This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project
to make the world's books discoverable online.
It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject
to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books
are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.
Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the
publisher to a library and finally to you.
Usage guidelines
Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the
public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to
prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.
We also ask that you:
+ Make non-commercial use ofthefiles We designed Google Book Search for use by individuals, and we request that you use these files for
personal, non-commercial purposes.
+ Refrainfrom automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine
translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the
use of public domain materials for these purposes and may be able to help.
+ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find
additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.
+ Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just
because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other
countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of
any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner
anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.
About Google Book Search
Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers
discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web
at |http : //books . qooqle . com/
rl-E X A G L O T T O N
GEMINUM,
DOCENSLINGUAS^
GALLICAM,ITALICA]VI, HISPANICAM,
GRiECAM, HEBRAICAM, CHALDAICAM,
ANGLICAM, GERMANICAM, BELGICAM,
LATINAM, LUSITANICAM, SYRIACAM:
ut iiitra breviHimum tempus, ope Lexici, omnia
explicare difcas,
Acce/Jit ubique Appendix
De Pronunciatione harum XII Linguarum.
AU C TO R E
IGNATIO WEITENAIJER.
Editio Altera.
^ r^ «^ «9i ^J^ «^ i5^ «^ i^ «^
^ ^ ^ (J^ '^-^^^ &^ &^ (A> &
Ckw Jtpprobatione.
# ^ rf I ^ ^^ ^ ^^^'fcv^»/''!^^^^^ ^ ^^^^^
AUGUST^ VIND. & FRIBURG. BRISG.
Sumptibus Fratrum WAGNER, BibliopoL MDCCLXXVI.
V- A
HEXAGLOTTI PRIMI
P A R S I,
QU JE
L I B R O S
GALLICOS, ITA L I C O S,
ET
*H I S P A N I C O S,
INTRA DIEM UNUM,
SI VELIS,
INTELLIGERE «T EXPLICARE DOCET*
5*<
« 1 I 4P' '^■Jif > g
P R iE F A T I O-
^l ^ Ij^^^^^ ^"^^' ^"i c^^ ^""^ ^^^^"> I^A^i<> Hirpanis, fer-
«II — -^^ moncm conferre non cupiant, optimis tamen co-
''^CkI^ rum iibris uti vchementcr dcfidcrant. Ne vero ii-
dcm five magi(lrorom voce , (ive librorum grammaticorum
prfleiidio juvari poflint , alios magnitudo fumptuum, alios opc-
ris difficultas, plerosque temporis egeftas prohibrt & abilerrct.
Horum ego honeftiuime utiliffimcque cupiditati ut confulam»
paucas has paginasofFero,que,fiLexiconquodcunquebonumac-
ce(rerit,ipc citius voti fbi compotes faciant In grfficaprimum lin-
gua,tumnebraica,& chaldaicaexperimcntocapto, idem in italica,
gaIlica,hifpanicaquc,eodcm plurium fucccflu tentavi. Nulla ha-
rum fuit^io qua non intra alteram ^crtiamvc horam, DEO dante,
audientcm eo perducerem,ut interpretari libros pcr fe ipfe, &ope
Lexici explicare poiTet* Fucrc, cjuibus & femihora fufficeret. Rcm
usquc adco commodam ut jurispublici faccreih, Sc hortati flint
multi,& boni communis amor perfuafit. Tantam celeritatem pro-
fefTo, in Prsfatione hsrendum non eft: unum addo) niii te labo-
ris poenitcat, amicc Ledor, fore» ut intra biduum fex harum lin-
guarum omnium libris intcUigendis idoncum te fine magiftro cffi-
cias. Latinitatis filias,gallicam,itaIicam,atquehifpanicam)prio-
re hac parte complexus fum; altera graecae^hebraicse, chaldaicaeque
deftinata. Vale» & hoc tcmporis Sc impenfae compcndio
iruere,
INSTI-
INSTITUTJONES
G A L L I C JE.
• *
I. j% rticulus Gallorum definitus refpondet germanico btt, bU. Mafculi-
X\ nus eil le, Femininus la , Neutro . carenL Fle6titur hunc in mo«
dum:
Mafcul. Singularh. Fmin. Singutaris.
Nom.&Jccu/. Genit.& Ablat. Dat. Nom. &Ac€. Gen. & AbU Dat.
Le,UXi^tVi. duM^Mn Im. au, bem. La, w. de la, UxMn ^tx. ^ Mer-
' Pturalis utriquetommunis.
Nom. & Accuf, Gen.&Abt. Dat.
Les.lXt. desMt,^f>ViUn. aux , ^ett.
2. Praeter articulum deBnitum habent& indefinitum, qui tum fere
ufurpatur, cum Germani articulo prorfus abftinent, ut ante pronomina,
ante nomina propliat ^nte articulum unitatis (etn/ eJtie. ) Articulus hic
breviflTimis duobus vocabulis circumfcribitur, de&c a, quorum illud In utro«
que numero genitivi & ablativi , hoc dativi nota eft. Maitre de tangue^
<@piact)metfler. Un bois de mirte.tin ^QI^tentvalb. // parte de vousXt ttttt
Von eu4)* ^ notre uitte, unfrer &ta\>t. a qui? mm ? i Pierre, Petro. La tit$
iun'homme,HiSs>WiVt eitteg oWenfcftett.
3. Cafus nominum per Ardculos intelliguntur, ipfo nomine h^ud
mutato. Pluralis numerus e fingulari fit adjerto /. iable, menfa : tabtes,
menix. marc/iand, mercator: marc/tands^ raercatores. Si ipfe fingularis fi-
niatur litera /, vel cognata/^, aiit 2;, plurali nihil additur« avis^ monitum,
&monita. doux, dulcis, & dulces« /&cit es vel ez. conte , numeratus:
contes vel contez. numcrati. eau, eu, ou, aflumunt x. peau , pellis : peaux,
pelles. feu, ignis : feux, ignes. at, ai/, et, faepe mutant / aut it in ux. mal,
. malum : n/Ottx, mala. travait, labor: travaux, labores. «V/, coelum:«Vax,
coeli. nt in ns^pont, pons: pons, pointes. partant, loquens : partans , lo-
quentes.
4. Adjeftiva mafculina fiunt feminina adjun^lo e. grand, magnus:
grande, magna. ajoute, additns : ajoutee, addita. bati, aedificatus : batie.Tedx^
ncata* Fit nonnunquam levis mutatio aut geminatio literae ultimae./^tiAr,
falfus : faujcy falfa. doux, douce, fuavis. tteureux, tieureufe, felix. fec, ficcus :
feche, ficca. tong, longus : tMgue, longa. chetif, maius :^ chetive, mala. pubtie^
, A a / publi-
v^
j| Infiituttones
publlcus : jpubtique, publica. Ifl/, baffe, humilis. bon , bonus ; bonne, bona.
'iHi/, nullus: wtt//f, nulla. quel, quelle. qualis^ fot , ftoljdus: /oW^ , ftolida.
Communis gener^ funt, quae ia e dennunt, ut aimable, amabiiis $ lionnHe^
honeftus, hpnefta,
5. Comparativum indicat particula/j/tt/ ante adjeftivum pofita; Su*
perlativum eadem, fi articulus definitus eam praecedat. lon^, longus : plus
iongf Ibngidr : le plus long, la plus tongue, longiffimus, lon^^ilfama* Idem fit
in adverbiis# vite, cito ; ptus vite, citius : te ptus vite^ quam citiffime.
6. Verborumconjugationesfunt quatuor, ex infinitivo dignofcen*
dae: primae enim infinitivus definitin^*, fecund?» in /V, tertiae in oir^ po-
ftremdeinr^ Hasvocemus charafterifticas conjugationum, quas omnes
in una tabellajunftas inconfpeftu fimul ponam, Soias ponam terminatio-
nes , quas fi in charafterifticae locum fubftituas , verborum perfeftorum
tempora omnia legitime formabis. Sic e, g. in Praefenti Indicativi perfo»
nam primam pluraiis numeri pro conjugatione prima affignat tabella om.
Rejice igitur eKaimer, nmare, fyllabam^ charafterifiiaim, in ejusque lo«
cum repone ons ; & intelliges , aimons fignificare amamus. . Viciilim, fi re*
perias oatij/ons, deprehendes ex tabella, tenijinationem ijhns foli conve*
nire fecundae conjugationi, in peiTona prima pluralis numeri in imperati«
vo. Muta ergo hoc ijbm in charafterifticam /r, & Kabebis verbum batir^
Id quoniam ex Lexico difces idem elTe ac aedificare , relinquitur , vocem
propofitam rignific^re' cedificemus. Sic etiam ex quarta charafteriftica con*
• jugabis v^dfr^ , venderc: vends , vendo , veudis: yend 9 vendit; vendons,
vendimus, &c,
7. luoniam .vero Galli, Germanorum more , in Verbis conjugan-
dis utuntui ope auxiliariumi habeo, (k. fumt totam horumformam prius
oculis fubjiciamus.
g. Conjugatio Verbi^ywr, Habere.
Ego, • Tu. lUc. Nos. . Vo«i IUL
Indicat. Prtefeni. atf ast • at avonsp . dvez, ont
Imperfeftam. ' auoiSf avois^ avoit : avionSf aviiz^ avoient.
Praeter.fimplex. ^y eus^ sut: ' eumeSf euteSf. eurent.
Praet comporit, ai eu^ as eu. am: "^^^avons etif avez eUf ont eu.
Plusquamperf.L at/o/i^y aoois eUf avoiteu: avions eu^ aviezeu^ avoiefit eu.
Plusquamperf.II.ffi5 eUf eus eu, eut $m : • eumes eu, eutes eup eurent nu
Futurun. auraip auras, aura: auronsp aurez . auroru. '
• Vi
GaUiccB.
Ego.
Tu.
lUf.
Nofl. VoB,
niL
Iinper9tivii8.
Conjunftivi Prafens.
Imperfeft.1.
ImperfetLlI.
Praeteritum
#yw.
ayiz.
atti
aywis.
ayez.
ayeni.
mroitt
aurionSi
aurJeZf
auroieni.
ifit*.
eujpotu.
euffiez.
iuffint.
aiteut
ayons eu.
ayez ej^
ayent eu.
ayex
aye. ayes,
aurois, atiroij»
eujfe, eujfes,
aye «c, ayes ev^
Plusquamperf. I.& II. ut Imperf. l. & II. eddito tant^m ubique eu.
Futurum. iitFuturum InJicativi, additc iibique eu. ^
^nflnitivi Pfaeren8.^at;o;r. Praeterit avoir /u. Particip. PraeC ayant. PraeteritL ayant m«
Supinum eu.
9. Conjugatio Verbi Etrey EfTe.
Ego. Tu, Ille. No«. Vos. nif.
Indicativi Praefens./f«/5t es^ ejl : Jonmes, (tes, Joni. '
Imperfeftum. (tois^ (tois^ itoit: itions^ Stiez^ (toieni,
Praeter. iimplex. /la, fuSt fu^. - fumes. futes, furent.
Praetcompofit. aiiltf asetjf, a£tii avonslt(, aveziti, ontiti.
; Plusquamperfefta. ambOi ttt in Avoir, nili quod jpre Supino iu ponitur iti, (ClDcfnk
Futprum. • feraip feras, ferai fero^is, ferez^ ferpnt.
Imperativus.' foisi jfoyons, foyez.
Conjunftiv. Praef. /oWp fois, foiti foyons, JfoycZp foiem.
Imperfedti L ferois^ ferois, feroit: ferions, feriez^ feroieni.
fujfe, fujjes, fit: fujjions, fujftez, fuff/mt.
aye (tt ayes (ti^ ait cti : ayons (te , ayez (t(, ayent (t(.
dtfroisiti, aurois iti, auyoitite; aurionsetif atirieziti. duroieni it(,
euj/e eti, eujlheti, eiteii: euj/ionsiti, euffiez iti, eujjent iti.
xuiiiiv»!. aurai itif aura}sr'i^ auraifJ: aurons ct(^ aurezete^ aurontit^,
Infinidvi Piaefena. etre.Pr^xter. avoirde. Particip. Praef. itani. ^rxteritu ayant iti.Supim
aum. ete.
bp^eft;. IL
Praeteritum.
Pinsquamp. I.
Plusquamp.lL
Futiiram.
lo.Tabella IV Conjugationum.
IndicatS vi Fraefient.
Ego. Tu. lUe. Nos. Vos. . niL
t^e — « — « : — (w# — ez. — snL
fffiZ iffmU.
it:
oit\
ijfons
ons
a. is is
3. ois ois oit: ons ez eki.
4- * ' >— cns ez eni.
Impcrfefhim. i. 0« — o*j — oiii'— ions — tez — oieni.
2. ijfois ijfois ijfoit: • ijjions ijftez ijfoieni.
3. ois ois oit: ions tez oient.
4. ois ois oit: ions iez oieni.
Prieter.ilmpkx.i. eU ^ as — a: — ames — ates ~ ereni.
a. is is it: imes ites ireni.
3. la us ui: umes utes . ureni,
4* tf ii ' ^: imei its$ ireni.
A-3
Praet
6
Jnjlituthner.
Ego. Tu. Ille. Nos*
Vos.
Itle.
Pnet. compofitam.
ai — 05 '^ a: — avons
— avez —
ont.
-
I. if. 2. 1. 3. w. 4. tt.
«
. at/o/j - avo/i avoit - av/owf
*— aiviez —
avoiin
•
X. ^. 2. 1. 3. tf. 4. tt.
PlBgqutmperfea:.!]
[. #tt* - ^ - ««* — iumes
. X. ^. a. 1. 3. tt. 4* <*•
•— iutis —
• «ttr/»^.
* JFiOwnm. I.
irai eras - ^ ra; — eroni
— erez —
eront
a.
irai iras irai irons
w«
iront.
3-
rai ' ras ra: rons
rf«
ront.
4-
rai ras ra: rons
rez
ront.
ImperadvQi
1. e: — ons
iZ. ^
1. is: ijfons
ijfez.
,
' 3. ois: ons
iZ.
4. 5 : ons
ez.
Cbnju&ftivi Pnefeii8.T.
i — es — f ; - ions —
- iez — -
ent.
a.
ijje \ iges ' ijfe: ijjions
ijftiz
ijfent.
3-
i.\ is ii ians
liZ
ent.
4-
i is e: ions
iiz
ent.
Imperfeft. L x»«
eroiS' erois - iroiti^.erions —
- #r/>ar . —
eroient.
2.
irois irois irott: irions
iriiz
irotent.
• 3-
rois rois roit: rtons
riiz
roient^
4.
rois rois roit: riofis
riiz
roient.
Imperfeft. IL i.
ajfe - ajf^ - tff: - alRons -
ifi ip^ *• #^
affiiz -
ijtez
ajfent.
tjfent.
l 3.
4-
uf[e uffes it: uKons
ijje tffes tt: tffions
UjftiZ
ijftez
ujjent.
ijent.
Pnetentum.
ayie - ayes - ait - ayons -
I. f. 2. f. 3.tt. 4.tt.
ayiz
ayent.
Plasquamperf.,utromqoe^& FuturQm,ex Verbo J^t/a;r,additoSupioo, videlicet
I. /. 2.1. a.tt. 4.tt.
I&fiiutiviFraeCi.ir. Praeter.aw/r. i.i. Particip.PratC i. ow^Particip.FraBt. 1. ^.Supin. i. /.
i.fr. 2.f. ^.ijfant. ayant a.i. 2. i.
i-oir. 3.tt. ^ant. 3.M. 3.«.
4.r/« 4.tt. 4.ant. 4.^. 4. u.
II. Verbum Paflivum nihil eft aliud» nifi Verbum auxiliare Etre
cumSupinoejusVerbi, cujus voxpaffiva petitur» ^efuisaime, ego amor»
^e ferois aime, ^o amarer.
12. Verba reciproca, & alia quaedam, loco Verbi if t/o/r, conflruun*
tur cum Auxiliari altero Etre. Sed id ad fenfum nihil refert. ^e me fuis
iffarc(, t4> Me mtc^ 6emAl)er. Its^eji catuhi.n^tA\i6iMztmt^t Uefi
tombe, n ift defaOett.
13. Anomala omnia» & quidquid in ufitatis Diftionariis non repe-
rituTi in Spicilegio reperieSimoxfubjuDgendOt ubi ordine alpbtabeti com*
modiffi*
Qatlicct. 7
modiflime occurrent fingula. Antequam Lexicormn & Spicil^ ufmn do-
ceam, iibet quaedam animadvertere.
14. Litera t, vocabulis interpofita, eupho^iae tantum fervit , fenfiii '
nihil tdjidt va-t-any Qt^t matt? /wir/f-f-i/? ttlttttf
15. Partitivum articulum tum ufurpant Galli , cum Germani nul«
lum adhibent iis nominibus , quibus alioqui articulus definitus debetur:
tum GaHi praeponunt genitivum ordinarii articuli » qui partitivus appella-
tun Oofinez-moi dupainjuvin, gc(t nttr ^rob/ SBctti. ^vez vous de tar^
fent ? ^aht t^r @tlt> ? C*eji un lieuvlutot pourdes bStes, que.four dis hommes,
ai ift ettt Ott ttte^r fbr ttttDfrttttnrttae^^iere/aldfiir^etirc&ett. V6usm'ob^
ligezpar de nouveaux bienfaits, i^r ^tmViltt mx^ bttrc^ neue®Utt^aten.
16. In alloquendo feu DEO, feu hominibus, perlbnam fecundam plu<
ralem vous Galli amant.
17. Quoties infinitivum praecedunt particulae i^ i, pour, explican*
dumidcolvelperlatinumgerundium , vel ner modum loquendi gerundio
affinem. La raifon ie le dire^ ratio id dicenaL 11 iamufe a ehanter, occupat
fe cantando. ^evienspourvous avertir^ venio adadmonendum te« Jt eft trop
favant pour le eroire, doQxor efi; quam ut hoc credat, er tfl iU gelej^rt fol(|)e0
Stt 0Utu(en*
18. Partidpia, tum a^va Cin ant) tum pafliva (quae idem funt cum
fupmo) duplicem ufum habent: nunc enim funt connexa, ut apud Lali«
nos ; nunc pendentia , quae per ablativum abfolute pofitum explicantur.
Connexum eil : Le Roi , entendant le bruit, demanda, &c. Rex, audiens (fare-
pitum, interrogavit, 6:c. Pendentia funt ; Durant ta guerre^ fai perdu tout,
durante bello, perdidi omnia. Son pere, tes yeux toujours attachisfur tuiy at*
tendoitfa r^onfe, pater ejus , oculis femper in illum defixis, refponfum ex«
pe6labat
19. Negatio plemmque geminatur. Primaefi: ne,z\ten,pas,point, ^
jamais^ rien, perfonnef &c. je ne veuxpas, non volo. Fous ne favez rien, ni-
hii fcis. Perfonne nefa vu, nemo eum vidit, liien n^eJlfifaltVjihHL eft tam
fordidum«
De u(u Leziconim> & Spicilegii noftri^
ao. Apoftrophus plerumque fignificat deelfe literam e. fic m\ ^ ,
qii pro me^ie.que. /initio/,in medio^^ fignificat; V nunc/^, nunc te,,
prout res pofcit. Quae fi tmncata occurrunt, integra quaerenda funt. Huc
revoco articulum definitum /« de ?^ sP, qui tam ante mafculina , quam
femi-
8 Inflituttonef
feminina ponitur, (i prima eorum litera fit vocialis , aut h mutunru ramr^
alxima. tU Vliomme , lioininis,
fi. Promifcue ufurpata r(?peries / & y, ac in fine vocabuloruni rr
& ez. itemque z^s. fic fuyant,^ futanty {ixgiens, foudrotant, &cfoudroyantf
fiilminans. hazarder, & hafarder, exponere periculo , experiri. Orthograp
phiam enim Gaflia non eandem femper ad^mavit.
^2%. Ex literis gerainatis alteram fsepifnmeomittunt recentiores libri.
Ufrumque igitur leges, connoitre & conoitre, nofle, cognofcere; honnare &c
honore, honoratus ; fhuffrir &foufrir, pati ; combattre ik combatrej pugnare*
Quorum alterutro non inveuto, ad alterum confugere necefle erit.
23. Idem obferva in literis quiefcentibus, quae cum jam olim non
pronunciarentur, denique fcribi etiam defiere. Sic olim ffauoir, ffavanf,
waifire, ejlant y s^acquiturj acquerir y hodie fwoir, favauty maitre,etre, saqui'
tery aquerir^ ^entens^ vens, idem.ellac jentends, vends.
%j{. Idem dicde diphthongis aa & eu/ind vel a & u vel u conflatis.
Magt6l agi, feur & fur, malheureux& malhureux, deumes & dumes.
15. In conjugatione verborum in cer & ger, ante a&o nunquam
fcribitur c aut g, fed anaphoniae gratia p& ge: quae tamen in Lexids per
cer & ger conftanter quaerenda funt^
26. Si compofitum non reperias, qu^re fimplex. Qiiod ut facilius
Eoflis, adfinem Spicilegii fubjicio ordine alphabeti particulas omnes , ver-
is gallicis praefigi folitas, Ne compofitis onerarem Spicilegium , fiinpli-
cia quaedam pofui , in fe ipfis haud ufitata, quae tamen in coinpofitis ufur-
pantur. Tale eft querir & -foudre : e quorum illo nata funt aquerir^conquerir,
requerir, s^enquerir / ex hoc abfoudre, refoudre^ difaudre. Ejusdem brevitatis
ftudio, nonomnes omnium vocabulorum fenms adjeci , qui f%pe plures
lunt : iidem tamen ut e tufiis Diftionariis peti pofiint, vocabuli Theina feu
Radix ubique a me indicabitur«
37. Magnam etidm vocabulorum turbam e Spicilegio excludet fe-
tfuens tabella, afiinitatem oftendens certorum temporum , quae omnia a
Farticipio Praefentis derivo, ea quod iilud, utpote in ant definens, alpha-
t)ett ordine ptTb oeteris in aculos inquhrentium incurrereneceflelit. Cha-
rafteriftica igitur Jii\i}QS tabeUas eft ant, quae in fubje^las formas iic mu-
tabxtur :
Ego
GaUiecii
ois
is.uf
iS
Ille.
Nos. Vos^
ons iz
oit : ions iez
it.ut: imesyelumis ites,utei
* ons ez
e : ions iez
m.
ifst.
oient^
irentfUrent.
ent.
Ego.
IndicatPraef. *
Imperfeft- ois
Praetfimpl. is,ye\us
Imperativus. **
Conj. Praef. e - . - -.„
kB^ede&.i.iJfe,yelu/e iJiSfUjes kfdt: iJfwns,uJpons ijjtez.ujfiez ijfent,ujfent.
Quod fi exempli gratia legas nuijit aut craignirent, neutrum horum
inSpicil^o invenies : occurret tamen ibidem fiu/^iir & eraignant, fa6bi
etiam Amnium ex tabella hac mentione. In hac autem tabella vides,/t effe
. Praeteriti tertiam fingularem, irent piuralem ; ac proinde fenfum prioris efle
' nocuit ; poderioris titnuerunt. In iis porro Verbis, quae ab hac tabella ali«
quando defleclunt, in Spicilegio ipfo cavebitur , ne hofpes hujus linguae
a vero fenfu aberret Tu vero, Amice Leftor. omiflb in praefens Spicile*
gio, ftatim ad Exercitationem ipfam tranfi , qiiam ei fubjeaam reperies»
SPICILEGIUM
e o r u m.
QVM IN LEXICIS
reperiri non rolent«
if. praeter difta 5 ^ & 17, flgnificat
ctiam m,JU,lieo. // eji a Peglije, eft
in templo. ^trai a mon pere, ibo
ad patrem meum. It imploroit lef
dieux a teurs autels, ohiecxzh^t deos
ad eorum aras«
Jiille, eat. ab atler.
AiUent, eant. ab aUer.
Jperfois, animadverto , animadver-*
tis , animadverte« ab apercevoir,
feu appercevoir, quod plenque con-«
jugant ut reciprocuiai
yiperfoit, animadvertit iaib eodetfl^
jiperpoive, es, e : animadvertara , ks:^
at.. ab eodem-
jfperpoivent. animadvertunt,ammad*
vertant. ab eodetn.
JpefpUi Supinum ejusdem.
jipetpui &c. Praeteritum fimpleXi ib
eodem.
Aperpujfe &ct. Imperf. II Conjunftivi,
ab eodem. <
JJfaillant, invadtoS ; cum Aflinibus*
M 27r) 9b qfaitlir.
B Ji/aus,
l»
Jnjliiufionff
Cm. &^c. credidi ^C- a croire, Cru/ Dorr , dormio , doraais • dormi. ab
&c. crevi &c. a croitre, eodem^
Cruji 6ic. crederem .&p. a croire^ Dort , dormit. ab eodem.
CruJJe&LC. crekexeni&c.^croitre. /W, Supinum verbi devoir, debere.
Cueillant , colligens , decerpens; cum Duifant , addicens , dedens ; cum
Affinibus, (v, § 27» ) a cueillir
CueiUe, colligo, coUigis, qoUige. ab
eodem.
Cfiifam , coquens ; cum AfHnibus.
(V. § 27. ) a cuire*
Affinibus. (v* § 27.) a ciuire , quod
fere exolevit , compofita tamen
reliquit ufitatiirima.
Duit, addicit, dedit ab eodem.
Dus &CC. debui &c. Sidevoir.
Ctf/^f iPoquit,item,Supinum»abeDd, DUJ/e &c. debereni &c. ab eodem.
De. pmeter difta<5 i , 2 , 15 , & 17,
poni folet pojft combien , beaucoup ,
peu , ptus , fnom/ , tant , aurant ,
570/ji*, guereSf iioc modo :/;/ttx rf*ar-
g^i, fwo/w/ defagijfer. plus pecuni»,
mitius fapientiaer
DfWfVJ Dionyfius.
Deirtiifant, deftruens; cum Affinibus,
(v* § 27. ) a detruire.
Detruitf deftruit item, Supinum,
ab eodem.
Dif 3 &c. dixi &c. a dire. Eft etiam ,
ab eodem , dico , dici^ , dic ; fed
legitime.
Dijant, diceds; cum Affinibus* (v,
% 27. ) ab eodem.
Dtjfe > &c. dicerem &c, ab eodem*
Dit , dicit , dixit item , Supinum.
ab eodem.
Dois^ debeo , debes , debe. a devoir.
Doit , debet, ab eodem.
Doive , ves , ve : debeam , as , at
//oftm/ , debent, debeant ab eod.
Dont. cujus, quorum, quarum;
a quo , a qua , a quibus*
Dormant , dormiens ; cum Affinibus.
(v» S 27. ) a dormir.
E.
Ecrit , fcribit item , Supinum. ab
ecrire.
Ecrivant , fcribens ; cum Affinibus
(v. § 17. ) ab eodem.
EUe , iila , ea ; illam , eam. eUes ,
€% , ilbe ; eas , iilas.
Empreignant , imprimens; cum Af-
finibus. (v. §27. ) ab empreindre.
Empreins , imprirao , imprimis , im-
prirae. ab eodem.
Empreint . imprimit item, Supi*
num. ab eodera.
En, multiplicem habetufum. i. ante
fubftantiva pofitum fignificat in ,
aut ceu. e. g. en chemin , in via. en
Roi, ceu Rex. inftar Regis. %. ante
Participia, refpondet latino gerun-
dio in do. ut , en jouant , jocando.
en- pajfant . transeuudo. en fortant^
exeuado . cum exiret. 3. ante ver»
ba ( vel in interrogatione poft illa)
eftparticula relativa, qu% alios
aliosque fenfus induit , omnes ta-
men ejusraorfi , ut in fermoneger-
manico exprimi per aliquam parti*
culam pouint , cujus initiam fit
^
Gallica.
13
ha vei bat : videlicet batau^ bo^
burd)/ ^at>0O/ ^anttt/ bafiiE/ bac^
um / ^acait/ ^acuber* ^mprtn-
drai , t(t toer^e ba\)on nebmem B
enfitunevigne, tl }m ein!lBeindUt
iKiraU^ gemactt ^e vousen remer^
€ie, t(t) Hnlt eudl) bafur / barum.
SfenCenfouviens.xiSi^t^^tnU tarOtt.
NonDunquam eil merus pleonaf-
mus , ita ut in germanico latinove
fermone nuUa ei particula necefla*
rio refpondeat. Combien avez- vouf
dhabits? ^en aitrois.jenai quatre :
quot faabes veflimenta? Habeo
terna, habeo quaterna. ^aime les
hifiariens : en avez - vous quetquun ?
Amo biftoricos, aliquemne habes?
Epreignant. ftringens; cum Affinibus.
(v. § 27.) ab epreindre.
Epreifis, llringo, ftringis, ftringe.
ab eodem.
Epreint , Tbringit iten , Supinum.
ab eodem.
Eteignant, extinguens ; cum Affini-
bus, Cv* § 27. ) ab iteindre.
EteinSf extinguo , extinguis , extin-
gue. ab eodem.
Eteintf extinguit item, Supmum.
^ eodem.
Etienne . Stephanus.
£ir«g«fln^, premens; cum Affim-
bus. (v. § 27. ) ab etreindre*
Etrjeins . premo, premis» preme.
ab eodem.
Etreintf premit ltem,Supinum. ab
eodem.
Euxy ii, illi; eos, illos.
Faittant, deficiens, errans; cum Af-
finibus; Cv. § 27. ) ^ifijiUir. Eft Sc
Participium Pnefentis a fatoir^
opartere , neceflarium effe.
Faille, oporteat , neeefle ftt afatoir.
item , deficiat , erret. ^faiUir.
Faifant , faciens ; cum Aflinibus*
(V. § 17. ) a faire.
Fait , jfacit item , Supiniik. ab eod.
Subftantive , faflum.
Faites y facitis, facite. ^faire.
Faffe\ &c. faciam &c. ab eodem.
Faudra , oportebit faudroit , opor-
teret ^ faloir.
Faut, oportet ab eodem.
Feignant, ftngens; cum Aflfinibus.
(v. § 27. ) a feindre.
Feins , fingo , fingis, finge , ab eod.
Feintt fingit item, Supinum. ab eod.
Ferai , &c. faciam &c. Ferois 6cc.
facerem &c. a faire.
Fefant , faciens ; cum Affioibus. (r.
§ 27. ) ab eodem,
Fis , &c. feci &c. ab eodem.
Ftfef &c« facerem &c. ab eodem*
Font , fadunt. ab eodem*
Fort , ante Adjeftiva & Adverbia ,
valde , admodum.
Franpois , Francifcus. item , Gallus;
gallicus.
Frit , Supinnm zfrire , frigere , tor-
rere , ut ova , pifces^
Fuit , fugit. a fuir.
Fuuant , fugiens ; cum Affinibuf>
(V. § 27. J a/u/f,
G.
Genlslshommes , Nobiles^
Gif^ntf^ jacent. a geftr, verbo extinfto.
Git , jacet ab eoq^m. Cy git , hic fi«
tus eft. formula epkaphiL
GuiUaume , Guilielmus,
B 3 Hai,
•4
Tn/HtutioMt
a
ffai , vel hais , odi ; ^difti, ab hair.
Hait y odit. ab eodem.
Hugues, Hugo.
L
^acque y^acques ^ Jacobus*
J. C id eft , ^tjus • Oirift ; Jefus
Chriftus»
^/f, ego.
jfean^ Joannes.
^erome , Hieronymus,
y/ , is , iiie. 2. es* 3. f//tfttf, ntan
mug. oportet.
lls , ii , iili.
i«/ir/* , infcribit. item , Supinum* ab J^y^^^
nodum. i. ifin. ^^ /f t/o//, td^ fr|e
ijtt* 3- «8- <j^ /^/ai/oi/, t4) mu^te
eS. Sije veux etre heureux^je lefuis,
wiu id) glucfltd» fe^n / fo Hif
i^/. I. hit. 2. fie*
I.«<r. I. t^nem e.g. // leurdit, tt j^at
ijnen gefagt. a. i^r, fuus , eorum,
earum, ut, leur fils , eorum filius ;
leur acadetnie , eorum academia ;
ieur abbefe, earum antiltita ; ///
lui dirent leur fentiment , fuam ei
fententiam expofueixmt»
Leurs , tl^rc. e. g. leurs maifons , fuas,
eorum , vel earum aedes.
legens ; cum Affinibus.
infcrire.
Afyrrft;fl>tf,infcribens ; cum Affinibus.
( V. %. 17. ) ab eodem.
Inflruifant , docens ; cum Affinibus.
( V. $. 27. ) ab injlruire.
Jnftruii , Supinum. ab eodem. item ,
dooet. fed hoclegitime.
^oignant , jungens , aflequens ; cum
Affinibus* ( v. § 27. ) joindre,
^o/if/ , jungo , jungis , junge ; afle-
. qnor , eris , ere. ab eodem.
^oint , jungit , aflequitur. item, Su-
pinum. ab eodem.
Jrai , iras &c. ibo , ibis &c. 7ro// &c.
irem &c. ab aller.
JJfu , Supinum abrogati verbi ifftr ,
exire, emanare, oriri^
L.
Xo. I. Articulus, bte. %. Pronomen,
fie. e. g. lafuite, W 5Itt*t. // /a
fuit, etfl[te()t (!e.
I>^« !• ^et / ten. ut, U nceud , nodus»
( V. §. 27. ) a lire.
Lit , legit. ab eodem. Subftantivum
lit 9 leftus , alveus.
Louis , Ludovicus.
Lu , Supinum verbi lire ^ legere*
Lui, I. ij^m. z. cr.
Luifant , iucens ; cum Affinibus.
( V. §270 a iuire.
Luit , lucet. item, Supinum. ab eod.
Lus &c. legi &c. a lire.
LuJfe&Lc. iegerem&c. ab eodem.
M.
JMaj mea, meam*
Afatthieu, Matthaeus.
Me, mihi, me.
Mens, mentior, mentiris, mentire.
a mentir.
Ment , mentitur. ab eodem.
Mentant , mentiens ; cum /iffinibus.
^v. § 27. ) ab eodem*
Mes, mei , meae > mea; meos, meas,
mea^ Mes-
GaUica,
mes, DominTe meae. Eodem
io MesdemoifelUs de fenunis,
» caelibes funt»
\fsy Domini mei.
)onit, mittit. a mettre.
ity ponens, mittens ; cum Af-
ms. (v. § 27.) ab eodem
Muj Supinuma mouvoify movere.
JUus &c. movi &c. ab eodem.
J^tijfe &c. moverem &c. ab eodem^
Nais, nafcor, nafceris , nafcere. a
naitre.
&c. moriar &c. Conjunftivi Nai/antj nafcens; cum Affinibus.
(v. §27.) ab eodem.
Naquis &c. natus fum &c. NaquiJfB
&c. nafcerer &c. ab eodem.
Ne, non* 2. ne . .. . que^ noft iiifi,
tantum. ut, je ne le conois que pat^re-^
nommie, ego eum non nifi ex fama
novi. // nefonge qu* a vous tromper,
decipere tantum te cogitat.
Nc, Supinum a naitrcj nafci.
-AJb/, uoftri, noftrae, noftra, noftros,
noftras, noftra.
Nous, nos, mit ; nobis, nos ^ un$#
Nouvel, novus ; fequente vocali,
pro nouveau. a quo etiam nouvelU,
nova.
iVW, niida; a 120^ , nudus. item,
nubes*
Nuifant, nocens ; cum Aflinibust
(v.§ 27. ) a nuire.
Nuit,nocGt. ab eodem.
Offert, Supinum, ab offrir, ofierre.
uffrafa , ofterens ; cum Affinibus.
Cv. § 17.) ab eodem.
Ofre, ofiero, offers , offer. ab .eo-
dem. item, res qu^e offertur
Oignant, ungens ; cum Affinibus*
(v. §27.) ab oindre.
Oins, ungo, ungis, unge. ab eodem»
Oint, ungit. itepi, Supinum, ab eq«
demt
Oirois,
fens a mourir.
it, moriuntur, moriantur. ab
?m*
morior , moreris , morere^
jodem.
moritur. ab eodem.
moveo, moves , move. a
wir,
movet. ab eodem.
&c. moveam &c. ab eodem*
i,movent, moveant.ab eod*
c. pofui , mifi ikc. a mettre.
, Supinum ab eodem.
kc. poiierem, mitterem, &c«
odem.
jo; mihi, me.
Y, minor. U, la moindre : mi-
is, minima.
minus. U moins, minime. i
neus ; fequente vocaii, etiam
ut, mon ame^ aninia mea.
mors. item, Supinum a mOU"
mori.
f, molens; cum Affinibus.
5 27.) a mow're.
Supinum. ab eodem*
*, Mouroi.. v. Mourrai, Mour^
it, moiiens; cum Affinibus*
5 27. a mourir.
n occ. moriar, eris, etur &c.
rrois &c. morerpr &c. ab eod.
16 Jnftitutiones
OifdU &d. audirem &c. ab ouir.
(v. § 27.) a j!;f/Wr^ Eft & I^ti-
mum, peftens, a peigner.
Peins, pingo, pingis,pinge.a petndn.^^
Peint, pingit.item, Supinum» ab eod.
Peus, potes. a pouuoir.
Ois, audio, audis. ab eodem.
Oife &c. audirem &c. ab eodem
Ok, audit. ab eodem.
On.fon^ nKin-
Ouvertf Supinum verbi ouvrir, ape- Pkut, poteft. ab eodem.
» rire* Peuum, poffunt. ab eodem.
Ouvrant, aperiens ; cum AfTinibus. Peuxy potes. oiim & poflum. ab eod.
(v. § 27.) ab eodem. Pierrey Petrus. item, lapis.
Ouvre^ aperio, aperit, aperi. ab eo- Ptaignant , conquerens , miferans
dem. ouvres, aperis. cumAffinibus. (v.§.i7.)ajp/fl/Wff.
Otfantf audiens ; cum Affinibus, (v. Plains, conqueror, eHs , ere ; mife-
§ 27*) ab ouir. ror, aris, are. ab eod.
Plaint, conqueritur ; miferatur.item»
p^ Supinum. ab eodem.
Ptaifant, placens ; cum Affinibus. (?♦
Pais, pafco, pafcis, pafce. zpaitre. %2i.)^plaire. Eft&lepidus*
Sed pa'fs, quod reftius pays fcri- Plaity placet- ab eodem ptaire.
bitur, regio, Pleitt, piuit. a pteuvoir, feu pluvoir.
Faijtant^ pafcens ; cum Affinibus. (v. Ptu, Supinum. Tum ab eodem ; tum
5 17.) ab eodem paitre. a plaire^ placere,
Paquis &:c. pavi &c. Paquije&cc, P/ttx&c.placui&c. aji?/fl/W.item.plu«,
pafcerem &c. ab eodem.
Parois, appareo, appares , appare. a
paroftre.
Paroifantf apparens ; cum Affinibus.
(v. § 17. ab eodem.
Pars, difcedo, is, e; partior, iris,
ire. a partir.
Part, difcedit, partitun ab eodem.
Item, pars, portio.
Affflfrf, difcedens,dividens; cum Af-
finibus. (v.§ 2 7. J ab eodem.
Paro, Supiniim verbi paroitre, ap-
parere.
Parus &c. apparui &c. Parujfe &c.
apparerem. ab eodem.
Pas un, nemo, neminen».
Wiiignmty pingens ; cum AffiQibu& ^
magis. plus .... ptus .... quanto
♦ . . . tanto .... quo modo Ter^
viat gradibus comparationis, dixi
•PiM^ &c. placerem &^. a ptahe.
Ptut, pluit. Praeteritum a ptiwoir.
item. plueret. ab eod. Ptkt -it i .
Dieu ! o utinam !
Poignant, pungeiis ; cum AffinibuF.
(v. § 27.) ^poindre.
Poins , pungo, pungis, punge. ab
eodem.
Pdint, pungit. item , Supiuum. ab
eodem. item , punftura ; neuti-
quam, non. cum//^*, niiiii, nuilus,
Po//tt, maculatus. a poltuer.
Ponnanti ova pariens; cum Affinibus.
Gatlica.
11
l
27.) a pondre. Dicitur etiam
anty cum fuis AflTmibus.
, . dicitur & pondu) Supinum.
od.
e qui eji di ... . quod attinet
f, Pourois. V. Pourrai, Pourrois.
uoi, cur. c'eji jourquoi, qua-
pter.
li &c. potero &c. Pourrois &c.
em &c, a pouuoir.
ity accipiefts, capiens ; cum Af-
Dus. (v. § 27.) ^prendre.
' &c. accipiam,capiam,j;r^m'«*,
piunt, ant. ab eod.
it, praefcribit. item, Supinum.
rtfcrire.
ivant. praefcribens ; cum Affi-
js, fv. § 27.) ab eod.
cc. cepi, accepi &c. item, Supi-
n. a frendre,
&c. caperem , acciperem &c. Qui, i
?od.
lupinum ; tum verbi pouvoir ,
e ; tum etiam, fed rarillimum,
3i paitrey pafcere.
, male olens; cum Affixis. (v*
7.) a puir.
pofium, potes. a pouvoir. item,
ide, poltea.
&c. poHim &c. ab eod.
:c. potui &c. a fwuvoir. item,
eo, foetes* a puir.
^c. poflem &c. a pouvoir.
oetet. a piiir. fed put, potuit, &
poflet, a pouvoir.
I. ut, quod, quam. a. relati-
Q, quem, quam, quod; quos.
quas, quae. 3. interrogativum .
quid? & fequente de quantum? '
e. g^quedeniaux ai -;> ajoufrirfwit
t>ieIUndIti(t ^abt i^iu Uii^nl^.
eft & pleonafmus , feu elegjmtiae
tantum gratia pofitum. ut, que les
livresfoiint votre entretien^ Ubri tua
fmt occupatio.
Quecejoity poft reJativa, & alias quas-
dam particulas.idem eft, quod La-
tinorum cvnque. e. g. qui que cejbit^
c^xiicunqMe.quoiqui rfyb/Y,quidquid.
quandj vel on, quecejoit: quando*
cunque, ubicunque*
Qtiel, & Que/que, fequente yw^ : qua»
liscunque, quantumvis* '
- - queranty Participium praefentis 21
queriry de quo didum %2bs
-- ^'w^rrflf, Futurum^&^ttfrrofj-^Im-
perfeftum primum ConjunftivL
ab eod.
qui, quis? &c. 2. qui . . .:
qut . . . . qui . * • . ut , /// font
niorts touSy qiii dans la guerrey qui au
tit^ qui fur la mer^ mortuifunto-
mnes, aUus iu bello, iu iefto alius^"
alius njari«
-- quieri&c. Coniunftivipraefens.-a
queriry de quo§ 26.
- - ^tt /Vrff/^ultima perfona Praefentif
Indicat. & Conjunft. ab eod.
- - quiersy pcrfona prima & fecunda
Praefentis Ir.dic. item, Imperativi
fecunda fmguiaris. ab eod.
- - quiert , perfoua tertia praef. indic.
ab eod,
- - quis , Supinum. item , quis &c,
praeteritum iimplex^ ab eodL
C Et-
IS
R,
Inftitutioner^
Sentant
Xefoit , redpio , recipis , recipe.
ab recevoir.
Refoit , recipit. ab eod»
Repoive &c. recipiam , as , at repoi^
t/^^recipiunt, recipiant. ab eod«
Hepu, Supinum. ab eod.
Jtepus &c. recepi &c. Repuje &c»
reciperem &c. ab eod.
Repens (^jetne) poenitet me;(^tute)
poenitet te ; repens-toi : poeniteat
te. a verbo reciproco jferepentir.
Repent , ( il vel elle/e ) poenitet illura ,
illam. ab eod.
Repentant C fi } poenitens ; cxxm
♦• AfFmibus* ( v* § 27. ) ab eod
Riant , rideos ; cum Affinibus.
(v. § 27. a rire.
Ris , Supinum. item ^ rideo , rides ,
ride : qua? tamen legitima funt
ab eod. Subftantive, rifus.
fentiens , olens ; cuni
Affinibus. (v. § 27^ ) abeod.
Sers , fervio , fervis ♦ fervi. ^feruir^
Sertj fervit. ab eod.
Servantj ferviens; cum Affinibus.
(v« §^27. ) abeod.
iSisx , iui , fuae , fuos , fuas , fua ;
ejus^
Soi, Pronomen fui fibi fe :
- 'folu , Supinum. ab anticjuatoybs^
are, de quo dixi § 26.
- • folvant , Participiura praefentis ;
cum Affinibus. ( v. § 2j. ) ab eod.
' "folus &c. Praeterltum limplex^ ab
eodem.
Son , fuus. &^ fequente vocali , fua,
ut, fonambition. itera,ejus. Sub-
ftantive, fonus, furfun
Sors , exeo, exis, exi , a fortir^
^ort .«xit. ab eod.Subftantive, fors,
Sortant , exiens ; cura Affiinibus.
(V. § 27. ) ab eod.
"^foucirai &c. Futurum . . ♦ .foudro^
is&cc. Imperf. priraum Conjunfti*
yi. a difto foudre.
Sa , fua , fuam , ^us,
Sachant , fciens ; cum Affinibus* (v^ Aouftrt , Supinum. a foufrirj pati.
§ 27. ) a favoir.
Sache , faches , fcito. ab eod»
Sai , vel fais , fcio , fcis. ab eod.
Sait , fcit« ab eod«
iSiauraf&c. fciam,es, et &c. Saurois
&c. fcirem &c.item, polTum&Q,
ab eod.
Spachant , fpai.fpaurai&c. v. modo
Sachant , fai , faurai &c.
Se, fibi , fe.
Sens , fentio , fentis , fenti. a fentir^
quod etiamolere fignificat.
Sentf fentit. ab eod«
Soufrant , patiens; cum Affinibus.
Cv. § 27O ab eod.
foufre , patior , patere. foufres , pa-
teris. ^b eod.
^ - fous^ folvo , folvis , folve* ab in-
ufitato foudre.
Soufcrit , fubfcribit. item, Supinum#
a foufcrire.
Soufcrivant, fubfcribens ; cum Affini-
bus. ( V. § 27. ) ab eod*
^ ^fout , folvit. a fupra di&bfoudre.
Suf Supinum. 2ifavoir, fcire.
Sufi, Supinum. a fufire^ fufficere»
GaHiea.
^9
Sufifant, fufficiens ; cum Affinibus»
(v.§ 270i|^b wd.
Sii^/fumcir. ab eodem.
Suu fuif, fequor, feqijeris, fequere*
a Jusvre. Eft & verbum auxiliare,
fum.
Suit, fequitun ab eodemfuivre.
Suivanty fequens ; cum Amnibus.C v.
§ 27. ) ab eodem.
Suivij Supinum. ab eodem.
iSkr &c. fcivi &c. a favoir. item, fu-
per, eja, age.
Suferitf fupra infcribiL item, Supi-
num. a fufcrire.
Sufctivantimcnptionem addens; cum
Affinibus. (v. § 27.) ab eoi
Suje &c. fcirem&c. afavoir.
T.
Ta, tua, tuani.
Taifant, (fe) tacens ; cum Affinibus.
(v.5 27.) a verboT?^ tairey tacere.
Tait CfO tacet. ab eodem.
Te, tibi, te.
Teigncnt, tingens; cumAffinibus.
(v. § 27 ^ a teindre.
Teinsf tingo, tingis,tinge. ab eod.
Teint, tingit. item , Supinum. ab
eodem. Subftantive, color, fpecies
oris.
Tenanty tenens ; cum Affinibus. (v*
§ 27.) a tenir.
Tenu, Supinum. ab eodem^
7>x, tui , tuae, tuos, tuas, tua.
Tiendrai &c.tenebo &c. Tiendroif&c.
tenerem &c. a tenir.
Tienne, es,e: teneam, as, at. tiennent,
1 teuent, teneant. ab eodem.
Tiens^ teneo, tenes, tene, ab eodem^
Tient, teaet ab eodem.
Tinf, tenui, tenuifti : tint , tenuit •
tinmeVt tintes^ tinrent: tenuimust
iftis, erunt. ab eod.
Tinfe, aut Tinje, &c. tenerem &c.
ab eodem.
7o/, tu, te.
Ton, tuus. &, fequente vocali, tusu
e. g. ton arriuee, Uint 9lnf Utlft
Tott/, omnes. touf les hommes.omnes
homines.4 touf lef Aommf/,omnibo8
hominibus.
Tout. i.cum articulo deftnito poft
fe, omnis. tout le royaume , totum
regnum: toutes les icoles ^ omnes
fcholae: tout le monde,omnes,omxi\s
terra.2.*fequenteparticula unjune^
fignificat idem ac totus. toute une
villey tota urbs. 3. per modum ad-
verbii, omnino, prorfus. 4. tout
. ... que, quantumvis. tout adroit
qu^imk; fo sefc&tcft er auct^wan
tounl^eurs que vouf etef^ quanti-
cunque Do6lores eftis, tamen &c;
Traif &c. traxi &;p. a frflfr^,trahere,
mulgere: quod in folis fere com*
pofitis ufitatum eft.
Trait, mulget, trahit. item', Supl-
num. ab eod. Subftantive , forma,
linca, telum.
Tranfcrit, tranfcribit, item,Supinam»
a tranfcrire.
Tranfcrivant, tranfcribens ; cum Af-
finibus. (v. § 27.) ab eodem.
Trayanty trahens, mulgens; cum Af-
finibus. (v,5 27.) a traire.
Trif ante adjeftiva & adverbia, val-
de, admodum.
Trefaillant, exultans; cum Affini-
bus. Cv.§ a?.) a treJfaiUir.
C % Tref^
ao
InJHtutimes
Tre/auT. exulto , exultas, exulta.
ao eodem.
Trejfaut, exultat ab eodem.
Tuy tu. Tu, Supiuum verbiyf taire,
tacere.
Tus &c. tacui &c. Tuje &c. tacerem
&c« ab eodem.
V.
Va, it, i. ab aller.
Vaillant, valen*? ; cum AflTinibus. fv.
§ 27.) a vcloir.
Vaifiquant^ vincens; cum Affinibus.
(v. § 27.) a vaincre.
VaiSy eo. ab ntlrr.
Vas, eo, is, i. ab eodem.
Vaudrai6^c. valebo &c.Vaudrois &c.
valer Ui &c. a t/a/o/r.
J^ttf, valet. ab eod, it vaut mieux,
praeftat, fatius eft.
VauXf valeo, vales. ab eod.
Vecu, Supinum a vivre, ^j^e.
Vccus &c. vixi &c. ab eo AB
Vecujfe^ &c. viverem &c.Ud eod.
.^^flwf, veniens; cum Affinibus. (v.
§ 27.) a venir.
Vens, vendo , vendis , vende. a
vendre.
VenUf Supinum.a venir^ venire.
Viquijfe &c.&c.viverem &c.a vivre.
Verat, \e\xverrai&LC. videbo &c. Ve^
rois^ verrois &c.viderem &c. a voir^
Verte (Femininum ^verd) viridis,im-'
matura.
Ver, veftit. 3^vetir.
Vetantf \ef[iens, cum Affinibus. (v.
> §a7.) ab eod.
Vets, veftio, veftis, veftito. ab eod,
Vftu, Supiuum. ab eod.
Veuitle &C. velim &c. a vouloir.
Veultnt, volunt. ab eod.
Veut, vult. ab eod. ^
Veux, volo, vis. ab eod.
Viendrai &c. veniam, es, et &c.
Viendrois &c. venirem &c. a t/fw/f.
^Vww^ es, e: veniam, Sis.atviennent,
veniunt, ant. ab eodem.
Viens, venio, venis, venito. ab eod.
Vient, vcnit. ab eod.
Vins, veni , venifti ; vint , venit :
vinweSy vintes , vinrent : venimus,
veniftis,-venerunt. ab eod.
Vinfe, aut vinjfe &c. venirem &c. ab
eodem.
Vis, vivo,vivis, vive. a vivre. Vis &&
vidi &c. a ro/r.
ViJJe &c. viderem &c. a voir.
Vit, vivit. a t;/i;r^
Vois, video, vide. a t/o/r.
Vonty eunt. ab aZ/^r.
Fo/, veftri, veftrae, veftros, veftras,
veftra.
Voudrai &c. volam &c. Voudrois &c.
veilem &c. a voutoir.
Vous, vos, il^r ; vobis, vos, eud^*
Voifant, videns ; cum Aftinibus. (v.
§ 27. ) a t;o/r.
r, particula relativa , fere fignificat
motum ad Iocum,vel quafi locum ;
aut quietem in loco , vel quafi .
loco. ad priorem fenfum perti*
nent e.g. // y va ^ eo abit. fy ai
fonge, eo cogitationem intendi./jf
fuis ohtige, officio ad id obftringor.
ad alterum haec : // y efl, eft ibi. ]
votre frere vous y attefidSrsiter tuuS 1
illic te opperitur. je m'y plais bien
peu
Gallici».
ii
)arum oppido mihi inea repla-
jen^tj manquerai pof, in ea re
[o haud deero. 2.ilya , efl:
funt ibi. e. g. il y a du danger^
periculum. il y avoitdeijol^
aderant ?o loco milites. y a-
hstivres? funtne illiciibri? }.
il y Oy cum de tempore intelligi-
tur , refpondet noftro fejt, inde a.
il y a deux mois , inde a duobus
menfibus. ilyajixmois, fextoab«
hinc menfe.
TeuXf oculi« ab ceil.
ATALOGUS PARHCULARUM,
quse \^erbis compofitis prsefiguntur.
re, decutere*
ir, abutj.
'n/r, abflinere*
ger, adjudicare.
endre, difcere.
Apfiar) - tenir , pertinere.
vir, fervituti fubjicere.
\dre, expectare.
Ti/r^ benefacere.
nettre, committere.
mrir, concurrere.
• dircy contradicere.
ivriry detegere.
'mer, cxarninre.
lefap ) - ; rendre, dedifcere.
nffry relaxare, lege folvere*
- venir, dilTentire»
ier ( /), eflluere.
'ejjer, urgere.
inter , incaiitare.
rendre, aliquid aggredi.
^ire, in epitomen colligere.
ire, peccare.
wvery improbare.
*ner, docere.
omprrj interrumpere.
^uire, introducere.
teniry tueri, aflerere.
liter^ traftare afpere.
Mau - dire, maledicere.
Me-conter, numcrando errare.
Mes - offrir , pretium aequo minus
offerre.
Mi-partir, bifariam dividere.
O-mettre, omittere.
Ob'tenir, obtinere.
Op-preffer^ opprimere.
Par-venir, pervenire.
Per-mettre, permittere.
Por - traire, effigiem expriraere.
Pour-voir^ proipicere.
Pre - venify praevenire.
Pro-^jetter, defignare.
Raffeoir, defervefcere.
JRa - baifer, deprimere.
Jte-cotirir, recurrere.
Pecon-duire, comitari revertentem.
Rem-porter, referre.
Jien - dormir, fopire iterum.
Res-fembter, fimiiem efle.
Refou- venir (fe ) meminlfle^
Se-duire, pervertere.
Sou ( fous) - tenir, fufttnere, tueri.
Sub - venir^ fuccurrere.
Sup-porter^ tolerare*
Sur-pajfer, fuperare.
Tres - faillir, exultare.
C 3 EXER-
32 hftitutionet.
, E X E R C I T A T I O,
ipfo fado demonftrans^polTe ex paucilTimis his, quas
praemif]) obviam quamque libri gSHici partem > ope Lexici)
redc explicari,
Ex libro ultimo Tekmachi.
27 X p^ 3 4 5 <5 7 8 9 xo II la ij
^tifin Minerve prononfa cesfaroles: Fils al^lyjfel ecoutez-moi pour la demiere
14 15 16 17 18 19 20 ai aa 13 24 «5 a6 17 28
/o/x. ^<? n* a/ inftruit aucm mortel avec autant de foin que vous. ge vous ai
^9 ,3? 31 3« 33 34 35
meni par la fnain au trauers des naufrages , des .erres inconnues, des guerres
36 37 38 39 40 41 42 43 . 44 45
fanglantes^ & de tous les maux, qui peuvent eprouver le cceur de thomme. ge
46 47 48 49 50 51 5» 5i
wus ai montre par des experiences fenftbles les vraies & lesfaujfes maximes,par
54 55 56 57
tes quetles on peut regner.
Compendii gratia D fignificabit DiBionarium, obvium qualecunque,
modo non deterrimae notae; Sv. meum Spicilegium; § i,5 2,&c, nurae-
rum Inftitutionum, quas propoiui.
i) D. demum, tandem. '*
a3 Minerva.
3) D.jt^rofiofir^, proferre. Cum igitur Charafteriftica ^r indicet conjugatio-
nem primam (§6), terminatioflinTabella Conjugationum 0^§ 10} do*
cet, efle perfonam tertiam finguiarem Praeteriti fimplicis : proiulit. Cur
c mutetur in p, dixi (ff 25 )
4) Sp. ita explicat : (lii, hae ; hos, hasj quorum ultimum huc pertinere,
vocabylum proximum docebit.
5) D, paroUr vox, verbum. Additum s (§ 3) numerum pluralem fignifi*
cat. kaque conftructio haec oritur : DemumMinerua protulit /las voces.
6) D.filius. 7) Apoftrophus indicat, deefie literam e (§ zo.) De autem
eft articulus indefinitus (§ 2) ante nomen proprium« hic genitivi nota.
8) Vlyfles. Fili Vlyfftsl
9) D. ecouter, audire, Charafteriftica er (§ 6) primae conjugationis : in
qua (§ 10) terminationem ez bis reperies, in Praefenti Indicativi, &Im-'
perativo. Sententia Imperativum exigit : audi. Gallife quidem eft au-
dite :
Gallica. 13
dite : fed perpetuus hic efl: & folennis GallicifnQus , ut unum duntaxat al-
loquentes r$ 16 ) numero tamen plurali utantur»
> ) Sp. me.
[ ) D- pro. 12) Articulus definitus^ (§1.) 13) D. dernier, ultimus.
Additum e (§ 4) nota eftgeneris Feminirii : nam id genus eft Subftantivi
fequentis. 14) D. vice , mal. ^ht midl> fttt bad kgtc lliaL
5 JSp* ego. 16) Apoftrophus loco e eiifi. (§ 20.J Ne. Sp. non. 17 &
18) D. injlruire, docere, inftituere» Sp. injlruit, Supinum ibinftruire^
Supinum autem cum verbo auxiliari ai facit Praeteritum compofitum In-
dicativi. ($ 10 ) Prodit ergo fenfus» infiitui, docui, i^ ^ahi UnttU
ti^ttt
9 ) D. aliquis , ullus. 20) D. mortalis , homo. Ego non docui ullum mor'^
talem.
1 ) D. cum. 22 ) D, tantum « fo Dfel. 23 ) Sp. de poni folitum poft autant.
24) D. cura, follicitudo. Tanta cumfollicitudine.
f ) Sp. quam 26) Sp. eU(& / te. Tota igitur Minerv» ad Telemachum
oratio eft: Fili l^ltfjjis-i audi me jam nunc pofiremo. Ego non erudii uUum
mortalinm tanta cum follicitudine , quanta te.
i7)Sp. ego. 28 & 29 J D. mener^ ducere. flicum Supinoin f eft(§ 10)
Praeteritum compofitum Indicativi, duxi. Proinde vous Sp. te. £go te
duxi.
30 ) D« par, per ; main, manus. la articulus , (§ i. } J>tp Itt {)an1)/ att bCt
^OBI)/ manute duxi.
ji )D. travers cum h vel au^ trans, per medium. Si bonum fitLexicon,
videbis , particuiam liancregere Genitivum : atque hujus nota in pluraii
eftrff/ (§ !• ) quod ter deinceps fequitur.
32 XD. nhufrage^ naufragium* /plurale* (§3) idem/ occurrit in voca-
bulis proximis. 33 J D. terre , terra , regio. 34 ) D* inconnt^ ignotus. e
Femininum. (§4.J 55 J D. guerrcy beilum. 36 )D,/awg/fl«i,cruentus.
f Femin. utn. 34. 97) D. &. 3g)Sp. omnes. Praecedens rfr eft arti-
culus iudefinitus , (§2.) fequitur articulus definitus , quemadmodum in
exemplis Spicilegii. 39 ) PluraUs a mal, malum, (§ 3.) Coliige jam: per
medium naufragiorum, regkmum ignotarum^ cruentorum bellorum , malorumque
omnium.
40) Sp. qu». i. e. mala. 41 ) Sp* poflunt 42 ) D. probare, tentare. 43 )
D. cor. prascedit articulus , (§i.) 44 )D. homo. cum articulo genitivi,
C§ I.) OucB tentare cor hominis pojuntj Itaque: Ego temanu duxi per^
I media nau/ragia, per regiones ignotas , per cruenta bella , ^ mala omnia , quce
jftriclHari humanum animum pojfunt, 45 J Sp.
^4 Inftirutionef.
45) Sp. ego. 45 & 47) D. montrer , oftendere. Praeteritum compofitum
Indicativi, \\t n. 2q. ojtendi. Fous, tibi.
48) D. per. 49) D* experience, experimentum. / plurale, (<§ 3.) articulus
cft partitivus §. 15 J 50) D.fenfible, manifeftus, perlpicuus. / plu-
rale.
51) D. vrai, verus. cum f feminino , & / plurali ^4 &3.) articulus ac^
cufativi pluralis (§1.) f2) A mafculino /attx , lalfus (§ 4.) articulus,
utmodon. 51.53) D. maxime^ axioma, doilrina. / plurale*
54) D. qiul cum articulo definito , qui , quae , quod. In feminino habet
quelle (§ 4.) Senfus : per quas. 55) Sp* matt 56) Sp. poteft. 57) D.
regnare. Tota fententia eft: Ego tibi ojfendi per experimenta manifefla veras
falfasque doSlrinas , fecundum quas regnari poteji.
58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 7«
Vos fautes ne vous ont pas ete moins utiles, que vos malheurs. Car quel ejl
73 74. 75 76 77 78798o8i «2 «3 «4,858687
thomme, qva petit gouvemer fagement , s n n a jamats foufert, & s tl n a
88 89 90 9\ 9* 93 94 pS
jamais profite des fovfraJices y oH fes fautes /' ont precipitei
58) Sp. veftri pfer Gallicifmum ordinarium (§16) tui, 59) D. faute,
error. / plurale : de quo , brevitatis ergo , deinceps mentionem haud
faciam , articulum etiam definitum ob eandem cauffam filentio praeteri*
turus.
60) Sp. non. 61) Sp. tibi. 61 & 64) fucrunt Praeteritum compdfitum
verbi auxiliaris Etre. (§ 9.) 63) Secunda negatio. (§ 19.) 65) D* mi-
nus. 66) D. utile, utilis. 67) Sp. quam. 68) Sp. tuat. 69) D. aerumn».
Conftruendum proin : Errores tui non minus tibifuere utileSy quam cerumnce.
70) D. nam. 71) D. qualis, quisnam. ji) eft^ (§9-) 73) D. homo. 74)
Sp. qui. 75) Sp. poteft. 76) D. regere, gubernare. 77) D. fapienter,
78) fu De apoftropho particulae /2 dixi § 20. 79) Sp. ille, er, 80 &,
82) nunquam. Duplex negatio ($19) pro more. 81 &83) Sp foufertt
Supinuma /oii/r/r, pati. exgo : pq/lus ejl : nam Supinum cum verbo auxi-
liari a Fraeteritum compofitum efticit (§ 10.) Nam quisejlhomo, quipojjit
fapienter regere, fi nunquam paffus eji?
84) & fi. ut n. 78. 8f) ut n. 79. 8^ & 88) ut n. So & 82. 87 & 89) D. ]
Ijrofter, proficere. Praeteritum compofitum ''§♦ 10.) profecit. 90) D. ca- ^
amitas, des, nota ablativi. C§- «•) ^x ca/amiiatibus. AatiqmoTB Lexic»
habent zemmumffoujffrance, ut monui§ tx^
91) D*
Gallica, ^ aj
)i) D« quorfam, qnp. 92) Sp. fui. 9^) D. errores. gO Sp« eum pro te^
per apoftrophum (§ 20.) 95) D. prcdpiter , praecipitare. Praeteritiim
compofltum primae conjugationis ($10.) Itaque: &Ji nunquam jorofecit
ex calamitatibus j in quas fui eum errores pracipitaruntf
96 97 98 99 100 101 102 X03 104 105- T06 107
Lorfque vous regnereZy mettez toute votregloirea renouveUer tage ctor : ccoutez tgut
108 109 iio III 11*2 113 114 U5
te monde: croyezpeu de gens : gardez-vous bien de vous croire trop vous-meme.
96) D. Quando , cum. 97 J Sp. vos. id e(l, tu. de <]uo deinceps non admo*
neo. 98) D. regner, regnare. Futurum primae conjugationis (§ lo.^re^na-
bis. 99) Sp. mettantf ponens. ex cujus AfHnibus ($ 27) Imperativus
facit ez. pone, coIloca« 100) D. omnis, totus. e femininum. omnem»
totam. loi; D. tuam^ 102) D. gloriam. 103J) D. inftaurare, renovare
ob particulam 4 f § i7.)Sicexpone: Cum imperabis^ omnem tuam gloriam
colloca in injlauranda cetate aurea, nam. 104) D. aetas. (in antiquioribus
Lexicis qua?rendum aage (§ 14.) & 105) 1). of, aurum. d^or^ aureus.
106) D. ecouter, (antiquis efcouter, § 23.) audire. Imperativus prim» conju*
gationis (§ •o.) audi. 107J Sp. tout le monde ^ omnes.
108) Sp. croijnnt, credens. ez inter Affinia (§ 27) eft ImperativuS. crede-
109) D. parura, menig iio) D. horaines, 6cut Sp. de poftf«* poni
folitum. ^laube wenifl ^eutcit.
iii) D* ^arder, cuftodire, j)&ttn.fegarder, cavere, jt(|> (utetL Imperati-
vus prmiae conjug. (§ 10.) cave, l^iite U^. . 112) D. bene, ftudiofe^
113) D. credere. vous , lit: de, JU. htt $U fllauben (§ 17.) 114) D.
mmis. iif) p. ipk. vous, repetitum ad emphafm, bir. tit fel6f}ett#
Conftrue: ^udi omnes: credepaucis : cave utique tibimet nimium credere.
]i6 117 118 119 120 111 123 123 124 125 126
Jiimez les peuplesy li oubliez rien pour en itre aime. La erainte ejl necefaire,
127 128 129 130 131 iii 133 134 135 136 137
piand famour manque, mais il la faut toujours employer h regres , comme les
nmedes les ptus violens , & les plus dangereuXi ' ^ ^
116) D. aimef, amare. ama: Utn. 106. 117) D. populos. iig & iao)ge-
mina negatio C5 19 J 119) D. oublier, oblivifci. nihii dblivifcere. Im-
perativus, ut n/io6« 121) Vide § 17* amoris obtinendi caui&t : ut ameris.
D tz%
2b Injlituttonn
121 & 12?) D. amery amare. kre aime , amari: Bam r^r^ cum fupino
Verbi eft ejusdem Pafliivum (§ ii^) Sp. en, ta\)On/ videlicet a populis*
S8rrai§ nicbw , um t)at)on (»on il)nen) geliebt su roerben.
124J D. timor. 125) ert (§ q. ) 126) l). neceflarius. 127) D. quando.
128) D. amor. 129) D. manquer , deeire. Praefens [ndicativi (§ 10.)
130) D. fed. 131 & nO Sp. man mu^/oportet. 131) Sp. fu,bie\furc()t:
nam /a^rm/W eft femiiiinum. JJ4) U, femper. Vetuftiora Uictionaria
habent 'roL'j/'o/;ri (§ 23.) 135J D. ufurpare, adiiibere. 136; D* invito
animo. ijji D. Ticut. 138} D. remedia. 139) D. violent, violentus.
Pluralis mutat nt in w/, § 3. lesplus, nota fuperlativi ( % 5J, etiam in fe-
quente vocabulo. 140) D. periculofus. Collige : Timor ej} necejfarius, cum
avior deficit : fed illum adhibere Jemper oportet invito animo, utremedia vehe^
mentijpma , & yericulojjftma.
141 142 143 144 T45 »4« 147 148 ^49 150 151
Sur tout foijez en garde contre votre humeur. Cejt un ennemi, que vous porte*
^S- '53 '54 ^55 ^ 156 157 158 159 1^0 i^>i
rez par tout avec vous jujqua la mort. 11 entrera dans vos conjeils, & vous
162 163 164 165 166 167 J^^8 1^9
trahira, fi vous /' ccoutez. Lhumeurfaitferdre les occafons les plus importantes;
170 171 172 17^ 174 175 176
etle donne des inclinations & des averfions d^enfant, au prejudice des plus grands
177 17« 179 180 181 1x2 !8.^ . 184 185 »86
intcrets. Ellefait decider dcs plus grandes afaircspar les plus petitcs raifom. Elle
187 )88 «89 190 191 191 19: 194 193
obfcurcit tous les talens , reihd un homme inegal , foiblcy vil, & infuportable.
196 197 198 •
Dejiez-vous de cet emiemi.
141) D. fuper omnia, prae omnibus. 142) efto. Verbi Etre (§9) Impera^
tivus. 143) DD. in excubiis, auf flUttr jSut. 14 < - i^bj DIJ. contra tuum
^enium , quem vulgo etiam humorem dicunt. jlnte omnia contra innatum
tibi impetum excuba.
147; Sp. (gg i(]t/ eft liic. 148) D. hoftis. 140) Sp. quem. 150) Sp. tu.
451) D. porter, ferre. Futurum primae conjug. (§ io.> feres.. 152) D.
quaquaverfus ; per omnem locum peromnia. 153 <Sc 154) D. cum. Sp.
tu. tecum. 155 & 156) DD. ufque ad mortem. Hofis ejl , quem tecum
ubique circumfres ad mortem ufque.
157^ .Vp. Ille. nimirum lioftis 158) D. entrer , intrare. Futurum primae
conjixg. (§ 10.) intrabit, irrepet, 159) D* in, i6o) Sp. tua. 161) D.
confi-
GaUka^ ^ ^7
confilia. i62)D. ffflA/r, prodere. Futurum fecundge conjug. ira (§. io.>
teaue prodet* 163) D. fi. 164) D. (couter , audire. Indicativi praefens
(^io.; P pro le. Sp. eum. Irrepet ille in tua confiliay teque prodet^fi
eum audif.
165) D. genius, propenfio. 166) Sp. facit. 167-169) DDD. amittere oc«
cafiones gravKfimas. nam les plus fuperlativum indicat C§ f.) 170 )Sp.
illa. propenfio. 171) D. donner , dare. Indicativi praefens' conjug. pri-
mae (§ 10) dat. 17Z& 173) DD. voluntatis inclinationes & averfatio-
nes. Articulus rf^'/ ell partitivus (§ ifj 174) D.enfant, infans, puer.
d^enfafit, pueriiis. 175) D^ detrimentum. articulus au refpondet dativo
inconmodi apudLatinos: SUttt ^}?ac|)tl^eil/ in detrimentum. 176 & 177)
DD. maximorum commodorum. nam rf^/ ;;/«/ Superlativum efficit(§ f.)
ProyefifofacifyUt omittamus occafones gravijfmias : illa fuggerit indinationes
animi aiit averfationes puerileSy in detrimentum maximorumjcspe cotnmodorunu
178) Sp. illa. 179) Sp. facit. 180. i8jj DD. decernere de negotiis maxi*
mis ex rationibus tenuifiimis.
186) Sp. illa. 187) D.obfcurcir, obfcurare. Indicativi {«'aefens fecundae
conjug. C§ 10.) obfcurat. 188) Sp. omnes. 189) D. naturae dotes. vul-
go taknta! 190) D. rtndrej eHicere, reddere. Quoniam re Charafterifti-
caquart^e conjug. eft(§6), eademaue in vocabulo rend omnino perit
absque ulla compenfatione, vides (§ 10) id efie praefens Indicativi in
eadem quarta conjugatiogjp. reddit/ 191 ) D. hominem, etncit SWchfcteit.
IQ2-195) DDD. reddit hominem inaqualcnu dtbilcmj abjeSum ^ & intole^
rabikm.
19O) D. defier ife de . . .) diffidere. Imperativus primae conjug. (§ 10.) ad*
ditur vousy quia Verbum reciprocum efl:. 197) Sp. huic. i98i D. liofti.
DiJ/idt iuic hofii.
199 ioo 201 aoa 203 2C4 305 fio6 207
Craignez tes Dicux^ Telemaque: cette crainte efite plus grand trefor ducoeurde
208 209 210 211 212 213 214 2C5 Q.16 217
rtwmme: avec elle vous viendront tafagefeja jufiice, tapaix, tajotje^ les ptaifirs
dg 219 220 221 22*2 223 224 225
jjiirs, la vraye liberte, ta douce abondance, & la gloire fans tache.
1993 Sp. craignant, timens. inter cujus Affinia (§ 27) ez in Imperativa
occurrit. time* 200) D. Deos, a Dieu. mmeu in plurali aflumitar. (§ j.)
soO oTelemache.
202; Sp. haec. 203) D. formido. 204) eft ($ 9.) 205) Superlativus (§ 5.)
maximus. 2ob & 207} DD^ thefaurus cordist 208) D. hominis.
D 2 209)
48 Inflitutiom,
i209) D.am^2i6) Sp^ illa; 211) Sp. tibi. 212) Sp- viendrai , veniam.
Ejus temporis ultima perfona (§ 10.) venient. 213 fqqj DDD.fapientia,
J'uilitia, pax, gaudium, voluptates purae, vera libertas , dulcis (a ma*
culino doux, § 4) abund^tia, & gloria absque macula. Totius igitur
claufulae haec eft fentenfiSi: Time QeoSjTelemachei hictimorejt thefaurus hu^
tnani pordis pracifuus : cum hoctibiQbtingentfapientia.juJlitia, cet.
EXERCITATIO ALTERA,
POETICA.
Petri Cornelii Cleopatra, regina ambitiofa & effera, ita fecum ipfa lo«
quitur, & odium in Rodogunam effundit , virginem ex regio Parthorum
ianguine genitam, & deftinatam Antiocho Cieopatrae iilio Sponfam. iZ«<-
doguna Tragadice AS£. II Scen. L
1 234
Sermens fatiacieux, falutaire contrainte,
567 8 9 10 ir la
Que ni impofa la force, & qti cucepta ma crainte^
n 14 15 16
Heureux deguifemens d'un immortel eouroux,
17 18 19 20
Fdins fantomes cTctat , tvanouijez - vou^
i) D. Juramenta. wf in plurali fit ns C§ 3-) 2) D. fallacia, fraudulenta. Li-
terae x in plurali nil additur. 3. & 4) DD. faiutaris violentia, ^etlfamep
3wAns« 5)Sp. quam. nimirum violentiam. 6 Sp. mihi.pro me. j)impo^
fer, imponere, injungere. Praeteritum fimplex primaeconjug, (§10,) in-
junxit, impofuit. 8) D. vis. 9) ut n. 5. &quam. 10) D. accepterl accepta*
re, accipere. acceptavit. ut n. 7. 11) Sp. mea. 12) D. formido. Ojura^
menta fallacia, &falutaris violentia, quam mihi vis injunxit, &timormeus
acceptavitl
13-^ 16) DDD. Felices diffimulationes immortalis irae. 17-19^ DDD. vana
phantafmata Principatus. 20: D.evanouir, &cs'evanouir, evanefcere. Im-
perativus fecundae conjug. Charafteriftica ir mutata in ijez (§ 10.) eva-
pefcite. vous ob Verbum reciprocum. 93er jte|)et tU^.
ai 22 23 34 25 t6 27
Si dun piril prejfant la terreur vous fit naitre^
28 «9 Ao 31 32 33 34 35
Avet ci piril mcme il vous faut difparoitre.
Sem^
S^ 37 S8 39 40 41
Semblabjes a ces voeux dans rorage formez,
4» 43^ 44 45 46 47 48
^ Qu'efface un promt oublu quand les flots font calmez.
ai - 24) DDD. fi periculi urgentis terror. 25) Sp. vos. AUoquitur Qco-
patra per figuram Apoflrophes juramenta fua, ceterasque artes , paula
ante abfe recenfitas. 26) Sp.yf/, feci. cujus t^rtia perfona fmguiaris eft
Jit {%vo in Praeterito fimpiici.) 27) D« nafci. Autiqua Lexica liabent
naijlre ( § 23.)
J8) D.cum. 29-31) DDD.Iioc periculoipfo. 3Z&34) Sp^oportet^ 33)
Sp. vos. }5) D^ evanefcere.
36) D. fimiles^ ?7)Sp. his, illis. 38) D.vctu^ votum. Pluralis fibi afcifcit
rr, quianomenin «idefinit f§ j.) votis, fmites iis votis. 39-41) DDD*
in tempeftate faftis. Former, facere, Supinum feu Participium habet for-'
mi C§ 10.) ejus pluralis eft/om^5; (§3.) 42) Sp. quae. 43) D. effacer^
delere, obliterare. Praefens Indicativi in prima con|ug. (§ lo.) obhte-
rat. 44&45) DD. velox oblivio. 46 & 47) DO. quando fluftus. 48)
D. calmer, fedare. Supinum feu Participium, fedati, utformez n.^i. font,
funt, (§ 9O Tota proin fententia eft : Si periculi urgetuis terror vos prodw»
xit (nafci fecit), cum hoc ipfo periculo evanefcere vos oportet ,ftmiles illis votii
Umfeftatefufceptis, quce celeris oblivio delet, cum fiu&us fedatifunt,
^ 49 50 51 5» 53 54 55 5^
Et vous, q\k avec tant aart lette feinte a voilei^
57 58 59 . 60 ^
Kecours des impuiffans , haine diffmulee^
61 62 <^ 64 i>5 6tf
Digne vertu des Rois, nobte fecret de Cour^
67 68 69 70 71 72
Eclatez, il efi tems, & voici notre jour.
49) Sp. Et tu. fo) Sp. quod, relativum. 51) D*cum. 52 &S5)DD. tanti
arte. Tant d^art proprie eft tantum artis. Sp. de. 54) Sp. haec. 55) D.fi-
mulatio. 56) D. voiter^ velare* Praeteritum compofitum primae conjug.
(§io.j velavit. Supinoinr additur ^femininum (§4)» quia refertur ad
haine^ n. 59, quod generis eft ferainini. 57 - 60) DDO. r^gium imbecil-
lorura^ odium clandeftinum. 61-66) DDD. digna virtu^Regum , no-
bile arcanum PaJatii. 67) D. ictater, erumpere. Imperativus primae con-
jug (§ io.) erumpe. 6pSp. eSift. 69) D. tempus. 70) D. &en, dc
^ce. 71 & 72 ) DD. noftra dies. Et tu (odium) quod tanto artificiofrous
D 3 mc
Injlitutiones.
hcBc mea velavifj prcefidium imbecillium,odium dilJimulatum.iigM Regum vir*
Itt/, nobile arcanumRegicd, erumpe, tempus jam ejl : nam ecce diem nojlrum!
^^ 73 74 75 76 77 7» 79 80
Montrons-nous toutes deux , non plus cofiime fujetteSy
91 82 83 84 85 86 87 88 89
Mais telle que je fuis, & telle que voiis Stes.
-r ri9°. ^^ ./^? . 93 94 95 96
Le Parthe ejl cloigne , nous pouvons tout ofer ,
97 98 99 Joo 101 102 to3
Nous n avons rien a craindre , €^ rien a deguifcr.
73) D. monlrer, oftendere. linper. prim^ conjug» (§ 10) oftendamus. 74)
Sp* nos. 75* & 76) I^D. aUf bei)6e. nam deux eft duo, ambo : fo?*^ autera
ratione generis lemiiiiui acquirit e, ratione pluralis uumeri s. 77 - SoJ
DDD. non jam fnon amplius) utfubditas. 81) D. fed. 82J D. tel , ta*
lis. Femininum duplicat A utnulle &iqnelle, (§4.) talem. 8?) Sp* XOit.
latino more, quia pr?ecefFit talem, dicfendum eft qualis. 84J Sp. ego.
85) fum, (§ Q.) ii6) & talem. ut n. S^. 87) quaiis, ut n. 83» 88) Sp.
tu. 89) es,' ^§Q.) .
90) Parthus. qd eft, r§9.) Q2) D. remotus, procul diftans. q^") Sp. nos.
Q4)D. pouuoir, pofle. Cliarafteriftica tertiae coiijugariofiis o/r, (§ 6.)
rejefta, & fubftituto onsy oritur Indicativi praefens ; poflumus. 95 &
q6) DD. omnia audere. Q7) Sp. nos. q8 & 100) niliil. gemina negatio,
(§19) Sq) babemus, (§ 3J'to!) D. timere. .?;§ 17) mmd)UlU loz
& 103) DD. Un^ ni&H jil \>CVbergctT. Ofendamus rjos a:i:ha' (eeo,& tu, o
odium meum) no.i jmn ut fuhditas, fed talem me, qunlis fum, & tnle te^
qualees. Parttms abejl procut : licet audereomnia: niliiljam vel timendum
ejty vel celandum.
104 105 Ig6 TO7 lOj} 109 TtO III
^e haiy je rei^ne encor. Laijfons dilluflres marques ;
112 ii^ 114 115 ii5 117 118 119
En quittant , / il le faut , le liaiit rang des Monarques :
120 121 laa 123 124 125
Faifons-en avec gloire un depart eclatant ,
126 127 128 129 130 131
Et ren00is - te funejle a celte qui fattend.
104 & 105) Sp.Sp. ego odi. 106) Sp. ego. 107) T>.regner, regnare. Indi-
cativi prrefens '§ 10.) regno. io83 D. adhuc. eriam nunc.
ioq) D.lai/^er, relinquere. Imperativus f^ 10.) relinquamus. 110& iii)
DD. iliuftria veftigia. rf* eft articulus partitivus (§15.) iia) D.quitter,
defe-
f
f
)
»
I
i
Gatlica, 3 1
deferere. -BfzSp. nota gerundii in c?o. deferendo. 113) fi. proy?, utpote
initio conftruftionis C§ 20.) 114& 116) Sp. oportct, necenb eft. 115^
Sp. eS* 5Bcnnmatte§ t^unnmp. n^-HQy DDU. fublimem gradum
imperantium.
120) Sip.faifant, faciens. Inter ejus Aflrmia (§27)eft imperativus; facia-
mus. 111) Sp. inde, ^abon. ab lioc regio gradu. 122-125) cumgloria,
diiceffum fplendidum. 126) D. mii/r, eflicere. Imperativus quartae con-
jug. mutata ejus Ciiarafteriftica reinous: eHiciamus. 127) Sp. eum. id
eft, difceffura. 128) D. funcftum. 129; Sp. celley illa. ace/Ie, ilii. 190)
Sp. quae, Rodogunam intelligit. 131) D. attendre , exfpedare. Indicati^
vi praefens in quarta conjugatione , Ciiaracteriftica re deleta fine ulla
compenfatione. exfpeftat. L pro le , Sp. eum* dilceniim nempe. Odi
£r miero etiam nunc. Illuflria ntinqiiamiis vrjligiay dum deferimuSy /iquidem
ita opvs eP yfub/wiem imytrii gradum. yJpiaremus ^faciamiis^ tnde cum
gtoria difcejfum fplrndiihim 9 eumque (^dijcejjum) funeftum ej/iciamus jRod§-'
gunce , qucB illum exj\^cciat^
A P P E N D I X
^ De Pronunciatione
Linguae Gallicae,
quatcnus a latina difFert^
X. Jii pronunciatur ut « vel e. Sic aimai, amavi; ftaire, placere;
jaire , facere ; lege, asme, plaer, faer. Sed faifant , Jaifons , faifois &c. ab
j eodem verbo faire, (quae reftius per e limplex fcribunturj raptim per e
brevilHmum proferenda funt.
%. jIou pronunciatur ut u. j^out , Auguftus menfis; lege tantum u.
3. ^ttut o. aune , ulna; 1. 011 ; faute, error; 1. fot.
4. jlyaf aye, atjez^ ayon, uteya, eye, eyon. ayant . liabens; paye,
perfolutus; ejcycz, facite pericuium, experimini; r^^ow, radius ; 1 eyaw,
pey^, effey^, reydw. (Quid iibi velitiiocw, dicetur paulo poft, § 47.)
5. B in fine nominum propriorum , ubi per Rcgulam Finaiem (^affe-
rendam % 48) elTe mutum debebat, aeque fonat ac in principio aut medio.
Calebf Segaub; L Caleb, Segub.
6. 0, ci, utfeffi camcitej capacitas ; conca^ez, concipite; J^ capafite,
coiziev^. {jn, ut § 4 , lieu § 17O rVy/, id eft; L fe,
7,C
g% Jnjlitutiones
7. Ccum exigua cauda, five p, ut s. ptapa^ collocavit; L plafa,
8. Ch ut fclv vache, vacca ; Jicher, afFigere ; 1. vafch , fifcli^. In qui-
busdam tamen peregriuis r/ifouat ut c feu lenek. Chrijl, Cliriftus; Ecko,
Echo; 1. Crift, Eco.
g. D finale , fi fimul pronuncietur vocabulum fequens , quod a vo*
cali inchoatur , fonat ut t. grand liomme, magnus vir ; quand avez-vous di"
ne7 quando pranfus es? 1. grawt hom; cant ave-vu din6? (» ut § 4,
feu§i7.)
10. Egallicum triplex, a quibusdam etiam quadruplex diftinguitur.
Incipienti fufficiet nofle , aliud efle e fonorum , aliud obfcurum aut mu-
tura» Sonorum eft, quoties vel accentu notatur, vel vox eft monofyi-
laba in confonantem defineus , vel poft illud e fequitur /, r, t, aut litera
qu3ecunque duplex. Exempla primi genfris funt : marque^figmtyxs; apris,
\o(\:;fete, feftum; 1. marlvo, aprae, faet. fic & geant, wel etiain geant , ubi
acceutus occulte intelligitur; l. fch^/«. (n ut ^ proxime fuperiore.) Se-
cundi generis funt : articuli tes & des ; fes , fui, iuae ; fec, ficcuS; i. 1«, d»,
fee, faec^ Textxi: mortet, mortalis; /■ar/^r, loqui; objet, fcopus; effrotjablet
terribiiis ; L mortaei , parl^ , obfchae , cffroyabi. eaderaque ratione lifez,
legite ; exafniner, examinare ; 1. life, examind : nam x &c z tantundem va»
lent , quantum cs vel gs , & ts.
11. In ceteris cafibus e obfcurum aut mutum eft ,^ ut vel omnmo
taceatur, vel certe non nifi tenuiflime proferatur. ^ean, Joannes; s^nf-
feoirj federe; mangeons , comedamus; bourgeois, civis ; yerrea , ut olira
fcribebatur, perforavit, penctravit ; vive, vivat ; vie, vita ; 1. Schaw, /' alTtTar,
maiifchow, burfcho^, perfn, viv, vi. Facile apparet, in his e mutum efie,
quippe quod penitus omiflum fit. Quid autem fit e obfcurum . aut quo
modo fonet, e quotidlano fermone germanico declarari poteft. In vo-
cabulis geloff^lt, (jefafiet/ befucbet/ kitdbt, & fexcentis fimiUbus, aiii vo-
calem e fimpliciter omittunt , ut muta permaneat ; alii tam obfcure &
breviter efferunt. ut , fi ita dicere licet, femifyllaba taiitum videri poflit.
Hunc E obfcuri fonum, difcriminis ergo, deinceps per ^ Crur/?z;ttw) indi-
cabo. Talia funt: de & le articuli; fe, fibi, fe; wf , mihi, me; n^, non;
1. df , lcj fCf me , ne.
1 2. Privilegium E muti eft , quod, fi in duabus continenter fyllabis
occurrat, fecundum quidem obmutefcat, prinium vei*o aperte pronua-
cietun parle-je ? loquorne ? wene , ducit ; 1. parlefch, men.
13. Futurum Indicativi & Imperfeftum Conjunftivi ante literamr
Einutum habent, trouverai, inveniam; touerai, laudabo; paierois, folve-
remt
Galtica. 33
rem, pcrfolverem ; 1. travrae , lui^ie, psene. Nifi tamen r duplicatum lit.
verraif videbo ; 1. v;icrr?e,
14. Prorioiuna rf^ hic^&cftte, hncc , E ante^mutum habent. cet
article, hic articulus ; cdte paix, \\^r pax ; L s*tarticl, i\e pae. Sic ctiam ho-
netete . honeftas, urbanitas, aiterum E obfcurum liabet , ctiamfi t fequatur.
Lonaet^e.
15. Eaii pronunciatur ut o.reav, aqua; prau, peUis ; 1. lo. po.
16. Ei utc.pleifie^ plena; Stiue^ Sequana fluvius ; 1. j len, St^n.
tr. Em, en, ii fintin eadem fyllaba, E fonat ut a, n \eroiit nafale,
ut Galli appellant, eodemque prorfus modo m pronunciatur. Exemplura
iamiliare hujus n nafalis in piuribus Germaniae provinciis millies uno die
auditur, dum n priefertim in fine vocis non plene aut firmiter , fed remifle
& liquefcens veluti per nares efTertur : mcin, beill , fc^on/ batoon. Huiic
fonum per w (curfwum) indico, quo faciiius diftingui polfit. Itaque en^
femh/e, firaul ; en premire, inde accipere ; 1. anfanbi, aw prandr. at yrenous^
accipimus, accipiamus, nec E in a mutat , nec n nafale hnbet : quia en
non eft in eadera fyllaba : idemque ob eandem rationem accidit \\\ femery
feminare, omnibusque fimilibus : fic enim fyllabae diftinguuntur, pre-nons,
fe-mcr, 1. pr^-no;;, l>-md; cum in fuperiorilius E &nafalis mtra eandem
fyllubara cohaereant , en -fem ^bte , pren - dre.
i8- Non tamen liquefcunt poft E vocalem literaen&m, fi eas aliud
n vel m fequatur. yj^w/;/^, muher, enmener , abducere ; ennui y faftidium;
I. fam, amrafne, annui per u obfcurum, feu mediura inter u & i, de quo
§43. Si poftfnn fequitur E, fonat ut latinura enn. ennemiy lioftis; 1.
enn^mi.
19. Em & fn in nominibus peregrinis, &in /Vw, y/?» , een, non mu-
tantE in A. Memnon^ Mentor , examen; 1. Memno» , Mewtor, examen.
bien, bene ; rien, nihil ; Troyen , Trojanus ; Europeen, Europaeus ; 1. bie»,
riew, Trojen, Entopden, diphthongo tamen eu in poftremo vocabulo ad eum
modum deflexa, quem § 22 exponam»
20. Syllaba finalis ent, cum in quocunque Verborum Tempore ter-
tiam perfonam pluralis numeri terminat, non auditur* its aiment, amant ;
ils portent, ferunt, ferant ; 1. is aem, i port Quod fi proxime fequatur vo-
calis, & eodem fpiritu ieu uno traftu pronuncietur , ultimura t Verbi au-
AitMt* difent' ils^ dicunt ; diroient - ils, dicerent ; 1. dis* ti, diraet i.
21. Vocabulura ^77, latine quoque Eft, s feraper hiabet rautura; t ve-
rotuncfolum profertur, cum vocalis proxime fequeos eodem tradu
E pro-
34 Injfifutionet
pronunciatur. ;7 ejl vrai, efl vcrun; ; ijt - // vrai? eftne verum ? Uil e vrae,
&-ivr3e. Particula £> auteni, ad difcrimen vocabuJi/7?, condanter t mu-
tum fervat. Pime tS' Pad, Petrus & Paulus ; ^aquis & Jndre, Jacobus &
Audreas, 1 PierrePol,Schak e Awdr^.
22. £tthabet fonum afluiem diphthongogermanicaei reveratamea
medium inter hoc 6 & limplex e. Quoties occurret foni hujus neceffitas,
eum per a- indicabo , curjivum tamen , ut meminerit Ledt r , non efle
hunc verum & proprium ejus fonum, fed vicinum duntaxat. ceux, ilii ; /«r,
eis ; \M , iar. De fyllaba euy cum ut vocalis u legitur, commodius ibi«
dcm agetur.
a^.Finitio vocum &medio valide , in fine leniter pronuQciatur,
fort bien, valde bene, optime; tnrdif, tardus; clnf^ caput, perfona prin-
ceps ; l.for biew per f foite, tardif&chef per f kne. Sed chef d^aeuvn^
opus perfeftum, & clef clavis , femper fine f pronunciantur ; fch^ d'flpvr,
cl^. In xiominibus auf, ovum, bauf bos, & nerf nervus, f in plurali nun-
quam «auditur, in fingulari tum, cum vocahs fequitur.
34. G cum infine vocabulorumprofertur,fonumliteraekinduit.yang
& eauy fanguis &aqua; 1. fawk e o.
25. Gf, g/, ut fche, fchi. tngagiy obftriftus ; gorgt, guttur^ J. an-
gafch6, gorfch.
a6» Gn ut in italico ; five ut n con tilde apud Hifpanos.aut nh apud Lu-
fitanos. Sonus hic, Germanis ignotus, conflatur e tribus literis ; g blae-
fo feu imperfefto (quod ad difcrimen veri feu perfefti g per g curfivum in-
dicaboHiteran,&j confonante. gagner, lucrari; daiguer, dign2iri;feignonff
fingamus; mignon , gratiofus; Lgagnj6, d«^nje , fegnjd» , mign]6n.
Si ante gn praecedat diphrhongus 0/, i hujus diphthongi non auditur. ofgnon,
cepa ; l ognjdii* Si vero pofl: gn fcriptum fit /, aut e fiuale mutum, j con-
fonans non pronunciatur. feignis, finxi ; digne.ami, digaus amicus ; l.ftgni,
dign' ami.
-17. Gue.gui, ut ge, gi.guerre, hellum ; longue^ongsi; languiJhf;0,]Bn»
guidus; Ugerr, low^, lafigiflii». Excipe aiguille, acus ; aiguifer , acuere;
& compofita : in quibus iyllaba gui ita fonat, ut in latino pinguis aut dijlin^
guiwus.
2%. H mutum eft pofi: apoftrophum, & generatim in iis vocabulis,
quae a latino proxime oriuntur ; excepto tantum nomine heros. fffarpii,
Harpyia ; (f Hotlande^ Bataviae > cFHongrie, Hungariae ; humaniteyirtixs aut
fchouihumanitatisiAMm///>r,deprimere{ irarpi, d'o]aiid, d'o;igri, uma-
^ ^ Gattica, 35
nt^. umili^, ttta>i^-^ fic tempHat> ^ ut 5 43 dicetur. ie heros , herr>s r
i^hnone, ^ioi .a ; t-uri/ome, virtus heroica ; 1. If h6ro, l'6ro- in, r^ro-iiTm.
In iis, qu a lariMo vcl omnino non proveniunt, vei tantum longius de-
rivantur, ^i morelatino fonat. lazard, calus , fors ; hideux, horridus; /ze>
T^f^w, heri laceus feuhericius; haut, oWm hault, altus. 1. hafar, hido?, lie-
riflofi, ho.
29* Confonans j ut fch» deja, jam ; jour , dies ; I. d^fcha, fchun
30. Tri|j|ithongus eu eundem habet foimm , quem diphtliongus tu,
de qua ditlum § 22 praepcfito tantum /, & in unam lyllabam coalcfcente.
lieUy locus ; Monfieur, dominus, domine ; 1. lia?, mowfia?.
31. ^ finale pr«cedente a^e, a & ue; itemque /7/, aiU, eitl, ouiU, euilU
ueiilf ailt, fi///; eundem foa.m habent, quem gl Italorum, // Hifpanorum
aut /A Lufitanorum. Refpondet fonus hicei, quem paulo ante deliteris
gw ^26 expUcavimus; videiicet coalfcit exg bi^fo , & litera l^ quae (i
voccbulum non flniat, auditur poO; eam j confonans. Biaefum iliud feu
imperfectum g hic quo-jue per gcurfwum defignabo. trauail, labor; foleit,
lol;£tilj dtalos ; rm-u^// , fanda Jila ; 1. travagl, folegl , e/jl, ferkegl. 6r//*
ler, corulcare ; /f-lf , filia, puella , taitlerf fcindere ; /eveiller , expergifci ;
fe rouilhr, rubiginoilim fieri ; vmilte, velim, velit ; cueitiir, colligere ; ailtet,
caryophyilonflos; cnilliere, cochleare; 1. briglje, fii>I; taglj^, s'eveglje,
fe ruglje, vegl, kegli, ^glj^, cyxglwr per u gallicum, dequo infra fuo loco.
£ quibus exemplis vides, i conibnantem evanefcere tum , cum poft U vel
e mut .m , vel i vocalis fequitur»
^ 32. Excipe vocabula, qu« ab itl inchoantur, ut itlegitime^ nothus; &
nomme w/7/^ mille, ac ville, urbs ; in quibus /7 more iatino orofertur.
Omitto cetera, quibus pro antiquo /7/ orthographia melior duntaxat il fim-
plex reliquit.
33. Im^in, fi fint in eadem fyllaba , fonant ut en. imparfaitj imper-
fe6his ; irtr fiffant, inconllans ; coiiffin , pulvinar ; I. ewparfae , eiicoy/ila»,
cufleff. contra miner, lUlTodere ; r////^r, rhythmica facere; ifiimitie, inimi-
dtia ; L min^, rim^, inimitie : quia m & n non ad eandem fyliabam per-
tinent, fed proximam polt i inchoant; mi-n^, ri -m^,i-ni-mi- ti^. Imm
& inn ut i fonant, eo tamen difcrimine, quod m geminum auditur, n uni-
cum. immobitef immobiiis ; in/ior^n^ innocens; 1. immobil, inofan.
94. Z/in quelque, aiiquis, quelqu'un, quifpiam , ab aliis omittitur, ab
aliisnon minus eleganter pronunciatur. Sot, nummigenus; /b/, ftultus,&
fimilia, reftius fcribuntur jou , fou, &c. L i\x, fu« Sequente tamen vocali,
// fol Mmour, ftttltus amor ; L k fol amur.
5& ;.•'•.■•••.
•:■: V^:.r. qur^tit^ r^.n •'.•■;^iL^:. -,•-•"■''? 'V-M-^niTiMT in rnirm pro-
ri'^*(':, ::^ii tni^iij v<^c.:jjF. ].,/.;'•.*..;•:. \.[\ rt;: ^ !-..:::k-cj • co Urlu , qucm
V; .; {^vv^j;M-iviii:u5J. r;.- ■/ :/j. ■■'/;, ivi- .\s (.j!;1.- :o : y^?; //i?/// , noiijCii u;uni,
i-.iiii ciu.s ,' covtr.\ i-;.i*Lni; ].;'ro;*r l:'-ij , lo» ivm cmiw vicilliin /;o-
f.- s {'onoratiis; ho'^kruy, fciiciLiis, niihi:hh\ r.ir.abilis ; wo?/ ^/7> , Hadius
11". '."is ; jc riii nvfvitx, cum de n vAxx.ovm- ; plenuni & germaniiin IbnuTn fui
r- ^S< n ri^rinei.r, otiorc, bonar, .XMn:il'i , njon cpe, fcb/? l^ni .^verti; quia
'rrr!nn fpinru coi.rinenter pronunciatur fequcns vocalis. Jmo idem lit,
ij '• i:ii!tuni .cqiiiJtur. ramener, rcducere ; Tj^;/^, aiiima ; ydne^ labor; L
rai. \\i\ 1' ani, pcu.
36. Triphtlicngus ctiu ut diphthongus eu §. 22. corur^ cor ; /ceur, fo-
ror ; 1. kcew lar,
37. 0/ feu q/ fonum efTicit inter 6,\ & (5e medium, unius tamen dun-'
taxat lyllabae. Ego eumpero^ curfiviuH ligniiicabo. f^ioire, gloria ; rro7rf,
credere ; Roy & loij, Rex 6c lex, nunc /^/ £; /0/ ; 1. glo^/r, cro^r (vel etiam
crjer) rofl, loflr. Excipiuntur, & utae vel e pronunciantur Imperfeila Ver-
• bcrnm, Verba in oitre, nomina gouLilia ; & ndroit , folers; enaroit , locus;
foibJe, imbecillis ; etroit, angurtus ; froid, frigidus ; ciroit, dexter; cum fuis
quneque dcrivatis. Sic fiOiivoit, poterat; hatiroit, Tx^diHcavet ; paroitre, ap»
parere ; faroifoit, avparebat ; Fraiifois, Gailus ; y/;//;/o7/,'Anglus ; fyiilatjotf,
Mediolanenfis ; 1. puvae, batirae, paraetre, parselfre, Frawfae (fed Franfoir,
Francifcus, 1. Franfo/z) Ay/glae, Milanae. Crois, credo , & croit , credit ;
cr», vel cro^. Soif, fim, fis, & foit, fit , fonat ut ae ; fed /o/V, eflo , vel
inllar adverbii pro //[/^, ut oa. foit que cctafoit, ou non, five lioc ita fit, five
non ; 1. foa ke f Ja fae, u now.
38. Ou ut u. la tour, turris ; 1. la tur.
39. Qm femper fine u pronunciatur. quand, quando ; queU qualis.; 1.
caw, kel. In nominef/M^, quiaque, auditur q fequente vocali , & ia fine
fentcntiae ; alibi mutum eih cinq /ionnnes, quinque viri ; noiis etions cinq^ersL^
irns quinque; cinq w///^, quinque millia ; 1. fcwk om, nus ^tiow fewk, feii
mill.
40. R in notre , nofter, rofrf, vefter, nunquam fonat , dum Sub-
ftantivum fibiconjunftum habent ; ied tum tantum , cum fine Subftantivo
& articulo munita ponuntur. Notre Pere, Pater nofter; votre ame, aninA
tua, ie notre, nofter; la votre, veftra; J. not per , vot ara , \e notr, la
votr. Sic etiam quatre Louij (Tor, quatuor nurami aurei Ludoviciani ; Ucat
lui d on
. 41- *y
c
n
4r. S inter dur.s vor.iies 1 wcxi, riji;ij:D hrJjer iriorr liitir.'-' : rliL-', ^y
jjoft iyiinbam /» duruiiuV pviic auj !'aUa;i: r.:u1ituv. y/iifon nitio;/(:r...r,
lcire; jrtjmtir, pr?}erep.tike ; 1. r-^ioj/, Viwoax, prellk/iti.
4^. 7Vfeviuentc vocali, iii iis vocnjulis , ^un? Latitii ut d elitiru.il.
fonatutfs; inaliis utti. aSiov. aaio; patience ^ patientja ; /7roi'/'.Vy>, Viiti-
cinatio; 1. acHiow, paflia/is, proiciri. contra qv.efiion, quneltio; ttions^ era-
xnus; tieu, tuus; portivy pars ; 1. i^eftiow, ctKWi, tic« parti.
43* Vocafis u fono quodimi uiedio jnter i & u iatinum pronuncia-
tur, qualem Graeci ypfilo , Hebrsei fuo u brevi feu kibbAds tribuei\inL
Signum ejus apud me crit umrfiviim. Sic du, genitivus srticuli; rfi?, de*
bitus; Mfie,\\m;me, platea; fonant ut df/ , u\\, xtu Diphthongus eu ia
Supinis feu Participiis , in Pr?tnorito fimplici , & Imperferto Conjunftivi,
vXu modo expHcatum prpfertur, &: m plerisque ad meliws orthographiae
leges etiam per « fimplex fcribitMr. emeuj coujnn.rus; evt , habuit; euffe^
habcrcm ; veu^ viliis , vifum; & ab co derivatum fubftantivum veui,
eonfpeftus ; 1* emw, «, f/fs, yn.
44 la coiifonante i;cavcndam, ne vel tam afpere, quam v confo-
nans Germanorum ; vel tam leniter, quam eorundem w, eiferatur; vera
enim ejus pronunciatio ell eadcm penitus , quam v italicum, hifpanicum,
lufitafticum, ipfumque etiam btinum expofcit. vie, vita; versf verficulus;
1. vi, vef, non fi, fer, fed fono mitiore, inter f & w medio.
45. X leniter pronuncia. exciucer, preces audire; exil , exilium; 1.
egfofe, egfil. Si in fine jus fonandi acquirit ob fequentem vocalem , fit s.
cux amisy amicis ; dix ecus, decem aummi fcutati ; I. os ami, dis 6 u. Idem
contingit in numeralibus, dixime, decimus; fxicme, (extws ;foixafitey fe-
XBgint2i ; foixantieme, fexagefimus; L difiem, fifidm, foafaiit, foafan-
ti^m.
46. 2" fono cum i convenit, atque illud etiam cum eo commune ha-
bet, quod inter duas vocales pofitum confonans fit. motfeii , remedium,
ratio; envoyer^ mittere ; l mojew, ai/voje. quae& fcripta reperies mosen,
envoier.
47. Z ut s. ozur, color caeruleus ; 1. afirr,
48. Regula finalisefl: haec, confonantes generatim (exceptis / & r,
de quibus poftea ) in fine vocum mutas efle, nifi vocalis occurrat initio fe-
ouentis vocabuli , idque uno traftu feu codem fpiritu pronuncietur. nous
Jauons, nos fcimus ; fes freres, fui fratres ; deux doigts, duo digiti ; vingt li-
vres^ viginti librae ; corjps mort^ cadaver ; leur refpeSt envers ^efus- Chriji, eo-
runa reverentia erga Clu-iftum Servatorem ; l nu flavow, lae frer, dce doa,
E 3 ve»
38 ' Injtitutiones.
ve« livr, cormor,lfl?rrefpe afiver Schffw-Cri. at in fequenti6us revivi-
fcuntconfonantesfinales, ob adhaerentem fibi vocalem: iHtt/ avons , nos
habemus ; fes amis , fui amici ; deux horloges , duo horologia ; vingt ecus^
viginti nummi fcutati ; agreables entretiensj jucunda colloquia ; deurs t/eux, eo-
rum ocuii; fansartifice, fineartificio; 1. nusav6«, fass ami, do^s orlofch;
vent ^ctt, agr^bls awtr-tiew, lorrs \ce, fa»s artififs. De finalibus b, d,f g, w,
11, q, Xj diftum ett fuo loco lupra.
49^ L finale pafiim fonat. martiaU martialis ; w/V/, mel ; teU talis; K
marffial, miel tel. i/, ipfe, & Us , ipfi , fequente confonante fiunt i, fe-
quente vocali //&//. il court, currit ; ihjouent, ludunt ; il a, habet ; ils ont,
habent ; 1. i cur, i fchu, il a, is on,
50. R finale poft diphthongum , & in monofyllabis , auditur pour,
pro, propter;r/fl/r,clarus; t'oi>, videre ; cceur, cor; ;lw, per; car, nam;I.
pur, claer, vo^r , co^r , par , car. At jMonPeur, Dominus, Domine ; 1.
monWce. Infinitivi in er & ir femper habent r mntum, fi fequatur confonans;
/r totum auditur fequente vocali; idemque accidit nominibus in /V, quae
e Verbis oriuntur. fatiguer, fatigare ; baiir la maifon , ji:. ificare domum; ba^
tir une ville, 2sdific2iTe urbem; tep[aifirf voluptas; le rtftntir poeniteutia;
plaifir innocent, voluptas infons ; 1. fatigtS bati lam;efow, batir «n vili \e
plesi, \e r^pawti, piesir inofaw. Silet ( tiam r in danger, periculum ; wr-
ijfff, ars; etranger, externus ; &fimiliLiis,
f I. AdReguIam Finalem pertin ntnoniina compofita, Meffieurs, Do-
mini ; Mesdames, Dominae ; Mesdemoifetles, Virgines ; quorum ihes fuuni /
^mittit. 1. maelii^, mjedam, maedmofllell.
f2. Trima id eft, duo punfta fu jra vocalem idcirco imponitur,ut
pronunciandi ambiguitas toUatur. pais^ regio ; aigui', acata ; amh':gue\ am-
bigua ; obeir, obedire ; feUlftr, eventu o[)tato porin ; poefie, ()oefis, poema ;
p6-i, aegfi, anbigir. ob^-if r^fifTi, poesi. i£andem pronunciationem aiii
mdicant per 6 : o^rf r, reufftr, poefie.
