequeatem g^nitivum. 

15) Vo^ 



Chaldakfi. i}5' 

153 yocabulum quatuor literiirum, quia ^ nulla eft. N dubia. quare 
iRig. 11) quaerendus Titulus »nn feu DPin. abyfus. Fit genitivus, 
quia praecedens vocabulum efl in ilatu conftru6lo. Et terrafuit vafia^ & 
vacua: & tenebra (erant) fuferfaciem abyjfu 



%x 20 T9 iS 17 16 



16) 1 &« 1 alterum non nameratur pro litera^ itaque {Reg. /«) quod fu- 

rreii, quaeritur totum. Jpiritur^ ventus. 
Quaere "»"»1, & invenies Domini. "»;^ ut n. 3. T nomini praefixum in 

chaidaicis nota eft genitivi, ut Lexicon noftrum obfervat in ipfo vefti- 
bulo literae n* 
ig) Praeterita litera N dubia , 3 hoc loco certa cum duabus priorlbus 
iBig. IIIJ) fi quaeratur, oftendet fenfum, fians, perflans. 

19) ut n. 13. fuper. 

26) ut n. 14. fufer faciem. 

2 O Quaeratur totum {JReg. L^ aquce. fit genitivus aquarum ob praecedens 
vocabulum in ftatu conibrufto jpofitum, utn. 15. CoUige fententiam: 
Et fpiritus Domini flans fuper faciem aquarum. intellige erat : nam Verbo 
fum Chaldaei & Hebraei parce utuntur. 

27 t6 2^5 24 A^ 2± 

iij J &. dixit. 

23) Deus. ut n. 3, 

^4^ erit^ Futurum pro Imperativo, more hebraico. fit. 

»5) Vox quatuor literarum , quia ) nulla. Recifa dubia N, ^uaere ^HJ, 

in cujus ferie ad ipfum initium tertii ordinis occurrit vocabulum no^ 

ftrum. lux.^ 
a6) \ &. Reliquum quaeritur totum. fuit. 
27} ut n. as. Mt dixit DM US.fit iux. &fuit lux^ 



HEXAGLOTTON 

ALTERUM, 

DOCEN5 LINGUAS, 

ANGLICAM, GERMANICAM , BELGI. 

CAM, LATINAM , LUSITANICAM, 

ST 

SYKIACAM, 

UT INTRA BREVISSIMUM TEMPUS OPE LEXICJ 

LIBROS EXPLICARE OISCAS. 
AUCTO RE 

IGNATIO WEITENAVER S. J. 

LINGUARUM HEBRAIC^ ET GRiECiE INALMA 
LEOPOLDINA OENIPONTI PROFESSORE. 




Cm Approbatione & PrmL Cafareo, 

AUGUSTiE VINDEL. ET FRIBURGI BRISG. 

Sumpdbus Fratrum WAGNER, Bibliopolarum» 
MDCCLXII, 



HEXAGLOTTON 

ALTERUM, 

DOCEN5 LINGUA5, 

ANGLICAM, GERMANICAM , BELGI. 

CAM , L ATINAM , LUOTANICAM , 

KT 

SYRIACAM, 

UT INTRA BREVISSIMUM TEMPUS OPE LEXICX 

LIBROS £XPLICARE OISCAS. 
AUCTORE ' 

IGNATIO WEITENAVER S. J. 

LINGUARUM HEBRAIC^ ET GRiEC^ INALMA 
LEOPOLDINA OENIPONTI PROFESSORE. 




Om \^^obaH(me & Privil. Cafareo. 
♦-•'♦♦♦♦♦♦♦•♦•♦♦'♦•♦♦♦♦♦•«■^♦••♦♦♦♦•♦'♦♦•♦•■♦•'♦•♦♦♦♦♦♦♦♦^ 

AUGUSTJE VINDEL. ET FRIBURGI BRISG. 

Sumpdbus Fratrum WAGNER, Bihliopolarum» 
MOCCLXIIt 



Pacultas K. P. Provincialis . Prpvinciae Cermaniae 

^uperioris jSociecatis JESU, 'cum Privil(^''o Csfareo. 



Ciini D. Tgnadu^ Wagner, Bibliopola Auguftaiius, typis 
'. vulgare defideret Librum, -cui xitulus : Hexaglotton alte- 
Tum variarum Linguarum &c. a P. Ignatio Weitenauer , Sodetatic 
]ESU Sacerdote , confcriptum ; £go Mathias Stottlinger , ejusdhn 
Societatis per Germaniam Supcrierem PrspSfitus Provindalis, po- 
teftatead id mihipCaAa ab A. R. P. N.^Laurenrio ilicci , univerfs 
Sodetatis JESU Prepofito Generali, £idem adhanc primam dun. 
taxat diffci Libri edidonem facultatero impertior ; fimulquc com- 
nuoico Privil^iumCsiareum, quo aliis J^ibliopolis , atque Ty- 
pograplns omnibusinterdidtur, neLibrumillum, ^talium-quem«' 
cuoque a Noflris fcriptum , <:itra confenfum Superiorum recude- 
re, aut intra fitles ^eri Romani Imperii inferre praefiimant. In 
cujus rei fidem has Ei manu propria fubfcriptas , &<:bnfueto of- 
£cii meifigillo iQunitas dedi. Rarisbons 9 Nov. 176 i» ' 




Mathias ^rotdinger. 



X» ^RiE- 



PRiEFATIO. 




e^tris Unevdlentia , qaa Hsxaghtti mei prtoris 
editi9 prima & fecunda excepta eji , acjm pridem 
tertSifiaptata y. denique apttd me fffecit y ut ijiui 
qaoque Hexagletton jHterum cemmittere prak tHt^ 
ierem. Primum ht bec hcmn trihuo lingua Ar^iiia, laude & gratis 
e^d Germanos, fi unquam alias , certe nuncfiorenfi, Cermamcamita 
frtpono, uP non libris tantum , fed epifiolis etiam fir^tisque f^enfihus 
ifiteUigendis auxilta fiihminifirem, propterea quod mtdti fint , fuorum 
mlto plus interfit, Uterarum fenfum ajfeqtd , qaam Ubrormn, Gemuh 
mcafiliam addidi Belgicam , ut Latina Lufitamcam » & ifiam quidem 
iisdem rationihus duSfus , qua me ad Hifpatdcam iti Hexaghtto'prim$ 
docendam permoverant. Jltque ut ilU <oromdm in^fmt Hehraicmn & 
CbatdMCum , qua l^lteris htfirtdmenti Liiris Divinisfervirent: ita hic 
fexto hco Syriacmn Linguam vetuti eeterarm elaujidam colheavi , $a 
. At/irumento Novo a^kmeraum afferrem. Vah, LeSlor Senevoh, & 
ix bis Littgms eam attteas elige , mde potijfimm fperare commodum 
ad nonUms Divim ghridln in omnem vitam licehit. 



iNsn- 



Pacultas K* P. Provincialis . Prpvinciac 'Ccrmamae 

Supfirioris 5ocificatis JESU , <cum Privil^io CaBlarea 



Ciini D. TgnatiuS Wagner, Bibliopola Auguftaiius, typia 
'. vulgare deOderet Librtiin, t:ui ritulus:: Hexaglocton alte- 
Tum variarum Linguarum &c. a P. Jghatio Weitenauer , Societadc 
JESU Sacerdote , confcriptum ; Ego Mathias Stbttlinger , ejusdhn 
^ocietatis per Germamam jSuperiorem PrspMitus Provindalis, po- 
teftateitd id mih»fa^ ab A. K. P. N.Xaurentao flicci , univerfs 
Sodetatis JESU Prepofito Generali , Eidem ad hanc primam dun. 
taxac di^i Libri «ditiooem facultacem imp^tior ; fimulquc com- 
munico Privil^ium Csefareum , quo aliis iiibliopolis , atque Ty- 
pograplns omnibusinterdidcur, neLibrumillum, ^ctilium-quem-' 
cunque a Noflris fcripcum , cicra confenlum Superiorum recude- 
re , auc incra fitles $aeri Romaai Imperii inferre praefumanc. In 
cujus rei fidem iias -£i manu propria fubfcripcas , &<:bnfueco of. 
ficii mei (igillo iDunicas dedi. RacisbonspNov. i^tfi. ' 




Mathias ^tottlinger. 



X» tRJE- 



4 



i tfiitutiomt ' \ * 

Horae Anglicae 

Quadrans prifflus. 

f. A RticuIasAiigloraD definltasCGemiiiitoter/ ftt(/5a^) eft<i<,geiier!t 
**- omnitf & atriusque numeri, Artiealin unitalis itm,tiat)e&a 
feu m. Nota Genitivi & Ablativi eft o/, Ditivl to, 

2. Plaralis Nonrinomfitadjefto ; velM. ^ordi verbam; ITardt, ver- 
ba: a DiStimary , Lexicon ; tbe DiBxmarvu^ Lexici. 

%. Compiratlvus definit bi«r, Supeilativus in 0» bm4, dorus; isr* 
^, dorior; bardeftt dnrilBmns. 

4* Conju^atio Verbl AuziliarJs to to», liabere. 

E^. \ Tu. n^ nurtKseauilaa 

ptrfenamn. 
tndfeat. PraBfens. baw, boft, hatbvAbas: htno. 

Imperf. &Perf, bai, - ,.baiftv*LbtdJell, bai: bai. 

Prctbr. compoC bavebai^ bqftbai, basibatS^bai: bambai, 

Plusquamperf. bad bad, badft(baiieft}baif badbad: bai bal. 

Fatunio. tbail bmM, d)a&baoe, ^xbaUbaoe:- sMlbane. 

Imperativns. btne: bave. 

Coniqn&. Prsiens. bave, bqft, bave vel baA: have. 

(nperfeftum. aoidibaoe,aaiM0btne, - ibouiibaoei . tboulibaoe, 
Infinitivi Prsitos. to baoe, Prseterit. to baoe bai. 
Partidp. Vne&n^. baoaig. Pirticip. Prcter. towy W. 
Sopliinn. bad. Geronaium in di. to baoe. 

io. inbaoing. 
im.far toiaoe, 

Quadrans (bcundus. 

5. Conjugatio Verbi AuziUaris to be,t!!rt. 

£m. Xtt. lHc FlunlUonmtiMi 

. perfoiMnim. 

fat Prcfiens. «n ^ «rf , is: «r< vel be, 

ImperfeA.&Perf.«(v, «dl, v>asi wre. 

^tMtJtt,cow^t. banebm, b(fbmf bas(batbybetn: baoebeen. 

fhutgmBMsS, bai been, - b(u(ft(baiieft) Itm, bai bom: bai been. 



.*> 



Ms$^' T«. IBf. nunBimnluiii 

' - perloninim, 

FtttarDnL sialt bif shait be^ sbaUbit sballbe. 

fmpentivut. be: bt. 

CpnlunaiviPrsfem. .k, Uvelbeejl^ H: bi. 

Imperf. wre, wer^velwert^ were: mre^ 

vel sbouldbef sbouldejlbey sbeiddbii sbeuldbek 

Infiaitivf Prsrens. te be. Prscerit tobm)e been. 

Particip. Prxfencis. bewg. Paftidp.PraBCer. bamig bmi^ 
Supinum* ten. Gerundiufflxn du te be. 

do» inbeif^^ ' "^ 

duuufertobe. 
6. Tabella Conjuntionis or Anaric Verbi aftivi : in qua per Iinc<»> 
lam transveriam (-) iignificoVerbumipfiim, qualei^Lezicoreperiturs 
ubi vero literam unam tut pliirei adjido , eedem Verbo Gea itirpi adjend» 

fiiHt. 

IgOr Tib lUc. Plorrfb omniufli 

pcribaaniiiu 
IndicatlVarifni — ^fixtleft, — /▼clrA.^ — . 

Irapcrf.&Pcrf. — rrfvtW, ^edftvtXiltp ^edyiid: ^edv€tJ. 

Vntter. CompoC bave^ edy. d, bnft^edy. d, has^boiV^-^edvJ: booe..^dv.4L 

. Phis^amrerf. had^fdv.d, bt^KbMeft^-^dy.dyhad^edv.d: bod^edy.i^ 

Futarum. sbaH^p tbdt^% fbaU^: shdl^m 

Imperativus. — , ..« 

ConjunftiviPraril ~, — /vdf/f, — ; «.. 

Imperfcdum. sbotdd^, sbmldeftCsbotddft')-^, sbmld^: Md^ ' 

Infinitivi Prarfens. to — • Prcterit. to bave-^ed vel d. 

Partidp. PrsBfentis. --ing. C) Partidp.Prxter. Mi^--ii) veldL 
Supinum* — edvdi. Gemndlum in AV do ^^ 

de. in^ifig^ 
dm.fyrte — » 
C^ sr Vcrbuoi ipfiim definat in e, tecliteni a fyllaba itig abldrbetnr. h fooem 
^anare; hekg^ amans» 

7. VerbumPaflivum conftruitiir ex .V erbo luzifiarf tobe^ 9l Supin» 
^xus Verbi , cujns Paffivum quaeritur. to irKiH$ invitare *^ tobe itt^itedg^B^ 
Viuri:mi^s, nosinyitamus; m «v jmiMd > nos invitaowr» 

Qmdraas tertsm* - ^ 

8. Relatfvnm, fujf qiMyquod , non raro fiippimitiir* Htbai (ht 
fmBifpimfsyounmerfey:i^ eandem UiidtiitaBj to Qdett^ 



4 -. In/IUutims 

tOL.) Bonc fraerii. Tbefe are tbt R^t 
; animadverfiones, ^o concepi (i. e.i 

9. Apoflropho iiberaliter utuntur Angli. aWpro askedy Interro- 



qui tOL.) Bonc fruerii. Tbefe are tbt R^ttim Imit xipm tbis Man : hs 
funt animadverfiones, ^o concepi (i. e.quas egoconcepi) dehocviro. 




pro we bavetut, non haberous: ««'rfpro cordd , poterat, potuic : vmd 
pro muldf voluit, vellet: tbo^pto timgb, etiamii: «bat^er prowtotfver , 
(quieunque. 

10. Reperituretiani<fciintcontra&um. yjMtproy8»W,iniffu«: J^ 
proj^ofcfei} confuropfit, expendit.' 

Ji. SiCompofita nonoccurrant in Lexico, quaere fimplicia. Sunt 
antem particuls , a quibus Compofica inchoantur, ferelatinsgennaniap- 
«ue originis. to refom , reformare : to cmtform , conformare : «» btfall , bu 
faOcit: ta taijmployt mttfbraudben: to overbeat, iibetl^ei(en : to ensbnare feu 
iittbnare ( nam «1 & w promifcue qoKrendum eft ) illaqueare: to enligbten 
CsuwUgbtett, illuminare. 

12. Mttlta» literje inutiles aboleri fenfim ccepere. Pro ahtiquis illis 
Mnde, (Mde, Rigbtioi^nejffe, Monetb , omifiTo e nunc (cribitur Mmi, CU/rf > 
Rigbtmfhefs, Montb; pro Mmpka nunc cmpiH ; pro cbaunce cbance i pro 
Pemrf, Uamyf Tbeefy nunc Peny, Hony , llief; pro Spigbt , Svoakt , Warr, 
Spite, Smoks, U^ar; & fimilia. Quapropter, horumaltero non invento, 
ad altenun in Lexico recurrendum erit, 

Quadraos ultimus, 

f 3. Habes fafn , Leftor optime , hiilrumentuffl orane , ad ezplicw- 
dos ope Lexici libros anglicos nacelTariam. Cujus vericatis ut oonvincere 
te ipiepoflis, en verfiis aliquot Atexandri Pope, quibus iaEpift. IV 
Moralium (EJJayontbeMm) diifonas & inanes ohilofophantium de FoD 
lona feu hominifi felidtate opinionet hunc in modum irridet: 

Jtsk qf tbt Leartfd tbt Woff, tbi Leam*d ari Mindt 

TUs bids toferve, and tbat to sbun Mmkind: 

Smt piace tbt BUft in JEOm^ fim tn Ec^tt 

.. Tbofke^ii fkdkrfftndCwtintmmttbff^ __ 

tP%t 



Angliea. g 

fTbo thus defint it^fiy they more or Ufs^ 
Thm tbiSf tbat Happinefs is Happinefst 

JJl L. (haelitera brevitatis gratia Lexicon fignifieo ) tdask^ interrogi* 
re. Habes verbum ask^ qaale inLexiporreperitur^ une ulla mutatione*^ 
Idego Ci6) pGrlineoIamtraQSverfam ( — } nulloadditamentoauftam 
indicavi. Etfi porro lineola Hto fspids in TabellaConjugationis oe« 
currit, quiattmennullusadeftin prcfenti loco Nominativus , fiitis ap- 
paret , neque Indicativum , neque Conjunftivum efle^ fed Imperativam. 
hurrt^a^ tntefrogaU. 

Oftbe. Utrumque §1. tbe articulus definitus, sf nota ablativi. IjearfCS^ 
jdero eft quod Leamed^ litera e ($ 9) por apoftrophum elifiu L« <te 
Lsamed 5 dofti, homines literati« j^Ksrr ex deSUs. 

J^ay. L. via« tbe (^%i) articulus. Qyan e do&is ^am ; nimirum ad fe« 

licitatem. 
Tbe Leanfdj dofti. are^ Verbum tuxiliare ($f> fimt MM« L» esN 

cus. JPo&ifuns uecL 
TUs. L.hic9 ifte. kjiis. L.toUJ, jubere»invitare«-f (§ O fiNirftirpi 

additum fadt tertiam perfonam Frssfentis Indieativk jubetf imdtm. t§ 

ftrve. L.fiErvire. 
Andtbat. LL.&ille. toshtau L. vitare. Manldnd. L. genos hunHBllffl* l/U 

jubetfervire gentri bumanOf 01$ Cjubet) idem vitare. 



Some. L. quidam, aliquf. place. L.poneref reponere.-^(C5) repdnmit. 
tbe ($1) articulus. BUfs. L. felfdtas. in Mian. LL.meJBtkmt.fmne 
tn E(^e. LLL. aliqui in otio. jtlufeUdtatem m aElione ^ alHinotia repoimnt. 



Tboje. L.hi. caU. L» appellare. -« (§0 tppellant. st. L. id, eam» t$. 
heafitre. L. voluptas. and QmtentmentOefe. LLL. & concentum tmmum 
illi. Bioami^paant v^fdptatemf ilU ammum contentum f feu trtnqailUtttem. 

JfTbottus. LL. quifie. define. L. definire. -C§^) defioimiC it. L. id ^ 

etm. 
^ay. L. dieere. — ( §£) dieuat they. L. illi« moreor lefs. LLL. plos tuC 

minus. 
Tban tUs. LL. quam hoc. tbat. L. qaod. Hmbiefs. L fUidtts. is. Ver« 

bum taxititre ( §5) eft. Ha^inrfs. L. feudtts. Qei fic eamdefmbmt^ 

iicuntne iUi plus aut minusj ^uam boc^ feHcitateM ^e f^atemt Hoe iA 

^edmen pn^fentis Hote fiitis. 

4 8 Gorolt 



\ 



CoroliariuiD. 

Clquis ex tae feifintetur ^ cur in bis Inftitutioiiibus Pronomina & Anomft- 

^ laomniafilentio prsterierini , quorum tamen illa omnium maxime ne« 

nelTariay hscomniumdiffidlUmafunt: brevil!imere(pondebo, ideagra- 

tia ftftuBi» quod inquirendo deprehenderim » illa omnia in bohis Lexicis 

\ ordine Alphabetico proponi. Ea cauflSi fuic , cur labori parcere , moraa 

prsddere^ &Spicile£iOj quo aliis Europs lingufs cqnfuleildum fuit^ ab» 

ffinere in Anglica poirem. Eadem ratione motus, nihil in Inftitutibnibus- 

' meis commemorayi de V^rbo exegetico tedoy & auxilmri wUl: nam &de 

bls Lexicaadmonent, & exemplafiib)ldunt: ut mihi opus non fuerit, Ta- 

belUm Conjugationis (%6) perhasambagesextendere. Syntaxeosau* 

tem neceiEtate non tantum bona Lexica me liberarunt ^ qus in difficiUo- 

xibus Leftorem non^ftituunt; fed iUa etiam, nt ita dicam » accommo- 

dandi lex » ouam Fhiloglottis operam meamrequirentibus commendare fth 

per omnia ioko ^ quamque natura ipia etiam fme magiftri voce diaat. 

COmperds e Lexico verbbiingulis, equideni fa^pe coiitineet» ut conftro- 

fiionis totius feries barbara & a latina confuetudine abborrens evadat, 

/ S^d utere ipfe Judicio» & alienam Ilnguam ad leges tua: accommoda: nae 

' tibi fadle renlus phmus & expeditus occurret. Ne nuilum exemplum af- 

feram , puta ^ . te in hsBC verba hncidere : I m wU- acquainud 

y mth ibofi ndventures. Conauilitis e Lexico verbis fingulis^ confmiftia 

barbara hsec prodibit: Ego fum bene edoftus cum his cafibus. Verum tu 

]bfe aullo negotio id accommodabis , fi una tantum prsBpofitiooe mutati 

ma : J^ de his cafibus probe edo^ fum. 

[Exerdtatio longior; 

ipib fafto demooftrans 9 poile exfblishis i^ $§, qnos per prio- 

res Hone Quadrantes pnrmifi^ obviam quamque libri anglid 

partem $ ope Lexici^ re£le explicarf. 

CXerapIa finaere yifiiiii cft illa ipfi|, ipm in V. C Joannit Qirifioplliosi 
^ Gotcfdiedi Poetica l^untar : qood fi:iam> plures efle » qui cum an- 
ilicenonrdant, eonun fiwaon fiimiaflimtantume»poni> fedverkumeTer* 

P.l 



?. I Af tis Poetica C n ex Ramfayo de Profeftione CyriL 

«s 345^78 9 loii t% 

T0 nmb tbe fiAlim tbe Fat muft fo a Pbilefopber. TU mo/t btMifvU 
«S 14 *i ^6 17 18 -19 30 II s» 

Fkmrs, GraceSf and Paitings enfy pUaft ff hn^matimf fvitbM fitisfyisig: 
*3 »4 2i 26 2f ag a9 30 31 sa 

Ufi MM^ «r in^awig tbe Unier/land^M Ssiid PrincipleSf noUe SentishentSp 

If 34 35 . 36 37 38 »9 4« 4« . 4* 43 

mU various Cbaraaers rnuft be iifpers^d ibraugjbautf In ardre to iifpUrj^ Cd ue 

j^ U atdogere^ aflequi. %) articiilus definiti». ($iO 3) U fub* 
lime. 

4) articulos. ($iO 5) L. PoetaJ tf&^) LL. debetefle. 8) artleafp 
lui uniucia. (^ t.) 9) L. Pfailofophut. CoUige, interiffl ad verbumt 
& barbare: AUequl fubliiDe, Poeu debet efle Pbilofophus; Janiy ut 
in Corollario monni , ad latinam eonfiietudhxein accommoda » & ita 
dic: Ad fidflindtatem affequindam ( ut fublimtUtem attingat) Paeta^ Pbi^ 
lofMus Jk necejfe e/l. 

io> trticnlus. 11 & 11) LL. maxihie formofiis. 13) L. Flnmer^ floSt e 
additum ($2) noU pluralis. 

14) Grace L. gratia » el^antia. x ($ a) plurale. 15) L. &• itf) Pabh 
ting L. pi£ranu x ($a ) Omamenta ^pi&ura. 

17) L. unice » tantummodo. 18) L. placere. — ( $ 6 ) placent 19 & ao) 
LL. in imaginandi facultate. 

fi) L. fine. 22) L. tofatisfy^ fitisfacere, fatiare. - ing ($<) Partl. 
dpium Prsfentis. fatisfitciens , facians. 2)) articulus definitus. 24) 
L. animus. 25) L. aut 26) L. to imfirave^ augere» excolere. — ing (§6) Par^ 
tidpiumPraeientis. augeiis^ excolens. 17) articulos definitus (f r) 
quem poftbac omitto. ag) L. mens , ingenium. Barbare iu con» 
ftrues: iine fittiante animum » aut excolente ingenium. Lex accom-- 
modandi dicere te jubet: nec explent animum^ nec excolunt inge- 
niuffl. Tota fententia eft hujosmodi : Elegamiffimi^^que fiores y mw 
mma 9 (f imagines tantummodo placent ki {maginanai facuUate $ nec mmsM 
faiaTiUt 9 nec ingemtm excolentes. , 

a9* 35) LLL. Soli^ documenta , nobiles animoriKn fenflis, &vanImo« 
res. nam 1 ad finem ($a) numeri pluralis inl^e efl; . 36) L.debent. 
J7) L. tf di^fip Ij^argere; ^d ($6) Sopinttni: quod oum Verbo 

aQSi* 



*> 



\ 



$ hflituiiom 

CoroUarium. 

Clquis ex int feifintetur ^ cur in bis Inftitutioiiibus Pronomina & Anoma- 
^ laomniafilentio prstefierini , quorum tamen illa omnium maxime ne- 
nelTariay hscomniumdiffidllimafunt: brevilBmere^ndebo, ideagra* 
tiaftftuB^ quod inquirendo deprehenderim » illa omnia in bonis Lexids 
ordine Alphabetico proponi. £a caufBi fuic , cur labori parcere , morai 
prsddere^ &Spidle£iOj quo aliis Europs linguls cpnTuIeildum fuit» ab> 
iMnere in AngUca poirem. Eadem ratione motus, nihil in Inftitutibnibm 
meis commemoravi dc V^bo exegetico tBdoyd. auxiliari 'vaiU: nam &de 
hls Dexica idmonent, & exempla fiib^dunt : ut mihi opus non fiierit , Ta- 
bellam Conjugationif (%6^ perhasambagesextendere. Syntaxeosau* 
tem neceiEtate non tantum bona Lexica me liberarunt » qus in difficiUo- 
xibus Leftorem non^deftituunt; fed iUa etiam, nt ita dicam » accommo- 
dandi lex ^ ouam Fhiloglottis operam meam requirentibus commendare fb- 
per omnia vSko ^ quamque natura ipia etiam fine magiftri voce di^t» 
COinpertiseLexicoverbbfingdis» equidenifs^ coiitineet» ut conftro* 
fiionis totius feries barbara & a latina confuetudine abborrens evadat. 
S^d utere ipfe judido» & alienam linguam ad leges tu« accommoda: nss 
tibi fadle renfus phmus & expeditus occurret. Ne nullum exemi^um af- 
feram , puu ^ . te in hsBC verba incidere i I m wU acquainud 
wHh tbofi tidventures. Conamfitis e Lexico verbis fingulis^ confhruSio 
barbara hsec prodibit: Ego fum bene edodius cum his cafibus. Verum tii 
ipfk auUo negotio id accommodabis » fi una tantum praBpofiticme mutau 
ma» : J^ dehis cafibus probeedoftus fum« 

[Exerciutio longior; 

ipib fafto demooftrans , pofile exfolishis i^ $$9 qnos per prio- 

res Hone Quadrantes pnrmifi^ obviam quamque libri anglid 

partem $ ope Lexid^ re£le explicari. 

CXempIa fiimere yifimi eft illa ipfi^^ quai in V. C Joannia Chrifiopbosi 
^ Gottlchedi Poetica Itfuntor : quod fdam^ plures efle $ qui cum an- 
glice non fdant^ eonim fiUfaoa fiuoauiDtaDtumexponl^ fed verbum e ver« 

V.l 



90& 91) LL. ]^m& oiiiicom y (v trtef/ nbiium. 92) L, fp mcfrdize^ do^ 
eere rooralia. —ingy abforptalitenr, ut in vocabulo lovt^ ($tf> ^ 
Participium Prsfentis. iocms mor^Hia. 93) L. ta d^Jl, faftidium hibe- 
re vel afFerre* — s (§<J) faftidium effcn. 

94 2c 9f ) nimium , uc n. 90 & 9 1 • 96) L. to reajhny ratfodnarh — mg (f /f ) 
Pardciptum Ptafentfa* ratiosinans. s>7) L. to tire , fatigare. ^s (§6) . 
fatigat. Qiii niimiis ejt in documentis mgrum ^ fa/tidium affert: qui nimiwn 
. ratiocinatur y fatigat. 

9i- 1 o}) LLL. No5 debemus immittere (ententias in a6Uonem. 1 04* 1 09^ 
LLlI exprimere nobilia (enfii per pauca verba. iio- IT4) LLL. ac 
docere potius per fa^ , feu mores. 1 1 5) nota Geniti vi. ( § i •) 116} 
L. heros. berois. ri7 - 120) LLL» quam per ejus fermones*^ haexenda 
funt a mbis fententia ipjis' alMonibus^, /enfa nobilSa paucis verbis exprimenda^ 
docendum^ potius pcr beroisfa£ta > jnaifi di£ta, 

J^usdem Poctic» P. I c. III ex Comite Schaftsburyo Milc. T. ^IL 

lai X2a las 124 ia5 la^T 127 12R 129 130 .131 

Nom a Tajle or Judgement^ His fuppos^^dy can bardly come ready fmtii 
13« XJ3 *5^ '35 »3^ *37 isa n^ 140 »41 14« 

«Aift us int$ tbe World. JFbatevef PrmcipUs or Materials of tbis JQnd wi 
J43 ' »44 145 14^ Ur »48 H9 ^150 tsi . /5* 153 

may JpoJ^ bring witb usi wbatbever good Facuttysj SenfeSf or arttkipating 

154 155 »5^ 157 i5«-i5f ><^o «<^i 1^2 1^3 164. 

SenfMms^ and Imaginations nwy be of Natures growtbj and arife properly: 
26S i^ 167 168 ^^9 ^ 170 17* 17» »73 174 

W* tbemfehjes witbout our Art^ Promotionf ar J^ijiencey tbe general Idea, 
M7S 17*^ 177 178 «79 rao 181 i8a »83 »84 i«5 i8<^ 

^vbicb is farm'd of all tbis Managpfimt, and tbe ckar Notion we attain qf 
X87 I8a 189 190 .191 19^ »93 I94 ^9S *9^ ^97 19B 

vbat is preferabU and principal in aU tbefe fubfeSts of Cboice and Efiimatim^ . 

199 SOO 201 002 203. SO4 dO$ 206 207 20a 209 2U> 

nM not ^ oj^ I imagine , By any Pirfort be takm for innate^ 

ui - r24> LLL. Jam euftui feu jivUdum. 12$) apoftrophus , pro «t ils 
CS 9) id eft,, hoc eft. iii) L. to fi^Jer fumere , pro certo crede^ 
re i vu\go fuppmm. — d^(S6y eft Supiaum : quod ( $ 7 ) cum Ver* 
bo auxjliari »5 conjundum relpondet I^tinorum Paffivo^ Hoc pro c«r- 
io ponitur. 

127- 13 LLL. poteft difficulter vemVe jam fbrmatus , feu formatum» 
— i C|6) Sttpinum» a Verbo tofarm. <3^*i35) LLJU nobifeom )n 



\ 



lo . In/HbaUmes 

munduiD. ^m vero gu/ius ftu judkim ^ qmd pfQ (;eno JumUur^ di^ad^ 
ter poffunt jam formata nobiscum nafct * 

136 147) LLL. Queconque priodpis aut iQftrumeota hujus generis nof 
poflimus fortafTe ifferre nobii&um. 



148 - f f 2) LLL. QuaeicunqQe bon» fiicultates, Tenia , veL 153) L. la 
Hdpate , prsvenire. ^ ing^ abforpto e, ut in loving (§5) Partidpium 
Prarfentls. prceveniens. 154- 158) LLL. Perceptiones aut Imaginatio- 
nes poflint efle. 159) nota ( § i ) Genitivi vel AbladvL j6o) L. 
natunu ez cujosque nativa. 161) adjefUvum inOar Supini feu Parti- 
dpit: natus» ingeneratus. 162 164) LLL. &genitus pure. QMcunm 
gue bona faatltatess fenfa^ vd pr^tvue peraptUmeSf auS imaginatiofies poffint 
^e a ctgusque natura ingenerata^ & pure nata. 

l6f ) nota (JJ r) Genitivi vd AhlativL i^O L. exfe ipfis. 157-171^ 
LLL. iine aoftra arte, opera , vel adjuroento^ i73^i7S) LLL. gene^ 
ralisidea^ qu». 176) L.to/anfi, formare^ Paflivum (§7) form^ 
tur. 177) notaAblativi ($1 ) ab» ex. 178 180) LLL. ex^mni 
hac traiftatione. 

18 f - 1 83) LLL. & tjaranodo. f$n & 1 85) LL. nos acquirimus. Supple 
rdativum (§ 8 ) quaro nos acqHirimus. 18O ^^ Ablativi C% i) 
ab, de. 187) L. quod. 188) auxiliare (J5) efi. 189- 198) LUU 
prasferendum & prarapuum In oinni hac materia deftionis & jucficfi.' 

199) L. vult. apo) U non. aoc • 203) LLL. ut ego opition 204-106) 
LLL. in ullo horoine. 207 & 208) L. dfe acceptum. Paflivum ($7) 
accipL ao9&2ro> LL.pro tnnatou Barbare, non vultacdpi pro in* 
siato« Latine^ nonpoteftacdpif nooeftacdplendum, proinnato. Ex 
fe ipfifj fine arUf cura 9 vel Mjument^\ generalis idea j qua ex aimi bae 
tfoRatim fermatur^ (f ctara notio^ quam acfuirimus de eo^ jmd putferen^ 
dum fg precipuum eft in bac omm materia eUBtumis jff judicU , te fiemine 
bominum , ut tjgo opinor , pro imuais baberi poffunt. 

Aii aia 413 414. JI15 416 217 2ig 319 

Ufe^ PraOicef and Q^Uure mufi precede ibe Vhderftandlng and 0^ rf 

aoo • aai 222 My 224 ^25 226 227 218 229 aAo «31 

fidcb an iodvanced Size md Growtb as ibis. A iegitimate and juft Tafte can 

•32 »33 a34 235 236 257 238* -239 a^^ 

mitber be begoum^ made^ concuv^d^ mr frodm^dp witbout tbe antecedem Lor 

241 242 S43 

tm and' Paim rf Qiticifnu 

sii-ax9) 



21 1 - 219) LLL. Uras^ezerdtatio, & cultun debentpracedere intellfgen- 
tiam & judiciuni. 220) L. talis. (f {% i ) nota Genitivi. on (§ i ) ar* 
ticulus uoitatis. einer (614)11)/ i^wmuae. 221 • 224) LLL. prove^de ma- 

foitudinis & iQcrementi. 225 & 226) LL* ficuthoc. latino moredidtur^ 
ujusmodi. Ufus j ixercitatio , & cuUura praccdm neceffe tji inteUiggfh 
. tiam (f judicium taHs tamque prw^ magniludim (g incrementi kgusmadi. 
^27- 231) LLL: Legitinius & fincerus gufhis ^oteft. 232) L. neque. 
333) L. nafd. auxiliare be etiam i^ Verbis proxime fequentibus intel- 
ligendum eft, ac proinde Infinitivi Fiffivi (§7} indicium prasbec. 
^34- 9t37) LLL. fieri y animocondni, aut progigni. — d (Jtf) Supi* 
nttffl. 238 * 243) LLL. fine anteceoente opera & laboribus artis criti* 
ca^. Le^tHmus ^ Jmcerus g^us fstqui fufci poteft , neque fieri , cone^ ^ 
aut preijigni^ niji antecedat JituHum & lahares artis critiea, 

^usdem Poeticas F. I c. VI ex eodem Cooiite Schaftsburyo 

Mlfc. T. m. 

244 245 245 247 248 «49 »50 251 fl^» 253 354 

Fw tbis reafim we prefume wt anly ta defend tbe Caufe ef Critics, but 

^SS 256 257 258 25P %6a 261 0.62 ^63 264, 

tt dectare epen fTar againli thofe ind(4ent fupine Jutbors^ Peifarmers^ ReaderSj 

Atf5 a66 %67 268 269 270 271 272 273 374 275 

AidUarSf Aims^ ar Speflatars: wbe making their Humour aUme tbe Rute rf 

276 277 «78 279 280 281 28a 28S 284 285 28<5 287 

v)bat is beautiful and agreeabU y and baving^ na acceunt to g^ve rf Jucb odd 

288 2«9 ^90 291 29a 293 294 i95 296 297 »93 299 

Faneyf rej^ tbe eriticizing or exaaiimng Art y by vjbkb alone tbey are abla 

300 . $01 302 303 304 305 306 
Ss iifiover ibe trua Beauty and tybrtb ef every ObjeEt^ 

t44- 253) LLL. Propter hanc rationem nos aggredimur non folum tueri 
partes Criticorum. 2/4- 257) LLL. fed denundare aperte bellum. 
258*^SL) LLL. contrahosfenfus axpitUe & fupinos Auftores, Pero 
feftores^ Ledores, Aoditores, Aftores^ feu Speftatores. s nomini« 
bos his iddioim ($ 2) pluralem oitendit 

i69) L» qoL 270) L. to maUy facere. .. fty?, Uttra e abforpta ^ nt in 
kmr^ ($6) 6deni$ feu, quodldemeft, ndentes. 271- 274)LLI^ 
fiiam indolem Iblam , regolam 9 275 • 277) ot n, i gtf fqq. fiipra.^ med 
9fl. a78 a8o) LLL. polcrom & amcenum»^ 281) L« &. 282) vcr* 
M aoxiliaris. ( $4) Particlpiom Prsfeo(iSf habens, ieo habentes. aSj 

B a •at8> 



f t' hflitufims 

>^t%) LLL. non ntionem Teddere ulis incoiiditasphantaris. Dum 
fuam ipfoarum wdokiH unicam faciunt feu ftatuunc rtgulam omnis pulcri (f 
amdsni^ neque tamm bdent rationm redder^ (^qvaOk reddant > ejmnodi in- 
cmiita pbantapa. ^ ^ 

^i%Si) L.tor^eS:^ rejicere. — <S<0 i^ejidunt 090-193) LLi., Criticen 
(»'aaniinandiartem. -^ing (%6^).fmt Fardcipia Prarfentis Verbomm 
tocriticizelkioexamine: arscfijudicans^ anexaminaKS. 2^4- 5^97) LLL. 
per quam folam ipfi. 298) auxiliare ($5) iunt. 299 306) LLL. ido^ 
nti ad detegendam veram pulcritudioem & predum c^usque reL Prt^ 
rea aggredimur^ rm fokari partes Oriticorum tueri ^ fed (^ bellum aperii de- 
tmnciare contra boi fenfus expertes & fipims AuJ&ms^ PerfeHoreSy LMoret^ 
AuiitoreSf Aitores i Ceu SpeStatores : qui dum folamfuam indolem faciunt re* 
gulann omnis pukri ^ amgmi 9 mdtamjue btAsnt ratiomm 9 quam rtddant 9 
ajusmodi incorhiita, phanta/ia ; rejiciunt Criticen feu examinandi artem » per 
^uam tammfolam funt idomi ad detegendam veram pukrUudiaem (f pretkm 
aujusque reu 

2CL7 308 309 3»o 31« 3»» S13 3H 3»5 31^ 

According to tbat cffeEted Rtdicuk j wobicb tbefe injipid Remarkers pretend 
317 31« 3^9 5*0 q2i 3**323 3H 3^5 3^^ -3*7 

to tbroif) uponjuji CrUicks^ tbe Ergoyment (^ all real Arts or natural Beau^ 

328 3*9 330 33« 33* 383 334 33$ 33<^ 337 338^39 

tys vmld be intirely loft. Even in Bebaviaur and Marmers w sboild ae tbis 

340 34» 34* 343 344 345 34^347 348 349 35o 35i 

rate bocome ts time as barbarousyos in our Pleajitre aad Diverjtons* 

307) L. Congruenter^ convenienter. 308) nota (§1 ) Dativi. 309 
^-311) LLL. affeftatum hoc Ridiculum. 31 2 -j 20) LLL. quodhi ab« 
fdrdi obfervatores ja6tant fe rqicere in juftos Critleos. 321) L. oble- 
Oatio. Si vocabulum Enjayment in Lezico tuo non occurrat, qutere 
l^oyiMrtt: nam {i 11) m& in promifcue traftantur. 3»- 327) LLL. 
omnium verarum artium ^ & natoralis omnis pulcritddii^ x (§a) in- 
dicium numeri pluralii. 3 2g) woifd pro would V t per apoftrophum (§ 9) 
deleto. Lexicon docebit^ wuld efle a wU, & fervire inftar Verbi 
8uxiliari3 sbould in Imp«fe^ Conjunftivi^ unde mi/d be ^ pertnde ac 
sbouldbe (^5) fignificat ^et^foret. 329) L. penitui. 330) L. aml& 
fiia. Secundum ^eUatum boc Ridkubm^ quod abfurdi 0i dfervatares fin* 

. putant ju/Us Qriticis p obl^(aio mnis veree ^rtts^ omnisque naturalis pukrUsu 
dbiiSf penitus amitterawr. 



.#* 



iM-335) 



S?<*335) LLL. bdomntfoBe viTendi&moribQi. /- <$0 pHinlis m* 
inerL 336) L. nos. 397) pro Aould <S9) per apoftropboiDf ut ^S 
& cm'd pro wouid & cmld. 338 « ^40) LLL. fecuiidum hinc ratkmem» 
ttli ncfoae. . ;4<) L. fieri. sbould — (56> fierenius. |42-345)LLL.. 
in tempore (nimirum praGfenci) kque berbtri 346- 351) l-Lll ac in 
noftnivolttptate & delidif. £m hac ratkme in mdo vivendi (f marHus 
ioc Umpcnjwrtmus aque barbariy ac in voluptatibus nojbris £f deHcUs^ 

35*353' 354 355 35« 357^359 359 3«o f5i 3«» 3«» 
/ matd prifijom U y bowim^ of -tbtji Oitiekm Haurs^ tbaS tbey era 
»643*53<^« 8«/ V ^6f{z69 S7o 37» 87» 373 374 375 

mt yetfo uncivSized, ot void qf aU ficial Ser^^ as to maintain^ Tbat ibi 
37« 37^ 3^8 379 3«o 381 38*383 384 385 38« 3«7 
nuffi harharousJJfi y or irutisb Pkafare^ is as defirable p as tbe mq/f foUstii 
38« 389 
er T^bid* 

352) L. Ego. 35^) pro isotM (§ 9) per ipoHrophom. L. veHm» Telleiq. 354) 
L. oredere. 35^5) L. id, hoc> ti. .956) L. utut erlt, nibilbminuf. 
^S7^ QOtaAblativi (§1) a, de. 35S 360) LLL. de bii Criticorum 
oforibus» Mifoeriticis. Veliai rdUIominus nubi boc prmittere de Mybcri^ 
Ucis iflis. . ' 

351-372) LLL.qood ipfi Ibnt (§5) fiontamenadeo inurban!^ lutvi* 
coi ab omni Todali Tenlb. 

373> L. uaque ad» utque eo ut 374^ L. aflSrmare , afleverare ^ verbia 
toeri. 975- 3S1) LLL. quod maiime barbara vita , aut ptcuaria vo- 
luptas. i%%) tuxiliare ($5) i^, 383 389) LLL. arque defideranda^ 
ac maziine polita & ingeniotk. Sperat igitur ScbafUburyus /Mifocriti- 
COi nm fore tamm a&o inurbanosy ff vacuos ab omni fbciaH fenfuy ta aj» 
Jeverent ac tueantur^ vltam ac voluptatem fumme barbaram^ (st pecudibus di» 
gnamfOque dejiderandam ejfe^ ac poUl^fimam quamque £f ingemojijjsmam. 

390 391 39» 393 394 395 39« 397 398 399 

Fir ^ omt pirt 5 v)bm I bave beard fomatum Alen ef reputei 

400 401 4oa 403 404 405 406 407 408 4X>9 

jOnlity join m mitb tba eff^eminate pUnntive Tone of hve&ive againft Oiticksp 

410 411 412 4»3 4»4 4'5 4»« 4»7 4»« 4I9 

Z bave realfy ibougbt ^ tbey bad U in tbeir Fancyy Cs ke^ dfrsdn tbe 
4W 421 4^2 423 424 415 416 427 438 4*9 

growing Geniue qf tbe toutb^ ibeir liivalsy by tming tbm afide from 

B ) mt 



14 hflitutianes 

4JO ^43« 43» 433 484 435 43* 437 438 439 44« 

ibat Exammatim and Searcb, m vrincb all good Performancif as well 

as good Judgement depends. 

190-193) LLU Pro nea propria parte, Latino nore: quod ad me 
attiner» 

394 ^ 395) LL. qoando ego. 396) L; beard , Supinuin Verbi to bear^ 
audire. bave -d (06) audivi. 397-400) LLL. nonnunquam virof 
celebrats habilttatis. 401) L.'jetnin^ ingredi ^ fociare fe inaliqoare. 
402*407) LLL. cum ifla effeminata & queribunda voce Philippics^feo 
objurgationis. 408 & 409) LL. contra Criticen. 

410&411) LL. ego re vera. 412) L« tbot^bt^ Suoinum Verbi to tldhk^ 
cogitare. bave cam Suphio ($6) cogitavi. 413) L. ipO. 414) Im^ 
perfeftum (§4) habebant. 415-418) LLL. boc in fua phantafia. 
419^ L. keepdowny impedire* 420) lltogrojp, crefcere. — ^ ($6) 
creiceni. crefcentem. 411 »424) LLL. gehium juventutis > fuorum ri- 
valium. 425^ L.per» in. 426) L.tottajt^ avertere. m ^tigC%6^ 
avertendo* nam h Ggnificat etiam m. 437-444) LLL. ipfos feorfum 
ab hoc examine & hiquifitioney aqmi oronis bona fcrlptio ( elabora* 
tio , perfe&io operis) sque^ tbtn fo tvo^f/ ac bonum judidum pen- 
det» todependj pendere. —s IS^) pendet. Ait ergo: Quod ad me attu 
netf cum nmnmquam audkem ^ff>ktata babiBtatis viros fociare inter Je effe» 
wmatas iUas £f queribundas PbUippica voces contra Griticen : ctfgitavi prafem 
&0f babere ipjbs in animo^ cre/eentem juvenum , rivaliuiht fitarumf genlumim^ 
pedire^ procut eos avertendo ab boc examine (f inju^fitiane » unde mnis bmtt 
etaboratia agjue ac benum judicium pendet. 

Bxerdtario altersb 

Foetica. 

^Homfonus, de IV Anni Tempeftatibus^ 111 Vere^ setatis aorcs bo* 
« ^ mines iu ad^mbrat: 

1 » 3 4 S ^ 7 t 

Tbm tbe glad Marmng n^d tbe gladdetfd Raee 
9 10 II 12 13 . 14 

Cf uncom^ted Men^ mr bluJVd tofee 

Ta 



AngUc^. f jf 

15 itf 17 18 '9 ^o ai 

Tb9 Slugg0ard sU^ bmatb berfacred Btm. 
^ a» as »4 25 %6 0,7 ag 

jFor ticr U^ Slumbirs gently fwrid amay^ 

%9 30 S« 3» 33 34 35 3^ 
Jnd vp tbey rofe as vigorm as Sun^ 

37 3« 39 40 4« _4» ♦ • 

Or to tbe CuUtare af tbe willing Glebep 

43 44 45 4^ 47 48 

Or to tbi sbeaiftd Tendance 4>f tbe Flockm 

i) I^Tunc a) «rticului. (Ji.) 3&4-) LL. Istuin tmme. f) L. «• 
p^rgefacere , excitare. —d {^$6) exdtahat^ excitavit. 6) articulua. 
7) L.exhilaratus. S) L. genus. 9) nota C§0 GeniiivL 10 • i)) 
LLL«incomiptonKnhointnuiri9 neque erubelcebat. L. toblup>j erube» 
fcere. — .4 ($<$) erubuit^ erubelcebat. i4)L. videre. i5)articu]ua 
( $- 1 ) cuem deinceps prstereo. 16-11) LLL. fomnicuIoTuni dormire 
iUb fuo facro radio. Titne iata aurira excitabat e famno exbUaratum ^enus 
bominum incorrufmum^ peque cum fudore fuo aogebatur videre fommcuiofimf 
qtd fdb facro fuo radio adbuc dormira. 

22 28^ LLL. NamiHorumle<^esfomni Cxp1urale,$2) lenlterev^bra- 
baat. L. to funuy fumare» vaporara. io fum away^ evaporare. — ^CS^^ 
evaporabant^ evaponninc 

29) L.Et 3i).L. ipG. |o&30 L.I0 rtfe up^ furgere, crigerefe. ro/i 
L. Prasteritum & Imperteftttm Verbi r^. furgebint 33. 36) LLL. 
ceque vigentes le IbL 

37) L.Sive. ^38^ oota f f i ) DatiyL 39) L. cultura. 40^ nota (§1) 
GenitivL ^41 & 42) LL volentis elebac. 4}) L. five. 44) nota ($ iS 
Dativi. 45 & 4^) LL. jucundum itudium. 47) nota ( $ i ) Genitivu 
48 J L. gregis. Nam leves iUorum fomm Urdter evaporab^nt^ fitrg^l^ntqua 
^omiMS nm ndnus. alacres^ quam ipfiM^ (he ad cuUuram^volentit gAa, 
five ad jucundum fid gregis ftudhan. Tum ^ poftquam poetids coloribua 
alia statis illius lures decora ^lendide illuftravit ^ in liuiic modum 
cantare pergit: 

49 50 51 5» 55 S4 ii 

But nowy wbatiir tbefe gaudy FdUa meant^ 
i6 57 58 59 60 6% 6% 

jtndtbt wUti Mmaes 2Mcb tbtyautdoeifd om^ 



M JhJiUutiofie$ 

69 «4 tfjj 6S 67 68 C^ 
Artfmmi m mnrt aniid/l ibofe iran Times^ ^ ' 

Tbofe Dregs •/ Life! in wbicb tbe kmian Mni 

77 78 79 80 81 
JJas lofi tbat Harmomfo vneffiAley 
^ «a 83 84 H5^ 8^, 87 

Whicb forms tbe Sout of Hi^pinefs: and alt 
t8 89 90 9» 92^ 51J 

Js off tbe Poife mthmr tbe PaJJions alt 

94 95 ,, 9^ 97 98^ 99 • wo 

IKive bt4r/i tbebr Munds: and lUqfm balf exiiiiEt^ 
xoi 10» 103 ro4 105 ro6 

Or impatent, er elfi approdtigy fees 

107 ro8 *' 

Tte iSiii Diforder^ 

49&fo)LL. iltfitmc rO P^^>o^^P^^ (§9) pro rpbatever^ ige- 
trigratit. L^quidquid. fsr- 55> LLL.ba afSmat» fabuls affirmarunt. 
f 6 -^ 62) LLL. £t OHididie hoi-annD particuls ^ quas illas C£>bul«) ex- 
pinxerunt. L. to iWozp,.adumbrare. to sbadomout^ expingere. — d (^6^ 
cYpingebant, fxpinrere* 
^H)^ L. foundy Suptnum Verbf tofini\^ favenire.. tfre C§f ) fimtytVer* 
bo auxiliari to bev quodcumSupinoidteriua Verbi (§7) Faflivuiii for* 

1 mat. inveniuntur^ ^-7^^ LLL.non8iiiijpliu5> iaterheecferreatempora^ 
banc fscem vicas. A tmcy qiddquid afftStata ba fabula afamarunt y (f 
candidm ilite hora ^ qu^s expinmwfA , jom non uTvemuntux inter ^err^ bac 
tempora ^ in bac faee vita.. 

tn^ 76> LLL. iir qoabumanua mimu^ 77) L. percBCus. Bas cunr Siopino 
fentParticipio ( § 6 > perdidit.. 78 * SO LLL. illtm harmoniam tam in* 
ei^icabilem , qu«.. g}) L^tofomt^ formare. ^s CS^> format. $4 

« u'^, LL. animtm felicitatis : &omne. 88) efl. (iJ^.) 89)L.fnpra* 

. barbare^ eft fupra^ lttine> incumbi;^ gravtt. 9o)L. pondus. 91) 
L.tneo»' IM bifmanuf' animus perdidit bamomam Ulam tam inexpUceHiiim, 
qua animam feliciiatii^ efficit: & omrda in eum incumbuntonera^omviM ^on^ 
dera eum gr«vant. 

y2>90LLlLcupidttatei omnes perruperunt (bave eum SupihOr CS^) 
fuos limites. '5 C $ 2 ) notapluralis numeri.. 97 « 1 05) LLL. ^ ratio du 
midiaexparte dctinfb» five imbecillis , five tliud approbtns. —ings 

. tbforpto s ($6) Veibi»approve4 io6)L.toJeo, videre» »s 0^6) 

^fidct. 



I ^ 



videt. 107& loS) LL. pravam pertorbationem. QipiditaHs mm per^ 
rupere fuof limitis: (f ratio fimif^iuUa , fioe imbecilUs , Jh^e Msd appre§ 
ians 5 pravam perturbatianem bam intu^. 

109 iio III iia 
Anger ftorms at large^ 
iij ii4"5 ii^ 117 ««8 ii> 
fFUbout an equal Caufe: and fell Revenge 

130 121 laa 133 124 iag 

Supparts tbe faUing Rage. Qofe Envy biUs 
126 127 128 1^9 130 131 13» 
f^tb venmrid Tootb: wbUe rveak unmanly Fiar$ 

133 134 «35 13« »37 138 
Bdtt rffrail FancieSf loofens every Pojper^ 
139 140 141 142 143 144 

Even Love itfelf is Bittemefs rf Soul^ 

145 h6 147 148 149 
j1 pUrfing Anguisby fimng at tbe Heart. 

150 151 iS^ 153 154 »55^ 

Hope fichsns witb Extravagance : and Grief^ 

15^ 157 «58 159 1^0 

Of JJfe impatientf into Madnefs fweUSf 
161 160, 163 1^4 165 166 167 

Or in dead Silence xpnfts tbe ipeeping Hms. 

109* itO LLL. Ira tempeflateffl ezcitat (^j, §5) late, fiiie aqiiaeaQ& 
^. ii7-i2))LLL.&crudelis Vindiaafulcit (_x,§5^ ruentem Ra« 
biem. xa^-iaS) LLL. angufta Invidia mordet C^if %6) venraat^» 
dente. i29-i38)LLL. dum debilis eflTeminatua Timor^ plenui lnfir« 
mii imiginationibus , diflblvit (_r9§5) univerfimi fuum vigorem. 
2)9- 149) LLL. Quin Amor ipfe eft ff f ) amaritiet animst, amcniua 
aogpr f lanjguena (_ i/i|g,06) in corde. jfo-157) LLL. Spes a^ro* 
tat C— /, v^) cum deliratione: & Triftitia» vitsimpatiens, inamen« 
tiafuaintumefcit (^/,§6) autinemortualifilentioperdit (— 1>$(^) 
lacrymofiia horas. 

i(J8 i<f9 17^ 171 17» 173 
Tbtfe and a thmfand mb^d Emotions mm ^ 
114 »75 «7* ^77 178 i79 »80 

Flrem ever^dHo^ff^ Fiews of Good and itt, 

..... «gf 

C Furttfd 



/ 



\ 



^*'^/ . *rP '** ««♦ '»5 

JConifd tr^nU^ varUnui vex tbe Mmd 

*n$ '^^ '88 **9 '9° *?* *>• 
*W endlefs Starm. fPTmce , inly' rmiims» gr(nBt 

193 194 »95 «9« 

Tbe fi^sb Tbwgljtf a HftUfs LKoacem , 
'97 »98 199 aoD aoi ao» aoi 

Cold , dni «wrtwg /rom our Ne^hbnu^s GooJ, 
*04 205 aotf ao7 aou ao9 aio 
Tben dark Dijgt^, and Malice vindit^^^fTHes , 

ftii aia ai3 ai4 ai5 
Snetddng Deceit , and c&ward Ft3JUarf; 
«itf ai/ ftig ai9 .^aao aai a»a 
^ &I/Z deep-rooted Hatred, levod Reproacb, 

aaj 224 415 »!»* 2*7 **8 

Comxdjhe fFiratb, and tbougbtkfs Fw^ , guick 
»39 030 »31 23a »33 a34 assas^ 

2» Deeds 0/ vUe/l Jim. Even Nature's fetf, 
»37 338 339 »40 »4«^ 

Js deemd, vindi&ive, to bave cbar^ har Cowrfu 

1^8* iSg) LLL, Hi & mille mixti Motiu plures, exfemper 7ari«ntibi]t 
IdeitBoni&Mali, formatiinfinitevarii, vexant (— S^) >nifflumnoa 
intermiila tempeftate. 

189-103^ LLL. Unde, intui putiefceni (— i«!ff , §(?) crefcit (— x, 
$6) fetantum qasErens Propenfio, foeors incuria, frigida, & aver< 
tena (—fr^, %6j a noftri vicini ($9 ) bono. 

noi-zis) LLL. Intuper clandeftinaAlienatio, &Malitiaifflpliean9 ( ^ing, 
$6) dolos , ferpens Fraudulentia , & contemptu digna Abjedio. 

m6-%31) LLL. Adextremumalte radicatum Odium, impndeni Calo- 
nnia, eonvuliionetexcitanslndignatio , &incogttans Fnror, eeler ad 
fadttoraviliffimifcopi. AdjeftivumviZeinSuperlativo (§0 definitin^. 

•3a) L. Qoin etiam. 2^4) L. Natura. 2^5) per apofbophum C $ 9 ) P^o 
it, eft. 236)L.'ipra. 237) L.todeem, exiftimare; is ab auxiliarilD £t 
Clf) &Supinum (— <*, §5) interfeconjanfla (J7) Palfivameffi. 
^mt. exi/limatur. a^S) L. ultioniscupida. 2)9)L.toclba>ce,fflUtare. 
*»bave^d (§6)muMire. 2406 241) LL. fuura curfum. Ad ver- 
bumfitransferas, conftruffiohccnafcetur-: QuinetiamNatura4p&eft, 
cxiilimatur, ultioniscvpida, mutaflelhumcurfum.' Perlegemaceom- 
modandl, dequa in CoroUario, haec prodibit fententiai j^ adeo,Na» 
iNra, ftf Mc^im0Mr, viadiStam d^wrat de fi» eurjit mutalt* 

APPEN^ 



A P P E N D I X 

De Pronundatione 

Linguas Aiiglic&r* 

^' VOIi mirari Lefior » fi Appen- i^ ^pkmiDqaeproiiiinGtatiir ue 9 

^^ dicem videris tuo mooque vel e* 

voto majorem. Labyrinthum p» j^^ ^^^i ^^« 

neinextricabilemofferthujuslingue, jfdi^f at^ghim; «diaedfc&^ 

pronmiciatio , regularum copia & efter, poft ; «fter* 

amb^tate,varietateexceptionum, oifr, fum; sm« 

perpetuarumdeniqueambagum^i* tff» ficut; es^ 

dio &labore« Conatusi^ fum If- aslf petere; 2uk^ 

teras fingulas ad leges, quam fieri €way^ weg/ fort; «WKr 

poterat, pauciflrmas revocare : ex^^ Ckfif cafiis; kiBs. 

cmplis vero , nbi res porcere vifa efl, Cternto^, cubicuhim ; tfchem&iTr 

liberaliterindttlfi^eommqueferiem, panu^ij damninn; dieemmUch^ 

qao facilius invenirl poflent , ordine IXime^ matrona ; dann. 

alpbabetico texui t ut Leftor ve} ea damruMe , danmandus $ dianniueb^k 

ij^, qu» d^deratj vel<%rteqi»« Face^ fa^es; fss^ * - 

dam iis fimilia deprebendat , nec du* glad , Istus ; glad, 

bkis & fuipenfus in lubrico incerta* Gtqfif vitrum; glfltll, 

rumreguhirumfoIodefHtuaturr In- Graeej gratia; gries^ 

otilemtnrbam illarum vocum , qus» Grammar , grammatica; grannmcr^ 

minusfreqnenteroccurrunr» dedita htdy babelnimy habebat; haedd* 

operaexclufijratusy huncipfumy to, habet;hsfr 

quemattuli) numerem fatis fiiper- tof?» habes; hmfk. 

que Lefioris patlenthun fiitigatnrumr Oiifiej feftifiatio ; hstfF, 

Eadem ne abuterer , fllo eciam ab- tavif babere ; uncfe baidb^^ habeiui 

fthiui voealinm longanim j & bre- fasv , hsving. 

viom, acbreviffiffltfumdiferimine-, La^f matrona f domiha; ledf. 

quo hidplentes ad de^erationem fMbflirf dominus;mef{erftBmiiteiv 

adigi folent, Non requirunt flti prin* Name , nomen ; namir 

dpfotamfubcUia : dehide ulcro, {rri* navat^ navalis ; nsveL 

sais elementis imbutos^ ufiif iple ad ferhapff fbrtaflfe ; perhs^r 

ftcoaditk)» deduceCr 3aUe, menfa; tcblr 



&# hftitutionts 

3. Jznldnmm (ideft^ ante /, 
poll quod fequitur alia confonahs ) 
perrspeetiamantefi) r^ t^ tb^ pro- 
nunciatur ut a. 
aUf omnes; il 
almofty ferme; aImofl:« 
jtiUari altare; altasr. 
jirtj ars; art. 
ntbwardy transverfe^ «i&ward. (Cur 

hoc^Miteris curjhis cbique diftin- 
|[uam, dicetur, ubifuoordinede 
illoagendumerit.) 

awardy condemnare; award. 

eaU , vocare ; cal. 

far , procul ; farvelfer. 

FatbeTy pater; fader. 

flagrant , flagrans ; flaegrant. 

Catdm^ hortus; gard'n. 

hariy duruS) difficitis ; hard vel hsrd. 

iorge, latus^ magnus; lardfch. 

Tarty pars; part. 

particulary fingularis; particolaer. 

Salty lal; lalt 

shally debeo;ln infniii 
pracipotm, qoae iirpronQncItCion» 
ttntom corfimefllercorf oci brev« 
fontt*. > 

Jbbey, Abbttia; «bbf« . 
^Atomey^ procurator; «Ctornf* 
Barley^ hordeom; beRrli# 



i8 



B/lUtttimes 



Ofimney, \cmlnwi trchimnL ^ 
Hmy, mel; honni. 
Mmey^ pecunia; monnL ' 

Exdpe: . 

Eye f oculud ; ei^ 
hey - day ! o gaudium I o mirum ! 

heid». * 
Keyf cjavis; kL 

29. Gantee, t, y, utdfch.^ 
Ogey cavea; ksdfch. 
cbangif permutare; tichetidrch : un- 

de c^^V,permtttatu$;tfchendrchM. 
Danger y periculum; dendfcher. 
diUgeni » diligens ; dilidfchent. 
general^ generalis; dfchenerel. 
Ge?tf&mai)9N6bili3jdoroinu5;d(chent*l- 

faien* 
Gemm^ Gemianus; Dfchermen^ 
QiM^gms; dfchei-ent. 
CyKfyj zlngara; Dfchipri. 
Ige^ j\kdexi dfchodfch. 

\609 fuggerere; fogdfcheft. 

3Q. Fotmataa finitia ingj & qvat 
t^ermanico nafcuntur , aliaque non* 
nutla, pronuhdanturttt^&j[iGer- 
mJmorum. 
^ger^ ira; enger. 
teggifig^ rogans, a*«; begging. 
l^inf incipert ; bigin. ^ 
l^er , major , a ^ , magnus ; biggen 
Bringer^ ^ttiaffert; bringen 
Dagger, pugio ; dacgger. 
eager^ acer; iger. 
J^er^ digitus ; fingen 
fargetsi oblivifci; farget. 
fargivei Ignofcere; wrgiv, 
Geer, mefx; gir. 
Ceefe^ anferes;.gif^ 
g^i ixqpetrare ; get 



gibbm^ gRibofiis; gibbos. 
giddy^ vertigioe laborans; giddi. 
Cift^ donum; gift. 
gild^ inaurare; gild. 
gird^ cingere; gerd. 
Girl^ puella; gcer]. 
give^ dare; giv. 
Hunger , fames ; honger. 
linger^ tabefcere; linger. 
longtr^ longior, Tilongi langcr. 
nmger , macer ; miger. 
fmging^ canens, zfmgi finging. 
Jlagger, titubare; fta^er. 
Jlrongery firmus, zflrongi ftranger. 
f^^g^y gloriari; fwscggen 
'J^g^j tigris; tiger. 
togetber , fimul ; tugeder. 
Singulare eft Goal , carcer ; dfdisl. 
31. C?6initiout fimplexg;infine, 
& ante^, mutum eft» exceptispau- 
dfDmis. 

alm^btyf omnipotens; almeitL 
altbougbf tametfi; zUbo» 
Borougb , arx ; boro^ 
bougbtj emptus; b&t. 
brigbt, fuigcns; breic 
coi^b^ tuffire; caf. 
Daugbter^ filia; dater. 
Del^bt , deleOatio ; dileiC 
eigbty odto; ^t. 
enougb^ fatis; inofvelenof» 
figbtj pugnare; feit« 
Fligbt^ fuga; fleit. 
jpr^tt^ terror; freit* 
Cbojlp Kpiritus; goft. . 
Heigbts altitudo: heit» 
b^by altus; hei. /^ 

Unigbj rider^; laf. 
Ligbt ^hailtiL 

Mgk 



Angika. 



Ugljt j facilis; leit. 
Neigbboitr^ vicinus; ndbor vel neben 
mgh , prope ; nei. 
nougbt^ nihil; vAl. 
Piighty ftatus ; pleie. 
Plougbf aratrum; plau. 
right, reftus; rcit. 
rougb^ afper; rof. 
Jigh^ fulpirare; feivelfeiC. 
Sightj afpefhis; feit. 
Slight^ contemptus; fleiC» 
fgugbtf quasfitus; fac. 
thoroi^by per; tboro. 
thougb, umetf^i (iK>. 
tiougbt^ cogitabam» cogitatus; tbit 
tbrojdgb\ per; t£ru. 
Tprougbt , faftus » effefttts ; hrdt. 

32. Gm&en, fiCntiQeademfylo 
laba, utm&n. 

^/»opi^kgm,apophthegma ; 2spo&biah 
arra^ny injusyocare; srrcn. 
lenign^ benignus; binin. 
eondign^ dignus; candin. 
Jeign^ fingere: fehn. 
FUgmi pituita; fl^m. 
g;nafb 9 frendere ; naefch, 
Cnatf mufca; nct. 
malign^ malignus; malin. 
Riign, TQgnvLmi xdixkf 
Signf fignum; feiQ. 
Sovereign^ Prinoepi fupremui; fov- 

verehn. 

Cum verogffi & gn non (unt in ta* 
demfyllaba^ ad rt gulam hanc noQ 
pertinenc jfjftgnatm » aflignatio ; 
vflig • Qflefchon vel nasfcb jra : BenignU 
iy^ benignitas;benig*niti: ficetiam 
Dig-nity^ fleg^maUki ig^mrance^Jlig' 
matize* In iis etiam , quc inftien 



definunt , totnmg» audJttir/ imfn^: 
impugnare; impugn: oifpugn,yoppn^' 
gnare; oppugn: repugn^ repugnare^i 
ripugn. i 

3). Gue^ gui^ utg^, gf, onuflToii. 
CaiaU^ , catalogus ; kastslag« 
GueH^ hofpes; geit. 
Guide^ duxvis; geid. > 

Guiiz^ culpa; gilt. 
Guineay monetaanglica; g&inl«* 
Plague^ peftis;:pteg. 
Twigue ^ lingua ^ tong. 

Excipiuntur: 
Jguef febris ; «gu. • • - , 

Jnguijl 9 anguftise ; senguifch. 
argue ^ arguere, qusque participiufll. 

argued; argu , argud. , '\ 

diflinguifbf diftinguere; diftinguifcb^. 
extinguijb, eztinguare; ea:tinguifcb«^ 
to^uui, languidus ; Ipnguid». 
languifby languere; l8Bn|;Qifch. 
fanguine^ fanguiQeui-; &nguintt; \ 

^4. ^'•uditurutla^gmnanidi^. 
& latinis; exceptiS) qutneqauQtvr* 
//ejr» (iisres;er. 
Herbf herba;crb. 
honefl^ honeftus; anneft. , 
Honour^ honor; annor vel anoer^ 
Houry bora; aur. 
temiitf^homilis; omb'h . t 

Humour, iodoles; jun^orvel juroer. 
Sbepberdf paftor^ opiUo; fcheperd«t 

3f . Vocalis j ut ei^ io prpQomi« 
ne/, ego; iQfyIiabisfinaIibus,quaf 
fequitur e mutum , nulla vel unict 
interpofita confonante ; in horum 
formatis; mgh &gnf & in horum 
derivatis; denique ante Id&nd. 
admirej admirari; iedmeiYt / 

D 3 'a^e. 



ifjpfref tfpirarc; afperr. 

bHndi cscus; bleind* 

Oildy proles; tfcheUd. 

irie^ clamare;crei. unde crieft^crieSf 

damas, clamat; aied, clamaba- 

mus; Crier^ clamator; crei'ft , 

crei^Sf creiM, crei.er. 
Oimey crimen; creim. 
Jiefire^ defiderium; djfefr. 
die^ motii dei. 
find^ reperire; feind. 
Fire^ ignis; fei'r. 
Hide^ cutis j heid. 
Kde , abfcondere ; hefil 
h^kj altus; hei. 
mfy^ valde; heill. 
J£ref falarium; hefn- 
J> «go; ei, 
, m/piref inrpirare; infpefr^ 
Knij genus; keind. 
hnd, benienus; keind» 
Ue , mendaciutn ; liei. 
lifii vica; Mf. niide^ mutato/in 

V, plonilii Lives , & adjeAivum 

Uvefy ^ vitalis , vividus ; leiv^s. 

leivTi. 
mUdf lenis; meild. 
Mdkd^ mens; meind. 
Uigbtp nox;neit. 
$b^e^ obftringeres obleidfch vel 

oblidfcb. 
pride^ arrogans; preid. 
requirif requirere; riquefr. 
Sidef latus^ ora; feid. 
Sigbs fu(t)irhim; &i velfeit. 
^bif afpe6tus; (eit. 
^SigHf fignum; fein. 
Jigned, fignatus; feior4 
tk, ligare; teL 



hllUutiones 



Tmej tempus; teim.^ 

tfre, fotigare ; teiV. 

ff^e^ roulicr; weif. 

ffind^ ventus; weirtd velwind. 

jpn£fc£,contorquere,defleaere; breid. 

35. Eadem vocaUs i fonat ut i no- 
ftrum initio vocum' ; in monofyllih' 
bis regula priorenon comprehenfis^ 
eorumquederivatis; ante duas vel 
plures confonantes ; ante unam etiam 
confonantemmmediovocabulo; in 
multis denique definentibus io fcf ^ 
icle^ ile, ine^ iftf iu^ ioe. 
«£h'^^ induilrius; «ftiv. 
ogU^f agilis ; flsddfchil. 
Jhrticle^ articulus; srticL 
Avariee^ avaritia ; a^vverii. 
Benepce^ beneficium; bennefia» 
bidf dicere; bid. 
big^ magnus; big. 
bigger^ raajor; bigger. 
£i/{»fcheda; bill. 
Bisbop^ Epifcopus; Biflbhop. 
Capricef animi impetus ; kaprlsL 
eaptive, captivus; ketptiv. 
Cbriftendm ^ Chrifti reli^o ; Chrh 

ftendom. 
Cbrijiianf Chriftianlis; Chriftien. 
Cbriftiankyy orbis terrtrum chriftift» 

nus; Cbriftieniti. 
Oay, civitas ; fittt 
eivUf civilis; fivviL 
(jriti€f criticus; crittik. 
diiy faciebat; did. 
D^mer f prandium ; dinner. 
DivinUyy Divinitas > Theologhj 

Diviniti. 
irihkj bibere; drink. 
ifivenj pulfus ^ compulfu^; driw^iu 

Epgine^ 



Eriginii raachfna} Indfthlnn. 
Fa%mrUtj graciofus f fsev^ric 
Gi/fj donum; gifk. 
giw, dare; giv. undegfw», datifi; 

gfw^^ dans; given, giving. 
bidden^ occultaCus ; bidden. 
Hill, mons; hill. 
binif ipfi, ipfum; him* 
te^, fuus; iiis« 

«T, fi;i£ 

/m^e^ imago; Immsdfcb. 

imaginef imaginari ; immsdfchinn. 

imitat, imicari; imicast. 

immediaUf proximuJ ; immidiaet 

immenTef immenfiia; immens. 

infious y impioa ; impios vel ifflpe}os. 

in y in ; in. 

in^deeJy revera; indid. 

vffiniu^ infinitus; infinic. 

vmocerA^ innocens; innofi^nt 

Jnterejl^ ucilitas; innfreft* 

in-toy in; intu, 

irratumal , rationia expers ; IrrftfchJO' 

neL 
<;> eft; Is. 
it^ id^ hoc^ tH fe. 
bfi, occidere; kill/ nnde JSSmng^ 

occifio; killing» 
Xsng^ Rei; King. nnde Ev^imp 

regnum ; kingdonu 
Limbj artus; limnv 
UuUy piurum; littTL 
Uve^ vivere; liv. nndt UfHngy ▼!• 

vens ; livfaig. 
JUii^dsmetprompCuariQm ;mseggcfin. 
Maiice^ maRtit; n»Uii« 
marine^ auuritimiia; maorrin* 
Mik , lac; fflflk« 
JU^^) dflikBini; miilreft. 



AigUca. 



St 



Office^ offidum; affis. 

Prince, Princep^; prfns^ 

Promi/e , promiilio ; pramis» 

ricb^ dives; ritfch. 

rife^ furgebat; ris. ejusdemquever« 

bi Participium rifeni rifen. 
Servia^ obfequium; fervis» 
ferviky fervilis; ferviL 
fick^ ssgrotus; fick. 
Sin ^ peccatum ; finm 
fincey pofteaquagi^ fins« 
Sinring^ deliftipatratio; finnflDg. 
S^er, foror; fifter» 
ptf federe; fit. 
5t^, feflio; fitting. 
JiXf lez; fix. 
Tbing^ res; ibing. 
tbink^ cogitare; tbiuk. 
tbiSf hic^nsc; dis* 
till^ donec; tilL 
treoHfe^ traftatio; tHtfs» 
Vanhy^ vanitas; vamitL 
vicious^ viCiofiis; vlfchjof* 
Vilh^ vifitatio; vifit. 
vM^ velle; wilL undejyOll^f V9- 

lens; willing. - 
TOtfc, cuili; wKR'' ^^ 

spTtr» fcripfic; hric fsrttoi^ fcri- 

ptus; hritten* 

}7. Ezcepti a Ibperioribiii dut« 
bttsregulis: 

Jifjke , admonftl» ; ledveis. ^ 
advife^ admonere; «ttteia. ^^ -^- 
.iHtfoitfiefarithmetica; srrettaetcife 
arrive^ advenire; SMrav.' ' • 
Biblti CodezDivinuai Btibl. 
j^f avis;i)(0rd, ^;'* 
mftniji^ negotlum; blfiieli. 
«««, argoci»; ksevX ^^ 

Qmktp 



Srt iiftimi(mes / 

Cbmot , cnrrus j tfchafret; Mirtb , \fiudfum ; moertJ. 

Cttidrenf, liheri, infantes; cfchildern. Mifer^ Euclio, ararus; meifen 



Cbri/i^ Chriftus; Creift. 
Grcle , circulus ; foerk'). 
tiimb^ inaltumniti; cleimr 
c(m/^ vConiirmare; canfosrmi 
Coujtn , cognatus ; coCn. 
Prfpitei concemptus; difpeit. . 
Devicey inventura; diveis. 
Devil , maliis d«mon ; div^l* 
dine, prandere; ^in. 
iivmfe^ diverfus; deivers.^ 
div&ef divinus; divein» 
Evil, malum; iv'i. 
finej bellus; &in# 
lir y abies; fcerr. i^ 

jfrm, firraus; foerm^ 
firfty primus;.fQerft. 
five^ quinque; feiv, 
i^iirt, Jocus; fltert. 
For^ifedua(<|M$bdomades; farCoit. 
Gfri, puella; goerl. 
binder^ poae. poft; binder» 
bitber , huc ; netider. : 
Jce^ ghcres; eis. 
idle^ otiofus; eidl. . • 
inclinej faiclinare; ifHsIein^ * 
u^y Hidicare; Jndeit^ 
infirm^ infirmus ; infoerm» 
Jr^igms AolviB *^ intfig. . . 
Jbroh, ferrum; eiern* ; 
Llmd, infuhr; eiHsnd. 
Jirls, infula^^ir 
^tidrid, cogqatjo;kinder(]» 
ISrky ecciqga; keerk. 
Kfeeir^i fintliter; leikweisv , 
Mediciney mediicinsL^ m«d'fifV' . 
Miney fo.dtetf:^ cunioilus ; melii% 
«niieyisieus; mm^. 



nice^ delicatus; neis. 
fizne, novem; nein. 
ninth , nonus ; neinf^. 
ordinaryy ordinarius; ardneri. 
folite , politus ; palleit. . 
Price^ pretium; preis. 
privnte, privatus; preivet. 
Regiment^ regimen; ridfchment. 
Refignation ,, voluntatis fubmiffio; ri- 

fignaefchjen vel riGgnasfchon. 
rife^ furgere; reis. undertyinB:, fuf« 

gens ; reifing. 
Sacrifice^y facrincium; fccrifeis. 
Senn^bt\ hebdomas ; fennit* 
Signal, fignum; fignel. 
Sir y dominus ; foerr. 
Sirname^ cognbmen.; fosrrnetti 
ftiUy adhuc; ftilL 
Se/r, tumultus; ftoerr. 
tbetber , illuc ; *Aedder*<^ ^ 
tbine^ tuus; dein. -. - 
tbird^ tercius; ^ioerd. 
rwr^, fitis; /ioerft. 
titb^ decimus; tei^ib. 
Tftle^ ticulus; teifl. 
twice^ bis;'tweis. 
Venfm^ ferina ; venfenf 
Virtue, virtus;.vQertju. 
Wbiky mora;liueil. 
vobillly quia; hueilflr. 
wbite^ albus; hueit. 
JVUdemefsj locus deferjtw; wfldersiefi. 
^iMonf f tfeneftra ; windo. :.., 
mndy\ ventofus ;. inrmdL : ^^ . 
fViney vinum; \f«inr; -* , ' 

3 8 . Corifonans j ut dfcb. ^lvifc, Jaco- 
bus; Dfch^ : 3i4dge,}udesi dfdKJdfidi.. 

a9-> 



AigUca. 



33 



99. ^^pronunciatnri vel omnino ancient^ antiqous ; «nfi * ent. 

filence , vel in j confonintem trans- Atxiety , anxietas^ enkfei* cti. 

eunte« ArmUSj pluralis ab .^^nfry, cxerci» 

Carriagey modusagendi ; kserredfcli. tus ; srmis. 

( veletiamkaerridfch.) jtudience^ alloquium; ftdl^ens. 

ceieflialj casleftis; felleftjeU Oient^ cliens; clei-ent. 

Marriage , matrimonium; merredfch cried y clamamus ; Oier , clamatbr ; 

vcl merridfch. a crie , clamare; crei^d , crei- er. 

P^r/uimfftf, Senatus maximus; par- Diet^ temperantia; dei-et. 

lement vel parlhnenL Flies , mufcs, a jF(y ;. flei's. 

partialj parti addiftus ; parfcbjel. juflijietb f innocentem declarat , a 

Jpeciali fiBgularis ; fpesjel. jujlify; .dtchotdtei^^etb. 

Excipitur Z>umo^,adamas;dei mon. merrier^ merrieftf Istior, IstiffimuSy 



40. Dipbthongus tsuti. 
atcbievej^ patrare; «tfchiv. 
beUevej crcdere ; biliv. 
iefiegey obfidere; bilidfch. 
Cbicf^ caput; tfchif. 
field^ campus; fild. 
fiend^ hqftis; find. 
friend^ amicus; frind. 
frLendsbip^ amicitia; frinfchip. 
Grief, faftidium, mcsror; grif. 
^ieve , gravare ; griv. 
a^g^y legittmiis; lidfcb. 
Mifcbiefy damnum; miftfcbiv. 
Piece^ pars; pis. 
pierce^ perforare; pirs. 
Priefty facerdos.; prift. : 
telieve^ releyare;. riliv* 
Sbield j fcutum ; fchild» ^ 

Siege^ (edes; Sikh. 
Tbiefj fur; rtif. 
yield , cedere;}ild. 

Inperegrinis, &aliis quibusdami ie j4hns] 'iiips^ elecmofyna; aems. 
non eft diphthongus ; illaautem, balk, dedpere; bSJui, 
quasanominibus aut verbis iny » ye^ Balm , baKamuartchlffl. 
vel ie nafcuntur > ftmum fuae ftirpis Qdf^ vituius ; cl^ 
fequuntur. caAri 5 pacare-y.ote -- 



zmerry; merri<^er, merri-eft. 
Orientj Oriens; ori« ent. 
Piety , pietas ; pei • eti velpei - iti. 
quietf quietus; quei-et. 
^'rif/ic^x fcientia; fei«ens. 
Society^ focietas; fofei • ed. 

41.. Terminatio imt ut jon , per e 
tamen adeoobfcurqm^ ut ad s'|acce- 
dat. Sed yia», tian^ xm^ utfchon 
five fcbjen. Umm ^ conjun6tio; 
junjon: 0»;4/Sm,occafio;acksfchon: 
Perfii^uMy perfuafio ; perfwxfchon: 
Co^matimf confirmatio; canfir* 
maefchon: AbtteVia^inaefchon: 
Qmnexien , connezio \ cannekfchon 
vel cannekfi:hjen. 

42. Knutxu&Mj genu; ni: 
Knigbtj Equesj neit: 
kwjv, fcn^e; noit 

43. Lmutumeftinhis: . . - 
','l>tfne; amoft.- 



r ' 



54 hjiiuaitmes 

Colotiel^ tribunusmilitum; comell. asbore y hvanl ; stfchor. 
andd ^ poceram; cud4. kjmy ante; bifort 

Fau't^ error; flt beboldf ecce; bihold. 

fblk^ popuIus;f6k. bold^ audax; bold. ^ 

hJf Ai^iAirta.^ uAc ' i^^ geftatus; bor2).;fed ^orn, na- 

tus ; bam. 
Btdlockj juvencus^ bullock. ~ 
CaJJockj toga; ksfFock. 
Cbldi firisus; cold. 



fblk^ populus; f6k. 
*5^, ditnidius; bdf. 
balve, bifariamdividere; hsv. 
Palm^ palma; pSm. 
Pfam^ Pfalmus; pf&m. 
^alnij naufea; quam. 
Salve^ unguentum; fdv. 
Jlmld y debebam ; fchudd. 
Souldier , miles; fodfcher. 

walk^ ambulare; wdk. 
jpould y voleb^m; wudd« 

44. Nfinalepoftmfitmutum. 
Autumn^ autumnus; attom< aom^ ractus) aun* 
condemn^ damnare; candaem. Foe^ hoftis; fo. 
iamYii damnare; dsm. Fofrce^ vis; fors. 
ifymy carmen fiicrum ; him» Fwtj munimentum; 
JiAemn^ lolennis; lalsnn. fro^ citro; fro. 
AddeGoverymSeitf, gubematio; gov- Globe^ globus; glob. 

verment* Gkry^ gloria ; glori. 

45. O ut noftrom o , ante e mu- go, ire ; go. 

tum , fi nuUa vel unica intercedat Gold , aurum ; gold^ 

confonans ; initio vocum; cum fi- govem^ gubernare; gaweriL 

it fyllat^am^^.inMduram, &rdu- to^ o! ho. 

iim , poft qu« nimiram alia confo* bold^ tenere;. hold. 



jbuuocHj juvencus^ bi 

CaJJockj toga; k^fFocL,, 

Cbldi firigus; cold. 

comoy venire; com. 

command^ jubere; comiDsnd. 

cmmendy commendare; commend. 