53. Literae in meliore orthographia extinft», ubi in an^iquioribus li-
bris adhuc exaratae occurrunt, ubique omittendae funt. cuquerir , acquiri*.
re ; maiftre, magifter, dominus ; efcoti. fchola ; ffavant , doftus ; connoi^
tftf cognofcere ; fouffrir, pati ; bcittre, caedere ; nepveu , nepos ; 1. aker ,
maetr, ^col, flavi», conaetr, fufri, batr , n^vaf. Sic, etfi legas pourra.
poterit ; pourrois, poflem ; pardonnera, ignofcet ; infideltite, infidelitas; con-
damne^ damnatus ; lionnore, honoratus : tamen pronunciabis pur^ , purae,
pardoneiif enfideUte; coiidan^, onore.
Gattica. 39
54. Peculiarem attentionem pofcit litera /, quas e pjurimis vocabu-
lis ante confonantes eje^ia , in multis tamen jus fuum obtinet. Catalogus
eorum » iu quibus baec litera etiam nunc fcribitur & auditur , in Peplieri
Grammatica extat P. I c. i. Sed omni erroris periculo vacabit is, qui
optimos & noftrae aetatis libros fibi iegendos fumet , & Lexico non antiquo
utetur.
55. Poemata & orationes public» compluribus literis fonum conce*
dunt , quibus eam fermo quotidianus adimit : ibi enim etiam E alioqui mu«
tum, & finales pleraeque confonantes pronunciautur, fi proxime fequatur
vocalis« Exemplum addam celeberrimi Reftaiti (Rejlaut , Principes de la
Grammaire Franpoife) quo nemo accucatius linguam iianc perfecutus eft :
que tf ecrits obfcurs , de livr£s ignores^
Furent en ce grand jour de la poudre tiru !
O quot fcripta obfcura & libri ignoti fuere magna illa die e pulvere pro«
tradi ! 1. k^ d'^cri obfcur, de livr^ ignjori^ furet aif ce gran fciiur ae la
pudrf tir6:
56. Unum fupareft , de quoLeftorem admoneam , multas hic mi«'
nutias a me {^raetermiiTas, no 1 oblivicne aut cafu, fed eo confilio , ne co-
pia incipientes obruerem. &c (tudium difcendi infringerem : juvat quaedam
ignocare principio, praefmim quae&r^o pccurrunt, 6c ufu &ciliusquam
j^ulis addifcuntur^
EXEMPLUIM
Segaud> in Laudatione Funebri Leopoldi Dads Lotharingis»
^e te vois au premier bruit dune guerre fainte^ emporte par une ardeur bien
Shel voa o pr^mie brui d*un gerr faent , a«port6 par un ardfl?r bien
fuperieure& au feu deC&ge^ & a faiguillondufang: jelevois voleraufecourf
ffip^ridrr e ffl? d^r^Ich, e ar«gwiglj6» dulTafirfchelvoa vol^ o fifcur
di la Religion menacie. Ni tes detices d'une Cour Imperiate quit abandonne, ni
de lar^Ufchio»mniaf^. Ni bd d61ifsd'f<n cur enp^rial kil abanddn, ni
les tendrejes (fune Reine mere dont it s eloigne.nitafatiguedespeniblesmarches
lae tandrefs d^un r^n mer dont is ^logn, ni la fatig dae p^nibl marfch
auxquetlesit nejlpointfait, nifhorreur des perits inevitables ou it court^ rien
d^ell in € poen £» , ni lorrtrr dae p^riU ia^vitablt u i cur , rien
n^arreet
40 Inftitutiones Gatliia.
narrkefon rapide ejfor , des que la caufe de Dieu rappetle. Ilprend pourconfeit
narraet (bnxapid eflbr, 66 }ie la cos deDifl? rappell. I pra» purcowfeijl
fon courage/fes Lorrains pour compagnons^pour drapeaufon nom.&fon zHepour
(on curafch, fae Lorr«» pur co»pagnj6»,pur drapfS fo» now,e io» f«l pur
guide. Quie/i-cequiranim ? quieft-ce qui Finftruitl fui eft-ce qui tarm ? qui
gii Ki ^ -fki lanim? ki e- fki le»(trui? ki 6- fki larm? ki
eft^ce qui taguerrit ? La pictc.
e - fki lagaerri ? La pi^t^.
Video illum , ad primum de bello facro rumorem , abripi ardore,
& aetatis ignem, & ftimulum fanguinis longe fiiperante : avolare illum
video ad opem periclitanti ileligiDni ferendam. Nec deliciae palatii Cae-
farei, quas derelinquit ; nec amor tenerrimus Reginae matris , d qua di-
fcedit ; nec difficilium itinerum labor, cui nondum par eft; nec inevita-
biiium, quibus occurrit, periculorum horror , niliil rapidum ejus abitum
remoratur, mox ut caulfa DEl vocat. Forcitudine animi pro confilio
utitur : Lotharingos fuos comites , fuum ipfius nomen pro vexillo , cae-
leltem ardorem pro duce habeL Quis eum animat ? quis docet ? quis
armat? quis eum belloaptat? Pietas.
o^
'^^'%j^
INSTI-
INSTITUTIONES
I T A L I C iE.
j. A rticulus definitus idem eft Italis , quod nobis \>tt & t>it Mafculinus
-^ ii & /o, Femininus la, (neutro carenL) lic declinantur :
Singutaris. Pluralis. Singutaris. Pturatis. Singularis Pturatis.
Nom. &jicc. it, UtMn. iMMt toMtMn. gti, tie. ta, bie. te, fete-
Genit. detM^. deiMMt.deUo,\n^. degtiMt detlaMt. delleMU
Dativ. at, Uttt. ai,a\Un. attoMnt. agliMn atla, \itt. atle, UU
Abtat. datMn dai,da\ datlo, aagti^ dalla^ datle,
Um ^mUn. ^on^tm. ^mUn. ^onUt. ^onUn.
a. Articulus indefinitus eft nota cafuum, iis fere nominibus praeponi
folita, qu2d apud Germanos articulum ante fe nullum habent : qualia funt
nomina propria» pronomina, articulus unitatis feu eitt/ eine* Genitivus
eft di , Uativus a , Ablativus da : Nominativo &c Accufativo caret. e« g*
teguerre di Cefare, bella Julii Caefaris^ a noi, nobis. da Parigi, Parifiis. un
pocodipane, tin wenifl Q5rob. ittetto d^una cafa, H^ 2)a(() eineS •£)aufed-
)• Hi articuii cafus indicant » quibus nomina Italorum carent. Plu-
ralis e Sin^ari fit mutato a feminino in e, mafculino in i ; e,o , plerum-
que & 10, m i. jlta^ ala : ate^ alae. Profeta, vates : profeti, prophetae. A-
Jce, i)ifcis: pefci , pifces. Nodo, nodus; nodi, nodi# Figtio, mus: fgti,
filii« a, iy if 6ci funt immobilia«
4. Adjeftiva in o feminina fiunt mutato o ina. Cetera funt generis
communis.
5* Comparativus fit praepofito adverbio piu: Superlativus , praemifib
articulo definito , & eodem piii. Eft & Superlativus in iJTmo. Comparati-
vus Genitivum regit. e. g.facondo , facundus : piufaconao di Cicerone: Tul-
lio eloquentior : facondiffimo, valde difertus : it piu facondo, omnium difer-
tiffimus. Par eft ratio in adverbiis : prejlo , cito j piu prejlo, citius. dotta--
mentCf dofte; dqttij/imamente , do£tifiime.
6. Verba omnia ad tres Conjugationes revocari poifunt, quarum
primae Infinitivus in are, alterius in ere, tertiae in ire defmit* Has ipfas fyl-
hbas charafterifticas fi fubftitueris in earum locum, quas in Tabella Con-
jugationimfi mox proponam , Lexici ope fignificationem legitimam facile
]avenie8."Sed hoc m Exer^itatione perfpicuum &ciam. Nunc.Verba duo
# F auiu-
4^ Inptutiones.
auxUiaria videamus, e quibus Itali , utnos Germani , ceterorum omnium
Verborum tempora coagmentant.
7.' Conjugatio Verbi Jyere ^ Habcrc^
Ego: Tu. lUe. Nos. Vos. IllL
Indicat. Prsef. ho^ haU ha: abbiamo, avete^ anno.
Imperfett. avevo (eva^ avevi 9 aveva : avevanio^ avevate^ avvvano. *
Praet. fimpl. ebb'h avejii. ebbe : avemmOf avefley ebbeio.
Praet. Comp. hoavuto, hai avuto^ ha avuto : abbiamo avuto^ avete avutOf anno avuto.
Plusquamp. avevo&cc. ut Iroperfettum addito uhi^ue avuto.
Futurum. ♦ ♦ averd^ averai, averd : avenmo^ averete^ averanno.
Imperativ. abbi: abbiamOf abbiate.
Conj. Praef. , afefefl, abbi(abbia)abbia: abbiamop abbiate^ abbianoi
Imperf. L avejfi^ avejji^ avejfe : avejjimof avefle, avejjero.
hnfetfeduU* ** auerei, ayereflif averebbe averemmo, avereflSf avtrebbere
(averia): (iano).
Praeteritum. abbia &c. ut Praefens, addito ubique avuto.
Plusquamp. avejfi &c. ut Imperf. I, addito ubique auuto,
Futurum. averd &c. ut Futurum Indicativi, addito ubique avufo.
Infinitivi Praefens. avere. Praeterit. avere avuto, Particip. Praefentis, avendo; /Vaeteriti,
avendo avuto. Supinum. avuto.
• Saepe in hoc Tempore omittitur alterum t/, fcribiturque auea^ aveano.
** In utroque horumTemporom paiHm omittitur e poft v: avroyavrai &LCMrei^vrefli &c.
8. Conjugatio Vcrbi Efjere^ Efle^
Ego. Tu. Ule. Nos. Vos. lUi.
Indicat. Praef. /ofw, yjr/, i; fiamOf fiete(Jete) fom.
Imperfeft. era (ero) m, era: eravamo eravate(erate) erano.
(eramo)
Praeter. fimpl. /tt/, Mi(fofli) fu: fummo. fufle(fofle) furono.
Fr2et.Cotnp. /ofwflatOf Jeiflato, eflato: Jtamo flati^ fiete ijete) /onoflati.
flati,
Plusquamp. era (ero) eriflato, eraflato: eravamo (a-eravate (ate) eram flati. ^
ftatot nio) flatif flati^
Vuturum, Jardf farai^ fard: faremo^ /arete, faranno.
Imperativufi. fii (fta): fiamOf fiate^
Conjuntt.PraBf.^a, fi^(fii) fi(*: Jtamo, fiate, fiano (fiem,
fiino).
hnpeTie&.LfoJJi(fuJli)foJli(fuJfe)foJfe(fuJfe);foJftmo^^^^ (fufle) fojfero (fuf-
fimo) Jero)
* Iipper- '
Itaticce.
43
Ego,
Impcrfeft, II. fareit
Praeteritum. fiaftato,
Plosquanip*
Futurum.
&LC,flatd)f
jarojiaioy
Tu. Ille. . Nos. Vos. ^llli.
Jarejlif JareiAe (faria) : faremmOf farejlef /arelbero.eh,
bono, iano).
fii (fia) fiaftato : fiamo ftatiyfiateflatif fiano &.c.ftati.
ftato,
JoJj}ftatOf foffeftato : foffimoftatijofteftoiij foffero ftati.
farai ftatqfardftato : faremoftatifareteftati.farannoftati^
lafinitivi Prafens. ejfere. Praeter. ejerc ftato. Particip. Prsefentis, ejfendo (Ja^ido) yPrate-
riti, eftendoftdto. Supinum. ftato.
9. Tabella III Conjugationum^
IndicativiPraefens.
Imperfeft.
Ego. Tu, Ule. Nos.
10 i a: iamo
% o i e: iamo
3 (//?£)) / (ifci) e:{ifccy.iamo
j. ava(avo)avi ava: avamo
2. eva (evo) evi eva : evamo
3. iva (Jvo) ivi iva : ivanio
Praeter.rimplex.i. ar afti o: ammo
2. ei (etti) efti e(jtte):emmo
3'ii ifti ^- immo
Praetcompof. bo hai ha: abbiamo
T. ato. 2. uto, 3. ito,
Plusquamperf. avevo (aveva) avevi aveva : avevanio
I. ato. 9. uto, \ 3. ito.
erd erai erd
erd erai erd<
iri irai " ird^
Vos.
ak
ete
ite
avate
evate
ivate
afte
efte
ifte
avete
Illi*
afio. .
ono*
ono (ifcond),
avano»
evam, •
ivano.
arono (oronoy^
erono [ettero),
trono.
anno.
avevate avevatto*
Futurom.
I.
2.
3-
Conjunftivi Praefens. r.
2.
3-
Imperfeft.L i.
2.
3-
bnperfe6t II. i.
eremo
eremo
iremo
iamo
iamo
iamo
iamo
iamo
Imperativus» j.at
a^i:
S.i (ifci)
i i i:
a a a:
a(ifca)a(if'ifca a(ifca):iamo
afit afft affe: affjmo
effi efft . effe: ejpmo
ijfi tjji iffe: ifftmo
erei erejli erehhe: erefnmo
2.*** erei erefii erebheieria):eremmo
^ irei irefti irebbe: iremmo
♦ In Iioc Tempore v faepe omittitur. credea , cfedebat ; credeano, credebant*
•• Olim etiam dicebatur: amardy aniarai/amard &c.
»•• In dnobus his connexisTemporibus e anta r frequenter fupprimitur./^frp,Crfam-po'-
trdt poterlti potremmOf poflemus, dovrebbCf deberet,
* F a Praeter.
erete
erete
irete
ate.
ete^
ite.
tate
iate
iate
afte
efte
tfte
erefte
erefte
irefte
erawiOi
♦ *
erantu). *♦*
iranno0
tno*
ano*
ono (ifccnui}^
affero.
ejfero^
ijjiro.
erebbero\vt\ ehbch*
erebhero)nOf aut
irebberojiano*
44 Inptuiionet.
Ego, Tu. IUe. Nos, Vos^ Dli.
ftxtetitxm. abbia abbi(^abba) abbia: abbiamo abbiati abbiano.
x.ato. z.uto 3. ito.
Plusquamp. aveffi avejft avejfe: avejpmo avefte avejjero.
I. ato. a« uto, 3« ito.
Futaraiiu averb averai averdx averemo averete averanno»
X. ato. 2. uto. 3. ito.
InfinitPner, i.are. Praeter. avere i.ato. Particip. PraeC i. ando. Particip,Praet.av^»rfo lato.
a.ere. 2.uto. %.endo. a.uto.
^.ire. i-ito. ^.endo. ^.ito.
Supinum. i. ato- 2. uto. 3. ito.
Ad hujo^ Tabellae normam conjuga jimare, Credere, Sentirei
10. Verbam Paffivum compomtur ex Verbo Auxiliari EJfere, & Su*
pino feu Participio. e^ g. i lodato, laudatur. non fara intefo , non intelii-
getur. '
11. Multa Verba loco Auxiliaris -/f t;i?r^ conftruuntur cum Efferel ut
in germanico multa pro Auxiliari ^^htlX aflumunt @eQn. Sed id renfum non
mutat. i arrivato , ec 1(1 anfielaitdet. era caduto, tt mt flefaUen.
II, Infinitivo feepe utuntur pro Imperativo. Non ti voler abufare della
mia bonta, noli^ bonitate mea abuti.
ij. Dif fl, da, per, ante Infinitivos Verborum fenfum efficiunt vel
noftris Gerundiis parem, velabiisnon longe recedentem Siamo in pericolo
di cadcre , fumus in cadendi periculo. quejlo i neceffario a difendere la . ittk, eft
hoc necefiarium ad urbem tuendam. abbiamo datemere, WtC ^CJitVt iUfUCC^^
ten^ f^ dimojlrare la veritk , ad demonftrandam veritatem.
14. Supinum feu Participium primae conjugationis nonnunquam con«
trahitur , omiflb eit. privo, privatus , pro privato. carico , onuftus , pro
caricato^
15. Italorum Participia commode folvimus per particulas pojfquam,
cum^ quia, & fimiles. Lavendo detto, cum id dixiffi^t. vedendo lofdegno delfuo
maejlro, indignationem magillri fui cum videret. ^nita ta guerra^ Bnito bel-
lo, pofteaquam terminatum id bellum erat. ejfendo biafimcUo da tutti, quia
reprehendebatur ab omnibus.
16. Verbis paffim affiguntur particulae, quae frequentiffime ultimam
eorum vocalem abforbenL e. g. vottarfi indiOro , vertere fe retro , ex t/o/-
tare & Ji. Ubi cavendum , ne ambiguitate vocabuU decipiaris : nam e. g.
auvezzati a cio, fi primum vocabulum fit indiflblubile, fignificat, aJuefaSti
adhoc; at fi conftet ex auvezza & ti, e&,ajuefac te ad hoc. Sic etuuu conten-^
tatij
Itatica. 4^
tatif guardan , fi vocabulum unum fint, refpondent noftris, xontenti , cu*
' ftoditi; fi cum Affixo conflata » idem funt ac t)ecflnuge btct)/ hmaf^tt bi(6.
Saepe duo Affixa concurrunt voglio dirvelo , id) tOtU ti eU0 fOftcn, ex dire,
dicere, ve, vobis , &ilo, id. Aliquando Affixa Verbis non tantum voca-
lem ultimam toliunt , fed etiam confonantem proximam e. g*frapporJi, fe
interponere,ex /rfl/yoff^ & Ji. proporfelo , id fibi proponere, ex proporre,
yi , & lo.
17. Si Affixum jungitur Verbo accentum habenti in ultima, accentus
omittitur , fed ejus loco prima Affixi iitera duplicatun Fatlo , fac id , ex
/4 & to. diraffi, dicetur, ex dira, mtb fagen/ &/ » tnatt. ufocci gran cariti,
magnam nobis caritatem exhibuit , ex ufi^ & cu Imitantur hoc aliae qu%«
dam particulae, quae ubi cum aliis coalelcunt, amifib fuo accentu , eorum
primam literam geminant: ut, neppure, nemmeno, ne quidem ; /rronf^^ fi«
cut; appena, vix; appunto, omnino, prorfus ; piuttojfo, potius: ex nP /1,
di piiif & purCf menOf come^ pena, punto, tojlo. Euphoniae caufia dicitur af"
fanniancif pro affanniamoci, minn converfo : ipfi nos faftidio imjplemus.
ig. Officii & honoris caufia ufurpant pronomina ella & lei , licet ad
viros fcribant , intelligendo Vbfftgnoria Excettenza &c^ Veftra Dominatioi
Veftra £xcellentia«
De ufu Lexicorumi & Spicilegii noftri.
19« Apoftrophus fignificat deefle vocalem. ancKegli, etiam ipfe: pro
ancke. detfejfer cojlretto^ debet cc^i : pro deve. un DlOfatfuomo, DEUSno^
mo faftus; pro/atto. fic/'.pro/a, lo; d§lF, alP, datl\ pro dellaj detlo, alta,
atlo.datla, datlo. gf, degf, pro gti, degti. d^ pro di aut da. s* pro fe &Ji. Quae
fi integra quaerantur , in Lexicis aut Spicilegio reperientur.
20. Etiam absque Apoftropho in fine vocabulorum e &o frequentif-
fime omittuntur. Signor , dominus ; Jinir, finire ; zecchin, nummus aureus
Venetus ; iprojignore, Jinire, zecchino. a&i raro auferuntur. or^ ognor, an^
cor^ pro ora^ ognora^ ancora. Quejlifono i Magnati maggior di tutti, hi funt
Proc^res onmium primi , pro maggiori.
2U Cum ante vocalem uitimam confonantes duae inter fe fimilesoc-
cuprunt, (aepe illarum altera fimul cum vocali decerpitur. an , dan , van^
pervertiran, pro annoj habent, danno, dant, vanno, eunt, pervertiranno, per«'
vertent PeioTt jpor^ ^xofciorre , folvere, porre^ ponere. poetice corrm pro
corremmo , coUigeremus. Haec ergo qui defiderat» int^ra inquirat necef-
fe elt
F 5 i2.Li-
46 Injlitutiones.
22. Literam h palTim in iisdem vocabulis alii fcrihunt, omittunt alii»
Quare alteronon invento, ad alterum recurres.
13. Saepe trajiciunt literaswg-.fcribuntque promifcuegittng^r^&g/iig-
nere^ fpinegere Scfptgnerey aliaque fimilia.
24. Z&ct ante duas vocales iteni promifcue ufurpabatur olim, grazia
& gratia. . -
25. Nomina in nro pro arbitrio etiam pera/o finiuritur. Gennaro.Febra*
rOj vel Gennaio, Febraio,
26. Nomina in a, quae articulus le praecedit, a fingulari proveniunt.
ie ditai le iiova &c. a ditOj uovo.
27* Vocpbulis, quae inchoantur ^b / duro(feu a duabus confonanti-
bus, quarum prior ell /), eiiphoniae gratia perfaepe 1 praefigitur. llpffbf
con ijludio. qixd^re Jlejb^ JJudio. Contra quidam initioeandem vocalem re-
cidunt, fcribuntquee.g. gltmpieghi, allanfi^ita^ tuttol mondo, pro impieghi,
infnta, iL
28» Saepiflime inter c^cg &/ vel /anaphoniae fervandae gratia // inter-
cedit,^uod in vocabuli fl:irpe non reperitur. bocche , iaghi, paghero , rechi,
quaere bocca, lago, fagare , recare.
29 Si vocalis accentu aUas notari folrta , fcribatur forma m?ijore,ac-
centus loco fignatur apoltropho. 0' Penitenza ! O" inferno! Aut poeiiitentiam
(elige) aut inferos ! nam eft aut, veL
30. Noraina Italica , quod crebro accidit , nunc incrementum , nunc
diminutionem capiunt. incrementum indicat exitus in one , accio, accia ;
imminutionem terminatio in ino , />//i, etto^ etta , eUo , ella, uccio , uccia,
uzzo, uzzay olo, uofo, cciuolo, cciuola , onzolo. e. g. tronco , fi:irps ; troncone,
ingens truncus. la cafa, domus : il cafone, magnum aedificium. libroWioer:
tibraccio, magnus (&malus) liber. buco, foramen; hucolino; foramen cxi-
guum» bugia, mendacium : bugietta, mendaciolum. laccio, l^qweus: lacci^
uotoy funiculus. libro, libretto, libellus. hiedico, medicus: mediconzolo, vilis
medicus. &c.
51. Adverbla ab adjeftivis farmantur addendo mente, ut inanifejf^fncnte^
manifefto ; dottijpmameme, doftiifime ; ottiniamente, optime ; a maniJ}J}o,dot^
tijfwio, ottimo.
32, Si Compofita in Lexico defint, quaerenda Simplicia* Id quo ex-
peditius fieri poHit, Catalogum Particularum omnium, quasVerbis [rae-
figunt, adSpicilegii calccin reperies. Fit nonnunquam in italico, quod
in. latino, ut Compolitum a Simplici paulum recedat , facile tamen aguo-
(cendum. e. g. comprimen\ deprlmere, a premere ; dirigere, ab reggire. ' Ut
copiae parcerem, inufitatas ijuas Jam llirpes ia Spicilegio poiui , ut dur-
re.
Italica. ^ ^y
re^/umere^ ciderif ne compofita, quae multa funt, finglllatim cogerer ao-
numerare.
38. Superfedere quaerendi labor^ licebit faepiflime , fi haec obferves;
Latinorum / poil b, c,fy & p, ab italis in i plerumque mutatur. Sic Bibbia^
Biblia: chiave, clavis : fiore, flos : piano , planus. i^tinorum Sf & pt in
duplex t convertitur. frutto, fruttus. fcritto, fcriptus. Ettore, Heftor. Ph
& X iaf& s aut^transeunt. Filo/ofia, Piiiiofophia. Orfeo, Orplieus. Fe*
tonte^ Phaethon. &r/^, Xerxes. Majfvno ^ Maximus. Confonauti noflr» y
praeponunt g. g/firf/Var^ judicare. Giobbe, Job. Giefu vei Gefu, Je(us. Jam,
Le6tor Candide, omilOs ceteris omnibus , qu% iiic fubjicio , ad Exercita-
tionem transgredere, quam po(t Spiciiegium & Particuiarum Cataiogum
habes. ^
De vocabulis pocticis*
34^ Articulum definitum poet« veteres feparabant de la^ de lo, de le, de
iij ne ta, pro dtlla, dello, delte, dei, nella.
35. Vocabulis, quorum ultima fyllaba accentu notatur, poetae addunt
dcy omiflb accentu« etade pro etd , virtude pro virtk.
36. In fine nominum pro elti & egti ponunt ei. augei, bei, capei; pro
augetlif belti, capelli. X\c&L cauai, pro caualli.
37. Perfonam tertiam fiugularem Praeteriti fimpiicis formant in eo &
10, piuralem vero in ar, ir, ur, aro, iro orno. e. g. cadeo, cecidit* empioj
impievit. moriot mortuus eil. amar, amaro, amomo, SLmsnwnt gir , iverunt*
/iir, fuerunt.
38. Amant e diphthongis abjicere vocalem alterutram. e g. movo,
novo, core,fetep pro muovo^ nuovo, ctmeyfiete.
SPICILEGIUM
eorum,
CLU^ IN LEXICIS
reperiri non folent^
A-
Jlceefi^ f, eroi accendi, it, erunt. ab Accorfi{jn) e, ero, (/')• animadver-
accendere» ti, it, erunt ab accorgerfi.
Idccefo, Supinum. ab eodem. jiccorto, Supinum. ab eodem.
jldp
48
InJlitutioniJt ^
Ad, ante voc^em, pro a dativo ar-
ticuli indefiniti*
jJdemmo, poetice pro auvedmmo^ a«
ninaadvertimus, obfervavimus.
Jiffijfu e, ero: vexavi, contriftavi,
it, erunt. ab afflgegere.
Affiitto, Supinum. ab eod.
jfggiOf habeo. iigg/a,habeam,habeat
poetice.
Alma, anima, animus. poeticum.
AUri, vro altro, alius.
Andro &c« ibo &c. Andrei &c. irem
&c ab andare
c.
C ante A, pro che. e. g» chai ? quid
habes ?
Caddi, e, ero: cecidi, it, erunt» ^ca^
dere.
Caggio.c^do. caggiamOyCSidmus.cag^
giono, cadunt. Caggia &c. cadami
as, at*&c. poetice.
Catfe, interfuit, e« tfl ^awtt gele^ett
gewefett. a catere.
Campidogtio , Capitolium.
Ce cum Afflxo, pro ci, nobis, nos.
Aperfh e, ero: aperui, it, erunt* ab Cene, refpondet gallico y en. iatine
aprire.
AyertOj Supinum. ab eod.
Appaio, appareo« ab apparire feu ap*
parere.
Apparfi, vel Apparviy e, ero: apparui,
it, erunt. ab eod.
Apparfo , Supinum. ab eod.
vel omnino omitte, vei expone
per atiqui.e. g. cene fono , ityen a,
lunt aiiqui, funt qui &c«
Cejfu e, ero : ceffi, it, erunt. Sed hoc
m Compofitis: nam ipfum Ver-
bum cedere Praeteritum habet legi*
timum.
jipplauft, e,ero: pltufi, it, erunt ab Cejfo , Supinum-, eorundem nempe
apptaudire feu applaudere.
Awlaufo, Supinum. th eod.
Arrigo, Henncus.
Arft,. e, ero : uffi, combuffi, it erunt
ab ardere.
Arfo , Supinum. ab eod»
Afcojt, e, ero : abfcondi, it, erunt ab
a/condere.
AJcofo, Afcojlo, Supinum. ab eod.
Ave, habet poetice.
Avemo, habemus. poetice.
Compontorum : ipfum enim cedere
habet ceduto^
Che. !♦ qui, quis? &c. 2. ut, quo-^,
quam feu quantum, quia. 3* poft-
quam. partato cKehbe , ut finem lo-
quendi fecit, 4. it che, id quod. 5.
nonehe, nedum. 6. cheche, quid-
quid.
Chi. 1. quis? &c. 2. chi .. .chi...
alius . ♦ . alius . . . }♦ chi che , quis-
quis.
ChieggOj^eto.Chiegga &c. petam,ro-
gem. a chiedere.
Bebbi, e, ero : bibi, it, erunt. a bevere Chiefi, e, ero: petii , it , ierunt. ab
feu bere, eodem.
Beuvi,e,ero: bibi, it, erunt, a be- Chiefto , Supiouin. ab eod,
me» ievibere. Chiu/t, e, ero: dauli, it, ««nt. a
ehiudere. Chtufe,
haticct^
49
Chiufo, Supinum. ab eod. Conobbr, e^ ero: cognovi, it, erunt*
C/. 1. nobis. nos. 2» particula relati- a conofcere.
va, gallice y, nobis ^tet/ &«/ hic. Conofciuto , Supinum ab eod,
e.g,«onnf/?/iy/7^fl«2;rt, nuHajam Coperf, e, ero: operui, it, erunt a
hie fpes eft. ce una torre , eft bic coprire.
torris. Coycrto , Supinum* ab eod.
Cinfi , e, era: cinxi , it, erunt. a ««- Corre , pro cogHere, colligere, depre-^
gere. hendere. item , currit , a correra
Cinto , Supinum. ab eod. Corro &c. colligam &c.correi &c.coi«'
Cioif id eft. ligerem &c. a cogHere.
Cifij f, ero : Praeteriti fimplicis per- Corfi, e, ero : cucurri , it , erunt a
fona prima, tertia, & ultima. ab in- correre.
ufitato, fedCompofitorumpturium Corfo, SugJTium. ab eod.
fonte , cidere. ^ Coff , e^ ero :■ coxi, it, eruiit* a ctto*
C//b, Supinum. ab eod cere.
Cluf,e,ero :c\ufij it, eruntinCom- Cojieiy ifta. cojioro, ifti, rftae*
pofitis Verbi chivdere* Cotto , Supinum. a cuecere.
Qufo, Supinum eorundem. * Crebbi , e, ero: crevi/ it, erunt a
Co\ mit 6ei!. pro rof , ^ro» /. crefcere.
Cog//, colligis,colligc.a^og/f>r/r^Apird Crefciuto, Supinum. ab eod.
quosdam mit ^CIt, pro con gli. Crocififfi, e, ero: cruci affixi, it, erunfr
Coi, mit tttl. pro con /, con //♦ a crocifiggere^
Cot, coUo, mtttyem. colla,mit\)tt. cot* Crocififfh , Supinum. ab eoi
te, mit feeil. plur, gen. fem.iolUj
mit ten. plur. gen. mafc.
Coletj i}la. calorOf illi, illae.
CotgOj coUiga colgono, colligunt; cot^
ga &c. colligam, as, &c. ^cogliere.
Colfiy Cy ero : coUegi , it ^ crunt. ab
eofh^m.
Cotto, Supiuum. ab eod. Sabftantive,
cultus.
Compojffi, f, ero : comparui, it, erunt.
a comparire^
Comparjo, Supinum. ab eod^
Compiei, abfoivi, implevi. a coiupiret
a compiere legitimum eft/
Compiuto , Supinum. tb iisdem/
Ccnceputo^ Supinumt a concepirejCon^
ciperer
Cucio &c. ii.eo : c icf /a &c« neam &c.a
Cai , eujus.^
D.
i)a. i. articulus indefinitus ablativiy
2. apud. da voi, apud vos. 3. inftar.
parla da ;7flf5;5:o,loguitur inftar ftulti.
Dii dat, da. ^ dare.
Dai , das* ab eod. Eft & articulus,
loon bett«
Dannoi dant a //flfr^ Subftantive,^
damnum.
D^fi&c. dabo &c. darei&c. darem^
&c. a iar^»
5^
Inflitutiones.
Die, dedit. a dart.
Diedi, e, ero : dedi, it, eruflt. ab eod.
Diei, dedi« (T)iim.) ab eod.
Dienno, dederunt. (olimO ab eod,
Dier. dieron^ dederunt. poet.
ife/i, e^ eroi defendi, it, erunt. a
difendere.
De\ debet poetic. Eft & articulus
genitivi plur. mafcuU
Deano, debeant. poet.
Debba vel debbia &c. debeam &LC.deb^
be, debet: debbo, debeo: debbono,
debent; a dovere.
Dee, debet. poet
Deeg\ deggio, debeo: deggi, debes: Dife/o, Supinum. ab eod
deggio7io,debent:deggia&cc.dehe9im Diino, dent, a dare.
&c. poet.
Dci , Dii. 2. debes, debeas. ^. arti-
culus genitivi plur. matc.
Demmo, dedimus* a dare.
Denno, debent. poet 2. olim, de-
derunL
Dijfu ^t ero : dixi, it, erunt. a dire.
Dijfiiaji^ e, tro : difluafi, it, erunt» a
dijjuadere.
DilJuJo , Supinum. ab eod^
Dtflinfi^ /, ero : diiliuxi, it, erunt a
dijtinguere.
Deo, debeo : deono, debent poetice. Di/into , Supinum. ab eod
Defi &c. darem &c. a dare.
Dejfo, pro effo, ipfe. {Poft Verba Ef
jere & Parere.
Dejle, dediftis: dejli^ dedifti. a dare.
Dejlifidejiare, excitare, legitimum
«ft,
Dettif e, ero : dedi , it, erunt a dare.
DettOy Supinum. a dire, dicere^ Sub-
ftant. di6lum.
Deve f debet : devi, debes, debe : flfe-
vOf debeo: devono, debent a^a«
vere.
Dh dic. dicis. a dire. item, dies.
Dia, dem, des, det. diano , dent a
dare.
Dica &c» dkam, as, at &c. a dire.
Dicemmo, diximus : dicendo, dicens.
ab eod.
Dicejft &c. dicerem &c. dicefte, dixi*
ftis: ab eod.
Diceva &c. dicebam &c. ab eod^
Dico &c. dico &c« ab eod.
Diviji , £, £ro : divifi, it, erunt. a rf/-
vidert.
Divifo^ Supinum, ab eod.
Dh , do. a dare.
Dobbiamo, debemus, debeamus; dob^
biate, debeatis. a dovere.
Doglia &c.doleam,querar &LC.dogtic^
mo, querimur,amur. a dolere. Subft:.
dolor.
Doglio,q\xerori //og//ono, dolent/que-
runtur. ab eod.
Dolga &c. querar &c. dotgo, queror :
dotgono , queruntur, doient ab
eod. ♦
Dotft, e, ero : queftus fum, dolui &c.
ab eod.
Dorri &c. dolebo , querar &(. dor^
rei &c. qu^rerer , dolerem &c. ab
eod.
Dotto, Supinum. ab inufitato ducere,
cujus tamen crebra funt Compofi*
ta {jitem, dodlus.)
Duole
Italica.
5t
DuoUt dolet, queritur : duoliy quere-
ris , querere. a dolere.
Durre, pro Ducerejin foiisCompofitis
ufitatum.
Durro &c. ducam &c. durrei &c. du-
cerem &c. ab eod.
DuJ/i, ey ero: Praeteritum fimplex
ejusdem»
Duto, Dutto , Supinum ejusdem.
iP, pro «, is; vel etiam ii.*^
Ecco, ecce. Recipit Aftlxa (§ i6) in-
ftar Verborum. e. g. eccoci , ecce
nos. eccole, en illas.
Edy et. proA fequente vocali.
£g//, is, illi« nonnunquam & ii, iili.
Egtino, ii, illi. .
£/ , is. nonnunquam & ii.
EUe, vel potius Elleno, ipfae, ill«.
£nipiutOfS\iipi\n\n\.db empirCf impiere.
ErrigOj Henricus.
Erfiy tj ero : erexi, it, erunt. ab er^
gere.
Erto , Supinum. ab eod.
Efco &c. exeo &c. efca &c. exeam
&c. efcendo, exiens, exeundo. ab
ufcire.
Eftinfiyejero: eJCtinxi, it, erunt. ab
eflinguere.
EjtintOy Supinum. ab eod.
F.
Fdt (reftiusyb) facit, fac. ^fart.
Facciy facias. ab eod;
fArr/a &(:.faciam, as &icfacciamo^n,*
cinfius,faciamus'/(rt^/a«o &cfaccino,
faciant. ab eodem.
Faciio , facio. poeticum.
FacCf facit. poet.
Faeemmo, fecimus : facendoy facienff,
fitciendo. ^fare^
Facejp&c. facerem &c.facefe,Jii: fe-
cfuis, ili. ab ood.
Faceva &c. faciebam &c. ab eod*
Fai, facis. ab eod.
FannOj faciunt. ab eod.
Fcra, eflet. poeticum.
Fcro &c. faclam, es &c.farei&c. fa-
cerem &c. a fare.
Fatto, Supiuum. ab eod. Subflant.
faftum.
Fe , fecit. ab eod. fare. Subft. fides.
Fea; faciebat. ^fare.
Feci, e, ero: feci, it, erunt ab eod.
Fedcrigo, Fridericus.
Feij feci : femmOy fecimus : fenno.fer^
fero^ ferono, fecerunt: /i?o, fecit: ^
fefiy fejtcy fecifti , feciftis. poetic.
Ferji , e, ero: Praeteritum fimplex
Compofitorum exferire , quod le-
gitimura eft.
FertOf Supinum eorundem.
FeJJo , Supinum. a fendere , findere»
Subftant. fiflura.
¥ia, erit, fit. erunt, fint
Fie, erit: feno f erunt://, fit poet
Finfj, f, ero: finxi, it, erunt. a/«-
gere.
Finto , Supinum. ab eod.
Fijfh Cy ero : fixi. it, erunt ^figgert.
Futto , Supinum. ab eod.
Fi (reftius/o) facio. ?ifare.
For , foro fucrunt poet.
Fojftno^ eflent. poet.
Franji^ e, eroi fregi, it, erunt ^fran^
gere.
Franto , Supinum. ab eod.
Frijft, e, ero : firixi, it, erunt, a frig^^
gere.
Fritto , Supinum» ab eod.
G z ' Fue,
52
Fit^ fuit. poeticum*
Fiijj, e^ ero : fudi , it , er unt. a /ow-
dire. ' ^
FufOf Supinum. ab eod.
a
Geltrude f Gertrudis.
Giaccia &c. jaceam &ۥ gtacciamOy]^^
cemus, jaceamus. sigiacere.
Giaci ioy jaceo. (Subft. giacies.} giac^
ciono , jacent. ab eod.
Giaciuto, Supinum ab eod.
Giacomo , Jacobus.
Giacopo^ idem.
Giacqui, e, ero : jacui , it , erunt. a
giacere.
Giofeppe, lofeplius^
Giouannif loanues»
Gire^ ire. poet.
Girolamo , Hieronymus.
Giunfi, f , ero : perveni, alfecutus fum,
junxi, &c. a giungere,
Giunto, Supinum. ab eod.
GiufeppCf Jofephus.
Gli. i.ai, illi, i()m. 2. eos, illos» 3
InJHtutiones ^ '
Ilaro&c. habebo &c. harei, haberem:
haria, harian : haberet, eat. poer.
Have, habet. poet.
/", ego. poet
// , pro lo , eum , id^
Incefi, e, ero: incendi, it, erunt. ab
incendere.
Incejo, Supinum. ab eod.
Intrifi^. e}'o maceravi, fubegi, it^
erunt. ab intridere.
Intrifo, Supinum. ab eod.
Invafi, e, ero : invafi, it, erunt^ ab /w-
vadere.
Invafo, Supinum. ab eod.
loy ego.
Jrcj ire. poet.
L.
La. I. articulus, Die. 2. eam.
Labbiay labra. poet.
Le. I. articulus, biC. 1. ei, ipfi, ij^f.
4. eas, ipfas,
IM , ipfa , ilia»
cum Affixis fit g/?>, tlHtt/ it)r. ut, J^«. pro gtiene. v* G// & A^f. poet.
glielodiro, id) Wi\l e§ l&ttt Ct|r) f«* ^#t ^ ^ro : legi, it, erunt. a /^gg^fr^.
gett. i>^^o, Supinum. ab eod. Subftantie-
ftus , alveus fluminis.
Z/. I. eos, illos. 2. articulus mafc.
plur. bie, 3. nonnunquam pro gli^
Lo. 1. articulus, ante/ durum. bet/
})ett> 2. eum, id.
ZA)ro. I. iis, eos, eas. tranfit etiam in
reliquos cafusrii, a, daloro. tAJ^t^
i&re* ta loro cafa, eorum Cearum)
domus.
Jjuciuto, SupinuDQU a iucere, lucere.
Lmi,
Gojffredo, Godefridus, Godefredus.
Gran^ magnus, magna. nonnunquam
magni, magnae.
GuglietmOy Guiiieimus»
Haggio , habeo. poet.
Haimi, pro me fha, er ^dt tttir^. e. g*
halmi concejfo , coucelfit id milUt
poet.
Jtalica.
53
i»f , iUe.
Luigi , Ludovicus , Aloyfius.
Lulfi, r, ero ; luxi, it , eruiit. ab /«-
ctre^
M.
Maif Qunquam; etiam adjun6lo non^
e. g. mai piu non riuolge il paffo in
dietro, nunquam retrojam pedem
retert
JUe^ me : di, a, da me : mei, miiii , a
rae.
ilf^% melius. poetiGum|
Meco^ mecum.
Mtdemo^ medefmOf ipfe, idem.
Merfi, e, ero i merCi, it, erunt. am^r-
gere.
Mer/o, Supinum. ab eod.
MeJ^i, e, ero : pofui, it, erunt. a mt-
tere.
Mejfo^ Supinum. ab eod.
Mi , mihi, me.
Miei, mei. pluralis am/o, meus.
Mila, millia.
Mif%, Cf ero : pofui, it, erunt. a met-
tere.
Mogli , feminae. pluralis a mogtie.
Morro &a moriar &c.morrei &c, mo-
rerer &c. a morire.
BHorto t Supinum. ab eod.
Morfi,'e,ero: momordi, it, erunt a
mordere^
Morfo , Supinum^ ab eod.
Mofli, e, ero : movi, it, erunf a muo^
vere.
Moffo, Supinum. ab eod.
Munfu f , ero : mulxi, it» erunt. a mun*
gere.
Mumo, Supinum, ab eod*
Mtioio, morior : miioiamo , morimur:
mz/owwo, moriuntur; muoia &c.mo-
riar , aris &c. a morire.
Muore, moritur : muori, moreris, mo-
• rere, ab eodem.
N.
Nacqui, e, ero : natus fum, natus eft,
nati funt. a najcete.
Nafcofi, e, ero : abfcondi, it, erunt a
nafcondere.
NafcoJIo, Nafcofo, Supinum. ab eod.
Nato , Supinuni. a nafcere, nafci.
Ne. I. nobis, nos. i. particula rela-
tiva, gallice f w ;• nobis, inde, ejus,
eorum, earum, de hoc. e. g. ne vo^
lete ? vifneinde aliquid? nefono tre
giorniy triduum inde elapfum eft.
mene pento , poenitet me ejus rei.
gliene diro, dicam ei de hoc.
Ne\ in tcn. e. g. nepericoli, inperi-
culis.
Ned (olim fcribebatur fequente vo-
caii; nec.
Neglif fiei, ut ne\
Nel. nello, \n tetll. nella, ttt l>er. nelle. "
tIttCtt« A^f / poeticum , ex ne^ ne-
que , & it.
Niente. i. nihil. 2. aliquid. e^ g. chi
vuot niente, venga: qui aliquid cupit,
veniat.
Nociuto, Supinum. a nuocere, nocere.
Nocquij f , ero : nocui, it , ierunt nb
eod.
Noif nos.
Noly non eum, non id.
o.
Od ( fequente vocali, pro ) vel
aut
G j Oflfo,
54 Injlitutionei
Oi/0,audio : odi, audis, audi : ode, au-
dit:oi(mo,audiunt : oda &c.audiam,
as &c« ab udire.
Offerrei &c. offerrem &c. ab offerire.
Vffefi, e, ero : offendi, it, erunt. ab*
^endere.
Ojefo, Supinum. ab eod^
PaiOf videor : patono, videntur: paia^
mo, videmur, videamur : paia &c.
videar &c. aparere.
Parri &c. videbor &c. parrei &c. vi-
derer &c. ab eod.
Par/i, f, ero : vifus fum, vifus eft, vi-
fi funt. ab eod.
Parfo, Supinum* ab eod.
Parvi, e, ero : vifus fum, vifus eft, vi-
fi funt ab eod.
Pefo, Supinum. ab eod. Subftant.
pondus.
PiacciOf placeo : piacciono , placenl: :
piacciamo , placemus , placeamus:
piaccia &c placeam &c.apiacere.
Piaciuto, Supinum. ab eod.
Piacqui, e, ero : placui , it, erunt. ab
eod.
Pianjiy f , ero : flevi, it, erunt. a pian^
gere.
Pianto, Supinum. ab eod*
Pier, Pietro, Petrus^
Pinjfi,e,ero:0inxi, it, erunt. a pw-
gere; colonbus exprimere. 2. im-
puli, it, erunt. a pingere, knpigne'
re, impellere.
Pinto, Supinum» ab iisdem.
Piobbe, Piouve , Praeterit a piovere,
pluere.
Pafciuto, Supinum. ^^pafcere, pafcere. Pitto, Supinum. Rpingere, pingere.
Pe\ pei, huxtb tie, fut Uu ^ Pongo, pono : pongono, ponunt: jt70«g-
Pel, pella , peUe, pello : tfUtd) vel fuf biamo, ponimus, amus : ponga &c.
bert/ bie/ tea. ponam, as &c. a jrow^. •
Per. i^pro, per. 2. perme, quod ad Ponno, poflimt poeticum^
me attinet. per quelche vedo, ut vi- Poria, poflera, poflet. poeticum
deo. 3^ ^f^ f«or/rf,proximus mor
ti eii.4.pergrande chefia,q\imt\im
vis magnus flt
Percofff, e, ero : percufli, it, erunt a
percuotere,
Percoffo, Supinum, ab eod.
Porre, ponere. Affixa ei detrahunt
ultimam fyllabam § 16«
Porr^ &c. ponam &c.' porrei &c. po-
nerem &c. a poneie.
Porji , e, ero: porrexi, it, erunt a
porgere.
Perft, e, ero : amifi, it, eruntr a per' Porto , Supinum* ab eod. Subftaut
dere.
Perfo, Supinurar ab eod.
Perfuafi, e^ero : perfuafi, it, emnt a
perfuadere.
Perfuafo. Supinum. ab eod.
Pef, e, ero : pendi, folvi, it, erunt a
pendere.
portus.
Pop, e, ero : pofui , it, erunt a po-
nere^
PoffOf poflum : poffono, poflunt:^o/l
famo, poflumus , pofliraus : poffa
&c. poflim &c. aj[70i/r^.
/%/fo , Supinum. SLponere, pouere»
Pb^
Italicot.
55
Potenno, (apud antiquos) potuerunt. Hi/iejfu t, w> : rellexi, perpendi, it,
Vrefi^ f, ifo : cepi, accepi, it, erunt
a pttndere.
Prejo, Supinuro. ab eod.
Prejfij e, ero : prefli, it, erunt. a pre-
mere.
Prejfo , Supinum Compofitorum ab
eod
erunt a rijlettm.
Rijlejfo , Supinum. ab eod.
Rimango, remaneo :r/>/;afzgt)no,rema«
nent : rimanga 6lc. remaneam &c«
ab rimanere.
Rimarro &c. remanebo &c. rimarrei
&c. remanerem &c. ab eod.
Protejpj f, ero : protexi, it, erunt. a Rimaju e, ero : remanfi, it, erunt, ali
proteggere.
Protetto, Supinum. 4ib eod.
Punfij f, eroi pupugi, it, erunt. a
pungere.
PuntOj Supinum. ab eod.
Pw C^oetxce puote) poteft : puoi, po-
tes. a potere.
eod.
Rimafo , Supinum. ab eod.
Rifi, e, ero : rifi, it, erunt. ab ridere.
Rtjo, Supinum. ab eod. Subftant ri-
fus.
Rifpofu e, ero : refpondi, it , erunt*
a rifpondere.
Pure, tamen, guidem* Saepe eft mc- Rijpojfo , Supinum. ab eod.
rus pleonafmus» RoJ?, t, ero : rofi, it, erunt. ab rodere^
Q Rojo, Supinum. ab eod.
dmk o».lis. Si^cedatarticulus Zlt^^^^^^^r""' '''""'■
Ruggiero , Rogerius.
Ruppi, e, ero : rupi, it, erunt arom-
pere.
s.
ia Oe&ius Ja) fcit a Japere.
Saglio, afcendo : fagliono, afcendunb
Jagliamo, afcendimus, zmusijaglia
&c. afcendam, as &cc.ajalire.
Sai , fcis. Si Japere.
SaigOf afcendo: fatgono , afcendunt:*
/S/ga.&c.afcendam,as &c. zjalire.
Reji, / , ero: reddidi, effeci, it,erunt Saljt, e, ero : afcendi, it, erunt. ab
definitus, qui, quae &Ct
hiegUf illi. item, ille.
/««, que\ iUi.
^iif/,ilie. nonuunquam pro quel che^'
id quod. e.g.yb quel dijero Jicioauid
dixerint. #
(luejli, liL Saepe, hic.
Safi^ e, ero : rafi, it, erunt ab radere.
Rajo , Supinum. ab eod.
R^gu Reges. poeticum.
ab' rendere.
Refo , Supinum. &b eod.
ReJJi , f , ero: rexi, it, erunt ab» reg*
gere.
Retto , Supinum. ab eod.
Ridai/o, Rudolpiws, Rodulplius. .
i
eod«
San , divus , fanftus.
Sanno , fciunt a Japere.
Sappi , fcito : Japvia &c. fciam, as
&c.Jappiamo, tcimus, fciamus. ab
eod.
Sar.
56
Inftitutionei.
Sarrei (S:c.Capud veteres)afcenderem etiara feggio, feggiono. feggiamoy
&c. a falire. fedemus, ledeamus ; fegga &c. fe«
Satti ? videturne tibi ? cenfen' tu ? deam &c. a y^fl?^^^.
poeticum. Sel , li eunn , fi id.
Scelft,e,ero: felegi, it, erunt. ayj:^- *S>«fl^o,ParticipiumPr3efentisab^^^
^//>r^. ' efle. cum fit, cum eflet &c*
Scelto , Supinum. ab eod. Seppi, e, ero: fcivi, it, erunt. 2ifapere.
Scefu e, ero: delcendi, it, erunt. a Sete y eltis. poet. Subfl:. fitis.
fcendere,
Scefo, Supinqm. ab eod.
Sciogliy folvis, folve. 3b fciogtiere^
SciolgOf folvo: fciolgono ^ folvunt:
Si. I. fibi, le. 2. maMfdice, tttait
fagtnw gionwpotra dirfMnt^^iX^^
wit\> man fadcn tdiuitn. ftcercano
mezzi, mm fucftet 9)?ittel.
fciolga &c. folvam, as &c. ab eod. Siedo &c. fedeo ^c.fedi , [ede:f/eda
Sciolff ey ero . folvi, it, erunt. ab eod*
Sciolto, Supinum. ab eod.
Sciorre , pro fciogliere, folvere.
Sciorro &c. folvam, es &c.fciorrei &c.
foiverem &c. ab eoA.
Scorfy Cy ero: vidi, duxi, it, erunt.
a fcorgere. 2. a/rarr^r^,percurrere,
populari.
Scorto , Supin. a fcorgere , cernere, *Sb//^o, Supinum. ab eod. folere.
&c. fedeam &c. 2ifedere.
So (reftius/o) icio. a fapere.
Sofferrei &c. tolerarem &c* 2ifoffrirt
vel fofferire.
Soglio, Iblco :fogliono, Merxt: fogtia^
f}iOy folemus, amus : /og//V7 &c. fo-
leam &c. Sih fu/ere. Subil. foglia,6c
fo^lio, iimen.
praeire.
Scoffty Cf ero : concufll , excufli • it,
erunt ^ fcuotere,
Scoffo , Supinum. ab eod.
Scriffi, e, ero: fcripfi, it, erunt. a
firivere.
Scritto, Supinum. ab eod.
Se. i. fi. 2. pronomen fui , fibi , fe.
SolCi, e, rro :folvi, it, erunt. afolvefe.
Jioliito , Supinum. ab eod.
Sorf,e,ero: enatusfum, furrexi, it,
^nt* a forgere.
Sorw, Supinum. ab eoJ.
Sovra , fupra. poeticum.
Spanf, e, ero : expandi , effudi , it ,
erunt. a fpandere.
^.man. e.g.allorapotrjgiudicarfe' Spanto, Supinum. ab aod.
ne, aWbantt Wirt man^tatoon ur^ Sparf, e, ero : fudi, it, erunt. ^fpar^
tijeilen f6nncm gere,
Se\ es. nonnunquam pro fe / , wann Spurfo , Supinum. ab eod^ ,
^it.e.g.fepregkivaglianoylipreces Spene , fpes. poetice.
valent. Spenf t e, ero: extinxi, it, erunt* a
Srco^ fecum, cum illo, cum illa, fpegnere.
cum illis.
Seggo , fedeo; feggcno , fedent vel
Spento, Supinuna^ ab eod»
Spinfit
Itatiece.
Spmfi, ettro: inapuli, it, erunt
a Ipingere.
Minto, Supinum* ab eod.
Awrto , fpiritus. poeticum.
fh CrediusftaJ ftat , fta. Siflare,
^ta , pro qur/la, haec. /la mane, ffa /e-
ra, Jfa notte , hoc raatutino tempo-
re , hoc vefpere , hac nofte.
*<M, ttas. iflare.
Stanno , ftant. ab eod.
Staro&c.M>o&c.Jlarei &c. ftarem
&c. ab eod.
Ste, ftetit. poetice.
Stemmo, ftetirau.s.a ftare.
A(^&c.ftarem&c. Stefti, ffejle: Re'
tifti . is. a ftare.
itetti ,e , ero : fteti, it, erunt nftare^
Mia &c. ftem &c. ftiano & ftHno,
ftent ab eod. ^
Sto ( re&ms Jlo ). ab eod.
Stretto , Supin. si ftringere, ftringere.
Atnnft, e,ero: Rrinx^, it , erunt ab
eod.
Struft, e,ero: deftruxi,it , erunt a
ftruggere.
Strutto , Supinum. ab eod.
Su\ViUl%\t.
Svelfi, e,ero: evulfi, it, erunt a
Svetlere.
Svelto, Supinum. ab eod.
Sut,futla,fiitle,/uUo: ubtt ^tnMt, \)tn.
Sunft, e,ero: Praeteritum fimplex ab
inufitato fumere , cujus tamen plu-
ra Compofita vigent
Sunto , Supinum. ab eod.
&ioi, fui &c. ejus , eorum , earum.
Suole , folet;/tto//, foles , fole. ab /o-
tere»
Surft, e, ero : Mt/orft &c,
Surto: nt/orto,
T.
sr
Tacdo , taceo : tacciono , tacent : tae-
ctamo , tacemus, amus ; taccia &c.
taceam &c. a tacere.
Taciuto, Supinum.ab eod.
Tacqui, e, ero: tacui, it erunt ab eod.
io/, tales. po<?t
Te , te. di,a, da te: tui, tibi, a te»
Teco , tecum.
Tengo, ono : teneo, tenent ; tenga &c.
teneam &c. a tenere.
Tmni,e, «-o: tenui. it erunt ab eod.
lerrd &c. tenebo &c. terrei&c. tene-
rem &c. ab eod.
Terft, e,ero : terfi , it erunt a tergere.
Jerjo , Supinum. ab eod.
Teft,e, ero: tetendi, it, erunt a
tendere.
Tejo , Supinum. ab eodem.
TeJJi, e,ero: texui , it erunt a tejire.
Tt , tibi , te. *^
Tiello, teneid, habe. ex tienito. poet
Jiene , tenet: tleni, tenes, tene. a
tenere.
7o£/f , tollis , toUe. a togtiere.
To/go, ono: toUo, unt; totga &c,
tollam , as &c. ab eod.
Tolft, e, ero : fuftuli. it eruntabeod.
Tolto , Supinum. ab eod.
Tommi , tolle mihi. poet
Torro &c. tollam , es &c. torrei
&c. toUerem &c.a togtiere.
Torft, e, ero: torfi , curvavi , it,
erunt, a torcere.
Torto, Supinum. ab eod.
w
Jnjlitufioner
To/i, e, ero : tptondi, it, erunt. 9 ton- Fe. i- cum AiTixo, vobis, vos. e.g,
dere. voglio darvelo, volo id vobis dare.
Tofo, Supinura. ab eod. 2. poetice pro ove^ ubi.
Traggo &c. traho &c. traggi, trahe : Ve, vide. poeticuni.
iragga &c. traham, «s &e. a ^^r^f Feddi^ e, erb : vidi, it, erunt. a wrf^^
feu trarre. ^^ggio, iono ; video, ent poetice.
Tragbiamo, trahimus.araus.ab eod* Veggo, video: veggiamo , videmus,
_ ..-^1 -,^ j^ amus : veggono, vident : vegga^veg^
ghi &c. videam, as &c. a vedere^
Veglio, fenex. poeticum. item,vigilor
Vegno, venio : vegniarno, venimus, a
venire.
Velle^ imo & vel, velle. poet.
^w^, ut Cene.
Trarre', pro traere, traiiere. unde
' irarro &c. traham, es &c, trarrei
&c. traherem &p.
Tra/^, ^, ^ro : traxi, it, erunt.ab eod.
TrattOy Supinum. ab eod.
Tu ( apud veteres poetas tue) tu,
Tuoi, pluralis aiuo, tui
7tttto,*omnis,totus. i. amatpoftfe Vengo^ono: veiAo^wntwenga.venghi
articulum definitum. je.g. tutti gH &c. veniam, as &c. a vefnre.
uominif omnes homines^^ttff^ /^ ca^ Venni, e, ero : veni, it, erunt. ab eod,
fe^ omaes domus. tutta la terrayto^ Venutp, Supinuoa. ab eod.
to regio, totus orbis terrarum* 2^ Ver^ erga. poeticum»
tutti e tre, aUe 1)W0- tutfedieci.Mt Verrh &c. veniam, es &c, vmei &c.
jel^cn. 3. /7 f««o, omnia, totum.
^,prooi;^, ubi. poeticum*
Vdf (reftius va) it, i, ab andare.
Vadoj eo : vada feu vadi, eam , eas,
eat : vadano & i;fl(/mo,eantab eod.
Vaglio^ valeo : vagliamo , valemus,
amus : t/og/ia &c.valeain &c.a v<t^
lere^
Vai, is* ab andare.
Valfi, f, ero: valui, it,erunt. a w/^/.
Valfo, poeticeSupinum, ab eod^
Vanno, eunt. ab andare,
Varri &Cp valebo &c. varrei &c. v»-
lerem &c. a valere.
Uccifu ty ero : occidi, it , erunt ab
uccidere.
Uccifo, Supinum. ab eod.
venirem &c. a venire,
Vt. i.vobis, vos. 2,particula relat^*
va, Gailorum^y, ibi, eo« ut : non
ve fiu grazia^ non jani ibi eft gra*
tiae locus. t/e una legge, eft ibi lex«
nonpojfo andarui, nonpoifum eo
ire.
Vidi, e^ ero : vidi. it, erunt. a vedere,
Viene, venit: i/rVn/, venis, venito. a
venire.
Vinfj, e, ero : vici, it, eriint a vincere.
Vinto, Supinum. ab eod.
Vift, ^,^o:vixi,it, erunt a vivere^,
Vtffuto, Supinum. ab eod.
Vtjlo, Supinum. a vedercj videre*
Unft^ Cf ero ;\mxi,it, erunt. ab ungere.
Unto, Supinum. ab eod^
Vo, eo. ab andare,
Vq'-
ItaJica. 5f
Uominu hbihines.
Vorro &c.vo\2iTh&cLvcirtii &c.v6llem^
&c. a volere.
Fofcoj vobifcum. poet.
K S. pro Fojpgnoriaf Veftra Domk
natio.
Vi/ vol(^. poedct^
yoglio, ono :' volo, unt i wgliamo.vo
lumus, velimus i voglia &c.veiim
&c. a volere.
Voi, vos.
VoUi^i^iro: Volui, it, eruht.a t/o/^^.
Volft, e, ero : vertl» it, erunt a vot^
gere^ i. «pud quosdam , Volui, itV Vui, volo. poeficuiri»
erunt. Vuoi, vis. a volere.
VoltOf Supihum\ a volgercj vertere« Vuole, VOlt ab eodeni/
Subftant vultus^»
CATALOGUS PARTICOLARUM,
qtisB Verbis Compolitis prsefiguntur.
A-fcrivere, •adfcriberV.
jJB - baitere, dejicere.
jjc - carei:zare\ blandiri^
jld ' domandofe, petere.
jfT^fermarej affirihare.
Jg . pungerci adjungereV
Jn-legare, idlegare.
Au^oppiarct fopire.
jlm^fhahfaref ihanfuefacere.*
jtn - noiarey taedio afficere^
Ante^forre, anteponere.
/f nri - metteie^ afiteferre.
Anzi - venire , antevenire:-
Ap^frendete^ peifciperet
Ar-recdre ^ affeire.
Af^faggiafe, guftare^
At' torcerej Gontorquere^^ir
Ati'Venifes ^etidere.
Bene-dircy bene precarL
Bis - cataatre^ eantitaf e^
Circon 'fcrivere f circumfcriberc?.
Co - adunarcy iri unum redigere^
Cog * nominare, cognominare.
Cow - muovere , commbvere.
Con-durrci ducere.
Contrjf'ire, adverferi.
Cor-reggere, corrigefev
JDe ' crefcere, decrefcere»
Di - batterei difcutere, coUidef eV
Dif^fondere^ diffimdefe.
Dis - ubbidrre, hoh parefe.
DiftLp- provare, ihiprobare.-
E - /^ggvTi?, eligere,
Ec - f^5^^, excederei
Ef-agiiare, exagitare^
ror *fare, peccare.
Frd-porre, interponere;
11- tujlrate, ilJaftrare.
Im - mergerif immergero
Jn 'fngere, funulaf e.
H 2 Jnfrd^
* Conlf^ihiheliofeorihograpliiageninal^p^^ iontraidiref
iMtafaref amtrappQrre^
6o
Inftituthnes.
Infra-mettere, interponere. ^
Inn-alzaref (ut hodie fcribunt) ex-
tollere.
Inter-cedere, intercedere.
Intra-frenderej fufcipere.
htro-durre, introducere.
Jr-rigare, irrigare.
Mal-fare, maleagere.
Male-dire, maledicere.
Man-tenere, confervare, tueri*
Mifpregiaref fperaere.
Mifau-venirey maieevenire.
O-mettere, omittere.
Oc-correre, occurrere.
Offerircy offerre.
Om-mettere, omittere.
Of-primere, opprimere.
uffervare, obfervare.
Ot'tenere, obtinere*
Pei''venire, pervenire*
Poffedere, poffidere.
Pre-figgere^ conftituere.
Prefup-porre, ponere, fumere.
PrO'cacciare, procurare, parare.
Prou-vedercj profpicere.
A-intenerire, rurfus emollire.
Raf-forzare, denuo munire»
Ral-lentare, relaxare.
Rau-volgere, involvere.
Re-ajfumere, refumere.
Red-arguire, redarguere.
Retro-pignere, retrorfum impellere.
Ri'cercare, requirere.
Ria-fcendere, iterum afcendere.
Rin-chiuderCy includere.
S-venircy deficere animo*
Scom-porre, turbare, disjieere.
Scon-^figgere, profligare, refigere.
Se-durre, a refto abducere.
So^-fcrivere, fubfcribere*
Soddif-fare, fatisfacere.
SolUalzare^ aliquantum attollerc.
Sopra^-ftare, eminere. .
Sopran^tendere, praeeffe.
Sor-prendere, deprehendere.
Softefiere, fuftinere*
Sotto-porre, fupponere, fubjicere. .
Sovra-ftare^ eminere.
Stra-pagare, ultra debitum folvere,
Su^'Vertire, evertere.
Tra-gittare, tranfire, trajicere,
Tra/correre, tranfcurrere.
-— — — — . ~-f — . -, -j — ^ — ^^ — — — — -
Ra^-fciugari, ficcare, abftergere. Vili-pendere, parvifacere.
** Etiani bae pardculae jus idem hodie obtinent Sicfcribitur e. g. raddomandare,
fommergere^ fovuenire, /oprammetterey /upporre.
EXERCITATIO,
ipfo fa£todemon(lrans, polle expauciHimis his, quae
prsmin, obviam quamque Ubri italici partem» ope Lexich»
rede explicari.
Ex Narrationibus Parnafliis Trajani Boccalini» P« i Narr. 88«
/i* 3 4 56789
^afpecie tiUta aeUe Petore ha matidati a quejla Corte quattrofuoi AmbafdsL'-
dori
Lalica. - 6i
XO XI 191 X3 X4 X5 i6 17
iofU i quaii quejia mattina fono flati ammej/i atf audienza Reale difua Ma^
18 19 a« ai M 23^ 04 25 26 27 ag .
/^4: onde un molto grande, e beri omato Cafiron Pugliefe^ dijfe^ ehe te
29 30 31 3» 3J ^34 35 30 37 3«
Pirorr benifftmo conofcevano, che quello Iddto^ che aueva creato tutte le cofe^
19 40 4» 4^ 43 44^ 45, 46 47 48 49
v«y5> g/*' cnimati tutti avea ufata tanta carita, cost eccetlefite giufiitia, che con
50 51 5* , 53 ^ 54 55 5^ 57
equiuaienti doni di uertu aveua compenfate timperfettioni, & i difetti loro.
Compendii gratia D. fignificabit DiStionarium, obvium qualecunque,
modo non deterrimae notae ; Sp^ mei^ii Spicitegium ; § ii $ a. &c.numeruni
Inftitudonum, quas propofui.
i^ H. fpecies^ ta articulus (§1.) btf.
a) D. tutto, totus, omnis* mutato in a femininum fit (§ 4. )
3^ D. Pecora, Ovis. In numero plurali ($3) atfemininum tranfit in e. detk
articulus femininus ingenitivo pluralis numeri ($1.) ouium.
4). D. mandarcy mittere. Charafteriftica are {^t) primae Conjugationis eft :
in qua C 5 g ) Praeteritum compofitum Indicativi in tertia perfona fingu*
lari habet Aa tf/o : ergo, (7;r Cliara^erifticamutatain ato, nt fia mandato,
& fignificat Mifit. Cur autem fcribitur mWa^/, non mandato ? Refpon*
deo, quia convcDire Participium hoc in geneie & numero debet cum
fuo Subftantivo, mox fecuturo, nimirum vocabulo Legatos: atqui ia
plurali fit i (§3) --
5 & 6) D.quefio, hic ;.Coff^ Regia, Palatium. Nomen hocfemininum ex
quefto fadt quefta ( § 4. ) Articulus indefinitus ^ ( $ 2 ) Dativum indicat^
Senfus ergo eft: nimthuic Regiae, feu, adhanc Regianu De Apollinis
palatio fermo eft.
7) D. quatuon
8) Sp. iui.
9) D. Ambafciatore^ Legatus. Pluralis (§ 3) mutat e in / . quatuorfuos Le*
gatof.
10) Sp. quate cum articulo definito eft relativum qui. e in / mutatum, often«
dit (§3 } eife pluralem, cujus & articulus t (§ 1 ) praecedit. ml^ts qui.
n) D.qUifto^ hlc« Femininogenere(§4) quefia.
H 3 12) D»
tf% Injthutioiiet.
la) D. tempus tnatutmum. 1) jefeif ^orgctl : hodie fnane. Sed Itali.ut Ger-
mani, per accufativum effc ruot*
13) Paulo majore hic attentione bpurf eft. Pai^ticipium ammeffi cum oon
fit iegitimum feu regulare, a me in Spicilegio praeftandum eft, quippe in
quo anomala omnia me expianaturum profeftus fim* Atqui abeft , in-
quies. Fateor, fi Coinporitum qua&ris : fed fimplex refpiciehdum eft»
SiCatalogum Partlcularam cJonfulis, vides, vocabulum lioc ex am &
meffi cbnflatum effe debere : rieque eriim eft particula alia,qua? huc tralii
ulTo modo polTit. MeJTo veroCunde pluralis wif^ nafcitur > in Spicilegie
Supinum effe dicitur Verbi mettere i ammeffi ergo ab ammettere profluit,
quod, fi e Didionario petis, idem eft ae Admittere. Habenaus igitur
participium five fupinum admiffi. Memento, Panivum apud Italos C ^ lo)
compomi ex fupino fieu participio & Verbo Efere. hujus forma ( $ 8)
oftendit, fenoflati refpondere noftro Fuerurit , utpoteperfonam ultimam
Praeteriti compofiti in Indicativo. Quare, conjunfto Verbo auxiiiari cuna
primarLo, fenlus prodit, fuerunt admijfu
14 &( i5> 013. aibquiumipgitini. Apoftrophus arficali (§19) alla in-
dicat, quaeDafovi nota eft'(§ i)^ & latino more expoBitur,ai a//o^ttmf7i
regiumi
16) l)./tto. Feroininuni (^4^) fwi. iirticulus indefinitus (§ a) genitivi
fignum eft. femcr, fuaei
17) D.^ Majeftas. Su?e Majeftatrs, Apollinis. Tota* feritentia hJtec eft: Qens
feu fpecies totaOvium miftt ad hanc (Apollinis) Regiamquatuorfuos IjegatoSj
qui hodie ma^eadmiffifunt ctd regiumfuce Majeflatis cdloquiumj
i8) D. unde, quapropter. 19^ D. uno, unus, quidam. o( § 20) per aphae-
refinoraittitur- 20&ii).DD. valde magnus, 2%) D. & 23^ Di bene^
berie\ Apoftrophus (§ 19) locum impletliter» V. 24-26) DD. ornatus
Vervei ApQlus. 27^ Sp. dixit.
iSJ Sp. quod. 29) ut 'i. fed nominativo cafii : ejus enim proprius eft ar«
ticulus le (§ I J 30/ I^» bene , bene. unde fuperlativus (jj 5 > optime.
31) D* conofcercy cognofcere. Charadteriftica ff^ C§6) iecundae Coa-*
]ug. in qua ($ 9) terminatio evano in Indicativo j^erlona uitima eft Inir
perfedU. co^hojfcebant. Projnde fcorinefte fentetitiam: quapropter ingens
quidam & helle: ornatus Feruex Apultu dixitfOves probe agnofceres &c^ (e\Xf
auod Oves probe agnofcerenti &c.
Ji) Sp.quod. 33- 3s) DDD.' ille Deus ,• qiri. 36) D^ credre , condere,
ereare. Charafteriftica C§ 6) primae Conjug. in qua aveva ato (§ 9) eft
*PIus-
Itatica. " ' . $5
tate ingcnii, fine animo, fine pedum velocitate , & fine ilHs f Sp, qnei)
dentibus ad inordendum>. nam ^ante mordere ( 13 ) per gerundium ex-
ponitxur,
129 ) D. parere , videri* wfl ( § g) Imperf. Indicativi : fed , ut ad finem
ejus Tabellae monui, v faepe oinittitur. videbatur. i jo ) Sp. iis. 131- ^33)
DDD. ab illa Divina caritate* 134 ) D. abbandonare . derejinquere. ut n.
^f . dereliftas fe fuiffe.
i35)Sp.quae. 136 ) D. mofirare, oftendere. Plusquamp. Indicat. C§9«)
ofl:enderat. 137 ^143 ) fummumamorena etiam erga feras tantuinper*
-niciofas.
144 145 H<S 147 M8 ^ M9 150 15«
Offrff /tf Jpecie tutta delle Pecore^per non effere piu tungo tempo ta catamita di
15« »53 , 154 155 156 157 158 159
tidte tf opprejponi piu tagrimevoti , inftantemente rhiedeva denti tungbi, e corna
xtfo 161 162
fl««*^* f^f^^fi rifpettare,
144 ) D. unde , quamobrem. 145 - 147 ) ut n. i - j 148 ) prr (§ 1 3 ) inftar
gerundii explicandum eft ; um tticfet )U fe^tl. 149 ) D. tungo ,*longus. pii
fignum comparativi ( § f • ) 150 ) D, tempus. lamttt 3«t/ diutius, 15 1)
D* magnes. 15^-154} DDD. oppreflionum omnium maxime lacryma»
biliura. tutte poft fe pofcit articulum definitum. ) Sp. Tutto.^ piu, praece-
dente te, nota fuperlativi (§50 155 )D. impenfe , enixe. if6) D,
chiedere , petere. Secundae Coujug. C §. 9- ) Imperf. petebat. iS7 ) D. den^
tes. 158 ) D. tungo , longus. h anaphoniae gratia interponitur (^ 28 ) nul-
la fenfus rautatione. 159 ) D. cgrno , cornu. Pluraiis in a C § 26 ), ubi , li-
cethifc non praeeat articulus le , dignofci tamenpoteft ex fequeilte voca-
bulo feminino. 160 ) D. acuta. 161 & 162 ) ;;fr ut n. 148. D. fare, face-
re. affixum(§ 16) facere fe. D. rifpettare , revereri.umftc(> in S&tett
l^altett SU ntilCpf tt* Cluamobrem tota Ovium gens , ne diutius magnes ejfet 0/7-
^prefftonum omnium maxime flebitium , enixe petebat dentes longos, & acuta
cornua , ut rjeverentiamfibi compararet.
itfj 164 165 x66 167 168 169 170 171 171 173
Rifpofe jipollo, che te Pecorenon conofcevano, che tra tuttii quadrupedi, che uivo^
174 ^75 176 »77 »78 179 ^^ 180 181 i«a
nofopra taterra , non altro animatefi trovava piuprivitegiato efavorito da Dio
18^ 184 185 186 187 188 189 190 ^91 . 19»
di effe : perche ovegti altri con miUeftenti , & infiniti pericoti erano farzati pro^
/ 1 cacciarft
64 Injlituthnes.
68 • 72 ) DDD. dentibus acutis , & fineiinimo feu audacia mordendL di
ante mordere ( § i j ) per gerundium explicandum eft.
73) Sp, /tf, eam. intellige, Leporem: nKaLepre ,\xt modo vidifti, femi-
ninum ell. 75 ) D* niiiilominus* 74 & 76) D. dotare • ornare , dotare.
Plusquamp. Indicativi ( § 9. ) dotaverat , ornaverat. 77 - 79 ) DDD^ pede
tam celeri. 80) Sp. ut. 81 ) ut modo , n. 73. 82 ) D. afflcurarej tutum prae-
ftare.In primaConjug. ( § 9) Imperf. Indicativi 83 ) D. a dente. 84 )
D. cujuslibet. 85 ) fignurii comparativi & fuperlativi ( § 5. ) 86 & 87 )
DD. ferocioris , vel ferociffimi ,animalis. Argumentum Vervecis to-
tum eft :. Natn etji Divina Majeflas indiderit Lepori incredibilem timiditatem,
dentesque acutos aederit, fed fine mqrdendi audacia : nihilominus eum pede tam
veloce donavit, ut tutum eum frcejlaret a dente ferociffmoe cujvslibet belluce.
88 & 89) DD. & quod Vulpes. 90) D. ratio, jus.prudenter^ jure. 9^1)
D. non. 9O D. potere, polTe. Secundae Conjug. Iraperfeftum Indicativi
(§. 9.) poterat. 92 & 94) D.^ dolere^ vel doterfj, conqueri 95) D*
crearcy condere, creare. Praeteritum Infinitivi Paflivi, quod (§ 10) ex
fupino feu participio, & auxiliari EJfere coalefcit Effere Jfato ($ 8 » eft
fuife. itaque, Procreatam fe iuiffe. 96^97 ) DD. tardam ad curfum.
98 & 1023 D. dare, dare. avendo dato ($9) eft Participium Praeteriti:
quod C5*5j| commode folviturper cum 2iUtquia: quia Ueus ei dedit,
cum Deus ei dederit &c. Affixum (§ 16) le, Sp. ei, ipfi. vj- loi)
DDD. fua Divina Majeftas. 103- ioq) 'DDD. calliditatem talem inj^enii,
ut multa cum facilitate. 1 10 • D. fchivcre, cvitare. Prit/iae Conjug. (^g)
Imperf. Indicat. iii-ii}) DDD. infidias cujuslibct ferne. Et rulpcm
(pergebat Vervex) jure queri nonpoffe, p.rocreatam fefiujjc fardam ad cur*
fumjCum Divina Ittajejfas largita eifii calliditatem ingeniiiaUm, utfacite ad^
tnodum evitet infidias cujuslwet feroe.
114 115 116 117 ng 1T9 120
Solo le Pecore ejfendo ftate ereate duna indicibile ffupidezza dingegno^ fenza
JJ?I ?22 123 124 125 126 127 128 119 130 131
cuore, fenza velocita di piedi, efenza quei denti da mordire, parea loro da quella
?3? 133^ ^ ^ «34 135 «J6 1^7 1-^8 139
Dtvtna cartta tjfere flate abbandonate, che aveva mojlrata fomma ditettione anco
140 141 142 143
verfo lejiere foto dannofe. • •
114 & 115) DD. Tantummodo Oves. 116) D, creare, condere, creare.
effendo Jiate, Participium Praeteriti (§ 8) folvatur (§ 15) per cunh quia
&c. cum fuerint create, procreatae. 117- laSj DDD. ineflabili ftupidi-
tate
Itatica^ b-j
lltt^Cn. D.tnandra, ftabulum^ in ftabqlis. 117) D. abhoftibus. ai8)Sp.
fuis, Et noSu, amore ac indujlria fwgulari, cujiodiri eas & protegi in ilabulis
adverfus hoftes.
219) Sp. quod. 220-225) propter dotes adeo fingulares multorum bono-
rum. 226) Sp. quae. 127) D. Oves. 228) D. nyportare, atFerre. Primae
Conjug, (§ 9) Indicat. Praefens. aflerunt. 22g) Sp. hominibus. 2jo)
D. riputare, exiftimare. Patticipium Pr^fentis Pallivi , quod (^ 10) ex
efenao (§8), & fupino feu participBlr7?«^«to conftat. Solvitur (§15)
per rttw. cum exiftimentur. 231-394) DDD. deliciaeac divitise generis
humani« 235J D. accadere, evenire. Secundae Conjug. imperfeftum in-
dicat (§ y.) eveniebat. 2j6) Sp. ut 237) D. illae. 238) erano (^ 8-)
erant. 239) D. «mw^o/o , frequens. fuperlativus (§3.) frequentillima.
240 & 241) DD. fpecies animalium. 242J Sp. quae. 243) D. viverCf vi-
vere. Secundae Conjugat. (§ q) Praefens Conjunftivi. vivat 244) &
245) DD. fuperterram. Denique propter dona tam fmgnlaria tnultorum bo-'
norum^ qice Oues hominibus afferunt, cum deliciw diviticeque generis humdni
ixiftimentur, idevenire, ut frequentijpma Jit animalium ftirps, qucecunquein
terra degunt.
EXERCITATIO ALTERA,
POETICA,
Torquatiis TafTus Hierofolyinatn Liberatam ita inchoat:
' ^ 3 4
Canto farme pietofe , e'i Capitano ,
567« 9
Che 7 gran fepotcro liberh di Crtfto :
10 II 12 13 14
Bflolto egli oprh cot fenno , econ ta mano,
15 irt 17 18 19
BSolto foffrt nel gtoriofo acquifto :
20 at aa 13
Ein vantinferno vi x' oppofe , ein vano
34 25 26 27 28
S" armo d Afia e di Libia il popot mifto ,
«9 30 3t 3« 33
Che favoritto it Cieto : efotto a i fanti
^34 35^ ^^ 37 S8 ^
Segni riduffe 1 fuoi compagni errantu
\% i)D.
66 Inpttitiones.
m 194 195 , ,.196 197 198 r99 200
eacckrftil cibo, alle fole pecore dagli fteffi huomini ^ fignori di tuttele fiere ^
flOI fl02 aoj 104. 20f 2o6 C07 2C8
padroni della terra^ erano riferhati e fino a gran prezzo comperati i pafcoti ; t
fl09 210 211 aia 213 214 215 " 216
che la notte con carithediligenzaefjuifita erono guardate edifefe netlemandre,
217 2i8 • -^9 **o ^^^ ^-^ -23 224 ^^5 226 227
da nemici loro. E che per le doti tanto fmgolari di motti beni , che le Pecore
0,1% 229 230 23 j 232 233 234
apportano aglihiiomini, ejfendoriputateta detitiae la ricchezza det genere humano, •
«35 ^36 ^37 238 ^ »39 240 241 242 243*^ 244 245
accadeva, ch^ effe erano ta piu numerofa fpecie di animali, che vivafopra ta terra.
163 ) Sp. refpondit. 164) Apollo. 165) Sp. quod. 166) D. Oves. 167)
utn. 31. non cognofccbant. i68)Sp. quod. 169 - 171) DDD. inter
omnes quadrupedes. 172 ) Sp. qui. 173 ) D. vivere , latine idem. Praefens
Indicat.(§ 9. ) vivunt. 174 & 175 ) DD. fuper terram. 176- 178) DDD,
nonaliud animal. 179) Sp. y?,fe. D. trovare y reperire. Prim?e Conju-
gat. ( § 9. ) Indicativi Imperfeft. ftc^ kfniitic. igo & i8t ) DD. magis
C§ 5* ) eximium & amatum. 182 ) D. a Dco. 183) quam iplas , nimirum
Oves. D. cjjo , is, ipfe- di ideo , quia comparativus ( § 5. ) gcnitivum re-
. git. Refpondit J^fotlo ynonagnofere Cves, intfr oihves qi:adrhpic!es yqva fu-^
per terram vivunt , non aliud animal invcniri mcgis ipfis eximium ^ magisve
a Dco amCitum*
I84)D. quia. i8f ) D. ubi , dum. 186-190 ) alia (anlmalij» ) permillcla-
bores & infinita pericula. 191) D./or:2;^r^ coge?e. h\\tra, erat, ( ^\8.)#.
&fupino feu participio forzato (§ 9) nafcitur Pailivuni (§ 10.) cojrehan-
tur. 192) D. procurare libi. 193) D. cibum. 194-202) DDD. folis
Ovibus ab ipfis hominibus , dominis omnium ferarum , dominatoribus
terrae. Si huomo &chuomini in D. non invenias, quaerendum uomo&i uomini^
($:!2.) Sp* uomini, homines. 20 j ) D.rz/J^rW^, refervare. Imperfect.
PaHiv* ut n. igi.refervabantur. 1504-208) DDD. imo & m^igno pretio
emebantur. D. comperarey]\i\Vj^enA[im n. 203) pafcua. Nam dum alia{z.v\r
malia) per milte taborcs & infinita pericula coguntur ftbi cibum procurare,folis
OvibusCihififishominibm.dominisferarumomniumf dominatoribns terrce, refet'
vari , imo o magno pretio emi pafcua,
ac9)Sp.quod. 210-213) noftu, amore & induftria rmgulari. 214 & 215)
D. guardare i cuftodire. Sp. difefo , Supinum a difendere, protegere , de-k
fendere. cuftodiebaatur , & defeadebantun ut n. 191. 216) Sp* nellCf.
ttt '
Italica^ ' 67
ttlt^Cn. D.tnandra, ftabulum* in ftabqlis. 117) D. abhoftibus. ai8)Sp.
fuis, Et noSUf amore ac indujiria Jingulari, cujlodiri eas & protegi in fiabuHs
adverfus hojles.
219) Sp. quod. 220-225) propter dotes adeo fingulares multorum bono-
rum. 226) Sp. quae. 127) D. Oves. 228) D. nyffortare, afferre. Primae
Conjug, (§ 9) Indicat. Praefens. aflerunt. 2ig) Sp. hominibus. 230)
D. rivutare, exiftimare. Patticipium Prjefentis Pallivi , quod {^ lo) ex
efenao (§8), & fupino feu participBlr/>;tt/«^o conftat. Solvitur (§ 15)
per cum. cum exiftimentur. 231 - .^94) D13D. deliciae ac diviti;e generis
humani« 235^ D. accadere, evenire. Secundrie Conjug. Imperfeftum In-
dicat (§ 9.) eveniebat. 2j6) Sp. ut. 237) D. iilae. 238) erano (^ 8-)
erant. 239) D. «Mw^ro/b , frequens, fuperlativus (§3.) frequentiilima.
240 & £41) DD. fpecies animalium. 242J Sp. quRe. 243) D. viverCf vi-
vere. Secundae Conjugat. (§ 9) Praefens Conjunftivi. vivat. 244) &
^45) DD. fuperterram. Denique propter dona tam Jingularia multorum bo-'
norum^ qnce Oves kominibus afferunt, cum delicice diviticeque generis humani
gxijiimentur, idevenire, utfrequefitijpmajitanimaliumjlirps, qucecunque in
Urra degunt.
EXERCITATIO ALTERA,
POETICA,
Torquatus TafTus Hierofolyinatn Liberatam ita inchoat :
« * 3 4
Canto farme pietofe 9 eU Capitano ,
567*9
Che 'l gran fepotcro liberb di Crtjloi
10 II 12 13 14
B/lolto egli oprb cot fenno , e con ta mano,
iS i^ 17 18 19
Uotto foffrt nel gtoriofo acquijlo :
20 3 1 aa ^3
E^in vant inferno vi / oppofe ^ ein vano
34 25 26 27 28
S" armo d^ Afia e di Libia it popot mijio ,
«9 30 3t 3« 33
Che favorilto it Cieto : efotto a i fanti
^34 35^ ?i6 37 S8 .
Segni riduffe 1 fuoi compagni errantt.
la i)D.
6^ Injlitutionef.
t)t>. cantare, canere. Primae Conjug. Indicat. Praefens (% q. ^ cana. 2 - 4 >
DDD, arma pia, & ducem, 7pro il (§ 27* ) recifo i^ 5 ) Sp. qui. 6 & 7 J
Sp. magnum. D. fepulcrum. 7 ut modo n. 4. 8 ) D. liberare , liber>are.
Primae Conjug. Praiteritum fimplex ( § 9. ) Hberavit. g ) Chrifti. Cano ar"
^ mareligiofa, eumque ducem, qui magnum Chrijli fepuUrwn liberavit
10 & 11) DD. Multum ilk. 12 ) D. opefare & oprare , agere. ut n. 8- egit*
. 13 & i4)Sp. col , mjt l)Cnt/ Drp ton it. DD. confilio , & manu. 15 ) D.
Multum. 16 ) D. foffrire, pati. Iwtiae Conjug. Praeteritum fimpiex (§ 9.)
panus eft. 17 ) Sp. jtt bCBl. 18 & 19 )in gloriofa adeptione. JVlulta illifc^
cit 9 conjilioy & manu^ multa tutit in gtoriofa hac exfiiditione^ »
40 & 2O D. incaffum, 21) D. Styx. 22J compofitum op-fwfe. (v.Catalogum
Particularum. ) Sp.pofe, pofuit, a ponere. D oppovcre. latine i(iem. Er-
go , bppofuit. /proy?. Sp. fe. Sp. 1;/, particula relativa. banuitci^ 24)
D. armare , latine idem. utn. 8- l'e armavit. 25-28) DD. Aliae & Libyje
: populus mixtus. 29 )Sp. quia. 30 ) D. favorire , favore profequi. uf n.
tb.favorl, favit. AflTixum to Sp. eum. duplex / (§17) ob accentum
Verbi abforptum. 31) D. Coelum. Incaff^.m fe illi Styx oypofuit , incaffutn
mrmavit fe mixta Afict & Africcc gens ; Cctlum favebat,
^» - 34 ) DDD. & fub fanfta figfia. A i pro ai ( § 34. ) 35 ) Compofitum ( v^
Cat^l. Partic. ) ri-dujfe. Si^.duffe, Praeteritum fimj^iex abinufitato durre
feu ducere. D. ridurre \ riducete r reducefe. Ergo , reduxit. '36 J Sp» luoSw^
37 & 38 J DD. focios errantes. EtfubfanStafigna errantes focios reduxit^
.39 40 4* ^»^ 4a(
Mufa tu , M^ di caduchi allori
44 45 ^ ^ 4* 47
> Non circondt la fronte in Heticona i
48 49 50 Sr sa S3 54 ^
Ma fu net cieto infra i beati Cori
J5. _,. 56 57 58 59
liat at Jtelle tmmortatt aurea corona i
60 6 X 62 6,:i 64 6<
Tii ^ira fl/ petto mio cetejli ardori ,
66 6-7 68 69 70 71^
7u rifcniara it mfo canto , ^ ^u perdond ^
72 73^ 74 75 76 77 ?8
iS^ /fif f^ fregi at ver , / adorno in parte
79 80 8c 8f2 83.
D' a/fff ditetti, she de tuoi ^ te carte.
Jtalicce^ 6(f
39) OMufa. 40&41) tu, qude^ 4^-44) DDD. noncaducis laureis. r^-
duchi (5 28) inter c 6l i interponit //anaphonicum. 45) D* circondafe » cir-
cumdare.PrimaeConjug. Praefens Indicat. (§9.} cireuradas. 46-54) DDD.
frontem in Helicone : fed fupra in ( Sp. «i/, tn l)em J coelo inter beatos
Choros. 55)abauxiliari aum(^ 7.) liabes. 56-59) DDD. ex ftellis
immortalibus auream coronam.
60) Sp. tu* 6i) D./f /far^,afpirare. Imperat. priftiae C§ 9. ) afpira. 62-6 O
D D. peftori meo ccelelles ardores» 66 ) Sp. tu. 67 ) D, rifchiarare , illu-
ftrare. Imperat. primae (§ 9. ) illuftra. 68 & 69 ^ DD. meum carmen. 70
& 71 ^ P.perdonare, ignofcere. ut n. 67. & tu ignofce. 72) Sp. y^ , fu
^3 )D. intefere, intexere. ut n. i. intexo. 746: 75) ornamenta veri-
tati. 76) Sp.y> , fu 77) D. ^rforn^r^, latineidem.ut n* i. adorno. 78)
D. ex aliqua parte. 79 - 83 ^ DDD. aliis obleftamentis , quamtuis, mea^
bas chartas.
84 SS 96 97 . 8« 89 90 9Jf
^Sflff ♦ che la corre il mondo , ove pitt verfi
9* 93 94 95
Di fue dolcezze il lufmghier Parnafa,
96 97' 98 99 ^'oo
j£ che 7 vero condito in molli verfi
lOl 16» J03
1 piu fchivi allettando ha perfuafo.
104 . 105 *o6 107 108
Cos$ a ? egro fanciul porgiamo afperfi
X09 iio iir 112
Hi foave licor gli orli del vafoi
ii^ 114 115 116 117 i\%
Succhi amari ingannato in tanto ei bevey
119 120 121 122
E da t inganno Juo vita riceve.
t4 ) Sp* fcis^ 85^ Sp. quod. 86) D. eo. 87) D.torrefe, currere. jSecundaB
Conjug. Praefens Indicat. (§ 9. ) currit 88 J D. mundus. 89 & 90 ) DD.
ubiplus. 91 )D. verfare, fundere. Praefens Conjun6tivi primaeC§ 9O ^^^*
dat. 91- 95) DDD. fuarum fuavitatum , blandiens ParnafTus. SciSyO
IMufa, eo currere pleroigue , ubi plus iUecebrarum fuarum btandiens Par^
naffus profundit.
*6) Sp. quod. Proximum 1 eliditur ( § 17.) 97 - 100 ) veritas condits nfiol*
]ibus verfibu5« ioi)D. faftidiens. Superlativus ( §5.) faftidiofiflrimos.
I3 102),
jjt Jnflitutiones Italicct.
ringratifudinef ed inojervanza di fuoi precetti; cosi non v^ niente cke
ringratitudine, ed inoflervandfa de fuoi pretfchetti; cofei non v ^ niente ke
tagipni maggibrmente la defoUUione di quejle Univerfo , cfie la cecith
icaafchionimadfchiormente la defolacione di quefto univerfo,ke latfchetfdiitd
e fuperbia degli huomini ^ la (neghittofa inavvertenza e ^ pazzia de gentili,
e fuperbia deHi omini , la n^ittofa inavertendia e padlTia de' dfchentili ,
tignoranza ed ojlinatione di Guidei e Schifmatici.
rignjorandfa jed oitinacione Ag Dfchiud^ e Scliifmatitfchi.
Quilibet fcit» quemadmodum non eft res ulla,^ qu% Deo magis
difpliceat , quam ingrsltus animus fuorumque praeceptorum violatio ; ita
nihU efle , quod magis propioveat orbis terrarum ruinam , quam caecitatem
fic fuperbiam hominum, oicitantem negligentiam & fhiltitiam Ethnicoruna,
jgaorantiam denique & pervicaciam Judseorum at^ue
SchifmaticoruQi»
0rw;^rE(.B;«:,a"riji%.Mi0.%r^j'H
INSTI-
I N S T I T U T I O N E S
HI S P ANI CJE.
m
1. Articulus definitus, Germanis ttt & tlC/ Hifpanis eft hujus-
^ modi:
JHafcutiniSingutaris. Pluralif^ Feminini Singutaris. Pturatis.
Nam. & Acc. et &rr, ten» lof, Die» /a, bte. /«^, l)ie»
G«i/*. & 4W. rff/, de el, de tos, Ut, UOIl deta, Utf DOH ^^ tas, Ut, OOtt
t)e$/t>0nbem. ben« ^er. ben.
-Oflf/i;. ff/, fl£^/hm. fl/o/, tcn. a ta, Ut. atas^UH*
Ante feminina, quae.primam literam habent fl,non ponitur ta^ (edet. e. g*
el atma, anima : det alma, animae.
1. Articulus indefinitus eft de^a^ quorum hoc Dativi fignum, illud
Genitivi & Ablativi. Servit nominibus propriis, pronominibus , articulo
unitatis iin, etne / & fere iis, in quibus Germani articulum bet/ Ut, Uit
oTiiittunt.
j. Pluralls fit addito / vel es. e. g. cabefa, cuput: cabefas. efpirttu, fpi-
ritus : efpiritus. tey, lex : teyes. verdad, veritas : verdades. carcax, pharetra ;
retox, norologium ; carcages, retoges, literis cognatis.
4. Adjeftiva in femininum laciunt in a. ut poderofo, poderofa, potens.
Cetera funt generis communis«
5» Comparativus fit , praeponendo mas ; fuperlativus in ijfimo , vel
praemittendo iwwy, aut mas cum articulo definito doto, dottus : masdoto^
dottior: dotijftmo, mut/ doto, valdedoftus: el mas doto y omnium doitif**
firous.
6. Verborum tres funt Conjugationes , qu« terminatione Infinitivi
tanquam Charafteriftica difcerni poffunt Primae Infinitivus in ar, fecundaa
in er, tertiae in ir dcfinit. Antequam Conjugationum Tabella exliibeatur,
Verba auxiliaria Habere & E(le proponam, e quibus Hifpani, ut Germani,
Gaiii, Itali, aliique, Verborum tempora conficiunt. Habere figiiiticat
/Iver feu Haver, & Tener; lifle, Ser,&Ej1ar. Verum ne copia ieftorem
obruam , folo yJver & Ser contentus," duo reliqua in Spicilegium diiTero,
fuo tempore iliic facile reperienda» In Tabella Coniugaaoaum , uc in
K Galli-
74 . ' Injlitutiones.
Gallicis & Italicis feci, folas pono terminationes, in quarum locum fi
Cliaratterifticam Verbi (perfefti, feu regularis) fubftituas, ejusdem figni-
ficationem interprete Lexico deprehendere proclive eft. Sic fi e. g. legas,
pindaredes , iii Conjugationum Tabella terminatio aredes quaerenti fe*offe-
ret in Futuro Conjunctivi, fub perfona fecunda pluralis numeri , in ferie
I, feu Conjugatioue prima- Hujus ergo Charafterifticam ar loco aredes
animo concipe, & habebis pintar. Lexicon quodvis docebit, pintar efle
noftrum pingere. Unde uullo negotio efficitur, vocabulo pintaredes refpon-
dere ex Futuro Conjunilivi Iztxvixxm pinxeritis. Eodem modo invenies,
juzgad effe noftxum judicate : quoniam ad fecunda peribna pluralis eft in Inj^-
perativo Conjugationis primae, & iki in or Cliaradlerifticam mutato, prodit
juzgarf' qviod judicare fignificat»
• 7* Conjugatio Verbi Jyer^ Habcre.
Ego. Ta. * lUe. Nos. Vos. UIL
Indicat. Pr«r. ke, has^ ha: avemos Qiemos) aveis (heis) han.
Imperfeft. avia avias^ avia: av amos, aviades, avian.
Pnet. iiinpl. uve uvijle^ uvo: uvimoSf uviJleSf uvieron.
Fnet. Comp. he avido, hasavido, ha avido, avemos (hemos) aveis {heis) han avida*
avidOf avidof
Plnsqatmp. aviaavidofaviasavi' aviaavidoiaviamosavidOfaviadesavi^ avianavtdon
dOf dof
Futurum. avrif avrdSf avrd: avremoSf avreis, avrdn.
Imperadv. ave: ayamoSf cfved.
Conj. Praef. ai/af ayaSf aya: ayamoSf ayaiSf ayan.
Impcrf.L uviejfef uvieffeSf aviejfe: uvieJfemoSf uvieJJedeSf uvieffen.
Imperf. II* uviera uvieras uviera uvieramos uvierades wjieran
(avria.) (avrias.) (avria): (avriamos.) (avriades.) (avrian.)
Praeteritum. aya avidof ayas avidOfaya avido: ayamos avido, ayais avidOf ayan avido.
Plusquamp. uviejjif uviera &c. ut Imperf. 1. & II. addito ubiqoe avido.
Futurum. uvierCf uviereSf uviere: uvieremos, uvieredeSf uvieren.
InfinitiviPr«efens, aver. Praeterit. averavido. Particip. Praefentis. aviendo. Praeteriti.
aviendo avido. Supinum. avido.
i. Con-
]
."1
1
Hifpanica^
75
8^ Conjugatio VcrbiJer, Eflc^
Tu.
Ille.
Ego.
lodicat Praf. /oy, ereSy es :
Imperfeft. erat eras^ era :
Praeter.fiinpL/i»/, fufpy fue:
Pnet.Ceinp. hejido^ has fdo^ ha fido :
Plusquamp. aviajido, aviasfido^ aviafido :
Futurum. Jere^ /erds, Jerd:
Imperativus. Jei (Je );
Codjuiift.Pr«r/ia, Jeas, Jea :
. Imperfea:.I.yf*^, fuefeSf Juejfe :
Imperfed.Ii/tt^a fe- Jueras fuera
ria) (Jerias) (/eria):
Pxfeteritum. aya Jidof ayasjtdof aya fido
Plugquamp. ttviejfe^
Futurum. fueref
Nos. Vos* Uli.
fowoSf foiSf fon.
eratnoSf eradeSf eran^
fuimoSf fuiJleSf Jueron.
avemosfdoy aveisJidOf hanjido.
aviamosjtdofaviadesjidof avian fido.
ferdh.
feremoSj Jereis^
JeamoSy Jed.
feamoSf Jeais^ Jean.
fuejfemost fueJfedeSj fuejfen.
fueramos fuerades. fueran.
(feriamos) ( feriades) (ferian).
^ ^ , ^ auamos JidOf ayaisjidof auanfido*
uviera &e. ut Imperf. I & II S 7f addito ubique Jtdo.
fuereSf f^/^: Jueremos f fueredeSf jueren.
lnfinitiviPr8erexis.yipr. ?r?^tent. averftdo. Particip.Praefentis.^f»ia; Vrxtenti.aviendoffdo.
iSupinum. Jido.
9. Tabella III
Conjugationum.
Ego. Tu.
llle. Nos. Vos.
IllL
Indicativi Praefens. i. o. - ns -
a: amos, - ais -
an.
2. iS
e : emos eis
en.
3-0 is
i< imos is
en.
Imperfeft. i. ava - avas -
ava: - avamos - avades -
at/afU
1. ia ias
ia : iamoi iades
ian.
3. la ias
ia : iamos iades
ian.
PraeterJimplcx.j. i - ajle -
h: - amos - afies -
aron.
a. i tjli
ib: • imos tjies
ieron.
3- ^ '>
Praet. compof. he >- has ^
ib : imos tfles
ieron.
ha: - avemos - aveis -
han.
(hemos) (heis)
X. ado. 3.
ido. 3. ido.
Plusqusmperf,. avia - at;/as -
avia - aviamoS' aviades -
avian.
I. ado. s.
. ido. 3. ido*
Futurum. i. ari - ards -
• ard : - aremos - areis -
ardn.
%. ere erds
erd : eremos ereis
erdn.
3. iri irds
irdt iremos , ireis
irdu.
Imferativtis. i.a:
- - emos ' ad. -
a.e:
amos ed.
Z.e:
. amos id.
K 2
Con'
76
Conjunftivi Praefens.
Inftitutiones.
Ego.
Tu. lUe. Nos. Vos. lUi.
Imperfeft L
3.
X.
a.
3.
ImperfedL IL i.
PraBteritum.
Plusqoamperfed:.
Futaruffl.
i
a
a
afe .
iefe
iijfe ,
ara -
(aria)
iira -
(eria)
iera -
(iria)
aya -
ado.
iS
as
as
ajjes
iijfis
iej/is
aras
i: -
a:
a:
ajje: -
iej/i:
ieJPfi
- ara
(arias) {aria.
ieras iera
(erias) (sria,
iiras iera
itnos
nios
amos
ajjemos -
iejfemos
iejfemos
aramos
: (artainos)
ieramos
: (eriamos)
iiramos
Urias) (iria): (Jriamos)
iis - in.
ais an^
ais an*
affidis - affjm.
iegedes ieuin.
tejfedes iijjin.
aradis aran
(ariadis) (arian).
iirades teran
(eriades) (erian).
ierades ieran
{iriades) (irian)m
}/a - ayamos - ayats
ayan.
InfiiutiviPraefens.
I.
2.
3.
ayas - aya
2.ido. 3. ido,
uviejfif uviera &c. utlmperf. L& n. S* 7» ^ddito ubi^ue
X. ado» 2. ido» 3. ido.
' arnnos - andis - ann^
iirimos ieredes ienn.
iiremos iendis ienn.
Particip. Praefentis. x. ando.
Praeteri/i. aviitido
Supiniun.
an - ans - an:
iiri iins iire:
iere iens iere:
ar Praeter. aver i. ado.
er. 2. ido.
ir. 3. ido.
X. ado. 2. ido.
X. ado. 2. ido.
3. ^A^.
3. lio.
2. />t]ia.
3. i^iute
Ad bujus Tabellae normamx:onjuga Hablar^ loqui« Rejfondir^ refpondere, Anadir^
adj.ungere.
10« PafTivum fit, cum ante fupinum feu participium Verbi ponitur
auxUiare Ser, ut is amado, amatur ; Jonios amados^ amamur.
11. Quod multa Verba loco auxiliaris ^t/^r conflruantur cum Seff
in interpretanda iententia nihU impedit.
12. Quorum Infinitivus terminatur fyllaba yiw , feu quod idem eft,
cer, in prinia perfona Praefentis Indicativi habent Jco feu zco ; in Praefenti
autem Conjunftivi perfonas lingularis numeri formant injca vel zca , Jccu
vel zcas^ Jca vel zca ; pluraUs in Jcamos. Jcais, Jcan, vel zcamos, zcats, zcan.
e. g. parejca, appareat, videatur, vel parezca, a parecer. fe nconozcan vel
f ^rofio/irfl». aifnofcant fe, a wouof^r feu reconojcer. merezco vel merejCO, me-
reor, ^merecerku merejcer.
13. Quorum Infinitivus in zir definit, primam perfonam fingularem
Praefentis Indicativi, & totum Pra?feus Conjundivum per zg Uettunt. in-
Hi/panica. 77
troduzir, introducere: introduzgo, intrpduco: introduzga^ as, a; introdu-
cam, ^LS^Rt: introduzgamostaif, an; iutroducainus, atis, antl
14. Dtf fl, porp para, ante Infinitivos Verborum fenfum gignunt no-
ftris Gerundiis vel parem , vel afliaem. el motivo de creer» ratio credendi»
ifio es para cenar, hoc ad coenandum fervatur. por impedir midejfeo, ad im-
pediendum defiderium meum.
15. Verba jiver&c Tener ante Infinitivos, vel nudos, vel particula
de munitos, eandem vim habent, quam nofirum Futurum. he de ir , tengo
de ir, ibo. no ha de fer quanto efperSs, non erit (tantum) quantum expeftas.
ten cuidado de los pobres, y tener lo ha de ti Dios ; fufcipe curam pauperum,
dc curam tui habebit DEus.
i€. Participia explicare licet per particulas dum^ cum, quia, pofiquam
&c,e. g» nopodiendo acabar, pafse a . .. cum finire non poflem, trandi ad . .♦ .
promuigadataleqy dixo elEmperador. . . . promulgata lege, dixit Caefar &c.
17. Participia Praefentis do inte mutato fiunt nomina. amante,fitofo-'
fante, govemante, amator» philofophus, gubernator; ex amando, fto/pfando,
governando.
18. Saepe Verbis adduntur Affixa, ita ut ex Verbo & Pronomine unum
Tocabulum confletur. leatos, legatillos: extea &c*los. Affixis accedenti-
bus, ultima Verbi iitcra nonnuuquani abjicitur, mutatur, transfertur. abji^
citur d&fin Imperativis : acordaos, ttxmtXtX tVi^, pro acordad. andemonos,
auferamus nos, abeamus, pro andemos. wuisit\ir r infinitivi in /: veetto^ vi-
dere illum vel iliud ; liazeUo, id facere ; dezilte, ei dicere ; pro veer, hazer,
dezir. transfertur poft priraam Affixi literam in Imperativo : veetdos, vi-
dete illos ; dezitde , dicite ei ; hazetdo, id facite.; pro veedtos, dezidle, ha*
zedlo^
19. Pronomina emphafis caufla geminant. no fehufcaa fi, nonquae-
rtt fe ipfum. afi mefmof condena^ fe ipfe damnat. grande es^ a quien ni tafetici^
dad te defvanece, nita aduer/dad te destujlra, magnus eft, quem nec felicitas ex-
tollit , nec infelicitas obfcurat : ubi pronomini relativo quien additur te.
Cum aliis quoque nominibus reperitur pronomen , foiius eleganti%, non
fenfusgratiaappofitum. e. g. mandote Diosa Moyfes ejlaceremonia, ritum hunc
DEus Moyfi mandavit.y^ quieresfaber ta razon.elAutorfe tadioatLetor, ratio-
nem fi nofle cupis, eara Auftor Leftori expofuit. Vides etiam ex his exem—
plis (afi, quien), id quod Hifpanis eft frequentiirimum, particulara a, Da-
tivo (J^i & a ) per fe debitara, Accufativo quoque jungi foiere.
20. Adverbia paflira fiunt ex adjeftivis, addendo mente. /abiamenfef
japienter ; ^i/abio^ fapiens. detgadamente^ delicate; a detgado^ delicatus.
K 5 De
78 ' Jnjiitutiones
De ufu Lexicoruni) & Spicilegii nofiri.
11. De faepe coalefcit cum pronominibus, qudrum prima litera efl
e. ut dep, liujus : dejfos, horum : delj ejus (hominis) ; dello^ ejus ( rei ) :
pro de ejlej de ejfosy de eU de ello.
Z2. LiteraAin multis promifcue ufurpatur velomittitur/iriipfoadeo
Verbo auxiliari /iver^ & Haver, uviere & huvhre &c. Sic & promifcuae funt
in non paucis literae A & i;, 2; & r, i & y, e. g. bolver, aut volver^ cubrir &
cuvrir, placer Scplazer, leido aut leydo &c* Itaque fi horum alterum non re-
perias, alterum inveftigabis.
2 } . Ex ct, pt, fc, prior litera faepe omittitur. Ita fcribitur doSlo & doto^
Efcriptura & Efcritura, acontecer & acontefcer.
24. &cue,e&c ie, i&ie , apud Hiipanos cognatae funt literae. Igi-
tur fi eorum aiterum non occurret , altero utere , quod innumeris haefi-
tationibus te expediet Sic fi legas duermo, dormio, contiendo , contendo ,
fgucy fequitur : in Lexico non reperies verba liaec, nifi cognatas fubftitue-
ris, & dormir, contender, feguiry quaefieris.
25. In Nominibus & Verbis anaphoniae gratia fsepe litora c in qu, &
gingttmutatur. rico, dives: riquiffimo, ditillimus. j/j^flr,protrahere:yfl^tt^,
protraxi. negar^ negare ; neguemosy negemus.
26. Hifpanorum Diminutiva in illo, ico, ueto, ejo, ito , & eta definunt.
e. g. muchacho, puer : muchachillo^ puerulus. cofa,res : cofiUa.res exigui nio-
menti. a/iio, afinus: a/w/Vo, afellus. Ayo, filius: AyWo, filiolus, hijufla, fi-
liola. baril, dolium ; barilejo^ dolium minoris formae^ vequeho, parvus : pe*
queuito^ parvulus. camara, cubiculum : camareta, cubiculum anguftum. Non-
nunquam intercedit levis aliqua accedio , aut mutatio. e. g Eei/ , Rex.
JReyezuelo^ Regulus. cuerpo^ corpus. cutrpezuelo, corpufculum. necio^ hebes»
obtufus: nepueto. loco, delirus: loquiUo, loquiUa.
27. Si Compofita in Lexico non reperiantur, ad Simplicia converti
necefle erit : quae ut agnofcantur citius, attexam Spiciiegio Catalogum Par-,
ticularum, unde fua HifpaniX^ompofita ordiuntur«
28* Ingenti vocabulorum numero ut Spicilegium meum exonerem»
Tabellam hanc praemitto, quae certorum Temoorum affinitatem docebit,
conftituta veluti ftirpis loco fecunda perfona fingulari Praeteriti fimplicis.
ea iny7e definit; ac triaConjunftivi Tempora fic progenerat.
Muta*
^ HifpanicoB. -q ^
Mutato pe \nffe vel efe, oritur Imperfeftum I ConjunftivL
^— — ra vei era , — Imperfeftum II ejusdem.
'— — r^ vel ^^, — Futurum Conjunftivi.
Sic €X hablafte, locutus es, nafcuntur hablaje ac hablara, loquerer, & habla^
re^ locutus luero; ex leijle, legifti. leieJeRC teiera, legerem, & leiere, lege-
ro* Jam, Leftor Benevole, brevitatis ergo Spiciiegium cum Particularum
Catalogo trafili, & ad ipfam Exemtationem accede.
SPICILEGIJJM
e o r u m,
QJIJE IN LEXICIS
rcperiri non folent.
A.
ji. u articulus indefinitus dativi.
§ 2. 2. ante Infinitivos Verborum.
§ 14. eo revocari poteft iiic lo-
quendi modus: a no faber yo Ju
fciencia, te tuviera pornecio : nifi lci-
rem doftrinam hominis , imneri-
tum eum exiftimarem. 3. pro^a,
faabet. •
Ahierto, Supinum. ab abrir, aperire.
Ahforto, Supinum. ab abforber, ab-
lorbere.
Ulbfuilto^ Supinum. ab abfotver, ab-
folvere.
AnduvCf anduviftef anduvo : imos, ijfesf
i«'Ofi.ivi,ivifti.ivit: ivimus, iiftis,
ierunt. ab andar.
Aquilla, iila, illam. aqueltos, iili, iilos.
aquetto, illud.
Aquelotro, alter ille , alterum illum ;
alterum illud.
>fra^.haec.ifta ; faanciftam. aque/Ios,
iu, ifti i hps, ]SXQS.aqueJfo, ho:, iftud.
Aquejla, ifta, iftam. aquejlos, ifti,
iftos* aquejlo, iftud.
Ay, eft, lunt; adeft, adfunt. e. g.
aybuenasnuevas^ adfunt bona nova.
no aq otro remedio, non eft reme*
dium aliud«
Benito^ Benediftus.
B. L. M. in epiftolarum claufulis ;
pro Befo Las JUanos, ofculor ma-
nus.
Buelto, Supinum. a ^oW, vertere.
Cabri &c. Futurum. Cabria &c. Im-
perfeft. Conjunftivi. a caber, ca-
pere, obtingere, capere fe
capL
Catalina, Catharina^
Ca^go. cado : cayga, &c. cadens» as,
at &c. a caer.
go hjlitutionef.
Cien, centam»
Cojo, colli^o; coja 6lc. colligam, as,
at&c. zcoger.
Colijo feu CoUijo, colligo, conjido:
coiija &c. feu coUija &c. colligan),
conjiciam &c.zcolfgirf coUigir, feu
colegir.
ComrgOt mecum.
Conftgo, fecum: contigo, tecum.
Cubierto, Supinum. a cubrir, tegere.
Ciiyef cnriflef cupo : cnpimos, ijtesjeron:
Pracrterit. fimplex. a caberf de quo
fupra.
D.
De f des f de : demos^ deis^ den. denii
des, det: demus, detis, dent. a
dar.
DepreJfOf Supinum. a deprimirf depri-
mere.
DefpiertOf Supinum. a defpertar, ex-
citare.
Dif dic. a dezir^ />/, dife, dih: dimos^
DuxefduxiflCf duxot duximoSy duxifles^
duxeron. Praeteritum fimplex. a
duzir^ infe inufitato, fedinCom«
pofitis firequente.
E.
El, is, ille*
ElijOf eligo. ilija &c. eligam, as, at
&c. ab eligir feu eUgir.
EUa, ea , illa. ellos, ii, ilii. r//o, id,
illud.
ElosrOf alter ille, alterum illum ; al-
terum illud.
i?iz,ante Infinitivos Vtrborum. cum,
dum &c. en efcrivir ijo ePe libriUo,
cum libelicim liunc fcriberem.
Enr!guf, Henricus.
Efcrito , Supinum. ab efcrivW^ fcri-
bere.
EfpreJfOf Supinum. ab efprimir, ex-
primere.
EJfa. ipfa, ipfam. ejosj ipfi, ipfos.
ejfof ipfum, id.
difleSf dieron. dedi, Sedifti, &c. a £^o/ro, ^/rfl: alterhic, altera haec;
akerum hunc, altcram hanc.
Efla^ haec, hanc. efloSf hi, hos. eflOf
hoc.
Efla, ftat, fta; eft, efto. eflhs, ftas; es.
eflhn. ftant; funt. ab eflar.
Efl?, ftem. ftet; fim, fit. efles, ftes ;
fis. eflenf ftent; fint. abeod.
E/levan, Steplianus.
dar.
DichOf Supinum. ^dezir^ dicere*
DiegOf Didacus, Jacobus.
DificilimOf difficillimus.
Digo, dico. digamosf dicamus. diga
&c. dicam, as, at &c. a rf/^5:/>.
Dire &CC. dicam. dices &c. diria &c.
dicerem &c. ab eodem.
Dtxefdixifle, dixm diximos, dixifles^ Eflotro, eflotra, alter hic, altera haec;
dixeron. dixi, 'dixifli &c. ab eod. alterum hunc, alteram hanc.
Doy, do. ^dar. Efloy, fum; fto. ^beflar.
Durmnmof , dormiamus. durmiendof EfluVe , eflvvifle , efluvo : efluvimos ,
dormior.s. (lormiendo. durmicffe ifles , ieron. fteti &c. fui &c. ab
&c. dormirem &c. a dormir: quod eodem.
& in aliis Temporibus aliquoties Exprejfo, Supinum. ab exprimir, ex-
in tt mutat. primere«
Fa-
Hi/panica.
8t
F.
FadriquB\ Federicus, Fridericus,
Felifie, Philippus.
Fue^ fuit. nonnunquam, flii*
Fuemor, fuejlejfuefies : fuimus, fuilti,
fuiftis.
Geronitno, Hieronymus.
Gil^ ^idius.
Gran, magnus, magna.
H.
Ilago, facio. hagamosj faciamus. ha»
ga, &c. faciam, as, at &c« ab ha^
zer.
Hare &c. faciam , es, et &c. haria
&c. facerem &c. ab eod»
Haz^ fac. ab eod.
Hecho, Supinunu ab eod. Subflanti-
ve» fa3um.
Hiay hiaSf hia. cum Infinitivis ufur^
paxitur hoc modo : e/crivirte, hia ,
fcripfiffem tibi : dezirme hias, dixif-
fesmihi: hazerta hia injuria, inju-
riam tibi intuliflet
HizCf hezijlcy hizo : hezimos, hezijles,
hizieron. feci &cc. zh hazer.
Hiziera &c. facerem &c hiziere fijp,
fecero. hiziefe &c. facerem &c.
ab eod.
I.
^ago, reBms Tago, Jacobus»
rflriwfl/,nunquam. fi cnmftemprecon-'
jungitur, femper.
Imprejb, Supinum* ab imprimir, im-
primere.
^orge, Georgius.
I/abet, Ifabella, EUfabetha^
jtfan» Joannes.
L.
La^ 1« articulus femininus, tit ^-
eam«
Las. I. articulus femininus pluralis
numeri, bie» i. eas.
Le, ei (jjim/ t^r)/ eum, eanu
Les^ iis.
Lo. I. eum. a. ante adjeftiva, /o itt^
no, ta^ gute; lo malo, Hi (dfe;
/o quat , id qued. 3. e^* e. .g iio /0
fabe.tt Wei^efl ntd!)t 4. /o^u^quod,
id quod. yo ///0 ^ii^ diras, fcio id
quod didurus es.
Zo/. I. articulus mafc^ plur. l)te. i.
ii, iili ; eos, iilos.
Luys, Ludovicus.
Luzbel, Lucifer, Satanas.
M.
Mayor, major, el maifor, maximus :
ta mayor^ maxima.
Me. mihi, me.
Mi.i. mihi, me.2. meus,mea; meum,
meam.
Miguet, Michael.
Mis, mei, mesB ; meos, meas.
Muerto, Supinum. zmorir, motu
Muramos, moriamur« muriendo, mo«
riendo, moriens« muriejfe &c. mo«
rerer &c. ab eod. mortr, quod & in
aUis Temporibus faepius u pro
habet*
N.
ivro/, nos, nobis , nos.
No/otros, no/otraSf nos»
Oprefo,
St
■nflttutsofus.
0.
Oprefo, Supinum. ab oprimir^ op-
primere.
Os, vobis, vos.
Oya &c. audiam, as, at &C4 ab oir.
OyCf audit, audi. oyen, audiunt. oyes^
audis. ab eod.
Oygo, audio. oyga &c«audiam,^ as,
at&c« ab eod.
Pabloj Paulus.
Paracon, erga*
Pedro, Petrus.
Plego, placeo. ptega &c. placeam&c.
3.plazer.
Pluge.ptugipf ptugo : ptugimos, ijies,
ieron, placui 6cc. ab eod.
Podri &c. potero &c. a poder.
Pon, pone. a poner.
Pondre &c. ponam &c. abeod.
Pongo, pono. ponga &c. ponami as,
at &c. ab eod.
Pbr.^ I . per, pro. 2.por . . • que^ quan-
tumvis. e. g. porjujlo que fea.quan"
tumvis juftus fir. 3. cum Infinitivis
Verborum, propter, quia &c. por
fer tan maraAofo pteito^ eo quod
caufTa tam implicata flt. por aver
fido hombre deshoneffa^ quod is ho-
mo inhoneftus fuiilet* eodem rao-
do dicitur, omiflb fer : enfoberve-
cerfe por poderofo^ fuperbire poten-
ti% caufla.
Pornh &c* ponam, es, et &c. a
foner^
Prefoy Supinum. a prender, arripere,
capere.
Pude , pudijle^ pudo : pudimos, ijles,
ieron, potui&c. ^poder.
Pue/to, Supinum. a poner, ponere.
Pufe, pujijie, pujb : pufmos &c. pofui
&c. abeod.
Q.
Qualesquiera, qualescunque, quicun-
que.
Quando menos, minimum,faltem^e. g.
pajfaron quando tuenos cinco mefes^ei»
' tluxere mlnimum quinque menfes.
^ue. I. ut, quod, quam, quia. 2.
qui, quis ? &c» 3. que tal, pro quat^
qualis. 4. nonnunquam eil pieo-
nafmus.
QuepOf capio, capio me &c* quepa
&c. capiam, capiar, capiam me &c.
a caber.
Querre &c. volam &c. querria &c.
veliem &c. a querer.
Quejimos, voluimus. quefijle, ifes: vo-
luifli, flis. ab eod.
Qtt/>M, qui, quis ? &c.por quien^ pro
quibus.
Quier, fac velis» Imperativus. a ^-
rer.
Quife, volui. quifo. voluit. quifieron,
voluerunt. ab eod.
Quifiera &c. vellem &c. quifiere &c.
voluero &c.quifieji &c.veliem &c
*ab eod*
R.
Hamon. Raymundus.
Reprejfo, Supinum. ab fqwriifiir,repri-
mere.
RijOf rego. rija &c. regam, as, at
&C;» ab regir^
■ S.
Sabor, fcire. ^/ ajfo^^, nimirura, vi-
delicee.
Sabe*
Hi/panica.
83
Sabete. nonmnqusim ^ro fah y fcito. &c. teDerem, haberem &c. ab
Sabre &c. fciaro, es, et &c. Sifaber. eod.
Saldri &c exibo &c. a falir. Ti . tibi, te.
Salgo, €xeo.Jalga &c. exeam &c. ab Todo, totus, omnis. relihquit nomi-
eod* ni fequenti articulum dednitum.
Se. i.fibi, fe. 2. ante aliud prono- e. g. forfo//o/y?g/o/, omniafecula#
men, ei, iis. e. g. fe lo wande, im- todo et mundo^ totus mundus.
peravi id ei, vel eis. 3. man* fe Traxe, traxijle, traxo: traximos, ijles^
verk todOf apparebunt omnia, ntait eron, gefli, tuli &c. a traer.
Wittf Mti ff$tti* fetratan cojas no^
tables, aguntur res memorabiles.
notefe ladiferencia, obftrvetur dif-
ferentia. 4. ab auxiliari Ser (§8)
es, feueilo.
Se, fcio. 9ifahir.
Sepa &c. fciam, as, at &c. ab eod.
Si. i.fui, fibi, fe. a. fi. 3. refponfio
afFirmantis, ita, equidem,
Similimo, fimiilimus.
SuelrOf Supinum. a yo//ar ,. folvere,
laxare.
Supe, fuvif.e.fum : fupimosjjles, ieron,
fcivi &c. a jaber*
Traygo, gero* trayga &c. geram, fe-
ram, as. at &c. ab eod«
Truxey truxijle, truxo : truximos, ijles^
eron, tuli, gefli&c. abeod.
Ttt, tu»
Tus, tui, tuas : tuos, tuas.
Tuve, tuviJtCf tuvo: tuvimoSy ijles^ieron^
tenui, nabui &c« a tener.
\J.
U, feu u, pra i, velo, aut, feu.
f^a, it. vamos, imus, eamus. van,e\inU
vas, is. vays, itis. Hh{andar.
jStt;?r/^, Supinum.a/tfpr/i«/r, fuppri- Valgo, valeo,juvo. valga^ &q. var
mere. ' leam, juvem &c* -a valer.
Sus, fui^fuap; fuos, fuas; ejus, Vaya,as,a: vamos,vaySyVayan.eam
eorum, earum« Interje^o, eja! occsih andar.
a^eJ
T-
7>, tibi, te.
Ten, habe, tene. a tener.
Tendre &c. tenebo, iiabebo &c. ten*
dria &c. tenerem, haberem &c.
ab eod.
Tengo^ teneo, habeo. tengamos, te-
^neamus, habeamus. tenga &c. te-
neam, habeam &c. ab eod^
Temi &chabebo, tenebo &c« temia
L %
Ve, i, apage. ab flwrfar*
Vi, videt, vide. a ver feu veer.
Ven, veni. a venir.
Veny vident a ver feu veer,
Vendre &c. veniam, es, et &c» ven^
dria &c. venirem &c. a venir.
Vengo. venio. venga &c. veniam, as,
at &c. ab eod.
Verne &c. veniam, es, et &c. vemia
&c. venirem &c. ab eod.
Ves, vides* a ver feu veer.
Vete, apage. ex ve &te.
Vide,
84
Inftitutionet.
Videy vidi* rWo, vidita ver feu ybs, vos, vobis, vos.
veer. Vofotros, vofotras, vos.
l^inef veni. vino, ieron, vemt, vene- ^oy, eo. ab andar.
runt a venir. y
V. M. pro Fuejlra MercedSeu.ut pro- ' * *
nunciatur, Fuejlcd, Veftra Do- Tago, Jacobus*
minatio. To, ego.
CATALOGUS PARTICUL4RU&^
quae Verbis Compofitis prflefiguntur.
A-guardar, expeftare.
Jb-ufar, abuti.
Jfd^miniftrarf adniiniilrare.
Jtnte-ponefj anteferre.
Ar-rebahart coacervare*
Affaltar, invadere.
JBen-dezir, beneprecari.
JBien-aventurar^ lortunare.
Co^mover, commovere^
Com^partiff difpertire.
Con^urbar, perturbare.
Contra^-hazer, imitando exprimere.
Cor-regir, corrigere.
D-efcrivirt defcribere, exfcriberct
De-terminar, determinare.
Def'cubrir, detegere.
Di-fyndir, diffundere*
Difponer, difponere»
E-negrecer, nigrum fieri*
Em-iolver, involvere^
En-torcer^ torquere, diftorquere.
Entre-cortar, bifariam fecare.
Ef-ceger, eligere.
i^*Arrf(/ar,exhaeredare.
Im-poner, imponere.
Jn-formar^ edocere.
Inter^romper^ interrumpere^
Intro-duzir, introducere.
Mat-ufar, abuti.
Man-tener, tueri, fervare.
Menof-pr€ciart parvi facere.
O-poner, opponere^
Per-jurar, pejerare.
Pof-poner^ poftponere*
Pre-dejlinarj deftinare&c.
Prefu-ponerj ponere, fumere.
Pro^meter, promittere. •
R^^efcrivirj refcnbere^
Re-quemar, iterum cumburere.
So'llevarj fublevare.
Sob-ornar^ fubornare.
Sobre-cargar, nimis onerare.
Su-poneTy ponere, fumere.
Super*abundar, abundare.
Sufpender, fufpendere^
Tra-luzir, lucem transmittere.
Trai-trocar, invertere,
EXE
ffifpanica. gj-
E X E R C I T A T I O,
ipfo fadto demonflrails,po(Ieexpauciirimishis, quae,
prcmifi) obviam quamque libri hirpanici partem > ope Lexici»
refte explicari.*
Ex Hieronymi CuritaeHiftoria Aragonis, 1« 20 AnnaK c. 9!.
r% X 33456 7 8 9 10 II» la ij
^eflafiurttquedi el Rey tan bienaventurado y vitoriofocon triumpfio de immor»
14. 15 16 17 ig 19 20 21 22 23.
tal memoria, y diifin a tanfanta emprefii, y conquijla,
Con^endii gratia D. ilgnificabit DiSlionarium, obvium qualecunque,
modo non deterrimae notae ; i^. meum Spicilegiumi §1, § 2, &c. numerum
Inititutionum, quas propofui.
i) Dejla coalefcit (§»i ) ex de& efta. Sp. efta, haec. de fignum genitivl
&ablativi, feu articuius indennitus (§2) ante pronomen demonftra-
tivum.
13 D. fors, eventus, ratioi modus. hac ratione, hoc modo. Efl: hic epilogus
narrationis de Granatenfi urbe & regno, Maurorum poteflati a Ferdi-
nando liRege extortis.
5) D. quedar^ manere, perfiftere. Cfiarafteriftica ar (§ 6^ primae Conju-
gationis eft: in qua (§9) i eft terminatio perfonae tertiae fingularis in
Praeterito fimplici Indicativi« permanftt.
4J articulus definitus C§ i* ) ^tX.
5) D. Rex.
^3 D. tam.
7) D. felix.
8) D. &.
9) D^ vifton
10) D. cum.
11) D. triumphus. ium triumpho. Latino more dicimus: perftitit Rex . :
potitus triumpho.
i%j articulus indefinitus (§ s ) genitivi nota^
13) D. immortalis^
L 3 .14) D.
j5 ' InJiitiUiones.
14) D. memoria. Collige omnia inhanc fententiam: Hac ratione perjfitit
ReXj tam felix, & viSlor, triumphi compos immortalis memorice.
15) D- &•
16) Sp. Di 4 ♦ ♦ . dih dedit.
17) D* finis. impofuit finem.
18) articulus indefinitus (§ 2 ) indicium dativi.
19) D. tam.
s.6)J). fanto, fanftus. femininum (J 4 ) ina mutato.
21; D. aftio, caeptum, negotium.
22 & 13) DD. &viftoria* Et finem impofuit aSlioni & viSortce tam fanSfoe^
24 «5 26 27 28 29 30 3I1 . 3* 33 34 35
Tvieronfus ojos lo que tantos Reyes y Principes dejjearon^ defojuzgar un reyno
36 37 3« 39 40 *^, , ^* +3 ^* 45 46 47
detantas ciudades, y de infinita muchedumbre de lugares^ puefios en tan fuerter
48 ' 49 ,50 51 ^5* 53 54 ^ 55 , 5«
yfrngofas montahast de cuyapo//eJftonrefultavaperpetuapaz,yfeguridadatodas
57 58 59 60 ^
tas provincias de Efpaha. ^
24) D* verj videre. Charafteriftica ^(§63 fecundae Conjugatio-
nis: in qua (§ 9) ieron eft terminatio perionae ultimae in praettrito fim*
' plici. viderunt.
25) Sp. fui, ejus. 2b) D* ojo, oculus. pluralis ^§3) addito /.
27J Sp. lo que^ id quod.
28)- 30) DDD.tot Reges ac Principes pluralis (§3) addito / vel es.
31)6. dejfeary dcfiderare. Charafteriftica flfr (jj 6) primae Conjug. in qua
(§9-) ^^^^ fi"it Praeteritum finiplex. defderarunt.
32)' gerundium ju C§i40 f« ^«^5« gewttnf(t)et Ixtit^M^ jtt Jejwtttgem
33) fubigere.
34) D. ein. articulus unitatis. 55-43) DDD. regnum tot urbium ^ &
infinitae multitudinis locorum. de articulus indennitus (§2}. femini-
num, in a (§4.) piuralis, addito s aut es (§3.) Verum haec dein-
ceps omitto.
44) Sp. fupinum Tiponer, ponere. intelligit Auftor munitiones & caftella,
pofita in montibus, ut mox fubjicit 45 -49) DD* in tam editis & con-
jragofis mondbus.
sq) d.
HifpaniccB 87
50) D. ^ujus. refertur ad fubftantivum fingulare femininum ntuchedumbre,
51) D. pofleffio. excujus poffejjjone^ 52) D. refuttar, oriri, nafci. Imper-
feftum Indicativi primae Conjug. f § • nafcebatur. 53 • 60) DDD. per-
. petua pax & fecuritas omnibus Hi(paniae provinciis. todas poft fe amat
articulum definitum. Sp. Todo. Senfus ita contexitur : Et viderunt ocuti
ejuf id quod tot Reges &Principef dejrderarant , fubigere nimirum regnum tot
urbium^ & injinitce multitudinis arcium^ in tam editis & confragojis montibus
pofitarum : e cujus (muititudiuis) pojfefftone pax & fecuritas omnibus Hifpa-^
nice provinciis nafcebatur.
,61 6a 63 64 65 66 6j ^8 69 70 .
Fue tafama dejlo muycelebrada por todos los reynos y fehorios de la Chrijliandad:
7* 7*, ^73 74 75 7« .77 7« 79
yfuefe ejiendiendo hajla las mas ultimas y remotas tierras del Turco y delSoldan^
80 81 82 83 84 85 86 87 88
con grande admiracion de la excelencia y poder de un Principe, que aviapuejlo
i 8v 90 91 92 93 94 95 y6 97 98 99 loo
'' Jin a una guerra tan covtrnua y cruet, quepor tantos figlos avia durado con unM
loi 102 101 104 105 106 107
nacion tan barbi-ra y fitra, y tan enemiga y infiet,
61 & 65) D. ctltbrar, cfkbrare. Praeteritum PaflTm (§ 10), qood ex fu-
pino prim« (§g) ^Sc luixirari /iv (§8) conftat. cetebrata ejl. 62) D. fa*
ma. 63)Sp.\£/'a. . . ifo, iioc. de efios hujus (rei^, coalefcit (§ai) in
defio. 64) D. valde.
66 - 70; DDD. per omnia regna & ditiones cliriftianae gentls. todos cum ar«
ticulo fequeate, ut n. 56.
7i)&72)/tt^fuit. C§80Affixum (i8.)y^ pronomen. Sp. fe, fe. D.efien*
derj extendere. Secundas Conjug. (§ 9 ) Participium Praefentis. exten^
dens. fuitfe extendens^ id eft, extendiife. 73 - 79) DDD. ufque ad ultimas
omnino & remotiflimas Turcae & Sultani regiones«
80 - 85) DDD. cum ingenti admiratione excellentiae potentiaeque Prin-
cipis«
86) Sp^ qui. 87 & 883 Sp. pueftOf Supinum a poner, ponere, impo-
oere. avia cum Supino ( $ 9 ) eft plusquamperfedum Indicativi fm^
pofuerat. 89) D. finem. 90-93) DDD« bello tam continuo. &
crudeli.
94) Sp* quod. videlicet, bellum- 95-97) DDD. per tot fecula. 98 &
99} D. durar, durare, perfeverare. Plusquamperfe£):um, ut n. 87. &
' 88.
2} InJliiutsoneS
88. 100 * 1073 DDD. cum gente tam barbara & fera, tamque inimica &
infideli. Summa ergo haec eft ; raldc celebrata ejl ejus retfamaper regna om^
nia ac ditiones chrifliani orbis : extenditque fe aduttimas omnino & remotifft^
mas Turci ac Suttani provinciaSf ingenti cum admiratione de excellentia potentia^
ijue Hegis, quifinem impofuiffet bello tam diuturno & crudeli^ quodper totfecula
geftum erat cum gente tam barbara & fera, tamque inimica & infideli.
EXERCITATIO ALTERA,
POETICA.
Don Qucvcdo, Calliopcs fcuMufae Vlll Sylva fcptima.
Et Relox de arena.
J 4 5 6 7 8
Que tienes que contar , JRelox motefto,
.9 10 II 12
En un foplo de vida desdichada,
13 14 15 16
Que je pajfa tan prefto ?
17 18 19 20 di
Kn un caminOf que es una jomada
%z .»3 24 15 26
Breve, y dejlrecha de ejfe at otro poto ,
»7 28 2930 ' 31 P
Siendo jornada, que es un pajfo folo ?
1 & 2) DD. Horologium ex arena. ^je @attblt]^r.
3) Sp. quid. O I^- '^^» liabere : nam quia tiener uon reperitur. pro
diphtiiongo fumenda eft vocalis cognata e. (§24) Secundae Conjug*
C$ 9) Indicativi Praefens. hahtt. 5) Sp. eft pleonafmus. germanice expU-
cari poflet ner )U« 6J D. numerare. Quid habes numerare ? SQSa^ (afiblt
StlSa^Ien? 7 & 8; DD. horologium moleftum! 9-12) DDD. in uno
faalitu, flatu , vitae infelicis. 13) Sp. quae. lO D. paffcLr ^paJTarfe^
Eraeterire. Primae Conjug. (§ 9J Praefens Indicat^ praierit. 15 & 16)
>D. tam cito.
17 & 18) DD. in itinere« Intellige, auidnumeras? quidmeteris? 19) Sp.
quod. Ao) eft. (§ 8. ) %i) D« proteftio unius dieL eittC %^»i\i, 22-26)
DDD.
Hifpanica^ 89
»
DDD. brevis, & angufta, ab hoc ad alteram polum. ty) Verbi auxi-
liaris Ser (§8 ) Participium Praefentis. quare foivitur ( ^16), cum fiU
i^) utn. 21. 29 & 30) ut n* iQ & 20. qua efi. 31 &32) DD. unus fo-
lum paflus. Q«/rf habes metiri ^ Horologinm molejfum, in uno halitu viice
miferce, quce tam ceUriter prceterit ? in itinere^ quod unius diei profeSfio ejl ^
brevis & angujia^ ab hoc ad illumpolumf cum profeStio fxt^ quce uno folum paffu
cominetur f
33 34 35 36 37 38 39
Que fi fon mis trabajos y mis pmix,
40 41 ^ 4* 43 44 45
No alcanfaras alla, fi capaz vafo
4^ 47
Fuejrs de las arenas^
48 49 50 51 5«
Endonde el alto mar detiene el paffol
^53 54 5f S^ . 57^
Uexa paffar las horas fin fentirlas,
58 59 60 61
iljiie no quiero medirlas.
3j & J4) ^V- Sp. quod fi, fi vero, 35) funt, ( §8. ) 36 & 38) Sp. mei ,
meae. 370:39) I)D^ labores, &poenae* Ideft: fi autem laboresmei &
aerumna? funt id quod metir is.
40) D. non. ^i)D.alcanparf pertingere. Primae Conjug. (^59) Futurum
Jndicativi, pertinges. 42) D. eo, illuc. 49J D. fi, etfi* 46) efles, C § 8 )
45 » 44j 47) D^* vas capax arenarum. 48) D. ubi. 49 & 50) DD.
altummare« fi)D. detener pro detiener, mutando cognatas, (§24.) co-
hibere, fiftere. Secundae Conjug. C§9) Indicat Praefens. cohibet. 52)
D. paflum. Quodfi tabores mei meceque cerumnce funt, quod metiris, eo non
pertingeSf etfi vas fores illarum arenarum capax, ad quas altum mare fuum
paffum (impetum) ftfUt.
\)u^ dexar, finere^ Primae Conjug, (§9^ Imperativus, /n^k 54- 57)
DDD. praeterire lioras, quin fentiam illas. fin, fine. Sp. las, eas. aifi-
xum (§i80 D^ttcJK 2u empjttt^e»*
f 8) Sp. quia. 59) D. non. 60) D. querer (permutando cogtiatas ( § 24. )
nam quierer non invenies) velie^ Secundae Conjug- (§9) Indicat Prae-
fens^ volo. 61) D. medir^ metiri. affixum, ut n» ^7. Sine tlabi horas non
fentienti : neque enim metiri eas placet^
Aq Injiitutionis.
6% 63 64 * 65 66 67
Ni que me nottfiques di ejfa fuerte
6» 69 70
Los tertninos forpofos de ta muerte;
7^ 7* 73 7+75
No me hagas mas guerra,
/ 76 77 78 79
Dexame, y nombre de piadofa cobra,
80 81 8a 83 84
^ Que harto tiempo mt fohra^
85 86 87 88
Vara dormir debaxo de ta tierra. ^ ,
62) D. neque. Intellige ex verfu proxime fuperiore qutero : neque volo.
_ 6} &64) Sp. Sp, ut mihi. 60 D. motificar, denunciare. PrimaeConjug*
(§9) Conjunftivi Praefens: denuncies. qu pro c (§25 J anaphoniae
gratia. 66 & 67) DD. hac ratione , hoc modo. 68 • 70 J DDD. fines
inevitabiies mortis» Neque voio, ut hac ratione mihifignifices fines (limi-
tes) mortis inevitabiles.
71) D.Non. 7a&7j)Sp. Sp. mihi facias.' 74) D. amplius, ultra, mejr.
75) D. bellum. jSie mihi amptius bellum inferas. ne moleftiam mihi porro
exhibeas.
76) fineme. dexa, ut n. ^3. Sp. me, me. affixum (§18.) 77 &78) DD.
& nomen mifericordis. 79) D. cobrar, adipifci. Primae Conjug. ($ 9 ) Im-
perativus» Sine me, & nomen mifericordis tibi compara^
80) Sp. nam. 81 & 82) DD. fatis temporis. 8?)Sp. mihi. 84)D./o/^f/ir,
fupereffe. Primae Conjug. (§9) Indicat. Praefens. fupereft. 85 - 88)DDD.
"' ad (§14^ dormiendum fub terra. Nam fatis mibi temporis fupereft, ante^
quam fub terra dormiam.
89 90 9^ 9»
No folo me aprefura
93 94 95 ^ 96
La muerte, pero abreviame el camino:
97 98 99 , ^oo
Pues con pie dolorofo,
lOI lOZ
Mifero peregrinOf
103 104 105 106
Doff cercos a ta negra fepultura.
Sim
, Hi/panica. §i
107 lofj 109 iio iiT 112
Bien /if, que fotf aliento fugitivo :
1131x4115116 117 iig 119
Ta Py ya temo, ya tambien efferOy
120 121 122 123 124.125 126
Qlue he deferfolvo, como tUy ft muero;
127 128 129 130 131 132 133
T que foy vidro, como tu, Ji vivo.
S9 & 90) DD. non folum. 91) Sp. me. 92) D. aprefurar, urgere. urget,
ut n. 84. 93) D. mors. 94J D* verum etiam. 05) D. abreviar, contra-
here, breviorem facere. utn. 84. cumAfFixo (^iS.JiSp. me, mihLbre-
viorem mihi facit 96) D. viam. Non folum urget me mors, verum etiam
breviorem mihi viam efficit.
97) D. ergo. 98) D* cum. 99-102) DDD. pede moefto, infelix peregri-
nator. 103) Sp* do. 2idar. 104) D. dar cercos, circuire, circum errare*
105 & 106) DD. nigrum tumulum. Itaque trijli pede mifer viator circa ni^
grum tumulum erro.
107) D. bene. 108^ Sp. fcio. 109) Sp. quod. Iioj fum» (§8.) iii &
112) DD. hahtus fugiens. 113, 115, 117) D. jam* 114) Sp. fcio. 116)
D. temer, tiinere. Secundae Conjug. (§ 9) Indicativi Praefens : timeo.
118) D. etiam. ^19) D. efperar, iperare. Primae Conjug. (§9)Indicat.
Praefens: fpero. ilo) Sp. quod. 121) he, habeo, (§7*)j^, efle, C§8. )
flSodus loquendi C§ ^s) Futurum fignificans : ero. 122- 114) dDD.
pulvis, ficut tu. 125) D. fi. 126) D. morir (§24). mori. Tertiae Con-
jug* (§ 9 ) Indicativi Praefens : morior. 127) & quod. 128) fum, C§8.)
129-131) D. vitrum, ficut tu. 132) D. fi. 135) D. vivir^ vivere. ut
n* 116. vivo. SatfciOf eje mc halitum fugientem: Sciojam, jamtimeo^
jam etiamfpero, fore mepulverem^ ut tu es, ft morior; & ejje me vitrumt ut
tu es, ft vm.
A P P E N D I X
De PronunciatTone
Lingufle Hifpanics,
quatenus a latina differt.
I. B antevocales pronunciatur ut v, ideft, fono interf&wme-
fKo, hiuda, vidua ; (uabado, finitus ; lege viuda, acavado. Ante confo-
joantes fonatut noArum b. blanco, albus; hablo, loquor; Lblauco, liabio.
M » a. C
01 JnfMutiones
2. Ccuqfl exigua cauda, feu p, ut s. payatOf calceus ; lanpa, lian-
cee; 1. fapato, laufa.
3^ Ce, cu ut fe, fi. cedro^ cedrus ; ciego, caecus ; accion^ a£tio; 1.
fedro, fiego, acfion*
4. Cb ut tfcli. dichofo^ felix ; muckacho , puer ; 1. ditfchofo, mu-
tfchatfcho.
5. G^g/, utrobuftumche&chigermanicum. g^w^ro, genus ,• /ra-
gilidad, fragilitas ; U chenero, frachilidad.
6. Giie, guiy ut ge, gi. guerra, bellum ; neguemos, negemus ; guia^
viaedux; i. gerra, negemos, gia. Excvpe aniiguedad y antiquitas; unguento^
unguentura ; verguenpa, pudor ; arguir, arguere ; cum aiiquot aliis parum
ufitatis ; i. antigwed^d, ungwento, vergwenfa, arguir.
7. H plerumque mutura eft. hombre, homo ; honefto, honeftus; I.
ombre, oriefto. Afpiratio tum fit, cura hifpanicum h ex latino/ oritur,
quod in vocabulis non paucis contingit. hambre, fames ; hierro, ferrum;
hermofoy formofus ; hablo, loquor, a latino fabulor ; hijo, filius ; l. hambre,
hierro , hermofo , hablo, hicho. Denfa etiam eft afpiratio in iis, quae in-
choantur ab hue. huevo, ovum ; huetgo me, iaetor ; L pleno ore ; huevo ,
huclgo me.
8. Confonans; ut validum ch germanicum. jardin, hortus ; mejor ,
melior, meiius ; 1. chardin, mech6r.
9. Duplex /, feu U, ut gl Italorum, Ih Lufitanorum, & U Gallorum
poft fl/, ei, & fimiies diphthongos : auditur fcilicet g blaefum feu imperfe-
clum (quod per g curfvum indico) tura i fimplex, cum j confonante. Uafna^
flamraa; //ma, plenus; cuchiUo, cuiter; gljaraa, gljeno, cutfchigljo;' vel
pro j confonante pronuncia i vocaiem, fed ita, ut cum vocali fequente in
unara fyllabara coeat ; gliaraa & giieno diffyliaba ; cutfchigiio trifyiiabum.
IUuftre, illuftris, & fimilia iatini generis, iege, atque etiam fcribe, iiuftre,
per fimpiex /.
10. iVcum figno tiJde, id eft «, ut gn Gailorum & Itaiorum, aut nh
Lufitanorum: fonat ninairura g imperfe£tum feu bixfum ante iiteram n, &
poft illam j confonans. nudo, nodus; auadido, adjunftus; feuor^ dominus,
domine ; gnjudo, agnjadido, fegnjor ; vei etiam per i vocaiem, fed gniu-
do & fegnior dilTyliaba, & agniadido quatuor iyilabarum.
II. Qttf , ^u/, ut l^e, ki. ^tt^md^o, uftus, combuftus; maquina, ma-
china ; 1. kemado, makina. Antiqua iiia quafi, quafi : qualidad, quaiitas;
quotidianoy quotidianus ; iegenda funt^ uti & pridem fcribuntur ^ cafi, ca-
lidad, cotidianot
1%. R
^ , Hifpanica. q3
12. iZafpere, pfopemodum ut rr. rabia, rabies ; arrancar, avellere,
cvellere 1 1. fere ut rravia, arranc&rr.
1 5 . Xut ch aufterum, quemadmodum ^e litera / & de fy iJabis gc^
gi diftum eft. xavali, aper ; roxo, ruber ; relox, horologium ; chavali, ro-
cho, reldcb. fic & exercito, exercitus ; exemplo, exemplum ; luxuria, luxu-
ria ; 1. eclierfito, echemplo, luchuria. In aliis autem originis latinae vor
cabulis ex ante confonantem fonat ut es , ante vocalem ut egs vel ecs;
extenuado, extenuatus ; examen , examen ; 1. eftenuado , egfamen feu
ecfamen.
14. Z ut s. hazer, facere; U haferr.
E X E M P L U M.
Guerra in Vita Serenifnms Regins Marianns Auftriace) Viduae
Joannis V Regis Lufitaniae, c. lo^
Que podria yo (verba funt ipfius Reginae) refponder a mi Dios^ y
^ Re podria yo refpond^r a mi Di6s, y
mi Seiiorf que me ha Uenado de honor, y colmado de riquezas, f% de aqueUof,
miSegnjor, keme agljenado deonor, y colmado de rikefas , fi deakegljos,
a quienes por vaJaUos debo ferles utity retiraffeyomi mano, y quando im-'
a kienespor valiagljos devoferlesutil, retiraiieyomimano, y quando im-
ploran mi piedad, y carecen de todo focorro, b los arrojajfe de mi, dejli-'
ploran mi pieddd, y carefende todo focorro, 6 ios arrochaffedemi^defti-
tuidos del alivio que piden^ i de la efperanpa de confeguirle ? • ^ « • ♦ • • ♦
tuidos. del alivio ke piden, 6 de la efperanfa de confegirle ?
Que cofa mas digna de la MageJIad, que hacer bien a los infelices ? Por
Ke cofa mas digna de la Macheftad, ke haf^r vien a los infeiices ? Por
to menos ejto me enfehan muchos exemplos de Santos Reyes, y fin-'
lo menos efto me enfegnjan mutfchos echemplos de Santos Reyes, y fin-
gularmente Reynas, cuyo nombre y fama viviran Jtempre en la eterni^
gularmente Reynas, cujo nombre y fama viviran fiempreen laeterni-
dad ; no por et adorno mugeril , y lo preciofo de fus joyas ; no por et
dad ; no por el adorno mucheril, y lo prefiofo de lus chojas ; no por el
tuxOf y tas delicias ; fino por las obras de piedad, y mifericordia.
l\xcho, y las delifias; fmo por las obrasde piedad, y milericotdia.
M 3 Quid
94 Injtitutiones Hifpanicce.
Quid poflem ego refpondere DEO ac Domino meo, qui me imple-
vit honoribus, & opibus cumuiavit , fi ab illi^ , quibus utpote fubditis
prodefTe debeo, manum averterem, cumque meam pietatem implorent,
& omni auxilio careant , eos a me repellerem , deftitutos vei petito
fubfidio, vel etiam fpe ejusdem confequendi ^ Quae demum
res eft Majeftate regia dignior, quam bene de infelicibus mereri ? Certe
hoc me docent-multa Santtorum Regum, & praefertim Reginarum ex-
empla, quarum nomen & fama femper in ^ternitate vivent ; non propter
mundum muliebrem, autgemmas pretiofas ; non luxus aut deliciarum
«rgo ; fed ob pietatis & mifericdrdiae opera.
\j9^^Sf¥e^^ ^^^Hb^^/i
IJSXA-
•^^ HEXAGLOTTI PRIMI
PARSir,
L I B R O S
GRiECOS, HEBRAIC.OS,
E T
CHALDAICOS,
INTRA DIEM UNUM,
SI VE L I S,
INTELLIGERE et EXPLICARE DOCET,
.» »,
P RMFATIO.
priore hujus Bidui Parte tinguas tns tatincejilias^ gallicam, itaticam, hifpani*
^ cam, non multis paginis executus ; Partem tibi atteram offero, LeStor Candide,
priore illa etiam breviorem,qua tres alias^ grcecam, hebraicam^ chatdaicamque com^
pleFfor. Notaintereruditos efi Boliustai nofiri Batbirii brevitas, qui fecuto proxim^
grotcce linguce prceceptis itajeticiter muttos imbuity ut uno die grcece fcribere non
tantumemendatef verumetiam ornate & copiofe difccrejit. Id itle infuis Humanio*
rum Difciptinarum Ferifimitibusfic narravit, utmodumtamen.quorem effecerat^
fitentio prceteriret. Inceffit me pridem cupido exveriundceejusdem atece, & compofi-^
tis mecum rationibus, ipfa re docui, nonintra diem unum, fed intrafextam horam
perveniri eo poffe, quo Batbinus deduxit , quin etiam tantitlo temporis intervatte
condendorum verfuum artem adjeci. At nunc atia propofita meta efi : nonjam grcece
fcribendif quodpauci cupiunt ;fed intelligendi celeritaiem promittOf cujusreiutiti^
tas tatinime patet, fwe etoquentice omnisque eruditionis humancefontes, fweDivi-'
Mos LibroSt Concitia, & antiquij/imorum Patrum monumenta JpeSSamus. Hujus
egofcopi memor, pturimas grammaticorum minutias fciens effugio , fine quarum
ptena notitia groece fcribipure non potefi, tegi commode &'utttiter potefi. Hacpar-
fimoniafaStumyUt rem mutti taboris ac temporis ad duas trefve horasrefiringenm^
certifftntaque tefte experientia faftidium in defiderium apud muttos tonverterem.
DeHebraicis & Chatdaicis quid fit mei confitii, fuo toco aptiits, quam hic intimi^
ne profitebor. Satve, LeSfor Optime, & qucefitam tuofotumcommodo
brevitatem experire.
INSTI.
institution es
G R iE C iE#
^rKcarum literarum haec eft forma :
I
A a- B /3€. r^. Ah Ee. ZC. Hvf. 058. L. Kx.AX.Mfi.Ny.S§.Op.nT. P^'.2<rc.
a. b. g. d. e. z, c.vulgo i. th. i.k. 1. m. n. x. o. p. r, f.
TtI. Tu. 4>0. X%. vi/v|,.fico.
t. hebraicum, five tt gallicum. vulgo y. ph. ch. ^f. 6.
z. Spiritus afper C) refpondet noflro /i. e, g* ^jxflt legitur Aawtf . Spi-
ritu leni () & accentibiis in univerfum abftineo : quod pace iliorum di*
ftum fit , qui tuentur. Liceat illis , arbitratu fuo frui ; & mihi, meo.
Difputandi neque iocum feftinatio, neque voluntatem rei parvitas mihi
permittit.
Jtrticutuf^ N^men. Pt^onomen.
3. Gr^corum articulus germanico bef/ friC/ l)rt5, eft finnilis. Tam
ille, quam Nomina, & Verba, praeter numerum fingiilarem &: pluralem
etiam dualem habent, cum de duobus ferrao eft. eum ego, nequid integri*
tati defit, addo quidem : Leftor prudens rem ufus rariflimi, quoties in lu-
ftitutionibus his occurret, ruto tranfiliat*
Sing.Nom. Gen.Dat.Acc. Voc.Dual.N.& A»G. &D. Plur.Nom.Gen.Dtt Acc.Voc.
Mafculin. rs roj rov (o ro) roiv m rx'j roi; rn; a:
Femiuin. m t/,; t^i ryy o) rx rcniv oti rocvrcti; rcc^cc
Neutr. ro rs r^ ro u rw rc/v . rx roiv rct; rx m
Abiativo Grasci carent.
4. Declinationes fimplices quinque funt IV parifyllabae, quinta in-
crementum capit.
5. n. g. d. a. v. D. n.a. v. g.&d. P.n.g* d. a. v.
!• «M<. H^at u^sif,. .'\rV9v;v* a^-<. tt. utv* uu ojv. utc. u;* uf.:
IL u^i y,. vii^u^.^fi^fU.yv^fUVt Vt^u. u» utv. uu 6;v. ut;. uc,. uu
IIL O^^OV. 8. 0^. OV. £5 OV. 0). OtV. Ol^U. WV. Ot;. Hi-i U. Ot', u»
IV» (x:^:)OJV. cc. 0^. ccv. cc^rjcov. ic. (>\v. ^^iCt:. a)V. oj^ 6c<i6J. co.cj-
V. multi-oc. -/ 'U^v neu- multi- -£. ,-c/>. -ec>-«. av. ^/,-^/,-«45-«.-^ J-^,
plex. tris ut n. plex. vj^/, ei^/,
HTU
. Explico
Graca^ ' 9^
Explico Tabellae urum. Legis e. g, tcov ^Xco^roji , in Lexico reperis :
T^ioa-tru^ lingua. rtuv articulus, & m terminatio tui nominis, geminum
fiint indicium genitivi pluralis. fenfus eft ergo linguarum. Fac, legere te
absque articulo x^9^' '" Lexico xxgx efl gaudium. Tabella oflenditt »
nominativi nngulans e^Te fecundae declinationis, in eaque a pertinere ad da«
tivum finguiarem. habes igitur fcnfum, gaudio^ Quod fi reperias ^Xauxoj-
Tx o(piy^ Lexicon tibi fuggerit yXccvKc:^^ cce/ios habens oculos, & c(pi^,ferpenf.
FXtf t;x6j\|/ habet incremcntun^ quia cafus obliqui funt una fyllaba nomi«
xiativo longiores: efl igitur quintae declinationis, cujusincrementainTa«
bella defigno per virgulam transverfam terminationi praepofitam. In ea
mutem declinatione - ^ eft accufativus fingularis. Idemque cafus eft v
iine vugula, feu fine incremento : ac proinde & o(piy accufativus eft fingu«
laris iu eadem declinatione quinta. Senfus ergo efi, ccejium ferpentem.
5. Declinationes quinque contra6lae, merae propagines declinatio*
nis quintae fimpUcium. Tabellae fequentis idem ufus efl, qui praecedentis.
S. n. g. d. JU V. D. n. t« v. g. & d. P. n« g. d. a. v.
n. 1^9 f. icaqftoq. ii, i, iv. f. i^eff. toiVf fojv. 15^,1^9 fcov,f cov. tfxtf eaqftqf if ^, t^f '
iif at f ^Cf^iC* €(rt, €etgt€tq. f e^,£i^
IIL €vq. ioqfScoq* et^etf cou eu. ff, ij. ^oiv. f£^,£/^. «cov. fU(ri.£a^,fJ^.££^,fiC»
IV. co. 00^,8^. oi,Of.oa,6;« ot. oj. oiv. ot. cav. oiq. aq. ot»
V. a^ aro^,tto^, ctri, a^. a$« aT£,aef aroiv, o, ara, urooVf atju ara, ara,
uq. atfOL. a. otVfCay. aa,a« acaVfCav. ' aa,a. aa,a«
6. DeCnentia in vq 9 gen. vo; , in plurali nom. & voc. faciunt vti 7 ilt
acc. vacy uc«
7. Adjeftiva trium terminationum fic fleftuntur:
Mafc. aq.
ei^.
I^V.
o^. vq. coq-
Fem. aivo.
ectra.
ffva.
v^ vel a. na. uia.
Neotr. av.
ev.
iv.
« ov. u. oq.
«
duanim vero fic :
Htfc/&Feiiu
>1^
'C-
»;. vq. «ov.
*)f.
Neutr.
ec.
1.
bV. u« ov.
op.
8. Comparativi definuat in rs^o<;-) Superlativi in T«r«r.
Q. Pronomiaa, £go> 7m, Sui, ffic, ita declioantur:
M S. n.
98 Ittflitittionef.
S.n. g. 4. a. D.n.&a.g.&d. P.n. g. d. «.
Ego. «70. fjx«, /uti^. f/xoi, fxoi. sfiefi^e. vou vwv. i^fjui^. j^/awv. »}/xiv lElixaCp v
TU. (TW. ^«; 0*01. 0*^. r$W. 0-$WV. C/xei;. V/XCgV. t5fWV. U/iUt{« J
SuL ». 6t. i. o-cf)^. orcpiv. {r(})i/{. o^cpwv. a^^ia*.!. (r4)a^ ]
Hic. aro^. rar». rarcji. rarov. rarco. rtroiv. ir^. Tarojv. ruroi^.r^irtt^ ^
Haec avrv^. roLuT/^^. rcLMryi* ravri^u. ratjrcL,roLvrai9 .dvrcti. nsroiv* raura^q» • |
(raura$. ^
Hoc. ruro. rttnt» mrcki» r-^ro. r-droQ. rsrotv. ravra. rurc/^v. rHro^g.ravrou
V e r b u m^
10. Verba praeter Vocem Aftivam & Paflivam habent Mediam, la- ,
tinis Deponentibus non abfimilem. Ultra latina Tempora addunt Aori«
ftos, quos loco Praeteriti, Imperfeffi, & Praefentis ufurpant. Aoriilus
Aeolicus propemodum Modo noftro Potentiali refpondet. InVerbisoon*
fideranda funt quatuor, Terminatio, Augmentum, Charafteriftica, 6c
Penultima. Terminationem docebit TabeUa Conjugationum : poft quam
de Penultimis dicam.
11. AiigmentumVerbarecipiunt ftd initio in Imperfefto, Praeteri-
to, Plusquamperfefto, Aoriftis, & Paulo poft Futuro* Aliud eft fyllabi«
cum, aliud tomporale : quorum illud Verbis a confonsKite , iftud a vocali
initium fumentibus adhibetur. Augmentum fyllabicum eft $ , cui in Prae«
terito & Paulo poft Futuro praeponitur plerumque prima Verbi litera. e. g.
Tvrrojj verbero: ervrrov^ verberabam: rsrv^x^ verberavi. Si prima litera lit
p, duplicatur idpofte libique; fi S-, $5 %9 praeponitur literae $ in Praete-
rito Tj TT? Jt. e. g. jf(0 9 fluo: eggsva^x^fluxi. S-eXwj voto: tsS-sAmk^ votui.
(paivw 9 oftendo : 7Cs^xy%oc^ oftenai. ^aga^^a)^ imprimo : jc^ %aj«%^ 5 impreffl^
Plusquamperfefto ultra confonantem Praeteriti additure alterum: rerv(^X9
verberavi: ersrvd^etv^ verberaveram. Augmentum temporale mutat « & ^ in
if) in (0, XI in ^, 01 in co,? xu in vfu^ in quibusdam s in et^ ev in viv^ et ia ||.
Extra Indicativum jure ordinario folum praeteritum retinet augmentunh
Compofita plerumque augentur ia medio , id eft, poft particulam praeft-
xam, quae fi in vocalem definat, ea ab s fequente perfaepe elidikur^ ut x^
rxxm^ abfprbeo : Kxrenvov^ ab/orbebam .
12. Pinax feu Tabella omnium Charafterifticarum pro Voce aftivt-
& paffiva : nam Tempora Verbi inedii cuQi aftivis fere coufentiuiitt Di« '
viduntur in fex claifes.
Pr0f.
!
.i
1
I L
m.
IV.
V.
VL
Grata.
99
PtatImp.A9r.%,y Rit.x.aa.Aor.x Prat.Pirf.& Actt.Pirf,& Aori.pafT.ff
.Fut. a. oflf. &pajj: aS. &Aor. JEoL Plusq. att. Busq. paf. ^ Fut.i pajf.
p. *. irr. <p.
y.iuKr.V.
8. r. -».
^. tro'. rrt
OfHWf f vocdi$
&dfphthangi^
Ct it. cr/x. ^. ^r. 0*^. c #i^.
^. 0*. ^. 96. y/x. ^. )cr. ^S vel ^^. (rX
X./A.v.p. K.X)t.f >c.y>u fx.fTr.S*vil X/x. J^.Ts^.^S.g.
fi,K. X<r.Xr«X*5.vf/f/it^
f (T. fr.f .?. &c.
c. H f*,.rr.r.^. vil c^. ^. Vit crJ^»,
cr. arr. cr^.
13* Tabuk Conjiigationis Verbi Aftivi.
5lEgo* Tu. Ule. i?.Nos(
lodicttiviPnfens oi «^ «. —
Imper^ oy f^ i. —
Praetcr. a a^ f. —
Plusq. fiv fi^ fi. —
Aor. L a a^ ff. —
Aor. II. ov «^ f. —
Futar. L oi fi$ £i. —
Futur.n. 01 fi^ fi. —
loiperat Praefens. — b trco* —
Praeter. — i %rw. —
Aof. L — ov aroj. —
Aor. IL — « srcti. *—
Optativi Prarfens. oi^i oi^ oi. —
Praeter. oifjn otq ou —
Aor. L aiiJLi ouq ui. -—
AorlL oi/Lu oi^ 01. *-—
Aor..£oI« £ia tinq ei£. —
Futur. L oi/uu oi^ oi. —
Fntuf. IL ot[ji,$ oiq oi. —
CaD]0ii6t Praef. o» ^w^ Vf —
Prvter. ca vi^ M- —
Aor.L&ILe]^c°i terminationis cum Praefente & pncterito.
lnfiBitiT. PraeC «iv. Praet ivxt. Aor. I. ut. Aor. II f iv. Futur I nv. Fut IL etv.
Paitieip. PraeCoiv, ovro^» wa. ov, ovroq. Praet a;^, oro^.yia. o^, oroq. Aor. I. a^, avro^
- atf-flp. av, avro^. Aor IL cav, ovro^. «<ra. ov, ovro^. Fut. L cov, ovrog. «cTwt. ov,
ayro$. Fut IL uv» (^vro^. «cra. «vt avroq.
Vosduo. Illiduo.
P.Nos
Vos.
IllU
jrov
srov»
0/X£V
srs
iHTti
trov
sry\v.
Ojutev
srs
OV.
arov
urov.
a/ji£V
ars
aa-t.
ttrov
strv^v*
it[J.€V
etrs
stcav*
arov
ar^v.
UfJitV
ars
av.
trov
srv^v.
O/XfV
srs
ov.
irov
srov.
Ojxev
srs
8<ri.
ttrov
strov.
«jtJLfV
stn
H(n.'
irov
srctiv.
—
srs sroocav.
srov
ircav.
—
• srs srcodav.
arov
arctiVp
—
ars arcti(rav.
srov
srcav.
*—
sn ircofrav.
otrov
otrvy.
OljXf V
otrs
OtEV.
t^ov
anov
otrVfV.
OljtJLfV
otrs
OliV.
atrv[Vn
(UfXiV
atrs
atsv.
oirov
ot rv[v.
otfxev
otrs
otsv.
itarov
itarv^v%
flOtfJlfV
stars
stav.
otrov
oirvjv.
Ol/XfV
otrs
Ot€V.
otrov
oirj^v.
011/.6V
otrs
01 sv.
y[rov
v^rov^
CtifJiSV
virs
ojcri. "
v^rov
virov.
Oi)fJi.SV
virc
ojcru }
N i
Tabtt<i
fOO
hjlitutionii
14» Tabula Conjugationis Vcrbi Paflivi*
Tu. Illc. /ANosduo. Vosduo. UUduo. P.Nos. Voi. HH.
^ iTeu» OfjieSov earSov scSov. OfjLsSct itrJBt l/ovreti»
H ito, OfjiiSov icr^ov icrS^v» OfjnSd icrJ^e ovro.
at ai* i3ov ov ov. iSa s yras.
60 o» iJSou ov »}v. iSa e vro.
K^ II. — I1TOV ijTiiv, Pifjisv y{Ti ^(rau.
y^ K' — *ITOv i^TKjv. >j/xfv vjTf y.a-av.
Futur. I. v^^op,cLi v^c/i y^tTsrai^^trofjLsSovv^fTSG^^ovi^frsfrSov^v^a-ofjisSoLyGSfrSs v^fTovreu»
Futur. II. vierofxci v,a-vi v^fnrai. t^crofLsSov viorscrSov i^irsa^JSov.t^a^ofjisSa i^crsa^J^i v^a^ovrau
SEgp.
Indic.Praef. Ofjiat
' Imperfeft. Ofxy.v
Pr»terit. ai
Plu8quafnp.K|V
Aor 1. viv
Aor. II. viv
Paul.pofiF.Ojxar
IniperatPr.
Pr^eteriL
Aor. I.
Aor.IL
OptatPncf. oijxi^v
Praeterit Mifj.v\v
Aor.I&n. «i-jv
VI
«
o
ViTi
oto
MO
stviq
srau
sa^Sco*
OJ.
y\rca.
y^rc4.
OiTO.
Mro.'
efi).
OfJisJuOV
saSov, OfjisSa
sa^Sojv. ,
cav. ' ' "
virctiv. —
KJTWV. ' . ■
ota^S^v^ OifjisJSa
^j/r^v.v. \^fi.sSa
si^rv^v. uvifj^sv
sarSs
saJSfe
i
vin
vin
otaSs
Hi<rSi
ai^rf
ovrat,
ioSwa
Aicav.
viraia^av.
ii^rcaa-a»*
otvro.
Hivro.
vyia-avB
ia^JSov
iaSov
ov
— — i^rov
' ' i^rov
otfjisSov oia-Sov
XifusSov Xia-^ov
■ stvirov
Futl&IL ViaotfLv^v y^aoto y^aotro. y^a-otfj.sJ^ov y^aota^Sov ijeroio-^iiv. y^aoifLsSay^a^otaJSe
(i;<rofvro.
oiro. otfLsSov oia^Sov. oia^S^^v otfLsSa ota^Se oivro.
v^rat. cafLsSov v^aSov i^o^^dov. cafLsSa ^aSe otjvrau
Yirat. a)fjisSov raaSov . ^ier^^ov. ojfLsSa ^a^Si cavrau
^ i^Tov ijrov. ojfjisv virs won.
au Aor. I. i^vai. Aor. IL i^vai. Futl. >(<r^o'.Sai. FutlL i^a^^cr^^M.
Paulo poft Fut sa-Sau '
Particip.Praef.o/iLf vo;. o/jif vv]. ofjisvov. Praet svoq.svt^. svov. Aor.I^r IL sk;, svroq. sta-a.sVjSvroi.
Fut I & IL y^a-Ofj.£uoq. v^aofLSvvi. ^a^ofjisvov. Paulo poft Fut o/xf vo^.o/jif vij.o/xfvoy.
15. Tabula Conji^ationis Verbi Mcdii,
Paul. poftF. 0//XP', V ' 010
Conjunft.Pr. OQfj.ai \fi
Praeterit. co/xai ^
Aor.I & 11. 00 ijjer
IniinitPraef. saSau Praet
S. Ego.
Tu.
llle.
Z?.No5 duo Vosduo.Uli duo. -P.Nos.
Vos.
Hli.
Indic. Praef. OfLXi
«1
erxi.
OflB^OV
e(r^ov
er^ov. Ofis^x
ST^S
ovrxi.
Imperfeft. oit.yy
8
ero.
oiis^ov
eT^ov
ea^^viv. oiic^x
eo-^e
ovro.
Praeterit oc
«C
s.
arov.
xrov. xfiFV
xrs
ouru
Plusquamp. f /V
Bia
su
eirov
eir^v.r £/jtvv
strs
SlTXfm
Aor. L afiMV.
Ci)
uro.
UflS^OV
* ao^^ov
XO^^VjV. XlLz^^X
xr^s
uvro.
Aor. U. OiLVi^
8
ero.
Ofie^ov
e(r^oy
eT^y.v. otLs^x
sff-i^s
ovr9.
Fut. L o\Lxi
«
erxu
OlLS^OV
ea-^ov
e^^ov. ofLc.^x
ea-^e
ovrcu.
Fut II. ^ILXI
!«
etrxi.
HllS^Olf
eia^^ov
eiG^^OV. H[LS^X
ei^^e
nvroa.'
ImperatPr.
»
er3"co.
etr^ov
s^^(f)7.
sr^s
sff^^asa^uf.
Praeter. ~—
€
sroj.
srov
erwv.
sts
sroj^uv.
Aor. I.
ai
aa-^i^.
ua^^ov
«^3-cov.
UT^S
ua^^oiTuf.
Aor. IL
4
£^3-«.
ea^^Qv
sa-^s
Gfitca* lox
5.Ego. TiL Dle.jD.Nosdao.Vosdao.niidtto. P.Noi. Vo8. Illi.
C)ptitivl PwC wpff bio jDtro. ctiis^oy ^Krhoii oio^^vjv. oiiis^x oit^x o/vri.
Pneterit a/xi oi; ou — Oixov oiT\^if. oiiie¥ oirs Oisv.
Aor. h tiiyiMy ccio uiro. xifis^ov xi^^Oi xir^^^y. . xiiis^x xiT^s xivro*
Aor. IL «i/xifv oio oiro. oiyLs^ov oio^^^ov ot^^\f0. oiiis^x otr^s oivro.
FatL&n. onL'^v oiQ oiro. oi(is^ov oto^^ov oiT^^/iv. oi[is^x oiT^s oivrOf
CoDJiiii6tPnef. «(^«< H ^Txi. w(is^ov yo^^ov y,x^ov. it^iu^x vio^^e uvrxim
Pnetent. co ||( y. — yjoy \\rov. i^iuv virs w^i.
Aor.L&ILcofjuei n v\rou. (cyLs^ov vio-^ov vi^^ov. 03(u^x H^^« (avrau
IhfinitPraer. ecr^xi. Pmtevxi. Aor.I. x(r:yxi. Aor.ll ec^xi. YwxXea^^xi. FatlL eia^^xu
Pftrticip.PraeC o/xei/o^. Ojxivy,, o/cxfvoy. Praet. oj^, o; o;* via, oq, oto^. AoThxfj^spoq. clim^
y^' UfjLevov. Aor. il ofjievoq» Ofji£viK[, Ofxivov. Fut. L 0[j,€voq. oij,tv^, Ofj^^
VOV, Fut IL 8fXf WO^. »fXfV>]. tf/Xf vov. '
Vides, Praefens&Imperfe^oiMedii, etli fenfu AftivSt terminatione ubiqae cum Paf«
fivo convenire.
i6. Penultima nonnunquam mutatur, hoc modo:
In Pnetehto Vgrborum quint;)e Clailis Penultima Thematis e vel ei mQta«
tur in X.
In Aorifto primo eorundem x&ixi\viv(^ xiinx.
In Aorifto fecundo xh xu') e^ ei^ di^iin x. nonnunquam ei in/f ^uin u*) %
in 0. Si fequantur du« confonantes , omittitur aitera, ut rvTrit)^ eru-
Tov. Adde in IV Claire Verba illa, quap Charafterifticam Futuri habent,
^ 9 hic ejus loco acquirere y^ quae vero ^9 hic habere >.
In Kuturo Primo Verborum quint» Clafliis xi fit a, et fit e. In Verbis fextae
Clairis xSce plerumque in h tranfit. idque etiam in Praeteritis, Piusquam*
perfedlis , & Aoriilis primis omniura Vocum fervat.
In Paffivo Praeterito & Aorilte primo ^ faepe in gx mutatur«
fai Praeterito Medii xiinn vel if, ei in a, item e&eiin 0. Obferva, Chara*
fterifticam hujus Praeteriti eandem effe, quae Aoritti fecundi.
17. Verba VI Clallis iu aco, fw^ & oia^ contrahi folent in PraBfeuti&
Iiaperfefto per omnes Mo los, hac racione :
ao & «cj contrahitur ink^
a cum alia quacunque vocali, \nx.
se in eh so In e^ ante alias vocales abjicitur.
ifubfciibitur. e.g« niLxoiiu^ niiM^^ honarm^
•£9 oo^ OH-) in 8.
•v;9 & ^0)9 in 6). •
o^ ) C0/9 cyL osij in 01) fed in Infinitivo om in nn
if femper abiicitur.
N 3 18. La-
X04 Injlitutiomf
i8. Laboriofig ambagibus Verborum in pu torquere te, Leftor, nolo ;
quaeex illis inufitatafunt, fine difpendio ignorare te patior; quaeufitata^
ope Lexici, de quo pofteai &c fadli conjeftura affequi licebit»
Conftrudio^
19. Apoflrophus C) eft fignum omiHse vocdlis aut diphtongi in. fioe
vocabuli, cum fequens a vocali vel diphthongo inchoatur. ^sKo(i ryoj, pro
^Xoiixh volo ego^ Si fequens voCabulum notetur jpiritu afpero, & vc^x apo*
ftropho elifa definat in tj jti r, mutatur irin^ * i^ %? & t in S-, vv%5'*
JXvv? pro vvtcrx^ totam noSfem.
ao. Interpunftio cum latina convenit, nifi quod noftrura colon (i)
' aut hypocolon (;) per puuftum fupra lineam exprimunt, & pro noftro in-
terrogandi figno (?) ufurpant id, quod nobis hypocolon eft,
ai. Quae literis/ & s finiuntur, euphoniae gratia £3epe f recipiunt, fi
vocalis aiit interpunftio major fequatur.
2 2. Articulns faepe fumitur fubftantive. rx TlXxroivoc^ Platonis libri. rx
eftgj resmece. 6 ^iXitth^ Phitippi fliuf. 6ts^(^^ externij qui foris funt. rccs^
f^iuvy quce in nojirafunt poteftatey quce in nobis ftta funt,
23. Nominativus pro Vocativo, Atticifmus eft.
24, Subftantiva nonnunquam omittuntur. kxSt hxi^v^ quotiffie, una^
gua^uef ninainjni iiV. tjj xvgm^ cras; rij ci^fisgov^ hodie ; t^x^s;, heri; io-
telhge, viiisqtf, die craftino, praefente, heftenio.
2^. Ablativum noftrum abfolute pofitun^ fere Genitivo efferunt ; Abla-
tivum Inftrumenti, Cauffae, ac Modi, pltrumque Dativo. Tcmpus, five
per fuando, Rveper ^mdiu interrogetur, Accufativum, Genitivum, Da«
tivum admittit. Locum aliquando fyllabis Subftantivo affixis defignant e«
g. ab Hgxvoc^ ccelum , fit nqxvo^sv^ Bqxvo^s^ de ccelo^ sqxvo^iy in ccelo. fic
m^v^lfrij Athcnis , x^^vxl^s^ /Irhenas.
26. Adjeftivum neutrum cum articulo fsepe fubftantive accipiendum
eft. ro xX^^s;^ veritas. Adjeftivum vero neutrum fine articulo pro adver*
bio faepiflime ponitur. xxXovj belle, bene. rxxiqx^ ceterrime. definuut & in
it*(C5 ncque in adverbium transeunt. TXetqxKi^^ fxpifthne.
27. Adjeftiva, quae ft:ientiam, dignitatem, copiam, communionem,
defidenum, curam, & his contraria fignificant; itemque comparativa, &
quae principio x privativum habent, aut in ko; definunt, vel pretium, di-
Terfitatem 1 & ordinem numeri denotant, Genitivo jttnguntur. oivn luqo^
vinoftenus. uyx^O{ xivii} indignus laude. neil^(avii^ixKrv7i^majormi, unodi^
gito^
Qraca. 'M|
gko. emlhiuufxKiuT^ti cupiditatibus haud impcrans^ «^£V#( ^^vfr^^d nuUi
Jecundus.
2$. Compofita ex ^vv & o^ Dativum pofcunt
ap. Ubi Latini Pronomina ponunt poflefliva, tneus, tuus, fuus, nofler^
yejlert Graeci fere primitiva & demonftrativum ufurpant. txtviq vnu»if^
' pater nofier. 6 omo; ^«j domus tua. ev rxtq Kxqim; xuroih vel avrcovi' iff
cprdibus fuis,
30. Relativa nonnunguam Subftantivi fui praecedentis cafum feauun«
tur. Tsqt xxmah wv (pro x ) vi^^xro l^^rn; roiety rs kxi hixTKeih ac om^
nibus , qucc ccejpit ^efus facere t3 docerc.
31. Verba aliquando geminantur, ec^t yoflc(}5wf, eftfcribens, idell, fcri^
hit. fic & ruyxxm^i yivoiixi^ vrx^^cjiy & (pw Verbis aaduntur. e;^(o yqx(peit%
fcriffi. fJ^s^^d^ y§x(peih fcribam.
ja* Verbum fmgularis numeripaflim jungitur Nominativo pluralu
33. Verba fentiendi, & omnium fenfuum, accufandi, abfolvendi, ad«
Biirandi , aberrandi , appetendi , aeftimandi , abundandi & egendi : abfli«
nendi, cedendi, confeijueudi & privandi, contemnendi & negligendi,
curandi, delinendi & incipiendi , dimittendi & parcendi , difcrepandi dc
diilandi, dominandi, excellendi, &fuperandi, emendi, fruendi, libe*
fandi, participandi , petendi, proiiibendi, feparandi, & Compofita ejc
^yoj sjtf & lurx Genitivo gaudent
34. Verba adorandi, confervandi, hortandi, jubendi, occurrendi»
preGandi , puguandi , repreliendendi , fequendi , utendi , & Compofica ei^
#W5 sh ^h irx^x^ Tfj/5 Tqo;') cvv^ & vVo> Dativufn pofcunt,
35. Verba adulandi, benefaciendi, miferendi, nocendi, Accufativo
}unguntur.
36. Pafliva cum Dativo conflruuntur , vel beneficio prsepofltionis
com Genitivo.
37. Infinitivus cum articulo fervit inflar Gerundii, vel Subfiantivi*
fg rvyxxmvj potiundi gratia. sv r^ XxXeth in mediofermone. fisr» roieiT^,
yeiyj pofi coenamp
^ 38. Particulas (J^s & (o^:) ita ut, feauitur infinitivus*
)9. Participia faepe iatini infinitivi loco adlubentur. irxvu ixKquoiH
dcjine flens, id eft:, flere^
40. Latiporum dus , da^ dum , fupplent Verbalia in eov^ oriunda a
. Fnetaoto pafi&Yo, reje£loejus yiXTtrcQv li/^if^oyov^fcribcnd^
204 ' InflitutiMif
ift mihi oratio, a ysygxirrxu Declinantur etiam Verbalia in tQQdum Adj««
ftivoruin, rso;^ rea, reov.
41« In quos cafus Verba beneficio Praepofitionum tfanseant, dicere
non eft necefle , cum praepofitionum omnium regimina fatis indicentur in
Lexico» de quo jam memorandum eft»
De Ufu Lexici»
42. Ad finem, qui a nobis hic quaeritur, idoneum prae caeteris eft Lt«
xicon Cornelii Schrevelii, quippe quod vocabulis formatis plenum, linguae
graecae tirones innumeris difTicultatibus expedit, multoque magis legenti-
Dus , quam componentibus fcriptum eft. Quoniam tamen petere nemo fa«
nus poteft, ut libro tantillo copioniTimi illius fermonis graeci vocabula fiii»
gula contineantur : admonebo breviter, qua ratione ex iis , quae recenfet^
perveniri adomiflbrum notitiam poflit.
43. Compofita , quibus prae populis aliis abundant Graed, quoties
defiderabuntur , redeundum ad fimplicia erit : quae ut apte fecerni ab in-
cipientibus poflint , Catalogus deinde Particularum addetur , a qufbus
initium fieri Compofitorum folet. Multa vero Compofita non particulam
rfiquam , fed Subftantivum aut Adjeftivum priore fui parte collocatum
habent, ut Xoyoixi^xXo;. earum vocum utramque fi feorfum indages, fen-
fus nullo negotio iimotefcet* 'Koyo; verbutn eft, h.xilxKoi artifex : ^oyoimt^
ixTiOc ergo verborum Faber.
44. Si Verbum . quale petis , non reperias , praefige vel detrahe
augmentum ( § 1 1 J, five fyllabicum, five temporale e. g. ysygx(Px noa
occurret, fed y$^(pa; invenies. 'vi^/ftcox^ non habet Schrevelius : zt xia-iix^oa)^
infumo, impenao, liabet-
45. Saepe facilis eft divinatio ex cognatis. Non exponit Sclireveh'us,
quid fit Tu^iTf uoj 5 xvx^xo^ic^ <r\jnyt^. fed Iltip^^j inquit, fax eft, Avxfixc
afcendens, 2iiv5%«wc ajfidue. Proclive eft hinc fentire , quid fuperiorrf illa
iibi velint , ntmpe, facem prcefero, afcenfto , ajfiduum five ajfidue. Si poft
haec omnia unum aliquando vocabulum e fexcentis non deprehendas, grae-
cae lingu3e ubertati idcondonandum erit, fenfui non admodum obfuturunit
& , fi res mereri videbitur , e Lexico abundantiore petendum.
/\fi. Numeri arithmetici funt ipfae literae alphabeti , quarum valorem
ad cujusque literae initium Sdurevelius docet. Adde tantum figna < & ^,
quorum iilud 6, hoc 90 fignificat. Jam fatis comparatus, Amice LeAor»
ad ii^ercitationem transgredere , onuifis, q\m hic inteijicio.
Poetiat
QracB. 105
Poetica-
t7. Mira eft poetarnm licentia in literis mutandis, recidendis.adden-
„ ^affim diphthongos folvunt , « pro m » M pro a, o) pro « , imo & pro
t fcribunt, augmenta Verborum revellunt, lit^ras metri caufla duplicant;
f vocabulis praeiigunt aut interponunt ; eadem audaciaabLeftoreexponen*
di, qua fcripiere«
48« In Declinationibus Nominum pariryllabis Genitivum fingularem
fa^ formant in 6}^ ^6), ^ co, oto, pluralem in ^(ov & ^ lov , Dativum pluralem
in cufftf ^cu oicu Syllabam (pi cafibus omnibus afluunt. Dativum pluralem
cniintae in sa & scci finiunt. Incrementum s per totam tertiam Contra*
etarom in vi mutant.
49. In Pronominibus, praeter ufltatas formas (§ 9), & eais, quas fuo
loco Schrevelius expiicat, etiam has fi bi finxere :
Ego. ^/ui£0. jxf 0,/xf io,fifW. iJjv,£iJi.oivvi,mJhi. vifi^iii(;fnos.afjLfcov,fMjiri.ytiJLeta^fVifjifj^aq9no8.
Tu. <r£io,iw/.u/x£f ^, vfxtteq^vos. fic & in ceteris cafibus. In fingulari ubique additur y^.
Sui. iOfioStvJuL hje. c^foiv, ftbi duobus.cr^teje duos.u^Beqy (r(|)f^, iffi. (T(^ca,Rbi ipfis.
In Pofleflivis eadem libertas, quae in Frimitivis, unde nafcuntun Demon-
firativotfT0(ubiqae / adjiciunt
50. Verboruni Imperfefta & Aoriftos formant in ^xcv. <rx5<, c%s &c.
Augmentum Praeteriti alienis etiam Temporibus & omnibus Modis addunt.
sLr ^. r, ante incrementa & ultimas fyllabas omittunt Pro Imperativo
Genitivum pluralem Participii ufurpant. Terminationes tiv, s^oc^ », *jer^«^
mutant in ^v, bct^oc to, £V. Interponunt u ante ultimas fyllabas. Verba in
fu fingunt, paeflxo /, & ante / reduplicatione primae literae fafta.
51.CATALOGUS PARTICULARUM,
quae grsecis vocabulis praefiguntur.
A^/3«(tf<, non (merofus^ unt-^siiixi, opponor.
«ft(p-«ra), circumcirca perfequor^ ur - sayo[j.xi , abeo, exeo*
uyjpi ^ ^cuv(a f circumeo^ uiro-hvy^^KO, morior^
w^xigsca , toUo. •«(()- «/j£co ^ufero.
«V* - TVf 0) , refpiro. h - sex^Jiiut , transeo. h - t^c» ^^p^»
MH^-ttiflilu^ re^JtOf hu-o-v^c»), diftraho.
«T- «l^ioc , aqualis pretii. iv^ - soyoi^ , piger ad opus.
fo6
Inftkutioiiif
$y*yKv^(^^ tnfndf§.
€t^^xyo)y introduco.
«jc-^fco^ effundo.
sX-KeiTic^ relinquo,
Bii-TXil^iaj ittudo.
$V're^oiixt9 jubeo.
t^-fC^su)^ expelio.
BT - xysiqoi^ congrego,
sv - oioos^y profperum Her prabeo»
^fti-wf/ov^ femihora.
Ka3'-etiJa)i dormio.
%ur - ecqmeia ^ fufficio,
xxrx-cis'^'^ reprimo.
lu^-evtii') invefiigo.
fur ' x^S^rrujj transmuto,
furx^qqs^W') converto.
ilio-^goyo^ forticeps fotii.
irxg» - jtXxww 9 /»3rfa fleo.
Trs^i-f^tamyu^ prcecingo.
Tqo - Cpa-avdj^ frrcevenio.
TrqoT-T^yniu^ affigp.
cv-l^^^rswj difputo.
cvy - Kx^tt^o)^ una coUoc9^ •
cvk*\sy^ coUigo.
cv^-Toqsvo\Lxt^ una projlcifcgr,
ruv-3-X/j3w> comvrimo.
cvg-gxTroij con/uo.
r^t - ksC[)xXocj triceps.
VT^xKso)^ obedio.
vTsq - y/xflf6J5 ptufquam vinco^
vTO'TtTr<t)^ decido, detabor,
v^-o^xoiLxt^ fufpeffum habeo^
EXERCITATIO,
Diogenis Apophthegmata,
Ex Diogene Lacrtio in Vha.
ift i 45^7 8 9J0I1
AX«c *fl» rcoXttftevoc Hf«^3-jf r/ oih Toi&r (tTs%qiisro^ AvJjwy /r^eiy. %m
IZ 13 14 15 I^ 17 tg 19 20 21 ^ 22
Xf oc Tov KViqvM 9 Kmj t»^^f 9 £(})vf9 ei r/c e^sXot ho^Torvif xvrm Tqtxo^^xi.
a3 . 24 «5 a^ ^7 . «8 »9 3^ 3^ 3« 33 3 ♦
KwXuS-eic x«3"'C«^3-«/9»J«v ^if itx^sqeiV') %xtyxq rac /^S-v^j^Tw^itv xeoivrf^
r/Tj;fl^xe^3"«/.
i) L. (ita brevitatis ergo Schrevelii Lexicbn indicabo) captut^
2) L. et^
3) L. IlajXsa») t/^o. PaiticipiumPr«fentisPaffivi (5 14.) ^"^^^f^**<-Vcr«
bain £0) C§ ^7^ contrahunt eo in 8. ergo To>sM\um^ dum venditur^
4) L« \iq(f}rx ab f^cjr^y interrogo, » eil CharafterUlica fextae CSaffis^ad qiumi
Vcr-
GrOM. 107
Verbttti) hoepertiiiet CS t^) in Aor. i. Pafllivo. hojus tertia perfona fin*
gularis (^ 14) in Indicativo deiBiit in h« ergo, interrogatus eft.
f) L. fuidf
t) L. navif nofti^ novit.
TJ I- Troteiyfacitf a TOisia. Id in Infinitivi aftivi Tempore Praefenti (§ 13)
iBtdtxoiemH ^C§ ^?) ^ abjicitur ahte ei. ergoTroteiv^ facere. Pun&xlm
fupra lineam (§120) efl colon.
S) L. axBjcgiVxro^ 3 fing. Aor. I med« ab refpondeo. Ut Aoriftus primus
(§ 15) i^ ^^^ i^ proximus ei Aorifhis iecundus definitin ero^eftque
fenfus utriusque idem. refpondit.
g) L. Aviqo;^ gen. fing. ab xyvi^ vir. terminatio (ov (§ 4J eft nota Genitivi
pluralis. ergo , virorum^
lo> L. in Af^ei^ ^%«y praef. inf. aft. ab «j^w? impero. Itaque narrationis
haec eft feries : Uum efet captuSj & venderetur, interro^atus eft, quid opificii
nojfet. (nam Conjunftivus nofter faepiflime Graecis fit Indicativus» < re^
/pondit, Hominibus imperare. Verba dominandi (§ ssJGenitivum re-
gunfc
11 & 12) L.&,ad.
I3l) articulus mafcul« (§3) accuf. fing.
14) L* Kiigv^y vxoii praco. Eft quintae fimplicium,quia incrementum habet
(§ 4 J ^^ pf<>i° accufativum fingularem mdicat , qui in ea Declinatione
oer - u terminatur. praconem.
15) L.Ky^v^^oi^ prcedicOf publico. Imperativiaft.Prasf. (§ i^in e.prcedica^
proclama. ib) L* dixit^
17) /♦ ^8)Lm alifuis. 19J L.vetit ao)L. Ae^Torijf j dominus. Primae
fimpL (§ 43 accuC finjr^ dominum. 11) L./61 //7/?. 22) L. in Hgiociucheme^
re. Et adpraconem^ Clama^ inquit.nunquis velit fibi dominum emere.
»3) L. in K(uXu6)9 prohibeo, fjtwXt^^h^v, Aor. I pail. rejefto augmento f,quia
extra Indicativum (§ 1 1) & terminatione ««(§14) ex Particip. Aor. I
affumpta, proditjCioXu^ef (9fro/ri^i>ui'. ^4) L.Kx^it^oi^fedeo.sG-^xi (iJisJ
Praef. Inf. MediL federe^
SL$) L.milium. (ivenihiL i6)utn. i6. 27JL A/^^^^ei? /W^c/^» refert. civ
(§ 13 ) Praf. Inf, Aft. law^/^.
A8 &19) L.nam&. 30) articulus mafc. (j( ;) accuf. plur. 3O L.pifcis.
•c pro vft< contraftum (f 6) accuf. t)lur. j^i/irf/. 32) L« quomodo. 33) L.
conjunftio expletiva. Latino moredicas, quomodocunaue. j^^LinKf^y-
f «b tisotro^jacuirit^ nipi|rtim ex Praefenti Opt» Med. (§ 1 s^, ciqus ultima
a per-
m8 InJlitulionH
Jerfona monfB* ergo, J^cuerint.^s) I» Utrgx^KOij Vindo. arSeci(^ 14^
^raef. Inf PalT. vendi. Prohibitus federe^ nihil ajebat interejfe : nam & pifceff
quomodocunque jacuerintf vendi.
36 37 3« S9 40 41 4a 43 44 45
'Eia^ccyxyovroc riyoc ccvrov «c otKOf TroXvreXii kxi to^Xvofro^ Trvo^xi, eretiyi
^6 «7 48 49 50 5« 5* 53 54 55 5«
^qeyi-^xro^ ei^ rvjv o^iv xvn srrvo^sfy eiT^y, ^x^etqoi/x rorov(ivi £vg\iK€fXi.
36J L. in sio^xyxyii, efle hunc Aor. II Conj. Aft. ab introduco. ovro; (§ 13)
Genitivus Participii ab eodem Aorifto. Geuitivus hic abfolute pbfltus
(§ 25) eft nofter Ablativus. ergo, introducente. 37) L. T/;, r/voc, aliquir,
quidam. quodam. 38) L. xvroifipfe. Terti3e flmpl. i^§ ^Jacc. flng. ipfum.
39) L. iw. 40^ oino;, domus^ Terti» flnipl. (§4) accuf. flng. domum.
41) L. ToKvrsXvi;, pretiofus. Primae Contraftarum f ) accul flng. per'^
omatam^
42) L. &. 4j) L. KaiXucd, prokibeo. ovro; (§ 15) Particip.Praef. Aft.in Ge-
nitivo(§2f) abfolute pofito. f7f oA/^^n^. 44) L.Tirvoi, exfpuo. tr in Ver-
bisfextaeClaflis(§ la) eft Charafteriftica Aorifti primi, qui (§ 13^ m
habet in Inf. exfpuere. 4f ) L. poftqunm. 46) XjeftTrofWM , /i:w , rr,
Charafteriftica Verborum primae Clalfis (§ la) in Aor. primo facit >]/•
«ri (§15-) Aor. 1 Med.Jcreaverat;
47) L. ffi. 48) articulus ^m. ($3) accuf. flng. Articulos, fatis jam notos»
deinceps omitto. 49) L. O4//C, vultus ^ facies. Secundae Contr. (§0
accuf fing.yoaVw. fo) h^xvro^, ipfe. Tertiae flmi)l.(§4) gen. rmgJpfius^
f i) Sis augraentum rejeceris : § 44J, invenies Ilrucii • de cujus Aorifto I
diftumeftn.44« 5 C§ ^s) terniinatio Aor. I Ind. Aft. f euphonicum
(§ 1 1 ) exfpuit.
32) L. in^ E/rw , dicetis. 53) L. in ^s/^ov, xstgovo;, rejoris. accuH fing. quia-
tae flmplicium (§ 4), quae ex incremento agnofcitur. /4) L. Toro^, /o-
a«/. Tertiae flmpl. (§ 4) acc. flng. locum. 55) L. mn. 56.) Lreperire. Col-
lige: Introducente eum quod im indomum peromatam, & vetantefpuere^ cum
fcreqffet, in os hominit exfpuit, dictns^ pejorem fe locum haud reperijfe.
57 5« 59 60 61 62 63 «4
^(ovj^^c tsTors, 1« «v5f (jroi , ^vveA^^wwv x«5/jcm rjj ^xicr^qix^ , eircav^
65 66 67 68
iKv3-^(oriic sKxXso^Xf s Kx^x^iixrx.
57) L. Aor. I part. aft« a t/oro. cum vocapt , fum clamajfet. 58) L. atiquaftda
59) L. ^/ Narratio ipfa docet, hic interpretandum efle heus. fp) L»
Av^^o^roci ^mo, Tertiae fimpl (§ 4) Voc. piur. homincs l
60 U
Graca.. ko^
61) Lu iii^fV£X5n%gen. plur^ Aor. 11. part aft.fl emtvmio.eum cowtniffent
62) L. fermffit. 63) L. bacutut. ^ecundae fiispL (§ 4) dat. fiog. Dativus
Inftrumenti (€>as}.^aru/o.
64) ut n. 52. 65) ut n.6o. accuC pl. hominer. 66) L. in eKxKs^ro^e , vocavk.
Sed hic prima perfona, quia in o^ (§ 13^. vocavi. 67 ; L. non. b% ) L non
habet. ledex eogMtoKx^u^o^, purMtio, facile intelligitur, purgamen»
ta dicL Cum exclamajet, Heus homines T convenientes baculo pereufftt dicens^
Hominesvocavi,non purgamenta.
69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81
IIjoc T»c etTotra^^ Ts^oiv s/, Kxt Xotrov um^ T/ h^ f$jf, st >oX/%^ siqoniMf
81 83 84 85 86 87 88 89 90
Tf 0« T«i TeKsi eisi lu afstvxt, mxt yLvi yLX^ov exiTstvM ;
69) L. Tf^c cum accufativo, ad. 70) ut n. 52, fed hic accufativus plur^(§4)
abgenitivo Participii ovro^^ (>§ 13). dicentes. 71) L/enex. 7*) L* es. 73 6c
74) L. & auod fuperejl, & deinceps, 75) L. remitte.
76 & 77) L. Cluidauteml 78) L.dixit. 79) L. /. 80) L.Jpatium 12 ati^ 24
y?flrfiartt»i. acc. fing. 81) L. cucurri. 82)L. r^occumdativo, /Mf,fl/?ik/,83)
JL. dat. ay(8//« adfiyiem. 84) L. oportebat. Indicativus graecus pro latino
Conjunftivo. 85^ me. ( § 9O 86) L. remifiJTe. 87 - 89J L. & mit magis.
/90 j L.Er/re/vaj, intendo. Ciiaraaeriftica Verbi qumtaeClalTis(§i2> in
Aon I Aft. qui terminationem xt ( § 13) habet in Inf. intendere. Signum
<;) interrogandi (§ 20 ) Ad dicentesjenex es, remittejam aliquando. Quid
mim , inquit^ft injladio cucurrijfem , adfinem oportebatne me remittere^ non
potius contendere^i
91 ^ 9* 9^ 94 95 Q6 Q7 98 99 100
Hqo^ rac s^Tvo-xvrxc Bft rviv r^xxel^xv ftuc,IJ«, (J)Jf^/# kxh Atoyev^c xxgxrtru;
rge<^.
91) L Tf oc <Jum accufativo, ad. 92^ L. EgxvZoj, /erpo, rej^o, vado. ^ in Ver-
bo quartae Claffis fg 12) Charafteriftica Aorirti primi, qui . § lO ayr«c
habet in ejusdem Aorifti Participio. xq (§ 4) in quinta fimpl eft accuf.
plur« adrepentes, aaiedentes. 93) L. er/ cum accuC adverfus. 94) L. menfa.
Secundae fimpi. (§ 4) acc. fing. menfam. 95) U mus. Co&trattus accufa-
tivus pU ( § 6) mures.
^) L* kcce. 97) L. dfcit. 98 & 99) L. & Diogenes. 100) L» non habet
Divideergo (J43) & in S/r^c reperies Tflfo w/r#Ci adulator, kuparafitus
3 Tcrtiae
fld Injlitutionif
Tertix fimpL (§ a) tce. pl. parajitos. loi) L T^^$6J^ «irfffo, tf ($ i^
Praef.Ind.Aft^ Jdaccedmtes contra menfaM fasim mureXf Htnt, inquitf &
Diogenes parajitos alit,
Joa 103 104 16$ 106 107 log 109 iid III 112
1x3 1x4 115 Ii6 1X7 ir8
T(4 h^i ^ To\\ji oy^o^f (aiioXoyvfO^s^
102) L.ex* 1033 L.balneum. «jt regit genitivum, titbabetL. in sk. 104)
L. non habet. Divide C$ 43) & L. in /cov docebit , efle id Part. Aor. IL
abfo. ^^(§fi) eft^vel ex.exiens. 106) L. jfaWm 105 <& 107) U
Tt^3-0fjt£V0c# quctrens Tertiae fimpl. (§ 4) dat. fing. quarenti. lorf) L. Jn-
109) L. in T0A85 gen. a multus. iro%,oi;^multis. fic & to^Lo/ (§ 4) iwi*/*i.
iio) utn.6o&6f. Nom. plur. C$4) homines. iji) L. Asfi^c/ j pro
Asoiiuh lavor. fic & Xrtvra/^pro Xsovrxty Praerrlnd.Pafr. (§ i^j.lavantur.
More graeco Indicativus pro Conjunftivo* 112) L. non habet, Rejice
(§ 44.) augmentum teroporale^ &($ 11) pro ti quaere x. L« in A^vsof^^
negavit.
114) L.fltt/^fw. ii3)intellige, qucerenti, ex n. 105 & 107* 11.5J1 L. an.
116) L. fwa/iu/. 117) L. turba^multa turba. iiz)L,confeJfus ejl, Ebalnro
exiens, qucerenti, an multi homines lavarenturf negavit ; at roganti , multune
turba; confejiis ejt^
ii<j ild 121 114 tij 124 i25r2({ 127 128 129 i^d
Hfo^ Tov Tt;5-o(Xfvov» To/a cofy Je^ o^V^tf^h Ei f^^v tK^iOc^ ^(pjf^rav S-fXif
131 13* '33 J34 135
ei >a; Tsvvi^ f ovruif exp
iiq) ut n. 69. I2o)utn.io7. accuf. (ing. 121) L. qualis* Secundae (impL
(§4) dat. fing. Eft autem Dativus Temporis (§25.) 122) L. kira.
Dativus, utn. praecedente. quahora. 12)) L. oporfet. 124) L. Afi^^s
prandeo. Inf. A£l. Praef. ^v (§ 13) facit uqiqctM^ contraftum (§ 17) agh'
qifVf quia / fubfcribitur. pfflwrf^^.
125- 128) L. /? quidemdives, dixit. 129) L. rwm. 130) L. ©fXw^ f/0/0. m
(§13; Praef.Conj. Aft- vultf voluerits velit. Punftumfupra lineam (§ 20)
pro noftro hypocolo. 131- 134) L. Ji vero pauper^ cum. ns) L. t.%^
habeo. utn. 130. Ad interrogantem.qua hora oporteret pranderCf fi qutaem
dives, inquiij cum voluerit j fn paupeff cum habueritf
T#>
«3^ *SI ^3* i?9 «40 tJfl Mt 143
144 145 146 1^7 .48 i4<| ifo 151 .52
ra }c mrcnoif ^'« t/ ; ^r/9 s^Pviy ^cjv Tctyrxf ny&q^i*
136) LcHkarmiuf. Teitia fimpl. (5 4) acc fing, 137 L. /f^p^. JsSJ
L, K»r^Xeir6)9 relinquo. oiisvo; (§14) Particip. PraeLPafr. Cafus (§4; eft
accuf. fi^g. Mifi y^tti relinquebatnr. 139) L. /i,eum genit. 1 40) L. iii Axjo^
Tvigtoh amitar. Primae fimpL (§ 4) gen.pl ah auditonhus. i\i) L. uoa
habet. Quaere,ut n. iia. L. ATrxt^oiixij faluto. falutavit. 141) L. in
TLxi^i^j falve, 14?) L, galluf. 144) i;^o. 145) L. ut n. 70. fedgen, fing,
IsqLie abfolute pofitus (§ *5). eo autem drcente: 1^6 - 149; Lrtropter quiJf
C§:o) quia.dixit. 150) L o^i^^ cano. o:y (§ tSj Particip. Fraef. Aft.r/i-
nens. 15 1) L yrxyroi^ xxvrh omnis, omni. fic & accuf. plur. (% 4) quincae
fimpl.omnes. ira) L. Eywfw? ^3c:riYo. ^ic (§«3) Pr«f. Ind. Aft. excitac^
Cithdradum.qui femperab auditoribusdeferebaturjfalutavitiAvegaUiAUoank'
tem diicntCf quid itaf quia, inquit,canens omnes excitas.
iS^ 154 155 156 157 158 159
EfwrifS^wc^ Twov oiyov ifJewc Tivsh f^pif? Tov «Aorf/ov.
l:)3) L.interrogatus. 154) L roio;', quatis. Tertiae fimpi. (§ 4) accuf. fing*
is5) L. i/mttw. accuf. fing. f ttfl/^ t;/nttfw. 156) LJibenter. i.-jJ^L. Ile/vaif
iriio. « (§ 13) Pnef. Ind. Aft. bibit. Latino more Conjunftivus, biberet.
158) L.aixit. ifg) Latienus. Tertiae fimpl. (^4) accuf. rmg.atienum*
Jiogatus, quod vinum prae caeteris libenter biberet, refpondit, alienum.
160 161 itfa 163 164 165 166 167 i6r 169 170 171
Oieiiit^oiuvoi /Torsy ori ev xyo^^s^xysi^i sv xyootf yxQ^s^viyiLxi sTstyyi^x^
160) L.Ovff/J/C«5 exprobro, convicior. oyLsm (§14) Particip. l^raef.PaflT. r^-
frehenfus. 161) L.atiquando. 162) L. yttorf, j^m/i» 163) L.m, regit dati«
vum. 164) L./brttm. Secundae fimpl. (jj^) dat. fing. inforo. 165) L.
e(()tf7£9 iomedebat. in Ecpa^ov additur v euphonicum v§ 21).
166 & 167) in foro. ut n. 163 & 164. i6s) L.enim. ibgyLJixit 170) L,
&. 171) L. ia Hsimvrs; (rejiciendum eft eiiim augmentum s ut dixi (^ 44)
TsiWdh efurio. Cum Verbum fit fextae Claifis G 1 2), ^ eft Charafterifi:ica
Aorilti I aft. Penudtima veroa C§i6)f ut in Futuro, ita in Aorifto
primo in h convertitur, tametfi in hoc Verbo Tsim<a eadem Tempora
etiam per x fint ufitata. Reprehenfus atiquando, quod in foro comederet, in
faro mm, inquit, & efurii..
Ahs^xvi^^
iis hjlitutionef
m 173 174 175 176 177 X79 179 190 m
18« 183 184 >85 ^186
172J L. Alexandri. 17 j) L. aliquando. 174) L. inftantis^ ab f({)/q:vjix/j iw/?^,
JuperveniOn Genitivus abfolute pofitus (§ 25.) Alexandro fuperveniente.
I7f) L. «g^. 176) L. £^. 177) utn. 145. dicentis. Genitivus cum priore
connexus. dicente. 178 - i80 ^^* ^&^ f^^ Jilexander itte , rex magnus.
Pun£luni fupraiineam C§ 2o)hypocolon noftrum eft. 1S3 - 186) L. Et
tgo, inquit, jDiogines cants.
187 ^88 189 i9<> 19»
Ef (i)Ti^5s/c Tc5-£v ff/vj:> Ko^fioroX/TJjc ^ ^ (p^*
187} L. interragatus. 188) L. ««rf^. 189) L. in E/jfv^ ^r. 190) L. oon h«-
bet Sea fi dividas (§ 43), occurret in l^xico noftro Ko^f^c 9 munduSf
& IIoX/rtf<7^/i;f/. unde mttwrfi f/w/, feu mundanus* quod& Socratis refpon-
&m fuit, rogantibusi cujas e0et, reponere foliti , mundanum fe eife, ut
Cicero inTufculauis narrat. 191 j L. dixit.
t92 193 194 195 196 197 198 199260 201
l^wv fuTffTJ} vsxvia^Kov arjfrco; X«X8vr^Ovjcflwr%uv]j|5 «$vjjf§ eXfCp^vr/w
202 203 ao4 205
xoXss fjwX/jSJ/Vijv iXjt6JV fWK%^/fflcv;
192) L.intuens. 193) L.excetiens. Prim» Contr. (§ 5) accuf. fing. X94)L,
juvenis^ Tertiae fimpl. (§ 4) accuf. fing. i gs)L.inATf eTs^jindecore.itfb^
L. AaX^dj, loquor. o^hovro^i feu XaXfwv^XaX^ovroc (§ i5)PartPraef.Ach
qnia iVerbum eft in ^w (§ 17.) ^^ in » contrahitur , XaX«vrd^ a quo (§ 4)
accuf. fingul. quintae fimp). loquentem.
1^'QL.Non. ig^) L. xi(rx^v(»:y pudefacio. ^ (^14) perfona fecunda fing. .
Fraef Ind.Palll pudore afficerisj erubefcis, 199) L. ^ijti^. 200; L. ex. cum
genit. 201) L. in EXfCpatc^ eburneus. Tertiae fimpl. (J 4) gen^ fi»g 202)
L. vagina. Tertiae fimpl. idem cafus« 203^^ L. in M^^X/^^o^, iioXtfihmj '
plumbeus. inde femininum iioXi^^ivvi (§ 7) 9q in w* quod in accul.fing (§ 4)
j^v facit. plumbeam. 204) L. EXxcj^friiAo. m (§ 1 j) ParL Praef. Aft.Vra-
/;w/. 205) L. g/flrf/«/ , n//^^. av (§ 4) accuf* (ing. Signum interrogandi
(§20.J Videns decorum adolefcentem indecore loqui. Non erubefcis, inquit^e
vagina eburnea plumbeum enjemfeu cultrum educere^ Pro Infinitivo (§39)
Participium educens.
EXER-
Grceci. . 123
EXERCITATIO ALTERA,
POETICA.
Cannea Ariftotelis in Hermiati >
fiod f^Ut apud Athenaeum /. 15 AetTvo<ro(PK;oh & Di(^enem Laertium
in inta ArifloU
1 %
Aqsr» ToXvfto^S-f
,,3 4
^ s 6 r
89 " XI
2ac XBqi TXq^evs iu>q(pxc\
la 13 14 15 16
Kxi ^xvetv ^^XdJToc EAa^/ TOTiioft
17 18 19 ao
K«/ T0V8C rXvjva/ fMtX«f«<
ax aa
Atxiixvrxc. roiof
»3 «4^5
Eti (pgsvx ^xykeii
a6 a/ a8
K/tJTOV T x^xvxrovj
29 30 31 3« 35
Xfv^8 « Kgsccoi^ xxi yovskiV^j^
34 3?; ^36
M^Xaxaii^yi-jTO/o S- t;TV8.
1) Af«rH5 f/irtn/^-H (§47) in x. 2) LJabortofus. vocativus fing. (§4)
ttrdae fimpL j) L. gemru 4) L. moftalis, humanuf. dat fine. (§ 4) tertia
fimpL humano. j) L.nonhabet. Sed ex ©\jgtfv , venari, haudaifficulter
conjides, fignificari t;^//ofi^i9}, indaginm^ inquifttionm. 6) L. Ka(^(?0C9
fulcerrtmus. unde neutrum (%i) in ov^ quia 5jifA!fjt« neutriuseft gene-
rfa. 7) L. B/oc , v/te. dat fing. (§ 4) tertiae Cmpl* vita. Firmlabo'
riofa generi humano 9 inquifitio viice pulcerrima !
$) L» 2iXi f tuaj. 9L roc 9 tuus. Eft vero & alterum ^'xcy ab eodem r ^c oriun-
P dum:
H4 Injtitutionef
dum: nam V«c (§7)io ftminipo genere fit o'^^ cujus genitivus fing.
(§ 4) cft rjfc» & poetice (§ 47) yi inec rautato , cc^^ tua. Sequentia
oltendent , pofterius hoc congruere praeCenti loco. 9) propter , cum
genit. 10) L. Hxg^svo^;^ virgo, e (§4) voc. fing. tertlae fimpj.. 11) L.
Mo^(p\jy doYice iiLO{(pX', forma. inde (§4) gen. fing. in a^ Tuampropter,
VirgOy formam.
12) L. e^. 13) L. fwori. 14& 16) L. cemulanda fort. i f ) L.E AaJ^c^c, gen.
1^3 E3^ac» Grcecia. dat. fing. G,4) quintaefinipl. Graicia. i^)L.&.iS)
L.TLoMo;^ labor. Tertiae firapl. (§4) accuf. plur. labores. iq) L.paJJum
ej]e, feu pati, Aor. IL 20) L. perniciojos, graves. cafus idem qui n.' 18.
21) L. indefejfos. ac (§4) accul'. plur. quintae fimplic. Proyter tuam^Vir^
go , pulcritudinem, vel mori amulanda Jors ejl Graciodf & labores exanttare
graves atque ajpduos.
2t) L. talem. accuf. fing. (§ 4) tertiae fimpl. 23) L. eri cura accuf. fuper.
^4) L* (pffvac^ accuf. plur. a. (p§y,V'y mens. flt $4) accuf Iing. ejusdem.
tnentemj animum. 2f) LBx^ixi^jaciOyimmitto. st^ (513) Praef ind* Aft*
immittis. 26) L.frtiSum. accuC fing. (§4) tertiae fimpl. 27; L. re^ que,
&. £ (§ 19) per Apoflypphura reciditur. 28) L. immortalem. cafus idem
qui n. 26.
19) L. auri. genitivura hunc regit comparativus (§ 27) mox fecuturus.
quapropter iatino more fleftendum auro , videlicet fnejiorem, ut dicetur.
30) ut n. 27. 31J L. inKff^^ovfC^ mqetr^ro^h prcbjfantior. Kgs^r^ra^jprajlan-'
tiorem^ meliorem; fcilicet firuttum: neque enim referri alio potett. 32)
L. &* 33) L. in rov£uc!) parentum. latine parentibus, quia (§ 27) genitivus
comparativi. 34) L. non habet ; ac ne in magnis quiiiem Uiftionariis
reperitur. Sed adjumento eft cognatum MxXxko^-^ mollis. 010 eft poedca
terminatio (§ 48) genitivi fingularis. 35J L. 3-' pro rt? &, fequente
afpiratione. propter eam enim (§19) ^ in 5- mutatur. 36) L. fomni.
genitivus, ut n» 29, 33 & 34. Tantum aninio immittis f uStumyqui & im*
mortalis ejl, & aurOy ac parentibus^ m4lique fomno atnabilior.