Couenantj pa6tum; cowensnt. 

covetj concupifcere; covvit. 

Cuftom^ mos; coftom. 

dt^fcj deponere; dipos. 

done^ faftus; don. 

Foe, hoftis; fo. 

Forcej vis; fors. 

Fortj munimentum; forc« 

fro, citro ; fro. 



35 



y dies Luns ; mondar. 
menfis; moviib. 
)lus; mor. 
i; no. 
ullus ; non. 
kota; not. 
notitia; notfe. 
>. 

» obediens; obidient 
bedire; obei. 
:iquus; old. 
intum; onli. 
pertus.; op'n. 

opinio; opinjon. 
iper ; ov\^er. 
poema; poem. . 
loeta; poet. 
aput; poll. 

'ontifex Romanus ; Pop. 
^ortus; port. 
o; pro, 

, propofitum; porpoi. 
:oga; rob. 
3lvere; roll. 
impellere,- fchov, 

fo. 

fnditus; fold. 
iliquis; fom. 
6ble£tamentum ; fport* 
irtoablacus; ftolnr 
conaruseft; ftrov^ 

juratus; fworn. 
fi; tho. 
per; tfcoro. 
fjgnum; tok'n. 
cebat, di£lus; told. 
e6ligal; toU. 
citare; toll. 
otus; totel. 



Voff»^ ftma; Vow. 
Wb velWbef intelidtts ; wo. 
ITolfy lupus; wolfautwulf. 
worij lucratus; won. 
Wbnder^ miraculum; wonder. 
Wordy verbum; word* 
mrk^ laborare; work. 
IForliy ffliindus; world. 
Wbrm^ vermia; wonn. 
fiwnt, geftatus; worn» 
jporfi^ pejor; wor^s. 
wrsKp^ idorare; worfchip, 
ffmhy^ dignus; worfiM. 
vm^ fdt; wot. 

4^. Ofa^einultimislyllabisante 
n & r , & aliis qulbusdam , foiiac ut # 
obfcurum , ita ut ad e accedat. 
abandon^ derelinquere ; sbbend'n, 

Damofdf virgo nbbilis; dvmTeL 
unHron^ drcumdire; inv/eir^n. 
Lejftnj inftitutio; lefTm 
Ordonance^ mandatum; ard'nens. 
Pardonj venia; perd^m- 
Patrony pfttronus; pstVn. 
Reafbn , ratio ; tiCtu 
rtiyonif^j ratiodnatio ; rifning. 
rtchmj computare; reck^n. 
Rbetoric, rhetddca; refric. 
feqfonabley temJSeftivus; fiPnebL - 
Sermon^ oratiofiicra; ferm^n. 

47. Contravelcerteextraduasre- 
^las prscedentes fonat in permul- 
tisvocabulis , quorum hsc funt uli- 
tatiora: 

Jccordypn&utni «ccard. 
bebovej decere;'bibnv. 
betrotbf mitrifflOnium promictere; 

bitroffc 



36 



hftiMimt 



Body, ccr-pus, pferfona; baddL 

botb^ smbo ; bo^fr. 
5ro:/;, jufculum; brafib. 
C/od, hora;.clack. 
0!/r<^^, fabaturdca; caffi. 
Columriy colurona; calloxDro. 
Cojvdyy comoedia; cammedK 
Comety cometes; cammet. 
Concord^ concordia; cancard. 
conftantj conftans; canftent. 
comen^contentus; canteAL Eodem- 

quemodofimilia ex c(m. 
Corriy frumentum; carn. 
Couon j got&pium; catt'iL 
Crofs^ Crux; croft. 
ife, facere; du. 
Vogj canls; da^. 
Doto/r, dolor; dallon 
dotby facit; dotb. 
drOly jocari; dralU 
JoUowj fequi; fallo. 
for^ nam; far. 
for , pro ; for. 
, forgive^ ignofcere; farglv* 
Formy forroa; ferm. 
from 9 a , ab ; fram. 
Frofl^ frigus; fraft. 
Gbojl , fpiritus ; goft. 
Godj DEUS; Gadd. 
gone^ participiumago^ ire; gan. 
grofs , cf aflus ; grofs. 
Groty fpelunca; gratt. 
bitbermofiy proximus; hedermoft. 
Holy . day , dies f^ftus ; hali - dds. 
Honour^ honor; annor feu anacr. 
Hoffe , equus ; hars. 
Hojiy caupo; hoft. 
bot y calidus ; hat. 



wr»t 



intOj in; intu. 

long^ longus; lang. 

Lord^ domitius; l.ard. 

lofei amittere; liis. 

loft , perditus; laft. 

modeftj modeftus; maddeft. 

Morning^ tempus matutinum , mane; 

marning. 
morro^^ cras^ mane; marro. 
moft^ valde; moft. 
mtivey movere; muv. 
Mylordy Vir Uluftriilimua ;^ Milard. 
nor^ neque; nar* 
noty non; .nat. 
OHiviony oblivio; ablivjon. 
Obftackj obftaculum; abftsk'L 
Occaftonj occafio; akksfchon. 
occuUy occultus; accolt. 
ccctqjyy occupare; akkiupei. 
pfy articulus Genitivi ; af. Si fequi^ 
turconfonans, in quotidiano fer* 
tnonefomittitur. oftbeheftf opti- 
mi^ deoptimo; a dtbeft, pro, 
af di beft. out of Towny exLra ur- 
bem ; aut a taun , pro , aut alFtaun. 
Sic etiam dicitur: FuU of Grif^ 
plenusmoerore; fuU agrifl 
cfy ouficaf. 
Jencty offenfa; afTens. 
fer, ofFerre; affer. 

'coy officium; affis. 
ofty oftenj fspe; afc^ s^n.' 
on, ouf :c. an. 
onre, aiiquando^ vona. 
my unus; vann. 
operatOy efficere; appersC 
or, vel; ar. 

Oracle , oraculum ; arskl. 
Ordery mandatum; arder. 



Ox, 



/ 



Ojc, bo$; 9tCB. 
poffibley poflibilis ; paffibl. 
Po/l , veredi , curfores J poft. 
Propbet^ prophetes; praffet* 
prove^ probare; pruv. 
Rock^ rupes; rack. 
Rme, Roma; Ruro. 
rojl , torrere ; roft. 
fcorcb^ torrere; fcartfch# 
Shoe^ calceus; fchu. 
Sbort y brevis ; fchart« 
foftj moUis; faft* 
Sorij filius ; fon. 
Sorty genus; fart. 
Jlop^ Oftere; flap. 
Storm, procella; ftarm* 



^Anglu:^^ 



cloatbf veftlrc;clot&t^ 
Coat 9 togzi cot. 
\ onerarc: lod. 



n 



txcipebroad, , ^._, ^,,^^ 

' & abroady foris; a:brad. 
' ^ Oe ut i. Oeconomy , osconomJi; 
Non eft diphthongus ia 
percgrinis & derivatia. 



49. ueuci. ueconomy^ oscononi 
ican'mi. Non eft diphthongua 
quibusdam pcrcgrinis & derivatia. 
jtHoes^ aloe; sllo-cs. 
Doer^ patrator,arfo,facere; du er. 
Coer^ ambulator, ago, ire; go-cr. 
Mpbatfeever^ quidlibct; huat-fo-ev« 



Jlop^ Ofterc; flap. 

Storm, procella; ftarm. 

ftror^f vMdusi ftrang. 

tbro^ per; tbru. 

to 9 nota Dativi, & Infinltivi; tu. 

t^etber^ fimul; cugeder. 

'Rrcb, faxj tartfch. 

todj torrere; taftveltoft. 

Tratbf fidea ; tral^. 

tmy duo; tu. 

widtrmji 9 infimus ; ondermoft. 

undOf dcflruere; ondu. 

unto j nou Dativi , & Infinitivi ; ontu. 

Vobme^ volumen; vallom. 

i^mofly fupremus; opermofl:. 

wbo, qui; hu. 

wbom 9 quem ; hum» 

v>hofe9 cujus; hus. 

Tpoe^ matrimoniiimcontraherc;wu. 

Womm^ femina; wumen. fFmm^ 

femins; wiminvelwim'n« 
xprong , 6alfus ; hrang. 
vfrotb y irritatos ; hwb* 

4%. Oa ut o. 
approub^ acccdercj 
£^i lembus; bot. 



x/o^ 9 paLr<ii.ur y^aOf lacere ; C 

Coer^ ambulator, ago, ire; g 
wbatfeever^ quidlibct; huat-fo-e^ 

ver. Sic &cetera in foever. 
^boever^ quicunque; hu-evver. 

50. Oi& oy ut aei vel oei. 



«^ioever, quicunque; hu-evvc 

50. Oi& oy ut aei vel oei. 
iivou^, fefubducere; asvvadd. 
Cboice^ cledio; tfcheis. 
deflroy^ deftruerg; diftrsRL 
employf uti ; implsi. 
Oilf oleum; apU. 
toU, laborare; ta^il. 

Oi non cft diphthongus in pcrcgri* 
nis & derivatis. beroic , heroicus ; 
hero • ik vel hiro - ik : Jioic , ftoicus ; 
fto-ik: doing^ faciens, zdof du« 
ing: going^ vadcns, tgoj go-ii^ 

51. 0$ ut u. 
aJoqff procul ; aDlluf. 
goody bonus; gud. 
Moonj luna; mun. 
poor^ paupcr ; pur. 
too^ etiam, nimis; ta. 

Excipe haec , in quibotM eft Oi 
Bloodf fanguis; blodd. 
Doorf poru; dor. 

rotb y irritatos; }mtb. Flood^ fiuftus; flodd. 

48. Oa ut o. Floorf pavimentum; flor. 

>prouby acccderc; sepprotich# ' forfootby profe£to; farfo^i^. 

loatf lembus; bot. £ j JUoorj 



OmTf coior; coior. 
Gmrdge, roi>ur animi ; cc 
Cmier, curfor; corrier. 
Cbur/e^ curfus; cors. 
Owrt^ regia; cort. 
DifcMSy fermo ; difcprs. 
iubwds y dubius; dubi^s. 
Erraiuri error; error. 
JRnKMir, favor; favor. 
fi0iirifbf flortre ; florifch» 
four 9 quatuor ; for. 
lahrious j laboriofus; Isbborios. 
myrifbj nutrire; norifdi. 
cdious 3 odiofus ; odios. 
Ji^mms commorari; fodfchom. 
Smdf anima; Cqh 
vgriousy varius; vsrios. 

f 4* A duabui reguUs prccedenti- 
busabeunt, qusfequuntur: 
accouter, veftire ; sccuten 
fiUbougby etC; iltbo. 
Bloudj fanguis ; blodd. 



yow^f juvenilis; jong. 
your , vefter ; jur. 
Touibj juventus; }\itb. 

SS* Ow plerumque ut 
oZbw, tribuere; aBllaii, 
Flowery flos; flau^r. 
bow 3 quomodo; hau. 
fiow^ nuncy jam; nau. 
Powtr^ poteftaai pauer. 



ao. 



Exdpe: 



Angtke. 



^f 



Ezcipe: 
, infra; bilo. 
n^ inficiari; diilbn. 
fluere ; flo. 
I, fequi; fallo. 
, crefcerc; gro. 
>, ftndum facere; hallo. 
I fcire; no. 

'l^dge , cognitio ; nalledfcb* 
profbndua; lo. 
wj cras^ mkne; marto. 
debito teneri ; 6. 
proprius; fateri; on« 
9 oflendere; fcho. 
tardus; flo. 
cuftodire; fto. 
, conjicere ; r^ro. 
df erga, verfus; toward. 
. P inter m & t , ac initio grar- 
m aliquot j mutum eft. m^i , 
us ; emti : umf^ , tentare ; temt: 
t, Pfalmu8;SdmveIP(&m. Ad« 
\ceipt y chirographum de tccepto; 

. Pb pleramque utf: nifi in 
fyllabas diducendum fit. PUJo- 
, Philofophia; filalfofi: Epi^ 
epitapbium ; epitcfT: Triumpb^ 
iphus; treiomf: t^-bddf fu- 
are ; bp - hold : Sbep - berd , opi- 
fcheperd. 

;. Qu in gallicis plerumque ut q 
i; alioqui more latinorum au* 
'. conquefy expugnare; canker: 
fuerade , perfonatorum conven* 
markersed. At QuaUtyf quali- 
kwaliti: quick^ vivens;kwick: 
lion, qusftio ; kwefljon vel 
ftjen: quah , Cremere ; kw«k: 



jpdtf liber; kwit: qmay dicebac; 
kwotib. 

59. itmutumeftinhispaucttli^ 
£brfb , fumus ; ha^fch. 
Harsla^ vifcera; hsrfTIet 
Marlboraugbj urbs; Malborro. 
Marfb^ humus paludofa; msfch. 
Parlour^ locus alloquii ; pslor. 
Partridge^ perdiz; pstridfch. 
Purfe^ marfupium; pols. 

60. 5 durum fit initio &fine9 iil 
medio lutem tum , cum pf scedit aut 
fequitur confonantem. Prontticia* 
tur utfchanteu,i/e,(a\ & iyllabas fins- 
leseatef eouss ia^iafm ^icfi^ ient yierp 
im. Sugar , faccharum ; fchugger : 
prefume^ opinari; prefchjum : Jicre ^ 
fecurus; fchur: j&e , rogare; fcho 
vel fu ; SuU > libellus fupplex ; fchut ; 
naufeaUf naufeare ; nafchjst : Erm 
tbujiajm , enthufiafmus ; em^^ufchiafrir : 
tranjmt » tranfiens ; trsnfchjentt 
PaJJsm »animi perturbatio; pcfrchont 
Pe^imj pecunia annua ; pehfchon» 

6u S mutum eft in Island , Isle , 
infula, & Vifcount , Vicecomes fea 
Burggravius; eilxnd,eil, veicaunt. 

62. Scb uC fk : ScboA , fchola; 
i}L\i\. fcboclar ^ literatus;fkaller. At 
Scbtfm^ fchifma; fifm:/c&eittte,fche- 
da; fidduIU 

6%. 5iutfch. Fifbj plTcis; fifch: 
FUfb^ caro; flefch: fbaU^ debeo; 
fchall:/be, ipfa; fchiii . 

64. Tante m , etm , musy ut tfch. 
an^ttousf cupidus; cov^tfchjos: fe- 
A^etff,formofus;biutfcbjos: rigbteouSf 
juftus ; reitfcbjos : virtuous^ virtute 
prcditus; vertfcbjos* 

6f. r 



31 

Moor, Maaras^ Mor. 

52. Ou frequentius ut aa« 
cbout, drca; sbaut. 
mfoimdy pudoreafficere;canfaand 
Cmicil^ fenatiis ; caunfil. 
JFoiSntamf fons; faunlfn. 
(Sm. podagra; gaut. 



hftUutUmes 



baugbt^ enptus; b&t. 

Irraugbtj allatus^ brdt. 

cmddy poteram; cudd«. 

Coi^ntryj regio; contri. 

Cauple^ par^ duo; cop[l. 

CmJJinj cognatus; cpu^n. 

iouble^ ddplex; dobl. 

enougby fatis; inofvelenof. ' 

Floud y fluaus; flodd. 

, ^., — , /««*t, pugnatum; fdt. 

ottf , ex ; aut. foul, iramundus; fliul; 

ixnUxMtf fine; wi^kut. fourty^ quadraginta; ftrd. 

53.. Eadem diphtbongusotiantei, Houry bora; aur. 
anter» maxime finale, &anteifi- mugbty nihil; nat. 
nale« plerumquefonatuto. wgbt^ debebat; aliqoid; ftt. 

our 9 noiler; aur. 

fbmddy debebams fchudd. 

fougtiy qusEffitus; fdt. 

tborougb, per; t&oro« 

ti)ougbf tametfi; tbo. 

tbougbtj cogitabam; it 



j^ountam, tons; taun 
Qm. podagra; gaui 
Aoti/e,.domus; baus. 
Mountam^ mqns; maunfn 
Moutby osy oris; mzvub. 
ottf , ex ; aut. 



jj"-—- '— "— - — g — _^^^ —, — ,^ 

anter» maxime finale , & antei fi- 

nale , plerumque fonat ut o. 

Bebawmry modus age&di ; bibsevjor 

Candowr^ candor; kasndor. 

CWofir, color; color. 

cWdSe, roburanimi; corrsedfcb. 

Cmiery curfor; corrier. 

Onurfey curfus; cors* 

Cmfi regia; cort. 

Difcwrsj fermo ; difcprs. 

AiMoftf ,^ubius; dubi^. 

Errouri error; error. 

Favourj fevor; favor. 

fimrifb^ florere ; florifch» 

fowr 9 quatuor ; for. 

lahariaus j laboriofus; Isbborios. 

nourifbj nutrire; norifdi. 

odious 3 odiofus ; odios. 

fi^oumf commorari; fodfchom. 

Soulj amma; fpL 

variousy varius; vsrios. 

f 4* A duabus reguUs prsecedenti- 
busabeunt, quasfequuntur: 
accouter, veftire ; asccuter. 
aUbougby etfi; iltbo. 
Mloudj fanguis; blodd. 



tbougbf umetu; tbo. 
tbougbtj cogitabam; ibiU 
tbrougb, per; tbrU. 
toucbf tangere; totfcb. 
tougbj durqs; toff^. 
Trouble^ perturbatio; trobl. 
Troup j cohors; trup. 
vmU^ volebam; wudd. 
mrougbtj laboratum; hrit. 
you , vos ; ju. 
your^f juvenilis; jong. 
your , vefter ; jur. 
Toutkj juventus; ]\itb. 

5S* Ojp plerumque ut ao. 
oZbw, tribuere; aellau. 
Flowerj flos; flau^r. 
bow y quomodo; hau. 
nowj nuncy jam; nau. 
Power^ poteftasi pauer. 



Exdpe: 



'J^Vca. 



currere; ronti. 
claudere; fchott. 
, fubditus; fobdfche& 
3 9 brevis; focfin&. 
fol; fonn. 

ft^ opprimere; foppreft. 
Ccy obruere; forpreis. 
, fufpeftus; fofpeft« 
ipb^ triumphus: treiomf- 
deformis; oggli. 
u^ ultimus; oltimst. 
^le^ inhabilis; on-«b'l« 
woidahle , inevitabilil ; on- 
sideb'1. 
j fub; onder. 
nf; op. 

U» fuftentare; op-hold. 
auf ; oppan. 

w/f , feu opermo/i , fupremui; 
tmnott. 

urgere; ordfch. 
Q$, nobis; os. 
, injufte occupare ; juforp. 
, eztremus ; ottmofL 
Alibi ut u nollrum fonat. 
, liber, fine conditione ; sb* 
jt. 

alludere; «llud. 
, beftia; brut. 
de^ certaveritas; fertitud. 
f, ducere; candus. 
*9 excludere; exclud. 
le, forcuna; fartun. 
dde, gratus animus ; greetitud. 
citiiara: lut. 
rudis; rud. 

ide, ferVitus; fervitud. 
, ftacutum; fta:tut. 
A di£us reguiis dcclinant hsc : 



eiccrui^ accrefeere; aweriL 
aaual^ exiftens; «fiueL 
jfdvenkere^ cafus; 8(dventer. 
jfffluence^ copii; 8Bfiaueni« 
bluey catruleua; blu. 
BuUy taurui ; buU. 
bury, fepelire; bflerri. 
BulfMfs^ negotium; bUfiieft. 
bufy^ occupatus; biffi. ^ 

Cenfure^ cenfura: fenfer. 
Cer&ury^ centuria ; fenturi. 
Clulier^ copia; dofter. 
Corgtfhtre^ conjeOun; candfche^ker. 
cmtmue, conUnuare; cantinu. 
Creatme^ rescreata; criter. 
Due , debitum ; du. 
Dutyj olficium; dud. 
fabulous^ fabulofua; fshttloi. 
Failure^ error; faeler. 
frugalf flrugalis ; fin^L 
fuU^ plenus; full. ucque omnia e% 

eocompolita» utfaitbfuU^car^ua^ 

nxnlJuUj &c. 
indue^ donare; indo. 
Mea/Ure^ menfura ; miflbr. 
Mmef particuli hora» ; ininnit. 
Natwre^ natura ; nster. 
FUafure , obleftatio ; plcfcher. 
puU , trabere ; puU. 
pmdfb^ punire; ponifeh. 




pufbi pellere; pufca 

Rm 9 ruina ; ruin. 

Scripturcj fcripturi; foiptlcher. 

Statuef flatua; ftastu. 

Study j ftudium ; ftoddi. 

fybdue , fubjicere ; fobdu. 

trtii. verus: tru. 



mdue , lUDjicere ; lOD 
true^ verus; tru.. 
Truib^ veritas; trutib. 
F 



V:il:.e^ 



4« 



h/UMiifiiS 



yabiBj feftimtrc; vsllu. 
FMure , cafijsj venter. 
yirtue, virtus; voertju. 
ufualy ulitatus; jurud. 

72. Confonansv, nonutf, mo- 
re Germanorum ; fed ut apud Gal- 
los aliosque, fono inter f & noftrum 
anglicumqueipmedio« vain, vanus; 
vein ^ vena ; ut in gallico vo^ & 
veim. 

7^ Pr8cedenteg,fttintse. Guari^ 
y cuftodia; gsrrd: Guaranue ^ vas, 
pra^s; gsrentL Sed Langui^ef ]in* 
gua; lenpuaedfch. 

74. Dipbthongus ttf pofti, Cy d^ 
uti; poft/, r,/, utiL icitM.5 «di- 
Jicare; bild: Oradty drcoitus; ler- 
kit : Cmiuit^ duftus ; condit« At 
Jmce^ fuccus; dfchus: jSrujy^, con« 
tuflo; brus: Bruit^ fruftus; frut: 
Recruit , fupplementum ; ricrut : 
Suil^ libellus flipplez; Ibhut. De 
fyllabis gui&qui nihil no vi hic dicen- 
dum occurrit. In peregrinis quibus- 
damianoneftdiphthongus. Grattatyj 
donum gratuitom ; grstju • iti : ^p 
fant , potens ; pju-iflenc: Jtfuitj Je« 
fuiU;Dfchefu-it 

7f' Diphthongus iry ut ef. buy , 
emere; bei: /^uyer^emptor; bei-er. 

76. ^mutum eft ante r , & in ali- 
quotaliis fequentibns. 
jhfwer , refponfum ; anfer* 
aukipardy ineptus; ^serd. 
amyj curvus; «rrei. 
frowardy faftidiofus ; frowd* 
Houfmfey^conomxde pra5pofita;hoffif. 
fmib-y j reipirationem impediens; 

foltrj. 



S^oims defeftio atiimi; (aun. ' 

Sipordj gladius; ford. 

tm^ duo; tu» 

Wrathj ira; hrati« 

Wreckj naufragium ; hreck. 

tvritey icribere; hreit. 

fVrongy injuftitia; hrang. 

77. jyb ut hu. 
whaitj quody quid; hudt. 
vsbm^ quando; hu6n. 
wiere^ ubi; hua^r. 
wlicby qui ; huitfch. ^ 

mio^ qui; hu. 
ixbck^ totus; huolvelhoL 
wby^ qnare; huei. 

7g. X in finalibus xim & ^aaus uC 
kfch. On^xion, tempenmentum 
corporis; complekichon : anximiSj 
anxiua; senkfthjos. 

79. 7" ut ei |in fine monoiyllabo- 
rum , ac deiinentium in ^ & pty, 
omnibusque aliis finalibus tonids; 
& ante e finale mutum , nulla veluna 
tantum interpofita confonante. 
Afry, fitiens; (tdrei. , 
ampltfyf amplificare; snnpIifeL 
(^ly^ applicare; aepplei. 
awryj curvus; crreL 
bely^ mendadofallere; bilei» 
bjlf per; bei. 

certify , demonftrare ; fertifd» 
Cbylej cbytus; keil. 
compfyy cedere; carapld. 
cry, cryey damare; crd. 
dmy » negare ; dinei. 
defcryy detegere; difcrd. 
dye^ mori; dd. 
edifyj sdificare; edtfei. 
efpy^ ezplorare; ifpd. 



f 



r 



AngUciL 



43 



fhfj volare; flef. 

/brri/y, cominunire; fartifeL 

graiify^ gratificarij graBtifel. 

fye , jacere ; leL 

-Lyre, lyraj leir. 

tny^ meua; mei; in femone vulgt- 

ri, mu 
^cupy^ occopare; akkjapei. 
Outcryy exclamatio» anp^; autcrd. 
purify^ purgare; pjurifei. 
rtply , refpondere; ripiei. 
fiy^ cautus; fchei. 
fly^ aftutus; fiei. 
fpyj explorare; fpei. 
fiippty^ (bpplere; fopplei. 
tby , tuuf ; dei. 
Tbym^ tfiymnm; tteim. 
try» experimentum capere; trei. 
'lyp^f typus; tcip. 
irJry^quare; buei. 
wrf ) curvtts ; brd. 

%o. In aliiSf nominatim in pleris- 
que perttrinis , utl. 
.iftfi&y, habilitas; asbbiliti. 
icclmfmij comiuri; eccompeni. 
inf^ry^ iratos; engri. 
h^> fepelire; bcerri. 
idrry , docere ; kserri. 
an^my^ focietu; campeni. 
Citi/fpaBncy j snnulatio; camp*tenfi. 
dmlyy quotidianus ; dsli. & fimilia 

Adjeftivain ty. 
ddOy^ nugari; dsdlL 



JEfey/*, Aefiyptus; IdfcBipt. 
Aacjy, invidere; envi. 
ivery , quivis ; ew*ri. 
fdncyf imaginaH; fjbnfi. 
bimblyf humiliter; ombli. 
birry , properare; horri. 
Hypocrifyj fimulatio; hippacrifi. 
Lilertyy Ubertas; liberd. 
mdrry , matrlmonium inire ; merrL 
ilCSiry^ moneta; monni. 
fhyCicaly phyficus; fifikel. 
prtjentlyy ftatim; prefentli. Sic&alia 

Adverbiain/y. 
pr^ y el»ans ; prittL 

irridere; rsellL 

triftis; fiuri. 

foedare; follL 

fflorari; tsrrL 

variare; vmi. 

profedo; verrf^ 
Excipe Tyranty tyrannus;teirent: 
tyramryy tyrannis; teirennL 

8 r . Tinitio ante vocales eft j con* 
fonans. 2^ar|annus; jir: yw^ ve- 
fter ; jur. 

%%. Zxtts. ZepbyTp Zephjrrus; fiu 
fir:.^<9;^2^90bruere;fbrpreis. Ter- 
nioatiosffr, utlenefcbjer. Glazkr^ 
vitriarius; glsfchjer. 

83. SGppifiimeconfonanteseupho- 
nisegratia in finevocisautinter duat 
vocales geminantur. quod plurioui' . 
ex allatis exemplis oftenduntt 



f^ry, 

jnuyf 

tdrryj 
vdry^ 
very. 



Fa 



EXEM. 



44 hftitmims 

E X E M P L U M, 

ex I^. V Telemachi. 

nrHe firfi Que/lim wasjiphicb ofall Men m moft fne. Smt m» 

^ DsfoerftqueftjonCqueftjen^waB^hui^fcbafa] men ser moft fri. Som an- 
J^trdj 't rm a Kitigy wbo bad an abfolute Power over bis PtopU 9 ani 
ferd, 't was a King, ha h&dd^ sbfoluC pauerovver bis PipM, end(en) 
bad conquer'd dU bis Enemies. Otbers maintain'dy tbaft jpos a Manf 'vobo 
hsddcankerd al his ennemi's. Oders mentcndy det'twas a mo^n, hu 
bdd fufficient Ricbes to gratify all bis Defires. Otbers faid ^ 't ivis a Mar^ 
hsddfoiiifientritfcbistugra^titeidl his difei'rs. Oders Jsd j 't was a marn» 
Vibo being never marrydj travelPd all bis Life-time tbrough divers CountrieSf 
hu bi-ingnevvermerrid| trsvelld al his leif-teim tbrn deivers contri^s, 
mtbout being ever /iMe£t to^tbeLawsof any Nation. Otbers 

witb^ut bi-ing ewer fobdfcheA tu di l^ af atnni nsfchonCnsfchjen).Oders 
fancied , tbat it was a Barbarian , "sobo livifig upon Hunting jin tbe midft 
fenfid^det it was is Berberien, hu living oppan honting In di midft 
af tbeWoods^^mas independent vpm any Governmentf and . fubjeSt 
af(a) di wuds , was indipendent oppan aenni gowerment , end(en)fobdfcheft 
to no Mamer ef Wmtm Otbers tbougkf it was a Mm newly made free^ 
tuno menner af(a) want. Oders tMt, it was et ma;n njuli masd fri, 
n»bo y coming mst of a rigeurous Servitude^ if^o^d more tbm any otber tbe 
hu > coming aut af a rigoros fervitud , indfchcid mor dsn snni oder di 
Sss^ets of Liberty. Otbers , at laft^ ventw^d to fay f tbat it ipas a 
fwits af(a) liberti. Oders, etlaft(left)venterd tu Vs , det it was a 
dying Mm ^ beeau/i Deatb freed Um from all Trouhks » md aU Mm put 
deiingmsen, bicds ^etb fri*d him fram iX trob*is> end di menpotc 

U%etber bad no Umgir any Power over bim Tbe nufi free tf 

tugeder ha^dd nolangera^nnipauerowerhim Di moitfri-af 

022 ilibi, anTwef^d /f is be wbo cm hefree evm m SdrvUude itfelf: in tpbat 
H men, aoferd el, is hi hu ksen bi fri Ivn in fervitud itfelf: in huit 
Conditim ar Country foever a Mm. be^ be is moft free^ v)bm 

cand]fchon(c8hdi(chjen)arcontrifo-evvenam8?n bi, hi iamoft fri, hnin 
he fears tbe GodSj and nme bui them; in fhort^ that Mmis tndy free^ 
hi iirs di Gadds,end(en)nonnbotdem;in fchart^ det msn is truli fri, 
ivbo , defingag^d from all Manner rf Euar , or anxious Defire^ is 
hu, difinga;d^*dfram il menneraf(a) fir , *ir snkfchjos difei'r , i$ 
fubject to ibe Gods md bis ReaTm onh. 
fobdfcheAtu dt Caddsend(en) liis rira onli. 

Hoc 



Hoc eft: 



45 



Primt qusftio erat , auinam oronium bominmn eflent maxime liberf. 
Rerpondebint aliqui , efle Regem, qui fuprema poteflate fuo populo im- 
perec , hoftibua omnibus fuperatis. Alil afl%rerabant , libcrrimum efle 
hommem » cuiTatisopum Tuppetat , unde omnia fiia defl Jeria ezpleat! Alii 
ajebant, eumefle, qui nunquam matrimonio a IriAus , per omnem vitam 
peregrinetur 5 diverfts oras circumiens, nequetamen ullius gei\tis legibus 
fubjeftus. Erant qui fomniarent , liberrimum efle barbarum , aui media 
inter nemora venatione fola vivens , nec ab ullius imperio penaeat, nec 
genusullume^eftatis fentiat. Quibusdam vifum » efle hominem nuper in 
fibertatem emifiam , qui gravi iervitute egrefllis 9 plusquam alius quicun- 
que libertatis dulcedine perfruatur. NonnuIH denique eo delapG funt , ut 
dicereittf liberrimumeflehominem morientem: quandoquidem mors om- 
nibuseumperturbationibusexpcdit, nec homines omnes jun£la opera ul« 

lam jam dehinc potefiatem exercere in eum queunt L^berrimus 

hominumomnium, refpondi ego (Telemachus), ille eft, qui liber ma« 

nere vel to tpfa fervitute potefi: qaoCunque in fl:atu aut loco fuerit , liber* 

rimus homo e(l,f) Deostimeat^necquenquam praeterea: verbo, is ve- 

re liber eft , qui omni genere timoris & anxii defiderii abjefto ^ 

tantummodoDiis&fuaeratibnlfubje6tuseft. *^ - 




F3 



INSTI- 



.V 



I NST I TUT lO N E S 

LINGUiE GERMANICiE. 



l.LlterarufflGermanlcaruin in libris baec eft fomia & v!s: 



a 4 b c t> c 
a c b c d e j 

® « U Ue QJ 
f«$ t u fl t> 
f s iT C Q i V 



5®^3««®igiOOe^Q«K 

rd^i)Mmnoip<|r 

ghifklmnooepqr 

» jp p I 
w X y z 



l>tr, 



s. Articulos, nominibus prcponi folitos, triplex e(t; maicalinui 
femininus titt neutrius generis ^, Ejus haec eft dedinatio: 



Cm. 
J)at. 



MofL 
Det 
be« 
bem 



Sinffderis» 

Fem, 

Die 

ber 



Neut. 
ta$ 
M 
bem 



Pluralis. 
Onifuum generum» 
t)ie 

ber (beren) 
feen (benen) 
tit 



jjccuf. Dcn 

Vocativus Germanoruin femper eft idem cumNominativo^ & Ab- 
litiviis cum Dativo : quapropter a me omittuntur. 

3. De nominum declinatioiubus inter ipfosGermani» populos non 
omnfaio convenit, provinciis aliis alii feftantibuf. Ad intelligendum & 
cxplicandum fatis erit » tabellafn hanc iutaeri , in qua per lineam transver- 
iam ( — ) fignifico nomen ipfiim > qualc in Leiico occurrit> nondum uUo 

additafflento mutatumi 

.1 ■■•■ ■ 



Ceru ~/ 
Dat. — / 
j§c(uf. — / 



i, tif en/en^/(«djeft. er) 
c/ en / (adjef^. em/ er) 
fn(adjea.eO 



PbtrcMs. 

^,t, en/H/er 
— /e,en/n,er 
n,en, ernfeuereit 
— ,C/cn, n, er 



Nota 



Jkfiitutuifiis Gtffiutfdc^m 4/ 

Nota^tif/eff. quam parenthefi incluram vfdes^ indido eft, eam ter- 
lationem (blis adje£tivis combetere.,. Prsterea vocales 0/ 0/ tl/ fepe 
durali mutantur in d/6/ d« JOtr 0)lfanil/ t«r; Ne ^^nneC/ vM: botf 
itf, /oBwii,- betf Q5lattetf , /ofii ,- t>ie gwdtfer / foiui: Do« ®uf/ *wwmj 
@utetn/vel, utaliimalnnt, bemn@tltecen> bms: gcep/ ly^^imit 
pCC (Se&u(t)/ magnacumpatientiai in gr0^em«t>undeC/ mmagnafame. 

4. A^djeGdvzy cumvelnullus articulus, velarticulusunitatif (eiiv 
/ ein/ unusy unaj wam) eapra^edit, mafcQlinum formanc in eC/ fe«» 
linum in t, neutrum in tt. Cum autem ante (e habent articulum beC/ 
t^Otf / omnia genera in c exeunL 5^lug/ <ra^ ; ftudfC TKtith^prudens 
tlium ; ein f (ugec S^ann / vir prudm i eine nuge Scau / pmdms matrwia i 
f(ude/ bie fluQt, tai fiuge/ btc^bac^ bocprudem. Deinceps ordixMuiam 
linationem (§ 3) fequuntur. 

^. Tam adjeftiva, quam adverbia, in comparativo afclfcnnt ec vel 
In fuperlativo efi auc (l/ vel etiam if{; ec O/ 0/ U/ mutant in d . 6, d/ 
jftiSf potens; mWgtt, potentiori mWsff/ UtmMsfitfpotentiffnnus: 
)/ longus; (dngeC/ lingiori (dndfl/ bcn(4nafien/ lengiffmum: gef(i)WinD/ 
; flefci^win&ec/atmf. 

^. Verborum conjugatio efl: una tantum , quss verbis aniiliarlbua 
usfuftentatur; i)aben/ibaAsre;fe9n/e/^> toectxn/ ejfe. 

7. Conjugatio Verbi ^em 

Ego, idi. Tu, btt« IUe, er# Nos, ttir* Vos» i^t. nii, fle» 

»t.Pnsfen8. ^6e/ ^ofi/ (at: (a6ett/ Me(/ Mett» 

babeo» babes, babet: habemus* htbeds» habenu 

apeifeaum. ^ottc/ ^atfeft/ ^tte: %atUu^ (attet/ (atteit» 

habebam» habebas, habebat: habebamus» habebatis» habAant^ 

neteritum. ^abt ge^a^t/ ^afl dt^U W it^oM: ^fku itffaHi ^aUt fl. (aften geMt» 
habui, habui(ti> habuit: habuimuSf habuiftist habuerunt* 

iusquamperfea.^atte^ (atteflg. (atteai^afit: ^attettg. ^attetg. ^aftnigeMC» 

habueram» habueras» habiierat: habueramus, habuerati^t habttetant. 

iturum. «^erbe baben/ tDirff (• »irb ^en: toerben f^ahtn, nttbtt f^obm, vonbtUr f>ahiu^ ■, 
habebo, habebis, kabd)it: habebimust babebitisf babebunt. 

rradvus. (abet ^bet» • ' 

babe: * babete» 



Gon- 



4S ii/lituthm 

Ego» Id^. Tu, bu« Ille, er* Nos, foh. Vos, i^r. Illi> jle« 
Coquna. Pheftns. ^obt, ^btfl, f^: ^n, Mct/ Mnu 
htbeain, habeas» htbett: htbeamua» habeadsb habcant, 

haptiMLh ^Utf Wttft, ^: ^tfftt/ (ittet/ ^em 
haberem, haberet, habcret: haberemua, habereds, haberent. 

kaptsMLTlfi^itnmktbt,^.toix!btfl,^.f»&tbt: ^btnp&tbtnib^toht^tt,^ n^&tbtn, 
htbkums tttem, h. eifes , hab. eflet : habituri eflemua» h. eOetis, h. eflcnt. 

^netcritmn. i^bt^bt,8.%aU^,i.f^aU: itffaUb^btn, ^.b^btt, it\)abtbabm, 
habuerim» habueris, habuerit: habuerirous, habueritls, habuerint. 

Ptaisqttamp.L itbabtbittt,8Mttt(l,8.f>ittt:i^abtbitttn,s.ffitHt,9tbabtbittttL 
habuiflcm ; habuifles , habuifiet : habuiflemus» habuifletis , habuiflent. 
tHJLti^nbtstf^bt b^btn,toitbtfli. ^.t»iirbes.6.n>&rben 9.ft.mftrbef 0.(.n)&rbett g^. 
habiturus fuiflem, h.fuifle5,h. fiiiflet: habituri fuiflemus,h. fuifletis>hiuiflem. 

Fttturttml. |abettmert>ef^.toerbef{/^n)erbe: ^a6enmerben/^.n>erbet/^merben* 
. habiturus fim, habiturus fis, h. fit : habituri fimus , h. fitfs, hablturi fim. 

^ Fiitoff. n. i»erbe ge^aftt f)abtn, n>ir({ 9. ^. toirb 9.^ n»erben 9. b* merbet 9.^ werben 9.^. 
habueroj habueris, habuerit: habuerimus,habueritis, habuerint. 

Infinitivi Prariens. ^bem Frcteritum. ge^abt ^aben. Futurum. ^o^en merben. 
habere. habuifle. habihirum efle. 

PartiqpiumPrsfentis. (d(enb* SupinumftuParticipiumPrsttriti. ge^abt* 

habens. habitum, hahftns» 

. Ckrundium. ittMtn. 

habendi, ad habendum. 

8- Conjugatio Verbi fe|)tt* 

Ego, f(6» Tu, bn. lllc, tt. Nos, wlr* Vos, i^r. nii, flc 

Indicat.Prafens. bltt/ bifl, iff: (Inb/ fe»b/ ftnb. 

fum, es, e(l: fumus> eftis, funt. 

Imperfeaum.nHir/n>are(!/ «^or: tnaren/ oaret/ tnnret. 

eram, eras, erat: * eramus, eratis» erant. 

' Prsterit. (itt ge»efen/6i(i gen^erett/iff getnefen: Pnb getnefen/rept) gen^efen/fhib gemefw. 

fui^ fuifti, fuit: fuiinus, fuifiis, fuenint. 

' Ptnsquamperf. mar ge»efcn/ varef{ g. mar getoefen : oare n $. ttHiret g. waren gemr fett. 
fueram, fuerasj fuerat: fUieranms, fueratis, fucrant. 

* Futunnn. toerbe feyti, tntr|f fVpn / tnirb reyn : foerben (t^n, tverbet fepn/ n^nrbcn (tfn. 
cro, erisj erit: erimus, eritis • erunt. 

ImperatlTUB. • ftt)t ftifb. 

eftoi tftf. 

ConjunftiviFrxfens.. fi9/ feoff/ fet>: ftffn, fepb/ ' fetni. - 

fim, fis, fit: fimus, fitis» fint. 

Impafeftuml. toiu, foixcft, toitt: n)aren/ tt>iret/ n^aren* 

efiem, efl*es, eiTet: eflfemut, efletb, efient. 

Imper- 



-j E«o, UOf. Tu, bni nict «. Nos. toit. Vos, i^n DH, ffe. 

IiBpcrft& IL ff pn ofirfrc/ fepn to&xbtfti fe^n murOe : fe9tt n^orbeq/ f. t»&r6ct/ f« tDurben. 
forem, fores, foret: foferous, foreds, forent. 

tjmiitiiak SMefcnf€9/9(fl^fcpM^<f«ifep:9<Mi^ 

fuerim, fiieris, fucrit: fuerimus, ftieritb, fticrint. 

Plus4ttamp.I.set9efento2re/g.tPJbe(l/9.tt^re: getpefentt^iren/ (.tt^ef/ fl. n^ren^ 

fuificm, fuifles, fuiflet: fuifTemus, ftiiflTetis, fuiflent. 
Plusq JL tt>fir5e set^efe fet)n/ tt>&ebe(l 9.f. tt>ftrbe 9. f. n^firben 94. v^btt g.(: i»utbtn g. f. 
futurus fuiflcm, f. fuifles, f. ftiiflct : futuri fiiiflemu^ f*fuifletis, f.ftilflenc. 
{ Futurum L fepn totxbt, fepn tt^erteftfepn t^erbe: fe9n,tt>er(en/fepn tmbtt,ft9n mtbtnM 
ftiturusfimafuturusfis, ftiturusflf: futuit fimus, futuri fids, futuri fint. 

-^ Futurumn.tt>erbeflet9e(enfepn/tt»irils«f«ti>trbs«f. tt)er&en8«(l toer5et(.(:tt»ertend.f» 

fuero, flieris, fuerit: fuerimus> ftieritis, fucrint. 

InfiiutiviPrrfens. (epn. Prcteritum. gett)efen feytt. Futurunu (epn tt^rben» 
eflc. fuiflc/ forc. 

ParticipiumPrxfcntis. ftKf.nb. Supinum fcuPartidpiumPrstcriti. sen^efen. 
cxiftcns. qal fuit. 

Cerundiunu |n fepn* 

\ cxiftendi, adcxiftendum. 

9. Conjugitlo Verbi inttbtn. 
Verbum tt>(rb(tl nunc primarium eft, nunc au!infare. Cum prima- 
lium eft y figniiicat fiet i : fed id non eft hujus loci. Cum auxiliare eft y pcr 
gallicumetre, auc iulicum ^e expUcandum eft : quodgenua auxiliare ad 
verbum exponi latine in bac Conjugatioae non potuit : fiKia erit, Tem- 
pora ipfa prc oculis kabere. 

Ego> i4. Tu, ttt* Hle, er. Nos, t»it. Vos, fHu niiVde. 
In^cxtPrxfens. tt^erte/ tt^irfl/ tt$ir5: t^abtn, tHtbtt/ totxbtn. 

Imperf. tvur^e (toaxb^ tvsrbe^ (tporbfl^ tt)ttrbe(n>arb) toufbtn, tt^nrbee/inurben. 

Prstcrit. btn tvorben/ bi(l n^erben/ if{ n^orben : finb ft^orben/fcpO tt^orben/ (bib n^orbcn. 

Plusq.tt>ortoor5en/ tiKire(ltt)orben/tt9ar tt^orOen: tt>arenm. ttMiret tt>. tt»arentt>. 

Futurum. «^erbe tt>erten / toi(^ tt). toitb tottbtn : tt»erben xottbtn, totxbtt to. tottbtn t^, 
Imperativui* tt^erbe: flHr^t. . 

Conjunaivi Pracfcns. tHtbti t^ttbtU, tottbt: Wtxbtn, t^ttbtt, t^ttbtn. 
ImpcrfeaumL nkxbt, tt)firteff/ tt>firbe: t^htbtn, t^itbft, tt»firbett. 
Imperfea. 11; tt^erben t^nxbt, tt». n^urbe^/ tt»« n^firbe : tti.tour6en/ tt>. tonxbtt, t9. n>uxb<n. 
Pmeritum. tt»orben fep/ tt^orben fepft/ tt»otbcn fep : ttwrben fepn/ n^orten ft^, tt>. fepn. 
PIusquamp.L tt^Vbentt^ire/tt). tt>iire(f/tt).tti>jre: t^Ofbtn t^ixtn , to. tt>&ret / tt>. n>&ttn. 
Plusq n.tt^urbe tt^orbe fepn/tt»urbe|{ tt>.f. tofirbett>.f. tt>urbentt9.f.tt»firbet tt^f.tt>&r(e n).f. 
Futurun^Ltt>erbenttrer6e/tt>. tt^erbef{/tt9. tt^ert^e: tt>erbentt)erbett/n>. tt>eri>ee/tt>.tt>erben. 
Futur. n.n>eibc n^oi^cn (epn/ tt^tril t^. f. tt>trb n^. f. tt^erben tt^. f« t^ttbtt ». (^ tt^erben to. f. 

G ' In&ni. 



50 hJlUuiiMef 

InfinidviPraefens. i»ttbtn. Pneteritum. t»orbni fei^tt. Funimm. »frben ttjerbeV»; 
Participium Praefentis. tl>€Ct)cnb. Supinum feu Participium Pneterid. n>ori>eiU 

Gerundium. |un>erbent 

Obrerva 9 ubi^ue a me pofituro efTe vMiUn : nam getDOrbett non eft Verbi 
hujus auxiliarisy fed Verbi fio : id in Spicilegio meo paulo poft oc- 
curret, 

lo. Tabella Conjugatibnis ordinariar^ 

Ego,fdS>^ Tu, btt. nie, er. Nos, n^r. Vos, j^r. im, ^t. 

IndicativiPraefens. Ue6e/ (ie6ef{# UeSet: IMtn, lithtt, litbtn. 

amo, amas, amat: tmamus» amatis, amant. 

Imperfeaum. (fe6ete/Ke6e(e({/ Uebefe: ttebeten/ Uebetet/ Uebetem 

amabam,amabas^amabat: tmabamus, amabatiS} amabant. 

Praeteritum. ^ait QtUtbtt, ^a^ itUtbtt, ^at geUebet : b<^f>tn geUebet/ f^abtt 3. ^obend» 

amavi, amavidi, amavit: amavimus, amallis, troarunt, 

Plusquamperf. ^attt itlitttt, ^attef! 3. ^otf e 9. ^atten itlitbttf f)atttn 0. ^atten geHe6et. 

amaveram, amaveras,amaverat: amaveramus, amaveratis» amarant. 

Futurum. tt^erbe Utbtn, tt>trf{ Utbtn, toivb Utbtn: mvbtn Utbtn, totxbtt Utbtn, rottbtn l 

tmabo, amabis, amabit: amabimus, * amabitis» tmtbunCi 

Imperativus* Ue6e: Iie6et 

ama: tmate. 

ConjunaiviPraefens, tte6e/ Utbtfl, litbt: tteSen/ Utbtt, Utitn^ 

amem, ames, amet: tmemus, tmetis, tment. 

Imperfeauml. Ue6e(e/ (fe6etcf{/ (ie6ete: (tcbeten/ Hebetet/ Uebetem . 

amarem, amares, amaret: amaremus,amaretiS|^amarent.*' 

Imperfea.II. Ue6en tt>nxbt, Utbtn n)urbc({/(ie6en mfirbe: (. tt)firben/I. n>urbet, (. n»urbea« 

amaturus efFem, amat. e(res,amaturus effet: amaturi eflemus^a. eifetis» t.e(reBt» 

Pneteiitum.sene6et&a6e/9.^a6ef{/ 9. 6a6e: 9e(ie6etba6en/ 9.6a6et/geUe6€t^6ea. 

amaverim, amaveris, amaverit: amaverimus, amaveritis, tmaverint. 

Plusquamp. I. sc(ie6et ffittt , 0. f^atttH, $. battt : scttc6et 6atten / 0. f>itttt , 9. t^atttn. 

amafTcm, amaifes, amaflet: amaflemus, am^ifttis, amtffent. 

Plusq.n.n)frrbe 9e(te6etba6c/tt)urbef{ s.^.njurbe 9.^^tt>firbe gb. tt>arbet8.^,tt>urbes.^ 

amarurus fuiflem , a. fuifles , a. fuiflet f ' amaturi fuiflcmus ,^a. fuifletis, t. fuiflTeoi; 

Futu^mI.Ue6entt>erbe/(.tt>erbef{/(ie6entt>crbe: Ue6entt>erben/ r.tt>trbet/ (.merbem 

amaturus fim, a.fis, amaturusfit: amaturifimus,anTaturifitis,amtt.fint. 

- Futur. n. ttjerbe ^^clte^ct 6a6en/tt>fr({ «. b. tt>jrb g.b. tt:>erbcn 9.^. tt>erbct.9. ^. tt?erbe 9.6. 
lamivero , tmaveris , amavcrit : amaverimus , amaveritis, amtverint, 

InfinitiviPrarfens. (re6cn. Pmteritum. seUe6et ba6cn. Futurum. Itc6en tt^erben. 
tmtre. amafle. tmaurum efle. 

' ' Partid. 



GifT/ios/icd» 5i 

PntidpiumPraefentis. (ief <nb. Supinum & Partidpiumf meritL itMAU 

amans. amatum » amatus. 

Gerundium. |n Wthtn. ^ 

amandi, ad amandum* 

Obrcrva, literam t ante fl & t Hbere pofTe ac folere omitti: dicitur enim 
liebefl & lieb(l/ iiebtt & litbt/ liebete &itekte/ fleltebet & flelie&t; fic etiam 
l)ab«t&babt* 

Syllaba ge in Supino feu Participio Prstenti uHtata non eft in illis Verbis^ 
qus originis germanics son funt, fed c Latio aut aUunde adoptatn. tu 
gtecen/ a latino regere; regieret/ nongeregietet: ptopbese^en/ afcmlgras- 
co propbetare^ piopbeiepet/ non gepropfeeiepet : batirettten'/ comeflari, 
ab italico bancbettarei banfetitet/ fine QU atque ita in aliis^ qust fere in 
iten aut teten definunc. 

1 1. Verbum Paffimn nihil eft aliud, nifi Verbum auziliare tvetben 
cumSupino ejus Verbi» quod conjugandum occurrit, i^ mtbt dt\)&ttt: 
midiar; ab l^ittnfaudire : et tfl geb^tet tCOtttn,auditus efti non geMotDen. 

12. In VerbisNeutris (kpe pro auxiliari ()aben ufurpatur fevn/nulla 
tamen fenfus mutatione. fn^^tniftmi i(t{Kn'0<j{anOen/V?6ti: ge^tn/ irei 
nriflfleflanden/ tt^. 

1 3. Verba Anomala ftulrregularia (bnt, qusvocalem fea diphthon- 
gum Prsfentis in Imperfefto mutanC: ut, i(b f{n&e/ reperwi tcb fant)/ rtpe^ 
riebam; tcbweicbe/ cedo; iib Mtcb/ cedebam. Dehis, qute difficultatem mat 
limam afFerre difcentibus folent , in mea MethodOi nihil eft curlabores: 
omnia ultro fe tibi in Spicilegio fiftent. Duo tantum obferva ^ qus » ne 
Spicilegium plus jufto diffunderetur , in eo dedita opera prastermifi. Prf- 
numeft, quodO/ 0/ U/ in pluribus Germanis provinciis , cumVerbum 
Anomalum ell, in fecunda et tertia perfcma fingulari Prssfentis Indicativi^ 
Sc in toto Imperfe£toConjun£Uvi^ mutantur in d/ 6/ & ft, i(^ fcblage/ ^u 
f*W/ «t fcbWgt/ ferio^ feris,ferit : icb f(|)lufl/ feriebami fcblA^e/ ^lmfi, 
'cfelflfle/ &c. ferirem, ferires y feriret , &c. Alterum eft , eisdcm Verbis in 
Imperativo fingularis numeri ab optimis au£toribus e in fine non addi. 
c|)lafl//m/fleb/ i/ 

14. Ez Verbis Coropofitisaliahichoantura particullsinfeparabilibus, 
iliaa feparabilibus. Infeparabilcs ex funt^quse per totam.conjttgHtJonem Ver* 
)ofuoconftanter prsfixs manent. SeparabilesautemibPrsfenti&Imper* 
e&,o Indjcativi , itemque in Imperativo 3 poft fuum Verbum rejiduntur* 
Dtti\i\)in,inUlligereiifl^ UXfut)t ,inteltigo ;\>ttit\) mt(i^/tftfe/b£eiife.atauf|]c()^n/ 

G % Jiir. 



I 



S^ . hJliMkm 

f^g^r^i ic5 ffc^e auf/ fuTgo ; ffeb auf , fargt. In Catalogo Partlculanim , 

Suem Spicilegio fubjunxi, feparabiles omnes per praefixum a tcn:cum (*) 
^flinguuntur. Animadverte difcrimen , quod in Supino & Gerundio inter 
ha3 Particulas perpetuo intercedit. In Supino particulae infeparabiles 
augmentumge omnino recufant, fcparabiles autem inter (e et Verbum 
recipiunt." Sictxrfle^ in Supino facit tterflanben Cne ge/ ouffleben vero 
aufsefianDen* Gerundii fjgnum }U eodem modo particulis feparabilibui 
poftponitur^ feu inter ipfas et Verbum interfe/itur ; infepar,abilibQ8 co.i- 
tra ita prsponitur^ ut in verbis fimplicibus fieri foleL aufiujie()en/ Jwrgen^ 
dij adfurgendum: {Q t}(r(le()en/ inUll^pidi^ ad vfttUigmdxmu 

1$.' DeSjrtitaxit ut in aliis lingois, tam Euro^aels » quam Orienta- 
libus, ita in Germanica taceo : cum enim id unum mihi fit propofitum , ut 
Leftor explicare libros ope Lexid difcat, nihil attinec regulis eum onera* 
re, adloquendum &(cribendum dontaxat neceflariis. Quem cafum re- 
|ant Praepofitiones & Verba» etiamfi nefcias : mentem tamen fcribencis 
afifequi^ & lingua tibi nota exprimerei (atis commode poteris. Si legas, 
8ure^9J?ut5i^fe9n: in Lexico invenis, gut fignificare bmus^ ORut^/ m- 
^^ fepn tjft. Memiiiifti» e^.&< (53) ^odicareGenitivum, Inde orie- 
tur phrafis; htvd mdmtjft. Nonte docueramego^ ita loquiGermanos: 
an tamen dubitabis , eandem efle fententiam » Iquam in latino illo , btn» 
mimotjft? Idem dico de fequentibus: i6) bin M fSQillen^/ i^bin Detf 
^itiM ; in ta wluntau , m ta ftntentiaSim : ttmai mdslicbfictf SUl^Ctf t^n / 
facert aUquidfummadilktntia: metne^ fu^ifftntf/ quodfciam: mtimi &a^Uni, 
mtojudicio. In his & imiilibus, ubi notio vpcabulorum e Lezico depre* 
henfa eft, conftrufldonem ad lingues tus confuetudinem ipfe aocommoda- 
bis. Saepe id facere in literarum commercio ipfi Germani coguntuc, cum 
novos fibique id eum diem ignotos loquendi modos leguot. Deniqiie in 
difiicilforibusLexicapaulomeliorafuccurrunt, &> utinominum genera 
indicant, ita phrafin implexam enodant* 

i6. Pra^pofitiones cum articulo fscpiflime confiantur» fta nt fola ul-^ 
tima articuli litera fuperfit. jum Seuer/ pro (u t>em ^euer / ad igmm : aufl 
£anD/ m agmmy rus} pro auf Oal (an&« Particul» iU/ on/ Den/ fequente 
VRi fuum n amittunt. tmSOBetnfeBer/ pro tn bem/ m cilla vinaria: amUftt, 
pro an btm, inUttore: \>m {Xrren/ pro t)on t>em/ a dmm. Proparticula 
Clnon rarofoluml ad finem vocabuli prioris affigitur. weil mit$ gefilHt/ 
pro mir ti, qtda mibiplactt : tcit fl4)l aH^tmtt, pro ftcb t$ / uti dtcct: tOte 
fitl)t$ ? Voii gt^t$ ? pro ^t^t (1/ fle^t eli V^ nnodo rtsft babttf 

«7-Fi- 



17. Finis vocabuloruffl nonnunqoam dHFertur » Idque per dnas vir* 
gulas CO *^^ lineani (-) indJcatur. <mT^tUb$»m^ ^ant>tH^ciOt/pt6 
tlnt TfytiOiiftAbt mb .S)anbelg(labt* urbshnperU ffmpmrhm: Sc(un(>-un& 
^tnbfd)oft / pro Qrmnbfct^aft unb ^etnbfd^aflt / ^mikitia (f mtuddtia: jn 
get|l-ttnb n>e(tit(&(n ^actiien/ pro tn oetfHicben unb nieltltdi^eQ / m rebus/krif 
(f cMiUrus. Vei etiani contra ; batfi^eireib fd)l(ldt auf unbab/ pro fc||(4j|t 
OUf unb i^ldQt obf JrumenU pretium erefdt, 6f imminuitur. 

ig. Dlverie coc provinciarum Germanic dialefti nonnihn diitantia 
inter fe lcribendi genera efFecerunt. Incredibile multii videbitur, qood 
diftunu fum. Tam multiplez & per totam Germanjam difFufa varietaa ex 
una potipimum litera pendet. £a eft vocalis t, quae alibi addita , alibi de- 
trada, ntlramhancdiverGtateminduxit. m\xt, mfttt, mftri'. Un ^r^ 
bein/ ^tilbecen/yratrtittt: 4nbern/ dnbereu/ mutare: bemQreunbe/ beot 
Sceunb/ amco: @ut/ @uef/ bmm: ^rubet/ ^ruebct/ frater: biefer/ 
btfet/ £i<r, i/Ze: Uegen/ Uden/;dcere: {00^/ £uaen / nzenei^ : <S\9\xU, 
i&\wb, fides: t)ielt/ 5te(t(/ tenOat: t^batM/ t(t)o<tf>/ ^'^- tucficfe/ (U# 
tucf/ retra: ^firfleC/ ^UCder/ citttf: @d)(df[er / ^((loffer / yirarum/tf» 
har: gebflcft/ gebucft/ inctfMfttf: naard/ j/ U/ fuperimpofitum Gbi ege- 
fiaat. In his, qus fexeenties oocurrunt, ad explictmduffl^pleruffiquc pa» 
ruffl aut nihil intereft, adfiCne illud (/ an abfit. 

19. Attziliaria j^aben & fepn (n Dneterico & plusquamperff^fto fire- 

?uenti(&meomittuntttr. febatb et «1 flefadt/ ideft, gefagtbatr vel ^faa( 
atte/ utprimum dixit, vel dixerot: tvelcber Qt^mttn, id eft, geffanben ijf/ 
^jietit: toeicterermecbettoocben/ pro ecmorbet if) mocben / friocdfus ejl: 
toit t(t) semelbet: nirourum ffobt, prout cmmtmoravi: na(t)bem bugefet^en/ 
pro 0(fet)(n t)aff/ p<^tquam irit^. Sive auteuLponantur , five omittancor 
auziliaria, attendendumadVerbalafren/.^e,yt<^e, fel)en/ videre, t)^ 
ren/ du^e, mideti & Unmn, p^, ^fen/iui^» tvoBett/ «eOe, {ttntn, 

difcere, mitffen/ de^e, bdcfett/ duiire, Uberept^e: quorum, loooSuplni, 
Infinitivus ufurpatur. er t)at fl^n (affen umbringen/ m|^ eum o(cj<ii; non %ta 
laffen: ec t)ot m&ffen fli($en/ /HS<r« defott,- nonaemuft: ict^ ^ bt(& lerndi 
fennen/ «iiciin' nojje te; Hon gefernet. 

2o. Poft Vcrbadicendi, namndi, &fimi1ia, pro Latinorpm Infi- 
aitivo Germani Conjunaivum imant. (r fpta^, bu n»<Ir(f{ abte(f(nb'; di» 
eaat, te «^^nteM ejfe. t(b antn>ort(t(/ i(t) f5nn( nicbt; refpondaamt nonpojfeme. 
ir (ri(li>((t/ « fep eine^CUn^ (ntfianb(n; narrat, imendiumexmum ejje. 

21. Multipartidpiainaib/qocaaivafunt, paflivo feofu ^furpanC» 
ti(tra0(nb( titUt «»>'> ^inteferar: bt( befordcnbe ®(fa&r / perUulum^ 

Q i 'i^ 



54 hftitutimet 

qu$d Umitur. Imo& partidpium futuri paffivi per idem aftivum in (nb & 
prspofitum iu rcprsfentaiit. tit )U ^miibttn^tn %xhtitm , fufcipimdi Uh 
tores. 

21. Articulus ber/ bi(/ ba</ & tin, tintf faepe a fuis fubftantiiris 
per interjefta plura vocabula divelluntur. ber in hitfiQtt @tabt fc|)on (in 
0am(0 3abr(an0 onmfenb(@raf/ idell, bervSraf/ Qmiesy inhacurhtim 
tm amo pra/ins : tint burcb flanj ^otmdtn unetacbtet betf fd^atftn ^t» 
^ofNublicbe^Setvobnbeit/ id eft; etm ($)etvo^nbeit / cmfinuLioy per mm 
HoTvegim recepta , non ohjlante fevero inSerdiiio. 

23. Cum explicationem aggrederis, attende particulaa feparabiles, 
6\}x a Verbis fuis G$ H) avulfs y interdum longe rejiciuntur. tt arbeitet 
feine ^nefe felten red)t au(<« particula au$ hoc loco prspofitto efie non po- 
teft , cum nullum poft fe nomen habeat ; fed ad Verbum arbeiten revo- 
canda eft , & qusrendum in Lexico au^arbeiten / elaborm. Tum demum 
& intermedia in Lexico indaga 5 ubi fein fuusj tdtitf epi/lola^ feften raro^ 
ttfbt benef invenies. Collige^ rarofuas epiflolas hene elaborat. 

24- (Suer/ @ein / @te/ cum pro titulis feu bonoris gratia adbibefr 
tur, Verbum plurale regunt » etiamu dc uno vel cum uno tantum bomine 
fermo fit (Suer vel Sure ®nab(n »ar(n abnxfenb / Mdftrts TUa DomnaH» 
erat ahjens. ®ein( SjrceQen} baben alfo befobltU/ Sua ExceOentia {ExceOM^ 
fimus Dominus) itajujtt. non tvatf aut bat* (5t( honoris ergo ufurpatur, 
cujuscunque eetatis aut fexus hominem allocmare. wt( fpr(cb(n ®te ? quid 
iicis? Eodem modo pluralem pofcunt ^iefe(b(/ •t)04)Oief((b? / «S^^cbflDit^ 
felbt/-quaB pro vulgari pronomine er aut fie revereatis gracia inferuncur. 

De ufu Lericorum , & Spicilegii noftri. * ' 

25. Nunquam omittendum e memoria illud (/ quod(§ 18 > varie- 
tatem diale&orum maxima ex parte conftituit: ut , fi vocabuium alteFUtro 
modo fcriptum non occurrat» aliero inveftigetur. 

16. Litera (/ acdiphthongi.d/ &^/ quae inter fe proxim» cognats 
funt^ paffim coTirautantur. Reperies etj(!f)len& erjeblen/ nflrrflre; Ntreji 
fenb & betc4jf.n5/ peninens; m^^rflid)/ mSiflid^ & mdrcflicb / wtabiiis, iwe- 
morabilis. Ilorum uno non invepto , ad altcrum tertiumve te confcres. 

27. ^ic etiam i/ p/ & U/ uti fono pares fiint , ita in fcribendo fa^ 
piflime prrmifcentur* SBDirtb & aBBurtb/ c^po : Wir & »flr / nos: btp & 
bei/ apud: 3Jlepnung & MmnQf opinio: fiber & pbft/ /i^, ultra: ubrig 

aS^ Vbi 



28. Vbialii fimplexf, §, j, & f fcrfbunt: iWdera alH duplicei po- 
niint, ff, ff, 6, & ct vel cfl^* louf^rt & (auJTm, currere: ^reugen & ^reuf# 
(tii, Borujfia: ^tti & ^eri^/ ^or: geDcnfen, flcDcncfen , imo & fle^encfbcn/ 
cogitare. Ea ergo cnim quxrentar^ fi non occurranc fimplices, ad duplicet 
confuge; vel conCra. Imo ipfa? liters c & f perfspe coromutandas erunC* 
^reuj & (Ereuj, crux: j^Iofler & Cloftcr, domicUium religiofum. 

29. Diminutiva, pro varietate pro\nnciaram, fiunt additis ryllabit 
((en aut oen^ (ein, (e, vel etiam Tola litera l ^om / w^ bom; ^im^ 
itttf WinriQtnf 97?Mein, ^MnnU, ^M, vtrpmvus^ bomuius, to- . 
muncio^ 

30. Syllaba tfc^ ad finem appofita e fubitantivo adje£)jvum faciti 
OefferreicD, -^nfl,- ojlerreictifct / «i/^rwatf ; ^^tol/ Tyroiis j t^toUi^ f 
tfroUnps. 

^j. Initio vocabuIoYum permutantur paflim t>ot& f&r, ac uu & 
ebn / ipfsaue etiam prspofitiones t>or & ftin Q^ormi^ & Surmig , curio* 
fftas: unfraffifl & ofcnfrdfittg, infirmus: »or Sutcbt & fflr Swt^t aut gord)t# 
prtBtimore.: Cavendus illorum erroF, qui pro unweit, prope^ unldndff, batmJ 
Uapriim^ fcribunt ni(t)t unmeit, ntct)t unldndfl, & fimilia : quse contra- 
rium fenfum ^gnunt: nam un aut o()n vocabulo pr<efixum negationem in« 
ducitj squeutLatinorumm. gelef^rt, doSlusi unselei^rt, vnioEtus. 

32.ParticuIs bo,()ie,tt)0/ initio vocabulorum modo accipiunti modo 
rejicsunt literam r. Dabeo & barbep , co loco^ ibidem : &at>on , Dar)>on, extWe 3 ex eo 
loco^ex ca re: l^itmit & oiermit, perboc^ cum boc: t»om\t & Mormit, cumquo. 

33. Magna commoditas eft lingus germanicse , quod Subftantivorum 
omnino omnium primam literam facitmajorem: quo figno Subftantiva ab 
omnibus aliis orationis partibus fiicillime di|nofcuntur. Q3anb/ tania; 
banb/ Ugabamf Ugdbat: @en>tnn/ Uicrum ; gewmn , lucrare: Qytabm, fo{fa; 
graben, fodere: ^urbe, Digmtasj toilt^fjieret: £iigen/ mendacia; lagetl/ 
mentirij rrientimur y mentiuntur. 

34. Nefcio quis ufus vel abufiis vocabulis plurimis inutiles quasdam 
fyllabas tum initio prsefixic , tum ad finem fufExit : es fimpliciter ne^Ii- 
€endsB funt» & vocabulum fine illis indagandum. Tales funt an, ab, etn^ 
rur, t>or, aH, initio; O/ en, entf, ad calcem. anbeut, anfonfl/ aneriaw 
ben, anwrlanflef; probeut/ bodie; f^nf!, alias, aliotemporei «Iauben,cwi- 
cedere; cerlanget, rfe/?rferjm;. abbaltin (einen ?Katl>/ einene^otteiJrienf?) 
etnberid)ten , einPernebmen ; pro l>alten, cekbrare^Cfenatum^ remdivinam) 
fctrt^ten, referre; Oernebwen, audire^ aufcuUare. ffirDatirett, toorjittOen/ all^ 
Ijlefiai pro &flUten/ durare} fiattJXf invenire; (>ie|l0 / bi^us urbis, bujus loci. 

ba^e^ 



i6 . ' h/Htutuaes ' 

tQihtt6,i>iiitt0f CmhttO; pro talbtt, ^^uaf^ropter; Ijitf^» / baaenuStUicuifui 
onoer/ buc. toeikn/ timtiltn, tnUi^tn, mtmhUn, ^kli^tn, ucfpfijngii^ 
" ^tnii proweilvel t>itmil, quia]; enpli*, iwijae; ^witm^l , quanquam; 
gdtlid)/ Mp)e;'urfprun9H(&/«&^>on|gihe, mipfofme, Adde ouferlegen/ 
pro miflegen « impmere, 

35. Adlegendasepiftolaseoaoimoaccedendura, uCcogices,pofle 
& folere in iis omne genus errorum occurrere: qui & in libros non pauct 
irrepunt. Reperies ttQ & t)i()( pro t>ie(/ mu/tttf, timtom; ^)^i()l pro^piti^ 
Muy bulii btttt aut bet^e probepDe/ «n^ ; jue pro {u, adi ilDeefcn prd 
JBefen/ mwitwra, feelij) pro, felig , ieatox; n>olte/ foHt, pro «toBte/ wfc- 
tam^ twtiem, foUte/ie^am, t/eierem; MD/ t>nter/ pro unb> €f>tinteC//ui; 

tm, Sewr/ pro euer/ wy?«r, geuer/ ignis. 

^6. Cum nuUius e llnguis omnibus foecunditas najor fit in pro* 
creandis vocabulis, quam germanic» : lierl non poteft, utomnia voca> 
bula liova & e duobus aliis conflata vel in uberrimo Lezico inveniaotur. 
Sed fi inveiligetur pars vocabuli ntraque , facile vera ejus notio evolve- 
li^r. etn ^aubenoud non occurreC: quxre partes ambas (eorflun , & vide- 
bis^oube*/ columba, ^UQ,oeulusi proiudefignificarioc»bflR(«toiimuin,'.fiin« 
plicem , minime calUdum aut aftutum. ®elt>fu4)t / ^tWv^t Reperies 
Cu(bt/^e'> eontagioi @tlt , pecuma i febnenCftit)) defidarare^ cottet^nfeere, 
£ft ergo <Selt>fucbt contagio pecunis, feu morbus avaritia ; @eonfu4)t 
morbus cupiditatis, vehemens defiderium. Legis fumtherfrei)* Jtummer 
eft agritudo aniroi> frep Uber. itaque f ummerfreQ animus doloris ^ezpers , 
fine sgrimonia. Non reperies in quolibet Lexico l)ie6errommen aut tn\t 
«orfleigen; fedbiebjr, buci fomraen, «mre; tmpot,Jur/imi fleigen/ afcen- 
dere. unde naicuntur , bucvenire,furfumafcendere. Sic in SpiciJegio roeo, 
t quo Compofita omnia brevitatis ergo eicclufi , fimplex requlrendum erit, 
unde poftca in tolius vocabulf notitiam venies. £z enthtni rejjce par. 
ticulam ent/ &quaef]to (implici fam intelliges, efle Imperfe^m Verbi 
fommen. Reftitue jam ablatam particulam tnt, ut fiat entfotnmen: de qno 
Lexiconte docebit, idem efle, qnod effi^ere , evadere : ejusque Iroperfe- 
aum eft entfom. 

37. Pronominaberfdbe/ tttitnl^t, berfclbide/ ille, fimuldopUdter 
decltnantor; otmtf-um prima fyllaba ut articulus, ultima ut adjeftivum: 
ttiit\btn, be^jenioen/Mfelbigen/ iUius : Demfelbelt/ DtmienioeO/ bemfelbi^ 
0en/ tiU: & fic deincepS. 

38 Vocabula n>egen/ b«(ben / hoihtt, pronominibos attezuntur, in. 
terpofito t / vel et. beff ntroejjen / propter boc : tneinetbfllben / propter me : tUf 
futmnn/ propter ms: (Urent^Olben > propter vos. 
^ 3P. Quap. 



Sp. Qasdani vocabula deganter feparantur , infertfs in medium 
aliii. Talia funt «bfllcic|) & Dbfc()on , etfi; mhtt, ante , antea ; omf)et , dr* 
ca; aliaque hujuimodi eduobus conjunfta. ob i* iffli flleicb nictt fannte, 
£tfi eum mnmveram : ob bu ifyn fcfeon beleiWflet battejl , quanftdam etm offendt. 
ras: fk Iiefen t>ec t)em SBoflen btC / ame vebkulmpMcurreboiU: aOefte&cRum 
Den^cfAnflCnen l^r, mnes captivum circumji/luni. 

40. Invenies Lexica, in quibus Compofita acDeriirata omniafuis 
ftirpi fubjiduntur. Ibi vocabula ©dl^Iug, clMifida ^ 5Dieb WitT^I / clavis ad^ 
uHerina, unDcrfcfeiOJTcn/ apertus, mn ehferatus^ auUfcbItC§cn , excludere ^ be# 
fdilitiin, cimcbidere, iufc()Iicgen/ occludere^ & reliquam ftmiliam univerfam 
fub capite fuo ^c^^lo^ invenies. Difficultatem hanc aliqua ex parte lenieC 
Catalogus Partlcularum , quem poft SpicUegium propono: i$ enim , re- 
jeCtaparticuIa, qu» Verbo prxfigitur , initium quaerenda? ftirpii oftendit. 

41. Ubertas lingus ac diale£torum varietas non permittit^ ut ullum 
Lexicon vocabula omnia compIeOatur : nunquam tamen deerit coenati 
voz aliqoa, unde cognofcere de tua poffis. Leges» etne bdlDifle S3cf6rDe^ 
runfl» Lexicon fuggeret, balD efleA^ew, ^efor&crwifl , promotianem, ut 
Firmicusloquitur: t^m ergo pro^iem futuram e vocabulo balDiflC inteTli- 
gis. Eodem modo fciei, in 9$aIDe fignificare^iZt^jMT?, brtvi. £ Lexico 
difds, t)tef|ei(^ eife cis, exhac partevidmre; unj^ablbar, immntrdbiUs; $i# 

fienfbum/ pfffJfiOf bonumproprium; ttUttitn , ft0cere. Judica igitur, t>tef# 
iitlQ elTe cUimumy id amd exnoftra parte eji; UniO^I, cojpiam inmwierabikm ; 
€t9cntl)fim<r, reipofftfjbrm; ttiUdix^ , fufficientem. 

42* Poctica licentia eft, cum ob majorem fadlitatem t aut e fupprf. 
mitur: qtiod ncmnulli per apoftrophum C) indicant. en?'flcr pro ctotfler, 
merntis: m'qiV/)^ior^ pro Dortflcr: Sw'r pro ^tmt , ^is. 

49. InSpicilegio meo VerborumSupinairregulariaconftanterfuoaug- 
mento leu fyllaba flc prsvia fpoliavi^quod id pluribuide cauifiimultocora- 
modiui videretur. Ne vero Leftor crederet» ea vocabuia efte piena & 
integra» notam ubique prsiixi , qu» de omilFa fyllaba flc admoneret. 

44. In eodem Spicilegio pnstermittendos duxi Im|Nmttivos;fllos, & 
fecundas tertiasqueperronasPrsfentiilndicativi, inquioiis^fe irt.Vtr qui- 
busdam in Provinciis mutatur ; utflcug, flcugeft, flcugf ,/bwfc,/fWfV,/tt«- 
dU; a flie§cn/ fitndere. In his omnibus fi pro eu fubftituas le, prodibiC Ver^ 
biim a tc queefitum. - 

45. In meo Particularum Cataloga primitivai ttntum enttnrtravi, 
e quibus iniinitus pene aliarum numerus oritur ^ qua? e diverfa primarum 
copulationenafcuaturi in longiflimam feriem extendends> firteenfere 



^ft hflittUimi 

Cngniatlm omnes anfmus fttiflTet Breviter fic habeto : vel ea in Lexico 
tota invenies, qualialegis; vel certe divifa, fi feparatim particulas» rur- 
fiisque feorfum ftirpera feu Verbum quaBfie^ria* Nunc, Amice Lcftor, Spi- 
ciJegium cum Particularum Catalogo prstteri> ftatimque Exerdtationem 
fatis jam ad eam comparatus aggredere. 



/ ^ 



S P I C I L E G I U M 



£orum , quse in Ltxicis reperiri non folenc i & in Foro 

aut Epiftolis ufurpantur. 

anberte / fecundus. 

onbtrtveit^ alibi, aliunde. anbcrtMtf 

ttQf alius, aliunde petitu». 
anerwo^m , quia. 
onmtt/ cum hoc, per hoc. 
amibtni, imaper, prsterea. 
mtu^S, retro , viciffinu 
2lrc()e. i.arca. ^.agger. 
ap/ afijefl/oi/ tc. edebam, bai, 

bat, ^c. ab effcn/ edere. 
' aufbobent)/ incumbens, debitus.,auf< 

iobenbf ^flitfct/ officium meum, 

tuum,fuum. etn aufbabenDet ^rief/ 

auf&aben&etf ®eU>/ pecunia, ^U 

ftola reddenda. 
IHi^mant)/ etpenfa. 
iiu0ftnDidma())en/ invenire. Slu^fiit^ 

t)iflma(t)ung/ inventio. 
A\iiQU\<i)m, compenfare. 
2lu«funft/ notitia. 
AUim\)mtn^, fingulari»,e»:ellens. 



21. , 

Abdefdyieneu/ elapfus. 

abOulflic&/ decretorius, efficax. 

aO/ Q^tt, ioitio vocabulorum vim 
quandam & incrementum ets ad« 
dit. a0etb5cbf{/ fummus , fupre- 
mus: aOergndDidfl/ fummevene- 
randus, clementiffirous; demen* 
tiffime ; aOm5flli(()fht ^leipy fum- 
ma diligentia. 

oVOiemeil/aODieweifen/ quia^ 

O0enn4nnifl{i(()/ quiyis, omnes; 
omnibi^. "•"' 

oDfor&erifi/ pnefertim, pr»eipue. 

Ollf. I.ut, ficut, quafi. z. quam^ 
quantum. ). quando. 4. fic , igi- 
tur. 5. po^ cmparationes i quam. 
0t$f ei( al^ i^ major me. iU>ter 
«iA inan^lailret/ pejus quam £r.e. 
ditur. 6. po/i n^ationes y nifij ptX' 
terquaro. feinet ali DU/ nemo nifi 
tu. nieman& ali t)ie ^olDaten / 
nemo, praeterquam milites. 7. 
a\$ toit, ficut g. ali Ob/ quafi. 

onbei^/ pmul. 

(NiDere* einfoanbere/ iiiquf. 



55» 

-"bacjen/ bacfen /piftus , frixus feu fri- 
€ta$. Supinum a bacten/ bacfcn/ 
pinfere, frigere. 

banb/ 



• GenMnlc0* 



59 



battb/ bantfR/ 6onb/ K* ligabam, bem&§i'd((/ adaaus. 

bas,bac, &c. abinben* befcteben/ accidere. £(l etiamSupi* 
barg/ bardefl/ barg/ 2C* abfconde* numabeodem. 

bam,bas,bac,&c. abergen. / befd^eiben Cftd)) exiibroare. 

iatH , bariifjl / batf{ / u* crepabam , *bctt>en / Supinum a birten / rogaiie. 

bas , bac , &c. a berfien* bttreg / betro{ie(l / betrog / iu decipie- 
batf) / bati^efi / hat^ ; vei batt , battefi/ bam , bas , bat , &c. betroflen / Su- 



batt/ ic. rogabam, bas, bat, &c» 

a bttten. 
beondcnebinen/ approbare , accepti* 

re. 
beebe/ cum derivatis. Vide in Le- 

xico bepbe xu 
b(fa()f / befabtefl/ befa^f/ k. jubebam^ 

commendabam, bai, bat, &c. • 

befebien. 



pinum. a betrtegen. 

^betten/ Supinum. abitten/rogare. 

bctDOd/betoodeft/ bemog/ tc move. 
bam , bas , bat , &c. betoogen / Su- 
pinum. a betvegen / movere. 

be^bebatten/ confervare. .iSepbeM» 

tung / confervacio. 
SSeittd/ acceptio. ' 

birg/ abfconde. a bergen. 
Befiebt / jube, commenda. a befe^ten. btrdefi/ btrgt / abfcondis , abicondie. 



befiel^tfi/beftebtt/jubes, coromendas, 
jubec, coomiendac. a befebten. 

b(pl(b(/ K. jubeo, commenda, &c. 
quaG abefel(j>en. 

beflif/ befliffeO/beflii/ u. ftudebam. 



ab eodem. 
birfl/ crepa. a berfiett. 
birflef}/ crepas. abeodem. 
bit/ btfTeft/ bi^/}C mordebaoijbas, 

baC} &c. a bri^en. 



bas, bac,&c. abeffei^en.beflifTen/ *biffen/ Supinum. ^beodem. 
Sopinum ab eodem. itea ftudio- *b!af(n/ Supinum. abfafen/ flare, 



(bs, fedulus. 
befobten/ Supinum a befebten/ jnbe* 

re, commendare. 
b(folden> ezequi. 
btgann/ bedannefl/ begann/tc ind- 



blieb/ bliebefl/ blieb/ ic rellabam, 

bas, bac, &c. ableiben. 
*blieben/ Supinum. ab eodem. 
btiel/btiefefl/blie^/tc flabam, bai^ 

bac, &c. abtafen. 



piebam, bas , bac, &c. a begtnnen* b09/ bO0efl/ bO0/ M^ fleftebam,bW9 
b(0Onnen/ Supinum. abeodem. bac, &c.abi(g(n* / 

b(dunnt(/ (fl/ (/ M. indpiebam, bas, *bOd(n/ Supinum. ab ^odem. 



bac, &c. abeodem. 
^ebetf/ neceffitas, remedium ne* 

ceflhatis. 
bebtOigen / importunum eflb. 
^.b5rbe / convenientia, conve- 

Biens. 
(t&Jrtd/ conv«iieitt« debitiu* 



^borgen/ Supinum.,a bergen / at^con- 

derc. 
*borfien / Supinum. • berfNtt / cre. 

pare. 
botb/ botbefi/ ^^r^ aut bott/ bo^ 

tefl/ bott/ ». offerebam, bas, bat, 

&c. a bietbtn* 
H • *le(b<»/ 



^ot^ett/Boffett/Supfnain. abeodem. tatf, t)atfff> barf/ tc. mdeo, au- 

htad^f bta^t\h bra(|>/ w. frange- Aesy audet, &c. a Ddrfen^ 

bam, bas^ bac, &c. frangebar^ Dorunter/ fubhoc, fubbis, 

bariSy bare,&c. abred}em t>ai. i. artjculus. 2. boc, idj quod* 

^btaM f Supinum. a biinettl/ aflRsrre. t)a§ / quod , ut , quia. 

(ract)te/e(f/ e/ »« afferebam> bas^ ^dner. i. tui (atu.^ 2. tus^ tuar 

bat) &c. a brindem rum, tuorum. 

^brannt/Supinum.abrenneRAUrere^ bem» i. articulua. 2.huic^ ei; hoc, 

irdere. eo. 3. cui, quo* 

brannte/ t^fl/ tt/ te^ ardebam^baff^ tKm i.articulus. 2» hunc, eiun. 3* 

bat, &c. urebam^ bas, bat^&c» quem. 

abeodemr ^nem r. bis^illii. 2. quibua. 3. 

^braten / Supinum. a broteU/torrerey muUis eft articulus in dativx> plu- 

aflare. rali. 

brid)/ &ange, frangitor. a bte^tn^ fitt^ i. afticulu9« ^.illeyqoi, ;.cu« 

brictll/ bri^t/ frangis, frangit, vel jus, cui , qiia. 4. hujua^ huic^ 

fran^eris5.frangitur^ a bred)em hac 5. ejus, ei> ei. 

briet/ brietefl/ briet/ :c» torrebam^ beren/ bercn i. eorum^ eirain* 2. 

(afrabam) bas , bat,&c. a braten» quorum> quarunK 3» nmltia eft 

^brod)en/ Supinum. ibred|)eQ/fran- genitivus phiralis articuli. 

gere. betlep/ talis, tales» talii. 

lud)/ bucbeflrbudET/ ic. pinfebim, bermaren/ nunc. 

frigebam^bas^bat, &c. a bacf em t>ttQ, ejuSy fuus. 

^bURDert/ Supinum. a biltDen/ ligare. ^eMbcn/ Walber/ideay propter- 

ea. 

^, beffem i. duff. 2. cujus. 

beud)t / videturr mi^ Deuc&te # mihi 

^^ f .r hic, ibi; 2. ubi. 3. tonc 4. videbaturr / 

cum, quando. 5. folius^elegan- bid)/ te. 

tjsgratfa. fobaij^ qui efl:, weU ^K. !• articuhiSr 2. ea, etm.^ 3. if, 

d|)er Dabeg^^ret/ qui petit. ^ ese; eos, eas;ea« 4. qme^ qmm. 

^ad)t/Supinum.it)(nren/ cogitire. f. qui, quae^ quos, quis. 

(ac^te r e(l / e / Ur cogitabam, bas> bat, bienfam / utilis. 

&c. a bcnfen. t^ienjlbrtnoO. (id eft, DienffberetttmHi^ 

ianftittfnHSr gratus^ grato animo. ser.) ad obfequii prompeus. 

Panni i. etiam. 2. ergo. 3. nifi, Dir/ tibi. 

excepto. 4. tonc. 5. (onn pro *oarfit/ aufus. i bfefem 

benU/ quia, namr Dorfte / tefi / tf/ tc ludebim^ bis, 

tonno.c^/ tameor bac^ &c. i m^n. 



Cenr.ar.ica, 



€i 



S)r (5)t«tfO fi»viw« Cin(ic5t/ cognltio. 

Drang/ tranflef?, Dtang/ «♦ urge- ejii|!, «nflcn^/ pridem, olim ; de> 
bam» premebanir bas, bat, &c, nique} aliqdando. 



atJtln^W* 
ftrifct) / exciite fnmiajtam. a Drefc&en. 

trtf(b(|{/ btifc^ct/ excqtis, excutit 

(rumencum. » brefci^en. " 
fcrof*, l>rof*«ff/ brof*/ jc. excu- 

tiebam, (frumentuiD> bas, bat, 

&C. a tnrefd^utv 
*t)rofct)en/ Supinum. » bwfc|)«i,.fru- .«.^SJfn "^w..^-, 

mStui in area excutere. ^S^^^nMi^a T.k4. 

*brmigen, Supinum. a brmgen/ur. ''^t^^J^^f^&^S^X^^^f; 



empfaM, enipfa^cU/ empfa^f/ ic. 

commendabara, bas,bat, &c. ab 

empfcWen* 
emp|ci)l/ commenda. emp|le^rff,<aft, 

pneolt/ comraendas, commendac 

ab empfel)Un. 
empfoWetr, Supinum. ab«mpfe6f<n/ 

commendare. 



gere, premere 
JDurcfcl. (ideft, ©utd^fembf^ aut 
^urc&leucttiS) Sereniflimus. titu. 
lus Regum & Ducum. 

lurfte/ tefi/ ((, u. audebam, bas, 
baty &Cr a D5tfm«- 



Supmum. ab erbfeic&en. erblicb/ 
etbficfjen, (abetben)haBreditariuff, 
jure haereditaritf. 
(tfaffen. i. remittere. 2. fcribere^ 
mittere. 3. Supjnum ab utroque. 
ftlebigr, liber, vacans. 
€rlet)idnn0/ liberatio; vacatio mn- 
^g» neris. 

(t5ftetet, faepfosmcmcjratus. 
C. intitufiit, €uet/ ©tre, Veftra. (tprofxn, probare , argumentis fir- 
€. €.((&cDenj) Tua Excellentia. roare. 
C.®.(OJnoben)GratiofaTuaDo. erttd)tert, erigere, conftitnere. 
minatio. €. C (ghrmiSrben) Ve- €rrid)tun8/ conftitutio , inftitutio. 
ftra Keverentia. (g. .f). (;6ocU* etfcfeoa, etfc^ollefl/<tfd)Oir, k. refo- 
Viitben) Tur Patemitas. ^. ^. nabam, bas, bat, &c. etf^oOetl/ 



(^O^e&Ir) Nobili» Tua Domi 

aatior 
eJ^Dem, prios, olim. 
ebebin, prius. 
fl^ber/ prius, dtiiis 



Supinum, ab etfctjaflen. 
(tfc&racf, etfcfcracfef?, erfcttacP/ %u 
extimefcebam s bas , bat, &c. ab 
(tfc()t{cfen feo (tfc^ticfen, extime- 
fcere. 



(iiilangfn, tradere, exhibere. Cln* (tfcjtlcf/ ertimefce. etfct^flcf fl , tu 

languna> traditio. fi^ticft / extimefcis, extimefdt ab 

(infd)meritn, inferrey invehere^ etfdbrccfen; ' 

^W^m, cognofcerer <tfci)tocfen, Sopinum. ab erfctr(cf(i!» 



Hj 



«Hl/ 



-^a 



bfiUutimt 



iX^, nnne, primutn, modo. \ flod/ flt>d(fl/ fId$/)tvo1abam,bas, 

crnjftfen/ obtfnere. bat, a fliffleh. 

Itf. I. mperfindU. ti gtfi^ie&t / acci- ^ffogen/ Supinum. aflitgen/ volare. 

dit. gallice, U arrive. italice, eg/t floi)/ fIo(>(ft/ flob/ 2C fufiebam, bas, 

«(rd(/e. 2. id. ein 9?arr j)(auf>t e^/ bat, &c. a fltel^en. 

ftultus id credit, 
clfbati/etitiann/ forte. 
Ctl(t>/ vobis, vos. 
fuer* I. veftri, veftrum , a m. s. 

vefter. 

8. 



*fiol)tttf Supinum. a fHtf^tn, fugere. 
fTo^/ floffeil, fIo§/ tc. iluebam , bas, 



bac, &c. afltegem 
*flof[en/ Supinum. a fltefen/ fluere. 
fod)t/ fo(|>te|l/ fo(((/ iu pugnabam, 
bas, bat, &c a fec^ten. 
^ *fo(&ten/ Snpinum. a ft^tm, pugnare. 

^fabren. Supinum. a fa^ren/ veni cur* foDem / cum fuis derivatis-& compo- 
ri!i , equo , navi. iitis vide inLexico, Voc. fortem. 

*fanen/ Supinum. a faOen/ cadere. foldfani/ fo(dfamft(b/ quod eon^ 
faOt^/ fi, fi forte. quens eu; iddrco, propterea. 

fan&/ fanDefl/fan^/ ic reperiebam, gordjt/ fit^ttnf u. Yide ^ux^t, 

bas,bat, &c. a ffnben. ftlrcbten/ K. 

*fqnQtn, Supinum. a fangen /capere. f9rm(i4)/ formatus , expreiTus, cod> 
fett/ ferteu/ anno prsterito. ceptus; ezpreiTe, aperte. 

fei^tig. !• promptus, expeditus. 2. fortan/ deinceps. 

anno prsterito natus aut fa<2u8. fra§/ fraffefl / frof/ tc* voraban, 
ftttistn, expedire. bas, bat, &c. a ^el^in* 

fi4)t/ pugnato, certa. fl^fefi/ fi(t)t. ^freffen/ Supinum. afreffen/ vorare. 
pugnas, pugnat. a fed)teii* ftt^/ vbra. ftiffeff/frtft/voras, vo> 

pel / fif leA / fi(( / i(. cadebam , bas, bat, rat. a freffen* 



&c. a follen* 
flfng/ ftengeil/ fiing/ ic* capiebam, 
bas,bat,&c. a fanflen. 

emtvixig, indicium,,inftitutio. 
(. (vJ^ullxn) florenus. 
feud)/ fuge. fleud)fi/ fitu^t, fugis, 

fugtt. a fli?l^en. 
ftd)t/i(nplica, ple6le. fltettefi/ fli(^t/ 
implicas , implicat. a fle4)ten. 



fror/tc. glacieobtegebar,fiiffebam, 

&c. a ftieren. 
*froren/ Supinum. a fttfmi/ glacie. 

tegi, aJgere. 
ftt\)t, fu|>re|l/ fubt/ ic. vehebar, 

baris, batur , &c. eguo, carro, 

navi. af(al)ren. 
^funten/ Supioum. a ftnbeti/ repe» 

rire. 
f&rDerbin/ f(irber^()in/ deineeps. 



fO(l)t/ fIod)tefl/ |Io(i)t/ ic. implica. 

bam, ple£tcbam, bas, bat, &c. furge^cn/ exequi, propedi. 

aheodem. fdro()in/ deioceps. ' 

^0O(i)ten/Supinum. aflf(^t(tt/implica- 

refeuplisftere. S*®« 



CemmUa. ^ .c^ 

®* fletwfm/ Supinuni. a 9<mfen / con- 

valefcere, partutn edere. 

g. ®. Cld eft , Qtlkbfi ^OtO Supe- flwofi, gfnoffejl/ 0<no§, 2c. fruebar, 

ris bene juvantibus > DEO fa- baris, batur,&c. gcttoferi/ Supi- 

vente. num. a gmt^tn, frui. 

006/ gaNfl/ da&, JC. dabam, bas, dcmidfam, fatis; fuffidens. 

bae,&c. agcben. ^enc&ttame/ jus. 

60.lt, galttHf^alt, tc. valcbani,bas» 0(fon^mt(/ univerfas, cotus. 

bat , &c. a geUcn. dtffboiff accidebat , fiebat. a Qtf^thttU 

*0ang(n, Supinum. a ^djtn, ire. ^ef(6e^en/ Supinum. agefcbebin/ ac- 

flfbobt / de^a^refl / dcbahr / :c. parie- cidere , fieri. 

bam, bas, i>at, &c a gcbd^ren. 0efd)ie^t, aeddit a ^efc^e^en. . 

*Qtbm, Supioum. a ^(bcn, dare« 1^c^nmin0/ animus, opinio, vo- 

gebeur, jube. gebeutfi/ gebtut, jubes, luntas. 

. jubet. a gebjetben. *fleffen, Supinum, ab ejfert/ edere. 

gebte^r/ partum ede. g(btc^r<fi/0e' gefiolten, ^uia ; ficut. 

bkhret, paris, parit. a jjebd^ren. fi(n»ann,demonn(fl, gewonn/ :c. ia- 



dcbol)ren/ Supinum.« gibabrin/pa* 

rere, partum. edere. 
gcbacbter/ diSus, memoratus. 
gebteb / }(• proficiebaC , proderat, 

^c. gttitfytnf Supiaum. a ^t* 

tetf)Ctt. 
^efdbrbC/ fraus. 
g(fitrf}(t, Principalis« ad Prindpa- 

cum evcftus. 
0(^(tnn>et/ incimus. 
@(f)^rb(, necefllcas, res Jiuclocus 

conveniens. 
gdung, bene fuccedebac. gcfungen/ 

Suplnum. a gclingcn/ bene fucce- 

dere, felidcer evenire. 
Senteffett/ ferius, feverus; fer!o,fe- 



crabar,baris»,batur, &c. vince- 

bam , bas, biic , &c. a g^roittnci?* 
genxfi, Supinum. afcpn/ dTe. 
^ewonmn/ Supinum. a ^tmimtn, 

lucrari, vincere. 
i)(toort)(tt/^Supinuro. a mtttn /'fieri. 
amannmf Supinum. a0;n»inn(n / lu- 

crari, vincere. 
gll>/ da. a Qtbtn* 
0t(bf}, di(bt, das, dat. a 0eb(n* «f 

gi(bt biev etnen duten ^eifler/ eft 
oc loco magifter bonus. 
diend/ dtendefl, diend, 2C.ibam,ibac, 

ibat, &c. a^jeben. 
jitt, vale. fltltefl, flilt,vale8, valet. 
a geltenl/valere, in pretioefle. 



vere. 3. Supinum. a in(jf(n / me- gftc&/ gtti(f}/ 0lt4)/ K. fimilis eram, 

ciri. eras, erac,&c. a ^{ti6)tn» 

gcno^ , d(naf(fl / ^tnai , ic. convale- ^glict (n , Supinum.^ a gf(i(tcn / fimi- 

fcebam, pariebam., bas,baC, &C. lem eife. 

a g(nefen. 0fi$/0fiffef{/ dfi§/ }C. fplendebam, 
Q^embmiflunD/ approbatio. baa;, bac, &c a gUi^en. ^ ^ 

*flfiff(tl 



^4 BJlitutionet 

*flriffett / Saplnum. a gleipcn / fplen- i&anbfllibt , C^m\>dt\^ht>) promiffi* 

dere. ad manuni , pfomifluni fine jure* 

SiHtt, jHittt^j fiiitt, ic Upikbm, jurando , ibla mlnu porrea«. : 

bas,bat, &c. aghittn. ^^anddi/Supiaum. ab^and(a/i>cii- 

*glttten/Supinum' agleiten/Iapfare. dere, fufpcnrum efle. 

Blmm, Q\ommtfl, ^(omm / k. fuma- *l)am, Supiaum. ab f>auen/ ccdere. 

bam , ardere incipiebam, bas , bac, *i)u^m, Suplnum. ab J^t^tn, ▼ocarc^ 

&c. a gljmniKn. jubere. 

*Qlmmtn, SupinUfli. ab eodem. ^itb, i)itbtfi, ^i«6/)C. csdebam)ba^ 

*d^lun, Supinum. a gtittn, valere. bat, &e. ab f)auen* 

Soh 0#|l / QO^ / 2C. fundebam, li- ^ieWnbifi/ hujus regionis, ini hacpn)* 

quabam, bas, bat, &c. agie^m* vincia nacus aut fii£his. 

*8ofien, Supinum. a giepen/fijndere, tielt/&ielteff/I>iclt/2C. tenebam,bi«, 

liquare. bat, &c abbalten* 

^igraben/Supinum. agraben/fodere. bieniit / cumhoc^ perhftc 

flriff/ fltiffeil/ griff/ jc. tangebam, bi«nebji,fimul, cumhoc. 

bas , bat , &c. a greifen. IN«n0 / bitngeft / feieng , k. peadcbaiD, 

^driffen, Supinum. agreifen/ tange- bas, bat, &c. ab bangen* 

re^ .&c. bitrinnfalltf / in hac re, in hoc cafo. 

4}rcg. pro ^ro^gunflid/ perquamfa- 6i(rna(6/ fecundurahcc 

vens. Mcruber/ fuper hoc. 

etub, flrubell/ flrub, k. fodiebam, ^ierunter/ fubhoc, inhoc 

bas, bat, &c. agraben. biernjegen/ propterea , idcirco. 

©Utfertifler, inftitor , negotiator. ^ie^ , l)ief eff / f)it$ , tc. jubebam , vo- 

cabam , bas ,bat, .&<?. vocabar, 

A^ baris, batur, &c. ab l^et^en* 

m, juva. ^i(fe(lyf)ilft,juvai,iovtt. 

Jg). ('?)<rr) Dominus. ab ()e(fen. 

^). feu .g). aut ^ei(. (ideft, ^eilig) binftinftig, deinceps. . 

fanSus. binferfiiftren/ dedpere. - ' 

.£). SX. 9v. ((>ei(iflen t^mif^tn tHti^ ^interfAiagen / decipere , defrau* 

SacriRomanilmperii. re, .£)int(rfdbiagung^ fraodatio. 

|a(f/ Wftfi, haif, :c. juvabam, bas, ^ob/ i>obeff/ (>ob/ tc. tollebam , bii# 

bat, &c. ab ()e(fen* bat,&c. abl£)(beo* 

l^(t. I. fifte gradum, 2. nempe , *i>oben /Supinum. ab ^tbtn, toUere. 

quippe, certe. (^oc^. i. altus, fublimis. a. alte. 3* 

%&\t, tenet. ab \)a\ttn, initio vocabuli fignum eft reve- 

*|>a(ten/ Supinum. ab fifAttUi teae« rentise, & fenfum augcL f)0^tWt 

Kt, &Ct jij9biHflifflus.^o^eD<(g(^Q^cn/no> 

bifiu- 



Cemamca. cy 

[hTuDOf enere natus. f)t(3}dtmi^t/ Simhcibn , pofl^or , iocola. 

TquaiD ^vens. ()OC^;(l^rtir / 3rrun0/ error, controveriia. 

(f>jU(&r(nter/ mazioie bonoran* t|/ cotnede. ab fffen* ^ 

»• ()0(|)anf(i)nit4)/ ezcelfiis. iJT<(i/ tjit vel %%, comedii, com«> 

ir. vel htXbfrcDW ( id eft , \,tA)t dic ab ((ftn. 

»Mi4>0 perilluftris. (ttu&tf 5?. 

tonum, 

ir. cideft, ^o(i)0r(tflt(^.) Hla^ 5t.^. (^aif(rfi<& j?jniM/) Ccft. 

ffifflos. Utukis Cmutum. reusRegius. 

. r5o(t)l6l>It({>.) maxime lauda- i^aif. (^aif(r(i(b) Oelareus, 

ia, reverencia dignos. fam/ fam(fi; fam / «.- veniebam^ 

oD(r(()rwi&er/ bo4)fliUwr(6r(n< ba«,bat,&c. afommtn. 

V magnopere vencnrandus, Ibm- fan vel fann / poilimi , poteft. a 
venerandu».; ' . f6nn(n. 

fublimis , altus. ^fannf / Supiniiffl. a f(nn(n/ cogno- 

V altior; fflagis alte , altius. fcere, nofle. 

;it/SDpinum. ab t)(if(n/ juvare. fannt(/ ttfi, tt , tt* eognolcebam, 

bas , bac^ noveram , ras , ra^ &c 

3. af(nn(m 

f(in(rDind(n/ noUo ffiodo. 

ii/ i^Uviti, aliquid. -^ flang, ffandefl/ f(an0 ,k, fonabam, 

) aD(ieit , femper. bai , bat , &c. a f Und(tl« 

ig, lllius temporis,qui tniceft *f((tn0(n/Supinum.a fnn0(n/(bnare. 

lerit. fniff, fni(f(fl/ fmff / IC. vellicabam , 

ei, eo. bas,bat, &c. afneifen. 

•um. *fniff(n,Supinum.afn(tf<n/VelHclre. 

■ I. jeis. ' s. tibl , te. ploralis fnipp/fnippefl/fnipP/ K.vellicabam, 

: ^i( $ 24) hoDoris ergo. *as , bat , &c. a fntiptn. 

:. ei, abea. a. vos. j. fuus, *fnipp(ll/Supin.afn(i'p(n/ vellicarei 

s, eoma, earum. fol>r/ foi)r(fl/ fo()r / K. eligebam, 

I. ejus, eoruffl) earum. 3. bas, bat, &c. afol^r(n* 

•rutn , fuarum. 3. cui. pluralis *fob((n/Supinam.afe^r(n/eIigere. 

®i( § 24) Iionoris ergo.' *fomm(n/Supinum.afommen/Venire. 

I. vefter, ruu.«!. 3l)ro SWo» Xin, (5C3nifl(i(t>) Regius. 

it, Veftra (Sua) Majeftas. 2. ^fonnt/ Supinum. a c5iltlcn/ pofTe. 

, iibi. fonnfe velfont(|r ftjl/ tt, tt, pote- 

r. I . unquam. 2. mt imvcdr, qui- ram , ras , rat , &c. a f6nn;n. 

•que. 9. h)ag immtt, quidquid. ffod^, frc(i)(fl/ ftO(|)/ tcferpebam, 

tm / in9(et4?(n/ etiam , pariter. bas , bat . &c. i f rie()|en* ^ 

'(»/ ficut. I . , *fro# 



V... 



66 ^ ' JhftUutiona 

•^fOJ(^en, Sapinum. a.fri<(&«1,fet- ii<bUn, titalni Prindpum Inter fe. 



pere, 
fmtf ttH,tt,t(* eligOy eltgis,eli- 

git. a fobren» 
funnte vel funte, teH, te, «. pote- 
^ ram, ras, rat, &c. poiTtiiQ) es, 

et,&c.aften. 



€uer£i(I>&en, TuaCaritas; Ta»o 
CarifliiDe» o Carilfiiiia. 
Uef,ltefe^,ltef, )c carrebam, ku, 

bat , &c. a laufen* 
Ijeb,(tel^ef), (ieb/ tc. commodabaov 

bas,bat, &c. a lei^in. 
*iir^en , Supinum. a {(it)en / cbDmo* 
^ dare. 

. Iie<, l^e. a(efen,Iegere. 

rioben, Supinum. a («ben/invitare, (ie^, (iefefl, (iiS, :c. finebam^ juber 

citare. bam, bas, bat, &c. a (olfen. 

hS, (asefi, las, iC. jacebam, bas, (ief^t), liefet t61 (i(f{/ I^s,l^t. a 

bat, &c. a liegert. iefen, 

lai, iafefi, (atf, tc* legcfbam» bas, Ufcb, extinguere. 



bat, &c. a lefem , 
.*^iaffen, Supinum. a (affett, Imere j 

jubere. 
faffetun^. (affet ttndafaubett, creda> 

mus: laffet un0 0(oen, eamus. 
*(ouf(n, Supinum.aiaufen,currere. 
Iebem|(dQ0li(^ , per omnem vitam. 
ieOtdiicb, folum, tantummodo, fim- 

plidter. 
^le^en, Supinum. a (iedett,jacere, 

!>rocumbere. 
en^ Supintun. a (efen, I^ere. 

letfl, ultimus. 

(etfiiiin, (egtbin, nuper , paucis ante 
diebus. 

(eudfl, (eugt/ mentiris, mentitur. a 
liioen. 

-(eute, in fine nominum compoQto- 
rum> pro - mdxtntt. Jfaufmann, 
mercator; j(aufi(Ute,mercatores: 
(S^elmann , Nobilis; <SDrO<ut(, 
Nobiles: .g)auptmann,Centurio; 



extinguftor. lU 

fdieflr (ifd>t , extingiieris , «tjn- 

guitur. a lifd)en,extingui. 
(itt/ (ittefl, (itt, ic. patiebar, barii, 

batur,&c.ai(ib(n* 
'^iitten/ Supinum. a (eib<n, patl. Qqt. 

busdain gelitttn (prdae(dutet)So-. 

pinum. a I juten , piuiare nolas, 

aut es Campanum* 
(6bl. Cl5l>li(&) laudabilis; tituU g^ 

nus» ~ ' 

'^loffeU/ Supinum. afaufen/^correre. 
h>fl, lofleft, (00, M. menticbar.bs' 

ris, batur, &c.arfi^(n* 
*logen , Supinum. a (uden/, mentln. 
(ofd)/ lofcfcefl, lof*, tc. extinguebar, 

baris', batur, &c.a Iofd)en* 
*iof:i)ni , Supinnm.a Men / cxtio^ 

gui. 
(ub, lubefl,Iub, ic. invitabam,dti' 

bam,bas,bat, &c. a tabetl» 

3»* 



.g)auptleute, Centuriones: .g)ano» mflfl^ttiagi!, mo0,tc*poiram , pote», 
toerf tf mann , bpifex ; {)anb»(i;f^ poteft i volo , vis , vult , a mocien. 
(eute, opifices. *W4» 



Gtnfuttocdt» 

*moM(n/Siipioiiffl. amabf^h/ nole* '^o^tvc\*mHt/ Supiiiiim.a m^t 

re. Quibiudam (pro g^maUt) ^- " " " 

t>inam »malm feu ma^Un/ pin- 

gere. 
9naU (^ojefWO Majefta». 
mai/ mottefi/ nto§/ ic* metfebar, 

baris, batur» &c. ameffen. 
9)agda6/ ^ofseNnd/ regola, prae- 

Ipripttun. 
-md^i^/ mfirumninmcmpoJHonm^, 

dignus, conrentaneua. funMit0/ ^olfen / Supinum. a 

confentaneus arti , artifidofus. geo 

toMmfttt&^iQ/ confeotaneos pa- 

£tioni. 
0)ii> ^t(0len / prQpoCtum, coolUium , 

meiher. i. mei, ab ego. «. meae, a 

mea» 3. meorum> mearum. 
*m(ltcn / Supinum. a mfffvn/metior. 
mid>/ me. 
mteD/ miet)eft/ mieb/ ic* vitabam» 

bas,bat,&c. anmt^en* 



gen/ poiTe, velle. 

mo*t(/ teft/ te/ «. poteram , volflt 
bam, as , at, &c.ib eodem. 

m6(t)te/tef^/te/jc. poflTem, es, et, 
&c. vellem, es, et, &c Aliqui- 
bus etiam eft poteram', vole- 
bam» as,at, &c. abeodero. 

moff / molfefl/ raolf / tc. molgebam,- 
bas, bat, &c. amelfen» 

melfot/ mui- 

mu$/ muft/ muf / }c. debeo, de- 
bes,debet. a mfiffm., 

^mu§t velm(ipt/Supinum.amiiffein 
debere. 

tmtite/ tefl/ tt, tc. debfebam, ba». 
bat, &Cj.abeodem. 

9?. 



no(( (oof / recondam. 
*mi(ben/ Supinum. a metDen/ vitare. nac^er/ verfi», In. 



/ 



ntnbefle / mimmus. auf< minb(f{(/ 

minimuffl , faltem. 
mtt/ mihi. ame'. 
mt<-velmt$-«mti^ empojkorm vim 

fitgmdi bed/a , vt I^taunm in vel 

dis. mi^beti^iA/^difpIicens: mt<« 

crtbtt / iaftura famsE vel fidei : mt^ ttonnte / t(fl / 1( / )C. nominabam, bas, 
- tXtpu^t / male contentus. bat. &c. ab eodem. 



^a<b$Ubm$f obedientia, ezecutio. 

na(t)bin/ poftea , pofthac. 

nahm, mhmtH, nahm, :c. acdpie. 

bam, bas, bat, &c. ^nebmen. 
^itonnt/ Supinum. a n(nn(n/ nomi-^ 

nare. 



mig/ metjre. a m.ffen/ mctiri. 
wt^tll, miffet vel mift/ mctiris,me- 

titur. ab eodem. 
mif- I- cura. 2. finiu]. (tfTndfmit/ 

fmiulcanir. mttlad?en/cr>rridere. 

9. mitnid)t«n/ne(iuaquam. 
mitbtn/ propterea. 
mttwili/ ope, auxilio. 



novil^ 

/ 



bat, &c. ab eodjsm. 
ntmtli^, novus; nuper, 

fime. 
l)i(/ nunquam. 
nibm/ acdpe. niM/ ni^mt, acc^ 

pis, acdpit. a ml)mtn. 
ntmm/ acdpe. nimmfl/ nimmt/ae- 

dpis, accipit.abeodeffl. 
nit/ npn. 

1 % m^t 



6i 



hftUutiom 



noc^maf/ M^imoM, icerutD,rurru3. 
*M\)mm , Sapjnom. a nebnitn / ac- 
cipere. 

^ommtn/ SupiDUiD.abeodeiD. 
9?@» C9Jac|>fct>pjftO Poft fcriptum. 

O- O» (OJet*0<fl<i;wi*ifc&,) Au- 

(trix Sttperioris. 
obe/ an. 

OberFeit/ niagiftratus. 
ObJflcr / ftipra di£tu3 , memoratus. 
obmobl/ o6n>oblen/ eciamfi.' 
obnei)in/ aliunde,absquehoc* 
of)m>erba(ten / indicatum , fignifica- 

tum, e^ mirbet obn)>((Nun/indi' 

catar, fignificatiir. 

05. 



9t 



ran^/Vatidefl/ ran^/ ic.Iuaabar, ba> 

ris , batur , &c. contorquebam,. 

ba8,bat,&c.artngem 
tann/ manabat. a rinnen» 
^ronnt / Supinum. a rennen / currere. 
rannt(/te({/te/}(. currebam, bas, 

bat, &c. a rennen. 
rdtb/ fiiadet. a ratbem 
*iQX\i%^, Supinum. a rotben*/ fiia^ 

dere. 
Sleigblep, ?ReipO«f«n/ ftylusplura- 

beus. 
rieb/riebeft/rieb/ tc. fricabani,btt, 

bat, &c. areiben. 
*rieben/ Snpinum. a reiben-/ fricare. 
rief / riefeft/ rief / «♦ damabam, bis« 

bat, &c. arufen. 
riet^/ riet^fl/ riet^/ ic. fiiadebamt 

bas, bat,&c. a ratben. 
rf»ff ' PPffefl/ "Mt «♦ fibnabam, bas, rip/ riffefl/ i\%, ic rapiebam, mni' 
bat, &c. apfeifen. pebam, bas, bat,&cnunpebar, 

^fiffen > Supinum. a pfeifen/ fibilare. baris , batnr , &c. ^ rci^eiu 
Pflad/ Tflafiefi / pflad / u* foiebam, ''riffen /Supinum. a rei$en /rampcre, 

bas, bac, &c. apHeden. rapere. 

*4>fl0Den/ Supinum. ]»fle0en / folere. ritt/ rittefl/ ritt/ tc* equitabaio,bai, 

bat, &c. a reiten. 
*ritten/Supinum.a reitett/ eqoicate. 
ro(&/ ro(|)efi/ro(&/ )c. olebam,bas, 

bat, &c. odorabar, barii,bacnr, 

&c. a riectjen. 
*ro4)en/ Supinum,<-a rtec^en/ olere, 

odorari. Quibusdam eft Supinnm 

a r<!(t)en / ulcifd. 
*ronnen / Supinum. a rtnnett/.ma* 

nare. 



prietf/ prtefeft/prie^/ tc laudabam, 

bas, bat, &c a preifen. 
^riefen » Supinum. a preifcn / lan- 

dare. 

fcaturis, fcatoric t 



Ouiaf{/ (juiat / 

qutiOen. 
quoO / quoOefl / quoO / ic fcaturi^am, 

bas,bat,&c. ai|ueOen. 
""quoaen/ Sopinum. a queaen/ fcato- 9vthf. ( 0\eici)^tHer) Thalema inh 

rire. perii. 

tucf^ 



GtfVutfuidBv 



69 



tnd-, &compofita. Vide inLexico fo^fe/ Uft, tt, U> ponebain , hzs, 



Ittrucf tC 
fXucfftdi^t/ coofideratio, re(pe£hi8. 
tudiiintidf refbns id quod fu- 

pereft. 
^tufm, Supfnum. a ntf(tt/ damare. 
*run0en/ Supinum.« xmgm, luftari; 

contorquere. 



bat, &c. ab eodem. 
*fcbaffeti , Supinum. a ft&ojfen/ creare, 
facere. 



©. in tituli», ©etne. ®.?OT. (@et* 



fci)alt, fcbalteff/ Mt, ic. increpa- 
bam, Dlarpberoabam , bas, bat» 
&c. a fdi)tl]ten. 
Jci^acpf. Vide in Lexico fc^arf cum 

derivatis. 
fc^ieb/ fctieDefl/ Wtb, jc. fcpam. 
bam* difcedebam, bas,bat, &c 

, .-. a fc^etben. 

m0}taieftdt)SuaMajeftas. (^..p. ^fct^iebin, Supinum. afc^et&en/fepa> 
(^eine ^eiliafeit) Sua Sanfticas. rare, difcedere. 
®. €. vel @. C@eine €jfceDenj \^m, fd)iene|!, fdjien, :c. videbar,. 
vcl@na^n)SaaExcellencia,Sua baris, bacur, &c. fplendebam, 
lUaftriffima Pominatio. bas,bat, &c. a fd^einen. 

^(^/res. €tffepDonn@a(^/tap *fc(ienen/ Supinum. afc^einen, vi- 

,)C. exeeptocani, quo&c. nifi. deri,fp1endere. 

fah, fobeft/fal)/ tu vldebam, bas, i^itttft, f(t)tert/ tondes, tondet, « 

bat, &c. a fel^en. fcbiten. 

@toer, @dmmer, agafo, mnUo, \i)i\t, increpa, blafiihema. fcdiltff, 



equiib. 
fammentitc^ / univerfus» omnis; 

onmes. 
^fanDt/Supinum. a ftnbett/ legare, 

mittere. 
fanbtt/ foobteff / fattbtC/ tc* legabam, 

mitte^amj bu, bat, &c. abeo. 

fang, fandef{, fans/ 'it. cantabatt, 
bas, bat,&c. aftnsejl. 



fdbilt/ increpas,increpat;blafplie' 

mas, blafpbemat. afdbetten. 
*f*taf<n/ Supinum. a fc|)lafen , dor- 

mfre.. 
*f(6faden, Supfnum. a fc^Iaden^fe* 

rire. 

Wm f Wmtfif Wm, tc. giu« 

tiebam, implicabam, bas, bat« 
. &c. a fcMtngen. 
fc6led)tetbingtf/ fiirpHciter.- 



fuif , fanfefl, fonf , tc* lababam, fub- fc^tid^ , fct)Ii$eff / Wi'^, tc. repebam, 

fidebam, bas,bat, &c. a ftnfen. bas, bat, &c. a f(t)Iei(f)en. 

fann/ fanneft/ fonn, tc. cogitabam, ^fc^licbin, Supinum., a f^Iet^en, re« 

bas,bjit, && aflnnen* pere. 

|a§/ faffefi/ fa§/ tc fedebam, bas, f4)lief, fcblfefef!/ fcttlief/ u. dormie* 

bat , &c. a ft^tn. bara , bas , bat , &c. a f(t)fafen. 

*^a^t, Supinum. a fe^til/ ponerc. 



7» V. Jhftittoioiiet 

fc^iiff/ WMf f#'ff/ }(• acuebam, \^Mb, fc^noBelf / fiinob, it fpira- 

bas , bac, &c. a i^UiftXtf acue> • bam, bas, bat, &c. a fitnteben. 

re , &c. ^rcbnobfnASupinnok a {(bnitbm, ^i* 

*f(l)Iiffen/Supinuin. af(|)UifW/ acue. rare. » 

re, &c. f4)0b/ i^obtfi/ fc^oB K, trudebam, 

f(t)ii^' fcbfiffcil/ fd)li§/ K. fcindebam, bas, bat, &c. a fc^iebm* 

bas, bat, &c. a fd)ld$en. ^ *f(i)o5cn/ Supinum. a fc()ieben/tro* 

•^fd[>ii|f«n/Supinum* a fc^lei^en/ fdn- dere. 

dere. ^fcbotttn/ Supinum. a fc^elten/ incre'' 

f(tlo§ / fitioffefl/ fcfclof/ IC. claude- pare, blafphemare. 

bam, concludebam, bas , bat, fcbot/ fd)Orefi/ fci)0r/2C. tondebaio, 

' &c. a fcl){ie§en. bas, bat, &c. a fc^ren. 

^cbloffen/Suptnum. afd!)iiepen/clau- *fct)oren/ Supinum. «fc^eceti/ toik 

dere, condudere. dere. 

fci)lug / i(3)lUQtfi, f(()Iud / tt' feriebam , fcl)0@ / fd)Offefi / fd^o§ / tc jaculabar, 

bas,bat, &c. a fct^la^en. impetuferebar,bari8,batDr, &c. 

'fci)iun9/ f(^Iundefi/ fcplung/ 2C glu- afdbie^en. 

tiebam ,' implicabam, bas, bat, *f(t)Offen/ Supinum. af(^ie^eiW jacn- 

&c. afd^iingtn. lari, impetufecri. / 

*rct)Iundcn/Supinun. a fc^Iingen/glo- f(|)rie / f(6rieefl/ f(t)rie/ u* damabam, 

-tire, icnplicare. bas, bat, &c afd)re9en* 

f(t)mifi/Uquefce. fd)milief}/fd)mifiet/ f(t)tieb/ ftDriebefi/ fdbricb/ tt. ftribe- 

lit^uefcis, liqucfcft. a fc^meiicn. bam, bas, bat, &c. a f(^C(iben. 

f(t)mi0/ fdimiffcfl/ fd)mi^/ k. jacie- ^f((ricBen/Supinum.af(t)reibcfi/icri> 

bam, bas, bat, &g. a fd)mci§en. bere. 

^fd)nuff:n/ Supintmi. a f())mciien/ ja- ^fd^rieen/ Supinum. a f(()t(p(tt / da* 

cere, conjicere. mare. 

f^moli/ fd)moli(ft/ fd)mol( / ic li- Utitt, f(tri((efl/ fe^ritf / tc progre- 

' quefcebam, bas , bat, &c. a diebar,bari8,batur,&e. af4)rciten* 

f(t)mclicn* , ^fi^ritrcu/ Supinuffl.af(t)r(itcil/pro* 

*f(bmolien/Supinum. a f(t)mjljen/li* gredr. 

quefcere. f(t)uff/f(t)uffcf}/fid^uff/ iC* creiban, 

fcbnie/ nmgebat. afd)mDen. faciebam,bas,bat,&c. afct)olfeD» 

'^fcbntcen/Supinum. a fcjbncpen/ nin- f(&unt)/~fd)unbef{/ f(t)uni>/ k. peHe 

gere. fpoliabam^bas,bat, &c.' a f(t)in(eBt 

fdbnut/ fd)nitt<fl/ fd^nitt/ 2C fecabam, *fd)unpcn/Si^inum. a f(|)inb(n/peUe 

baf , bat , &c. a f^nci^cn. fyoiiare. ' 

*fci)nitten/ Sypinom. a fd)neiOen/fe- f(^n>amm/f(t)toammef{ff(b»amin/}C 

care. iutab9S),bi8,bat,&c.af(^n)inrai{n* 

fci^toanii'/ 



GtrtrutnUdim 



yt 



>f<6ttanb<ff,f($n)«n^w, tabe- *ftjfm; Sopinum. t jl|ett# fed«rc 

m , bas , bat ^ &c. a fcbwinbm. fei^en / fimus , fiqt. 

/ fd!)»angefl, ^^cfcfrong , jc. vl. fecnb / fomus , lunt. 

m , bas , bat , &c. a ftt minden» . |id>r fib^ i f«* 

f4)n>iegefl/ f<bmitQ, k. uce- fie. i. ea, i^fa. 2.i},ip{i; ese,rpfa;. 



bas, bat, '&c. a fcbmeiden* 
en/ Supinum. a f(t)n>eigen/ 

» 

tume. i&tom, f(6ioiQ(/ tu- 



3. tu, tittdus, cum Vtrtfa numeri 
fiufalis. (Ste Jeben/ vides^ ^vt* 
l>en ^ie etf fle&ditt audi- 
ft«n? 
tumet. a fci)n>eilen/ tumere. jieb/ ^de, ecce. 
f(tKU>Oefl/ fd^n^oQ/ :c.tume<, ftebn/ f^ebt/ vides, videt 
bas, bat, &c. ab eodem. fo* 1. qui, quse, &c. 2. tam, qoam,! 
•n/Supinum. abeodem. ita. 3. fi. 4. tum. .5. fob0iD/Cum 

iai:n/Suj[)inum. aftbwimmett/ primum.tf.fob^nn/poftea.^.fo foct/ 
}. "^ofteajftatim.fi. foflat/adeo, vel. 

f(bn>orefl / \^mt , %u fup* foff / fofftfl/ foff/ tc. immodente bi- 
iam,bas, bat» &c. a \<j(^u bebam, bas, bat, &c.afauftn. 

foS/fOdef{/fofl/ }C rugebam, bas» 
n. Supinuffi. a fd^n»scen/ fup- bat , &e. a fau0ni. 
s. item afd)n)JC(tt/jurare. ^fogen/ Supinqga. a faugett/ fugere. 
imen. Quibusdam Supinum a fbl^etf. t. tal^. 2. hoc m fol(betf / , 
nmen/natare. hoc, res Calis. 

Den/ Supinum.af((|tvinben/ foll. i. debeo, debet. a foOtn. s. 

foD/foQen/ dicitur, fertur. fitfol' 
Itn oOe flfangtn f^pn/ fertur, 
omnes ef» captos. 
foHt. f debetis, debeatis. 2. debe^ 

vocabulum antiquum. 
fonbetb(it(id> / prsfertim , iingillatim. 
^fonnen/ Supinum. aftnn.n/CogicarcF 
fott/ fottef}/ fott )C. bulliebam,eU. 

xabam, bas, bat, &c. a fttben* 
^otten/ Supinum. a fteben/ builire» 
elixare. 



:ere. 

j fd)wundefl/ f(bn>uno/ iL 

>am,baa,bat>&c. afcbwin' 

lett/Siipinum. a f^^ttingett/ 

«. 

f(bwucefl/ f(bn>uc/ )c. jura- 

bas, bat , &c. a fd>n>5ren* 

Supinum. a f(i}en / videre. 

imusjfont. 

. fui, ejus. 2* fiis, a fiia. 3. 

n, fuarum. 

ide a , ex illo tempore. 



fponn/ fponnefi/ fponn , u* nebam» 
bas,bat,&c. a fpinnen. 
ijun&um cum nutaero. fefb' fptC/ fpittfi/ fpit/ )C Qjucbam, vo« 
, cura unofodo: fclbbcitt/ nebam» bas, bat^i &c.afpet>(n* 
uobusaliis:f(ibbieCt/Cum tri* 
iis: &c ' ' *fpt«tl/ 



7A ^ hjlitutiones 

-* ■ * ' 

^fpieett/Suplnum. « fpe^cti/ fpuere, Oi<d/ ^mfif HuQf ». afcenclebani, 

vomere. . bas^bat, &c. a OeigetU 

fl^(i0/ fpHffefl/ fpH^/ :c. fiodeban), *|lie0en/ Supinum. a (teiaen/ afcen- 

bas , bat , &c. a fpltipett. dere. 

•fplijfen/ Supinum. a fpUigoi, fin- Oiebi/furare.ilieWfi/f?ieblt/furari5, 

dere. fiiratur. afleblen. 

*jpomien/ Saplnum. a fpfnnen/ nere. fiieg/ (lie§efl/ (hef / tc impellebam, 

fpract)/ fpi^a(f)efl/ fpracb/ tc loque- bait, bat, &c. a.flo^en. 

bar, bariS) batur, &c. dicebam, iiith, morere. (Iir6(i/ (lic6f/ moie* 

bas, bat, &c. a fprc^en. ris, moritur. afletben. 

fprang/ fprange^l/ fprang/ :c. falie' fIo6/ (lo&((l/ ftobrxt, difpergebar, 

bam. bas, bat,&c. afprinaen. baris, batur,&c.a (tieben* 

fpricb/ loquere,dic. fpri4)(?/(prid)t/ *flol5en/ Supinum. a (Ifeben/ difpergi. 

• loqueris , dids , loqultur , dicit. *f!od)en/Supinttm.a(}ec()en/pungere. 

a (ptecbin* *f>o()(en/ Supinum. af}e{)(en/ mari. 

*fpro(t)en/ Supinum. a fpret^en/ lo* ^ftotbm, Supinom. ailerbett/ mori. 

qul, dicere. *(}o§en/Supinum.afIoien/inipelIere. 

fprof ; fproffefl/ fprof / ic. germina. flric^ / (lrici)e(} / ftritb / tc Hncbam, 

bam, bas, bat, &c. Dafcebar, mulcebam,bas,bac,&c.a()cei4en»' 

baris , batur , &c. a fpriegen. *^'t^tn/ Supintun. a ^tOitnf Mtte, 

*fpro(f<n/ Supinum. a fpriefen/ ger- mnlcere. 

minare , nafci. (hitt/ fttitttfl , (hitt / )C pilqpiabaffl', 

fprund/ fptungef}/ fprung/ }c falie- bas,bat, &c. afltetten. 

bam,ba8,bat, &c. a fprinjien. ^ftrttten / Sopinum. a (}?(ttetl/ pti> 

*fprunflen/Supinum. a fprinaen/fi- gnare. 

lire. f}unt)/ f}unbef}/ f}tmb/U. ftabam, 

flacb/ ftacbef}/ M, tc pungebam, bas, bat, &c. a f}eben. 

bas, bat, &c. a f}ect)en. f}unf / f}unfef} / (}unf / tc faetdNnn, 

Habl/ ({ablefi/ ftabl/ :cfurabar,ba- bas, bat, &c.af}tnfen. 

rls, batur,&c. a fleblen. *|}unfen/ Supinum. a ftinf(a/(<t- 

(}anD/ f}anbe|}/ f}ant), :c. ftabam, tere. 

bas, bat, &c. a f}eben. ^^tbt, btft , bt, tc morerer, eris, 

♦|}ont)en , Supinum. a f}ebfn / ftare. eretur,&c. a(}erben. 

f}anf / f}a:ifef} / (tanf , :c. foetebam, fun^/ fungef}, fund/ 2C cantabani) 

bas,bat, &c. af}infen. bas, bat, &c. afingen. 

Itarb/ f}a':bef}/ fiatb, :c moriebar, ^fungen/ Suplnum. a ftnden / canere. 

baris, batur,&c. a (}etb?n. funf / funfef} / funf / JC lababam, 

fticb / punge. ^fif fH^t, pungis, ibbfidebam , bas , bac , &c. a 

- pungic a(}e(&en* (tnfem 

•fttw 



Cifvi^tf^^^ 



73 



«fiinfai/ Sapinnm. a ftnfett/ 
fubSdere. 



labar^ 



*tl&n , SppiowD. a f^tttt/ fteere. 
\^X , (M(fi/ tMz-K. fiudeb«n,bit, 

bac , &c. a tbun. 
t(fiM^ I. partini, ex parte. s. ali. 

qui. 
^bU (^l)alft) thalenis imperil. 
traf/ (raftti/traf/ }C in aliqaeni vel 

aliqoidiocidcbani» bas, bat, &c. 

a tt<ff«n. 
^ragcn/ Sapinuoi. a (radm/ferre. 
tranf/ trannll/ tranf / ».bibebam, 

bas^bat, &c. atrinfcn. 
ttot/ ttatffl, trat/ 2C. vel \x&{X,xm* 

te|!/ tratt / tc. calcabam , bas , bat, 
. &C. iogrediebar, barts,bacur,&c. 

atrtten* 
^trttoi/ SQpinum. atreUH/calcar?, 

ingredi. 
trieb / tritbef)/ trttb / k. impellebam , 

ezercebam} bas , bat , &c. a treibtn* 
*ttieb<n/ Supinum. atteiben/iuipel» 

lere, ezercere. 
triff/incide (in aliquem, vel aliqutd.) 
: ttiM/ trtpv incidis , incidit. a 

trejten* 
tritt / calca, ingredere.<trttt(l / tritt/ 

caicas , ittgrederis , calcat, ingre* 

ditar a tteten* 
ttoff/ troffefl/ trof / tc* ilillabam,bas, 

bat , &c. a triefen. 
^offcn , Supinum. atreffen/ incidere 

in aliquem vel aliquid. item a ttlc» 

fen/ ftillare. 
trud/ t(U9c(l / trud/ tc* fer^am, bas, 
- tMt, &c.atra0(O. 



trunf / trunfefb fnmf / tt. bibebain, 

bas,bat, &catrinfen. 
*trunfen/ Supinutn. a trinfeti/ bi- 

bere. ^ 

tt* (unb) &. 
J). Ctoon) a, ab. 
u. Ddi* (unb^rdfete^) && 
u.t>.ni* CunbDergfeietentne^r) &c. 
lU.3.CUnfr(2tebe SroiOMaterDEl, 
B.V.M. ^ * 

9}. Oe. (qsorber Oefierreic&ift^) Ai^ 

ftriaB^Anterioris. 
u. f. f. .(unt) fo fort) && 
u. f. ». (unD fo weiter) &c, 
tibetbin. i. ulterius. %. obicer. - 
ubriden</ ceterum. 
MranRalttn/ diQ)onere, ordinare. 

Q)eranfl9ffun0/ difpolido. 
Mrb(i(|)/Derbit(t>((i/Mrb(i(&/». ex. , 
. pallefcebam, bas, bat, &c. ber^ 

blid^en/ Supinum. a "OilWx^m, 

expaliefcere. / 

t>erDarb/t>ert>arbe(!/iMrbar6/}c* pe- 

ribam,bas,bat, &cat>erberben. 
Derbirb/ peri. iMrbirbH/ i^rDtrbt/ ^ 

peris, perit. a iMrberben. 
txtborben / Supinumv. a iperbcrben/ 

perire. 
l»erbro§/ tsdebac, difpMcebaL a ^x$ 

brieien. ' 

t^erbroffm / Suplnum. a txrbrtelen/ 

txdere, difplicere. item, &(U- 
. diofus. , 

t>et&urbe/ befl/ be, tf. perirem, es, * 
etj&cajutrbiibMi* * 

veteinbaren/ coiiJfni|ttt, confociare. 



74 



h/litutimt 



Dereineti/ conjangere. 
J^ttsa$,utdiMf t)erda0/ ic obli- 

vircebar, bftris, batur , &c. a ixr^ 

geJFen. 
txrgeffen / Supinum. t Dergeffenr ob- 

livifci. 
txrgig/ oblivifcere. Dermffefl/ \>ttf 

gigt/ oblivifceris , obfivifdcur. a 

»eraeffen. 
Deri)0ten/ coopen&re. 
I^rocf/ mWt\if t>cr&o(/tc.ceIabam» 

ba$ , bat, &c. Der^ofen / Supinum. 

a txrbilen/ celare. 
t>(rld§li(^/certo; cerCus. 
»erlo5r / t>erlo^re(l/ txrtobr / ic» per- 

debaiD, bas, baC, &c. 1»(rlota/ 

Supinum. tloerlieren/ perdere. 
t>erna(|)i4fidetl/ neglig^e. 
^ QJerflo^/ error. 
ixrm. pro t(m>((()(n / elapfns e. g. 

meDfis , vel annus. 
j^erworr / txrworref!/ txrtworr / ic tur- 

babam , bas , bat , &c. t>(rn>orr(n / 

Supinum. a txrmirren/ torbare. 
tlf/ cumcompofitis, videinLezico 

auf, 
um iU/ ad, ut. um su fe^eti/ ad vl* 
* dendum: om |U getotnnett/ ad lu- 

crandum» utlucretur. 
ttnabdnt)(r(idi) r fine ulla mntationej 

immutabilis. 
ttnaulf(^(t(& / indefinenter ; perpe» 

tuus. 
mmtdtUU^, gratlff. 
untf/ nobis, nos, a nobis. 
4tnf(r. I. Dofter. 2. noftruffl , nofixi, 

ab^». - 
".', unt(re^nf}/ttnter(infi(n</ interinL 



unt>(r&rA(&ft(5 / fme violatione, il- 

deliter; inviolabilis. 
1tnt>(ri)alt(n / indicatum , fi^ifica* 

tum. n>irt>(t uniMr^alt(n / iiidlca>. 

tur, fignificaEur. 
unt)er(4ngt/ fine dilatione. 
Q3olliU9/ executio. 
SSorgang/ prsced«idi jua; «(e- 

cudo. 
lOOtU^ttn, adbibere, ufiirpve. 
t>ort»a(t(tlO/ pracfens. 

W.®. (wilWeOtt) fi DEO placet, 

DEO juvante. 
*n>ac(>fen/ Supinum. atoac^/ cre* 

fcere. 
tvanO/ n>anbefl/ t»anb/ u» volve- 

bam, in orbem torquebam> bas, 

bat, &c. a iDintXn. 
*n>ant>t/Supinum. a W(nbm/ ver- 

tere. 
n>anbte/ t»anbt(ft/ tvonbte/tc» ver- 

tebam, bas, bat, &Cr a toentxn* 
mtb, marbefl/ n>ar6/ iu pren(k. 

bam, conquirebam, bas,bat,&c. 

awerben* 
tt>art>,n)arl>fl/i»arb/ tc. i.fiebain,bas, 

bat, &c. a tt>(r^(n/ fieri. a. Im* 

perfeaunrVerbi auxiliaris. (§ y.) 

(r marb 9(fcW^(t , magni fiebat. 
mtf, tt>arf(|t/ mtf, ic jadebam, 

bas , bat,' &c. a nxrftn. 
ttja^maffen, quomodo , quod. 
^afdxn/ Supinum. a wafctien/ u^ 

vare. 
nxt^/ n)eigt/ ttxip/ ic. fdo, lia»,fcit, 

*t»iffen. , .^ 



. CcnncttAcdi* 



75 



iMtffMfid/ «mpliu. 
XHm, cui, aquo. 
tova, quem. 

fQerftag/ dies non feihtt. 
n«0r tt)*ff«tl/ CUJU8.' 
tot^ / a>t(&(fl / n>i(& / lU cedebam, 
bas , bat » &c^ a nxidlxn» 



*n)or6m/ Suphum. amtben/pren- 

fare, conquifi^e. 
Mocbep/ ubi. 

^tvociien/ Sudnom. a ttxtben / Berl. 
*tt>orf<n / Supinnm. a tMirfeti / jacere, 

conjieere. 
tvor^egett/ contn, econtrarto. ^ 



n»i4)en/SiipiDum. a n>ei(t>en/Cedere. miwbttf de quo, fupor quibus. 



Xoit^, pondera.nHege/ tvieaefl/tt)iedt/ 
pondero, as, ac a n>aden/ pon* 
derare, vel pondus habere. 

tt>ietf/ tt>iefefi/ toiti, tu oftendebam, 
bas, bat, &c. a weifen. 

*n>i(fen/ Supinum. a ti>eifen/ often* 
dere. 

tt)iD/ volo; vult. a tt>i>IIen* 

toiITen/ um wiOen/ propter. 

tt>iOf{/ olim tDillt/ vis. a tooHetU 

tiHt/ nos. 

tottb/ prenlGi, conquire. tt)itbfl/ 
xovtbt, prenias, conquiris, pren» 
fat, conquirit, atofrben* 

tt)itb. i.fit. att>etben/ fieri. X. ao- 
ziliare. C$90 in quo multi etiam 
prlmam p^ionam faciunt toit^» 
i4itoJtb febtetben / ego faibam. 



tooruntet/fubquo. 

mx>w, de quo. 

miii , n>utbfef{/ loue^/ ic crefca- 

bam,bas,bat,&c. atoaebfen.^ 
tounb/munbefi/ n)unb/}c.yolvebam, 

in orbem torquebam> bas, bat, 

&c. a n>inben. 
*n>unt>en/ Supinum. a tt^inbett/ vol- 
' vere, in orbem torquere. 
lofitNy befl/ bt/ tc* pr^firem, con« 

quirerem , as , et , &c. a toetben. 
toutb/ teutbefi/ n>uib/ %u fiebam, 

bas, bat, &c. a toetben/ fieri. 
tofitft/ tofltfcf$/~toiitfe/ 2C conjice- 

ren, ts, et, &c. atKtfem 
toufcb/n>uf(teft/n>uf(^/)(. lavabam^ 

bas,bat, &c atoofdDen. 
*tou0t/ Supinum. a miffen/ fclre. 



_."IV"' •'»'."' 0,;»Y: .7. . 'IPUHI/ oupiuuiu. • ivi||(ii/ n.in.. 



&c. a toiffen* 



T 



$ 9. ) (5 tt)itbit (tfaubt / permictl- 

tur; (5 tt>itb(t niitli(b feyn/ utUe 

crit. 
lOitf/ oottjice. tBitfefi/^^tt^ttft/ jacis, 

jacit.att>etfen. . , aB,vel3EI.«rtttlMt)>cruciger, ao- 

toirfi. I. fis: a n»etben / neri. a. ab 

auziliari, §9. 
loijfC/ fdto. amiffen* 
1009/ woflefl/ tt>09/ ic pond«»- «, r ,> ^ ^ r ». 

bam, ba5, bat, &c. pondus>|ia- {.^. (}Um^(9fpteIe)ezealpU£ratia. 

bebam , bas , bat , ^c. a.n>dden.\ \, & ()um g;(mp(Q. «xe^pli gratia. 
^ogen/ Supinum. attoflen/ppnde- 

me,velp«adushabere. vKz ' i»# 



3B, vel 3EI. (4ftttlJ«f) >crudger, 
aietsB genue. 4 

.8. • 



7<S SiJiitidiMt 

H ( pro itu t( f 5nn(rt/ poflTe , m pof- '^{uf)(n / Sapinum. \ tei^n / iccarare, 

rim &c. |(g(aul>(n/ credendi,»! fufpicari. 

credendum. i00/|i>d((!r iO^/ )(* trahebun^ bu, 

3((t/ cempos. t(i; 3(te/ hoctempo. bat, &e. a iiti)(n. 

re, nune. Vdcn / Supinum. a tt(b(n/ trahere» 

Kif^erO/ iide, «d hoc luque t(toi. iwj*»»' Jttj(ra(/ inniper, ulteinu8. 

puff, ' ^ ^ |ufo(a( / fecundum. f(tnm f5(f(^((a 

«•i.frK.rh«i* ^},,«-fi - lUroJflt/ fecundum ejus imperia. 

$(rfjHeben(/ dive^. j„^;[( ; ju^^je^ ,. pr«fertim, im. 

jtu*/ trahe. «tt^g/KUC&t/ trahi», 'gautim. a. quandoquidem-N^ 

trabic. ajK^ jumittdn/ aifignare, attribuere. 

ti(b/ trahe. a ti(t)(n« |i(^/ (i(b(f!/ iwan^/ iwanaefl/ (mand/ tc coge* 

it(f) / H. accuiabam , bas , bat, &c. bam , bas , bat , &c. a (n>ing(n. 

fiifpicabto, bvii, bacw, &c a "(tottngen/ Supinum. tiwinstn/co* 



(ei^en. 



gere. 



CATALOGUS PARTICULARUM, 

qua Verbis Compoiitis praefi^untur. 

J^er^m O feparabileiindicat: eetenefunt infeparabileCr 



*ob - tufen/ avocare. 
*an - fe()en/ afpicere, 
*ouf • iaben/ imponere ontu. 
^au^ - fd)(i(§(rr/ excludere., 

b( • frageu/ interrogare. 
•beD - Oe^cn/ aOjftere. 
*ba - fepn/ adelTe. 
*bar - bietl^en/ porrigere. 
^bucd) • fprinden / tranfilire per 
meditun. 

turc{) • flrcic^en / delere. 
*(in - f[ii§en, influere. 

emp - fandeti/ accipere.. 
'■'(mpor - ^((en/ fuftentare. 

cnt • jlie|)(tt/ effugere. 



(f • f4l(tnen/ apparere, 
*f(^l • ftfclagen/ male iijccedere. 
*fort - fabwn , pergere. 
*tar • fprecbeU/ patrocinari. 

ge - ratl)en/ feliciter evenire. ^ 
*a((ic|) - delteU/ squalis pretii efie. 
*beim • reifett/ domnm proficifd. 
*^er • fcigen/ recitare. 
•bin • nebmett/ tpnere. 

bintec • treiben/ impedlre. 
*innen • l)olteti/ repriroere. 
*irt - fle()en/ aberrare. 
*{^t - (ojTm/. Itberum dimittere. 

litil • braucNn / abuti. 
*mit • fpidtn/ coUudere. 

- ita*' 



Gmmuke, / -jf'- 

*iia$ • fhr<6(tty trpirare. mUt • (dffetr/ oioitterc. 

*ii«&<r - fvtloflftir JAu proftemere. *|>ofl'- Oopfdt/ inferdre. 
*^ • fteflfii/ vincere. J>oU - (trecreit/ exequl. 

*obett fd>n)imm(n / fupemacare. . *i>ot • Mbett/ imaginefn eflinger«» 

*ui>ec •> oleiben/ fupereiie. "mt^ - ceifetl/ alio proficifci. 

flbec - Ciefern / tradere. I Wibefc - fle&en / refiftere. 

t><c - 4nt>ern/ mutare. "^ieDec - bcingen # referre, rurfii* 
"ium • brinden / occidere. afFcrre. 

um • tinotn, circurodare. (et - becflen/ crepare. 

*4intec ' 8(^(11/ occumbere, mergi, *|u • binDen/pc«ligare,ob(trlDg(ere. 

c/aphcibehajV GenriamcuTrv 
OcrwiuniJ. 

al c 1 e -f-ff q % i j hl m rt o V ' 



^Ufy^ 



der- das den^ 



X*i| EXER. 



71 " Ji?jftsiww 

EXERCITAtlO; 

ipTo fa<5bo demonftram, pofle ex pauciffimis bis, quae 

prsetnin, obviam quamque libri vel epiftole gennanicae partem; 

ope Lexid, reAe explicari. 

MiziiniHani I C«ftris ApophthegmaU, «x- lUuftrifliini Faggeri Specolo 
Honoris Auftrlad , L. VI c. ao. 

l»3 456 7 89 10 it 

Qi f(9 Ui^ut, (anb unb^eute tu gfwinmn/ aM biefelben no^bihal^ tm 

Ift 13 14 15 l^ 17 18 19 ^ »1 

Baum (u batten. ^tt ^Viffi$9an& txrie^» bie (eibcr / wie ber 0vo(i batf 

ii 33 34 35 36 37 a8 39 36 3.1 32 83 

^fen. SIBann t$ tinm am metflen nac^ aHem tS^unfc^ ttdthtt f» 6a6( er 

34 • 35 3<$ 37 38 39 ^^) 41 

um mettten fi^ tor Unaldcre |u fSretten* S)ctt ^cvbnifeten. ^i6(uf(n 
mllfre nian (utl^en loic oin Qrofeben / ober M ctrilUt^n toic tcQ 

9{a())tidanen* 

L. fignificabit in fi^quente Analyfi Lexkon, Sp. menm Sficil^iim; 
f I, ^2) &c. numerumlnllittttionum, quas anteSpidlegium propoiiu. 

« 

2) S< Sp. docet, hanc pirticulim tnte Vcrba imper/bnalia eflle imper- 

fonalem: proindc in latino omnino fupprimitur. tiQtf^itlfti accUHt^ 
evenity ufuveini. gallice^ Uarrive. italice, tg&accadi. 

%) Conjunftivi Pr»rens a Verbo auxiliarf frpn. ($80 A Gom hsec fint 

ApophthegmataMaximiliani CitfariSt e pri-cedenteAuftoris narnttio- 

ne incclligitur, er fpraci>/ iicd>ai. Poll Verba dicendi, aarrandi) & 

fimilia, {% zo) proLatinorum InRnitivo germanice fit CoDJundivut. 

Latine igitur per Infinidvum cirpliceturs^df^eft^^ tjfc 

3) (dct)t L. facili»^ t^cile. (( (§5^ noUI dt comparativi. ejji faciUus. 

4) L. rcgio , provlncia. 

5) L. &• 

<) L. homines. 

7) gt^. 



.•^ 



7) 0ett)irtl1(n L/lucrifacere, Acquirere, obtinere. Dfcebat ergo C^ffiir» 

efle (^gallice^ qu'il e/l; italice, cVeglih) facilius provindgA aliquain^ ' 
ejua incolis obtinerci feu riblfubjicere ^ quam «.« • . « Particula ^ 
'0 lo) gerundium indicat in Infinitivo. Sed latinombre limpUcitBr ^ -'^ 

Lifinitivus absque gerundio ponitur. 

8) .L. quara. 

9) bjcfelbm conjunairo quidemfcribitur, led reipfadupliclterdeclinator^ 

a vocabulo Derfelbe/ ilk^ (j^ ^7) oriundum^ Die eft pluralis articuU^ 
feiben eft pluralis nominis feu pronominii^ iUoSf iOas^ ilku 

10) L. poftea» 

ir) iro pro in t)(m* (§ 16.) m cum articulo. 
ii) L. firenum. 

13) lL tenere. (U/ ut paulo ante diftum n. 7, ne^Iigendum eft. Si Lexi- 
con tunm mtUoris nots eft» in eo invenies, tm ^aum feu tm ^<i\xxnt 
l^atten eife Germanis frenare. Quod fi Lexicon tibi fit fterilius , eo 
confiUo C§ 15) utendumerit, ut, deprehenfis in Lexico verbisfin-^ 
gulis , conftruAionem five phrafin ad linguas tus confuetudinem ip(e 
accommodes. In prsfenti, fi verbum verbo reddas^ nafcitur, iHos w 
frm tenere. Senfiim habes : locutionem barbaram emenda , & dic ^ 
^eosfreno untinere. Totum Apophc^egma e(l hujusmodi , EJJefmius^ 
prwtndes bminesqueJiUJiibiicere , qum eos pojieafreno eonsinere^ 

14) articttlui» ()a.) 

15) L« otium. ^ 

i5) ^tithtttt L. confumere. Eft quidem (§ io> Co&junftivus: latine . ^ 

tamen pro eo fiibftituendus eft Infinitivui> qaia intelUgitur Verbum 
dicebas^ (^2o.} 

17) articolua pluralis numeri. (§ t.) 

18) Cetb L. corpuf . ec terminatio numeri pltiralis (§ }) fequens nimlrum 
fuum articiilum. caf^poftk Otiman^iMereeorpin^a. 

19) L. ficuu 
ao) articului. C$^.) * 



21) L. rubigo. - '*' 



a2) L. ferrum. «um fuo articulo. ITnde coUrgitur ftneiitia : Ottoi cei^ 
fumere <ajebat) corpora ^ Jkut rubigoferrum confumit. 

2}XL. Quandoy fi. 

t4)Sp. 



# 



%• ifiiMicms ^ 

24) Sp. U }0p«rfonale> ut n. t. ^ , 

§5) (in L. aliquii. mC% s?^^^ fingularb. aficui. 
%€) U pIuriiQum» mazime. 

97) L. fecundum» congruenVr, convenienter. 

38) oO L. omnis. m (§3) terminaCio dativi fingularif. 

M9) L/votum, deiiderium. eonvementer otfmi dejiderio , JtMtdufnmm fiiita 

voum. \ f 

So),ergeoenL. evenire, fuccedere. EftG ^o) Conjunftivus. 5«rta C^d 

enim efiyt afi^a) mjjairif congnmter mm voto Jucjseda , fi omnia ad ar- 

bitrium' & votum evenianL 
|i) Sp. tum.' eeterorum enim nihil eft ad conftruftionem prsfentem Ido- 

neum. ' 

%i) C< njun£t!vus C§ 7) babeat. SedmutaDdua (% to) iojnfinitivum Iip 

tiniim. 
53) L. ipfe. babere ipfimu ^ ^ 

34) L/plurimum, maiime. 

35) Sp. fibi,fe. * 

36) L. ante, coram. 

37) L. Infortunium. 

98) L. timere. (u (§10) gerundii nota : adtitnendm, Naicetur Mnc bar* 
bara conftru6tio: tumbabere ipjfm maxime ad timendumX^l^t^ U a i 
eraindre ; italice, ba da teime) coram infortumo. Quod ad lacinitateiB 
(§15) fic ipfe revocabis , totumque Apophthegpt colliges : Siai 
rnaximt ad omne voam omma fuccedant ^ ium maxime i^finn baSefe y cur §i 
infoiifinip timeat. 

3^^ articulus. (^2.) 

40) i)e»bnifj(> L. prpfiMius , etbmcus. 

4O ^ctibent L. fcriptor. Vox latina potius , quam geraaanlca; &, fi 
Lexicon tuum eam omiferit, ex latino factle agnofcenda. ^Dubiti- 
bis, an Subftantivum hoc cum prsecedentefuoAdje£Uvo &Vticalo 
fit accufativus numeri fingularis, an dativus pluralis: nam utrobique 
articulu*^ (% 2) facit l«n, & nominum declinatio C5 3) <». Scntentia 
q^ndem uirumque reciperet ; fed fequentia docebunt>-dativum plu- 
ralis eire. 

41; muffen L. debere. Eft (5 ro) Conjunftivus , iebeait. Nobia (§ 20) 

Infinitivus , ut in prioribus. 
43^ L. imperfonale; Gallorum on , Italornm /f : onWti fi iee. Latino • 

aore Verbum fequens fit paflivum. 

44) L. 



Nfcf 



44) L.aulcnltare, loreswKWre. LexicapniloiQeliertetiamezeiDpIuai 
addent, iinde perc^ias, Verbo huic dativiim perfons jungi. Pnfoi- 
^ ) ajebat Maumilianas, faittarilbus 4^en aurtt frtAtri, 

46) articulu». (§ t,) 

A7) Srofcf) L. rana. Utera ($ 3) mutata in 6 lignam eft nvmeri plu* 

ralis; in quo Den C5 «) eft datlvus. Bm rmiu. 
48) L. fed, autem. 

45>) (OriM L. cliriftianus. ckriftiattis autem, 
j-o) utmodo nv45. ficut. 

•50 ^a<btmU L. lufdnia. Jufcmiis. Volebat ergo Caefar , Profanis maton- 
bus dOere aures dari ut rams , cirifiiams autem ut b^cims* 

/vx^* ^3«.^* 55 5<J • 57 58 59 ^o «i tfa 63. 

v<;on ^trSuqenb pfltgte er {u faden/ eio mer Jter( mfifTt Iteben 3abre 

• ** . «r^^ /^ • ^7 <S8 <Sj> 70 7« 7* ^ 73 74 75 

(aR0 em ^carr ftpll/ uub wanu tt in biefen fieben Mren eltva^ tt>i$i0e< 

, 76 77 78 79 80 81 8» 83 «4 85 8« 

t>«0(O( / fo muffe er auftf neue anfanoen / ne(6 fieben ^i^ m 9^arr tu 

.52) L. a, de« 

50 articttlus: quem deineeps omitto. 

54} L. juventus. 

SS) Pflegen L. folere. £ft (§ lo) Imperfeaum. T^Zsiitf. 

rO L. is, iple. 

57) L. dicere. NotagemodiijuC^io) In latino fermone negligenda eft, 
quippe qtii Verbo fole» non govndium , fed funpUcemlniinicivum tri- 
buit. t>e juwfautejbiaat is (Maximilianus) dicere. 

5S) L. aliqnis, uni». Plerumque eft articulus unitatis ^lHce & italice 

wt) quo Lattni abftinent. 
59) iun0 L. juvenis. Adjeaivohuic acceditft ($4) propter articulum 

unitatis ein. 
46) L. homo. • . . 

4i) debere: ut ibpra, n. 42. > 

€n\ L. feptero. ' 

<3) 3<)&r L. annns. e (^ 3) pluralis qumei]. , 

L ^4)L- 



92 Jn/IHutioms 

64) L. dia^ per (ptthun tenporis. Conftrae cmn voetbiilis proxiiiie 
prseuntibus: per QNKtium teroporii feptem annonun ^ TeQ^ perjifim 
amios: nam (ang/ cum per modum prdspofitionis acdpitur , {hoS^ 
ftancivo poftponi folet. eincn ^Og iMQ / per iim: eine^tuobc ImSi 

per boraxn. 

6's) L. (lultus. etn eil articulus nnitatis. unfim: unpazzo^ 

66) L. efle. Proinde: bminmjufimmdAere ptrfeptmam^ 

67 - 73) LU &fiiUembisfeptm anris. biefen &2fa^en fimt pluralia no- 
meri. CS J) 

74) L. aliquid. 75) tt)tl^ig/(apienai (anus. e^ (§4) nullo praccedejQte a^ 
ticulo geniia neutrum (ignificat. 

70 bege&en L. agere. Eft (§ 10) Conjunftivua. ega. EifiOf tntrg ky 
feptm armos (diquidfanum agau 

77) tum. ut m 31. 78^ debere. ntn. 42 & 6u ^ 

79) L. ia, ipfe^ iAere eum^ debere ipfum. 

So & 80 In egregio Lexico fub Vocabulo neu utrumque fimul ft tibi of« 
feret» cum explicatione : denuo. de integro, feu, quod idem eftf 
de novo. Si Lezico utaris tenuldre, fenfum per partea in himc mo* 
dum conquires. Habes neu L. novus. Memento^ Auf5j(§ f 6) idem 
eflTe ac auf t>ai. Porro auf/ ut folentprspofitiones in omntraalis- 
guis, ab ezplicantealiia atque aliis particulis exprimendom eft, pro- 
ut nimirum res pofdt. L.exica prspofitionem auf exponont per lati- 
nas^^, ady in^ a^ e. Etfi autemnequea(inowmaiitiiifiotim>ne* 
que a novo vel e novo latine didtur : tamen proxime tibi oltdi^t & 
fuggerit (fenow 9 feu de integro. Quemadmodum & gallioe didtor 
de nauveau^ & italice dinuow. Atque hanc rationem venandi f^um 
epropinquo^ &alienam linguam ad rationea vem Kcommodandi 
(S ^5) ^w ttque etiam tibi commendo. 

82) L. indpere. 

83 * 87) LL. adhuc feptem annos ftultus eflTe. nimimm debet incipere. tia, 
ut rupra jam aliquoties, negligendum eft. Totus ergo. contextus ur- 
bani hujus & lepidi Apophtbegmatis ira redditur : OejuveatuUjMei 
isdicere^ bondnm juvenm debere perfeptem amos ftultum qfe ; (pmdfi Ut 
feptmannisaliquidfammegerUp debereeumordiHdiiHUpOfjMfsqmfeptem 
armos /lultum ^fe. 

€ineii 



■99 tf^ -9* ^i 9* fi ■ 94 ^ '95 

96 97 98 99 *oo 101 i«s 103 104 105 ' 

nntDon it^m.cinm %tMhtUf ht^thttt, voUft tt, toi( »or$Hten ^epfee 

lotf 107 108 109 tio III iift 113 114 115 ii5 

^iQmwit tmtm anbtrn getban / ntit bUftn ^ortm 06 : 3c() t an ttr n>ol 

117 118 >*9 iaoiai,i«a las IS4 115 106 137. las 129 ' 

9v(i(tt|>um/ alxt(&(D9t)(l (ao ict) tif nitg(i»(n/ ben mupt tu burct^^UBenb 

(tnMrtxn* 

tS) L. dvis. Reperies ^tirder & ^firger^ eodem fenfo^ 'qoia ($ ig & 
2t) boc ad varietatem dialefti Cantummodo pertinet. Articulus uni- 
utii tinen numeri pluralis capax non eft : quem cafum in fingulari 
pofcat , Verbum poftea determinabit. 

89) Sp. qui. 

90) arof L. magniif. 91) fKeic()tf)um L. dlviti», opnlentia. $ f $ 
loliua genitivi Ohgularis npta eft : quapropter & tC adjeAivi grol 
(^ 3) td eundem caAmi referradum tfit m^gM optdaaia , magnanm 

9%) L fed. 93) Wt^t L» bumilis, tenm*s. 94) Aerrommen L. ge. 
nns. Mtdjeftivi, &drubllantivi) utmodo n. 90 & 91, figna fimc 
genitivi fin|iilaris. bumOisfmpiaqi gmaris. 9/) § 8 ^at^ j^ migm- 
nm^pumffidplebgigemrisera. 

9O L. ^ P7) L. a, ab. 9«) Sp. eo* 

99) L. diplomt nobilitatis. Si compofitum hoc vocabulum in Lexico tuo 
non extet^ qus^re (§ ^6) utramque illius partem feorfimii. 8IDe( L^ 
nobilitas. ^rief L. Ilters. Literae nobiliutis^ (eu codidlli, quibus 
nobifitts t Frincipe fibi conferretur. 

ioo^ bcgel^ren L. petere. U ($ 10) Imperfeftum. petebtt. 

loi) Scribit tuftornofter ttoiefe/ & itt td bunc usque diem plurimi fcri-^ 
bnnt. De hoc diicrimine litera e monui fiio loco C§i%) & inter 
ezemplt pofui Iinperfeftum ^idt / tenebai , quod tlfi pronunciant & 
icribunt |^i<lte« Cum anomalt omnit (§13) inSpioIegium meqm 
conjecerim, ibidem quserendum eft ttie^/ quod Stirpis fu» toeifen & 
Prs^fentis weffe vocalemcummutet, anpiptlu9xefle((( 13) agnofisi- 
tur. Sp. tMt$, wiefcflf wkS/ iC oftendebtm, oftendebasi oftende- 
battTkc. a weifem Sed nondum in vado fumus: attendcnda eft 
C$ ^3) particultfeparabilis^ t Verbofuo tvulftj & loogerejeaa, 

L \ tdto 



S4 JnftiMimk 

adeo, utn. iia demum occurrat : ibi enim legis df»/ (JnodVerbo 
fup reilituendam eft, dicendumque obn^kt) feu abn>ie^ / tb Infiniti\ro 
0iMvdf<n/ cujus notionem in Lexico invcnies 3 r^iccre^ repellere. Sidit. 
in Scirpe »ietf / ita & inCompofito Qhwit$ Imperfeftum e(t : i^Cur ^' 

rejiciebat, repeMat. ^ . * 

102^ L. h^ ipfe. 103) L. ficut. 104) L. olim. Si toCiim non oc- 
cnrrtt, feparacim inveaiga: 9or L. ante. gtft L. ttmpua* (nGs) 
pluralis eft numeri. anleteinpora^ id cft, quondam')Olim. ^ 

105) Alii aliterfcriberegaudenti^atfer/SreJfer/^apfer. fed eodem omnes 
modopronunciant,^&iac9 (§27) fspiifime ptrmifeentar, L. C«- 
far, Imperator. 

io5) Sigismondua nomen proprium. ' ' 

907) ant^er L. aUust alter. em ad finem articuli unitatis (§ 3) dativum 

numeri fingularis oflendit. alxm. 
^ioS^ Sp. ""t^n / Supinum. a t^tin / facerb. Tadte intelligendum eft 

Verbuffl auxiliare I^qX vel^atte/ quodCj^i^) frequentuEme omit- 

titur. 

109) L. cwfSL iio) L. hic. iii) SEBort L.verbum. om Kr wrfe. 
1 12) particula perdnens ad Verbum iDiefe feu n>ie4 / de qua diftum 
n. loi. Jam narrationem, contexamus: Gvem^ quimaenarm opum^ JU 
plebeji generis erat^ & oi eddiflma nobUitatis petebat f bis verbis r^eot , «t 
olim Sigismunius Cafar alteri feferat. 

^13) L.ego. 114& ii^j) Sp/pofliim tlbL iiO L- bene» Sinwtnon 
invencris^ quxren^OOl: 9aBttt^pitl&®pil^l (§35) alitttabaliis 
• fcribitur. 

117 » 119) LL. opei> fed, nobilltii. 120) Sp.pofiKuL 121) Lego« 
122^ Sp. tibi. i23> 3p« non. 124) L. darc. 

i;k$)^p,hanc, eum. nempe ben Slbel/ nobtiitatem: quod cum generlk fe^ 
tfifflini iit Ladnii^ explicandum latine, banc^ em. 126) Sp. debes. 
127 - 130) tn per virtutem obtinere. Apophthegmt efl: : Ego tibi 
poffum equidem (pvo bentf quodhocfenfu latine non didtar) opes^ fei 
nobUitatem tibi iare rm poffim: Utc virtute obttnenda ejl.. 

131 13» 133 13J. 135 13(5 I3f 138 1» 

©nem Q^orne^men non Slbel/ feinem alten wo(&er&ien((it SDiener/ aU 

'40 14» Ua 143 '44 »45 14^ '47 14« 14* 15© 

terfel&e ficl^ ^r ^l^m^wi (u t>H( ergobo luft tc f<UKn; «r foite ous 

letti 



Gemanica, I5 

itlic() t)at^onabffef)w: banijaucter^ ber ittpfer/ DJeiDamn t><tf*»eti# 

161 i6a U3 i<;4 165165 167 

ef/ aberbicfer^unllft^iuiwmbefinOe* 

30 ein L. unus, quidas). eoi CSi) dativutfingtilaris: cum quo proio 

etjam conlentic vocabuium fequeus. 
32) L. prstftans, excellens» 153) L. a, dc* 134") L. noWlitas. Ex^ 

ceUenti ctddam defvJnlitate^ viro pr«ftantifi nobiJi ucif. 
35) fcin L. fuus- em (§ 3) dativus fingularis- 136) L. antiquus. 1 57) mU 

bert):ent/ feu (ut p^ulp ante n. 1 16 dixi>WDbioerDient^L,benett«ritus. 

Si nomen totum in Cuo Lexico non occurrat • quarre feorfum T ^ ?6 ) 

ttoM & btr&icnt. . ^ 

38) L. fervus^ famulus. benemeritofuofamuloj miniilro bene de fe me- 

rito. 

J9 & 140) LL. cum iUe. 141) Sp. fibi, fe. 

^2) VllcbpmlU ant 2llc()imi|l Cnam i & p pro eodem fumuntur, 5 27) L. 
alcbymijlay cbryfopisusf qui per artem emcere aurum conatur. Hinc vo^ 
cem 31ic()9mitlece9 derivavit Hiftoricp nofter : quod jure cognationls 
CiJ 41) alcbymani feu chryfopoqafn fignificat , artem viddlcet auri effi^ ' 
ciendi : nam ipfum artificem intelTigere te non finit arciculus daUvl 
^er/ qui ($ 2) generil cft feminini. 

(3) L. nimi^multum, nimiuou 

(4) Rejice tantifper particuiam er/ & Ibco Verbi CompoCcI quasre Sim-^ 
plex. Sp. Cfib agebeu/ Imperfeftum. Quod Audor nofter fGri|)it 

. gabe / dialecto tribuendum eft , quemadmodum paulo ante monui 
n. loi. idemque moz recurrec vocabttlo proximo ite^e/ cujus c ultl- 
mum pariter redundat. Pr&fige ruHtas parCiculam er / &..habebis Coffl« 
poficum erfleben. L. dedere, addicere. cum ille ft cbryfipaja nimmL 
addicebaty ItVk aidkerec^ 

\S) Sp. (ie^/ Imperfe£tuma laffen/ finere» jubere. jvbihat. 14«) L.isj 
ipfe. 147) U dieere. Qddam deprimaria mbilUaUf vetenjuo miniftr9 
benemeritOy cumille arti aurum ^fficiendimmiumfe dederet^ dicijuffity ea^ 
quse deinceps fequuntur. 

t8) L. Ipfe. 149) folte (5 35) pro jbnte. folFen L.,debere. Imperfe* 
£tum tamlndicativi, quam Conjunftivi , eft foOte/ ut (§ 10) (iebte^ 
Foft Verba dicendi ($^0) JConjunftivus germanicus refpondet Infi» 
nitivo latino. deberelpfian. 

;6) L. tantum, modo. if i) L. tempeflive, In tempore,. 

\2) L. indct ab eo, Fortafle Lexicon tuum ^§ 32) habec ^ar&om 

L 8 152} 



I^ . hflittaionta 

15;) L. deGflcre , ceflare. Men ipfum modo in km^t sb %a tt ieji/lon. 
15-4 • 159) LL. quandoquidem etiam ipfet Cxfkr » multam eo. 'j 

i6q) toerfcfcwcnOcn L. profundere. Eft GJ 10) Supinum. Auriliare (KJtfe 
(§19) tacite intelligitur. prtfuderat^ (eu profudiiret. 