37 ^ ^39 ^ 40 41
2fu S eniisv hOQ ngxKX^^Cy
42 43 44 45 , 46
Avi^xc re Knqoi to3^ xnrXxtrxi
47 48 49 S<>
Y.gyoiti (rx^ xygsvovre^ ivvxiuf* *
5« 53 53 .54
55 56 sr S8 59
At^ r iuix$ ^iiMc ^K^$h
37-40
Graca. 115
57-41) L* TuiViro caujfa divinus Hercttles^ 42) Nomen proprium , i>rfflf^
nam Graecorum y,^ quod vulgo ut / pronunciatur, re vera latino e lon-
go (§1) refpondet. innumer^ id exempla docent. 4}) L. aue. 44) L,
juveties, filii. 01 C§ 4) nomin. plur. tertiae fimpl. 45) L. ro^a , wtt/m.
Apoftrophus (§ 19J flt haurit. 46) L. non habet. Dividatur (§43^ &
leparata particula ava feu ;dv ( § 5 inveftigetur quod fupereft. L. E-
rkvihfuftinui, ab ftirpe rXxo^ feu rxXxo:. Aonftus in vjv quaerendus (§ 14J,
quia, etfi paffiva non eft fignificatio, pafliva tamen eft terminatio. ijeray
CJi4) in utroque Aor. Ind* eft perfona ultima. unde, fi poetice (§47)
mutes ^ in a , provenit erXxcxvy & uysrXcc^uv^fu/linuerunt^ L. in AvaVXa^f
uifxrKcc(»3^peffero.
47 J> L. Ejyov^ 0f7tf/. DativusModi (§ ^5) nobis ablativus, operibus. 48)
piro ^>jV5 ut n. 8« ^c pto ^>fc. /«a^- 4^) L; in A'fgsvr\jg') x^ygevoi^ venor.
(1JV9, Ovro; (§ 13) Particip. Praef. e< (^4) nom. plur. quintae fimpl. w-
nantest aucupantes, 50) L. in Avmfietj ^wxiit^f potentid. Secundae Con-
traft* ( § 5^ accuf. fing. Tui autem amore divinus Hercules, Ledaque filii
(Caftor & Pollux ) fhulta pertulere, faSlis iuam aucupantes vim.
fi) L/m^EoKfh tuis,"fi) L. vero. 53) L. defiderfiu grSece DativusModi
(^25) nobisAhlatlvus. 54-56J L.Jchitlef Ajaxque. 57) L. otcij mor"
"<//*' 58) L.domos, acc.pl* 59J L.veni, Aor.Ii Ind. Att. Atqui hujus
C§ 13^ perfonA ultima eft finailis primae* venerunt. Tuivero deJideriQ (ar*
dentes) ^ AchiUetf & AjdXf ad Ditis timina pervenere,
60 6t &i 6% 64
^xg y hsKs (^iXiH yifi^^xi
65 66 67
Kxt Arxgvst^^ svrgo(po^
68 69 70
.71 i^ 75 i4
Tot yxg xoihiio^ sgyoici
^ 73 76 77 78 t9
A^xvxrov rs yuv xv^via^s^t M^o^xi
80 81
llv^fixo^vvvfc ^vyxrsgi^
82 83 84 )<5
»6 87 88 89 9<*
4/Aiir; T« 'V^f «< (feU yviqxt ) fii^^me^i^
P 4 60) ut
)iO Inftituiiones
to) ut n. S^tuce. 6i) L. vero. 62) h.prapter, caufa, cum genitivo. eft
enim idem, quod hsKx & hsKev. 63 J L. ^iTuoq^ amicus. adje6Hvum gene*
ris communis. genitivus fmg. 64) ut n. 11. 65) L. &. bb) Nomen pro-
prium. Atarnenfis ditionis regulus fuerat Heriiiias, quem mortuum Ari-
ftoteles carmine tioclaudat. 67) alumnus. nam L. Engs^^ca^ innutrio;
T5«$wj alo ; praet. med. rsrgo([)x 1 & svrsr^o(px. unde, dempto augmeu'-
to , fubftantivum sn§o^o;. 6S) L. folis. gen. fing. tertiae fimpl. 69 j L.
(iefotavit, viduavit. l^tine lioc loco omnium commodifrime dixeris caruit^
70) L. lucis* poetice (J 47) u pro vi. Tuam vero ob amabilem fpeciem &
Atamenfis alumnus caruttjolislumine. uam Verba egendi & privandi (§33)
Genitivum amant^
71 " 73) L, tibienim dmntam. 74)utn. 47. Dativus Cauflae (§ ts.^prcpter
opera. 75) ut n. 23. 76) L. que. 77) L,ipfum. 78) L. in Av^^o-xt^ cc^^via-ia^
augebo. s^i (§ 13^ perfona ultima Futuri 1 Ind. A61. augebunt. 79) L»
Mufae. 80) L. Mnemofynes, Deae memoriae. ^iJL. /ilice. nomin. plur.
82) U ^^jfvif^ 83) L* in "Esfo^j hofpitatis. Hofpitium enim ArKloteli cum
H^rmia erat. 84) L. reverentiam , venerationem. 85) L. in Au^ai^j^ au^oiy
augeo. htx C% 13) femininum Partic. Praef. Aft. ciyus nominativus plur.
(§ 4) in fecunda fimpl. eft in ai. augentes^ 86 &'87) L. amicitiaque. 88
& 89) L» prcemiump munus, feu feneSutem. 90) L. jlabilis, firmoe, Tibi
enim ob res geflas decantatus eft, immortalemque ipfum augeburit MufcB^MnemO''
ftfnesfitioet ^ovis hofpitalis reverentiam &firmce amicrtice pfamium ac diutur^
nitatem Mugentes, Hoc eft nobile illud carmen, de quo acer criticus Julius
Caefar Scaiiger , 1. 1 Poetic. c«4)^inquit: ut etiamperpendas^ quantusvir
ittefuerit in poefi : neque ipfo pindaro minor.
A P P E N D I X
De Pronunciatione.
Linguae Grflecs*
f. rantey, ?, >"*%» pronunciatur ut», yn veroutug. eiyytl^juh
aundo; (r<piy^t Sphinx; ppy%a>j fterto; T«(p«7K«» apparui; lege, angel'
to , fphinx, rencho, piphanga.
2. H. hodie quidem a pluribus ut i pronundatur : fed verum ejus fo-
Aum fuilTe e longum, quamdiu Ungua gneca in vivarum numero fuit, ve-
ftigiR claiiflima & pluiima oiteadanC. Oves a balando fM)A« di&as, locu-
plw
Graca. ^ 117
ples teftis eft Varro : fonus autem balantum non mi eft , fed mf, Xnm^
mera funt Latinorum vocabula« a graeco vj orta, qude conflaater e longum
habent: gviro^txvij rhetorice; roivi^i;^ poefis; xvX^^rm^ auletea; (pX^/3'*j-
roVf alphabetum, quod quis unquam alphabitum dixit ? aliaque ejusdem ra«
tionis fexcenta. Viciliim Graeci e longum latinorum , auoties id graece
fcribendum eflet, conftanter per vf tranftulere ; Comelius^ KojvjjX/^j, JF^//ar,
(})hX/^9 tegatuf, Xijyxro^^ Felabrum & velum apud Plutarchum BKX^vjoy, &
^y{Koy^ Severus Imperator ^sv/i^o^ aut ^s^y,oo; in omnibus nummis. Farem
habent vim hebraica nomina, quorum dfere feu e longum famper a Graeds ia
if9 rurfumque femper a Latinis e graeco \j in longum e noftrum mutatum
eft. Talia funt afjtMV? amen; EftjxavajfX^ Emmanuel; I^javfX , Ifiraet; M/-
X^yiX^ Michaet ; Tcc^DiyjX^ Gabriet ; Ico^m^^j 3^[^¥^ > ^yi^KtB^L-^ nethtehem :
in quibus aliis(]ue fimilibus, qualia invenerunt apud Hebraeos Graeci , apud
Graecos Latini , talia acceperunt : cum ergo & apud Hebraeos , & apud
Latinos e iongum fit, tale & apud Graecos fuifle patet, quippe utrisque ia
hac re communes. Certum eft, hanc pronunciationem durafle ufque ad
aevum D. Auguftini : cum ille 1. II de DoArina Chriftiana^c. 24 dicat: JSeta
mo eodemquejono apud Gracos litera, apud Latinos oteris nomen ejl^ Imo nono
adhuc feculo idem fonus e vocali \\ tribuebatur : fcimus enim, Carolum M,
a Gnecis Legatis diflum efle At>7Bq^v9 Auguftum, cum ceterorum Princi^
pum maximus quisque tantummodo P>f^ 9 id eft more noftro Rex , ab ei$
Usilutaretur , ut eft apud Mamburgum in Hift« Iconoclaft. l IV.
3. T fonat ut u gallicum ; aut u breve hebraicum , feu kibbuds. fiu<%
mus; 1. mus.
4. 4> & X non afpirationem folum , fed & afperitatem quandam po«
fcunt. rtc(po^j feputcrum ; %3-s;9 heri; propemodum ut tafbs^ cchtes.
5. In diphtongis utramque vocalem audiri debere quidam rati funt;
argumentum ex nomine ipfo ducentcs : h^^oyyo; enim eft bisjonans^ Sed
fumcit, id in quibusdam accidere, utin^v» eu? HV9 m. in omnibus non eft
necefle : nam nec in aiiis linguis id obtinet. cu fonat ut a, ei ut i; ficut ni«
mirum gallicum ai ut ae, ei ut € ; latinum a vel a ut: e, germanicum i ut 6.
Graecorum di ut 1 proferri folet; \oyoh togi ; ^iKoc^o^oiti-y philo/ophis. ta*
metfi tocabulorum initio, &inmedio, ot inertranfit; otKovoyux^aconomia;
roXotxto^fioc^ folacifmus. Diphthongi u\j & tv ante vocalem commodius pro-
nunciantur ut nt; ocev^ ante confonantem ut au & eu. certe in latinis quo«
2ue didmus Evarijius, Evergeta, Evodius ; contra vero Eugenius, eutogia,
Imcnidis, non Evgeniusj evlogia, Evmenide/.
Pj 6.De
ii8 Infiitutiones Grceca.
6. Deaccentibus difputareoperofenonjuvat Antiquae Graeciae igno-
tos fuifle, inter eruditos conftat, Quandocurique inventi funt , toni gratia
inventi funt, ut ipfa nomina docent , barytomm , oxytonum , faroxytonum^
jfroparoxytonmi, Sed ars liaec ^orzorww ita interiit, utnemojam fuperfit, qui
ejus fe peritum glorietur. Ouantitatis autem,.qu3B a tono longifiime abeft,
regulaefle accentus nonpoflunt: quod tum ipfarum vocalium graecaruqi
natura, tum praefertim univerfa carminis ratio luculenter oftendit : dequi-
busL deDifTicili. Genere Epiftolarum fatis didum eft epift« 15«
7« Quam igitur, inquiet aliquis, quatltitatis regulam in pronunciando
fequemur? Eatn, quamin latinis: fyllaba ultimae proxima,ri longa erit»
producetur ; fin minus, corripietun Multo tamen faciliora in graeco omnidf
Guam apud Lantinos : utrisqueenimdiphtliongiomnes fongae funt ; & con-
tonans duplex, nifi muta & liquida concurrat, vocalem quamcunque an«
tecedentem producit : fed Graeci praeterea vj&c <x) natura lougas iiabent, $ .
& natura breves. Superfunt igitur dubiae tantum tres, x^ h & v« de qui^
bus admirabili brevitate Gretferus Inftit. Li ng« Graec, 1. 111 c« aa - 25
EXEMPLUM.
Verfus duo greeci) quorum quilibet omnes alphabeti literas C0Dti<-
net : eorura auftor eft Tzetzesrleguntur in fragmentis Heraclidis,
&LI Anttiologiae«
abrochiton d' Iio phulax , therozugocampfimetopos,
abros d' en prochoaes Iiyclops phthongazeto murmex^
id eft:
WloUi autem amiSus tunica cufios^feroe & infiar jugi flexm
frontis,
Humidui in alveis Ct/itops perfirepebat difcurrens ceu /af«
fnic§.
HORA
HORAHEBRAICA.
Horamunain, Lcftor Benevole, fi mihi fpondes , viam tibi oftendam
ufque adeo brevem , ut Divinorum Librorum partes omnes, utique
I ope Lexici , fed fine alio magiflro , line labore alio novo , fine tempo-
ris difpendio ullo, per te ipfe interpretari tibi aliisve poffis* TandllaB
operae pretiura non putas, DEI verbum ex ipfo fonte haurire? Ego ve-
ro, inquis, ne pronunciandi quidemmodura tara peregrinum intra unius
horae intervallum didicero. AlVentior hoc tibi, Leftor ; fed tantum non'
peto. Sine pronunciandi notitia, intelliges tamen omnia & explicabis.
i Sed ne ipfa brevitatis pojlicitatio moram injiciat , rem ipfam aggredior,
; & expeditinimas compendii leges profero. Profero , inquam , de alieno,
i non de meo: inventi gloria pertinct adV. C. Francifcum Hafelbauerum
S.J. cujus laboriofiir.mum Lexicon Hcbraicum ita pofteritati confuluit, ut
nihii in eo genere commodius vci unquam antea vifum fit, vel dein-
ceps optari poflit. Hoc volumine celeritas ifta nititur, atque hoc unum
intelligo , cum Lexicon in hac mca Hora Hebraica nomino : Lexicorum
fefmonis hebraici ceterorura omniura , ut longe diverfa ratio , ita alius
oranino ufus eft. lllis utetur , qui ufitata via ad Grararaaticae leges addi-
fcere hebraicajs literas cupiet: ego iisioquor, qui labori parcere fic defi-
derant, ut intelligere taraen Divinum Codicem Hebraicum univerfura pof-
fint, abunde futuri contenti , & viarura diverticula libenter ignoraturi,
cum absque his ad terminum optatum pervenerint.
Alphabetum.
N 3 3 T n 1 T n D •« Dvel-J h tSvela
AlephBethGimeiDalethHeVavZajinChethThetJod Caph I^med Mem
Jveft V Dvel)^ Svely p T tff " n
Nun Samech Ajin .Pe Dfade Koph Refch Schin Tav. m
Quaedam ex his literis elegantiae gratia dilatantur, fignificandi tamen vim
eandem retioent. Itaqueidem valet N&t^Aleph, m&nHe, ^ &'-7
Lamed, 13 & ca Mem, T & •"! Refch, n & m Tav.
Lite-
^20 Ihftitutionei ^
Uterarum aliae femper certae funt, alidp femper dubiae, aliaealibi
certse , alibi dubi%. Enumerabo deinde fingulas, ubi eas prius verficu-
hs illigavero, quos in memoria haerere felicius, quam litenui iin^atim«
onmes propemodum mei teftati funt.
STnDOJTSXn
GiZaCh T& SAPDfaR Certae ferventur ubique
» m *? p w
Mem media: at BDaLKoSch principio metue»
n N D 3 n
HAleph & CaNuTh Dubiae timeantur ubique :
Jod & Vav dubias, faepe nec effe, puta«
Verfuum lidec eft fententia;
N femper eft dubia.
3 initio dubia » alibi certa*
3 ubique certa.
^ initio dubia, alibi certa*
n femper dubia.
) femper dubia ; imo initio & medio omnino nulla. Si vocabulum
tres tantum habeat literas, earumque media fiti , numeretur pro li-'
terai fed folum dubia.
T n '& B ubique certae.
^ ubique dubia ; imo in medio omnino nulla. Si vocabulum fit trium
duntaxat literarum » earumque media fit "^ , numenitur pro litera, fed
dubla. Item fi literam "^ in medio vocabulo pofitam praecedat vel fo-
quatur :i, numerabitur ^^ pro fitera , fed dubia tantum.
3 femper dubia.
b initio dubia, alibi certa.
10 Hiitio & fine dubia , in medio certa.
3 ubique dubia.
6 P B & sc femper certs^.
p initio dubia» aiibi certa*
^ttbi-
\ Hebraicm. 121
■> uWque certa.
tc initio dubia, alibi certa«
n ubique dubia.
Hoc literarum difcrimine pofitOi facillimis tribus regulis omnia conti-
Beucur.
Reguta L Duarum triumve literarum vocabula fub his ipfis in Lexico
quaere» Sic e. g. 13 indagandum e(l priore litera a> altera \ ; retrorfum
enim legunt Hebraei, a dextera ad finiftram* Atque ita reperies, fignifi-
cari filius. Sic Y^SJJ quaere y, tum V, & y. occurret exultauit Sic H*)n\
quod trium literarum efie cenfebis, eoquod 1 inmedio litera non fit* quaere
igitur \ tum 2, & N. fub liis tribus literis invenies Nls; veniet^
Regula II. In quatuor literarum vocabulis, fi ultimafitcerta, quaerc
tres ultimas ; fi dubia, quaere tres anteriores. n^S£? quia n femper certa
eft, quaere fub nVs£ & invenies profperabitur. At ^ITl^N quia ^ eft dubia, vi-
pe ItTN, fub quo ^TC?N cum explicationibus diverfis reperies : equibus ut
veram deprehendas, iilud vocabulum e fimilibus elige, quod puntta &
virgulas tuo quam fimillimas habet. Atqui ^i & T!^ ac demum •3 m Lexico
noftro beatus & beatitudinis exponitur«
Regvla II L Si vocabulum excedatquatuorliteras, rurfus habenda eft
ratio ultimae , quae fi certa fit, cum duabus proximis indagetur ; fi dubia,
procedatur ad literam proximam , eadem lege ; nimirum ut, fi certa fit,
cum duabus anterioribus quaeratur in Lexico : fi dubia, denuo ad antece-
dentem prodeatur, conditione eadem. Qucd fi haec quoque dubia fue-
rit , pergatur modo eodem. Cum vero non nifi tres Hterae fupererunt,
qualescunque eae fuerint, in iliis acquiefcatur* pVsPiFi ultimam
habet certam : quaere igitur pVa & invenies abforbthitur. VOTpXi
duas ultimas cum habeat dubias, reliquae tres, feu primae tres vocabuli
literae , quaerendae funt, "1329. ubi fub his punftis iigniticatio indicatur ,
benediSfa.
Si forte , adhibitis his Regulis, vocabulum tamen non occurrat, ab-
jice primam.cjus literam, praefertim fi ea fit una fervilium cVd2 Btulatn
aut nwn Hefchdu, maxime 1 quod initio plerumque fignificat £f , ac Ver-
bis praefixum mutat fenfum Praeteriti in fenfum Futuri^ & viciliimt ^
Q Si
Iia Injiitutiones
Si vero inventi vocabuli explicatio talis fit, quae cum reiiqua fen-
tentia non coliaereat, Radiccm inquire, quae derivatis vocabulis omnibus
fubliteraiif in Lexico noftro additur : ibi fenfus omnes cujusque vocis oc-
current, e quibus aptiorem deligere non erit difficile. Jam ad exercita*
tioaem ipfam progrediamur.
p s A L M u s cxxx.
hebraice 131.
) S X
lO-iy wi"^?! '3i?
^ 5
.133 ih
4
niiT
i) Quaeritur totum, quiatrium duntaxat literarum. (/?^gtt/. 7.) In Lexico
reperies quinque diverras liujus vocabuli notiones. £x iis ut apte
eligas , attende ad punda literae TI7 |.eo modo fcripta vox fignificat
Canticum.
2) n eft dubia, ^ nulla , h in medio certa : ergo V cum duabus antece-
dentibus indaganda. {Reg. IIL) Jam vero fub tituio ^JJO longiiTimai con-
geritur feries multo plus quam centum vocabuiorum, an tota iiaec le-
genda ? neutiquam : fed ut parcatur labori ac tempori, feriei iiiius ordi-
nem confidera, qui in toto Lexico taiis eft, ut initio quidem ponatur
vocabulum Tituli purum , tum a principio audum ordine alphabetico ,
denique & a fine audum item ordine alphabetico. Videndum igitur »
purumne fit vocabulum, an & ubi auAum: ac negleflis ceteris, ad eum
e didis tribus ordinibus decurrendumt eique loccr adjiciendus oculus,
quem vocabuli tui & alphabeti rati5 pofcit. Praefens noftrum *7j;jO non
tantuma principio, fed etiam a fme auftum eft, & quidem per literam n
(nam 1 nulla eft). atqui n eft litera alphabeti ultima, ergo in tota illa
lerie omitte omnia ceterat & ad extremam ftatim aciem evola, ubi loco
fexto a fine ni^gtsn tuum deprehendes. En ut perpauculis paflibus,
cvitatis centum, perventum eft quo volebamus ! Significatio eft gradus.
Si more latino jungas priori vocabulo, habebis Camkum Graduum.
vulgo Pfalmus Graduaiis^
3)Eft
Hebraica. 123
3) Eft trium literaram ; quia 1 nulla eft. ergo {Reg. h) totum irh quae-
ritur« Davidu
4) Hoc quoque trium eft literarum, i expunfto* Sub nn^ prjuno loco vo-
cabulum facrorau£him invenies, ^ehova Cquod fyllabam mediam non hxe*
• vem, fed natura longam habet) nomen Dei.
f. Non.
6) Quaeritur totum. iReg. /.) extulit fe.
7) Quaeritur item totum» Rationem habe punflorum , & elige cor
mewn.
8) ut n« 5. nam 1 , qu% prima eft litera, ut monui poft Regulam tertiam^
mera eft conjunftio & , ad vocabulum ipfum non pertinens» Et
non.
tf) Quaeritur denuo totum. Speftatis piinftis, excelft funt^
10) Medium ^ cum non fit litera, quaeritur •»JJJ. fub quo Titulo occurrit
loco vicefimo noftrum vocabulum ortt/f w«. Colligamusjam: Domine
DtuSy non extulit fe cor meum , ne^ue excelft funt oculi m^i.
15 M ^^3 ^^ II
• V • V : • < « • • : •
X i) ut n. 8. ^t non.
12 Rejeftis "» & n dubiis (J?fg. ///•) quseri neceffe eft tres, quae folaejfu*
perfunt, Sub Titulo "^bn (memento ex Alphabeto, D &*^ candemli-
teram effe) ferieseftbene longa, inter cujus extrema vocabula fitum
eft noftrum : cum enim a fine auftum fit, ad tertium feriei ordinem per-
tinet, & quidem adejus finem, quia interior feu prior augmenti litera
eft n alphabeti ultima. ambulavi.
13) Dubiae n& T omittuntur (Reg.lII.) &quia b in medio certa eft, haelc
cum duabus prioribus inveftigatur, Spries Tituli Vl3 praelonga negotium
non faceflet, fi, quod femel & iterum monui , tertium ordinem , & n
literam refpexeris* Verura cum per literani n aufta ad finem vocabula
recenfeantur eo loco quadraginta propemodum, juverit obfervare, illa
nequaquam temere accumulata , fed alphabetico praefixorum ordine di«
gefta cfle. Praefixum noftri vocabuli eft a fecunda alphabeti litera : er-
go inter illa per fufiixum n aufta initio ftatim inquirendum eft. in
magnis.
14) Vox haec longiufcula fiet brevior, & facilior , fi elementa duo prima
feparaverimus. ^ eftG^, n una ex JSactam, de quibus poft Regulam III
ii^viliam iJlarum quae fit poteftas, fingillatim ad uniuscujusque literae
" ^ Q z initium
1^4 InftitutioneT
initium docet Lexicon noftrum: in quo fi 2 quaefieris, invenies^ lite-
ram hanc praefixam exponi per particulas /«, inter&c. Jam ex refiduis fex
vocabuli noftri literis cum tres poftremae fint dubiae, n , T , & n, necef-
fario (Reg. III) res ad priores tres tota redit. (n ferie autem Tituli ^DJ,
ejusque tertio ordine, non jam ad fufFixum n defcendendum eft, ut ii>
fuperioribus fuafi ; fed conliftendum in limine tertii ordinis ad iiteram
fuftixam N, quippe quae interior five prior eft in vocabulo noftro, quam
n. fic invenies notionem mirabilia; cui fi junxeris, quae fepofuimus, 1 & 2,
prodit fentus,i£^ intermirabilia, & in mirabilibus^
15) Recifa "^ dubia {Reg. II) quaeritur po ; nam J & ( eadem funt alpha-
betilitera. Delabere ftatim , omifiis prioribus, ad fuffixura \ ubi vox
Boftra explicatur a me. Tota ergo fententia eft : Ntqne ambulavi in magnis
& in mirabilibus a me, five fujjer me, a me furfum elatis.
*o 19 18 17 16
ib) SL
17) non^
18) Cum in hoc vocabulo 1 non numeretur pro litera, &•» ultimum re-
jiciendum fit, utpote literadubia (Reg. II.) quseres n'»», in cujusfe*
rie inter fuflixa ^ explicatio occurret, ^ofui, conjlitui.
19^ •» & n ad inquifitionem inutiles, quiadubiae. Omediacerta, cumdua-
bus praecedentibus iKeg. III.) Titulum D»l efficit ; uam T nulla eft.
In ejus lerie vocabulum noftrum eft ultinium. pUre feci, i praefixum, &.
20) ^ dubia : auaeritur ergo, quod fupereih Omiiris ceteris , tranfi ad
fuffixum % uDilegis,a«/wawf/i. cui, quoniam cafibus Hebraei carqnt, tu
ipfe cafum idoneum tribue, atque ita conftrue : Si non pofui, depofui ,
admodeftiam compofui, & ftlere juj/i animam meam.
fi6 as 24 *3 ax *i
{^'0?33 ^by^ 7tt33 lON ^bn V»33
ai) V certa hocloco, cum » &3(i?fg./Z) guaeritur. In ejus ferie vidc
ordine fecundo praefixum D, & invenies fenfum ftcut abtaSiatus.
22) Quaeritur totum. {Reg. I.) ad, fufer.
13) Et hoc totum quaere. mater ejus^ Conftruei ad feu apud matrem fuam^
juper matre fua.
"1
Htbfdkif. ii^
34) ut n. lif, uno mutato punfto, eodem fenfu» ficut, feu fic, abtaS[atuf,
2$) ut n. %%f fed mutatis punttis. ad^ fuper nu.
16) utn. 20. flmiM wffl. Contexe h;ec cum fuperioribus: Sinondemifi, &
Jilerejuffianimammeam: /icut ablacfatus(^inte]iigeeJIyq\iod paffimomittunt
Hehxxi) fupermatrefua, itaablaSatafitfuper meanimamea.
,33 3* 31 30 29 , flg 27
22) ExJpeSa. five, ut in ipfa Radice feuTitulo additur, fpera.
28) V hoe toco eft certa : ergo {Reg. III) quaeritur ^Nl, inter cujus pr»*
fixa fuo ordine legitur JfraeL
29) ady apudy ante.vrope, circa, contra, erga, in &c. pro natura orationis.
aptiilimum liic eft in.
30) ut n. 4. in DominOf in Deo.
31) n dubia feponitur: proinde (,Reg. IL) cetetTt inveftigantur, ex
nunc.
' 32) 1 £^. ny ufque, ufque ad.
33) Cum 1 iiic nulla fit, reliquum quneritur totum. feculum. Spera Ifrael
in Domino ex nunc ufqve in feculum. Per occadonem vocabuli hujus ultimi
obfervo; idem elfe, five inter literas hebraicas oecurrat \ five omifla
litera 1 folum ejus pundum fupra hneam appareat. Sic in praefente exem-
plo D^ij; &D^y idem funt, & in Lexico quoque noftio eandem expli-
cationem habent. Similis cafus fi inciderit^ vel utrumque vocabulum,
veicerte alterutrum quaerenti tibi inLexico fatisfaciet,
Haec explicandi ratio ficui minus probabitur , quod nullam penitus
rationem reddere doceat, & expertem univerfae grammaticae tironem re-
linquat: habet meum Trifolium Hebraicum, quod Ulmae primum fepara-
tim, deinde Auguftae Vindelicorum cum Hierolexico meo conjunitum
prodiit. Hujus Methodi & Lexici ope iutra patioiliimas horas itaexplica-
re dilces locum quemUbet Hebraici Canonis, ut etiam grammaticae ratio-
nem afferre, tibique & aUis fatisfecere poflis. Id experimentis pfurimis
per annos aUquot comprobatum, tam multos jam teftes habet , ut nuUus
dubitandi locus relidhis fit. Qui Methpdi brevitatem fuis ipfe oculis &
cl^^pfydra metiri voluerit, ad finem Hexaglotti Alter us occafionem nan-
cifcetur; ubi HoraSyriaca, Hebraico meo TrifoUo fimilUmai membratim
ki quadranteB fuos diviik occurret.
CL3 APPEN-
k36 Inftitutiones
A P P E N D I X
De Pronunciatione
Linguae Hebraicas,
/ ^
t. U nuUutn habet fonuin, fed femper eftmutum»
a. 3 prohunciabatur olim ut bh, nunc facilius utt/. Sut^^
3. 3&1 olim ut gh&idh; nunc facilius flne afpiratione, utg&^.
4« n initio & medio ut h ; in fine mutum eft, nifl fcribatur n cum panfto
mappk in ventre»
5. '^ ut t;.
6. T ut z feu ts.
7%' n & D ambo utr//, fed iMud lenius, iftud afperius: nam foni pforfus
ejusdem duas excogitare figuras feu literas inutile fuiflet. Efle autem n
mitlus, 2 feu "j afperius, inde apparet, quod in nominibus propriis ho-
minum & locorum graece latineque verfis D in ;^ & rA, n auteni in fpiri*
tum afperum & literam h tranfit, vel etiam omiuno expirat. Sic Mickias,
Malachias, Zacharias^ Melchifedec^ Machmas urbs, ex hebraico D nafcun-
tur ; Nahum^ Eethtehem^ Heva feu Eva, ^oannes five ^ohannes, Noe, Core^
Thare^ ex n oriunda funt Duplicem vero fonum literae ch appofitiffi-
me ad rem praefentem nobis lingua germanica fubminillrat : afperum enim
•eft ck in verbis machen, lachen, uachen, lcne in nach und nach, nacheilen,
nachahmen. imo in eodem vocabulo difcrimen hoc fentias : nam weich, fi
molleto fignificat, & ipfum molle eft ; fi cedere jubet, duritiem habet
gmco X perrunilem* Quaproptex fonum leniorem per ch, afperum per
X indicabow
8. a ut f .
9. *» ut j confonanS.
10. D 0^1 fine "^ ) modo explicatum eft § 7. 3 ut ^ vel k.
11. b ut /. JD (in fine ca vel D) ut m. 2 (in fine f) ut w. ut /.
12. y non eft litera muta, fed proprium fibi fonum habet, qui afpiratio
eft, minus tamen denfa, qiiam in noftro h auditur. Diuturna experien-
tia didici, auditores hunc fonum haud difFiculter agnofcere , fed «gre
imitari, pr^fertim exteros, qui afpirationi minus afliievere. Ego fonum
kunt, quem himperfedum s^peUare foleoi per h cur/tvum defignabo*
«3. »
Hebraicct^ li^
13. C (in fine if]) ut ph, S ut jp.
14. S (in fiae y) ut ds: ne peuitus cum T conveniat Lenius autem efle
S feuy» docent nomina propria ingraecum latinumque translata» quae
literam T per C & ^f S auCem per fimplex ^ & / nobis repraefentant. Sic
Zaclmrias, Zabulon^ Ettphaz, in hebraico per T fcribuntur ; Sophonias, $e^
decias, Sadot, Sidon, Sarepta, a litera ^ proveniunt.
15. p ntk. mtr. Ji ut fch , isuts protractum, quale in italico f(prmone
poft confonantes auditur ; & hic quoque, ut ibi, per / curfwum a me figni-
ncabitur. Eft nimirum fonus inter 6^ V medius, propior taipen huic,
cujus & figuram habet,
*
16. Dutth, rwxtt, cum quodam tamen fibilo, gui literis exprimi poflxis
non potefl.
17^ Punfta vocalia longa quinque funt. , a, e, ^ i, 1 vel 'o , 1 u. Itaquc
lege «J /chA, TC[ fche, ^tl fcht\ 1«) vel ^fcho, ^VO fchu. Particula tameq 1
€5*, initio vocabuiorum , brevis cenfetur,
j8. Totidem funt punfta vocalia brevia; ^a, ^ e, . i, ^.o, ^ u gallicum.
feu V grjBcum , quod etiam ideo faepe per y latinum repraefentatur*
!? /a, h ie, b li, b to, \ tu aut /v.
19. Tria punfta breviflima : Scheva fimplex, . e, 6c compofitum gemi-
num, a, & e. D fne, iS ma, C me.
20. breve.^^ faepe fcribitur ^ , tumque ab a longo Q dignofcitur, fi fe»
quatur Schev4 , nec ullus inter ea accentus intercedat. 1:5113 korbdn,
ne^rjcAo^m^. contra legitur ne^n chaxemA, quiaaccentus^ &^ fepa*
rat. Attendendum eft autem ad Schev& occultum, quod non fcribitur,
fed tantum inteliigitur ; videlicet fub omnibus literis finalibus nonmutis,
&inmedio cujusque literae per immiffum Dag^fch (de quomox^ij)
geminatae. Sic CZJi^,^] vaij&kom, non vaijAkam : quia fub nZ3 flnali inteili-.
gitur Schev^, nec a praecedente ^ per accentum durimitur. Sic ^31 ronnu,
non rannu : quia Nun per punftum Dag^fch geminatur, & ideo fonat ut
duo N, interquae intelligitur Scheva mutum. Praeterea^ legitur uto,
fi fequatur aliud ejusmodi non finalet ItSjSiJl hoom^', non haom^. Ex-
cipitur
128 Injlttuiiones
cipitui' initio vocabulorum 3,3, !? , 1, & rt nominibus praefixum,
quae femper ut ^ longura fonant*
2J. Accentus, cujuscunque form« feu figurae fit , fi fit unicus vel ultimus
invocabulo, dicitur tonicus five grammaticus, & fyllabamacuit Ce-
teri appellantur rhetorici feu mufici^ folius euphoniae gratia olim inven«
ti, nobis haud necelTarii.
22. Scheva ()
Pofl: longam imbellem, geminatarumque priorem,
Poft focium , & Dagefch , principioque Ibnat.
Alibi mutum efl: , nominatim in fine , etiam fi duplex SchevA
in fine vocis occurrat. Exempla rem declarabunt. iJiSltS mered-'
fono: fonat . ideo, quia foy? longam imbellemj id eft, non armatam acden-
tu tonico: nam fub » e longum eft, nec accentu armatum . D^ipNI
omerm : quia o longum , poft quod fequitur SchevA, habet quidem ac-
centum, fed tautum rhetoricum & imbellem: tonicus enim ulti-
mam fyllabam acuit & armat. l!?!?n haletu; quia . eft poft geminatarum
priorem, feu fub priore ex geminis literis V. niniD nirdephd : ubi pronun-
ciatur . fub n, quia eft pojt focium, feu poft aliud fnb litera 1 praece-
dens, nsil riddefhd: quia ^ eft poft Dagefch, fprte nimirum (dequog
fequente^ id enim folum hic intelligo* iD^ fchemd : quia principio fonat.
Si nulla harum cauflarum adfit, Scheva mutum eft. nntsibi efchtL
23. Dag^fch , punftum in ventre , afpirationem literis tollit. & 3 i« fr
mutat, cum fine Dagefch ut v fonaret. Initio vocum, & poft mutum,
eft lene ; alibi forte, cujus ofFicium eft literam duplicare. •^21 dav&r^ 13
bary 131 dabbir, ")3-Ji: inidbdr. ' "' ' * '
34. Litera ^ mutaeft poft . poft.. poft. &poft^ fequente \ p^^^rik.y)^
fari, non farei, ^^IIN fl(c//t%fl, non acheixa, V^^Zldevaniv^nondevaraivi
25. Vides ex haftenus allatis, legihebraice adextera adfiniftram,&con-
fonantem fonare antevocalemt Solum excipitur.furtivtim, quod fub
fina*
^ HebraUa. 129
finalibus literis n , 9 « aut n ponitur : id enim fonat ante illas, & cum
praecedente vocali in unam fyilabam coalefcit. n^^TEflJ Ma-fchiach diflyl*
\^\xm , noxi MafcMchai T^i^ E-loah diflyllabum^ non EUha.
E X E M P L U M,
quo non tantnm omnes hebraicfle liters fub omnibus fi^unVoffl*
niaque punfta vocalia , fed omnes etiam difficultates contmentur»
quaecunque occurrere hebraice legentibus poifunt»
Verftculus prior , Sophonice III $.
yi^ ^^p oi^!? n1n^"^i^^ •»^.~«n p^
:leA&d kumi lej6m Tehova-nef<m li-chaccu La;^^a
I rperpetuum in furgam qua diem in, DEUS dicit, me expe^iate Quapropter
mamla%6th iekovdfi gojim leef6ph mifchpati ki
; ^regna coUigamut ,gentes congregemut,meumjudicium quia
ki appi char6n col 2aAmi Aaleh6m lifchpdch
[ quia ;meae irae aeftum omnem , meam indignationemeos fuper efiimdam ut
haareds*col tea%d kinathi be^fch
«terra ominis devorabitur meizeliigne ia
Chaccu • N. Virgula haec transverfa, quae Maccaph dicitur, copulat voces,
ita ut uno traflu fimul pronuncientur, & aecentus in vocabulum poftefius
diiferatur. non chaccu^ fed chaccu-ti; & ftadm poflea, nonnei/m, fed
nefan-Jehovd: proquo tamen, obnominis hujus Divini reverentiam»
pronundari folet Adondj. ^
Lihad. Accentus hujus vocabuli (^) dicitur Athn&ch feu refpiratio : & ean*'
dem ferevim habet, quam apucl nos duopun6faifivecolon. Supra hoc
Tocabulum (leAjui) in melioritKis hebnuds exemplaribus cernitur exiguus
R cir-
It*
130 InJIHutionis ^
circulas , indalr latini 0, aut zeri arithmetici. Nota haec, quae Ktri-
kethiv dicitur, indicio eft, vocabuium aliter fcriptum efle, quam pronun-
ciandum fit; vel a communi lege pronunciandi aut fcribendi recedere»
In margine brevilfime docetur , quid arcani lateat* Ad prsefentem So-
phoniae locum monetur in margine, legi hic praeter morem a breve cum
accentu Jltbnticby qui jurc fuo ordinario vocalem longam pofceret.
Leefoph Duplicem habet acccntum, quorum prior rhetoricus feu eupho-
nicus tantum ; alter tonicus, qui fyllabam fuam acuit, ac proinde facit,
ut ultima producatur.
GojtrjK non ^o/w. Jpd enim, ut § 24 hujus Appendicis habes, mutum qui-
demeft, h poft punftum i () fequatur : hic vero / vocalis (.) poftcon»
fonantem "» fequitur, eique fouum fuum naturalem relinquit.
Lekovdfu Punftum ^ non eft hoc loco ^, fed 0: quia fequitur . nullo inter-
' tedente accentu* ^§ 20 Append.)
X(/i^Ajt7^V//. Utruroque. mutum eft; primum, quia nullam habet cauflTara fo-
nandi ex ilJis quinque, qu;e difticho (§22) comprehenduntur; alterum,
quia in fine nunquam fonat, vel ii bis continentcr ponatur,
Halebim. uon //aleihem: quia"» poft.. (§ -O iiiutum eft.
Teachel. Rurfum accentus duplex, quorum pofterior tonicus, ut paulo an-
te in vocabulo leefipK
Cot ' haareetf» CoU non cal: quia f§2o) literafinalis V fub fe habet. oc-
cultum, quodapunfto^ pernullum intercedentem acccntum fcpnratur.
HaAreds eft Millel , cum cetcraomnia fuerint i///7n7. Mtllt'/ api-cllatur,
quod accentum in penultima liabet; Milrti qnod in ultima; funtautem
multo plura MilrA Hebraeis, quam /Uillel. Duo nodi feu punfta craf-
fiora figniim funt , fententiam efie finitam, uti apud nos pcr punclum
xnajus fit.
Ftrftculns pofi$riar^ ex toto Sofhontd colle^us^
jCharbi chalel^ ni%rethu kodfclii Uvne
imeo gladio interfefti perierunt meae fandtitatis filii Et
Eebtaieif.
m
rr y*^ V"iT rT —
ker«av ; uvotteh^m ha^rim
ejus vccati ; eorum domicilia & , principes
13 »
niN33?
Dreva6th
Exercituum
Jehova
Dominus
i"T :
veja/em
ponet
&
^ ehpdch
evertam
A T :
jevozziim
eos diripient
hahu
illa
DV3
I .
baijom
die ia
fchopheteha veAal Jerufchal&im hil
ejus judices fuper & Jerufalem fuper
;drori'ach mifclipatajiv jaAase
; clamans ira in tuum judicium faciet
,badflbhorajim chofche%
, meridie in t^nebras
I T T : • »~
.bilvavab fchoa , Adonaj
.ejus corde in anxietas, DoiiTiui
mippen^
facie a
,fchameAa^
audivit
Uvne. non uvene: quia 1 initio vocabulorum (Si^hujus Appendicis) cen*
fetur vocahs brevis : unde fit, ut fequens' . iittllum fonandi jus habeat
Koilfchi. non kadfchi: quia^ & , nullo accentu diftinguuntur.
Ni%rethu. Scheva fub Refch fonat, qmzyojl focium, id eft, poft aliud prae-
cedens. (§22.)
Chatele. Scheva auditur, quia poft geminatarum priortm (§22) feu pofl:
primura e duobus ^.
Uvottehem. non uvatiehem: nam occultum illud. ^§20) quod in n latet^
neceffario mutum eft, cum ne quidem lcribatur : ante^mutum autem
vocalis^ femper eft 0, etiamfi accentum proxime poft fe habeat*
Kery&v. •» quiefcit, feu mutum eft, quia poft ^ ponitur , fequente Vav<
(§24.)
^evozzum. pero, non per a, ob Dagdfch literae Zajin infixum: utpaulo
ante uvottehim. Accentus Athnach noftrum colon feu duo punchi figni»
fioit.
R % ^eru-
x3t Jnjlittttiones Eebraica.
^erufchal&im. Vox Millel : in qua ^ ante i vocalem omitdtur, brevitatis
gratia, quoniaBi vocabulum hoc frequeatiffime redit»
ScbofhetehL ^ quiefcit ^ praecedente. (§ X4. ) Tres accentus in eodem
vocabuio, duo rtietorici, unus tonicus.
ChSfche%. Punftum, quod in cornu literae Schin ponitur, fervit hic fimul
pro iongo : alioqui n nullam haberet vocalem j nec pronundari pof-
fet. Scheva finale mutum eft.
Badjfohor&jim. Legitur djfo^ non dfa : quia proxime fequitur aliud breve
Bonfinale. (§xo.J
Dforeach. - furtivum, quia fub n finali. (§25. ) Ideo non eft vox trium,
fed duarum fyllabarum ; nec Millel, fed Milr&.
SchamehL nonfchomeAa: quiainter^ &. intercedit accentus, CS^^O
Mippene. Schev^ fonat, quia poft Dag^fch forte. (§22.)
Scho&^ nfinalemutum, quia fine mappic (§4.) Contra Bilvau&h, quian
fcribitur^ Duo nodi finem verficulo & exemplo imponunt.
I
HOl
&h , .-oip, , 'M -= a
HORA £HALDA1CA.
N^uaecunque in Hora Hebraica dixi , in Chaldaica repeto : adeo enim
communia funt iis omnia, ut , qui illius prseceptiones didicit , hujus
quoque, etfi infcius & aliud agens, legibus oronibus fe imbuerit. Idem
hebraicis chaldaicisque literis alphabetum eft : eadem utrisque dubiarum &
certarum diftinftio : eaedem tres Regulae , quibus hic quoque omnia ab*
folvuntur. Praeclarum idem Lexicon, quod in hebraicis veluti Cynofu-
ram propofui, chaldaica (^uoque compleaitur, & eandem propemodum
facilitatem etiam horum tironibus praebet. Ne omnino eandem praeberet,
tum editionum , tum dialeftorum varietas proliibuit : nam & editlones
aliae ahis punftis perfaepe utunturi & ipfae diale£ti fermonis chaldaici nou
longe quidem, frequenter tamen , levi qucdam vocabulorum flexu inter
fe difcrepant Non efl: igitur , fludiofe Leftor t cur turberis , fi alia fe
tibi punfta in Lexico offerant, alia in editione tua legaatur, vel fi etiam
literula nonnunquam abludat. Contigua ejusdem flirpis vocabula in Le-
xico, atque ipfius etiam orationis contextus, fiquid erit dubii, facile 11-
luflrabunt» Tu, fi Hebraica noflra legifli, recole; fm minuSi lege: ego
ad E[xercitationem progredior^ ex ipfo Codicis Divini initio eam peti-
turos.
LIBRI GENESEOS
principium.
i) ( Htera dubia efl, ^ iu medio vocabulo nulla , O in medio certa. Ita-
que iReg. IIL) S cum duabus proxime prioribus quaeratur in Lexico*
Titulus Dlp (nam e & D in alphabeto idem funt) habet feriem centum
omnmo ac trigiiita vocabulorum. Ut operae aie: tempori confulatur
iExm. Hibr, n. a.) piaetermitte cetera oomlai & in tertio ordineadi
R 3 fuffixa
134 Injlitutiones
fuffixa, |. ubi vocabulum praefens' reperies cum explanatione: inprin^
cipio.
x) Quaeritur totum. (Heg. L) creauit.
3) Idem eft ac nin^ , de quo in Excrc. Hebr. n. 4- In Clialdaico Targum
ubique tria "» fcribuntur, more Hebrjeorum veterum: hodierni Judaei,
fortaflis odio Divinarum trium Perfonaruni, antiquam illam formam ad
duo ^ contraxere : quem mortm & Lexici noftri Auftor fecutus, Ti-
tulum "t"! pofuit« «^
4) Quaere fuo loco, &intelliges, effe articlilura accufativi cafus : cumenina
Clialdaei juxta ac Hebraei cafibus nominum careant, praefixis articulis eo-
rum loco utuntur.
5) Vocabulum eft trium literarum (^ enim nulla eft) ac proinde indagan-
dum totum. cali. atque ob articulum accufativi praecedentem, cator.
6) T &. ut monui poft Regulam III. Tum articulus accufativi, ut n^ 4.
7) Cum N fit dubia (Bcg. IL ) tres priores quaeruntur, In ejus Tituli ferie
ftatim initio tertii ordinis vocabulum noftrum fe offert , quippe cujus
fulTixa litera fit N , omnium prima^ terra. h. Principio creavit Deuc
cjslos & terranu ;•
15 14 13 12 it 10 9 8
Ncino- -»3N~ViT NDiTuni N;:?i:i^ Nna r\\n nj;in5
8) ut n. 7. \ praefixum, &. Et terra.
9) Fuit.
10) Vocabulum trium literarum, quoniam *» nuUa eft, quaeritur totum*
CR^g^ L) vafla, defolata.
11) ^ praefixum, &. a finerejicitur N dubia. *» nullaeft. relinquitur jpi
feu ip^, fubquo Titulo reperies N;^i2'^T (nam & hoc modo fcribitur) t/o-
12) T G^. 1 alterum cum proliteranon numeretur, & N fit dubia, quae*
rendum reftat DWn feu ■^•j;n , & tenebrce.
13^ Sufir^
14; Facies. fuperfacienu Additur in Lexico ro«/fr,^uod ubifit, indicio eft,
eara vocem elfe in Jfatu regiminis^ five conJlruSo, id eft, latino more lo^
quendo, regere fequeatem g^nitivum.
15) Vo^
Chaldakfi. i}5'
153 yocabulum quatuor literiirum, quia ^ nulla eft. N dubia. quare
iRig. 11) quaerendus Titulus »nn feu DPin. abyfus. Fit genitivus,
quia praecedens vocabulum efl in ilatu conftru6lo. Et terrafuit vafia^ &
vacua: & tenebra (erant) fuferfaciem abyjfu
%x 20 T9 iS 17 16
16) 1 &« 1 alterum non nameratur pro litera^ itaque {Reg. /«) quod fu-
rreii, quaeritur totum. Jpiritur^ ventus.
Quaere "»"»1, & invenies Domini. "»;^ ut n. 3. T nomini praefixum in
chaidaicis nota eft genitivi, ut Lexicon noftrum obfervat in ipfo vefti-
bulo literae n*
ig) Praeterita litera N dubia , 3 hoc loco certa cum duabus priorlbus
iBig. IIIJ) fi quaeratur, oftendet fenfum, fians, perflans.
19) ut n. 13. fuper.
26) ut n. 14. fufer faciem.
2 O Quaeratur totum {JReg. L^ aquce. fit genitivus aquarum ob praecedens
vocabulum in ftatu conibrufto jpofitum, utn. 15. CoUige fententiam:
Et fpiritus Domini flans fuper faciem aquarum. intellige erat : nam Verbo
fum Chaldaei & Hebraei parce utuntur.
27 t6 2^5 24 A^ 2±
iij J &. dixit.
23) Deus. ut n. 3,
^4^ erit^ Futurum pro Imperativo, more hebraico. fit.
»5) Vox quatuor literarum , quia ) nulla. Recifa dubia N, ^uaere ^HJ,
in cujus ferie ad ipfum initium tertii ordinis occurrit vocabulum no^
ftrum. lux.^
a6) \ &. Reliquum quaeritur totum. fuit.
27} ut n. as. Mt dixit DM US.fit iux. &fuit lux^
HEXAGLOTTON
ALTERUM,
DOCEN5 LINGUAS,
ANGLICAM, GERMANICAM , BELGI.
CAM, LATINAM , LUSITANICAM,
ST
SYKIACAM,
UT INTRA BREVISSIMUM TEMPUS OPE LEXICJ
LIBROS EXPLICARE OISCAS.
AUCTO RE
IGNATIO WEITENAVER S. J.
LINGUARUM HEBRAIC^ ET GRiECiE INALMA
LEOPOLDINA OENIPONTI PROFESSORE.
Cm Approbatione & PrmL Cafareo,
AUGUSTiE VINDEL. ET FRIBURGI BRISG.
Sumpdbus Fratrum WAGNER, Bibliopolarum»
MDCCLXII,
HEXAGLOTTON
ALTERUM,
DOCEN5 LINGUA5,
ANGLICAM, GERMANICAM , BELGI.
CAM , L ATINAM , LUOTANICAM ,
KT
SYRIACAM,
UT INTRA BREVISSIMUM TEMPUS OPE LEXICX
LIBROS £XPLICARE OISCAS.
AUCTORE '
IGNATIO WEITENAVER S. J.
LINGUARUM HEBRAIC^ ET GRiEC^ INALMA
LEOPOLDINA OENIPONTI PROFESSORE.
Om \^^obaH(me & Privil. Cafareo.
♦-•'♦♦♦♦♦♦♦•♦•♦♦'♦•♦♦♦♦♦•«■^♦••♦♦♦♦•♦'♦♦•♦•■♦•'♦•♦♦♦♦♦♦♦♦^
AUGUSTJE VINDEL. ET FRIBURGI BRISG.
Sumpdbus Fratrum WAGNER, Bihliopolarum»
MOCCLXIIt
Pacultas K. P. Provincialis . Prpvinciae Cermaniae
^uperioris jSociecatis JESU, 'cum Privil(^''o Csfareo.
Ciini D. Tgnadu^ Wagner, Bibliopola Auguftaiius, typis
'. vulgare defideret Librum, -cui xitulus : Hexaglotton alte-
Tum variarum Linguarum &c. a P. Ignatio Weitenauer , Sodetatic
]ESU Sacerdote , confcriptum ; £go Mathias Stottlinger , ejusdhn
Societatis per Germaniam Supcrierem PrspSfitus Provindalis, po-
teftatead id mihipCaAa ab A. R. P. N.^Laurenrio ilicci , univerfs
Sodetatis JESU Prepofito Generali, £idem adhanc primam dun.
taxat diffci Libri edidonem facultatero impertior ; fimulquc com-
nuoico Privil^iumCsiareum, quo aliis J^ibliopolis , atque Ty-
pograplns omnibusinterdidtur, neLibrumillum, ^talium-quem«'
cuoque a Noflris fcriptum , <:itra confenfum Superiorum recude-
re, aut intra fitles ^eri Romani Imperii inferre praefiimant. In
cujus rei fidem has Ei manu propria fubfcriptas , &<:bnfueto of-
£cii meifigillo iQunitas dedi. Rarisbons 9 Nov. 176 i» '
Mathias ^rotdinger.
X» ^RiE-
PRiEFATIO.
e^tris Unevdlentia , qaa Hsxaghtti mei prtoris
editi9 prima & fecunda excepta eji , acjm pridem
tertSifiaptata y. denique apttd me fffecit y ut ijiui
qaoque Hexagletton jHterum cemmittere prak tHt^
ierem. Primum ht bec hcmn trihuo lingua Ar^iiia, laude & gratis
e^d Germanos, fi unquam alias , certe nuncfiorenfi, Cermamcamita
frtpono, uP non libris tantum , fed epifiolis etiam fir^tisque f^enfihus
ifiteUigendis auxilta fiihminifirem, propterea quod mtdti fint , fuorum
mlto plus interfit, Uterarum fenfum ajfeqtd , qaam Ubrormn, Gemuh
mcafiliam addidi Belgicam , ut Latina Lufitamcam » & ifiam quidem
iisdem rationihus duSfus , qua me ad Hifpatdcam iti Hexaghtto'prim$
docendam permoverant. Jltque ut ilU <oromdm in^fmt Hehraicmn &
CbatdMCum , qua l^lteris htfirtdmenti Liiris Divinisfervirent: ita hic
fexto hco Syriacmn Linguam vetuti eeterarm elaujidam colheavi , $a
. At/irumento Novo a^kmeraum afferrem. Vah, LeSlor Senevoh, &
ix bis Littgms eam attteas elige , mde potijfimm fperare commodum
ad nonUms Divim ghridln in omnem vitam licehit.
iNsn-
Pacultas K* P. Provincialis . Prpvinciac 'Ccrmamae
Supfirioris 5ocificatis JESU , <cum Privil^io CaBlarea
Ciini D. TgnatiuS Wagner, Bibliopola Auguftaiius, typia
'. vulgare deOderet Librtiin, t:ui ritulus:: Hexaglocton alte-
Tum variarum Linguarum &c. a P. Jghatio Weitenauer , Societadc
JESU Sacerdote , confcriptum ; Ego Mathias Stbttlinger , ejusdhn
^ocietatis per Germamam jSuperiorem PrspMitus Provindalis, po-
teftateitd id mih»fa^ ab A. K. P. N.Xaurentao flicci , univerfs
Sodetatis JESU Prepofito Generali , Eidem ad hanc primam dun.
taxac di^i Libri «ditiooem facultacem imp^tior ; fimulquc com-
munico Privil^ium Csefareum , quo aliis iiibliopolis , atque Ty-
pograplns omnibusinterdidcur, neLibrumillum, ^ctilium-quem-'
cunque a Noflris fcripcum , cicra confenlum Superiorum recude-
re , auc incra fitles $aeri Romaai Imperii inferre praefumanc. In
cujus rei fidem iias -£i manu propria fubfcripcas , &<:bnfueco of.
ficii mei (igillo iDunicas dedi. RacisbonspNov. i^tfi. '
Mathias ^tottlinger.
X» tRJE-
4
i tfiitutiomt ' \ *
Horae Anglicae
Quadrans prifflus.
f. A RticuIasAiigloraD definltasCGemiiiitoter/ ftt(/5a^) eft<i<,geiier!t
**- omnitf & atriusque numeri, Artiealin unitalis itm,tiat)e&a
feu m. Nota Genitivi & Ablativi eft o/, Ditivl to,
2. Plaralis Nonrinomfitadjefto ; velM. ^ordi verbam; ITardt, ver-
ba: a DiStimary , Lexicon ; tbe DiBxmarvu^ Lexici.
%. Compiratlvus definit bi«r, Supeilativus in 0» bm4, dorus; isr*
^, dorior; bardeftt dnrilBmns.
4* Conju^atio Verbl AuziliarJs to to», liabere.
E^. \ Tu. n^ nurtKseauilaa
ptrfenamn.
tndfeat. PraBfens. baw, boft, hatbvAbas: htno.
Imperf. &Perf, bai, - ,.baiftv*LbtdJell, bai: bai.
Prctbr. compoC bavebai^ bqftbai, basibatS^bai: bambai,
Plusquamperf. bad bad, badft(baiieft}baif badbad: bai bal.
Fatunio. tbail bmM, d)a&baoe, ^xbaUbaoe:- sMlbane.
Imperativns. btne: bave.
Coniqn&. Prsiens. bave, bqft, bave vel baA: have.
(nperfeftum. aoidibaoe,aaiM0btne, - ibouiibaoei . tboulibaoe,
Infinitivi Prsitos. to baoe, Prseterit. to baoe bai.
Partidp. Vne&n^. baoaig. Pirticip. Prcter. towy W.
Sopliinn. bad. Geronaium in di. to baoe.
io. inbaoing.
im.far toiaoe,
Quadrans (bcundus.
5. Conjugatio Verbi AuziUaris to be,t!!rt.
£m. Xtt. lHc FlunlUonmtiMi
. perfoiMnim.
fat Prcfiens. «n ^ «rf , is: «r< vel be,
ImperfeA.&Perf.«(v, «dl, v>asi wre.
^tMtJtt,cow^t. banebm, b(fbmf bas(batbybetn: baoebeen.
fhutgmBMsS, bai been, - b(u(ft(baiieft) Itm, bai bom: bai been.
.*>
Ms$^' T«. IBf. nunBimnluiii
' - perloninim,
FtttarDnL sialt bif shait be^ sbaUbit sballbe.
fmpentivut. be: bt.
CpnlunaiviPrsfem. .k, Uvelbeejl^ H: bi.
Imperf. wre, wer^velwert^ were: mre^
vel sbouldbef sbouldejlbey sbeiddbii sbeuldbek
Infiaitivf Prsrens. te be. Prscerit tobm)e been.
Particip. Prxfencis. bewg. Paftidp.PraBCer. bamig bmi^
Supinum* ten. Gerundiufflxn du te be.
do» inbeif^^ ' "^
duuufertobe.
6. Tabella Conjuntionis or Anaric Verbi aftivi : in qua per Iinc<»>
lam transveriam (-) iignificoVerbumipfiim, qualei^Lezicoreperiturs
ubi vero literam unam tut pliirei adjido , eedem Verbo Gea itirpi adjend»
fiiHt.
IgOr Tib lUc. Plorrfb omniufli
pcribaaniiiu
IndicatlVarifni — ^fixtleft, — /▼clrA.^ — .
Irapcrf.&Pcrf. — rrfvtW, ^edftvtXiltp ^edyiid: ^edv€tJ.
Vntter. CompoC bave^ edy. d, bnft^edy. d, has^boiV^-^edvJ: booe..^dv.4L
. Phis^amrerf. had^fdv.d, bt^KbMeft^-^dy.dyhad^edv.d: bod^edy.i^
Futarum. sbaH^p tbdt^% fbaU^: shdl^m
Imperativus. — , ..«
ConjunftiviPraril ~, — /vdf/f, — ; «..
Imperfcdum. sbotdd^, sbmldeftCsbotddft')-^, sbmld^: Md^ '
Infinitivi Prarfens. to — • Prcterit. to bave-^ed vel d.
Partidp. PrsBfentis. --ing. C) Partidp.Prxter. Mi^--ii) veldL
Supinum* — edvdi. Gemndlum in AV do ^^
de. in^ifig^
dm.fyrte — »
C^ sr Vcrbuoi ipfiim definat in e, tecliteni a fyllaba itig abldrbetnr. h fooem
^anare; hekg^ amans»
7. VerbumPaflivum conftruitiir ex .V erbo luzifiarf tobe^ 9l Supin»
^xus Verbi , cujns Paffivum quaeritur. to irKiH$ invitare *^ tobe itt^itedg^B^
Viuri:mi^s, nosinyitamus; m «v jmiMd > nos invitaowr»
Qmdraas tertsm* - ^
8. Relatfvnm, fujf qiMyquod , non raro fiippimitiir* Htbai (ht
fmBifpimfsyounmerfey:i^ eandem UiidtiitaBj to Qdett^
4 -. In/IUutims
tOL.) Bonc fraerii. Tbefe are tbt R^t
; animadverfiones, ^o concepi (i. e.i
9. Apoflropho iiberaliter utuntur Angli. aWpro askedy Interro-
qui tOL.) Bonc fruerii. Tbefe are tbt R^ttim Imit xipm tbis Man : hs
funt animadverfiones, ^o concepi (i. e.quas egoconcepi) dehocviro.
pro we bavetut, non haberous: ««'rfpro cordd , poterat, potuic : vmd
pro muldf voluit, vellet: tbo^pto timgb, etiamii: «bat^er prowtotfver ,
(quieunque.
10. Reperituretiani<fciintcontra&um. yjMtproy8»W,iniffu«: J^
proj^ofcfei} confuropfit, expendit.'
Ji. SiCompofita nonoccurrant in Lexico, quaere fimplicia. Sunt
antem particuls , a quibus Compofica inchoantur, ferelatinsgennaniap-
«ue originis. to refom , reformare : to cmtform , conformare : «» btfall , bu
faOcit: ta taijmployt mttfbraudben: to overbeat, iibetl^ei(en : to ensbnare feu
iittbnare ( nam «1 & w promifcue qoKrendum eft ) illaqueare: to enligbten
CsuwUgbtett, illuminare.
12. Mttlta» literje inutiles aboleri fenfim ccepere. Pro ahtiquis illis
Mnde, (Mde, Rigbtioi^nejffe, Monetb , omifiTo e nunc (cribitur Mmi, CU/rf >
Rigbtmfhefs, Montb; pro Mmpka nunc cmpiH ; pro cbaunce cbance i pro
Pemrf, Uamyf Tbeefy nunc Peny, Hony , llief; pro Spigbt , Svoakt , Warr,
Spite, Smoks, U^ar; & fimilia. Quapropter, horumaltero non invento,
ad altenun in Lexico recurrendum erit,
Quadraos ultimus,
f 3. Habes fafn , Leftor optime , hiilrumentuffl orane , ad ezplicw-
dos ope Lexici libros anglicos nacelTariam. Cujus vericatis ut oonvincere
te ipiepoflis, en verfiis aliquot Atexandri Pope, quibus iaEpift. IV
Moralium (EJJayontbeMm) diifonas & inanes ohilofophantium de FoD
lona feu hominifi felidtate opinionet hunc in modum irridet:
Jtsk qf tbt Leartfd tbt Woff, tbi Leam*d ari Mindt
TUs bids toferve, and tbat to sbun Mmkind:
Smt piace tbt BUft in JEOm^ fim tn Ec^tt
.. Tbofke^ii fkdkrfftndCwtintmmttbff^ __
tP%t
Angliea. g
fTbo thus defint it^fiy they more or Ufs^
Thm tbiSf tbat Happinefs is Happinefst
JJl L. (haelitera brevitatis gratia Lexicon fignifieo ) tdask^ interrogi*
re. Habes verbum ask^ qaale inLexiporreperitur^ une ulla mutatione*^
Idego Ci6) pGrlineoIamtraQSverfam ( — } nulloadditamentoauftam
indicavi. Etfi porro lineola Hto fspids in TabellaConjugationis oe«
currit, quiattmennullusadeftin prcfenti loco Nominativus , fiitis ap-
paret , neque Indicativum , neque Conjunftivum efle^ fed Imperativam.
hurrt^a^ tntefrogaU.
Oftbe. Utrumque §1. tbe articulus definitus, sf nota ablativi. IjearfCS^
jdero eft quod Leamed^ litera e ($ 9) por apoftrophum elifiu L« <te
Lsamed 5 dofti, homines literati« j^Ksrr ex deSUs.
J^ay. L. via« tbe (^%i) articulus. Qyan e do&is ^am ; nimirum ad fe«
licitatem.
Tbe Leanfdj dofti. are^ Verbum tuxiliare ($f> fimt MM« L» esN
cus. JPo&ifuns uecL
TUs. L.hic9 ifte. kjiis. L.toUJ, jubere»invitare«-f (§ O fiNirftirpi
additum fadt tertiam perfonam Frssfentis Indieativk jubetf imdtm. t§
ftrve. L.fiErvire.
Andtbat. LL.&ille. toshtau L. vitare. Manldnd. L. genos hunHBllffl* l/U
jubetfervire gentri bumanOf 01$ Cjubet) idem vitare.
Some. L. quidam, aliquf. place. L.poneref reponere.-^(C5) repdnmit.
tbe ($1) articulus. BUfs. L. felfdtas. in Mian. LL.meJBtkmt.fmne
tn E(^e. LLL. aliqui in otio. jtlufeUdtatem m aElione ^ alHinotia repoimnt.
Tboje. L.hi. caU. L» appellare. -« (§0 tppellant. st. L. id, eam» t$.
heafitre. L. voluptas. and QmtentmentOefe. LLL. & concentum tmmum
illi. Bioami^paant v^fdptatemf ilU ammum contentum f feu trtnqailUtttem.
JfTbottus. LL. quifie. define. L. definire. -C§^) defioimiC it. L. id ^
etm.
^ay. L. dieere. — ( §£) dieuat they. L. illi« moreor lefs. LLL. plos tuC
minus.
Tban tUs. LL. quam hoc. tbat. L. qaod. Hmbiefs. L fUidtts. is. Ver«
bum taxititre ( §5) eft. Ha^inrfs. L. feudtts. Qei fic eamdefmbmt^
iicuntne iUi plus aut minusj ^uam boc^ feHcitateM ^e f^atemt Hoe iA
^edmen pn^fentis Hote fiitis.
4 8 Gorolt
\
CoroliariuiD.
Clquis ex tae feifintetur ^ cur in bis Inftitutioiiibus Pronomina & Anomft-
^ laomniafilentio prsterierini , quorum tamen illa omnium maxime ne«
nelTariay hscomniumdiffidlUmafunt: brevil!imere(pondebo, ideagra-
tia ftftuBi» quod inquirendo deprehenderim » illa omnia in bohis Lexicis
\ ordine Alphabetico proponi. Ea cauflSi fuic , cur labori parcere , moraa
prsddere^ &Spicile£iOj quo aliis Europs lingufs cqnfuleildum fuit^ ab»
ffinere in Anglica poirem. Eadem ratione motus, nihil in Inftitutibnibus-
' meis commemorayi de V^rbo exegetico tedoy & auxilmri wUl: nam &de
bls Lexicaadmonent, & exemplafiib)ldunt: ut mihi opus non fuerit, Ta-
belUm Conjugationis (%6) perhasambagesextendere. Syntaxeosau*
tem neceiEtate non tantum bona Lexica me liberarunt ^ qus in difficiUo-
xibus Leftorem non^ftituunt; fed iUa etiam, nt ita dicam » accommo-
dandi lex » ouam Fhiloglottis operam meamrequirentibus commendare fth
per omnia ioko ^ quamque natura ipia etiam fme magiftri voce diaat.
COmperds e Lexico verbbiingulis, equideni fa^pe coiitineet» ut conftro-
fiionis totius feries barbara & a latina confuetudine abborrens evadat,
/ S^d utere ipfe Judicio» & alienam Ilnguam ad leges tua: accommoda: nae
' tibi fadle renlus phmus & expeditus occurret. Ne nuilum exemplum af-
feram , puta ^ . te in hsBC verba hncidere : I m wU- acquainud
y mth ibofi ndventures. Conauilitis e Lexico verbis fingulis^ confmiftia
barbara hsec prodibit: Ego fum bene edoftus cum his cafibus. Verum tu
]bfe aullo negotio id accommodabis , fi una tantum prsBpofitiooe mutati
ma : J^ de his cafibus probe edo^ fum.
[Exerdtatio longior;
ipib fafto demooftrans 9 poile exfblishis i^ $§, qnos per prio-
res Hone Quadrantes pnrmifi^ obviam quamque libri anglid
partem $ ope Lexici^ re£le explicarf.
CXerapIa finaere yifiiiii cft illa ipfi|, ipm in V. C Joannit Qirifioplliosi
^ Gotcfdiedi Poetica l^untar : qood fi:iam> plures efle » qui cum an-
ilicenonrdant, eonun fiwaon fiimiaflimtantume»poni> fedverkumeTer*
P.l
?. I Af tis Poetica C n ex Ramfayo de Profeftione CyriL
«s 345^78 9 loii t%
T0 nmb tbe fiAlim tbe Fat muft fo a Pbilefopber. TU mo/t btMifvU
«S 14 *i ^6 17 18 -19 30 II s»
Fkmrs, GraceSf and Paitings enfy pUaft ff hn^matimf fvitbM fitisfyisig:
*3 »4 2i 26 2f ag a9 30 31 sa
Ufi MM^ «r in^awig tbe Unier/land^M Ssiid PrincipleSf noUe SentishentSp
If 34 35 . 36 37 38 »9 4« 4« . 4* 43
mU various Cbaraaers rnuft be iifpers^d ibraugjbautf In ardre to iifpUrj^ Cd ue
j^ U atdogere^ aflequi. %) articiilus definiti». ($iO 3) U fub*
lime.
4) articulos. ($iO 5) L. PoetaJ tf&^) LL. debetefle. 8) artleafp
lui uniucia. (^ t.) 9) L. Pfailofophut. CoUige, interiffl ad verbumt
& barbare: AUequl fubliiDe, Poeu debet efle Pbilofophus; Janiy ut
in Corollario monni , ad latinam eonfiietudhxein accommoda » & ita
dic: Ad fidflindtatem affequindam ( ut fublimtUtem attingat) Paeta^ Pbi^
lofMus Jk necejfe e/l.
io> trticnlus. 11 & 11) LL. maxihie formofiis. 13) L. Flnmer^ floSt e
additum ($2) noU pluralis.
14) Grace L. gratia » el^antia. x ($ a) plurale. 15) L. &• itf) Pabh
ting L. pi£ranu x ($a ) Omamenta ^pi&ura.
17) L. unice » tantummodo. 18) L. placere. — ( $ 6 ) placent 19 & ao)
LL. in imaginandi facultate.
fi) L. fine. 22) L. tofatisfy^ fitisfacere, fatiare. - ing ($<) Partl.
dpium Prsfentis. fatisfitciens , facians. 2)) articulus definitus. 24)
L. animus. 25) L. aut 26) L. to imfirave^ augere» excolere. — ing (§6) Par^
tidpiumPraeientis. augeiis^ excolens. 17) articulos definitus (f r)
quem poftbac omitto. ag) L. mens , ingenium. Barbare iu con»
ftrues: iine fittiante animum » aut excolente ingenium. Lex accom--
modandi dicere te jubet: nec explent animum^ nec excolunt inge-
niuffl. Tota fententia eft hujosmodi : Elegamiffimi^^que fiores y mw
mma 9 (f imagines tantummodo placent ki {maginanai facuUate $ nec mmsM
faiaTiUt 9 nec ingemtm excolentes. ,
a9* 35) LLL. Soli^ documenta , nobiles animoriKn fenflis, &vanImo«
res. nam 1 ad finem ($a) numeri pluralis inl^e efl; . 36) L.debent.
J7) L. tf di^fip Ij^argere; ^d ($6) Sopinttni: quod oum Verbo
aQSi*
*>
\
$ hflituiiom
CoroUarium.
Clquis ex int feifintetur ^ cur in bis Inftitutioiiibus Pronomina & Anoma-
^ laomniafilentio prstefierini , quorum tamen illa omnium maxime ne-
nelTariay hscomniumdiffidllimafunt: brevilBmere^ndebo, ideagra*
tiaftftuB^ quod inquirendo deprehenderim » illa omnia in bonis Lexids
ordine Alphabetico proponi. £a caufBi fuic , cur labori parcere , morai
prsddere^ &Spidle£iOj quo aliis Europs linguls cpnTuIeildum fuit» ab>
iMnere in AngUca poirem. Eadem ratione motus, nihil in Inftitutibnibm
meis commemoravi dc V^bo exegetico tBdoyd. auxiliari 'vaiU: nam &de
hls Dexica idmonent, & exempla fiib^dunt : ut mihi opus non fiierit , Ta-
bellam Conjugationif (%6^ perhasambagesextendere. Syntaxeosau*
tem neceiEtate non tantum bona Lexica me liberarunt » qus in difficiUo-
xibus Leftorem non^deftituunt; fed iUa etiam, nt ita dicam » accommo-
dandi lex ^ ouam Fhiloglottis operam meam requirentibus commendare fb-
per omnia vSko ^ quamque natura ipia etiam fine magiftri voce di^t»
COinpertiseLexicoverbbfingdis» equidenifs^ coiitineet» ut conftro*
fiionis totius feries barbara & a latina confuetudine abborrens evadat.
S^d utere ipfe judido» & alienam linguam ad leges tu« accommoda: nss
tibi fadle renfus phmus & expeditus occurret. Ne nullum exemi^um af-
feram , puu ^ . te in hsBC verba incidere i I m wU acquainud
wHh tbofi tidventures. Conamfitis e Lexico verbis fingulis^ confhruSio
barbara hsec prodibit: Ego fum bene edodius cum his cafibus. Verum tii
ipfk auUo negotio id accommodabis » fi una tantum praBpofiticme mutau
ma» : J^ dehis cafibus probeedoftus fum«
[Exerciutio longior;
ipib fafto demooftrans , pofile exfolishis i^ $$9 qnos per prio-
res Hone Quadrantes pnrmifi^ obviam quamque libri anglid
partem $ ope Lexid^ re£le explicari.
CXempIa fiimere yifimi eft illa ipfi^^ quai in V. C Joannia Chrifiopbosi
^ Gottlchedi Poetica Itfuntor : quod fdam^ plures efle $ qui cum an-
glice non fdant^ eonim fiUfaoa fiuoauiDtaDtumexponl^ fed verbum e ver«
V.l
90& 91) LL. ]^m& oiiiicom y (v trtef/ nbiium. 92) L, fp mcfrdize^ do^
eere rooralia. —ingy abforptalitenr, ut in vocabulo lovt^ ($tf> ^
Participium Prsfentis. iocms mor^Hia. 93) L. ta d^Jl, faftidium hibe-
re vel afFerre* — s (§<J) faftidium effcn.
94 2c 9f ) nimium , uc n. 90 & 9 1 • 96) L. to reajhny ratfodnarh — mg (f /f )
Pardciptum Ptafentfa* ratiosinans. s>7) L. to tire , fatigare. ^s (§6) .
fatigat. Qiii niimiis ejt in documentis mgrum ^ fa/tidium affert: qui nimiwn
. ratiocinatur y fatigat.
9i- 1 o}) LLL. No5 debemus immittere (ententias in a6Uonem. 1 04* 1 09^
LLlI exprimere nobilia (enfii per pauca verba. iio- IT4) LLL. ac
docere potius per fa^ , feu mores. 1 1 5) nota Geniti vi. ( § i •) 116}
L. heros. berois. ri7 - 120) LLL» quam per ejus fermones*^ haexenda
funt a mbis fententia ipjis' alMonibus^, /enfa nobilSa paucis verbis exprimenda^
docendum^ potius pcr beroisfa£ta > jnaifi di£ta,
J^usdem Poctic» P. I c. III ex Comite Schaftsburyo Milc. T. ^IL
lai X2a las 124 ia5 la^T 127 12R 129 130 .131
Nom a Tajle or Judgement^ His fuppos^^dy can bardly come ready fmtii
13« XJ3 *5^ '35 »3^ *37 isa n^ 140 »41 14«
«Aift us int$ tbe World. JFbatevef PrmcipUs or Materials of tbis JQnd wi
J43 ' »44 145 14^ Ur »48 H9 ^150 tsi . /5* 153
may JpoJ^ bring witb usi wbatbever good Facuttysj SenfeSf or arttkipating
154 155 »5^ 157 i5«-i5f ><^o «<^i 1^2 1^3 164.
SenfMms^ and Imaginations nwy be of Natures growtbj and arife properly:
26S i^ 167 168 ^^9 ^ 170 17* 17» »73 174
W* tbemfehjes witbout our Art^ Promotionf ar J^ijiencey tbe general Idea,
M7S 17*^ 177 178 «79 rao 181 i8a »83 »84 i«5 i8<^
^vbicb is farm'd of all tbis Managpfimt, and tbe ckar Notion we attain qf
X87 I8a 189 190 .191 19^ »93 I94 ^9S *9^ ^97 19B
vbat is preferabU and principal in aU tbefe fubfeSts of Cboice and Efiimatim^ .
199 SOO 201 002 203. SO4 dO$ 206 207 20a 209 2U>
nM not ^ oj^ I imagine , By any Pirfort be takm for innate^
ui - r24> LLL. Jam euftui feu jivUdum. 12$) apoftrophus , pro «t ils
CS 9) id eft,, hoc eft. iii) L. to fi^Jer fumere , pro certo crede^
re i vu\go fuppmm. — d^(S6y eft Supiaum : quod ( $ 7 ) cum Ver*
bo auxjliari »5 conjundum relpondet I^tinorum Paffivo^ Hoc pro c«r-
io ponitur.
127- 13 LLL. poteft difficulter vemVe jam fbrmatus , feu formatum»
— i C|6) Sttpinum» a Verbo tofarm. <3^*i35) LLJU nobifeom )n
\
lo . In/HbaUmes
munduiD. ^m vero gu/ius ftu judkim ^ qmd pfQ (;eno JumUur^ di^ad^
ter poffunt jam formata nobiscum nafct *
136 147) LLL. Queconque priodpis aut iQftrumeota hujus generis nof
poflimus fortafTe ifferre nobii&um.
148 - f f 2) LLL. QuaeicunqQe bon» fiicultates, Tenia , veL 153) L. la
Hdpate , prsvenire. ^ ing^ abforpto e, ut in loving (§5) Partidpium
Prarfentls. prceveniens. 154- 158) LLL. Perceptiones aut Imaginatio-
nes poflint efle. 159) nota ( § i ) Genitivi vel AbladvL j6o) L.
natunu ez cujosque nativa. 161) adjefUvum inOar Supini feu Parti-
dpit: natus» ingeneratus. 162 164) LLL. &genitus pure. QMcunm
gue bona faatltatess fenfa^ vd pr^tvue peraptUmeSf auS imaginatiofies poffint
^e a ctgusque natura ingenerata^ & pure nata.
l6f ) nota (JJ r) Genitivi vd AhlativL i^O L. exfe ipfis. 157-171^
LLL. iine aoftra arte, opera , vel adjuroento^ i73^i7S) LLL. gene^
ralisidea^ qu». 176) L.to/anfi, formare^ Paflivum (§7) form^
tur. 177) notaAblativi ($1 ) ab» ex. 178 180) LLL. ex^mni
hac traiftatione.
18 f - 1 83) LLL. & tjaranodo. f$n & 1 85) LL. nos acquirimus. Supple
rdativum (§ 8 ) quaro nos acqHirimus. 18O ^^ Ablativi C% i)
ab, de. 187) L. quod. 188) auxiliare (J5) efi. 189- 198) LUU
prasferendum & prarapuum In oinni hac materia deftionis & jucficfi.'
199) L. vult. apo) U non. aoc • 203) LLL. ut ego opition 204-106)
LLL. in ullo horoine. 207 & 208) L. dfe acceptum. Paflivum ($7)
accipL ao9&2ro> LL.pro tnnatou Barbare, non vultacdpi pro in*
siato« Latine^ nonpoteftacdpif nooeftacdplendum, proinnato. Ex
fe ipfifj fine arUf cura 9 vel Mjument^\ generalis idea j qua ex aimi bae
tfoRatim fermatur^ (f ctara notio^ quam acfuirimus de eo^ jmd putferen^
dum fg precipuum eft in bac omm materia eUBtumis jff judicU , te fiemine
bominum , ut tjgo opinor , pro imuais baberi poffunt.
Aii aia 413 414. JI15 416 217 2ig 319
Ufe^ PraOicef and Q^Uure mufi precede ibe Vhderftandlng and 0^ rf
aoo • aai 222 My 224 ^25 226 227 218 229 aAo «31
fidcb an iodvanced Size md Growtb as ibis. A iegitimate and juft Tafte can
•32 »33 a34 235 236 257 238* -239 a^^
mitber be begoum^ made^ concuv^d^ mr frodm^dp witbout tbe antecedem Lor
241 242 S43
tm and' Paim rf Qiticifnu
sii-ax9)
21 1 - 219) LLL. Uras^ezerdtatio, & cultun debentpracedere intellfgen-
tiam & judiciuni. 220) L. talis. (f {% i ) nota Genitivi. on (§ i ) ar*
ticulus uoitatis. einer (614)11)/ i^wmuae. 221 • 224) LLL. prove^de ma-
foitudinis & iQcrementi. 225 & 226) LL* ficuthoc. latino moredidtur^
ujusmodi. Ufus j ixercitatio , & cuUura praccdm neceffe tji inteUiggfh
. tiam (f judicium taHs tamque prw^ magniludim (g incrementi kgusmadi.
^27- 231) LLL: Legitinius & fincerus gufhis ^oteft. 232) L. neque.
333) L. nafd. auxiliare be etiam i^ Verbis proxime fequentibus intel-
ligendum eft, ac proinde Infinitivi Fiffivi (§7} indicium prasbec.
^34- 9t37) LLL. fieri y animocondni, aut progigni. — d (Jtf) Supi*
nttffl. 238 * 243) LLL. fine anteceoente opera & laboribus artis criti*
ca^. Le^tHmus ^ Jmcerus g^us fstqui fufci poteft , neque fieri , cone^ ^
aut preijigni^ niji antecedat JituHum & lahares artis critiea,
^usdem Poeticas F. I c. VI ex eodem Cooiite Schaftsburyo
Mlfc. T. m.
244 245 245 247 248 «49 »50 251 fl^» 253 354
Fw tbis reafim we prefume wt anly ta defend tbe Caufe ef Critics, but
^SS 256 257 258 25P %6a 261 0.62 ^63 264,
tt dectare epen fTar againli thofe ind(4ent fupine Jutbors^ Peifarmers^ ReaderSj
Atf5 a66 %67 268 269 270 271 272 273 374 275
AidUarSf Aims^ ar Speflatars: wbe making their Humour aUme tbe Rute rf
276 277 «78 279 280 281 28a 28S 284 285 28<5 287
v)bat is beautiful and agreeabU y and baving^ na acceunt to g^ve rf Jucb odd
288 2«9 ^90 291 29a 293 294 i95 296 297 »93 299
Faneyf rej^ tbe eriticizing or exaaiimng Art y by vjbkb alone tbey are abla
300 . $01 302 303 304 305 306
Ss iifiover ibe trua Beauty and tybrtb ef every ObjeEt^
t44- 253) LLL. Propter hanc rationem nos aggredimur non folum tueri
partes Criticorum. 2/4- 257) LLL. fed denundare aperte bellum.
258*^SL) LLL. contrahosfenfus axpitUe & fupinos Auftores, Pero
feftores^ Ledores, Aoditores, Aftores^ feu Speftatores. s nomini«
bos his iddioim ($ 2) pluralem oitendit
i69) L» qoL 270) L. to maUy facere. .. fty?, Uttra e abforpta ^ nt in
kmr^ ($6) 6deni$ feu, quodldemeft, ndentes. 271- 274)LLI^
fiiam indolem Iblam , regolam 9 275 • 277) ot n, i gtf fqq. fiipra.^ med
9fl. a78 a8o) LLL. polcrom & amcenum»^ 281) L« &. 282) vcr*
M aoxiliaris. ( $4) Particlpiom Prsfeo(iSf habens, ieo habentes. aSj
B a •at8>
f t' hflitufims
>^t%) LLL. non ntionem Teddere ulis incoiiditasphantaris. Dum
fuam ipfoarum wdokiH unicam faciunt feu ftatuunc rtgulam omnis pulcri (f
amdsni^ neque tamm bdent rationm redder^ (^qvaOk reddant > ejmnodi in-
cmiita pbantapa. ^ ^
^i%Si) L.tor^eS:^ rejicere. — <S<0 i^ejidunt 090-193) LLi., Criticen
(»'aaniinandiartem. -^ing (%6^).fmt Fardcipia Prarfentis Verbomm
tocriticizelkioexamine: arscfijudicans^ anexaminaKS. 2^4- 5^97) LLL.
per quam folam ipfi. 298) auxiliare ($5) iunt. 299 306) LLL. ido^
nti ad detegendam veram pulcritudioem & predum c^usque reL Prt^
rea aggredimur^ rm fokari partes Oriticorum tueri ^ fed (^ bellum aperii de-
tmnciare contra boi fenfus expertes & fipims AuJ&ms^ PerfeHoreSy LMoret^
AuiitoreSf Aitores i Ceu SpeStatores : qui dum folamfuam indolem faciunt re*
gulann omnis pukri ^ amgmi 9 mdtamjue btAsnt ratiomm 9 quam rtddant 9
ajusmodi incorhiita, phanta/ia ; rejiciunt Criticen feu examinandi artem » per
^uam tammfolam funt idomi ad detegendam veram pukrUudiaem (f pretkm
aujusque reu
2CL7 308 309 3»o 31« 3»» S13 3H 3»5 31^
According to tbat cffeEted Rtdicuk j wobicb tbefe injipid Remarkers pretend
317 31« 3^9 5*0 q2i 3**323 3H 3^5 3^^ -3*7
to tbroif) uponjuji CrUicks^ tbe Ergoyment (^ all real Arts or natural Beau^
328 3*9 330 33« 33* 383 334 33$ 33<^ 337 338^39
tys vmld be intirely loft. Even in Bebaviaur and Marmers w sboild ae tbis
340 34» 34* 343 344 345 34^347 348 349 35o 35i
rate bocome ts time as barbarousyos in our Pleajitre aad Diverjtons*
307) L. Congruenter^ convenienter. 308) nota (§1 ) Dativi. 309
^-311) LLL. affeftatum hoc Ridiculum. 31 2 -j 20) LLL. quodhi ab«
fdrdi obfervatores ja6tant fe rqicere in juftos Critleos. 321) L. oble-
Oatio. Si vocabulum Enjayment in Lezico tuo non occurrat, qutere
l^oyiMrtt: nam {i 11) m& in promifcue traftantur. 3»- 327) LLL.
omnium verarum artium ^ & natoralis omnis pulcritddii^ x (§a) in-
dicium numeri pluralii. 3 2g) woifd pro would V t per apoftrophum (§ 9)
deleto. Lexicon docebit^ wuld efle a wU, & fervire inftar Verbi
8uxiliari3 sbould in Imp«fe^ Conjunftivi^ unde mi/d be ^ pertnde ac
sbouldbe (^5) fignificat ^et^foret. 329) L. penitui. 330) L. aml&
fiia. Secundum ^eUatum boc Ridkubm^ quod abfurdi 0i dfervatares fin*
. putant ju/Us Qriticis p obl^(aio mnis veree ^rtts^ omnisque naturalis pukrUsu
dbiiSf penitus amitterawr.
.#*
iM-335)
S?<*335) LLL. bdomntfoBe viTendi&moribQi. /- <$0 pHinlis m*
inerL 336) L. nos. 397) pro Aould <S9) per apoftropboiDf ut ^S
& cm'd pro wouid & cmld. 338 « ^40) LLL. fecuiidum hinc ratkmem»
ttli ncfoae. . ;4<) L. fieri. sbould — (56> fierenius. |42-345)LLL..
in tempore (nimirum praGfenci) kque berbtri 346- 351) l-Lll ac in
noftnivolttptate & delidif. £m hac ratkme in mdo vivendi (f marHus
ioc Umpcnjwrtmus aque barbariy ac in voluptatibus nojbris £f deHcUs^
35*353' 354 355 35« 357^359 359 3«o f5i 3«» 3«»
/ matd prifijom U y bowim^ of -tbtji Oitiekm Haurs^ tbaS tbey era
»643*53<^« 8«/ V ^6f{z69 S7o 37» 87» 373 374 375
mt yetfo uncivSized, ot void qf aU ficial Ser^^ as to maintain^ Tbat ibi
37« 37^ 3^8 379 3«o 381 38*383 384 385 38« 3«7
nuffi harharousJJfi y or irutisb Pkafare^ is as defirable p as tbe mq/f foUstii
38« 389
er T^bid*
352) L. Ego. 35^) pro isotM (§ 9) per ipoHrophom. L. veHm» Telleiq. 354)
L. oredere. 35^5) L. id, hoc> ti. .956) L. utut erlt, nibilbminuf.
^S7^ QOtaAblativi (§1) a, de. 35S 360) LLL. de bii Criticorum
oforibus» Mifoeriticis. Veliai rdUIominus nubi boc prmittere de Mybcri^
Ucis iflis. . '
351-372) LLL.qood ipfi Ibnt (§5) fiontamenadeo inurban!^ lutvi*
coi ab omni Todali Tenlb.
373> L. uaque ad» utque eo ut 374^ L. aflSrmare , afleverare ^ verbia
toeri. 975- 3S1) LLL. quod maiime barbara vita , aut ptcuaria vo-
luptas. i%%) tuxiliare ($5) i^, 383 389) LLL. arque defideranda^
ac maziine polita & ingeniotk. Sperat igitur ScbafUburyus /Mifocriti-
COi nm fore tamm a&o inurbanosy ff vacuos ab omni fbciaH fenfuy ta aj»
Jeverent ac tueantur^ vltam ac voluptatem fumme barbaram^ (st pecudibus di»
gnamfOque dejiderandam ejfe^ ac poUl^fimam quamque £f ingemojijjsmam.
390 391 39» 393 394 395 39« 397 398 399
Fir ^ omt pirt 5 v)bm I bave beard fomatum Alen ef reputei
400 401 4oa 403 404 405 406 407 408 4X>9
jOnlity join m mitb tba eff^eminate pUnntive Tone of hve&ive againft Oiticksp
410 411 412 4»3 4»4 4'5 4»« 4»7 4»« 4I9
Z bave realfy ibougbt ^ tbey bad U in tbeir Fancyy Cs ke^ dfrsdn tbe
4W 421 4^2 423 424 415 416 427 438 4*9
growing Geniue qf tbe toutb^ ibeir liivalsy by tming tbm afide from
B ) mt
14 hflitutianes
4JO ^43« 43» 433 484 435 43* 437 438 439 44«
ibat Exammatim and Searcb, m vrincb all good Performancif as well
as good Judgement depends.
190-193) LLU Pro nea propria parte, Latino nore: quod ad me
attiner»
394 ^ 395) LL. qoando ego. 396) L; beard , Supinuin Verbi to bear^
audire. bave -d (06) audivi. 397-400) LLL. nonnunquam virof
celebrats habilttatis. 401) L.'jetnin^ ingredi ^ fociare fe inaliqoare.
402*407) LLL. cum ifla effeminata & queribunda voce Philippics^feo
objurgationis. 408 & 409) LL. contra Criticen.
410&411) LL. ego re vera. 412) L« tbot^bt^ Suoinum Verbi to tldhk^
cogitare. bave cam Suphio ($6) cogitavi. 413) L. ipO. 414) Im^
perfeftum (§4) habebant. 415-418) LLL. boc in fua phantafia.
419^ L. keepdowny impedire* 420) lltogrojp, crefcere. — ^ ($6)
creiceni. crefcentem. 411 »424) LLL. gehium juventutis > fuorum ri-
valium. 425^ L.per» in. 426) L.tottajt^ avertere. m ^tigC%6^
avertendo* nam h Ggnificat etiam m. 437-444) LLL. ipfos feorfum
ab hoc examine & hiquifitioney aqmi oronis bona fcrlptio ( elabora*
tio , perfe&io operis) sque^ tbtn fo tvo^f/ ac bonum judidum pen-
det» todependj pendere. —s IS^) pendet. Ait ergo: Quod ad me attu
netf cum nmnmquam audkem ^ff>ktata babiBtatis viros fociare inter Je effe»
wmatas iUas £f queribundas PbUippica voces contra Griticen : ctfgitavi prafem
&0f babere ipjbs in animo^ cre/eentem juvenum , rivaliuiht fitarumf genlumim^
pedire^ procut eos avertendo ab boc examine (f inju^fitiane » unde mnis bmtt
etaboratia agjue ac benum judicium pendet.
Bxerdtario altersb
Foetica.
^Homfonus, de IV Anni Tempeftatibus^ 111 Vere^ setatis aorcs bo*
« ^ mines iu ad^mbrat:
1 » 3 4 S ^ 7 t
Tbm tbe glad Marmng n^d tbe gladdetfd Raee
9 10 II 12 13 . 14
Cf uncom^ted Men^ mr bluJVd tofee
Ta
AngUc^. f jf
15 itf 17 18 '9 ^o ai
Tb9 Slugg0ard sU^ bmatb berfacred Btm.
^ a» as »4 25 %6 0,7 ag
jFor ticr U^ Slumbirs gently fwrid amay^
%9 30 S« 3» 33 34 35 3^
Jnd vp tbey rofe as vigorm as Sun^
37 3« 39 40 4« _4» ♦ •
Or to tbe CuUtare af tbe willing Glebep
43 44 45 4^ 47 48
Or to tbi sbeaiftd Tendance 4>f tbe Flockm
i) I^Tunc a) «rticului. (Ji.) 3&4-) LL. Istuin tmme. f) L. «•
p^rgefacere , excitare. —d {^$6) exdtahat^ excitavit. 6) articulua.
7) L.exhilaratus. S) L. genus. 9) nota C§0 GeniiivL 10 • i))
LLL«incomiptonKnhointnuiri9 neque erubelcebat. L. toblup>j erube»
fcere. — .4 ($<$) erubuit^ erubelcebat. i4)L. videre. i5)articu]ua
( $- 1 ) cuem deinceps prstereo. 16-11) LLL. fomnicuIoTuni dormire
iUb fuo facro radio. Titne iata aurira excitabat e famno exbUaratum ^enus
bominum incorrufmum^ peque cum fudore fuo aogebatur videre fommcuiofimf
qtd fdb facro fuo radio adbuc dormira.
22 28^ LLL. NamiHorumle<^esfomni Cxp1urale,$2) lenlterev^bra-
baat. L. to funuy fumare» vaporara. io fum away^ evaporare. — ^CS^^
evaporabant^ evaponninc
29) L.Et 3i).L. ipG. |o&30 L.I0 rtfe up^ furgere, crigerefe. ro/i
L. Prasteritum & Imperteftttm Verbi r^. furgebint 33. 36) LLL.
ceque vigentes le IbL
37) L.Sive. ^38^ oota f f i ) DatiyL 39) L. cultura. 40^ nota (§1)
GenitivL ^41 & 42) LL volentis elebac. 4}) L. five. 44) nota ($ iS
Dativi. 45 & 4^) LL. jucundum itudium. 47) nota ( $ i ) Genitivu
48 J L. gregis. Nam leves iUorum fomm Urdter evaporab^nt^ fitrg^l^ntqua
^omiMS nm ndnus. alacres^ quam ipfiM^ (he ad cuUuram^volentit gAa,
five ad jucundum fid gregis ftudhan. Tum ^ poftquam poetids coloribua
alia statis illius lures decora ^lendide illuftravit ^ in liuiic modum
cantare pergit:
49 50 51 5» 55 S4 ii
But nowy wbatiir tbefe gaudy FdUa meant^
i6 57 58 59 60 6% 6%
jtndtbt wUti Mmaes 2Mcb tbtyautdoeifd om^
M JhJiUutiofie$
69 «4 tfjj 6S 67 68 C^
Artfmmi m mnrt aniid/l ibofe iran Times^ ^ '
Tbofe Dregs •/ Life! in wbicb tbe kmian Mni
77 78 79 80 81
JJas lofi tbat Harmomfo vneffiAley
^ «a 83 84 H5^ 8^, 87
Whicb forms tbe Sout of Hi^pinefs: and alt
t8 89 90 9» 92^ 51J
Js off tbe Poife mthmr tbe PaJJions alt
94 95 ,, 9^ 97 98^ 99 • wo
IKive bt4r/i tbebr Munds: and lUqfm balf exiiiiEt^
xoi 10» 103 ro4 105 ro6
Or impatent, er elfi approdtigy fees
107 ro8 *'
Tte iSiii Diforder^
49&fo)LL. iltfitmc rO P^^>o^^P^^ (§9) pro rpbatever^ ige-
trigratit. L^quidquid. fsr- 55> LLL.ba afSmat» fabuls affirmarunt.
f 6 -^ 62) LLL. £t OHididie hoi-annD particuls ^ quas illas C£>bul«) ex-
pinxerunt. L. to iWozp,.adumbrare. to sbadomout^ expingere. — d (^6^
cYpingebant, fxpinrere*
^H)^ L. foundy Suptnum Verbf tofini\^ favenire.. tfre C§f ) fimtytVer*
bo auxiliari to bev quodcumSupinoidteriua Verbi (§7) Faflivuiii for*
1 mat. inveniuntur^ ^-7^^ LLL.non8iiiijpliu5> iaterheecferreatempora^
banc fscem vicas. A tmcy qiddquid afftStata ba fabula afamarunt y (f
candidm ilite hora ^ qu^s expinmwfA , jom non uTvemuntux inter ^err^ bac
tempora ^ in bac faee vita..
tn^ 76> LLL. iir qoabumanua mimu^ 77) L. percBCus. Bas cunr Siopino
fentParticipio ( § 6 > perdidit.. 78 * SO LLL. illtm harmoniam tam in*
ei^icabilem , qu«.. g}) L^tofomt^ formare. ^s CS^> format. $4
« u'^, LL. animtm felicitatis : &omne. 88) efl. (iJ^.) 89)L.fnpra*
. barbare^ eft fupra^ lttine> incumbi;^ gravtt. 9o)L. pondus. 91)
L.tneo»' IM bifmanuf' animus perdidit bamomam Ulam tam inexpUceHiiim,
qua animam feliciiatii^ efficit: & omrda in eum incumbuntonera^omviM ^on^
dera eum gr«vant.
y2>90LLlLcupidttatei omnes perruperunt (bave eum SupihOr CS^)
fuos limites. '5 C $ 2 ) notapluralis numeri.. 97 « 1 05) LLL. ^ ratio du
midiaexparte dctinfb» five imbecillis , five tliud approbtns. —ings
. tbforpto s ($6) Veibi»approve4 io6)L.toJeo, videre» »s 0^6)
^fidct.
I ^
videt. 107& loS) LL. pravam pertorbationem. QipiditaHs mm per^
rupere fuof limitis: (f ratio fimif^iuUa , fioe imbecilUs , Jh^e Msd appre§
ians 5 pravam perturbatianem bam intu^.
109 iio III iia
Anger ftorms at large^
iij ii4"5 ii^ 117 ««8 ii>
fFUbout an equal Caufe: and fell Revenge
130 121 laa 133 124 iag
Supparts tbe faUing Rage. Qofe Envy biUs
126 127 128 1^9 130 131 13»
f^tb venmrid Tootb: wbUe rveak unmanly Fiar$
133 134 «35 13« »37 138
Bdtt rffrail FancieSf loofens every Pojper^
139 140 141 142 143 144
Even Love itfelf is Bittemefs rf Soul^
145 h6 147 148 149
j1 pUrfing Anguisby fimng at tbe Heart.
150 151 iS^ 153 154 »55^
Hope fichsns witb Extravagance : and Grief^
15^ 157 «58 159 1^0
Of JJfe impatientf into Madnefs fweUSf
161 160, 163 1^4 165 166 167
Or in dead Silence xpnfts tbe ipeeping Hms.
109* itO LLL. Ira tempeflateffl ezcitat (^j, §5) late, fiiie aqiiaeaQ&
^. ii7-i2))LLL.&crudelis Vindiaafulcit (_x,§5^ ruentem Ra«
biem. xa^-iaS) LLL. angufta Invidia mordet C^if %6) venraat^»
dente. i29-i38)LLL. dum debilis eflTeminatua Timor^ plenui lnfir«
mii imiginationibus , diflblvit (_r9§5) univerfimi fuum vigorem.
2)9- 149) LLL. Quin Amor ipfe eft ff f ) amaritiet animst, amcniua
aogpr f lanjguena (_ i/i|g,06) in corde. jfo-157) LLL. Spes a^ro*
tat C— /, v^) cum deliratione: & Triftitia» vitsimpatiens, inamen«
tiafuaintumefcit (^/,§6) autinemortualifilentioperdit (— 1>$(^)
lacrymofiia horas.
i(J8 i<f9 17^ 171 17» 173
Tbtfe and a thmfand mb^d Emotions mm ^
114 »75 «7* ^77 178 i79 »80
Flrem ever^dHo^ff^ Fiews of Good and itt,
..... «gf
C Furttfd
/
\
^*'^/ . *rP '** ««♦ '»5
JConifd tr^nU^ varUnui vex tbe Mmd
*n$ '^^ '88 **9 '9° *?* *>•
*W endlefs Starm. fPTmce , inly' rmiims» gr(nBt
193 194 »95 «9«
Tbe fi^sb Tbwgljtf a HftUfs LKoacem ,
'97 »98 199 aoD aoi ao» aoi
Cold , dni «wrtwg /rom our Ne^hbnu^s GooJ,
*04 205 aotf ao7 aou ao9 aio
Tben dark Dijgt^, and Malice vindit^^^fTHes ,
ftii aia ai3 ai4 ai5
Snetddng Deceit , and c&ward Ft3JUarf;
«itf ai/ ftig ai9 .^aao aai a»a
^ &I/Z deep-rooted Hatred, levod Reproacb,
aaj 224 415 »!»* 2*7 **8
Comxdjhe fFiratb, and tbougbtkfs Fw^ , guick
»39 030 »31 23a »33 a34 assas^
2» Deeds 0/ vUe/l Jim. Even Nature's fetf,
»37 338 339 »40 »4«^
Js deemd, vindi&ive, to bave cbar^ har Cowrfu
1^8* iSg) LLL, Hi & mille mixti Motiu plures, exfemper 7ari«ntibi]t
IdeitBoni&Mali, formatiinfinitevarii, vexant (— S^) >nifflumnoa
intermiila tempeftate.
189-103^ LLL. Unde, intui putiefceni (— i«!ff , §(?) crefcit (— x,
$6) fetantum qasErens Propenfio, foeors incuria, frigida, & aver<
tena (—fr^, %6j a noftri vicini ($9 ) bono.
noi-zis) LLL. Intuper clandeftinaAlienatio, &Malitiaifflpliean9 ( ^ing,
$6) dolos , ferpens Fraudulentia , & contemptu digna Abjedio.
m6-%31) LLL. Adextremumalte radicatum Odium, impndeni Calo-
nnia, eonvuliionetexcitanslndignatio , &incogttans Fnror, eeler ad
fadttoraviliffimifcopi. AdjeftivumviZeinSuperlativo (§0 definitin^.
•3a) L. Qoin etiam. 2^4) L. Natura. 2^5) per apofbophum C $ 9 ) P^o
it, eft. 236)L.'ipra. 237) L.todeem, exiftimare; is ab auxiliarilD £t
Clf) &Supinum (— <*, §5) interfeconjanfla (J7) Palfivameffi.
^mt. exi/limatur. a^S) L. ultioniscupida. 2)9)L.toclba>ce,fflUtare.
*»bave^d (§6)muMire. 2406 241) LL. fuura curfum. Ad ver-
bumfitransferas, conftruffiohccnafcetur-: QuinetiamNatura4p&eft,
cxiilimatur, ultioniscvpida, mutaflelhumcurfum.' Perlegemaceom-
modandl, dequa in CoroUario, haec prodibit fententiai j^ adeo,Na»
iNra, ftf Mc^im0Mr, viadiStam d^wrat de fi» eurjit mutalt*
APPEN^
A P P E N D I X
De Pronundatione
Linguas Aiiglic&r*
^' VOIi mirari Lefior » fi Appen- i^ ^pkmiDqaeproiiiinGtatiir ue 9
^^ dicem videris tuo mooque vel e*
voto majorem. Labyrinthum p» j^^ ^^^i ^^«
neinextricabilemofferthujuslingue, jfdi^f at^ghim; «diaedfc&^
pronmiciatio , regularum copia & efter, poft ; «fter*
amb^tate,varietateexceptionum, oifr, fum; sm«
perpetuarumdeniqueambagum^i* tff» ficut; es^
dio &labore« Conatusi^ fum If- aslf petere; 2uk^
teras fingulas ad leges, quam fieri €way^ weg/ fort; «WKr
poterat, pauciflrmas revocare : ex^^ Ckfif cafiis; kiBs.
cmplis vero , nbi res porcere vifa efl, Cternto^, cubicuhim ; tfchem&iTr
liberaliterindttlfi^eommqueferiem, panu^ij damninn; dieemmUch^
qao facilius invenirl poflent , ordine IXime^ matrona ; dann.
alpbabetico texui t ut Leftor ve} ea damruMe , danmandus $ dianniueb^k
ij^, qu» d^deratj vel<%rteqi»« Face^ fa^es; fss^ * -
dam iis fimilia deprebendat , nec du* glad , Istus ; glad,
bkis & fuipenfus in lubrico incerta* Gtqfif vitrum; glfltll,
rumreguhirumfoIodefHtuaturr In- Graeej gratia; gries^
otilemtnrbam illarum vocum , qus» Grammar , grammatica; grannmcr^
minusfreqnenteroccurrunr» dedita htdy babelnimy habebat; haedd*
operaexclufijratusy huncipfumy to, habet;hsfr
quemattuli) numerem fatis fiiper- tof?» habes; hmfk.
que Lefioris patlenthun fiitigatnrumr Oiifiej feftifiatio ; hstfF,
Eadem ne abuterer , fllo eciam ab- tavif babere ; uncfe baidb^^ habeiui
fthiui voealinm longanim j & bre- fasv , hsving.
viom, acbreviffiffltfumdiferimine-, La^f matrona f domiha; ledf.
quo hidplentes ad de^erationem fMbflirf dominus;mef{erftBmiiteiv
adigi folent, Non requirunt flti prin* Name , nomen ; namir
dpfotamfubcUia : dehide ulcro, {rri* navat^ navalis ; nsveL
sais elementis imbutos^ ufiif iple ad ferhapff fbrtaflfe ; perhs^r
ftcoaditk)» deduceCr 3aUe, menfa; tcblr
&# hftitutionts
3. Jznldnmm (ideft^ ante /,
poll quod fequitur alia confonahs )
perrspeetiamantefi) r^ t^ tb^ pro-
nunciatur ut a.
aUf omnes; il
almofty ferme; aImofl:«
jtiUari altare; altasr.
jirtj ars; art.
ntbwardy transverfe^ «i&ward. (Cur
hoc^Miteris curjhis cbique diftin-
|[uam, dicetur, ubifuoordinede
illoagendumerit.)
awardy condemnare; award.
eaU , vocare ; cal.
far , procul ; farvelfer.
FatbeTy pater; fader.
flagrant , flagrans ; flaegrant.
Catdm^ hortus; gard'n.
hariy duruS) difficitis ; hard vel hsrd.
iorge, latus^ magnus; lardfch.
Tarty pars; part.
particulary fingularis; particolaer.
Salty lal; lalt
shally debeo;ln infniii
pracipotm, qoae iirpronQncItCion»
ttntom corfimefllercorf oci brev«
fontt*. >
Jbbey, Abbttia; «bbf« .
^Atomey^ procurator; «Ctornf*
Barley^ hordeom; beRrli#
i8
B/lUtttimes
Ofimney, \cmlnwi trchimnL ^
Hmy, mel; honni.
Mmey^ pecunia; monnL '
Exdpe: .
Eye f oculud ; ei^
hey - day ! o gaudium I o mirum !
heid». *
Keyf cjavis; kL
29. Gantee, t, y, utdfch.^
Ogey cavea; ksdfch.
cbangif permutare; tichetidrch : un-
de c^^V,permtttatu$;tfchendrchM.
Danger y periculum; dendfcher.
diUgeni » diligens ; dilidfchent.
general^ generalis; dfchenerel.