161) L. fed« 162). L. hic. j6^) L. ars. Cafus eft^ dativus: nam 
terminatio it pronominis btefer \ quod in ^eclinatione ab adje6tivis 
non differt y eum cafum {% 3^ oftendit. buic arti. 

l^4)Sp.0bi,fe^ itf5)L.nimi8- i66)L.pauper. 1 67) befinl)enL.deprehendere. 
Conjuuftivus (§ 10) mutandus in Infinitivum latinum (if 20) ob prc- 
cedens Verbum dicere. Monitum Csfaris eft : Ctjfaret modo in tempore: 
wmff fiipfimj Qeftaremj multm in eam rem profvdiffe , fed btde arti fi 
foms pai^em deprebendere. 

i«8 169170 171 17? 173 »74 >75 1?« . i?7 I7S 

fHie tt va M dcftdnt wucDe / unD bie ^uben H)m emeH flwDnen ^orft 

179 ino 181 i8a 183 X84 1^5 i8^ I87 J89 

l»oa dflloner Sper Mrebret / (ieSe ec bioentdett/ fo bai Qefct^enfe einAtliefert/ 

189 »90 19« 19» 193 194 «95 19.^ ^*5)7^ «98 199 

l»ectoabi(t<|) unb Darbep »o( ^alten. ^I^ fi( ^erAber erfctracfen/ unb nac^ 

ftoo 101 2oa ao3 sOii 205 sio6 207 20}^ 209 210 

tferU^facbfragten/ faQte er : ®o(cbe «S)ilner/ Dte fo f dMe Sper li§tn, 

aii 212 218 314 215 2itf 217 218 219 220 221 

tnvitfe man mc§t fc^lecpt^ tvieOer fliedett lajfett/ fonOem einihBni/ unt» toot 

222 

Jbotteft* 

2^8 & 1^^ LL. enm Ipfe. 170 & 171) L. Aqulwrtnumf urbs. {u L. ad, 
in. in urbe Aqufsgrano , Aquisgnni. 172 «173) frdnen L.coro« 
Dtre. tourbe ($ 9) Impecfeaum VerU auxiliaris werOen/ qood Supi- 
no gefr Jnet jun£hun (§11) Paifivum format. monabatur. 

174; L. &* i7f) 3ub feu 3ut)e L. Judsu». articulus We (§ a) ae tcr- 
mlnatio en $ 3) funt pluralis numeri. JUdai. 176} Sp. ei. 

177) afiiben L. aureus. 178) L. corbis. 179^) L.plenus. igo&.xSi) 
0Ul^en L. aureus. €9 L. ovum. er (§ 3) genitivus pluralis. aurem 
cerbem plenum aureorum ovorum. 

i^S») V». rebren L. donsre. Intelligitur (i^ 19) auxilian^ ^oben: Dere5ret 
^abeu/ aut t).re()ret baften. donarunt, donarant. Qm Apdfgram ea- 
fonaretur^ eique ^fitdai corbem aureum aureis ovis plenum iona[^^ 

«83) 



ij&tMnicSM' jfy* 

3) utB. I4f. juhehat. 1^4) LJs, ipfe. 18;) Dividcin W ftyt\\mt 
^8 Dcrientge, iUef (§ ^7) dupliciter declinacor, ut artiCuIus , & uC 
nomen: ambo autein (§ 2 & ;) conveniunt in plurali : illi^ iUos. 

6) Sp; qul. 187) L. donum. 188) «mliefctn L. tradere. ge eft aug- 
mentum (§ 10) Supino praefigi folitum: poniturque (f i4)inter par« 
ticulam infeparabilem & Verbum. Eft Plusquamperfe6lum : quia (j 1 (^) 
intelligitur auxiliare {^QXtttu tfadideram. 

9) L. incuftodla. 190) L. &. 191) bat6eO/feu(§ 32) baB'|>, L.fi- 
' muli una. 192) beiie, commode. ut n. 116. J93) L. habcre, 

tra£bire. 3fwt iUos^ qtd dmum auulerant, in euftodia fuidm ^ Jed Jinud 

cmmode baberi, benetrt^ari. 

4) L. cum. 195) Sp. ii, ipfif illl. 195) L.propterea/e9decaufla. 
197) Sp. eztimefcebam &c. Qim Wi prepterea extitnefcereni. 

8) L* &« 199) L. poft, fecundum, de. aoo) L. caufla. 201) fh^ 
gtn U Interrogare. Eft (§ lo^ iQperfeftum. imerregabant. 

2) fagen L.dicere. £ft&hoc (§ 10) Imperfeftum. dicehat. acs^L. 
iSy ipfe. Qm ilU prepterea extkiie/cerent ^ ac de cau[fa tnterrogarent ^ re^ 

fpondit ipfi* ^ 

4) L. talis, tales. soO^^un/ fea (§ sf) {)ttbtt/ L.gallus/gallina. 
<t (§ 9) terminatio pluralis numen ^ in quo u muutur in \ tdles 
galliM. •^*'" ■- ^*, 

»^ Sp. qui» quae. 207} Sp. tam. ao8 • aio) LL. pretiofa oya po-« 
nere. (egen eft etiam ultima perfbna PiSBfeatis » ut ($ 10) (tebtru pa 
tatn pretiofa eva pemnt. 

i) debere. ut n. 42. at2) Imperfooale/ ut n. 43« 

3) L.non. 214) L.f(b((c&t/ fimplei; fct)(ecttlicb / fiin(9lAt!br.' Jure 
cognationis ($41) Idem ad fd^Ucbttf traducere licebit> proui con« 
ftruaionis ratio ezfget. 215 • M2) LL. rurfus avolare permitteret 
fed fifterc ^ & bene tra6tare. Totut ergo hujus joci fennis eft : 7lt« 
ks gaOina^ qua tampretiofa ova^ponunt^ ut Jhnpliciter rurfus aenitnt^ per* 
ndttinondebereifeijillendas eas^epffbenetrt&andas. .^ . ^. , 



EXER- 



I^ . hiflitutimu 

15;) L« deGflcre , ceflare. Selen ipfum modo in kw^t $b %a tt ie/i/Un. 
15-4 • 159) LL« quandoquidem etiam ipfet Cseltr » nmltam eo. 'j 
i6q) t)erfin)cnD(n L. profundere. Eft ($ 10) Supinum. Auxiliare(^( 

(§19) tadte intelligitur. pnfiiderat^ feu profudiiret 
161) L. fed. 162) L. hic. j6^) L. ars. Cafus eft^ dativus: nam 

terminatio «r pronominis bief<r ^ quod in declinatione ab adje6tivis 

non differt y eum cafum ($ 3^ oftendit. hnc arti. 
l^4)Sp.0bi,fe. itf5)L.nimis- i66)L.pauper. i67)befinl)<nL.deprehendere. 

Conjuuftivus (§ 10) mutandus tn Infinitivum latinum(if 20) ob prc- 

eedens Verbum dicere. Monitum Csfaris eft : Cejfaret fnodo in tempore: 

wmff feipfiMf Qeftarem^ multm in eam rem profiidiffe , Jed buic arti fi 

nms pauperem deprebendere. 

169x69170^71 17? 173 »74 . >75 17« . 177 171 

fHie <r iu M dcf rdnt wucD< / unD bte ^ut>tn iJbm mm i&lmnSoxb 

179 mo 181 i8a 183 X84 ^^5 xf{6 I87 J89 

1»oa dflIon<r Sper wtt^ttt , \\t%t <c bi^jentdett/ fo ba^ ®<f4)<nre einAelt<fert, 

189 »90 »9« 19» 193 »94 195 I9.^ ^*5)7^ i98 199 

tectoa^ilKt unb barbep »o( baltem ^(0 fi( ^erilber erfctracfen/ unb m^ 

ftoo 101 2oa ao3 soj. 205 sio6 207 20^ 209 210 

r<c Ucfacb frogttn/ fa^tt <r : Golcbe ^^ntx , tie fo fdflltcbe Spec (egen / 

ail 212 213 2Iil 215 2ltf 217 218 219 220 221 

tndtfe man nicbt fcblecpt^ wie&ec flteden lajfen/ fonOtcn einihScn/ ttnt> »o( 

222 

Ibatteft* 

2^8 & 1^9^ LL. enm Ipfe. 170 & 171) L. Aquisgnmumf urbs. {u L. ad, 
in. in urbe Aqufsgrano , Aquisgnni. 172 & 173) fr^nen L. coro- 
nare. wurbe ($9> Iinperfeaum VerU auxiliaris wecOen/ quod Supi- 
no gefr Jnct junfhim (% 1 1) Paifivum format. carenabatwr. 

174; L. & i7f ) 3ub feu 3ut)e L. Judsu». articulus We (ff O «c ter^ 
mlnatio en $ 3) funt pluralis numeri. Judai. 176} Sp. ei. 

177) aulben L. aureus. 178) L. corbis. 179) L.plenus. igo&.xSi) 
0ui^en L. aureus. €9 L. ovum. ec (§ 3) genitivus plunlis. «tmi 
cefhem plenum oureorum ovorum* 

lii) vi rebren L. donsre. Intelligitur {$ 19) auxiliare habtn: Dere^ret 
^dbeu/ aut i)re()CetMten. donarunt, donarant. Qm jtfutsgram eo- 
fonaretur^ eijut Judm corbem aureum aureisovisplmm donaffent. 

«3) 



^x & )i> LL. pMml ^i) L. aualif. 34)VocabuIo son&TwtD,^a»' 
re <$ 36) partem ntranque leparatim. Slngfi L. anzietas. &t^tt9t 
L. damor. dsonormxletatis, id eft, anzius , ab aiudetate mnlieri- 
bua exprelTtts. 35) eRe0(h L. dere. Imperfefliiui (| co> CKAanCr 
36 • 3^) LL.noD> iDulierttin pallids cobortes^ 

40) L. imperfonate, qaodper omne» perfonas & nameros es^Iicari po- 
teft. Gallonimm, Italorum)!. 41 - 44) Attendenda (§ 23^ pard- ^ 
6ola Teparabilis Mr / a fiio Verbo jblll ^avolik. Hanc ei redde , uc 
fiat «ocOeBen. L^proponere.- ^i]), Sp. fibi^ mtr L. taatum , modo» 
Proponat modo iibi aliquis , Ftopone modo (ibi » Proponanus yua 
aobis» Concipiamos animok 

45 . 4g) LL. fi.mtllemulieret concfament. (^tvffnpm fe^MlKtt C$ i&> 

i omiflTo. OMtum l mtm anxbm etmorm tm eid>am (latina coafiie- 

tudine diceretur^ omifib non, ^u^ tmjAm ehmartni eidmt) palUdir 

mutierumeobtrus? Cm^modoanimismulieres mille eanelmmllu ! GiiU:* 

ee : Qtfm penfefeukmmtf fi mUkfemmis erim tiifembkt litalic» ^. «SrM<( 

fiUmiaeyJermUtfemnai^etiSamtir^kmat 

& Hc^ tntt tdHrittfcir ^Kiarni/ 
WHU Shide»A bK ten ^^oben tm, 

60 6i 6% 63 #4. 

0}it .S^ifobdiAN icnonBtn toorai/ 

tf j ^ tftf^ tfT" ^8 ^ 7W 

ttib tDorfeiiE; ftoir i»or ^nflfl N^ toor/ 
Ci(( w» boi SclM^erm ber SOoriardi r 

7f 7* TT 79' 

Hnb fl(^ in flenMimc ^fy 

36n infdefaoHnt um i^er ^Smntt Ztbttu 

S5 «« 87 88. 8ft SP' ^9» f». 

Go ^t^ 9oir tattfenbm nie^rdnr t^coirfleiiclMtjr 

«9' loo- «01 iw fos- 

5£teiitatiftnOm^m(btiim? ^ltin;. 



90 tiJlUtahnes^ 

fd4 105 to6 107 i©8 t09 110 iii ii* 

9^uii Da< ifi pitl : ba muf , bep^mwicm 8cbtn! 

&13 it4 115 ii<^ 

49) Sp. Ipfae, fllre. 50) Sp. currebJnt. fi) L. cum. fa) jfrflniiw 
L. <iifpei|ere. Supinotn (% 10) serilKuet augmentura gf ncn ha^bet: 
quia paiticuls infeparabiles (^ 1 4) id omnino refpuunt : ciTe aucem 
particulam {ec inreparabilem^ Catalogus ParticfulaFnm te docct, duna 
nullo eam afterifco (^) notat. $3} ^AOt L. capillus. en (§3) plu- 
ralis numeri index. difperjis tapUlis. 

54) L. cum. jj) 2lu9 L. ocuius. w (§ 3) pluralis. ,ciw mMs. ftf) Sp. 
qui. J7 • J9) LL. a lacrymis rubentes. 

^o) L. cum. 61) •S)anb L. manus. a (§ 3) in plurali mutatnr in 4. 62) 
Sp. qui, qu». 53) tungen Sp. a tjn^en r luftari , contorquere. jer / 
cmamentum poeticum j fi ietringen m Lexico non repesias , fine fa- 
buls difpendio negligerepoteris, & inter (yllabas adventitias (*$ 34) 
numerare. ^4) eranC (§80 ACmiiftf» su(tcafitoyM7^ii^sri«eraitf: 
articulis manuum Hftwtis. 

<J) Sp. projiciebant. 66 - 70) LL. jam pr» anxietate femianimes. 71) 
Sp. fe. 72 - 74) LL. coram impenrtore barbarorum. 

7J) Pebm L. obfecrare. Imperfeftum C§ lo^ obfecrabant. 76 - 78) 
LL. in communi neceflitate. 79) Sp. eun. 80) L. ( fub ▼ocabolo 
gefammt) una, fimul. Si * 84^ LL. profuorum maritorom vlta. 
CkrreiarU Uia dijperjis eapUUs y miis a Jletu rubentilnis , d^tis manuum di- 
ftortis , fet[ue jam h^femiammes anram imperatore larharman frojiemtkaat , 
£f tn comrnuni mceffhate pro marUorwn vitajimul omnes eum oh/ecraianL 

55) Sp. ita. nam cetera huc non qoadrant. 86) hot$ pro l^at ti , h*tera 
e fupprefla ($16) & < ad finem verbi auxiIiari»affixo. 87 • 9i)LL ^ 
de mille non una uxor. 92) Supinum geben Sp. a gebem ^t M 
gegeben/ fuit. ut inSpicilegio ^ %t gtebt/ eft. AanecmiHe uxmbusnec 
unafaU? 

9i &94) Sp. Sp. qu9(^>f. 9j) tDilnfc()en L. optare. Eft (§10) SoDi« 
num: &intelligttur |f§ ^9) auxiliare f^at vel ^ittU e^avlt^ optfd. 
96) Olann L. vir. be< ($ a) nota genitivi. viri. 97) L. liber » £>• 
lutus. 98) Infinitivus ($ 8) eflTe. |u negligendum eft^ utin Ejusrd^ 
tatione priore aliquoties. a viro Uberaj fo^uta effe^ 

99 - 192) IXf de fflille nonunal 103) L^non. 



loijf 



u 



* |i & )2> LL. ^e dOm l ^i) L. auali«. 34)Vocsbulo son &Te&fiD , ^iam' 
re ($ 3<5> partcm ntramque leparfttiai. Sln0(i L. anzietaa. &^tt9 
L. clamor. clamoramietatis, id eft, anziua , ab aiuietate mnlieri- 
bua expreflus. 35) er((0eh I.. dere. Imperfediiai (| so> ei^mu 
36 . 3^> LL. non > mulierum pallids conortes. 

4o> L. imperiboate, qnodper omne» peribnas & nameroi txplicaA po- 
teft. Gallonimm, Italorum)!. 41 - 44) Attendenda (§ a3> pard- . 
6ola reparabilis Mr r « ^uo Verbo fltOl ,avul(L Hanc ei tedde , uc 
fiat «orficBen. L.proponere. (I($ Sp. libi; mtr L. tantum , modor 
Froponac modo fibi aliquis , Fropone modo (ibi y Fropeaamus jam^ 
aobis> CoBcipiamut anifflOk 

45 • 4g) LL. fimillemuliere» concfament (<^niffnpro i^wtm (^ i&> 
i offlifib. Oc4itml mum anxfum dmorm iieRe<e£«it(lal1flaconfiie- 
tudine diceretur ,. omillb m>r, ^futm mxjton titmmm ddmt) piilida 
muUertmcobnrta? CMc^kemodoanimismuliares mtiU ctncbmmus ! Gl^ 
ee : Qi^m penfefeukmtm, fi mUle fmmts criem Vffemiitl ftalice r 9ipei^ 
filamente y fe miUe femmintffridai» ii^imtM 

ek Ite^ tntt tftfirfirfeir J^mg 

60 61 6% tfs C^. 

VIU J^bm^pU tcnonBtn ti»arm/ 

6« ^ 6S 6r 68 69 pt' 

' Vnb HMrfen:/ l^ m ^taflfl Wb tm, 

jr T* 77 74 

Ck^ oor boi' QcM^trm ber lOariarai ^ 

r* 7* TT 79^ . 
^b f ebtcn jn tenwniir ^^ 

*^n tnldefaauot um i^er Q7«mner teben; 

85 «« 87 88. 8« JO' 9« f*. 

Ge t^t^ m taufenben m^r einr Statt* 8t9clmi# 

«9' loo- «01 i«a fos - 

SDontooftnOm^mflititoe? 9titn;- 



fia^nmimfmmtoiverfm dtu$ ddM : (f fM^ pmumnfirvit imlh- 
itU iHaan earaatiK tabernuul». 

147 «48 «4» *So «5« «5» 

^c fl<int ^efctitKitM &ttt(ud(b(tt? 
2Den flanttn 0(&mu(f fur dmn 4!}Ionn? 

i6t i6<x i€z 164 iSg. 

emi^ ber ©emral toar t>ennoc6 <in ^anik 

l$6 167 i58 1^9 X70 I7t 17» 

tB^i hmf Mg er/ ibr ®(boatn\ fagte^ 

»73 «74 »75 «7<f «77 »78 

x>a er bie ^d^onen M fo ptagte ? 

»79 »80 18« »8» »83 »84 »85 «8^ 

JDo<6 n>(tt fl(f(t)(t / M au^ nur tint tftdte : 

«87 »88 »89 190 »9« »9» »93 ^ «>4 ^ 

Go ^oite fie bidnte^r mit Sreuben i^en ®^mu€* 

t^S «9<S *9r »98 «99, »00 

SDcm ®eneral n>ar bief no(() nic^ (|(nofl. 

«01 ao3 ao3 004 205 io6 S07 ao8 

4Sr li($^c(t (^ naci) ibr(tt 97)4mKrtt f(|^icfett/ 

•09 tioati 21S »13 

^ f>ttf fte einen (£ib dttfmt 

»14 »15 ai(St «Tjr 

<%>er ®enero( ttKir |elbf{ ein €bemann> 

»it «ip sxo sai aas 333 

fd^, fo0 i(&y (le tm GiD det^/ 

»S4 ss^ satf ssf 

JDen Vl&mvm nie bie IShWW ^onvmfm, 

•98 sa9 S80 S31 fti* 

9}oc^ etnen neuett ^cbmucf bett ^hntm ob^wdttu 

«^SS „ _ »34 a35 33« 837 

' SDrwtf frkBti t^t m^ U» Vtmu 

#47) L. qnomodof ooidf 14S) Soi flettfl/IiDperfeftona fM^ei. Ai^ 
▼erte«nliDumad reqaentem paidopoft Cn. 151) perticalim Ott , m» 
C% 14 & 23) com V^o fiio eopmata tlbi <^Rat Compofitom mfysf 
gen* L.indpete. Mc^pjdNne. 140) L. non. 150) tBSeib L. malier. 

t M ((^) ftir (i i) iaMdm PlanUiiuinMriftdant. tmliim. if^) 

Utr«i> 



f^ (remere. {Q/ nt fiepejlias, negllgendtim : eft eaim fiinplex^fhri- 

tivos. (Mi? fum bic nudUres cantremijcen incipkbam^ ' ^ 

^53 - ^fQ Uu fuum toQiniiDiindanitradere? JParticuIa(u^ inmediofai- 

<krfa , etiam iuc iiegHgenda eft. . 

in • i^) LL- tottim rowidmnpro Tiro ? x5i ft itfa) LL. Profeft^ 

imperator. 163) auriliare (J 8) ereit. 164 & 165) LL. $ame& Qr. 

rannus. 

ffOS^ L. Quid. 1^7) Sp« 'balf JmpofeChim abl^etfen. L. juvire, prodet 
fe. i affixum (j^ 16) pro tt. Sp. etf imperibnale» quod a Latinis noa 
exprimitur^ gallice U « itaQce egti. Qjddproderat ? US2& 169) LU 
quodiple. i70&r70 l^osformofiil utn. ii7&ii8« i^aj fag(8 
L. dicere. te CS ^<^) dicdfOL 

^fS * 178) L^ cumipieFormolastiimenadeocruriabat? Totumlummuih 
dum tradcn? ermitum umverJUm pro viro? ProfeSto inferiUor tamen trat 
tyrmtmts. Qtndfroderatf quoddkehat^ OFmntfa^ mntmnenidt Rrmofin 
0dio crucitaret. 

t79) L. Sed , tamdr. igo) L. procuL 1^1) fe^fQi L.aberrare. Supi» 

num kn ParMpium ($ 10) aberratum. 1S2 • 186) LL. qm»d etim 

tantum unatrepidaret nam (( G 10) eft Imperfe&um tam Indicati>% 

quam Conjunravi. Sed procul aberratum ^ &nproctd eierras^ fi crediv 

vdunantrepidi^. 

18?) Sp. tuffl. 188) ^elen L. arceflTere, afferre. tt <Sio)afitmbat i89>^ 
194) LI^ ipfa potins cum gaudio fuum mundum. Sed proad eterrof^ 
veriSf credendOj velunamtrepidalJe : qu£vU tmipetiuscum^audianmimm 
faurn oferAat. 

195) L. imperator. bem ($ t) ardcolus ditivi. imperateH. 19^ auxiliare 
($ 8) arat. 197 • aoo) LL. hoc adiiiic ftoa fiitis. Htctaeaan adlme JMe 
non erat itnperatorim 

mi) L. ipfe. xox) Sp. ilnebat ao^ - 205) non intta nro. !}off) S^ 
t^r^ eorum) earum. 207^ <Oimn L.mariti]s. m (Sj) dativns pla; 
ralis. a muutur (Ibid.) in i. aog) L.mittere» ircdfere. Sarbarer 
NlmmaefiiaatpreiarummaritiswittL Ijtkte: J^anUpalfits^earim 

^^^uua am^^^ waa e^^Mg^m 

«Df) L. Qmin. tio) L. cloDee,tirque doiD. 211^ Sp.^Qe. «it) L,jim 
jiiniidnm. tiO Sp.Siq)iiuiiD4 atbutt/ f«oer«. Intdligitur inzili»^ 
'« Cl 19) 60601 vtl ^OttOl* ftoere, fecerant. Dmtsiuaurmimfici^ 



94 i^Htutknes 

X14) L.Impcrator. 215) auxiliare (§ 8) orati 116 & 217) LL. ipfema- 
ritus. 

a j8) L. donec. 219 & 2.20) LL. iRquam ego. fag pro fage /Ut f4)enf pro 
f())enfe n. 122. 221 - 223^ ipfsjusjurandamdederunc uc d. 211- 

024) QJJamt L. vir. ern (§ 3) dativus pluralls. a mutatur in d viris. «af- 
232) LL. nunquam beneficium exprobrare, neque novum mundum 
virk extorquere. fivd , fi per gerundium , quod fyllaba iU ($ 10) pro« 
jprie denotatt explicare veUs^ dic: Nm atOe pa^us efi maritos vocari^ 
^iom uhijurqurando (erat fif ipfe imperaior maritus) jurejwrandop inpiam , Je 
ohfirinxijjhd y mmqiiam viris hemfichm exprebrandiy neqae mundum navum il> 
Us extorquendi. yel : nunquam exprobraturas ; mmpmn . . . exprejjuras. . 

a}}) L. Podea, poft Iisc. 234)friegen L. obtinert, Imperfeftum (f 10) 
obtinehas. 235 - 237^ LL^ ^usvia uxor maritum. Ppfi bacfmm quaqu^ 
marikan obtsnuitm, 

. siit ^39 iHO ^4> ^ ^) 

.S)ct;3iinOtKcite0bit(Stat>t. S>ie SBeibet blicbea (H<)(n# 

' 248 249 250 &ft 353 35} 354 '255 256 
Sm&antt 000 jeD{ ^o^ mit i^m ^(uin in$ ^ma*, 
ajr 2^» 259 260 261 

Sfr Dte <9ef$i(&(t denn niin mi ? 

i6a ^^ ''964 36f ^ 2<(7 368t 

9?o(6 ox&t, mein &(un&. 9{a(() tvcntg ^ofltn 

269 270 27> 27» 

ent^et ^ iOB{t6erit alkc SRot^. 

*7> «74 «75 »7^ «77 «T^ ,'79 

eiti &tmun 0(b/. unt> Dorft())$ tocb nic^t fasen. 

dW aft ••' • il^ir " 28j 284 

SCDer tt>i?b^ Oett@^ {ju bretben/ tmiam? 

28; 386' 287 »88 289 

Oeou0A Oer Jtuttnmr trot iD6 ^(ut<. 
290 291 299 293 294 295 296 

ei* legten (icft r. bcouf ^{arben in tebn ^agm/ • 

^ a97j,29i 299 300 301 ■ ^O» 

S)«f &b(«8 mii& unt> fatt^ nMunOect on ^Sixtt- 

3031 ^ 4 • -305 • 

S>a: .alti bifi^ &mtQU - • . ? . 

4 - 438) 



)8) L. hoftis. 235) Sp* flef / Iffiperfeftiim a (a{f(R* Red^e Verbo parti- 
culammi: {% 36) & indi^ D{r(ainm.L. decelinquere. derdmfuebat. 
240) L. uibs» ibjliswrbm dereHquxL 

41) Molieres. ut n. 150. 242) Sp. blt(6/ blteSef!/ blieb f ac« roanebam ^ 

manebaS) manebat^ &c, 243) L.lbre. Baibare: Mdiera manebmt 

Ji.ne. Iatine> Jiantss. 244) Sp. um JU, ad, ut, um iU fcbeU/ adviden* 

Jum, ut vidaceiit. 245 & 2^6) LL fuus hoffis, 247) nac|)fc()<n L* 

oculis profequi, oculis infequi. ut hofles fuos oculis profeque- 

rentur. 

48) L. Tum. 249) Sp. volabat. 2fo * 2^4) LL. qtla?vis Iseta cum fu# 
viro. aff) int (§ 16) pro m &a<. f» L. in. 256) L. domus, jcdes. 
Ho/lis urbem derelufuit. MiHieres manehant Haities^ ut eos ocuUs profequeren* 
tur. Tum quavii Ueta cwn viro fao in teies volabat, 

ry) Prafens Indicativi (§ s) cfi. Scd adjungenda eft etlam (5 23) parti- 
cuia aui n. 2^1. andfet;n L. finitum ctte. 258) L. hiftoria. 259^ L, 
igitur. 260) L. bunc. ^itur Jimta rsunc ejl Ufloria? 

6t - 26 f) LL. Adhuc non , rai amice. 

Si - 268) LL. Poft paucos dies. 269) SpTfiet / Imperfeftum a faUtn* 
Reftitue (MO aviilfam particulam ent/ <|c inveftiga entfaQem L. ez- 
ddere, excidebat. 270) ^dh L- mulier. Den (§ 2) & eim (§ 3) indl- 
cium dativi pluralis. muUeribus. 271 & 272) LL. omnis animus. ^'^ 

^3) Sp. Ipfae. 274 & 27f) 0cdmcn/ I1C& / L. cpnficere fe aegritudine. 
ten Imperfcftum (§ 10) conficiebant fe agrituiine. 276) Dorfte Sp. sju- 
debam.unde ($ 10) Docfteil/ audebant.tfafGxum(i(itf)proe^.Sp.e5/fd. 
277 - V9) LL- tamen non dicere. Oot^iehantfiag^itttdinei, mqueja-^ 
meniddicereauddant, ^' 

16) L. Quls. 281 &284) ItKtden L.audere) conari. wictt (§ 10) tude-^ 
bit, conabitur. € (§ itf) affixum pro etf. 282 & 283^ LL. jusjunn- 
dum violare. Qtds boc cmabitur^ jtajurandum violare ? 

If) L. Satis , verbo. 2%6) L. se^monia. 287) Sp. ImperfeSum s 
tretem L. ingredi, illabi. 288) in L. in. i affixum pro botf» (£ i6.> 
289) L. fanguis« Verbo: agrimomaiUapfa ejl infanguinm. 

)o) Sp. Ipf». 291) legen/ 04) / I^ decumbere. decumbdfont (§ io.> 

)2j L.deinceps. 29;^ jlotbSp.rtoriebar. en (§ lo^ moriebantur. 194^ 




toi- 



v>i • acjj^ firand*vtiMraHt!ofus hnpcratorf Oaufula ittnt fiiiJDlft- 
boteell: l^ur fitritammc efl biftaria? NMdum^ mimice. Poft paucos diis 
ixcidU muJitfibm mrn animus. Qmfidebantfe agrituiim , ne^ tamm liA. 
md midAara: fds violoHJusjurandum cembiturf Verbo^ agrimoma i^fmu 
guinem iliapfa^ decubutre : ac deinceps intra decem dks^kffm^- vita^fatwrm^ 
mmgfntmmortumjiast. OmalitiofuMfenmiwper(aerem! ^ 

A P P E N D I X 

De Pronanciatiofle 

LiDgusB Germamcs,, 

qoatenu» a latina» gallkay &itaUca ^ierepat.. 

t. Diphtbongoi i proBimda£itt nt latinnm «» autgallicbin aL IB(hv 
aciij8;.bacr.. 

3. Diphtbongas on non nt a- more gaUico-, ibd pleno ntriu«qoe: Ii< 
terc fona » uc^udl&ilM & Latlnoa «Miltore ^, audtuia^ bouai ^ cdiScare i 
^ujven. 

j. Cf/(t> ottfe-, tfil Ctce»/ Oceror Tiiti&hM 

4.. Ci^ ntx gracttm» v«lx anti UQ^anieum^ cnmdkaft a^iraCfimA. 
Il^^ ridere & li^em. 

5* ^t tt, ttt itaSenm gfir, afiTj^ vd eiBicnm 0»> gpri;. Qid^, p»^ 
W1& ;: ff^d^s 9iftf Tenennn) ; ^ft. 

^ ^ femper aQ^tun. tmtt a dunia; Barr.K Si tamen fflc inter veok 
lem & con^antearr irf*pii«tieniB Ibco- tantom prododt vocalem pnace- 
^enteffl; mof^irir / moDere f mSIen.* (d^Kn.. doceve ;. Ifiren t {obn« aieB^ 
«ts ; I6n : ®tuM> ibdea, fblla ; iH»l 

7.. DJpfaUioo0ia t( nc. longnm. i Gptfly, iadoa; ipfl : J^itl, mol!^ 

{(. X dtarioi quanr gdHcum aot ifeBlicnmr e aoteai,. «> vilta» fito 
Jtil^r / nollua caroer 9 ieio' kerken^ 

5u Dipbthongua ff noa loog^ diibt ab « ^caaqL balgieok £Mi 
tifeum f &re ut ffiL. 

M. ^^ nt £. ^ce^et A propheces ;; profif.. \ 

11. iQu nunqoam Ime u^ ut Gaili. iblent : ibdiemper qn plennm a» 1 
dttnr» vtlaitalito <k latioo. (ikAmi/, audarci «p»le8.tttt imKleiL I 



j 



«/r. 



T 2. ^d Qt gaHicud f;l\ vel italicum/ ante e & i fi^) }ci)(tm^/ eru- 
bercere ; fipc fchanneD 9 eo fond , quem icalicum fiaMrt^ aui galHcum 
€haiM y in prima fyllaba babent. " 

ij. Voctlisu ut gallicum 011 , feuitalicumAc latinumu. btr/tUj ivu 

14« Confonans 1D non ut v , fed prorfus ut /; DOO/ ab ; fon. 

15. Dipt)thongu8 A ut 1« Uebd/ malum; UDel/ male; ibeL 

i^. $83 ut w anglicum & belgicum^ lenius nimirum, quam vgallicum 
&italicum. bermetlen/ morari; ferwtilem 

17* 3S utcs^ quemadmodum jn latino & gallico txamm. ^ejcetep/ 
ars magica ; hecferei. 

if. 3 ut robuftum t$. 3oD/ veaigair tfoU. 

E X EM P L U M, 

ex Capite ultimo Evangelii S. Matthsi^ cujus hsc eft claufula|: 

fD2ir ttl 'dfd^ken oOet @tna{t imJ^immtl\mt>auf^titru JDarum 
Mir ift ghegheben aller ghen^alt im himmel und auf erden. Darum 
Qthtt W / unb lebret aOe ^ilUt: unt> taufet fi( in &ero 9?amen M ^amt, 
gheethini und l£ret alle fcelker: und taufet fi ih dem namen des Fatm , 
mb M ^obntf / unD htt htilim ^ctfitf • unb hhtit (ie f)alten aUti^ ttai t(6 
und des S6ns , und des heilighen Gheifts : und iSret: fi halten alles , was ich 
cttd) deSotben l^abe. Unb fith/ id) Un bep eud) aOe^^ase / bii an baer (Snbe 
euch ghebothen habe. Und fihyichblnbeieuchalle tage> bis an das ende 
DeraJelt* * 

ditK welt. 

• Ideft: 

Data eft mihi omnis poteftas in cslo , & in terra. Euntes ergo 
docete omnes gentes ^ baptizantes eos in Nomine Patris, & Filii , & Spi- ' 

ritus Sanfti ; docentes eos fervare omnia , qusecunque mandavi vobis. 

£t ecce ego vobifcum fum omnibus diebusi ufque ad con-* 
fummationem feculi. 



N " • INSTI. * 



% 



I N ST I TUT I O N E S 

BELGICiE. 



I. A Rticulus Belgisefl: trium generuoi) utnQbis'6(r/ t>te/ t)atf« Sic 
^ declinatur ; 

Mafc. Singul. Femiru Singid. Neutr. Sir^. Plurd. mnitm gemrum. 

Nom. de (den) de het^'t de 

Gen. des der^ dts ^ der ^ 

Dat. den der dem den 

Jcc. den de bn^ 'I *' 

Jbl. vanden vande van den van dai 

2. Pluralis nominuni fit, addendoa», n, t^ & nonnunquam eren. 
Adjeftivainpluraliarcifcunte* Boomf arbor; Boomen: Aarde ^tevrz; Aar* 
difi: Bootj lembus; Boots: Lied^ carmen; Liederen: grm^ magnus; grootej 
magni, magns, magna. Definentia in beyd & lihk faciunt buden & Ungen: 
Wdarbeydf vericas; fTaarbeeden: J^ngelinkj juvenis; JimgeUngen. Saepilfi* 
me duplicant literam ultimam numeri finguluria : Zm^ tol; Zonmh: Bed^ 
leftus ;^ Bedden: Vbs^ vulpes ; Vojjeti. ^ 

3. Cafuum notas funt vm & oon , illud Genitivi & Ablativi , iftud 
Dativi. Genitivo fingulari mafculinorum & neutrorum additur x: aliis ca- 
fibus modo nihil , modo en vel e adjicitur.. Prsterea eene^ um^ in Ge« 
nitivo fingulari, & fspe alia adje^iva inCenitivo pluraiis numeri definunt 
in er. een Man , vir ; eens Mans^ viri alicujus ; bet Elnd^ infans ; vai\ betKtnd^ 
infantis, infante;^a» het Kind , infanti : ejnen grooten Man^ magnum vi- 
rum: van den Zoone^ a filio; a Nominacivp Zoon : eener ryken Vrotiw, divi« 
tis matronae : ryker Mannen en Vrouwm , di vitam virorum & matronanmu 

4* Adjeftivis additum e feminina factc e mafculinis: neutrum vel fi- 
mile eft mafculino , vel ipfum quoque e aflTtimit. S;ppe litera ultima ge^ 
minat^r. kleyn^ parvus; kleyne^ parva ; kleyn ^ parvum: groot ^ magauSf 
betgroote fTerk, magnumopHs: /ot, Audtaii fotte^ itulta» 



h/lUuHms Belgica. 9/ 

5. Comparativus addit adje6Hvo er , Supcrlativos ft velfte. army 
pauper; ^7wer,pauperio>; armfl ^ armfte ^ pauperrimus ; deaJler-armfle, de 
nldtr • armftey omnium pauperrimus. Finita in l^n^ r, euphonis gratia ia 
rfer faciunt. yheWer , celerior: IdeyrAer^ mxnoT i fmarder^ %rzvior. 

6. Verborum conjugatio unafolum efl, qus tfribus auxiliaribus uti- 
turj belberij haberej zyri, cflej worderiy efle. 

7. Conjugatio verbi bdberu 



Ego. 


To. 


Ille. 


Nos. 


Vo«. 


inu 


Indicat.Praef. beb. 


bebty 


beefi: 


bebben. 


bebt. 


bebben» 


Iinperf. bad. 


bait. 


bad: 


baddertf 


badt^ 


badden. 


Conjunft.FraEf. tet*«. 


bebty 


bebbet 


bebben. 


bebbet. 


bebben. 


Irnperf. badde. 


badt^ 


badde: 


badden. 


baddet. 


badden. 



Infinit. Pr«f. bebben. Particip* Praf. feii^^ie^ Partidp. Pr«t. gebad vel 

gebadu 

g. Conjugado verbi zyn. 
Ta: Ille. Nos. 



Indicat. Praef. ben^ 

Imperf. jpos^ 

Imperat. 
Conjunft. Pracf. zy C*^)> zyt^ 

Imperf. waarey waarty 



Vos. , fllH. 
zjt (bM)^ is: zyn^ zyt (bent), zyn. 

waarty was : waaren Qmren)j jvaart, waarm. 
wees: zyt (meft): 

^y(is)' ^yn^ ^yty zyn. 

waare: maqrenyW/iartf zvaaren. 



Xnfinlt. PrsC zyn (weezen). Partidp. PrsC zynde (weiamie). Partic. 

Pr«t. geweeft.^ 

9. CoDJugatio verbi mrden. 



N05. 

wofdenf 
jptirdeny 



Ego» Tu« Ille. 

indicat. Prjef. jpord (werd\ n?(rrdt , imdt: 

Imperf. wierd(werd)ymerdty wierdtz 
Con|« Prsf. 2P€Tde(werde^w(rrdty werde: 

Imperf. wierde^ wieri^ipierde: 

In&it«PrsC werdete-iwerien). Partic. Prasf. rmdmdt. Farei& Prat* Mribi 

vel gewmdnu 



Vos. n«. 

jawrdJty warden. 

nimdty wkfdefi. 
werdeny ipariet^wofit^yWerden* 
merdeH,wieriet(wierA)yWierdena> 



N 2 



ta Ta. 



I* 

ta Tabt^lla Conjugationis ordintris» Uerm^ docere. 

Egq. , Tu. lUe. Nos. Vofc IllL 

liidicat.Prjer. Uert, Uert^ Uert: lceren^ kert^ Utrem. 

Inlperf. Uerde% Uerdeta, Uerde: Uerdem^ Uerdet^ Uerdem. ^ 

Pnetcr, heh geUerd^heht gel. beeftgeUerd: hehhengcleerdthehtgeherdi^bekhengeUtrL 
Plusq. bad geUerd^badt Q. badgeUerd: baddengeUerd^badtgeUird^htddemgeleerd* 
Fucur. zal letren, zultL %al leerem : tndUn letren^ zuUleerem, muUem^Jeerem* 
■' Imperat. Uer: leert. 

Conjunft. Pr«f. Uere, Uert, Uere: Uerem^ Uert» letrem. 

Imperf, I, Uerde^ Uerdet^ Uerde: Uerdeit» Uerdett Uerdem^ 

Imperf. U. zoudt Uerjn, zoudt L ^^ude Ueren: zouden Uerem, zoudet Uerem, zomdem L 

dofturuseiTeni. eflest ^^<^t: doftarii^rennis, efleds» eifent. 

Praet. geUerd hehhe , g. beht , geUerdbehhe : geUerd hehhen ^geUerd behhet , g. behbem» 
Plusq. I. geUerdbadd^g. badt , geUerdhadde . geUerdbadden , geUerd haddett g» hadden. 
Plusq. II. zoudegeUerdbehhen, zoudtg. h, zoudcg. h. zoudeng. b, zoudet g. h. zoudeng.h. 
doaurusfiiKrem, fuifles, fuiret: dofturi niiflbmus, fiiiflecis, fhHfent. 
Futur.L Ueremzal, Ueremzfdt^ Uerenzal: UerenzuUen^ leerenzuh, Uerem uJkn* 

dodunisfimt fiSt iit : doduriflmus, ficis, iint. 

f^tiir.lLgeUerdbehbemzal^g.h.zult^g.b.zal: geUerd b.zuUem^ g.b. zuk^ g.b.zuSem* 
y ' '^ docuero, docueris, docueric: docuerimus» rids, rint. 

fcfinit. PneC Uerem. Pnet. geUerd hehhen. Futir. Ueren zulUn. Partidp. Pr«C Ueremde. 
Pnet. geU^d hehhemdt* Supin. geUerd. 

II. Verbum Paflivnm componitur ex auxiliaribtti & Suplno AftiW^ 
^« g* g^d^ quod breviuds gratia per foiam literaip g. indicabb. 

Ego. Tu. mc Nos. Vos. Illi* 

M^Ckt.Vnt{.word(werd)g.'merdtg. wordt g^ worden g. wordi g* wordemg^ 

^ptTft&»wierd(wera)g. wierdtg. wierdtg. wierdtn g. wierdt g. w^dtm g» 

t Practerit.^ bem g. wordem^ zyt g. w. isg. w. zyn g. worden^ zyt g. w. zyn g. w 

Plusq. was g. worden , * waartg* w. TjHUg. w. waaren g.worden^ waartgjw. waartmgjm^ 

' Futur. zalg.wordem^ zmUg.w. zalg.w^ 'zuUemg.wordtm^ zuUg.w. zttBtm^.m 

' Coninn&.?T9Cg.wordt(werdt)9g.wordtjg.wordt : g.wordtmjg.wordet(werdt^^.wordem, 
Imperf. I. g. wierde , g. wierd^ gm wierdt : g. witrdem^ g.wierdet(wierdi%g.witrdem. 
Impcif; n. zomdtg. wordem^ zoudt g.w.zoudt g.w. zoudtmg^wordiU» zoudetg.w. zomdemg. m 
Prccer. zyg.wordem^ ^J^g*^' tQfg.w. %yn g.wordtn ^ %yt g. w. zymg.^m 
Plusq. l waartg. wordtn (gtwordtn)^ w^artg.w. waart gjw. waaren^waart^ watnrtm gM. 
Plutq.n. momdeepig.worskm, moudtz.g. w.momkz.g w.zoudtm^ zondet^ 'zondem'%.g.W4^ 
Futurum. g. yd woerden (gtworden) %ym,g. mult^ %al w. %. ,g. sifMi» zult , mmBtm w. u 
Midt. trarf. g. wordtm (wtrdtm.) Partic. Pr»C g. wordtmdt. Part. Pr«t. g. wordtm zymdt. 

, , ia.Vefw 



^ . \ ^ ■ • 

Sdgie^J^ . tor 

T2. Verba Neutra 5 ^ alia qufl^am-9 loco anxiliarls htllm^^Yxn^ 
gunt nbl zyny uc in germanicO) gallico, & italico. £y isgejiorven , morcuua 
eft; by masgeftorvenf mortuus erat. 

H- VerbaCompofitaBelgarum^ ut Germanorum ^ pi^rticulam fe- 
parabilemin Prsrenti & Imperfe&o Indicalivij inquelmperativo, poft fe 
rejiciunt; 6l fyUabam ge, Supino prsefigi folitam , inter Te &~particulam 
interponunt: illaaucem Verba, qusea particula infeparabili irtcboantur^ 
eandem fyllabam gepmnino repudiant. voormmm^ proponcre; ik nemB 
wr, propono; i^ fiiim wr, proponebam ; voBrgenmmen,, propofitum: ver^ 
zamelm^ congregare; verzame!t\ congregatum: behrmms coronare; ^ 
trooned, coronatum. 

" 14* Verba quxdam Imperfedum formant tam in de^ quam in te; 
qusdam in te folum. In Suplnoquoque feu Participio dCi t promifcuc oo- 
carrunt. - 

15. Verbi$ nonnunquam affiguntur particul» 1 & in unnm conflaii- 
tur. f^ /prak^ m bet VMfffer : //y geboet^ m bet ftonter: Ipfe (DEUS^ dixit, 
& aderat: ipfe juflit, & aftabat. ex zpof ^^erac, y^o^, ftabat, & particula V, 
hic^ coram« Sic: IJJetdetf btds? an ipfa non eft domi ? exis & ze: ubi 
vides y z mutari in literam cogliatam s^ ut in priore ezemplo vm fiium s ' 
duplicat euphonis gratia. 

\6. In litds antiquioribua negationes mtf , nf^ » gem , non , nihiU 
fiullus, majoris elnphaleos ergo prtepofitum aut poftpOfitum habent mz 
quod tamen verborum fenfui nihil adjicit ; lit in gallico particula n^^ ne» 
gationibus pas , pnrti^ & fimilibus adjunfta. ickmzaluniet dienm $ ^o Cibi 
non ferviam. 

De ufu Lesdcorum, & Spicil^ii noftrl. 

17. Pro feompoOciSy ubinon occurrunt, qumnda fimplicia: qiua 
iic fadle diftingui poflinC) poft Spidlegium Catalogus ParCicularum fubji* 
ciecor. ^ 

18« On, prsfiznm vocabulis , ne^andi vim habeC , uC germanicum 
om loflyk, IJbltcb; mkfiyk^ uni^bltcb. Taliafi in Lexico non aflignencurv 
fine fyllaba on quserantur >^ & fignificacio ulcro fe prodeC. 

19. In Spicilegio meo Verborum Supina irregularia fine iltagroento 
fuo ge pofiii, pluribtis ad id omiccendum racionibus adduftus. Ubique ca» 
men fignum prsfixum eft » e quo Leftor intelligaCjge feuaugmcncumprV 
ponendumcflet ^ ' 

N } ao. Seo 



101 ii/HtutUm \ 

20. Seu Lexlcon 5 feu Spidregium tneum confulentibus in|;ens ba« 
benda e(l racio immenfas illius libertatis , qudm Ortbographia Belgica, prse* 
fertJm fuperiorum temporum , fibi vendicat. Nihil eft ufitadus , quara 
liceram e nunc addere , nunc recidere ; eandem > aliasque vocales ^ & 
confonancesy nunc fimplices ufgrpare, nunc duplices; permutare incer fe 
literas cognatas 9 qualesfunt^^ Siaey ij^ ^y^gj gb^ &cb9€k&kky d & 
ty f 8lv; & maxime s ^czy fiizcy. Sic reperies mcAm & maakm , facere; 
voornam & voomaem^ infjgnls; vertootien & vertonen^ proponere; zijn&zynf , 
funr ; geger^en & gegeeven^ datus ; gefcrflg^ , gebragbt & gebracbt , allatus ;. ge^ 
«rflife?w&geJro^, duflus; f/anii & ^^ , manus; gedrerfen &, gedreven^ 
pulfus ; //«y^, domus, inplurali Huyzen; blyvtn^ manere, i&Jfi, manet; 
erven^ harcditatem adire, erfde^ geerft; Lyf, corpus, in plurali Lyveiti 
grofi inurbanus, in feminino grot;e ; (quas commutatio Iicerarum/&v in 
omnibus Verbis & Nominibus hujus form« ufuvepit.) Sic a vatten repe- 
rles v/st 9 capit, cape ; zfcbeidenyfcbeid &fcbeide > feparat & feparabat^ pro 
fcheidt &,fcbeidte. 

Jam, Leflor Benevole^ omfflb Spicilegio^ protinus adExercitatio- 
sem tranfili, & experire/ni.m paucahsec , qos attult^ ad interpretanda 
Selg|ca quaecunque tibi non fufficiant» 

S P I C I L E G I U M 

eorutn» qu« in Lexicis reperiri non rplene. 

A. Barent, Bernarduf. 

bedarf&c. peribam &c. a heierveiu 
jflef^ Adolphus* ^fo^m^ Supin.a to^> orare. 

Jh-nd , Arnoldus. ledrooge &c. decipiebam ^cbeik^en^ 

af &c. edebam &ۥ ab eeten. Supin. a bedriegen^ dectpere^ 

iedtirven^ Supix^» ^bederven^ perire. 
B» *beeld feu beelt » Sup. CompoQtoruiD 

definentium fn Mden. 
hade &a. oraSam * &c. a Kdden. Beenieren 5 oflTa. a Been^ 

Haldm^ piftus , frixus feu fnSbjs. fcft &c.mordelvili&c. afrytdiK^ 

Supinum a bnkkm^ ^beetmy Sup. ab eodem. 

^ Uhe &c. pinfebam> frigebam» &c. begm&c. indpieblm&c. Begmm^Su^ 
ab Qodem* piaumjaie^iraoii iDcipere. 

^ Berders, 



Bi^. 



s\ afleres. st Berd. 
Bernardus. 

)pcimus. agoe^^bonos. 
roelior. ab eodero. 
cc. jubebam &c. a bevederu 
, Sup. ab eodem. 
71% Sup, a^2a^&eff,flare. 
c maneba!n &c. a blyven. - 
e. apparebam &c. a b^fkeiu - 
i^^^Sup. abieodem. 
n^ Sup. a ^/yveii, manere. 
c. flabam &c a blaazen. 
. Sup. a bloeden , manare fiui« 
le. 

I &c. Cmguine manabam &c. 
lodem. 

&C. fulgebam &c. a Nmhnu 
$f Sup. abeodem» 
c. ofibrcbam &c. a biederu 
\y Sup. irt) eodem. 
Sup.ab^oeteriy pcBnitere» 
&c. pcenicebat. ab eodem» 
c Hgabam &c. a binden. 
i^Sup. abeodem. 
c. fleftebam &c. ^tjygen. 
(, Sup. ab eodem^. 
m , Sup. I braaden > torrere» 
kc. afler^lbam &c. a brengen. 
^ Sup. ab eodem. 
c frangebam &c. a bredm. 
cc. correbam &c. a hraaden. 
I, Sup. a bredm^ firangere. 

C. 

Nicolaus. 
Conradus. . 

Sup. adoeni fiiceie. 



JO| 



dacH &c cogitabam &c. a denken. 
^dacbty Sup. ab eodem. 
deed &c fadebam &c ujoen. 
Derriky Theodoricus , Dietericos. 
diey biCyksc^ boc: hi^ hde^ luec: 

.qui,qu86.^ 
dien^ huic, Imnc: his. 
dienSf hujus. 

dier^ hujus: borum^ harum. 
dang &c licicabar &c a dingen. 
^dongenf Sup. ab eodem. ' ~. ■ 
*dood$ Sup. a dooden^ occidere. 
doodede &c occidebam &c ab eoden* 
dook &c. indinabam &c a duyken. 
^dookinf Sup. ab eodem. 
Doore, Dorothea. 
^draagen, Sup.eLdrac^en^ ferre/ 
dreef&e. Jmpellebam y ex6roebam ^ 

&c. a dryfm. ^ 
*dreefen$ Sup. ab eodem. 
droeg &cferebam &c a draagen. 
iro9^&e. urgebam^premebami &c 

a dringen. 
^dremgen , Sop. ab^dem. 
drordt &c bibebam &C Brdrinken. 
^dronkmf Sup. ab eodem. 
droop &C. ftillabam &c udn^pen^ 
^droopen^ Sup. ab eodem. ^ • 
dmeig &c cogebam &c a dmngpu 
^dmngen^Sup.tbtodequ 

E. 

'er, pro ibier^ bat/ ba^fyiiJer mgf 
ille adhttc ibi eSL V Mtf^poftea* 
& fimilia» 

€rgerf€rgft, pcjdfipefllmill. iquad^ 
malus. 

Ejferf^omutbEjf. ^^ 



•;♦ 



r-T- 



UC 



> 



.J04 



F. 



1/&0*^ Sop. a fiuyten, fibflare, tibia 

canere. 
pytedeyfltrftte^ &c.fibilabam, tibia 

caDcbam, &c. ab eodem. 

G. 



grep^c tangebam &e. ab eodem. 
*groet, Sup. a grMten, falacare. 
grooede &c ialutabam &c.. ab eodtm. 



^j^amiy Sup. 1 gaany ire* 
gaf &c. dabam &c* a guvm. 
'gfood &c. iubebam &c. a gebUien. 
gebooderif Sop. kb eodeffl. 
geen. 'tgeen ^ id quod, 
\eeten^ Sup. ab eeten , comedere. 
^geeven , Sup. a^gcewii, dare. 
gele:k &c. fimilis erara &c. zgelyhn. 
getias &c. convalefcebam &c. a ge« 

gene.^tgeene^ id quod. 

geneezen^ Sup. verbi geneezen, conva- 

^ lefcere. 

genoot &c. fruebar &c. a gemetea. 

genooten^ Sup. ab eodem. 

Cerfft, Gerardus. 

ging &c. ibam &c. a gaan. 

gket &c. lapfabam &c. eiglydeiL 

*g!eeten^ Sup. ab eodem. 



baar^ely eam, ab ea: eis, eas: fibi^ 

fe. 
ib^er^ ^um. 
baarsj ejus , gen. fem. , 
*baatj Sup. zbbaatenjOQifTe. 
baatede &c. oderam &c. ab eodem. 
Hnngenf Sup. abiba^e»^ penddre. 
Harmmy Hermannus. 
bem^ ei,eum; fibi^fe. 
bm^ !is,-eosj fibi^fe. 
^be^m^ Sup. abibe^^ toHere» 
bief &c. tojlebam &c. ab eodem 
bUld &c. tenebam &c. ab boudm. 
bielp &c. juvabam &c ab belpm. 
bieuw &c.caedebam &c. ab bouwert. 
bUd &c. tenebao) &c. ab bouden. 
bir^ 4jC. pendebam &c. ab bangen. 
^boedy Sup. ab boudm^ cullodire. 
boedede &c. cuftodiebam &c. ab ec^ 

dem. 
Hoenderm^ pulli gailJDacei. ab Hoen. 
^bolpmj Sup. ab belpm. 



glom &c. ghmde &c. fumabam » ardere ^''boudm ^ Sup. ab boudm , tenere. 



incip]ebam> &c. zglimmm. 
^lommmy Sup^abeodem. 
Godderty Godefridus. 
*gnldm y Sup. zgelderiy valere. 
golt &c valebam &c. ab eodem. 
goot &c. fundebam » liquabam ^ ^c. 

a giitm. 
^gootm I Sup. ab eodem. 
CoriSj G org'us. 
VW> Sup;a^/eii,ttngere&c. 



'^bQuwm\ Sup. ab bouwmy cedere. 
bwfty niy gen. roafir. 
bumey i()re. bumm y \\)tm , ihttn. 
bumer^ t&ren bunnesy ti)re?/ ib((r« 

i 

%9i3 Joannes. 
ji?r^'ini<;, Hieronjrmus. 
joeg &c. venabar &c. ab;ata!sen. 
^is^ ^eorgiua* 

Jfalel^ 



105 



taadede &e. invitabam &c • Uudtei. 
*Uiatm f Sap. a laaeii y finere. 
^laceben^ Sup.zlacbgeHiTiiete. 
*lac^en, Sap.al».eooein. 
*lacbt, Sup. abeodem. 



^, EUfibetho. 

K. 

ifl«,poteft.aUwwi; *■ 

hef&c cricabar,«lterate» &c. « 

iyyen.^ 

*fee/oi, Sup. ab eodcn. ^ , , ^ */afibt, Sup. ab eodem. 

leelb &c. clanculuffl pro^Mkbaia «/(|jen,Sup.atoKim,invitare. 

^ &t. a iykm. lag &c. jacebaro &c a MgS^. 

«fceeloi, Sup. ab eodem. j^, &c. lc^ebam &c a Imsoi. 

£(aif , Nicolaus. ' Leim,membra.alii. ■ 

*ife«rf , Sup. a kkeden , veftire, ' jgg^ &c. patlebar &c. a i^^ 

kfecdt^. veftiebatD &c. ab eodem. *Uedeni Sup. ab eodem. 

Um &c. in alcum nicebar &c a k&n- •^gf^ai , Sup. a leezen , legerc 

tnen» j.. • - -^ .«^ .»-•, 

*JUomiiKn, Sup. ab eodem. 
iknk &c. fonabam &c. a titnim.* 
♦jaenfan, Sop. ab eodem. 
kofbc eu. emebam &c. a ka^ 
*koibt, Sup. ab eodem. 
koft , &c. emebam , ab eodem. 
*kafty Sop. ab eodem. 
*]bm«, Sup. a tamen, venire. 



, Sup.a^gM, collocare. 
*legen, Sttp,abaItero iiggOT,jacere. 
Uep &c. currebam &e. a loopen. 
Uet &c. flnebam &c. a latoeo, 
to^ &c ridebam &c a torigen. 
loog &c mentiebar &c. a U^m, 
*/(Mgen, Sup. ab eodem. 
look &c innuebam &c a boitoi. 
*tooi^, Sup. ab eodem. 



^Komen^ 5up. a mnen, vcuicc. *too«n, dup. ao eoaem. 

ion &c. konde &c. poteram &c. a ton. ^ioopm , Sup. a lot^, currere, 

nen. -t Loms, Ludovicus. 

'^konnoi , Sap. ab eodem. jj^ , Lucas. 

loof &c. eligebam &c a hezen, *^ , gup. ab imperfonali byten , 
*korfm^ Sup. ab «odem. • cercf cuptditacem injicere. 

Jb^e &c. poceram &c. a fconnen. ftifleie, ft4«e«e,placebat, cupidiUtem 
bwg &c accipiebam, acquirebam, injiciebat. 
. &cajknHen. 



pla- 



occ.ajb]igen. 
^b^oi^en, Sup. ab eodem. 
Ireet &c..clamabam &c. a kryun. 
^kreetm , SupiB. ab eodem. , . _ 
hrot^ &c cqntrahebar &c a krMipm. 
*Jtrofnp«n, Snp. ab eodem. 
kroop8K. ferpebam &c. ukruypen. 
*kroopm , Sup. ab eodem. 
kwam &c. veniebam &c a imen. 



M. 

wutgitnagh, &c poilUm, PPteft. a 

ntofgm. 
mat &c. meciebar &c a naelen, 
meerder , plu«. a wrf, mnltu». mul- 

tum. 



lo6 



hjlitytimt 



meejl y plurioitts > plurimuffl. ab eo« 

dem. 
^metm^ Sup.am^tfm, metirh 
minder y minus. zwynigy parum* 
mind j minimum. ab eodem. 
^moegefiy Sup.amoe^^^pofle. 
,moety debeC. zmoeten. 
^moiten ySap* a moetenf ddbere. 
moeten , Sup« ab eodem. 
tnogt &c.poteram &c« a moogm. 
molk &c.mu}gebam &c. zmetken^ 
^molheny Siip. ab eodem. 
moogenj Sup. verbi moogen, pofle. 
moft &c.debebam &c. a mocMi. 
firy, mihi , me. 
'^inydj Sup. zmyien^ vitare. 
mydede &c. vitabam &c. ab eodem. 
myner^ wyns^ mei> genit» ab ego. 

N. 

mader , proplor , propius. a n^ » 

prope. 
mm &c. acdpiebam &c. a neemm. 
meg 6lc. inclinabam &c. a nygen. ' 
^mtgen , Sup. ab eodem. 
rytep &c. vellicabam &c a ttfpm. 
^mepen^ Sup.abeodem. 
noddi &c. cogebam &c. a nooden. 
^nmmmy Sup. a nemm i accipere. 
^nood^ Sup. a »00 Jm, cogere. 
noodigde^ &c. cogebam &c. ab eo- 

dem. 

O. 

§nsf nobis, nos. 

9nzer^ no(b:i| .noftrum> genit. plnr. 
ab eg9. 



^opem^ Sup. ab openm, aperire. 

P. 

preesfic. landabam^, magni facieba^ 

&c. a pryzm. 
^pfeoMi Sup. ab eodem. 

Q. 

qum &c. veniebam &c. a hmm. 
queet &c. abdicabam» perfolvebam^ 

&c. zquytm. 
^queetm , Sup. ab eodem. 
*quifi y Sup. a quiftm , prodigere. 
quijlede &c. prodigebam &c. ab eo« 

deio. 

^raadmy Sup. a raadm^ fiiadere. 
7^0^^^! homines neqnanu a Ra^, 

boud. 
Radersy rotat. ab Rad. 
*redf SuprabreJt^, liberare. 
redde , rediede, &c. liberabam &c. ab 

eodem. 
reed &c. vehebar eqno ^ curm » && 

a rydm. 
^rtedmy Sup.abeodam. 
re^ &c. conftringebam &c. a rygen. 
^reegm^ Sup. ab eodem. 
. rees &c. exfurgebam &c. a ryfm. 
^reefmy Sup. ab eodem. 
reet &c. rapiebam^ rumpebami &c. 

zryten. 
*reer«fi,Sup. ab eodem* 
ried &c. fuadebam &c. a r^to^. 

fiep 



Belgics. 



€0? 



ri^ &c. clamabam, vocabam , &c. ^fleetmy Sap. ab eodem. 

t foefen. \ fUep &c dormiftbam lcc. zflaaperu 

Roelrfy Rudolphus. floeg &c. ferlebam &c. a/tow. 

^«^, Sup. ar«5p«i, clamare,vo- /"M&c. glutiebam &c. z/linden. 

«f^- ytowfen, Sup. ab codem. 

rooi &c. olebam, odorabar &c. a Jloot &c. condudebam &c. eifluyten. 

ruyken. ^flooten^ Sup. ab eodem. 

rookeny Sup. ab eodem. yineed, Sup.a/mien, fabricare. 

Mmdersy juvenci. a Rund. fmeededekc. fabricabam &c. ab eo- 

^fifSup.zruflen^ quefcere. dem. 

rudey ruftede^ &c. quiefcebam &C.ab Smeeden, fabri. a Smid. 

/ eddem. fneet &c. projlcitbam &c t fmyten. 

ymeeten^ Sup. abteodem. 

S. >o/i&c.liquefcebam,Uque&ciebanu 

&c. zfmdten. 

V, pro des^ trticulus. ^fmoUen^ Sup. tb eodem. 

*fcbaapcnf Sup. a fibeffm i creare. /noot &c emungebam &c. ^fisuyten. 

ycbae\ Sup. zfcbatten^ seilimare. *fno(aen , Sup. ab eodem. 

fcbatu^ fcbatude^ &c. eftimabam &c fpon &c. nebam &c. zfpimmL 

abeodem. 
fcbeen &c videbar &c. tfcbynm. 
^fibemm , Sup. ab eodem. 
Scbeepm^ naves. a &fo]^. 
j^iMp &c creabam &c a jJ*i5ft^. 

fibold &c increpabam &c zfibeldmu ^fprookm^ Sup. a fpreehm^ loqui, di- 

^fiboldm^ Sup. abeodem. "^, cere. 

fiboof&c. trudebam &c. zfcbayvm. ^fiaan^ Sup. a /ZAin» ftare. 

Vcboorm^ Sup. zfcbeerm^ tondere. . fiak &c pungebam &c. zfieikm. 

lcboot &c. jaculabar^^mpetu ferebar, ftcd &c furabar &c zfieOm. 

&c^eLfiKeten. * /iflrf&cmoriebar&c a/?fr«m. 

^&oo(m,Sup. abeodem. SteJm^ urbes. a 5ltAf. 

fcboovm^ Sup. zfcbuyvm^ trudere. /^g &c alcendebam &c tftygen. 

cbor &c tondebam , &c zfcbeerm. ^fte^m^ Sup. ab eodem. 



ypmnm^ Sup. ab eodem* 

^ak &c loqucbar^ dicebam, &c t 

fpreekm. 
/prong &c (tliebtm &c t f^ringm. 
'^^/ffrongm , Sup. ab eodem- 



fchreef&c. fcribebam &c zfcbryvm. 
yibreevm^ Sup. ab eodem. 
Vlaapm^ Sup. zflaapm^ dormire. 
flagm^ Sup. zflaan^ ferire. 
fltep &c. acu bam &c a fUeperu 
fUtt &c. fcindebam &c. zfbftm. 



ftiet &c iropellebam &c.zftooten. 
*ftokmj Sup. zfteekm^ pungere. 
*y?o/w, Sup. a /?«»/fn, ftirari. 
ftond &c. (labam &c zftaan. 
ftonk &c fc&tebam &c zftirdm. 
^/ionkm^ Sup. ab eedem. 

O a /?m/ 



ic8 



ifiiMionk 



ftoof &c. pul^erem excitabnm && t 

ftuyven. 
^ftwUn^ Sup. aftMen f impellere. 
^ftooven y Sup. a fluyvm , pulverem 

excicare. 
^ftcrvtn^ Sup. ayfarvm^mork 
ftreed &e pi^nabam &c. tftryclen. 
'yirceden^ Sup. ab eodem. 

T. 

ten^ ad, lum» 
ter^ ady {Ur^ 
Teunis 9 Antonius. 
uog &c.trabebam)Vadebam) &c«a 

tyen.' 
^toogen^ Sup.ab^eodem. 
tra<l &c. calcabam^ ingrediebar^&c. 

a treedm. 
^treedertf Stip. ab eodem. 
trok &c. trahebam &c a trekkm. 
^trokken^ Sup« ab eodem. 
*trooft, Sup.atroo/Zenyfolari. 
irooftede &c folabar &c. ab eodem. 
troftu &C. folabat &c. ab.eodem. 

V. 

Uf vobis, vos. 

^aaren^ Sup. a vaaren $ veh!« 
^hidUenj Sup.avaOmf cadere. 
'^vangenf Sup. a vangmi capere. 
^vaft^ Sup. a vqftmy jejunum elTe. 
vaftede && jejunus manebam &c. ab 

eodero. 
wt, capit, cape. item Siip« i vd^ 

tm^ dipere. 
vergat && oblii^bar && • twr- 

geM%. 



wrgeiiuny Supinum ejusdem. 
verUuUm^ Sup. verbi veilaatm » de- 

• ferere. 
verUet &c. deferebam&c. ab eodem« 
vertdir &c. amittebam &c. a ver^ 

Uezm. 
verlorm » Sup. ab eodem. ^ 
viei &c« cadebam &c« a vallm. 
vind^ reperic* a vindm. 
ving &c. capiebam &c. a yangm. 
fifocJ^ &a implicabam feu pleftebana ^ 

&c. eLvHikbtm. 
^vkchtm^ Sop.ab eodem. 
vHiooi tsLC (ugteliam &c. a vikdm. 
^vloifdmf Sup. ab eodem. 
vbMg &c. volabam &c a vU^en. 
^i^en, Sup. ab eodem. 
vocbt &c. pugnabam &c a vecbten^ 
^vocbtmy Sup.rabe6dem. 
^voed^Snp.ikJooedm^ alere« 
voedede &c alebam &c ab eodem« 
voer &c vehebar &c^ a vaaren. 
vond &c reperiebam &c a vindm. 
*vondmj Sup. ab eodem. 
^vraagdy Sup. a vrt^m^ interrogard 
vrat &c devorabam &ca vre&en. 
vre^ &c fricabam &c a vrytm. 
^Mtttif iup. a vrmmf devorare« 
^trmm , Sqp. a wyt»» fricare. 
vrmg && intirrqgabala &c a w^ 

gen. ^ 
vroor^ gdaeraC. atirfceefi. 
*vroormf Sup.ab eodem. 
Vrouwentp miilieres , matronie. a 

VroufW. 
mPy pro u, vobis, vos* 
uwer^ tms^ veftri»|veftrum» geniCi 

plur. a tu. 
^t^ Sup* ab iQftari edilTerere. 

19K* 



BAgiMk 



io> 



^ttii 8ce. edKfoebaffl &c. id> m- vxmi &c.^olvebain, in orbem cor^ 

detB* " quebam &c. a loindefL . 

W^ ^mndcn^ Sup. ab eodem. 

*ipemim ^ Sup« a ipinnen , viucere , Iu« 
^WAt» Sup. a wacHeni expeftare. crari. 
wacbu , ^oadude » &c. expeftabam , it^Mg: &c. ponderabam » pondu? ha- 

&c.abeodeffl. ^ . bebam^&c. ave^en. r 

*jp^7^9 S^P* > wcffchen^ lavare; V^'^^» Sup.abeodeoL 
apj/^ite &C. lavabam &c ab eodem* ^mrdeny Sdp. a sotw^ifeiiy fieru 
^Mfffrn^ Sup. a jp^i crefcere. mirftic. conquirebam &c. a werveH. 
tpeejdi &c. texebam &c. a wuven. ' *v)arpen^ Sup. a wtrpen^ conjicere. 
week &C. cedebam &c. a uykau ^mrvenjSup. a ^pervenj corqu.rere* / 

^wAenp Sup. ab eodeou v)oud &c. volebam &c a iotUeix» 

fbm &c oftehdebam &c. a spyzm. ffinaer, Cualcerus. 
9eet &c. reprehendebam &c. a jjyUn. 
^Hoeefm^ Sup.abeodem; &zjpeeuni 

(dre. 
^meven^ Siip. a ivetimy teiere. 
^eekm, SvL^.eLwyzm^ oftendere. 
^mrh^ Sup. a werktn^ laborare« 
nmdtde &c evellebam &c a wkdm. 
^medy Sup. ab eodem. 
vnm^ cui, a qup; qilibuf. 
wims^ cujus. j 
wur^ cujua; quorum^ qoanim. 
wierd &c. fiebam &c a vmimf fierL 
mirficQ. cpnquirebam^ &c a mr« 

veif. 
foierp &d jadebam &c« t mrpm. 
mes &c creforiiam &c a «o/T^. 
wiefch &C. lavabam &c» t m^Jiberu 
2z?i/, volO) vulc« eLwiOm.' 
fwili^ Snp. ab eodem. 
frtlkm^ GuUielmus. ffHkmymp Wil- 

belmina. 
^wilty Sup. a wUlmj velle. 
s^ &c. fdebam &c« a aMiiii. 



wreekUy &c. uldfcebar &c. a nm» 

ken. 
wroche &c laborabam &c a werken^ 
^wrocbty Sup. ab eodem. 
wrmg &c in orbem cor^^uebam &c 

a wringm. • * ' 

^iproiilgen» Sup. ab eodem. 
^wreokm i $up« a meekm^ uldfcL^ 
fl7> no8. 



&• 



0Hm &c lacrabar > 
iraMii* 



ts/|ge &c videbam &c a sfan. 
Mt &c fedebam &c a zittm. 
Zi nonnunquam verbo affigicor. V. 

*zeetm , Sup« i tJHifi, (edere ; 

M^. coUocare* 
^a^^^f oup. as^gMf dicerc 
xeyi&c dicebam &c« ab "^^ 
^seyif, Sup.abeodem. 
»(63 fibi y fe. 
» ^ftteiifSup. azienp viden. 



vineebaoi &c t fzifi^ Sup. asjflMt «ibnM. 

0| 



y 



110 hftSutims 

tifteSe Ikc. cribrabam &e. ab eodcm. ^mfcf , Sup. a tucbteny fbfpfrare* 

zocbt &c. queerebam &c. a zoeken. zucbtede Scc. fuTpirabam &c. ab eo- 

^'zocbt , Sup. ab eodera* dem. 

zmd &c. mictebam &c. a zendeh.- %meg &c. taeebam &c. a zijcygen. 

^zonden, Sup. ab eodem. ^weegen^ Sup. ab eodem. 

zor^ &6. canebaro &c. a zingen. zweem &c. tabefcebam &c. zzzvymen. 

*z^ngen^ Sup. ab eodem. ^zipeetf Sup. zzweeten^ fudare. 

zonk &c, lababam ^ fubfidebam &c. a zweetede &c. Aidabam &c. ab eod^. 

zhJten. zml &c. intumefcebam &c. a zzpellen. 

^zorikenj Sup. ab eodem. zm^ &c. indulgebam genio &c* a 
»km2&c. bulliebam«elixabamj &c.a zwe^en. 

zieden. ^ ^ ^zwolgen^ Snp. ab eodem. 

"^smden 9 Sup. ab eodem. ' *zn>oUen 9 Sup. a zmllen , fntume* 

zoog &c. fugebam^ laftabamj &c. a fcere. 

iiiygen & zoogen. zwoor &c. jurabam &c. a zweeren. 

^zoogeny Sup. ab iisdem. *zwomn^ Sup. ab eodem. 

' uop &c. immoderate blbebam &c. « spy, ea; ii , em. 

zuypen. zyner^ ejus^ g.m. 

^zoopen^ Sop. ab eodem. zyns, ejus» g. m. ' 

CATALOGUS PARTICULARUM, 

quae Vcrbis Compofitis prapfiguntur j omiflis, 

brevitatis ftudio , decompofitis. 

ium - baalenf ihtendere. ^ mede • betpen, ^mul juvare. 

icUer - ioMrfert^detinere. ^ mee • brengenj fecum afFerre. 

af . weldigeh^ extorquere. mis • acbten^ contemriere. 

te • neenm^ ivfidari. rui'- maakmy imitari. 

by- blyvenj affiftere. neder - werpen^ proftcrnere. 

iaar - /^^»/derelinquere« neer - leggen^ deponere. 
doot • neethen j caftigare , reprehen- of - flaanj defiftere. 

dore. ■ om • beyfmj obfepire. 

ge .» bieden y }\xhere. omboog - vUegenf evolare. 

ber - ka^jptnp rumfnare. onder • vraageny exquirere. 

in - rolpeH^ pVortialgare. ont - eeren^ ignominia afficere. 

ki • biddenj precando liberareb op - taffeny accumulare. 

* open 



Belgica. IU 

ifen • /foottnf fmpuMo aperire. voort - tee^enj propsgare. 

mer ^ koomen^ foperare. uyt - putteny exhaurire. * 

tegen ^Jpreeken^ contradicere. wm • boopen^ defperare. 

f buis - brengm^ domuiD afferre. v>ech - vaaren^ avehi. 

loe - bdftereny furtim aufcu are. meder • groenen^ rev^rcfcere. 

viT • breekmy confringere. 'voeer • ^ipen, re<pdificaret 

vd • pryzmy pro dignitate laudare. ^ ' t^^ien , aufugere. 
vo9r • Aspcn^ prscurrere. 

EXE RCIT AT I O, 

ipfo fa6io demonftrans, pofTe ex paucidimis his, quat 
prssmili , obviam quamque libri belgici partem ^ ope Lexici, 

re6te explicari. 

Ex Matthis Crameri Prsfadone in Lexicon (uum Belgicum. 

1 a s 4 5 * 7t>i» 

Ik 'firfcbeidenbeU der menfibetyke Taalm aaf^aandi f vini mm in d§ 

11 12 13 14 15 16 17 iB 19 ao 

JBMt^e Scbrifuaar twi groati zeer aanmerUyke Werkm des Heerm ; te metm^ 

II aa 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 3$ 

de Venparring der Taakn m 'I midef m de yytfterting van de zelve m 'I 

L. fignificabit in hae Analyfi Lex&Mif Sp. meum Spicikg^\ $ r^ 
$2» §?j &c«.numerum InfUtotionum , qos Spidlegium meum pras- 
cedunt. 

t) Eft ($ 1) articulat. a) L. Diverfitas. 3) $ r. articulus femininui. 
4) fq. LL. mmfibelyk^ humanus. Taalj lingua. e adjeSivo additum 
(§ 4) nota eft feminini ; m (% 2) numeri pluralis. Diverjitas bumana* 
rumlifiguarum. 6) L. aangamde, quodattinet. Ordine latino dices : 
Quod attinet ad linguarum humanarum diverfitatem. 

7^ L.vindm9 reperire. vind Sp.repcarit. 8) L. mm^ imperfonale. matU 
9 • la) LL.in faprisScripturis^ 13- 16) LL. duo magna valde me« 
morabilia. ly) u Werkf opui. m (§ a) pluralis. opera. 18) art|- 

». cuiua. 



iie - '^ . hJHtutkmi 

eolus C^ i) in genitivo fingolari. ^ 19) L« Domlnus. op6ra l^ominL 
so) Cidmiruin> lioccft. 21) § t. articulus. xi) L. confuOo. ^j) 
arcicuhis (^§ i) femininus. 24)1^:015. linguarum. 25) L. in. a6)'(( 
- pro bet C§ I) articulu5. 27) L. antiquui. 28 - 30) LL. & effuno. 31) 
nota genitivi. ^(3.^2) $ i. articulus. 93) L. s<(f , zilvi , ille, illa» 
commutantur (§ 20) litera / & v. efFl-flo illarura , i, e. linguara n. 
•^4) L in. 3f ) .artjculus. $ i. j<J) L. noviis. 37 ; L. Irftrumentuji 
ieu Tedamentum. CoIHge fententiam: Quod aUimt ad Ungumm btiin> 
i^arum diverjitatem , reperkmtur m facris libris duo mngna valdi mimorabitia 
Drnnini opira } mmirum y confufio Hnguarum in wterij £f iUarum ^ufio m 
nova Lege. 

38 39 40 4» 4» 43 44 ^ 45 4* 47 4« 49 

Het em zpas un Wer\ van zyne Gerecbtigbett ^ vdn zyn Tomi» Viodtf 

So 51 5» 53 54 55 S6 57 58 59 ^ ^» 5^ 

en Strafgerecbt over een grooU Znerm van ftoute , en tegen GOd zelven op^ 

<3 64 6s (6 67 6i 69 70 71 7a 

ge/faan zrpide ISnderen der MenjLben , na de algemeene^ Zondvloet , by dien 

73 74 75 76 77 78 79 «o 8t 8» 83 84 «5 

Toren • bouvx te Babel : maar H andere ms een JPerk van zyn onsindelyki 

t6 27 88 89 9© 9i 9« 93 94 95 

Barmberfigbeit, Ldrfde^ en Genade in jEfit Cbrifto, na zym trion^beerenda 

96 97 * 98 99 100 101 loft 

Hemeivaart y mtreht een lUein BQOpje van geloavige Zielisu 

38) artfculus ($ i) in genere nedtro. 99) L. im». mmm. 40) Imper-* 
fe6lum verbi so^ (S 8) ^^« 40 ^ articulus unitatis^ ein. 42j) L» 
opus. 43) nota gcnitivi. $ 9. 44 & 4O LL. fuas juftitir. 46) nota 
genitivi.S 3. 47 & 48)LL. fux ir«w49) L. execrfttioSiis. 5o)L»&.5i) 
L 5^^tpcena;Gerecitf, judicium.judidumpoehsjudiciumpcenale.fa) 
L.fuper, contra, in. 53) L. artfc?ilus unitatis, cin. f4&55) magna 
turba. 56) nota genitivi. 3. $?) L. arrogans. f8-6i) LL. & 
* confra DEVM ipium. 62 fq.) L. opjiadn^ infiifgere^ advenari; ver- 
bum compoiitum ex op &ftaan. Sp. *ftaan (ideft, geftaan) Sup. a 
ftean. augmentum enim , feu fylhiba iUa ge , inler verbum & parti* 
culam feparabilem (^($13) media interponitur. Quia Verbum Neu- 
. trum eft , non rt cipit auxiliare bebben , fed (§ 12) «yn. Sicut ergo 
(§ jo) gf&errf bebbfnde eft Participium Pr«teriti a Verbo-Aftivo leeren^ 
ita opgeftaan zynde eft Participium Praeteriti a Vcrbo'Neutro opftaan^ 
Sentus ergo eft, adverjati, qui infinrrexcfe coiitraD£VM^ rebelles« 



Helgica. 113 

£4) L. Kinu fiHas. ^^^(§2) nota pluralis nnmeri. ^) articQlus 
($ 1) in genitivo plur. 66) L. Mnfcby lioino. e» (§ s) fignutn plu« 
rilis. 67 - 70) LL. poft gcnerale diluvium. 7i)L. apud. 72) Sp. 
hunc/ feuillum. 73 & 74) LL. turris ftruftura. 75) L. in , apud j 
|U. 7i) Nomen loci. Babylone. in illa Turris Babylonfcs ftruaura. 
jBurum (borum operum) erat opus divina juftUi^s ^ iray exfcraims^ & 
pumenUsfudicU^ adverjis ingenUm turbam arrogarUium ^' DEOfue ipli rebeU 
Uum filmum bmmum^ poji gencrale diluvium^ in''iUa Tunis BaJhlomca 
ftrviiwra. 

77^ L. fed. 78) articulus (§ i) generis neutrius. 79) L, alterum. 80) 
Imperfeftum «r^. §8- 8t) L«articulusunitacis, ein. Articulosdein* 
cepsomitto. 82) L. opus. SOnoUgenitivi. ^ ^. 84 - S^^LL.fuse 
jmmenfaB mifericordi», amoris , & gratise. 90-96) LL. in JESU 
CbriftOy poft ejus triumphalem afcenfionem in cslum. 97) L. circa, 
erga* 98 - loa) LL. exiguum manipttlum credentium animarum. Sei 
akerum erat opus immenfa ejus mifericordia , amorisi (f gratia » in JESU 
Cbriftoj poft triumpbalem ejus afcenfionem in cabm^ erga cxiguum credentiwn 
ammarum manipubm. 

103 104 10$ 106 107 108 109 ito III iia 113 114 

Het eerfte gebeurde ^ m den Hoogmoed van dit godbos Volk ie fhdten ^ m ze 
115 «116 117 118 119 laq lai 122 123 124 125 

van maOumderen te verdeden , en door de vier Eiaden der Wereld te verftrooyen: 

126 12? 128 129 130 131 132 133 . 134 

'I andere in V Ugendeel was , m de Hmen der Apoftden en de Leerjongeren 

135 ^S< J37 13& >39 »40 141144143 144 »45 14^ 

J^ in broederlyka Idrfde U vereen^en ^ amze met de £jracbt vyt de Hoogtt 
147 148 149 »50 ' iSi 152 '153154 »55 »5^157 

aan te dmnf met de Gave de fTeel/preekendbeit m alle wfHandfcbe Taalen U ver- 
158 »59 »^ »^» »^^ »^3 »^4 »^5 »^<^ 1^7 168 

vuUen 3 en aldus door de Predicadi van 't Evangelium u^ aUerbande Folkeren een 

1^9 »70 »7» »7* • 

Oriftelyke &rk te vergaderen. 

109) T-. primus , primum. 104) L>^Aeuren% evenire. de (§ 10) termi- 
natio Ifnperfe£U. Primum eveniebat. 105&111) LL. omte^ ad, fe- 
quente gerundio in dum: quod poftea quoquefecurret. m teftuUen^ 
ad coercendum. 106 • iio) LL. fuperbiam liujus impii populi. 113. 
118) LL. ad eos afe invicem divide^uios. 119- la^) LL. & per 
quatuor fflundi plagas diipergendos. JPrimum evenit ^ M fuperbia^tmf^a 

V iiUui 



I 



114 hJlimiMa ^ 

' illiuf popuU cmpt{ctreim% & ut abfi imncem Xvijtper qugtm mnMpU^gf 
di^ercntur. , 

§z6 - lag) LL. tlccrum contra. 129) § g. erat. 130 • 140) LL. td oar« 
^ ^ daApoflolorumacDifcipulorum Cbrifti in fracerno amore conjuii- 
genda. 141 - 149) LL. ad eos virtute ez alco induendos. i5o-ifg) 
LL. dono eloquenti» in oronibus extehiis linguis jmplendos. 159) 
L.&. 171 fq.) L. ad congregandum. 1^0) L.ric i§£*i54)LL.per 
promulgationemEvangelii. 165 • 170) LL. e diverlis gentibus unam 
Chriftianam Excleliam. Alll^umcMrafaBtum efl , ut corda Apojlolorum 
ac Dijiipulirum Dommjratemo amm corgungerentur ^atfue ut wtute.ex ab» 
induH j ac dono eloquerUia m Unguis externis omnibus impleti » Jk per EvangriU 
promulgationem e diverfis gentibus unam Cbri/U Ecclejiam amgr^armt. 

173 174 175 17S 177 «78 i?9 »80 181 18* 

Zo dat ly deeze beiie groote GefcbUdemJfen di dbnagtige GOd den Merifcben de 

«83 »84 ' '85 n6 187 i88 i89 ipo '9i »9» »93 «94 
Kunde van verfcbeide Tadten ^ teene op dat ze malkMderen niet^ verllonden » en 
195 196 197198 199 200 aoi aoa aoj 004 ao^ 

iandert op dat ze maOmderen verjlonden p onndddelbaar sn door een XTonder" 
206 ao^~^ ao8 
daad beeft ingegteven. 

17? - 179) LL. ita uCin his duobus magnis caGbus. igo • 186) LL. 
pmaipotens DEVS hominibus notitiam variarum linguarum. isy^ 
I93)'LL. hi ut fe invicem non intelligerent. /lond Sp. imperfeftum a 
fiaan. VerHaan L. intelligere. en in fine ($ 10) ultinia penbna plura^ 
lis Imperfefti. 194 • aoo) LL. illi ut fe invicem intelligerrat, 201 • 
io6)LL.proxime & per caslefte prodigium. 207 fq.) Sp. *getvmf ideft 
gegeeven.S\rp. zgeeven. IngeevenA^.indexe.I^t cumSupino(Sio)eft Pra&- 
teritum. indidit. Itaque prodit fententik : ita m ittdaabus bis magnis ca^ 
fibus omnipotms DEVS bominibus variarum Unguarum nptitiam ^ iUis quidem 
nefe invicem intell^erent , bis ut intdUigerent ^ perfe ipjim prodigia cakJU 
infuderit. ^ Ita multorum fert opinio ;' alii tamea aliter fentiunt ; quod 
. non eft hujus lod. 

ao9 aio aii aia 11^13 114 fti$ %i6 . ai7 atS 

Maar ^ naardien vjy dagelyks mdervbidm , eens Deels , dat de Straf van de 
aip aoo aaiaaaafl^aa^ aa5 aa6 aa^ ' aa8 sap asa 

^Taalin^- vovmrvng nocb tot op ieet^n D^ aan 't mmfcbdi^ Gffiagt v^ is ; 



' > 



.y 



Afe&#. ) f 15 

sliftS^aSS »34 a35-«3«a3?4i38»39 »40 «41 ft^a »43 »44 »45 ' 
m dat di Menfcben^ al is *t dat ze bavm aUe Scbq^saU nut dUeen vemuftig^ 

fl4(i »47 248, »49 »50351 35» »53 »54 *55 »5<5 ^ 

maar oak gezelUg gefcbaapm ^ m bm daar benevens em w drtfiige Be^ea-de 
»57. »58 »59 »^0 »^i »^» »<^3 »^4 '»^5 »^^ »^7 ao8 
Mangefcbaapm is ^ elkanderm te verjlaan , dat (ene veel Bever gan/ib allem yjf 

S69 ^»70 »71 »7» »73 »74 »75 »7^ »77 »78 ^79 »ao 

fitlbflyib mel zynm^lkmi z&ude wiUm kevm , dan met un Mmfcb^ zpiens Spraak^ 
AQi »«» »83 »84 »«5 »8^5 »87 »88 »89 »90 »9» »9» , ♦ ^^ 

)r;y nset verftaat ; m in ^t tegendeel bem niets bevalligers kan wedervaarm^ ds 

»93 »94 »95 »9<^ »97 »98 »99 zoo 301 3oa 

jenuirtf f antmoetm, tnet wten by fpreekm m gemeenzaam krnie verki^em 

209 fqO LL. Sed (^ubniain. sii)Sp. nos. 212) L. quotidie. aij) L^ 
deprehendere. m ($ 16) deprehendimus. 214 fq.) tx unt parte^ 
ai6) L. quod. 217 • 228) LL. poena confufioni« linguarum adhuc 
Hfque ad hunc diem ad genus humanum. 229) L. finnus , firroiter 
adbsrens. 230) e/l. § 8« Sed quomam qiuAidie deprebendimusj ex una 
farti^ pmam cmfufioms Unguarm ad bunc ifque diem adbuc bumano generi 
^rmiUr adbarere» > ^ ^ 

S31 - 294) LL. & quod bomines. 235 • 239) L. etiamfi ipG. Ad ver- 
bum: itjiejl b$c (fdlicet verum) queiipfi. 24«-242) LL. fuperomnia 
creata. 243 • 249) LL. non folum rationales , fed & fociales conditi ; ^ 
funt Sp.^to^» feug^i&tf/i^^Supinumaj^Aej)^, c^^ Incel- 
liM verbum zjn: & comple fenfum j creat) (feu conditi fu(it# . 

^150) L.&. 251) Sp. eis, ipfis. 25^ - 258) LL. etiam prsbterea ttm vc- ' 
hemens defiderium ingeneratum eft. gefcbaapm , ut modo vidimus , 
Supinum eft a fibeppmy creare , progiguere. unde Compofitum aanm 
Jcb^m^ ingenerare.^ /Luxiliaretj (%%) e/i. Proindt : ingetieratum 
leumnatumeft. 259- 261) LL. feinvicem intelligendi. 

a6a • 275) LL^ iit quis (aliquis) multo libentius omnino folus, veltan- 
tummodo cum fuo cane yellet vivere« Zoude cttm Infinitivo V^rbi 
($io)facitImperfeftumConjunftivi. ',. ^ 

975 - 278) LL. quam cum homine. 279) Sp. eujus. 280 &r 283). LL. 

linguam ipfe non intelligit. Firftaan L. JntMlfgere. aan fi am , 

?§2o) idem valent m mutatum ia 1 ($10) ftcit Indicativi 
rr«ftni* 



•114 hJlUutiMa " 

' illfas papuli cmpe/ceretur^ ff ut abfi wncm Xvijtper (putawr wmnMplasi \ 
disjiceremur. , 

ia^ - 128) LL. tlccrum contra. 129) % %. trte. 130 • 140) LL. td CQr« 
daApoflolorumacDifcipulorum Cbrifti in fracemo amort conjim- 
cenda. 141 - 149) LL. ad eos virtute ez alco induendos. 150*1^8) 
LL. dono eloquenti» in oronibus extehiia linguis implendos. 159) 
^ L. &• 171 fq.) L. ad congregandum. 16*0) L. (ic \hi - 164) LL. pcr 

promulgationemEvangelii. 165 • 170) LL. e diverfia geotibiis un&a 
Chriftianam Ecclefiam. jHarwncontrafaUum efl p ut corda Ap^Ulmm 
ac LHJUpulmim Dmimjraterm amore cor^ungerentur ^atfue ut frirtuteex ebe 
induHj ac dono eloqmnuia m linguis extemis otmbus impteU » Jk per Evmigiji 
prmulgationm c diverfis gentibus unm Cbri/U EccUjim canp^egareHt. 

Zo dat ly deezo beide groote Gefcbiedemjfen di abnagtige GOd dm hderfiben k 

«83 »84 ' *85 18« >«7 188 189 190 '9i »9» »93 «94 
Kur^e van verfcbeide Tacdm^ teene op dat ze malk^mderen niet^ verftonden^ en 
195 19(1197198 199 200 aoi aoa ao3 1104 005 

d^andere op dat ze malkmderen verjlondcn p onmiddelbaar m door §m Wbnior* 
206 ao7 • ao8 
daad berft ingegeeveru 
■ 

17? - 179) LL. ita utin his duobus magnls cafibus. 180 • 186) LL 
pmsipotens DEVS hominibus notitiam variarum lingoanuiu 187« 
I93)XL. hi ut fe invicem non intelligerent. Iloni Sp. imperfedum t 
llaan. Ferflaan L. intelligere. m in fine ($ 10) ultimapmbna plurt- 
lis Imperfefti. 194 • aoo) LL. illi ut fe invicem intelligerait, tot • 
io6)LL.proxime & per caslefte prodigium. 207 fq.) Sp* *geraoi, ideft 
gegeeven.Sup. SLgeevm. IngeevmyLAndere.Heeft cumSupino(§io^eftPrs- 
teritum. indidit. Itaque prodit fententik : ita m indiiobus bis nmgrds » 
Jtbus omnipotens DEVS bminibus variarum Unguarum nptitim ^ ilUs fodm 
neji invicm tnteUigerent » bis ut intellig^ent ^ perfe ipfm prodigji» ad^ 
infuderit. Ita multorum fert opinio ;' tlii ttmea tliter fenciant ; quo4 
non eft hujus lod. * 

ao9 aio aii ait 1^13 114 fti$ %i6 .»17 %it 

Maar , naardim wy di^elyh ondervmm » eens Deels , dat de Strqf van k 
219 aao aaiaaaafl^da^ aa5 aa6 aay ' aag ta^ aso , 

^Taalm,^ wrwning nocb tot op deet^n Dag aan 't nmfcb^ Geflaglt vqfi is\ 

m 



Silgke.^ fi7 

i8' 329) LL. in eiAifione exCernarum linguamm in probos. 324) Sp. 
volo. 3af - 329) nondicere, in omnes homincs. Latino more di- 
ccndum : nc dicam, in omnes homines. 330 • 332) LL. procedere, 
profequi, pergere. Sed ex altera parte (deprehendimus , ex n. 2\}) 
nullam a nobisinDivinu Librii in%min.promiJ^mmydecrcviJJe Dominwnjd' 
dtndam a/e aluram linguanan ixternarum eff^tfiomm in bmints probos | m di\ 
€amp inomnes. 

93) L. Itaque. 334) L. debere.en (§10) pluralis Prcfentis. debem'^% 
335) Sp.nos. 336- 344) LL. grati agnofcere, ordinaria artis p^aefi- 
dia peregrinas linguas dilcendi. 345) L.'nimirum. ut in gallico favoilr. 
34^*354) LL. rite conftitutas Grammaticas ^ bona.fic phrafilus in« 
ilru6la Lexica, aliosque hujus gencris libros. 355 • 364) LL. fmgu- 
larem DEl providentiam & miferationis ejus effuponem elTe dubcre. 
Sp. moetj debet. 

\6s ' }74) LL. per qns homo non folum fondamenta lingusp fus patria^. 
375 * )8o) LL. fed etiam ipfas (linguas) externarumgentium. 981* 
385) LL. commode domi fedens percipere. -^86) Sp. potcft. 387 & 
351) L. unde. jsS - 392) LL. ipfe nunquam ullum bominem vidit. 
Sp. *zieny feugezifinj Supinum 1 8t>n , videre. ^g^ • 396) LL. mul- 
to minus eorum regionem. 397 fq.) L. Aeir^n^e/^, peragrare. Supi« 
num (i lo^ biwandeldy feu be^andeU: nam d&ct(% 20) literx cogna^as 
& alternantes funt. Abeft augmentum ge ^ quia Verbum hoc Com- 
pofitum ex radice wandekn & particula be infeparabill (§ i^) conjun- 
Aum eft. Auxiliare beefi Supino additum ($10) Yadt Preteritum 
, Indicativi. 399 • 402) LL. necunquam pers^rabit. zd cum InfifiitiYO 
(§ lo^ e(t Futuruffl. 

103 - 406^ LL.imo,quod etiam(adhQc) plos. 407) eft.%%. 408 *4n) 
LU linguam aut linguas certarum gentium. 414) Sp. qua^. 415) L. 
penitus. 416) Lnuytzynf finitum efie. zyn (§g) (bnt. qua^ penirus 
finitsfunt. 418) Sp. qoflp. 419) L. imperfonale» mam 420 • 423) 
LL. in nuUa provinda jam* 424)5^eetoi» loqui.^(§ 10) terminatio 
Prsfentis Indicativi. loquitur. Debemus itaquegrati agnofeen^ ordinaria 
artis prajidia ^ per qua tingm peregrvias addifcimus^ nimirum rite conftitutas 
Crammaiicas , bona ffpbrapms vnfiruSta Lexica^ altosque bujus gemris libros^ 
a Jingulari DEI providentia &' mifericardia emanare: per qu0 bmo nm folum 
fermonis fuipatrii Jundamenta y fed(f exterorum Unguas dmifedens percipere 
commode pt^U 9 watnminm tx m genteunfpim.vidait, tnuHogie minus 

P I ipfam 



■r- 



^fm aiUrit y m untpum aditurus Jk ; 'quoiqu»Us e/l mnpHiuSy Ki^um 
autHf^jas certarum gentium^ qua j^ridm ejje iejknipt ^ mmullajamprp- 
vmcia ufiarpantur^ 

EXERCITATIO ALTERA, 

POETICA. 
Ode Guibeloii ab Haarcn ad Regem Angliae. 

1 a «3 4 5 

CalUopef iaH, van ie boge fToOm, 

6 7 8 9 *o • II 11 

Een neem U3p gtmden Uer^ $ ZanghHdinni\ mky 
13 14 15 i5 

Verhniigende^tan alkFolken 
17 18 Jp 

De freederkm/le van AJlrie. 

3) NomenMursr. 2) L. iaaten^ defceodere. Redfo en ($ lo^ fitlmperatt- 
VU8. defcende. 3 - 5) LL. ex altis nubibus. 

() L. &• 7 & 12) L. mieneemen feu tiaedenfme», fecum tollere. Dempto nt 
C§ 10) In)perativu8« toUe tectim, affer tecum. g* 10) LL. tuam au- 
ream lyram. i])L. tang^ cantus; IMdinMy heroina. Deacantus, 
Heroina canora* 

^3 -19) LL. proroulgani (mfe, terminatfo PartidpH Prslentis, § 10) 
omnibus pdpulis reditum Aflrase. Defcende ab altis fmbibus^ CdUt^peHe- 
rma canoYa, tecumqut toBe lyram tuam aureamy utpopulis mmOm reditum 
JJiraa promulges. 

ao aj M ' 33 34 %s / 

Waar mas bet Recbt , bet beilig Recbt , gehleeven f 
26 07 aft ap 30 31 

De zilverbtanke T^otm? betteeder f/^oard van Eerf 

3^ 33 34 3$ 3^ 

Euro^ds yrybeid Jfoni te fiieeven: * . . 

■^ 37 38 39 40 

Dt-Dwingtanihffleep baar Cexpevt^ 

ao) 



io) L. nbl.^ 11) erit « g^ i» . 04) lL. |UI, finftum joi. ^) Sp. ^fcjiic 
tm^ id ^u, gehleeven^ Sup. a A[ypm» snanere. maDferac^ W^lt debltei 
ben. 26- )i)^L1S. inltarargenti candida Fides : tenermi-verbum? 
Honor. Ubi ftipenraijw^ fmBbmjus V uU Ftdes ^.^rgenti inftar caniida 9 
uHteaeruoriUudnmenj nonor. 

}2) X noraini Etifof tf addicum (§ f) fignificat Odnitfvum. ^3) L. liber^ 
tas. S4) Sp. ftabat. 9f Tq.) LL. ad pereundum. Emopm Liberm Jiabm 
exttiopnxma. 

yj) L. Tyrannis. 38) Sp. acuebam. 39 & 40) LL. fiu anuu Tyramiiif 
fua tela acuebac. 

4* 4» 43 44 4J 4^ 

JDe Tmiedragt voer verwoed uii baar Spelanken^ 

47 4ft 49 5^ S^ 5^ 53 54*^ 55 

En fiak aan V Fuur dpr Hel baar zwarteFMxl aan^ 
S6 67 58 59 ^o 

En deed een Reegenbui wn Fanken 
6i 6% 6z ^4 

- JMel dooddyken Damp antfiaan. 

41) L. DircorJia. 42) Sp. vehebatur. evebebatur , erumpebat^ 43 * 4Q 
LL. furensy e iua fpelunea. 

47) L. &. 4S & 55^ Sp.y^ot» Infu^erfeaum a fieeken. L. aan/leO^en , accen» 
dere. nm particula feparabilis (§ i)) in Imperfeao Indicativi poft 
fuum Verbum rejidtur. accendebat. 49 - 54) LL. ad ignem Ord 
fuam nigram facem. " -^ 

$6) L. &, 57) Sp. fadebat f8-tf4) LL. Iridem e fcintillis cum letali va- 
pore oriri. Difcordia erumpebat furens efuajpebmca ^ & nigra fya fac$ 
ad Orci ignem accenfa ^ iridem e fcintiUis vafvemjue Utakm excitabat. 

6$ 66 6r 6t 

De Doosieidf^ dls een Onw(er opgekmm^ 
^ 69 70 71 7» 73 74 7S 

Stak baro Vkugelm U^ beide Aspmen uit: 

.^J^ . "^^8 79 80 81 ^ 

'TFerderf^ te /liOen , mg U tomm$ 
82 83 84 

Ferwoejledo oUts wgetimt. 



$6 • 67) LLMalitia, ceu tempeftti. (S8) L« ^fhmen^ emergere/ Aug* 
mentiun gi (§ 13) incer particulam ^ & radicem. Sp« ^Jbmm Sup. a 
kmen. einergens, eiDer& 698173) Sp. /lak, Imperfeflum a yi^eibefi. 
L. uitftukmf extendere. itfTparticula feparabilis (§ i3)poftfuuro Ver- 
bum rejicitur. extendebat. 70 - 74) LL. fuas alas ulque ad utnim* 
que pplum. 

7^ L.Pemic!e8. 77-^) LL.necpacanda^ tiec frenanda. mig ad utrum- 
queVerbum pertinet. ive^et {U ffillett/ necf) ju {4umen« 82) L. ver- 
woe/ien 9 depppulari. de (§ 10) Imperf. depopulabatur. g;) L. omnia. 

' - ^ 84) L. fme impedimento , nemine impediente. MaUtia » c^ tmp0as 
mergens ^alasid ambos ufque polos extendebat. Permciu , ntc pacanda > nec 
refrenanda^ nemine impedieme wuua d^^opulabatur. 

aS 8« 87 ^88 89! 

De !&i{yvre Deugd 9 gedmmgen m te wyken^ 
90 91 9a 93 94 95 9^ 

On^lbMBi ^en naaumen Nood aan zulhen RaTemy^ 
97 98 99 >oo 

JEn vloodnaar^de j4lbumfebe Ryken, 
101 loa 103 104 105 

jilleen nog moed^y m^cbtig , vry. 

S5fq.) LL. pura virtus. 87) Sp. *dw(mgmy Supin. a ^irff^M , cogere. co* 
a£la. 88&8^>LL. ad cedendum^ cedere. 90) Sp.ibporn, Iroperf. 
a kmen. L. orahmm^ evadere. evadebat. 91 • 93) LL. aegre ; vix^ac 
ne vix quidem ; mit fleoauer ^oth* 94- 90 LL. e tali furore. 

^7) Sp. fugiebat. 98 - lof) LL. in Albionis feu magns Britannis r^a , 
fola adhuc animofa, potentia ^ libera. . Pura virtus » Mier^ coaSta^ agre 
takm furorm evafjt,^ (f in AWUmis r^na effugjU^ fola adbuc animofa 1 po» 
tentia^ libera^ 

106 107 108 110 III 112 113 

Cyj diede Vorft m Qeraad zyt dier Landm^ 
114 115 116 11^118 119 i^otAi laa 
jF/oe voelde Cy ujp Ziel mtvoerd pp bare Taal? 
123 114 125 12(5 127 118 

Vw dapper Hart raakte am bet Brandm ^ 
129 130 131 132 133 

Cy gnept naar HJcUUerende Staal. 

'" fotf-iio) 



jotf - ^io) LL. Tti, qul Princeps &Becai. iti)^ (§ j) pro «i; plu- 
ralis VQS pro fingulari 10, «t in gallico folet. i u) Sp. hannD. 113) 
Lanii L. t^rovtscia. m (S 2)plur. Provinciarum. ii4)l^quoiii6do. 
J15) Lt voelm^ fentire. de (jj loj Imperf. fentiebat 116 - 118^ LL, 
o tu, tiius an&nus. i ip) L. nfuvoerm j rapere. i^ (§ 10) Supmum feu 
Particjplum Prateriti. raptus. 120-122) LL. ad(per) ejuiifermo. 
nem. 2«, fd regimm iUmem Capia ac, Decus es^ fuamjmfiti 9^^ ^ 
Aot, tuusanimus, iUius (Vktiitis) fermm raptust 

134 '35 »3^ »37 138 13» Uo 14I 
Afm zag um Jlraks van wvm Zutel daalm^ 
142 143 144 145 i4<5 H7 '48 »49 
Daar Gy hy't eedelfl Felk Img op gezeettn zyt: 
i<o 151 152 153 154 

Gtm aardfcbe Grootbeid deed uw draalmp 
«55 15^ 157 158 149 
Cem fTeelde bietd um van dm Stryd. ,., 

134) L.imperfonale9 tnan. 1)5) Sp.i2»i%f, vldelMun&c. e perncentlaa 
(§ 20) , recfditur. i ^6) Sd. tio; pro k^ vobis , vos. quod feplus dein- 
ceps redit j femperque iaem valet ac tu. i;7 • 141) LL. Hlico de tua , 
fede defcendere. 142 & 148) L. fuper qua , in qua. «43 • 149) LL. 
tu a nobiji0imo (ft Superlativi uou^ % s) populo aUecoUdcatuses. 
Sp. "^zutm^ Sup. « zettm^ collocare. 

i5o) L. nuUus^ nulla. ifi) L.terreftrl5» bujusterra». ifa) L. magni. 
tudo. 159) Sp.ftciebat. 154) L. temorari. 

§55 fq.) LL. nuUa voluptas. if6) Sp. tenebat. 158 & 159) LL.te a 
pugna. l^ es iUico defoUo tuo defcendere^ tn quo agenU nobmffima >alte Uh 
catus eras: nuUa te bigus terra mag/nMio nmata efi y nuUa vob^tas apugna 
ed>ftpwit. 

160 161 itfa 1^3 i(i4 165 iM 1^7* 

Strakszag mm wvin^t Oorli^s^Veld verfebeenm^ 

168 i6f 170 171 17^ 

Europabsedm voor dm aUerlaatftm Snik: 

173 174 «75 i7J5 177 
Voor uwe Voetm toogm bemm . 

- 178 179 . »8o 181 ^ 

En ie Overwinninjg ^ m de Scbrih « . 

■ 

I Q 1^0» 



'I 



i2i ' hfiitiAUmi 

160 • 1^3) Illico vifas es. ut modo , n^ 134 • 137. 1^4) L. in* 1^5) L. 
O^rlogj bellum. s(^ 3) Genitivi nota. 166) L. campus. 167) L.com- 
parere. 168-172^ LL. Eiiropam fervare ab extremo halitu. Mico 
vifus esinlocopralU'€mparere\ (f Europm tueri^ ne balituin extremum 

^7J * ^7S^ LL. ante tuos pedles. 176) Sp. toog y vadebam &c. a tytn. 
vadebant. 177) L. illuc. toogen beenen^ jogen ^fr. I78- 181) LL. & 
Viftoria, &Terror. Antetuospedes fif ViStoriay fif lerror incedebani. 

182 183 >84 »85 «8*187 »88 
Defnelle Emn , die nooit iets kon verzieren, 
ii)9 '90 »91 «9* 193 »94 »95 19* ' »97 

Dat aan un> Roemgeleek^ verfcbeen met baar Bazmn^ 
»98 »99 200 aoi 

En -met een Kroon van Lauwerieren 
aoa ao3 204 205 ao6 
Vloogjuklmd boven ujveKrwn. 

1S2 * 188) LL. VeloxFama, qus nondum quidquam poterat fSp. hn^t 
konnm) excogitare> 189- 193) LL. quod tuae glorisc par eflet. Sp.ge- 
^ leeky Im^trt ^gelykm^ fimilem efle. 194) Sp.fcheehj Imperf. tfcby^ 
nen. L.verfcbynen^ apparere. apparebat. 195- 201) LL. cumfua tu- 
ba, & cum corona e lauro. 202) Sp. volabat. io^)L.juicben^]uhilz 
ingeminare. ende'(% le) Particip. Prsfentis. cujus ultima licera per 
licentiam ($ 20) abforbetur. 204 - 2o4) LL. fupra tuam coronam. 
Felox Fama j qu^ nmdum quidqum gMd tua d^num excQgitare potuerat^cum 
tuba apparebaty & laurea fupra cmriam tuaxn elatayjubila ifigeminans vo* 
labat. 

307208209110 211 212213 214 ' , \ 

V was dan nog em booger Lot te wagtmf 
215 216 217 218 219 220221 222 
Dan em driedubble Krom te aanfcbouwm op ujp Hooft$ 

223 224 225 

De Zeegen dller Nagejk^tm^ 
226227 228 229, 230 ii3i 
Zo Inng mm Em m Deugdm lo^. 

207) Sp.vobis. ideft, tibi. 208) erat. J8. 209- 212) LL.*fgitur adhuc 
altior («r Comparativus, §5) (brs. 213 fq.) ad expfeftandum, ex-' 
pQ6t*andus. Si ia Lexico non reperias wagitm^ inveaies wacbtm: nam 
- g& 



;* 






I 






t9. 1 23 

g Sccb (S 50) cogMta fiint. 215-2^2^ LL..qtiaffl tergemina coro- 
Ba in tuo capite vifenda. 
223 - 22f ) LL- Elogium omiiium poftererum, 226 & 127) LL. quamdiu. 
228) L. imperlonale. 229 fq) LL. honorem & virtutes. 231) L. 
fcwm,laudare./&^ GJ20) adtemant. t (JJ 10) tertia perfona fing. 
in Pratfente Indicativi. laudat. Erat igitur tibi etiam dUiorfm expeEtan- 
idy quam triplex in vertice fpedabilis corona ; nimirum Elogitm mmum po- 
Jiermmy quamdiu bonor (^ viriutes. laudabuntur. 

APPENDIX 

Dc Pronunciatfone 

Linguss Belgic». 

^ j. Ae pronunciatur ut a longum. ZV^^fem^nomen; xAm. 

\ a. £11 ue in gaUico ; haud multo aliter^ quam h germanicum. Bewrsp 

^ marrupium ; biera. 

^ 3. ^O ante vocales ut j confonans^ aut lene cb. Eodem modo fonat 

gantejji, &r. Ge/ttJb, fortuna; jeluk: GOd^ DEUS; Jod: Growi, fun- 
damtntum ;-^chrond. 

I 4. Liter^ ij ut i longum^ propemodum ut duplez i. bewijfen^. ^ro- 

=^ bare; bewifen. 

V S* Dipbtihongna oe ut u. moeteny debere; mutem 

[ ۥ Diphthongus ou utau^ vtlo^Umfcbouipen^ videre; fTjauwen : 

( ITouif fylva ; waud feu wo*ud. 

7« 5 nOEe confonantes fit nonnihil durius , & prope dupler : fcb fo« 
aat ut Bg f^i flj. flaan^ verberare; iTl&n: Scbimdi 3 probrum; ffjande. 

8« Vooalis 11 ut i, feu ft germanicum. si, vobis, vos; i : il&er^mu- 
fos; mi-er. 

9. Dlphthongus «t feu uy bt eu. tdifexiuytp ez; eut. 

10. Vocalis y ut ei. gy^ tu; jei. Si tmenyex antiquo ^Vnatom fit^ 
•jusdemfoQum retinet: ydetyk^ olimydeUjk, incaifum; eideiik. 

1 1« Z iit s 3 ijput Sw. zittm a federe ; fitten : zwetgj tacebam; flweeg. 



1 



Q 2 EXEM^ 



E X E M P L U M , 

exThefauro Novi Teftam. Chalcographico Meriani & Schud, 

Tab. XXIV. .. 

• r 

(iri/hiS.gfU na ii Stadt Nmn ^ m hy de Stadts-pwte gihmen zgnde^ 
Cbriftis jdc na de ftadt Nain » en bei de ftadcs - porce jecomen flnde^ 
Jiet een Doode uyt drageny die een eenigb geboren Swm vdn zyn Mqeder mas , 
fft £n d6de eit drachen» dle Sn ^ch jeborenfoon vtnfein muder was^ 
ende de Afoeder asbter aen meenende., Cbr0us vp dU Gejicke wordi inner^ 
endede muderachter dn w^nende. Oiriftis op dit cheGchte wordt inner* 
lyk bemegbt , ende de Bare amrokmii , ftyde : JanpHngb ^ ik zegge u , ftaei 
l)k J>ewgcht, ende debarednrakende^ feide : Joncoelinch» ik feje i , Azt 
op. Ende fiet , de Doode wierd levendigb f en begon te Jbrebm. De Omflanm 
op* Ende fiet, ded6de wierdlevendlpb^enbejonteipreken. Deom(tan« 
ders zulks met Ferjponderingb aanziende ^ preezeh GOdt^z^gende: Daar is een 
dersfiIk^]ne6verwonderinchinfiende»prSfen Jodt, fejende: dir is da 
groote Propbeet onder ons opgefiaan , en Godt beeft zyn Folk befocbt. Hier 
grooteProphetonder on8opcheftdn,et\Jodtheft feinVolkbefocht Hier 
uyt kan men qfnemen f met boe groot een keibt en Waarbeit David van Cbri^ 
elt ean men afnemen^ met hu grdt dn recht en warheit David vanChrl^ 
fto getuygt beefi^ dat by ban If^komften zyn tegens daDood. 
fio jetei^t heft j dat bd hemeitcomften fio tejeni de d6dt 

Hoceft: 

Chriftus appropfn<}Qit ad orbem Naim , jamqne port» ^ciniia^morr 
tuom efferi videt, fiiium matris fiut unicom ; Ipfiunqbe matrem fbnus fe> 
quentem, & lacrjrmantenu Commotus intime hoc afpeftu Dominus, at- 
tingit loeulum » cum difto : Adolefcens, tibi dico> furge. ^Et ecce » re« 
vivifcitmortuus^ & loqui incipit» Qrcumftantes^ hiscum admiratione 
vifis» DEUM laudabant^ dicentes: Magnus Propheta inter nos hic fur« 
rexit, & DEUS vifiuvit plebem fbam. Unde coiligi poteft» quanto jureii 
quaque veriute de Chrifto David teftatus jit: Domnd Domini exUus morUs^ 
Pfalro. LXVU %t. feu ^ ut dl in fonte hebraico: DEI 
Domini eft^ nos morti eripere. 

INSTI. 





I NS T ITtJT lO N ES 

.LINGUiE LATINiE. 

imitt 

mit ^^lft mt$ SB5rferbu(6^ eine je^e latmfd^ &cUt 

^ . t)erbetttfc^en |tt Utmau 

Candido LeSori S. ' 

OFm hse Inllituriones Lingus Germanice anno.fup^riore Au« 
guftsB Vindelicorum iDfcio & invico auAoreprodierint,muI- 
tis operarum erratisfbdata, necubique fententise mes relpondeo- 
cia: utor jure meo, meumque inventum in. altero hoc meo Hexa- 
glotto mihi vindico, emendatis ac declaratis iis , quae hoc remedio 
indigebant. Ceterum haec mea Methodus intelligendae latinitatis 
nequaquam crgumentum prsbet iniquis criticis , iqui de Tcholarum 
inora ffne caulTa queruntur. ^o enim id unum ago, ut ope Le- 
xici obvia quseque pars libri latini a le£):ore intelligi & rede expli- 
cari poflit. In fcholis autem , (ive Societatis noftrae , iive aliis 
quibuscunque per orbem terrardm , multo & majora, &plura po- 
fcuntur. Non ibiLexicon refpicere ad verba iingula tiro (initur, 
S^ eo uHiOe perducendus eft, ut fme cortice natacp j>oIfit. Ad. 

ft3 den..- 



ja5 . ^ ' Ittjiitutims 

dendaeftloquendi, addenda fcribendi facultas, regulis, fleDcibus, 
elegantiis innumeris munienda' & excolenda. Mulcum temporis 
pedt linguae grseca&fludium, multum hifloria , multum geographia 
& arithmetica , mulcum lingua; patrias cura ; plucimum vero uni« 
verfa Eloquentis genera , .& fpatia Poefeos infinita. Uc nihil di« 
cam de eor, quodeft velmaximum, formandis effingendisque mo- 
ribus plurimum tribui &rclere, & vero etiam debere. Haec omnia 
ilquis animo comprehenderit , n» ille perfpiciet facile , quantum 
ioter meuiQ hoc breve fla/iium, & maximum iUum Circum 

ioterfjt. 




9?ftte 



^eue ^nmeifutid 

\mm , ober ein ^enntoorf , iR ba^ienide , n>e(4)em \>vt, bte , 640/ 
^ fann Dorgcfeiget wecben. €^ wtrt> abdetbetlet tn badiVbrnm Subftan' 
>t, ein r^auptn^ort/ welcbe^ fur f\^ feibneir be|}<bt ; unb in t>af$ Nomm 
nivum, eln ^epwort, welc^ei Dcm .?)auptnjorte fcienet. |. ^. Fjr <foSitf, 
jelebttcr tllunn; Aspulcra, eincfd?6ne !2^unf} ; SeadwnperUum, eti> 
jicf tcB ^abtbiittbcrf. 
2. S)a^ Noroen t)at feine tSBman&iungen/ ober Declinationes , btttt 
ftnb. S)ie 9tbmanb(und (nt(ief)t au« jwoen Sragen. i) $Bie I9ie(? i^ 
ur einer/ fo beifjt e^ Ntmerus Singularisi (int> e^ met)r/ Nunurus PluraUs. 

tQa^ i({ e^ ftir ein Cafus ? ^a^ fennet man a(fo : 

PluraUs. 

bie QTtdnher» 
ber ^dnner* 
ben ^jnAertt* 
bie 977<!nn(r* 
O 99}(!nner» 
^(»1 t9(m ? Abiativus. t>on bem QTtonne. loon beft' ^tertT' 

3» SDte fiittf W>mtii>\m^m fle^m alfo„t 

Singularis Nunum, 
I. a» 3. ^ 4. 5» 

«.demeinidfic&a jiemeinidUus, nm tm(erfc6ieMi(& us,a es 

J. « i ■ i« ii8>u ei 

iv. s o i iil,u ei 

;uC am ' um . «m,im}in* um,u em 

cativ. a ^mM^l e,um im((rf(bt(D(.n)ieintNom* us, u e» 

lativ. a . o e, i ^' ^ u e 

f ^i< Neittra flnD tQ ^t» Accu&tivo d((t(b ti(m Nofflinativo. 

NU' 





Cj/itf. 


Singularis, 


f?ol)er«Ca«? 


Nominativus. 


ttc ^wn* 


SEBeffen? 


Genidvus. 


M^am6* 


SBem? 


Dativus. 


tm yjimnu 


tt?ol)erS03a<? 


Accufativus. 


ben ^anti* 


O' 


Vocativuj. 


^ann. 



r 



.1«! -, " i^ituHom 







Nianenu PbtrtUs. 






X. 


2. 


3- 


4. 5. 


Komioat, 


9 


»>.a 


es,a 


us, ua es 


V Genitiv. 


irujD 


oruip 


um 


uum erum 


Dativ. 


is 


is 


ibus 


ibusjUbus tbus 


AccuC 


as 


os, a 


e5,a 


U9,ua es 


Vocat. 


c 


i,a 


es,a " 


' U3,ua es 


.Ablat. 


is 


is 


ibus 


fbu8,ttbus ebus 



4. W i>m Genicivo Siuguiari fatm man ttUmm, mliitt Decli- 
fiation tct$ Ndmen fe^ : tt^tQtn ifl bitfti tm f66rtet6ud|)e b<m Nooea 
be9d(f(|(t« 1* ^« Cedrus, i, <Cebetbatnn : fclQlid) tfi ti ber (tveptcn Decli- 
nation. Aies, ttiSi ^a$\^, ^^is^ Canne;Da^er bettirictm* 

s,& giebt breperiet) genera, (^efcblec^terp tt>te tn ber bey(fcten®rra# 
<t>e/ bec/ bte/ ba^* S>er/ gweris mafiuM y ^xt, gttitrisfewmmi ba^/£e- 
'' - twris neutrius, 

6. SBenn bem Adje6Uvo tmtnbjrterbuc&e a, mb, nacggefelet ifl> fi> 
i(i e< etttSetcben/ baffelbe gebe im feminino auf «, unb tm neucro auf um 
ou^. i> ^. ^onitf, (i,iflR, batf tf}/ ^mtf, bergute; &««, bie gute ; hmm ^ 
batf gute. ^etft tt aber nacb bem Actjeafvo e, ober or, fo tfl btefetf fetn 
Neutrum» unb tHl^ AdjeOivum feibfl \fi graeris coromunis. (.^. Bretwi , e» 
l, u brevif, bet ober bie lurte ; ^eve, t>a$ htrte. Po/ienor , t)et ober bie 
, no(j)fommenbe ; W^enttf , ba< nactfommenbe. ^Bi^ttltnfhbt babepojge- 

neris omnis. S)r( Oeclination M i^ljeftivi t^ mtc bCiSubftantivf. 

. 7. ^$ Adjcaivum fann aueb gradus ^ber@taffefn ^en. |.i8. Df 
UttSy aeiebrt; donior, gUebrter/ ifl ber Comparativus-; Mtiffims, ber ge^ 
Itbcujte ober febr gelel^it / tfl ber Superlativus. a)e»'Comparativus enba 
(td) mit or; Der^Superlativus mit iffmus, bi^tiUn m^ auf errnmtf ober tW' 
mus. i^ener ij! gm. cetm. biefer a, um. |. >5. </oS»or, rier ober bie selebrtere ; 
^ miusy bod deul)rtere; doaiffinm, berfleUMtOti <2of#M, bttdeU^rtcfit; 

:49ShJiamm, tat dtUI)ttef)e. 

g. Verbum C3(it<vort) ifi ein ^ort / t»tUbii ba$ ^fm ttnb Scibcn/ 
nebflbcr Bti'/ barinn fol4)(< flcfMt/ anbeutet. 

9. ©njebe^Verbttm batfeinc brep^^cfonen/ nM(b: ego* Wl t», 

bu ; iUe. itnet ; v/^, bicf^r; bu, bert » , er; idem, berfetbe : an Me^n fann 

niait alfo t»a« V>rbum erfennm. ^lleiii/ftc merbm in ber2at(inif(ben®pra(be 

faii n.tmaU itueb;ii(fli(t)iicf(iet jto^benriii f(lbcri.$8««<Aof(|^on/t4?^^re /O» 

/ btutct: 



%u 


Ctf. 


cftis. 


funt* 
fTnt^ 


fcpO, 


eratis. 


crant. 


mttt, 


mttru 



s Letbut. 119 

ttttm : tvenn man ba^ fe(&( Pronomina ( SQrwirftr) ttn((r (i'n<m ^nbortt 
terftt^er / i(i e< ein Verbum. 

10. CoDJugatio (%hmxmmyUi Verbi<3eltt»dr(iJ) SUM. 

3*. JDu. €r. 5a3ir. 
hdicativiPraJm, Sno, es, ell: furous, 
bin/ W|l/ Ift: finb/ 
A^afeSl, cram, eras, erat: eramus, 
n>ar/ iMirefi/ fl»ar: toarcn/ 
PrgurU. ful, foifti, fuit: foimos» fliiftis,faemnt,(Aiere.) 

binflewefen/biligen). tftgew. rinbdew* fepbdew.finbdeivefet}., 
Plusf. fueraro, fueras, fuerat; fiieramns, fiieratis, iFuerant. 

tvarge». tvare(]0.tt>arg. h)arendet9.n>are(0. narengdvcfen. 
Ftaunm. ero, eris, erit: erimus, eritis, erunt. 

werbe fepn/nttrfi f. tcixp {; n>er&en tm, tottM f. ner^en fepit. 
h^atMPrctf. esCefto^fit: firous, efteCeftote) fint. 

f<t^/ im \m/ fe^t)/ fepn. 

fiaunan. efto(eris)eftoCerit) eftote(eritis> fiuto (enmt) 

1bWftf«9''/ f«>pr.pn: foUetfepn/ foOenfepii. 
CtipoiUPrafm. fim, (Is, fit: fimos,fitis, fint. 

^ f'0/ Wf fep: feon/ fepD/ . fepru 
Jif;^e6f<mie{rem,efl*es, eflet: eiTemus, dFetis,' efifent; 
, tblxi, todrefT/ wdre: »dren/ n>4ret/ n>4ren. 

Pe>:^Aimt.*fuerim, fueris, fuerit: ' fuerimus, fueritfs, fuerint. 

fle wf. feo, g. f xffi, 0(»efen |ep: fle». fepn, gen». fpb, ^emefen fetw^ 
Pbtfgum^..fuiflem, fuiflTes, fuifTett fuiflemus, fuifl^etis, fuiflent. 

gen>«rentjdre,9.tpdref?,9.»dre: 9en«.n)5ren,fl.tt(ire(/ 0em.n>(Jren. 

jRtfurwR.foero,. fueris, fiieril: fiierimus, fueritis, fueriot. "^ 

ftjjn t»erbe, fcpn werbef!, f. werbe : f<t>n wetben/ f. »ert>ef, f. njeft^en. 

h^rdM Pntf. eflfe. Prattr. fuiflTe. Futurvm. fbre. Partidp. Fidwti. futurus^^Qai, 

fepn. flefcvfcnfep. fepnt^erben. <n(rberba^pnn>tr6. 

1 1. Verbonnn Coiuugationes^lnb bier, fl>e((|e manau^ bcm Inflnftivd 
erTennen fann. 3>eclrainiiivusbec«r|lwConjigttiongeMa«<aufflr»; bet 
iwepten auf ere; ber briften ouf »-;; b(rt)ierten> duf fre. ,^,4mflr«,Ue» 
bm: l^n alfo tU4i||<rft(nin«xoj »'(»»'«, erM^nen: oQf^>^. . 
**' * R ^ ^ ' 



l" 



'30 




A/UMiem ^ 




9 


12. 


«^^ (er Dter Conjugationum Verbi Aaivi, 


1 


r. . 3*- 


S>ii. 


€r. 


SBir. 


3f)r. 


©«• 


bdic.Pr^f. l. o 


as 


tt: 


imus 


itii 


ant. 


>2«Cp 


ct 


ct: 


croui 


ctta 


cnc. 


3*o 


is 


ic: 


inuis 


itis 


unt. 


4«iiidit» 


attd£r» 


cudir; 


Mudipms^ 


audictr. 


iudff»rf« . 


^Jre, 


WtfLt 


^ret: 


f^ua, 


i^6ret/ 


(fSreiu 


biferf, i.abam 


«bat 


ibat: 


ibimui 


abatiH 


ibant. 


d.ebaia 


ebat 


cbat: 


ebamiii 


el>atii 


ebant. 


3« ebam 


«bas 


ebac: 


ebamui 


cbatii 


cbanc 


4.audfr&M^ ludifiii/. 


tudificr: 


iudiitcmcf» 


OudMMr» 


audir^sor. 


bitte, 


*»Ct«(l# 


(6rte: 


(^ctea/ 


ffkut. 


borteo. 


A-^/^.i.avi 


avUtt ^ 


avit: 


cvimOi 


iviftii averuntob.avere. 


s.ui 


oim 


oit: 


uimui 


oifUi uerunt oOer uerc« 


3-> 


ilU 


it: 


Imui 


ilHi 


cnmcobercrc 


4. audrofj 


aadnn>II> 


ludfli^: 


iudnifiMi/t 


tudivUHtm 


audrumair 


fiabesr^ret 


, Nt S<^((#^ gf^ccf tfto^ B<^# MctacD^ 


Ober iorrr. 












H^ gt^orct 


Plitf{« I. avenm 


avefas 




cverioiui 


iverttii 


tvcranc 


a. ueram 


ueras 


oerat: 


ucramui 


ocratii 


ocraoc» 


3* eram - 


eru 


crat: 


crinnii 


critii 


craiic» 


^.sndiorrdM, tixdhirds^ 


wadhernt.* 


ittdmriMMif. 


ittdnirrarxfa 


iudmraor. 


^ «aitrge^oref, ^tlefl $t^ ^it^iMi^Mm st^tt, ^etge^re^ (ottea ge^ret 


miinvmi.abo 


abii 


abit: 


iMmua 


ibidi 


tbuou 


d. ebo 


cbis 


^it: 


d)imui 


cUtis 


^Niac» 


S*aa 


ci 


ct: 


cmui 


etis 


cnt. 


4.audiM 


.iudir/. 


iudjff: 


audiriMf/. 


iudirrir. 


tudiCiC* 


t»erbe^ire«; nNrd |kett/toM (ifet: »er^ (to«f toerM ^, 


- locroev 9v^ti« 


tm^Pritf: u 


icoer ato 


ct: 


cmui 


atcooerafocc 


CBt» 


%. . 


cobercco 


mt 


camm 


cicotercioee 


CCHC» 


t« 


• obccito 


it: 


amoo 


icciOeriiott 


iilC 


- 4. 


audf 


codicri 


aodiamii» 


audte 


iudamr. 




•frcrtudiro ^i 


UHtmitikm •totndJMA 






^i 






^Offtf 




nMnpui* 


ito o^obbiatoo^ibit: 


acoteobtr ri)Ms»ioto obcr iboat 


". •• 


cco ober cUi» cto ober ebb; 


ttote ober cbitis,coto ofrer cbuot. 


t> 


ito oderci» 


itooOeret: 




Iiote oOerctis» 


unco o6er tau 


4- 


iMl/IO 


andiro 




andiMt 


w»dmmo 


\ 


otoiuii»^ ofrertiidjie: 


•beraadfM 


r, obcr tudimr. 


CHf.iw^t.«B 


fMibkw 

«i 


ct: 


: 




ftOcnb&ccik 
Cnt» 


«.em 


Ctt 


ciK: 


Cimtt 


«tda 


ctnt* 


3.tia 


oi 


OH . 


imis 


«dt 


«Dt. 


f^ 4.iuaMm^ «iaf«r» 


p»tim: 


indiiMO* 


m^Umk, 


•BdMNT. 


W^{ 


A.« m. 

r wff9t 


Tfcet 


^, 




•%«. 


. s- 






' ■ 




^ 



JJl 



3*« 



9Dtt» er« fBiit* S(r* 



CSff» 



Jinprr/: 



Trttttrk. 






WtttttfWB» 



Mrem 


aret 


s* ercQi 


cra 


Sicrem 


crct 


il^iudirniif 


tUdxTf^ 


^Xtt, 


^»rt«fr 


» i.tverira 


«verb 


a. uerim 


ueris 


3«enm 


erit 


4.audiurrfM, tudmrift 


ge(6rrf^o^,9.ftabtffr 


1. tvHrem 


avHTa 


a.uHrem 


nifles 


S.iflemi 


ifies 


j^w^ffem 


yWaCatMitf 


$t%hut^ttt,iM^i% 


Ktvero 


avens 


a.uero 


neria i 


S.era 


erla 


4« aud/vff»i 


audnwm. 


^ciit9er(e/6.mctbefl/ 



flfct: 
cret: 

cret: 
tudirfff: 
(6rte: 
tverit: 
uerit: 
cirit ; 
tudiorrff. 
{•(Kibe: 
tviflet: 
uHTet: 
ifTet: 

tudiviffet: 
9« ^^tce: 
tverit: 
uerir: 
«it: 
tudnwjr: 

%.mttbti 



tfctit 
cictit 

crcnut crctit 

tudiretim, tudKr</&ft 

ffktta, %htttti 



tvenmut 
ucrimut 
crimut 
audiMrMPHi/> 



tvcritit 
ueridt 
critit 
tudnmTKf» 



ge^ref^tMf S«Me(/ 
tviffcmut tviifttit 

uiflemut uifledt 

iflemut iiTctis 

tvu&hiffemm$9 tndhiffetif^ 
ge^ircf^ttett/ g«^ttel> 
tverimut tveritit 
uerimnt ueridt 

crimus critis 

tudfvrr/tiii/y tud/omr/x» 

^ittatiHtbt», fi.mttbtti 



arcot. 
crcnt» 
crcot» 
tudirmf, 
^rfci^ 
tverinc 
ucriiit» 
crint. 
tudrofritf* 

geb&rct |a(ctt» 

tvifleat. / 

uHTent. 

iflent 

wadiviffent» 

i^httt ^ttCH. 

tvcrint. 

ttcrint. 

crinCi 

tudivfrtif. 

^rcti. «er^cti. 



hf.f^itfiAn.Fr4tt.i.^yifBtJF9tAaxmvnkAtsnm^i^^ Phralisi. tturo^ttnrts^tturtcfliw 

aAt. a,tdfl'e. ft.iturumtiturtm,it(tromeile» Ar. ^a.iturot,itttrts»ituniefl'c. 

S.m. 3*iat. 3.iturQm»iturtm,itnrumfaew 3. iturot^itQrt8,itmrtcfI^ 

4.tud0^f. 4.tudf0ij^.4.tudii«rMR^crarttMi«^ 4.tudifaror,mr«f,tf«rja8ct 

^ifctt. fc^5rfl(a6cii« ^ktu tocrbctt» ^ctt tntbtt^ 

SlifiM. i.toim,tto» Ptrr«fJfV»/!i.t08j jfif.aotitb IWriBJte» i.ttDro8,ttunutturum. 

A.itum>im. tt«entt • eolit» ft*iturus,lturt,icurum« 

S.ttumyiio. 't*cni« • cntit» 8«<fw^ifort,itunmi. 

4« tndffoti^audiNi» 4. tudjrof yjfii* todJflMir» ^MditmmsJturaghMram» 

io (irctt. tin J^ifcnNc» Hftik,^^tn^ nlt^ 

Y«ffMNfii.i.tnfi, ando» aaAno» 
a.endi,endo,endufli» 
S.cndi> cndo» cndum» 
4« audffnirt audifoufe , ao iKi oi fcmb 

|ttft>pio#Jni/ loii^ircv» 



Ra 



15* SW 



»ja . 



Jiifiitutimes 



I3t Sofel 5er f^m Conjugationum Verbi EaffivT. 



Me.Pr<ef.t,ot 
a. eor 
3.or 
4.aiulMr, 



arispbtrare atur: 

erte otetere etur: 

erbqt)(rere inir: 

au4(rtfOD(taud/r«, aud^; 



mt. Sbr. ®(«. 



amiir 
exnur 
imur 
zudimur. 



amini 
emini 
imini 
aud/mm/. 



antur. 
entur. 
untur. 
zudiuntur* 



tottbtitfyhttt^ Mtfls. t9trt)gc^}te(kt9ert>fii8e(&tet/ft>er&e(dcM<tt)ense^e:et» 

Smftrf. i.dbzt abarisoberabare abatur: abamur abamiQi abancur.- 

a.ebar ebaria ot>er ebare ebatur: ebamur ebamini ebantur. 

3« ebar ebari# ober ebare ebatur: ebamur ebamini ebantur. 

^.audifW» zixdieharis audietovf: mdiebamur^ tViAiebamiMi^ Budicbantur. 
Obtt audie We. 

towtbtit^ttt, tottrbe^s«n>ttr^9e(&re(:ttHtrbeiise^6tet/mittbetd-totttbett gr^&rct. 



Proi. I. atus 
aca 
atum 
s.itus 
fta- 
Itum 
3. itus 
. ita 
itum 



atua 
ata 
atum 
itus 
liUm ita 
!oDet itum 
ffui. itus 

I ' it. 

Iitum* 
audin^ 
ita 
'itum 



atus 1 


1 


ati 


, au j ~ 


atc 


atum 1 


ata 


itus 


1 


iti 


ita 


eft 


itc 


esobct ituiii 
fuifti. itus ' 


,Ot(t 


ita 
iti 


fuiu 


ita 




itc 


tmm 




iu 


■ audinv 




audM 


in 




ta 


Uum j 




it» 



ati 
at« 
ata 
iti 
(iimus itc 
Obet ita 





ati 1 




atx 




au 




iti 


eftis 


itc 


Mtt 


ita 



fuerunt 



fuimus, iti [fuiftistiti ?- -- 



itc I itae 

ita i it^ 

tuditi I audi^ 

if ^ r it^ 



trn 



$ta 



fuore. 



litt se^itetlootbe/ bifl g.toott>e/ t({g.toot^eQe finb ge^^tet tootbe / feyO g* toot^e / f{ot> g«t9orb& 
Plut^uamp. ifl toit bai Prarteritum, nttr bieVrrfbnea torrbett alfo ttittetfi^ett : bie leerM 

Obtt/keram^ bita^tras obttfutras , Me^* erat obtt futrat. Plur. Me l* eramus 
Obtt/ueramus, blt^.tratis^bttfutratis, bifS^erant obttfuerastt. <Det 93en 
fbmb ifialfo: 
3(^it>at9e^&tetmot&etto btttoateflge^&tettootbett. cttoatge^Stettootbett. toittiKttett 
se(>ore( toot^eu* tftt toatet ge^6ret toot^ett. fle toaten ge^&tet tootbett« 

, "Putur» i.abor aberis obet abere 
2.ebor eberis oi>etel>ere 

3. ar eris o6er ere 

4. aud//ir, audi«rix oDer audi^rf» 
tverbe (^e^ket mtbtn, toir^g* wtbtn, tt^irbgoO^erbett: tt>erbett iM* toecOet geip. toerDett g.io» 



abitur: 


abimur 


aUmifii 


abuntur. 


d>itur: 


ebimur 


ebimini 


ebuntur. 


etur: 


emur 


emini 


entur. 


audifffir; 


audi^ifMfr* 


t\xdieminit 


audifimr. 



hn^ 



3*. 



SDtt* 






«33 



aminioberaminot 
emini oOer eminor 
imini ober iminor 



cfitiir. 
eaotiir» 
antur* 



Im^erat. Praf. i • are ober ator etur : emur 

3. ere oOeretor eacur: eamur 
3« ere oDeritor atur: amur 
4* zudire obtt^nditar^zudiaiur: tudianmr^mdrimKi pber vidiminoz, aud/Airw* 
t9ert)ese^6ret/tt>erDe9. t9ecDensef|iteV toecbetg. tvetbeng. 
Futur. i.ator,aberis atoroO.abitur: 

ob.abere 



aminor ot>« abimiiii, antor ob. abuntur. 
eminor o()« ebimkii, entor obt ebuntub 



imlnoro5«emini» untor obet eator. 

aud/niiMr ofr» wadiuntor obet 

aud^Minn; audi^iMr. 

foaetg.merbett/ foSeng. tottbeK. 

emur emini entur. 

eamur eamini eantur. ' 

amur amini anttur* 

zixdiamur^ SLudiamini^ zudiantur» 
ge^5reeti>erbitt/ g.werbef/ g. toerbeo* 
aremur aremini arentur. 

cremur eremini erentur* 

eremur ercmini crcntur. 

ludiremur^ zudirtmini^ zudirentur. 



2. etor, eberis etorob«ebitur: 

Ober ebere 
3* itor,eris ob<ere> itor ob«etun 
4. aud/>ar»audiertf audiror 
o6etaudi>re, obMdietur: 
fo09gf()6rett9ert>en/ foag. n>ecOen: 
Coifj. Fraf. I. er eris ober cre etur; 

2. ear earis obet eare eaiur : 
^.ar aris obetare atur: 

^auditfr, auditfrifOb.audi/ire^audfffrKr: 
"^ ge^teemerbe. gebitetmerbef!/ g.toetbe: 
Imfer/: i.arer arerisobetarere arctur: 
2. crer ereris obet erere cretur : 
3.crer ererisobetcrcre crctur: 
4« audir^> audirr riy ob.audir«*f , zudiretur: 

ge{>&re(»)&tbe/ ge^6tettofitbt({/g.tou[tbe: ge(^orettotttt>eiv d«»uti>et/g.j9urben* 

Pr^eritum ift tt>k im Indictiivo, Ott (lott fum obet fui &c. mac^t matt fira, obet fticrim &c 
« ttttb gie6t im Deutf^en Mefett S^etflanb : l^$ id^ fbtM, cr gtl^ha vootbm fcy: 

bag tpir / il)r / (ic d^ivtt toorben (c^tu 
Plusquamfer/. (^ gleic^ bemPrarterito, ttttb toitb ttUt cffem obet fuiffcm &c. battt gefe(ret:tttt6 

ij^ fo }tt t>et|le^ett : 5a§ t((^ / bu/ er Qt\fbttt tDorbcn tDJrc : X>a^ voit 1 i\ftl 
^ fie 0eb6rec tiRorbeti troren. ^ ^ 

nturum i^ bem Praetcrito g(ei<t/ Utt^ tieV6tt>anb(ong stmt^t mit ero obet fliero : nnft 

mug fo erfliret n^etbctt: bdg id^l bu/ er toer»c 0c|^6rcf ivcrbcn : t>ag voivj 

i^t/ ftc toerbcn 0c|>6rct to^&en* 

Infinitivi i.ari. Prttt* i.atumiam,um ' Futur. i.atum!riob4andum,am,um/ 

Praf. a.erL 2.itum>am,um kffcobet 2. itum iri ob. cndum, am» um. 

g 3* i* , 3« itum>am, um i iUffe. 3« ^tum iri ob. endum,am, um. 

4.audiril ^^tisiditum^mtum] ^tuditumiriob.tudiembtm%mn^mnh 

ge^Stettt>etbett. geffotet tt>ot5ett feptt. tvetOen get^oret toetbett*- 

Part. I . atusvt^um. Particip. 1 . andus t a 9 um« 
fViee. 2. itus,a,um. ' Futuri» 2.endus, a,um. 
3.itus,a,um. 3.endus>a,um. 

4.audirf<x,A,fi«ii. 4. audi«tt/«x> ''««'»• 

citt ©e^Jttcr* «W/ftle/ fra< n^lto «<«>6ret n^ettettt 

R 3 i4*S)i( 



134 ' i^ltttfiMitt ' 

14* ®t( Nomlot propria, ebet 8ini4t»en ouf to taffiln ut Nm V*ca- 
tivo Sing. Niim.l>tC ^wt us &mn>eA. |. iB. Ammiust Jhtmii PubUut^ 9 
fvbUy 8. b. m. {PiusMhiax b(M e, fo anDcrngemtm tff # Pm.) 

i5> ^(t Genitiviu pltinl. Niud. toirt) mancbmat (ufommengeteden 'm 
WR. |.^. <JiMMniBt<&<m J^uqgtoavirMN, ffic duonimnUllmm, zooo, Jeptu»' 
gimavirmm, t>er 701. ^4nmr. 

itf. iB(9 Den drte(bifd)en ftSJttern bec erfien X)ecIinafion auf <v del^et 
ter Accufiiciviu auf m, mt Mms, JEnun, autf. ^at Der Nominfttivas 
<^> ma(()t ter Accu&tivus cn, Der Vocativui t , toie /liwi)!/^ , AncbiJeHt 
Ancbift. ^n D(c ffov^m ^eclination auf e ge&t Dtr Genitivus ouf cf , Dcr 
Dativus auf t^Ut Accufttivus auf m, ber Vocadvul auf e, t>er Ablativitt 
euifeau^/ n>tc Mf^e, M^s^ M^e,Mificen, Mujke, aMi^e. ^t>tt 
ttitttn S>cc(inotton f^^t Der Genitivus «if m, Ut Accnfativus ouf a, Der. 
Genitivus plur. ouf on OU^. epigranmta, ctn ^inngeOicbt; ^i^ammaoSftftS 
Ginndebt(|)t6: (Kr,t>erSuftj aera, DenCuft: lampas, ^ii^a^tl;lan^aihm, 
toerSacfeln. 3n Der tteiten ouf g(()t Dcr Genitiviis Sing. oiif tv, «n^ ^te 
wfigen&iDHnden gel^en ouf»ou^/ »tCiDui»»ftf,a. 

17. SDic Comparativa nebmen einen Ablativmn , tie Saperlatlva eie 
HenGenitivum (U (td)* t>^* A/igerGcyiiaete^fnaxnMtfeMniMii, gti^ 6Aitti 
^oltatb/ ^er 0t60te oue aUtn* 

i8> S)er Comporativus Der ^cHnwJrtcr CAdverblonnD) cnbct (!<t 
init*<«) unt) enttttf bep (inigen; btrSuperlativus ober mit iffme, tnimi, Wi' 
ne, ent^ant. ). ^. erudeHus, cruMJpme} «djerius, mi/errime; fae&ltts,faeilS' 
me; magrijkenLius , mapiifieent^^: t>on cnidettter « 0r4tl(am; s^/^e) avnu 
ftUgi/aato, tdc^t; mcgn^ee, ^tUc^. 

19. avijlit aviflis, averunt, averam famt bcm gan(en Plnsqtiaioperfe^ 
toirb bitfnxilen {ufamattngtiogen in afii, afUs, arunt, aram u. ^ f* €So mtro. - 
aucb «on^, am^ mit Htnen 3<iten (temporibus) in arim , «ffem &c. Dcr^ 
4noert; n>tc oum ntf mit oOen barou^ entfprindenben tn u, jo mo^ att(t) in u 
^^imffemi iiffemt iffem, ic(^ w^e gegannen* 

20. €in l^erbumDeponms i(i> W(((6e<nur ^titt Ottf «r OQ^ac^/. nn^ 
t(< Aftivi iScbcutung i)at. S* ^fev*^* <<^ foIS^ tM<&* ®n Kerhum conh 
muM id^ »(I(tc^ nur oUein ouf or autfaclS)cr/ unb M Aaivi nnb Fkflivi $S(e 
beufurg bat' {.^8* 3K«er, kb befct^u^e/ unb lc^ tvetbe befc^6«ef, 

21 . T)et InBnitivtts mu0 oft bureb bof iBtnbewort ba0 oufgcl^t m» 
bfn. I. ^. Gaudea, uaivemj^: 3«^ erftcueniic^ / ba0 bu ansctomme» 

as4Da< 



135 

22. J^ Ptrtieipiain dut^ da, dm, mit hmUi^t^UnJ^^lfwottt 
Sttm fann bm^ mu0 aufddjfet werOcn. j. ^. 7<m/)or« tibi uundum eft , Ou 
inii0t t>te $etc bcau^en. i23ii(t»etlen mup man (ic)) au(t> t>c^1{0ii;t|etn^ tttait 
fammt ^em imtf bti icnctk |. ^* Liter AsMditf eft , man ntuf 02t» 2^uc^ 
le|hk 

a^ SDatf Paflivum fann aue^ t)unt M man icffdrcC tocr^en* |* t8* 
Dscetitf' Iw^Mi , ntan lel>rc 6te @prac^. 

04. Participia pnD Dreperie^/ prcfentis , preeteriti, futuri. S)a< 
Participittm prsfencis n>trt> fuditd) t>uc<t t>te SBdctlein ale^ t>a/ xoitf W^ 
d>ec/ unb tc* aufdclifef* }. ^. ^ Nil c^Uantm moafit UAn , ba ere nid}t l>e« 
forttre/ l^ac Ht^n etn tn6rt>er uber^Uen* (Sbcn Dtefc lCB^ctletn/ n>tt aud^ 
nacbbem u.b.m. fann man tn Participiis pr2tceriti braudben* (. 0$. Prafa,- 
tus fatderat pjffa mdicaty nad?t>em er oorher bte i5unDni|fe gemelOet/ fagt 
er t>te i&efeble an. ^ep Den Parcicipiis fucuri aftivi fatm man 04> neben t>ctt 
borigcn aucb M ISBdctlctn^ tvenn 0ebcau4>en. i*i8. Jmbulatunts m&u^gto' 
dium teeum aceipe , n>enn t>u t>e0 nacfcc^ fpa«ieccn ^cben tvtrfi / ntmm t>eti 
2>egenmtc t>tr. 3n t>en Participiis futuri palfivi tvtrD auK ccwabnten ifQttU 
leinDad«i?eld»er|ainmt&tniuaefct|temfbU/ oDcrmui/ feibcautiuliien, ant 
mcitlcn Dicncn f6nncn. t* ^* ^ bodie/t^pendettdut aifugjit , tet Z)teb^ vo4tf 
d^ man beuc barre benfen foUen/ t(l enrtvtfcl)C. 

25* g)}an trifft oft ctncn Ablativua mit feincm Partidpio 6(0 itncot 
anDcm 3eitn»ortc an ; Dtefer n»irD auf 0lct(be21rt Duccb obcn dctnclDcte 9GD6rt» 
lctn/ obfonDcrlicb Dureb nod^Dem/ tvenn/ aleu* aufdcl6fct. i* 9. Jiiortt» 
^atre, wmitnmUitia dedij nacbbem metn X>acer geflorben/ bobe idbmicl^ 
uncerbalcen loffen. StffltcbtaucbfolcbcAblativoso^ntDieParticipia, b^ 
t»t\fbtn man bic .£)ouptworter |u B<ittt>ortcm macbcn fann mit cincm onfMni 
bi0cn bocau^cfc^en^rtlein/ toclebctf untcr Dcn oben andef&brten tu fitiDcii 
ifi: oDcr man fann ft(b ber Q}orn»5rtcr 9ebraa(bcn/ fo iia(b^^ef(i)a|fcttbcit Dtt 
^a(bcn tau0li(b finD/ loie miC/ iMd> / oon / an/ u* b* 0* t* ^ mj»^ me» 
jfidicft», tviemicpbebimCet: •Dar ttocbttieinemZ^cbwtCen. .' 

25. 2^teSS!6rtlcinfuc>iiefm» ivcrDcnonDerti f35rt(iitam€nbeaii« 

0(bef1tCt. I* ^* Nonne mjfritttow tfttrat Kt tmt miftnt t «^Cte ct llM>t ttiir 
unb bU ^votft ober breymal 23ciefe gefctMcf^t 

27- SOic tatctner pfleacn bic SGD6ttcr ouf batf firepefk «1 bcrfe^ / obfbtM 
tcrlt^ tn ber dCbunDcncn 0UD(. Bummoe^ cervleem fUter efidnam juHgtre 
/tveSt, tvennburcl»be«nialcr»«^anb«iifcit}ef Pfi^b(f«$al9einVneti^ 
4<^cn(opfevf<Jbeint* 



X3<^ ' Jnftikaims 

fGpn htm&^vmd)t M^Met*tt(^$/tttt& mettter ^^d^Icfe» 

s8. ^te ^imtn Ut ^tiitfltUtt in M Adami Kirfchii ftS^ttnhw 
^t , ive!d)e^ ic^ bor anDern wxtixxomt, ^uc su erfklcen/wiirbe metmm^or# 
|)aben mebc bmOcrtict) / a(< nu^(j(t) fepn. ^lnOre fS35ctUin/ fo Kirfchiusauc^ 
Setlilmmelt anfiil^tet/ wetOen oifo au^oefci^rieben: 

Ahiat. Ablacivus, bie fec^^fe (Sntung* 
Acmfa. Acciifativus, ble Dlecte Sn&ung* 
Aj. Adjeaivura, ein 'iSepworf. 
A V. interrog. Advcrbium interrogatipnis , ^tad^^^C^* 
Afv.quaiiu Adverbium qualltatii , rtn9?cbenn)ortDer95ef*aJf<n5eit» 
Adv. qum» Adverbium quantitati» , ein ^Jebmwort ber @r6|e« 
Av.temp. Adverbium temporis, ein 9?«benn>0Ct Dec Scit. 
Aiiq AntiquatQm, t>ecaltet. 

c. generis coromunis , Oeo mdnnfid^en unb n>eib(tc()en ®ti<bU^ti* 

Cmpar. Comparativus , bie jivepte ^er8(eicbuiigf)affe(« 

Canj. Conjundio, ein ^inbemorf. 

Otrg. copulat. Conjunaio copulativa, cin fnfipfenbf^ ^intttOOt^ 

J)tt. Dativos, bie Dcitf e €nDung« 

Depm. Deponens. @ie()e § 20. 

Defiderativ. Denderativum , ein 3eif ivoct / foetneiSegtecbe 6eb(utef. 

jDi nifi. Diminutivum , ein Decrieinertetf 4!)<mptn>otfr. 

/. generis fcminini, M tveihlichcn ^efc^led^t^. 

'Fefuent. Frequentativum , ein Beifmoct / fo eine tCDiebecMttnd h(b(U((t 

(Bmit. GenitlvOs, Dittnte^te (znOung. 

b. t. hoc tempore , ^u biefec ^tiu 

l^e. id eft, bdtt i(l. 

Inperfeti. corgunSt. Imperfeaum conjnnftivi, tit ifingfl l^erdangeiie ^U D(C 

i>eibinbenben 2(ct. 
liperfon. i.Tiperfonale^ ein 3eitn>oct ofine ecfle utib anbece ^ecfoiu 
iKoat. ineciaMyum, ein 3e<tn)oct / fo cinen 9(nfanfl beoeutet* 
/mJ. Inikptivus, bie anjciflenbeSlct* ^ ' . . 

IM\. Indeciinabite, e<n unab(lnberli()x< VfttU 
ji'er}. Interjeaio,..ein3n>»f'tenn)oct. • . 
M. item , infllcicfwn. 

m. gencri&roafcuUn{^,be<mdnn'idl)(nQ)ef(^(e((t^. 
M K ^m. miifcuiffii gineris , mimlidfte @ef(tle(|)t*. 
Jidjtapb. McUphorice, DtcbliimKC SBetfe. . - . •^ • 

,« Jditen 



Ifefffi. Metonymice, ttfr(((lRe9}«iiMn«dnb<rtingt- 

II. generi« neutrius > tti wn^«io\^®t\^{t^tt^ 

iVom. NofDinativus, t>te 97(nnrnDuna* 

JVom^i^m. Nomennunerale, einga^wort.^' 

Nm.patr(mym. Noinen paCronjmicuiB. ^^it^tm t08Jr(ltitt4l AiM» 

Mjritf. ■ 

Nm.profir. Nomen proprtnm , liR(^(ltcr92aOMtti 
Num.plur. Nnmerus plurali* , bit 1>i((fa(|>( 3<l(^|* 
». generis omnis , ftM ®t{^U^ti. 
OiJbL Obfoletnm, ni^t mtf^t dfbtfhtctfk^» 
Pariie. Partidpium, (tn ^itt(lt»drt. 
Pajf. Palfivum > h'( l(ttxnb( (Sattmg*^ 
Piur. Numerusplur^lis, U(t>i((fa(^( 2a(f* 
iVi^/: Pnepofitio, (in^ormorf* 

Prvru Dmtffir, Pronomen Demonftntivnm ^ (in ontt^Dd ^jSinWltt 
Prtn. rtlat. Pronomen rehtivum , tin btiJx^tllM 8ftr»H|. 
Prov. Proverbiun > (in Gpri((lo«rl* 
f 4* quod didt » »!(((« (Kiit* 
Afta, otxr* ' 
>£, ftilicet, namlid, 

Sp«. NameruiSinguIflriSr bi((lhfa(((So^ . 
Stdfft. Subftantivum , (tn {)aoptmort* 
Superl. ^erlativus» tit brtttf ^(rs((i((ttlie|i«||U^ 
Thmin. Terminado, (in( SMbun0* 

mVide.fK^, ' '\ 

Vbcab, Voeabulum, efnfCDorf* 
Vbcat. Vocativos, tit fXufenbung, 
^&tf»Ufitattts»a» um, 9(br4u(tllK|^f 

39- ^t^tiiSfttt ' nnb^/ foKiricBios 0(tt|iv(if((^(!(ti^9(bat|i8(ii 
ftufd(f(|tA mtn Dt( ZSnQt unbft&ri( b(rfe(b(n atr. 3ur ttdikn 9o<fi»ra(bf 
ftnb ^iBti^tn d(nu0 , tM ouf tier Dorl^ten: ^i^bt (rfcbeintm €^o fpri^ 
moR Sycotn drns rnbt autf^ «lan mott nur b(tti ]poc((|t(n Zii^w Itt^lflr 
badanD(C(o(angd(brau(b((» y 

^c. <^i( Accentos, fo b(n®rt((b(v (itt g(b%(ntwr&(y(6eii:'ob(t^(r» 
ti(f(tt b(r®ttmm( ani(t0t(nf unb in (at(tnt((b(o ^fl^eca oO^ r(tb(nt9(t< 
«na(trotf(nm(rb(n/ finb ((n^nfdtrgern b«|U(m:' bcnti ber Chtumfl^qsHCO 
«uCbir u^tm ®9lb( bcr 9)(niii»inir bcbwtet om ittxlMiiittD; «bili^attcb D(t» 

^ GeBitb» 



OenidvuiD Sfni;. ftk AurAy t>on ^ec^ifr; Stn^t, ht» 6inne9 ; txt A- 
cotos CO unbCircumflexusaber aufeimr an&c.n^^Ibe t>i( ^«{nge ^erfdbnk 
S)er Gravis c'j auf t>vr ((6tenif{ aQcieit etn geivifietf JCinn4ei(|^ eined unab« 
anoerlic^enSBorttf: maHy ubel; tmiht ingebetnu 

toei^eti* 



A -verto, i(|) teenbe a6. 

Ab . dueo, id) f&bre n>e0. 

Abf - cedo , t(b 0ef>e »t0. 

Abfcon - do, i(bocrberge, 

Ac - curro, i(b laufe binju. 

Acc<^,. g^a, i(b bitufe iufammen* 

Ad ^«1tt6, i(b(alfe$u. 

Af - fisro , i(b bringe. 

Ag - nolbo, icb ertenne. 

Al • loqnor» t(b rebe an. 

Amb . uro, t(b wrfenge. 

Ambad • edo^ i(bbena0e. 

An • nefto, i(b fndpfe an. 

Ante - pono, i(b feie tt^t, 

And- fto, t(b (iebe t>or« 

Ap • pingo, i4)ma(e Datu. 

Ar - jldeo , icb (a(b( an. 

Af- Ofto, i^^debebe^. 

At • tcro, i4>j«rreibe. 

Aa . foo, i(b nebme Hnnxd* 

Circu- meo, t(b jebe berum. 

GiEcam^ do.t^umgebe. 

Co . arguo, fcb ibenoeife/ f(be((e. 

vpg • nomino , ^ gebc einen 3it' 

PMtXU 

0)i - loqnor, i$ fpre(be mit. 
C()Ri • memoro, tdb tnelbl» 
Coiiib - uro, {<( iMttcmie. 
OpB • jnngo , i(b f9ae lufiMnnKO* 
.Goc«roboro, ^fMrCt» 



De - cerno, i^befcbHe^e/ ({retff. 
Di • duco , i(b i<cb( t>on einanbcr. 
Dif • fero , icb fcbicbr auf / din m 

terfcbieben. 
Dif • cedo , t(b wct<bc babon. 
£ • mano , icb ftiege bccoutf. 
Ef - fluo , i(b Pie§e autf. 
£x ' curro, idblauftau^. 
II - ludo , i(b Derb^bnc. 
loi ' pono, ii^ (egi ouf/ bctrifgc. 
In - damo, icbf(btC9can. ' 
Inter • venio, id) tommc t>aimi'f((ctL 
Ir • repo, tcb fcblcicbe bincin. 
Ne > queo, id) fonn m^U . 
O • mitto, td) (afTc aui. 
Ob. ruo, i(bilb(rbdufif. , 

Obf. olefco, i(bt»cr(ic^ 
Oc t aeco, t(b t)erb(enb{. 
Of .fiero, i(b bictbe bor. 
Og . gannio, id) lviDetfi»rC(bc« 
Op • pono, i(b fcjgccntflegcn.^ 

Of . tendo,i<bi(ide* 
Per . fodio, icbDurd^robc 
Peifum. do, td) trctc mit'^i}0cn. 
PeflTttn - do , i(b ttrtc mit flilica» 
Pne . munio,tcbbcftni0C. 
Pro • curo, icbDcrmaltc* 
Prod ' eo , id) atbe berbor. 
Re • cnndo , i(b ma(^ (httnpf. 

R«. 



nofco, i^ ecfenttC/ turc^ . Supcr - fando> t4) 9ieiK bard6fr« 

Superim • ptHip, tcb iege bKcuj* 
tegro, id^ tnaci;e tvietcr S<mu Superin • crefco, ic^ tvactfe tHnwCT^ 
>, tct befirebe mtcb. Supra • lcando , \<j) fll>ctjl((ge» 

ido, tct tl>ue gtnuQ» Sur • rlpto , i<fy entwcntic. 

ao, iib fonOere ai>. Sus • teni:o, i(t unrcrMte. 

o, icb fcuf;e. Tra - duco, i^ fi»f)rc (MCT/ (afie 

]eo, icb (dct)(e. burct« 

nfeo , i^ bin tornid* Tran - fcribo, t^ ftjyrcibf a6/ tn, 

cio, ict) unterHfi^e. Trau - formO) ici) DcrtoanMc. 

To, i^ rctcbe Dor / i^ faflc Transab- to, 0} gebc ^in&bcc 

Transad - i^o, i^ iNir^bo^rc* 
loveo, id) raunte ttcg. Ven • do, tcbDciJanfc* 

enitet, c^ reuet mic^ cin Vennm • do, icb t»erraufc* 

Venon. do, t(& Derftofc 

. ^manctcn ^ilcbcm ncrtcn bic ^orA6r(cr tcr sufammcttgcfctr 
)irter untHrdnDett unO tein autfgeDcficret : titcfcr Q3or»irtcr lcjtcT 
> roup in t>en^ucb(laben t>crdnDert wecDcn / n>c(cbcr ni^ftme folgt/ 
lUi jJdcurro y conlig0&e. Accurro,coIIigo, u. D.m. gebtlbct; ^ft 
lar a\iiQt\afM, mie aul jfdJperio,Afpagoi unD atif Dfcfc SBScHC 011« 
fic ittt SS^rtecbuctic. 

;. SCGennaufDem^ucbffabcnxcinrf attfmctn^, auf/ctnr fofj^ 
Sy tatp, Da^cbalO0cf(briebcn/ balDatttfdcIatfcn. L?^,Bxtimui» 

Hnudoi Exurgo otnExJurgo; Eaftus ODcr Enausi Du^au ebcrlVMt» 

iptus oDer Sumius i Mutta oDcr MuSia. fSSemi Du alfo clnc^ tiit^ gjtt 
yix^t tai anDrt 

\. ^er SSud^Hob i »irb in Dcn Slb^ttbcrttnden onD 9bmanb(ttfl0ci| 
gcf^dt/ oft t}{nn>eggenommen / o^c Dap Der^ScrftonD Dc^ SBQiMi 
1 leiDe. S.^. AiainoUum^ Don /bdmd; breviumy ^n hmssf .s4*t 
: Denn Dec QSerfionD DtcferfEBSrter leirD Dott) im i£BirItrbu(te su 
l^fi Du bicnacb Die €nDttn0 inmcincB ^cln anfgefuctit / jb rannfi 
»on Dem dan}en<33crf!anDc urtbeilcft/Ol^irt Dogetm ?Cec&(nf(|)aft Doti 
Bcfc^cn oDcr wcddcnommcnctt VSoiH^albm vmbm DonnJtM fe9* 



>en^ennn>6rtetn {u^Dconde^cfitct; tr gr ftf ,yrff , ncrr, i 



9df<g«, m\<i^i tderUbet, eincr emsti^ttmtt, S)m9Ar»9rtcr» 




«4* hflitutliiut 

iMcben bie ffBSrfMn fe» », dw, imt, (ntgt^tnftt |. V^. Sg^ . titf#, 
t^,»ocdrie9 ict> fdbfl/ {mfel&ll/ biefen/ cte0? €< tt>ert>(ii Dftn 8t»n»or^ 
U fuis aud^ Di( ^plben /t , nr , «r , att , Docgeb^ftet. Stnige loerben Durd^ 
^ortxften unD Sn^tnfen lufaninKtMtfe^t/ n>te tmsqtdipe ^ inOy-ecfuisnm, 
SUIem aOeMefe Derdn^ern bie tva^ce ^bdnOetund if)tec flD^cter nijctt/ auff<r 
t)o0 einiae «u f&r^iu» gebraucten. (&u(te fl( berotaiben IxfonDertf in Deoi 



9B6tUtwm, oDer in metner ^aCbkfe/ nacbbem bu bKfe iuoefe^te !835rr{(itt 
ober ®9(b(nbat>on abdefcbdlet. (.^ Safim^jorte i^utpiam ta$aHmt 
fiam bepfeittf/ unb fu^^e in Der ^^acbkfe e^us ouf/ ta JtnDefl Du: ta?^cn/i>oo 
{wf > imbmitbin au(b benOenitiyua dmi ^Ufdifim» ixgmt ninte» 

^6: 2fn ^erfen toerben tft totbt @ofben in n^eniser iufammendetotfcn^ 
IOieP«rwtoi, fOrP^Hmtum; Stoftffii, f&tSea4umi Dltm DH. 

37. S^ faOen ium ^^ern itnt>erfSnli(f)e 3(itn> jrter loor ; biefe m$ m«n 
niept in t>er etfien ^erfon/ fonbecn in Der Dritten ouffucben. 1 9. £i(f(ii Du 
litetf, fucbe im SBirt^rbu^b^i^t ni^tlUfeoi olii» ouicb &<e, f^et* ^^e» , 
t&^t Ucto t figeo ^ tai», 

. . j{l. i^ie unri(btid(n3(itn>Srtery fo nur tn bm {ufammengefeigten ge« 
»rou(bn(b (!nb/ f($( i(b/ 010 mdnn U etnfacbe. S« 9. <^<^ « «^ttum , Damit i<^ 
HicbtAMbff, cmdiMtdeMSi, edidi, indiii^ recondidif r/^ddiditfubdidi, u.D.m» 

fe^ien / unb otfo bie ^ammlund oiHte 9?otb tum9{a(tt()(i(( Mtifttt oerm(t>< 
««mSirfc 

9P* SDie Unricbt^feit/ toeicbe tn t>er-t>j(Iid oerdangetKti Ztit ttt anitit 
9<nt)en91rt(Tratericorodic«tivi) loorgcbet , bl(ib(t au(() in Der Idndtitxr» 
flangenen 3ett Der an)eig(nben %tt, in D(r t>Mi0 unD Idnofitxrgongenen ber 
DerbinDenD^n unD unbefiimm^en Sict / n>ie auci) in Der f finftijien 3eit Drr t>er« 
6inDenDen ^t. (D. i. in Plusatt«mperfeAo lndicacivi; Pnecerico. & Plusquam* 
perftsi^o ConjttniEtivi & lofmiclyi.; Fucuro ConfutKlivi. ) Moveo , btvct». 
IBcn-; vJMooj, jcb l^abe betvegt; mooerom 4 t())bAttebevk}e(tit: m0verim,m»- 
vi^t VtwtQt babe/ beYDegt bdrte: mm^ty betvegr \pAbtn: mavero, tcb 
wttbtbtwtQf kcibttu^it Unricblii)f(it M Supini b(|tnD(t ftcb oucbin Dtm>D{it> 
l(in>Ort birt>(l9ahden(n Beit (Pvtidpio prccerlci.) mmm: mottts,btx0^t, 

. . 40.' ^^Dung Utt ti ifc Ikmt ffi\$9 ^on ben « ber SGDurtei fftt, 
0iiD.oeDeut(t D(n Genitivttm, Pacivttm« u. f. f. Def(elb(n9{ennn>orttf. {.^ 
Imtpontfnifanit Joon^y /ootff l^onfonf ; motffo MO «onf; Mortif bott. 

■ 41. 



Uam, ■ ^ ' ^ 141 

4t. ^amif 1(5 mdn( ^mmfutts eiiKr drojftnij^flrbe ttrtSSirf^r tm > 
Uib</ lafTe i^t\t\m%mmp UtmMtt, cit»ir:no(5 m(()r(tfi( ^uc&fliibw- 
f>(i{dn6t9 e(>(n &i(f(ibidm bletben. ^(t) (aflfe bann «fo/hv nxQ/ nxil txr Stfn* 
nt(|)t^l>l(n fann/ baM 9!i\*\th\%M, unbDi($ im9D6rt(rbu(b(i(i(bt(i(|* 
vnt(i: bi( ^ugfn f Alt / n>o {io(b t>m bi( t>dai0 iNfflinflene 3(it unb ^ Suj^i- 
nom mit b(r 'S(b(utuna andareff(n »irb. 