Ge?tf&mai)9N6bili3jdoroinu5;d(chent*l-
faien*
Gemm^ Gemianus; Dfchermen^
QiM^gms; dfchei-ent.
CyKfyj zlngara; Dfchipri.
Ige^ j\kdexi dfchodfch.
\609 fuggerere; fogdfcheft.
3Q. Fotmataa finitia ingj & qvat
t^ermanico nafcuntur , aliaque non*
nutla, pronuhdanturttt^&j[iGer-
mJmorum.
^ger^ ira; enger.
teggifig^ rogans, a*«; begging.
l^inf incipert ; bigin. ^
l^er , major , a ^ , magnus ; biggen
Bringer^ ^ttiaffert; bringen
Dagger, pugio ; dacgger.
eager^ acer; iger.
J^er^ digitus ; fingen
fargetsi oblivifci; farget.
fargivei Ignofcere; wrgiv,
Geer, mefx; gir.
Ceefe^ anferes;.gif^
g^i ixqpetrare ; get
gibbm^ gRibofiis; gibbos.
giddy^ vertigioe laborans; giddi.
Cift^ donum; gift.
gild^ inaurare; gild.
gird^ cingere; gerd.
Girl^ puella; gcer].
give^ dare; giv.
Hunger , fames ; honger.
linger^ tabefcere; linger.
longtr^ longior, Tilongi langcr.
nmger , macer ; miger.
fmging^ canens, zfmgi finging.
Jlagger, titubare; fta^er.
Jlrongery firmus, zflrongi ftranger.
f^^g^y gloriari; fwscggen
'J^g^j tigris; tiger.
togetber , fimul ; tugeder.
Singulare eft Goal , carcer ; dfdisl.
31. C?6initiout fimplexg;infine,
& ante^, mutum eft» exceptispau-
dfDmis.
alm^btyf omnipotens; almeitL
altbougbf tametfi; zUbo»
Borougb , arx ; boro^
bougbtj emptus; b&t.
brigbt, fuigcns; breic
coi^b^ tuffire; caf.
Daugbter^ filia; dater.
Del^bt , deleOatio ; dileiC
eigbty odto; ^t.
enougb^ fatis; inofvelenof»
figbtj pugnare; feit«
Fligbt^ fuga; fleit.
jpr^tt^ terror; freit*
Cbojlp Kpiritus; goft. .
Heigbts altitudo: heit»
b^by altus; hei. /^
Unigbj rider^; laf.
Ligbt ^hailtiL
Mgk
Angika.
Ugljt j facilis; leit.
Neigbboitr^ vicinus; ndbor vel neben
mgh , prope ; nei.
nougbt^ nihil; vAl.
Piighty ftatus ; pleie.
Plougbf aratrum; plau.
right, reftus; rcit.
rougb^ afper; rof.
Jigh^ fulpirare; feivelfeiC.
Sightj afpefhis; feit.
Slight^ contemptus; fleiC»
fgugbtf quasfitus; fac.
thoroi^by per; tboro.
thougb, umetf^i (iK>.
tiougbt^ cogitabam» cogitatus; tbit
tbrojdgb\ per; t£ru.
Tprougbt , faftus » effefttts ; hrdt.
32. Gm&en, fiCntiQeademfylo
laba, utm&n.
^/»opi^kgm,apophthegma ; 2spo&biah
arra^ny injusyocare; srrcn.
lenign^ benignus; binin.
eondign^ dignus; candin.
Jeign^ fingere: fehn.
FUgmi pituita; fl^m.
g;nafb 9 frendere ; naefch,
Cnatf mufca; nct.
malign^ malignus; malin.
Riign, TQgnvLmi xdixkf
Signf fignum; feiQ.
Sovereign^ Prinoepi fupremui; fov-
verehn.
Cum verogffi & gn non (unt in ta*
demfyllaba^ ad rt gulam hanc noQ
pertinenc jfjftgnatm » aflignatio ;
vflig • Qflefchon vel nasfcb jra : BenignU
iy^ benignitas;benig*niti: ficetiam
Dig-nity^ fleg^maUki ig^mrance^Jlig'
matize* In iis etiam , quc inftien
definunt , totnmg» audJttir/ imfn^:
impugnare; impugn: oifpugn,yoppn^'
gnare; oppugn: repugn^ repugnare^i
ripugn. i
3). Gue^ gui^ utg^, gf, onuflToii.
CaiaU^ , catalogus ; kastslag«
GueH^ hofpes; geit.
Guide^ duxvis; geid. >
Guiiz^ culpa; gilt.
Guineay monetaanglica; g&inl«*
Plague^ peftis;:pteg.
Twigue ^ lingua ^ tong.
Excipiuntur:
Jguef febris ; «gu. • • - ,
Jnguijl 9 anguftise ; senguifch.
argue ^ arguere, qusque participiufll.
argued; argu , argud. , '\
diflinguifbf diftinguere; diftinguifcb^.
extinguijb, eztinguare; ea:tinguifcb«^
to^uui, languidus ; Ipnguid».
languifby languere; l8Bn|;Qifch.
fanguine^ fanguiQeui-; &nguintt; \
^4. ^'•uditurutla^gmnanidi^.
& latinis; exceptiS) qutneqauQtvr*
//ejr» (iisres;er.
Herbf herba;crb.
honefl^ honeftus; anneft. ,
Honour^ honor; annor vel anoer^
Houry bora; aur.
temiitf^homilis; omb'h . t
Humour, iodoles; jun^orvel juroer.
Sbepberdf paftor^ opiUo; fcheperd«t
3f . Vocalis j ut ei^ io prpQomi«
ne/, ego; iQfyIiabisfinaIibus,quaf
fequitur e mutum , nulla vel unict
interpofita confonante ; in horum
formatis; mgh &gnf & in horum
derivatis; denique ante Id&nd.
admirej admirari; iedmeiYt /
D 3 'a^e.
ifjpfref tfpirarc; afperr.
bHndi cscus; bleind*
Oildy proles; tfcheUd.
irie^ clamare;crei. unde crieft^crieSf
damas, clamat; aied, clamaba-
mus; Crier^ clamator; crei'ft ,
crei^Sf creiM, crei.er.
Oimey crimen; creim.
Jiefire^ defiderium; djfefr.
die^ motii dei.
find^ reperire; feind.
Fire^ ignis; fei'r.
Hide^ cutis j heid.
Kde , abfcondere ; hefil
h^kj altus; hei.
mfy^ valde; heill.
J£ref falarium; hefn-
J> «go; ei,
, m/piref inrpirare; infpefr^
Knij genus; keind.
hnd, benienus; keind»
Ue , mendaciutn ; liei.
lifii vica; Mf. niide^ mutato/in
V, plonilii Lives , & adjeAivum
Uvefy ^ vitalis , vividus ; leiv^s.
leivTi.
mUdf lenis; meild.
Mdkd^ mens; meind.
Uigbtp nox;neit.
$b^e^ obftringeres obleidfch vel
oblidfcb.
pride^ arrogans; preid.
requirif requirere; riquefr.
Sidef latus^ ora; feid.
Sigbs fu(t)irhim; &i velfeit.
^bif afpe6tus; (eit.
^SigHf fignum; fein.
Jigned, fignatus; feior4
tk, ligare; teL
hllUutiones
Tmej tempus; teim.^
tfre, fotigare ; teiV.
ff^e^ roulicr; weif.
ffind^ ventus; weirtd velwind.
jpn£fc£,contorquere,defleaere; breid.
35. Eadem vocaUs i fonat ut i no-
ftrum initio vocum' ; in monofyllih'
bis regula priorenon comprehenfis^
eorumquederivatis; ante duas vel
plures confonantes ; ante unam etiam
confonantemmmediovocabulo; in
multis denique definentibus io fcf ^
icle^ ile, ine^ iftf iu^ ioe.
«£h'^^ induilrius; «ftiv.
ogU^f agilis ; flsddfchil.
Jhrticle^ articulus; srticL
Avariee^ avaritia ; a^vverii.
Benepce^ beneficium; bennefia»
bidf dicere; bid.
big^ magnus; big.
bigger^ raajor; bigger.
£i/{»fcheda; bill.
Bisbop^ Epifcopus; Biflbhop.
Capricef animi impetus ; kaprlsL
eaptive, captivus; ketptiv.
Cbriftendm ^ Chrifti reli^o ; Chrh
ftendom.
Cbrijiianf Chriftianlis; Chriftien.
Cbriftiankyy orbis terrtrum chriftift»
nus; Cbriftieniti.
Oay, civitas ; fittt
eivUf civilis; fivviL
(jriti€f criticus; crittik.
diiy faciebat; did.
D^mer f prandium ; dinner.
DivinUyy Divinitas > Theologhj
Diviniti.
irihkj bibere; drink.
ifivenj pulfus ^ compulfu^; driw^iu
Epgine^
Eriginii raachfna} Indfthlnn.
Fa%mrUtj graciofus f fsev^ric
Gi/fj donum; gifk.
giw, dare; giv. undegfw», datifi;
gfw^^ dans; given, giving.
bidden^ occultaCus ; bidden.
Hill, mons; hill.
binif ipfi, ipfum; him*
te^, fuus; iiis«
«T, fi;i£
/m^e^ imago; Immsdfcb.
imaginef imaginari ; immsdfchinn.
imitat, imicari; imicast.
immediaUf proximuJ ; immidiaet
immenTef immenfiia; immens.
infious y impioa ; impios vel ifflpe}os.
in y in ; in.
in^deeJy revera; indid.
vffiniu^ infinitus; infinic.
vmocerA^ innocens; innofi^nt
Jnterejl^ ucilitas; innfreft*
in-toy in; intu,
irratumal , rationia expers ; IrrftfchJO'
neL
<;> eft; Is.
it^ id^ hoc^ tH fe.
bfi, occidere; kill/ nnde JSSmng^
occifio; killing»
Xsng^ Rei; King. nnde Ev^imp
regnum ; kingdonu
Limbj artus; limnv
UuUy piurum; littTL
Uve^ vivere; liv. nndt UfHngy ▼!•
vens ; livfaig.
JUii^dsmetprompCuariQm ;mseggcfin.
Maiice^ maRtit; n»Uii«
marine^ auuritimiia; maorrin*
Mik , lac; fflflk«
JU^^) dflikBini; miilreft.
AigUca.
St
Office^ offidum; affis.
Prince, Princep^; prfns^
Promi/e , promiilio ; pramis»
ricb^ dives; ritfch.
rife^ furgebat; ris. ejusdemquever«
bi Participium rifeni rifen.
Servia^ obfequium; fervis»
ferviky fervilis; ferviL
fick^ ssgrotus; fick.
Sin ^ peccatum ; finm
fincey pofteaquagi^ fins«
Sinring^ deliftipatratio; finnflDg.
S^er, foror; fifter»
ptf federe; fit.
5t^, feflio; fitting.
JiXf lez; fix.
Tbing^ res; ibing.
tbink^ cogitare; tbiuk.
tbiSf hic^nsc; dis*
till^ donec; tilL
treoHfe^ traftatio; tHtfs»
Vanhy^ vanitas; vamitL
vicious^ viCiofiis; vlfchjof*
Vilh^ vifitatio; vifit.
vM^ velle; wilL undejyOll^f V9-
lens; willing. -
TOtfc, cuili; wKR'' ^^
spTtr» fcripfic; hric fsrttoi^ fcri-
ptus; hritten*
}7. Ezcepti a Ibperioribiii dut«
bttsregulis:
Jifjke , admonftl» ; ledveis. ^
advife^ admonere; «ttteia. ^^ -^-
.iHtfoitfiefarithmetica; srrettaetcife
arrive^ advenire; SMrav.' ' •
Biblti CodezDivinuai Btibl.
j^f avis;i)(0rd, ^;'*
mftniji^ negotlum; blfiieli.
«««, argoci»; ksevX ^^
Qmktp
Srt iiftimi(mes /
Cbmot , cnrrus j tfchafret; Mirtb , \fiudfum ; moertJ.
Cttidrenf, liheri, infantes; cfchildern. Mifer^ Euclio, ararus; meifen
Cbri/i^ Chriftus; Creift.
Grcle , circulus ; foerk').
tiimb^ inaltumniti; cleimr
c(m/^ vConiirmare; canfosrmi
Coujtn , cognatus ; coCn.
Prfpitei concemptus; difpeit. .
Devicey inventura; diveis.
Devil , maliis d«mon ; div^l*
dine, prandere; ^in.
iivmfe^ diverfus; deivers.^
div&ef divinus; divein»
Evil, malum; iv'i.
finej bellus; &in#
lir y abies; fcerr. i^
jfrm, firraus; foerm^
firfty primus;.fQerft.
five^ quinque; feiv,
i^iirt, Jocus; fltert.
For^ifedua(<|M$bdomades; farCoit.
Gfri, puella; goerl.
binder^ poae. poft; binder»
bitber , huc ; netider. :
Jce^ ghcres; eis.
idle^ otiofus; eidl. . •
inclinej faiclinare; ifHsIein^ *
u^y Hidicare; Jndeit^
infirm^ infirmus ; infoerm»
Jr^igms AolviB *^ intfig. . .
Jbroh, ferrum; eiern* ;
Llmd, infuhr; eiHsnd.
Jirls, infula^^ir
^tidrid, cogqatjo;kinder(]»
ISrky ecciqga; keerk.
Kfeeir^i fintliter; leikweisv ,
Mediciney mediicinsL^ m«d'fifV' .
Miney fo.dtetf:^ cunioilus ; melii%
«niieyisieus; mm^.
nice^ delicatus; neis.
fizne, novem; nein.
ninth , nonus ; neinf^.
ordinaryy ordinarius; ardneri.
folite , politus ; palleit. .
Price^ pretium; preis.
privnte, privatus; preivet.
Regiment^ regimen; ridfchment.
Refignation ,, voluntatis fubmiffio; ri-
fignaefchjen vel riGgnasfchon.
rife^ furgere; reis. undertyinB:, fuf«
gens ; reifing.
Sacrifice^y facrincium; fccrifeis.
Senn^bt\ hebdomas ; fennit*
Signal, fignum; fignel.
Sir y dominus ; foerr.
Sirname^ cognbmen.; fosrrnetti
ftiUy adhuc; ftilL
Se/r, tumultus; ftoerr.
tbetber , illuc ; *Aedder*<^ ^
tbine^ tuus; dein. -. -
tbird^ tercius; ^ioerd.
rwr^, fitis; /ioerft.
titb^ decimus; tei^ib.
Tftle^ ticulus; teifl.
twice^ bis;'tweis.
Venfm^ ferina ; venfenf
Virtue, virtus;.vQertju.
Wbiky mora;liueil.
vobillly quia; hueilflr.
wbite^ albus; hueit.
JVUdemefsj locus deferjtw; wfldersiefi.
^iMonf f tfeneftra ; windo. :..,
mndy\ ventofus ;. inrmdL : ^^ .
fViney vinum; \f«inr; -* , '
3 8 . Corifonans j ut dfcb. ^lvifc, Jaco-
bus; Dfch^ : 3i4dge,}udesi dfdKJdfidi..
a9->
AigUca.
33
99. ^^pronunciatnri vel omnino ancient^ antiqous ; «nfi * ent.
filence , vel in j confonintem trans- Atxiety , anxietas^ enkfei* cti.
eunte« ArmUSj pluralis ab .^^nfry, cxerci»
Carriagey modusagendi ; kserredfcli. tus ; srmis.
( veletiamkaerridfch.) jtudience^ alloquium; ftdl^ens.
ceieflialj casleftis; felleftjeU Oient^ cliens; clei-ent.
Marriage , matrimonium; merredfch cried y clamamus ; Oier , clamatbr ;
vcl merridfch. a crie , clamare; crei^d , crei- er.
P^r/uimfftf, Senatus maximus; par- Diet^ temperantia; dei-et.
lement vel parlhnenL Flies , mufcs, a jF(y ;. flei's.
partialj parti addiftus ; parfcbjel. juflijietb f innocentem declarat , a
Jpeciali fiBgularis ; fpesjel. jujlify; .dtchotdtei^^etb.
Excipitur Z>umo^,adamas;dei mon. merrier^ merrieftf Istior, IstiffimuSy
40. Dipbthongus tsuti.
atcbievej^ patrare; «tfchiv.
beUevej crcdere ; biliv.
iefiegey obfidere; bilidfch.
Cbicf^ caput; tfchif.
field^ campus; fild.
fiend^ hqftis; find.
friend^ amicus; frind.
frLendsbip^ amicitia; frinfchip.
Grief, faftidium, mcsror; grif.
^ieve , gravare ; griv.
a^g^y legittmiis; lidfcb.
Mifcbiefy damnum; miftfcbiv.
Piece^ pars; pis.
pierce^ perforare; pirs.
Priefty facerdos.; prift. :
telieve^ releyare;. riliv*
Sbield j fcutum ; fchild» ^
Siege^ (edes; Sikh.
Tbiefj fur; rtif.
yield , cedere;}ild.
Inperegrinis, &aliis quibusdami ie j4hns] 'iiips^ elecmofyna; aems.
non eft diphthongus ; illaautem, balk, dedpere; bSJui,
quasanominibus aut verbis iny » ye^ Balm , baKamuartchlffl.
vel ie nafcuntur > ftmum fuae ftirpis Qdf^ vituius ; cl^
fequuntur. caAri 5 pacare-y.ote --
zmerry; merri<^er, merri-eft.
Orientj Oriens; ori« ent.
Piety , pietas ; pei • eti velpei - iti.
quietf quietus; quei-et.
^'rif/ic^x fcientia; fei«ens.
Society^ focietas; fofei • ed.
41.. Terminatio imt ut jon , per e
tamen adeoobfcurqm^ ut ad s'|acce-
dat. Sed yia», tian^ xm^ utfchon
five fcbjen. Umm ^ conjun6tio;
junjon: 0»;4/Sm,occafio;acksfchon:
Perfii^uMy perfuafio ; perfwxfchon:
Co^matimf confirmatio; canfir*
maefchon: AbtteVia^inaefchon:
Qmnexien , connezio \ cannekfchon
vel cannekfi:hjen.
42. Knutxu&Mj genu; ni:
Knigbtj Equesj neit:
kwjv, fcn^e; noit
43. Lmutumeftinhis: . . -
','l>tfne; amoft.-
r '
54 hjiiuaitmes
Colotiel^ tribunusmilitum; comell. asbore y hvanl ; stfchor.
andd ^ poceram; cud4. kjmy ante; bifort
Fau't^ error; flt beboldf ecce; bihold.
fblk^ popuIus;f6k. bold^ audax; bold. ^
hJf Ai^iAirta.^ uAc ' i^^ geftatus; bor2).;fed ^orn, na-
tus ; bam.
Btdlockj juvencus^ bullock. ~
CaJJockj toga; ksfFock.
Cbldi firisus; cold.
fblk^ populus; f6k.
*5^, ditnidius; bdf.
balve, bifariamdividere; hsv.
Palm^ palma; pSm.
Pfam^ Pfalmus; pf&m.
^alnij naufea; quam.
Salve^ unguentum; fdv.
Jlmld y debebam ; fchudd.
Souldier , miles; fodfcher.
walk^ ambulare; wdk.
jpould y voleb^m; wudd«
44. Nfinalepoftmfitmutum.
Autumn^ autumnus; attom< aom^ ractus) aun*
condemn^ damnare; candaem. Foe^ hoftis; fo.
iamYii damnare; dsm. Fofrce^ vis; fors.
ifymy carmen fiicrum ; him» Fwtj munimentum;
JiAemn^ lolennis; lalsnn. fro^ citro; fro.
AddeGoverymSeitf, gubematio; gov- Globe^ globus; glob.
verment* Gkry^ gloria ; glori.
45. O ut noftrom o , ante e mu- go, ire ; go.
tum , fi nuUa vel unica intercedat Gold , aurum ; gold^
confonans ; initio vocum; cum fi- govem^ gubernare; gaweriL
it fyllat^am^^.inMduram, &rdu- to^ o! ho.
iim , poft qu« nimiram alia confo* bold^ tenere;. hold.
jbuuocHj juvencus^ bi
CaJJockj toga; k^fFocL,,
Cbldi firigus; cold.
comoy venire; com.
command^ jubere; comiDsnd.
cmmendy commendare; commend.
Couenantj pa6tum; cowensnt.
covetj concupifcere; covvit.
Cuftom^ mos; coftom.
dt^fcj deponere; dipos.
done^ faftus; don.
Foe, hoftis; fo.
Forcej vis; fors.
Fortj munimentum; forc«
fro, citro ; fro.
35
y dies Luns ; mondar.
menfis; moviib.
)lus; mor.
i; no.
ullus ; non.
kota; not.
notitia; notfe.
>.
» obediens; obidient
bedire; obei.
:iquus; old.
intum; onli.
pertus.; op'n.
opinio; opinjon.
iper ; ov\^er.
poema; poem. .
loeta; poet.
aput; poll.
'ontifex Romanus ; Pop.
^ortus; port.
o; pro,
, propofitum; porpoi.
:oga; rob.
3lvere; roll.
impellere,- fchov,
fo.
fnditus; fold.
iliquis; fom.
6ble£tamentum ; fport*
irtoablacus; ftolnr
conaruseft; ftrov^
juratus; fworn.
fi; tho.
per; tfcoro.
fjgnum; tok'n.
cebat, di£lus; told.
e6ligal; toU.
citare; toll.
otus; totel.
Voff»^ ftma; Vow.
Wb velWbef intelidtts ; wo.
ITolfy lupus; wolfautwulf.
worij lucratus; won.
Wbnder^ miraculum; wonder.
Wordy verbum; word*
mrk^ laborare; work.
IForliy ffliindus; world.
Wbrm^ vermia; wonn.
fiwnt, geftatus; worn»
jporfi^ pejor; wor^s.
wrsKp^ idorare; worfchip,
ffmhy^ dignus; worfiM.
vm^ fdt; wot.
4^. Ofa^einultimislyllabisante
n & r , & aliis qulbusdam , foiiac ut #
obfcurum , ita ut ad e accedat.
abandon^ derelinquere ; sbbend'n,
Damofdf virgo nbbilis; dvmTeL
unHron^ drcumdire; inv/eir^n.
Lejftnj inftitutio; lefTm
Ordonance^ mandatum; ard'nens.
Pardonj venia; perd^m-
Patrony pfttronus; pstVn.
Reafbn , ratio ; tiCtu
rtiyonif^j ratiodnatio ; rifning.
rtchmj computare; reck^n.
Rbetoric, rhetddca; refric.
feqfonabley temJSeftivus; fiPnebL -
Sermon^ oratiofiicra; ferm^n.
47. Contravelcerteextraduasre-
^las prscedentes fonat in permul-
tisvocabulis , quorum hsc funt uli-
tatiora:
Jccordypn&utni «ccard.
bebovej decere;'bibnv.
betrotbf mitrifflOnium promictere;
bitroffc
36
hftiMimt
Body, ccr-pus, pferfona; baddL
botb^ smbo ; bo^fr.
5ro:/;, jufculum; brafib.
C/od, hora;.clack.
0!/r<^^, fabaturdca; caffi.
Columriy colurona; calloxDro.
Cojvdyy comoedia; cammedK
Comety cometes; cammet.
Concord^ concordia; cancard.
conftantj conftans; canftent.
comen^contentus; canteAL Eodem-
quemodofimilia ex c(m.
Corriy frumentum; carn.
Couon j got&pium; catt'iL
Crofs^ Crux; croft.
ife, facere; du.
Vogj canls; da^.
Doto/r, dolor; dallon
dotby facit; dotb.
drOly jocari; dralU
JoUowj fequi; fallo.
for^ nam; far.
for , pro ; for.
, forgive^ ignofcere; farglv*
Formy forroa; ferm.
from 9 a , ab ; fram.
Frofl^ frigus; fraft.
Gbojl , fpiritus ; goft.
Godj DEUS; Gadd.
gone^ participiumago^ ire; gan.
grofs , cf aflus ; grofs.
Groty fpelunca; gratt.
bitbermofiy proximus; hedermoft.
Holy . day , dies f^ftus ; hali - dds.
Honour^ honor; annor feu anacr.
Hoffe , equus ; hars.
Hojiy caupo; hoft.
bot y calidus ; hat.
wr»t
intOj in; intu.
long^ longus; lang.
Lord^ domitius; l.ard.
lofei amittere; liis.
loft , perditus; laft.
modeftj modeftus; maddeft.
Morning^ tempus matutinum , mane;
marning.
morro^^ cras^ mane; marro.
moft^ valde; moft.
mtivey movere; muv.
Mylordy Vir Uluftriilimua ;^ Milard.
nor^ neque; nar*
noty non; .nat.
OHiviony oblivio; ablivjon.
Obftackj obftaculum; abftsk'L
Occaftonj occafio; akksfchon.
occuUy occultus; accolt.
ccctqjyy occupare; akkiupei.
pfy articulus Genitivi ; af. Si fequi^
turconfonans, in quotidiano fer*
tnonefomittitur. oftbeheftf opti-
mi^ deoptimo; a dtbeft, pro,
af di beft. out of Towny exLra ur-
bem ; aut a taun , pro , aut alFtaun.
Sic etiam dicitur: FuU of Grif^
plenusmoerore; fuU agrifl
cfy ouficaf.
Jencty offenfa; afTens.
fer, ofFerre; affer.
'coy officium; affis.
ofty oftenj fspe; afc^ s^n.'
on, ouf :c. an.
onre, aiiquando^ vona.
my unus; vann.
operatOy efficere; appersC
or, vel; ar.
Oracle , oraculum ; arskl.
Ordery mandatum; arder.
Ox,
/
Ojc, bo$; 9tCB.
poffibley poflibilis ; paffibl.
Po/l , veredi , curfores J poft.
Propbet^ prophetes; praffet*
prove^ probare; pruv.
Rock^ rupes; rack.
Rme, Roma; Ruro.
rojl , torrere ; roft.
fcorcb^ torrere; fcartfch#
Shoe^ calceus; fchu.
Sbort y brevis ; fchart«
foftj moUis; faft*
Sorij filius ; fon.
Sorty genus; fart.
Jlop^ Oftere; flap.
Storm, procella; ftarm*
^Anglu:^^
cloatbf veftlrc;clot&t^
Coat 9 togzi cot.
\ onerarc: lod.
n
txcipebroad, , ^._, ^,,^^
' & abroady foris; a:brad.
' ^ Oe ut i. Oeconomy , osconomJi;
Non eft diphthongus ia
percgrinis & derivatia.
49. ueuci. ueconomy^ oscononi
ican'mi. Non eft diphthongua
quibusdam pcrcgrinis & derivatia.
jtHoes^ aloe; sllo-cs.
Doer^ patrator,arfo,facere; du er.
Coer^ ambulator, ago, ire; go-cr.
Mpbatfeever^ quidlibct; huat-fo-ev«
Jlop^ Ofterc; flap.
Storm, procella; ftarm.
ftror^f vMdusi ftrang.
tbro^ per; tbru.
to 9 nota Dativi, & Infinltivi; tu.
t^etber^ fimul; cugeder.
'Rrcb, faxj tartfch.
todj torrere; taftveltoft.
Tratbf fidea ; tral^.
tmy duo; tu.
widtrmji 9 infimus ; ondermoft.
undOf dcflruere; ondu.
unto j nou Dativi , & Infinitivi ; ontu.
Vobme^ volumen; vallom.
i^mofly fupremus; opermofl:.
wbo, qui; hu.
wbom 9 quem ; hum»
v>hofe9 cujus; hus.
Tpoe^ matrimoniiimcontraherc;wu.
Womm^ femina; wumen. fFmm^
femins; wiminvelwim'n«
xprong , 6alfus ; hrang.
vfrotb y irritatos ; hwb*
4%. Oa ut o.
approub^ acccdercj
£^i lembus; bot.
x/o^ 9 paLr<ii.ur y^aOf lacere ; C
Coer^ ambulator, ago, ire; g
wbatfeever^ quidlibct; huat-fo-e^
ver. Sic &cetera in foever.
^boever^ quicunque; hu-evver.
50. Oi& oy ut aei vel oei.
«^ioever, quicunque; hu-evvc
50. Oi& oy ut aei vel oei.
iivou^, fefubducere; asvvadd.
Cboice^ cledio; tfcheis.
deflroy^ deftruerg; diftrsRL
employf uti ; implsi.
Oilf oleum; apU.
toU, laborare; ta^il.
Oi non cft diphthongus in pcrcgri*
nis & derivatis. beroic , heroicus ;
hero • ik vel hiro - ik : Jioic , ftoicus ;
fto-ik: doing^ faciens, zdof du«
ing: going^ vadcns, tgoj go-ii^
51. 0$ ut u.
aJoqff procul ; aDlluf.
goody bonus; gud.
Moonj luna; mun.
poor^ paupcr ; pur.
too^ etiam, nimis; ta.
Excipe haec , in quibotM eft Oi
Bloodf fanguis; blodd.
Doorf poru; dor.
rotb y irritatos; }mtb. Flood^ fiuftus; flodd.
48. Oa ut o. Floorf pavimentum; flor.
>prouby acccderc; sepprotich# ' forfootby profe£to; farfo^i^.
loatf lembus; bot. £ j JUoorj
OmTf coior; coior.
Gmrdge, roi>ur animi ; cc
Cmier, curfor; corrier.
Cbur/e^ curfus; cors.
Owrt^ regia; cort.
DifcMSy fermo ; difcprs.
iubwds y dubius; dubi^s.
Erraiuri error; error.
JRnKMir, favor; favor.
fi0iirifbf flortre ; florifch»
four 9 quatuor ; for.
lahrious j laboriofus; Isbborios.
myrifbj nutrire; norifdi.
cdious 3 odiofus ; odios.
Ji^mms commorari; fodfchom.
Smdf anima; Cqh
vgriousy varius; vsrios.
f 4* A duabui reguUs prccedenti-
busabeunt, qusfequuntur:
accouter, veftire ; sccuten
fiUbougby etC; iltbo.
Bloudj fanguis ; blodd.
yow^f juvenilis; jong.
your , vefter ; jur.
Touibj juventus; }\itb.
SS* Ow plerumque ut
oZbw, tribuere; aBllaii,
Flowery flos; flau^r.
bow 3 quomodo; hau.
fiow^ nuncy jam; nau.
Powtr^ poteftaai pauer.
ao.
Exdpe:
Angtke.
^f
Ezcipe:
, infra; bilo.
n^ inficiari; diilbn.
fluere ; flo.
I, fequi; fallo.
, crefcerc; gro.
>, ftndum facere; hallo.
I fcire; no.
'l^dge , cognitio ; nalledfcb*
profbndua; lo.
wj cras^ mkne; marto.
debito teneri ; 6.
proprius; fateri; on«
9 oflendere; fcho.
tardus; flo.
cuftodire; fto.
, conjicere ; r^ro.
df erga, verfus; toward.
. P inter m & t , ac initio grar-
m aliquot j mutum eft. m^i ,
us ; emti : umf^ , tentare ; temt:
t, Pfalmu8;SdmveIP(&m. Ad«
\ceipt y chirographum de tccepto;
. Pb pleramque utf: nifi in
fyllabas diducendum fit. PUJo-
, Philofophia; filalfofi: Epi^
epitapbium ; epitcfT: Triumpb^
iphus; treiomf: t^-bddf fu-
are ; bp - hold : Sbep - berd , opi-
fcheperd.
;. Qu in gallicis plerumque ut q
i; alioqui more latinorum au*
'. conquefy expugnare; canker:
fuerade , perfonatorum conven*
markersed. At QuaUtyf quali-
kwaliti: quick^ vivens;kwick:
lion, qusftio ; kwefljon vel
ftjen: quah , Cremere ; kw«k:
jpdtf liber; kwit: qmay dicebac;
kwotib.
59. itmutumeftinhispaucttli^
£brfb , fumus ; ha^fch.
Harsla^ vifcera; hsrfTIet
Marlboraugbj urbs; Malborro.
Marfb^ humus paludofa; msfch.
Parlour^ locus alloquii ; pslor.
Partridge^ perdiz; pstridfch.
Purfe^ marfupium; pols.
60. 5 durum fit initio &fine9 iil
medio lutem tum , cum pf scedit aut
fequitur confonantem. Prontticia*
tur utfchanteu,i/e,(a\ & iyllabas fins-
leseatef eouss ia^iafm ^icfi^ ient yierp
im. Sugar , faccharum ; fchugger :
prefume^ opinari; prefchjum : Jicre ^
fecurus; fchur: j&e , rogare; fcho
vel fu ; SuU > libellus fupplex ; fchut ;
naufeaUf naufeare ; nafchjst : Erm
tbujiajm , enthufiafmus ; em^^ufchiafrir :
tranjmt » tranfiens ; trsnfchjentt
PaJJsm »animi perturbatio; pcfrchont
Pe^imj pecunia annua ; pehfchon»
6u S mutum eft in Island , Isle ,
infula, & Vifcount , Vicecomes fea
Burggravius; eilxnd,eil, veicaunt.
62. Scb uC fk : ScboA , fchola;
i}L\i\. fcboclar ^ literatus;fkaller. At
Scbtfm^ fchifma; fifm:/c&eittte,fche-
da; fidduIU
6%. 5iutfch. Fifbj plTcis; fifch:
FUfb^ caro; flefch: fbaU^ debeo;
fchall:/be, ipfa; fchiii .
64. Tante m , etm , musy ut tfch.
an^ttousf cupidus; cov^tfchjos: fe-
A^etff,formofus;biutfcbjos: rigbteouSf
juftus ; reitfcbjos : virtuous^ virtute
prcditus; vertfcbjos*
6f. r
31
Moor, Maaras^ Mor.
52. Ou frequentius ut aa«
cbout, drca; sbaut.
mfoimdy pudoreafficere;canfaand
Cmicil^ fenatiis ; caunfil.
JFoiSntamf fons; faunlfn.
(Sm. podagra; gaut.
hftUutUmes
baugbt^ enptus; b&t.
Irraugbtj allatus^ brdt.
cmddy poteram; cudd«.
Coi^ntryj regio; contri.
Cauple^ par^ duo; cop[l.
CmJJinj cognatus; cpu^n.
iouble^ ddplex; dobl.
enougby fatis; inofvelenof. '
Floud y fluaus; flodd.
, ^., — , /««*t, pugnatum; fdt.
ottf , ex ; aut. foul, iramundus; fliul;
ixnUxMtf fine; wi^kut. fourty^ quadraginta; ftrd.
53.. Eadem diphtbongusotiantei, Houry bora; aur.
anter» maxime finale, &anteifi- mugbty nihil; nat.
nale« plerumquefonatuto. wgbt^ debebat; aliqoid; ftt.
our 9 noiler; aur.
fbmddy debebams fchudd.
fougtiy qusEffitus; fdt.
tborougb, per; t&oro«
ti)ougbf tametfi; tbo.
tbougbtj cogitabam; it
j^ountam, tons; taun
Qm. podagra; gaui
Aoti/e,.domus; baus.
Mountam^ mqns; maunfn
Moutby osy oris; mzvub.
ottf , ex ; aut.
jj"-—- '— "— - — g — _^^^ —, — ,^
anter» maxime finale , & antei fi-
nale , plerumque fonat ut o.
Bebawmry modus age&di ; bibsevjor
Candowr^ candor; kasndor.
CWofir, color; color.
cWdSe, roburanimi; corrsedfcb.
Cmiery curfor; corrier.
Onurfey curfus; cors*
Cmfi regia; cort.
Difcwrsj fermo ; difcprs.
AiMoftf ,^ubius; dubi^.
Errouri error; error.
Favourj fevor; favor.
fimrifb^ florere ; florifch»
fowr 9 quatuor ; for.
lahariaus j laboriofus; Isbborios.
nourifbj nutrire; norifdi.
odious 3 odiofus ; odios.
fi^oumf commorari; fodfchom.
Soulj amma; fpL
variousy varius; vsrios.
f 4* A duabus reguUs prsecedenti-
busabeunt, quasfequuntur:
accouter, veftire ; asccuter.
aUbougby etfi; iltbo.
Mloudj fanguis; blodd.
tbougbf umetu; tbo.
tbougbtj cogitabam; ibiU
tbrougb, per; tbrU.
toucbf tangere; totfcb.
tougbj durqs; toff^.
Trouble^ perturbatio; trobl.
Troup j cohors; trup.
vmU^ volebam; wudd.
mrougbtj laboratum; hrit.
you , vos ; ju.
your^f juvenilis; jong.
your , vefter ; jur.
Toutkj juventus; ]\itb.
5S* Ojp plerumque ut ao.
oZbw, tribuere; aellau.
Flowerj flos; flau^r.
bow y quomodo; hau.
nowj nuncy jam; nau.
Power^ poteftasi pauer.
Exdpe:
'J^Vca.
currere; ronti.
claudere; fchott.
, fubditus; fobdfche&
3 9 brevis; focfin&.
fol; fonn.
ft^ opprimere; foppreft.
Ccy obruere; forpreis.
, fufpeftus; fofpeft«
ipb^ triumphus: treiomf-
deformis; oggli.
u^ ultimus; oltimst.
^le^ inhabilis; on-«b'l«
woidahle , inevitabilil ; on-
sideb'1.
j fub; onder.
nf; op.
U» fuftentare; op-hold.
auf ; oppan.
w/f , feu opermo/i , fupremui;
tmnott.
urgere; ordfch.
Q$, nobis; os.
, injufte occupare ; juforp.
, eztremus ; ottmofL
Alibi ut u nollrum fonat.
, liber, fine conditione ; sb*
jt.
alludere; «llud.
, beftia; brut.
de^ certaveritas; fertitud.
f, ducere; candus.
*9 excludere; exclud.
le, forcuna; fartun.
dde, gratus animus ; greetitud.
citiiara: lut.
rudis; rud.
ide, ferVitus; fervitud.
, ftacutum; fta:tut.
A di£us reguiis dcclinant hsc :
eiccrui^ accrefeere; aweriL
aaual^ exiftens; «fiueL
jfdvenkere^ cafus; 8(dventer.
jfffluence^ copii; 8Bfiaueni«
bluey catruleua; blu.
BuUy taurui ; buU.
bury, fepelire; bflerri.
BulfMfs^ negotium; bUfiieft.
bufy^ occupatus; biffi. ^
Cenfure^ cenfura: fenfer.
Cer&ury^ centuria ; fenturi.
Clulier^ copia; dofter.
Corgtfhtre^ conjeOun; candfche^ker.
cmtmue, conUnuare; cantinu.
Creatme^ rescreata; criter.
Due , debitum ; du.
Dutyj olficium; dud.
fabulous^ fabulofua; fshttloi.
Failure^ error; faeler.
frugalf flrugalis ; fin^L
fuU^ plenus; full. ucque omnia e%
eocompolita» utfaitbfuU^car^ua^
nxnlJuUj &c.
indue^ donare; indo.
Mea/Ure^ menfura ; miflbr.
Mmef particuli hora» ; ininnit.
Natwre^ natura ; nster.
FUafure , obleftatio ; plcfcher.
puU , trabere ; puU.
pmdfb^ punire; ponifeh.
pufbi pellere; pufca
Rm 9 ruina ; ruin.
Scripturcj fcripturi; foiptlcher.
Statuef flatua; ftastu.
Study j ftudium ; ftoddi.
fybdue , fubjicere ; fobdu.
trtii. verus: tru.
mdue , lUDjicere ; lOD
true^ verus; tru..
Truib^ veritas; trutib.
F
V:il:.e^
4«
h/UMiifiiS
yabiBj feftimtrc; vsllu.
FMure , cafijsj venter.
yirtue, virtus; voertju.
ufualy ulitatus; jurud.
72. Confonansv, nonutf, mo-
re Germanorum ; fed ut apud Gal-
los aliosque, fono inter f & noftrum
anglicumqueipmedio« vain, vanus;
vein ^ vena ; ut in gallico vo^ &
veim.
7^ Pr8cedenteg,fttintse. Guari^
y cuftodia; gsrrd: Guaranue ^ vas,
pra^s; gsrentL Sed Langui^ef ]in*
gua; lenpuaedfch.
74. Dipbthongus ttf pofti, Cy d^
uti; poft/, r,/, utiL icitM.5 «di-
Jicare; bild: Oradty drcoitus; ler-
kit : Cmiuit^ duftus ; condit« At
Jmce^ fuccus; dfchus: jSrujy^, con«
tuflo; brus: Bruit^ fruftus; frut:
Recruit , fupplementum ; ricrut :
Suil^ libellus flipplez; Ibhut. De
fyllabis gui&qui nihil no vi hic dicen-
dum occurrit. In peregrinis quibus-
damianoneftdiphthongus. Grattatyj
donum gratuitom ; grstju • iti : ^p
fant , potens ; pju-iflenc: Jtfuitj Je«
fuiU;Dfchefu-it
7f' Diphthongus iry ut ef. buy ,
emere; bei: /^uyer^emptor; bei-er.
76. ^mutum eft ante r , & in ali-
quotaliis fequentibns.
jhfwer , refponfum ; anfer*
aukipardy ineptus; ^serd.
amyj curvus; «rrei.
frowardy faftidiofus ; frowd*
Houfmfey^conomxde pra5pofita;hoffif.
fmib-y j reipirationem impediens;
foltrj.
S^oims defeftio atiimi; (aun. '
Sipordj gladius; ford.
tm^ duo; tu»
Wrathj ira; hrati«
Wreckj naufragium ; hreck.
tvritey icribere; hreit.
fVrongy injuftitia; hrang.
77. jyb ut hu.
whaitj quody quid; hudt.
vsbm^ quando; hu6n.
wiere^ ubi; hua^r.
wlicby qui ; huitfch. ^
mio^ qui; hu.
ixbck^ totus; huolvelhoL
wby^ qnare; huei.
7g. X in finalibus xim & ^aaus uC
kfch. On^xion, tempenmentum
corporis; complekichon : anximiSj
anxiua; senkfthjos.
79. 7" ut ei |in fine monoiyllabo-
rum , ac deiinentium in ^ & pty,
omnibusque aliis finalibus tonids;
& ante e finale mutum , nulla veluna
tantum interpofita confonante.
Afry, fitiens; (tdrei. ,
ampltfyf amplificare; snnpIifeL
(^ly^ applicare; aepplei.
awryj curvus; crreL
bely^ mendadofallere; bilei»
bjlf per; bei.
certify , demonftrare ; fertifd»
Cbylej cbytus; keil.
compfyy cedere; carapld.
cry, cryey damare; crd.
dmy » negare ; dinei.
defcryy detegere; difcrd.
dye^ mori; dd.
edifyj sdificare; edtfei.
efpy^ ezplorare; ifpd.
f
r
AngUciL
43
fhfj volare; flef.
/brri/y, cominunire; fartifeL
graiify^ gratificarij graBtifel.
fye , jacere ; leL
-Lyre, lyraj leir.
tny^ meua; mei; in femone vulgt-
ri, mu
^cupy^ occopare; akkjapei.
Outcryy exclamatio» anp^; autcrd.
purify^ purgare; pjurifei.
rtply , refpondere; ripiei.
fiy^ cautus; fchei.
fly^ aftutus; fiei.
fpyj explorare; fpei.
fiippty^ (bpplere; fopplei.
tby , tuuf ; dei.
Tbym^ tfiymnm; tteim.
try» experimentum capere; trei.
'lyp^f typus; tcip.
irJry^quare; buei.
wrf ) curvtts ; brd.
%o. In aliiSf nominatim in pleris-
que perttrinis , utl.
.iftfi&y, habilitas; asbbiliti.
icclmfmij comiuri; eccompeni.
inf^ry^ iratos; engri.
h^> fepelire; bcerri.
idrry , docere ; kserri.
an^my^ focietu; campeni.
Citi/fpaBncy j snnulatio; camp*tenfi.
dmlyy quotidianus ; dsli. & fimilia
Adjeftivain ty.
ddOy^ nugari; dsdlL
JEfey/*, Aefiyptus; IdfcBipt.
Aacjy, invidere; envi.
ivery , quivis ; ew*ri.
fdncyf imaginaH; fjbnfi.
bimblyf humiliter; ombli.
birry , properare; horri.
Hypocrifyj fimulatio; hippacrifi.
Lilertyy Ubertas; liberd.
mdrry , matrlmonium inire ; merrL
ilCSiry^ moneta; monni.
fhyCicaly phyficus; fifikel.
prtjentlyy ftatim; prefentli. Sic&alia
Adverbiain/y.
pr^ y el»ans ; prittL
irridere; rsellL
triftis; fiuri.
foedare; follL
fflorari; tsrrL
variare; vmi.
profedo; verrf^
Excipe Tyranty tyrannus;teirent:
tyramryy tyrannis; teirennL
8 r . Tinitio ante vocales eft j con*
fonans. 2^ar|annus; jir: yw^ ve-
fter ; jur.
%%. Zxtts. ZepbyTp Zephjrrus; fiu
fir:.^<9;^2^90bruere;fbrpreis. Ter-
nioatiosffr, utlenefcbjer. Glazkr^
vitriarius; glsfchjer.
83. SGppifiimeconfonanteseupho-
nisegratia in finevocisautinter duat
vocales geminantur. quod plurioui' .
ex allatis exemplis oftenduntt
f^ry,
jnuyf
tdrryj
vdry^
very.
Fa
EXEM.
44 hftitmims
E X E M P L U M,
ex I^. V Telemachi.
nrHe firfi Que/lim wasjiphicb ofall Men m moft fne. Smt m»
^ DsfoerftqueftjonCqueftjen^waB^hui^fcbafa] men ser moft fri. Som an-
J^trdj 't rm a Kitigy wbo bad an abfolute Power over bis PtopU 9 ani
ferd, 't was a King, ha h&dd^ sbfoluC pauerovver bis PipM, end(en)
bad conquer'd dU bis Enemies. Otbers maintain'dy tbaft jpos a Manf 'vobo
hsddcankerd al his ennemi's. Oders mentcndy det'twas a mo^n, hu
bdd fufficient Ricbes to gratify all bis Defires. Otbers faid ^ 't ivis a Mar^
hsddfoiiifientritfcbistugra^titeidl his difei'rs. Oders Jsd j 't was a marn»
Vibo being never marrydj travelPd all bis Life-time tbrough divers CountrieSf
hu bi-ingnevvermerrid| trsvelld al his leif-teim tbrn deivers contri^s,
mtbout being ever /iMe£t to^tbeLawsof any Nation. Otbers
witb^ut bi-ing ewer fobdfcheA tu di l^ af atnni nsfchonCnsfchjen).Oders
fancied , tbat it was a Barbarian , "sobo livifig upon Hunting jin tbe midft
fenfid^det it was is Berberien, hu living oppan honting In di midft
af tbeWoods^^mas independent vpm any Governmentf and . fubjeSt
af(a) di wuds , was indipendent oppan aenni gowerment , end(en)fobdfcheft
to no Mamer ef Wmtm Otbers tbougkf it was a Mm newly made free^
tuno menner af(a) want. Oders tMt, it was et ma;n njuli masd fri,
n»bo y coming mst of a rigeurous Servitude^ if^o^d more tbm any otber tbe
hu > coming aut af a rigoros fervitud , indfchcid mor dsn snni oder di
Sss^ets of Liberty. Otbers , at laft^ ventw^d to fay f tbat it ipas a
fwits af(a) liberti. Oders, etlaft(left)venterd tu Vs , det it was a
dying Mm ^ beeau/i Deatb freed Um from all Trouhks » md aU Mm put
deiingmsen, bicds ^etb fri*d him fram iX trob*is> end di menpotc
U%etber bad no Umgir any Power over bim Tbe nufi free tf
tugeder ha^dd nolangera^nnipauerowerhim Di moitfri-af
022 ilibi, anTwef^d /f is be wbo cm hefree evm m SdrvUude itfelf: in tpbat
H men, aoferd el, is hi hu ksen bi fri Ivn in fervitud itfelf: in huit
Conditim ar Country foever a Mm. be^ be is moft free^ v)bm
cand]fchon(c8hdi(chjen)arcontrifo-evvenam8?n bi, hi iamoft fri, hnin
he fears tbe GodSj and nme bui them; in fhort^ that Mmis tndy free^
hi iirs di Gadds,end(en)nonnbotdem;in fchart^ det msn is truli fri,
ivbo , defingag^d from all Manner rf Euar , or anxious Defire^ is
hu, difinga;d^*dfram il menneraf(a) fir , *ir snkfchjos difei'r , i$
fubject to ibe Gods md bis ReaTm onh.
fobdfcheAtu dt Caddsend(en) liis rira onli.
Hoc
Hoc eft:
45
Primt qusftio erat , auinam oronium bominmn eflent maxime liberf.
Rerpondebint aliqui , efle Regem, qui fuprema poteflate fuo populo im-
perec , hoftibua omnibus fuperatis. Alil afl%rerabant , libcrrimum efle
hommem » cuiTatisopum Tuppetat , unde omnia fiia defl Jeria ezpleat! Alii
ajebant, eumefle, qui nunquam matrimonio a IriAus , per omnem vitam
peregrinetur 5 diverfts oras circumiens, nequetamen ullius gei\tis legibus
fubjeftus. Erant qui fomniarent , liberrimum efle barbarum , aui media
inter nemora venatione fola vivens , nec ab ullius imperio penaeat, nec
genusullume^eftatis fentiat. Quibusdam vifum » efle hominem nuper in
fibertatem emifiam , qui gravi iervitute egrefllis 9 plusquam alius quicun-
que libertatis dulcedine perfruatur. NonnuIH denique eo delapG funt , ut
dicereittf liberrimumeflehominem morientem: quandoquidem mors om-
nibuseumperturbationibusexpcdit, nec homines omnes jun£la opera ul«
lam jam dehinc potefiatem exercere in eum queunt L^berrimus
hominumomnium, refpondi ego (Telemachus), ille eft, qui liber ma«
nere vel to tpfa fervitute potefi: qaoCunque in fl:atu aut loco fuerit , liber*
rimus homo e(l,f) Deostimeat^necquenquam praeterea: verbo, is ve-
re liber eft , qui omni genere timoris & anxii defiderii abjefto ^
tantummodoDiis&fuaeratibnlfubje6tuseft. *^ -
F3
INSTI-
.V
I NST I TUT lO N E S
LINGUiE GERMANICiE.
l.LlterarufflGermanlcaruin in libris baec eft fomia & v!s:
a 4 b c t> c
a c b c d e j
® « U Ue QJ
f«$ t u fl t>
f s iT C Q i V
5®^3««®igiOOe^Q«K
rd^i)Mmnoip<|r
ghifklmnooepqr
» jp p I
w X y z
l>tr,
s. Articulos, nominibus prcponi folitos, triplex e(t; maicalinui
femininus titt neutrius generis ^, Ejus haec eft dedinatio:
Cm.
J)at.
MofL
Det
be«
bem
Sinffderis»
Fem,
Die
ber
Neut.
ta$
M
bem
Pluralis.
Onifuum generum»
t)ie
ber (beren)
feen (benen)
tit
jjccuf. Dcn
Vocativus Germanoruin femper eft idem cumNominativo^ & Ab-
litiviis cum Dativo : quapropter a me omittuntur.
3. De nominum declinatioiubus inter ipfosGermani» populos non
omnfaio convenit, provinciis aliis alii feftantibuf. Ad intelligendum &
cxplicandum fatis erit » tabellafn hanc iutaeri , in qua per lineam transver-
iam ( — ) fignifico nomen ipfiim > qualc in Leiico occurrit> nondum uUo
additafflento mutatumi
.1 ■■•■ ■
Ceru ~/
Dat. — /
j§c(uf. — /
i, tif en/en^/(«djeft. er)
c/ en / (adjef^. em/ er)
fn(adjea.eO
PbtrcMs.
^,t, en/H/er
— /e,en/n,er
n,en, ernfeuereit
— ,C/cn, n, er
Nota
Jkfiitutuifiis Gtffiutfdc^m 4/
Nota^tif/eff. quam parenthefi incluram vfdes^ indido eft, eam ter-
lationem (blis adje£tivis combetere.,. Prsterea vocales 0/ 0/ tl/ fepe
durali mutantur in d/6/ d« JOtr 0)lfanil/ t«r; Ne ^^nneC/ vM: botf
itf, /oBwii,- betf Q5lattetf , /ofii ,- t>ie gwdtfer / foiui: Do« ®uf/ *wwmj
@utetn/vel, utaliimalnnt, bemn@tltecen> bms: gcep/ ly^^imit
pCC (Se&u(t)/ magnacumpatientiai in gr0^em«t>undeC/ mmagnafame.
4. A^djeGdvzy cumvelnullus articulus, velarticulusunitatif (eiiv
/ ein/ unusy unaj wam) eapra^edit, mafcQlinum formanc in eC/ fe«»
linum in t, neutrum in tt. Cum autem ante (e habent articulum beC/
t^Otf / omnia genera in c exeunL 5^lug/ <ra^ ; ftudfC TKtith^prudens
tlium ; ein f (ugec S^ann / vir prudm i eine nuge Scau / pmdms matrwia i
f(ude/ bie fluQt, tai fiuge/ btc^bac^ bocprudem. Deinceps ordixMuiam
linationem (§ 3) fequuntur.
^. Tam adjeftiva, quam adverbia, in comparativo afclfcnnt ec vel
In fuperlativo efi auc (l/ vel etiam if{; ec O/ 0/ U/ mutant in d . 6, d/
jftiSf potens; mWgtt, potentiori mWsff/ UtmMsfitfpotentiffnnus:
)/ longus; (dngeC/ lingiori (dndfl/ bcn(4nafien/ lengiffmum: gef(i)WinD/
; flefci^win&ec/atmf.
^. Verborum conjugatio efl: una tantum , quss verbis aniiliarlbua
usfuftentatur; i)aben/ibaAsre;fe9n/e/^> toectxn/ ejfe.
7. Conjugatio Verbi ^em
Ego, idi. Tu, btt« IUe, er# Nos, ttir* Vos» i^t. nii, fle»
»t.Pnsfen8. ^6e/ ^ofi/ (at: (a6ett/ Me(/ Mett»
babeo» babes, babet: habemus* htbeds» habenu
apeifeaum. ^ottc/ ^atfeft/ ^tte: %atUu^ (attet/ (atteit»
habebam» habebas, habebat: habebamus» habebatis» habAant^
neteritum. ^abt ge^a^t/ ^afl dt^U W it^oM: ^fku itffaHi ^aUt fl. (aften geMt»
habui, habui(ti> habuit: habuimuSf habuiftist habuerunt*
iusquamperfea.^atte^ (atteflg. (atteai^afit: ^attettg. ^attetg. ^aftnigeMC»
habueram» habueras» habiierat: habueramus, habuerati^t habttetant.
iturum. «^erbe baben/ tDirff (• »irb ^en: toerben f^ahtn, nttbtt f^obm, vonbtUr f>ahiu^ ■,
habebo, habebis, kabd)it: habebimust babebitisf babebunt.
rradvus. (abet ^bet» • '
babe: * babete»
Gon-
4S ii/lituthm
Ego» Id^. Tu, bu« Ille, er* Nos, foh. Vos, i^r. Illi> jle«
Coquna. Pheftns. ^obt, ^btfl, f^: ^n, Mct/ Mnu
htbeain, habeas» htbett: htbeamua» habeadsb habcant,
haptiMLh ^Utf Wttft, ^: ^tfftt/ (ittet/ ^em
haberem, haberet, habcret: haberemua, habereds, haberent.
kaptsMLTlfi^itnmktbt,^.toix!btfl,^.f»&tbt: ^btnp&tbtnib^toht^tt,^ n^&tbtn,
htbkums tttem, h. eifes , hab. eflet : habituri eflemua» h. eOetis, h. eflcnt.
^netcritmn. i^bt^bt,8.%aU^,i.f^aU: itffaUb^btn, ^.b^btt, it\)abtbabm,
habuerim» habueris, habuerit: habuerirous, habueritls, habuerint.
Ptaisqttamp.L itbabtbittt,8Mttt(l,8.f>ittt:i^abtbitttn,s.ffitHt,9tbabtbittttL
habuiflcm ; habuifles , habuifiet : habuiflemus» habuifletis , habuiflent.
tHJLti^nbtstf^bt b^btn,toitbtfli. ^.t»iirbes.6.n>&rben 9.ft.mftrbef 0.(.n)&rbett g^.
habiturus fuiflem, h.fuifle5,h. fiiiflet: habituri fuiflemus,h. fuifletis>hiuiflem.
Fttturttml. |abettmert>ef^.toerbef{/^n)erbe: ^a6enmerben/^.n>erbet/^merben*
. habiturus fim, habiturus fis, h. fit : habituri fimus , h. fitfs, hablturi fim.
^ Fiitoff. n. i»erbe ge^aftt f)abtn, n>ir({ 9. ^. toirb 9.^ n»erben 9. b* merbet 9.^ werben 9.^.
habueroj habueris, habuerit: habuerimus,habueritis, habuerint.
Infinitivi Prariens. ^bem Frcteritum. ge^abt ^aben. Futurum. ^o^en merben.
habere. habuifle. habihirum efle.
PartiqpiumPrsfentis. (d(enb* SupinumftuParticipiumPrsttriti. ge^abt*
habens. habitum, hahftns»
. Ckrundium. ittMtn.
habendi, ad habendum.
8- Conjugatio Verbi fe|)tt*
Ego, f(6» Tu, bn. lllc, tt. Nos, wlr* Vos, i^r. nii, flc
Indicat.Prafens. bltt/ bifl, iff: (Inb/ fe»b/ ftnb.
fum, es, e(l: fumus> eftis, funt.
Imperfeaum.nHir/n>are(!/ «^or: tnaren/ oaret/ tnnret.
eram, eras, erat: * eramus, eratis» erant.
' Prsterit. (itt ge»efen/6i(i gen^erett/iff getnefen: Pnb getnefen/rept) gen^efen/fhib gemefw.
fui^ fuifti, fuit: fuiinus, fuifiis, fuenint.
' Ptnsquamperf. mar ge»efcn/ varef{ g. mar getoefen : oare n $. ttHiret g. waren gemr fett.
fueram, fuerasj fuerat: fUieranms, fueratis, fucrant.
* Futunnn. toerbe feyti, tntr|f fVpn / tnirb reyn : foerben (t^n, tverbet fepn/ n^nrbcn (tfn.
cro, erisj erit: erimus, eritis • erunt.
ImperatlTUB. • ftt)t ftifb.
eftoi tftf.
ConjunftiviFrxfens.. fi9/ feoff/ fet>: ftffn, fepb/ ' fetni. -
fim, fis, fit: fimus, fitis» fint.
Impafeftuml. toiu, foixcft, toitt: n)aren/ tt>iret/ n^aren*
efiem, efl*es, eiTet: eflfemut, efletb, efient.
Imper-
-j E«o, UOf. Tu, bni nict «. Nos. toit. Vos, i^n DH, ffe.
IiBpcrft& IL ff pn ofirfrc/ fepn to&xbtfti fe^n murOe : fe9tt n^orbeq/ f. t»&r6ct/ f« tDurben.
forem, fores, foret: foferous, foreds, forent.
tjmiitiiak SMefcnf€9/9(fl^fcpM^<f«ifep:9<Mi^
fuerim, fiieris, fucrit: fuerimus, ftieritb, fticrint.
Plus4ttamp.I.set9efento2re/g.tPJbe(l/9.tt^re: getpefentt^iren/ (.tt^ef/ fl. n^ren^
fuificm, fuifles, fuiflet: fuifTemus, ftiiflTetis, fuiflent.
Plusq JL tt>fir5e set^efe fet)n/ tt>&ebe(l 9.f. tt>ftrbe 9. f. n^firben 94. v^btt g.(: i»utbtn g. f.
futurus fuiflcm, f. fuifles, f. ftiiflct : futuri fiiiflemu^ f*fuifletis, f.ftilflenc.
{ Futurum L fepn totxbt, fepn tt^erteftfepn t^erbe: fe9n,tt>er(en/fepn tmbtt,ft9n mtbtnM
ftiturusfimafuturusfis, ftiturusflf: futuit fimus, futuri fids, futuri fint.
-^ Futurumn.tt>erbeflet9e(enfepn/tt»irils«f«ti>trbs«f. tt)er&en8«(l toer5et(.(:tt»ertend.f»
fuero, flieris, fuerit: fuerimus> ftieritis, fucrint.
InfiiutiviPrrfens. (epn. Prcteritum. gett)efen feytt. Futurunu (epn tt^rben»
eflc. fuiflc/ forc.
ParticipiumPrxfcntis. ftKf.nb. Supinum fcuPartidpiumPrstcriti. sen^efen.
cxiftcns. qal fuit.
Cerundiunu |n fepn*
\ cxiftendi, adcxiftendum.
9. Conjugitlo Verbi inttbtn.
Verbum tt>(rb(tl nunc primarium eft, nunc au!infare. Cum prima-
lium eft y figniiicat fiet i : fed id non eft hujus loci. Cum auxiliare eft y pcr
gallicumetre, auc iulicum ^e expUcandum eft : quodgenua auxiliare ad
verbum exponi latine in bac Conjugatioae non potuit : fiKia erit, Tem-
pora ipfa prc oculis kabere.
Ego> i4. Tu, ttt* Hle, er. Nos, t»it. Vos, fHu niiVde.
In^cxtPrxfens. tt^erte/ tt^irfl/ tt$ir5: t^abtn, tHtbtt/ totxbtn.
Imperf. tvur^e (toaxb^ tvsrbe^ (tporbfl^ tt)ttrbe(n>arb) toufbtn, tt^nrbee/inurben.
Prstcrit. btn tvorben/ bi(l n^erben/ if{ n^orben : finb ft^orben/fcpO tt^orben/ (bib n^orbcn.
Plusq.tt>ortoor5en/ tiKire(ltt)orben/tt9ar tt^orOen: tt>arenm. ttMiret tt>. tt»arentt>.
Futurum. «^erbe tt>erten / toi(^ tt). toitb tottbtn : tt»erben xottbtn, totxbtt to. tottbtn t^,
Imperativui* tt^erbe: flHr^t. .
Conjunaivi Pracfcns. tHtbti t^ttbtU, tottbt: Wtxbtn, t^ttbtt, t^ttbtn.
ImpcrfeaumL nkxbt, tt)firteff/ tt>firbe: t^htbtn, t^itbft, tt»firbett.
Imperfea. 11; tt^erben t^nxbt, tt». n^urbe^/ tt»« n^firbe : tti.tour6en/ tt>. tonxbtt, t9. n>uxb<n.
Pmeritum. tt»orben fep/ tt^orben fepft/ tt»otbcn fep : ttwrben fepn/ n^orten ft^, tt>. fepn.
PIusquamp.L tt^Vbentt^ire/tt). tt>iire(f/tt).tti>jre: t^Ofbtn t^ixtn , to. tt>&ret / tt>. n>&ttn.
Plusq n.tt^urbe tt^orbe fepn/tt»urbe|{ tt>.f. tofirbett>.f. tt>urbentt9.f.tt»firbet tt^f.tt>&r(e n).f.
Futurun^Ltt>erbenttrer6e/tt>. tt^erbef{/tt9. tt^ert^e: tt>erbentt)erbett/n>. tt>eri>ee/tt>.tt>erben.
Futur. n.n>eibc n^oi^cn (epn/ tt^tril t^. f. tt>trb n^. f. tt^erben tt^. f« t^ttbtt ». (^ tt^erben to. f.
G ' In&ni.
50 hJlUuiiMef
InfinidviPraefens. i»ttbtn. Pneteritum. t»orbni fei^tt. Funimm. »frben ttjerbeV»;
Participium Praefentis. tl>€Ct)cnb. Supinum feu Participium Pneterid. n>ori>eiU
Gerundium. |un>erbent
Obrerva 9 ubi^ue a me pofituro efTe vMiUn : nam getDOrbett non eft Verbi
hujus auxiliarisy fed Verbi fio : id in Spicilegio meo paulo poft oc-
curret,
lo. Tabella Conjugatibnis ordinariar^
Ego,fdS>^ Tu, btt. nie, er. Nos, n^r. Vos, j^r. im, ^t.
IndicativiPraefens. Ue6e/ (ie6ef{# UeSet: IMtn, lithtt, litbtn.
amo, amas, amat: tmamus» amatis, amant.
Imperfeaum. (fe6ete/Ke6e(e({/ Uebefe: ttebeten/ Uebetet/ Uebetem
amabam,amabas^amabat: tmabamus, amabatiS} amabant.
Praeteritum. ^ait QtUtbtt, ^a^ itUtbtt, ^at geUebet : b<^f>tn geUebet/ f^abtt 3. ^obend»
amavi, amavidi, amavit: amavimus, amallis, troarunt,
Plusquamperf. ^attt itlitttt, ^attef! 3. ^otf e 9. ^atten itlitbttf f)atttn 0. ^atten geHe6et.
amaveram, amaveras,amaverat: amaveramus, amaveratis» amarant.
Futurum. tt^erbe Utbtn, tt>trf{ Utbtn, toivb Utbtn: mvbtn Utbtn, totxbtt Utbtn, rottbtn l
tmabo, amabis, amabit: amabimus, * amabitis» tmtbunCi
Imperativus* Ue6e: Iie6et
ama: tmate.
ConjunaiviPraefens, tte6e/ Utbtfl, litbt: tteSen/ Utbtt, Utitn^
amem, ames, amet: tmemus, tmetis, tment.
Imperfeauml. Ue6e(e/ (fe6etcf{/ (ie6ete: (tcbeten/ Hebetet/ Uebetem .
amarem, amares, amaret: amaremus,amaretiS|^amarent.*'
Imperfea.II. Ue6en tt>nxbt, Utbtn n)urbc({/(ie6en mfirbe: (. tt)firben/I. n>urbet, (. n»urbea«
amaturus efFem, amat. e(res,amaturus effet: amaturi eflemus^a. eifetis» t.e(reBt»
Pneteiitum.sene6et&a6e/9.^a6ef{/ 9. 6a6e: 9e(ie6etba6en/ 9.6a6et/geUe6€t^6ea.
amaverim, amaveris, amaverit: amaverimus, amaveritis, tmaverint.
Plusquamp. I. sc(ie6et ffittt , 0. f^atttH, $. battt : scttc6et 6atten / 0. f>itttt , 9. t^atttn.
amafTcm, amaifes, amaflet: amaflemus, am^ifttis, amtffent.
Plusq.n.n)frrbe 9e(te6etba6c/tt)urbef{ s.^.njurbe 9.^^tt>firbe gb. tt>arbet8.^,tt>urbes.^
amarurus fuiflem , a. fuifles , a. fuiflet f ' amaturi fuiflcmus ,^a. fuifletis, t. fuiflTeoi;
Futu^mI.Ue6entt>erbe/(.tt>erbef{/(ie6entt>crbe: Ue6entt>erben/ r.tt>trbet/ (.merbem
amaturus fim, a.fis, amaturusfit: amaturifimus,anTaturifitis,amtt.fint.
- Futur. n. ttjerbe ^^clte^ct 6a6en/tt>fr({ «. b. tt>jrb g.b. tt:>erbcn 9.^. tt>erbct.9. ^. tt?erbe 9.6.
lamivero , tmaveris , amavcrit : amaverimus , amaveritis, amtverint,
InfinitiviPrarfens. (re6cn. Pmteritum. seUe6et ba6cn. Futurum. Itc6en tt^erben.
tmtre. amafle. tmaurum efle.
' ' Partid.
GifT/ios/icd» 5i
PntidpiumPraefentis. (ief <nb. Supinum & Partidpiumf meritL itMAU
amans. amatum » amatus.
Gerundium. |n Wthtn. ^
amandi, ad amandum*
Obrcrva, literam t ante fl & t Hbere pofTe ac folere omitti: dicitur enim
liebefl & lieb(l/ iiebtt & litbt/ liebete &itekte/ fleltebet & flelie&t; fic etiam
l)ab«t&babt*
Syllaba ge in Supino feu Participio Prstenti uHtata non eft in illis Verbis^
qus originis germanics son funt, fed c Latio aut aUunde adoptatn. tu
gtecen/ a latino regere; regieret/ nongeregietet: ptopbese^en/ afcmlgras-
co propbetare^ piopbeiepet/ non gepropfeeiepet : batirettten'/ comeflari,
ab italico bancbettarei banfetitet/ fine QU atque ita in aliis^ qust fere in
iten aut teten definunc.
1 1. Verbum Paffimn nihil eft aliud, nifi Verbum auziliare tvetben
cumSupino ejus Verbi» quod conjugandum occurrit, i^ mtbt dt\)&ttt:
midiar; ab l^ittnfaudire : et tfl geb^tet tCOtttn,auditus efti non geMotDen.
12. In VerbisNeutris (kpe pro auxiliari ()aben ufurpatur fevn/nulla
tamen fenfus mutatione. fn^^tniftmi i(t{Kn'0<j{anOen/V?6ti: ge^tn/ irei
nriflfleflanden/ tt^.
1 3. Verba Anomala ftulrregularia (bnt, qusvocalem fea diphthon-
gum Prsfentis in Imperfefto mutanC: ut, i(b f{n&e/ reperwi tcb fant)/ rtpe^
riebam; tcbweicbe/ cedo; iib Mtcb/ cedebam. Dehis, qute difficultatem mat
limam afFerre difcentibus folent , in mea MethodOi nihil eft curlabores:
omnia ultro fe tibi in Spicilegio fiftent. Duo tantum obferva ^ qus » ne
Spicilegium plus jufto diffunderetur , in eo dedita opera prastermifi. Prf-
numeft, quodO/ 0/ U/ in pluribus Germanis provinciis , cumVerbum
Anomalum ell, in fecunda et tertia perfcma fingulari Prssfentis Indicativi^
Sc in toto Imperfe£toConjun£Uvi^ mutantur in d/ 6/ & ft, i(^ fcblage/ ^u
f*W/ «t fcbWgt/ ferio^ feris,ferit : icb f(|)lufl/ feriebami fcblA^e/ ^lmfi,
'cfelflfle/ &c. ferirem, ferires y feriret , &c. Alterum eft , eisdcm Verbis in
Imperativo fingularis numeri ab optimis au£toribus e in fine non addi.
c|)lafl//m/fleb/ i/
14. Ez Verbis Coropofitisaliahichoantura particullsinfeparabilibus,
iliaa feparabilibus. Infeparabilcs ex funt^quse per totam.conjttgHtJonem Ver*
)ofuoconftanter prsfixs manent. SeparabilesautemibPrsfenti&Imper*
e&,o Indjcativi , itemque in Imperativo 3 poft fuum Verbum rejiduntur*
Dtti\i\)in,inUlligereiifl^ UXfut)t ,inteltigo ;\>ttit\) mt(i^/tftfe/b£eiife.atauf|]c()^n/
G % Jiir.
I
S^ . hJliMkm
f^g^r^i ic5 ffc^e auf/ fuTgo ; ffeb auf , fargt. In Catalogo Partlculanim ,
Suem Spicilegio fubjunxi, feparabiles omnes per praefixum a tcn:cum (*)
^flinguuntur. Animadverte difcrimen , quod in Supino & Gerundio inter
ha3 Particulas perpetuo intercedit. In Supino particulae infeparabiles
augmentumge omnino recufant, fcparabiles autem inter (e et Verbum
recipiunt." Sictxrfle^ in Supino facit tterflanben Cne ge/ ouffleben vero
aufsefianDen* Gerundii fjgnum }U eodem modo particulis feparabilibui
poftponitur^ feu inter ipfas et Verbum interfe/itur ; infepar,abilibQ8 co.i-
tra ita prsponitur^ ut in verbis fimplicibus fieri foleL aufiujie()en/ Jwrgen^
dij adfurgendum: {Q t}(r(le()en/ inUll^pidi^ ad vfttUigmdxmu
1$.' DeSjrtitaxit ut in aliis lingois, tam Euro^aels » quam Orienta-
libus, ita in Germanica taceo : cum enim id unum mihi fit propofitum , ut
Leftor explicare libros ope Lexid difcat, nihil attinec regulis eum onera*
re, adloquendum &(cribendum dontaxat neceflariis. Quem cafum re-
|ant Praepofitiones & Verba» etiamfi nefcias : mentem tamen fcribencis
afifequi^ & lingua tibi nota exprimerei (atis commode poteris. Si legas,
8ure^9J?ut5i^fe9n: in Lexico invenis, gut fignificare bmus^ ORut^/ m-
^^ fepn tjft. Memiiiifti» e^.&< (53) ^odicareGenitivum, Inde orie-
tur phrafis; htvd mdmtjft. Nonte docueramego^ ita loquiGermanos:
an tamen dubitabis , eandem efle fententiam » Iquam in latino illo , btn»
mimotjft? Idem dico de fequentibus: i6) bin M fSQillen^/ i^bin Detf
^itiM ; in ta wluntau , m ta ftntentiaSim : ttmai mdslicbfictf SUl^Ctf t^n /
facert aUquidfummadilktntia: metne^ fu^ifftntf/ quodfciam: mtimi &a^Uni,
mtojudicio. In his & imiilibus, ubi notio vpcabulorum e Lezico depre*
henfa eft, conftrufldonem ad lingues tus confuetudinem ipfe aocommoda-
bis. Saepe id facere in literarum commercio ipfi Germani coguntuc, cum
novos fibique id eum diem ignotos loquendi modos leguot. Deniqiie in
difiicilforibusLexicapaulomeliorafuccurrunt, &> utinominum genera
indicant, ita phrafin implexam enodant*
i6. Pra^pofitiones cum articulo fscpiflime confiantur» fta nt fola ul-^
tima articuli litera fuperfit. jum Seuer/ pro (u t>em ^euer / ad igmm : aufl
£anD/ m agmmy rus} pro auf Oal (an&« Particul» iU/ on/ Den/ fequente
VRi fuum n amittunt. tmSOBetnfeBer/ pro tn bem/ m cilla vinaria: amUftt,
pro an btm, inUttore: \>m {Xrren/ pro t)on t>em/ a dmm. Proparticula
Clnon rarofoluml ad finem vocabuli prioris affigitur. weil mit$ gefilHt/
pro mir ti, qtda mibiplactt : tcit fl4)l aH^tmtt, pro ftcb t$ / uti dtcct: tOte
fitl)t$ ? Voii gt^t$ ? pro ^t^t (1/ fle^t eli V^ nnodo rtsft babttf
«7-Fi-
17. Finis vocabuloruffl nonnunqoam dHFertur » Idque per dnas vir*
gulas CO *^^ lineani (-) indJcatur. <mT^tUb$»m^ ^ant>tH^ciOt/pt6
tlnt TfytiOiiftAbt mb .S)anbelg(labt* urbshnperU ffmpmrhm: Sc(un(>-un&
^tnbfd)oft / pro Qrmnbfct^aft unb ^etnbfd^aflt / ^mikitia (f mtuddtia: jn
get|l-ttnb n>e(tit(&(n ^actiien/ pro tn oetfHicben unb nieltltdi^eQ / m rebus/krif
(f cMiUrus. Vei etiani contra ; batfi^eireib fd)l(ldt auf unbab/ pro fc||(4j|t
OUf unb i^ldQt obf JrumenU pretium erefdt, 6f imminuitur.
ig. Dlverie coc provinciarum Germanic dialefti nonnihn diitantia
inter fe lcribendi genera efFecerunt. Incredibile multii videbitur, qood
diftunu fum. Tam multiplez & per totam Germanjam difFufa varietaa ex
una potipimum litera pendet. £a eft vocalis t, quae alibi addita , alibi de-
trada, ntlramhancdiverGtateminduxit. m\xt, mfttt, mftri'. Un ^r^
bein/ ^tilbecen/yratrtittt: 4nbern/ dnbereu/ mutare: bemQreunbe/ beot
Sceunb/ amco: @ut/ @uef/ bmm: ^rubet/ ^ruebct/ frater: biefer/
btfet/ £i<r, i/Ze: Uegen/ Uden/;dcere: {00^/ £uaen / nzenei^ : <S\9\xU,
i&\wb, fides: t)ielt/ 5te(t(/ tenOat: t^batM/ t(t)o<tf>/ ^'^- tucficfe/ (U#
tucf/ retra: ^firfleC/ ^UCder/ citttf: @d)(df[er / ^((loffer / yirarum/tf»
har: gebflcft/ gebucft/ inctfMfttf: naard/ j/ U/ fuperimpofitum Gbi ege-
fiaat. In his, qus fexeenties oocurrunt, ad explictmduffl^pleruffiquc pa»
ruffl aut nihil intereft, adfiCne illud (/ an abfit.
19. Attziliaria j^aben & fepn (n Dneterico & plusquamperff^fto fire-
?uenti(&meomittuntttr. febatb et «1 flefadt/ ideft, gefagtbatr vel ^faa(
atte/ utprimum dixit, vel dixerot: tvelcber Qt^mttn, id eft, geffanben ijf/
^jietit: toeicterermecbettoocben/ pro ecmorbet if) mocben / friocdfus ejl:
toit t(t) semelbet: nirourum ffobt, prout cmmtmoravi: na(t)bem bugefet^en/
pro 0(fet)(n t)aff/ p<^tquam irit^. Sive auteuLponantur , five omittancor
auziliaria, attendendumadVerbalafren/.^e,yt<^e, fel)en/ videre, t)^
ren/ du^e, mideti & Unmn, p^, ^fen/iui^» tvoBett/ «eOe, {ttntn,
difcere, mitffen/ de^e, bdcfett/ duiire, Uberept^e: quorum, loooSuplni,
Infinitivus ufurpatur. er t)at fl^n (affen umbringen/ m|^ eum o(cj<ii; non %ta
laffen: ec t)ot m&ffen fli($en/ /HS<r« defott,- nonaemuft: ict^ ^ bt(& lerndi
fennen/ «iiciin' nojje te; Hon gefernet.
2o. Poft Vcrbadicendi, namndi, &fimi1ia, pro Latinorpm Infi-
aitivo Germani Conjunaivum imant. (r fpta^, bu n»<Ir(f{ abte(f(nb'; di»
eaat, te «^^nteM ejfe. t(b antn>ort(t(/ i(t) f5nn( nicbt; refpondaamt nonpojfeme.
ir (ri(li>((t/ « fep eine^CUn^ (ntfianb(n; narrat, imendiumexmum ejje.
21. Multipartidpiainaib/qocaaivafunt, paflivo feofu ^furpanC»
ti(tra0(nb( titUt «»>'> ^inteferar: bt( befordcnbe ®(fa&r / perUulum^
Q i 'i^
54 hftitutimet
qu$d Umitur. Imo& partidpium futuri paffivi per idem aftivum in (nb &
prspofitum iu rcprsfentaiit. tit )U ^miibttn^tn %xhtitm , fufcipimdi Uh
tores.
21. Articulus ber/ bi(/ ba</ & tin, tintf faepe a fuis fubftantiiris
per interjefta plura vocabula divelluntur. ber in hitfiQtt @tabt fc|)on (in
0am(0 3abr(an0 onmfenb(@raf/ idell, bervSraf/ Qmiesy inhacurhtim
tm amo pra/ins : tint burcb flanj ^otmdtn unetacbtet betf fd^atftn ^t»
^ofNublicbe^Setvobnbeit/ id eft; etm ($)etvo^nbeit / cmfinuLioy per mm
HoTvegim recepta , non ohjlante fevero inSerdiiio.
23. Cum explicationem aggrederis, attende particulaa feparabiles,
6\}x a Verbis fuis G$ H) avulfs y interdum longe rejiciuntur. tt arbeitet
feine ^nefe felten red)t au(<« particula au$ hoc loco prspofitto efie non po-
teft , cum nullum poft fe nomen habeat ; fed ad Verbum arbeiten revo-
canda eft , & qusrendum in Lexico au^arbeiten / elaborm. Tum demum
& intermedia in Lexico indaga 5 ubi fein fuusj tdtitf epi/lola^ feften raro^
ttfbt benef invenies. Collige^ rarofuas epiflolas hene elaborat.
24- (Suer/ @ein / @te/ cum pro titulis feu bonoris gratia adbibefr
tur, Verbum plurale regunt » etiamu dc uno vel cum uno tantum bomine
fermo fit (Suer vel Sure ®nab(n »ar(n abnxfenb / Mdftrts TUa DomnaH»
erat ahjens. ®ein( SjrceQen} baben alfo befobltU/ Sua ExceOentia {ExceOM^
fimus Dominus) itajujtt. non tvatf aut bat* (5t( honoris ergo ufurpatur,
cujuscunque eetatis aut fexus hominem allocmare. wt( fpr(cb(n ®te ? quid
iicis? Eodem modo pluralem pofcunt ^iefe(b(/ •t)04)Oief((b? / «S^^cbflDit^
felbt/-quaB pro vulgari pronomine er aut fie revereatis gracia inferuncur.
De ufu Lericorum , & Spicilegii noftri. * '
25. Nunquam omittendum e memoria illud (/ quod(§ 18 > varie-
tatem diale&orum maxima ex parte conftituit: ut , fi vocabuium alteFUtro
modo fcriptum non occurrat» aliero inveftigetur.
16. Litera (/ acdiphthongi.d/ &^/ quae inter fe proxim» cognats
funt^ paffim coTirautantur. Reperies etj(!f)len& erjeblen/ nflrrflre; Ntreji
fenb & betc4jf.n5/ peninens; m^^rflid)/ mSiflid^ & mdrcflicb / wtabiiis, iwe-
morabilis. Ilorum uno non invepto , ad altcrum tertiumve te confcres.
27. ^ic etiam i/ p/ & U/ uti fono pares fiint , ita in fcribendo fa^
piflime prrmifcentur* SBDirtb & aBBurtb/ c^po : Wir & »flr / nos: btp &
bei/ apud: 3Jlepnung & MmnQf opinio: fiber & pbft/ /i^, ultra: ubrig
aS^ Vbi
28. Vbialii fimplexf, §, j, & f fcrfbunt: iWdera alH duplicei po-
niint, ff, ff, 6, & ct vel cfl^* louf^rt & (auJTm, currere: ^reugen & ^reuf#
(tii, Borujfia: ^tti & ^eri^/ ^or: geDcnfen, flcDcncfen , imo & fle^encfbcn/
cogitare. Ea ergo cnim quxrentar^ fi non occurranc fimplices, ad duplicet
confuge; vel conCra. Imo ipfa? liters c & f perfspe coromutandas erunC*
^reuj & (Ereuj, crux: j^Iofler & Cloftcr, domicUium religiofum.
29. Diminutiva, pro varietate pro\nnciaram, fiunt additis ryllabit
((en aut oen^ (ein, (e, vel etiam Tola litera l ^om / w^ bom; ^im^
itttf WinriQtnf 97?Mein, ^MnnU, ^M, vtrpmvus^ bomuius, to- .
muncio^
30. Syllaba tfc^ ad finem appofita e fubitantivo adje£)jvum faciti
OefferreicD, -^nfl,- ojlerreictifct / «i/^rwatf ; ^^tol/ Tyroiis j t^toUi^ f
tfroUnps.
^j. Initio vocabuIoYum permutantur paflim t>ot& f&r, ac uu &
ebn / ipfsaue etiam prspofitiones t>or & ftin Q^ormi^ & Surmig , curio*
fftas: unfraffifl & ofcnfrdfittg, infirmus: »or Sutcbt & fflr Swt^t aut gord)t#
prtBtimore.: Cavendus illorum erroF, qui pro unweit, prope^ unldndff, batmJ
Uapriim^ fcribunt ni(t)t unmeit, ntct)t unldndfl, & fimilia : quse contra-
rium fenfum ^gnunt: nam un aut o()n vocabulo pr<efixum negationem in«
ducitj squeutLatinorumm. gelef^rt, doSlusi unselei^rt, vnioEtus.
32.ParticuIs bo,()ie,tt)0/ initio vocabulorum modo accipiunti modo
rejicsunt literam r. Dabeo & barbep , co loco^ ibidem : &at>on , Dar)>on, extWe 3 ex eo
loco^ex ca re: l^itmit & oiermit, perboc^ cum boc: t»om\t & Mormit, cumquo.
33. Magna commoditas eft lingus germanicse , quod Subftantivorum
omnino omnium primam literam facitmajorem: quo figno Subftantiva ab
omnibus aliis orationis partibus fiicillime di|nofcuntur. Q3anb/ tania;
banb/ Ugabamf Ugdbat: @en>tnn/ Uicrum ; gewmn , lucrare: Qytabm, fo{fa;
graben, fodere: ^urbe, Digmtasj toilt^fjieret: £iigen/ mendacia; lagetl/
mentirij rrientimur y mentiuntur.
34. Nefcio quis ufus vel abufiis vocabulis plurimis inutiles quasdam
fyllabas tum initio prsefixic , tum ad finem fufExit : es fimpliciter ne^Ii-
€endsB funt» & vocabulum fine illis indagandum. Tales funt an, ab, etn^
rur, t>or, aH, initio; O/ en, entf, ad calcem. anbeut, anfonfl/ aneriaw
ben, anwrlanflef; probeut/ bodie; f^nf!, alias, aliotemporei «Iauben,cwi-
cedere; cerlanget, rfe/?rferjm;. abbaltin (einen ?Katl>/ einene^otteiJrienf?)
etnberid)ten , einPernebmen ; pro l>alten, cekbrare^Cfenatum^ remdivinam)
fctrt^ten, referre; Oernebwen, audire^ aufcuUare. ffirDatirett, toorjittOen/ all^
Ijlefiai pro &flUten/ durare} fiattJXf invenire; (>ie|l0 / bi^us urbis, bujus loci.
ba^e^
i6 . ' h/Htutuaes '
tQihtt6,i>iiitt0f CmhttO; pro talbtt, ^^uaf^ropter; Ijitf^» / baaenuStUicuifui
onoer/ buc. toeikn/ timtiltn, tnUi^tn, mtmhUn, ^kli^tn, ucfpfijngii^
" ^tnii proweilvel t>itmil, quia]; enpli*, iwijae; ^witm^l , quanquam;
gdtlid)/ Mp)e;'urfprun9H(&/«&^>on|gihe, mipfofme, Adde ouferlegen/
pro miflegen « impmere,
35. Adlegendasepiftolaseoaoimoaccedendura, uCcogices,pofle
& folere in iis omne genus errorum occurrere: qui & in libros non pauct
irrepunt. Reperies ttQ & t)i()( pro t>ie(/ mu/tttf, timtom; ^)^i()l pro^piti^
Muy bulii btttt aut bet^e probepDe/ «n^ ; jue pro {u, adi ilDeefcn prd
JBefen/ mwitwra, feelij) pro, felig , ieatox; n>olte/ foHt, pro «toBte/ wfc-
tam^ twtiem, foUte/ie^am, t/eierem; MD/ t>nter/ pro unb> €f>tinteC//ui;
tm, Sewr/ pro euer/ wy?«r, geuer/ ignis.
^6. Cum nuUius e llnguis omnibus foecunditas najor fit in pro*
creandis vocabulis, quam germanic» : lierl non poteft, utomnia voca>
bula liova & e duobus aliis conflata vel in uberrimo Lezico inveniaotur.
Sed fi inveiligetur pars vocabuli ntraque , facile vera ejus notio evolve-
li^r. etn ^aubenoud non occurreC: quxre partes ambas (eorflun , & vide-
bis^oube*/ columba, ^UQ,oeulusi proiudefignificarioc»bflR(«toiimuin,'.fiin«
plicem , minime calUdum aut aftutum. ®elt>fu4)t / ^tWv^t Reperies
Cu(bt/^e'> eontagioi @tlt , pecuma i febnenCftit)) defidarare^ cottet^nfeere,
£ft ergo <Selt>fucbt contagio pecunis, feu morbus avaritia ; @eonfu4)t
morbus cupiditatis, vehemens defiderium. Legis fumtherfrei)* Jtummer
eft agritudo aniroi> frep Uber. itaque f ummerfreQ animus doloris ^ezpers ,
fine sgrimonia. Non reperies in quolibet Lexico l)ie6errommen aut tn\t
«orfleigen; fedbiebjr, buci fomraen, «mre; tmpot,Jur/imi fleigen/ afcen-
dere. unde naicuntur , bucvenire,furfumafcendere. Sic in SpiciJegio roeo,
t quo Compofita omnia brevitatis ergo eicclufi , fimplex requlrendum erit,
unde poftca in tolius vocabulf notitiam venies. £z enthtni rejjce par.
ticulam ent/ &quaef]to (implici fam intelliges, efle Imperfe^m Verbi
fommen. Reftitue jam ablatam particulam tnt, ut fiat entfotnmen: de qno
Lexiconte docebit, idem efle, qnod effi^ere , evadere : ejusque Iroperfe-
aum eft entfom.
37. Pronominaberfdbe/ tttitnl^t, berfclbide/ ille, fimuldopUdter
decltnantor; otmtf-um prima fyllaba ut articulus, ultima ut adjeftivum:
ttiit\btn, be^jenioen/Mfelbigen/ iUius : Demfelbelt/ DtmienioeO/ bemfelbi^
0en/ tiU: & fic deincepS.
38 Vocabula n>egen/ b«(ben / hoihtt, pronominibos attezuntur, in.
terpofito t / vel et. beff ntroejjen / propter boc : tneinetbfllben / propter me : tUf
futmnn/ propter ms: (Urent^Olben > propter vos.
^ 3P. Quap.
Sp. Qasdani vocabula deganter feparantur , infertfs in medium
aliii. Talia funt «bfllcic|) & Dbfc()on , etfi; mhtt, ante , antea ; omf)et , dr*
ca; aliaque hujuimodi eduobus conjunfta. ob i* iffli flleicb nictt fannte,
£tfi eum mnmveram : ob bu ifyn fcfeon beleiWflet battejl , quanftdam etm offendt.
ras: fk Iiefen t>ec t)em SBoflen btC / ame vebkulmpMcurreboiU: aOefte&cRum
Den^cfAnflCnen l^r, mnes captivum circumji/luni.
40. Invenies Lexica, in quibus Compofita acDeriirata omniafuis
ftirpi fubjiduntur. Ibi vocabula ©dl^Iug, clMifida ^ 5Dieb WitT^I / clavis ad^
uHerina, unDcrfcfeiOJTcn/ apertus, mn ehferatus^ auUfcbItC§cn , excludere ^ be#
fdilitiin, cimcbidere, iufc()Iicgen/ occludere^ & reliquam ftmiliam univerfam
fub capite fuo ^c^^lo^ invenies. Difficultatem hanc aliqua ex parte lenieC
Catalogus Partlcularum , quem poft SpicUegium propono: i$ enim , re-
jeCtaparticuIa, qu» Verbo prxfigitur , initium quaerenda? ftirpii oftendit.
41. Ubertas lingus ac diale£torum varietas non permittit^ ut ullum
Lexicon vocabula omnia compIeOatur : nunquam tamen deerit coenati
voz aliqoa, unde cognofcere de tua poffis. Leges» etne bdlDifle S3cf6rDe^
runfl» Lexicon fuggeret, balD efleA^ew, ^efor&crwifl , promotianem, ut
Firmicusloquitur: t^m ergo pro^iem futuram e vocabulo balDiflC inteTli-
gis. Eodem modo fciei, in 9$aIDe fignificare^iZt^jMT?, brtvi. £ Lexico
difds, t)tef|ei(^ eife cis, exhac partevidmre; unj^ablbar, immntrdbiUs; $i#
fienfbum/ pfffJfiOf bonumproprium; ttUttitn , ft0cere. Judica igitur, t>tef#
iitlQ elTe cUimumy id amd exnoftra parte eji; UniO^I, cojpiam inmwierabikm ;
€t9cntl)fim<r, reipofftfjbrm; ttiUdix^ , fufficientem.
42* Poctica licentia eft, cum ob majorem fadlitatem t aut e fupprf.
mitur: qtiod ncmnulli per apoftrophum C) indicant. en?'flcr pro ctotfler,
merntis: m'qiV/)^ior^ pro Dortflcr: Sw'r pro ^tmt , ^is.
49. InSpicilegio meo VerborumSupinairregulariaconftanterfuoaug-
mento leu fyllaba flc prsvia fpoliavi^quod id pluribuide cauifiimultocora-
modiui videretur. Ne vero Leftor crederet» ea vocabuia efte piena &
integra» notam ubique prsiixi , qu» de omilFa fyllaba flc admoneret.
44. In eodem Spicilegio pnstermittendos duxi Im|Nmttivos;fllos, &
fecundas tertiasqueperronasPrsfentiilndicativi, inquioiis^fe irt.Vtr qui-
busdam in Provinciis mutatur ; utflcug, flcugeft, flcugf ,/bwfc,/fWfV,/tt«-
dU; a flie§cn/ fitndere. In his omnibus fi pro eu fubftituas le, prodibiC Ver^
biim a tc queefitum. -
45. In meo Particularum Cataloga primitivai ttntum enttnrtravi,
e quibus iniinitus pene aliarum numerus oritur ^ qua? e diverfa primarum
copulationenafcuaturi in longiflimam feriem extendends> firteenfere
^ft hflittUimi
Cngniatlm omnes anfmus fttiflTet Breviter fic habeto : vel ea in Lexico
tota invenies, qualialegis; vel certe divifa, fi feparatim particulas» rur-
fiisque feorfum ftirpera feu Verbum quaBfie^ria* Nunc, Amice Lcftor, Spi-
ciJegium cum Particularum Catalogo prstteri> ftatimque Exerdtationem
fatis jam ad eam comparatus aggredere.
/ ^
S P I C I L E G I U M
£orum , quse in Ltxicis reperiri non folenc i & in Foro
aut Epiftolis ufurpantur.
anberte / fecundus.
onbtrtveit^ alibi, aliunde. anbcrtMtf
ttQf alius, aliunde petitu».
anerwo^m , quia.
onmtt/ cum hoc, per hoc.
amibtni, imaper, prsterea.
mtu^S, retro , viciffinu
2lrc()e. i.arca. ^.agger.
ap/ afijefl/oi/ tc. edebam, bai,
bat, ^c. ab effcn/ edere.
' aufbobent)/ incumbens, debitus.,auf<
iobenbf ^flitfct/ officium meum,
tuum,fuum. etn aufbabenDet ^rief/
auf&aben&etf ®eU>/ pecunia, ^U
ftola reddenda.
IHi^mant)/ etpenfa.
iiu0ftnDidma())en/ invenire. Slu^fiit^
t)iflma(t)ung/ inventio.
A\iiQU\<i)m, compenfare.
2lu«funft/ notitia.
AUim\)mtn^, fingulari»,e»:ellens.
21. ,
Abdefdyieneu/ elapfus.
abOulflic&/ decretorius, efficax.
aO/ Q^tt, ioitio vocabulorum vim
quandam & incrementum ets ad«
dit. a0etb5cbf{/ fummus , fupre-
mus: aOergndDidfl/ fummevene-
randus, clementiffirous; demen*
tiffime ; aOm5flli(()fht ^leipy fum-
ma diligentia.
oVOiemeil/aODieweifen/ quia^
O0enn4nnifl{i(()/ quiyis, omnes;
omnibi^. "•"'
oDfor&erifi/ pnefertim, pr»eipue.
Ollf. I.ut, ficut, quafi. z. quam^
quantum. ). quando. 4. fic , igi-
tur. 5. po^ cmparationes i quam.
0t$f ei( al^ i^ major me. iU>ter
«iA inan^lailret/ pejus quam £r.e.
ditur. 6. po/i n^ationes y nifij ptX'
terquaro. feinet ali DU/ nemo nifi
tu. nieman& ali t)ie ^olDaten /
nemo, praeterquam milites. 7.
a\$ toit, ficut g. ali Ob/ quafi.
onbei^/ pmul.
(NiDere* einfoanbere/ iiiquf.
55»
-"bacjen/ bacfen /piftus , frixus feu fri-
€ta$. Supinum a bacten/ bacfcn/
pinfere, frigere.
banb/
• GenMnlc0*
59
battb/ bantfR/ 6onb/ K* ligabam, bem&§i'd((/ adaaus.
bas,bac, &c. abinben* befcteben/ accidere. £(l etiamSupi*
barg/ bardefl/ barg/ 2C* abfconde* numabeodem.
bam,bas,bac,&c. abergen. / befd^eiben Cftd)) exiibroare.
iatH , bariifjl / batf{ / u* crepabam , *bctt>en / Supinum a birten / rogaiie.
bas , bac , &c. a berfien* bttreg / betro{ie(l / betrog / iu decipie-
batf) / bati^efi / hat^ ; vei batt , battefi/ bam , bas , bat , &c. betroflen / Su-
batt/ ic. rogabam, bas, bat, &c»
a bttten.
beondcnebinen/ approbare , accepti*
re.
beebe/ cum derivatis. Vide in Le-
xico bepbe xu
b(fa()f / befabtefl/ befa^f/ k. jubebam^
commendabam, bai, bat, &c. •
befebien.
pinum. a betrtegen.
^betten/ Supinum. abitten/rogare.
bctDOd/betoodeft/ bemog/ tc move.
bam , bas , bat , &c. betoogen / Su-
pinum. a betvegen / movere.
be^bebatten/ confervare. .iSepbeM»
tung / confervacio.
SSeittd/ acceptio. '
birg/ abfconde. a bergen.
Befiebt / jube, commenda. a befe^ten. btrdefi/ btrgt / abfcondis , abicondie.
befiel^tfi/beftebtt/jubes, coromendas,
jubec, coomiendac. a befebten.
b(pl(b(/ K. jubeo, commenda, &c.
quaG abefel(j>en.
beflif/ befliffeO/beflii/ u. ftudebam.
ab eodem.
birfl/ crepa. a berfiett.
birflef}/ crepas. abeodem.
bit/ btfTeft/ bi^/}C mordebaoijbas,
baC} &c. a bri^en.
bas, bac,&c. abeffei^en.beflifTen/ *biffen/ Supinum. ^beodem.
Sopinum ab eodem. itea ftudio- *b!af(n/ Supinum. abfafen/ flare,
(bs, fedulus.
befobten/ Supinum a befebten/ jnbe*
re, commendare.
b(folden> ezequi.
btgann/ bedannefl/ begann/tc ind-
blieb/ bliebefl/ blieb/ ic rellabam,
bas, bac, &c. ableiben.
*blieben/ Supinum. ab eodem.
btiel/btiefefl/blie^/tc flabam, bai^
bac, &c. abtafen.
piebam, bas , bac, &c. a begtnnen* b09/ bO0efl/ bO0/ M^ fleftebam,bW9
b(0Onnen/ Supinum. abeodem. bac, &c.abi(g(n* /
b(dunnt(/ (fl/ (/ M. indpiebam, bas, *bOd(n/ Supinum. ab ^odem.
bac, &c. abeodem.
^ebetf/ neceffitas, remedium ne*
ceflhatis.
bebtOigen / importunum eflb.
^.b5rbe / convenientia, conve-
Biens.
(t&Jrtd/ conv«iieitt« debitiu*
^borgen/ Supinum.,a bergen / at^con-
derc.
*borfien / Supinum. • berfNtt / cre.
pare.
botb/ botbefi/ ^^r^ aut bott/ bo^
tefl/ bott/ ». offerebam, bas, bat,
&c. a bietbtn*
H • *le(b<»/
^ot^ett/Boffett/Supfnain. abeodem. tatf, t)atfff> barf/ tc. mdeo, au-
htad^f bta^t\h bra(|>/ w. frange- Aesy audet, &c. a Ddrfen^
bam, bas^ bac, &c. frangebar^ Dorunter/ fubhoc, fubbis,
bariSy bare,&c. abred}em t>ai. i. artjculus. 2. boc, idj quod*
^btaM f Supinum. a biinettl/ aflRsrre. t)a§ / quod , ut , quia.
(ract)te/e(f/ e/ »« afferebam> bas^ ^dner. i. tui (atu.^ 2. tus^ tuar
bat) &c. a brindem rum, tuorum.
^brannt/Supinum.abrenneRAUrere^ bem» i. articulua. 2.huic^ ei; hoc,
irdere. eo. 3. cui, quo*
brannte/ t^fl/ tt/ te^ ardebam^baff^ tKm i.articulus. 2» hunc, eiun. 3*
bat, &c. urebam^ bas, bat^&c» quem.
abeodemr ^nem r. bis^illii. 2. quibua. 3.
^braten / Supinum. a broteU/torrerey muUis eft articulus in dativx> plu-
aflare. rali.
brid)/ &ange, frangitor. a bte^tn^ fitt^ i. afticulu9« ^.illeyqoi, ;.cu«
brictll/ bri^t/ frangis, frangit, vel jus, cui , qiia. 4. hujua^ huic^
fran^eris5.frangitur^ a bred)em hac 5. ejus, ei> ei.
briet/ brietefl/ briet/ :c» torrebam^ beren/ bercn i. eorum^ eirain* 2.
(afrabam) bas , bat,&c. a braten» quorum> quarunK 3» nmltia eft
^brod)en/ Supinum. ibred|)eQ/fran- genitivus phiralis articuli.
gere. betlep/ talis, tales» talii.
lud)/ bucbeflrbudET/ ic. pinfebim, bermaren/ nunc.
frigebam^bas^bat, &c. a bacf em t>ttQ, ejuSy fuus.
^bURDert/ Supinum. a biltDen/ ligare. ^eMbcn/ Walber/ideay propter-
ea.
^, beffem i. duff. 2. cujus.
beud)t / videturr mi^ Deuc&te # mihi
^^ f .r hic, ibi; 2. ubi. 3. tonc 4. videbaturr /
cum, quando. 5. folius^elegan- bid)/ te.
tjsgratfa. fobaij^ qui efl:, weU ^K. !• articuhiSr 2. ea, etm.^ 3. if,
d|)er Dabeg^^ret/ qui petit. ^ ese; eos, eas;ea« 4. qme^ qmm.
^ad)t/Supinum.it)(nren/ cogitire. f. qui, quae^ quos, quis.
(ac^te r e(l / e / Ur cogitabam, bas> bat, bienfam / utilis.
&c. a bcnfen. t^ienjlbrtnoO. (id eft, DienffberetttmHi^
ianftittfnHSr gratus^ grato animo. ser.) ad obfequii prompeus.
Panni i. etiam. 2. ergo. 3. nifi, Dir/ tibi.
excepto. 4. tonc. 5. (onn pro *oarfit/ aufus. i bfefem
benU/ quia, namr Dorfte / tefi / tf/ tc ludebim^ bis,
tonno.c^/ tameor bac^ &c. i m^n.
Cenr.ar.ica,
€i
S)r (5)t«tfO fi»viw« Cin(ic5t/ cognltio.
Drang/ tranflef?, Dtang/ «♦ urge- ejii|!, «nflcn^/ pridem, olim ; de>
bam» premebanir bas, bat, &c, nique} aliqdando.
atJtln^W*
ftrifct) / exciite fnmiajtam. a Drefc&en.
trtf(b(|{/ btifc^ct/ excqtis, excutit
(rumencum. » brefci^en. "
fcrof*, l>rof*«ff/ brof*/ jc. excu-
tiebam, (frumentuiD> bas, bat,
&C. a tnrefd^utv
*t)rofct)en/ Supinum. » bwfc|)«i,.fru- .«.^SJfn "^w..^-,
mStui in area excutere. ^S^^^nMi^a T.k4.
*brmigen, Supinum. a brmgen/ur. ''^t^^J^^f^&^S^X^^^f;
empfaM, enipfa^cU/ empfa^f/ ic.
commendabara, bas,bat, &c. ab
empfcWen*
emp|ci)l/ commenda. emp|le^rff,<aft,
pneolt/ comraendas, commendac
ab empfel)Un.
empfoWetr, Supinum. ab«mpfe6f<n/
commendare.
gere, premere
JDurcfcl. (ideft, ©utd^fembf^ aut
^urc&leucttiS) Sereniflimus. titu.
lus Regum & Ducum.
lurfte/ tefi/ ((, u. audebam, bas,
baty &Cr a D5tfm«-
Supmum. ab erbfeic&en. erblicb/
etbficfjen, (abetben)haBreditariuff,
jure haereditaritf.
(tfaffen. i. remittere. 2. fcribere^
mittere. 3. Supjnum ab utroque.
ftlebigr, liber, vacans.
€rlet)idnn0/ liberatio; vacatio mn-
^g» neris.
(t5ftetet, faepfosmcmcjratus.
C. intitufiit, €uet/ ©tre, Veftra. (tprofxn, probare , argumentis fir-
€. €.((&cDenj) Tua Excellentia. roare.
C.®.(OJnoben)GratiofaTuaDo. erttd)tert, erigere, conftitnere.
minatio. €. C (ghrmiSrben) Ve- €rrid)tun8/ conftitutio , inftitutio.
ftra Keverentia. (g. .f). (;6ocU* etfcfeoa, etfc^ollefl/<tfd)Oir, k. refo-
Viitben) Tur Patemitas. ^. ^. nabam, bas, bat, &c. etf^oOetl/
(^O^e&Ir) Nobili» Tua Domi
aatior
eJ^Dem, prios, olim.
ebebin, prius.
fl^ber/ prius, dtiiis
Supinum, ab etfctjaflen.
(tfc&racf, etfcfcracfef?, erfcttacP/ %u
extimefcebam s bas , bat, &c. ab
(tfc()t{cfen feo (tfc^ticfen, extime-
fcere.
(iiilangfn, tradere, exhibere. Cln* (tfcjtlcf/ ertimefce. etfct^flcf fl , tu
languna> traditio. fi^ticft / extimefcis, extimefdt ab
(infd)meritn, inferrey invehere^ etfdbrccfen; '
^W^m, cognofcerer <tfci)tocfen, Sopinum. ab erfctr(cf(i!»
Hj
«Hl/
-^a
bfiUutimt
iX^, nnne, primutn, modo. \ flod/ flt>d(fl/ fId$/)tvo1abam,bas,
crnjftfen/ obtfnere. bat, a fliffleh.
Itf. I. mperfindU. ti gtfi^ie&t / acci- ^ffogen/ Supinum. aflitgen/ volare.
dit. gallice, U arrive. italice, eg/t floi)/ fIo(>(ft/ flob/ 2C fufiebam, bas,
«(rd(/e. 2. id. ein 9?arr j)(auf>t e^/ bat, &c. a fltel^en.
ftultus id credit,
clfbati/etitiann/ forte.
Ctl(t>/ vobis, vos.
fuer* I. veftri, veftrum , a m. s.
vefter.
8.
*fiol)tttf Supinum. a fHtf^tn, fugere.
fTo^/ floffeil, fIo§/ tc. iluebam , bas,
bac, &c. afltegem
*flof[en/ Supinum. a fltefen/ fluere.
fod)t/ fo(|>te|l/ fo(((/ iu pugnabam,
bas, bat, &c a fec^ten.
^ *fo(&ten/ Snpinum. a ft^tm, pugnare.
^fabren. Supinum. a fa^ren/ veni cur* foDem / cum fuis derivatis-& compo-
ri!i , equo , navi. iitis vide inLexico, Voc. fortem.
*fanen/ Supinum. a faOen/ cadere. foldfani/ fo(dfamft(b/ quod eon^
faOt^/ fi, fi forte. quens eu; iddrco, propterea.
fan&/ fanDefl/fan^/ ic reperiebam, gordjt/ fit^ttnf u. Yide ^ux^t,
bas,bat, &c. a ffnben. ftlrcbten/ K.