4t. !Daa)itmanbatfurfprftngli(5(97(nnh>ort(({(bt(r^nb(/ tvenn bti' 
^bung^n (in(n ^u(b(}abtn mmtttn, (edtKiribbius tn (m(m®nf(bi(bf(( () ' 
ba0 ®tammtoott bar. t» ^* bu (i(f(fl aucnpan^ firocm, caUem, fob<it(e 
in b(mSDorte Aucupatu^u^nt^tCAtaps)} iti btm^ttFtnem {u€nb((iik-. 
rox) ; in b(m. ^ort eaaadus {u ShD( (Oitfx). fCQie b(mn batf c b(r tn»(Ot(ii. 
&iDund/ unb foialicb aucb b(r mti^tn, aM einem x M^tommonUwU 
ftebet/toie trucU bon trux;dueU Oon iea; lucis^m Uix; tfrcir t>0tl «rx$ U.b.m» 
beflen t»ta i^ bier ben £efer erinnert babeu/ bomit i(b ni(bt babur(b bie ^Jamtn^ 
(iing no(b mebr t>erdr5^ei:(. 9<un/ dcneidter Eefer/ (ag f&r )((( bi( 9M>l((i( 
ioi^tw, unb macte bi(^ uo)0(rifid(i(t) <w bieUebuns f((bfl» 

0lac^lcfc berSBortrr/ 

A. Aeris,sai.t)0licif9(rt; IWbier"» 

A. Attlu». . ^^^ « . • 

Ablatum , fupimm «ott tnfero , ^ ?P"l -5? "^' • '* 

tt(8nebm(n / (mpfang^n. Ai , f|>rt(b / bon «w. 

Abittru , /r-terteflS t>on (b(n b(m. Am J n>t( fadtff bu? fa§fl bu ^f 

Aaj7i.>. «cri. , g./. »0Q «»r , AIgj^[gf** m «lei , cm ««grt 5 

aIK* /i«>. wtt tgo , ttttb bm Sw 4!lf^v«SW^ ??l£^,. ^ 
' f(mMntnI(f(«<n atifi«o. Alfi, i(b b«b( 8rofl gdittok bw * 

Ads, 9bamtf/ b^mSftMmi. ^ *,^f^A fc^t- ...hA«# «««.ia 
A«S» «01. bontdepf, 8(tt. Amb«, bn^.J)ontinbo. 

A4uimm,/u^.t>otit£ieo,Mfbriii# -i"'S!r^,»JJ?«'L.'!21iS? 



14» 



JhfiiMiaies 



An^obus, Undbtn, t>oflarobo. 
Amborom, be^tr. t>Dit ambo. 
Anbos , b(9t(. t>on ainbo. 
ikmidiun, bifitittU JitiiM. t>on «mi- 

do» toic aa^ aecuf. )>otiaauaus, 

fin5f(ei&. 
Afflicui, t(t)t)ab( bcffcibet. Donami- 

do. 
Amifti , be9 eintden prsteritm Don 

amido, befleiben. 
Ambd , be^ einiginfr«e. »on amldo. 
. And^itia, »on ancepa, inMtfel^ofr 

^, jtwrtitneiWg. 
Airimabus, Don anima itt. mvaUat, 

tiur. in^demein 9ebirdu((li(& (o^ne 

.B(iHinl6ber9lten.) 
Anzl, t(b ^e flednilttset. Donaneo. 
Apertem» /i^} l>on aperio, ereff' 
Apcrui , prat. J nett» 
Arfi , prat. arTum , Jiffa. twn ardeo» 

brcnnen/ btinnem 
Aflis» fdi. Mn ai. 
Actuii) frm. Mn afRsro, brtnden. 
Auanm, betme^et t>onaugeo. 
Aufimi, M. bon andeo , n»agen. 
Auzi, tfboabei^emte&ret.iponaugeo. 

B. 

Btffis, gen. t>0tt bes. 
Bipedis, t>onbipcs, tnt^fifig. 

Bvltmt4at,m^M.tlur.y ^^ 

C. 

C bitga^t >oo, 

Cafuffl >>j^ m c»4»» fi^ini» 



Cal. Calends. 

C«ntum, j^. Mncano. - 

Capitis, gen. l^on aput. 

Captuffl , Jkp. t>on capio , fdngett. • 

Caniis, gen. loon caro, gleif(|>. 

Carptum, /-«?.] ''<>n*»P®- 
Cafiim, gefalien. tondido,unbl>en 

Bufammensefe^ten oQf ddo, bii 

au(b«^ai/:binSaO. 
Cavi, i^hobt ttti^nhdM. tottca- 

veo. wie au(b t>on cavns, ^oi. 
Cautum, gebj^ter/ t>on caveo; wje- 

aud}boncautus, brbutfom. 
Ceddi, td> bin gefoQen / oon cado. 
Ceddi, prat. t>on caedo, fcblOflttt. 
Cedni , prat. Mtt cano , fin&tn, (w)» 

Ijptelen. 
Cm^tprat. ber 3tt|attnnen0(fe((ffi 

oufceiio. 
Ceod{,^<te. ber 2ttfanmmiflef(t(ai 

otlfcehdo. 
Cdiuim, fi^. bon ceofto , ont> beii 

Bufammenflefeigten auf ceodo. 
Centum , fup. ber Bufammenflefe^tit 

oufdno, tvie au(b (;onDert. 
Cepl, prat. tOH capio, uo^ DfnSt» 

fammtnflefe(te» auf dpio. 
Crotum , yi^. oon ben SnfantmfiMf» 

fe^ten auf cipio. 
Ceffi , prat. eeflbm , Ji^. Dott cedo, 

meicben. 
Qnftum , ^. Don dngo , umflfbfo. 
Cinui , pnt. »on beRSufommfnflfftii 

tenaufdoo. 
Cinxi , prat. Jm dogo, Utttflfbfn. 
Ofimi , M »0» bftt 3tifaRH»f Nfltffti 

tftt Mlfddo. 



• .LetM, 



_<lp, r*lieM. _ Cultum, /HftDftn colo. »M aiiA «. 



Qufi, j)r<r^'^ clunim , ^. Don t)eii 
^ufammendefe^ten duf dodo. 
CM 900. 

Coaaum, grpunflen/ »oncogo. 
Coaum , g^focbt/ Oon coquo. 
Coegt , v^ \jo!i% ge|tvunden / Doit 

eogo. 
Coeptoni, ttnflcfangen/ wn capi, 
Colui, pr»t. »>on colo. 
Comeftnm , fletffen/ t)on comedo. 
Commcntus, ^. oon commioilcor, 

crfinnen. 



Cuicum, fiif. Don coio. »te m^ 

cuf» )»on culcus. 
Curfum, fiif. «on curro, (auffn* tok 

ou(t>: benCauf. 
Cufli, ^«e.cufltim, ^.DonbenStt' 

fammengefelten auf cutio. 
Cufum ,7!j^. Don cudo. 

D. 



D. Dedos. 

D. in Den 3al)f(n/ 500. Beffcc b. 
«Muiiicii* Dacum, gegeben/ t)on do. 

Compedis , im. Don compes , ^cffef. Deabus , M^ unb oM. /(br. l»on Det, 
CompG, t^^^begesieret/ oon co- Mrtnn. 
mo. Dedl, tc()l^aDe9e0e6en/ Mndo. 

Defieri , abge^en/ Don defit. 
Deletom, autfgelof(^t/ Oondeleo. 
Delevi, i(^ ^ a»4gel^(tfC/ 9M 
deleo. 



Dempfi, i<^ 5aN weddeneitmMn/Mii 

dcmo. 



Coraptam, gejieret / Don como. 
Conjqgis , goi. t>enconjunx oDer con> 

)jx, Sbcmann/ S(>en>eib. 
Cordis , 5«. t>on cor, ,g)et|. 
CoC Conful, ^Surgermeifler. 
Coflr. Confiiles , tte QJotgetmeifter/ 

n>teauc& CoiifiiUbus, D.i. fta fte Dempt^m, tte^gcitonitteR/ twnde* 

^nraetmeifier waren. mo. 

Cox!, i(|^ (^abe gefo^t/ t)on coquo. Defidik , «w. Don liefet, (r4d» 

Credidi, pra^. Don credo. Dic, fprid)/ t)On dlco. 

Crepituffl, /u^.yDOn crepo, rott' Didara,§(fa0t/ Dondico. 

Crepui, ^«t. j fd)en. Didi, Don Dcn3of<nnnienflef^$((iiauf 

Cretum , ^. Dcr Mammengcfeftten do,^«c. 

Don cemo. Didid, td) NBc OcUrmC / DOII diibob 

CreW, prai. Don crefco , tvac^fcn/ Dilacom, aufgcfioicn/ tnondiffero. 

unb cemo. Dllexi , tcD bobc geUeftct/Mn diligo. 

Croris, gtn. DOn crus, ^c&icnbein. Diituli, x^ ^ OUfJlcfltoNtl / Mt 

Ctobitum , yZ^.jDon cubo , u. Den 3«* diflTero. 

Cubui, /r«c. liammengefe^ten auf Dicum, /E^. Dcr 3ufai»itmi9(fi|(m 



J cumbo. 
Cocurri, tc^ 6tn gclaufen/ Doneurro. 
Ctti, tDelf^m^ iocm# Don qni » <v^ 



aof do. 

Divifi, t*^|crtW(«/k^j|»i4^. 
Divifuffl,4m^# poiidivida 

pj. 



m 



hlHtidnat 



Divitis, gen. Wtt dives , tti^ EJasdem, fSm btffjil/ tbtn Nrfdbffl* 
Dfsi , t(t) botc fltfadt/ ton dico. Don idem. 

DoauiD,d(lebrtt/»ondoceo, Elatum» binau^tr(i0(n. t»tt effero. 

Domitam, g(Nmmet/t>ondomo. Elidtum , btrautfMjotfet 1 t>oii 



m, ge&dmmet/t>ondomo. Elidtum , berau^deiotfet 1 t>oii 
, t(b ^abe flebdmmet/ 1)00 EUcui,ic&&a{>ei)crau«delocfet.i'eliao^ 
>. wteau(t: bem^^anfe. Emi, /r^t. ttt Sufammerigefittni 
♦**"**** ' ouf imo. 

Emptom, fip. t>ott emo, raufen/ttttb 

Oen SufammendefiMett aufimo. 
£o, ]»on if)m. l»onis. s. bttf t)a^/ 

Oeflo/ Datum. j.ttbae^e* 
Eodem , oon ebett bem. ooo idem. s. 

ebcn tahiti, 
EoTttm, tbfer. lK>nit. 
Eorundem, eben De^er. Don idem. 



Domui . 

domo. .,„ „„ 
DoabQs, ttt>oen.i 

Dutrttm,in>oer.r 

Duasj (mo. 1 

Duc, fubre/ t>ondoco. . 

Duftam, fleffibret/ »ondooo. 

Daobus, (toeenett/ }ti»(Qett.| 

Duorutbtimeettcr/itDeper.) l^Ott doo. 

Duos , ttiMett / (toeo. ) 



Duos , tn>eett / (toeo. ) Eorondem, eben beter. Don 

Duxi , t^ babe a^f^ti^ t MO doco. Eos , fir. accuj. /)ft<r. t>on ts. 

Eosdem» cbenDiefelbctt. Donidem. 

£. Equabos , Atf. lUlO «W. /ilur. IMO 

=Et, (le,mibr. Wttis. „^f*- _ . «> „ 

Eadem , cben Dtefelbe, t>oo ebco Itx, Equitis, gau Doo eqoe», cmSSettcr, 
i Aonidem. iK.tter. 

Ea; , 0e. NmbupLfm. Dottis. £<> t>a btff. l»oo iam. iffefi/ tf; IMO 

Esdem, cbettMc^OOidem. ^**>; , ir .. ^ 

Eam, fie. Dott is. Efle. fepn. t»Ott fum. fffett. Dooedo. 

£andcm»ebent)iefelbc. ««.I^onidem. Eil«m, ec, et &c. worc. MttfuiB. 

Earum, ibrer. t)onls. ^M'J^^^^9- ir. .. ^ 

Earundem, cbctt Dcrer. Uon idem. Eil, ifl. Don iiim. iffef. t>on c^ 

)Ea9, Bc. muf^ptur. bOtt is. Efto, fto. t>on fom. ifr. »00 eda 

Easdem , eben Oiefelbctt. »Ott idem. Eftur , man tf^t / ti lOirO dtcnen. Voo 
Eei, «'«e. Donago, unt)Den3ufan» edo. ^ " , 

"*„.j:^.**.- -..f 1«. Efum, gecfjtn. t)on edo. a. ba^SfTeii* 

ITttM «kv* %SAM io 



menacfeV«naufi^. „ -«.^ ■ 

Ei, ibm,ibr. t>ottis. Eum , «bn. »on w 

Eidem, ebw Dem, ebco bcrfelbett. Doq Eundem, cb<n Dcn. 

iAaan Cnndi. eu 



idem. Eoodi, eundo, ei 

£i«, t|«ictt, »00 tinieii. Mtt is. 0(l)enD. Don eo. 

Eisdem, eben Denen, oon tben Dmen* Eunt , fie geben. t 

ttfin idem. Euntis, tn. l»oni< 



buiiucui, ciKii viM. Don idero. 
Eoodi, eundo, euodum, \fX 0C^(% 



.j:.wub , \n })(i;(». DOtt 60. 

vvtr '^— • Euntis, gen. bOtt iens , ^ebillD. P^» 

Ejus , ^cr / i^m* »on i«. <Ki>iMn doo ep. 

Expei. 



ZatiM. 



HS 



Ciperreftiu^ ftm^tt l)e» exper- Ferrer, eric, etur^ emiir, enini, 

Exffaci, prat. ezftitum , % Mtl exi. tourbf j! $i(r(i0eit k. t>on fero. 

fto, entfhbeti. Ferri, fletrasmtvcrDcn. l 

Extitl , «TiK. extituiii, ^Mn exifto, Ferris , tu mirft flefraflfn.} »on fero. 

etltfteM. , ^. Ferj, trOdfl* J 

Excnii, i<^M>(Nau^ae(r40emt)Oti Ferfl., prat. Der Bufaniaien0efe6t(ti 

tSeto, " ouffercho. 

Fertitrogt.ferte,trflfletitr»l 

*• ' Ferti», il)rtrflflft, J^fero. 
Ferto, trao. s j 

'Fabri , gm. Don faber, f in Qff^let^ Fertum , fiip. Der 3ttraintt}ettgefe6tett 

gimmf rmann. ouf ferdo. 

Fac, tl)U. oonfacio, tM* Fi&xaL,fup. Don fingo, erbtAten/ 

Faccfllvi , /r«t. faccflitun] , yi^. iDOn bifbeh. 

ftcefib i Derucra^ten. Fidi , prat. t>on findo , fpoltett. 

FaODm, dcma(i)t/ dcf((c&en. yi^.Don Fieri , gefc&tN ^ tverben/ geniflcbt 

^ fado, mflcbcn. toerben. t>on fio. 

Falfum,j>etrc0en.bonfallo.3.ffllf(&. Fili, o^o^n. bonfiliua. 

Farria, gm. t>on far, 0etreib. Fimus,toir toerben. t>on fio. a.Q72tff. 

Farfi , i(^ tfQb 0ef(|>op)»et. t>on fardo. Finxi , prat. bon fingo , crbt(t)ten 

Fartum, gefdtoppet. t>onfardd. bilben» 

Fairttm,^. t>on fateor, befennen. Fb, fit: fitis , btt lotrO; er mtcb/ eg 

Favi , t(9 bin gunfUg gciOcfen* bon gef(&itbt; i^ merbet. bon fio, 

ftveo. Ftiruro , gefpaltcn. bon findo. 

Fautum , fip» bon faveo , gonnctt / Fixi , prat. fixum , ^ " boo figo . 

gii,nfli9 fepn, flfcfen. 

Feci, MrfeO. bonfacio,roa<bfn;unb Fletum, getoeinet. bott fleo. 2. baS 

. bfnBttiflmnkn^Sfffltfn fluf fido. fB^ftnen. 

Feftom, ft^. Ut 2ufammfngff(|tett Flevi, i^ bobe gemeinet. bon fleo. 

fluffido. Flexi,/r<ff.flexum, ji{p.Donfleao!,' 

FefelU, i(t)j>abfl>e(rogfn. l>onfallo. bifgtn. 



Fellis, gMibbhfel, &aUt. 
Fer, trag. bon fero* 
Ferbui,^«e. ijoii ferveo, uttb fer- 

vefco, bi^ig fiOn. 
Ferre, trogcn. t>on fero. 
Ferrem, -es, et; efflus, etis, ent« 

Uiit, tciigcfi/ iCrbon fero. 



Floris, fm.bonflos. 

Fluxi , prat. fluxum, Jiip. tcn fluo 

flieptn» . . 

Fodi , prat. t>on fodio j grabCtt. 
Fomim, gegroben. botlfodi^ 
Fotum, /f^/». »on foveo. 
rovi,jr<£<. oon foijeo. 

T • ■• Fra. 



14^ ^itutkm 

Fraftam» geBrod^m. %t>dnfiwigo, Hs, tU\u pbit, t>6n1i!e. 

lini) bett BufammcnflcfetUn auf Hspc, t>i<fe. y>onhie. 

-^fringo* Ha-Q , ^«e. haBfuai,)!^. H^n htreo, 

Fratris, ^fli.t>(mfrater,^rtlbft. b-^ngn. 

Fregi , t$ ()abe aebroeben^ prat. oon Hanc, Mefe. ^ren/: Don hic 

frango , tinb Den 3ufammendefe(|« Harum, biefer. Gm. piur. i»on hic. 

fen auf fringo. Has , Diefe* Jccuf. ptur, i»on bic. 

Friftoo , gefrafief. L*L cx^ Haufl , prat. hauftum , fup. t>9n ham. 

Ericui , t(& 5abe geMet r^ ^^' rio , fo^pfen. 

Frixi , frm. loein frigo, braten ; au^ tiepatis , gen. Dott hepar , Seber. 

frigeo unb frigefco, frteten. Hi, bitj>. pfar. t)on hic. 

Frixum, .aebtatett. t>ott frigo. His , Mefen* D^. nnD AbLfiiir. |»ot 

Fudi, tcb babe gedofTen. Don fondo. hic 

Fugi , frat. fligicum, 7!^. Mttfiigio, Hoc, biefetf. %. 1»on Mefem* i^U^»* 

fiic^fn. t>on hic 

Fulfi , pret. l»on fulcio, ttttteifHlQett; Horum, ttefet. Gm. ftur. f»on hic 

ttttb fulgeo , gldniett. Hos , Dtefe. Anuf. pbar, t>on hic 

Fulcum , untetfiti^et* i>on fn1do« Hofpitis , ga. DOtt hotpci » @«f|^ 

Furis , gen. t>On fur, ein ^eh» %Btttf>. 

Fufum , fledoffen* wn fimdo. Huic, btefem/btefet* Dat.) 

Hujus,btefe</Dtef(t. Gm.\ fton Uc 

G. Hunc, ttefen* Atcuf, j 

Gavifuffl , fip* Don gnideo ,{!(&(«# I. - 
fteuett. 

CetOtxmJup.] »ott gigno , dthSHim, I bie Sa^f i / (ttttf. 

Genui, pri«.j etieuden. ^ I, dco*ooReo. ^^ 

Gtf&i prat. 1 »0ttgero,ttaa(n/6atM Jadttro, Ai^bOttjacio» HMtfett. 

<aeihim,7i^. ] beitt, ibim > as , at; ann» , atii,ant. gicttgr 

Ghmdis, gen. t>0ttglans. n.^^^i^^ J& ««i- M w^ 

Gliris em. bon irlS K>o , is, It; iiinis,iti«,init. t9 tWWI, 

GiS,'JS.\'oV^«, 4>eetbe. «Dett/bttttitflgeben icboneo. 

Greinim,7^p. t»Ott gndior, gebett^ Jx.^^* e^ ,»*«»-« Mf««M» 

unbbenSufammeiidefe^tenaufgre: iattm,jjj.bonico,f(tfa8em 

"* idem, ebtn ber« (btn batf* 

Hae,bottbtefettbonhica.^t(bnr(()C' - . 

Jea> 



Jed, prat, tcn jado, tttlb ben $vtf Ipflini) tifHitlftMimipte^totU 
lainttKnsift^tftt auf jicio. <((^ iiu(b tn ofen obrtdtn enbunsoi 



Jecinoris, fm.lDonJecurtS(ber» 
Jecoris, ber&ber. 1»onjecur. 
jeaom, fit>, Ut ZufmmtmW*^ 

auf jicio. 
leiu, 0(b(nb* parL Mn eo. 
li, fiu JS'm.piur,iocnU, 2. 3(bbtn 

geganden. loon eo. 
lidem, (b(nbi(f(. t>onideai. 
lis, tbmn^ i»ontbn(n. t)on ii. 
lisdem, (b(n Um, bcn (btn buten* 

t»on iclem. 
HX 8. 
IL4S>. 

Ilia, \tntf bon |en(r. 1 
Ill»,ten(*iV^.^'(ea. ) 
Itlam, ienc. } bon Ule. 

Illarumyjener. Gm. pL 
IllM, )(ne. Jceuf.tiur, J 
IlUtimi , fitp, tbn lofero , (Mrad(tt. 
Uli, jenem, lemr , Det, \mt, pur, 

Nim, oon flle. 
niit , )(n(n. Dif. unb Abi.pi.\ 
Illius, j(n(tf/j(ner. Goi. j i 
lUo, j(n(nt. ^to. { 

IUorom, j(n(r. Cm.ptm. |f MniUe. 
Illos, j(n(* Aeatf,p6tr. 
Blud, {(mtf^ 

muffl, i(n(n. . _ 

Iroaginis , £». tOtt ioMgo, ^tlb« 
Imus, »irg(btn. Doneo.- 
Itacoo , cum derivatis. Vide in IbMt' 

lchio bcboo &c. 
Incatis , ;en. t>on incus , ^mbof* 
Indeptum , fvp. »on indipifcor , (r* 

ip&, ^, bonilrAtettff» bcnipfe. 



bdttflle dbnUcb iff: bur(b biffe^ 
bonn Mmmt man ((icbtlieb ancbauf 
bie Q3(b(utnn0 b<r €nbungeni»on 

ipfe. 

Ire, geben. boneo. 

Irem , es , et ; emus , etis , ent ; gie^ 
^l, di(nde(i}(.i»oneo. 

ht debef}. bon eo. a.<r/b(r. 

Ifta, bi(f(/ t»onbt(f(r. bonifte. bte 
fibrigen Snbttngen ^ , wie tn b(ni 
ille,.mitbtn aueb bi( ^(b(utung, 
nur ba^ man bier btefb/ btefmu» 
anfiott fenee/'fenem ;c gebrauebtti 
muf. 

Iftti , gen, t>on Ifter, ^omuifirom» 

It, (rfl(btt.l ^^^ __ 

Ite, g(bt!K*^~- 

Itineris , gm, tott iter , SB(d. 

Itls^ tbr gebet ito, oeb! itote ^%\X\ 
itom, gegongen. m, jwtt eo. 

ivbt(8abl4. 

ivi , t(b bttt otgattgen* bon eo, 

:SS^V,?'Jwttjo«tgo,b(9fa««tt. 

] uris , gen. Mtt jus , ^t^j $8rftb(» 
, arisjurandi, len, ton jusjurandum, 

€ib. 
JalD, ^«e. jufliim, fiip, bon jubao., 

b(feb(ent 

Iutum , yt{p. Don juvo , bdfett* 
uvi, tcp bQbe 0(botf(n. bon^fnvti, 
X 5. 

JK. 



YjSk. Calendir. 



L so* 



'48 



iffHtatim» 



L. 



L 50. 

hLucios. 

Lsfi, prat. Isfum, Aa. do» tedo, 
Lapfum,/t^.i)onItbDr, faOm. a. bm 

LareSjfMmai.^. larlf,g«n. /&».j)on 
' lar. 

Latum,7!ip.»onfero,'ftaa<tt. a. 6t<if. 
Laudis , gen. t>OQ laus , hb* 
Lavi , pr«rt. 1 . , 

Lautum,yfi).) wti lavo, nafi^en. 
Lcaum , geleftn. t>on lego. a. Sufiiu 

t(t3ufanti}t(nd(f($«n auf lido uno 
lifo. 9.58(tt. 

Leei , ^tft. t)Ott lego , uob ben 3u# 

|anim(n9(f(|f(tt auf lego,unDligo. 

2. D<tf.t>OttIex, ^(f(^, 
Legis, gm. t>on lex, ©([(*♦ 
Lendi8,a»»..Dottlen4, 9fi||e. 
Leporis, gen. t>on lepus , .jw*. 
Levi, pr<a. i^ott lino , bc(lt(i(tett. 
Lexi , prat. DOtt benSufamnKndefi^ 

((tt auf licio. 
Libertabus, Dat. Uttb M.^, t)OII 

Libcrta, 5t(99(Ia(f(tte. 
Liftum , jup. b(c Sufammendefetten 

iMn linquo, txtlaff^rn* 
Linftum, fupm. t>on lingo, (ecfen, 
Linui, prai. t>on lino, b(fhr(i(beQ. 
Linxi, prat. l^ott lingo , lecfett. 
Liqui , prat. t)Ottiinquo, txtlaj^tt. 

Lifi, piat. lifura, fup, t>on ben Su* 

famm(it9(f<^t(n aaf lido. 
Lituon , pp. ]»on lino , b((itei((ien. 



Locutnm,yijf>; 
Loquutum, fxtp. 



S>OQloquor,febeo* 



Lotom , fup. t>on lavo , toafiten.' 
Lufi , prat, \ ^ , . , . , 
LuCam Jup. j »«« ^^^o» fP«el<n. 

Lutum, fup. ber Sufammmgefeltett 

auf luo. 2. Jtot^ 
Lttxi,/>r«t. t>on lugeo , teauren^uQb 

luceo, Uufbtto* 

M. 

M. Marcus. 

M (ob<t t)i(Imtftt cb^ 1000. 

Maliro,is,it;imas,itis, inc, fie6ec 

n>oa( / (i(bet nwOefl u. Don maio. 
Mallera , e^, et ; emus , etis, enc , (iebet 

moOte/ liebet n>oOt((ltt. bennialo. 
Maiui , i^ ^be Utbtt seiooOt* Mii 

malo. 

Maiamas,teitn>oflenfieber,i»oniinlo. 
ManQt, tnrat, manfiim,yij^ iMMimta- 

do, fauen. 2. bonmaneo. Metten. 
Maris,gen. bottmas, 8);annwt(^;illid 

mare, gWeet. 
Matris, gtn. t»on macer, (Dluttce. 
Matrisfamilias, gm. t>on macerfiiaii- 

lias, {)aulmuttet. 
Mavis,butoilI(l(i(b(r* 1 
Mavulc, ec toiU li(b(t. mn malo. 
Mavultis , tbt tooOet lieber. J 
Mei , meiner. gm. t>on %o, i^f. 2. mei^ 
*n(/ bonmeus.mein* 
Mellis , gen, t>on mel , ^Ottig. 
Me&ento, fej^ eittgcbenf^ mme- 

mini. 
Me ifus, y«/>th. t>Ott ffletior , mefni. 
Mercis , gen. 000 morx, jraM^nann^ 

tooore. 

Merli, 



•V 



Lathut. 



U9 



ruj, prat. meiruiD , fup. Oott me- 
y drntcn* 

:Qm , Jvp. Don mejo , obtr mingo. 
ii,/>r<tt.t)on mico, fcbeinm. 
i , mir. t>on ego , iit). 
iUfrcn. iDonmejo, oDermlngo. 
rtam, txhatmit ,/up. Doh mife- 



fi , prat. mer(bm , fup. bon roer- Netura , f^t^pmtti Uotl neo. 
einfenfcn. Neutri, £)//t. ymg. ijon neutcr, fei> 

ner au< be^Den. 
Nexivaexui,j>rtff.] )>on ne^o, fniU 
Nexura,/r<p. j pf^n» 
Niruffl, fup. l9oh nltor. 
Nitum, fup. Dcr Bufammengcfe^fen 
Don D^fco, fennen. 

, r^~r Nivi», gm. l)onniz, (g((jn«<» 

c, e^ erba^met^r unb mircreor, Nixum,^*^ Donnitor. 

\f crbarmen. Nobis , mi. Dat, unD ^L pbtr. t>on 

, pr<rt. Don mitto , fcbicfen. «go, icb. 

jm , lup. Don mltto , f^tcfen. Noais , gm. i»on nox , 9^a(f)(. 

ii, tdl> babe flema^ien. t)on mo- nicbf woBen. 

, <na6(en. ,Nolim,is,it; jjdmu, itls, int : tc^ 

lordi , prat. bon mordeo, 6et6(it* tooDe ni4)t ^ t>u / er woQe nici)t ; wir^ 

is,gm. Donmos, ^raudb. tbt / fi< woOcit nt(t)t. l»oo nolo^ 

rum,yZi^. t>onmordeo,bei@en* nicbt tiwOen» 

:is, gtn. t)on mors, ber ^ob. Nolle, nict)t n).oD(n. t»on nolo. 

nium , fiip. oott morior , ficrben* Nollem , es , et ; emos , etie , .ent : 

ibus , Dat. unb jMa. pkar» von i(() / bu / er nwOti nicbt ; wir , '^t , 

ilt, sDMult^ier. fi(n>oOtennid)t. t)onnolo. 

i, muifum, pr<a. unbj!^. bon Nolui, t^) {)ot>( nt(()t gewoQt. i^on 

Iceo, f(|^nt(iq)((n/ unb mulgeo, nolo. 

If en. Nolnmus, n»ir tvoOen ni(t)t. bjOn nolo. 

i, p^«A. bon mulgeo, nttfftn.. Noo. fud^e auf Nonse. 

s,gm. bonmus,OJ2autf. "' 



im , fip. bon nandlcor , ^ 

i^tett. 

vitjup. bonnafcor, 

rbn. 



Noram , as , at; amus , atis , 
' ant: \^,t>Vi, n battege* 
fannt;n>tr/t6r/fi( Mten 
gefannt. 
Norim , is, It; imus, ttis, int:i bOtt 
idt) / bu / (r ^ab( gf fannr; f novi , 
.«.,. wir/ii)r/ftel^abengefonnr.^ unb 

iT, /!(/>.' tnb(r3ufamni(nfr|ung No(re,rena(n/d(fdnnt bo»! noico. 
\tprai.\ bon neco, t6bren. ben. . 

ii , nequivi,^«t. t)On nequeo, No(rem,e8, et;emu9,etis, 

)tf6nn(n. wt: fenmte / fennttefl/f 

T 3 f vtt# 



f 50 ' i^itutimtf 

fmnrte;f<ntwt<ii,Temie#l p. 

m, fennettn. ( )>on p pMbiii» 

' ego, icb. a. bon nofter;. m{%Xi , tm iSik *"* - » nuwtTi» 

NotS: "^.^iofSo.fennen. gsfepr^' ^"^*^"- 

Novi, icbSibeflcfennet. ttonnofco. Sj^' ««Jljonptr. 

2. td) fenne. i. neue. PtrfunvMJ ^ ^""* * f*wim. 

Nuptii^^.l *^^" ""*•** » ^irofben. Partum , fi^. flebo^ren. Wn paria a. 

^frmJSfftSr"'''""^^*"^"' PaflU,?;SWnp.tior,rei&«;wb 

faunwndefeven. pando, aurtitriten, dffhen. 

^ Pallnm, fu^ t)on palco^ ideyMi. s* 

^* bietJBepOe. 

_.. - .. -, ^ Patris, ^««.wnpater, QJoter. 

OWatnm, A^. t>on offero , ontragen. Patri^famillas , gtn. i»on ptterfiml. 

Oblitom , A^. wn obiivifcor, wr# ,ja,^ ^ou<t)ater. 

«<ff<?'«** ®*'^"""» ^- '^'^» ®^"" Pavi, ^«e. t>on pafco, toeyNtt: mib 

no, Mfitei^en. paveo, fHrAten* 

Obtnii,/r*t.oonoffero,ttntraflen, Pe?orisl" ^.««^. fn«.R ' 

otfern. . ^ . . PecudisU*^*'^"?®*^» ^*^ 

Odiije, mn , «le&affet^fiben. &on ^,^,3, J«,.»onpcs, Ru0. 

^i. «*i ..*«»«« Qnf«mm,«..*. Pegi , />rtft. tct 8u|5nimen«cfc|(eB 

01eturo,yE«pil DonDenSufommenfle' qufpingo. 

Olevl , titan. \ (ejten ouf olefco , unD Penfum , jiip. t)On pendeb i ^andett i 

Olitum,yi<p.J oleo. _ - >, unD pendo , »4flen. «. Sm%M. flll 

Operls, g«n. »on opus , %SUx\, 2ir« %aa»etf. 

beit. Pepedi , yrA> t>6n pedo. 

Opertum,7«?.l ,^^„ ^o ^jj,^^ „ Pependi, *r*t. t>onpendeo»5anfl<li; 

Oris , g(n. t>on os , ^n^. Peperci , fraa. t>on parco, fitonen; 

Orfum , ytip. t»on or dior , anfon0ttt. Peperi , prait. Oon parlo , seMtten. 

Ortum , M^on orfor. Fepigi, i(5 ^dbe etnen Q)ettra0 gf* 

OiTis , gm. t>on os , ^tn. . ma(&t/ oon pango, padicor, unfr 

Ofiim, /i<f».i5onodi, ()auen. - pago. 



Zjdtms^ 



^si 



Pepull, t(^ haU mfic^tn.m pello. 
«p^S:}^onpercei.o.er- 

Perreaurn,>!^.l Wnpergo, fott* 
, Perrext,^*«. J fabren. 
' Petivi«-/>r«t. )>on pcto , (>(dc()retu 

Pesi, pna.} 

Pexui ,^(tt. ^ i9on pc6ko , Ummttu 

Pexuin,yi^.J 

Pliiygb , gtn. l>on Phryz , (in$^ 

Piauni , yt^. t>on pingo , fnatm» - 

^'.'i^j «">»?'"«•. '«<«•• 

Pinxi, pr«t. t>on pingo, malen. 
?if\um, Ji^. t>on pinfo, bacftn* 
Plaoftuinjt^.loon pUngo,b(tDeinet|f 
PiaDxi,/>r«(.J fttlagm. 

Plaori» frat. 1 Don plaudo, fro^(o« 

Plaufu0i,/Hp.J .^*»":,^, 
Plebis, gm.MttpIeb5, ^Obef* 

Pietum,/ii^] Der Sufammenflefe^tm 
Plcvi,/ir<«J flufpleo. 

Si^>^] »«'««'• 

Piofi, prtft. 1 ter 3ttjammen9efe4(eti 

plofum , %J ' Ottf plodo. 

Pluris, gm. ton plos , mel^r. 

Popofci , frm. t>on pofco, begeorem 

Poficum,yi(^. Mn pono, fetKO* . 

PoiTe , f onnen. 

PoflTem, es. et; emus, etis, enC: 
UmU, fonnted/ finnte; finnten» 
ftontet/fdiinten* i»on poflUm, i^ 
fonn* 

FolOm , is, it ; Imus , itis, int: fin^ 



rnf/ fjnnen* ton poiTuffl, i^\ 

fann. 
PoiTumus.tDitfSnnen.l Donpoflbm; 
PoflTunt, !!( finnen. j t(b fann* 
Poful , prat'. i9on pono , fei|en. 
Poteram, as, at; amus, atis, ant. 

f onnte , f onntefl / f onnte ; f onnten n 

fonnttt/ fonnien* t>on polTum, i^ 

fann. 
Potero , rls , rit ; rimos , ritfs , runC 

t(b nxrbe f6nnen/ hn nicfi finnen 

)c t>onpo(fum, i(t) fann. 
Potes , fannfi. ) 

Pbteft, fann. fl»onpoirum,t(&fa6* 
Poteftls,finnetJ 
Potueram,ueral, uerat; aeramoSf 

oeratis, ueranc tcb hvttt flefonnt/ 

bu battefl defonntK* 9on pblTum, 

i(b fann. 
Potuer im , is , it ; Uoos , i|js ,. ihC {(( 

^abe 0efonnt/ ba baiT ^efonnt K* 

t>onpoirum, t(bfann. 
Potuero,is, it; imus, itls, inc t(( 

werbeaefoimt^abeiT? ^u t^itH^U 

f onnt ^oben u, oon polTum , t(| i 

fann* 
Potui , uifti , oit $ ulmiis , oiiUs , ue- 

runc t(b oabe gefonnt / bu bafl d^ 

fonnt u. t>on poflum, i(b fann* 
Potuiire , gef onnt bAben* Don pol^ 

fum, t(bfdnn. 
Potum , fup. i>on poto , tcmfen* t» 

betninfen. j.^ranf. 
P. R. ^opulus Romanus. 
Prcdis j gtn. 19on prcs , tS&tde* 
PriDfum , fijf. Mn prandeo , |U ^iU 

tog effen» 

Prefli, 



fccfR,prat. Don premo, bOcfeH/ Quam, ti»(f((<* 2.att/tote.1 tottqal, 

ttnt) t>en 3uf<)tnmenafr<^ten auf Quariiin,t>erer/n)el(6er. > unD 

primo. QuM, welcfte. ' -"*" 

Preflruin,aebrQcrt/i[>on premo, unt) ^" -— 



ten 3ufammendef{|tenauf primo 
Froderam, as^at ;amus, atis, 

ant: id) m^Uf tm n&^, 

tcfl u. 
Prodero , eris, erit ; erimus, 

eritis, erunt. i^ n>cr&e 

nfi^en/ Du toirjl nflgen u. 
Prodes, t>u ni^efi/ nfi|e Du 
ProdeiTe , nfiQen. 
ProdelTero , eOe» , effet ; ef 

femus , efletis , eflent : i^ 

niKlte/Ouuil^tJfttc. 
Prodcft,erCe0) nA(et. Pro- 

defte, n06et! 
Prodeftis, ibcn3|et* 
Prodt^fto , nui^c Du* J 

Profiaum > flereiTet. »on proficifcor. 



ton 

■prorum j 
nOlen. 



v^uso, ivvi%vt. J qttis. 

Queatur, mon Hm^ Don queO) 

finntn. 
Quem , ml^w, nxn. Mn qui iinb 

quis. 
Queftum, fup. t>on queror, ria^es. 

2. bte J^laae. 
Qneunt, (iefjnnen. ton qneo,Ion» 

ncn« 
Quibam , as , at ; arou&, atis , ant. ij) 

founte / On fonntefi tc J>on queo) 

f5nnen. 
Quibo, }s, it; imus, ttia, nnt. i^ 

toerbe r6nncn/tu wirfl finncn tc. 

i^on queo , fonnett* 
Quid , mi^a, W9if ttm$, i)en qnii. 

Quii, prat. t)on Queo, f jnttdU 
r».,4««. «.u f^iinen, i^on queo. 



Promptum,>/).J nebmen. ^fdi ^ " • 

Puii,pr.*,Oei;3ufammenflefeVen»on QuTreTfinnen. t>onqueo,f^nen. 

Punftum,^-! toohpungo, Oc* ronnfn, 

Pupugi , ^<«.j t^en. 
Puris, gm. I^onpus, (Siter* 

^v Quifle, 0cfonnt Oabe^u Oon queo, 
4. - X* firtnen. 

- -. , . Quiflero, cs,et; cmns, etis, cnt. 
Q. Quintus. ^^ ^^^ftj flcfonnt, Du Wttea ae» 

Qua, j>on tt)ercfeer. »on qui , ttn& quis. f ^nnj jj. j,^„ queo , fdnttCtt. 

a n>oturci),njober/al*. Qifit, erfann. \ 

Quzrituin,/!^.] Donquasro, fuf Quitis, ii}r fin(iet.> l»on queo, fitt» 

Quafivi,i.r<rt. j tfeen. Quitur, manfantt.J irni. 

Quivi,^4f«. I Qno, 




LttiM^ 



m 



Min,tefi«>/ie, bamit. wnruo. 

Quorum , t>erer,»«l(t«-l wn qni «n^ ^ 

Quoty iMk(e«^ J q^oi»- \^ 

S. Sarutem ,' tro Stnfanoe \m SSrtcfen^ 
Saltum , jkp.'\ \>on rauo , \ifitv» 
Salul, prat, j gen. 

Salutis , gm. t>on lalus , J^\l ' 
Sandum, Ji^. t>OD iiuicio, ptWlt^ 
nen , ftf! fieOenr 2. tonfan^^e» 



Ratum, /«p. i>on reor, mepnen.^ a. 

ftfi gefidiet. 
•Recturn , fup. »wt rego,reflieren,unfe 
■ bm Sufiammengefe^ttn auf rigo. 
Regis , £m. 9on Rex, ^&niQ. 
Reip. 1 sw. u. (/(*•» on respublica , 
Rcipn51.J ta^ gmiejti« 593efen. 
Remp. T Dotf gemeine ^efen,t>on 
Rempubl.J respublica. 

Rcptum, fup. bts ^ufqmmengffii^e» 

auf ripio.. 
Refidis, gm. Donrefes, (ra0» 
Resp. (RespubUca) tai gemetne 

SBSefen. 
Rexi , trat. ten reso , re^ieren r nv^ 
' ben SufammengeTe^ten auf rieo. 
Kjpui , tir4X. ter Bttfammendefetteii 
. dufiipio. 

Roboris, gcB. »on robur, €i*e, 

©tdtfe; _ 

Roris, gen» bOQros, ^^att. 

Rupi , ;»r«t. T Mn rumpo , to(^ 
B<optam , jij^i (|^n» 



SanguiniSygm. bon fanguis, ^VjjU 
Sanzi, />r<i«. i^on fliocio, j^erorOncn/' 

feflfUOen. 
Sapui , prm. bon &pio «defedetbfeyn^ 

fct^mecfen. 
Sar n , ;)r«;. | bon fircfo , vi^ix» 
Sartum »/<;>. j ten.- 
Satum.j^. t^Onfero, fiifn.. 
S. C Senatus Cbnfultum, OUtfi» 

f*hig. 
Seanfum , ji^. bon (eandb , fleid<tt.. 
Scidi, pfctt. \ t>on Tcindo , }erf4)i)etr 
Scifrum^yi^).] ben. 

Scr ipri , prc&. \ bon rcribo y f(^retr 
Scriprum, fvp.\ ben.- 
S. D. Salutem dicic. 

Seftum^/u/i. ^ i»on ieeo , f^neU 

Secui , p«x. \ bnir 

Secutum, /i<p. t>on fequor, fbfgen*- 
Sedi , trea. t>on fedeo , ftftiit , ont^ 

benSufammendefe^tn aufOdeo.. 
Senli, prm. \ Don fentio , ^ 
Senfum , fvp. | kn. 
Sepis , gtn. von feps raucSr bbn fepes> 

3tmn. %. bu umimmefK 

Sepli , />r«rt«r.. ] |»on fepio , m\Sxii> 
Septun\, /i«^ i xim* 

U Se- 



J 



154 ) i^ttfi^f 

Scputtui9,y{(^. i)6n repel!a>6(0rabeiu ~ SpreCam , ^\ })Ott rperno, l»e?a((» 

Sequfltom!,>^. »00 fequor , tXatn» Sprevi, ^<rt. J tm« 

Ser. Sergios. Statum', ^..t)On fifto. 

Sertom,>p.l fc«r 3ur«n»wt«9«f<l^<n Statutum ,7?^. eon ftatuo , fe(l (!((« 

Serui,pr<«.J t)on fero , f(J;n» Un. 

SeflTum, y«p. S>on fedeo, fifjm , utfb Stcti , />r<rt. j>cn fto, j!cl>en :c, 

ttfn 3ufauin«ngefei|ffn «ut fideo . stjrpis , £0». toon ftirps , ^gramm. 

Sp^,/>r<w. t>onfero,f(J<n. Stiti, /irtff. t)cn fifto, unOOm 3* 
Silui , prcet. ber 3ufammft!0ef«(jf en ouf faramenflef^feten auf fto. 

' filio. «.{{(} ()a(>e gff(tn)ieden. oon stitum, fitp. ber Bufatnmendefel^teii 

fileo , ftfcwcisen. ouf fifto , unb fto. 

Situm, >/>. bec ^ufammengefe^tcn Scracum,/t^.^ Don fterno, xxmS^ 

fton fero , fden / unO aucb »on fino, Stravi , prai. ) tt>etfen. 

laffm. %, bie Sage / (^teQuno j ^i* Strcpui , proit, oon ftrepo , rauf(((flt 

(egen* Striaum , /t^. Oon ftringo. 

Sivl , prcct. fron fino, (affen. strigis , gm. t)on ftrix. 

Soli , folius , iat. unb g«7z. t)On folus, ScriDxi, pr<et. Ocn ftriDgo. 

aOvin. strudum ,/t^.j von ftruo , bauen^ti» 

Soiutum,j?^. bon folvo , (o^maclen. struxi, /»•<«. J ticfeten* 

Sonitum, fj^- \ OOtt fono , flin* Strygis, gen. oonftryx. 

Sonui,^««.. J gcn. - * . ^^ - 

Sparfi , prm. \ Don fpargo, auilfpren* 

Sparfum,/j<p.J gtn. , »»v.i,M„«wv».»«j,v..,^-,...v. , 

S.P.D. Saltttem plurimam dicit. Stfetuo»', fup,\ Oon fuefco, gewOQ' 

Speaum, fiip, b(r 3ufammend(f(^ten suevi , prM. J nen. 

Quf fpicio. , ^ ^ Suis , gw. Don ftis , ecbwein, ©Ott. 

Sperfi,/>rtff.lber3ufammen9ere4ten 2. \)on fuus, fein. 3- »«>« ^uo, 
Sperf^im^/Mp.J «"f ^pe''^»- ,, n4ben 2C. ^, ,^, 

spexiv /»:*^ ber 3ufammeHdefe|ten suitum, yH/)m. betBufammenfleietteo 

(iuffpicio. awf filio. 



Stygis, gen. Oon ftyx. 

Sublatura,^/». i)On fiifFero, tollo, 
traflen / ubcrtragen , aujtiebmen. 



««, .^ — -. . . , awf filio. 

Sphingis, %m. toonSphinx. Suropfi, /»vJ^ 1 

Sporfura , /H/>. Mrt fpondeo, oerbef* Suraptum,/»^ i,onfumo. 

ien. 2.&enQ3rduti0(»nu Sumfi, pr^t. j^ '^oniumo. 

Spopondi , /»5<^. Don fpondeo , ber* Sumtum, /"«/». J 

'^*'^^".*, «. \. n 1 r>« Surreaum/Mfi.lt>on furgo , «ufiilel^eii; 

S.P.Q.R. Senatus Populusque Ro. |S74S,7Ij „jutrigo,auf«ctteii. 

manu5. ^ * S* 



Lntjaut, 



m 



Suftuli,^/rt. J)on fuffero , tollo, tra# Trenmi , prat. ^en tremo, ^ttm*. 



gen ; ubecttagett/ aufnt^imn, 
Sttxi, prat. )7on fugo , faogeo* 

T. 

T. Titus. 

Taarnn, fup. )»n tango,i?ct25r(n/ 

unt) txn ^ufsmn-.cnaere^Un . ouf 

tiogo. 
TaefiiiD , irtrbrofTen. Don taedet. 
Teinpfi , prat. ] loon tetnnO) )P(ra((^ 
Teinptttoi,^^.] reh. 

Tenfum , fup. tjon tendo. 



Tricjpitis, gen. Wn tricep», &r(p« 
f5pfi3. - ■ "^ / 

Tripodis, gm.t)0n tripu»,3)W9fag» 

Trois, gen. »on Tros,.fJn ^roiontt» 
Trufi , prat. \ l^on trudo , t(rdt|# 
Trufum,^/).J gen. 

Tudi , prat. tit 3ufaoim(nd(f(|(m 

t»on tundo. 
Tui , txin(r / gen. ton tu. 2. t09 

tuus, teifu 



Tentuffl, ^^. iDon teoeo , unb ben 

guiammensefei^ten auf tiueo. a. A^. 

ton tendo. 
Termitis, gefl.l90n termes, Q^aum' 

T«rfi yprat. ] Don tergo, unb tergeo, Tufum , ft^. t>on tundo^, (lof (0» 
Terfum^/f<p.j abwifcben. Tutudi, fir<rt. ton (bmDeojri 

Tettindi,;>r(tt.t?ontendo, au^fpon^ 



Tuii, i^ (>a6e getragen* t)onfero. 
Tonfum ,71^. t>on tundo, tb§(n» 
Turis, gen.t)ontu8, fKJcibraucb, 
Turfi, pnet. tonturgeo, d(fd;t»0Km 
fepn. 



nen «. 
Tetigt, />r4«. t)OtT tango , b(rii()r(n« 

Thuris, ge«. t)on Tlius, ?03elbrttU(^. 
Tigi , prat. b(r 3ufamm(nfl(fe^ten auf 

tingo. 
Tonitum , fup. t)onl teno , bonnern. 
Tonfum , fiip. t>6n tondeo , fcberen. 
Tonui ,pr<j«. t)on tono , bonnccn. 
Torfi, pr/Bt. Ipon torqueo, <)u4Un/ 

Dtel^n. 
Tortum, fi^. twn cben bem. 
Toftuio ,7t^. t)cn torreo, bratcn. 
Totondi,^<«e.tyon tondno, fdxren* 
Trabis,gen. t^ontrabs, ^tam. 



V. • :'• 

V f. 

Vadis, gtn. bon vas, ^iiMr. 

VaEnJr, vanivi , prat. btfftt Wlt e, 

t>t)n veneo, iMtfauft tverDen. 
Vafis , gen. t)on vas,®ef(i0v ». I>«r. 

unb Jbiat.piur. t>on eben bem. 
Vatis, gm. toon vates. 
Veftum yfup. »on veho, ffl&rett. 
Velim, is , it ; imus, itis , int: tVOSl> 

tt)olle|l/i»oUew, twnvolo. ,' 
Velle,tvollen. t)onvolo. . ,- 
Vellero, es, et; emqe,etis, ent: 

ttoUte / iwDteO :c. bon volo. 
Veai, prat. t)on venio , fommen. 
Venii,venivi,p<p/.t>oi| veneo,lWt* 

tauft tcetbtn* 

U a Ven- 



vciui; prat. jnnvoio^ itoikit» 
Voiumos, t»ii; tecOen. Donvolo. 
Volatam^j^; i>on volvo, w4li(il» 
Vomai, ^«t.'l}on vomo, fytrnn, 
Urbis, g«;2.t>onurbs, ®tat)t* . 
Vr&yftai. t>on urgeo, Ojmiden, i. 

H?»J*f-. 1 bonuro. 



»55 h/Htutiom 

Veatuffl^ /tf. bott ▼enio,lomm(tb Vcini; /riM. bort vo1o« ivi^tt» 

3.benS&tnb. """ ^-:-^^«.^ 1 

Veris, £en. Don Ver, Q(ii|)linB* 2. 

4>on verus,tvall^r* 
Verfum«yz^. )>on verto , mnttn, unb 

vetro, febren. a^Den^JSet^. 
Veftri, veftruflD, euer. gm.^.lion 

tu. a. 9on veflier, euet. ^ , 

Veteris , gtn. bon vetus , a(t Uftum , yuj».J 

Vetitum,yt^. bon veto, ^nbittJ^ Ufiim, fuo. wn vtor, broue&en. t. 

Vetul, />r«t.boo ebenbem. 'ben @ebrauct>. 

Vezi, ^tft. bon veho , ftll>ren. ucra , ] bon uter, iMlc^er ou^ hrif 

Vi ,-<*/. bon vis, <5Jewalt Utri, j btn. ^ 

Vici, ^«t.i>on viaeo, ftbertoinben. utfis , geru bon uter, etn^cttauo; 

Vi&um , yi^p. bon eben bem / unb bon imb <to. unb abu piur. «on uter , 

vivo , leben. a. bie JCod. " "- """* 

Vidi^pr<et.t>on video, fef^en. 

Vim , offl^ bon vis, @etoa(t. 
Vinftum , ft^.] bCin vincio , bW0 
Vinxi , prat. J *>««♦ ^ , 

Vis, bun>iH({. bonvolo. 2.®et»a(f. 
Vifum, fip. bon video , ithtn, mb 

vifo, beitKten. 2. etn @t^t; M 

«efi*t. 
Vixi , prat: »on vivo , (eoeiu 
Wtom , Ji^. bon uicifcor , rac&en. 
tJni, unius, dat: unb gm. bon unns, 

«iner/ ein eintlfler. ^ 
Vobis, tn^ Dat. tmb AiLji»* bMt 

tu. 
VobiiGiio, tni((ti<^ 



UIB , 5«.. VVIi -"-• » •"' -~'-» " 

imb<to. unb aU,pUBr. i»on uter, 

t»e((J>er au< bei^ben. 
Utrius, gm. bon txter , 1i»elQ(t m 

ieoben. ^ ^ 

Utrum , unb f. fl wie anbre ^bungcQ 

ber 35M>n>irter. bon uter, tiMlc^ 

aai bepben* 

Vuit, ettt>ifl.tonvolo. 
VuitU , i^r tooUet. bon volo. 



XC 9a 



tte6fi% 



Latinau 157 

wtl^in tet ZW fclb^ ermetfet / man r6ntte hnt^ bkf 

t»m^t, m^idymxo^ti^ffd^ttf dtteiebe ©teOe eme^ lo^ 
leimfc^f5tt(^^, mtt^6Ifei>e^j^(^tt, 
f tc^tts ott^Iefie». 

'%i$ t(n Sraden Ckerentf / tne^r auffiinmi £anbgule ^ttjaifffit» 
0<f(^tei>cn/ V %u(ty 21 ^* 

l* '»34 5 * 7 8V 

^^um quidaffi ex ejus aflenUtoribus Damocles conlmemoraret ia f«r« 

10 II 19 13 I4 1$ 16 

none copias ejus , opes , majeftatem dominat&s » rerum abundantian » 

17 18 19 *o »1 aa 23 

nagnificentiam aedium regiarum ; BegarScque «nquam beatior6m quem- 

«4 »5 36 117 !X9 9.9 30 3* 3> 

ivam foiiTe : Visne igicur , inquit , Damocle , quoniam haec te vita 
35 34 35 . 3« 37, 38 39 4«» 

ieledac, ipfe eandem d^uftare, & fortunaffl experiri meaml 

S)(r 5^&r|( weden tMrb X» M "RikfiiM XX>ivmhwb ttbeuteo; 9^ 
»ein< nac^kfe; Si. %x. u, f. f. bie 3alH ^cr ^metfanden / fo i^ ^mt' 
jclegt. s 

i^ X. alt* 2) X* einer. 3) ^* aul 4) ^ feiner. r) JT. .#»- 
•M»r, etn ®(bmctct>Ier. ^te ^&ung iiw (i 3) t^ Do^ ^d^m M Dati« 
ri pluralis ; alfO/ t>eD ©((^meictlem. 

<5) l^afnocic^. 7) 9' emmmor», iti0tn* ^o finVfl bort anct drf, 
m\<bti (^ 11) Datf JTcnnidcben ber erfien 9l&mant)(und ift aretift($ la) 
)te jiUigfroergangcnc 3cit ocrbin&en&er 9lrt (Imperfeftum Conjunftivi) un^ 
Ne btttte ^crfon einfacber 3<tb(: et$<{^lte. g; SAn. 9) X» Serm^ onis, 
[mitbtn/ gem^ii btn i% 4 unb 3/ ber brilten SbSnbcruna) dne S^ebe. t 
;S 3) Abl. Sing. tcrfeiben 9b4nberung: ti^^etitev ^ebe. 

10) ^* apia , ^mat, UeberKtif. as ($ 3)|AccuC plur. ben Uihtu 
M» II) rnie^. 12)^. ®uter. it)£.ik%ey2«,dtu, Stofe^eik «» (^ 3> 
ifi btr Accuiacivus ocrfinfa(|^a2o9l* 

U$ M) 



14^ X. J^nti^aft. * (§ jo) Scicben bc« Gen. Sing. t>et ^ctrfcfcafr 
i^y bie gn&ung erMiw, G^n. plur. (| ?> fu()ret Dicb ouf Den Nominauvum 
«. @u4>|lDu alfoi4eMm^*fofinD<tt Du: Z^ing. nutl^in: ber2>mne. 16) 
SC» Jbundantia^ Ucberflu^. am (j j) Accuf. ^enUebCr^ug. 17) JS^ptadjc, 
rnn^ niitnv. 18) w»w (§ 3) Geti. plur. Der Dcrtten 9U>anberun0. alfj> ecr 
Nom. plur. es. @ucb|l Du ades (Denn Da« /, § ^4/ WOitt ni4;t< iur @a(t>e> 
fen 5t. fjaDeH DU : <)aue. alfo : ber ioaufer* 1 9) aniw (§ 3) G6n. phir.,au(^ 
w Den >^e^5rtern, (§^.) 5f. Acjgz:<5, fSnJglid); bier na^ jiinem •£)« «pt^ 
wort (§ 27) gefegf. 9}Jitl>in: 6cre6nigUd?en<6ebaii&e. ©oijl Die (Srjalv 
lung Dann alfo : 3tlo 2)amoclco/ einer au^ feinen (Dedi^ionpfit $6mQ$ in 
©icllien) *5d>meic^lern/ in timt UnrerreDung anrubmete be|fenUcber> 
fluf/ i\eid)tbmn/bao?lnfel>cn&erv<ycrrjd)att/ ben Ueberfiu0 alier 2>im ^ 
ge/ u\)b prac^t ber Coniglicben (6ebau0e* 

20) 3?« (§ 25) anjjebcftcf. 5?. iint).arrt n>ie 7. ^» Mj?», iMrn<inen. 
alfb: rerncmte. 21) ^. jemal^. 22)«« (§3) Accuf. Sing. or (§7)Com- 
paratlvus. 5l\-B«fltMf, glucffeltg. ©Jjtl)in: eincn gludffeligetn. 23) 9?. 

fem, we{4)<n. Don quis. quam (§ 35^ toict) Dun ^n an.qit)eft(t» quBquam 
,iimMt>. alfo: jetnanben. 24) gemefen fei;n/' (§io.) J^iefer Infinitivos 
lann (S 21 ) mit lem &.:0.aufdet5fet tverDen: i>a'p temanb gevoefen tD^re; 
•Det ed iann cOed fo j^efadt mctDen : unD bel>;upute r eevo^te mejnale cin 
glucftdajeter VHenfc^ gevt>efcn» 

25) 9?. Wf, ^uwiUft. w (§26) angc^eftet, ^. 9?e6en»ort be< 
f^aQtat, 26) ^.Demnact. v). R,wiuiOy i^ fage: tn^it,etfagt* 

a8) « (5 16) Vocativus. 29) ^. wcii. 90) IJ?. Diefe. 31) ^, Dfcfe. 
IWtfefet / (§ 27 ' Da oatJ n(ld!)|]e ^aupttwrt 32; 5C. Da^Jeben, )u Dera l>iefe 
$e.UuU 5;) 5f.D*feao, fteiuilijjen. at (§ 12) Die Dritte QJetfon/ fo inDtr 
irfien ^bivanDItind om e^cflen ^Oif^mmt. alfo: beluflic|ec 

54) ^* f<It>ff« Sf) ^^. ebcn Diefelbe. 36) are (§ j i) lafinitivus. 5f. 
Ptptflo, to^tfuc^en. 37; ^. unD. 38) ^. i^ortMjja , ^lficP. m , wie icJ. 
}9) «rt (§ 13) lofinitivus PaflT. ^. Experior y Deponens (§ 2q)(rfa5ten. 
30) wi (§6 unD 3) Accuf. S'ng. ^.meus, mein. Sfteine Q}erf(|und C4 
»7 ) t>i>n Dem oorgcb nD»rt ;5)iuptn9ort/ (6lucl?. S)ie 55erfe6unfl<iilttt(lDe 
i<l) h!r.frrt niht mebc aij. £ief;|l Du nun taes »orij)e ju Diffem, fann e« fOg* 
Itd) olfb (jrfi^et werDen : Gpntd) Dcr IRonig : Wchldn, 2>amo(le9^ » 
willfl Du Dann , weil Doct) Dic^ £eben bid^ b»hijHget, Daflfelbise aud^ 
fijb^ pci^eti/ tmt> ttmu ^tict? weo^en? 



'* 






^- LadiuL fjf 

4« 4» 45 44 „ 45 4« . 47 ■ 4« 49 5» 5« 

Ctua fe iHe eopere dixiiTetj eoUobari jumthominem ia «ureo ]edo« 

;* 53 54 ^55 5« S7 -58 59 

ito pulcherrimo , texcili itragulo, n^asDiiicis operibus picto: at>acos> 

6o 6i 6% 63 64 6$ 66 67 

e complures omavit argento aoroque caeiaco. Tum ad men(k{B 
»« <59 70 71 J? 73 74 75 7« 77 

ioii forml pueros dele£los jumc confiftere , edsque ad nutum illiiu 

» 78 79 80 

inentes diligenter roiniflrare, 

4O »ie I. 42) ^. n^. 43) ^. f«n<f» 44) <« C§ n)Infinitivus. 
pe ^n^ttl t»u im ^. nic(jt ; ttcbl ab«t a<pw (§ 34 ) wunfcben. ^dmrat 
n^^(§20, fll* «m< SlttH^fung binju, fagt, ^a^ ec ee wimfd^ete. 
) 9J^» Dixi, id> l?»;b« cjeftgt. i/Te' (5 1 2) t)ri(tt '^Jerfon Sing.> Plusquara. 
rf. Conj. m\ oo^ cum feibi^en «rfoixct : er »ic& aber im S>eutf(ti(n OIm^ 
l Wi IndicativQs. ale ec gefagt batte, 

46) flrf(§ 13) Infinit. Paff. ^. coKoco, f<||en, (§ xi ) fe^itJ er tjcfw 
t wet&e. oon Dem 6ap werCe ict).l}inf6co fcbweiflen. 47)^. 3^^«» Wn bc* 
.>len prst. it (§ 1 a) Die btitte ^erfon Sing. et bat betobUn. 48) ^. 
ominis, unUr Homo, tTIcnfd). em (5 3) Acc. Sing. ben tnenf<ieit. 
>) ^. auf. fo) (§ 3) Ablat. Sing. 5C. aitrm , gulben. jt) mt 50. 
.'LeOuSy 23ere. 51) »U 50« ^. .(brettum, 2)ecfe. S)ie (gnbunflttl l)« 
lennwSrter fu^re ic& t>on nun an nic^t me^r )>oc. 

5-3) 5r. Pulcber, fd;3n / unb eben bott ; Pulcerrims, SupMl. fit6ii* 
5. 54) 5C. 7e:rt»/w, n^cld)e^ oucb 5.0, Strt^ulum bep (IcO j^ar, unD ()ei0i iif nw 
entlnefnfitratje. 56) ^, Magnijicus , pxi<S}ii8* f7) '3'J.O/ierw,gcn.9lr» 
it. tllit ; i 25) prac^.tgen ^icbcttcn , oDcr beffer : prad}tigec 2lrbeit; 
;ad)tig. f8).^. Pjtittf>ncfticft. 2Hjj jenet Heantwotter, et n>unfcJ>te 
i tyevlid) , Uep et t>m Wann Aixf tin gulDcnce Sett ^ eine ubetaw 
^<>ne2>c<fc, uni> pcactjtig ubecfttdftetTJatcaee fetjen» 

f9) que, toitio. ^. /fbacus, Sre&enstifc^. (Cccbenjtifcfee. 60) X* 
tU 60ttvit (.§ 12) Die Dritte ^etfon Smg. pr«t. S,omo, iieren» ec l)ac 
•jiecet. 62) ^.Argtmmy @ilbsr. tljtt(§25) ©ilbct. 

60 que, rciiio.^.Aurumy ®oID. 54) ^. bat bet) Cetottt.* ^na» 
* ar^entwn calatum , pUlbcn unt> filbecn Service. iSt (ie^ tf>m t>etfd>tebe# 
t <£teben5tifefye mit|tlbet unb BMlbcnen (6efd?ttcen awimttu 



i^ J^itutkntr 




«ueerlcfenct ' , , „., 

autferfbl)Kn, 7») »1(47." 

73) «* (§iO Infinitiv. ^ Cto^, f{|^etU 74) fie/wk ao. 
!R, £(jf, (?<» 7f) ^ auf» 70 5?. Nutusf SBitif. feen tt>me. 77) 9t j» 
ae<(. 78) eef (% 40) t)on &(m » M (S>tammmtti^ a(f0 Munic, 5E; fm 

79)^.jlci^«9. 8o)flre(§ lOInfinitir. ^.MadffrOy aufbotftll; l^ 
Auf bie^ et aueetlefene linaben oon fonbecbam Bc^betc vmbitZt^ 
fel (leben / auf jet>en XX>\nl bee 2)/amccIe« ^;( ^en^/L un6 ^^ au^ 
Vpacten.. 

8» 8» > 8y 84^ 8S 8*^ »r 

' Aderant^unguenta , eoronc r ineendebantur odores r men& conqoifitit'. 

88 89 9° 9* 9^ 93- 94! 

fimis epulls exftniebantur. Fortunatos fibi Damocles videbator. la 

95 96- 97 98: ' 99 loa 101 ip» 103 104; 

fioc medio apparatu fiilgentem gladiura ^ lacunari feti equind appen^ 

105 106 107 IO8 109 IIO III 

fiun , demittr juffit, ut impendSret Hlius beati cervidbus;. 

8r) Ereaa (ff k>) fie twoteff. ^d (f ?r) ein TOttiemA (b beti-MifaiB^ 
mengefc^ten 3eitt»5rtern docgebeffet n>ifD. Erdta fjmmt t^on Sum, %v^ M- 
Jm^ tvelctetf-tm ^;ba Sv^n 0(t§t. iSe rnuen ba. 82) ^. C7^guentiflR,@a(» 
fce. 0alben. 85) 5t.^Co«iM, JCcani. I^tiinje. 84) e&antMr Cl§ 13O PaiT.. 
Imperf.britte^erfcnplur. 9i, Ineendo^ an$iRU>em e^ivurbenangest^er. 
85) 5?. Oior, 9fau(t» ^^aucbwerfe.. 

86) X, Minftt r ^tfe^. m bet Plural. tm S)euff(tm mit beni Slng-. gei 

}tftttt>itb r Exfinaremmfasy ben Ctfd> befe^en^ 2C. 8:0 ^' conqa^a^ p» 
ummenddeOn.. S)u (ief(|T batraue^ : conqtafttiffimis epuUs, 88) mtt B^Oltcben 
Gpeifen. 89) ebaraur^ ttle 84- ^. Exftruoy befeiSen.^ee wurben befenet; 
^afie- bero^alben : C& tuaeen vorban^en ©oiben nnM^canse: man iime 
t^te^auc^tvecfe an : ^e^Cofel tvarb mtt ben (6ftltc^f2en@petfhT ubet# 
f tjet. 

90) 5r. (Hficf!i(p.. 5>i ) .^. ®i(ft* 9«) 5)anieclf«. 93) rfaewr (§ 19) 
Fair. Imperfeft. britte ^^erfon Sing. S. Video ,. ( henn Viio finbetl bu nt({tr) 
imb bett Oieftm; «iie'^^» befunffn» 2)atnocle« bebunlce fidy gluc^ltd». 

94>* 



14) 5r.!Stt. 95) 9}.bterem. 96) 5(. Mi«ur, Mtt 97) 5t* ^Ai- 
Mtitf , Buberettung. 98) t«m (% 40) ton betn t M ^tmmmtti. Siifo 
B^ms, X. gidntenb. 99) ^.giadiust @<t)n>erf* loo) jt. t>oh. loi) jT.Lo. 
tmtBTi ^^ert4fclund cinetf @emac()^; etnei^ Siminertf ObetDecfe. von oben 
^ab 102) ^, \mt Dem £^utei , 103) txef ^or* t {% p) geicten betf 
ilblativi: an (Sif ) fineth ^o^aare. 104) j(. jmayusy ondeMngf. 
tfccr: tt»«I<be6 (S a4)'angeb<Jngn»<»r. 105) i ($ 13) InfinWv. Pafll j?, 
Dinitt» , btnablafTen / ^a^ btnab^elaffen tberbe. 106) toie 47» . 

i«7)ir.ba§. io8)«ree c§ 13) bie britte ^erfon Slng. ConjunftiW 
In^feft. ^. hfendto^ fe&r nabe fepn» bap ee (ebv nabe xoavt» 

109) 9?. ienetf. no) ^. Jamtf , dlficffeltg. bee glucfreltgen. 11 1) 
9ftui tritte ^nbung au< Dem x ( § 43) betf ^tammioerttf. ^li Omx , ^. 
ber 9}ocfe / audt» wenn ti im Plur. gefe^t ifl. bem HacFen. Xmi fann etf 
fo iufammendeio^en werben: tnttteninbiefer^tuftvarrundbefablberl^^ 
ntct / von oben berab etn cil^tuettbeo €kbtvert an einem ^ofbaare alfo 
3u>anj|en / ta$ te gerabe aufom !^opf btefe» (Blucffeftgen ^felce. 

IM 113 114 11$ M16 117 118 119 »• 

Icaqne nec pnlcrot illof idminiitratores adipidebat , nec plenum arcit 

lai ' 113 123 134 115 115 1^7 i»8 lap 

Hngentum: nec manum porrigebat in menflim: jam ipfo defluebant co> 

130 131 13» ^ 133 '34 »3S I3tf 137 138 139 

rosc : denique exoravic Tyrannum , ut abire licereC , quod jam bea- 
140 141 
aoUeC 'cfle. 



112) 3t.9lun. 113) 5(. «jeber. 114) 5f» Pukber, fc|)3n. Mefd)^ 
fte. 115) tR. jene. 116) 9. JdmMftrMor^ ^erwalter. 117) <5uc|)e im^. 
jf^ (S 32) anfel^nt. aa {Six^ biebrtlte ^erfon Sing. Imperfea. ev. 
fxpatu 

I li) 5f. 9?o(t. 1 19) 5t. ^tow , boir. lao) Us (j 40^ i»on bem * ber 
iCBartel. Sllfo^f, 5(.5runf). 121) jr.ei(f>er. 

las) ^ unb nic&t. 129) 5(. Mamst bie .^onb. 124) eto wH 117- 
3t. Porrrg», au^flrecfen. er fJrecf te aue. i25)5t.@eien. i20»ietf7. 127) 
^. ft^t, 1 28) 9?. 'l^/um, felftf). S)ort n>irb onoebeutct / bof bie il6ri0en $n« 
&ttngen twn ^/e ben ^nbunoen bon liie &Wi^ teon* iZz«, 9^. lene. Nom. 
plor.fem. olfo au^#r,fie felbfl. I29)etant (Si2)btebrltte$erfoflPlur. 
Imperfea. Si* Defkm, oifatten. fielen ab. 130) iDii 8|. 2>a fc^ute er 

X ntct^t 



i6x hjtitutloiiet 

md^r me^v (tof 6te {ib^nt ttUnetfibaftf nid^t «tif 6Jt«tttn|bo(Ie SiU 
fnt : er fttt^j» f eme ^ctnb nac^ bm Bpeifen au0 ; Ote Siximt (elbfl (I» 
len t^m vom ^upte* 

131) JP« cn&li(|). I)») «lit (5 I j) Wt brttte ^«ron Sfng. Prseterit. 
JT. £xor0, erbttten. et M etbetben. 133) ben $prann<n. 1)4) S^. bcjf» 
135) <>«t 9^. gtben. bDneo. 3(ifo ^iea» JC. I)tnn>ed geben. 136) erct nit 
108. Licet ($ ;7) X. ti tfl erlaubt. erlaubec n>4re. 

137) ^. »eil. 138") 5f. jfir. IJ9) 5t. alilcf feltg. 140) 9J. er ttoffft 
ntcbt. 141) 9^. fepn. Hx bac enbltd» bte(Bnabe von Cyrannenet^lten/ 
bA$ er bmtveg geben bovfte/ tvetl ec ntd^c mebc glikffeits )tt f^n ver^ 
langte. 

14» 143 «44 ^ _. «45^ «4<J «47 148. 149 «S6 «St 

Sacisne videcur dedaraue Dioayuus» nihil eue ei beacuin , coi ftmpec 

«5» »53 »54 . 

aliquis cerror impendeac? 

142) ne wit Af. JP. S<ittf , gmud. 143) enr ($ 13) btie brtttt Verfoii 
Sing. Indicat. Paff. X» yidm, unb be^ biejem : videri , mttnfn. «0 (tdodntt, 
i44)<j^e (S 19) fftr avijfey tt»el(t)C«(5 i») InliniciviPr«t.ift.Jt. £Man, 
ctttactn. bager eri;(4rec babe. 145) 2bion9liut(. 146) ^.miJbttf. 147)92. 
(ton. 148) \R. iN* «49) X. Beatusy fll&cffe(m. ntd^te git^Ifgee. 150) 
9(. n>e(d)etn. 15« * «53) ^' o((<&eit ein @d|)recrtn. 154) eat ($ lo) bte britf 
te^tcfon Sing. Conjunftivi. X, ImpendeOj votfd>toeben. ®o^faffe « a(^: 
i^t ntcbcZ>tonyflu9 beut(id) aenng eri!(aret/ee gebe ftin (Btttcf f&c|cnciv 
<tber n>e(c^em atle^etc etnSc^recfen fd>tvebec? 
t 

' 155 i5<$ «57 «5B 159 i<o t6i i6i 1^3 164 t5j 

Atqui ei ne Incegrum quidem eraC, uc ad ju(Uciamremignret, dvibai> 

166 167 i58 i<9 170 171 17» 173 174 175 

que libertatem & jura redderet. lis enim fe adolefcene improvida ctace 
176 177 178 179 I80 I8i 18» t83 184 >8$ *if 

irretierat erracis , eaque commirerat , oc (aivua efTe non poflk , fi Ad» 

187 188 

etre coepiflTet. 

«rs) St.Unb<iber, o6<r bo*. tff) 9J.i()ni» »f7 ««b »f9) *» *• 
Ne, nicbt etnmqi. ifS) JT.imlnteger: incegrum eflTe alicui , ftt^t ^onb 
babcn. r6o) Imperfeanm Indicativi bonb-mSum. (J 10.) toor* 2lbet'<r 
(S)ionpftuO (^rt» md»r ctnmoi mel^r fteye ^nb* 



iMvm. ^ 153 

161 » i6i) X, baf jur ©md^tigFeit» 164) ara (§ 12) ti< triffe 
^(rfen etnfadxr Sobi im Imperfefto Conjunftivi. X* Ramsro , (urucf Fely 
tcn* JOa$tt iu ^eccBerec^tisfett )untc? fel^tte. 

i«5) fue, unb, (% 26.) X, Gvisy ©u^fler. bcn S5ttrger«. itftf) ^. f.i. 
iertast grep&eitr K7) jt.unl>. i<5g) 9^. Juris, gen. iDonJtw, «K«(|)f. tie 
9ve£bte. 169) eret (§ 12) Wt brittf ^erjciti bereinfoc&tnloW «n Dem Im- 
perfefto Conjunftivi. jf, Reddo, n>iel)erja«ben. 2lbet er ^atre ntdjt ci,\* 
inrtl me^r bte Jrreybeit/ ba^ er^u bet (Dered^ttgfeit jtnrucf feferte, unt> 
felnen 2^gern ibre^ey^c unb ^^ec^te ivtebev geben Unntt* 

170) 9t i^nat/ bon i&nm» bon is. @eb6t(t {u n. 177 , matu. i7i). 
JT* benn. 172) jf. ficb» i7?'i75) J^. rinSMinabonunborjltttidem^ifer. 
176) wrdt on fiattfoerdi (§19) ^ie bcitte wfon bec einfa^en Bal)i im 
Plnsquamperfeao Indicadvj. (§12.) j(.ib«to, berflricfcn. er ^arte fi<^ 
«erflricfefc 177) 5t. Erraam, Seblcr. Scblcro ($ 25.) mtt ^cWern. ^ie» 
l^rdcbiret ba^ o&cniiberacbticbene Us> »on is. X, Is, bitfmcilcn 0t talis» 
cin fo(<bcr* iSr ^atte f!c^ mtt fold^en ^biern vecflruf et , ia folcbc Sc^icr 

17S) que ($ 2«.) unb. 9^. ea, flc: bon is. It ditt fticr miebcr fSrta- 
Ut, loic n. 170. folct>e. 179) Scflc untcrbeffcn bif ©plbe com ($jty aufbie 
Gcttc : fo bfcibet miferat:. 9^» mifi , prcc. bon micto. erat ($ 1 2) i|t tit ttiU 
te^erfMiin bcm Flusquamperfeao Indicativi: ml^6 (% 39) bic Unri<^ 
tigrcit fctnetf PraEterid bcbdlt. ^Hm ft^e bci$ com n»ieb(t bor bcin^tamm^ 
loert fflicco , fo ^a|i bu committo. X* Q/nuutu , begcixo* iSx f^atte be# 
9<tnsen» 

.180) j(.baf. i8i) X. fittcr. 183) i)?. f(9tt. iSO X*ni^u it4) 
9). fonnte» ba^ er ntctpt flc^st feyn e6nnte/ obcr f oirote* 

185) 5e.twntt. 18^ 5r.nu9/bemilnfitiB. 187) ^* fepn* 188) ^ 
($ 12) bic brittc ^crfon im Plusquamperfe£to ConjunAlvL JT. Q^ , aa« 
fan0cn. t^ennetu?utbeansefanssnl^<tbettvem6nftts)ufeyn. 9^nmi 
dfo tufammcn: IDenn et t^atte ^ato ctn ^unslino 9on unvorflc^tiscm 
3Utermttfolc&en^e&Ierni»er^ricfet/ unb lolc^e ^cbcn b^ait{jm/ ta$ 
ts nidft yuiftt ftyn (onntt / xomn ec anfons^ xooUte vecm^ttfMB sn 
feyn. 

189 190 igi 19« «95 194 ^ «f5 

Qoantopere vero anidtiai defiderarec» guarum infidelitatpm cztimcfce. 

Xa hat 



i<4 h^itutimtt 

196 ^ 197 199 199 soo aoi to* so| to-4 

bat, declaravitin Pythagoreis duobiu illi<: qaorum cum altenun vadeni 

ao5 ^o5 S07 a08 aop aio aii »1» 213 atA 

mortis accepiflet , alcer , ut vadem fuom liberaret , prsfto fiiiflet ad 

ai5 *i6 ai7 nn • at9 aao aat aaa aa^ 

faoram mortis deitinatam : Utinam ego , inquit , certiua vobia amicui 

aa4 

adfcriberer. 

189' 19O 5f.n)lefe^r, 9&ft, bie gKMnbfcboften. 19O •« Cff ") 
bte brttte ^ecfon tn t>em Imperfeao Conjunetivi. ^. Defiiiro , n)UDf(beii. 
U>krebtecaberbteJ$rettnb(<^afcennntnfct>ete. 19)) ^.tnttt, tnel^cr* 
194) ^* ^reuioftofeit. ipf) e&it CS 12^ britteJ>crfon tn't>em;Imper- 
fefto Indicativi. % Extimfea , fQrc^ten. 2>ecer (ueulo^gtetc et ftird^ 
tete. 

19O ifoit (%ii) britte 9<rfon tin Prsterito Indicativi. X* JDicbrt^ 

bartbmi/ Slntetden geben. Merbacoet^an/I^cersejetoet* 197) SLait 

in. 198) ^.etn^ptbadoreer. einSCOeltiveifer/ Der Dem ^Pt^oi^Atf ^tott» 

. 199) ^* twctnen* 200) 9?« jenen* ^ac er (3)ion9(iuO <»> f«nen }U7ccnm 

Pyt^afloceecn 0e$etset* 

301) 97. berer/ wel<ter. io2)^5t ati* aoO JT* etocr nnfet itBccneik 
«m (§ O ber Accufativus. etnen. 204) 97. vadis, gen. botf vas, i^riCt 
<"> (| 3) Accuiativus. t>en ^Argen* 205; 97. mortis. geh. bonmors, 
ber >toD. bee (Cobe. soO 97* cepi, prxc Don Den Bnf<unnHn0efc|tcii 
auf cipio. Q}ereinide mit btefcm c^.Die t>ordefe(te ^plbc «c ($ 31/) fo Jba|l 
buacdpio. X^Acc^, onml^men. iSet ($ laj Plusquamperfettaa CoH' 
jun3ivi. . an^enommen ^tce. 

207) X, bcronbere. oos) X,bc$* soo) tote n. 104. ben SBAcmb» 
X10) ^,Suus, fein. fetnen. 2ii)ar«t (;§ 12) Imperfeaum ConjuoaivL 
Si.Liberg^ errcttcn. ba0ecfejnen25&r0eneccectece. aia) ^. Prt^ ^, 
geotnnNtrtig/ lustgm, oDerbafeyn. 213) PlusquamperfeaumCoajondi* 
vi t>on tm Sm oDcr EiTe. (5 10.) gewefen tvore. 214) X.i», um^ais) 
jlt. bie (StunDe. 216) 97. M ^oDt. 217) jt. D^aiatus , bcfhmmt. iMr 
OI0 ec ben etnen fuc dnen 25ucgen bee vtobee angenommen; bicfer 4ber/ 
bamtc ec fetnen hmstn tsttttm, um ble befitmmce doOeefhmbe (u)>ge» 
genvo4rttn eingefleUec b<icce» 

2 18) 5e.fBonfe@Ott! 2i9)Je.l*. *2o) JT. tc[a9ti x2i)X b« 
tJfiltU 222) 97*ett(^* 42|) ir* (to St(lli'>b* M4) <r«r (§13; jbt((rH(^f» 

fM 



' ' Lgtum, 16$ 

fbn tn bcm Tfflperfbao ConjQnftivi PaiSv?. St.Mfcrih, tUt C$?2) Mri^ 
Ip» iUidblm. 5uge$ai>Iet tvuv^e. tDoOce (5(Dct , fprac^ er (Dct ^onitf 
SDionMiutf O ><^ wtirbe euc^ al» ^er ^tirte ^reunb bey^ge^^let* 

»35 %i6 ss/ 3X8 339 230 .-asi »3» ft^f 

Quambulc eratiniferun),carereconfuetudiDe amicorum, fodetate vidu^ 

334 «35 335 337 338 339 240 S41 »43, 

fermone omnino familiari ! homini praefertim do^o i puero» iSc artibu» 

343 »44 345 346 »47 »4« 349 350 

ingenuis erudito. MuQcorum vero periludiofiim accepimus. poecam edaa 

»5« »54 »5J »54 »55 »5* 

fragioiffl ; quam bonum » nihii ad rem. 

3tar) 5f.TOi<f 22<5) 9^.biefem*i27)rfflperfeftufflIndicativi.C$io.> 
iDar. s«8) 5t. elenb. XVit elent> xoAt ee ^tefrm ! wie elenb mar etf fttr tlm! 
22p) tre (%i%) Infinitivi Prsfens. ^. Gvw, ent&et)reni cum Jblatvw, 
%IQ uiiD 230 ir.Umgans ber 3ceunbe*233) j(.@efelird)aft. 2^3) j(.@im^ 
fevnb^ranf. \ (%io) m Seid^en Ut Genitivi. ®efcOfc()afit betf tMtip 
3)4) JT. 9(ebe. 235) 5r. allerbtngtf. 2)<5) ^. i»ertraulic(). ^e biefe Abia. 
tivl BMrben l»i>n Carn regieret U>te eleno t«>ar ee fiir itm/VmM freunb» 
gl>Afctt<^ Umgang0/ anev (BefeKfc^oft l^ey Zififti \a «Uct^tMrtrottUcf^ 
3ln(pr^kb< Stt entbebren! 