*fqnQtn, Supinum. a fangen /capere. f9rm(i4)/ formatus , expreiTus, cod>
fett/ ferteu/ anno prsterito. ceptus; ezpreiTe, aperte.
fei^tig. !• promptus, expeditus. 2. fortan/ deinceps.
anno prsterito natus aut fa<2u8. fra§/ fraffefl / frof/ tc* voraban,
ftttistn, expedire. bas, bat, &c. a ^el^in*
fi4)t/ pugnato, certa. fl^fefi/ fi(t)t. ^freffen/ Supinum. afreffen/ vorare.
pugnas, pugnat. a fed)teii* ftt^/ vbra. ftiffeff/frtft/voras, vo>
pel / fif leA / fi(( / i(. cadebam , bas, bat, rat. a freffen*
&c. a follen*
flfng/ ftengeil/ fiing/ ic* capiebam,
bas,bat,&c. a fanflen.
emtvixig, indicium,,inftitutio.
(. (vJ^ullxn) florenus.
feud)/ fuge. fleud)fi/ fitu^t, fugis,
fugtt. a fli?l^en.
ftd)t/i(nplica, ple6le. fltettefi/ fli(^t/
implicas , implicat. a fle4)ten.
fror/tc. glacieobtegebar,fiiffebam,
&c. a ftieren.
*froren/ Supinum. a fttfmi/ glacie.
tegi, aJgere.
ftt\)t, fu|>re|l/ fubt/ ic. vehebar,
baris, batur , &c. eguo, carro,
navi. af(al)ren.
^funten/ Supioum. a ftnbeti/ repe»
rire.
f&rDerbin/ f(irber^()in/ deineeps.
fO(l)t/ fIod)tefl/ |Io(i)t/ ic. implica.
bam, ple£tcbam, bas, bat, &c. furge^cn/ exequi, propedi.
aheodem. fdro()in/ deioceps. '
^0O(i)ten/Supinum. aflf(^t(tt/implica-
refeuplisftere. S*®«
CemmUa. ^ .c^
®* fletwfm/ Supinuni. a 9<mfen / con-
valefcere, partutn edere.
g. ®. Cld eft , Qtlkbfi ^OtO Supe- flwofi, gfnoffejl/ 0<no§, 2c. fruebar,
ris bene juvantibus > DEO fa- baris, batur,&c. gcttoferi/ Supi-
vente. num. a gmt^tn, frui.
006/ gaNfl/ da&, JC. dabam, bas, dcmidfam, fatis; fuffidens.
bae,&c. agcben. ^enc&ttame/ jus.
60.lt, galttHf^alt, tc. valcbani,bas» 0(fon^mt(/ univerfas, cotus.
bat , &c. a geUcn. dtffboiff accidebat , fiebat. a Qtf^thttU
*0ang(n, Supinum. a ^djtn, ire. ^ef(6e^en/ Supinum. agefcbebin/ ac-
flfbobt / de^a^refl / dcbahr / :c. parie- cidere , fieri.
bam, bas, i>at, &c a gcbd^ren. 0efd)ie^t, aeddit a ^efc^e^en. .
*Qtbm, Supioum. a ^(bcn, dare« 1^c^nmin0/ animus, opinio, vo-
gebeur, jube. gebeutfi/ gebtut, jubes, luntas.
. jubet. a gebjetben. *fleffen, Supinum, ab ejfert/ edere.
gebte^r/ partum ede. g(btc^r<fi/0e' gefiolten, ^uia ; ficut.
bkhret, paris, parit. a jjebd^ren. fi(n»ann,demonn(fl, gewonn/ :c. ia-
dcbol)ren/ Supinum.« gibabrin/pa*
rere, partum. edere.
gcbacbter/ diSus, memoratus.
gebteb / }(• proficiebaC , proderat,
^c. gttitfytnf Supiaum. a ^t*
tetf)Ctt.
^efdbrbC/ fraus.
g(fitrf}(t, Principalis« ad Prindpa-
cum evcftus.
0(^(tnn>et/ incimus.
@(f)^rb(, necefllcas, res Jiuclocus
conveniens.
gdung, bene fuccedebac. gcfungen/
Suplnum. a gclingcn/ bene fucce-
dere, felidcer evenire.
Senteffett/ ferius, feverus; fer!o,fe-
crabar,baris»,batur, &c. vince-
bam , bas, biic , &c. a g^roittnci?*
genxfi, Supinum. afcpn/ dTe.
^ewonmn/ Supinum. a ^tmimtn,
lucrari, vincere.
i)(toort)(tt/^Supinuro. a mtttn /'fieri.
amannmf Supinum. a0;n»inn(n / lu-
crari, vincere.
gll>/ da. a Qtbtn*
0t(bf}, di(bt, das, dat. a 0eb(n* «f
gi(bt biev etnen duten ^eifler/ eft
oc loco magifter bonus.
diend/ dtendefl, diend, 2C.ibam,ibac,
ibat, &c. a^jeben.
jitt, vale. fltltefl, flilt,vale8, valet.
a geltenl/valere, in pretioefle.
vere. 3. Supinum. a in(jf(n / me- gftc&/ gtti(f}/ 0lt4)/ K. fimilis eram,
ciri. eras, erac,&c. a ^{ti6)tn»
gcno^ , d(naf(fl / ^tnai , ic. convale- ^glict (n , Supinum.^ a gf(i(tcn / fimi-
fcebam, pariebam., bas,baC, &C. lem eife.
a g(nefen. 0fi$/0fiffef{/ dfi§/ }C. fplendebam,
Q^embmiflunD/ approbatio. baa;, bac, &c a gUi^en. ^ ^
*flfiff(tl
^4 BJlitutionet
*flriffett / Saplnum. a gleipcn / fplen- i&anbfllibt , C^m\>dt\^ht>) promiffi*
dere. ad manuni , pfomifluni fine jure*
SiHtt, jHittt^j fiiitt, ic Upikbm, jurando , ibla mlnu porrea«. :
bas,bat, &c. aghittn. ^^anddi/Supiaum. ab^and(a/i>cii-
*glttten/Supinum' agleiten/Iapfare. dere, fufpcnrum efle.
Blmm, Q\ommtfl, ^(omm / k. fuma- *l)am, Supiaum. ab f>auen/ ccdere.
bam , ardere incipiebam, bas , bac, *i)u^m, Suplnum. ab J^t^tn, ▼ocarc^
&c. a gljmniKn. jubere.
*Qlmmtn, SupinUfli. ab eodem. ^itb, i)itbtfi, ^i«6/)C. csdebam)ba^
*d^lun, Supinum. a gtittn, valere. bat, &e. ab f)auen*
Soh 0#|l / QO^ / 2C. fundebam, li- ^ieWnbifi/ hujus regionis, ini hacpn)*
quabam, bas, bat, &c. agie^m* vincia nacus aut fii£his.
*8ofien, Supinum. a giepen/fijndere, tielt/&ielteff/I>iclt/2C. tenebam,bi«,
liquare. bat, &c abbalten*
^igraben/Supinum. agraben/fodere. bieniit / cumhoc^ perhftc
flriff/ fltiffeil/ griff/ jc. tangebam, bi«nebji,fimul, cumhoc.
bas , bat , &c. a greifen. IN«n0 / bitngeft / feieng , k. peadcbaiD,
^driffen, Supinum. agreifen/ tange- bas, bat, &c. ab bangen*
re^ .&c. bitrinnfalltf / in hac re, in hoc cafo.
4}rcg. pro ^ro^gunflid/ perquamfa- 6i(rna(6/ fecundurahcc
vens. Mcruber/ fuper hoc.
etub, flrubell/ flrub, k. fodiebam, ^ierunter/ fubhoc, inhoc
bas, bat, &c. agraben. biernjegen/ propterea , idcirco.
©Utfertifler, inftitor , negotiator. ^ie^ , l)ief eff / f)it$ , tc. jubebam , vo-
cabam , bas ,bat, .&<?. vocabar,
A^ baris, batur, &c. ab l^et^en*
m, juva. ^i(fe(lyf)ilft,juvai,iovtt.
Jg). ('?)<rr) Dominus. ab ()e(fen.
^). feu .g). aut ^ei(. (ideft, ^eilig) binftinftig, deinceps. .
fanSus. binferfiiftren/ dedpere. - '
.£). SX. 9v. ((>ei(iflen t^mif^tn tHti^ ^interfAiagen / decipere , defrau*
SacriRomanilmperii. re, .£)int(rfdbiagung^ fraodatio.
|a(f/ Wftfi, haif, :c. juvabam, bas, ^ob/ i>obeff/ (>ob/ tc. tollebam , bii#
bat, &c. ab ()e(fen* bat,&c. abl£)(beo*
l^(t. I. fifte gradum, 2. nempe , *i>oben /Supinum. ab ^tbtn, toUere.
quippe, certe. (^oc^. i. altus, fublimis. a. alte. 3*
%&\t, tenet. ab \)a\ttn, initio vocabuli fignum eft reve-
*|>a(ten/ Supinum. ab fifAttUi teae« rentise, & fenfum augcL f)0^tWt
Kt, &Ct jij9biHflifflus.^o^eD<(g(^Q^cn/no>
bifiu-
Cemamca. cy
[hTuDOf enere natus. f)t(3}dtmi^t/ Simhcibn , pofl^or , iocola.
TquaiD ^vens. ()OC^;(l^rtir / 3rrun0/ error, controveriia.
(f>jU(&r(nter/ mazioie bonoran* t|/ cotnede. ab fffen* ^
»• ()0(|)anf(i)nit4)/ ezcelfiis. iJT<(i/ tjit vel %%, comedii, com«>
ir. vel htXbfrcDW ( id eft , \,tA)t dic ab ((ftn.
»Mi4>0 perilluftris. (ttu&tf 5?.
tonum,
ir. cideft, ^o(i)0r(tflt(^.) Hla^ 5t.^. (^aif(rfi<& j?jniM/) Ccft.
ffifflos. Utukis Cmutum. reusRegius.
. r5o(t)l6l>It({>.) maxime lauda- i^aif. (^aif(r(i(b) Oelareus,
ia, reverencia dignos. fam/ fam(fi; fam / «.- veniebam^
oD(r(()rwi&er/ bo4)fliUwr(6r(n< ba«,bat,&c. afommtn.
V magnopere vencnrandus, Ibm- fan vel fann / poilimi , poteft. a
venerandu».; ' . f6nn(n.
fublimis , altus. ^fannf / Supiniiffl. a f(nn(n/ cogno-
V altior; fflagis alte , altius. fcere, nofle.
;it/SDpinum. ab t)(if(n/ juvare. fannt(/ ttfi, tt , tt* eognolcebam,
bas , bac^ noveram , ras , ra^ &c
3. af(nn(m
f(in(rDind(n/ noUo ffiodo.
ii/ i^Uviti, aliquid. -^ flang, ffandefl/ f(an0 ,k, fonabam,
) aD(ieit , femper. bai , bat , &c. a f Und(tl«
ig, lllius temporis,qui tniceft *f((tn0(n/Supinum.a fnn0(n/(bnare.
lerit. fniff, fni(f(fl/ fmff / IC. vellicabam ,
ei, eo. bas,bat, &c. afneifen.
•um. *fniff(n,Supinum.afn(tf<n/VelHclre.
■ I. jeis. ' s. tibl , te. ploralis fnipp/fnippefl/fnipP/ K.vellicabam,
: ^i( $ 24) hoDoris ergo. *as , bat , &c. a fntiptn.
:. ei, abea. a. vos. j. fuus, *fnipp(ll/Supin.afn(i'p(n/ vellicarei
s, eoma, earum. fol>r/ foi)r(fl/ fo()r / K. eligebam,
I. ejus, eoruffl) earum. 3. bas, bat, &c. afol^r(n*
•rutn , fuarum. 3. cui. pluralis *fob((n/Supinam.afe^r(n/eIigere.
®i( § 24) Iionoris ergo.' *fomm(n/Supinum.afommen/Venire.
I. vefter, ruu.«!. 3l)ro SWo» Xin, (5C3nifl(i(t>) Regius.
it, Veftra (Sua) Majeftas. 2. ^fonnt/ Supinum. a c5iltlcn/ pofTe.
, iibi. fonnfe velfont(|r ftjl/ tt, tt, pote-
r. I . unquam. 2. mt imvcdr, qui- ram , ras , rat , &c. a f6nn;n.
•que. 9. h)ag immtt, quidquid. ffod^, frc(i)(fl/ ftO(|)/ tcferpebam,
tm / in9(et4?(n/ etiam , pariter. bas , bat . &c. i f rie()|en* ^
'(»/ ficut. I . , *fro#
V...
66 ^ ' JhftUutiona
•^fOJ(^en, Sapinum. a.fri<(&«1,fet- ii<bUn, titalni Prindpum Inter fe.
pere,
fmtf ttH,tt,t(* eligOy eltgis,eli-
git. a fobren»
funnte vel funte, teH, te, «. pote-
^ ram, ras, rat, &c. poiTtiiQ) es,
et,&c.aften.
€uer£i(I>&en, TuaCaritas; Ta»o
CarifliiDe» o Carilfiiiia.
Uef,ltefe^,ltef, )c carrebam, ku,
bat , &c. a laufen*
Ijeb,(tel^ef), (ieb/ tc. commodabaov
bas,bat, &c. a lei^in.
*iir^en , Supinum. a {(it)en / cbDmo*
^ dare.
. Iie<, l^e. a(efen,Iegere.
rioben, Supinum. a («ben/invitare, (ie^, (iefefl, (iiS, :c. finebam^ juber
citare. bam, bas, bat, &c. a (olfen.
hS, (asefi, las, iC. jacebam, bas, (ief^t), liefet t61 (i(f{/ I^s,l^t. a
bat, &c. a liegert. iefen,
lai, iafefi, (atf, tc* legcfbam» bas, Ufcb, extinguere.
bat, &c. a lefem ,
.*^iaffen, Supinum. a (affett, Imere j
jubere.
faffetun^. (affet ttndafaubett, creda>
mus: laffet un0 0(oen, eamus.
*(ouf(n, Supinum.aiaufen,currere.
Iebem|(dQ0li(^ , per omnem vitam.
ieOtdiicb, folum, tantummodo, fim-
plidter.
^le^en, Supinum. a (iedett,jacere,
!>rocumbere.
en^ Supintun. a (efen, I^ere.
letfl, ultimus.
(etfiiiin, (egtbin, nuper , paucis ante
diebus.
(eudfl, (eugt/ mentiris, mentitur. a
liioen.
-(eute, in fine nominum compoQto-
rum> pro - mdxtntt. Jfaufmann,
mercator; j(aufi(Ute,mercatores:
(S^elmann , Nobilis; <SDrO<ut(,
Nobiles: .g)auptmann,Centurio;
extinguftor. lU
fdieflr (ifd>t , extingiieris , «tjn-
guitur. a lifd)en,extingui.
(itt/ (ittefl, (itt, ic. patiebar, barii,
batur,&c.ai(ib(n*
'^iitten/ Supinum. a (eib<n, patl. Qqt.
busdain gelitttn (prdae(dutet)So-.
pinum. a I juten , piuiare nolas,
aut es Campanum*
(6bl. Cl5l>li(&) laudabilis; tituU g^
nus» ~ '
'^loffeU/ Supinum. afaufen/^correre.
h>fl, lofleft, (00, M. menticbar.bs'
ris, batur, &c.arfi^(n*
*logen , Supinum. a (uden/, mentln.
(ofd)/ lofcfcefl, lof*, tc. extinguebar,
baris', batur, &c.a Iofd)en*
*iof:i)ni , Supinnm.a Men / cxtio^
gui.
(ub, lubefl,Iub, ic. invitabam,dti'
bam,bas,bat, &c. a tabetl»
3»*
.g)auptleute, Centuriones: .g)ano» mflfl^ttiagi!, mo0,tc*poiram , pote»,
toerf tf mann , bpifex ; {)anb»(i;f^ poteft i volo , vis , vult , a mocien.
(eute, opifices. *W4»
Gtnfuttocdt»
*moM(n/Siipioiiffl. amabf^h/ nole* '^o^tvc\*mHt/ Supiiiiim.a m^t
re. Quibiudam (pro g^maUt) ^- " " "
t>inam »malm feu ma^Un/ pin-
gere.
9naU (^ojefWO Majefta».
mai/ mottefi/ nto§/ ic* metfebar,
baris, batur» &c. ameffen.
9)agda6/ ^ofseNnd/ regola, prae-
Ipripttun.
-md^i^/ mfirumninmcmpoJHonm^,
dignus, conrentaneua. funMit0/ ^olfen / Supinum. a
confentaneus arti , artifidofus. geo
toMmfttt&^iQ/ confeotaneos pa-
£tioni.
0)ii> ^t(0len / prQpoCtum, coolUium ,
meiher. i. mei, ab ego. «. meae, a
mea» 3. meorum> mearum.
*m(ltcn / Supinum. a mfffvn/metior.
mid>/ me.
mteD/ miet)eft/ mieb/ ic* vitabam»
bas,bat,&c. anmt^en*
gen/ poiTe, velle.
mo*t(/ teft/ te/ «. poteram , volflt
bam, as , at, &c.ib eodem.
m6(t)te/tef^/te/jc. poflTem, es, et,
&c. vellem, es, et, &c Aliqui-
bus etiam eft poteram', vole-
bam» as,at, &c. abeodero.
moff / molfefl/ raolf / tc. molgebam,-
bas, bat, &c. amelfen»
melfot/ mui-
mu$/ muft/ muf / }c. debeo, de-
bes,debet. a mfiffm.,
^mu§t velm(ipt/Supinum.amiiffein
debere.
tmtite/ tefl/ tt, tc. debfebam, ba».
bat, &Cj.abeodem.
9?.
no(( (oof / recondam.
*mi(ben/ Supinum. a metDen/ vitare. nac^er/ verfi», In.
/
ntnbefle / mimmus. auf< minb(f{(/
minimuffl , faltem.
mtt/ mihi. ame'.
mt<-velmt$-«mti^ empojkorm vim
fitgmdi bed/a , vt I^taunm in vel
dis. mi^beti^iA/^difpIicens: mt<«
crtbtt / iaftura famsE vel fidei : mt^ ttonnte / t(fl / 1( / )C. nominabam, bas,
- tXtpu^t / male contentus. bat. &c. ab eodem.
^a<b$Ubm$f obedientia, ezecutio.
na(t)bin/ poftea , pofthac.
nahm, mhmtH, nahm, :c. acdpie.
bam, bas, bat, &c. ^nebmen.
^itonnt/ Supinum. a n(nn(n/ nomi-^
nare.
mig/ metjre. a m.ffen/ mctiri.
wt^tll, miffet vel mift/ mctiris,me-
titur. ab eodem.
mif- I- cura. 2. finiu]. (tfTndfmit/
fmiulcanir. mttlad?en/cr>rridere.
9. mitnid)t«n/ne(iuaquam.
mitbtn/ propterea.
mttwili/ ope, auxilio.
novil^
/
bat, &c. ab eodjsm.
ntmtli^, novus; nuper,
fime.
l)i(/ nunquam.
nibm/ acdpe. niM/ ni^mt, acc^
pis, acdpit. a ml)mtn.
ntmm/ acdpe. nimmfl/ nimmt/ae-
dpis, accipit.abeodeffl.
nit/ npn.
1 % m^t
6i
hftUutiom
noc^maf/ M^imoM, icerutD,rurru3.
*M\)mm , Sapjnom. a nebnitn / ac-
cipere.
^ommtn/ SupiDUiD.abeodeiD.
9?@» C9Jac|>fct>pjftO Poft fcriptum.
O- O» (OJet*0<fl<i;wi*ifc&,) Au-
(trix Sttperioris.
obe/ an.
OberFeit/ niagiftratus.
ObJflcr / ftipra di£tu3 , memoratus.
obmobl/ o6n>oblen/ eciamfi.'
obnei)in/ aliunde,absquehoc*
of)m>erba(ten / indicatum , fignifica-
tum, e^ mirbet obn)>((Nun/indi'
catar, fignificatiir.
05.
9t
ran^/Vatidefl/ ran^/ ic.Iuaabar, ba>
ris , batur , &c. contorquebam,.
ba8,bat,&c.artngem
tann/ manabat. a rinnen»
^ronnt / Supinum. a rennen / currere.
rannt(/te({/te/}(. currebam, bas,
bat, &c. a rennen.
rdtb/ fiiadet. a ratbem
*iQX\i%^, Supinum. a rotben*/ fiia^
dere.
Sleigblep, ?ReipO«f«n/ ftylusplura-
beus.
rieb/riebeft/rieb/ tc. fricabani,btt,
bat, &c. areiben.
*rieben/ Snpinum. a reiben-/ fricare.
rief / riefeft/ rief / «♦ damabam, bis«
bat, &c. arufen.
riet^/ riet^fl/ riet^/ ic. fiiadebamt
bas, bat,&c. a ratben.
rf»ff ' PPffefl/ "Mt «♦ fibnabam, bas, rip/ riffefl/ i\%, ic rapiebam, mni'
bat, &c. apfeifen. pebam, bas, bat,&cnunpebar,
^fiffen > Supinum. a pfeifen/ fibilare. baris , batnr , &c. ^ rci^eiu
Pflad/ Tflafiefi / pflad / u* foiebam, ''riffen /Supinum. a rei$en /rampcre,
bas, bac, &c. apHeden. rapere.
*4>fl0Den/ Supinum. ]»fle0en / folere. ritt/ rittefl/ ritt/ tc* equitabaio,bai,
bat, &c. a reiten.
*ritten/Supinum.a reitett/ eqoicate.
ro(&/ ro(|)efi/ro(&/ )c. olebam,bas,
bat, &c. odorabar, barii,bacnr,
&c. a riectjen.
*ro4)en/ Supinum,<-a rtec^en/ olere,
odorari. Quibusdam eft Supinnm
a r<!(t)en / ulcifd.
*ronnen / Supinum. a rtnnett/.ma*
nare.
prietf/ prtefeft/prie^/ tc laudabam,
bas, bat, &c a preifen.
^riefen » Supinum. a preifcn / lan-
dare.
fcaturis, fcatoric t
Ouiaf{/ (juiat /
qutiOen.
quoO / quoOefl / quoO / ic fcaturi^am,
bas,bat,&c. ai|ueOen.
""quoaen/ Sopinum. a queaen/ fcato- 9vthf. ( 0\eici)^tHer) Thalema inh
rire. perii.
tucf^
GtfVutfuidBv
69
tnd-, &compofita. Vide inLexico fo^fe/ Uft, tt, U> ponebain , hzs,
Ittrucf tC
fXucfftdi^t/ coofideratio, re(pe£hi8.
tudiiintidf refbns id quod fu-
pereft.
^tufm, Supfnum. a ntf(tt/ damare.
*run0en/ Supinum.« xmgm, luftari;
contorquere.
bat, &c. ab eodem.
*fcbaffeti , Supinum. a ft&ojfen/ creare,
facere.
©. in tituli», ©etne. ®.?OT. (@et*
fci)alt, fcbalteff/ Mt, ic. increpa-
bam, Dlarpberoabam , bas, bat»
&c. a fdi)tl]ten.
Jci^acpf. Vide in Lexico fc^arf cum
derivatis.
fc^ieb/ fctieDefl/ Wtb, jc. fcpam.
bam* difcedebam, bas,bat, &c
, .-. a fc^etben.
m0}taieftdt)SuaMajeftas. (^..p. ^fct^iebin, Supinum. afc^et&en/fepa>
(^eine ^eiliafeit) Sua Sanfticas. rare, difcedere.
®. €. vel @. C@eine €jfceDenj \^m, fd)iene|!, fdjien, :c. videbar,.
vcl@na^n)SaaExcellencia,Sua baris, bacur, &c. fplendebam,
lUaftriffima Pominatio. bas,bat, &c. a fd^einen.
^(^/res. €tffepDonn@a(^/tap *fc(ienen/ Supinum. afc^einen, vi-
,)C. exeeptocani, quo&c. nifi. deri,fp1endere.
fah, fobeft/fal)/ tu vldebam, bas, i^itttft, f(t)tert/ tondes, tondet, «
bat, &c. a fel^en. fcbiten.
@toer, @dmmer, agafo, mnUo, \i)i\t, increpa, blafiihema. fcdiltff,
equiib.
fammentitc^ / univerfus» omnis;
onmes.
^fanDt/Supinum. a ftnbett/ legare,
mittere.
fanbtt/ foobteff / fattbtC/ tc* legabam,
mitte^amj bu, bat, &c. abeo.
fang, fandef{, fans/ 'it. cantabatt,
bas, bat,&c. aftnsejl.
fdbilt/ increpas,increpat;blafplie'
mas, blafpbemat. afdbetten.
*f*taf<n/ Supinum. a fc|)lafen , dor-
mfre..
*f(6faden, Supfnum. a fc^Iaden^fe*
rire.
Wm f Wmtfif Wm, tc. giu«
tiebam, implicabam, bas, bat«
. &c. a fcMtngen.
fc6led)tetbingtf/ fiirpHciter.-
fuif , fanfefl, fonf , tc* lababam, fub- fc^tid^ , fct)Ii$eff / Wi'^, tc. repebam,
fidebam, bas,bat, &c. a ftnfen. bas, bat, &c. a f(t)Iei(f)en.
fann/ fanneft/ fonn, tc. cogitabam, ^fc^licbin, Supinum., a f^Iet^en, re«
bas,bjit, && aflnnen* pere.
|a§/ faffefi/ fa§/ tc fedebam, bas, f4)lief, fcblfefef!/ fcttlief/ u. dormie*
bat , &c. a ft^tn. bara , bas , bat , &c. a f(t)fafen.
*^a^t, Supinum. a fe^til/ ponerc.
7» V. Jhftittoioiiet
fc^iiff/ WMf f#'ff/ }(• acuebam, \^Mb, fc^noBelf / fiinob, it fpira-
bas , bac, &c. a i^UiftXtf acue> • bam, bas, bat, &c. a fitnteben.
re , &c. ^rcbnobfnASupinnok a {(bnitbm, ^i*
*f(l)Iiffen/Supinuin. af(|)UifW/ acue. rare. »
re, &c. f4)0b/ i^obtfi/ fc^oB K, trudebam,
f(t)ii^' fcbfiffcil/ fd)li§/ K. fcindebam, bas, bat, &c. a fc^iebm*
bas, bat, &c. a fd)ld$en. ^ *f(i)o5cn/ Supinum. a fc()ieben/tro*
•^fd[>ii|f«n/Supinum* a fc^lei^en/ fdn- dere.
dere. ^fcbotttn/ Supinum. a fc^elten/ incre''
f(tlo§ / fitioffefl/ fcfclof/ IC. claude- pare, blafphemare.
bam, concludebam, bas , bat, fcbot/ fd)Orefi/ fci)0r/2C. tondebaio,
' &c. a fcl){ie§en. bas, bat, &c. a fc^ren.
^cbloffen/Suptnum. afd!)iiepen/clau- *fct)oren/ Supinum. «fc^eceti/ toik
dere, condudere. dere.
fci)lug / i(3)lUQtfi, f(()Iud / tt' feriebam , fcl)0@ / fd)Offefi / fd^o§ / tc jaculabar,
bas,bat, &c. a fct^la^en. impetuferebar,bari8,batDr, &c.
'fci)iun9/ f(^Iundefi/ fcplung/ 2C glu- afdbie^en.
tiebam ,' implicabam, bas, bat, *f(t)Offen/ Supinum. af(^ie^eiW jacn-
&c. afd^iingtn. lari, impetufecri. /
*rct)Iundcn/Supinun. a fc^Iingen/glo- f(|)rie / f(6rieefl/ f(t)rie/ u* damabam,
-tire, icnplicare. bas, bat, &c afd)re9en*
f(t)mifi/Uquefce. fd)milief}/fd)mifiet/ f(t)tieb/ ftDriebefi/ fdbricb/ tt. ftribe-
lit^uefcis, liqucfcft. a fc^meiicn. bam, bas, bat, &c. a f(^C(iben.
f(t)mi0/ fdimiffcfl/ fd)mi^/ k. jacie- ^f((ricBen/Supinum.af(t)reibcfi/icri>
bam, bas, bat, &g. a fd)mci§en. bere.
^fd)nuff:n/ Supintmi. a f())mciien/ ja- ^fd^rieen/ Supinum. a f(()t(p(tt / da*
cere, conjicere. mare.
f^moli/ fd)moli(ft/ fd)mol( / ic li- Utitt, f(tri((efl/ fe^ritf / tc progre-
' quefcebam, bas , bat, &c. a diebar,bari8,batur,&e. af4)rciten*
f(t)mclicn* , ^fi^ritrcu/ Supinuffl.af(t)r(itcil/pro*
*f(bmolien/Supinum. a f(t)mjljen/li* gredr.
quefcere. f(t)uff/f(t)uffcf}/fid^uff/ iC* creiban,
fcbnie/ nmgebat. afd)mDen. faciebam,bas,bat,&c. afct)olfeD»
'^fcbntcen/Supinum. a fcjbncpen/ nin- f(&unt)/~fd)unbef{/ f(t)uni>/ k. peHe
gere. fpoliabam^bas,bat, &c.' a f(t)in(eBt
fdbnut/ fd)nitt<fl/ fd^nitt/ 2C fecabam, *fd)unpcn/Si^inum. a f(|)inb(n/peUe
baf , bat , &c. a f^nci^cn. fyoiiare. '
*fci)nitten/ Sypinom. a fd)neiOen/fe- f(^n>amm/f(t)toammef{ff(b»amin/}C
care. iutab9S),bi8,bat,&c.af(^n)inrai{n*
fci^toanii'/
GtrtrutnUdim
yt
>f<6ttanb<ff,f($n)«n^w, tabe- *ftjfm; Sopinum. t jl|ett# fed«rc
m , bas , bat ^ &c. a fcbwinbm. fei^en / fimus , fiqt.
/ fd!)»angefl, ^^cfcfrong , jc. vl. fecnb / fomus , lunt.
m , bas , bat , &c. a ftt minden» . |id>r fib^ i f«*
f4)n>iegefl/ f<bmitQ, k. uce- fie. i. ea, i^fa. 2.i},ip{i; ese,rpfa;.
bas, bat, '&c. a fcbmeiden*
en/ Supinum. a f(t)n>eigen/
»
tume. i&tom, f(6ioiQ(/ tu-
3. tu, tittdus, cum Vtrtfa numeri
fiufalis. (Ste Jeben/ vides^ ^vt*
l>en ^ie etf fle&ditt audi-
ft«n?
tumet. a fci)n>eilen/ tumere. jieb/ ^de, ecce.
f(tKU>Oefl/ fd^n^oQ/ :c.tume<, ftebn/ f^ebt/ vides, videt
bas, bat, &c. ab eodem. fo* 1. qui, quse, &c. 2. tam, qoam,!
•n/Supinum. abeodem. ita. 3. fi. 4. tum. .5. fob0iD/Cum
iai:n/Suj[)inum. aftbwimmett/ primum.tf.fob^nn/poftea.^.fo foct/
}. "^ofteajftatim.fi. foflat/adeo, vel.
f(bn>orefl / \^mt , %u fup* foff / fofftfl/ foff/ tc. immodente bi-
iam,bas, bat» &c. a \<j(^u bebam, bas, bat, &c.afauftn.
foS/fOdef{/fofl/ }C rugebam, bas»
n. Supinuffi. a fd^n»scen/ fup- bat , &e. a fau0ni.
s. item afd)n)JC(tt/jurare. ^fogen/ Supinqga. a faugett/ fugere.
imen. Quibusdam Supinum a fbl^etf. t. tal^. 2. hoc m fol(betf / ,
nmen/natare. hoc, res Calis.
Den/ Supinum.af((|tvinben/ foll. i. debeo, debet. a foOtn. s.
foD/foQen/ dicitur, fertur. fitfol'
Itn oOe flfangtn f^pn/ fertur,
omnes ef» captos.
foHt. f debetis, debeatis. 2. debe^
vocabulum antiquum.
fonbetb(it(id> / prsfertim , iingillatim.
^fonnen/ Supinum. aftnn.n/CogicarcF
fott/ fottef}/ fott )C. bulliebam,eU.
xabam, bas, bat, &c. a fttben*
^otten/ Supinum. a fteben/ builire»
elixare.
:ere.
j fd)wundefl/ f(bn>uno/ iL
>am,baa,bat>&c. afcbwin'
lett/Siipinum. a f^^ttingett/
«.
f(bwucefl/ f(bn>uc/ )c. jura-
bas, bat , &c. a fd>n>5ren*
Supinum. a f(i}en / videre.
imusjfont.
. fui, ejus. 2* fiis, a fiia. 3.
n, fuarum.
ide a , ex illo tempore.
fponn/ fponnefi/ fponn , u* nebam»
bas,bat,&c. a fpinnen.
ijun&um cum nutaero. fefb' fptC/ fpittfi/ fpit/ )C Qjucbam, vo«
, cura unofodo: fclbbcitt/ nebam» bas, bat^i &c.afpet>(n*
uobusaliis:f(ibbieCt/Cum tri*
iis: &c ' ' *fpt«tl/
7A ^ hjlitutiones
-* ■ * '
^fpieett/Suplnum. « fpe^cti/ fpuere, Oi<d/ ^mfif HuQf ». afcenclebani,
vomere. . bas^bat, &c. a OeigetU
fl^(i0/ fpHffefl/ fpH^/ :c. fiodeban), *|lie0en/ Supinum. a (teiaen/ afcen-
bas , bat , &c. a fpltipett. dere.
•fplijfen/ Supinum. a fpUigoi, fin- Oiebi/furare.ilieWfi/f?ieblt/furari5,
dere. fiiratur. afleblen.
*jpomien/ Saplnum. a fpfnnen/ nere. fiieg/ (lie§efl/ (hef / tc impellebam,
fpract)/ fpi^a(f)efl/ fpracb/ tc loque- bait, bat, &c. a.flo^en.
bar, bariS) batur, &c. dicebam, iiith, morere. (Iir6(i/ (lic6f/ moie*
bas, bat, &c. a fprc^en. ris, moritur. afletben.
fprang/ fprange^l/ fprang/ :c. falie' fIo6/ (lo&((l/ ftobrxt, difpergebar,
bam. bas, bat,&c. afprinaen. baris, batur,&c.a (tieben*
fpricb/ loquere,dic. fpri4)(?/(prid)t/ *flol5en/ Supinum. a (Ifeben/ difpergi.
• loqueris , dids , loqultur , dicit. *f!od)en/Supinttm.a(}ec()en/pungere.
a (ptecbin* *f>o()(en/ Supinum. af}e{)(en/ mari.
*fpro(t)en/ Supinum. a fpret^en/ lo* ^ftotbm, Supinom. ailerbett/ mori.
qul, dicere. *(}o§en/Supinum.afIoien/inipelIere.
fprof ; fproffefl/ fprof / ic. germina. flric^ / (lrici)e(} / ftritb / tc Hncbam,
bam, bas, bat, &c. Dafcebar, mulcebam,bas,bac,&c.a()cei4en»'
baris , batur , &c. a fpriegen. *^'t^tn/ Supintun. a ^tOitnf Mtte,
*fpro(f<n/ Supinum. a fpriefen/ ger- mnlcere.
minare , nafci. (hitt/ fttitttfl , (hitt / )C pilqpiabaffl',
fprund/ fptungef}/ fprung/ }c falie- bas,bat, &c. afltetten.
bam,ba8,bat, &c. a fprinjien. ^ftrttten / Sopinum. a (}?(ttetl/ pti>
*fprunflen/Supinum. a fprinaen/fi- gnare.
lire. f}unt)/ f}unbef}/ f}tmb/U. ftabam,
flacb/ ftacbef}/ M, tc pungebam, bas, bat, &c. a f}eben.
bas, bat, &c. a f}ect)en. f}unf / f}unfef} / (}unf / tc faetdNnn,
Habl/ ({ablefi/ ftabl/ :cfurabar,ba- bas, bat, &c.af}tnfen.
rls, batur,&c. a fleblen. *|}unfen/ Supinum. a ftinf(a/(<t-
(}anD/ f}anbe|}/ f}ant), :c. ftabam, tere.
bas, bat, &c. a f}eben. ^^tbt, btft , bt, tc morerer, eris,
♦|}ont)en , Supinum. a f}ebfn / ftare. eretur,&c. a(}erben.
f}anf / f}a:ifef} / (tanf , :c. foetebam, fun^/ fungef}, fund/ 2C cantabani)
bas,bat, &c. af}infen. bas, bat, &c. afingen.
Itarb/ f}a':bef}/ fiatb, :c moriebar, ^fungen/ Suplnum. a ftnden / canere.
baris, batur,&c. a (}etb?n. funf / funfef} / funf / JC lababam,
fticb / punge. ^fif fH^t, pungis, ibbfidebam , bas , bac , &c. a
- pungic a(}e(&en* (tnfem
•fttw
Cifvi^tf^^^
73
«fiinfai/ Sapinnm. a ftnfett/
fubSdere.
labar^
*tl&n , SppiowD. a f^tttt/ fteere.
\^X , (M(fi/ tMz-K. fiudeb«n,bit,
bac , &c. a tbun.
t(fiM^ I. partini, ex parte. s. ali.
qui.
^bU (^l)alft) thalenis imperil.
traf/ (raftti/traf/ }C in aliqaeni vel
aliqoidiocidcbani» bas, bat, &c.
a tt<ff«n.
^ragcn/ Sapinuoi. a (radm/ferre.
tranf/ trannll/ tranf / ».bibebam,
bas^bat, &c. atrinfcn.
ttot/ ttatffl, trat/ 2C. vel \x&{X,xm*
te|!/ tratt / tc. calcabam , bas , bat,
. &C. iogrediebar, barts,bacur,&c.
atrtten*
^trttoi/ SQpinum. atreUH/calcar?,
ingredi.
trieb / tritbef)/ trttb / k. impellebam ,
ezercebam} bas , bat , &c. a treibtn*
*ttieb<n/ Supinum. atteiben/iuipel»
lere, ezercere.
triff/incide (in aliquem, vel aliqutd.)
: ttiM/ trtpv incidis , incidit. a
trejten*
tritt / calca, ingredere.<trttt(l / tritt/
caicas , ittgrederis , calcat, ingre*
ditar a tteten*
ttoff/ troffefl/ trof / tc* ilillabam,bas,
bat , &c. a triefen.
^offcn , Supinum. atreffen/ incidere
in aliquem vel aliquid. item a ttlc»
fen/ ftillare.
trud/ t(U9c(l / trud/ tc* fer^am, bas,
- tMt, &c.atra0(O.
trunf / trunfefb fnmf / tt. bibebain,
bas,bat, &catrinfen.
*trunfen/ Supinutn. a trinfeti/ bi-
bere. ^
tt* (unb) &.
J). Ctoon) a, ab.
u. Ddi* (unb^rdfete^) &&
u.t>.ni* CunbDergfeietentne^r) &c.
lU.3.CUnfr(2tebe SroiOMaterDEl,
B.V.M. ^ *
9}. Oe. (qsorber Oefierreic&ift^) Ai^
ftriaB^Anterioris.
u. f. f. .(unt) fo fort) &&
u. f. ». (unD fo weiter) &c,
tibetbin. i. ulterius. %. obicer. -
ubriden</ ceterum.
MranRalttn/ diQ)onere, ordinare.
Q)eranfl9ffun0/ difpolido.
Mrb(i(|)/Derbit(t>((i/Mrb(i(&/». ex. ,
. pallefcebam, bas, bat, &c. ber^
blid^en/ Supinum. a "OilWx^m,
expaliefcere. /
t>erDarb/t>ert>arbe(!/iMrbar6/}c* pe-
ribam,bas,bat, &cat>erberben.
Derbirb/ peri. iMrbirbH/ i^rDtrbt/ ^
peris, perit. a iMrberben.
txtborben / Supinumv. a iperbcrben/
perire.
l»erbro§/ tsdebac, difpMcebaL a ^x$
brieien. '
t^erbroffm / Suplnum. a txrbrtelen/
txdere, difplicere. item, &(U-
. diofus. ,
t>et&urbe/ befl/ be, tf. perirem, es, *
etj&cajutrbiibMi* *
veteinbaren/ coiiJfni|ttt, confociare.
74
h/litutimt
Dereineti/ conjangere.
J^ttsa$,utdiMf t)erda0/ ic obli-
vircebar, bftris, batur , &c. a ixr^
geJFen.
txrgeffen / Supinum. t Dergeffenr ob-
livifci.
txrgig/ oblivifcere. Dermffefl/ \>ttf
gigt/ oblivifceris , obfivifdcur. a
»eraeffen.
Deri)0ten/ coopen&re.
I^rocf/ mWt\if t>cr&o(/tc.ceIabam»
ba$ , bat, &c. Der^ofen / Supinum.
a txrbilen/ celare.
t>(rld§li(^/certo; cerCus.
»erlo5r / t>erlo^re(l/ txrtobr / ic» per-
debaiD, bas, baC, &c. 1»(rlota/
Supinum. tloerlieren/ perdere.
t>erna(|)i4fidetl/ neglig^e.
^ QJerflo^/ error.
ixrm. pro t(m>((()(n / elapfns e. g.
meDfis , vel annus.
j^erworr / txrworref!/ txrtworr / ic tur-
babam , bas , bat , &c. t>(rn>orr(n /
Supinum. a txrmirren/ torbare.
tlf/ cumcompofitis, videinLezico
auf,
um iU/ ad, ut. um su fe^eti/ ad vl*
* dendum: om |U getotnnett/ ad lu-
crandum» utlucretur.
ttnabdnt)(r(idi) r fine ulla mntationej
immutabilis.
ttnaulf(^(t(& / indefinenter ; perpe»
tuus.
mmtdtUU^, gratlff.
untf/ nobis, nos, a nobis.
4tnf(r. I. Dofter. 2. noftruffl , nofixi,
ab^». -
".', unt(re^nf}/ttnter(infi(n</ interinL
unt>(r&rA(&ft(5 / fme violatione, il-
deliter; inviolabilis.
1tnt>(ri)alt(n / indicatum , fi^ifica*
tum. n>irt>(t uniMr^alt(n / iiidlca>.
tur, fignificaEur.
unt)er(4ngt/ fine dilatione.
Q3olliU9/ executio.
SSorgang/ prsced«idi jua; «(e-
cudo.
lOOtU^ttn, adbibere, ufiirpve.
t>ort»a(t(tlO/ pracfens.
W.®. (wilWeOtt) fi DEO placet,
DEO juvante.
*n>ac(>fen/ Supinum. atoac^/ cre*
fcere.
tvanO/ n>anbefl/ t»anb/ u» volve-
bam, in orbem torquebam> bas,
bat, &c. a iDintXn.
*n>ant>t/Supinum. a W(nbm/ ver-
tere.
n>anbte/ t»anbt(ft/ tvonbte/tc» ver-
tebam, bas, bat, &Cr a toentxn*
mtb, marbefl/ n>ar6/ iu pren(k.
bam, conquirebam, bas,bat,&c.
awerben*
tt>art>,n)arl>fl/i»arb/ tc. i.fiebain,bas,
bat, &c. a tt>(r^(n/ fieri. a. Im*
perfeaunrVerbi auxiliaris. (§ y.)
(r marb 9(fcW^(t , magni fiebat.
mtf, tt>arf(|t/ mtf, ic jadebam,
bas , bat,' &c. a nxrftn.
ttja^maffen, quomodo , quod.
^afdxn/ Supinum. a wafctien/ u^
vare.
nxt^/ n)eigt/ ttxip/ ic. fdo, lia»,fcit,
*t»iffen. , .^
. CcnncttAcdi*
75
iMtffMfid/ «mpliu.
XHm, cui, aquo.
tova, quem.
fQerftag/ dies non feihtt.
n«0r tt)*ff«tl/ CUJU8.'
tot^ / a>t(&(fl / n>i(& / lU cedebam,
bas , bat » &c^ a nxidlxn»
*n)or6m/ Suphum. amtben/pren-
fare, conquifi^e.
Mocbep/ ubi.
^tvociien/ Sudnom. a ttxtben / Berl.
*tt>orf<n / Supinnm. a tMirfeti / jacere,
conjieere.
tvor^egett/ contn, econtrarto. ^
n»i4)en/SiipiDum. a n>ei(t>en/Cedere. miwbttf de quo, fupor quibus.
Xoit^, pondera.nHege/ tvieaefl/tt)iedt/
pondero, as, ac a n>aden/ pon*
derare, vel pondus habere.
tt>ietf/ tt>iefefi/ toiti, tu oftendebam,
bas, bat, &c. a weifen.
*n>i(fen/ Supinum. a ti>eifen/ often*
dere.
tt)iD/ volo; vult. a tt>i>IIen*
toiITen/ um wiOen/ propter.
tt>iOf{/ olim tDillt/ vis. a tooHetU
tiHt/ nos.
tottb/ prenlGi, conquire. tt)itbfl/
xovtbt, prenias, conquiris, pren»
fat, conquirit, atofrben*
tt)itb. i.fit. att>etben/ fieri. X. ao-
ziliare. C$90 in quo multi etiam
prlmam p^ionam faciunt toit^»
i4itoJtb febtetben / ego faibam.
tooruntet/fubquo.
mx>w, de quo.
miii , n>utbfef{/ loue^/ ic crefca-
bam,bas,bat,&c. atoaebfen.^
tounb/munbefi/ n)unb/}c.yolvebam,
in orbem torquebam> bas, bat,
&c. a n>inben.
*n>unt>en/ Supinum. a tt^inbett/ vol-
' vere, in orbem torquere.
lofitNy befl/ bt/ tc* pr^firem, con«
quirerem , as , et , &c. a toetben.
toutb/ teutbefi/ n>uib/ %u fiebam,
bas, bat, &c. a toetben/ fieri.
tofitft/ tofltfcf$/~toiitfe/ 2C conjice-
ren, ts, et, &c. atKtfem
toufcb/n>uf(teft/n>uf(^/)(. lavabam^
bas,bat, &c atoofdDen.
*tou0t/ Supinum. a miffen/ fclre.
_."IV"' •'»'."' 0,;»Y: .7. . 'IPUHI/ oupiuuiu. • ivi||(ii/ n.in..
&c. a toiffen*
T
$ 9. ) (5 tt)itbit (tfaubt / permictl-
tur; (5 tt>itb(t niitli(b feyn/ utUe
crit.
lOitf/ oottjice. tBitfefi/^^tt^ttft/ jacis,
jacit.att>etfen. . , aB,vel3EI.«rtttlMt)>cruciger, ao-
toirfi. I. fis: a n»etben / neri. a. ab
auziliari, §9.
loijfC/ fdto. amiffen*
1009/ woflefl/ tt>09/ ic pond«»- «, r ,> ^ ^ r ».
bam, ba5, bat, &c. pondus>|ia- {.^. (}Um^(9fpteIe)ezealpU£ratia.
bebam , bas , bat , ^c. a.n>dden.\ \, & ()um g;(mp(Q. «xe^pli gratia.
^ogen/ Supinum. attoflen/ppnde-
me,velp«adushabere. vKz ' i»#
3B, vel 3EI. (4ftttlJ«f) >crudger,
aietsB genue. 4
.8. •
7<S SiJiitidiMt
H ( pro itu t( f 5nn(rt/ poflTe , m pof- '^{uf)(n / Sapinum. \ tei^n / iccarare,
rim &c. |(g(aul>(n/ credendi,»! fufpicari.
credendum. i00/|i>d((!r iO^/ )(* trahebun^ bu,
3((t/ cempos. t(i; 3(te/ hoctempo. bat, &e. a iiti)(n.
re, nune. Vdcn / Supinum. a tt(b(n/ trahere»
Kif^erO/ iide, «d hoc luque t(toi. iwj*»»' Jttj(ra(/ inniper, ulteinu8.
puff, ' ^ ^ |ufo(a( / fecundum. f(tnm f5(f(^((a
«•i.frK.rh«i* ^},,«-fi - lUroJflt/ fecundum ejus imperia.
$(rfjHeben(/ dive^. j„^;[( ; ju^^je^ ,. pr«fertim, im.
jtu*/ trahe. «tt^g/KUC&t/ trahi», 'gautim. a. quandoquidem-N^
trabic. ajK^ jumittdn/ aifignare, attribuere.
ti(b/ trahe. a ti(t)(n« |i(^/ (i(b(f!/ iwan^/ iwanaefl/ (mand/ tc coge*
it(f) / H. accuiabam , bas , bat, &c. bam , bas , bat , &c. a (n>ing(n.
fiifpicabto, bvii, bacw, &c a "(tottngen/ Supinum. tiwinstn/co*
(ei^en.
gere.
CATALOGUS PARTICULARUM,
qua Verbis Compoiitis praefi^untur.
J^er^m O feparabileiindicat: eetenefunt infeparabileCr
*ob - tufen/ avocare.
*an - fe()en/ afpicere,
*ouf • iaben/ imponere ontu.
^au^ - fd)(i(§(rr/ excludere.,
b( • frageu/ interrogare.
•beD - Oe^cn/ aOjftere.
*ba - fepn/ adelTe.
*bar - bietl^en/ porrigere.
^bucd) • fprinden / tranfilire per
meditun.
turc{) • flrcic^en / delere.
*(in - f[ii§en, influere.
emp - fandeti/ accipere..
'■'(mpor - ^((en/ fuftentare.
cnt • jlie|)(tt/ effugere.
(f • f4l(tnen/ apparere,
*f(^l • ftfclagen/ male iijccedere.
*fort - fabwn , pergere.
*tar • fprecbeU/ patrocinari.
ge - ratl)en/ feliciter evenire. ^
*a((ic|) - delteU/ squalis pretii efie.
*beim • reifett/ domnm proficifd.
*^er • fcigen/ recitare.
•bin • nebmett/ tpnere.
bintec • treiben/ impedlre.
*innen • l)olteti/ repriroere.
*irt - fle()en/ aberrare.
*{^t - (ojTm/. Itberum dimittere.
litil • braucNn / abuti.
*mit • fpidtn/ coUudere.
- ita*'
Gmmuke, / -jf'-
*iia$ • fhr<6(tty trpirare. mUt • (dffetr/ oioitterc.
*ii«&<r - fvtloflftir JAu proftemere. *|>ofl'- Oopfdt/ inferdre.
*^ • fteflfii/ vincere. J>oU - (trecreit/ exequl.
*obett fd>n)imm(n / fupemacare. . *i>ot • Mbett/ imaginefn eflinger«»
*ui>ec •> oleiben/ fupereiie. "mt^ - ceifetl/ alio proficifci.
flbec - Ciefern / tradere. I Wibefc - fle&en / refiftere.
t><c - 4nt>ern/ mutare. "^ieDec - bcingen # referre, rurfii*
"ium • brinden / occidere. afFcrre.
um • tinotn, circurodare. (et - becflen/ crepare.
*4intec ' 8(^(11/ occumbere, mergi, *|u • binDen/pc«ligare,ob(trlDg(ere.
c/aphcibehajV GenriamcuTrv
OcrwiuniJ.
al c 1 e -f-ff q % i j hl m rt o V '
^Ufy^
der- das den^
X*i| EXER.
71 " Ji?jftsiww
EXERCITAtlO;
ipTo fa<5bo demonftram, pofle ex pauciffimis bis, quae
prsetnin, obviam quamque libri vel epiftole gennanicae partem;
ope Lexid, reAe explicari.
MiziiniHani I C«ftris ApophthegmaU, «x- lUuftrifliini Faggeri Specolo
Honoris Auftrlad , L. VI c. ao.
l»3 456 7 89 10 it
Qi f(9 Ui^ut, (anb unb^eute tu gfwinmn/ aM biefelben no^bihal^ tm
Ift 13 14 15 l^ 17 18 19 ^ »1
Baum (u batten. ^tt ^Viffi$9an& txrie^» bie (eibcr / wie ber 0vo(i batf
ii 33 34 35 36 37 a8 39 36 3.1 32 83
^fen. SIBann t$ tinm am metflen nac^ aHem tS^unfc^ ttdthtt f» 6a6( er
34 • 35 3<$ 37 38 39 ^^) 41
um mettten fi^ tor Unaldcre |u fSretten* S)ctt ^cvbnifeten. ^i6(uf(n
mllfre nian (utl^en loic oin Qrofeben / ober M ctrilUt^n toic tcQ
9{a())tidanen*
L. fignificabit in fi^quente Analyfi Lexkon, Sp. menm Sficil^iim;
f I, ^2) &c. numerumlnllittttionum, quas anteSpidlegium propoiiu.
«
2) S< Sp. docet, hanc pirticulim tnte Vcrba imper/bnalia eflle imper-
fonalem: proindc in latino omnino fupprimitur. tiQtf^itlfti accUHt^
evenity ufuveini. gallice^ Uarrive. italice, tg&accadi.
%) Conjunftivi Pr»rens a Verbo auxiliarf frpn. ($80 A Gom hsec fint
ApophthegmataMaximiliani CitfariSt e pri-cedenteAuftoris narnttio-
ne incclligitur, er fpraci>/ iicd>ai. Poll Verba dicendi, aarrandi) &
fimilia, {% zo) proLatinorum InRnitivo germanice fit CoDJundivut.
Latine igitur per Infinidvum cirpliceturs^df^eft^^ tjfc
3) (dct)t L. facili»^ t^cile. (( (§5^ noUI dt comparativi. ejji faciUus.
4) L. rcgio , provlncia.
5) L. &•
<) L. homines.
7) gt^.
.•^
7) 0ett)irtl1(n L/lucrifacere, Acquirere, obtinere. Dfcebat ergo C^ffiir»
efle (^gallice^ qu'il e/l; italice, cVeglih) facilius provindgA aliquain^ '
ejua incolis obtinerci feu riblfubjicere ^ quam «.« • . « Particula ^
'0 lo) gerundium indicat in Infinitivo. Sed latinombre limpUcitBr ^ -'^
Lifinitivus absque gerundio ponitur.
8) .L. quara.
9) bjcfelbm conjunairo quidemfcribitur, led reipfadupliclterdeclinator^
a vocabulo Derfelbe/ ilk^ (j^ ^7) oriundum^ Die eft pluralis articuU^
feiben eft pluralis nominis feu pronominii^ iUoSf iOas^ ilku
10) L. poftea»
ir) iro pro in t)(m* (§ 16.) m cum articulo.
ii) L. firenum.
13) lL tenere. (U/ ut paulo ante diftum n. 7, ne^Iigendum eft. Si Lexi-
con tunm mtUoris nots eft» in eo invenies, tm ^aum feu tm ^<i\xxnt
l^atten eife Germanis frenare. Quod fi Lexicon tibi fit fterilius , eo
confiUo C§ 15) utendumerit, ut, deprehenfis in Lexico verbisfin-^
gulis , conftruAionem five phrafin ad linguas tus confuetudinem ip(e
accommodes. In prsfenti, fi verbum verbo reddas^ nafcitur, iHos w
frm tenere. Senfiim habes : locutionem barbaram emenda , & dic ^
^eosfreno untinere. Totum Apophc^egma e(l hujusmodi , EJJefmius^
prwtndes bminesqueJiUJiibiicere , qum eos pojieafreno eonsinere^
14) articttlui» ()a.)
15) L« otium. ^
i5) ^tithtttt L. confumere. Eft quidem (§ io> Co&junftivus: latine . ^
tamen pro eo fiibftituendus eft Infinitivui> qaia intelUgitur Verbum
dicebas^ (^2o.}
17) articolua pluralis numeri. (§ t.)
18) Cetb L. corpuf . ec terminatio numeri pltiralis (§ }) fequens nimlrum
fuum articiilum. caf^poftk Otiman^iMereeorpin^a.
19) L. ficuu
ao) articului. C$^.) *
21) L. rubigo. - '*'
a2) L. ferrum. «um fuo articulo. ITnde coUrgitur ftneiitia : Ottoi cei^
fumere <ajebat) corpora ^ Jkut rubigoferrum confumit.
2}XL. Quandoy fi.
t4)Sp.
#
%• ifiiMicms ^
24) Sp. U }0p«rfonale> ut n. t. ^ ,
§5) (in L. aliquii. mC% s?^^^ fingularb. aficui.
%€) U pIuriiQum» mazime.
97) L. fecundum» congruenVr, convenienter.
38) oO L. omnis. m (§3) terminaCio dativi fingularif.
M9) L/votum, deiiderium. eonvementer otfmi dejiderio , JtMtdufnmm fiiita
voum. \ f
So),ergeoenL. evenire, fuccedere. EftG ^o) Conjunftivus. 5«rta C^d
enim efiyt afi^a) mjjairif congnmter mm voto Jucjseda , fi omnia ad ar-
bitrium' & votum evenianL
|i) Sp. tum.' eeterorum enim nihil eft ad conftruftionem prsfentem Ido-
neum. '
%i) C< njun£t!vus C§ 7) babeat. SedmutaDdua (% to) iojnfinitivum Iip
tiniim.
53) L. ipfe. babere ipfimu ^ ^
34) L/plurimum, maiime.
35) Sp. fibi,fe. *
36) L. ante, coram.
37) L. Infortunium.
98) L. timere. (u (§10) gerundii nota : adtitnendm, Naicetur Mnc bar*
bara conftru6tio: tumbabere ipjfm maxime ad timendumX^l^t^ U a i
eraindre ; italice, ba da teime) coram infortumo. Quod ad lacinitateiB
(§15) fic ipfe revocabis , totumque Apophthegpt colliges : Siai
rnaximt ad omne voam omma fuccedant ^ ium maxime i^finn baSefe y cur §i
infoiifinip timeat.
3^^ articulus. (^2.)
40) i)e»bnifj(> L. prpfiMius , etbmcus.
4O ^ctibent L. fcriptor. Vox latina potius , quam geraaanlca; &, fi
Lexicon tuum eam omiferit, ex latino factle agnofcenda. ^Dubiti-
bis, an Subftantivum hoc cum prsecedentefuoAdje£Uvo &Vticalo
fit accufativus numeri fingularis, an dativus pluralis: nam utrobique
articulu*^ (% 2) facit l«n, & nominum declinatio C5 3) <». Scntentia
q^ndem uirumque reciperet ; fed fequentia docebunt>-dativum plu-
ralis eire.
41; muffen L. debere. Eft (5 ro) Conjunftivus , iebeait. Nobia (§ 20)
Infinitivus , ut in prioribus.
43^ L. imperfonale; Gallorum on , Italornm /f : onWti fi iee. Latino •
aore Verbum fequens fit paflivum.
44) L.
Nfcf
44) L.aulcnltare, loreswKWre. LexicapniloiQeliertetiamezeiDpIuai
addent, iinde perc^ias, Verbo huic dativiim perfons jungi. Pnfoi-
^ ) ajebat Maumilianas, faittarilbus 4^en aurtt frtAtri,
46) articulu». (§ t,)
A7) Srofcf) L. rana. Utera ($ 3) mutata in 6 lignam eft nvmeri plu*
ralis; in quo Den C5 «) eft datlvus. Bm rmiu.
48) L. fed, autem.
45>) (OriM L. cliriftianus. ckriftiattis autem,
j-o) utmodo nv45. ficut.
•50 ^a<btmU L. lufdnia. Jufcmiis. Volebat ergo Caefar , Profanis maton-
bus dOere aures dari ut rams , cirifiiams autem ut b^cims*
/vx^* ^3«.^* 55 5<J • 57 58 59 ^o «i tfa 63.
v<;on ^trSuqenb pfltgte er {u faden/ eio mer Jter( mfifTt Iteben 3abre
• ** . «r^^ /^ • ^7 <S8 <Sj> 70 7« 7* ^ 73 74 75
(aR0 em ^carr ftpll/ uub wanu tt in biefen fieben Mren eltva^ tt>i$i0e<
, 76 77 78 79 80 81 8» 83 «4 85 8«
t>«0(O( / fo muffe er auftf neue anfanoen / ne(6 fieben ^i^ m 9^arr tu
.52) L. a, de«
50 articttlus: quem deineeps omitto.
54} L. juventus.
SS) Pflegen L. folere. £ft (§ lo) Imperfeaum. T^Zsiitf.
rO L. is, iple.
57) L. dicere. NotagemodiijuC^io) In latino fermone negligenda eft,
quippe qtii Verbo fole» non govndium , fed funpUcemlniinicivum tri-
buit. t>e juwfautejbiaat is (Maximilianus) dicere.
5S) L. aliqnis, uni». Plerumque eft articulus unitatis ^lHce & italice
wt) quo Lattni abftinent.
59) iun0 L. juvenis. Adjeaivohuic acceditft ($4) propter articulum
unitatis ein.
46) L. homo. • . .
4i) debere: ut ibpra, n. 42. >
€n\ L. feptero. '
<3) 3<)&r L. annns. e (^ 3) pluralis qumei]. ,
L ^4)L-
92 Jn/IHutioms
64) L. dia^ per (ptthun tenporis. Conftrae cmn voetbiilis proxiiiie
prseuntibus: per QNKtium teroporii feptem annonun ^ TeQ^ perjifim
amios: nam (ang/ cum per modum prdspofitionis acdpitur , {hoS^
ftancivo poftponi folet. eincn ^Og iMQ / per iim: eine^tuobc ImSi
per boraxn.
6's) L. (lultus. etn eil articulus nnitatis. unfim: unpazzo^
66) L. efle. Proinde: bminmjufimmdAere ptrfeptmam^
67 - 73) LU &fiiUembisfeptm anris. biefen &2fa^en fimt pluralia no-
meri. CS J)
74) L. aliquid. 75) tt)tl^ig/(apienai (anus. e^ (§4) nullo praccedejQte a^
ticulo geniia neutrum (ignificat.
70 bege&en L. agere. Eft (§ 10) Conjunftivua. ega. EifiOf tntrg ky
feptm armos (diquidfanum agau
77) tum. ut m 31. 78^ debere. ntn. 42 & 6u ^
79) L. ia, ipfe^ iAere eum^ debere ipfum.
So & 80 In egregio Lexico fub Vocabulo neu utrumque fimul ft tibi of«
feret» cum explicatione : denuo. de integro, feu, quod idem eftf
de novo. Si Lezico utaris tenuldre, fenfum per partea in himc mo*
dum conquires. Habes neu L. novus. Memento^ Auf5j(§ f 6) idem
eflTe ac auf t>ai. Porro auf/ ut folentprspofitiones in omntraalis-
guis, ab ezplicantealiia atque aliis particulis exprimendom eft, pro-
ut nimirum res pofdt. L.exica prspofitionem auf exponont per lati-
nas^^, ady in^ a^ e. Etfi autemnequea(inowmaiitiiifiotim>ne*
que a novo vel e novo latine didtur : tamen proxime tibi oltdi^t &
fuggerit (fenow 9 feu de integro. Quemadmodum & gallioe didtor
de nauveau^ & italice dinuow. Atque hanc rationem venandi f^um
epropinquo^ &alienam linguam ad rationea vem Kcommodandi
(S ^5) ^w ttque etiam tibi commendo.
82) L. indpere.
83 * 87) LL. adhuc feptem annos ftultus eflTe. nimimm debet incipere. tia,
ut rupra jam aliquoties, negligendum eft. Totus ergo. contextus ur-
bani hujus & lepidi Apophtbegmatis ira redditur : OejuveatuUjMei
isdicere^ bondnm juvenm debere perfeptem amos ftultum qfe ; (pmdfi Ut
feptmannisaliquidfammegerUp debereeumordiHdiiHUpOfjMfsqmfeptem
armos /lultum ^fe.
€ineii
■99 tf^ -9* ^i 9* fi ■ 94 ^ '95
96 97 98 99 *oo 101 i«s 103 104 105 '
nntDon it^m.cinm %tMhtUf ht^thttt, voUft tt, toi( »or$Hten ^epfee
lotf 107 108 109 tio III iift 113 114 115 ii5
^iQmwit tmtm anbtrn getban / ntit bUftn ^ortm 06 : 3c() t an ttr n>ol
117 118 >*9 iaoiai,i«a las IS4 115 106 137. las 129 '
9v(i(tt|>um/ alxt(&(D9t)(l (ao ict) tif nitg(i»(n/ ben mupt tu burct^^UBenb
(tnMrtxn*
tS) L. dvis. Reperies ^tirder & ^firger^ eodem fenfo^ 'qoia ($ ig &
2t) boc ad varietatem dialefti Cantummodo pertinet. Articulus uni-
utii tinen numeri pluralis capax non eft : quem cafum in fingulari
pofcat , Verbum poftea determinabit.
89) Sp. qui.
90) arof L. magniif. 91) fKeic()tf)um L. dlviti», opnlentia. $ f $
loliua genitivi Ohgularis npta eft : quapropter & tC adjeAivi grol
(^ 3) td eundem caAmi referradum tfit m^gM optdaaia , magnanm
9%) L fed. 93) Wt^t L» bumilis, tenm*s. 94) Aerrommen L. ge.
nns. Mtdjeftivi, &drubllantivi) utmodo n. 90 & 91, figna fimc
genitivi fin|iilaris. bumOisfmpiaqi gmaris. 9/) § 8 ^at^ j^ migm-
nm^pumffidplebgigemrisera.
9O L. ^ P7) L. a, ab. 9«) Sp. eo*
99) L. diplomt nobilitatis. Si compofitum hoc vocabulum in Lexico tuo
non extet^ qus^re (§ ^6) utramque illius partem feorfimii. 8IDe( L^
nobilitas. ^rief L. Ilters. Literae nobiliutis^ (eu codidlli, quibus
nobifitts t Frincipe fibi conferretur.
ioo^ bcgel^ren L. petere. U ($ 10) Imperfeftum. petebtt.
loi) Scribit tuftornofter ttoiefe/ & itt td bunc usque diem plurimi fcri-^
bnnt. De hoc diicrimine litera e monui fiio loco C§i%) & inter
ezemplt pofui Iinperfeftum ^idt / tenebai , quod tlfi pronunciant &
icribunt |^i<lte« Cum anomalt omnit (§13) inSpioIegium meqm
conjecerim, ibidem quserendum eft ttie^/ quod Stirpis fu» toeifen &
Prs^fentis weffe vocalemcummutet, anpiptlu9xefle((( 13) agnofisi-
tur. Sp. tMt$, wiefcflf wkS/ iC oftendebtm, oftendebasi oftende-
battTkc. a weifem Sed nondum in vado fumus: attendcnda eft
C$ ^3) particultfeparabilis^ t Verbofuo tvulftj & loogerejeaa,
L \ tdto
S4 JnftiMimk
adeo, utn. iia demum occurrat : ibi enim legis df»/ (JnodVerbo
fup reilituendam eft, dicendumque obn^kt) feu abn>ie^ / tb Infiniti\ro
0iMvdf<n/ cujus notionem in Lexico invcnies 3 r^iccre^ repellere. Sidit.
in Scirpe »ietf / ita & inCompofito Qhwit$ Imperfeftum e(t : i^Cur ^'
rejiciebat, repeMat. ^ . *
102^ L. h^ ipfe. 103) L. ficut. 104) L. olim. Si toCiim non oc-
cnrrtt, feparacim inveaiga: 9or L. ante. gtft L. ttmpua* (nGs)
pluralis eft numeri. anleteinpora^ id cft, quondam')Olim. ^
105) Alii aliterfcriberegaudenti^atfer/SreJfer/^apfer. fed eodem omnes
modopronunciant,^&iac9 (§27) fspiifime ptrmifeentar, L. C«-
far, Imperator.
io5) Sigismondua nomen proprium. ' '
907) ant^er L. aUust alter. em ad finem articuli unitatis (§ 3) dativum
numeri fingularis oflendit. alxm.
^ioS^ Sp. ""t^n / Supinum. a t^tin / facerb. Tadte intelligendum eft
Verbuffl auxiliare I^qX vel^atte/ quodCj^i^) frequentuEme omit-
titur.
109) L. cwfSL iio) L. hic. iii) SEBort L.verbum. om Kr wrfe.
1 12) particula perdnens ad Verbum iDiefe feu n>ie4 / de qua diftum
n. loi. Jam narrationem, contexamus: Gvem^ quimaenarm opum^ JU
plebeji generis erat^ & oi eddiflma nobUitatis petebat f bis verbis r^eot , «t
olim Sigismunius Cafar alteri feferat.
^13) L.ego. 114& ii^j) Sp/pofliim tlbL iiO L- bene» Sinwtnon
invencris^ quxren^OOl: 9aBttt^pitl&®pil^l (§35) alitttabaliis
• fcribitur.
117 » 119) LL. opei> fed, nobilltii. 120) Sp.pofiKuL 121) Lego«
122^ Sp. tibi. i23> 3p« non. 124) L. darc.
i;k$)^p,hanc, eum. nempe ben Slbel/ nobtiitatem: quod cum generlk fe^
tfifflini iit Ladnii^ explicandum latine, banc^ em. 126) Sp. debes.
127 - 130) tn per virtutem obtinere. Apophthegmt efl: : Ego tibi
poffum equidem (pvo bentf quodhocfenfu latine non didtar) opes^ fei
nobUitatem tibi iare rm poffim: Utc virtute obttnenda ejl..
131 13» 133 13J. 135 13(5 I3f 138 1»
©nem Q^orne^men non Slbel/ feinem alten wo(&er&ien((it SDiener/ aU
'40 14» Ua 143 '44 »45 14^ '47 14« 14* 15©
terfel&e ficl^ ^r ^l^m^wi (u t>H( ergobo luft tc f<UKn; «r foite ous
letti
Gemanica, I5
itlic() t)at^onabffef)w: banijaucter^ ber ittpfer/ DJeiDamn t><tf*»eti#
161 i6a U3 i<;4 165165 167
ef/ aberbicfer^unllft^iuiwmbefinOe*
30 ein L. unus, quidas). eoi CSi) dativutfingtilaris: cum quo proio
etjam conlentic vocabuium fequeus.
32) L. prstftans, excellens» 153) L. a, dc* 134") L. noWlitas. Ex^
ceUenti ctddam defvJnlitate^ viro pr«ftantifi nobiJi ucif.
35) fcin L. fuus- em (§ 3) dativus fingularis- 136) L. antiquus. 1 57) mU
bert):ent/ feu (ut p^ulp ante n. 1 16 dixi>WDbioerDient^L,benett«ritus.
Si nomen totum in Cuo Lexico non occurrat • quarre feorfum T ^ ?6 )
ttoM & btr&icnt. . ^
38) L. fervus^ famulus. benemeritofuofamuloj miniilro bene de fe me-
rito.
J9 & 140) LL. cum iUe. 141) Sp. fibi, fe.
^2) VllcbpmlU ant 2llc()imi|l Cnam i & p pro eodem fumuntur, 5 27) L.
alcbymijlay cbryfopisusf qui per artem emcere aurum conatur. Hinc vo^
cem 31ic()9mitlece9 derivavit Hiftoricp nofter : quod jure cognationls
CiJ 41) alcbymani feu chryfopoqafn fignificat , artem viddlcet auri effi^ '
ciendi : nam ipfum artificem intelTigere te non finit arciculus daUvl
^er/ qui ($ 2) generil cft feminini.
(3) L. nimi^multum, nimiuou
(4) Rejice tantifper particuiam er/ & Ibco Verbi CompoCcI quasre Sim-^
plex. Sp. Cfib agebeu/ Imperfeftum. Quod Audor nofter fGri|)it
. gabe / dialecto tribuendum eft , quemadmodum paulo ante monui
n. loi. idemque moz recurrec vocabttlo proximo ite^e/ cujus c ultl-
mum pariter redundat. Pr&fige ruHtas parCiculam er / &..habebis Coffl«
poficum erfleben. L. dedere, addicere. cum ille ft cbryfipaja nimmL
addicebaty ItVk aidkerec^
\S) Sp. (ie^/ Imperfe£tuma laffen/ finere» jubere. jvbihat. 14«) L.isj
ipfe. 147) U dieere. Qddam deprimaria mbilUaUf vetenjuo miniftr9
benemeritOy cumille arti aurum ^fficiendimmiumfe dederet^ dicijuffity ea^
quse deinceps fequuntur.
t8) L. Ipfe. 149) folte (5 35) pro jbnte. folFen L.,debere. Imperfe*
£tum tamlndicativi, quam Conjunftivi , eft foOte/ ut (§ 10) (iebte^
Foft Verba dicendi ($^0) JConjunftivus germanicus refpondet Infi»
nitivo latino. deberelpfian.
;6) L. tantum, modo. if i) L. tempeflive, In tempore,.
\2) L. indct ab eo, Fortafle Lexicon tuum ^§ 32) habec ^ar&om
L 8 152}
I^ . hflittaionta
15;) L. deGflcre , ceflare. Men ipfum modo in km^t sb %a tt ieji/lon.
15-4 • 159) LL. quandoquidem etiam ipfet Cxfkr » multam eo. 'j
i6q) toerfcfcwcnOcn L. profundere. Eft GJ 10) Supinum. Auriliare (KJtfe
(§19) tacite intelligitur. prtfuderat^ (eu profudiiret.
161) L. fed« 162). L. hic. j6^) L. ars. Cafus eft^ dativus: nam
terminatio it pronominis btefer \ quod in ^eclinatione ab adje6tivis
non differt y eum cafum {% 3^ oftendit. buic arti.
l^4)Sp.0bi,fe^ itf5)L.nimi8- i66)L.pauper. 1 67) befinl)enL.deprehendere.
Conjuuftivus (§ 10) mutandus in Infinitivum latinum (if 20) ob prc-
cedens Verbum dicere. Monitum Csfaris eft : Ctjfaret modo in tempore:
wmff fiipfimj Qeftaremj multm in eam rem profvdiffe , fed btde arti fi
foms pai^em deprebendere.
i«8 169170 171 17? 173 »74 >75 1?« . i?7 I7S
fHie tt va M dcftdnt wucDe / unD bie ^uben H)m emeH flwDnen ^orft
179 ino 181 i8a 183 X84 1^5 i8^ I87 J89
l»oa dflloner Sper Mrebret / (ieSe ec bioentdett/ fo bai Qefct^enfe einAtliefert/
189 »90 19« 19» 193 194 «95 19.^ ^*5)7^ «98 199
l»ectoabi(t<|) unb Darbep »o( ^alten. ^I^ fi( ^erAber erfctracfen/ unb nac^
ftoo 101 2oa ao3 sOii 205 sio6 207 20}^ 209 210
tferU^facbfragten/ faQte er : ®o(cbe «S)ilner/ Dte fo f dMe Sper li§tn,
aii 212 218 314 215 2itf 217 218 219 220 221
tnvitfe man mc§t fc^lecpt^ tvieOer fliedett lajfett/ fonOem einihBni/ unt» toot
222
Jbotteft*
2^8 & 1^^ LL. enm Ipfe. 170 & 171) L. Aqulwrtnumf urbs. {u L. ad,
in. in urbe Aqufsgrano , Aquisgnni. 172 «173) frdnen L.coro«
Dtre. tourbe ($ 9) Impecfeaum VerU auxiliaris werOen/ qood Supi-
no gefr Jnet jun£hun (§11) Paifivum format. monabatur.
174; L. &* i7f) 3ub feu 3ut)e L. Judsu». articulus We (§ a) ae tcr-
mlnatio en $ 3) funt pluralis numeri. JUdai. 176} Sp. ei.
177) afiiben L. aureus. 178) L. corbis. 179^) L.plenus. igo&.xSi)
0Ul^en L. aureus. €9 L. ovum. er (§ 3) genitivus pluralis. aurem
cerbem plenum aureorum ovorum.
i^S») V». rebren L. donsre. Intelligitur (i^ 19) auxilian^ ^oben: Dere5ret
^abeu/ aut t).re()ret baften. donarunt, donarant. Qm Apdfgram ea-
fonaretur^ eique ^fitdai corbem aureum aureis ovis plenum iona[^^
«83)
ij&tMnicSM' jfy*
3) utB. I4f. juhehat. 1^4) LJs, ipfe. 18;) Dividcin W ftyt\\mt
^8 Dcrientge, iUef (§ ^7) dupliciter declinacor, ut artiCuIus , & uC
nomen: ambo autein (§ 2 & ;) conveniunt in plurali : illi^ iUos.
6) Sp; qul. 187) L. donum. 188) «mliefctn L. tradere. ge eft aug-
mentum (§ 10) Supino praefigi folitum: poniturque (f i4)inter par«
ticulam infeparabilem & Verbum. Eft Plusquamperfe6lum : quia (j 1 (^)
intelligitur auxiliare {^QXtttu tfadideram.
9) L. incuftodla. 190) L. &. 191) bat6eO/feu(§ 32) baB'|>, L.fi-
' muli una. 192) beiie, commode. ut n. 116. J93) L. habcre,
tra£bire. 3fwt iUos^ qtd dmum auulerant, in euftodia fuidm ^ Jed Jinud
cmmode baberi, benetrt^ari.
4) L. cum. 195) Sp. ii, ipfif illl. 195) L.propterea/e9decaufla.
197) Sp. eztimefcebam &c. Qim Wi prepterea extitnefcereni.
8) L* &« 199) L. poft, fecundum, de. aoo) L. caufla. 201) fh^
gtn U Interrogare. Eft (§ lo^ iQperfeftum. imerregabant.
2) fagen L.dicere. £ft&hoc (§ 10) Imperfeftum. dicehat. acs^L.
iSy ipfe. Qm ilU prepterea extkiie/cerent ^ ac de cau[fa tnterrogarent ^ re^
fpondit ipfi* ^
4) L. talis, tales. soO^^un/ fea (§ sf) {)ttbtt/ L.gallus/gallina.
<t (§ 9) terminatio pluralis numen ^ in quo u muutur in \ tdles
galliM. •^*'" ■- ^*,
»^ Sp. qui» quae. 207} Sp. tam. ao8 • aio) LL. pretiofa oya po-«
nere. (egen eft etiam ultima perfbna PiSBfeatis » ut ($ 10) (tebtru pa
tatn pretiofa eva pemnt.
i) debere. ut n. 42. at2) Imperfooale/ ut n. 43«
3) L.non. 214) L.f(b((c&t/ fimplei; fct)(ecttlicb / fiin(9lAt!br.' Jure
cognationis ($41) Idem ad fd^Ucbttf traducere licebit> proui con«
ftruaionis ratio ezfget. 215 • M2) LL. rurfus avolare permitteret
fed fifterc ^ & bene tra6tare. Totut ergo hujus joci fennis eft : 7lt«
ks gaOina^ qua tampretiofa ova^ponunt^ ut Jhnpliciter rurfus aenitnt^ per*
ndttinondebereifeijillendas eas^epffbenetrt&andas. .^ . ^. ,
EXER-
I^ . hiflitutimu
15;) L« deGflcre , ceflare. Selen ipfum modo in kw^t $b %a tt ie/i/Un.
15-4 • 159) LL« quandoquidem etiam ipfet Cseltr » nmltam eo. 'j
i6q) t)erfin)cnD(n L. profundere. Eft ($ 10) Supinum. Auxiliare(^(
(§19) tadte intelligitur. pnfiiderat^ feu profudiiret
161) L. fed. 162) L. hic. j6^) L. ars. Cafus eft^ dativus: nam
terminatio «r pronominis bief<r ^ quod in declinatione ab adje6tivis
non differt y eum cafum ($ 3^ oftendit. hnc arti.
l^4)Sp.0bi,fe. itf5)L.nimis- i66)L.pauper. i67)befinl)<nL.deprehendere.
Conjuuftivus (§ 10) mutandus tn Infinitivum latinum(if 20) ob prc-
eedens Verbum dicere. Monitum Csfaris eft : Cejfaret fnodo in tempore:
wmff feipfiMf Qeftarem^ multm in eam rem profiidiffe , Jed buic arti fi
nms pauperem deprebendere.
169x69170^71 17? 173 »74 . >75 17« . 177 171
fHie <r iu M dcf rdnt wucD< / unD bte ^ut>tn iJbm mm i&lmnSoxb
179 mo 181 i8a 183 X84 ^^5 xf{6 I87 J89
1»oa dflIon<r Sper wtt^ttt , \\t%t <c bi^jentdett/ fo ba^ ®<f4)<nre einAelt<fert,
189 »90 »9« 19» 193 »94 195 I9.^ ^*5)7^ i98 199
tectoa^ilKt unb barbep »o( baltem ^(0 fi( ^erilber erfctracfen/ unb m^
ftoo 101 2oa ao3 soj. 205 sio6 207 20^ 209 210
r<c Ucfacb frogttn/ fa^tt <r : Golcbe ^^ntx , tie fo fdflltcbe Spec (egen /
ail 212 213 2Iil 215 2ltf 217 218 219 220 221
tndtfe man nicbt fcblecpt^ wie&ec flteden lajfen/ fonOtcn einihScn/ ttnt> »o(
222
Ibatteft*
2^8 & 1^9^ LL. enm Ipfe. 170 & 171) L. Aquisgnmumf urbs. {u L. ad,
in. in urbe Aqufsgrano , Aquisgnni. 172 & 173) fr^nen L. coro-
nare. wurbe ($9> Iinperfeaum VerU auxiliaris wecOen/ quod Supi-
no gefr Jnct junfhim (% 1 1) Paifivum format. carenabatwr.
174; L. & i7f ) 3ub feu 3ut)e L. Judsu». articulus We (ff O «c ter^
mlnatio en $ 3) funt pluralis numeri. Judai. 176} Sp. ei.
177) aulben L. aureus. 178) L. corbis. 179) L.plenus. igo&.xSi)
0ui^en L. aureus. €9 L. ovum. ec (§ 3) genitivus plunlis. «tmi
cefhem plenum oureorum ovorum*
lii) vi rebren L. donsre. Intelligitur {$ 19) auxiliare habtn: Dere^ret
^dbeu/ aut i)re()CetMten. donarunt, donarant. Qm jtfutsgram eo-
fonaretur^ eijut Judm corbem aureum aureisovisplmm donaffent.
«3)
^x & )i> LL. pMml ^i) L. aualif. 34)VocabuIo son&TwtD,^a»'
re <$ 36) partem ntranque leparatim. Slngfi L. anzietas. &t^tt9t
L. damor. dsonormxletatis, id eft, anzius , ab aiudetate mnlieri-
bua exprelTtts. 35) eRe0(h L. dere. Imperfefliiui (| co> CKAanCr
36 • 3^) LL.noD> iDulierttin pallids cobortes^
40) L. imperfonate, qaodper omne» perfonas & nameros es^Iicari po-
teft. Gallonimm, Italorum)!. 41 - 44) Attendenda (§ 23^ pard- ^
6ola Teparabilis Mr / a fiio Verbo jblll ^avolik. Hanc ei redde , uc
fiat «ocOeBen. L^proponere.- ^i]), Sp. fibi^ mtr L. taatum , modo»
Proponat modo iibi aliquis , Ftopone modo (ibi » Proponanus yua
aobis» Concipiamos animok
45 . 4g) LL. fi.mtllemulieret concfament. (^tvffnpm fe^MlKtt C$ i&>
i omiflTo. OMtum l mtm anxbm etmorm tm eid>am (latina coafiie-
tudine diceretur^ omifib non, ^u^ tmjAm ehmartni eidmt) palUdir
mutierumeobtrus? Cm^modoanimismulieres mille eanelmmllu ! GiiU:*
ee : Qtfm penfefeukmmtf fi mUkfemmis erim tiifembkt litalic» ^. «SrM<(
fiUmiaeyJermUtfemnai^etiSamtir^kmat
& Hc^ tntt tdHrittfcir ^Kiarni/
WHU Shide»A bK ten ^^oben tm,
60 6i 6% 63 #4.
0}it .S^ifobdiAN icnonBtn toorai/
tf j ^ tftf^ tfT" ^8 ^ 7W
ttib tDorfeiiE; ftoir i»or ^nflfl N^ toor/
Ci(( w» boi SclM^erm ber SOoriardi r
7f 7* TT 79'
Hnb fl(^ in flenMimc ^fy
36n infdefaoHnt um i^er ^Smntt Ztbttu
S5 «« 87 88. 8ft SP' ^9» f».
Go ^t^ 9oir tattfenbm nie^rdnr t^coirfleiiclMtjr
«9' loo- «01 iw fos-
5£teiitatiftnOm^m(btiim? ^ltin;.
90 tiJlUtahnes^
fd4 105 to6 107 i©8 t09 110 iii ii*
9^uii Da< ifi pitl : ba muf , bep^mwicm 8cbtn!
&13 it4 115 ii<^
49) Sp. Ipfae, fllre. 50) Sp. currebJnt. fi) L. cum. fa) jfrflniiw
L. <iifpei|ere. Supinotn (% 10) serilKuet augmentura gf ncn ha^bet:
quia paiticuls infeparabiles (^ 1 4) id omnino refpuunt : ciTe aucem
particulam {ec inreparabilem^ Catalogus ParticfulaFnm te docct, duna
nullo eam afterifco (^) notat. $3} ^AOt L. capillus. en (§3) plu-
ralis numeri index. difperjis tapUlis.
54) L. cum. jj) 2lu9 L. ocuius. w (§ 3) pluralis. ,ciw mMs. ftf) Sp.
qui. J7 • J9) LL. a lacrymis rubentes.
^o) L. cum. 61) •S)anb L. manus. a (§ 3) in plurali mutatnr in 4. 62)
Sp. qui, qu». 53) tungen Sp. a tjn^en r luftari , contorquere. jer /
cmamentum poeticum j fi ietringen m Lexico non repesias , fine fa-
buls difpendio negligerepoteris, & inter (yllabas adventitias (*$ 34)
numerare. ^4) eranC (§80 ACmiiftf» su(tcafitoyM7^ii^sri«eraitf:
articulis manuum Hftwtis.
<J) Sp. projiciebant. 66 - 70) LL. jam pr» anxietate femianimes. 71)
Sp. fe. 72 - 74) LL. coram impenrtore barbarorum.
7J) Pebm L. obfecrare. Imperfeftum C§ lo^ obfecrabant. 76 - 78)
LL. in communi neceflitate. 79) Sp. eun. 80) L. ( fub ▼ocabolo
gefammt) una, fimul. Si * 84^ LL. profuorum maritorom vlta.
CkrreiarU Uia dijperjis eapUUs y miis a Jletu rubentilnis , d^tis manuum di-
ftortis , fet[ue jam h^femiammes anram imperatore larharman frojiemtkaat ,
£f tn comrnuni mceffhate pro marUorwn vitajimul omnes eum oh/ecraianL
55) Sp. ita. nam cetera huc non qoadrant. 86) hot$ pro l^at ti , h*tera
e fupprefla ($16) & < ad finem verbi auxiIiari»affixo. 87 • 9i)LL ^
de mille non una uxor. 92) Supinum geben Sp. a gebem ^t M
gegeben/ fuit. ut inSpicilegio ^ %t gtebt/ eft. AanecmiHe uxmbusnec
unafaU?
9i &94) Sp. Sp. qu9(^>f. 9j) tDilnfc()en L. optare. Eft (§10) SoDi«
num: &intelligttur |f§ ^9) auxiliare f^at vel ^ittU e^avlt^ optfd.
96) Olann L. vir. be< ($ a) nota genitivi. viri. 97) L. liber » £>•
lutus. 98) Infinitivus ($ 8) eflTe. |u negligendum eft^ utin Ejusrd^
tatione priore aliquoties. a viro Uberaj fo^uta effe^
99 - 192) IXf de fflille nonunal 103) L^non.
loijf
u
* |i & )2> LL. ^e dOm l ^i) L. auali«. 34)Vocsbulo son &Te&fiD , ^iam'
re ($ 3<5> partcm ntramque leparfttiai. Sln0(i L. anzietaa. &^tt9
L. clamor. clamoramietatis, id eft, anziua , ab aiuietate mnlieri-
bua expreflus. 35) er((0eh I.. dere. Imperfediiai (| so> ei^mu
36 . 3^> LL. non > mulierum pallids conortes.
4o> L. imperiboate, qnodper omne» peribnas & nameroi txplicaA po-
teft. Gallonimm, Italorum)!. 41 - 44) Attendenda (§ a3> pard- .
6ola reparabilis Mr r « ^uo Verbo fltOl ,avul(L Hanc ei tedde , uc
fiat «orficBen. L.proponere. (I($ Sp. libi; mtr L. tantum , modor
Froponac modo fibi aliquis , Fropone modo (ibi y Fropeaamus jam^
aobis> CoBcipiamut anifflOk
45 • 4g) LL. fimillemuliere» concfament (<^niffnpro i^wtm (^ i&>
i offlifib. Oc4itml mum anxfum dmorm iieRe<e£«it(lal1flaconfiie-
tudine diceretur ,. omillb m>r, ^futm mxjton titmmm ddmt) piilida
muUertmcobnrta? CMc^kemodoanimismuliares mtiU ctncbmmus ! Gl^
ee : Qi^m penfefeukmtm, fi mUle fmmts criem Vffemiitl ftalice r 9ipei^
filamente y fe miUe femmintffridai» ii^imtM
ek Ite^ tntt tftfirfirfeir J^mg
60 61 6% tfs C^.
VIU J^bm^pU tcnonBtn ti»arm/
6« ^ 6S 6r 68 69 pt'
' Vnb HMrfen:/ l^ m ^taflfl Wb tm,
jr T* 77 74
Ck^ oor boi' QcM^trm ber lOariarai ^
r* 7* TT 79^ .
^b f ebtcn jn tenwniir ^^
*^n tnldefaauot um i^er Q7«mner teben;
85 «« 87 88. 8« JO' 9« f*.
Ge t^t^ m taufenben m^r einr Statt* 8t9clmi#
«9' loo- «01 i«a fos -
SDontooftnOm^mflititoe? 9titn;-
fia^nmimfmmtoiverfm dtu$ ddM : (f fM^ pmumnfirvit imlh-
itU iHaan earaatiK tabernuul».
147 «48 «4» *So «5« «5»
^c fl<int ^efctitKitM &ttt(ud(b(tt?
2Den flanttn 0(&mu(f fur dmn 4!}Ionn?
i6t i6<x i€z 164 iSg.
emi^ ber ©emral toar t>ennoc6 <in ^anik
l$6 167 i58 1^9 X70 I7t 17»
tB^i hmf Mg er/ ibr ®(boatn\ fagte^
»73 «74 »75 «7<f «77 »78
x>a er bie ^d^onen M fo ptagte ?
»79 »80 18« »8» »83 »84 »85 «8^
JDo<6 n>(tt fl(f(t)(t / M au^ nur tint tftdte :
«87 »88 »89 190 »9« »9» »93 ^ «>4 ^
Go ^oite fie bidnte^r mit Sreuben i^en ®^mu€*
t^S «9<S *9r »98 «99, »00
SDcm ®eneral n>ar bief no(() nic^ (|(nofl.
«01 ao3 ao3 004 205 io6 S07 ao8
4Sr li($^c(t (^ naci) ibr(tt 97)4mKrtt f(|^icfett/
•09 tioati 21S »13
^ f>ttf fte einen (£ib dttfmt
»14 »15 ai(St «Tjr
<%>er ®enero( ttKir |elbf{ ein €bemann>
»it «ip sxo sai aas 333
fd^, fo0 i(&y (le tm GiD det^/
»S4 ss^ satf ssf
JDen Vl&mvm nie bie IShWW ^onvmfm,
•98 sa9 S80 S31 fti*
9}oc^ etnen neuett ^cbmucf bett ^hntm ob^wdttu
«^SS „ _ »34 a35 33« 837
' SDrwtf frkBti t^t m^ U» Vtmu
#47) L. qnomodof ooidf 14S) Soi flettfl/IiDperfeftona fM^ei. Ai^
▼erte«nliDumad reqaentem paidopoft Cn. 151) perticalim Ott , m»
C% 14 & 23) com V^o fiio eopmata tlbi <^Rat Compofitom mfysf
gen* L.indpete. Mc^pjdNne. 140) L. non. 150) tBSeib L. malier.
t M ((^) ftir (i i) iaMdm PlanUiiuinMriftdant. tmliim. if^)
Utr«i>
f^ (remere. {Q/ nt fiepejlias, negllgendtim : eft eaim fiinplex^fhri-
tivos. (Mi? fum bic nudUres cantremijcen incipkbam^ ' ^
^53 - ^fQ Uu fuum toQiniiDiindanitradere? JParticuIa(u^ inmediofai-
<krfa , etiam iuc iiegHgenda eft. .
in • i^) LL- tottim rowidmnpro Tiro ? x5i ft itfa) LL. Profeft^
imperator. 163) auriliare (J 8) ereit. 164 & 165) LL. $ame& Qr.
rannus.
ffOS^ L. Quid. 1^7) Sp« 'balf JmpofeChim abl^etfen. L. juvire, prodet
fe. i affixum (j^ 16) pro tt. Sp. etf imperibnale» quod a Latinis noa
exprimitur^ gallice U « itaQce egti. Qjddproderat ? US2& 169) LU
quodiple. i70&r70 l^osformofiil utn. ii7&ii8« i^aj fag(8
L. dicere. te CS ^<^) dicdfOL
^fS * 178) L^ cumipieFormolastiimenadeocruriabat? Totumlummuih
dum tradcn? ermitum umverJUm pro viro? ProfeSto inferiUor tamen trat
tyrmtmts. Qtndfroderatf quoddkehat^ OFmntfa^ mntmnenidt Rrmofin
0dio crucitaret.
t79) L. Sed , tamdr. igo) L. procuL 1^1) fe^fQi L.aberrare. Supi»
num kn ParMpium ($ 10) aberratum. 1S2 • 186) LL. qm»d etim
tantum unatrepidaret nam (( G 10) eft Imperfe&um tam Indicati>%
quam Conjunravi. Sed procul aberratum ^ &nproctd eierras^ fi crediv
vdunantrepidi^.
18?) Sp. tuffl. 188) ^elen L. arceflTere, afferre. tt <Sio)afitmbat i89>^
194) LI^ ipfa potins cum gaudio fuum mundum. Sed proad eterrof^
veriSf credendOj velunamtrepidalJe : qu£vU tmipetiuscum^audianmimm
faurn oferAat.
195) L. imperator. bem ($ t) ardcolus ditivi. imperateH. 19^ auxiliare
($ 8) arat. 197 • aoo) LL. hoc adiiiic ftoa fiitis. Htctaeaan adlme JMe
non erat itnperatorim
mi) L. ipfe. xox) Sp. ilnebat ao^ - 205) non intta nro. !}off) S^
t^r^ eorum) earum. 207^ <Oimn L.mariti]s. m (Sj) dativns pla;
ralis. a muutur (Ibid.) in i. aog) L.mittere» ircdfere. Sarbarer
NlmmaefiiaatpreiarummaritiswittL Ijtkte: J^anUpalfits^earim
^^^uua am^^^ waa e^^Mg^m
«Df) L. Qmin. tio) L. cloDee,tirque doiD. 211^ Sp.^Qe. «it) L,jim
jiiniidnm. tiO Sp.Siq)iiuiiD4 atbutt/ f«oer«. Intdligitur inzili»^
'« Cl 19) 60601 vtl ^OttOl* ftoere, fecerant. Dmtsiuaurmimfici^
94 i^Htutknes
X14) L.Impcrator. 215) auxiliare (§ 8) orati 116 & 217) LL. ipfema-
ritus.
a j8) L. donec. 219 & 2.20) LL. iRquam ego. fag pro fage /Ut f4)enf pro
f())enfe n. 122. 221 - 223^ ipfsjusjurandamdederunc uc d. 211-
024) QJJamt L. vir. ern (§ 3) dativus pluralls. a mutatur in d viris. «af-
232) LL. nunquam beneficium exprobrare, neque novum mundum
virk extorquere. fivd , fi per gerundium , quod fyllaba iU ($ 10) pro«
jprie denotatt explicare veUs^ dic: Nm atOe pa^us efi maritos vocari^
^iom uhijurqurando (erat fif ipfe imperaior maritus) jurejwrandop inpiam , Je
ohfirinxijjhd y mmqiiam viris hemfichm exprebrandiy neqae mundum navum il>
Us extorquendi. yel : nunquam exprobraturas ; mmpmn . . . exprejjuras. .
a}}) L. Podea, poft Iisc. 234)friegen L. obtinert, Imperfeftum (f 10)
obtinehas. 235 - 237^ LL^ ^usvia uxor maritum. Ppfi bacfmm quaqu^
marikan obtsnuitm,
. siit ^39 iHO ^4> ^ ^)
.S)ct;3iinOtKcite0bit(Stat>t. S>ie SBeibet blicbea (H<)(n#
' 248 249 250 &ft 353 35} 354 '255 256
Sm&antt 000 jeD{ ^o^ mit i^m ^(uin in$ ^ma*,
ajr 2^» 259 260 261
Sfr Dte <9ef$i(&(t denn niin mi ?
i6a ^^ ''964 36f ^ 2<(7 368t
9?o(6 ox&t, mein &(un&. 9{a(() tvcntg ^ofltn
269 270 27> 27»
ent^et ^ iOB{t6erit alkc SRot^.
*7> «74 «75 »7^ «77 «T^ ,'79
eiti &tmun 0(b/. unt> Dorft())$ tocb nic^t fasen.
dW aft ••' • il^ir " 28j 284
SCDer tt>i?b^ Oett@^ {ju bretben/ tmiam?
28; 386' 287 »88 289
Oeou0A Oer Jtuttnmr trot iD6 ^(ut<.
290 291 299 293 294 295 296
ei* legten (icft r. bcouf ^{arben in tebn ^agm/ •
^ a97j,29i 299 300 301 ■ ^O»
S)«f &b(«8 mii& unt> fatt^ nMunOect on ^Sixtt-
3031 ^ 4 • -305 •
S>a: .alti bifi^ &mtQU - • . ? .
4 - 438)
)8) L. hoftis. 235) Sp* flef / Iffiperfeftiim a (a{f(R* Red^e Verbo parti-
culammi: {% 36) & indi^ D{r(ainm.L. decelinquere. derdmfuebat.
240) L. uibs» ibjliswrbm dereHquxL
41) Molieres. ut n. 150. 242) Sp. blt(6/ blteSef!/ blieb f ac« roanebam ^
manebaS) manebat^ &c, 243) L.lbre. Baibare: Mdiera manebmt
Ji.ne. Iatine> Jiantss. 244) Sp. um JU, ad, ut, um iU fcbeU/ adviden*
Jum, ut vidaceiit. 245 & 2^6) LL fuus hoffis, 247) nac|)fc()<n L*
oculis profequi, oculis infequi. ut hofles fuos oculis profeque-
rentur.
48) L. Tum. 249) Sp. volabat. 2fo * 2^4) LL. qtla?vis Iseta cum fu#
viro. aff) int (§ 16) pro m &a<. f» L. in. 256) L. domus, jcdes.
Ho/lis urbem derelufuit. MiHieres manehant Haities^ ut eos ocuUs profequeren*
tur. Tum quavii Ueta cwn viro fao in teies volabat,
ry) Prafens Indicativi (§ s) cfi. Scd adjungenda eft etlam (5 23) parti-
cuia aui n. 2^1. andfet;n L. finitum ctte. 258) L. hiftoria. 259^ L,
igitur. 260) L. bunc. ^itur Jimta rsunc ejl Ufloria?
6t - 26 f) LL. Adhuc non , rai amice.
Si - 268) LL. Poft paucos dies. 269) SpTfiet / Imperfeftum a faUtn*
Reftitue (MO aviilfam particulam ent/ <|c inveftiga entfaQem L. ez-
ddere, excidebat. 270) ^dh L- mulier. Den (§ 2) & eim (§ 3) indl-
cium dativi pluralis. muUeribus. 271 & 272) LL. omnis animus. ^'^
^3) Sp. Ipfae. 274 & 27f) 0cdmcn/ I1C& / L. cpnficere fe aegritudine.
ten Imperfcftum (§ 10) conficiebant fe agrituiine. 276) Dorfte Sp. sju-
debam.unde ($ 10) Docfteil/ audebant.tfafGxum(i(itf)proe^.Sp.e5/fd.
277 - V9) LL- tamen non dicere. Oot^iehantfiag^itttdinei, mqueja-^
meniddicereauddant, ^'
16) L. Quls. 281 &284) ItKtden L.audere) conari. wictt (§ 10) tude-^
bit, conabitur. € (§ itf) affixum pro etf. 282 & 283^ LL. jusjunn-
dum violare. Qtds boc cmabitur^ jtajurandum violare ?
If) L. Satis , verbo. 2%6) L. se^monia. 287) Sp. ImperfeSum s
tretem L. ingredi, illabi. 288) in L. in. i affixum pro botf» (£ i6.>
289) L. fanguis« Verbo: agrimomaiUapfa ejl infanguinm.
)o) Sp. Ipf». 291) legen/ 04) / I^ decumbere. decumbdfont (§ io.>
)2j L.deinceps. 29;^ jlotbSp.rtoriebar. en (§ lo^ moriebantur. 194^
toi-
v>i • acjj^ firand*vtiMraHt!ofus hnpcratorf Oaufula ittnt fiiiJDlft-
boteell: l^ur fitritammc efl biftaria? NMdum^ mimice. Poft paucos diis
ixcidU muJitfibm mrn animus. Qmfidebantfe agrituiim , ne^ tamm liA.
md midAara: fds violoHJusjurandum cembiturf Verbo^ agrimoma i^fmu
guinem iliapfa^ decubutre : ac deinceps intra decem dks^kffm^- vita^fatwrm^
mmgfntmmortumjiast. OmalitiofuMfenmiwper(aerem! ^
A P P E N D I X
De Pronanciatiofle
LiDgusB Germamcs,,
qoatenu» a latina» gallkay &itaUca ^ierepat..
t. Diphtbongoi i proBimda£itt nt latinnm «» autgallicbin aL IB(hv
aciij8;.bacr..
3. Diphtbongas on non nt a- more gaUico-, ibd pleno ntriu«qoe: Ii<
terc fona » uc^udl&ilM & Latlnoa «Miltore ^, audtuia^ bouai ^ cdiScare i
^ujven.
j. Cf/(t> ottfe-, tfil Ctce»/ Oceror Tiiti&hM
4.. Ci^ ntx gracttm» v«lx anti UQ^anieum^ cnmdkaft a^iraCfimA.
Il^^ ridere & li^em.
5* ^t tt, ttt itaSenm gfir, afiTj^ vd eiBicnm 0»> gpri;. Qid^, p»^
W1& ;: ff^d^s 9iftf Tenennn) ; ^ft.
^ ^ femper aQ^tun. tmtt a dunia; Barr.K Si tamen fflc inter veok
lem & con^antearr irf*pii«tieniB Ibco- tantom prododt vocalem pnace-
^enteffl; mof^irir / moDere f mSIen.* (d^Kn.. doceve ;. Ifiren t {obn« aieB^
«ts ; I6n : ®tuM> ibdea, fblla ; iH»l
7.. DJpfaUioo0ia t( nc. longnm. i Gptfly, iadoa; ipfl : J^itl, mol!^
{(. X dtarioi quanr gdHcum aot ifeBlicnmr e aoteai,. «> vilta» fito
Jtil^r / nollua caroer 9 ieio' kerken^
5u Dipbthongua ff noa loog^ diibt ab « ^caaqL balgieok £Mi
tifeum f &re ut ffiL.
M. ^^ nt £. ^ce^et A propheces ;; profif.. \
11. iQu nunqoam Ime u^ ut Gaili. iblent : ibdiemper qn plennm a» 1
dttnr» vtlaitalito <k latioo. (ikAmi/, audarci «p»le8.tttt imKleiL I
j
«/r.
T 2. ^d Qt gaHicud f;l\ vel italicum/ ante e & i fi^) }ci)(tm^/ eru-
bercere ; fipc fchanneD 9 eo fond , quem icalicum fiaMrt^ aui galHcum
€haiM y in prima fyllaba babent. "
ij. Voctlisu ut gallicum 011 , feuitalicumAc latinumu. btr/tUj ivu
14« Confonans 1D non ut v , fed prorfus ut /; DOO/ ab ; fon.
15. Dipt)thongu8 A ut 1« Uebd/ malum; UDel/ male; ibeL
i^. $83 ut w anglicum & belgicum^ lenius nimirum, quam vgallicum
&italicum. bermetlen/ morari; ferwtilem
17* 3S utcs^ quemadmodum jn latino & gallico txamm. ^ejcetep/
ars magica ; hecferei.
if. 3 ut robuftum t$. 3oD/ veaigair tfoU.
E X EM P L U M,
ex Capite ultimo Evangelii S. Matthsi^ cujus hsc eft claufula|:
fD2ir ttl 'dfd^ken oOet @tna{t imJ^immtl\mt>auf^titru JDarum
Mir ift ghegheben aller ghen^alt im himmel und auf erden. Darum
Qthtt W / unb lebret aOe ^ilUt: unt> taufet fi( in &ero 9?amen M ^amt,
gheethini und l£ret alle fcelker: und taufet fi ih dem namen des Fatm ,
mb M ^obntf / unD htt htilim ^ctfitf • unb hhtit (ie f)alten aUti^ ttai t(6
und des S6ns , und des heilighen Gheifts : und iSret: fi halten alles , was ich
cttd) deSotben l^abe. Unb fith/ id) Un bep eud) aOe^^ase / bii an baer (Snbe
euch ghebothen habe. Und fihyichblnbeieuchalle tage> bis an das ende
DeraJelt* *
ditK welt.
• Ideft:
Data eft mihi omnis poteftas in cslo , & in terra. Euntes ergo
docete omnes gentes ^ baptizantes eos in Nomine Patris, & Filii , & Spi- '
ritus Sanfti ; docentes eos fervare omnia , qusecunque mandavi vobis.
£t ecce ego vobifcum fum omnibus diebusi ufque ad con-*
fummationem feculi.
N " • INSTI. *
%
I N ST I TUT I O N E S
BELGICiE.
I. A Rticulus Belgisefl: trium generuoi) utnQbis'6(r/ t>te/ t)atf« Sic
^ declinatur ;
Mafc. Singul. Femiru Singid. Neutr. Sir^. Plurd. mnitm gemrum.
Nom. de (den) de het^'t de
Gen. des der^ dts ^ der ^
Dat. den der dem den
Jcc. den de bn^ 'I *'
Jbl. vanden vande van den van dai
2. Pluralis nominuni fit, addendoa», n, t^ & nonnunquam eren.
Adjeftivainpluraliarcifcunte* Boomf arbor; Boomen: Aarde ^tevrz; Aar*
difi: Bootj lembus; Boots: Lied^ carmen; Liederen: grm^ magnus; grootej
magni, magns, magna. Definentia in beyd & lihk faciunt buden & Ungen:
Wdarbeydf vericas; fTaarbeeden: J^ngelinkj juvenis; JimgeUngen. Saepilfi*
me duplicant literam ultimam numeri finguluria : Zm^ tol; Zonmh: Bed^
leftus ;^ Bedden: Vbs^ vulpes ; Vojjeti. ^
3. Cafuum notas funt vm & oon , illud Genitivi & Ablativi , iftud
Dativi. Genitivo fingulari mafculinorum & neutrorum additur x: aliis ca-
fibus modo nihil , modo en vel e adjicitur.. Prsterea eene^ um^ in Ge«
nitivo fingulari, & fspe alia adje^iva inCenitivo pluraiis numeri definunt
in er. een Man , vir ; eens Mans^ viri alicujus ; bet Elnd^ infans ; vai\ betKtnd^
infantis, infante;^a» het Kind , infanti : ejnen grooten Man^ magnum vi-
rum: van den Zoone^ a filio; a Nominacivp Zoon : eener ryken Vrotiw, divi«
tis matronae : ryker Mannen en Vrouwm , di vitam virorum & matronanmu
4* Adjeftivis additum e feminina factc e mafculinis: neutrum vel fi-
mile eft mafculino , vel ipfum quoque e aflTtimit. S;ppe litera ultima ge^
minat^r. kleyn^ parvus; kleyne^ parva ; kleyn ^ parvum: groot ^ magauSf
betgroote fTerk, magnumopHs: /ot, Audtaii fotte^ itulta»
h/lUuHms Belgica. 9/
5. Comparativus addit adje6Hvo er , Supcrlativos ft velfte. army
pauper; ^7wer,pauperio>; armfl ^ armfte ^ pauperrimus ; deaJler-armfle, de
nldtr • armftey omnium pauperrimus. Finita in l^n^ r, euphonis gratia ia
rfer faciunt. yheWer , celerior: IdeyrAer^ mxnoT i fmarder^ %rzvior.