«37^ J^.9}lenf(b.eJnem S^enft^ett. a)8) J?* fonb rlte^. 239) St* »f 
Itort 240) JT. tm i\«r; apuero, loottSlttgenb auf. 24O ^. ttnb. 244)lt* 
imterrttbiet/ unterwtefen. 242 ttnb 243) ArtibusfommetlKroon cmNo^ 
minativo Ars , totePartibus ober Partii iDon Pars. CS 40.) J(* na<4>bfr^u» 
fel Ars: artes itigenm , fre^e Xilnfle* fttfm ^Blunflen ; onb mtt *36ranff« 
ijundetnetfmit^ burd?/ in, obcr mtt onbern «nflonbtden ^orm^rtlcintf 
G 2r) mtt/ ober tn freyen !^nflen. SonbeirUc^ etnem t>oi» 3u0cnb auf 
Sele^rten / unb tn freyen i^tinften unterrid^teten tHenfcben* 

24f) 5t. Mtificat wum , (b.l tm Genitivo ttfuficman) bie SK^MfiP/ bie 
^ontunfi* a4(S) St* oBerbin^l. 247) ^T. febr befliffen. 24S) f ommt Don ac 
cipio y n>te B. 206. Jt. temebme n. dntf(|it) bte erfle^etfon berbiclfa« 
4)en gaiyl-im Preterito Indicativi. u>t'r t>aben t>'rnottnnen/ ^ er aUer^ 
tinm ber Zonfunf} fe&r befltffen 0en>efen fep* SDenn bo< ^ortfe^^n pfte()en 
tie Satetitec febr oft «u<iu!ai|cn* «49 # 251) ^.av^ cin^ragibicnfcbreiber* 
352 unb 253) JT. toie gut. a/4 '25O J^* tm NM: nibil ad re«n, etf bi n.*t 
Vift^iut <^{^ IPtr f^oben vtmmmm, erfef oOei^iif ber (lonfnnfl 

X 3 f;i?r 



i66 hilituiiMi. 

febt bcpi(fen/ia «r.dj euiIvagoMenfc^ttjibet geu?efen: tpie gur cr t$ ge* 
tDacl;t f)abe/ Diencc nicfet sut te»4^e, , 

357 358 359 3^0 a6i a6» 363 2^4. 26$ a66 

Omniculcu &vi£ta humano carebat. Vivebat cum fugitivis, cum fad* 

»67 a$8 a()9 470 271 »72 »73 »74 375 976 »77 

norofis, cumbarbaris: neminem» quiautlibertate dignuseflet,aucvellec 

378 «79 3{!o 281 28a a83 

omnino liber eiTe , (ibi amicum orbitrabatun 

3tr7 t ^O X* on aOer £eB(ti^ unb tnenf(^U(5ettt Unterboff. 2^2) 
tbat(% 12) Dritt(^|>(rfon in &(mImperfefto Indicativi. J^. Cmoy mw^ 
entbtbrtn: am jibiativo. bab(r Fommen bie Dorberocbenben Ablacivi d. 
257 » 26u itx mupte oQer imnfcbUcben ^d^enodrt unb Unttcbalrung 
tnwebten. / 

%,6^y ebat (S 13^ Imperfe&um Indicativi. ^, ^, (eben. et lebte» 
S64 t ai6f) 5t* mit Pi^(btt0en obee eotlaufenen/ mit lafkrbafte»^/ mit 
vtlben* 

17«$ X* Nem, ttmimt, ntemonb. ntemanben* V71 • vj4^ Jt.lMl» 
Aer enttMber ber Srepbeit toftrbid. %70 Imperfeaum Cpnjunaivi Mn San 
(k 10.) i»4re« »76) X* ober.a77) % ipollte. 278) % aHerbinatf. 270) 
jf.fife9. »80) Infinitlvuf ton Sum ({ 10.) feon. a8i) JC. ftct. a8x) X. 
Qreunb. 289) St, Arbitror , f(b4lgen / acbten. 2tli ein Verbnm Deponens 
i%io),t»tl^tt ben 9u<0an0 einetf Paffivi , ludleicb aber bie ^beutung et» 
m^ Aaiviban^abatnr ($ 13) britte ^erfon b(r einfacben 3abl tn bem Im» 
perfeao Indicadvf. (I<&f<iit.einen3reunbf(b4igte/ altf feinm greunb acbtete. 
itt (ebtemtt iSnttaufenen/mtr tlebeltb^tetn/ mtt ttXIben C2^atb(trn.) 
Ititinmf iivel(betenttvebetbetifvcybetrtourbig»>4te/ obetauc^ felb^ 
lircy feyn «c^Ute / biclt et fiit fetnen ^teunb* 

SMe anm Utbm^ i In dr^untencr ^e^c 

^x^ bem ^\fiivtt bei i fStKb^ »8 SiibeL 

"/ * » J 4 5 

Qoafflvis fttbllmes debent bttmiles metaere » 

6 r ft 9 »o 

Vindifta docili ^iuapttec iblQifiku 

Volr 



Latbut. 177 

II 1» 13 14 i^ 

Vulp(no8 catulos Aqufla quondim fufiullta 
16 17 18 19 ao si 

Nidoque pofujt pullis, efcam ut carperent. 

O X» g^od) |b ftfer. a) Stiblunisy bo<b. Me ^Un» 3) «* C§ ") ^»< 
(fc^erfon plur. Indicat. Trsf. JT.-Deto, nrnffen. 4) X*Humilis^ nitf 
}. ^te nfcbrigen. 5) ere (§ 1 1) Infinit. if. Metuo, ffir^tetl. 6) SSRa^U 
X> Docilis^ gelfljrfam. tnitC^as) gelel^trainer 16)^. ©cto fRnnifll» 
t. 8) mil 9) «<§ 11) He Dtitte ^erfon Sirg. Indicat.Praf. 5t. Patt», 
:n feon. offenifl. 3(ud} t>ie <>oben ntuflen ^ie ntet>rigen f&td^ten/ 
:tl eine ^ad)e t>ur<^ ftnnreid^ee tlad^Denf en erl^alten u>irO. 

II) X. Vu^ims^ mbthttlbmt FulfmlcatuU i2))undeQ[fi^fe. 13^ 
aWer. 14) X. tinmaU if) 9?. Sufltdi ^ prat. oufncbmen. M (§ la) er 
tau^nommen. 16) f^, (§ »6) angtbeftet. JT. unb ; nitAwbi Ni' 
, ^e|K in(fi 25) temnefl. ijyVi.Pofui, preet. fcijen. fttt»te ir. ig) 
P«/6tf, ba^Sunge. benluntten. 19) 5C.£7&<», ®peife. »0^ X. ta$, 
) trM($ 1 2)t>te Drtttt ^<rfon Plur. Conjund. Imperf. JT. carpo^ Qfni^^n* 
$ fTe gen^ffen. f^tn 2lMer ^at einfi bie^ungen von bem ^uc^fen tntf 
^ret/ tinb feinen ^unflen in» Hefl iUQtvcaQm, Oamic fU btef« Speife 
pje^erefv. 

aa 33 94 35 ft(? '^ 

Hane perfecuta mater, orare indpit, 
»7 as a9 3» 31 3» 

He tantum mlfereB luftiun importaret fibi. ' 

^ 33 34 3$ 3^ 37 3« 

Contempfit illa, tuta quippe ipfo loco. 

N 

«4)^.biefe. »3) ^.Seeutum, (hp. t>on Seqmr. Per ("J f T>ffn503Jr(» 
n ber3ufammenflefe<|ten. ^. Per/equor, noebfaden. Depon. (|»o.) tai 
ipinum C§ t») unb bat ©Itttelwort tjerganflener gttt (§ 13) ftnb alltjfit 
(ict). Per/ecuta fann ($ 24^ bur(t unb aufdtlofei loetben. 2>ie24) jt.tnut» 
rfagte nac^/ unbic. 

»5) are (§11) Infinit. Sf. Or», bitten. 2<0 »« (S >») bicbritte^ew 
n Sing.Indicat. PrcC ^. jnc^ (% $4) anf(U0tn. f4ngtan. 27) X. ba§ 
d)t. ag) ^. Tartttf,fo erof. fo gro0e9. 19) x.Mifer], ormftlta. ber arm# 
lijjen. 30) jt. LuElus , 2tib. ) 1) aret ($ 1 2) tnt brifte ^trfon Sing. Con* 
na. imperf. X*ir^*rt9, VnwtVH^tlU jte 9Cittrfad>te, 32) J(. ft^. Z>te 

mut» 



tiS% itfHtuHonit 

tnutt» Iief tbm md)/mp fteng an t^n $tt hitttn, et foOte ^oc^ tbr 3t« 
ttien f etn fblc^ee JS.et^ jufugen* 

9^ 97* 7eifi^^, pnet. iDCn tcmn». Gm(iy30 (itt iSDictlein tHt^ufamt 
tntnfltfi^ttn* ^^cmenm^ t}(ca(6t(n« Mt>eract)tet: btnn ttidwie 15* )4) 
^ 91. M«K» JS) *. Tatttf, Ixfctjflftf. 3O 5f. «1«. 37) ^. ^pl^^ fel^fl.tto flt* 
tnabnet tvicb^ t$ fepn t>i( enDunden t>effen benen t)on i2{« 4bii(i(t. 3£) SU 
LocuSi Ott von ($ 15) Oem <Drt feft>ft ^r 2(Mer bat fte t^erad^tet/ «1» 
0enug geftc^ert t^on fefnet ^f^e* 

^ 39 -40 4« 4» 43' 44 

Vulpes ab ari rapoit ardentem nceni, 

45 4^ 47 48 

Totaroque flamiDis arborem drcumdedic, 

49 , 50 51 5» ^ 53 

Hofti dolorem damno ntiicens Tanguinis. 

39) ^* 3u(&<. 40) Sf* t)on. 41) S. %tc«, 42) % J^ftf, pnet 
]^enr<^> 5(. ne^men. it n>i( 15. b<tt genomtnen. 43) tm (§40) t>i>m « 
te^ ^tammtvort^. Ardms (§ la) Particip. Praef. S.ardeoy bcennen. brew 
itent>* 44) cm (§ 42) Donbtmx betf€tammn»oct<. 5(. Ax> Satf el* 

45) 4M (§ 2^) angebeftet. unb. ^. Totus^ ganj. 4O Si*FUniii»i 
Qfamme. tTJtr (§ 25) ^lammen. 47) ^.Arbtr, QSaum. 48) «raan (5 31) 
mi>D$di (^, t(t)l)abedeg(ben. ^wDo) (ufammengefefit» 5(*CSr«MRio,uni« 
ftben. it (S li) bACumgeben. . 

49) X. HoJlU, geinb.bem ^etnbe. 50) JT. BtJar , ^^tmci* bm 
^cbmerjen. 5O X.Dmram, ®c|)al)(. mtt(§ 25) bem6<t)aben. 5») 
«ru (012) Particip. Prsf. X. Mifceo, ^tm^^m, 3>a fonnf} ^i(r mtt bem 
bamtt tat Partictpium aufl5fen. bamft er vermtfcbte. n) ^. ^« ^luti* 
!2R>et ber ^ucb^ b<tteinbtennenbee@ct)ett t>on bem ^ltare ennvettbet/ 
- tint> ten ganjen Saum mf t ^lammen umgeben/ bamtt er alfb fetttein ^«iii# 
- ^e btn Sc^erjen uhb €c^aben fetne» (Bebl^te^ mttemonber vw 
tntfc^te* 

54 55 5« 57 58 59 

Aquila , ut periclo morti) eriperet fuot , 

<k> 4$4 tfa 63 64. 

Incolumet natoa fiipplex Vulpi reddidic. 

54* 



^ ^ 54) ^» abUr* 5r) ^» ba§* r^ P«r«rlWB (fi 3<0 fSr Perfcnton , 5f. 
©ffabr. ^«r <5era*>r. y;) »eti i^orf (§40) iT. ^0&. bt» aoDe. j8) «r«t 
(ff n)Ut ttitttjktfw $iDg.€oDjunaiv. Imperfea. St* Erifu, (§ 34) tnU 
rctfeti. erentnfje. 59) JC.te, ftiti. btefcjneti. 

60) jt. Jbcafcmiif , UllWtUW. (5i) 5?. iVafttf , ©obtt. t>te ©$l>ne. 
6x) it. ^et ^emutWg btttet. «3) 5r.rii(pM, gudX. (>em Jadjfe. 64; «J?. 
I>(A', prsc b(t SufammeudefeMen auf A. alfo ($ )i ) ^. /{edtto , ivifDetse' 
6en. ft (§ 12) l^at n^teber^egeben. 2)et 2U>lev/ bamtr er bk €etninen &er 
(Befabc &e6Trobe0entrtne/ batb um(Biiabe/ unb gab bem ifuQfe fet# 
ne ^ungen unbef<:^4btgt jutucf e* 

I ®u(&^ 14 Sabel. 

fS tf* «7 <58 ^9 

Maltts cumfutor» JDopli deperditns » 

70 71 7» 73 74 

MedidDam ignoto fiicert ccepiiTot loco» 

■ 75 7« 77 78 79 

EtvetditaretfiUfo tntidotum nomiDe» 

80 81 83 83 8A 

Verbofit acquiiivit fibi famam ftrophlf. 

^5) 5P* bi< / fcbTiiom. 66) X* a\i / ba. 5?) X. ein ®Mma(((r. 6% 
mt 69) ^. im D^ditus: bttttarm. 70) X* btt vlrinepfunf). 71 utib 74) JT* 
imberannter^Ort onC§i5) einem uubefanntenOrte. 7»') er<r^ ii)in6ut« 
tivo». jtommt burcb^epfelung be^ t (§34) bon fMi». X, mn, tteiben. 
71) ig*t(iix) britte ^erfon ling. Plusquamperfeai im Con/unaivo. jt\ 
C^» onfmgen. ange^ngen ^atte. fBenn mau bie i»rfett(n l{85rtet 
(f2y) iufammennimmt/bei^tetl: ZI0 einfc^tmmev 6(^bma<^blnt» 
«rm geivorbeo tocat, unb in einer unbetannten @tabc bte ^lrsneyfunf} ^tt 
treiben ans^fansm Ixute, 

7T) j?.mib. 76) artt (S ta) bie brtfte ^erfon Cng. Imperfeai im 
Cbnjunftivo. j^. fW(to,feiibaDen. 78)j?.ein®eden0ift. 77utib 79)^*^^ 
Jusy fdfcb/ untoo^r; Nomm, 9?amnt. unter CS25) einem unwabren 9^ 
men. Unb unter ehtem erbk^t^en namen eiir falf<tK^ (Besensift ^fl 
^atte. 

Sounb 84) ^. flefitn>((6t0e ^uffd^netbere^ burcb (5 15) 0e|(tn)4Qta< 
9iifi(|)mtb(r<9ob(r^<^mib(re9(ii« si)tvit (^12) bt( mu ^erlbn i« 

. - Y • ' Prs; 



t^ hflituHemt 

tnutter Iief tbm nac^^un^ fteng an U^n $» bitttn/ et foHte hodb tbr 7iu 
tnen (etn fblc^ee ilet^ sufugen* 

)0 ^» 7en^fi,pvvt.^6ntmHo. Cm($^t) ein iEQirtlcin DerSufam* 
tnendefi^tem 5^. ewaemnoy ^tta^ttn* \><tt veracbtet: btnn U 'i(t nk 15. ^4) 
91. r<ne. 95) X. Tutus» fHi<i)W* 30 X. ali. zi) ^. Ipfimy fel^fl. wo ne* 
ttMbnet wirb/ ti U^n bie ^nDunden befftn benen t>on Hu 45nli^. 3£) X* 
tocus, Ort von (S 25) bem (DttfeB^fl. 2)et2(Mer b<tt fte verac^tet/ «!• 
Uenug seftd^t t>on fefner ^be* 

^ 39 .4» 4» 4» ,43 -.44 

Vulpes ab ara rapait ardentem nceni, 

45 4< .47 48 

Totamque flaom» arborem drcumdedic, 

49 50 5» 5» 53 

Hofti dolorem damno mucens (angainis. 

39) X* 3u(b^* 40) X* bott. 41) X. 9(tar» 42) 97. R^y prct 
t>enr<^> it. nebmen. U nit 15. bat aenommen. 43) tem (§40) t>om « 
be^ (^tammtoorttf. -^dem ($ la) Partidp. Prcf. S»arde6, brennen. brew 
nenb* 44) '">* (.% 40 ^onbemx betf^tammtDorttf. 5(. Ax, ^atfel. 

45) 9u< (§ 2^) andel^eftet. unb. X. Totus.^ani, 4O ^« FJamfM, 
Qfamme. ttJtt (§ as) ^lanimen. 47) X.Arher, Q3aum. 48) ebrcum (ff 31) 
w(bDedi (97. icb bobedegeben. i»onI>o) iufommengefett 5(*Oir«Rd0,uni« 
ftten* it (0 12) bat umgebcn* > 

49) X, Ihftis, geinb. bem ^einbe. 50) Jt. Bol» , ^(btmri. ben 
©«bmetjen. ji) X.Dmmum, ^^^t. mtt(§ 25) bem€cbat>en. 52) 
§m (jiii) Partidp. Prsf. X. Myieo, iMrmif(()en. SDu fannfi biet mtt bnn 
bamtt tat Partidpium aufiSfen. bamft ev vermtfcbte. n) 97. -t>e< ^lutt* 
70>et ber ^ucbe bat ein btennenbeeBc^t von betn ^ltatc encuTenbet/ 
uiK> ben (f ansen 9aum mf t ^lammen umgeben/ bamtt er alfo fetnem ^tim 
be ben Bc^er^en unb €cbaben fetne» (Btbl&tw ntttctnonbev v«v 
intTcbte* 

54 55 5* 57 58 59 
Aquila , ut periclo mortii erlpereC fuos , 
tfo 6j 6i 63 64 

bcolumei natot fiipplez Vulpi reddidic. 

. ., - 54- 



^ ^ 54) X. Wvt* sr') it. baf. r<0 Periebm CSi 3<J) fJlr P^rfcaliMW , 5?. 
Waw. ^er <5efa(>r. y 7) Don i^wx (§ 40) X» $ob. t>ee ^ol)». 58) eret 
(Sii)^t MtttJktfM Siog.Conjunaiv. Imperfed. Si* EripiOf (§ 34) mU 
tctfen. erenrrtne. 59) S,Sms, fein. btefetnen. 

60) X* heobmis , mHbttUM* <Ji) jt. iVafttf , ®obo. t>te ©obne. 
6a) jt. 6er &emutWg btttet. 63) jf.r«(p«, Sud)^. t>era Jjncbfe. 64; 9?. 
Dm, prec ber SufammeitdefeMen auf <fo. alfo ($ ?i ) ^. ilAiiio , n>if&et9e« 
ten. ft CS 12) bat tt:>te6er0egeben. 2)er 2tMer/ batntt er bie €etmnen&er 
(Btfaht be6AEo^edentri(le/ batb wn(5mbe, unb gab bem ^Qfe fiu 
ne 3untjen unbefc^({&tgt jurucfe. 

I ®u(&^ 14 Sabef* 

£$ 65 <(7 68 159 

Maltts cuoxfator » Jnopii deperditos , 

70 7» 7» 73 74 

Medidnam Ignoto ftcere coepiflet loco» 

• 75 7« 77 78 79 

Ec vefidicaret £Ufo antidotum notnine, 

80 81 83 83 SA 

Vetbofia tcquiiivit fibi famam ftroplMt. 

^5) X* bjf / fc&rtmm. 66) X* a(l / bo. 67) JT. ein ^Mmatter. «8 
Qnb ^9) 5t. tm Z)^<ttttt: biutarm. 70) 5r. bte slrinepfunfl. ?< unb 74) 5r* 
onbefanittetrOrt anC§25) etnem URDefanntenOrte. 72*) er«r$ ii)infiui« 
tivas. Jtonimt bureblQepfeltmd bet) > C$34) bonfMio. 5t. UDen/ treiben. 
71) 10^ rS lObrttte ^erfoii^fing. Pluiqvwmperfeai t'm Confuq6Uvo. &'. 
Qfit onfangen. ange^ngen kattt* SBenn man bte oecfetten fCB^rtet 
C#27^ (ufammenntmmt/l^tfetetf: 2U9 ein fdHtmmet Sc^ubmao^blmy 
«rm geivorDeo wat/ unb in einer unbetannten 3tabc bi* ^neyfunf} iu 
treiben anstfanstti botce. 

7r) 5t.unb. 76) arie (ff 12) bte brtfte ^etfon fing. Imperfeai im 
Conjuneiivo. 5f. r«Bi«t<»,feiIbaoen. 78)3?.ein®eaenflifit. 77uiib 79)ir.i5rf. 
jia, falfcb/ untea^r; Nmm^ 9^amen. unfer OS25) einein unwabrcn ^Sla* 
men. ttnb untec einem ecbk^t^en naraen eiir falf^ ^^egcnsift fetl 
|>atte. 

80 unb 84) 3t. gef(ttod<|{9( M(tii(ibcre9> buttt C^ ^;) 0(i%to4Qtdt 
9tofr(btifib(t(9ob(t9luMn(ibm9(tl* Si)ivu (%i2) bic btitte ^^^tfon ita 

> - Y ' * Prs- 



170 iilkuitims 

Praeterito IndicatlW* JOa< QjMtl»5tei<tn «e f § 3 ttlrfu«t«^«ir«t IWO. ^ 
fdjtvi, praet. t>on Dtn Sufammengeft^tfn auf quiro. ^d ^a({ &u alfb ac- 
quiro. ^« AcquirQy erlangen. \»at et txXancttt. 82) ^.(|((^. $3) j(.@eciidlK« 
9vuf. ^ac er (!c^ ^urc^ gefc^YV^Qigee ^utT(&nei&en «inen ^M^m er« 
U7orben. 

«5 8« 87 8« 89 90 

H!c cum jaceret morbo confeAw gravi n 

91 9» 93 9+ . 95^ 
Rez urbis , ejus experiendi gratia , 

96 97 9B 99 100 101 

Scyphum popofdt: fu£l liein Gmulans aqui 

tos 103 104 105 106 

Antidoto mifcere illius fe toxicum , 

107 108 109 IIO III II» 

Hoc bjbere juifit ipfum » poGto prxmio. 

85) 5e.bier/«nf)i<r. 86)S?.ar<,ta. 87) «^ ($ ia>'W«e ^erfon in 
bem Iraperfefto Conjunaivi. Si*^aceo , Ut^ttu 89).JC.fctn>oc6/ matt 88 
unbpo) X^MorbusimbGravist sa$nth^it, i^mv, von einec fibvotxm 
l^rant^eit. 91) S, ber ^inla. 92) ^. ber ^tabt. ^t ale0er:^ntsbec 
Stat>t »on einer fc^toeren J^ranH^ett m«tt iag. 

95^ X. a\i$ Urfacje. 93) ^. felhet. 94) «^» (S » ? ) P«rtic}p. auf tnius. 
5r. Experior, loerfuc^en* j^at alfo bie 58ebeutund : aue Urfad^etbnsu vec« 
fti(^en. 96) Jt.SryAhtf ,tSe(^er. einenSect)er.97)^.Po/>e/cf,pr*t toa po- 
fco, begei^ren. 3mrrcterito t(i it bie britte^erfon Gng.($ u) l^at b^t^cet* 
i6at er/ um t|>n $u verfuc^en/ einen 23ec^er begebrer. 

99) X* ttac^ biefem. 98 unb loi) 9?. FUTton , gegoffen. j^* Apia, 
fBBaffer. S^iebepbe ' (§ 30) bebeuten ben Ablativum: wel(bcr($ af) mit 
Ale aufde(6fet toerben fann. a\» ec lt>affec bacein gegofTen batte^; 109) aas 
Q (2) Partidpium Prcfentis. Si,Simulo, fid) fleOen/ ald toenn. * * . lof) 
5r. Ocb. loO ere ($ 11) Infinitivus. ^. M/cw, bermifcben. 106) 5t^ift. 
X02) ^. Araidotumt @edenmft* 104) ^. jenei). be^ ©cbufiecd. naci> bie« 
fem/ ato ec tDaffec in ben ^ed[)er g^offen \^cittt, fieUte ec ftc^/ ato vt^enn 
fr fetn (Begengift unb (Bift mitein^nbec barinnen vecmifc^ete. 

107) 9{.biefet). 108) «r» (§ n) InBnitivus. 5t. fitAo, trtnfen. 109) 
9?. .?ti(^, praet. Don jubeo, befef)ien. ft (§12) bntte *]>erfon be« Prsteriti. 
er bat befobUn. 1 10) 9^. it)n ftibfl. Jubeo, mie bep %. wit ben ^jrempetn 
{u erfel)en ifl/ reaieret etnen Accnfativnm. n 1) Ijf^. Po/ttum ^ fup. bon pono. 
j^* Potio, feieojeflen* n») it* Prmim, v9er(()rung/ l9efc&eRfunfl* 5{>ec 

j- Ablt- 



LtHtim. 171 

AblativusPartidi») (^zf) tvirbfagltt^ mittM<^&tm wx%i\h\ii^ ZX^fe? 
^ac er tl:n felbft «mx\x\Uxi ^ci0eti/ na(&&em er eine Pecebtung^^nratif 
|{e(eBt ^atte» 

119 114 115 \\6 117 

TiiDore nortisille tam confeirus eft, 

118 119 130 131 Vl% \%% 

Mon artis uli^ mediccfe pmdentiS» 

124 125 I2tf I2f ISft 

Verum ftupore vulgi faftiim nobilem. ■ 

129 130 131 132 133 

Rex adyocata concione bsc edidit: < . 

»34 »35 »3<5 «37 138 

Quants putatis efle vos dementist, 

139 lAO 141 142 143 IA4 

Qui capita veflra non dubitatis credere, 

J45 »4* »47 »48 »49 

Ctti calceandos neiBO commifit pedes? 

11O JT* Ttmtfr^ Surd^f* ott^ 8u((|t 114) 9^ te< ^oN. 115 unb 
iiO 5t. lencr fotonm 1 17) JT* Co^effus^ Partidp. ber befcnntt Uitt ttt ft(t 
fifftiXb^ fliebt. SDa^ Partidpium mit eft C$ i^) mad)t tie brim ^rfon Prs- 
teriti. 9u9 ^ut<^t bt9 (Cot9 bat fobann fenet betannr* 

it2) JT* (tc^: 118/ 120/ 129) jr.iH((t trgtnb eim SEDtfffttfttaft * * 
C$ 3o)3(ia)(n De^ Ablativi. ntcbt aue ctntger lU>tffen(<baft. 1 19) tu (§ 4«) 
f onunet l^ ton ter fSBuriei t. JT. ^^ , 5(unf}. 1 21) JP. btiiram / jut ^rihe^ 
tau0lt<t. au0 irgenb etnet UXffenfc^aft t>er Tixititifhxt^, IS4) jf. fonbern. 
125) Jr.€r(}aunund/0t*(c5Dummb(it. 126) Jt. Detf 9Jbe(#. 127) 97. ^e^ 
Ria^t* ^atf FuilTe toirb nacb (at(inif(ber @en>o6nbeit autffldaiftn. 128) ^* 
^oNltf , beriilbnit. Se ftaum fuiflTe nobUem mu6 ($ 21) mtt 6a0 adfi9((if(t 
t»frD(n: iSr batbefannt/ ba^ er nicbt burc^ etnige U?iffenf<t»aft betc 
2(t|neytun^/ fbnbernaue 2>ummbcit bee p^beto betobmt gen^rben 
tvate. 

129) JT* btritj^nt^ 130) 9.AiwKe,htXVifviUatmy^t«tm(%ii) 
rarticipium Pneteriti Palfivi. I^erbep ^erufen* 1 3 1 ) Jf . Cmcio , ^erfammittna 
t>(tf5So(f^. ^(r Ablativus mitbem Participio tverben mit nacbbem ou^ei^ 
fft. (Sar.}na<febemerbae ^fammte t>otf berufen. 132) 9^.bi(f(. ijj) 
U (.iy^) brttte ^(tfon fing. toi Praeterito Indicativi, bOtt edidi, nwcted tn 
ti(^o(b(e C$ ?i) ttnbii^idvtMlctmtrb. 97. ifiif, praet. boit btn^ttfom' 
»(ng(l(6t(naufdo. ^vt ^^ aifo edo. i^^Ek^ «i $00 scb^n. H(n 

V » . ooef 



17* JtjfiUititaet 

»ttt h^m ioffm* 2>er 'Siinis , nacf>6em er 6a9 sefammte X^oQ bentftti > 
\^<KX t>tefe fEQorle Don ftcl) (T^ven laffen. 

154 unb 138) ^. 183ie groge UnjtnnigWf. 135) *. ^ » metjne»» 
a*'' (§ 12) jwepfe^Perfon ber »)ielfa(()<iiEaf)l im Praefenti IndicativL meynet ' 
t^c. 136) Infinitivus )>on SutD. (i^ia)^pn. i}7) 5f. ^l, (UCt). 5(.^ cam 
GenitivQ. auants dementis vos eiTe, in tt>i( gro^er UnOnnj^fett tbr fepO. 
t)(nn &(r Innnitivos (§21) n>irb aufd((5f(t* 3n tvte 0co0erZbo((^tc mey» 
net i^r xo(M 6a0 t^c fiecfec? 

139) *. toelcfcer / W(ldb(. 140) tfl. Gi^tj; gen. ton Ctput. Jt. Jtopf/ 
^aupr. 141) J(* (ii(r. euce :^6pfe. 142) Jt.ni^t* i^i) ms rm tL, \iz* 
X. Dubitt, tWdfdn/ ^D(nf(n trad(n. 144)^« (§ 11) latiniavos. ^.(>«* 
(lot ixrtrauen* 3bc/ 6te i^c fetn<&e6enCen tcaget/ euc« ^ipfc btm }tt 
rettraiten. 

145^ 9^.tD(((&(m. 147) 5t* ni(manb* 148) d toie n. ij^ commifi 
6(fl(bt aud fom (§3i)unDim^. tR. Mfi, prttt. Don mitto. ^it ba6(n 
aifo Committo. 5(. ant>(rtrau(n. anvecccauet ^at. 149) 9^* Peitf ,gen. Don 
pes, gup. 6te^u0e. 14$) ^. Caku, <S(bub an(i(ben. «nio;!, Accufativus 
pluralis (d) Don D(m Parcicipio FuCuriPaflivi (§ 13.) )u b«rd)ub«n. !^(r 
J£6ntg fpra(b: 3n n>ie gco0ec Cbocb(it me^t ^c wob( Da^ tbc flecPet/ 
6te toc eetn2^eDen(en tcaget euce :^6pfe Dem $u oectcautn/ u>elc|^ ntcf 
mant> feine Ju^e 3u befc^u^en anoectrauet ^t ? 

150 151 15» 153 «54 «55 
Hoc pertiiiere ver& ad illos dixerim» 

»5< »57 158 159 i^« 

Quorum ftulciti& qucftus impudeotis c&, 

iro; 97. btefe^. 141) <re ($ n) Infinitivus. JT. Pertipieo , (tnttt an« 
A(b<n. mitt>(m^orn»Jrt((in isOa/. 154) 97. i(n(* fene ancteben. ifs) 
X* amM^, (igtntltct* 155) 97. ^» ttt) bobe d^fagt* mm (s ii) 9(faa( 
i)ob(: io) toiO gtfagt bab(n* 2)(r Infinitivus hoc pertioere ibtrt) auffldoftf 
mitba^. (§21.) ba0 biefe9 ange^e biejentgen* 

156) 97. beret/ »((cb(r. 1^7) 5?* 97arrb(it * C5 30) AWativus: 
l»((4>(r G 25) burd) mit/ t>on / ob(r b(r0((i(b(n / (rlldr^t toirb* outf / ot>(( 
tttt(bD(r(r97arrb(tt 158) X, ®(totnn. ir») 5(. Impudentia, '^nMt: 
oDer Un)>(rf(b4mtb(tt. b(rUn»(rf(b4mtb(it. 160^ 97.ifl. btrUnoerfcbamtbnt 
tbrQ)(»innifl/ otxr (ntfhbt 3n bi(|(rSab(( fpri(btWDru^/ «)>iatct>ge# 
fogt baben / eo gebe etgentlicb bie ant 4uo becec nacc^eit bec Unt>ec# 
fc94mt|)ei( i^c (Bewtrat entflef^t. 



1. !&a< (afejn{fd[>e« wirb ou^derproc&en/ toie unfer 4. «emntf, et»iD; 
rtiM: patriaf M ^attvlcmM; pattUL 

2. Oe ober oe t»te unftr e* Oecmnim, etn {)au<^(((r> «cononnttt 
«tf , angenebm ; amenue. 

9. Ph wie f. FbOofopbut, tin ^e(ft»eifer; filofoftif. 

4. Scho wiefco. /citf/d, eine <S(tu(e; jcolo* 

5. Ti t>or einem (^eibtllauter ober ^oca( wie ct obet^f. pakn^^ 
ii(b; paciencta: toti;;, fooft; co3t-ee, 9?imm au^ j^j?ia , eine Sr<M 
qu^fito^ 

6' V sednber a(tf f. v^oe, (ebe/ twe im SranMc&eii vMt, 

eb^e^ itt eitter eimdeitSeae oOe §6u(^f{a^ (e^ ^^A^ 

fnt()4(t. 

tfer o((e Q)er« i(l )u (efen (>eo ^o^utfloo ^tt>itt in Vtri/mm. Bmm. Dk 

fap&fuarum, Cap. Vparuz, . i • 

» freqtiens: Libycos dozit Karthago trlamphoi. 
;)4 frequen? : Jltbycoo btq:tc ^ort^aso (rtumfoo* 

^ ^«6 <fl: 

& toor ein^ufiderQ;^^^: Xort(>o9o fQM^ botf ^ie^e^gei^iilng 

m ttb9^ 



Y 3 iNsn. 



I N S T I T U T I O N E S 

LUSirANIC-(E. 

C080O3CQ0000C0C0QS«0<>C«0&80(mSO0O0OOOO 

s.ArticoIus definittis, Germanis Dcr & bi>/luiitanice fic declinatur: 

Mafadm.SingtiL Plura. JFimbi.Smei Plur. 

Nm.&^ccuf. Oy of, ay as^ 

Cm. (f AbU do^ dasy Ja^ das^ 

Dativ. aa;, aos. if ^. 

1. Articulos indefinituf Nominativo & AccDrativo carety in Ge- 
nitivo & Ablativo hahet ^eyiiiDativo a. Servit nooiinibai propriis, pro- 
nominibus, articulo unitatis (etn/ lim>&reliquis^ quc apud Germanos 
«rticulum definitum relpuunt. 

2. Pluralis fingulari additx veltr. €idadej urbs ; cidadts^ urbes: Rtft 
Kex; Rtys^ ^tgwi ftnbar^ domlnus; fenbcres^ domini: caUs^ calix; ca- 
Mcesy calices; mutato s in cognatum r. Mfacit ns > aS plerumque oesy sl 
plerumque^f) eleis, i/deniquev vel eis. bmem^ homo; bomensj homi* 
sies: bom » bonus ; bonsy boni. obr^ofoSy obligatio ; obrigofoens^ obligatio- 
nes: maSy manus; m&r, manus. ^^qualis; quaes^qn&si fuotfuer^quaf 
liscunque; quaefquery qualescunque. admiravely admirabilis; admiraveiSp ^d* 
mirabiles. vil, vilis*; vis, viles: milf utilis; iitsif ^ utiles. 

4. Adjeftiva in e & / fiirit generis communis ; cetera in feminino vel 
aflumunt a^ vel ultfmam fuam literam in a mutant. grande, magnus, magna: 
faal^ hic & hsc facilis: Porumiez y Lufitanicus ; Portugueza^ Lufitanica : 
^^b\fnus;^iift bona: GM/r^» chriftianus; ebri/iaffy cbriftiana; & inde 
contraAum cbriftS,, unde plnv^Us cbrift&^ chriilian»: fic mao^ malus ; mM^- 
mzU. 

5. Comparativus fit ^ pneponen<}oifi^ ; fuperlattvos^ mais eom ar- 
ticulo defioito. aftOy altus; mais flfto,-altior; maisabo, altiffiffluSi» Fit 
etiam fuperlativua hi ijjimo: altilfimoy altiflimus. 

*.Ver- 



6. Verboram tres (bnc Conjug^tionei. Inflnidvus prlms in ar , fe. 
» in er, tertis In tr deGniL Ante Conjugationum Ttbcllam Verba 
iaria exhibebai Havtr ^ habere; &5^,eue. Utuntur quidem fvpif^. 
Ter pro bavery & fiyZar profer: fed h«c duo, brevitatis ergo, fn Spl- 
lumrcjeci. InTabella Conjugationum folas occurrunt termtnatipnes^ ' 
inalibus Iniinitivi fyllabis 9 ar, er ,rr , fubftituendx. Si exempfa to^ 
fideras , conjuga ad hujus Tabella? modum verba tratar^ inStzrefte^ 
timere, &fubir^ afeendere. Reperiestam inauxiliaribus, quatn in 
ugatione ordinaria, novi nominis Tempus, Aoriftum 9 fcu Tempus 
tum & nullo llato limite definitum : fic appellare vifum cft , quod 
Plusquamperfedo Indicativi aut Conjunflivi, nunc Imperfe&o Coii» 
ivij nunc eciam Futuro ejusdem tefpondeat. 

7. Conjugatio Verbl auxiliaris Haverj habere. 

Ego. Tu. Ille. Nos. ^ Vos. HIL 
it.Pf£n beyt haSf ba: hamm^ bavuSf baS.* 

perfefL baoia^ bavias^ bavia: bavim$s^ bavi^s^ baviaS^, 
?t.fimplex.&otit;e9 bwv^e, bome: bememosj bouveftes^ bomiraS. 
tLcompoC beyavidOjbasamdo^baavido:bavemsav.baveisav. b^avida. 
isquamp. bavia avidc^ bavias av^ bavia av. baviamos av. bavieys av. baviShnvido^ 
tur. baverei, baverhs^ baverh: baverems^ bavereis^ baveraS. 

rativus. ba: bayamSf bayeis. 

.Prxf.^tfj bqas^ b^a: btgamos^ bqfoiSf bcgaS. 

>erf. I. bouvejfef bouvejjis^ bouveffe: bouvejfems^bouvejfeis, bouvejfem^ 
^erf. IL baveria, baveiiaSf baveria^baveFUmoSybaverieys^ baveridS. 
ter. hajaavidoy bcgasav. hqjaau. bqamosav. hcjaisdv. hajHS avida. 
squamp. bouvejfe vel baveria && ut in Ifnperf. I & II 9 addito ubique avido. 
\^^Jmverayh(njtoerasQeres)beiuvera:bou^ 
ur . baverei avido^ baverhs av. baverA av. baverems av. baverets av. baver^ av. 

it. Pr«f. haver^ vel baverem. Prsrter. baver avido. 

:ic. Pr»f. bavendo. Partic. Prseter. bavendo avido. Suplnum. avido. 

Pam in Verbis^ quam^in Nomlnibus , & aliis vocabulis « pro ^ vd 
& faepiOime fcribitur anu 

%• Con^ 



176 HHnniMU . 

8* Conjogttio Verbi auziliaris Ser, efTe. 
Ego. Tq. Ille. No». Vo5. ^Hli. 

lDdicat.FrsC /8a, «, te: fmos, foSh' ]<&. 

ImperfeS. va, tr»Sy era: tramt^ ereisy trtS, 

■' I Pr8Et.Cn)ptex./tty, fofti, fri: fomos, foflesy faralS. 

Vr9tt.comfof,beyji^ybasjido,bajulo: bavmosjido, baveisftdoy b^fiio, 

■ ' Plusquainp. baviajih, baviasf. baviaf, baviamosjido, bavitysf. bavidof, l 

Fttturum. ferei, feris, firh: feretms^ fireisy fert&. 
Imperativus. fhi fgamos, fede, 

Conjuna.Pr«f.72;a, f^as, ftja: f^amos, Jjp^dSy f^eS. 
Imperf.I. /o/«, fojfes, foffe: fiffmos, foffeis^ f<^m, 
Imperf.II. feria^ ferias, ^a: feriamos, Jirdes(ferieys') feriaiS. 
Prxterit. bajafido, btgasf baaf begamosf. bmaisf. begcSRdo, 
Plusquamp.ibetitK/T^vel&dwrui &c. Cox. in //owr) addito ubique/n/o. 
Aoriftus. fwajarasifores) fora: fvrams, fordes (foreis^foraa (form.^ 
Futurum. bavereijidotbaveris f, baverif. baveremosf.bavereisf. bavertiSf, 
' ^finitivi PrapC/ervel 7Jr«m. Pnt. baverjido, 

Partidp.Pr9C fmdo, Vx[tidp.?T9t.bavendofido, Sopinani.T&j^. 



9. Tabella III Conjugationum. 



Ego. Tu. Ille. Nof. 



Indic. PrsC i. 
2. 

3- 

Imperf. i. 

a. 

3- 

^ Prst.fiiDpl.i* 

a. 

Trdtto coinpof. 
FluiquainQp» 



a$ a: amos 

es i: mos 

es i: mos 

ava avas ^ ava: avambs 

ia ias ia: iamos 

fol ias ia: iatrm 

ef a/le ou; dmos 

i ejie h: hnos 

t ifte io: knos 

bey bas ha^ bavmos 
addita ubique Supino , i. ado. 

bofji^ bavias bavia: baviamos 
addicoubique SupinOj i. ado. 



Vos. IIIL 
ais ai6. 



m 

ts 

aveis 

ids 

ieis 

qftes 

eftes 

iftes 



Cffl» 

em» 

avtfi. 

iaS. 

iaS. 

drOL 

hdk 

iraS. 



baveis baS 
2. ido. 3. ida. 
bafuiiys baviaS 
a« ido. 3. ido. 






Futo* 



IjuPudut, 



»77 





Ep. 


To. Hle. 


Nof. Vofc lili. 


Faturam. i. 


arti 


dr^ or^; 


ayttnoi ants ardS. 


^^ 


. er«i 


triis eri: 


irems ereis erdS. 


^ 


ruH 


iris tri: 


vrmM ireis vtdi. 


[mpentivus. 




I. «: , 


ttnas ats 






2. e: 


amos ei. 


-' 




3. e: 


amos u 


QonjunaPrsf. 


1, e 


es t: 


emos iis m^ 




2. a 


as a: 


ams ais aS. 




3-« 


as a: , 


amos ais aS. 


Imperf. I. 


I. # 


offes ajfe: 


a[femos ajfeis affim. 




a. eje 


^es ejfe: 


ijfemos eneis ejfem. . 
iffmos sjjeis ijjem. 




^.ijfe 


m W' 


Imperf. II. 


I. aria 


arias tria: 


ariamos ariois arialS. 




2. ma 


erias eria: 


eriamos erieis eriaS. 


* 


3.**! 


irias iria:' 


iriamos irieis iriaS. 


VtVXKt, 


btja 


bdas baa 


bt^amos bmds bajdS . 




addtto ubfque Sapino , i. edoi 2,ido, ^.id». 


Fliuquamp. 


boia» 


iffe vel baveria &c. (ut in Verbo Haner^ 
uto ubique Supino , i. ado. %.ido, 3. ido» 




ad< 


Aoriftuf. 


I. kra 


iras dra: 


aramos ardes draS. 






(ares) 


(aremos^ (areis^ (arm.) 




s. ^tf 


kras hra: 


eramos erdes iraS. 






(eres) 


(eremos) (ereis^ (erm.^ 




3, \ra 


tas hra: 


irmos irdes iraS. 






(ires:> 


Qremos) (ireis^ (trem.) 



Fntur* 



lofinic« PrsP. 



baverei baverds haioerh: bavermos bavereis beverdS 
addito ubique Supino, i. ado. 2. ido. j. uth 

1. arvelarm. Proit. baver cumSupino i.ado. 

2. ervelerm. %.ido. 

3. ir vel irm. ^.ida. 
Faurticip. Pnf. I. afido.?zTt.VTmt.baveodo i.ado. Supin. i. ado. 

2. ertdo. 2.ido. 2. ido. 

3. indo. 3. ido. 3. ido. 



^ i 



ic.Pkfli. 



178 ^ ZtftUutims 

10. Pa(fi\rum fit e Supino Verbi copulato cum auxiliarl Ser^ vel ejus 
loco Eftar. fai vencidos^ vincuncur : ejlii declarado^ declaratur ^ feu decla- 
ratum eft. 

ii^ Siqua Verba occurrant, quibus in conjugandtf^Verbum Ser 
aut Efiar loco auxiliaria Haver vei Ter ferviat^ id in explicaiido mutatio* 
nem nullam inducit. 

la. Terminationes aremos^ eremoSf iremosj paflim in armos^ ermo^ 
irmosy contraliuntur. lanformos^ jaciemust jecerimus: differmosy dicemm 
diceremus: dijlvnguirrnos y dillinxerimus. Sic etiam/orffic^x» eflemuSy fue> 
ramus , pro foramos. 

I ^. Aii, e finalia Verborum perfa^pe abfcinduntur. ^Wior, adjuve* 
rit; fujtary obfervavero ; 75»«" t faceret; extinguiry extingueret ; /or , fo- 
ret, fuero, fuerit ; pro cgudlura , notdra^ fizera^ extingwra , fora. Eodem 
modo re/u8tpro reluze y relucet , a reluzir. Quo pertinent: diz^ dicit; 
faz^ facit; quer^ vult; valy valet ; z dizer y fazer y querer^ valeri &TeduZf 
reducit; proJuz, producit; introduzy introducit; ab reduziry produziTy m- 
troduzir. 

14. Ji&ae in Verbis promifcue ufurpatum reperias. remediaes pro 
remediais^ remedium aifertis; poJ[)'aes pro poffais y poiTitis ; eftaes pro eftais j 
eftis, flacis ; reparae pro reparai^ attcndice. Quod & innominibua aii« 
quando accidit. tais pro taesy tales; a tal. 

15. Infinitivi are;n 9 erem^ irem^ cumintelligitur perfona fecunda^in 
aresy eresy ires mutantur. com daresy dando^ dantete, dancibus vobis. 

16. Verbum baver cum Infinitivo j intercedente particula i/f ^nofiro 
Fbturo refpondec. baveis de refponder y refpondcbicis» velperVerbum(2eto: 

- debccis refpondere. 

! 7. Innumera occurrunt Pronomina Verborum fini affixa , more ita- 
lico &hifpanico. derrubouo, dejecic cum ; fezlbe^ fecic illi ; daimiy date mi- 
hi ; difpondoo , difponendo id ; ex derrubou & o^ feztilbe^ dai &Lmej difperh 
do&Lo. Frequenter euphoniae gratia detrahicur aut interponitur litera ali- 
qua. oufamolay audiamus illam, ex oufamos & a; levalas^ ferre illas , ex fe- 
vsr & as; dala & dalla^ dare illam^ exdar&La ; acbaftelas , inveniftis illaSy 
ex acbaftes & a;; fabcmno , fciunt id , ex fabem & ; depois de confiderarmos f 
poftquam nos confideraverimus y ex Infinitivo confuterarem & ms mutilato; 
darvolo^ dife vobis illud ^ esidar ^ vos ^ &i 0: quemadmodum & fcorfum 
absque Verbo volo6cmlo legitar y pro vos^^ vobis id^ 6l ms$y nobis id, 

vel 



\ 



vcl cmn. Itno cocflantur etiam cum Verbo pronomen & anxiliare. daL 
ttry, dabotibi, exdar, u^ ^bey^ abrilosbao j aperient eos, e^abrir, os, 
6Lbaoi perguntarflnbeysy interrogabitis me, expirguntar^ me^ & bavtjfs in 
leys contrafto. 

]g. Pronomina empbafis caufla seminant. amimparuef mihivide« 
tor. vemeo/e a fi mefino , fuperavit fe ipmm. 

-19. Particula? , ao^aos^ hyiis^ nominibua prspofitsB , non folum 
Dativum, fcd perfxpe ettam Accufativum indicant. qmerfi a Deos/^o\\im 
DEUMdefiderare: conjidero ao filbo , confidero filium. 

20. De fspe coalefdt cum prononiinibus , & vocabulis quibusdam 
aliis. Tales funt Genitivi & Ahhtivi deUi^dsUaydeUosydeUas^zheUeyis^eUa, ea» 
eUOy ii) eUaSy e^idatiueUef daqueUeSy daqudla^ daqudlasy Aaqueli^y ille, «- 
quiUes^My aqueUa^ illa, aqueUaSf il\x;dejley d0o, deJUy di/la^ zhejle Sc 
4/70, hic vel hoc, ejla & ijlaj b»c; doutroj dautray doutros^ doutras , ab ou- 
troj alter, alius. Simili modo conflantur^/a, peUj pelosy pdds , velpeUo, 
pddj peUosj peUas^ qus efl: praepofitio noftraper cum articulo ; & praspo* 
miom, qux cum multis coalefcit^ fervata t^ntum litera n. na^^guerray in 
bello; no corafaoj in corde ; num pov , in populo , ex articulo unitatis bum. 
ws^ nas^mjle^ neU/e^nautrOf noutray nifto, n^Oj naigwnj naqueUiy ne,ioutro; 
in t>en/ iniflx)^ in eo^ inaliO) inalia, mkoc^ in aliquo, iniUot in 
hoc alterov 

De ufu Lexicorum , & Spicilegii noftri. 

21. Litera b in multis pro arbitrio vel fcribitor , vel omittifcur ^ ia 
ipfo etiam auxiliari baver} bouvera, bouveJTey vei ouversj ouvefje. Sic & pro* 
mifcua funt t & jy , z&Sj ac in quibusdam g & ; > ^.& U. jabir & fairy exi- 
re; eonctubio & concluio^ conclufit; infHtuio)fii injlitubio, inflituit||; muito Ik 
mtffto^ mvdtnmi fciCif&y, f^^^i Ji^Jify ^il>^ ^e; tratai& trattgyXMkBtzt/e^ 
acefo & acezo^ accenfus; ves & vez^ vides; puzeraS &, puferdo ^ pofiierunt.TSi* 
geitar^fiqeitary fubjicere;yi(/tf,fugiat, ^fugjsn Jinjamos , fingamus, a/&i- 
gio. ditto SiditOy diftus; tratar Sitrattarj trafi:are; e/m^o dt e/2ritt# ^fcriptas. 
Horum igitnr altero non invento , ad alterum recurrendum erit. 

22« Saepe t & e, nonnunquam & u acb, inter fe commutantur. rf- 
fita^ repetam, repetat; zrepelir: Jkvaa^ ferviant; zfervir: fintOy fentio; 
Mftntkr: adwtaamy atteodafflus; ^ adve;i'tvr :rim^ tediaMTf tbremiripi. 

Z 2 \ ' do. 



r ' ' ' ■■ " ' 

jlSo hfiitutimt 

io^ peto; ^pidir. duma^ donniaro, dormiit;^ zdmnir: fogty fug?t? iyi«- 
gjtr: leu pro /w, Icgit; a fcr: v^w - os pro t;f/?w - 05 , veftivit. Quapropter> 
fl horuffl alterutrum inLexico non occurrat, alterum quserendum erit. 

23« Sspe cin qu&fygin gu mutatur; intel^dum & viciflim g<< in g. 
fijuef maneam»maneat; ^ficar: reconbefcujj agnofcant; zrectnibecer: cre^aoM 
crefcant ; a crecer feu crefcer: prigueij concionatus fum ; a prigar : negtie , ne* 
get; J^negar: figm ^ fequantur; zfegidr: di(lingQ , diitinguo ; a di/linguir. 

%4» Alicubi, pra^ertim in carmine » $ vel t fupprimitur. txpritnai; 
tm^ expertuseft; dbexperimenuir: 'ejpiito, fpiritus ; pro e/piiito^percajpet- 
eat, perdat; ^perecer.^ 

25. Si Compofitum non invenias , qucreSimplex : quod ut expedb 
tius cognofci poflit , Catalogum Particularum , a quibus inchoantur Luil 
tanotum Compoflta » Spidlegio meo fubjungam. 

%i. Parcere labori, & HneLexici ope intelligere vocabula bene mul- 
Gl poteris» fi memineris , Lufitanos folere quasdam latinorum literas omit- 
tere, maxime n &/, quorum pofterius etiam in r mutare gaudent. gxao^ 
gradus: meyo^ medium: raizes^ radices: vaidade^ vanitas: Im^ luna^veo, 
Veium: ceo, caclum: cofy color: dor^ dolor: vmtade^ voluntas. d^brar^ 
duplicaret prazerj voluptas: cumpriry complcre: Tttprfr, fupplere: nobfe^ 
Dobilis: obr^af^ qbligare. Jam, Ledor Benevole , omiflo Spidlegio & 
Pareicularum Catalogo , ad iplam Exerdtationem transgredere. 

SPIC ILEGI U M 

eorum , 

quai in Lexicis repcriri non fblent , addids etiam ob 

majorem difcentium commoditatem particulis udtatifnmis, &omiins 

vicilfim anomaliis raro admodum occurrentibus. 

A. Aat articulas dativi feiniiiini,niime. 

J. I. ■rticulu» (§ I.) 2. ea, i|Ia. Eo- ro ihigulari, pro 4. 
dem modo h i. articulus dativi. 2. <^<v, arciculus dativi feminlDi, no* 
ei, illi, fif. meropluraliyproif* 

JUndxOf 



iMf&ankdf. 

jfbaixo^ fbb. 

JBferto^ Sup. ab ahrir^ aperirc. 
jicnfOf forte, fortaflc. 
jfctrcaj circa; quod attinetad • ..« 
jlcejo , Sup. ab acender^ accendere. 
^ctma, fupra^ 
y^cold^ illic, ibi. 
jidimde^ nhj. 
Morifo^ Alphonfus, 
Xjgora^ nunc. 
Jk^ htc, hocloco. 
y^nJ/ii etiam^ imo, etiam nunc 
' ainda qia , etiamfi* 
Aent^ ultra. 
^if^m , tandem. 
jfUf illic. 
jlmanbam , crai • 
jintao^ Antoniua. 
jintehontem^ nudiua tertiua. 
jinUmaS^ prius. 
.i^;, ante; imo, potius. 
^o. i.articulus (§ i.) 2.ei» iUi, 

g-ffl- 
^i^lmie, ubi; quo. 
jios. I. articulus C§ ^O ^* ii«jilli«> 

g-m. 
j^enas^ yix. 
.^/^, ^^9 po(L 



fis, fatis. 
5 fl/m, ficjta^etfam. 
jAtf ufque. atigora^ adbuc, hucuC- 
que. tzt^/by eoufque. ole^*) huc* 
tifque» 
Atravtz , trangvcrfe. 
-^trfl» , poft , retro. 
Jlvante^ ulterius, porro. 
^, ahl vsi 

B. 

Balde. de halde , fruftra*- 
Belemy Bethlehem. 
Um^ bene« 

C. 



C pro cm^ poetice. c^tm, mit etttettt » 

(T^ttma, mtt einer; 
Q,hic,huc. 
Cayay cayas^ caya , &c. cadaffl y cadMf 

cadat , &c. a cabir feu cair. 
Caybay bas^ba^ &c. locumhabeam ^ 

as,at,&c. a r/3^er* 
CeJo, cito,brcvi. 

Cercay circa; quod attinet ad ; . • • 
Cb pro com. (o^, Coas^ pro row tf , co« 

as. 



^^. nie, illum. ^, UH,6.«. -m; ^^-/'«o , fecum ; cm^JU, 

^ijjieaoftfro,ine«lter. o»,/«/9, Sup. t <wi/««»', confun- 

^^, dtrr. - ^^^g' 

^^, hlc. hocloco ; huc Om/«» ,*fecuin; coitftg», tecurr. 

Js. 1. articulus CS».) ^^J». Jlf » corrumpere. 
«a«,illai. A». i.trticulus. CJi.; «^ ^^ 



i8» X. hftUaiims 

Coube , cmWai^ locum babuit , \o* DepoeSj depois^ deinde , pofl. iUpids 

cum habuerunt. a caber. couhera , quBf poftquam. 

cmhejje , &c. fufficeret , locum bt« Deprejfa , celeriter. 

beret, &c.ab eodem. , Dera, ras^ ra, &c. Aoriftus z dar ^ 

Crea ^as^a^ &c. credam > as , at , &c» dare. . 

a crer. Defde , inde a. cui nonnunquam ar- 

Crede , credite. credis » creditis. ab ticulus affigitur y & ultimam ejus 

eodem. literaukabforbet: <i^^,pro i^'a# 

Creo^ credo; credidit a crer. item Deforte ^ adeo^ fic. 

creo^ a crear feu criVjr. Defpois^ deinde , poft. ^l^i^ ^^ 

,CreyOy credo. rreya, of ,tf,&c. cre* poftquam. 

dam, as, at, &c. a crer. Defque j ftatim ut, ubi primum. 

Cuberto , Sup. a cobrir five cubrir , tc • DejTe yjfes^jfe^ &c. darem > res , rct, 

gere. &c. a dar. " 

Cuja.cujas; cujo^ agos; cujus^ quo- i)e^2<2ro,alteriusillius',abalteroillo. 

rum , quarum. D^e^ difles^ dedifti, dediftis. udar^ 

Qm pro com bum^ mit <in(m^ ^Sedie/?e, iftius, ab ifto. 

DetriiSj retro. 

P* JDeu, dedit. a £{ar. 

Devagarj perotium,lente,renfim. 

Ik. T. articulus. 3«ejus>abei. ii^ Dianu^ coram, ahte. pordianU^ in 

dat ; da. a dar^ pofterum. 

J)M , inde. Diga , dsy a, &c. dicam , as^ at , &c« 

Dalem^ ultra. a dizer. digai^ dicite. ab eodem. 

Dalli , inde. Digo , dico. a dizer. 

Dantes ^ antea. Dilohay dicetid. et dir ftxi dizer ^ Oy 

Daquem , citra- & i^^i, immifib i euphonico. 

Daquiy binc. Diogo^ Jacobus. 

D/if. 1. arttculus. (§ i.) 2. earom > Direiyris^rij &c. dicam^ es^et^&c. 

abeis. i^f das. a(^. a i<i;ser. 

Debaixo , fub. D^u^ ^^ > ^ > &c.^ dicerem ^ es , et. &c. 

Debalde , fruftra. ab eodem. 

ielReyy Regis , ab Rege. articulus Dfnnfte>^, dicetis mihi. dirvosbao, 

hifpanicus , pro lufitantco do. dicent vobis. ex dir feu ^izer, pra« 

Dewiai^, reliquura, cetera. nomine, & auxiliari. (§17.^ 

Dirros^ dedimus. a diir. demos f dc- DiJJe ^ diffefte j dijfe: dijfemos ^ diJfefteSf 

mus;ab eodem. dijjerao; dixi, dixifti, dixit: dixi* 

DentrOf intus; intro. mus, ticzdizer. 
Dc» 9 dedic ai^or. ^ Dijeray ras,rMy^&e. AoTiRus «b 

€Qdem. * Dif- 



j7Jf,J7e, &c.dJcercfn>e8>et, Effaj idt. 

beodem* -§?«> ifte. , 

Sup.zdiftin^uir ^d\{imguere. Efli^, fi^t^ etk. efti^y ttzSfts. Sed 

to , Sup. a d:zer, dicere. e77a., ifla, iftam ; efias, ifta^ , iftas. ^ 

/?e, xe, &c.dixi,ifti,it, &c. 2?/?c» ifte. 

dem. Ay?e;a,jfflf,;tff &c. ftem,fte», fletp 

cic. ab eodem. &c. (iia . Tis , fit , &c. ab |/7ar« 

rticulus. ($ I.) a.ejm^abeo. EftevaSy Stephanus. 

dona. zdm. £/?eve, ftetit, fuit. ab?/?tfr. 

unde; ubi. Eflive^ eftivefte^ fteti ^ ftetifti ; fuf , 

articulus. G i.) a. eorum, fuifti. eflivems^ eflivenes ^ eJlivercS^ 

\. ftetimus,iftis,erunt; fuimus,ful- 

). a dar. ftis , fuerunt. ab eftar. 

', a, &c. dolebam.i bas,bat, ^tt;er<i,era;>era, &c. Aoriftus ab 

daer. eodem. 

tia perfona fingularis in Prs- Eflivejfe , ^es^ ejfe^ &c. ftaremi eflTemf 

Indicarivi, Conrpofitorum es,et, &c. ab eodtm. 

mtium in (fusir. reduz^ redu- Eflo^ ifte. 

itroduz , introducit ; a redu^ Eflou^ fto, fum. ab eftar^ 

troduzir. EflouSro^ ille alter. ^ 

Eu, ego. 

^* Exaquiyecce. 

Eylo aquiy ecce ^ en ille praefeni. 

eis-aqui^ ecce^ Eys, ecce. 

f , ;a , &c. eligara , as, at, &c - 

er,eligere. ^* 

>up. ab eodem» \ 

e,is. Fafa^as^a^&chdm^ Uiat>&c» 

Rex. more hifpanico , pro ' a faz^. 

FagOf facio. ab eodem. 

Fallo , facit eum , facit id. exfazk 0^ 

pace roea , pace noftra ; tin# interpofito / euphonico. Sed/o^ 

tU lo (^faHar) ^oquor. 

, fupra, in fuperiore parte. Fallobao^ facien^, facere debebunt» 

denique; proinde. ex/ir feu contrafto/iger, 0, & 

tunc haH^ immiflTo ti euphonico. 

inter. enire tanto , interim. Falo ^ faciteum, facit id. pro faz^o. 

Sup. ab em;o/i;er^involvere. JPoret, r^; , r^, &c. faciam|facies,fa« 

^efcrito^ejcritio, Supt ubifirc- ^ det^ (iuc^tfasur. 

fcribere^ Ftria^ 



..^84 jfkJHiuHwit 

Fdriay ias^ia.y &c. faceretn, es, et, 

&c. ab eodem. 
Fnrfeba^ fiet, fadendumeft. tnfazer 

contrafto in far^fe^ Saba. ^ 
Fazj facit. a fazit. 
iiitOf Sup. ab eodem. 
^FtUppej Philippus. 
Fdiotfehj fedc eum vel id. fekSy 

felns . &c. fec't eas , eos , &c. exfez 

& pronortiine. 
f!eZf fecit. ^fazer. 
• Fiz j fizefte . feci , fecifti : fzemos , fi- 

zeftesj pzirao , fecimus , ciftis , ce- 

runt. ab eodcm. 
' Fizeray ras ^ra^ &c. Aoriftus ab eo- 

demfazery facere 



^^% nunqiiam > no& ultnL 

%a, jacet.'a;tf2er. 

Idif ite. idef^ itis« ab jr. 

Im^o , inimicus. poetice pro inim^ 

hday etiam, adeo, adhuc» 

JodOy Joannes. 

yabely Elifabetha. 

1^0 y ijio, hiCyboc 

JtMoy prope. 

L. 

LA>ilHc;illuc. 

U j legit. le f lege. a kr. 

Leuy aSf a, &c. legam, aS|'at, &c. 

ab eodem. 
Lede y legite« lidesj legitis. ab eodeip. 



* J^# yjjes^jfey &c. ftcerem , es , et, Leo , lego. ab eodem. Eft &PrsBte- 



&& ab eodem. 
JDrfl, extra, foris ; procul. Fora, Ao- 

riftusa Ser, eflTe. (§8) 
Fi4J0j fuja. &c. fugio, fugiam,&c. a 

fugir. (§21.) 

Cr(i$ feu grom, pro£:ramie|magnus. 
H. 

jE&TVm I ib^iven2»b5. LiUbavemxtxtvl' 
deris. Li ye bavenbaoy ipG vide- 
rint. 

//fly. eft, adeft. gallice, fl^y ayilyena. 

JF/S hic, hocloco. 

Hojey hodie. 

Homemy heri. 

9^ia , jam. 
f^go, Jacobus. 
I^jtnae^jacobus. 



!• 



ritum prdinarium» I^'t. 
Leyaj asy a, &c. legam^as, at,&c. 

ater. 
Leyo y lego. ab eodem. 
Lbay ipfi eam, ipfis eam. Ibas, ipfi 

eas,ipfiseas. ^ 

Z.j?f, ei, eum,eam; iis,eos. 
Lhesj iis, eos, eas. 
Lboj ipfi eum , ipOs eum ^ ipfi vel 

ipfis jd. Ihosj ipG eos , ipGs eos« 
I^go> ftatim; ergo. 
Ltdsy Ludovicus, Aloyfius. 

M. 

Ma , mibi eam. 

Mafatnede , Mafoma , Maliometes , 

Turcarum conditor ; re£lius Mu- 

hammed. 
Maisj raagis, plus.o maiSy reliquuiQ, 

cetera. por mais que , quaniQmvis. 
Mdy male. 



Jimhat a manhaS^ crh. 

Mdsj ftd. masymM eas. mds^mdlX:, 

mal9s. 
Mayor^ major. 
Me « mihi , me. 
Metbery melior; meliui. 
MMQ}'y minor. 

Menos^ minus. ao mends y faltexD. 
Mij ego,mihi, me. 
J\/f w, melior. 

Miu , ego , mihi , m'e. . , 

Moy mihi eum^ aishi id. 
i-fVj major. .J 

Jeftfito, Sup. ainorreri «sori. 
Jl/oi, mihi eos. 
Jl/m*. admodum. 



Os. i-articillus. (S'»*)**"» ^w. 

Ouy vel. 

Oiiffl, f«, ^/2, &c.audiam,as,at, 

&c. ab oiivi^\ . 
Oi/fo , audio. ab eodem*. 



- P. 

Para^ pro, propter, Eft &para zpa^ 

rary fiitere: fiftit, fifte. 
Paraquej ut. 
Pep , fl; , tf ; &c. petam , as , at, &c. 

tpeiK Sic &/>fp, peto ; pecem^ 

pctunt ; ab eodem. 
Pedro , Petrus. 
Pwr, pejor;peius. 
Perante^ coram.< 



i^hUo , mulcum. m muVo , ^e . t . . .? ^^^amt 
^.M ^Lfr. aZa . . :? Perca.asr a,&c. perdam, pefeam,. 



quid mirum , quod 

; . •■•: ■ n: ■'■ 

^^•taobiseam»' < 
Nada y nihil. 

Nado y natus. poetice pro naculo. 
Num feu Tkio , nonl 
Nemf neque. 

iS&. T..iiobis:cum^^, nobi^id/ 2.ini 
mttnu 



«s, at^'&c. iperker &perder.($2^.) 
Perio , Verfiw , prope. • 

Peyor^ pejor; pejus. 
PhdeCeupddej potuit. ^We, poteft. 

• hpoder. ^ - 
/Vfffi , ponit , ppnuut \, pone fea po^ 

• • nf tb. 'a p6r^ ponei^. 

PoiSf ponis. abeodem.' : '" 

PoeSf qqoniam; igituf. 
PoiSy quia; itaque. 




Nofco. com mfco , nobifcum. 
Nuncop nunquam. 

a I. articulus. (§ i.) a.^isi eum, 

Ofr, o! heut . ij ^jj- ^ ^ 
Ofide ^ ubi i quo. pdra imii' ,, ^acJ. ; 



/>o//o , loco^or , •j^h). /o/fc'^TC^, 
ro, pro-utilitatfei - ''"» -^;; '; • ^ 
Pomor , poniraus.- a^/Jtfr flHi^»«r. "- * 
P(777//e , ponite. pondts^ pgiiidr.- * alL 



' Qct. ab feodem^ * 



Aa 



POTi)0 ^ 



r85 



^»y*iww^wi^j 



Pof, per, pro, propter. *v*- - , ^* 

Pani , rij, ri, &c. ponun , es , et, W««-W'w» qualescunqne. a ftdf» , 




&ie.zponer(eupdr. 
Pirimp fed^ tameiu 
Poria^ taf,ui»&c.poiiereBi| e.^et, 

&c. a pdr^ 
An[iff,quare;quifl« 
PoJja.Jfas^ nk^ &C pofliai » ia ^ it , 

&c. a finiir. 
Piffo^ poffum. ab eodera. 
Pofto , Sup. hMr {eup9iiarf pODerAi 
Pofto fue 9 etfi. 
Pouco^ paruro. 
Poz j pofuit* p09ijle^ teJUs » «ri?, po« 

fuifti, poruiftls, poruerunt. upir. 
Poz.apozy poft. 

Pozera &c. Aoriftus a ptr feu ^omr. 
Pos#9 Jfis^Jfey &Ce ponerem» eit 

et,&c. abeodem. 
Praz^ placet. a prazerm 
PreJOj Sup. OLpreniery caperef pr»- 

hendere. 
Prtjfoy Sup. a deGneatibui in primbr. 

ut exprejfof impriffb. 
PrimeirOf primum. 
Pude^pudefle, potui,potuiftl. piidim Remedeyotic. remedium affero, &c« 

raS, potuerunt. a^Mkr. uremedear. 

Pudera 6lc. Aovi&m Bb eodm. Refobao^S\xp.Mrefolver, (btuere. 



q'ialiscunque. 
lamanbo^ quantus. 
uando menosf minimumi faltem. 
^uai^ quam. 

9 quj;quod, ut; qoia, quan« 
[4ora , r^ , ra^ &c velio , ia» ic^ &C, 
a querer. 
f qui^ qub. 
9 vulc. a ffimri 
a^ fortaife» 

, voluit. pro fHfe-«f Inferto 
/ euphonico» & omiflb & fic quiU 
k & {uitoy voluit eom vel id. 

Qyiji0ifjf^jff^% &c.vellcm^cf,ett 

&C. zquerer. 
QuiZj juizefte^quizj fulzejles ^ faxa^ 

rai^ volui , ifti ^ it , &c ab eodem; 
Qjfsura^ ras^ ra^ &c Aoriftui ab 

codenk 

R. 
Rti^ &e. vereor &c. • neur. 



Jetjfti3t &C. poflbm, ei , et, Rnerm^ &crevereor &c. a revoh 

&C. ab eodeqi. cear. 

Pimba, «, i, &c. ponebam, as , at , m, ridet a nV. 

&c. ponaoi, as, at, &c a pdr feu itM, or, a, &c. rideam, u , at, &e. 

_p«io;. . abeodem. 

Pto, pim^e* eftes» ercSy poful, uifti, jRt«te,ridete. ridet, ridetis.ab(eodeni. 

utftis, uerunt. .ab eoden. /Um, rident. ab eodeoi. 

Puztra &c. Aotiflus ab eodem. /{^, rideo. ab eodem. 

Ae^e,ir«)^,&cponereffl,es,et, /iomf,pravi,pravs. truimCtaroim. 

&c»abeodeo. £«(», rupcus. a roM^. 

I Sttr 



«. 






derc 



tifabeK 
SantiagOf S. Jacobus. 
5^0, Jaya &C. exeO| exeam &Ce a 

yfcy vtlfabir^ 
ScriptOfSup.Compo^totnmMhefcro^ Tamanboj tantus. 

ver. prefcripto , pra&fcriptus. trm- ^mtoit, etiam* 

ytrj^o, tranfcrlptus. 
Se. r. fibt, fe. 2.imperfonalet man# 

fi ufa^ ufurpatur. fe Ibe dijfe^ diAum 

ei ett.notefef obfervetur.c<itfe/S»Xa- 

ceatur. ?• li. 4« f^/^i quodfi. 5.72 

9ver9 forte» circiter. 
Sem^ fme. 
5efiao» nifi; fed; fmminns. Servit 

item pro imperfonali man/ & mu 



T. 



72011 feuto?, tam. 



Te.tibi, te. 

Titto, telo ^ habere iliumvel illud.ex 
fer mutilato , & ,- interpofito l aut 
U euphonico. e. g. tillo akangado y 
id obtinuilFe. 7i{0M;if ^ haberetis» 
Imbituri erat^ 

Teifi) habeCy habent. a ter. 

TcndOf lab&U. tendet p habetis. ab 
eodem. 



fenaSpidi dimdary non poteft du- Tenbdf fibaSf ribi^ &c. habeam^as^at, 



bitarf. 
5fy,fcio. %faber. 
SU 1. libi, fe. 2.ita. 
SXga^as.a, &c.fequar, ariSf atur» 

&c.i/?gidr. (§13.) 
Sm. i.ubi, fe. a.ita. 



&C. ab eodem. 
TenAo, habeo. abeodem. 
Tens , habes. ab eodem. 
7ertfef5habeatis»habiieritis.«beodem. 
Teve» habuit. «b codem. 
7f» tib]»te. 



Sima.ajmaydefiwa^ fupra^ forfum» TtdOy Bvfp.eLter. &i<kfo»habuit:jimi 



Sb , folum ; (blus. Jisy foii. 

Sobref fiiper. Jbbr^o^ fuper hoe, 

5i>fts, Sup. a jUuer ^ folvere. 

Simentef folum. 

SMf. de>te, iuut. 

5^, bejie^ be^ &cfcivi,vifti, vit^ 

&C. zfaber. 
&iiierfl,w,ra,&c.Aoriftus abeo- 

deffl. 
SimbepyJisyJle^ &C. fdreffl , es , et, 

&c ab eodem. 
S/rito,fpifitus« poeticttffl^ pro^ 

rjto. 



liifo, habuerat: mcr riio, babuifle. 
TniiMi , asj a^ &c. habebaffl , as, at, 

&c a ter. 
Trve , tivtfie , habui » hlbuifti : tnemoSf 

eftesj treH^ habnlfflus, iftis, erunt 

ab eodem. 
Tivera^ras^ ra^&cAoriftus ab eo- 

dem. 
Jivejfeyjfesjjfey &c habereffl^cs^et, 

&c abeodem. 
7o , tibi hunc , tibi hoc tor, tlbi 

hos. 
Todema^ nMoffliiins^taDeii. 
Aa A Todo^ 



m 



Jh/litidimis 



Tzio^ totus, omnis. Po!l fe habet ar- 
ticalam.definitutn: toia aCjrteyto- 

ta Regia: todas as gerues , omnei po- 

puli. 
Trj^a y as^a, &c. feram , ducam^ as, 

ac, C5cc. ztraztr. 
Tra^o^ fcro, duco. ab eodera. 
Traja , jas , ja , &c. ducam , feram , a5, 

at, &c. ab coJem. 
Trani^ riisy rh^ &c. fcram, trahara, 

e^, et, &c.abeodem. 
TrariiyhSyiay &c. ferrem, ducerem, 

es , et, &c. ab eodem. 
7?77is. r.retra. 2« docit^fert. a tra- 

zsr» 

Troiixey X2fley xe^ && tuli^ duxliifti, 

it, &c. a traztr. 
Trouxeray ras, ra^ &c. AoriJdus ab 

^dem. 
Trouxeifey[fes,Jfey &c. fcrrcm> duce- 

rem , &c. ab eodem. 

TUy tu. 

V. 

Vd y eam, eat. ab ofular. 

VaJesy eatis. ab eodem. 

Fai yit; 1. ab eodem. 

Fflly valet. avaler.. 

Falbay Ihasy Ibay &c. valetm ,juvem, 

&c. ab eodcm. 
Fam. I. eunt; eant. ab andar. 2. va« 

nu5. 
Vamos, eamu5. ab andar. 
VanSf vani, varire. a vao. 
Vao. I. cunt; eant. ab amlar. z, va« 

nu^.* 
To;, i$i vhsy eas. ab ^or. 



r^', videt. vf , Vide. aver. 
rdJ^,^videte. vediSf videtis. ab co- 

dem. 
J':j2 yasy ay&c. videam, u, at , &c. 

ab eoJem. 
Vcjoy video. ab codem. 
Vm. i.venit, veniunt ; venito. a 

vir. .a> eant, ab andar. 3. vident. a 

ver. " 

VetAa.y,(»3 ^9 &c. veniam , at , at, &c 

atnV. 
Veiibo j venio* ab eodem. 
Vensf venis. ab eodem. 
Veyjy venit. prtBtcritum ab eodemt 
Viy vidi. a ver. at vir non facit vi « 

fed fim. 
J^ema;, venimus. praeteritum a vir. 
Viera , flf, ? > &c* Aoriftus ab eodem. 

item zver. 
Vieraoy venerunt. zvir. 
^'«# ^/w y F^ y ^- venirem", ei , et, 

&c. ab eodem. & a ver. 
Viefle y vieftes-^ venifti , venifti». tvir. 
Vim y ego veni. ab eodem. 
Vimos. I. vidimus. t wr.x.venimu$. 

prxTens a lir. 
Vindey venite: vindesy veniti5. a vit. 
Vindo , Particip. Prafentis fimul & 
Prttteriti p vir. undc in gcncre fem. 

viivhy qua-venir. 
f7K6fl,flx,.i,&c. veuiebam,bas,bat, 

&c. ab eodcrc. 
ViOy vidit. ttvT. 
Virayasy n^ &c. Aoriftiis a ver, vf- 

dere. virao. i. ab eodem Aonllo. 

2. viderunt. 
f^JJeyffesyffey &c. viderem, es , et, 

&c. t ver. 



Lufuwvcct. l^y 

VillSj vifltSy vidiflj , vidiflis :ib eo- Vofco, comvo/cOy vobifcum* 

dem. lcuy co. ab andar^ irct 

Vosj vobis eos, Sed vrf;, vobis , vos^ 

CATALOGUS PARTICULARUM, 

cjux Verbis^oinpofitis praefiguntur^ 



^ - guCiTilir 5 expcclnre* 

^ft - ylJv-T , abfolyere. 

^Z"- ier, abftincre. 

jic-clamcir^ acclamare. 

j^i-orar^ adorare. 

j^f-firmfiTy affirmare. 

jl^ - grav ir , aggra varc. 

^m - parar , protegere. 

^nte^pory anteponere. 

^j> - /)rovflr , approbare. 

jiprt^fentary reprsefentare. 

jir- rifcar , periculo exponere. 

jfrrt ' negar j abnegare. 

j4f'Jentarfey federc, affiderc. 

jiii-fentarfty difcedere. 

Bem^dizery bcnedicere. 

Ben ' dizer , bcne precari. 

Q?- metery patrare. 

C6m - bater, pugnare, oppugnare^ 

Con 'fentir , confentirc. 

Contra ' pezar y in altera lanceappea* 

dcre. 
Cor . romper , corrumpcre. 
D - eFcrever , dcicribere. 
i^e - modrar , dcmonftrarc. 
Der-rogar^ dcrogarc. 
Def-cohriry detegerc. 
Defa - pfirecer , evanefcere. 
J3«Ag - gravary oner« libcrarc« 
Difap ' parecer y evanefcere. 



D^Xom - jT.or, disjJcfre, perturbare. 
D-f^nn-fiar y drffid».Te, defperarCi 
Dofem . p v\ir , r e ! i n quere. 
Deftn ' cerrur y recludcre. 
De/im -pcflir , expedire. 
Dif-fenrj difcrepare. 
Dif'fimiihrj difiimulare. 
Em-preg^y impendere, infumere, 
En ' caminhar , introducere , viam 

aperire. 
EMer-pory interponere. 
Entre - ttry colloqui. 
Eiitref' tecer y interpolare, interte- 

xerc. 
Ef-colher y eligere. 
EX' cethr^ excedcre. 
Im-portaTy interefle. 
In- tentary defignare, intenderc* 
Inter-viry intcrvenirr. 
Mal-tratary mle tradlare. 
Min^tery fijftentare. 
O^poTy opponere. 
Oc-correry occurrere* 
0/)' pory opponere. 
rer-fi^uiry infcftnrf. 
Pr ' efcrever , pr.vfcribere# 
Pre-def}inary praBdeftinare. 
Prefu - por , pro certo prasmitterc«t 
Pro - pagar y propagare. 



Aa 3 



Prof 



t90 

Prof-fegidr, profcqul. 

R . eftof 9 fuperefle. 

Ri . ambecery recognolcere. 

Recon-viry objeftare, urgere* 

Red^argidr, redarguere. 

Repre^fentar^ repra;fentare. 

Rrf^guardar y tueri.* 

Refuf- dtar , refurgerei ezcitare. 

Retro - ceder , retro cedere. 

Satif-fazer , fatiafacer^. 

Se-parasrf feparare. 

So^meter^ fubjicere. 

Sob^ornary fubomare. 

Sobre - veftir^ fupervcfUrew 

Soc • correry fuccurrere. 



^UutieMS 

Sor ^fify fubridere. 

&/-rer/fuftinere. 

5^0 -pcf^ infra poner^. 

Su^ ceder^ accidere, fuccedere# 

Sub « amar^ fubornare. 

Suc - ceder , fuccedere, evenire. 

Sup-poTy ponere, ut certum fu> 

mere. 
St^^dbundarj plusquam abundare. 
Svr^prendery improvifo fuperve* 

nire. 
Suf^pendery fufpendere. 
Trwf^fortnary transformare. 
Traf'pq[far , trajiceret 
Tref-vmaary delirare. 



EXE RCIT AT I O, 

ipfo fadto demonftranss poile ex paucidimis his» qux 

prflBmifi^obviam quamquelibri lufitanici partem » opeLexid^ 

re^ explicari. 

Ex Antonio Vieira , Operum P. IT , Orat. de D. Antonio Patavino, 
ubi pifccs maris vicini fic alloquitur. 

1 a 3 4 5 < 7 B 9 >• II >^ II 

Jlprimrira coufa , que me defedificaj peyxes^ de v6sj bequevds comeis Ums 

]4 15 i5 1? 18 19 do si aft 33 34 as ^ 

ms outros. Grande tfcandalo be efte : mas a eircunftancia 9 faz ainda nuyor. 

»7 afi a9 30 31 sa 33 34 35 3^ V 38 39 4^ 4» 

ifaS Ji v6s tmeis buns aos outros j fenao fue os grandes comem os pequenos. Se 

4a 43 44 45 4^ 47 48 49 W 51 5» 55 54 

fera pe^o emrmo^ era menos maU Se os pequenos comiraS os grandes^baftdra 

55 S^ 57 58 59 «o 6i 6a 63 64 «5 66 

tim granie para nii^tos pequenos: nsas como os grandes comem os pequemSy 

67 «8 69 70 71 7» 73 74 75 7« 

balic6 mi pequenos > nm mily para bum fi grande. 

Brev^ 



Breintatis ergo 1>. firaificabit DiElmmitmj Sp. mcum SpUUigfm^ § r^ 
S ^> § ) > &C. Dumenim Inmtutioniiin, quas propofui. 

• 

z^ A ardcnlui femininuf '(§ i) in Nomirativo fingulari. IHneiro D.prU 
nus. in a ($ 4) ob genus femininum fequentia Subftantivi. aJX)* 
res. Prima rts. ^ 

1) Sp» qui, que. 4) Sp.mih}« me. 5) D. itfidificar^ difplicere^ ofTeii* 
dere. a (§9) Przfens Indicativi. qimtnibidifpiicu. 6) D. p^xe^ pU 
fcis. additum s (§ 3) nota numeri pluralis. ^ces. 7) articulus indefi' 
nitua. (§ 2.) 8) Sp. vobisi vos. 

pj) auxiliare ($ 8) ey?« 10) Sp. quod. n) Sp. vos. 11) D. emner^ co- 
medo» devoro: quod fepius deinceps redibit /x (§ 9) tcrminaCio 
perfonse fecunds plur. in Pra^fenti Indicativi. cmedais 1 dewretis. i^J^ 
D. bm^ unus: cujus m (§ 3) In plurali mutatnr in ns. 14J articu« 
lu* (§ i) dativi pluralis. Seaaos perfspe Accufativum amat ($ 19) 
idque hic contigit. 15) D.marOf 9}iu$.s (§)) num.plur.^i. Col- 
lige fententiam : Resprim ^ mue mein vMs offendH » e pifcesj ea eft^ 
^od veftrum aHi oUm devormt y leu fuod vos ipfialios aUi devoratis. 