6. Verborum conjugatio unafolum efl, qus tfribus auxiliaribus uti-
turj belberij haberej zyri, cflej worderiy efle.
7. Conjugatio verbi bdberu
Ego.
To.
Ille.
Nos.
Vo«.
inu
Indicat.Praef. beb.
bebty
beefi:
bebben.
bebt.
bebben»
Iinperf. bad.
bait.
bad:
baddertf
badt^
badden.
Conjunft.FraEf. tet*«.
bebty
bebbet
bebben.
bebbet.
bebben.
Irnperf. badde.
badt^
badde:
badden.
baddet.
badden.
Infinit. Pr«f. bebben. Particip* Praf. feii^^ie^ Partidp. Pr«t. gebad vel
gebadu
g. Conjugado verbi zyn.
Ta: Ille. Nos.
Indicat. Praef. ben^
Imperf. jpos^
Imperat.
Conjunft. Pracf. zy C*^)> zyt^
Imperf. waarey waarty
Vos. , fllH.
zjt (bM)^ is: zyn^ zyt (bent), zyn.
waarty was : waaren Qmren)j jvaart, waarm.
wees: zyt (meft):
^y(is)' ^yn^ ^yty zyn.
waare: maqrenyW/iartf zvaaren.
Xnfinlt. PrsC zyn (weezen). Partidp. PrsC zynde (weiamie). Partic.
Pr«t. geweeft.^
9. CoDJugatio verbi mrden.
N05.
wofdenf
jptirdeny
Ego» Tu« Ille.
indicat. Prjef. jpord (werd\ n?(rrdt , imdt:
Imperf. wierd(werd)ymerdty wierdtz
Con|« Prsf. 2P€Tde(werde^w(rrdty werde:
Imperf. wierde^ wieri^ipierde:
In&it«PrsC werdete-iwerien). Partic. Prasf. rmdmdt. Farei& Prat* Mribi
vel gewmdnu
Vos. n«.
jawrdJty warden.
nimdty wkfdefi.
werdeny ipariet^wofit^yWerden*
merdeH,wieriet(wierA)yWierdena>
N 2
ta Ta.
I*
ta Tabt^lla Conjugationis ordintris» Uerm^ docere.
Egq. , Tu. lUe. Nos. Vofc IllL
liidicat.Prjer. Uert, Uert^ Uert: lceren^ kert^ Utrem.
Inlperf. Uerde% Uerdeta, Uerde: Uerdem^ Uerdet^ Uerdem. ^
Pnetcr, heh geUerd^heht gel. beeftgeUerd: hehhengcleerdthehtgeherdi^bekhengeUtrL
Plusq. bad geUerd^badt Q. badgeUerd: baddengeUerd^badtgeUird^htddemgeleerd*
Fucur. zal letren, zultL %al leerem : tndUn letren^ zuUleerem, muUem^Jeerem*
■' Imperat. Uer: leert.
Conjunft. Pr«f. Uere, Uert, Uere: Uerem^ Uert» letrem.
Imperf, I, Uerde^ Uerdet^ Uerde: Uerdeit» Uerdett Uerdem^
Imperf. U. zoudt Uerjn, zoudt L ^^ude Ueren: zouden Uerem, zoudet Uerem, zomdem L
dofturuseiTeni. eflest ^^<^t: doftarii^rennis, efleds» eifent.
Praet. geUerd hehhe , g. beht , geUerdbehhe : geUerd hehhen ^geUerd behhet , g. behbem»
Plusq. I. geUerdbadd^g. badt , geUerdhadde . geUerdbadden , geUerd haddett g» hadden.
Plusq. II. zoudegeUerdbehhen, zoudtg. h, zoudcg. h. zoudeng. b, zoudet g. h. zoudeng.h.
doaurusfiiKrem, fuifles, fuiret: dofturi niiflbmus, fiiiflecis, fhHfent.
Futur.L Ueremzal, Ueremzfdt^ Uerenzal: UerenzuUen^ leerenzuh, Uerem uJkn*
dodunisfimt fiSt iit : doduriflmus, ficis, iint.
f^tiir.lLgeUerdbehbemzal^g.h.zult^g.b.zal: geUerd b.zuUem^ g.b. zuk^ g.b.zuSem*
y ' '^ docuero, docueris, docueric: docuerimus» rids, rint.
fcfinit. PneC Uerem. Pnet. geUerd hehhen. Futir. Ueren zulUn. Partidp. Pr«C Ueremde.
Pnet. geU^d hehhemdt* Supin. geUerd.
II. Verbum Paflivnm componitur ex auxiliaribtti & Suplno AftiW^
^« g* g^d^ quod breviuds gratia per foiam literaip g. indicabb.
Ego. Tu. mc Nos. Vos. Illi*
M^Ckt.Vnt{.word(werd)g.'merdtg. wordt g^ worden g. wordi g* wordemg^
^ptTft&»wierd(wera)g. wierdtg. wierdtg. wierdtn g. wierdt g. w^dtm g»
t Practerit.^ bem g. wordem^ zyt g. w. isg. w. zyn g. worden^ zyt g. w. zyn g. w
Plusq. was g. worden , * waartg* w. TjHUg. w. waaren g.worden^ waartgjw. waartmgjm^
' Futur. zalg.wordem^ zmUg.w. zalg.w^ 'zuUemg.wordtm^ zuUg.w. zttBtm^.m
' Coninn&.?T9Cg.wordt(werdt)9g.wordtjg.wordt : g.wordtmjg.wordet(werdt^^.wordem,
Imperf. I. g. wierde , g. wierd^ gm wierdt : g. witrdem^ g.wierdet(wierdi%g.witrdem.
Impcif; n. zomdtg. wordem^ zoudt g.w.zoudt g.w. zoudtmg^wordiU» zoudetg.w. zomdemg. m
Prccer. zyg.wordem^ ^J^g*^' tQfg.w. %yn g.wordtn ^ %yt g. w. zymg.^m
Plusq. l waartg. wordtn (gtwordtn)^ w^artg.w. waart gjw. waaren^waart^ watnrtm gM.
Plutq.n. momdeepig.worskm, moudtz.g. w.momkz.g w.zoudtm^ zondet^ 'zondem'%.g.W4^
Futurum. g. yd woerden (gtworden) %ym,g. mult^ %al w. %. ,g. sifMi» zult , mmBtm w. u
Midt. trarf. g. wordtm (wtrdtm.) Partic. Pr»C g. wordtmdt. Part. Pr«t. g. wordtm zymdt.
, , ia.Vefw
^ . \ ^ ■ •
Sdgie^J^ . tor
T2. Verba Neutra 5 ^ alia qufl^am-9 loco anxiliarls htllm^^Yxn^
gunt nbl zyny uc in germanicO) gallico, & italico. £y isgejiorven , morcuua
eft; by masgeftorvenf mortuus erat.
H- VerbaCompofitaBelgarum^ ut Germanorum ^ pi^rticulam fe-
parabilemin Prsrenti & Imperfe&o Indicalivij inquelmperativo, poft fe
rejiciunt; 6l fyUabam ge, Supino prsefigi folitam , inter Te &~particulam
interponunt: illaaucem Verba, qusea particula infeparabili irtcboantur^
eandem fyllabam gepmnino repudiant. voormmm^ proponcre; ik nemB
wr, propono; i^ fiiim wr, proponebam ; voBrgenmmen,, propofitum: ver^
zamelm^ congregare; verzame!t\ congregatum: behrmms coronare; ^
trooned, coronatum.
" 14* Verba quxdam Imperfedum formant tam in de^ quam in te;
qusdam in te folum. In Suplnoquoque feu Participio dCi t promifcuc oo-
carrunt. -
15. Verbi$ nonnunquam affiguntur particul» 1 & in unnm conflaii-
tur. f^ /prak^ m bet VMfffer : //y geboet^ m bet ftonter: Ipfe (DEUS^ dixit,
& aderat: ipfe juflit, & aftabat. ex zpof ^^erac, y^o^, ftabat, & particula V,
hic^ coram« Sic: IJJetdetf btds? an ipfa non eft domi ? exis & ze: ubi
vides y z mutari in literam cogliatam s^ ut in priore ezemplo vm fiium s '
duplicat euphonis gratia.
\6. In litds antiquioribua negationes mtf , nf^ » gem , non , nihiU
fiullus, majoris elnphaleos ergo prtepofitum aut poftpOfitum habent mz
quod tamen verborum fenfui nihil adjicit ; lit in gallico particula n^^ ne»
gationibus pas , pnrti^ & fimilibus adjunfta. ickmzaluniet dienm $ ^o Cibi
non ferviam.
De ufu Lesdcorum, & Spicil^ii noftrl.
17. Pro feompoOciSy ubinon occurrunt, qumnda fimplicia: qiua
iic fadle diftingui poflinC) poft Spidlegium Catalogus ParCicularum fubji*
ciecor. ^
18« On, prsfiznm vocabulis , ne^andi vim habeC , uC germanicum
om loflyk, IJbltcb; mkfiyk^ uni^bltcb. Taliafi in Lexico non aflignencurv
fine fyllaba on quserantur >^ & fignificacio ulcro fe prodeC.
19. In Spicilegio meo Verborum Supina irregularia fine iltagroento
fuo ge pofiii, pluribtis ad id omiccendum racionibus adduftus. Ubique ca»
men fignum prsfixum eft » e quo Leftor intelligaCjge feuaugmcncumprV
ponendumcflet ^ '
N } ao. Seo
101 ii/HtutUm \
20. Seu Lexlcon 5 feu Spidregium tneum confulentibus in|;ens ba«
benda e(l racio immenfas illius libertatis , qudm Ortbographia Belgica, prse*
fertJm fuperiorum temporum , fibi vendicat. Nihil eft ufitadus , quara
liceram e nunc addere , nunc recidere ; eandem > aliasque vocales ^ &
confonancesy nunc fimplices ufgrpare, nunc duplices; permutare incer fe
literas cognatas 9 qualesfunt^^ Siaey ij^ ^y^gj gb^ &cb9€k&kky d &
ty f 8lv; & maxime s ^czy fiizcy. Sic reperies mcAm & maakm , facere;
voornam & voomaem^ infjgnls; vertootien & vertonen^ proponere; zijn&zynf ,
funr ; geger^en & gegeeven^ datus ; gefcrflg^ , gebragbt & gebracbt , allatus ;. ge^
«rflife?w&geJro^, duflus; f/anii & ^^ , manus; gedrerfen &, gedreven^
pulfus ; //«y^, domus, inplurali Huyzen; blyvtn^ manere, i&Jfi, manet;
erven^ harcditatem adire, erfde^ geerft; Lyf, corpus, in plurali Lyveiti
grofi inurbanus, in feminino grot;e ; (quas commutatio Iicerarum/&v in
omnibus Verbis & Nominibus hujus form« ufuvepit.) Sic a vatten repe-
rles v/st 9 capit, cape ; zfcbeidenyfcbeid &fcbeide > feparat & feparabat^ pro
fcheidt &,fcbeidte.
Jam, Leflor Benevole^ omfflb Spicilegio^ protinus adExercitatio-
sem tranfili, & experire/ni.m paucahsec , qos attult^ ad interpretanda
Selg|ca quaecunque tibi non fufficiant»
S P I C I L E G I U M
eorutn» qu« in Lexicis reperiri non rplene.
A. Barent, Bernarduf.
bedarf&c. peribam &c. a heierveiu
jflef^ Adolphus* ^fo^m^ Supin.a to^> orare.
Jh-nd , Arnoldus. ledrooge &c. decipiebam ^cbeik^en^
af &c. edebam &ۥ ab eeten. Supin. a bedriegen^ dectpere^
iedtirven^ Supix^» ^bederven^ perire.
B» *beeld feu beelt » Sup. CompoQtoruiD
definentium fn Mden.
hade &a. oraSam * &c. a Kdden. Beenieren 5 oflTa. a Been^
Haldm^ piftus , frixus feu fnSbjs. fcft &c.mordelvili&c. afrytdiK^
Supinum a bnkkm^ ^beetmy Sup. ab eodem.
^ Uhe &c. pinfebam> frigebam» &c. begm&c. indpieblm&c. Begmm^Su^
ab Qodem* piaumjaie^iraoii iDcipere.
^ Berders,
Bi^.
s\ afleres. st Berd.
Bernardus.
)pcimus. agoe^^bonos.
roelior. ab eodero.
cc. jubebam &c. a bevederu
, Sup. ab eodem.
71% Sup, a^2a^&eff,flare.
c maneba!n &c. a blyven. -
e. apparebam &c. a b^fkeiu -
i^^^Sup. abieodem.
n^ Sup. a ^/yveii, manere.
c. flabam &c a blaazen.
. Sup. a bloeden , manare fiui«
le.
I &c. Cmguine manabam &c.
lodem.
&C. fulgebam &c. a Nmhnu
$f Sup. abeodem»
c. ofibrcbam &c. a biederu
\y Sup. irt) eodem.
Sup.ab^oeteriy pcBnitere»
&c. pcenicebat. ab eodem»
c Hgabam &c. a binden.
i^Sup. abeodem.
c. fleftebam &c. ^tjygen.
(, Sup. ab eodem^.
m , Sup. I braaden > torrere»
kc. afler^lbam &c. a brengen.
^ Sup. ab eodem.
c frangebam &c. a bredm.
cc. correbam &c. a hraaden.
I, Sup. a bredm^ firangere.
C.
Nicolaus.
Conradus. .
Sup. adoeni fiiceie.
JO|
dacH &c cogitabam &c. a denken.
^dacbty Sup. ab eodem.
deed &c fadebam &c ujoen.
Derriky Theodoricus , Dietericos.
diey biCyksc^ boc: hi^ hde^ luec:
.qui,qu86.^
dien^ huic, Imnc: his.
dienSf hujus.
dier^ hujus: borum^ harum.
dang &c licicabar &c a dingen.
^dongenf Sup. ab eodem. ' ~. ■
*dood$ Sup. a dooden^ occidere.
doodede &c occidebam &c ab eoden*
dook &c. indinabam &c a duyken.
^dookinf Sup. ab eodem.
Doore, Dorothea.
^draagen, Sup.eLdrac^en^ ferre/
dreef&e. Jmpellebam y ex6roebam ^
&c. a dryfm. ^
*dreefen$ Sup. ab eodem.
droeg &cferebam &c a draagen.
iro9^&e. urgebam^premebami &c
a dringen.
^dremgen , Sop. ab^dem.
drordt &c bibebam &C Brdrinken.
^dronkmf Sup. ab eodem.
droop &C. ftillabam &c udn^pen^
^droopen^ Sup. ab eodem. ^ •
dmeig &c cogebam &c a dmngpu
^dmngen^Sup.tbtodequ
E.
'er, pro ibier^ bat/ ba^fyiiJer mgf
ille adhttc ibi eSL V Mtf^poftea*
& fimilia»
€rgerf€rgft, pcjdfipefllmill. iquad^
malus.
Ejferf^omutbEjf. ^^
•;♦
r-T-
UC
>
.J04
F.
1/&0*^ Sop. a fiuyten, fibflare, tibia
canere.
pytedeyfltrftte^ &c.fibilabam, tibia
caDcbam, &c. ab eodem.
G.
grep^c tangebam &e. ab eodem.
*groet, Sup. a grMten, falacare.
grooede &c ialutabam &c.. ab eodtm.
^j^amiy Sup. 1 gaany ire*
gaf &c. dabam &c* a guvm.
'gfood &c. iubebam &c. a gebUien.
gebooderif Sop. kb eodeffl.
geen. 'tgeen ^ id quod,
\eeten^ Sup. ab eeten , comedere.
^geeven , Sup. a^gcewii, dare.
gele:k &c. fimilis erara &c. zgelyhn.
getias &c. convalefcebam &c. a ge«
gene.^tgeene^ id quod.
geneezen^ Sup. verbi geneezen, conva-
^ lefcere.
genoot &c. fruebar &c. a gemetea.
genooten^ Sup. ab eodem.
Cerfft, Gerardus.
ging &c. ibam &c. a gaan.
gket &c. lapfabam &c. eiglydeiL
*g!eeten^ Sup. ab eodem.
baar^ely eam, ab ea: eis, eas: fibi^
fe.
ib^er^ ^um.
baarsj ejus , gen. fem. ,
*baatj Sup. zbbaatenjOQifTe.
baatede &c. oderam &c. ab eodem.
Hnngenf Sup. abiba^e»^ penddre.
Harmmy Hermannus.
bem^ ei,eum; fibi^fe.
bm^ !is,-eosj fibi^fe.
^be^m^ Sup. abibe^^ toHere»
bief &c. tojlebam &c. ab eodem
bUld &c. tenebam &c. ab boudm.
bielp &c. juvabam &c ab belpm.
bieuw &c.caedebam &c. ab bouwert.
bUd &c. tenebao) &c. ab bouden.
bir^ 4jC. pendebam &c. ab bangen.
^boedy Sup. ab boudm^ cullodire.
boedede &c. cuftodiebam &c. ab ec^
dem.
Hoenderm^ pulli gailJDacei. ab Hoen.
^bolpmj Sup. ab belpm.
glom &c. ghmde &c. fumabam » ardere ^''boudm ^ Sup. ab boudm , tenere.
incip]ebam> &c. zglimmm.
^lommmy Sup^abeodem.
Godderty Godefridus.
*gnldm y Sup. zgelderiy valere.
golt &c valebam &c. ab eodem.
goot &c. fundebam » liquabam ^ ^c.
a giitm.
^gootm I Sup. ab eodem.
CoriSj G org'us.
VW> Sup;a^/eii,ttngere&c.
'^bQuwm\ Sup. ab bouwmy cedere.
bwfty niy gen. roafir.
bumey i()re. bumm y \\)tm , ihttn.
bumer^ t&ren bunnesy ti)re?/ ib((r«
i
%9i3 Joannes.
ji?r^'ini<;, Hieronjrmus.
joeg &c. venabar &c. ab;ata!sen.
^is^ ^eorgiua*
Jfalel^
105
taadede &e. invitabam &c • Uudtei.
*Uiatm f Sap. a laaeii y finere.
^laceben^ Sup.zlacbgeHiTiiete.
*lac^en, Sap.al».eooein.
*lacbt, Sup. abeodem.
^, EUfibetho.
K.
ifl«,poteft.aUwwi; *■
hef&c cricabar,«lterate» &c. «
iyyen.^
*fee/oi, Sup. ab eodcn. ^ , , ^ */afibt, Sup. ab eodem.
leelb &c. clanculuffl pro^Mkbaia «/(|jen,Sup.atoKim,invitare.
^ &t. a iykm. lag &c. jacebaro &c a MgS^.
«fceeloi, Sup. ab eodem. j^, &c. lc^ebam &c a Imsoi.
£(aif , Nicolaus. ' Leim,membra.alii. ■
*ife«rf , Sup. a kkeden , veftire, ' jgg^ &c. patlebar &c. a i^^
kfecdt^. veftiebatD &c. ab eodem. *Uedeni Sup. ab eodem.
Um &c. in alcum nicebar &c a k&n- •^gf^ai , Sup. a leezen , legerc
tnen» j.. • - -^ .«^ .»-•,
*JUomiiKn, Sup. ab eodem.
iknk &c. fonabam &c. a titnim.*
♦jaenfan, Sop. ab eodem.
kofbc eu. emebam &c. a ka^
*koibt, Sup. ab eodem.
koft , &c. emebam , ab eodem.
*kafty Sop. ab eodem.
*]bm«, Sup. a tamen, venire.
, Sup.a^gM, collocare.
*legen, Sttp,abaItero iiggOT,jacere.
Uep &c. currebam &e. a loopen.
Uet &c. flnebam &c. a latoeo,
to^ &c ridebam &c a torigen.
loog &c mentiebar &c. a U^m,
*/(Mgen, Sup. ab eodem.
look &c innuebam &c a boitoi.
*tooi^, Sup. ab eodem.
^Komen^ 5up. a mnen, vcuicc. *too«n, dup. ao eoaem.
ion &c. konde &c. poteram &c. a ton. ^ioopm , Sup. a lot^, currere,
nen. -t Loms, Ludovicus.
'^konnoi , Sap. ab eodem. jj^ , Lucas.
loof &c. eligebam &c a hezen, *^ , gup. ab imperfonali byten ,
*korfm^ Sup. ab «odem. • cercf cuptditacem injicere.
Jb^e &c. poceram &c. a fconnen. ftifleie, ft4«e«e,placebat, cupidiUtem
bwg &c accipiebam, acquirebam, injiciebat.
. &cajknHen.
pla-
occ.ajb]igen.
^b^oi^en, Sup. ab eodem.
Ireet &c..clamabam &c. a kryun.
^kreetm , SupiB. ab eodem. , . _
hrot^ &c cqntrahebar &c a krMipm.
*Jtrofnp«n, Snp. ab eodem.
kroop8K. ferpebam &c. ukruypen.
*kroopm , Sup. ab eodem.
kwam &c. veniebam &c a imen.
M.
wutgitnagh, &c poilUm, PPteft. a
ntofgm.
mat &c. meciebar &c a naelen,
meerder , plu«. a wrf, mnltu». mul-
tum.
lo6
hjlitytimt
meejl y plurioitts > plurimuffl. ab eo«
dem.
^metm^ Sup.am^tfm, metirh
minder y minus. zwynigy parum*
mind j minimum. ab eodem.
^moegefiy Sup.amoe^^^pofle.
,moety debeC. zmoeten.
^moiten ySap* a moetenf ddbere.
moeten , Sup« ab eodem.
tnogt &c.poteram &c« a moogm.
molk &c.mu}gebam &c. zmetken^
^molheny Siip. ab eodem.
moogenj Sup. verbi moogen, pofle.
moft &c.debebam &c. a mocMi.
firy, mihi , me.
'^inydj Sup. zmyien^ vitare.
mydede &c. vitabam &c. ab eodem.
myner^ wyns^ mei> genit» ab ego.
N.
mader , proplor , propius. a n^ »
prope.
mm &c. acdpiebam &c. a neemm.
meg 6lc. inclinabam &c. a nygen. '
^mtgen , Sup. ab eodem.
rytep &c. vellicabam &c a ttfpm.
^mepen^ Sup.abeodem.
noddi &c. cogebam &c. a nooden.
^nmmmy Sup. a nemm i accipere.
^nood^ Sup. a »00 Jm, cogere.
noodigde^ &c. cogebam &c. ab eo-
dem.
O.
§nsf nobis, nos.
9nzer^ no(b:i| .noftrum> genit. plnr.
ab eg9.
^opem^ Sup. ab openm, aperire.
P.
preesfic. landabam^, magni facieba^
&c. a pryzm.
^pfeoMi Sup. ab eodem.
Q.
qum &c. veniebam &c. a hmm.
queet &c. abdicabam» perfolvebam^
&c. zquytm.
^queetm , Sup. ab eodem.
*quifi y Sup. a quiftm , prodigere.
quijlede &c. prodigebam &c. ab eo«
deio.
^raadmy Sup. a raadm^ fiiadere.
7^0^^^! homines neqnanu a Ra^,
boud.
Radersy rotat. ab Rad.
*redf SuprabreJt^, liberare.
redde , rediede, &c. liberabam &c. ab
eodem.
reed &c. vehebar eqno ^ curm » &&
a rydm.
^rtedmy Sup.abeodam.
re^ &c. conftringebam &c. a rygen.
^reegm^ Sup. ab eodem.
. rees &c. exfurgebam &c. a ryfm.
^reefmy Sup. ab eodem.
reet &c. rapiebam^ rumpebami &c.
zryten.
*reer«fi,Sup. ab eodem*
ried &c. fuadebam &c. a r^to^.
fiep
Belgics.
€0?
ri^ &c. clamabam, vocabam , &c. ^fleetmy Sap. ab eodem.
t foefen. \ fUep &c dormiftbam lcc. zflaaperu
Roelrfy Rudolphus. floeg &c. ferlebam &c. a/tow.
^«^, Sup. ar«5p«i, clamare,vo- /"M&c. glutiebam &c. z/linden.
«f^- ytowfen, Sup. ab codem.
rooi &c. olebam, odorabar &c. a Jloot &c. condudebam &c. eifluyten.
ruyken. ^flooten^ Sup. ab eodem.
rookeny Sup. ab eodem. yineed, Sup.a/mien, fabricare.
Mmdersy juvenci. a Rund. fmeededekc. fabricabam &c. ab eo-
^fifSup.zruflen^ quefcere. dem.
rudey ruftede^ &c. quiefcebam &C.ab Smeeden, fabri. a Smid.
/ eddem. fneet &c. projlcitbam &c t fmyten.
ymeeten^ Sup. abteodem.
S. >o/i&c.liquefcebam,Uque&ciebanu
&c. zfmdten.
V, pro des^ trticulus. ^fmoUen^ Sup. tb eodem.
*fcbaapcnf Sup. a fibeffm i creare. /noot &c emungebam &c. ^fisuyten.
ycbae\ Sup. zfcbatten^ seilimare. *fno(aen , Sup. ab eodem.
fcbatu^ fcbatude^ &c. eftimabam &c fpon &c. nebam &c. zfpimmL
abeodem.
fcbeen &c videbar &c. tfcbynm.
^fibemm , Sup. ab eodem.
Scbeepm^ naves. a &fo]^.
j^iMp &c creabam &c a jJ*i5ft^.
fibold &c increpabam &c zfibeldmu ^fprookm^ Sup. a fpreehm^ loqui, di-
^fiboldm^ Sup. abeodem. "^, cere.
fiboof&c. trudebam &c. zfcbayvm. ^fiaan^ Sup. a /ZAin» ftare.
Vcboorm^ Sup. zfcbeerm^ tondere. . fiak &c pungebam &c. zfieikm.
lcboot &c. jaculabar^^mpetu ferebar, ftcd &c furabar &c zfieOm.
&c^eLfiKeten. * /iflrf&cmoriebar&c a/?fr«m.
^&oo(m,Sup. abeodem. SteJm^ urbes. a 5ltAf.
fcboovm^ Sup. zfcbuyvm^ trudere. /^g &c alcendebam &c tftygen.
cbor &c tondebam , &c zfcbeerm. ^fte^m^ Sup. ab eodem.
ypmnm^ Sup. ab eodem*
^ak &c loqucbar^ dicebam, &c t
fpreekm.
/prong &c (tliebtm &c t f^ringm.
'^^/ffrongm , Sup. ab eodem-
fchreef&c. fcribebam &c zfcbryvm.
yibreevm^ Sup. ab eodem.
Vlaapm^ Sup. zflaapm^ dormire.
flagm^ Sup. zflaan^ ferire.
fltep &c. acu bam &c a fUeperu
fUtt &c. fcindebam &c. zfbftm.
ftiet &c iropellebam &c.zftooten.
*ftokmj Sup. zfteekm^ pungere.
*y?o/w, Sup. a /?«»/fn, ftirari.
ftond &c. (labam &c zftaan.
ftonk &c fc&tebam &c zftirdm.
^/ionkm^ Sup. ab eedem.
O a /?m/
ic8
ifiiMionk
ftoof &c. pul^erem excitabnm && t
ftuyven.
^ftwUn^ Sup. aftMen f impellere.
^ftooven y Sup. a fluyvm , pulverem
excicare.
^ftcrvtn^ Sup. ayfarvm^mork
ftreed &e pi^nabam &c. tftryclen.
'yirceden^ Sup. ab eodem.
T.
ten^ ad, lum»
ter^ ady {Ur^
Teunis 9 Antonius.
uog &c.trabebam)Vadebam) &c«a
tyen.'
^toogen^ Sup.ab^eodem.
tra<l &c. calcabam^ ingrediebar^&c.
a treedm.
^treedertf Stip. ab eodem.
trok &c. trahebam &c a trekkm.
^trokken^ Sup« ab eodem.
*trooft, Sup.atroo/Zenyfolari.
irooftede &c folabar &c. ab eodem.
troftu &C. folabat &c. ab.eodem.
V.
Uf vobis, vos.
^aaren^ Sup. a vaaren $ veh!«
^hidUenj Sup.avaOmf cadere.
'^vangenf Sup. a vangmi capere.
^vaft^ Sup. a vqftmy jejunum elTe.
vaftede && jejunus manebam &c. ab
eodero.
wt, capit, cape. item Siip« i vd^
tm^ dipere.
vergat && oblii^bar && • twr-
geM%.
wrgeiiuny Supinum ejusdem.
verUuUm^ Sup. verbi veilaatm » de-
• ferere.
verUet &c. deferebam&c. ab eodem«
vertdir &c. amittebam &c. a ver^
Uezm.
verlorm » Sup. ab eodem. ^
viei &c« cadebam &c« a vallm.
vind^ reperic* a vindm.
ving &c. capiebam &c. a yangm.
fifocJ^ &a implicabam feu pleftebana ^
&c. eLvHikbtm.
^vkchtm^ Sop.ab eodem.
vHiooi tsLC (ugteliam &c. a vikdm.
^vloifdmf Sup. ab eodem.
vbMg &c. volabam &c a vU^en.
^i^en, Sup. ab eodem.
vocbt &c. pugnabam &c a vecbten^
^vocbtmy Sup.rabe6dem.
^voed^Snp.ikJooedm^ alere«
voedede &c alebam &c ab eodem«
voer &c vehebar &c^ a vaaren.
vond &c reperiebam &c a vindm.
*vondmj Sup. ab eodem.
^vraagdy Sup. a vrt^m^ interrogard
vrat &c devorabam &ca vre&en.
vre^ &c fricabam &c a vrytm.
^Mtttif iup. a vrmmf devorare«
^trmm , Sqp. a wyt»» fricare.
vrmg && intirrqgabala &c a w^
gen. ^
vroor^ gdaeraC. atirfceefi.
*vroormf Sup.ab eodem.
Vrouwentp miilieres , matronie. a
VroufW.
mPy pro u, vobis, vos*
uwer^ tms^ veftri»|veftrum» geniCi
plur. a tu.
^t^ Sup* ab iQftari edilTerere.
19K*
BAgiMk
io>
^ttii 8ce. edKfoebaffl &c. id> m- vxmi &c.^olvebain, in orbem cor^
detB* " quebam &c. a loindefL .
W^ ^mndcn^ Sup. ab eodem.
*ipemim ^ Sup« a ipinnen , viucere , Iu«
^WAt» Sup. a wacHeni expeftare. crari.
wacbu , ^oadude » &c. expeftabam , it^Mg: &c. ponderabam » pondu? ha-
&c.abeodeffl. ^ . bebam^&c. ave^en. r
*jp^7^9 S^P* > wcffchen^ lavare; V^'^^» Sup.abeodeoL
apj/^ite &C. lavabam &c ab eodem* ^mrdeny Sdp. a sotw^ifeiiy fieru
^Mfffrn^ Sup. a jp^i crefcere. mirftic. conquirebam &c. a werveH.
tpeejdi &c. texebam &c. a wuven. ' *v)arpen^ Sup. a wtrpen^ conjicere.
week &C. cedebam &c. a uykau ^mrvenjSup. a ^pervenj corqu.rere* /
^wAenp Sup. ab eodeou v)oud &c. volebam &c a iotUeix»
fbm &c oftehdebam &c. a spyzm. ffinaer, Cualcerus.
9eet &c. reprehendebam &c. a jjyUn.
^Hoeefm^ Sup.abeodem; &zjpeeuni
(dre.
^meven^ Siip. a ivetimy teiere.
^eekm, SvL^.eLwyzm^ oftendere.
^mrh^ Sup. a werktn^ laborare«
nmdtde &c evellebam &c a wkdm.
^medy Sup. ab eodem.
vnm^ cui, a qup; qilibuf.
wims^ cujus. j
wur^ cujua; quorum^ qoanim.
wierd &c. fiebam &c a vmimf fierL
mirficQ. cpnquirebam^ &c a mr«
veif.
foierp &d jadebam &c« t mrpm.
mes &c creforiiam &c a «o/T^.
wiefch &C. lavabam &c» t m^Jiberu
2z?i/, volO) vulc« eLwiOm.'
fwili^ Snp. ab eodem.
frtlkm^ GuUielmus. ffHkmymp Wil-
belmina.
^wilty Sup. a wUlmj velle.
s^ &c. fdebam &c« a aMiiii.
wreekUy &c. uldfcebar &c. a nm»
ken.
wroche &c laborabam &c a werken^
^wrocbty Sup. ab eodem.
wrmg &c in orbem cor^^uebam &c
a wringm. • * '
^iproiilgen» Sup. ab eodem.
^wreokm i $up« a meekm^ uldfcL^
fl7> no8.
&•
0Hm &c lacrabar >
iraMii*
ts/|ge &c videbam &c a sfan.
Mt &c fedebam &c a zittm.
Zi nonnunquam verbo affigicor. V.
*zeetm , Sup« i tJHifi, (edere ;
M^. coUocare*
^a^^^f oup. as^gMf dicerc
xeyi&c dicebam &c« ab "^^
^seyif, Sup.abeodem.
»(63 fibi y fe.
» ^ftteiifSup. azienp viden.
vineebaoi &c t fzifi^ Sup. asjflMt «ibnM.
0|
y
110 hftSutims
tifteSe Ikc. cribrabam &e. ab eodcm. ^mfcf , Sup. a tucbteny fbfpfrare*
zocbt &c. queerebam &c. a zoeken. zucbtede Scc. fuTpirabam &c. ab eo-
^'zocbt , Sup. ab eodera* dem.
zmd &c. mictebam &c. a zendeh.- %meg &c. taeebam &c. a zijcygen.
^zonden, Sup. ab eodem. ^weegen^ Sup. ab eodem.
zor^ &6. canebaro &c. a zingen. zweem &c. tabefcebam &c. zzzvymen.
*z^ngen^ Sup. ab eodem. ^zipeetf Sup. zzweeten^ fudare.
zonk &c, lababam ^ fubfidebam &c. a zweetede &c. Aidabam &c. ab eod^.
zhJten. zml &c. intumefcebam &c. a zzpellen.
^zorikenj Sup. ab eodem. zm^ &c. indulgebam genio &c* a
»km2&c. bulliebam«elixabamj &c.a zwe^en.
zieden. ^ ^ ^zwolgen^ Snp. ab eodem.
"^smden 9 Sup. ab eodem. ' *zn>oUen 9 Sup. a zmllen , fntume*
zoog &c. fugebam^ laftabamj &c. a fcere.
iiiygen & zoogen. zwoor &c. jurabam &c. a zweeren.
^zoogeny Sup. ab iisdem. *zwomn^ Sup. ab eodem.
' uop &c. immoderate blbebam &c. « spy, ea; ii , em.
zuypen. zyner^ ejus^ g.m.
^zoopen^ Sop. ab eodem. zyns, ejus» g. m. '
CATALOGUS PARTICULARUM,
quae Vcrbis Compofitis prapfiguntur j omiflis,
brevitatis ftudio , decompofitis.
ium - baalenf ihtendere. ^ mede • betpen, ^mul juvare.
icUer - ioMrfert^detinere. ^ mee • brengenj fecum afFerre.
af . weldigeh^ extorquere. mis • acbten^ contemriere.
te • neenm^ ivfidari. rui'- maakmy imitari.
by- blyvenj affiftere. neder - werpen^ proftcrnere.
iaar - /^^»/derelinquere« neer - leggen^ deponere.
doot • neethen j caftigare , reprehen- of - flaanj defiftere.
dore. ■ om • beyfmj obfepire.
ge .» bieden y }\xhere. omboog - vUegenf evolare.
ber - ka^jptnp rumfnare. onder • vraageny exquirere.
in - rolpeH^ pVortialgare. ont - eeren^ ignominia afficere.
ki • biddenj precando liberareb op - taffeny accumulare.
* open
Belgica. IU
ifen • /foottnf fmpuMo aperire. voort - tee^enj propsgare.
mer ^ koomen^ foperare. uyt - putteny exhaurire. *
tegen ^Jpreeken^ contradicere. wm • boopen^ defperare.
f buis - brengm^ domuiD afferre. v>ech - vaaren^ avehi.
loe - bdftereny furtim aufcu are. meder • groenen^ rev^rcfcere.
viT • breekmy confringere. 'voeer • ^ipen, re<pdificaret
vd • pryzmy pro dignitate laudare. ^ ' t^^ien , aufugere.
vo9r • Aspcn^ prscurrere.
EXE RCIT AT I O,
ipfo fa6io demonftrans, pofTe ex paucidimis his, quat
prssmili , obviam quamque libri belgici partem ^ ope Lexici,
re6te explicari.
Ex Matthis Crameri Prsfadone in Lexicon (uum Belgicum.
1 a s 4 5 * 7t>i»
Ik 'firfcbeidenbeU der menfibetyke Taalm aaf^aandi f vini mm in d§
11 12 13 14 15 16 17 iB 19 ao
JBMt^e Scbrifuaar twi groati zeer aanmerUyke Werkm des Heerm ; te metm^
II aa 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 3$
de Venparring der Taakn m 'I midef m de yytfterting van de zelve m 'I
L. fignificabit in hae Analyfi Lex&Mif Sp. meum Spicikg^\ $ r^
$2» §?j &c«.numerum InfUtotionum , qos Spidlegium meum pras-
cedunt.
t) Eft ($ 1) articulat. a) L. Diverfitas. 3) $ r. articulus femininui.
4) fq. LL. mmfibelyk^ humanus. Taalj lingua. e adjeSivo additum
(§ 4) nota eft feminini ; m (% 2) numeri pluralis. Diverjitas bumana*
rumlifiguarum. 6) L. aangamde, quodattinet. Ordine latino dices :
Quod attinet ad linguarum humanarum diverfitatem.
7^ L.vindm9 reperire. vind Sp.repcarit. 8) L. mm^ imperfonale. matU
9 • la) LL.in faprisScripturis^ 13- 16) LL. duo magna valde me«
morabilia. ly) u Werkf opui. m (§ a) pluralis. opera. 18) art|-
». cuiua.
iie - '^ . hJHtutkmi
eolus C^ i) in genitivo fingolari. ^ 19) L« Domlnus. op6ra l^ominL
so) Cidmiruin> lioccft. 21) § t. articulus. xi) L. confuOo. ^j)
arcicuhis (^§ i) femininus. 24)1^:015. linguarum. 25) L. in. a6)'((
- pro bet C§ I) articulu5. 27) L. antiquui. 28 - 30) LL. & effuno. 31)
nota genitivi. ^(3.^2) $ i. articulus. 93) L. s<(f , zilvi , ille, illa»
commutantur (§ 20) litera / & v. efFl-flo illarura , i, e. linguara n.
•^4) L in. 3f ) .artjculus. $ i. j<J) L. noviis. 37 ; L. Irftrumentuji
ieu Tedamentum. CoIHge fententiam: Quod aUimt ad Ungumm btiin>
i^arum diverjitatem , reperkmtur m facris libris duo mngna valdi mimorabitia
Drnnini opira } mmirum y confufio Hnguarum in wterij £f iUarum ^ufio m
nova Lege.
38 39 40 4» 4» 43 44 ^ 45 4* 47 4« 49
Het em zpas un Wer\ van zyne Gerecbtigbett ^ vdn zyn Tomi» Viodtf
So 51 5» 53 54 55 S6 57 58 59 ^ ^» 5^
en Strafgerecbt over een grooU Znerm van ftoute , en tegen GOd zelven op^
<3 64 6s (6 67 6i 69 70 71 7a
ge/faan zrpide ISnderen der MenjLben , na de algemeene^ Zondvloet , by dien
73 74 75 76 77 78 79 «o 8t 8» 83 84 «5
Toren • bouvx te Babel : maar H andere ms een JPerk van zyn onsindelyki
t6 27 88 89 9© 9i 9« 93 94 95
Barmberfigbeit, Ldrfde^ en Genade in jEfit Cbrifto, na zym trion^beerenda
96 97 * 98 99 100 101 loft
Hemeivaart y mtreht een lUein BQOpje van geloavige Zielisu
38) artfculus ($ i) in genere nedtro. 99) L. im». mmm. 40) Imper-*
fe6lum verbi so^ (S 8) ^^« 40 ^ articulus unitatis^ ein. 42j) L»
opus. 43) nota gcnitivi. $ 9. 44 & 4O LL. fuas juftitir. 46) nota
genitivi.S 3. 47 & 48)LL. fux ir«w49) L. execrfttioSiis. 5o)L»&.5i)
L 5^^tpcena;Gerecitf, judicium.judidumpoehsjudiciumpcenale.fa)
L.fuper, contra, in. 53) L. artfc?ilus unitatis, cin. f4&55) magna
turba. 56) nota genitivi. 3. $?) L. arrogans. f8-6i) LL. &
* confra DEVM ipium. 62 fq.) L. opjiadn^ infiifgere^ advenari; ver-
bum compoiitum ex op &ftaan. Sp. *ftaan (ideft, geftaan) Sup. a
ftean. augmentum enim , feu fylhiba iUa ge , inler verbum & parti*
culam feparabilem (^($13) media interponitur. Quia Verbum Neu-
. trum eft , non rt cipit auxiliare bebben , fed (§ 12) «yn. Sicut ergo
(§ jo) gf&errf bebbfnde eft Participium Pr«teriti a Verbo-Aftivo leeren^
ita opgeftaan zynde eft Participium Praeteriti a Vcrbo'Neutro opftaan^
Sentus ergo eft, adverjati, qui infinrrexcfe coiitraD£VM^ rebelles«
Helgica. 113
£4) L. Kinu fiHas. ^^^(§2) nota pluralis nnmeri. ^) articQlus
($ 1) in genitivo plur. 66) L. Mnfcby lioino. e» (§ s) fignutn plu«
rilis. 67 - 70) LL. poft gcnerale diluvium. 7i)L. apud. 72) Sp.
hunc/ feuillum. 73 & 74) LL. turris ftruftura. 75) L. in , apud j
|U. 7i) Nomen loci. Babylone. in illa Turris Babylonfcs ftruaura.
jBurum (borum operum) erat opus divina juftUi^s ^ iray exfcraims^ &
pumenUsfudicU^ adverjis ingenUm turbam arrogarUium ^' DEOfue ipli rebeU
Uum filmum bmmum^ poji gencrale diluvium^ in''iUa Tunis BaJhlomca
ftrviiwra.
77^ L. fed. 78) articulus (§ i) generis neutrius. 79) L, alterum. 80)
Imperfeftum «r^. §8- 8t) L«articulusunitacis, ein. Articulosdein*
cepsomitto. 82) L. opus. SOnoUgenitivi. ^ ^. 84 - S^^LL.fuse
jmmenfaB mifericordi», amoris , & gratise. 90-96) LL. in JESU
CbriftOy poft ejus triumphalem afcenfionem in cslum. 97) L. circa,
erga* 98 - loa) LL. exiguum manipttlum credentium animarum. Sei
akerum erat opus immenfa ejus mifericordia , amorisi (f gratia » in JESU
Cbriftoj poft triumpbalem ejus afcenfionem in cabm^ erga cxiguum credentiwn
ammarum manipubm.
103 104 10$ 106 107 108 109 ito III iia 113 114
Het eerfte gebeurde ^ m den Hoogmoed van dit godbos Volk ie fhdten ^ m ze
115 «116 117 118 119 laq lai 122 123 124 125
van maOumderen te verdeden , en door de vier Eiaden der Wereld te verftrooyen:
126 12? 128 129 130 131 132 133 . 134
'I andere in V Ugendeel was , m de Hmen der Apoftden en de Leerjongeren
135 ^S< J37 13& >39 »40 141144143 144 »45 14^
J^ in broederlyka Idrfde U vereen^en ^ amze met de £jracbt vyt de Hoogtt
147 148 149 »50 ' iSi 152 '153154 »55 »5^157
aan te dmnf met de Gave de fTeel/preekendbeit m alle wfHandfcbe Taalen U ver-
158 »59 »^ »^» »^^ »^3 »^4 »^5 »^<^ 1^7 168
vuUen 3 en aldus door de Predicadi van 't Evangelium u^ aUerbande Folkeren een
1^9 »70 »7» »7* •
Oriftelyke &rk te vergaderen.
109) T-. primus , primum. 104) L>^Aeuren% evenire. de (§ 10) termi-
natio Ifnperfe£U. Primum eveniebat. 105&111) LL. omte^ ad, fe-
quente gerundio in dum: quod poftea quoquefecurret. m teftuUen^
ad coercendum. 106 • iio) LL. fuperbiam liujus impii populi. 113.
118) LL. ad eos afe invicem divide^uios. 119- la^) LL. & per
quatuor fflundi plagas diipergendos. JPrimum evenit ^ M fuperbia^tmf^a
V iiUui
I
114 hJlimiMa ^
' illiuf popuU cmpt{ctreim% & ut abfi imncem Xvijtper qugtm mnMpU^gf
di^ercntur. ,
§z6 - lag) LL. tlccrum contra. 129) § g. erat. 130 • 140) LL. td oar«
^ ^ daApoflolorumacDifcipulorum Cbrifti in fracerno amore conjuii-
genda. 141 - 149) LL. ad eos virtute ez alco induendos. i5o-ifg)
LL. dono eloquenti» in oronibus extehiis linguis jmplendos. 159)
L.&. 171 fq.) L. ad congregandum. 1^0) L.ric i§£*i54)LL.per
promulgationemEvangelii. 165 • 170) LL. e diverlis gentibus unam
Chriftianam Excleliam. Alll^umcMrafaBtum efl , ut corda Apojlolorum
ac Dijiipulirum Dommjratemo amm corgungerentur ^atfue ut wtute.ex ab»
induH j ac dono eloquerUia m Unguis externis omnibus impleti » Jk per EvangriU
promulgationem e diverfis gentibus unam Cbri/U Ecclejiam amgr^armt.
173 174 175 17S 177 «78 i?9 »80 181 18*
Zo dat ly deeze beiie groote GefcbUdemJfen di dbnagtige GOd den Merifcben de
«83 »84 ' '85 n6 187 i88 i89 ipo '9i »9» »93 «94
Kunde van verfcbeide Tadten ^ teene op dat ze malkMderen niet^ verllonden » en
195 196 197198 199 200 aoi aoa aoj 004 ao^
iandert op dat ze maOmderen verjlonden p onndddelbaar sn door een XTonder"
206 ao^~^ ao8
daad beeft ingegteven.
17? - 179) LL. ita uCin his duobus magnis caGbus. igo • 186) LL.
pmaipotens DEVS hominibus notitiam variarum linguarum. isy^
I93)'LL. hi ut fe invicem non intelligerent. /lond Sp. imperfeftum a
fiaan. VerHaan L. intelligere. en in fine ($ 10) ultinia penbna plura^
lis Imperfefti. 194 • aoo) LL. illi ut fe invicem intelligerrat, 201 •
io6)LL.proxime & per caslefte prodigium. 207 fq.) Sp. *getvmf ideft
gegeeven.S\rp. zgeeven. IngeevenA^.indexe.I^t cumSupino(Sio)eft Pra&-
teritum. indidit. Itaque prodit fententik : ita m ittdaabus bis magnis ca^
fibus omnipotms DEVS bominibus variarum Unguarum nptitiam ^ iUis quidem
nefe invicem intell^erent , bis ut intdUigerent ^ perfe ipjim prodigia cakJU
infuderit. ^ Ita multorum fert opinio ;' alii tamea aliter fentiunt ; quod
. non eft hujus lod.
ao9 aio aii aia 11^13 114 fti$ %i6 . ai7 atS
Maar ^ naardien vjy dagelyks mdervbidm , eens Deels , dat de Straf van de
aip aoo aaiaaaafl^aa^ aa5 aa6 aa^ ' aa8 sap asa
^Taalin^- vovmrvng nocb tot op ieet^n D^ aan 't mmfcbdi^ Gffiagt v^ is ;
' >
.y
Afe&#. ) f 15
sliftS^aSS »34 a35-«3«a3?4i38»39 »40 «41 ft^a »43 »44 »45 '
m dat di Menfcben^ al is *t dat ze bavm aUe Scbq^saU nut dUeen vemuftig^
fl4(i »47 248, »49 »50351 35» »53 »54 *55 »5<5 ^
maar oak gezelUg gefcbaapm ^ m bm daar benevens em w drtfiige Be^ea-de
»57. »58 »59 »^0 »^i »^» »<^3 »^4 '»^5 »^^ »^7 ao8
Mangefcbaapm is ^ elkanderm te verjlaan , dat (ene veel Bever gan/ib allem yjf
S69 ^»70 »71 »7» »73 »74 »75 »7^ »77 »78 ^79 »ao
fitlbflyib mel zynm^lkmi z&ude wiUm kevm , dan met un Mmfcb^ zpiens Spraak^
AQi »«» »83 »84 »«5 »8^5 »87 »88 »89 »90 »9» »9» , ♦ ^^
)r;y nset verftaat ; m in ^t tegendeel bem niets bevalligers kan wedervaarm^ ds
»93 »94 »95 »9<^ »97 »98 »99 zoo 301 3oa
jenuirtf f antmoetm, tnet wten by fpreekm m gemeenzaam krnie verki^em
209 fqO LL. Sed (^ubniain. sii)Sp. nos. 212) L. quotidie. aij) L^
deprehendere. m ($ 16) deprehendimus. 214 fq.) tx unt parte^
ai6) L. quod. 217 • 228) LL. poena confufioni« linguarum adhuc
Hfque ad hunc diem ad genus humanum. 229) L. finnus , firroiter
adbsrens. 230) e/l. § 8« Sed quomam qiuAidie deprebendimusj ex una
farti^ pmam cmfufioms Unguarm ad bunc ifque diem adbuc bumano generi
^rmiUr adbarere» > ^ ^
S31 - 294) LL. & quod bomines. 235 • 239) L. etiamfi ipG. Ad ver-
bum: itjiejl b$c (fdlicet verum) queiipfi. 24«-242) LL. fuperomnia
creata. 243 • 249) LL. non folum rationales , fed & fociales conditi ; ^
funt Sp.^to^» feug^i&tf/i^^Supinumaj^Aej)^, c^^ Incel-
liM verbum zjn: & comple fenfum j creat) (feu conditi fu(it# .
^150) L.&. 251) Sp. eis, ipfis. 25^ - 258) LL. etiam prsbterea ttm vc- '
hemens defiderium ingeneratum eft. gefcbaapm , ut modo vidimus ,
Supinum eft a fibeppmy creare , progiguere. unde Compofitum aanm
Jcb^m^ ingenerare.^ /Luxiliaretj (%%) e/i. Proindt : ingetieratum
leumnatumeft. 259- 261) LL. feinvicem intelligendi.
a6a • 275) LL^ iit quis (aliquis) multo libentius omnino folus, veltan-
tummodo cum fuo cane yellet vivere« Zoude cttm Infinitivo V^rbi
($io)facitImperfeftumConjunftivi. ',. ^
975 - 278) LL. quam cum homine. 279) Sp. eujus. 280 &r 283). LL.
linguam ipfe non intelligit. Firftaan L. JntMlfgere. aan fi am ,
?§2o) idem valent m mutatum ia 1 ($10) ftcit Indicativi
rr«ftni*
•114 hJlUutiMa "
' illfas papuli cmpe/ceretur^ ff ut abfi wncm Xvijtper (putawr wmnMplasi \
disjiceremur. ,
ia^ - 128) LL. tlccrum contra. 129) % %. trte. 130 • 140) LL. td CQr«
daApoflolorumacDifcipulorum Cbrifti in fracemo amort conjim-
cenda. 141 - 149) LL. ad eos virtute ez alco induendos. 150*1^8)
LL. dono eloquenti» in oronibus extehiia linguis implendos. 159)
^ L. &• 171 fq.) L. ad congregandum. 16*0) L. (ic \hi - 164) LL. pcr
promulgationemEvangelii. 165 • 170) LL. e diverfia geotibiis un&a
Chriftianam Ecclefiam. jHarwncontrafaUum efl p ut corda Ap^Ulmm
ac LHJUpulmim Dmimjraterm amore cor^ungerentur ^atfue ut frirtuteex ebe
induHj ac dono eloqmnuia m linguis extemis otmbus impteU » Jk per Evmigiji
prmulgationm c diverfis gentibus unm Cbri/U EccUjim canp^egareHt.
Zo dat ly deezo beide groote Gefcbiedemjfen di abnagtige GOd dm hderfiben k
«83 »84 ' *85 18« >«7 188 189 190 '9i »9» »93 «94
Kur^e van verfcbeide Tacdm^ teene op dat ze malk^mderen niet^ verftonden^ en
195 19(1197198 199 200 aoi aoa ao3 1104 005
d^andere op dat ze malkmderen verjlondcn p onmiddelbaar m door §m Wbnior*
206 ao7 • ao8
daad berft ingegeeveru
■
17? - 179) LL. ita utin his duobus magnls cafibus. 180 • 186) LL
pmsipotens DEVS hominibus notitiam variarum lingoanuiu 187«
I93)XL. hi ut fe invicem non intelligerent. Iloni Sp. imperfedum t
llaan. Ferflaan L. intelligere. m in fine ($ 10) ultimapmbna plurt-
lis Imperfefti. 194 • aoo) LL. illi ut fe invicem intelligerait, tot •
io6)LL.proxime & per caslefte prodigium. 207 fq.) Sp* *geraoi, ideft
gegeeven.Sup. SLgeevm. IngeevmyLAndere.Heeft cumSupino(§io^eftPrs-
teritum. indidit. Itaque prodit fententik : ita m indiiobus bis nmgrds »
Jtbus omnipotens DEVS bminibus variarum Unguarum nptitim ^ ilUs fodm
neji invicm tnteUigerent » bis ut intellig^ent ^ perfe ipfm prodigji» ad^
infuderit. Ita multorum fert opinio ;' tlii ttmea tliter fenciant ; quo4
non eft hujus lod. *
ao9 aio aii ait 1^13 114 fti$ %i6 .»17 %it
Maar , naardim wy di^elyh ondervmm » eens Deels , dat de Strqf van k
219 aao aaiaaaafl^da^ aa5 aa6 aay ' aag ta^ aso ,
^Taalm,^ wrwning nocb tot op deet^n Dag aan 't nmfcb^ Geflaglt vqfi is\
m
Silgke.^ fi7
i8' 329) LL. in eiAifione exCernarum linguamm in probos. 324) Sp.
volo. 3af - 329) nondicere, in omnes homincs. Latino more di-
ccndum : nc dicam, in omnes homines. 330 • 332) LL. procedere,
profequi, pergere. Sed ex altera parte (deprehendimus , ex n. 2\})
nullam a nobisinDivinu Librii in%min.promiJ^mmydecrcviJJe Dominwnjd'
dtndam a/e aluram linguanan ixternarum eff^tfiomm in bmints probos | m di\
€amp inomnes.
93) L. Itaque. 334) L. debere.en (§10) pluralis Prcfentis. debem'^%
335) Sp.nos. 336- 344) LL. grati agnofcere, ordinaria artis p^aefi-
dia peregrinas linguas dilcendi. 345) L.'nimirum. ut in gallico favoilr.
34^*354) LL. rite conftitutas Grammaticas ^ bona.fic phrafilus in«
ilru6la Lexica, aliosque hujus gencris libros. 355 • 364) LL. fmgu-
larem DEl providentiam & miferationis ejus effuponem elTe dubcre.
Sp. moetj debet.
\6s ' }74) LL. per qns homo non folum fondamenta lingusp fus patria^.
375 * )8o) LL. fed etiam ipfas (linguas) externarumgentium. 981*
385) LL. commode domi fedens percipere. -^86) Sp. potcft. 387 &
351) L. unde. jsS - 392) LL. ipfe nunquam ullum bominem vidit.
Sp. *zieny feugezifinj Supinum 1 8t>n , videre. ^g^ • 396) LL. mul-
to minus eorum regionem. 397 fq.) L. Aeir^n^e/^, peragrare. Supi«
num (i lo^ biwandeldy feu be^andeU: nam d&ct(% 20) literx cogna^as
& alternantes funt. Abeft augmentum ge ^ quia Verbum hoc Com-
pofitum ex radice wandekn & particula be infeparabill (§ i^) conjun-
Aum eft. Auxiliare beefi Supino additum ($10) Yadt Preteritum
, Indicativi. 399 • 402) LL. necunquam pers^rabit. zd cum InfifiitiYO
(§ lo^ e(t Futuruffl.
103 - 406^ LL.imo,quod etiam(adhQc) plos. 407) eft.%%. 408 *4n)
LU linguam aut linguas certarum gentium. 414) Sp. qua^. 415) L.
penitus. 416) Lnuytzynf finitum efie. zyn (§g) (bnt. qua^ penirus
finitsfunt. 418) Sp. qoflp. 419) L. imperfonale» mam 420 • 423)
LL. in nuUa provinda jam* 424)5^eetoi» loqui.^(§ 10) terminatio
Prsfentis Indicativi. loquitur. Debemus itaquegrati agnofeen^ ordinaria
artis prajidia ^ per qua tingm peregrvias addifcimus^ nimirum rite conftitutas
Crammaiicas , bona ffpbrapms vnfiruSta Lexica^ altosque bujus gemris libros^
a Jingulari DEI providentia &' mifericardia emanare: per qu0 bmo nm folum
fermonis fuipatrii Jundamenta y fed(f exterorum Unguas dmifedens percipere
commode pt^U 9 watnminm tx m genteunfpim.vidait, tnuHogie minus
P I ipfam
■r-
^fm aiUrit y m untpum aditurus Jk ; 'quoiqu»Us e/l mnpHiuSy Ki^um
autHf^jas certarum gentium^ qua j^ridm ejje iejknipt ^ mmullajamprp-
vmcia ufiarpantur^
EXERCITATIO ALTERA,
POETICA.
Ode Guibeloii ab Haarcn ad Regem Angliae.
1 a «3 4 5
CalUopef iaH, van ie boge fToOm,
6 7 8 9 *o • II 11
Een neem U3p gtmden Uer^ $ ZanghHdinni\ mky
13 14 15 i5
Verhniigende^tan alkFolken
17 18 Jp
De freederkm/le van AJlrie.
3) NomenMursr. 2) L. iaaten^ defceodere. Redfo en ($ lo^ fitlmperatt-
VU8. defcende. 3 - 5) LL. ex altis nubibus.
() L. &• 7 & 12) L. mieneemen feu tiaedenfme», fecum tollere. Dempto nt
C§ 10) In)perativu8« toUe tectim, affer tecum. g* 10) LL. tuam au-
ream lyram. i])L. tang^ cantus; IMdinMy heroina. Deacantus,
Heroina canora*
^3 -19) LL. proroulgani (mfe, terminatfo PartidpH Prslentis, § 10)
omnibus pdpulis reditum Aflrase. Defcende ab altis fmbibus^ CdUt^peHe-
rma canoYa, tecumqut toBe lyram tuam aureamy utpopulis mmOm reditum
JJiraa promulges.
ao aj M ' 33 34 %s /
Waar mas bet Recbt , bet beilig Recbt , gehleeven f
26 07 aft ap 30 31
De zilverbtanke T^otm? betteeder f/^oard van Eerf
3^ 33 34 3$ 3^
Euro^ds yrybeid Jfoni te fiieeven: * . .
■^ 37 38 39 40
Dt-Dwingtanihffleep baar Cexpevt^
ao)
io) L. nbl.^ 11) erit « g^ i» . 04) lL. |UI, finftum joi. ^) Sp. ^fcjiic
tm^ id ^u, gehleeven^ Sup. a A[ypm» snanere. maDferac^ W^lt debltei
ben. 26- )i)^L1S. inltarargenti candida Fides : tenermi-verbum?
Honor. Ubi ftipenraijw^ fmBbmjus V uU Ftdes ^.^rgenti inftar caniida 9
uHteaeruoriUudnmenj nonor.
}2) X noraini Etifof tf addicum (§ f) fignificat Odnitfvum. ^3) L. liber^
tas. S4) Sp. ftabat. 9f Tq.) LL. ad pereundum. Emopm Liberm Jiabm
exttiopnxma.
yj) L. Tyrannis. 38) Sp. acuebam. 39 & 40) LL. fiu anuu Tyramiiif
fua tela acuebac.
4* 4» 43 44 4J 4^
JDe Tmiedragt voer verwoed uii baar Spelanken^
47 4ft 49 5^ S^ 5^ 53 54*^ 55
En fiak aan V Fuur dpr Hel baar zwarteFMxl aan^
S6 67 58 59 ^o
En deed een Reegenbui wn Fanken
6i 6% 6z ^4
- JMel dooddyken Damp antfiaan.
41) L. DircorJia. 42) Sp. vehebatur. evebebatur , erumpebat^ 43 * 4Q
LL. furensy e iua fpelunea.
47) L. &. 4S & 55^ Sp.y^ot» Infu^erfeaum a fieeken. L. aan/leO^en , accen»
dere. nm particula feparabilis (§ i)) in Imperfeao Indicativi poft
fuum Verbum rejidtur. accendebat. 49 - 54) LL. ad ignem Ord
fuam nigram facem. " -^
$6) L. &, 57) Sp. fadebat f8-tf4) LL. Iridem e fcintillis cum letali va-
pore oriri. Difcordia erumpebat furens efuajpebmca ^ & nigra fya fac$
ad Orci ignem accenfa ^ iridem e fcintiUis vafvemjue Utakm excitabat.
6$ 66 6r 6t
De Doosieidf^ dls een Onw(er opgekmm^
^ 69 70 71 7» 73 74 7S
Stak baro Vkugelm U^ beide Aspmen uit:
.^J^ . "^^8 79 80 81 ^
'TFerderf^ te /liOen , mg U tomm$
82 83 84
Ferwoejledo oUts wgetimt.
$6 • 67) LLMalitia, ceu tempeftti. (S8) L« ^fhmen^ emergere/ Aug*
mentiun gi (§ 13) incer particulam ^ & radicem. Sp« ^Jbmm Sup. a
kmen. einergens, eiDer& 698173) Sp. /lak, Imperfeflum a yi^eibefi.
L. uitftukmf extendere. itfTparticula feparabilis (§ i3)poftfuuro Ver-
bum rejicitur. extendebat. 70 - 74) LL. fuas alas ulque ad utnim*
que pplum.
7^ L.Pemic!e8. 77-^) LL.necpacanda^ tiec frenanda. mig ad utrum-
queVerbum pertinet. ive^et {U ffillett/ necf) ju {4umen« 82) L. ver-
woe/ien 9 depppulari. de (§ 10) Imperf. depopulabatur. g;) L. omnia.
' - ^ 84) L. fme impedimento , nemine impediente. MaUtia » c^ tmp0as
mergens ^alasid ambos ufque polos extendebat. Permciu , ntc pacanda > nec
refrenanda^ nemine impedieme wuua d^^opulabatur.
aS 8« 87 ^88 89!
De !&i{yvre Deugd 9 gedmmgen m te wyken^
90 91 9a 93 94 95 9^
On^lbMBi ^en naaumen Nood aan zulhen RaTemy^
97 98 99 >oo
JEn vloodnaar^de j4lbumfebe Ryken,
101 loa 103 104 105
jilleen nog moed^y m^cbtig , vry.
S5fq.) LL. pura virtus. 87) Sp. *dw(mgmy Supin. a ^irff^M , cogere. co*
a£la. 88&8^>LL. ad cedendum^ cedere. 90) Sp.ibporn, Iroperf.
a kmen. L. orahmm^ evadere. evadebat. 91 • 93) LL. aegre ; vix^ac
ne vix quidem ; mit fleoauer ^oth* 94- 90 LL. e tali furore.
^7) Sp. fugiebat. 98 - lof) LL. in Albionis feu magns Britannis r^a ,
fola adhuc animofa, potentia ^ libera. . Pura virtus » Mier^ coaSta^ agre
takm furorm evafjt,^ (f in AWUmis r^na effugjU^ fola adbuc animofa 1 po»
tentia^ libera^
106 107 108 110 III 112 113
Cyj diede Vorft m Qeraad zyt dier Landm^
114 115 116 11^118 119 i^otAi laa
jF/oe voelde Cy ujp Ziel mtvoerd pp bare Taal?
123 114 125 12(5 127 118
Vw dapper Hart raakte am bet Brandm ^
129 130 131 132 133
Cy gnept naar HJcUUerende Staal.
'" fotf-iio)
jotf - ^io) LL. Tti, qul Princeps &Becai. iti)^ (§ j) pro «i; plu-
ralis VQS pro fingulari 10, «t in gallico folet. i u) Sp. hannD. 113)
Lanii L. t^rovtscia. m (S 2)plur. Provinciarum. ii4)l^quoiii6do.
J15) Lt voelm^ fentire. de (jj loj Imperf. fentiebat 116 - 118^ LL,
o tu, tiius an&nus. i ip) L. nfuvoerm j rapere. i^ (§ 10) Supmum feu
Particjplum Prateriti. raptus. 120-122) LL. ad(per) ejuiifermo.
nem. 2«, fd regimm iUmem Capia ac, Decus es^ fuamjmfiti 9^^ ^
Aot, tuusanimus, iUius (Vktiitis) fermm raptust
134 '35 »3^ »37 138 13» Uo 14I
Afm zag um Jlraks van wvm Zutel daalm^
142 143 144 145 i4<5 H7 '48 »49
Daar Gy hy't eedelfl Felk Img op gezeettn zyt:
i<o 151 152 153 154
Gtm aardfcbe Grootbeid deed uw draalmp
«55 15^ 157 158 149
Cem fTeelde bietd um van dm Stryd. ,.,
134) L.imperfonale9 tnan. 1)5) Sp.i2»i%f, vldelMun&c. e perncentlaa
(§ 20) , recfditur. i ^6) Sd. tio; pro k^ vobis , vos. quod feplus dein-
ceps redit j femperque iaem valet ac tu. i;7 • 141) LL. Hlico de tua ,
fede defcendere. 142 & 148) L. fuper qua , in qua. «43 • 149) LL.
tu a nobiji0imo (ft Superlativi uou^ % s) populo aUecoUdcatuses.
Sp. "^zutm^ Sup. « zettm^ collocare.
i5o) L. nuUus^ nulla. ifi) L.terreftrl5» bujusterra». ifa) L. magni.
tudo. 159) Sp.ftciebat. 154) L. temorari.
§55 fq.) LL. nuUa voluptas. if6) Sp. tenebat. 158 & 159) LL.te a
pugna. l^ es iUico defoUo tuo defcendere^ tn quo agenU nobmffima >alte Uh
catus eras: nuUa te bigus terra mag/nMio nmata efi y nuUa vob^tas apugna
ed>ftpwit.
160 161 itfa 1^3 i(i4 165 iM 1^7*
Strakszag mm wvin^t Oorli^s^Veld verfebeenm^
168 i6f 170 171 17^
Europabsedm voor dm aUerlaatftm Snik:
173 174 «75 i7J5 177
Voor uwe Voetm toogm bemm .
- 178 179 . »8o 181 ^
En ie Overwinninjg ^ m de Scbrih « .
■
I Q 1^0»
'I
i2i ' hfiitiAUmi
160 • 1^3) Illico vifas es. ut modo , n^ 134 • 137. 1^4) L. in* 1^5) L.
O^rlogj bellum. s(^ 3) Genitivi nota. 166) L. campus. 167) L.com-
parere. 168-172^ LL. Eiiropam fervare ab extremo halitu. Mico
vifus esinlocopralU'€mparere\ (f Europm tueri^ ne balituin extremum
^7J * ^7S^ LL. ante tuos pedles. 176) Sp. toog y vadebam &c. a tytn.
vadebant. 177) L. illuc. toogen beenen^ jogen ^fr. I78- 181) LL. &
Viftoria, &Terror. Antetuospedes fif ViStoriay fif lerror incedebani.
182 183 >84 »85 «8*187 »88
Defnelle Emn , die nooit iets kon verzieren,
ii)9 '90 »91 «9* 193 »94 »95 19* ' »97
Dat aan un> Roemgeleek^ verfcbeen met baar Bazmn^
»98 »99 200 aoi
En -met een Kroon van Lauwerieren
aoa ao3 204 205 ao6
Vloogjuklmd boven ujveKrwn.
1S2 * 188) LL. VeloxFama, qus nondum quidquam poterat fSp. hn^t
konnm) excogitare> 189- 193) LL. quod tuae glorisc par eflet. Sp.ge-
^ leeky Im^trt ^gelykm^ fimilem efle. 194) Sp.fcheehj Imperf. tfcby^
nen. L.verfcbynen^ apparere. apparebat. 195- 201) LL. cumfua tu-
ba, & cum corona e lauro. 202) Sp. volabat. io^)L.juicben^]uhilz
ingeminare. ende'(% le) Particip. Prsfentis. cujus ultima licera per
licentiam ($ 20) abforbetur. 204 - 2o4) LL. fupra tuam coronam.
Felox Fama j qu^ nmdum quidqum gMd tua d^num excQgitare potuerat^cum
tuba apparebaty & laurea fupra cmriam tuaxn elatayjubila ifigeminans vo*
labat.
307208209110 211 212213 214 ' , \
V was dan nog em booger Lot te wagtmf
215 216 217 218 219 220221 222
Dan em driedubble Krom te aanfcbouwm op ujp Hooft$
223 224 225
De Zeegen dller Nagejk^tm^
226227 228 229, 230 ii3i
Zo Inng mm Em m Deugdm lo^.
207) Sp.vobis. ideft, tibi. 208) erat. J8. 209- 212) LL.*fgitur adhuc
altior («r Comparativus, §5) (brs. 213 fq.) ad expfeftandum, ex-'
pQ6t*andus. Si ia Lexico non reperias wagitm^ inveaies wacbtm: nam
- g&
;*
I
t9. 1 23
g Sccb (S 50) cogMta fiint. 215-2^2^ LL..qtiaffl tergemina coro-
Ba in tuo capite vifenda.
223 - 22f ) LL- Elogium omiiium poftererum, 226 & 127) LL. quamdiu.
228) L. imperlonale. 229 fq) LL. honorem & virtutes. 231) L.
fcwm,laudare./&^ GJ20) adtemant. t (JJ 10) tertia perfona fing.
in Pratfente Indicativi. laudat. Erat igitur tibi etiam dUiorfm expeEtan-
idy quam triplex in vertice fpedabilis corona ; nimirum Elogitm mmum po-
Jiermmy quamdiu bonor (^ viriutes. laudabuntur.
APPENDIX
Dc Pronunciatfone
Linguss Belgic».
^ j. Ae pronunciatur ut a longum. ZV^^fem^nomen; xAm.
\ a. £11 ue in gaUico ; haud multo aliter^ quam h germanicum. Bewrsp
^ marrupium ; biera.
^ 3. ^O ante vocales ut j confonans^ aut lene cb. Eodem modo fonat
gantejji, &r. Ge/ttJb, fortuna; jeluk: GOd^ DEUS; Jod: Growi, fun-
damtntum ;-^chrond.
I 4. Liter^ ij ut i longum^ propemodum ut duplez i. bewijfen^. ^ro-
=^ bare; bewifen.
V S* Dipbtihongna oe ut u. moeteny debere; mutem
[ ۥ Diphthongus ou utau^ vtlo^Umfcbouipen^ videre; fTjauwen :
( ITouif fylva ; waud feu wo*ud.
7« 5 nOEe confonantes fit nonnihil durius , & prope dupler : fcb fo«
aat ut Bg f^i flj. flaan^ verberare; iTl&n: Scbimdi 3 probrum; ffjande.
8« Vooalis 11 ut i, feu ft germanicum. si, vobis, vos; i : il&er^mu-
fos; mi-er.
9. Dlphthongus «t feu uy bt eu. tdifexiuytp ez; eut.
10. Vocalis y ut ei. gy^ tu; jei. Si tmenyex antiquo ^Vnatom fit^
•jusdemfoQum retinet: ydetyk^ olimydeUjk, incaifum; eideiik.
1 1« Z iit s 3 ijput Sw. zittm a federe ; fitten : zwetgj tacebam; flweeg.
1
Q 2 EXEM^
E X E M P L U M ,
exThefauro Novi Teftam. Chalcographico Meriani & Schud,
Tab. XXIV. ..
• r
(iri/hiS.gfU na ii Stadt Nmn ^ m hy de Stadts-pwte gihmen zgnde^
Cbriftis jdc na de ftadt Nain » en bei de ftadcs - porce jecomen flnde^
Jiet een Doode uyt drageny die een eenigb geboren Swm vdn zyn Mqeder mas ,
fft £n d6de eit drachen» dle Sn ^ch jeborenfoon vtnfein muder was^
ende de Afoeder asbter aen meenende., Cbr0us vp dU Gejicke wordi inner^
endede muderachter dn w^nende. Oiriftis op dit cheGchte wordt inner*
lyk bemegbt , ende de Bare amrokmii , ftyde : JanpHngb ^ ik zegge u , ftaei
l)k J>ewgcht, ende debarednrakende^ feide : Joncoelinch» ik feje i , Azt
op. Ende fiet , de Doode wierd levendigb f en begon te Jbrebm. De Omflanm
op* Ende fiet, ded6de wierdlevendlpb^enbejonteipreken. Deom(tan«
ders zulks met Ferjponderingb aanziende ^ preezeh GOdt^z^gende: Daar is een
dersfiIk^]ne6verwonderinchinfiende»prSfen Jodt, fejende: dir is da
groote Propbeet onder ons opgefiaan , en Godt beeft zyn Folk befocbt. Hier
grooteProphetonder on8opcheftdn,et\Jodtheft feinVolkbefocht Hier
uyt kan men qfnemen f met boe groot een keibt en Waarbeit David van Cbri^
elt ean men afnemen^ met hu grdt dn recht en warheit David vanChrl^
fto getuygt beefi^ dat by ban If^komften zyn tegens daDood.
fio jetei^t heft j dat bd hemeitcomften fio tejeni de d6dt
Hoceft:
Chriftus appropfn<}Qit ad orbem Naim , jamqne port» ^ciniia^morr
tuom efferi videt, fiiium matris fiut unicom ; Ipfiunqbe matrem fbnus fe>
quentem, & lacrjrmantenu Commotus intime hoc afpeftu Dominus, at-
tingit loeulum » cum difto : Adolefcens, tibi dico> furge. ^Et ecce » re«
vivifcitmortuus^ & loqui incipit» Qrcumftantes^ hiscum admiratione
vifis» DEUM laudabant^ dicentes: Magnus Propheta inter nos hic fur«
rexit, & DEUS vifiuvit plebem fbam. Unde coiligi poteft» quanto jureii
quaque veriute de Chrifto David teftatus jit: Domnd Domini exUus morUs^
Pfalro. LXVU %t. feu ^ ut dl in fonte hebraico: DEI
Domini eft^ nos morti eripere.
INSTI.
I NS T ITtJT lO N ES
.LINGUiE LATINiE.
imitt
mit ^^lft mt$ SB5rferbu(6^ eine je^e latmfd^ &cUt
^ . t)erbetttfc^en |tt Utmau
Candido LeSori S. '
OFm hse Inllituriones Lingus Germanice anno.fup^riore Au«
guftsB Vindelicorum iDfcio & invico auAoreprodierint,muI-
tis operarum erratisfbdata, necubique fententise mes relpondeo-
cia: utor jure meo, meumque inventum in. altero hoc meo Hexa-
glotto mihi vindico, emendatis ac declaratis iis , quae hoc remedio
indigebant. Ceterum haec mea Methodus intelligendae latinitatis
nequaquam crgumentum prsbet iniquis criticis , iqui de Tcholarum
inora ffne caulTa queruntur. ^o enim id unum ago, ut ope Le-
xici obvia quseque pars libri latini a le£):ore intelligi & rede expli-
cari poflit. In fcholis autem , (ive Societatis noftrae , iive aliis
quibuscunque per orbem terrardm , multo & majora, &plura po-
fcuntur. Non ibiLexicon refpicere ad verba iingula tiro (initur,
S^ eo uHiOe perducendus eft, ut fme cortice natacp j>oIfit. Ad.
ft3 den..-
ja5 . ^ ' Ittjiitutims
dendaeftloquendi, addenda fcribendi facultas, regulis, fleDcibus,
elegantiis innumeris munienda' & excolenda. Mulcum temporis
pedt linguae grseca&fludium, multum hifloria , multum geographia
& arithmetica , mulcum lingua; patrias cura ; plucimum vero uni«
verfa Eloquentis genera , .& fpatia Poefeos infinita. Uc nihil di«
cam de eor, quodeft velmaximum, formandis effingendisque mo-
ribus plurimum tribui &rclere, & vero etiam debere. Haec omnia
ilquis animo comprehenderit , n» ille perfpiciet facile , quantum
ioter meuiQ hoc breve fla/iium, & maximum iUum Circum
ioterfjt.
9?ftte
^eue ^nmeifutid
\mm , ober ein ^enntoorf , iR ba^ienide , n>e(4)em \>vt, bte , 640/
^ fann Dorgcfeiget wecben. €^ wtrt> abdetbetlet tn badiVbrnm Subftan'
>t, ein r^auptn^ort/ welcbe^ fur f\^ feibneir be|}<bt ; unb in t>af$ Nomm
nivum, eln ^epwort, welc^ei Dcm .?)auptnjorte fcienet. |. ^. Fjr <foSitf,
jelebttcr tllunn; Aspulcra, eincfd?6ne !2^unf} ; SeadwnperUum, eti>
jicf tcB ^abtbiittbcrf.
2. S)a^ Noroen t)at feine tSBman&iungen/ ober Declinationes , btttt
ftnb. S)ie 9tbmanb(und (nt(ief)t au« jwoen Sragen. i) $Bie I9ie(? i^
ur einer/ fo beifjt e^ Ntmerus Singularisi (int> e^ met)r/ Nunurus PluraUs.
tQa^ i({ e^ ftir ein Cafus ? ^a^ fennet man a(fo :
PluraUs.
bie QTtdnher»
ber ^dnner*
ben ^jnAertt*
bie 977<!nn(r*
O 99}(!nner»
^(»1 t9(m ? Abiativus. t>on bem QTtonne. loon beft' ^tertT'
3» SDte fiittf W>mtii>\m^m fle^m alfo„t
Singularis Nunum,
I. a» 3. ^ 4. 5»
«.demeinidfic&a jiemeinidUus, nm tm(erfc6ieMi(& us,a es
J. « i ■ i« ii8>u ei
iv. s o i iil,u ei
;uC am ' um . «m,im}in* um,u em
cativ. a ^mM^l e,um im((rf(bt(D(.n)ieintNom* us, u e»
lativ. a . o e, i ^' ^ u e
f ^i< Neittra flnD tQ ^t» Accu&tivo d((t(b ti(m Nofflinativo.
NU'
Cj/itf.
Singularis,
f?ol)er«Ca«?
Nominativus.
ttc ^wn*
SEBeffen?
Genidvus.
M^am6*
SBem?
Dativus.
tm yjimnu
tt?ol)erS03a<?
Accufativus.
ben ^anti*
O'
Vocativuj.
^ann.
r
.1«! -, " i^ituHom
Nianenu PbtrtUs.
X.
2.
3-
4. 5.
Komioat,
9
»>.a
es,a
us, ua es
V Genitiv.
irujD
oruip
um
uum erum
Dativ.
is
is
ibus
ibusjUbus tbus
AccuC
as
os, a
e5,a
U9,ua es
Vocat.
c
i,a
es,a "
' U3,ua es
.Ablat.
is
is
ibus
fbu8,ttbus ebus
4. W i>m Genicivo Siuguiari fatm man ttUmm, mliitt Decli-
fiation tct$ Ndmen fe^ : tt^tQtn ifl bitfti tm f66rtet6ud|)e b<m Nooea
be9d(f(|(t« 1* ^« Cedrus, i, <Cebetbatnn : fclQlid) tfi ti ber (tveptcn Decli-
nation. Aies, ttiSi ^a$\^, ^^is^ Canne;Da^er bettirictm*
s,& giebt breperiet) genera, (^efcblec^terp tt>te tn ber bey(fcten®rra#
<t>e/ bec/ bte/ ba^* S>er/ gweris mafiuM y ^xt, gttitrisfewmmi ba^/£e-
'' - twris neutrius,
6. SBenn bem Adje6Uvo tmtnbjrterbuc&e a, mb, nacggefelet ifl> fi>
i(i e< etttSetcben/ baffelbe gebe im feminino auf «, unb tm neucro auf um
ou^. i> ^. ^onitf, (i,iflR, batf tf}/ ^mtf, bergute; &««, bie gute ; hmm ^
batf gute. ^etft tt aber nacb bem Actjeafvo e, ober or, fo tfl btefetf fetn
Neutrum» unb tHl^ AdjeOivum feibfl \fi graeris coromunis. (.^. Bretwi , e»
l, u brevif, bet ober bie lurte ; ^eve, t>a$ htrte. Po/ienor , t)et ober bie
, no(j)fommenbe ; W^enttf , ba< nactfommenbe. ^Bi^ttltnfhbt babepojge-
neris omnis. S)r( Oeclination M i^ljeftivi t^ mtc bCiSubftantivf.
. 7. ^$ Adjcaivum fann aueb gradus ^ber@taffefn ^en. |.i8. Df
UttSy aeiebrt; donior, gUebrter/ ifl ber Comparativus-; Mtiffims, ber ge^
Itbcujte ober febr gelel^it / tfl ber Superlativus. a)e»'Comparativus enba
(td) mit or; Der^Superlativus mit iffmus, bi^tiUn m^ auf errnmtf ober tW'
mus. i^ener ij! gm. cetm. biefer a, um. |. >5. </oS»or, rier ober bie selebrtere ;
^ miusy bod deul)rtere; doaiffinm, berfleUMtOti <2of#M, bttdeU^rtcfit;
:49ShJiamm, tat dtUI)ttef)e.
g. Verbum C3(it<vort) ifi ein ^ort / t»tUbii ba$ ^fm ttnb Scibcn/
nebflbcr Bti'/ barinn fol4)(< flcfMt/ anbeutet.
9. ©njebe^Verbttm batfeinc brep^^cfonen/ nM(b: ego* Wl t»,
bu ; iUe. itnet ; v/^, bicf^r; bu, bert » , er; idem, berfetbe : an Me^n fann
niait alfo t»a« V>rbum erfennm. ^lleiii/ftc merbm in ber2at(inif(ben®pra(be
faii n.tmaU itueb;ii(fli(t)iicf(iet jto^benriii f(lbcri.$8««<Aof(|^on/t4?^^re /O»
/ btutct:
%u
Ctf.
cftis.
funt*
fTnt^
fcpO,
eratis.
crant.
mttt,
mttru
s Letbut. 119
ttttm : tvenn man ba^ fe(&( Pronomina ( SQrwirftr) ttn((r (i'n<m ^nbortt
terftt^er / i(i e< ein Verbum.
10. CoDJugatio (%hmxmmyUi Verbi<3eltt»dr(iJ) SUM.
3*. JDu. €r. 5a3ir.
hdicativiPraJm, Sno, es, ell: furous,
bin/ W|l/ Ift: finb/
A^afeSl, cram, eras, erat: eramus,
n>ar/ iMirefi/ fl»ar: toarcn/
PrgurU. ful, foifti, fuit: foimos» fliiftis,faemnt,(Aiere.)
binflewefen/biligen). tftgew. rinbdew* fepbdew.finbdeivefet}.,
Plusf. fueraro, fueras, fuerat; fiieramns, fiieratis, iFuerant.
tvarge». tvare(]0.tt>arg. h)arendet9.n>are(0. narengdvcfen.
Ftaunm. ero, eris, erit: erimus, eritis, erunt.
werbe fepn/nttrfi f. tcixp {; n>er&en tm, tottM f. ner^en fepit.
h^atMPrctf. esCefto^fit: firous, efteCeftote) fint.
f<t^/ im \m/ fe^t)/ fepn.
fiaunan. efto(eris)eftoCerit) eftote(eritis> fiuto (enmt)
1bWftf«9''/ f«>pr.pn: foUetfepn/ foOenfepii.
CtipoiUPrafm. fim, (Is, fit: fimos,fitis, fint.
^ f'0/ Wf fep: feon/ fepD/ . fepru
Jif;^e6f<mie{rem,efl*es, eflet: eiTemus, dFetis,' efifent;
, tblxi, todrefT/ wdre: »dren/ n>4ret/ n>4ren.
Pe>:^Aimt.*fuerim, fueris, fuerit: ' fuerimus, fueritfs, fuerint.
fle wf. feo, g. f xffi, 0(»efen |ep: fle». fepn, gen». fpb, ^emefen fetw^
Pbtfgum^..fuiflem, fuiflTes, fuifTett fuiflemus, fuifl^etis, fuiflent.
gen>«rentjdre,9.tpdref?,9.»dre: 9en«.n)5ren,fl.tt(ire(/ 0em.n>(Jren.
jRtfurwR.foero,. fueris, fiieril: fiierimus, fueritis, fueriot. "^
ftjjn t»erbe, fcpn werbef!, f. werbe : f<t>n wetben/ f. »ert>ef, f. njeft^en.
h^rdM Pntf. eflfe. Prattr. fuiflTe. Futurvm. fbre. Partidp. Fidwti. futurus^^Qai,
fepn. flefcvfcnfep. fepnt^erben. <n(rberba^pnn>tr6.
1 1. Verbonnn Coiuugationes^lnb bier, fl>e((|e manau^ bcm Inflnftivd
erTennen fann. 3>eclrainiiivusbec«r|lwConjigttiongeMa«<aufflr»; bet
iwepten auf ere; ber briften ouf »-;; b(rt)ierten> duf fre. ,^,4mflr«,Ue»
bm: l^n alfo tU4i||<rft(nin«xoj »'(»»'«, erM^nen: oQf^>^. .
**' * R ^ ^ '
l"
'30
A/UMiem ^
9
12.
«^^ (er Dter Conjugationum Verbi Aaivi,
1
r. . 3*-
S>ii.
€r.
SBir.
3f)r.
©«•
bdic.Pr^f. l. o
as
tt:
imus
itii
ant.
>2«Cp
ct
ct:
croui
ctta
cnc.
3*o
is
ic:
inuis
itis
unt.
4«iiidit»
attd£r»
cudir;
Mudipms^
audictr.
iudff»rf« .
^Jre,
WtfLt
^ret:
f^ua,
i^6ret/
(fSreiu
biferf, i.abam
«bat
ibat:
ibimui
abatiH
ibant.
d.ebaia
ebat
cbat:
ebamiii
el>atii
ebant.
3« ebam
«bas
ebac:
ebamui
cbatii
cbanc
4.audfr&M^ ludifiii/.
tudificr:
iudiitcmcf»
OudMMr»
audir^sor.
bitte,
*»Ct«(l#
(6rte:
(^ctea/
ffkut.
borteo.
A-^/^.i.avi
avUtt ^
avit:
cvimOi
iviftii averuntob.avere.
s.ui
oim
oit:
uimui
oifUi uerunt oOer uerc«
3->
ilU
it:
Imui
ilHi
cnmcobercrc
4. audrofj
aadnn>II>
ludfli^:
iudnifiMi/t
tudivUHtm
audrumair
fiabesr^ret
, Nt S<^((#^ gf^ccf tfto^ B<^# MctacD^
Ober iorrr.
H^ gt^orct
Plitf{« I. avenm
avefas
cverioiui
iverttii
tvcranc
a. ueram
ueras
oerat:
ucramui
ocratii
ocraoc»
3* eram -
eru
crat:
crinnii
critii
craiic»
^.sndiorrdM, tixdhirds^
wadhernt.*
ittdmriMMif.
ittdnirrarxfa
iudmraor.
^ «aitrge^oref, ^tlefl $t^ ^it^iMi^Mm st^tt, ^etge^re^ (ottea ge^ret
miinvmi.abo
abii
abit:
iMmua
ibidi
tbuou
d. ebo
cbis
^it:
d)imui
cUtis
^Niac»
S*aa
ci
ct:
cmui
etis
cnt.
4.audiM
.iudir/.
iudjff:
audiriMf/.
iudirrir.
tudiCiC*
t»erbe^ire«; nNrd |kett/toM (ifet: »er^ (to«f toerM ^,
- locroev 9v^ti«
tm^Pritf: u
icoer ato
ct:
cmui
atcooerafocc
CBt»
%. .
cobercco
mt
camm
cicotercioee
CCHC»
t«
• obccito
it:
amoo
icciOeriiott
iilC
- 4.
audf
codicri
aodiamii»
audte
iudamr.
•frcrtudiro ^i
UHtmitikm •totndJMA
^i
^Offtf
nMnpui*
ito o^obbiatoo^ibit:
acoteobtr ri)Ms»ioto obcr iboat
". ••
cco ober cUi» cto ober ebb;
ttote ober cbitis,coto ofrer cbuot.
t>
ito oderci»
itooOeret:
Iiote oOerctis»
unco o6er tau
4-
iMl/IO
andiro
andiMt
w»dmmo
\
otoiuii»^ ofrertiidjie:
•beraadfM
r, obcr tudimr.
CHf.iw^t.«B
fMibkw
«i
ct:
:
ftOcnb&ccik
Cnt»
«.em
Ctt
ciK:
Cimtt
«tda
ctnt*
3.tia
oi
OH .
imis
«dt
«Dt.
f^ 4.iuaMm^ «iaf«r»
p»tim:
indiiMO*
m^Umk,
•BdMNT.
W^{
A.« m.
r wff9t
Tfcet
^,
•%«.
. s-
' ■
^
JJl
3*«
9Dtt» er« fBiit* S(r*
CSff»
Jinprr/:
Trttttrk.
WtttttfWB»
Mrem
aret
s* ercQi
cra
Sicrem
crct
il^iudirniif
tUdxTf^
^Xtt,
^»rt«fr
» i.tverira
«verb
a. uerim
ueris
3«enm
erit
4.audiurrfM, tudmrift
ge(6rrf^o^,9.ftabtffr
1. tvHrem
avHTa
a.uHrem
nifles
S.iflemi
ifies
j^w^ffem
yWaCatMitf
$t%hut^ttt,iM^i%
Ktvero
avens
a.uero
neria i
S.era
erla
4« aud/vff»i
audnwm.
^ciit9er(e/6.mctbefl/
flfct:
cret:
cret:
tudirfff:
(6rte:
tverit:
uerit:
cirit ;
tudiorrff.
{•(Kibe:
tviflet:
uHTet:
ifTet:
tudiviffet:
9« ^^tce:
tverit:
uerir:
«it:
tudnwjr:
%.mttbti
tfctit
cictit
crcnut crctit
tudiretim, tudKr</&ft
ffktta, %htttti
tvenmut
ucrimut
crimut
audiMrMPHi/>
tvcritit
ueridt
critit
tudnmTKf»
ge^ref^tMf S«Me(/
tviffcmut tviifttit
uiflemut uifledt
iflemut iiTctis
tvu&hiffemm$9 tndhiffetif^
ge^ircf^ttett/ g«^ttel>
tverimut tveritit
uerimnt ueridt
crimus critis
tudfvrr/tiii/y tud/omr/x»
^ittatiHtbt», fi.mttbtti
arcot.
crcnt»
crcot»
tudirmf,
^rfci^
tverinc
ucriiit»
crint.
tudrofritf*
geb&rct |a(ctt»
tvifleat. /
uHTent.
iflent
wadiviffent»
i^httt ^ttCH.
tvcrint.
ttcrint.
crinCi
tudivfrtif.
^rcti. «er^cti.
hf.f^itfiAn.Fr4tt.i.^yifBtJF9tAaxmvnkAtsnm^i^^ Phralisi. tturo^ttnrts^tturtcfliw
aAt. a,tdfl'e. ft.iturumtiturtm,it(tromeile» Ar. ^a.iturot,itttrts»ituniefl'c.
S.m. 3*iat. 3.iturQm»iturtm,itnrumfaew 3. iturot^itQrt8,itmrtcfI^
4.tud0^f. 4.tudf0ij^.4.tudii«rMR^crarttMi«^ 4.tudifaror,mr«f,tf«rja8ct
^ifctt. fc^5rfl(a6cii« ^ktu tocrbctt» ^ctt tntbtt^
SlifiM. i.toim,tto» Ptrr«fJfV»/!i.t08j jfif.aotitb IWriBJte» i.ttDro8,ttunutturum.
A.itum>im. tt«entt • eolit» ft*iturus,lturt,icurum«
S.ttumyiio. 't*cni« • cntit» 8«<fw^ifort,itunmi.
4« tndffoti^audiNi» 4. tudjrof yjfii* todJflMir» ^MditmmsJturaghMram»
io (irctt. tin J^ifcnNc» Hftik,^^tn^ nlt^
Y«ffMNfii.i.tnfi, ando» aaAno»
a.endi,endo,endufli»
S.cndi> cndo» cndum»
4« audffnirt audifoufe , ao iKi oi fcmb
|ttft>pio#Jni/ loii^ircv»
Ra
15* SW
»ja .
Jiifiitutimes
I3t Sofel 5er f^m Conjugationum Verbi EaffivT.
Me.Pr<ef.t,ot
a. eor
3.or
4.aiulMr,
arispbtrare atur:
erte otetere etur:
erbqt)(rere inir:
au4(rtfOD(taud/r«, aud^;
mt. Sbr. ®(«.
amiir
exnur
imur
zudimur.
amini
emini
imini
aud/mm/.
antur.
entur.
untur.
zudiuntur*
tottbtitfyhttt^ Mtfls. t9trt)gc^}te(kt9ert>fii8e(&tet/ft>er&e(dcM<tt)ense^e:et»
Smftrf. i.dbzt abarisoberabare abatur: abamur abamiQi abancur.-
a.ebar ebaria ot>er ebare ebatur: ebamur ebamini ebantur.
3« ebar ebari# ober ebare ebatur: ebamur ebamini ebantur.
^.audifW» zixdieharis audietovf: mdiebamur^ tViAiebamiMi^ Budicbantur.
Obtt audie We.
towtbtit^ttt, tottrbe^s«n>ttr^9e(&re(:ttHtrbeiise^6tet/mittbetd-totttbett gr^&rct.
Proi. I. atus
aca
atum
s.itus
fta-
Itum
3. itus
. ita
itum
atua
ata
atum
itus
liUm ita
!oDet itum
ffui. itus
I ' it.
Iitum*
audin^
ita
'itum
atus 1
1
ati
, au j ~
atc
atum 1
ata
itus
1
iti
ita
eft
itc
esobct ituiii
fuifti. itus '
,Ot(t
ita
iti
fuiu
ita
itc
tmm
iu
■ audinv
audM
in
ta
Uum j
it»
ati
at«
ata
iti
(iimus itc
Obet ita
ati 1
atx
au
iti
eftis
itc
Mtt
ita
fuerunt
fuimus, iti [fuiftistiti ?- --
itc I itae
ita i it^
tuditi I audi^
if ^ r it^
trn
$ta
fuore.
litt se^itetlootbe/ bifl g.toott>e/ t({g.toot^eQe finb ge^^tet tootbe / feyO g* toot^e / f{ot> g«t9orb&
Plut^uamp. ifl toit bai Prarteritum, nttr bieVrrfbnea torrbett alfo ttittetfi^ett : bie leerM
Obtt/keram^ bita^tras obttfutras , Me^* erat obtt futrat. Plur. Me l* eramus
Obtt/ueramus, blt^.tratis^bttfutratis, bifS^erant obttfuerastt. <Det 93en
fbmb ifialfo:
3(^it>at9e^&tetmot&etto btttoateflge^&tettootbett. cttoatge^Stettootbett. toittiKttett
se(>ore( toot^eu* tftt toatet ge^6ret toot^ett. fle toaten ge^&tet tootbett«
, "Putur» i.abor aberis obet abere
2.ebor eberis oi>etel>ere
3. ar eris o6er ere
4. aud//ir, audi«rix oDer audi^rf»
tverbe (^e^ket mtbtn, toir^g* wtbtn, tt^irbgoO^erbett: tt>erbett iM* toecOet geip. toerDett g.io»
abitur:
abimur
aUmifii
abuntur.
d>itur:
ebimur
ebimini
ebuntur.
etur:
emur
emini
entur.
audifffir;
audi^ifMfr*
t\xdieminit
audifimr.
hn^
3*.
SDtt*
«33
aminioberaminot
emini oOer eminor
imini ober iminor
cfitiir.
eaotiir»
antur*
Im^erat. Praf. i • are ober ator etur : emur
3. ere oOeretor eacur: eamur
3« ere oDeritor atur: amur
4* zudire obtt^nditar^zudiaiur: tudianmr^mdrimKi pber vidiminoz, aud/Airw*
t9ert)ese^6ret/tt>erDe9. t9ecDensef|iteV toecbetg. tvetbeng.
Futur. i.ator,aberis atoroO.abitur:
ob.abere
aminor ot>« abimiiii, antor ob. abuntur.
eminor o()« ebimkii, entor obt ebuntub
imlnoro5«emini» untor obet eator.
aud/niiMr ofr» wadiuntor obet
aud^Minn; audi^iMr.
foaetg.merbett/ foSeng. tottbeK.
emur emini entur.
eamur eamini eantur. '
amur amini anttur*
zixdiamur^ SLudiamini^ zudiantur»
ge^5reeti>erbitt/ g.werbef/ g. toerbeo*
aremur aremini arentur.
cremur eremini erentur*
eremur ercmini crcntur.
ludiremur^ zudirtmini^ zudirentur.
2. etor, eberis etorob«ebitur:
Ober ebere
3* itor,eris ob<ere> itor ob«etun
4. aud/>ar»audiertf audiror
o6etaudi>re, obMdietur:
fo09gf()6rett9ert>en/ foag. n>ecOen:
Coifj. Fraf. I. er eris ober cre etur;
2. ear earis obet eare eaiur :
^.ar aris obetare atur:
^auditfr, auditfrifOb.audi/ire^audfffrKr:
"^ ge^teemerbe. gebitetmerbef!/ g.toetbe:
Imfer/: i.arer arerisobetarere arctur:
2. crer ereris obet erere cretur :
3.crer ererisobetcrcre crctur:
4« audir^> audirr riy ob.audir«*f , zudiretur:
ge{>&re(»)&tbe/ ge^6tettofitbt({/g.tou[tbe: ge(^orettotttt>eiv d«»uti>et/g.j9urben*
Pr^eritum ift tt>k im Indictiivo, Ott (lott fum obet fui &c. mac^t matt fira, obet fticrim &c
« ttttb gie6t im Deutf^en Mefett S^etflanb : l^$ id^ fbtM, cr gtl^ha vootbm fcy:
bag tpir / il)r / (ic d^ivtt toorben (c^tu
Plusquamfer/. (^ gleic^ bemPrarterito, ttttb toitb ttUt cffem obet fuiffcm &c. battt gefe(ret:tttt6
ij^ fo }tt t>et|le^ett : 5a§ t((^ / bu/ er Qt\fbttt tDorbcn tDJrc : X>a^ voit 1 i\ftl
^ fie 0eb6rec tiRorbeti troren. ^ ^
nturum i^ bem Praetcrito g(ei<t/ Utt^ tieV6tt>anb(ong stmt^t mit ero obet fliero : nnft
mug fo erfliret n^etbctt: bdg id^l bu/ er toer»c 0c|^6rcf ivcrbcn : t>ag voivj
i^t/ ftc toerbcn 0c|>6rct to^&en*
Infinitivi i.ari. Prttt* i.atumiam,um ' Futur. i.atum!riob4andum,am,um/
Praf. a.erL 2.itum>am,um kffcobet 2. itum iri ob. cndum, am» um.
g 3* i* , 3« itum>am, um i iUffe. 3« ^tum iri ob. endum,am, um.
4.audiril ^^tisiditum^mtum] ^tuditumiriob.tudiembtm%mn^mnh
ge^Stettt>etbett. geffotet tt>ot5ett feptt. tvetOen get^oret toetbett*-
Part. I . atusvt^um. Particip. 1 . andus t a 9 um«
fViee. 2. itus,a,um. ' Futuri» 2.endus, a,um.
3.itus,a,um. 3.endus>a,um.
4.audirf<x,A,fi«ii. 4. audi«tt/«x> ''««'»•
citt ©e^Jttcr* «W/ftle/ fra< n^lto «<«>6ret n^ettettt
R 3 i4*S)i(
134 ' i^ltttfiMitt '
14* ®t( Nomlot propria, ebet 8ini4t»en ouf to taffiln ut Nm V*ca-
tivo Sing. Niim.l>tC ^wt us &mn>eA. |. iB. Ammiust Jhtmii PubUut^ 9
fvbUy 8. b. m. {PiusMhiax b(M e, fo anDcrngemtm tff # Pm.)
i5> ^(t Genitiviu pltinl. Niud. toirt) mancbmat (ufommengeteden 'm
WR. |.^. <JiMMniBt<&<m J^uqgtoavirMN, ffic duonimnUllmm, zooo, Jeptu»'
gimavirmm, t>er 701. ^4nmr.
itf. iB(9 Den drte(bifd)en ftSJttern bec erfien X)ecIinafion auf <v del^et
ter Accufiiciviu auf m, mt Mms, JEnun, autf. ^at Der Nominfttivas
<^> ma(()t ter Accu&tivus cn, Der Vocativui t , toie /liwi)!/^ , AncbiJeHt
Ancbift. ^n D(c ffov^m ^eclination auf e ge&t Dtr Genitivus ouf cf , Dcr
Dativus auf t^Ut Accufttivus auf m, ber Vocadvul auf e, t>er Ablativitt
euifeau^/ n>tc Mf^e, M^s^ M^e,Mificen, Mujke, aMi^e. ^t>tt
ttitttn S>cc(inotton f^^t Der Genitivus «if m, Ut Accnfativus ouf a, Der.
Genitivus plur. ouf on OU^. epigranmta, ctn ^inngeOicbt; ^i^ammaoSftftS
Ginndebt(|)t6: (Kr,t>erSuftj aera, DenCuft: lampas, ^ii^a^tl;lan^aihm,
toerSacfeln. 3n Der tteiten ouf g(()t Dcr Genitiviis Sing. oiif tv, «n^ ^te
wfigen&iDHnden gel^en ouf»ou^/ »tCiDui»»ftf,a.
17. SDic Comparativa nebmen einen Ablativmn , tie Saperlatlva eie
HenGenitivum (U (td)* t>^* A/igerGcyiiaete^fnaxnMtfeMniMii, gti^ 6Aitti
^oltatb/ ^er 0t60te oue aUtn*
i8> S)er Comporativus Der ^cHnwJrtcr CAdverblonnD) cnbct (!<t
init*<«) unt) enttttf bep (inigen; btrSuperlativus ober mit iffme, tnimi, Wi'
ne, ent^ant. ). ^. erudeHus, cruMJpme} «djerius, mi/errime; fae<ts,faeilS'
me; magrijkenLius , mapiifieent^^: t>on cnidettter « 0r4tl(am; s^/^e) avnu
ftUgi/aato, tdc^t; mcgn^ee, ^tUc^.
19. avijlit aviflis, averunt, averam famt bcm gan(en Plnsqtiaioperfe^
toirb bitfnxilen {ufamattngtiogen in afii, afUs, arunt, aram u. ^ f* €So mtro. -
aucb «on^, am^ mit Htnen 3<iten (temporibus) in arim , «ffem &c. Dcr^
4noert; n>tc oum ntf mit oOen barou^ entfprindenben tn u, jo mo^ att(t) in u
^^imffemi iiffemt iffem, ic(^ w^e gegannen*
20. €in l^erbumDeponms i(i> W(((6e<nur ^titt Ottf «r OQ^ac^/. nn^
t(< Aftivi iScbcutung i)at. S* ^fev*^* <<^ foIS^ tM<&* ®n Kerhum conh
muM id^ »(I(tc^ nur oUein ouf or autfaclS)cr/ unb M Aaivi nnb Fkflivi $S(e
beufurg bat' {.^8* 3K«er, kb befct^u^e/ unb lc^ tvetbe befc^6«ef,
21 . T)et InBnitivtts mu0 oft bureb bof iBtnbewort ba0 oufgcl^t m»
bfn. I. ^. Gaudea, uaivemj^: 3«^ erftcueniic^ / ba0 bu ansctomme»
as4Da<
135
22. J^ Ptrtieipiain dut^ da, dm, mit hmUi^t^UnJ^^lfwottt
Sttm fann bm^ mu0 aufddjfet werOcn. j. ^. 7<m/)or« tibi uundum eft , Ou
inii0t t>te $etc bcau^en. i23ii(t»etlen mup man (ic)) au(t> t>c^1{0ii;t|etn^ tttait
fammt ^em imtf bti icnctk |. ^* Liter AsMditf eft , man ntuf 02t» 2^uc^
le|hk
a^ SDatf Paflivum fann aue^ t)unt M man icffdrcC tocr^en* |* t8*
Dscetitf' Iw^Mi , ntan lel>rc 6te @prac^.
04. Participia pnD Dreperie^/ prcfentis , preeteriti, futuri. S)a<
Participittm prsfencis n>trt> fuditd) t>uc<t t>te SBdctlein ale^ t>a/ xoitf W^
d>ec/ unb tc* aufdclifef* }. ^. ^ Nil c^Uantm moafit UAn , ba ere nid}t l>e«
forttre/ l^ac Ht^n etn tn6rt>er uber^Uen* (Sbcn Dtefc lCB^ctletn/ n>tt aud^
nacbbem u.b.m. fann man tn Participiis pr2tceriti braudben* (. 0$. Prafa,-
tus fatderat pjffa mdicaty nad?t>em er oorher bte i5unDni|fe gemelOet/ fagt
er t>te i&efeble an. ^ep Den Parcicipiis fucuri aftivi fatm man 04> neben t>ctt
borigcn aucb M ISBdctlctn^ tvenn 0ebcau4>en. i*i8. Jmbulatunts m&u^gto'
dium teeum aceipe , n>enn t>u t>e0 nacfcc^ fpa«ieccn ^cben tvtrfi / ntmm t>eti
2>egenmtc t>tr. 3n t>en Participiis futuri palfivi tvtrD auK ccwabnten ifQttU
leinDad«i?eld»er|ainmt&tniuaefct|temfbU/ oDcrmui/ feibcautiuliien, ant
mcitlcn Dicncn f6nncn. t* ^* ^ bodie/t^pendettdut aifugjit , tet Z)teb^ vo4tf
d^ man beuc barre benfen foUen/ t(l enrtvtfcl)C.
25* g)}an trifft oft ctncn Ablativua mit feincm Partidpio 6(0 itncot
anDcm 3eitn»ortc an ; Dtefer n»irD auf 0lct(be21rt Duccb obcn dctnclDcte 9GD6rt»
lctn/ obfonDcrlicb Dureb nod^Dem/ tvenn/ aleu* aufdcl6fct. i* 9. Jiiortt»
^atre, wmitnmUitia dedij nacbbem metn X>acer geflorben/ bobe idbmicl^
uncerbalcen loffen. StffltcbtaucbfolcbcAblativoso^ntDieParticipia, b^
t»t\fbtn man bic .£)ouptworter |u B<ittt>ortcm macbcn fann mit cincm onfMni
bi0cn bocau^cfc^en^rtlein/ toclebctf untcr Dcn oben andef&brten tu fitiDcii
ifi: oDcr man fann ft(b ber Q}orn»5rtcr 9ebraa(bcn/ fo iia(b^^ef(i)a|fcttbcit Dtt
^a(bcn tau0li(b finD/ loie miC/ iMd> / oon / an/ u* b* 0* t* ^ mj»^ me»
jfidicft», tviemicpbebimCet: •Dar ttocbttieinemZ^cbwtCen. .'