16 & 17) DD. Magra ofienfL 18) auxiliare (§ 8) e/?. 19) Sp. ifte. ao) 
Sp. misy fed. Obferva, in accentibus Luutanos minimeanxios efle» 
quippe quos libere omittont vel miilint» ai) articulus (§ i) Nomi- 
nativi feminini. M)D.circumftantia, adjui^um. 23 fq.) Sp.idfade.. 
as) Sp. etiam. 26) Sp. major. Magna hw cffevffa^ fed ab adiuttSU 
fit eUam nugor. 

%j • 29) Sp. non tantum vos. 30-^3) comeditis alii alios. ut r. 13. 15. 
)4 fq.) Sp. fed ut. 36) articulus (§ i) pluralis. 37) D.magni. 3g> 
m (S 9) ultima perfona Prsefentis. comedunt* }y) articultts. 40) 
D. pwvos. 

41) Sp. fi. 42) Aoriftus (5 %)foret. 43) ex noftro per & articulof^ao) 
per. 44) D. contrarium. 45) auxiliare (§8) sretf. 4C) Sp. minus*' 
47)D. malun. Nontantmvos devoratisaliiaUos ^feditautnwgnidev^ 
rent parvos. Si e contraria accideret^ minus mabm ejfet. . « 

48 - 50) DD. fiparvi^ sO Aoriftus^f 9) emnederertt. 52)articull (§ i) 

accufativus. 5*3) D.magnos. 54) D. Adj/far^ fufficere. Aoriftu8(§9) 

Ji^pcaret. 55 * 59) DD. unua magnus pro multis parvis. 60 & 61) Sp. 

fed 



lya • hfiiiuticm 

fed ficut. 62) articulus. 6^-66) DD. mapnl comcdunt parvM. 67^ 
Sp. non. 68) ao (§ 9) Praef Indicativi. 7"^^''^«^- 65; • 7^) DD. cen- 
tum parvi, nequetrille. 73) Sp. pro. 74) D. unus. 75-^ Sp. tan- 
tum. 7d) D. magnus. Siparvi wagnis vefcereiUur 9 muUis parvis magnus 
wvisfifjfficeret: at am magniparvos devcrant , cetUum | imo miileparvi ne imi 
quidem magno fujficiunt. 

11 78 79 80 Ri «51 83 84 85 8^ 87 88 89 po 

Pflrfl ^ue vi7flf;, cpiam feo (f abotmnavel k , jwcro que o .v^ais ms boviens. 

91 92 93 94 95 95 97 98 9? 100 loi 102 103 104 105 

Olhay\ pcyxes y la do mar para a ttrra. Na^^ nab: mo he ijfo que vos 

106 107 108 109 IIO III 112 113 114 115 116 117 lig 

iigo. V6s virais os olbos para os matos 6f pard fe^taS? Para ch\ paia cd: 

119 iQo 121 122 123 124 125 \i6 127 128 ' 129 130 

para a Cidade k q[ut baveis de olbar. Cuidais » que fo os Tapuyas fe comem 

131 13» -. 133 »34 «35 I3<^ »37 »38 I39 140 141 142 

buns aos outros ? mityto mayor ap*iige be de cuy muyto mais ft comem os 

143 144 145 i4<> 147 148 149 '50 151 15* 

hfancoSn redcs vds tcdo aquelle hoiir , vedes todo aquelle andar , vedes aquelle 

153 154 »55 :5^ »57 : »58 i^ft 160 

imorrer ds pra^as , (^ cruzar as ruas ? vedes aquellejubir (f dsfcer as calpdas? 
161 . 162 163 164 165 166 167 1(^8 1^9 170 171 i 
vedes aquelle entrar &fair fem qidetacaiiynemfocegG? Pois tudo aquiUo he andarem 

17» »73 »74 »75 »7o I77 »78 ^79 »80 

hfcaiido os bomensj cmo baCde cmery ff como fe baS de cofner. 

77 f^O Sp. ut. 79^ Sp. Feja^ as^ a^fiz. videam , as, at,'&c. fliV (5 9) fecun- 
da pcrfona pluralis. videacis. 80-83) DD. quam ficdum & aboroi- 
nandum. 84) eft. (§ 80 

If) D. qiitrer^ velle. (ff 9) Pr«f. Indic. vob. 86 & 87) Sp. ut id. 88) 
. .• videatis ut n. 79. 89) Sp.in. -90) hominibils, pluralis '(§ j) abio- 
mm. Ut videatisy o pifces , quam idfmdum ^ abmnimndim Rty vo!o , ut 
id in hminibus videatis. 

91) D. olbar^ afp^cere. ai {% 9) pluralis Imperativi, itaque otbayy afpfcite: 
nam i & ji (jj 21) promifcua funt. 92) D. pifces. 93) Sp. illic. 94) ar- 
ticulus. quem deinccps omitto/ 9j;- 97} pD..flaai:e ad.t^rram. 

j8 -jpo) Sp. non. loOeil. (iJ 8) 102 ^ loC) Sp. hoc id quo^I vobis dico. 

io7J Sn. vos. 108) D. s-crcere. ais {§ 9) Praf. Ind. verticfs. 109 . 

114; liiD. oculoa ad fylvas & folitudinem. 1 1; - 1 20) DD. Huc, huc, 

"••: - '-• ■ ' ad 



ad OTbeto. f iO ^^ C§SO '21) Sp.qui. 4oo* 113 & 124) fc^iwfc pro 

^ebetis. (§ i5) debetjs ifpicere. ... 

las) D« aaV^tfT^ cogitare^ puMre. nif ($9) cocititis, potatif. i25 . 
Iq.) Sr. quod foiuin. 128) Tapuje, btrbari ^ qui caroibiis huma» 
nis vefcebancur , & in Marioionia proviocia, ubi concionabatur Viei- 
ra, difperfi tiabitabant. 129) Sp. fe« 1^-132) devorant alii glios. ^ 
utn. 38 & i3-if'i3? fqOSp.roultomajor. i3f)D^ lanieni. 136) dl. ^ 

($*S0 '37) Sp. it. 13S) hic,huju8 lod. laniana ea> qvje hoc loco fit. ^ 
13^140 Sp. roulto magis fe. 142) comedun;. 143^ D. albi. RefjncUef 
pij» esj illinc a mari ai terram. JSim , rum Ua: rnn ejl bofy qmd vdns dico. "" ; 

Quid o:ulos vertitis ad fylvas (fjblitudiriem f Hmy buc^ ad urbem vobis rifpi^ 
ciendum ejl. Putatijhe^ folos Tapuyas ejfe ^ qumm alii alios dewerU ? muUo /^ 

iiu9'#r lamena e/l bigus loci y wuMo magisft albi inutuo devorant. 

144) Sp. videtis. i4f)Sp-vas. i46fq.)Sp.o«nisille, totus ille. Umz '• '-■ 
duo vocaWa, & Verbum vedes^ allquoties repetentur. 148) D. * ^* 

sftuare. 149-151) ut paulo ante. ifa) D. ire. 1^3-157) DD. 
conciirrere in forum» & decuifare plateas. 158- itfo)DD.aicendere 
& defcendo-e per femitas. 161 - 166) DD. intrare &; txire finequiete 
ac remifljone. Omnes bi Infinitivi per modum Subftantivorum po- 
suntur , ut in germanico : tl)r @e&n un^ £auf(n/ \\il Sluf^un^ Slb^ 

i<7' 1^9) DD. Atqui totum hoc. 170) eft. (J80 171) D. onJflr, ire. 

me^n (§9) Infinitivi Praefens. i^alq.J D. quaerere; homines (§3) ^ 

Abomem. 174) Sp. quomodo. 175) nabei^t. (§70 '70 D. come- ^ 

dere. 177* igo)&quomodo fehabeant comedere. Fidetifiuomnemhimc 
£flum? videtijne omnes bos pajfus ? videtisne bos adforum concurjus ybos per trivus 
iS bivia tranjhus ? videUfne , ut perfemitas afcendunt defcendtmtfse ? videtis , ui 
Jbie quiete , fme remijfume^ introeusU exeuntque^ Atqui bac omniajiimty u$ qiJUh 
fm/n ean$ bomines » unde comedanty &fe tnutuo devorent. 

iSi iSa i«3 184 «85 I8<^ »17- i«8 i«f 190 

JAQrreo dlgum delkSy vereis Ingo tantosfobrt miferavel 9 dejpedagalo y , ff comelo. - 

191 "9* 193 194 *95 

Cmemno os berddros y comemno os teflamenteirosy comemno oskgatariosy comemno 
^195 197 198 199 aoo aoi 

§s aaeilortu comemno os ofkiaes dos orfaSsy & os dos d^untoSy & auzentes: comea 

502 203204 1205 206 ao7 108 ' ao9 aio aii aia 

f Medicoy que cwrouy ou ajudou a morrer : comeo ofanjpradory que Ibe tirou ^ 

B b fuk' 



K '- 



'94 h/litutimt 

^ ^^i ti4 tt$ . ti(» ti7 fttft aT9tio2ti ttt tts 

far^ue: cmeo a mfma mulber ^ quedemd vonUide Ibe dd pna mortalba Imrol 
aa4 aaj tatf aay 228 129 230 231^3^133134335 %^6 237 

mais velbe daxafa: c$meo fue Ibeabre acdva ^ que Ibe Umge os finos , & ot 
«38 »39 240 241 142 243 »44 H5 »4^ 247248149 

que cantondo UvdS aenUrrar: emfim^ amda ao fobre defunto tm ctmdo a 

250 251252253 254 »55 25^ 
terra^ffjd tem comido toda a terra. 

liO D.wwrra^ ^morl. eo (§9) Prateritum Indfc. mortuiw eft. i8t) D. 
^qu»* 180 Sp.eUe^ iile. plur. elles^ &conflatO(fe (§20) dettef.iU 
lorum. 184) D.ver^ videre. ereis (%9) Futurum. videbitis. igf. 
190) DD. illico multos in miferum (irruere) ad dilacersndum eum^ 
& abfumendum. tffiiumo, ettm, abforbet r utriusque Verbi($'i7) 
pro quo / euphonicum inferitur. Si mortuus eft iUorum aliqm j videbitii 
iUico multos^ fAmiferumdtlacerentp & abfumanL 

191 & 201) em (% 9) tertia perfona plur. & e tertia fing. in Prs^fenti In^ 
dic. affixum ($ 17) eum: no^ ut (ibidem)y«femiio , immiflfu n eupho- 
nico. itaque comenmo , devorant eum ; comeo , devorat eum. ambo 
faepius repetuntur. 192 • 100) DD. bmedes, devorant eum teftamen- 
tarii, legatarii, crtditores^ prepofitipupillis, dcfunftis, & abfenti- 
bus. 202) D. medicus. 203 fq.) Sp. qui eum. 205 • 208) DD. cura- 
vit^ ^ut juvit ad moriendum. ou(^g) Prsteritum. 009) D. chirur- 
gus. aio fq.) Sp. qui ei. %ix) D. tirar^ extrahere, emittere. ou (§9) 
extraxit^ emifit. 213) D. fiu^inem. 214 fq.) DD. ipfii uxor. 216) 
Sp. qus». 217) timao (i^4)mala. 218) D. voluntas. mala voluntate: 
latino more dic, wgce^ invita. 219 fq.)Sp.ipfi dat. 221 - 223) DD. 
pro amiftu ftinebri linteum. 224 - 226) D. velho, vetuftus. maiSf cum 
praepofito articulo (§ 5) Superlati vum indicat» cafa, D. domus. lin- 
teum tota domo vetuftiuimum. 227 * 229 & 232 - 134) Sp. is qui 
ipfi. 220) D. abrir^ aperire. e (5 9) aperit. 2ji) D. foveam. 235 
iq.) DD. pulfat ss campanum. 237 iq;) illi»qui. 2}g)D. cantar^ ca- 
nere. ando (§9) canentes. 24o)Sp. eum. 241 fq.) DD.*ad fepelien- 
dum efTerunt. ao (§ 9) Prxfens. Devorant eum baredes^ devorant te/limimtam 
n/, devorm legatarii^ devorant creditoreSf devorant eum^ quipiqHlUs^ qui defunRis^ 
gtd abfemibus prafe^ifunt : dewrat medicus 9 qui curavit Jeu ad morfendum auf 
xiliatuse/l: devorat cbirtargus , qui fanguine privavit : devoratipfa uxor^ qum 
froamiaufunebriUntamdomideturrimum, (^idij^uaik invitadat: devorat^ 

qm 



fuifipukrumaperit^ pHas can^MmpidfaLffuifuemtmt^ 
dumtffmofA. 

S43) Sp. denique. 2.44) Sp. etiam nunc 24r)D. pauper. %4/S) D. defbnftui. 
tf ($ 1 9) hic Accufati vo fer vit miferum defunftum. 047) Sp.eum. Pro» 
nomen emphaticum (9 18^ Teu admajoremfententifB vim repetitum. 
^48) Sp» non. 249^) to (5 9) devoravit. 250) D. terra. 2$^) Sp. jam, 
ara) Sp. eum. 253) Sp. babet; a ur. £ft auziliare fequentis Verbi 
€mido: nam Lufitani (jj 6) utuntur fopiflime Verbo Ur pro baver. 254) 
Uo (§ 9) Supinum. devoravit^ i^at t>tmhttt^ ^fS fqO DD. omnis cer« 
ra. yerhjfumduminiferunilmcdefmSumtir^ 
verfa terra devcravitm 

«57 a58 259 a6o a6i 2^2 2^3 264 25f{ 2<J5 

Vedebumbomemdeffts^ que andaS perfeguidos de pleitos ^ ou acuzados decrimes: ff 
267 a6Q 269 270 271 272 273 274 

oWay^ (ptantos eJlaS comendo. Comeo MebrMo , comeo § Carcereiro^ cotneo 

275 ^76 %77 a78 

Efcrivaiy comeoo Soticitador^ comeo Au^ado^ comeo Enqueredor^ comeo 

279 280 281 aSa 283 »84 285 2Rtf 287 

§ Te/lemuria^ comeo Julgador^ €^ ainda naS efii fentenciadoy £f J^ efti conddo. 
^88 ^89 S90 291 292 293 294295 296 297298 ^99 

SaSpeores os bomensy fu os corvos. O trifte^ quefoy kfma\ naS comem os 
300 301 302 303 304 305306307308309 310 311 312 

eorvos fenao depois de executado £f morto: & que nda emjuizoj atnda naieftA 

3*3 3H 3»5 8»63i7 3«8 

executado, nem /entenciado , &j4 eftit comido. 

2S7) Sp. videte. 258) D. hominem. ^59) Sp*^, ifte. pluiral. effes^ cum 
quo (§ 20) /feconflatur. iftorum> ex iftis. 260) Sp. qui« 261) £>• an- 
dar^ ire. tf^<§ 9) eunt. 262- atfd) DD. la&ati litibus, aut crimi^ 
numaccufati. 267)videte. u^n.91. 268) D. quammuld* 269) Sp. 
cum. 270) D. iftar^ tffe. aS (§9) funt. 271) endo ($9) Parti- 
cipium PrsC devorantes. Videte bominem exOs^qui circumeunt jaEtdti Utibus^ 
vel criminum accufantur : ffrejpicite^ quotftnty quieumdevorant. 

a7i) Devorat eum. ntn.aoi. 27) - 280) DD. apparitor, earcerarfut ^^ 

fcriba, aftor, advocatus , qu^tor, Ceftis, jtidex. 281 fq.) D^lion- 

dum. 283 fq.) D.fentenciar ^ condemnare» ado (^$9) Supmum: cum 

- quo Verbum Eftar (j 10) ftcit VzlSYvm. eft condemnatus. 285)Sp.janu 

a86fq.) eft devoratua. Devorat eum t^paritorj devorat earcerarius^ devo- 

1 b a rat 



^ 



i^. ^ Altkmimies 

' fatfcriia ^ devorat a£tor 5 devorat adv&eatuSf devorat fiUBjhorf^ demrat tefliss 
devoratjudex: & cwnnondumfk condeimatus ^ devoratus jam ejt. 

tiS) Sunc. (§80 289)Sp. pejores. 290) hornines (§3) ab bomem. 291) 
Sp^quam. 292)D.corvi. 193) D. mifer. 294^ Sp. qui. 295^ fuit. 
Ciy 80 29O D.furca. furcar; lupple , addi&us. 297 fq«) Sp.noneum^ 
299- 304) DD. comedunt (em$9) corvi, nifi polt infliaum fupplir 
cjum & mortem. 7of (q.^ Sp^is qui. 307^ D. andar^ ire. a (^§9>iC 
^08^ Sp. in. 309) D. judicium. cujus caufla verfacur in judido. 310* 
3i8) DD^nondum fupplicio eft aflPeftus, neque damnatus , & jaoi 
. efl; devoratus« P^ores funt bomims corvis. Mfer, , quifurcm addiStsis efl^ 
fum d^ratur a corvisf nifipoft fuppUcium (f mortem : at quiin judide vr- 
laSur^ nondumfipplicioajfedus, nondwn damnatus^ jam deverakts^. 

EXERCITATIO ALTERA, 

POETICA. 

£x Ludovico Caip5es , Lufiadum L. V* 

Adamaflor Gigx, promoncorii Africaoi praefcs zq 

deuSy Lufitanis ita minatur: 

i ,^ > ♦ * * ' « 

^dil/e: Ogente oufadamaisj que quantai 

f XO II I» 13 

No mundo cametirao grandes coufas, 
14 15 16 17 18 19 ao 

Tu que por guerras cruaSf tais & tantaSf 

%i aa a3 24 35 

Epar trabalbos vias nunsa repaufasi 

Pois es v^dadas terminos quebrantas^ 
30 31 32 33 34 
£ navegar meus bmgos mares oufaSf 

85 3^ 37 38 39 4» 4» 4» 4t 

jgue eu tanto tempa baja qm guardo ff tenbe^ 

^M 45 ^ 46 47 48 4f 
Nunea arados d^tflnbe §u propri^ lenbe^ 



& %) Sp. tx dixit. $ - S) DD. o gf ns aiidn foagis quaffl quct 9) iiu 
(5:;o.) 10) D. muudo. 11) D.coTmter^ p^tt9Jt. iraS {§9) Prsetert 
tun. patraruni. 11 Iq^DD finagnasret» 14 -i6)Sp.Tu i|uft prppten 
17-20) DD. bella cruda (a cru) talia & Coc. tais pro tois (§ uj a tal. 
%i - 2f ) DD. & propter labores vanos nunquaai quieicis. JEtdixH 
Adaisaftor : gens audacior omnibus » qudcumjue in 01 be terrarum res magrm 
patrarufU ; tu qua propter kUa cruda , tatia tmque nmtta ^ (f propter vanos Ukf 
tores tmi^uam quie/cis» 

tf * 29) DD. quandoquidem vetitos liiDites perfnngis» tff (^ 9) fecondt 
perrona fing. in Prsrfenti Inrtic. 30- 54) DD. & navigi^re mea (awiCtt) 
vafta Oiaria audes. 35 TqO ^P* 4^^ ^S^- 37^40 ^^ tantum ten^puS. 
39) kabet. (§ 7.) pro c/?. tantum tempus eft , tantum temporis ela- 
pfum ell f ex quo .t. . . . 40 • 43) DD. ex quo jam cuflodio (hac ma- 
ria) & babeo feu teneo. Sp. tenuo^ zter. I>.ter^ habere, tenere ,ob- 
tincre. 44 • 49^ DD. nunquam fulcata exterBO {de cum ejiranbo coa« 
lefcit, § 10) domedicove navigio. Quandoqiddem vetitos Umites perfrin^ 
gis 9 & vafta mea navigare maria audes , qum ego jam tanto t^mpore cufiudiaff 
§bLimo 5 nunquam ulh extern$ domejlicovi navigio fukata. 

£• 51 5* 55 54 

^ Peis vens ver os fegredos efcmlidos 
55 56 S7 

Da natureza ^ do bumido demenUf 

58 59 ^o 61 

A nenktm grande hunram eoncedidos 

6% 61 64 ($ 

De nebre ou de immortal merecimento: 

66 67 €8 69 70 

Ouve os danos de my ^ que n^cebidoi 

71 7» 73 74 

Efia!l a teu fobqo atrmmento ^ 

75 76 77 78 79 «• 

Por todo largo mar^ (f pela terra ^ 

81 Sa 83 8A 85 8<J 87 - 

Qttf inda bas defojugar com dura guerrom 

» & 51) Sp. quia vem*s. 52 • 57) DD. videre arcana abdita naturie & bo^ 
midi eiementi. 5S'6i) DD.nulli magno hoipini conceflfa. ido ($9) 
Sup.a conci^. 6a-6f) D0« nobilis aut immorjiaUs meriti« QuanioqiA- 

6b j dm 






h 



t9i hflitutkim ^ - ^ 

dem vtrds expbrm (Adita ruayra ff bumidi ikmMi mma | nuOi mortalium 
cmcejja y quaniUbet magm^ & ruMis aut tmmortalis meritu 

£6) D. wviTy audire. e (§9) Imperativus. aodL 67) D. damna. 68) ex 
me. Sp. mf, quod (| 2O i^em valet tc my. 69) Sp. ijue. 70) D. priN 
jpsirata. 71) D.efiar^ ftare, efle. a? (jj j) font. 72-74) DD. tu» im. 
oiodics temeritati. 7f - 80) DD. per totum latum mare, & per(§ 20) 
terram. gi) Sp. quam. %%• 87) DD. deinceps fubjicere debebis (nam 
has de eam vim habet ^ (§'1 6) per arduum bellum. Audi ex me damna^ 
qua immiklica tua temeritati praparatafunt per totam maris latitudinem f per' 
que terras, qua deineeps arduo beUo a tefuJrigenda enmt^ 

88 89 90 9« 9* 93 

Sabe^ qut quantasnaos ejla viagem > 

94 95 9^ ^ 97 98 

^e tu fazesy fizerem de atreiridas 9 

99 100 loi 102 
JEnmiga terim ejla paragem 

103 104 105 106 

Om ventos & tormentas dejmedidas : 

107 108 109 iio 
Edaprimdra armadaj que pajfagm 

111 112 113 114 115 
Tizer por tflas imdas irfuffridas y 

116 117 118 119 12Q 

Eu farei dimprovifo tal cajligo , 

121 122 123 124 125 125 

Qs^f^^ ^^ ^ ^^ > ^ operigo. 

tS) D. raber, fcire. e (5 9) fdto. 89) DD. quod qu«conqoe nivea iftud 
iter. 94 fq.) Sp. quodtu. 96) D./aser,facere. ej (§ 9>facis. 97) Sp. 
fzeray Aoriftus;^cujus perfona ultima in erem (J 9) definit. fecerint , 
fa6lurae fuot. 98) D. temerario aufii. 99) D. inimicos,inimica. ico) 
D. tery habere. erdo & erim (§ 7) idem funt. atqui erdS (§ 9) eft ulti- 
ma perfona Futuri. habebunt. 101 - 106) DD. iftum traaum per ven- 
tos & tempeftates enortnes. Scito^ quotqiM naves bodter^ quodtu facis ^ 
temermo fmfufaElurafunty irnmicum babituras traCtum bunc , adver/is ventis 
4C tempeftatibus vefards. 

107 - 11 DD. A prima claiTe , qus iter fecerit. Sp. fizera » Aoriftus a 
fazer: eujus ultima litera omifla (% i^)fixer dicicur. iiz^ uO DD. 

per 



-periftasnndasfhtorerabfles. iitffqOSp.egofacidfO. it8) D.exUn» 
provifo. conflatuin ($ 20) ex it & imprfmfo. 1 19 fq.) D. talero pcenam» 
laOSp. ut. i22)flt.C580 ii3)Sp.roajor,fnajus. I24«I26;DD« 
daoinum, quam pericuium. Aprima clafje^ ^ pir tmdas bas iraoteraUl^ 
iterfaaura efi , ex infrovtfo takspinas ejpetantf ut m^ftOurum^danmntf 
quampericulum. 

ift7 118 129 130 131 i3!i 133 ' 
Aqid efpero Umar ^ fe fwS m enganOj^ 
134 mn^ 137 138 139 
De quem me defcobrio fuma fringan^a. 

140 i+i 142 143 144 MS 
E nae fe acakarii fd rdno dam 

145 147 148 

De Y;o//tf pertinace corjfimga ; 
^ 149 150 151 15^ 153 154 iss 
Antes em vejfas naos vereis cada ame 
i5<SaS7 158 159 1^0 itfi i5a 163 
(& fee verdade fue meu jtfjfzo akangd) 

1^4 155 166 167 

NaufragioSy perdigoSi de todafmrte^ 
i6s 169 170 171 172 173 
Que menor mal de todosfga a morte. 

127) Sp. Hic. laj) D.ejperar, cxpeaare, fperare. (% 9) expeAo, fbe- 
ro. 129) D.fumere. 130 - ija^ Sp. fi nonme. 133) D.er^anar^ hU 
lere. ($ 9) fallo. 1)4) articulus (^ 2) indefinitus: qui fimul tacite 
in fe continet pronomen: de eo , oeillo. 135 fq.) Sp. qui me» 137) 
D. defcobrir, detegere. to ($ 9) detexit^ aperuiu 138 fqOD« fiimmaa| 
vindidam. 

i4o)Sp.non. T4i)Sp.imper(bnaIet matt* Ti2)D. acdbary terminare. liri 
(§9) Futurum. terminabicur. 143) Sp. folum, folus. 144) In i(lo« 
iS 2o.) 145 • 148} DD. damnum veftne pertinacis fiducis. Hoc loto 
fomptvrum fpero me^ fd/ime ipfefallo , vindiSlam extremam de eo , qtd fne de^ 
prebendii. Neque in bocfolo damnum pertinacis veflrafiduci^ termifiMtur. 

>49 * 150) Sp. Imo in. if i fq J DD. veftris navibus. 153) D. ver^ vi- 
dere. ereis ($9) videbitis. 154 fqO DD. quovisanno. I56)^p.^fi» 
157) cft. (J80 lyS) D. veritas* 159 & i(Jo)Sp. Id quod. 161-163) 
DD. mea opinio tenet. 164, • 167) DD* naufragia^ detrlmenu onmii 
seneris* 



1(8) Sp.ut. I tf9)Sp.ininor. drticulus prspofitosC^vS) e Gonpinitrro fiidt Sn- 
perlativum. miDimu8,minimum. i7ofq.)DO.malum omnium. 172) fit. 
(i^ 80 179) O. mors. Jmo in vejlris nauibus quotanm videbUis (Ji virumtft^ 
quod mea opinio temt) nnifragia (f (mms generis detrimenta , Ua «t malman 
tmium mtnimwn futura fit mors. 

A P P E N D I X 

Dc Pronunciatione 

Linguss Lufitanics&. 

t. Syllaba to Teu ao pronundatur ut au^ vel potius ut aun litera ul- ' 
tima liqucfci nte. Felium VQci proxime ref))ondet. In quibusdatn Suevic 
partibus hoc fono plebs utiturj cum dicit ^autt & gciun / pre ^onfr & 
fl(i)n« Indicabo per aucurfiuwii. rm y non; nou. 

2. DiphthoDgus au more latino, per unam fyllabami foso indivifo. 
' frauta^ fiftula; ut latinum cauta. 

3. ^non cum Hifpanis ut v^ fed fervato proprio b latini fono. fo- 
fcary qu^rere; nonviifcar^ ut in hifpanieo ^ fed nmplicicer bufcar^ ut 
apud Latinos mufca, 

4. Licera f ut s nonoihil durum. forqax^ cogere ; forftr. 

5. 0)d, ut fe, fi. cartcer y carere; carefer: cHxar y dtare; fitar» 
tf. Cbeycbi^ utke^ki. encberj implere; enker. 

* ' 7« Ei prteccdente confonante , ut laUnum ei in una fylfaba ; (ed prae* 
cedente vocalf > per duas fyllabas. Pereira^ ut apud Latinos^ trlbua fylla- 

bis : at Vieira feu F/ryrti tanquam Vieira.quatuor fyllabis. 

S. Eu non eft diphthongus > fed in duas fyllabas dividitur. jtbreuy 
ibrd-u: 6tt, ego ; ^-u. 

9*. ^^jgir utfche, fchi. eUg&r ^ eligere; defcher: vigiar^ vigilare; 
▼ifchiar. 

10. H leniter afpiratun 

11. Confonans/antec &f , ut fch. hcje^ hodie; hofche^ 

1 2. IJ) ut hifpanicuro // , italicumg/ , & Gallorum / hwnidum (mouill^ 
ir^elicet ut j;; b!arfum-ante l , & pofl illud; confonans audiatur» Indicabo 
pcr g/ cur/tww. coibetTy colligere; cog/er. 

: -'r ' 1$. A* 



LuJiUtnicit. r j^l 

I j. Nh ut hiTpanicum ncon tilde^ feu gn gallicum aut italicum^ niiQi» 
rum utg blsfum ante ny& pod illudji confonans audiatur. Indicabo pcc 
gn curjivtm. cminbar^irei jcmigfoiv. 

14. 0?irfeu oes ut ois. nagoesy nationes ; naf^is^ perduas tantudi 

fyllabas. * ^ 

15^ 0« inunafyllaba, fono individuo. Jbttrjr, inaurare; dou*rar* 

1 6. Gonfonans v lenius quam f , ut in gallico , italico , hilpanicor 

17. Xntfcb. deixary relinquerej deifchar*- ' - 
ig, Z ut s lene. /a, fecit j fey. 

E X E M P L U M , 

€x: Elegfa Iir L. Camofii. ^- 

O Sidmtmenfe Ovidio defierradS 

O SulmoncnfeOvidio defterrado 
Na afpereza do^ Pemto imaginando ' ^ 

Na afperefa do Ponto imafchinando 
rerje defeus parentes apartado ; 
Verfe de feus (per unam fyllabamjf pirentes apartado; 
Sua cara meXber defimparando^ 
Sua (dilFyllabam) cara mogfer defempanindo, 
Seas doces JUboSj feu conteMamemo ; 

Seus (monofyll.) dofes figfos y feu (monofylLJf ctwitcntamenta; 
De fua patria os olbos apartando f . ^ 

Defu-apatriaosogtosapartando; ; 

N^ potkndo encubrir ofentdnentOj »uv* .> :j*. 

Hau podendo encubrir o fentimento^ 
Aosmontesf^ is affiasfeipmxava 
Aos (monofyll.) montes & la aguat fe qiieifchavi 
Ikfeu e/curo & trifte nafcmento* 

Defea(monofyll.) efcuro & tride naflimento.. .; 

O curfo ias eHreUasr contemptaifa ^ 
O curfo das eltrellas contemplavfff 
E como por fua ordenn difcurria 
E corao por fu- a ordem diTcurria 
Ocibyoarjdfa terra adf/nde ejlava. 
O fco , o ar ^ & a terra adonde eftava. 

Cc 0$ 



Ospeixes pelo mr nadattd$ via^^ 

Os peiiches pelo mar nadando via^ 

j^s ferkspelo mome procedendo^ 

As feras pelo monte pi^ofedendo^ 

Ornio fiu naiural Ihes hermitia. 

Cpmo feu (monofyll.)naturalg/espermitiJU 

Defuasfontes via e/lar naeendo 

De fu-aa fpntes via eftar nafendt 

Os faudofos rios de criftdy 

Os fa • udofos rios de criftal^ 

ji fua natwreza obedecendtu 

A fu - a naturefa obedefendo^ 

jifftfd defeu proprio natural 

Affi fo de feuCmonofylL) proprjo (dllQrlO natnai 

jtpartado fe via em terra iftranba^ 

Apartado fe via em terra eftragna ^ 

Ji ciga trifte dor naiS acba igual : 

A cuja trifle dor nau acha igual; 

.S6 fua doce Afufa o acompanba^ 

lloio^adof^MuiatacoinpilS'^ . 

ffoccft; 

SBknonenlisOvidios, cum exulem in PoMoimmftife eonfideraret^ 
^rlderetquefe acognatis disjunftymj 'Carjm uxorem, ac dulces natos^gau* 
diumfuum, derelinc|uens^ &apatriaoculo8avertens9 animi feafa occul- 
tare non poterat, fed montibus h aquis obfcurum ac trifte fuum fatum que* 
rebatur. Stellarum curfum ^ caslam, aerem ^ terram ipfam» Jn qua 'erat« 
ordinem fuum fervantes contemplabatu^ Videbat pifces per mare natan- 
tes, feras per montem difcurrentes, quo roodo fua cuique natura pem^tf> 
tebat Videbat e fuis fontibos nafeifalubres fluvios » cryftallo pares , & 
indoli fuae obfecundantes. Sic folum fe videbat in terra aliena arnaturafi 
I^QQO avuUQm» nec moeOio fuo iolori equalem alium iQveniebat; 
fplai^um dulcis Mulii /Uli CQ«kii9tui>. 



HORA 



HORA 

SYRIACA, 

SEU 

INSTITUTIONES 

SYRIACiE,', 



Quod in rnffitutionibus Lfngu» Anglic» ftrf, . i&m ih 5yriac$F 
repetain, & Horam inQuadrantes fuos divifam membratini an« 
te oculos ponam ; ut celeritati» ratio conlfet, & per parteijuculen- 
cer appareat , poHe intra* tantillum temporis f^atium id ^cf , d«- 
quo a non paucis- tantopere dubitfteum eft- Hic dcrcendf modus-ns: 
ipfe eflr, quo ttiam in: Lingua Hebraica; & Chaldiaica, tum in Aca- 
demia publice , tum privatim de(Merancibu»'proponenda uti foleo. 
Syriaca hie iiiterim ,• ut in huju» Lingus Trifolio', literfs hebraids^ 
exhibebo, nobiles TeftameBtiNovie(fitfonesfecatui,&-Adjorem' 
Leftoris fumptum veritufr. Afphabetum Hebraicum non prasmiiy 
«0', quod' fatis cognitum Q)erem iis , cjui Syriaca attingere audebunit 
Siquis tamen peregrinus adhec accederet,; in Appendice de ProB' 
nunciatione Syriaco alphabeto Hebraieum quoque con--- 
jvm^m reperiet. Jam Hor» iiutium> 

demus- ^ 



Ccsf ^a»" 



*H Jh/lUutimi 

Quadrans primus. 
Komen. 

f. KlominiimcarusSyritionhabent. Genftivi nota eftn pr«fixum, !> 
Dativi & Accufativi , praEpofitio |D Ablativi. K Nonninibus fuffi. 

xum cam fere emptiafin addit , i)uam articulus^efinitus in linguis Euro. 
paris. no * 4mims, emphatice Nno ^ Jbtttt KHDI dmim , Hrvd? 
amim, dominum, tVlD tD a dcmino. 

2. Pluralis raafcullnorum faepe definrt in J> . , femininoruQi in ] ,: 
ncutra non Iiabent. Sxpiflime tamen non aliud e(l difcrimen , quam quod 
Ijngularis in !(, , pluralis ihM~ ^iefioit. Quorundam H fingulare in plo. 
rali fliutatur inH*.6t ttn > forma «mphatica. KD>3n w f^ms > MDOI 

vel|»p>3ny^fen/«wri, JDOn fifientesfemina: tchQ rex, M3^D r^: 

t^y ftuttus, H^^tS; ftuUi^: MtS^Blmma, MntS^r<im>ntf. Sed qux de 

•• ▼- ir:- ▼▼!- 

pun£H8 vocalibus five hic dbd, iivealibidicacn^ jQecperpetua funt, nec 
ad rei iiimmain jpertinent 

3 • Nomen nomini pra^oiitnffl 5 quod apod Ijacinos Geniti vam re- 
geret, didtur tttt in (latu regiminis » five conftrufto. In hoc (latu Ncf- 
men fingulare amittitfiium K in fine. KninD eivitas^ t^^yp niHO o- 

^^^ fanetiMis , i. e. yZmaa. If omen vero plurale fiium tt aiit |^ finale 
in K motat, fi fit muculim generis; fi feminini, N finaie amictit, f in Tl 
tnutat. \^1DD praccnes ^ nunctii MO^tS^ nSDD praamtspacis: »X\nfii^^ 

D^JShW nnfiUi ^emfikm : ^JJ aiuftia^ >»S)3 np^ 0;««/?^« mima mio. 

His tamen nmtationibus opus non efl:i quando Genitivo prppria fua no- 
ta 1 prasfigitur. 

4. Adjeftiva feminina quam plutima in »n definunt» iquaedam fuo 
mafculino fblum K adjiciunt. VCUi bomss^ Kmtp bona: yiffTJ validus,»Ttt^^ 

vdUda. 

5- Pro- 

* Qaodespun6him vocaIe« occufTit, • pronunciandum eft: nec enim fyriaco Abrahaa 
fttt prifiMB yi0caU« fed Odom feu 4^ue refpondeu 



SyriaM. aojT 

5* Fronominaafiixa, qus Nominum & Verborum Hni adfaicrere 
folcnt* f«peultimamcorumIiteramabforbent. tcf?12rex, ^S^^D rex mms: 
J^in ojlmde^ >pin oflendemibu pnfij^ rdiquerunt ^ yiSp^lt^ rdiquerunt vos. 

(. Geminatum vocabulum auget fignificationem , eique vim addit^ 
feu Nomen aut Pronojmen fit, feu Verbum aut Adverbium. Hminibmy 
m% i. e. omnibus. Jnlocotoco^ i.e.omniloco. Egoegjo^ mtimttef i. e.cer- 
tiffime ego fum. Spargere Jpargens e/l j L e. penitus <iifpergic* Male maU 
isfj^^os^ H e. mlferrime afFeftos. 

7. Uritatf(Iimuse(tSyrispleooafmus|>ronamHiis» pra^ertim affixi, 
quodfolius elegantisgratiaidentidemactexunt. Regnurmgus DEI ^ pro^ 
regnum.DEL MortuifMJm^ i. e.mortui lunt. ji{)propinjuasoitfibt r^mm 
4^«&raifi, proj appropinquavic. ./^^i/ortfr^ i. e.forasexiic 

Quadrans horae (jecundus. 

Vfirbum. 

*8. Conjtigatio Vefborum omnium tma ^eft ^ formas tamen liabe^ 
^quatuor, Pedl, Pail^^pbU^ &ItbpBiL I. Pe^eft ipfaRadix,triumplemm- 
qtie literarum^ e.g. 'IDD tradidiL 11. Pail fecunds litera^ radicali infigit 

l^agefch^^^rte, feu pun^um literam duplicans ; & fub ea plerumgue vo- 
calems, fubprimaconftanterii habeC. 100 diligenter .tradidit. IIL jipb& 

Radici H praeponit. ^nDDH fecit vtljuffh tradi. iV. Jtbpdl eft vox paffiva^ 

aut reciproca , Radici Tttt praepoxieQa. ^DTIK traditui ^ vel fe ipfe xro- 

didU. . . - 

9. TAella Conjugationis. Optativo & Conjunftfvo carent. Loc# 
Prsefentis Benonl ufurpatur. Literas tres radicales per numeros refpon^ 
dentes (a^ 2, i ) indico. In noftro paradigmate IDD. litera D eft i > D 

eft 2 > *1 eft )« Per totam banc tabeHam fatis erit legere vocabula latinia 
literis exarata , ceteris nunc omiffis. 

Prateriium. IW^. Hla. Tu g.m. Tug.f. Egog.comnu 

3ti. ns^i- T\z2i. >n32i. njai* 

Mefiur , meirath^ me&rt ^ meiard , meiireth : 



Bin TXx^ Vosg.m. Vorg.f. Nor^. comin. 

Ijai.- >32i vel |>3aK pnsai. ^113^1. fJs^i vel |)2u 

MelkrUr mefari vel me^ mefartun^ mefartin»^ mefaroan veline' 

feriny faran. 

JKtimmu Hle. III9. Tug.m.- Tug.f.. £g0g.comm^ 

3i2ii;*>3i^in; si^inj^ IMain^- 5121«; 

vel3xi2.>3ain.-32in. ' 321K.. 

. ' Nemfur y temfuri, temfur ^. temfarin »» emfur ;. 
vel nemfar, temlari, temfar ^ emfar t 

Illi. Illa?.. Vosg.m. Vbsg.C Nosg;comnh 
n32i3. Ifftii-* P32ini |?2in jlaUvel 3211; 

Nemferun^nemferonytemf^runr temferon>. nemfur vel nemHir.. 

^ Suntf exemplaria> ih quibus tertis perfonaB maiculinas utriusqpe mr 
men pro j prxfigitur ^, more hebraico & chaldaico ; in 'tertia^ auteiBr fe^ 
minina ^ngulari» numeri freqpenter amittitur > finale.^ 

Panicipia Prafemfi^ 

JBHkJlhml. nie;- Hfa;. Tii g. m;- Tii g. C Eg<r g.«, 
jai.- K32i;^ 321;. l*32ti;''. 321* 

n32r.. n32i.- >n32r.- 
Mefkr, meftrov mefar^ mefaror ffiefirr 

velmeftratb^ melaratbv mefarathi^ 
HH. Bl«.- Vosg.m;^ Vosg.f. Nosg.C' 
Jffj2i- ,|3aii. f32i f: \^r\32^i> p^J^x- 

pn^32r. ' fjar- 
^ Kfefarlni mefkrDnv mefarin ,* mefarothih> fflefarinan;^ 

mefaritbunv mefaroU) 

9}^Pa. Ille; nia;- Tug.m.. Tug.f. Egog.«;. 
i}xi. H j>M ;: 3>i i ;; «3^21 ;: jUi». 

ni>2j. n3*2i. >n3^2i. 

Melirv meflfoy meflr,. meflrOy meflr? ^ 

! : mefirathv mefirath y mefirathi,. 

*^ - IUf.- Illa?. Vosg:m.. Vosg.f. Nosg.c;- 

Ps^xi. f^t2iv I^j^ai;; »^3*2.1;^ »^3^«^ 

|in>3*2u |3>a4.. 

Keiuia»^melironf mefirin, meGrothia, ffiefirinan;- 

n^Jtkun>,Defiron>.' £xth» 






iSyfUtM* 

"Extra Pdil omnfa Partidpia Oiteram C fibi tabent pfsfinm* 
Jbfperatim. Tujg.m* Tug*£ Vosg.m. Vosg.i^ 

irel ubiquefmel. 

Mefur, inefuri; ciefunx^ mefytis 
vel mefar j jnefari>: ffiefam^ neiarL 
InfinUivus. saiD Menfar. 

I.ememfar9 melmemfac 

10. Eodem inodo reliqus etiam tres formae coti^ugantur « 6mt» 
tamen chara&ere fibi proprio (§ 8) quoad fieri potefl:. 

11. Verbalmperfedafunt, qus alicubi ^nter canjugandom nnan 
iiterarum radicalium amittunt in literis his nominandis E) primam , j^ fe* 
cundam, ? tertiam radicalem fignificabit. Igitur MS9 ^S> ^^ funt illa 
Verba, qoorum B feu litera prima eft K, S ^^1 i* ^V f^^ ^Ua , quorumy 
feu fecunda Iftera eft 1. nb feu >^ fiint illa , quorum ^,'id eft^ quorum 
tertia literk eft tt vel K De Verbis his Imperfe&is, quiB alioqui maximua 
Cotius Ifnguse negotium faceifunt, uc absque onmi ci^ra elfe poffis.vLeaoi:^ 
InHierolexico meo accurate pro(pe6tum eft: quod paulo poftintelI|gea« 

1%. Verba., qu« jnPeSI erantneutra fenintranfitiva^ interdumlft 
Pael tranfiUva evadunt 

f ^ Vcrba e/l Scfunt faspe omittuntur:; plerumque tamen fuppleatur 
|>er pronomen demonftrativunu 

14. Loco Imperatiti amant Futurank nm jwrabitis^ ^Hatis^ pro^ 
ne jurate » dicite. imo Matth.' V itf pro Imperativo Pxsteritum legitur^ 
j[u^i j>ro !/?ۥ 

Quadrans horae tmiufc 

Clavia* 

f f. Lfterarum alia funt radicales ^ ali» fervnea. Radicales fmrt ^ 
%um reperiuntur in ip(a Radice feu vocabulo primario , a qtio cetera ejua 
ftirpii na&untttc Ceters^ quae ta&tum fignificandi modum determinant ^ 

icrvk 



\ 



zo^ AJlitutionei 

ferviles dicontur. Sic m voce pj33Di fatiahufaur,qa^ oriturab Radice 1?2D 

/atiatusejty poftreniae hap tres literaB funt radicales ; reliqu» totidcm, i,1, 
& \y ferviles, quippe quasl:antum ad determinandum tempus Verbi , no- 
merum > perlonam , & genus ferviunt.. 

i6. Commenda mcmofiaB h«c vocabula, 'yJ?Umalbadj n^nacbf 
^IKn tavi^ & literam rjr ifta cnim velutiClavis quaedara eftme^e Methodi. 
Literae 13^0 ferviunt tantum initia, feu in prima & fecunda fyllaba, "]! 
initio & tiney ^IKH ubique, n tantum in fine» SaErpiilime tamea-& h9 un- 
decim literas fuiit radicales. 

1 7. VocabuTum , quod expllcare cupfsv vel habet radicalt» iua» omnes 
& folas; vel omnes quidem , fed uua vel plaribus fervilibus^ additis ; vd . 
denique ipfarum radicaliura aliquam amifitr Si primum y fiEicilein quolibec 
Lexica invenitur. Si fecundum, meus Servus Servorum ordine alphabeti 
doccbit, quid officii in fervilem quamcuncme quocunqueioca pofium ca* 
derepoflit. Si tertium^ qusre litera» Radicis^ quaapras manibus habesy 
in meo Hieralexieo : & m eo videbis promptif&mey^ quod mutils tiw Ra- 
dici dcfit. Sic fi legas C^ip feu OMp, in Lexico id non mvenisr Noii 

eft ergoRadix y fed Uteram alfquam habet fervilem. quam? non p , qm> 
peinliteris noftrae Claviff C§ 16) non annumeratem^ An igitur QfeuO? 
atqui TTui/fr^i^initio tantum fervit, ut eadem Clavis te monet. Supereft Kf 
qnod Jf (^Servui Servorum) te docet in medio fervire Participio Aftivo, ftu 
Benoni^ Refiduum Dp in Hleralexico mco Cc invenies ordine fuo at 
phabetico: np%^ fiare ^ furgere. Id ita intellige: mutilat» Radid DDy 
ut redintegretur , addenda QAfecunda radJcalis , eaque eft yav. indd nalci- 
tur Radix Oip , fignifTcans flhre^ furgere. Jf (fixity K in medio efle notani 
Benonf. Ergo OKpfive DKD eft/Zfl«x,.7fefg«w. Atquebacrationepri* 

mus a(pe£lus vocabula imperfe£la ommia declarabit» & mei Hierolexici 
ope in perfe£{a mutabit; id quod etiam in hebraids & chaldSiicis idemHie^ 
rolexicon pari beneficio & celeritate praeftat : ubique enitn numeru5 often* 
dft^ quota radicalis defit ; iitera vcro eft ea ipfa ^. quie adcomplendam 
Radiccm defidcratur; ac deaique fignifi^catio additur , ne novo quserendi 
labore tempus perdcre opus fit. 

18. Huic artificio tum quoque Tocuff eft^ cum una tantumlitertrih 
dictlis fe oflert, duabus amiflis. Talia funt T\ & ^n^K ejusdem ambo Ra- 

. dids, cujus unicam literam n retinent» Eara literam in Hierolexico mee 
q^re fuo Ioeo> nimirum initio Iftene n> & hse legest Jl 1 1(& ? Rtwid; 

id 



jd eP : defidunt prfira & iiltffni radicalls,& ambs iiiot ft. Frodlt ergo Ra- 
dix KPK txnit. In voce in Tervile % ut/ait in /&k, ad Imperativum du- 

dt: «Jfe. in »n»KveroK (/fnif») formam ApWl CS 8) manifeftat : /«. 

dt ven» e , adduxit , OtuUt, 

Quadrans horac ultimu^ 

Ufus paefens. 

19. Satis jamte, Lefior, exiguo hoctempore comparatum efle ad 
Syriaca ope Hierolexici roei explicanda » ipfa rea prsfens exemplo propo- 
£to demonflrabit : uoum fupcreft ut admoneam > Hteras cogpatas facile 
inter le perroutari. Tales funt «, » t & 1j tales« & n. Utuihil dicam de n 
& 1 , quorum cognatio effecit , ut in quibusdam exemplaribus Mactb. 
XXVI ss legatur ♦wnN pro >iiimn« temdflifm , T in cognatum n 

ifflmiflb. ^. 

Matthaji XXVI v. a5. " ^ 

9rrni?rb an*"! «xpi ^i vncH? jntjf» fejy 

lethalmidavhi vejabev vakdfo uyarech lachmo Jercbuai^ Schekal 

la II 10 9 8 

.pagri honav acbulufavu vemar 

X. l^p^. H. CHieroIexicon meum) «k^ Ad punfta vocalia ($ 2^ noli 

attendere. '^ 

a. JlflB'». Nomen proprium , JES US, 

3. KOn^. H. IDr^^pams. K (/&§0 emphaticain. 
4.^1. U. ynbenedixU. UJJ) &' 
5. -HSpir H. fregU. Mjf) &. 
«. arn. H. rfedd. t(JO &' • 

7. >ntrDi»ni». H. TD!?n difdpulm: i> initio (/&$ 1) nota dativi. «n^ 

Dd, (/)affi- 



(f) affixom ) perC g. m: fmg. (kpius indicanst Nomen ^ cui (hiHgltory 
~ numeri efle pluralis. DifcipuUs {pfiusp feu noftro loquendi more difci-^ 
pulis fuis. 
t TDM. H. dwft.lfif. 

9. 13D. 1infine(j^&i(9) notaploralis Imperativi. Radiz mutila 3D fic 

redintegratur. H. SDij accepU. Radix eft 3D4 ^ fisnfiis prasfens oc* 

iq. 1^3^l. H. l^aMcomAffr. I3IS1 (§9) pIuralisIiDperativi.fMfi(di(e.- 

11. lin* H. UCf bac^ boc. 

12. n». H. Jt1JS»r/)itf. »eft-affixaiaQD i perf.fing. &CS5) •bforbel 

M fui Nominis. Hoc eorpus tneum. ejl(,% i^) cactte iotelligicur. A:ct^ 
JBSUSpamm, & benedixU^ &fregU, & dedit difeipuUs jks , &disU; 
§etipUef cmedUey boe eorpus meum, 

V. 27. 

»0 19 18 17 16 15 14 . «s ^ 

W«. 130 "naKi prii» 3n>i mxi rds ?pts^ 

^fchcav favu vemar lehun vejahev vavdi cofo Vafcbkal 

•k|iIeohun mennei 
15. ut n, !• acciptt. 1 (/7) fif. 

14. MD3. H. coJuc. 

15. ^KI. Niliil inhocverbo radicaleeft, pneCerquam l.Tnitio hujus 

literae H. Cc docet: li» €f 3 M confejfus e/l , laudaoU. Radix eft Kt.. 

Priroum 1 fif. K (/& § 8) charaaeriftica Aphdl. Alterum 1 (Jfx''^ 
forbet ♦ radicale Verbi «T, qnodeft(fiii) >D. Denique» ijf)»\y 

forbet K literam ultimam radicalem ejusdem Verbi M^. Senfui form» 
Aph^l: lcuidatumm depr$mp/(t f publice gratias egic. 

16. 3iT1. H. dedit. 1 ^. 

17. |V1^. H. «fc, ^. ^ ^g^ 



ig j^ 19. (^dhdti aedpiu*. ntn. %^^. 

ap.'irrtc. ttCir&$8) charaaerihica^pha Vi.m zlkMit. Hoe tc 

ndioale abforbetor a 1 (/) qola Verboni eftlmperfeftom vh- 1 (#A: 
§ 9) ulcinia perfona IiDperadvi. Wntii mm foraut Aph^l fenfiim nic 
nonmutat. 

ai. n3p. H. |p<fe, «x. r) CiD aflunim j perf. fing. d!(eo,«cMi. 

«3t. p3i»3. H. ^3 «w»r, «wner. p3 (/) affixum a perC plw. mnnBi vou 

Conno6le verficulum: £t mc^ taUeemy & graitutgit, (f itiit eis, ff 
iixU: ^ceipite f bibUeexeomms vos. 

, V. a8. 

r" - ■ • 

h9 08 ,»7 a6 «S »4 aj 

tB^KnD «M»3D t|i>m Kmn Kpmi »01 . w 

methefched fiiggie dacholaph chadatho dedithiki demi Hooav • 

:Krwrn «ijaw? 

.dachatohe leichuvekono 
aj. m H. «p. 

a4. i^. H. nnfanguis. ♦ (/) afllxnm i perf. Cng. Sang^is meus, 

aj*. t^nn^. H. tefUtmentm, fasdus. Primum 1 (/ & $ i^ fignius Q&Bd" 

tiyi. . . 

«tf. Knin. H. mri »»««. k (/& S emphaticum. 

27. e)!?ni H. J:)!?n />r». 1 (/; ^*. gi»* />r#. 

»8. KK»». H. iMttft». 

ao. lli^KnO. H. irtS^Kc^^. n&(/) Benoniltbpe^lfeaPaffivl Benonf 

autem (§ 9) eft Joco Prafcntis. effimdittar* 

30. Kipaie^l?. U.dmillio. ^ (^&§ i) notaDativi. ittiij^ 

3 1 . NtnbnT H. Kntsn peccaUim. In plurali nullam mutat Uteram , (ed (§ 2) 

loco r ulcimi ha^et-, & per 1 prsfixumCir&^ i) & Genitivwl 

D d a i!teM7- 



DimiJJtoni p^ccatorum , feu in dimiffmm pecratomh , ut rpud Latmos Dati- 
vus commodi. Hic fanguis mmfodmsnom ^ qui pro muHis ^unditur in 
dimiffionm peccatorum. Ne horsmetam transgrediar, taceo de vocabu« 
lis ^^ & n^K, quas hunc Matthxi locum adeo memo>'abilem efficiunt; 

tcque» Le^lorfienevole, adTrifolium mcum Syriacum ExempU U 
it« 15 9 &LeiiconmeumBibIicumlacinum m. ^remitto« 

t^naj^T N13J? 

N 

Servus Servoruni. 

Occurret hic identidem vocabulum ahforbetf quod proinde ih limine 
explicandum eft. Serviliumofficia, quasordine enumerare propriom eft 
hujusServiServorum, bifariampartior: vel enim determinant foIum,vei 
determinant limul & abforbent. Sic in adje£Uvo l^l>^if valida (§4) tt de- 

terminatNomen T^tfvaUdus ad fignificandum genusfemininum« Atin>:i^D 

rex menus (§ 5) > non tantum determinat primam perfonaro fing. prono* 
minis^ fedetiam Nomini HSfPD rex avellit fuum M , & illud abforbet. 

Quoties id Serviles faciunt, Servus Servorum diftinfle monet. ingenti 
difcentium commodo, quibus litera abforpta hoc modo fina inoagatione 
ulteriore repr&fentatur. 

Si dus Serviles concurrunt, earum priori ambas afcribo» ut vitetur 
confufio, & compendium iiat. Sic Q^ in>, O in *]» imo & pn in 
n, & >rri> in > reperles. 

Initio feu ante primam radicalem fervit 

K« I. perfonaprima fing. Futurt. (§9.) 2. charafteriftica Aph^K C58.) 
3. ITK charafteriftica Ithpe^l. (§8.) abforbet primam radicalem Ira- 
perfeftorum MS » >S / & ID. e. g. ^ipM dixU non facit IQtttt , fed ^M 

dieatny itautK radicale ab M pra^formativo Futuri abforbeatur. tic 

ar«/cieA9 ,' ab an> : fic^n« dabo^ a^ni. 

3. I. plerumqae ini interdum cm , cmra. z. ablativ. infiriuneDti , mo- 
di, cauflte. 



^ I 



Syriac^. 1 1 3 

% I. nota Genitivi. (§ i.) u ^*, qius^quia^ utf ^oi.j. pleonafticuiH^ 
feu etegancias tancum fcTvicr.s> fenfui nitiil addeos. 

1. ^, 

abrorhet primam rad'calem Tmperfeftprum lO & »3. c, g^ 
^2^^ cowedcfis ab bDX» & T^IX gemU Apli5l ablb^ 

#• in quibusdam exemplanbus perf. 3 utriusque numeri in FuCuro. (§ 9.^ 

abforbet K radicale Imperfeft. NS. ^IV^ adduxity attulit; abKDSt ve^' 
nfr, cujus utrumque]KradicaleiQ> mucacur: namM vocis>nt<-pv.e«' 
licum eft ^ non radicale. 

% Jtcut j fecimdum. 

>. I. notaDativi & Accufat« (§ i.) »• tl?^ & inlthpedl fiDV, Cgnuni 
Gerundii. (J^ 9.) 

O. I. Benonf, Pell, Infinit.(J9.) a. O^D, &inlthpeil DO^Di Ge^ 
rund. (§ 9.) 3. nO Benonf & Infinit. Ithpedl. (§ 9 ) 

abforbft primam radicalem Imperf. >B & JS. e, g. Sno!? aJfeikndum 

ab 3n> , TSO ai7?(?(ere a 1131. ' * 

2. perL 3 & i Futuri. (§ 9.^ 1, ni perf. 3 & i Futuri Ithpcdl^l 

cbfarbet ^rimam radicalcm Imperfeftorum ^8 &)8.. e.^g. pSTU fede^ 

tunt a 3ns "K91 ct^0^iet t *K31» cujusl radicale a l prafurmatl* 
•• • •» •» 

.vo Futuri abforbetur. 

n. I. perfona 3 & i Futurl. r§ 9.) «. proftheticum In Futuro ^hpedl , ubl 
inter chara6lerifticam & Radicem euphon^* RraHa intp^jicitur. 
jy^TnnK pro JjnnK cmmotm eftj a J?T comntovit , |EDinnD «i^Vflhf , ^ 

••::ip -•:? - '-::-»v 

^y&if, ab C|D^, ♦ inl mutato. 3. nn perf. 3 & 2 Fucuri lchpeiL 
iAforba primam radicalem Imperfeftorum ^t & £• e. g. 3nn fidebk g 

ans len a{/?oafe5 ni3i. . "^' 

Dd f lit 



/■ 



214 ^ BJlUutwm 

\ In medio > feu infer primam & ultimam radicalem , fervic 

K. abforhet in Benonf 1 radicale Imperfe£torum Ij:. (§ iiO «• g* 

mp mmm a niD. 
^. Cbilandum^, vide paulo poft in litera n* 
1.-loFuturo& Imperativo. (§90 
Ifl. fibilantiuni , vide ftatira in n. 
». inPeil. (§9-) 

fl?yor/>e^ 1 radicale Tmperfcaorum 1i\ n>D nmtuus efi a niQ. 

n. in Ithpe61 fibilantium , id eft , Verborum , quorum prima litera eft 
ti^yVj T, X. jn his n ithpeelicum ponitur poft primam radicalem>& 
poftSCintO» poftr in 1 muutur; n3iS^ tmem^ , n3PttS^M inventuseft: 

'^W fuftentavit ^ pDDHDi imttYwewr , recumbent : t<l!kfcidU, |ntOSa 

fciJIa: VimTK eftote moniti, attendite, a^nr. 

In fine, (eu pollukimam radicalem, fervit 

K. I. ^mphaticum. (§ i.) 2. generis femininl Nominum & Partidpforunu 
($4 & 9.) ?• proftHeticum^quodfoIius elegantis gratia nonnunquam 
adjicitur.^ 4. n^M adverbiorum. e.g. n^MiS^^S malej aftS^>3 malus. 

fli^Tar^^ ultimam radicalem Imperfeftorum "h. (§ iiO ^«6* MSnDb 
ad peccandum ^ a ♦lOn. 

n. I . n aflTxum 3perfonae fing. g. comra. 2. >n aflSxum 3 perf. (ing. g. m. ?• 
nn affixi m 3 perf. plur. g.m. 4. |>n affixum 3 perf. plur. g. f. 5. *n 

' > mt^eAam Ihtir rocabula & pronomina illis affixa.^ e. g. p3;n2K 
patris veftri. 

\ i^ultima perf. Prateriti & Imperativl. fjjp.) a. p perf. 3 & i plur.Fu- 
turi (5^0 3 Sm .affixum. 3 perf. Cng. g. m. quod fa^pius indicioeft, 
Nomen ipfum, cuiaffigitur, efTe numeri pluralis. 4. 1 intermedium 
inter vocabula & pronomina illis affiza. e. g. 'qiSM pdxer tms. f . 1 

\ i proftbe- 



Sjfidci. ^ SLtg 

profthettcum Infin?Hvf,Qiiod eleganti® gratfa frcquenterei additur, 
^'^ & , fi fequatur afBxuin , fit m. , ^ ■ ^ 

abforbet ultitnam radicalem Imperfeftorum tfh feu >b e. g. TSX voluerm^ 
a N3'f 

%. I. ^lmperativi. (§9.) z. > &|> g. f. inPrater. & Futuro. (§9.) 3. • 
affixum I pcrf. fing. 4. K^ Nominum in plurali. (§2) 5.n>affixum 
3 perf. fing. g. f. & W g. m. 6. |> pluralis g. m. (5 2 &9.) 7. |3» & 
\\TV Participiorum. (§ 9.) 8. fl^ adverbiorum. Vide n>H. 9. > in« 
termeditim inter vocabula & pronomina illis affixa. e. §« 
> tiTJinpaa^ reliquiftis eim , ex ]mp^ & ♦Tf. 

ibfirbet. i. > - in ftatu regiminis , & ut affixum i perf. in plurali^ter- 
minatiohemmafculini pluralis. (§ 3.) 2. p in Benori & Peil ultimam 
radicalem Imperfeftorum vh feu "l^. e.g. pp vocantes j a tnp. 3. > 

abforbet fsepius eandem ultimam radicalem Imperfcdlorum K^ feu >V. 
e. g. ^ voca a tnp , nn gouae femna a nn> cujus > raJicale a lite- 
ra > fufFormativa Imperativi abforbetur. 

"]• T.>{affixum 2perf. fing.g. m. ^O g.f. 2. pa affizum t perf. plur. 
g. m. & |0 g. f. 

!• 1. pluralis Nominum & Verborum. C§a.&90 a. | affixum 1 perC in 
plurali) &)2infingulari. 3. p Prsteriti. (^9.) 4. proftheticum ^ feiT 
elegantias gratia additum. 

r\. I. «n plarale. (§0-) 2. Kn adjeftivorum g. f. (§4) ^n, ♦n» IWf 
|>n, Praeteritorum. (§ 9 ) 4. n, >n, ^n^ Particip. (§9.) 

dbforbet. i. t g. f. inregimine. (§ 3.) 2. ultimam radicalem Imperfe* 
Ctoruffl vi? feu >!?. e. g. n^^p vocavUfemina a tnp 



EXER- 



EXERCITATIO> 

ex Matth. C. L 

V. 20. 

7 «543» I 

leiriarjatn lenitiFav tedchal lo dcdavid bereh Javfeph 
15 H 13 *- I' 10 9 8 

htt Rucho men boh dethiled ger hav antetoch 

16 

•dekudercho 
i. Nomen propriuni. ^ofeph. 
%* ma. H. 13 filius. n C/-) affixum 3perniing, Quodjtamen pleona- 

fiicum (§ 7) fenfui nihil addit. 

?• TTn. Alii fcrihunt TTTT dedirffoid. Nomen proprium,DOTiJ. Primum 
T (jT & iJ J^ot^ Genitivi. Dcmdis. 

4« M^. H. n(?m 

5. ^nm H. ^rr\ amtit, n C/&59) perf. «.Cng. Futun*. timOis, Fto. 
turum($ 14) loco Imperativk Netime. 

4. 2DDi>. D^ C/ & § 9) Gerundium.- H. 30 1 1 accepU. Radix ergo eft 

3D3. Accipiendo fctt acciftre. 

7. CnCr». Nomen propriura , Afcr»*. i» C/ & § i) Dativ. aut AccuT. 

Maruim. 

8. •nnnJN. H. wnn» axor. cujus H per affixum (§ 5) abforbctur. •!» (/y 

aflizum 



Syriaep. ' ■ ^ »17 

affixum % perf.'fing. marm tum. Syvi prommdant Mocb fine n ; de 
quo in Appendice de Pronunciacione monebo.^fepb fiU Dmidis^ m 
timac.ipireMarimiw^mtuam. 

9. n H. UUyU. 

10, Ti. H. mm. 

!!• T^^rtt^l^ T (/) ?«»i fM*. riH (/ & S 8) charaft. Ithpe^l, feu vods 

pafliva!. Radix 1^> H. geiitttr ^ ^^ert^. lHudinimj juod imtum : id 
emmy qu^natumeft. 

12« 7Q* Eft vox hscepauciflimis ilUs >in quibos radicalis nuUa reperitor. 
3 C/D w. n CiT) affixum } perf. fing, in ea. 

13* Ip- H. ife, tf. 

14^ Mnn. H. nrfj^ftf. H (§ i &/) emphaticumi five articului. aSpi& 

rir« , de Spiritu. 
if. ^. H.i//e,i£/e, is. Pronomen demonftrativum (§ ij) loco Verbie/?. 

16. M^anipT U.fanEUtas. PrimumT (/&5i) nota Genitivi. (fe Spirttu 

SanaitatiSj ideft, Sanfto. Jdenim^ qiM natumeft inu^ de Spiritu eft 
Sanao. 

V. ai. 

fi$ 34 as ftft sx te ' if la 17 

•achjubi ger hu Jefchuai fchemeh vethekro bero den Teladi 

.chatohajhun jnen Jeteotmdi 

17. n^rt* n initio & ) ad linem addftum indicant peribnam.3 fing. g. f. 

JnFjtuj-o. (fn initio.&»hifine, exj^.) H(Jf&%S) charait 
Aph^!. H. li»!» (i.e. 'P») jenwY, /^i«. ^apmum tda, ptrUi. 

Mp* trla. H. *n>!2iuf. tt (/& j O emphaticum. i^ itbm, Cot fecolb 

czpeStCum. 

E* > ae-" 



ao. vripT\\ 1 CiD fif. n C^& § 9) a perf. fing. g. m. io Fatnro. H. mp 

wcawf. Etvocabis. 

^ •> 

aj. nDiJ'. H. DB? nmm, n 0/") affixUm j perf. fing. hmn qut, i 

21. Nomen proprium, JESUS, 

23. in. H. «te, iprcy it, 

«4. T3. H. enim, 

J5- >rri'ni. MI CiD affixoni 9 perf. (ing. g. m. i CiT' & 5 9) 3 perf. fing- 

g. m. inFuturo. H.>njK (J. e. trn^ vixit. ?roinde viva euau Sed 
quia hoc non efHcit fenfum idoneum , ratio di£tat y formam Verbi non 
effe intranfiti vam Pedl , fed tranfiti vam feu aftivam Aph^l (quim etiam 
, eftendit pun£tum vooale a in prima fyllaba) viverefadet cum > vUam 
ef impertiet. Syri legunt nacbiv. 

16. nsr^. H. Dr P<fpulus. b (/& § Accufativ. n (/) aflixam 3 perC 

' fing. Popt4lumJuum. 
47. |D. H.deya. 

a8. pn^ntan. L. Wan ^r/itew. pn CiT) affixum 3 perf. plor. g. m. quod 

(§ 5) «bforbet ultimam literam Noroinis. >PI (jDJntermedium inter 
vocabulum & pronomen affixum." Pariet autem FUium Ulum , Meffiami 
fif wcabis nmen ejus jESVM: ipfe emm vUam reddet ei (pronomen pleo- 
fticum , § 7) populo/uo apeccatis eotum. 

V. %2. 

35 34 , 33 ' 84 3i 3» »9 

dethemar medem denethmaUe dahavoth kylloh den Hodo 

39 38 37 3^ 

«nevijo bejad Moxjo men 

30. |>l.H.fl«rfln. ». 

31. n^a! Hl"^3wKntf. nC/) affiwm j perf.fing. «wieie^,Pronoin« 

pleonafticum. (§7.^ 3*« 



/ ■ ' 

32. JTWf. n C/exUp^sperf.fmg.g.f.in-Preterito/T (/)-pleonaftJ- 

dm. H. injK 0.e*^RadixKTn)/«tt,/flaaOT«A Hoeautm ome /0- 
Qum t/l. Genus fiemininuo) pro neutro, quo ($ 2) careat. 

33. K^Df^i^- H/K^D implevU, TM (Jf) perf. 3,Futuri Ithpeil. T Cjf)ut,' 

utimpltbitur; latino morey Uimpkaur: Syri eniin ConjunOivo & 
Optativo (59) carent. 

34. D"|p , feu CTD > ut alii legiiat. H. iliud. 

Sf. ntKrM^ H. '"^LIAdixit, ^(Jf&H) Itbpell. 1(JD fiL Qtwd di^ 

Rum ejl, 
3«. ]D. H. «. 

37. KHD. H. >TD dminui. H (Jf Si $ i) emphatieam. 

38. *P3. H.T »:«"«* >»«»!i?«'*'w« 300 Ablativ. inftruinenti, modi. Per 
maraHn eft hebraifinus & fyrifmus : nos diceremus : «ptrat nmi^erio. 

99. M^31 H . propbeta. Hoc autem mneftSXvm ^ , ttf implerttur iSudf fuod dUlum 
efiaDmimmimJieriofropbeta, ku per propbOam* 

V. 23. 

4<i 45 44 ,♦' 4» -41 4» / 

npa^ t^Pfl ioa n?«ni »15311 ttffrVQ kjti 

fchemeb venekrttn Bero vetheladi tevteni Becholetbo Defao 

So 49 48 .47 

.Elobon tonman demethtargam ^ammanuil ^' 

40. Km. H. «n «ff^ n riD «w'*. 

41. ttnhna. H. trfrgo. ' • ' 

42. ♦3ip3n. H. |a3 cowijpjr. »32 in (S 9) eft 3 perf Cng. g, f* io Fotnro. 

comipiet, > ■. 

4}, 44. 1 (/) 6?. Parietfiliumf ut n. 17 & i>. ' 

45. p-^73\ T (/) fif. i & IKiT&J^) j 'perlbnaplar.g.m. fnFbturo. 

Et vocahunt. nam H. *Tp3H wfow». ' , 

46, Notricn aitf. ut n. ai. ,. '% ^ 

Eei 47.N0- 



47- Nofflen MeiOa , Emmmurt. 

48. DrtnnD^ lCJf) qut, nDClT) BenoniIthpe6I,feuPartidpIiimpaf- 

fivum j quod G$) loco Prcfentis ufurpatur. H. DlTtn mterpretatut . 
e/Z. (^fod mterproandt expomtur. "'" 

49* }Q^. H. D]^ cum. I (/) affizum i perf. plur. NMfcum, 

5o..rn^«. H. n^K DEUS. \ C/n affixum I perCplur. DEUS nojier. hXt 

ergo propheta: i^£<w ecce Fkgo concipiet , ffpariet Filium ^ (f vocabunt 
nomen ejus Emmmuel, (pwd expordtur , Nobifcum DEUS w/Ur. 

EXERCITATIO ALTERA, 

Qne pundis: 

ut videaS) ne horum quidcm abfcntiam Mcthodi hujus 

facilitati obftare. 

£x Matth. C. ult. 
V. 18. 

W3W Hrnta) mxn p?iiff i»3 ^ arpn» 

▼aichano uvarto barchroaijo fchuleton kyl 11 Ethjehev 

14 13 la II 10 9 8 

' .lechun ano mefchaddar eno aph avi defcbadraoi 

X. an»nK. H. an» iedU. m(Jf&S S) Ithpe^l. Datm^* 
, a* >^. H. mjW. 
3. i^a. H. mnis. 
4- |tS>ie^- H. pou/ias. 
y. K»DBa. H. c«ptf. 3 C/) ^ * «*'*'• 

c/KXrttai- U/) €^- 3 (/) "». jn» "• ««t«. « C/ * § » ) «irphati. 
cum. £t m terra. Itaque^: i>dta ^/ mibi mm pot^at in eaiis & m *err^ 

7.-«)3»K1. H. /Ewrfil. 1 tf. ^^^ 

8* UtW". 



Syrimn. tfir 

8. ^Ttian'^ T (^pleonaftJcum. rw H. tni/it. >i (/) affixum i perC 

fing. Mifit me. Syri prenunciant^ quiefcente, defcbadrm. _ - 

9. »aK. H. lOK^^er. > t/) affixum i perf. fing* quodcS j)ultImamNa. 

minis literam ai>forbet. Paur meus. 

10. C|K. H. etiam. ^ 

11. K3N. H. €g<7. 

12. WD. H.Tf»mfi. D (Jf&§9) Benoni ^mitten^ PartidpiumBeno- 
ni loco Prafentis (J 9) wa/o. EftPa^l, & ideo<i[8) propter Dag^fch 
forte radicali fecundas debltum pronunciatur duplex d. Exb porro 
Dag^fch non apparet ^ cum punfta omittuntur , D tamen ( § 9 i/i 
Farticipiis) demonftrat^ non eife fimplicem formam Peil. i^roprie 
ergo fenfus eft : impenfe mitto , fedulo mitto. 

13. KIM. H. <ga.'Repetiturpronomen (§7) per pleonafmum. 

14. poS H. vos. Etficutim^mePaUrme&s, ^iam ego fedulo mitt$ vos^ , ^ 

V. 19. 

ai ao 19 ig \tr 16 15 - 

rw riDrKi rddj? pnl?D itd^ i>>3n li^r 

enun vai^amedu fommeme kyilehun valmedu hochil zelu 

34 as aa 

trai R3K CD«^3 
vabbero abbo befctiem 

if. I^T. 1 C/&§9) 2perCplur. Imperativi. H. i>riN ^. jHdte. 
16. b>Dn. H.ergo.j 

x/. VdP^ H.1d1? ikltar. &Ldocl&. ConCextus oftendit , non utique ad 
difcendas, fed docendas gentea a Chrifto Apoftolos mittf. Primum 1 
6f, alterum Cir& § 9) perf. a plur. Imperativi. £i docete. AM| legunlt 
11D?n tanquam ITTDi^n peraphsrelin litersp quod eodem red* 
dit: docebitis. 

i8- ipH?:i' H. ^3 rnmd^j mmss. fEI (/) affixum j perC plur. fed ($ 7) 
.pleonafticum. 

19. MDDjr. H. popm. 

Ee 3 to- 



to 19 


18 


va^eda fommeme 


Kyllehun 


3<$ 


aS 


rKBnpT 
.dekodefeho . 


•L KnTn 
verucho 



M2 " . 'Inftitidiona 

»0- nOi^W. 1 6?. K C/& 5 8) Aph^l. • H. fay. IdptizitoU, haptizatasiJL 
1 tinale (^A iJ 9) aperf.plur. Impcrativf. Bflptizfirifacitey adhaptif- 
mum aiducite. Qaia autem Aphel faepe non aliam habct notioneni, 
quam Pcal : opiime Evangelium Grscum & Volgata hoc loco v^rtunt 
Baptizmtts. 

%\. piK. H. tt, illi. 

2,2. Cirs 3 (/^ ifL tDtS^ H. nome^ ^ nomme: vel^ ut etiam habent Grs- 
ca^ innmen. 

23. K2K. H. Pater. Status conftruaus (§ j)inproximis qgoqueNomini. 

bus inteliigenduF. In nomine Patris. 
»4. VhO). 1&. 13 H. FtUus. « (/&§ emphaticum. jEti%i. 
a5. Knm. I^. nn H..Spiritus. K (/&§ 1} emphaticum. 

atf^ KiJ^TIpl. 1 (f&%i)Oenitw.B.fanaims.SpiritmSancmatis,le.^ 
jibite ergOy ^docete onmcspopulos y £f bqptizate eos pi nomine Patris ^ ff 
FiUi^ ^ Spiritus San&i* 

V. ao. 

34' 83 3* 3» 80 a9 28 a? 

K3« airn |t)fnpsi kd ?3 pnian piN tb^m 

.'Cno veho dephakktdtechun mo kyl denetcerun euun Valephu 

41 40 39 38 37 3<J 35 

de/^olmo lefchulomeh ^admo javmotho kyllehun ano £ammechun 

•amin 

A7* 1Db«1. H. tpix iidicit , & docuit. ut n. 17. J& doMe. 

t%. piK* H. «\i/«. 

ip. pTv^n. T (/} tt^. P3113 (59)9 perf. plur. Futuri. H. TtOii (i. e. 
1103) cvdodmt. 3 Fiituri abforbet primara radicalem Verbi ImperfeiU 
^ (Jf ) ^*^^^ q^*^ P^r Dagclch forte (fyriace per Kufoj) compenfa* 
tur, lircratO in pronucciaiioneduplicatur^ ditietteruny non dmetrun. 
Cujtodmt. ut cujiodiant. 

3«* 



\. 



31. t<D. H. jwiJ, fW^ - 

32. |T3mpBl. 1 (/) pleonafticum. TpB H. mandavit.nCJf^ §^) i pern 
fing. JPrapteriti. p3 (Jf^ affixum 2 perf. pl m Atandavi vobis. In ip^ 
Syriaco agnofci poteft forma Pa^, qlis Umeii fine detrimento fen* 
tentis ignoratur. 

3?. Nrn. IS^. H. KH ecce. 

34- Nii<- H. ego. 

35. p3DJ^. H, DJ^ cum. |13 C/) afl&nMJfr^erf. pluh VoHfium. 

i6. MIM. H. ego. Repetitur ad majorem vim fententis: certijjtmeego vt« 
bijcum fum. 

37. pnl?D. H. ba (wmV, mnes. pn (iT) affixiim J perf. plur. quod tamea 
' (§7^ pleonafticum eft. , \ 

38- KriDlv H. DVdtw. Kfi (Jf&ii) fignum pluralis. Omesdiis^mih 

bus diebus. 

3f . NDIJ^. H. ufque ad. 

.40. nD^i>. H. Rd!?W con/tjmmaHo. Primum l^ C/r& S Accufat. n 
(/) affixum 3 perf. fing. quod (§ f) abforbet K fui Nomioii; in fenfil 
tSLmen (§ ^Xpleonafticum eft. 

41* MD!?p. T (J&S Qcnitiv. H. Chlf feculum. » (/& § i) em-i 
phaticum. 

42» I^DM* H. ^re. Amen. Et docete eos f ut cu/iodiara omne fu>d mandaoi 
(inculcavl) vobis : (f ecce tgo certijfme vobifcum fum owmbus diebus tfiue ^ 
ad confimmatiomm fecuU. Vere^bvi Aam. 



APPEN. 



A P P E N D I X 

^ Dc Pronunciadone 

Lingu» Syriacae. - 

1. Syronim Hter» font «z, confonantes omnes. 

Olapli. Reth. Gomal Dolath. He. Vav. Zai. Oinb. Tkct. Jud. Copk. 

Spir. len. b, v. f. d. b. V. z. ch lenius. t. j. ch aipwiiUa^e» 

I.om3d. Mim. Niu. Semcbat. Ae. Pe. Dfode. Kuph. RlTcb. Schin. Tiv. 

hb> CD p D jy B X p n ty n 

L m. A. C himierf. ph,p. d£ x. r. iidi. t,i|» 

Olapli ante Lomad 2A 
Lomad ante Olaph. V 
Lomad gj&minum in fine ^ 

Elegancis gratia confonantibus lioeolas quiidani borizontalef uUp 
foe ittexuott 

1« PunOa vocalia: 

y Abraharo. #. 

^ Efaias. #• 

2 If^^ac. f. 

^ Odbm. f. 

Ufunfur etfam vocaKum loco fimpllcilnis punftfs , hunc m modtmL 
Punfturo alterum fiipra, alterum infra literam $ eft a. Punfta duo infra 
lileram juJLta fe pofica^ feu borjzontalia, funt «. Punfta dao infira 

litenuB 



Iftermi trtniverfi 5 feu ditgona1ia« func L SiffiiUa dso piio£hi transverit 
fupn litertffi , ^. Deniqoe punftiun unmn 1 liye fuprt ^ five infrt licertoi 
VtiTy eft «t 

OA 1»E &iiB ^ -ff^ -PP -^ 
ftt fb fi fe ]& 

3. In cbtraftere Syritco Verbis prster punfta voctlia tdhibeut 
dit etitm pun£U , qutbus toUere ambiguitttem fentenciaB ftudenL ^xt 

tysdiiit^: 3«t vd 321 tradens. JI321 tradUifti: Din tradidi: "11321 trM^ 

didit i^a. 3 2it< tradam : in omnibus tliis perfonis Fiituri ^ ucriosque nnmo> 
ri I punftum infra voctbulum ponunt 

4« Si Nomen iisdem literis fcribitur in plurtli 9 qulbut hi fiwidtri : 
dif&nguuntur in chtrtftere (yritco , dum plurtli fiipeme duo punttt im* 
ponunt horizoattUt ) five juxtt te in etdem Ittitudine fttatit. 

5. Pronomen afiixum Df quod eft 3 perf. fing. fi genus femiiiinuni 
firaifieett in.iyritco pun&um fupra Ib habet^ per quod t mticulino difcer« 
fiitun 

6. Kufoj eft pun&um fuprt litertm, quod infttr hebrtid Dtgdfch 
etm gemhitt. 

7^ Litertm Nun tnte Ttv Syri in ittt pronuncfaitlone non tmant: 
jdeo illtm vel omnino non fcribunt , vd etitm fcripttm filentio premunL 
niK la g. nu & >n^ ^ g. & leguntur m ; Knn^M femiaa . uxor^ legi« 

tur aOo. 

Z. »1 tffixum I perCfiag.fontt utn fineu 

9. In affixo 3 perC 2ing, g. m. ^TI^iterae >n feo)per rnute funt, 1 fo- 
natut ticonfonans, » poft ^iominamutO) poft Verba autem fonante ut i. 
Vide nachvo in Exerdutione X n. tf « Idem iuo modo tcddit tffixo ^ 
3perCfing.g.nL 



Ff EXEl^ 



\ 



sa^ Afiitutionet 

EXEM PL U M, 

ex Mattb. VT 9 fqq» 
Ita nos DEUM precari ChriHus fyriacis verbis. docuitr 

r^t^ t^nX «^DS^3t |13» 

.fcheiDoch nethkaddaTch devafchmaj|0 Avua 
Jnva nomeD San&ifioetut r cslfs in qui\ nolYer Pater 

jnalcbncoch Tithe 
.tuuro regnum Adveniat 

:NnK3 *1'^ K^Oaj^nt W3>i< '32>2S- Nini 

.bar2?o apb devarcbmaijO' aichano dievjonoch Neheve- 
•tem ia & ^ cado* in ficut ^ tua volantas^ Fiat . 

.javmono defunefconan? lachmo lan lUv 
.hodie noftr^indigentis panem nobis Da 

iehevakan ehanan cfoph aichano. > chavbajn lan: Vafchbuk. 
dimittimus nos & ficut ynonradebitanobis- dimitte Et 

•Techajvajn 
•noflris debitoribus 

rlenefjuno ta*alan VelO' 
rtentacionem in nos inducas ne Et 



Syriaatm , »17 

•bifcbo men- padfon Ello 
4nalo a^ nos libera Sed 

Omtiis lingua fOQfirebitur 
^ DEO. 
Rom. XIV II. . 



Errata^ 

ap </o- Lege /0- 
tfcol. 1. an r,- ante. 
9' Germanicx L. Lntinv^ 

nlt.- babeo L. Aaifo, babtrty. heXxnf {U bcrjlWt^fen;' i/t<r, bileriyttint 
fcn/ iu Dci: ttrUUn > a«dio, audirty ^btml {u bec «tertcnr . 



«5 

1>39' 




f7' 






x