25. 2^teSS!6rtlcinfuc>iiefm» ivcrDcnonDerti f35rt(iitam€nbeaii«
0(bef1tCt. I* ^* Nonne mjfritttow tfttrat Kt tmt miftnt t «^Cte ct llM>t ttiir
unb bU ^votft ober breymal 23ciefe gefctMcf^t
27- SOic tatctner pfleacn bic SGD6ttcr ouf batf firepefk «1 bcrfe^ / obfbtM
tcrlt^ tn ber dCbunDcncn 0UD(. Bummoe^ cervleem fUter efidnam juHgtre
/tveSt, tvennburcl»be«nialcr»«^anb«iifcit}ef Pfi^b(f«$al9einVneti^
4<^cn(opfevf<Jbeint*
X3<^ ' Jnftikaims
fGpn htm&^vmd)t M^Met*tt(^$/tttt& mettter ^^d^Icfe»
s8. ^te ^imtn Ut ^tiitfltUtt in M Adami Kirfchii ftS^ttnhw
^t , ive!d)e^ ic^ bor anDern wxtixxomt, ^uc su erfklcen/wiirbe metmm^or#
|)aben mebc bmOcrtict) / a(< nu^(j(t) fepn. ^lnOre fS35ctUin/ fo Kirfchiusauc^
Setlilmmelt anfiil^tet/ wetOen oifo au^oefci^rieben:
Ahiat. Ablacivus, bie fec^^fe (Sntung*
Acmfa. Acciifativus, ble Dlecte Sn&ung*
Aj. Adjeaivura, ein 'iSepworf.
A V. interrog. Advcrbium interrogatipnis , ^tad^^^C^*
Afv.quaiiu Adverbium qualltatii , rtn9?cbenn)ortDer95ef*aJf<n5eit»
Adv. qum» Adverbium quantitati» , ein ^Jebmwort ber @r6|e«
Av.temp. Adverbium temporis, ein 9?«benn>0Ct Dec Scit.
Aiiq AntiquatQm, t>ecaltet.
c. generis coromunis , Oeo mdnnfid^en unb n>eib(tc()en ®ti<bU^ti*
Cmpar. Comparativus , bie jivepte ^er8(eicbuiigf)affe(«
Canj. Conjundio, ein ^inbemorf.
Otrg. copulat. Conjunaio copulativa, cin fnfipfenbf^ ^intttOOt^
J)tt. Dativos, bie Dcitf e €nDung«
Depm. Deponens. @ie()e § 20.
Defiderativ. Denderativum , ein 3eif ivoct / foetneiSegtecbe 6eb(utef.
jDi nifi. Diminutivum , ein Decrieinertetf 4!)<mptn>otfr.
/. generis fcminini, M tveihlichcn ^efc^led^t^.
'Fefuent. Frequentativum , ein Beifmoct / fo eine tCDiebecMttnd h(b(U((t
(Bmit. GenitlvOs, Dittnte^te (znOung.
b. t. hoc tempore , ^u biefec ^tiu
l^e. id eft, bdtt i(l.
Inperfeti. corgunSt. Imperfeaum conjnnftivi, tit ifingfl l^erdangeiie ^U D(C
i>eibinbenben 2(ct.
liperfon. i.Tiperfonale^ ein 3eitn>oct ofine ecfle utib anbece ^ecfoiu
iKoat. ineciaMyum, ein 3e<tn)oct / fo cinen 9(nfanfl beoeutet*
/mJ. Inikptivus, bie anjciflenbeSlct* ^ ' . .
IM\. Indeciinabite, e<n unab(lnberli()x< VfttU
ji'er}. Interjeaio,..ein3n>»f'tenn)oct. • .
M. item , infllcicfwn.
m. gencri&roafcuUn{^,be<mdnn'idl)(nQ)ef(^(e((t^.
M K ^m. miifcuiffii gineris , mimlidfte @ef(tle(|)t*.
Jidjtapb. McUphorice, DtcbliimKC SBetfe. . - . •^ •
,« Jditen
Ifefffi. Metonymice, ttfr(((lRe9}«iiMn«dnb<rtingt-
II. generi« neutrius > tti wn^«io\^®t\^{t^tt^
iVom. NofDinativus, t>te 97(nnrnDuna*
JVom^i^m. Nomennunerale, einga^wort.^'
Nm.patr(mym. Noinen paCronjmicuiB. ^^it^tm t08Jr(ltitt4l AiM»
Mjritf. ■
Nm.profir. Nomen proprtnm , liR(^(ltcr92aOMtti
Num.plur. Nnmerus plurali* , bit 1>i((fa(|>( 3<l(^|*
». generis omnis , ftM ®t{^U^ti.
OiJbL Obfoletnm, ni^t mtf^t dfbtfhtctfk^»
Pariie. Partidpium, (tn ^itt(lt»drt.
Pajf. Palfivum > h'( l(ttxnb( (Sattmg*^
Piur. Numerusplur^lis, U(t>i((fa(^( 2a(f*
iVi^/: Pnepofitio, (in^ormorf*
Prvru Dmtffir, Pronomen Demonftntivnm ^ (in ontt^Dd ^jSinWltt
Prtn. rtlat. Pronomen rehtivum , tin btiJx^tllM 8ftr»H|.
Prov. Proverbiun > (in Gpri((lo«rl*
f 4* quod didt » »!(((« (Kiit*
Afta, otxr* '
>£, ftilicet, namlid,
Sp«. NameruiSinguIflriSr bi((lhfa(((So^ .
Stdfft. Subftantivum , (tn {)aoptmort*
Superl. ^erlativus» tit brtttf ^(rs((i((ttlie|i«||U^
Thmin. Terminado, (in( SMbun0*
mVide.fK^, ' '\
Vbcab, Voeabulum, efnfCDorf*
Vbcat. Vocativos, tit fXufenbung,
^&tf»Ufitattts»a» um, 9(br4u(tllK|^f
39- ^t^tiiSfttt ' nnb^/ foKiricBios 0(tt|iv(if((^(!(ti^9(bat|i8(ii
ftufd(f(|tA mtn Dt( ZSnQt unbft&ri( b(rfe(b(n atr. 3ur ttdikn 9o<fi»ra(bf
ftnb ^iBti^tn d(nu0 , tM ouf tier Dorl^ten: ^i^bt (rfcbeintm €^o fpri^
moR Sycotn drns rnbt autf^ «lan mott nur b(tti ]poc((|t(n Zii^w Itt^lflr
badanD(C(o(angd(brau(b((» y
^c. <^i( Accentos, fo b(n®rt((b(v (itt g(b%(ntwr&(y(6eii:'ob(t^(r»
ti(f(tt b(r®ttmm( ani(t0t(nf unb in (at(tnt((b(o ^fl^eca oO^ r(tb(nt9(t<
«na(trotf(nm(rb(n/ finb ((n^nfdtrgern b«|U(m:' bcnti ber Chtumfl^qsHCO
«uCbir u^tm ®9lb( bcr 9)(niii»inir bcbwtet om ittxlMiiittD; «bili^attcb D(t»
^ GeBitb»
OenidvuiD Sfni;. ftk AurAy t>on ^ec^ifr; Stn^t, ht» 6inne9 ; txt A-
cotos CO unbCircumflexusaber aufeimr an&c.n^^Ibe t>i( ^«{nge ^erfdbnk
S)er Gravis c'j auf t>vr ((6tenif{ aQcieit etn geivifietf JCinn4ei(|^ eined unab«
anoerlic^enSBorttf: maHy ubel; tmiht ingebetnu
toei^eti*
A -verto, i(|) teenbe a6.
Ab . dueo, id) f&bre n>e0.
Abf - cedo , t(b 0ef>e »t0.
Abfcon - do, i(bocrberge,
Ac - curro, i(b laufe binju.
Acc<^,. g^a, i(b bitufe iufammen*
Ad ^«1tt6, i(b(alfe$u.
Af - fisro , i(b bringe.
Ag - nolbo, icb ertenne.
Al • loqnor» t(b rebe an.
Amb . uro, t(b wrfenge.
Ambad • edo^ i(bbena0e.
An • nefto, i(b fndpfe an.
Ante - pono, i(b feie tt^t,
And- fto, t(b (iebe t>or«
Ap • pingo, i4)ma(e Datu.
Ar - jldeo , icb (a(b( an.
Af- Ofto, i^^debebe^.
At • tcro, i4>j«rreibe.
Aa . foo, i(b nebme Hnnxd*
Circu- meo, t(b jebe berum.
GiEcam^ do.t^umgebe.
Co . arguo, fcb ibenoeife/ f(be((e.
vpg • nomino , ^ gebc einen 3it'
PMtXU
0)i - loqnor, i$ fpre(be mit.
C()Ri • memoro, tdb tnelbl»
Coiiib - uro, {<( iMttcmie.
OpB • jnngo , i(b f9ae lufiMnnKO*
.Goc«roboro, ^fMrCt»
De - cerno, i^befcbHe^e/ ({retff.
Di • duco , i(b i<cb( t>on einanbcr.
Dif • fero , icb fcbicbr auf / din m
terfcbieben.
Dif • cedo , t(b wct<bc babon.
£ • mano , icb ftiege bccoutf.
Ef - fluo , i(b Pie§e autf.
£x ' curro, idblauftau^.
II - ludo , i(b Derb^bnc.
loi ' pono, ii^ (egi ouf/ bctrifgc.
In - damo, icbf(btC9can. '
Inter • venio, id) tommc t>aimi'f((ctL
Ir • repo, tcb fcblcicbe bincin.
Ne > queo, id) fonn m^U .
O • mitto, td) (afTc aui.
Ob. ruo, i(bilb(rbdufif. ,
Obf. olefco, i(bt»cr(ic^
Oc t aeco, t(b t)erb(enb{.
Of .fiero, i(b bictbe bor.
Og . gannio, id) lviDetfi»rC(bc«
Op • pono, i(b fcjgccntflegcn.^
Of . tendo,i<bi(ide*
Per . fodio, icbDurd^robc
Peifum. do, td) trctc mit'^i}0cn.
PeflTttn - do , i(b ttrtc mit flilica»
Pne . munio,tcbbcftni0C.
Pro • curo, icbDcrmaltc*
Prod ' eo , id) atbe berbor.
Re • cnndo , i(b ma(^ (httnpf.
R«.
nofco, i^ ecfenttC/ turc^ . Supcr - fando> t4) 9ieiK bard6fr«
Superim • ptHip, tcb iege bKcuj*
tegro, id^ tnaci;e tvietcr S<mu Superin • crefco, ic^ tvactfe tHnwCT^
>, tct befirebe mtcb. Supra • lcando , \<j) fll>ctjl((ge»
ido, tct tl>ue gtnuQ» Sur • rlpto , i<fy entwcntic.
ao, iib fonOere ai>. Sus • teni:o, i(t unrcrMte.
o, icb fcuf;e. Tra - duco, i^ fi»f)rc (MCT/ (afie
]eo, icb (dct)(e. burct«
nfeo , i^ bin tornid* Tran - fcribo, t^ ftjyrcibf a6/ tn,
cio, ict) unterHfi^e. Trau - formO) ici) DcrtoanMc.
To, i^ rctcbe Dor / i^ faflc Transab- to, 0} gebc ^in&bcc
Transad - i^o, i^ iNir^bo^rc*
loveo, id) raunte ttcg. Ven • do, tcbDciJanfc*
enitet, c^ reuet mic^ cin Vennm • do, icb t»erraufc*
Venon. do, t(& Derftofc
. ^manctcn ^ilcbcm ncrtcn bic ^orA6r(cr tcr sufammcttgcfctr
)irter untHrdnDett unO tein autfgeDcficret : titcfcr Q3or»irtcr lcjtcT
> roup in t>en^ucb(laben t>crdnDert wecDcn / n>c(cbcr ni^ftme folgt/
lUi jJdcurro y conlig0&e. Accurro,coIIigo, u. D.m. gebtlbct; ^ft
lar a\iiQt\afM, mie aul jfdJperio,Afpagoi unD atif Dfcfc SBScHC 011«
fic ittt SS^rtecbuctic.
;. SCGennaufDem^ucbffabcnxcinrf attfmctn^, auf/ctnr fofj^
Sy tatp, Da^cbalO0cf(briebcn/ balDatttfdcIatfcn. L?^,Bxtimui»
Hnudoi Exurgo otnExJurgo; Eaftus ODcr Enausi Du^au ebcrlVMt»
iptus oDer Sumius i Mutta oDcr MuSia. fSSemi Du alfo clnc^ tiit^ gjtt
yix^t tai anDrt
\. ^er SSud^Hob i »irb in Dcn Slb^ttbcrttnden onD 9bmanb(ttfl0ci|
gcf^dt/ oft t}{nn>eggenommen / o^c Dap Der^ScrftonD Dc^ SBQiMi
1 leiDe. S.^. AiainoUum^ Don /bdmd; breviumy ^n hmssf .s4*t
: Denn Dec QSerfionD DtcferfEBSrter leirD Dott) im i£BirItrbu(te su
l^fi Du bicnacb Die €nDttn0 inmcincB ^cln anfgefuctit / jb rannfi
»on Dem dan}en<33crf!anDc urtbeilcft/Ol^irt Dogetm ?Cec&(nf(|)aft Doti
Bcfc^cn oDcr wcddcnommcnctt VSoiH^albm vmbm DonnJtM fe9*
>en^ennn>6rtetn {u^Dconde^cfitct; tr gr ftf ,yrff , ncrr, i
9df<g«, m\<i^i tderUbet, eincr emsti^ttmtt, S)m9Ar»9rtcr»
«4* hflitutliiut
iMcben bie ffBSrfMn fe» », dw, imt, (ntgt^tnftt |. V^. Sg^ . titf#,
t^,»ocdrie9 ict> fdbfl/ {mfel&ll/ biefen/ cte0? €< tt>ert>(ii Dftn 8t»n»or^
U fuis aud^ Di( ^plben /t , nr , «r , att , Docgeb^ftet. Stnige loerben Durd^
^ortxften unD Sn^tnfen lufaninKtMtfe^t/ n>te tmsqtdipe ^ inOy-ecfuisnm,
SUIem aOeMefe Derdn^ern bie tva^ce ^bdnOetund if)tec flD^cter nijctt/ auff<r
t)o0 einiae «u f&r^iu» gebraucten. (&u(te fl( berotaiben IxfonDertf in Deoi
9B6tUtwm, oDer in metner ^aCbkfe/ nacbbem bu bKfe iuoefe^te !835rr{(itt
ober ®9(b(nbat>on abdefcbdlet. (.^ Safim^jorte i^utpiam ta$aHmt
fiam bepfeittf/ unb fu^^e in Der ^^acbkfe e^us ouf/ ta JtnDefl Du: ta?^cn/i>oo
{wf > imbmitbin au(b benOenitiyua dmi ^Ufdifim» ixgmt ninte»
^6: 2fn ^erfen toerben tft totbt @ofben in n^eniser iufammendetotfcn^
IOieP«rwtoi, fOrP^Hmtum; Stoftffii, f&tSea4umi Dltm DH.
37. S^ faOen ium ^^ern itnt>erfSnli(f)e 3(itn> jrter loor ; biefe m$ m«n
niept in t>er etfien ^erfon/ fonbecn in Der Dritten ouffucben. 1 9. £i(f(ii Du
litetf, fucbe im SBirt^rbu^b^i^t ni^tlUfeoi olii» ouicb &<e, f^et* ^^e» ,
t&^t Ucto t figeo ^ tai»,
. . j{l. i^ie unri(btid(n3(itn>Srtery fo nur tn bm {ufammengefeigten ge«
»rou(bn(b (!nb/ f($( i(b/ 010 mdnn U etnfacbe. S« 9. <^<^ « «^ttum , Damit i<^
HicbtAMbff, cmdiMtdeMSi, edidi, indiii^ recondidif r/^ddiditfubdidi, u.D.m»
fe^ien / unb otfo bie ^ammlund oiHte 9?otb tum9{a(tt()(i(( Mtifttt oerm(t><
««mSirfc
9P* SDie Unricbt^feit/ toeicbe tn t>er-t>j(Iid oerdangetKti Ztit ttt anitit
9<nt)en91rt(Tratericorodic«tivi) loorgcbet , bl(ib(t au(() in Der Idndtitxr»
flangenen 3ett Der an)eig(nben %tt, in D(r t>Mi0 unD Idnofitxrgongenen ber
DerbinDenD^n unD unbefiimm^en Sict / n>ie auci) in Der f finftijien 3eit Drr t>er«
6inDenDen ^t. (D. i. in Plusatt«mperfeAo lndicacivi; Pnecerico. & Plusquam*
perftsi^o ConjttniEtivi & lofmiclyi.; Fucuro ConfutKlivi. ) Moveo , btvct».
IBcn-; vJMooj, jcb l^abe betvegt; mooerom 4 t())bAttebevk}e(tit: m0verim,m»-
vi^t VtwtQt babe/ beYDegt bdrte: mm^ty betvegr \pAbtn: mavero, tcb
wttbtbtwtQf kcibttu^it Unricblii)f(it M Supini b(|tnD(t ftcb oucbin Dtm>D{it>
l(in>Ort birt>(l9ahden(n Beit (Pvtidpio prccerlci.) mmm: mottts,btx0^t,
. . 40.' ^^Dung Utt ti ifc Ikmt ffi\$9 ^on ben « ber SGDurtei fftt,
0iiD.oeDeut(t D(n Genitivttm, Pacivttm« u. f. f. Def(elb(n9{ennn>orttf. {.^
Imtpontfnifanit Joon^y /ootff l^onfonf ; motffo MO «onf; Mortif bott.
■ 41.
Uam, ■ ^ ' ^ 141
4t. ^amif 1(5 mdn( ^mmfutts eiiKr drojftnij^flrbe ttrtSSirf^r tm >
Uib</ lafTe i^t\t\m%mmp UtmMtt, cit»ir:no(5 m(()r(tfi( ^uc&fliibw-
f>(i{dn6t9 e(>(n &i(f(ibidm bletben. ^(t) (aflfe bann «fo/hv nxQ/ nxil txr Stfn*
nt(|)t^l>l(n fann/ baM 9!i\*\th\%M, unbDi($ im9D6rt(rbu(b(i(i(bt(i(|*
vnt(i: bi( ^ugfn f Alt / n>o {io(b t>m bi( t>dai0 iNfflinflene 3(it unb ^ Suj^i-
nom mit b(r 'S(b(utuna andareff(n »irb.
4t. !Daa)itmanbatfurfprftngli(5(97(nnh>ort(({(bt(r^nb(/ tvenn bti'
^bung^n (in(n ^u(b(}abtn mmtttn, (edtKiribbius tn (m(m®nf(bi(bf(( () '
ba0 ®tammtoott bar. t» ^* bu (i(f(fl aucnpan^ firocm, caUem, fob<it(e
in b(mSDorte Aucupatu^u^nt^tCAtaps)} iti btm^ttFtnem {u€nb((iik-.
rox) ; in b(m. ^ort eaaadus {u ShD( (Oitfx). fCQie b(mn batf c b(r tn»(Ot(ii.
&iDund/ unb foialicb aucb b(r mti^tn, aM einem x M^tommonUwU
ftebet/toie trucU bon trux;dueU Oon iea; lucis^m Uix; tfrcir t>0tl «rx$ U.b.m»
beflen t»ta i^ bier ben £efer erinnert babeu/ bomit i(b ni(bt babur(b bie ^Jamtn^
(iing no(b mebr t>erdr5^ei:(. 9<un/ dcneidter Eefer/ (ag f&r )((( bi( 9M>l((i(
ioi^tw, unb macte bi(^ uo)0(rifid(i(t) <w bieUebuns f((bfl»
0lac^lcfc berSBortrr/
A. Aeris,sai.t)0licif9(rt; IWbier"»
A. Attlu». . ^^^ « . •
Ablatum , fupimm «ott tnfero , ^ ?P"l -5? "^' • '*
tt(8nebm(n / (mpfang^n. Ai , f|>rt(b / bon «w.
Abittru , /r-terteflS t>on (b(n b(m. Am J n>t( fadtff bu? fa§fl bu ^f
Aaj7i.>. «cri. , g./. »0Q «»r , AIgj^[gf** m «lei , cm ««grt 5
aIK* /i«>. wtt tgo , ttttb bm Sw 4!lf^v«SW^ ??l£^,. ^
' f(mMntnI(f(«<n atifi«o. Alfi, i(b b«b( 8rofl gdittok bw *
Ads, 9bamtf/ b^mSftMmi. ^ *,^f^A fc^t- ...hA«# «««.ia
A«S» «01. bontdepf, 8(tt. Amb«, bn^.J)ontinbo.
A4uimm,/u^.t>otit£ieo,Mfbriii# -i"'S!r^,»JJ?«'L.'!21iS?
14»
JhfiiMiaies
An^obus, Undbtn, t>oflarobo.
Amborom, be^tr. t>Dit ambo.
Anbos , b(9t(. t>on ainbo.
ikmidiun, bifitittU JitiiM. t>on «mi-
do» toic aa^ aecuf. )>otiaauaus,
fin5f(ei&.
Afflicui, t(t)t)ab( bcffcibet. Donami-
do.
Amifti , be9 eintden prsteritm Don
amido, befleiben.
Ambd , be^ einiginfr«e. »on amldo.
. And^itia, »on ancepa, inMtfel^ofr
^, jtwrtitneiWg.
Airimabus, Don anima itt. mvaUat,
tiur. in^demein 9ebirdu((li(& (o^ne
.B(iHinl6ber9lten.)
Anzl, t(b ^e flednilttset. Donaneo.
Apertem» /i^} l>on aperio, ereff'
Apcrui , prat. J nett»
Arfi , prat. arTum , Jiffa. twn ardeo»
brcnnen/ btinnem
Aflis» fdi. Mn ai.
Actuii) frm. Mn afRsro, brtnden.
Auanm, betme^et t>onaugeo.
Aufimi, M. bon andeo , n»agen.
Auzi, tfboabei^emte&ret.iponaugeo.
B.
Btffis, gen. t>0tt bes.
Bipedis, t>onbipcs, tnt^fifig.
Bvltmt4at,m^M.tlur.y ^^
C.
C bitga^t >oo,
Cafuffl >>j^ m c»4»» fi^ini»
Cal. Calends.
C«ntum, j^. Mncano. -
Capitis, gen. l^on aput.
Captuffl , Jkp. t>on capio , fdngett. •
Caniis, gen. loon caro, gleif(|>.
Carptum, /-«?.] ''<>n*»P®-
Cafiim, gefalien. tondido,unbl>en
Bufammensefe^ten oQf ddo, bii
au(b«^ai/:binSaO.
Cavi, i^hobt ttti^nhdM. tottca-
veo. wie au(b t>on cavns, ^oi.
Cautum, gebj^ter/ t>on caveo; wje-
aud}boncautus, brbutfom.
Ceddi, td> bin gefoQen / oon cado.
Ceddi, prat. t>on caedo, fcblOflttt.
Cedni , prat. Mtt cano , fin&tn, (w)»
Ijptelen.
Cm^tprat. ber 3tt|attnnen0(fe((ffi
oufceiio.
Ceod{,^<te. ber 2ttfanmmiflef(t(ai
otlfcehdo.
Cdiuim, fi^. bon ceofto , ont> beii
Bufammenflefeigten auf ceodo.
Centum , fup. ber Bufammenflefe^tit
oufdno, tvie au(b (;onDert.
Cepl, prat. tOH capio, uo^ DfnSt»
fammtnflefe(te» auf dpio.
Crotum , yi^. oon ben SnfantmfiMf»
fe^ten auf cipio.
Ceffi , prat. eeflbm , Ji^. Dott cedo,
meicben.
Qnftum , ^. Don dngo , umflfbfo.
Cinui , pnt. »on beRSufommfnflfftii
tenaufdoo.
Cinxi , prat. Jm dogo, Utttflfbfn.
Ofimi , M »0» bftt 3tifaRH»f Nfltffti
tftt Mlfddo.
• .LetM,
_<lp, r*lieM. _ Cultum, /HftDftn colo. »M aiiA «.
Qufi, j)r<r^'^ clunim , ^. Don t)eii
^ufammendefe^ten duf dodo.
CM 900.
Coaaum, grpunflen/ »oncogo.
Coaum , g^focbt/ Oon coquo.
Coegt , v^ \jo!i% ge|tvunden / Doit
eogo.
Coeptoni, ttnflcfangen/ wn capi,
Colui, pr»t. »>on colo.
Comeftnm , fletffen/ t)on comedo.
Commcntus, ^. oon commioilcor,
crfinnen.
Cuicum, fiif. Don coio. »te m^
cuf» )»on culcus.
Curfum, fiif. «on curro, (auffn* tok
ou(t>: benCauf.
Cufli, ^«e.cufltim, ^.DonbenStt'
fammengefelten auf cutio.
Cufum ,7!j^. Don cudo.
D.
D. Dedos.
D. in Den 3al)f(n/ 500. Beffcc b.
«Muiiicii* Dacum, gegeben/ t)on do.
Compedis , im. Don compes , ^cffef. Deabus , M^ unb oM. /(br. l»on Det,
CompG, t^^^begesieret/ oon co- Mrtnn.
mo. Dedl, tc()l^aDe9e0e6en/ Mndo.
Defieri , abge^en/ Don defit.
Deletom, autfgelof(^t/ Oondeleo.
Delevi, i(^ ^ a»4gel^(tfC/ 9M
deleo.
Dempfi, i<^ 5aN weddeneitmMn/Mii
dcmo.
Coraptam, gejieret / Don como.
Conjqgis , goi. t>enconjunx oDer con>
)jx, Sbcmann/ S(>en>eib.
Cordis , 5«. t>on cor, ,g)et|.
CoC Conful, ^Surgermeifler.
Coflr. Confiiles , tte QJotgetmeifter/
n>teauc& CoiifiiUbus, D.i. fta fte Dempt^m, tte^gcitonitteR/ twnde*
^nraetmeifier waren. mo.
Cox!, i(|^ (^abe gefo^t/ t)on coquo. Defidik , «w. Don liefet, (r4d»
Credidi, pra^. Don credo. Dic, fprid)/ t)On dlco.
Crepituffl, /u^.yDOn crepo, rott' Didara,§(fa0t/ Dondico.
Crepui, ^«t. j fd)en. Didi, Don Dcn3of<nnnienflef^$((iiauf
Cretum , ^. Dcr Mammengcfeftten do,^«c.
Don cemo. Didid, td) NBc OcUrmC / DOII diibob
CreW, prai. Don crefco , tvac^fcn/ Dilacom, aufgcfioicn/ tnondiffero.
unb cemo. Dllexi , tcD bobc geUeftct/Mn diligo.
Croris, gtn. DOn crus, ^c&icnbein. Diituli, x^ ^ OUfJlcfltoNtl / Mt
Ctobitum , yZ^.jDon cubo , u. Den 3«* diflTero.
Cubui, /r«c. liammengefe^ten auf Dicum, /E^. Dcr 3ufai»itmi9(fi|(m
J cumbo.
Cocurri, tc^ 6tn gclaufen/ Doneurro.
Ctti, tDelf^m^ iocm# Don qni » <v^
aof do.
Divifi, t*^|crtW(«/k^j|»i4^.
Divifuffl,4m^# poiidivida
pj.
m
hlHtidnat
Divitis, gen. Wtt dives , tti^ EJasdem, fSm btffjil/ tbtn Nrfdbffl*
Dfsi , t(t) botc fltfadt/ ton dico. Don idem.
DoauiD,d(lebrtt/»ondoceo, Elatum» binau^tr(i0(n. t»tt effero.
Domitam, g(Nmmet/t>ondomo. Elidtum , btrautfMjotfet 1 t>oii
m, ge&dmmet/t>ondomo. Elidtum , berau^deiotfet 1 t>oii
, t(b ^abe flebdmmet/ 1)00 EUcui,ic&&a{>ei)crau«delocfet.i'eliao^
>. wteau(t: bem^^anfe. Emi, /r^t. ttt Sufammerigefittni
♦**"**** ' ouf imo.
Emptom, fip. t>ott emo, raufen/ttttb
Oen SufammendefiMett aufimo.
£o, ]»on if)m. l»onis. s. bttf t)a^/
Oeflo/ Datum. j.ttbae^e*
Eodem , oon ebett bem. ooo idem. s.
ebcn tahiti,
EoTttm, tbfer. lK>nit.
Eorundem, eben De^er. Don idem.
Domui .
domo. .,„ „„
DoabQs, ttt>oen.i
Dutrttm,in>oer.r
Duasj (mo. 1
Duc, fubre/ t>ondoco. .
Duftam, fleffibret/ »ondooo.
Daobus, (toeenett/ }ti»(Qett.|
Duorutbtimeettcr/itDeper.) l^Ott doo.
Duos , ttiMett / (toeo. )
Duos , tn>eett / (toeo. ) Eorondem, eben beter. Don
Duxi , t^ babe a^f^ti^ t MO doco. Eos , fir. accuj. /)ft<r. t>on ts.
Eosdem» cbenDiefelbctt. Donidem.
£. Equabos , Atf. lUlO «W. /ilur. IMO
=Et, (le,mibr. Wttis. „^f*- _ . «> „
Eadem , cben Dtefelbe, t>oo ebco Itx, Equitis, gau Doo eqoe», cmSSettcr,
i Aonidem. iK.tter.
Ea; , 0e. NmbupLfm. Dottis. £<> t>a btff. l»oo iam. iffefi/ tf; IMO
Esdem, cbettMc^OOidem. ^**>; , ir .. ^
Eam, fie. Dott is. Efle. fepn. t»Ott fum. fffett. Dooedo.
£andcm»ebent)iefelbc. ««.I^onidem. Eil«m, ec, et &c. worc. MttfuiB.
Earum, ibrer. t)onls. ^M'J^^^^9- ir. .. ^
Earundem, cbctt Dcrer. Uon idem. Eil, ifl. Don iiim. iffef. t>on c^
)Ea9, Bc. muf^ptur. bOtt is. Efto, fto. t>on fom. ifr. »00 eda
Easdem , eben Oiefelbctt. »Ott idem. Eftur , man tf^t / ti lOirO dtcnen. Voo
Eei, «'«e. Donago, unt)Den3ufan» edo. ^ " ,
"*„.j:^.**.- -..f 1«. Efum, gecfjtn. t)on edo. a. ba^SfTeii*
ITttM «kv* %SAM io
menacfeV«naufi^. „ -«.^ ■
Ei, ibm,ibr. t>ottis. Eum , «bn. »on w
Eidem, ebw Dem, ebco bcrfelbett. Doq Eundem, cb<n Dcn.
iAaan Cnndi. eu
idem. Eoodi, eundo, ei
£i«, t|«ictt, »00 tinieii. Mtt is. 0(l)enD. Don eo.
Eisdem, eben Denen, oon tben Dmen* Eunt , fie geben. t
ttfin idem. Euntis, tn. l»oni<
buiiucui, ciKii viM. Don idero.
Eoodi, eundo, euodum, \fX 0C^(%
.j:.wub , \n })(i;(». DOtt 60.
vvtr '^— • Euntis, gen. bOtt iens , ^ebillD. P^»
Ejus , ^cr / i^m* »on i«. <Ki>iMn doo ep.
Expei.
ZatiM.
HS
Ciperreftiu^ ftm^tt l)e» exper- Ferrer, eric, etur^ emiir, enini,
Exffaci, prat. ezftitum , % Mtl exi. tourbf j! $i(r(i0eit k. t>on fero.
fto, entfhbeti. Ferri, fletrasmtvcrDcn. l
Extitl , «TiK. extituiii, ^Mn exifto, Ferris , tu mirft flefraflfn.} »on fero.
etltfteM. , ^. Ferj, trOdfl* J
Excnii, i<^M>(Nau^ae(r40emt)Oti Ferfl., prat. Der Bufaniaien0efe6t(ti
tSeto, " ouffercho.
Fertitrogt.ferte,trflfletitr»l
*• ' Ferti», il)rtrflflft, J^fero.
Ferto, trao. s j
'Fabri , gm. Don faber, f in Qff^let^ Fertum , fiip. Der 3ttraintt}ettgefe6tett
gimmf rmann. ouf ferdo.
Fac, tl)U. oonfacio, tM* Fi&xaL,fup. Don fingo, erbtAten/
Faccfllvi , /r«t. faccflitun] , yi^. iDOn bifbeh.
ftcefib i Derucra^ten. Fidi , prat. t>on findo , fpoltett.
FaODm, dcma(i)t/ dcf((c&en. yi^.Don Fieri , gefc&tN ^ tverben/ geniflcbt
^ fado, mflcbcn. toerben. t>on fio.
Falfum,j>etrc0en.bonfallo.3.ffllf(&. Fili, o^o^n. bonfiliua.
Farria, gm. t>on far, 0etreib. Fimus,toir toerben. t>on fio. a.Q72tff.
Farfi , i(^ tfQb 0ef(|>op)»et. t>on fardo. Finxi , prat. bon fingo , crbt(t)ten
Fartum, gefdtoppet. t>onfardd. bilben»
Fairttm,^. t>on fateor, befennen. Fb, fit: fitis , btt lotrO; er mtcb/ eg
Favi , t(9 bin gunfUg gciOcfen* bon gef(&itbt; i^ merbet. bon fio,
ftveo. Ftiruro , gefpaltcn. bon findo.
Fautum , fip» bon faveo , gonnctt / Fixi , prat. fixum , ^ " boo figo .
gii,nfli9 fepn, flfcfen.
Feci, MrfeO. bonfacio,roa<bfn;unb Fletum, getoeinet. bott fleo. 2. baS
. bfnBttiflmnkn^Sfffltfn fluf fido. fB^ftnen.
Feftom, ft^. Ut 2ufammfngff(|tett Flevi, i^ bobe gemeinet. bon fleo.
fluffido. Flexi,/r<ff.flexum, ji{p.Donfleao!,'
FefelU, i(t)j>abfl>e(rogfn. l>onfallo. bifgtn.
Fellis, gMibbhfel, &aUt.
Fer, trag. bon fero*
Ferbui,^«e. ijoii ferveo, uttb fer-
vefco, bi^ig fiOn.
Ferre, trogcn. t>on fero.
Ferrem, -es, et; efflus, etis, ent«
Uiit, tciigcfi/ iCrbon fero.
Floris, fm.bonflos.
Fluxi , prat. fluxum, Jiip. tcn fluo
flieptn» . .
Fodi , prat. t>on fodio j grabCtt.
Fomim, gegroben. botlfodi^
Fotum, /f^/». »on foveo.
rovi,jr<£<. oon foijeo.
T • ■• Fra.
14^ ^itutkm
Fraftam» geBrod^m. %t>dnfiwigo, Hs, tU\u pbit, t>6n1i!e.
lini) bett BufammcnflcfetUn auf Hspc, t>i<fe. y>onhie.
-^fringo* Ha-Q , ^«e. haBfuai,)!^. H^n htreo,
Fratris, ^fli.t>(mfrater,^rtlbft. b-^ngn.
Fregi , t$ ()abe aebroeben^ prat. oon Hanc, Mefe. ^ren/: Don hic
frango , tinb Den 3ufammendefe(|« Harum, biefer. Gm. piur. i»on hic.
fen auf fringo. Has , Diefe* Jccuf. ptur, i»on bic.
Friftoo , gefrafief. L*L cx^ Haufl , prat. hauftum , fup. t>9n ham.
Ericui , t(& 5abe geMet r^ ^^' rio , fo^pfen.
Frixi , frm. loein frigo, braten ; au^ tiepatis , gen. Dott hepar , Seber.
frigeo unb frigefco, frteten. Hi, bitj>. pfar. t)on hic.
Frixum, .aebtatett. t>ott frigo. His , Mefen* D^. nnD AbLfiiir. |»ot
Fudi, tcb babe gedofTen. Don fondo. hic
Fugi , frat. fligicum, 7!^. Mttfiigio, Hoc, biefetf. %. 1»on Mefem* i^U^»*
fiic^fn. t>on hic
Fulfi , pret. l»on fulcio, ttttteifHlQett; Horum, ttefet. Gm. ftur. f»on hic
ttttb fulgeo , gldniett. Hos , Dtefe. Anuf. pbar, t>on hic
Fulcum , untetfiti^et* i>on fn1do« Hofpitis , ga. DOtt hotpci » @«f|^
Furis , gen. t>On fur, ein ^eh» %Btttf>.
Fufum , fledoffen* wn fimdo. Huic, btefem/btefet* Dat.)
Hujus,btefe</Dtef(t. Gm.\ fton Uc
G. Hunc, ttefen* Atcuf, j
Gavifuffl , fip* Don gnideo ,{!(&(«# I. -
fteuett.
CetOtxmJup.] »ott gigno , dthSHim, I bie Sa^f i / (ttttf.
Genui, pri«.j etieuden. ^ I, dco*ooReo. ^^
Gtf&i prat. 1 »0ttgero,ttaa(n/6atM Jadttro, Ai^bOttjacio» HMtfett.
<aeihim,7i^. ] beitt, ibim > as , at; ann» , atii,ant. gicttgr
Ghmdis, gen. t>0ttglans. n.^^^i^^ J& ««i- M w^
Gliris em. bon irlS K>o , is, It; iiinis,iti«,init. t9 tWWI,
GiS,'JS.\'oV^«, 4>eetbe. «Dett/bttttitflgeben icboneo.
Greinim,7^p. t»Ott gndior, gebett^ Jx.^^* e^ ,»*«»-« Mf««M»
unbbenSufammeiidefe^tenaufgre: iattm,jjj.bonico,f(tfa8em
"* idem, ebtn ber« (btn batf*
Hae,bottbtefettbonhica.^t(bnr(()C' - .
Jea>
Jed, prat, tcn jado, tttlb ben $vtf Ipflini) tifHitlftMimipte^totU
lainttKnsift^tftt auf jicio. <((^ iiu(b tn ofen obrtdtn enbunsoi
Jecinoris, fm.lDonJecurtS(ber»
Jecoris, ber&ber. 1»onjecur.
jeaom, fit>, Ut ZufmmtmW*^
auf jicio.
leiu, 0(b(nb* parL Mn eo.
li, fiu JS'm.piur,iocnU, 2. 3(bbtn
geganden. loon eo.
lidem, (b(nbi(f(. t>onideai.
lis, tbmn^ i»ontbn(n. t)on ii.
lisdem, (b(n Um, bcn (btn buten*
t»on iclem.
HX 8.
IL4S>.
Ilia, \tntf bon |en(r. 1
Ill»,ten(*iV^.^'(ea. )
Itlam, ienc. } bon Ule.
Illarumyjener. Gm. pL
IllM, )(ne. Jceuf.tiur, J
IlUtimi , fitp, tbn lofero , (Mrad(tt.
Uli, jenem, lemr , Det, \mt, pur,
Nim, oon flle.
niit , )(n(n. Dif. unb Abi.pi.\
Illius, j(n(tf/j(ner. Goi. j i
lUo, j(n(nt. ^to. {
IUorom, j(n(r. Cm.ptm. |f MniUe.
Illos, j(n(* Aeatf,p6tr.
Blud, {(mtf^
muffl, i(n(n. . _
Iroaginis , £». tOtt ioMgo, ^tlb«
Imus, »irg(btn. Doneo.-
Itacoo , cum derivatis. Vide in IbMt'
lchio bcboo &c.
Incatis , ;en. t>on incus , ^mbof*
Indeptum , fvp. »on indipifcor , (r*
ip&, ^, bonilrAtettff» bcnipfe.
bdttflle dbnUcb iff: bur(b biffe^
bonn Mmmt man ((icbtlieb ancbauf
bie Q3(b(utnn0 b<r €nbungeni»on
ipfe.
Ire, geben. boneo.
Irem , es , et ; emus , etis , ent ; gie^
^l, di(nde(i}(.i»oneo.
ht debef}. bon eo. a.<r/b(r.
Ifta, bi(f(/ t»onbt(f(r. bonifte. bte
fibrigen Snbttngen ^ , wie tn b(ni
ille,.mitbtn aueb bi( ^(b(utung,
nur ba^ man bier btefb/ btefmu»
anfiott fenee/'fenem ;c gebrauebtti
muf.
Iftti , gen, t>on Ifter, ^omuifirom»
It, (rfl(btt.l ^^^ __
Ite, g(bt!K*^~-
Itineris , gm, tott iter , SB(d.
Itls^ tbr gebet ito, oeb! itote ^%\X\
itom, gegongen. m, jwtt eo.
ivbt(8abl4.
ivi , t(b bttt otgattgen* bon eo,
:SS^V,?'Jwttjo«tgo,b(9fa««tt.
] uris , gen. Mtt jus , ^t^j $8rftb(»
, arisjurandi, len, ton jusjurandum,
€ib.
JalD, ^«e. jufliim, fiip, bon jubao.,
b(feb(ent
Iutum , yt{p. Don juvo , bdfett*
uvi, tcp bQbe 0(botf(n. bon^fnvti,
X 5.
JK.
YjSk. Calendir.
L so*
'48
iffHtatim»
L.
L 50.
hLucios.
Lsfi, prat. Isfum, Aa. do» tedo,
Lapfum,/t^.i)onItbDr, faOm. a. bm
LareSjfMmai.^. larlf,g«n. /&».j)on
' lar.
Latum,7!ip.»onfero,'ftaa<tt. a. 6t<if.
Laudis , gen. t>OQ laus , hb*
Lavi , pr«rt. 1 . ,
Lautum,yfi).) wti lavo, nafi^en.
Lcaum , geleftn. t>on lego. a. Sufiiu
t(t3ufanti}t(nd(f($«n auf lido uno
lifo. 9.58(tt.
Leei , ^tft. t)Ott lego , uob ben 3u#
|anim(n9(f(|f(tt auf lego,unDligo.
2. D<tf.t>OttIex, ^(f(^,
Legis, gm. t>on lex, ©([(*♦
Lendi8,a»»..Dottlen4, 9fi||e.
Leporis, gen. t>on lepus , .jw*.
Levi, pr<a. i^ott lino , bc(lt(i(tett.
Lexi , prat. DOtt benSufamnKndefi^
((tt auf licio.
Libertabus, Dat. Uttb M.^, t)OII
Libcrta, 5t(99(Ia(f(tte.
Liftum , jup. b(c Sufammendefetten
iMn linquo, txtlaff^rn*
Linftum, fupm. t>on lingo, (ecfen,
Linui, prai. t>on lino, b(fhr(i(beQ.
Linxi, prat. l^ott lingo , lecfett.
Liqui , prat. t)Ottiinquo, txtlaj^tt.
Lifi, piat. lifura, fup, t>on ben Su*
famm(it9(f<^t(n aaf lido.
Lituon , pp. ]»on lino , b((itei((ien.
Locutnm,yijf>;
Loquutum, fxtp.
S>OQloquor,febeo*
Lotom , fup. t>on lavo , toafiten.'
Lufi , prat, \ ^ , . , . ,
LuCam Jup. j »«« ^^^o» fP«el<n.
Lutum, fup. ber Sufammmgefeltett
auf luo. 2. Jtot^
Lttxi,/>r«t. t>on lugeo , teauren^uQb
luceo, Uufbtto*
M.
M. Marcus.
M (ob<t t)i(Imtftt cb^ 1000.
Maliro,is,it;imas,itis, inc, fie6ec
n>oa( / (i(bet nwOefl u. Don maio.
Mallera , e^, et ; emus , etis, enc , (iebet
moOte/ liebet n>oOt((ltt. bennialo.
Maiui , i^ ^be Utbtt seiooOt* Mii
malo.
Maiamas,teitn>oflenfieber,i»oniinlo.
ManQt, tnrat, manfiim,yij^ iMMimta-
do, fauen. 2. bonmaneo. Metten.
Maris,gen. bottmas, 8);annwt(^;illid
mare, gWeet.
Matris, gtn. t»on macer, (Dluttce.
Matrisfamilias, gm. t>on macerfiiaii-
lias, {)aulmuttet.
Mavis,butoilI(l(i(b(r* 1
Mavulc, ec toiU li(b(t. mn malo.
Mavultis , tbt tooOet lieber. J
Mei , meiner. gm. t>on %o, i^f. 2. mei^
*n(/ bonmeus.mein*
Mellis , gen, t>on mel , ^Ottig.
Me&ento, fej^ eittgcbenf^ mme-
mini.
Me ifus, y«/>th. t>Ott ffletior , mefni.
Mercis , gen. 000 morx, jraM^nann^
tooore.
Merli,
•V
Lathut.
U9
ruj, prat. meiruiD , fup. Oott me-
y drntcn*
:Qm , Jvp. Don mejo , obtr mingo.
ii,/>r<tt.t)on mico, fcbeinm.
i , mir. t>on ego , iit).
iUfrcn. iDonmejo, oDermlngo.
rtam, txhatmit ,/up. Doh mife-
fi , prat. mer(bm , fup. bon roer- Netura , f^t^pmtti Uotl neo.
einfenfcn. Neutri, £)//t. ymg. ijon neutcr, fei>
ner au< be^Den.
Nexivaexui,j>rtff.] )>on ne^o, fniU
Nexura,/r<p. j pf^n»
Niruffl, fup. l9oh nltor.
Nitum, fup. Dcr Bufammengcfe^fen
Don D^fco, fennen.
, r^~r Nivi», gm. l)onniz, (g((jn«<»
c, e^ erba^met^r unb mircreor, Nixum,^*^ Donnitor.
\f crbarmen. Nobis , mi. Dat, unD ^L pbtr. t>on
, pr<rt. Don mitto , fcbicfen. «go, icb.
jm , lup. Don mltto , f^tcfen. Noais , gm. i»on nox , 9^a(f)(.
ii, tdl> babe flema^ien. t)on mo- nicbf woBen.
, <na6(en. ,Nolim,is,it; jjdmu, itls, int : tc^
lordi , prat. bon mordeo, 6et6(it* tooDe ni4)t ^ t>u / er woQe nici)t ; wir^
is,gm. Donmos, ^raudb. tbt / fi< woOcit nt(t)t. l»oo nolo^
rum,yZi^. t>onmordeo,bei@en* nicbt tiwOen»
:is, gtn. t)on mors, ber ^ob. Nolle, nict)t n).oD(n. t»on nolo.
nium , fiip. oott morior , ficrben* Nollem , es , et ; emos , etie , .ent :
ibus , Dat. unb jMa. pkar» von i(() / bu / er nwOti nicbt ; wir , '^t ,
ilt, sDMult^ier. fi(n>oOtennid)t. t)onnolo.
i, muifum, pr<a. unbj!^. bon Nolui, t^) {)ot>( nt(()t gewoQt. i^on
Iceo, f(|^nt(iq)((n/ unb mulgeo, nolo.
If en. Nolnmus, n»ir tvoOen ni(t)t. bjOn nolo.
i, p^«A. bon mulgeo, nttfftn.. Noo. fud^e auf Nonse.
s,gm. bonmus,OJ2autf. "'
im , fip. bon nandlcor , ^
i^tett.
vitjup. bonnafcor,
rbn.
Noram , as , at; amus , atis ,
' ant: \^,t>Vi, n battege*
fannt;n>tr/t6r/fi( Mten
gefannt.
Norim , is, It; imus, ttis, int:i bOtt
idt) / bu / (r ^ab( gf fannr; f novi ,
.«.,. wir/ii)r/ftel^abengefonnr.^ unb
iT, /!(/>.' tnb(r3ufamni(nfr|ung No(re,rena(n/d(fdnnt bo»! noico.
\tprai.\ bon neco, t6bren. ben. .
ii , nequivi,^«t. t)On nequeo, No(rem,e8, et;emu9,etis,
)tf6nn(n. wt: fenmte / fennttefl/f
T 3 f vtt#
f 50 ' i^itutimtf
fmnrte;f<ntwt<ii,Temie#l p.
m, fennettn. ( )>on p pMbiii»
' ego, icb. a. bon nofter;. m{%Xi , tm iSik *"* - » nuwtTi»
NotS: "^.^iofSo.fennen. gsfepr^' ^"^*^"-
Novi, icbSibeflcfennet. ttonnofco. Sj^' ««Jljonptr.
2. td) fenne. i. neue. PtrfunvMJ ^ ^""* * f*wim.
Nuptii^^.l *^^" ""*•** » ^irofben. Partum , fi^. flebo^ren. Wn paria a.
^frmJSfftSr"'''""^^*"^"' PaflU,?;SWnp.tior,rei&«;wb
faunwndefeven. pando, aurtitriten, dffhen.
^ Pallnm, fu^ t)on palco^ ideyMi. s*
^* bietJBepOe.
_.. - .. -, ^ Patris, ^««.wnpater, QJoter.
OWatnm, A^. t>on offero , ontragen. Patri^famillas , gtn. i»on ptterfiml.
Oblitom , A^. wn obiivifcor, wr# ,ja,^ ^ou<t)ater.
«<ff<?'«** ®*'^"""» ^- '^'^» ®^"" Pavi, ^«e. t>on pafco, toeyNtt: mib
no, Mfitei^en. paveo, fHrAten*
Obtnii,/r*t.oonoffero,ttntraflen, Pe?orisl" ^.««^. fn«.R '
otfern. . ^ . . PecudisU*^*'^"?®*^» ^*^
Odiije, mn , «le&affet^fiben. &on ^,^,3, J«,.»onpcs, Ru0.
^i. «*i ..*«»«« Qnf«mm,«..*. Pegi , />rtft. tct 8u|5nimen«cfc|(eB
01eturo,yE«pil DonDenSufommenfle' qufpingo.
Olevl , titan. \ (ejten ouf olefco , unD Penfum , jiip. t)On pendeb i ^andett i
Olitum,yi<p.J oleo. _ - >, unD pendo , »4flen. «. Sm%M. flll
Operls, g«n. »on opus , %SUx\, 2ir« %aa»etf.
beit. Pepedi , yrA> t>6n pedo.
Opertum,7«?.l ,^^„ ^o ^jj,^^ „ Pependi, *r*t. t>onpendeo»5anfl<li;
Oris , g(n. t>on os , ^n^. Peperci , fraa. t>on parco, fitonen;
Orfum , ytip. t»on or dior , anfon0ttt. Peperi , prait. Oon parlo , seMtten.
Ortum , M^on orfor. Fepigi, i(5 ^dbe etnen Q)ettra0 gf*
OiTis , gm. t>on os , ^tn. . ma(&t/ oon pango, padicor, unfr
Ofiim, /i<f».i5onodi, ()auen. - pago.
Zjdtms^
^si
Pepull, t(^ haU mfic^tn.m pello.
«p^S:}^onpercei.o.er-
Perreaurn,>!^.l Wnpergo, fott*
, Perrext,^*«. J fabren.
' Petivi«-/>r«t. )>on pcto , (>(dc()retu
Pesi, pna.}
Pexui ,^(tt. ^ i9on pc6ko , Ummttu
Pexuin,yi^.J
Pliiygb , gtn. l>on Phryz , (in$^
Piauni , yt^. t>on pingo , fnatm» -
^'.'i^j «">»?'"«•. '«<«••
Pinxi, pr«t. t>on pingo, malen.
?if\um, Ji^. t>on pinfo, bacftn*
Plaoftuinjt^.loon pUngo,b(tDeinet|f
PiaDxi,/>r«(.J fttlagm.
Plaori» frat. 1 Don plaudo, fro^(o«
Plaufu0i,/Hp.J .^*»":,^,
Plebis, gm.MttpIeb5, ^Obef*
Pietum,/ii^] Der Sufammenflefe^tm
Plcvi,/ir<«J flufpleo.
Si^>^] »«'««'•
Piofi, prtft. 1 ter 3ttjammen9efe4(eti
plofum , %J ' Ottf plodo.
Pluris, gm. ton plos , mel^r.
Popofci , frm. t>on pofco, begeorem
Poficum,yi(^. Mn pono, fetKO* .
PoiTe , f onnen.
PoflTem, es. et; emus, etis, enC:
UmU, fonnted/ finnte; finnten»
ftontet/fdiinten* i»on poflUm, i^
fonn*
FolOm , is, it ; Imus , itis, int: fin^
rnf/ fjnnen* ton poiTuffl, i^\
fann.
PoiTumus.tDitfSnnen.l Donpoflbm;
PoflTunt, !!( finnen. j t(b fann*
Poful , prat'. i9on pono , fei|en.
Poteram, as, at; amus, atis, ant.
f onnte , f onntefl / f onnte ; f onnten n
fonnttt/ fonnien* t>on polTum, i^
fann.
Potero , rls , rit ; rimos , ritfs , runC
t(b nxrbe f6nnen/ hn nicfi finnen
)c t>onpo(fum, i(t) fann.
Potes , fannfi. )
Pbteft, fann. fl»onpoirum,t(&fa6*
Poteftls,finnetJ
Potueram,ueral, uerat; aeramoSf
oeratis, ueranc tcb hvttt flefonnt/
bu battefl defonntK* 9on pblTum,
i(b fann.
Potuer im , is , it ; Uoos , i|js ,. ihC {((
^abe 0efonnt/ ba baiT ^efonnt K*
t>onpoirum, t(bfann.
Potuero,is, it; imus, itls, inc t((
werbeaefoimt^abeiT? ^u t^itH^U
f onnt ^oben u, oon polTum , t(| i
fann*
Potui , uifti , oit $ ulmiis , oiiUs , ue-
runc t(b oabe gefonnt / bu bafl d^
fonnt u. t>on poflum, i(b fann*
Potuiire , gef onnt bAben* Don pol^
fum, t(bfdnn.
Potum , fup. i>on poto , tcmfen* t»
betninfen. j.^ranf.
P. R. ^opulus Romanus.
Prcdis j gtn. 19on prcs , tS&tde*
PriDfum , fijf. Mn prandeo , |U ^iU
tog effen»
Prefli,
fccfR,prat. Don premo, bOcfeH/ Quam, ti»(f((<* 2.att/tote.1 tottqal,
ttnt) t>en 3uf<)tnmenafr<^ten auf Quariiin,t>erer/n)el(6er. > unD
primo. QuM, welcfte. ' -"*"
Preflruin,aebrQcrt/i[>on premo, unt) ^" -—
ten 3ufammendef{|tenauf primo
Froderam, as^at ;amus, atis,
ant: id) m^Uf tm n&^,
tcfl u.
Prodero , eris, erit ; erimus,
eritis, erunt. i^ n>cr&e
nfi^en/ Du toirjl nflgen u.
Prodes, t>u ni^efi/ nfi|e Du
ProdeiTe , nfiQen.
ProdelTero , eOe» , effet ; ef
femus , efletis , eflent : i^
niKlte/Ouuil^tJfttc.
Prodcft,erCe0) nA(et. Pro-
defte, n06et!
Prodeftis, ibcn3|et*
Prodt^fto , nui^c Du* J
Profiaum > flereiTet. »on proficifcor.
ton
■prorum j
nOlen.
v^uso, ivvi%vt. J qttis.
Queatur, mon Hm^ Don queO)
finntn.
Quem , ml^w, nxn. Mn qui iinb
quis.
Queftum, fup. t>on queror, ria^es.
2. bte J^laae.
Qneunt, (iefjnnen. ton qneo,Ion»
ncn«
Quibam , as , at ; arou&, atis , ant. ij)
founte / On fonntefi tc J>on queo)
f5nnen.
Quibo, }s, it; imus, ttia, nnt. i^
toerbe r6nncn/tu wirfl finncn tc.
i^on queo , fonnett*
Quid , mi^a, W9if ttm$, i)en qnii.
Quii, prat. t)on Queo, f jnttdU
r».,4««. «.u f^iinen, i^on queo.
Promptum,>/).J nebmen. ^fdi ^ " •
Puii,pr.*,Oei;3ufammenflefeVen»on QuTreTfinnen. t>onqueo,f^nen.
Punftum,^-! toohpungo, Oc* ronnfn,
Pupugi , ^<«.j t^en.
Puris, gm. I^onpus, (Siter*
^v Quifle, 0cfonnt Oabe^u Oon queo,
4. - X* firtnen.
- -. , . Quiflero, cs,et; cmns, etis, cnt.
Q. Quintus. ^^ ^^^ftj flcfonnt, Du Wttea ae»
Qua, j>on tt)ercfeer. »on qui , ttn& quis. f ^nnj jj. j,^„ queo , fdnttCtt.
a n>oturci),njober/al*. Qifit, erfann. \
Quzrituin,/!^.] Donquasro, fuf Quitis, ii}r fin(iet.> l»on queo, fitt»
Quafivi,i.r<rt. j tfeen. Quitur, manfantt.J irni.
Quivi,^4f«. I Qno,
LttiM^
m
Min,tefi«>/ie, bamit. wnruo.
Quorum , t>erer,»«l(t«-l wn qni «n^ ^
Quoty iMk(e«^ J q^oi»- \^
S. Sarutem ,' tro Stnfanoe \m SSrtcfen^
Saltum , jkp.'\ \>on rauo , \ifitv»
Salul, prat, j gen.
Salutis , gm. t>on lalus , J^\l '
Sandum, Ji^. t>OD iiuicio, ptWlt^
nen , ftf! fieOenr 2. tonfan^^e»
Ratum, /«p. i>on reor, mepnen.^ a.
ftfi gefidiet.
•Recturn , fup. »wt rego,reflieren,unfe
■ bm Sufiammengefe^ttn auf rigo.
Regis , £m. 9on Rex, ^&niQ.
Reip. 1 sw. u. (/(*•» on respublica ,
Rcipn51.J ta^ gmiejti« 593efen.
Remp. T Dotf gemeine ^efen,t>on
Rempubl.J respublica.
Rcptum, fup. bts ^ufqmmengffii^e»
auf ripio..
Refidis, gm. Donrefes, (ra0»
Resp. (RespubUca) tai gemetne
SBSefen.
Rexi , trat. ten reso , re^ieren r nv^
' ben SufammengeTe^ten auf rieo.
Kjpui , tir4X. ter Bttfammendefetteii
. dufiipio.
Roboris, gcB. »on robur, €i*e,
©tdtfe; _
Roris, gen» bOQros, ^^att.
Rupi , ;»r«t. T Mn rumpo , to(^
B<optam , jij^i (|^n»
SanguiniSygm. bon fanguis, ^VjjU
Sanzi, />r<i«. i^on fliocio, j^erorOncn/'
feflfUOen.
Sapui , prm. bon &pio «defedetbfeyn^
fct^mecfen.
Sar n , ;)r«;. | bon fircfo , vi^ix»
Sartum »/<;>. j ten.-
Satum.j^. t^Onfero, fiifn..
S. C Senatus Cbnfultum, OUtfi»
f*hig.
Seanfum , ji^. bon (eandb , fleid<tt..
Scidi, pfctt. \ t>on Tcindo , }erf4)i)etr
Scifrum^yi^).] ben.
Scr ipri , prc&. \ bon rcribo y f(^retr
Scriprum, fvp.\ ben.-
S. D. Salutem dicic.
Seftum^/u/i. ^ i»on ieeo , f^neU
Secui , p«x. \ bnir
Secutum, /i<p. t>on fequor, fbfgen*-
Sedi , trea. t>on fedeo , ftftiit , ont^
benSufammendefe^tn aufOdeo..
Senli, prm. \ Don fentio , ^
Senfum , fvp. | kn.
Sepis , gtn. von feps raucSr bbn fepes>
3tmn. %. bu umimmefK
Sepli , />r«rt«r.. ] |»on fepio , m\Sxii>
Septun\, /i«^ i xim*
U Se-
J
154 ) i^ttfi^f
Scputtui9,y{(^. i)6n repel!a>6(0rabeiu ~ SpreCam , ^\ })Ott rperno, l»e?a((»
Sequfltom!,>^. »00 fequor , tXatn» Sprevi, ^<rt. J tm«
Ser. Sergios. Statum', ^..t)On fifto.
Sertom,>p.l fc«r 3ur«n»wt«9«f<l^<n Statutum ,7?^. eon ftatuo , fe(l (!((«
Serui,pr<«.J t)on fero , f(J;n» Un.
SeflTum, y«p. S>on fedeo, fifjm , utfb Stcti , />r<rt. j>cn fto, j!cl>en :c,
ttfn 3ufauin«ngefei|ffn «ut fideo . stjrpis , £0». toon ftirps , ^gramm.
Sp^,/>r<w. t>onfero,f(J<n. Stiti, /irtff. t)cn fifto, unOOm 3*
Silui , prcet. ber 3ufammft!0ef«(jf en ouf faramenflef^feten auf fto.
' filio. «.{{(} ()a(>e gff(tn)ieden. oon stitum, fitp. ber Bufatnmendefel^teii
fileo , ftfcwcisen. ouf fifto , unb fto.
Situm, >/>. bec ^ufammengefe^tcn Scracum,/t^.^ Don fterno, xxmS^
fton fero , fden / unO aucb »on fino, Stravi , prai. ) tt>etfen.
laffm. %, bie Sage / (^teQuno j ^i* Strcpui , proit, oon ftrepo , rauf(((flt
(egen* Striaum , /t^. Oon ftringo.
Sivl , prcct. fron fino, (affen. strigis , gm. t)on ftrix.
Soli , folius , iat. unb g«7z. t)On folus, ScriDxi, pr<et. Ocn ftriDgo.
aOvin. strudum ,/t^.j von ftruo , bauen^ti»
Soiutum,j?^. bon folvo , (o^maclen. struxi, /»•<«. J ticfeten*
Sonitum, fj^- \ OOtt fono , flin* Strygis, gen. oonftryx.
Sonui,^««.. J gcn. - * . ^^ -
Sparfi , prm. \ Don fpargo, auilfpren*
Sparfum,/j<p.J gtn. , »»v.i,M„«wv».»«j,v..,^-,...v. ,
S.P.D. Saltttem plurimam dicit. Stfetuo»', fup,\ Oon fuefco, gewOQ'
Speaum, fiip, b(r 3ufammend(f(^ten suevi , prM. J nen.
Quf fpicio. , ^ ^ Suis , gw. Don ftis , ecbwein, ©Ott.
Sperfi,/>rtff.lber3ufammen9ere4ten 2. \)on fuus, fein. 3- »«>« ^uo,
Sperf^im^/Mp.J «"f ^pe''^»- ,, n4ben 2C. ^, ,^,
spexiv /»:*^ ber 3ufammeHdefe|ten suitum, yH/)m. betBufammenfleietteo
(iuffpicio. awf filio.
Stygis, gen. Oon ftyx.
Sublatura,^/». i)On fiifFero, tollo,
traflen / ubcrtragen , aujtiebmen.
««, .^ — -. . . , awf filio.
Sphingis, %m. toonSphinx. Suropfi, /»vJ^ 1
Sporfura , /H/>. Mrt fpondeo, oerbef* Suraptum,/»^ i,onfumo.
ien. 2.&enQ3rduti0(»nu Sumfi, pr^t. j^ '^oniumo.
Spopondi , /»5<^. Don fpondeo , ber* Sumtum, /"«/». J
'^*'^^".*, «. \. n 1 r>« Surreaum/Mfi.lt>on furgo , «ufiilel^eii;
S.P.Q.R. Senatus Populusque Ro. |S74S,7Ij „jutrigo,auf«ctteii.
manu5. ^ * S*
Lntjaut,
m
Suftuli,^/rt. J)on fuffero , tollo, tra# Trenmi , prat. ^en tremo, ^ttm*.
gen ; ubecttagett/ aufnt^imn,
Sttxi, prat. )7on fugo , faogeo*
T.
T. Titus.
Taarnn, fup. )»n tango,i?ct25r(n/
unt) txn ^ufsmn-.cnaere^Un . ouf
tiogo.
TaefiiiD , irtrbrofTen. Don taedet.
Teinpfi , prat. ] loon tetnnO) )P(ra((^
Teinptttoi,^^.] reh.
Tenfum , fup. tjon tendo.
Tricjpitis, gen. Wn tricep», &r(p«
f5pfi3. - ■ "^ /
Tripodis, gm.t)0n tripu»,3)W9fag»
Trois, gen. »on Tros,.fJn ^roiontt»
Trufi , prat. \ l^on trudo , t(rdt|#
Trufum,^/).J gen.
Tudi , prat. tit 3ufaoim(nd(f(|(m
t»on tundo.
Tui , txin(r / gen. ton tu. 2. t09
tuus, teifu
Tentuffl, ^^. iDon teoeo , unb ben
guiammensefei^ten auf tiueo. a. A^.
ton tendo.
Termitis, gefl.l90n termes, Q^aum'
T«rfi yprat. ] Don tergo, unb tergeo, Tufum , ft^. t>on tundo^, (lof (0»
Terfum^/f<p.j abwifcben. Tutudi, fir<rt. ton (bmDeojri
Tettindi,;>r(tt.t?ontendo, au^fpon^
Tuii, i^ (>a6e getragen* t)onfero.
Tonfum ,71^. t>on tundo, tb§(n»
Turis, gen.t)ontu8, fKJcibraucb,
Turfi, pnet. tonturgeo, d(fd;t»0Km
fepn.
nen «.
Tetigt, />r4«. t)OtT tango , b(rii()r(n«
Thuris, ge«. t)on Tlius, ?03elbrttU(^.
Tigi , prat. b(r 3ufamm(nfl(fe^ten auf
tingo.
Tonitum , fup. t)onl teno , bonnern.
Tonfum , fiip. t>6n tondeo , fcberen.
Tonui ,pr<j«. t)on tono , bonnccn.
Torfi, pr/Bt. Ipon torqueo, <)u4Un/
Dtel^n.
Tortum, fi^. twn cben bem.
Toftuio ,7t^. t)cn torreo, bratcn.
Totondi,^<«e.tyon tondno, fdxren*
Trabis,gen. t^ontrabs, ^tam.
V. • :'•
V f.
Vadis, gtn. bon vas, ^iiMr.
VaEnJr, vanivi , prat. btfftt Wlt e,
t>t)n veneo, iMtfauft tverDen.
Vafis , gen. t)on vas,®ef(i0v ». I>«r.
unb Jbiat.piur. t>on eben bem.
Vatis, gm. toon vates.
Veftum yfup. »on veho, ffl&rett.
Velim, is , it ; imus, itis , int: tVOSl>
tt)olle|l/i»oUew, twnvolo. ,'
Velle,tvollen. t)onvolo. . ,-
Vellero, es, et; emqe,etis, ent:
ttoUte / iwDteO :c. bon volo.
Veai, prat. t)on venio , fommen.
Venii,venivi,p<p/.t>oi| veneo,lWt*
tauft tcetbtn*
U a Ven-
vciui; prat. jnnvoio^ itoikit»
Voiumos, t»ii; tecOen. Donvolo.
Volatam^j^; i>on volvo, w4li(il»
Vomai, ^«t.'l}on vomo, fytrnn,
Urbis, g«;2.t>onurbs, ®tat)t* .
Vr&yftai. t>on urgeo, Ojmiden, i.
H?»J*f-. 1 bonuro.
»55 h/Htutiom
Veatuffl^ /tf. bott ▼enio,lomm(tb Vcini; /riM. bort vo1o« ivi^tt»
3.benS&tnb. """ ^-:-^^«.^ 1
Veris, £en. Don Ver, Q(ii|)linB* 2.
4>on verus,tvall^r*
Verfum«yz^. )>on verto , mnttn, unb
vetro, febren. a^Den^JSet^.
Veftri, veftruflD, euer. gm.^.lion
tu. a. 9on veflier, euet. ^ ,
Veteris , gtn. bon vetus , a(t Uftum , yuj».J
Vetitum,yt^. bon veto, ^nbittJ^ Ufiim, fuo. wn vtor, broue&en. t.
Vetul, />r«t.boo ebenbem. 'ben @ebrauct>.
Vezi, ^tft. bon veho , ftll>ren. ucra , ] bon uter, iMlc^er ou^ hrif
Vi ,-<*/. bon vis, <5Jewalt Utri, j btn. ^
Vici, ^«t.i>on viaeo, ftbertoinben. utfis , geru bon uter, etn^cttauo;
Vi&um , yi^p. bon eben bem / unb bon imb <to. unb abu piur. «on uter ,
vivo , leben. a. bie JCod. " "- """*
Vidi^pr<et.t>on video, fef^en.
Vim , offl^ bon vis, @etoa(t.
Vinftum , ft^.] bCin vincio , bW0
Vinxi , prat. J *>««♦ ^ ,
Vis, bun>iH({. bonvolo. 2.®et»a(f.
Vifum, fip. bon video , ithtn, mb
vifo, beitKten. 2. etn @t^t; M
«efi*t.
Vixi , prat: »on vivo , (eoeiu
Wtom , Ji^. bon uicifcor , rac&en.
tJni, unius, dat: unb gm. bon unns,
«iner/ ein eintlfler. ^
Vobis, tn^ Dat. tmb AiLji»* bMt
tu.
VobiiGiio, tni((ti<^
UIB , 5«.. VVIi -"-• » •"' -~'-» "
imb<to. unb aU,pUBr. i»on uter,
t»e((J>er au< bei^ben.
Utrius, gm. bon txter , 1i»elQ(t m
ieoben. ^ ^
Utrum , unb f. fl wie anbre ^bungcQ
ber 35M>n>irter. bon uter, tiMlc^
aai bepben*
Vuit, ettt>ifl.tonvolo.
VuitU , i^r tooUet. bon volo.
XC 9a
tte6fi%
Latinau 157
wtl^in tet ZW fclb^ ermetfet / man r6ntte hnt^ bkf
t»m^t, m^idymxo^ti^ffd^ttf dtteiebe ©teOe eme^ lo^
leimfc^f5tt(^^, mtt^6Ifei>e^j^(^tt,
f tc^tts ott^Iefie».
'%i$ t(n Sraden Ckerentf / tne^r auffiinmi £anbgule ^ttjaifffit»
0<f(^tei>cn/ V %u(ty 21 ^*
l* '»34 5 * 7 8V
^^um quidaffi ex ejus aflenUtoribus Damocles conlmemoraret ia f«r«
10 II 19 13 I4 1$ 16
none copias ejus , opes , majeftatem dominat&s » rerum abundantian »
17 18 19 *o »1 aa 23
nagnificentiam aedium regiarum ; BegarScque «nquam beatior6m quem-
«4 »5 36 117 !X9 9.9 30 3* 3>
ivam foiiTe : Visne igicur , inquit , Damocle , quoniam haec te vita
35 34 35 . 3« 37, 38 39 4«»
ieledac, ipfe eandem d^uftare, & fortunaffl experiri meaml
S)(r 5^&r|( weden tMrb X» M "RikfiiM XX>ivmhwb ttbeuteo; 9^
»ein< nac^kfe; Si. %x. u, f. f. bie 3alH ^cr ^metfanden / fo i^ ^mt'
jclegt. s
i^ X. alt* 2) X* einer. 3) ^* aul 4) ^ feiner. r) JT. .#»-
•M»r, etn ®(bmctct>Ier. ^te ^&ung iiw (i 3) t^ Do^ ^d^m M Dati«
ri pluralis ; alfO/ t>eD ©((^meictlem.
<5) l^afnocic^. 7) 9' emmmor», iti0tn* ^o finVfl bort anct drf,
m\<bti (^ 11) Datf JTcnnidcben ber erfien 9l&mant)(und ift aretift($ la)
)te jiUigfroergangcnc 3cit ocrbin&en&er 9lrt (Imperfeftum Conjunftivi) un^
Ne btttte ^crfon einfacber 3<tb(: et$<{^lte. g; SAn. 9) X» Serm^ onis,
[mitbtn/ gem^ii btn i% 4 unb 3/ ber brilten SbSnbcruna) dne S^ebe. t
;S 3) Abl. Sing. tcrfeiben 9b4nberung: ti^^etitev ^ebe.
10) ^* apia , ^mat, UeberKtif. as ($ 3)|AccuC plur. ben Uihtu
M» II) rnie^. 12)^. ®uter. it)£.ik%ey2«,dtu, Stofe^eik «» (^ 3>
ifi btr Accuiacivus ocrfinfa(|^a2o9l*
U$ M)
14^ X. J^nti^aft. * (§ jo) Scicben bc« Gen. Sing. t>et ^ctrfcfcafr
i^y bie gn&ung erMiw, G^n. plur. (| ?> fu()ret Dicb ouf Den Nominauvum
«. @u4>|lDu alfoi4eMm^*fofinD<tt Du: Z^ing. nutl^in: ber2>mne. 16)
SC» Jbundantia^ Ucberflu^. am (j j) Accuf. ^enUebCr^ug. 17) JS^ptadjc,
rnn^ niitnv. 18) w»w (§ 3) Geti. plur. Der Dcrtten 9U>anberun0. alfj> ecr
Nom. plur. es. @ucb|l Du ades (Denn Da« /, § ^4/ WOitt ni4;t< iur @a(t>e>
fen 5t. fjaDeH DU : <)aue. alfo : ber ioaufer* 1 9) aniw (§ 3) G6n. phir.,au(^
w Den >^e^5rtern, (§^.) 5f. Acjgz:<5, fSnJglid); bier na^ jiinem •£)« «pt^
wort (§ 27) gefegf. 9}Jitl>in: 6cre6nigUd?en<6ebaii&e. ©oijl Die (Srjalv
lung Dann alfo : 3tlo 2)amoclco/ einer au^ feinen (Dedi^ionpfit $6mQ$ in
©icllien) *5d>meic^lern/ in timt UnrerreDung anrubmete be|fenUcber>
fluf/ i\eid)tbmn/bao?lnfel>cn&erv<ycrrjd)att/ ben Ueberfiu0 alier 2>im ^
ge/ u\)b prac^t ber Coniglicben (6ebau0e*
20) 3?« (§ 25) anjjebcftcf. 5?. iint).arrt n>ie 7. ^» Mj?», iMrn<inen.
alfb: rerncmte. 21) ^. jemal^. 22)«« (§3) Accuf. Sing. or (§7)Com-
paratlvus. 5l\-B«fltMf, glucffeltg. ©Jjtl)in: eincn gludffeligetn. 23) 9?.
fem, we{4)<n. Don quis. quam (§ 35^ toict) Dun ^n an.qit)eft(t» quBquam
,iimMt>. alfo: jetnanben. 24) gemefen fei;n/' (§io.) J^iefer Infinitivos
lann (S 21 ) mit lem &.:0.aufdet5fet tverDen: i>a'p temanb gevoefen tD^re;
•Det ed iann cOed fo j^efadt mctDen : unD bel>;upute r eevo^te mejnale cin
glucftdajeter VHenfc^ gevt>efcn»
25) 9?. Wf, ^uwiUft. w (§26) angc^eftet, ^. 9?e6en»ort be<
f^aQtat, 26) ^.Demnact. v). R,wiuiOy i^ fage: tn^it,etfagt*
a8) « (5 16) Vocativus. 29) ^. wcii. 90) IJ?. Diefe. 31) ^, Dfcfe.
IWtfefet / (§ 27 ' Da oatJ n(ld!)|]e ^aupttwrt 32; 5C. Da^Jeben, )u Dera l>iefe
$e.UuU 5;) 5f.D*feao, fteiuilijjen. at (§ 12) Die Dritte QJetfon/ fo inDtr
irfien ^bivanDItind om e^cflen ^Oif^mmt. alfo: beluflic|ec
54) ^* f<It>ff« Sf) ^^. ebcn Diefelbe. 36) are (§ j i) lafinitivus. 5f.
Ptptflo, to^tfuc^en. 37; ^. unD. 38) ^. i^ortMjja , ^lficP. m , wie icJ.
}9) «rt (§ 13) lofinitivus PaflT. ^. Experior y Deponens (§ 2q)(rfa5ten.
30) wi (§6 unD 3) Accuf. S'ng. ^.meus, mein. Sfteine Q}erf(|und C4
»7 ) t>i>n Dem oorgcb nD»rt ;5)iuptn9ort/ (6lucl?. S)ie 55erfe6unfl<iilttt(lDe
i<l) h!r.frrt niht mebc aij. £ief;|l Du nun taes »orij)e ju Diffem, fann e« fOg*
Itd) olfb (jrfi^et werDen : Gpntd) Dcr IRonig : Wchldn, 2>amo(le9^ »
willfl Du Dann , weil Doct) Dic^ £eben bid^ b»hijHget, Daflfelbise aud^
fijb^ pci^eti/ tmt> ttmu ^tict? weo^en?
'*
^- LadiuL fjf
4« 4» 45 44 „ 45 4« . 47 ■ 4« 49 5» 5«
Ctua fe iHe eopere dixiiTetj eoUobari jumthominem ia «ureo ]edo«
;* 53 54 ^55 5« S7 -58 59
ito pulcherrimo , texcili itragulo, n^asDiiicis operibus picto: at>acos>
6o 6i 6% 63 64 6$ 66 67
e complures omavit argento aoroque caeiaco. Tum ad men(k{B
»« <59 70 71 J? 73 74 75 7« 77
ioii forml pueros dele£los jumc confiftere , edsque ad nutum illiiu
» 78 79 80
inentes diligenter roiniflrare,
4O »ie I. 42) ^. n^. 43) ^. f«n<f» 44) <« C§ n)Infinitivus.
pe ^n^ttl t»u im ^. nic(jt ; ttcbl ab«t a<pw (§ 34 ) wunfcben. ^dmrat
n^^(§20, fll* «m< SlttH^fung binju, fagt, ^a^ ec ee wimfd^ete.
) 9J^» Dixi, id> l?»;b« cjeftgt. i/Te' (5 1 2) t)ri(tt '^Jerfon Sing.> Plusquara.
rf. Conj. m\ oo^ cum feibi^en «rfoixct : er »ic& aber im S>eutf(ti(n OIm^
l Wi IndicativQs. ale ec gefagt batte,
46) flrf(§ 13) Infinit. Paff. ^. coKoco, f<||en, (§ xi ) fe^itJ er tjcfw
t wet&e. oon Dem 6ap werCe ict).l}inf6co fcbweiflen. 47)^. 3^^«» Wn bc*
.>len prst. it (§ 1 a) Die btitte ^erfon Sing. et bat betobUn. 48) ^.
ominis, unUr Homo, tTIcnfd). em (5 3) Acc. Sing. ben tnenf<ieit.
>) ^. auf. fo) (§ 3) Ablat. Sing. 5C. aitrm , gulben. jt) mt 50.
.'LeOuSy 23ere. 51) »U 50« ^. .(brettum, 2)ecfe. S)ie (gnbunflttl l)«
lennwSrter fu^re ic& t>on nun an nic^t me^r )>oc.
5-3) 5r. Pulcber, fd;3n / unb eben bott ; Pulcerrims, SupMl. fit6ii*
5. 54) 5C. 7e:rt»/w, n^cld)e^ oucb 5.0, Strt^ulum bep (IcO j^ar, unD ()ei0i iif nw
entlnefnfitratje. 56) ^, Magnijicus , pxi<S}ii8* f7) '3'J.O/ierw,gcn.9lr»
it. tllit ; i 25) prac^.tgen ^icbcttcn , oDcr beffer : prad}tigec 2lrbeit;
;ad)tig. f8).^. Pjtittf>ncfticft. 2Hjj jenet Heantwotter, et n>unfcJ>te
i tyevlid) , Uep et t>m Wann Aixf tin gulDcnce Sett ^ eine ubetaw
^<>ne2>c<fc, uni> pcactjtig ubecfttdftetTJatcaee fetjen»
f9) que, toitio. ^. /fbacus, Sre&enstifc^. (Cccbenjtifcfee. 60) X*
tU 60ttvit (.§ 12) Die Dritte ^etfon Smg. pr«t. S,omo, iieren» ec l)ac
•jiecet. 62) ^.Argtmmy @ilbsr. tljtt(§25) ©ilbct.
60 que, rciiio.^.Aurumy ®oID. 54) ^. bat bet) Cetottt.* ^na»
* ar^entwn calatum , pUlbcn unt> filbecn Service. iSt (ie^ tf>m t>etfd>tebe#
t <£teben5tifefye mit|tlbet unb BMlbcnen (6efd?ttcen awimttu
i^ J^itutkntr
«ueerlcfenct ' , , „.,
autferfbl)Kn, 7») »1(47."
73) «* (§iO Infinitiv. ^ Cto^, f{|^etU 74) fie/wk ao.
!R, £(jf, (?<» 7f) ^ auf» 70 5?. Nutusf SBitif. feen tt>me. 77) 9t j»
ae<(. 78) eef (% 40) t)on &(m » M (S>tammmtti^ a(f0 Munic, 5E; fm
79)^.jlci^«9. 8o)flre(§ lOInfinitir. ^.MadffrOy aufbotftll; l^
Auf bie^ et aueetlefene linaben oon fonbecbam Bc^betc vmbitZt^
fel (leben / auf jet>en XX>\nl bee 2)/amccIe« ^;( ^en^/L un6 ^^ au^
Vpacten..
8» 8» > 8y 84^ 8S 8*^ »r
' Aderant^unguenta , eoronc r ineendebantur odores r men& conqoifitit'.
88 89 9° 9* 9^ 93- 94!
fimis epulls exftniebantur. Fortunatos fibi Damocles videbator. la
95 96- 97 98: ' 99 loa 101 ip» 103 104;
fioc medio apparatu fiilgentem gladiura ^ lacunari feti equind appen^
105 106 107 IO8 109 IIO III
fiun , demittr juffit, ut impendSret Hlius beati cervidbus;.
8r) Ereaa (ff k>) fie twoteff. ^d (f ?r) ein TOttiemA (b beti-MifaiB^
mengefc^ten 3eitt»5rtern docgebeffet n>ifD. Erdta fjmmt t^on Sum, %v^ M-
Jm^ tvelctetf-tm ^;ba Sv^n 0(t§t. iSe rnuen ba. 82) ^. C7^guentiflR,@a(»
fce. 0alben. 85) 5t.^Co«iM, JCcani. I^tiinje. 84) e&antMr Cl§ 13O PaiT..
Imperf.britte^erfcnplur. 9i, Ineendo^ an$iRU>em e^ivurbenangest^er.
85) 5?. Oior, 9fau(t» ^^aucbwerfe..
86) X, Minftt r ^tfe^. m bet Plural. tm S)euff(tm mit beni Slng-. gei
}tftttt>itb r Exfinaremmfasy ben Ctfd> befe^en^ 2C. 8:0 ^' conqa^a^ p»
ummenddeOn.. S)u (ief(|T batraue^ : conqtafttiffimis epuUs, 88) mtt B^Oltcben
Gpeifen. 89) ebaraur^ ttle 84- ^. Exftruoy befeiSen.^ee wurben befenet;
^afie- bero^alben : C& tuaeen vorban^en ©oiben nnM^canse: man iime
t^te^auc^tvecfe an : ^e^Cofel tvarb mtt ben (6ftltc^f2en@petfhT ubet#
f tjet.
90) 5r. (Hficf!i(p.. 5>i ) .^. ®i(ft* 9«) 5)anieclf«. 93) rfaewr (§ 19)
Fair. Imperfeft. britte ^^erfon Sing. S. Video ,. ( henn Viio finbetl bu nt({tr)
imb bett Oieftm; «iie'^^» befunffn» 2)atnocle« bebunlce fidy gluc^ltd».
94>*
14) 5r.!Stt. 95) 9}.bterem. 96) 5(. Mi«ur, Mtt 97) 5t* ^Ai-
Mtitf , Buberettung. 98) t«m (% 40) ton betn t M ^tmmmtti. Siifo
B^ms, X. gidntenb. 99) ^.giadiust @<t)n>erf* loo) jt. t>oh. loi) jT.Lo.
tmtBTi ^^ert4fclund cinetf @emac()^; etnei^ Siminertf ObetDecfe. von oben
^ab 102) ^, \mt Dem £^utei , 103) txef ^or* t {% p) geicten betf
ilblativi: an (Sif ) fineth ^o^aare. 104) j(. jmayusy ondeMngf.
tfccr: tt»«I<be6 (S a4)'angeb<Jngn»<»r. 105) i ($ 13) InfinWv. Pafll j?,
Dinitt» , btnablafTen / ^a^ btnab^elaffen tberbe. 106) toie 47» .
i«7)ir.ba§. io8)«ree c§ 13) bie britte ^erfon Slng. ConjunftiW
In^feft. ^. hfendto^ fe&r nabe fepn» bap ee (ebv nabe xoavt»
109) 9?. ienetf. no) ^. Jamtf , dlficffeltg. bee glucfreltgen. 11 1)
9ftui tritte ^nbung au< Dem x ( § 43) betf ^tammioerttf. ^li Omx , ^.
ber 9}ocfe / audt» wenn ti im Plur. gefe^t ifl. bem HacFen. Xmi fann etf
fo iufammendeio^en werben: tnttteninbiefer^tuftvarrundbefablberl^^
ntct / von oben berab etn cil^tuettbeo €kbtvert an einem ^ofbaare alfo
3u>anj|en / ta$ te gerabe aufom !^opf btefe» (Blucffeftgen ^felce.
IM 113 114 11$ M16 117 118 119 »•
Icaqne nec pnlcrot illof idminiitratores adipidebat , nec plenum arcit
lai ' 113 123 134 115 115 1^7 i»8 lap
Hngentum: nec manum porrigebat in menflim: jam ipfo defluebant co>
130 131 13» ^ 133 '34 »3S I3tf 137 138 139
rosc : denique exoravic Tyrannum , ut abire licereC , quod jam bea-
140 141
aoUeC 'cfle.
112) 3t.9lun. 113) 5(. «jeber. 114) 5f» Pukber, fc|)3n. Mefd)^
fte. 115) tR. jene. 116) 9. JdmMftrMor^ ^erwalter. 117) <5uc|)e im^.
jf^ (S 32) anfel^nt. aa {Six^ biebrtlte ^erfon Sing. Imperfea. ev.
fxpatu
I li) 5f. 9?o(t. 1 19) 5t. ^tow , boir. lao) Us (j 40^ i»on bem * ber
iCBartel. Sllfo^f, 5(.5runf). 121) jr.ei(f>er.
las) ^ unb nic&t. 129) 5(. Mamst bie .^onb. 124) eto wH 117-
3t. Porrrg», au^flrecfen. er fJrecf te aue. i25)5t.@eien. i20»ietf7. 127)
^. ft^t, 1 28) 9?. 'l^/um, felftf). S)ort n>irb onoebeutct / bof bie il6ri0en $n«
&ttngen twn ^/e ben ^nbunoen bon liie &Wi^ teon* iZz«, 9^. lene. Nom.
plor.fem. olfo au^#r,fie felbfl. I29)etant (Si2)btebrltte$erfoflPlur.
Imperfea. Si* Defkm, oifatten. fielen ab. 130) iDii 8|. 2>a fc^ute er
X ntct^t
i6x hjtitutloiiet
md^r me^v (tof 6te {ib^nt ttUnetfibaftf nid^t «tif 6Jt«tttn|bo(Ie SiU
fnt : er fttt^j» f eme ^ctnb nac^ bm Bpeifen au0 ; Ote Siximt (elbfl (I»
len t^m vom ^upte*
131) JP« cn&li(|). I)») «lit (5 I j) Wt brttte ^«ron Sfng. Prseterit.
JT. £xor0, erbttten. et M etbetben. 133) ben $prann<n. 1)4) S^. bcjf»
135) <>«t 9^. gtben. bDneo. 3(ifo ^iea» JC. I)tnn>ed geben. 136) erct nit
108. Licet ($ ;7) X. ti tfl erlaubt. erlaubec n>4re.
137) ^. »eil. 138") 5f. jfir. IJ9) 5t. alilcf feltg. 140) 9J. er ttoffft
ntcbt. 141) 9^. fepn. Hx bac enbltd» bte(Bnabe von Cyrannenet^lten/
bA$ er bmtveg geben bovfte/ tvetl ec ntd^c mebc glikffeits )tt f^n ver^
langte.
14» 143 «44 ^ _. «45^ «4<J «47 148. 149 «S6 «St
Sacisne videcur dedaraue Dioayuus» nihil eue ei beacuin , coi ftmpec
«5» »53 »54 .
aliquis cerror impendeac?
142) ne wit Af. JP. S<ittf , gmud. 143) enr ($ 13) btie brtttt Verfoii
Sing. Indicat. Paff. X» yidm, unb be^ biejem : videri , mttnfn. «0 (tdodntt,
i44)<j^e (S 19) fftr avijfey tt»el(t)C«(5 i») InliniciviPr«t.ift.Jt. £Man,
ctttactn. bager eri;(4rec babe. 145) 2bion9liut(. 146) ^.miJbttf. 147)92.
(ton. 148) \R. iN* «49) X. Beatusy fll&cffe(m. ntd^te git^Ifgee. 150)
9(. n>e(d)etn. 15« * «53) ^' o((<&eit ein @d|)recrtn. 154) eat ($ lo) bte britf
te^tcfon Sing. Conjunftivi. X, ImpendeOj votfd>toeben. ®o^faffe « a(^:
i^t ntcbcZ>tonyflu9 beut(id) aenng eri!(aret/ee gebe ftin (Btttcf f&c|cnciv
<tber n>e(c^em atle^etc etnSc^recfen fd>tvebec?
t
' 155 i5<$ «57 «5B 159 i<o t6i i6i 1^3 164 t5j
Atqui ei ne Incegrum quidem eraC, uc ad ju(Uciamremignret, dvibai>
166 167 i58 i<9 170 171 17» 173 174 175
que libertatem & jura redderet. lis enim fe adolefcene improvida ctace
176 177 178 179 I80 I8i 18» t83 184 >8$ *if
irretierat erracis , eaque commirerat , oc (aivua efTe non poflk , fi Ad»
187 188
etre coepiflTet.
«rs) St.Unb<iber, o6<r bo*. tff) 9J.i()ni» »f7 ««b »f9) *» *•
Ne, nicbt etnmqi. ifS) JT.imlnteger: incegrum eflTe alicui , ftt^t ^onb
babcn. r6o) Imperfeanm Indicativi bonb-mSum. (J 10.) toor* 2lbet'<r
(S)ionpftuO (^rt» md»r ctnmoi mel^r fteye ^nb*
iMvm. ^ 153
161 » i6i) X, baf jur ©md^tigFeit» 164) ara (§ 12) ti< triffe
^(rfen etnfadxr Sobi im Imperfefto Conjunftivi. X* Ramsro , (urucf Fely
tcn* JOa$tt iu ^eccBerec^tisfett )untc? fel^tte.
i«5) fue, unb, (% 26.) X, Gvisy ©u^fler. bcn S5ttrger«. itftf) ^. f.i.
iertast grep&eitr K7) jt.unl>. i<5g) 9^. Juris, gen. iDonJtw, «K«(|)f. tie
9ve£bte. 169) eret (§ 12) Wt brittf ^erjciti bereinfoc&tnloW «n Dem Im-
perfefto Conjunftivi. jf, Reddo, n>iel)erja«ben. 2lbet er ^atre ntdjt ci,\*
inrtl me^r bte Jrreybeit/ ba^ er^u bet (Dered^ttgfeit jtnrucf feferte, unt>
felnen 2^gern ibre^ey^c unb ^^ec^te ivtebev geben Unntt*
170) 9t i^nat/ bon i&nm» bon is. @eb6t(t {u n. 177 , matu. i7i).
JT* benn. 172) jf. ficb» i7?'i75) J^. rinSMinabonunborjltttidem^ifer.
176) wrdt on fiattfoerdi (§19) ^ie bcitte wfon bec einfa^en Bal)i im
Plnsquamperfeao Indicadvj. (§12.) j(.ib«to, berflricfcn. er ^arte fi<^
«erflricfefc 177) 5t. Erraam, Seblcr. Scblcro ($ 25.) mtt ^cWern. ^ie»
l^rdcbiret ba^ o&cniiberacbticbene Us> »on is. X, Is, bitfmcilcn 0t talis»
cin fo(<bcr* iSr ^atte f!c^ mtt fold^en ^biern vecflruf et , ia folcbc Sc^icr
17S) que ($ 2«.) unb. 9^. ea, flc: bon is. It ditt fticr miebcr fSrta-
Ut, loic n. 170. folct>e. 179) Scflc untcrbeffcn bif ©plbe com ($jty aufbie
Gcttc : fo bfcibet miferat:. 9^» mifi , prcc. bon micto. erat ($ 1 2) i|t tit ttiU
te^erfMiin bcm Flusquamperfeao Indicativi: ml^6 (% 39) bic Unri<^
tigrcit fctnetf PraEterid bcbdlt. ^Hm ft^e bci$ com n»ieb(t bor bcin^tamm^
loert fflicco , fo ^a|i bu committo. X* Q/nuutu , begcixo* iSx f^atte be#
9<tnsen»
.180) j(.baf. i8i) X. fittcr. 183) i)?. f(9tt. iSO X*ni^u it4)
9). fonnte» ba^ er ntctpt flc^st feyn e6nnte/ obcr f oirote*
185) 5e.twntt. 18^ 5r.nu9/bemilnfitiB. 187) ^* fepn* 188) ^
($ 12) bic brittc ^crfon im Plusquamperfe£to ConjunAlvL JT. Q^ , aa«
fan0cn. t^ennetu?utbeansefanssnl^<tbettvem6nftts)ufeyn. 9^nmi
dfo tufammcn: IDenn et t^atte ^ato ctn ^unslino 9on unvorflc^tiscm
3Utermttfolc&en^e&Ierni»er^ricfet/ unb lolc^e ^cbcn b^ait{jm/ ta$
ts nidft yuiftt ftyn (onntt / xomn ec anfons^ xooUte vecm^ttfMB sn
feyn.
189 190 igi 19« «95 194 ^ «f5
Qoantopere vero anidtiai defiderarec» guarum infidelitatpm cztimcfce.
Xa hat
i<4 h^itutimtt
196 ^ 197 199 199 soo aoi to* so| to-4
bat, declaravitin Pythagoreis duobiu illi<: qaorum cum altenun vadeni
ao5 ^o5 S07 a08 aop aio aii »1» 213 atA
mortis accepiflet , alcer , ut vadem fuom liberaret , prsfto fiiiflet ad
ai5 *i6 ai7 nn • at9 aao aat aaa aa^
faoram mortis deitinatam : Utinam ego , inquit , certiua vobia amicui
aa4
adfcriberer.
189' 19O 5f.n)lefe^r, 9&ft, bie gKMnbfcboften. 19O •« Cff ")
bte brttte ^ecfon tn t>em Imperfeao Conjunetivi. ^. Defiiiro , n)UDf(beii.
U>krebtecaberbteJ$rettnb(<^afcennntnfct>ete. 19)) ^.tnttt, tnel^cr*
194) ^* ^reuioftofeit. ipf) e&it CS 12^ britteJ>crfon tn't>em;Imper-
fefto Indicativi. % Extimfea , fQrc^ten. 2>ecer (ueulo^gtetc et ftird^
tete.
19O ifoit (%ii) britte 9<rfon tin Prsterito Indicativi. X* JDicbrt^
bartbmi/ Slntetden geben. Merbacoet^an/I^cersejetoet* 197) SLait
in. 198) ^.etn^ptbadoreer. einSCOeltiveifer/ Der Dem ^Pt^oi^Atf ^tott»
. 199) ^* twctnen* 200) 9?« jenen* ^ac er (3)ion9(iuO <»> f«nen }U7ccnm
Pyt^afloceecn 0e$etset*
301) 97. berer/ wel<ter. io2)^5t ati* aoO JT* etocr nnfet itBccneik
«m (§ O ber Accufativus. etnen. 204) 97. vadis, gen. botf vas, i^riCt
<"> (| 3) Accuiativus. t>en ^Argen* 205; 97. mortis. geh. bonmors,
ber >toD. bee (Cobe. soO 97* cepi, prxc Don Den Bnf<unnHn0efc|tcii
auf cipio. Q}ereinide mit btefcm c^.Die t>ordefe(te ^plbc «c ($ 31/) fo Jba|l
buacdpio. X^Acc^, onml^men. iSet ($ laj Plusquamperfettaa CoH'
jun3ivi. . an^enommen ^tce.
207) X, bcronbere. oos) X,bc$* soo) tote n. 104. ben SBAcmb»
X10) ^,Suus, fein. fetnen. 2ii)ar«t (;§ 12) Imperfeaum ConjuoaivL
Si.Liberg^ errcttcn. ba0ecfejnen25&r0eneccectece. aia) ^. Prt^ ^,
geotnnNtrtig/ lustgm, oDerbafeyn. 213) PlusquamperfeaumCoajondi*
vi t>on tm Sm oDcr EiTe. (5 10.) gewefen tvore. 214) X.i», um^ais)
jlt. bie (StunDe. 216) 97. M ^oDt. 217) jt. D^aiatus , bcfhmmt. iMr
OI0 ec ben etnen fuc dnen 25ucgen bee vtobee angenommen; bicfer 4ber/
bamtc ec fetnen hmstn tsttttm, um ble befitmmce doOeefhmbe (u)>ge»
genvo4rttn eingefleUec b<icce»
2 18) 5e.fBonfe@Ott! 2i9)Je.l*. *2o) JT. tc[a9ti x2i)X b«
tJfiltU 222) 97*ett(^* 42|) ir* (to St(lli'>b* M4) <r«r (§13; jbt((rH(^f»
fM
' ' Lgtum, 16$
fbn tn bcm Tfflperfbao ConjQnftivi PaiSv?. St.Mfcrih, tUt C$?2) Mri^
Ip» iUidblm. 5uge$ai>Iet tvuv^e. tDoOce (5(Dct , fprac^ er (Dct ^onitf
SDionMiutf O ><^ wtirbe euc^ al» ^er ^tirte ^reunb bey^ge^^let*
»35 %i6 ss/ 3X8 339 230 .-asi »3» ft^f
Quambulc eratiniferun),carereconfuetudiDe amicorum, fodetate vidu^
334 «35 335 337 338 339 240 S41 »43,
fermone omnino familiari ! homini praefertim do^o i puero» iSc artibu»
343 »44 345 346 »47 »4« 349 350
ingenuis erudito. MuQcorum vero periludiofiim accepimus. poecam edaa
»5« »54 »5J »54 »55 »5*
fragioiffl ; quam bonum » nihii ad rem.
3tar) 5f.TOi<f 22<5) 9^.biefem*i27)rfflperfeftufflIndicativi.C$io.>
iDar. s«8) 5t. elenb. XVit elent> xoAt ee ^tefrm ! wie elenb mar etf fttr tlm!
22p) tre (%i%) Infinitivi Prsfens. ^. Gvw, ent&et)reni cum Jblatvw,
%IQ uiiD 230 ir.Umgans ber 3ceunbe*233) j(.@efelird)aft. 2^3) j(.@im^
fevnb^ranf. \ (%io) m Seid^en Ut Genitivi. ®efcOfc()afit betf tMtip
3)4) JT. 9(ebe. 235) 5r. allerbtngtf. 2)<5) ^. i»ertraulic(). ^e biefe Abia.
tivl BMrben l»i>n Carn regieret U>te eleno t«>ar ee fiir itm/VmM freunb»
gl>Afctt<^ Umgang0/ anev (BefeKfc^oft l^ey Zififti \a «Uct^tMrtrottUcf^
3ln(pr^kb< Stt entbebren!
«37^ J^.9}lenf(b.eJnem S^enft^ett. a)8) J?* fonb rlte^. 239) St* »f
Itort 240) JT. tm i\«r; apuero, loottSlttgenb auf. 24O ^. ttnb. 244)lt*
imterrttbiet/ unterwtefen. 242 ttnb 243) ArtibusfommetlKroon cmNo^
minativo Ars , totePartibus ober Partii iDon Pars. CS 40.) J(* na<4>bfr^u»
fel Ars: artes itigenm , fre^e Xilnfle* fttfm ^Blunflen ; onb mtt *36ranff«
ijundetnetfmit^ burd?/ in, obcr mtt onbern «nflonbtden ^orm^rtlcintf
G 2r) mtt/ ober tn freyen !^nflen. SonbeirUc^ etnem t>oi» 3u0cnb auf
Sele^rten / unb tn freyen i^tinften unterrid^teten tHenfcben*
24f) 5t. Mtificat wum , (b.l tm Genitivo ttfuficman) bie SK^MfiP/ bie
^ontunfi* a4(S) St* oBerbin^l. 247) ^T. febr befliffen. 24S) f ommt Don ac
cipio y n>te B. 206. Jt. temebme n. dntf(|it) bte erfle^etfon berbiclfa«
4)en gaiyl-im Preterito Indicativi. u>t'r t>aben t>'rnottnnen/ ^ er aUer^
tinm ber Zonfunf} fe&r befltffen 0en>efen fep* SDenn bo< ^ortfe^^n pfte()en
tie Satetitec febr oft «u<iu!ai|cn* «49 # 251) ^.av^ cin^ragibicnfcbreiber*
352 unb 253) JT. toie gut. a/4 '25O J^* tm NM: nibil ad re«n, etf bi n.*t
Vift^iut <^{^ IPtr f^oben vtmmmm, erfef oOei^iif ber (lonfnnfl
X 3 f;i?r
i66 hilituiiMi.
febt bcpi(fen/ia «r.dj euiIvagoMenfc^ttjibet geu?efen: tpie gur cr t$ ge*
tDacl;t f)abe/ Diencc nicfet sut te»4^e, ,
357 358 359 3^0 a6i a6» 363 2^4. 26$ a66
Omniculcu &vi£ta humano carebat. Vivebat cum fugitivis, cum fad*
»67 a$8 a()9 470 271 »72 »73 »74 375 976 »77
norofis, cumbarbaris: neminem» quiautlibertate dignuseflet,aucvellec
378 «79 3{!o 281 28a a83
omnino liber eiTe , (ibi amicum orbitrabatun
3tr7 t ^O X* on aOer £eB(ti^ unb tnenf(^U(5ettt Unterboff. 2^2)
tbat(% 12) Dritt(^|>(rfon in &(mImperfefto Indicativi. J^. Cmoy mw^
entbtbrtn: am jibiativo. bab(r Fommen bie Dorberocbenben Ablacivi d.
257 » 26u itx mupte oQer imnfcbUcben ^d^enodrt unb Unttcbalrung
tnwebten. /
%,6^y ebat (S 13^ Imperfe&um Indicativi. ^, ^, (eben. et lebte»
S64 t ai6f) 5t* mit Pi^(btt0en obee eotlaufenen/ mit lafkrbafte»^/ mit
vtlben*
17«$ X* Nem, ttmimt, ntemonb. ntemanben* V71 • vj4^ Jt.lMl»
Aer enttMber ber Srepbeit toftrbid. %70 Imperfeaum Cpnjunaivi Mn San
(k 10.) i»4re« »76) X* ober.a77) % ipollte. 278) % aHerbinatf. 270)
jf.fife9. »80) Infinitlvuf ton Sum ({ 10.) feon. a8i) JC. ftct. a8x) X.
Qreunb. 289) St, Arbitror , f(b4lgen / acbten. 2tli ein Verbnm Deponens
i%io),t»tl^tt ben 9u<0an0 einetf Paffivi , ludleicb aber bie ^beutung et»
m^ Aaiviban^abatnr ($ 13) britte ^erfon b(r einfacben 3abl tn bem Im»
perfeao Indicadvf. (I<&f<iit.einen3reunbf(b4igte/ altf feinm greunb acbtete.
itt (ebtemtt iSnttaufenen/mtr tlebeltb^tetn/ mtt ttXIben C2^atb(trn.)
Ititinmf iivel(betenttvebetbetifvcybetrtourbig»>4te/ obetauc^ felb^
lircy feyn «c^Ute / biclt et fiit fetnen ^teunb*
SMe anm Utbm^ i In dr^untencr ^e^c
^x^ bem ^\fiivtt bei i fStKb^ »8 SiibeL
"/ * » J 4 5
Qoafflvis fttbllmes debent bttmiles metaere »
6 r ft 9 »o
Vindifta docili ^iuapttec iblQifiku
Volr
Latbut. 177
II 1» 13 14 i^
Vulp(no8 catulos Aqufla quondim fufiullta
16 17 18 19 ao si
Nidoque pofujt pullis, efcam ut carperent.
O X» g^od) |b ftfer. a) Stiblunisy bo<b. Me ^Un» 3) «* C§ ") ^»<
(fc^erfon plur. Indicat. Trsf. JT.-Deto, nrnffen. 4) X*Humilis^ nitf
}. ^te nfcbrigen. 5) ere (§ 1 1) Infinit. if. Metuo, ffir^tetl. 6) SSRa^U
X> Docilis^ gelfljrfam. tnitC^as) gelel^trainer 16)^. ©cto fRnnifll»
t. 8) mil 9) «<§ 11) He Dtitte ^erfon Sirg. Indicat.Praf. 5t. Patt»,
:n feon. offenifl. 3(ud} t>ie <>oben ntuflen ^ie ntet>rigen f&td^ten/
:tl eine ^ad)e t>ur<^ ftnnreid^ee tlad^Denf en erl^alten u>irO.
II) X. Vu^ims^ mbthttlbmt FulfmlcatuU i2))undeQ[fi^fe. 13^
aWer. 14) X. tinmaU if) 9?. Sufltdi ^ prat. oufncbmen. M (§ la) er
tau^nommen. 16) f^, (§ »6) angtbeftet. JT. unb ; nitAwbi Ni'
, ^e|K in(fi 25) temnefl. ijyVi.Pofui, preet. fcijen. fttt»te ir. ig)
P«/6tf, ba^Sunge. benluntten. 19) 5C.£7&<», ®peife. »0^ X. ta$,
) trM($ 1 2)t>te Drtttt ^<rfon Plur. Conjund. Imperf. JT. carpo^ Qfni^^n*
$ fTe gen^ffen. f^tn 2lMer ^at einfi bie^ungen von bem ^uc^fen tntf
^ret/ tinb feinen ^unflen in» Hefl iUQtvcaQm, Oamic fU btef« Speife
pje^erefv.
aa 33 94 35 ft(? '^
Hane perfecuta mater, orare indpit,
»7 as a9 3» 31 3»
He tantum mlfereB luftiun importaret fibi. '
^ 33 34 3$ 3^ 37 3«
Contempfit illa, tuta quippe ipfo loco.
N
«4)^.biefe. »3) ^.Seeutum, (hp. t>on Seqmr. Per ("J f T>ffn503Jr(»
n ber3ufammenflefe<|ten. ^. Per/equor, noebfaden. Depon. (|»o.) tai
ipinum C§ t») unb bat ©Itttelwort tjerganflener gttt (§ 13) ftnb alltjfit
(ict). Per/ecuta fann ($ 24^ bur(t unb aufdtlofei loetben. 2>ie24) jt.tnut»
rfagte nac^/ unbic.
»5) are (§11) Infinit. Sf. Or», bitten. 2<0 »« (S >») bicbritte^ew
n Sing.Indicat. PrcC ^. jnc^ (% $4) anf(U0tn. f4ngtan. 27) X. ba§
d)t. ag) ^. Tartttf,fo erof. fo gro0e9. 19) x.Mifer], ormftlta. ber arm#
lijjen. 30) jt. LuElus , 2tib. ) 1) aret ($ 1 2) tnt brifte ^trfon Sing. Con*
na. imperf. X*ir^*rt9, VnwtVH^tlU jte 9Cittrfad>te, 32) J(. ft^. Z>te
mut»
tiS% itfHtuHonit
tnutt» Iief tbm md)/mp fteng an t^n $tt hitttn, et foOte ^oc^ tbr 3t«
ttien f etn fblc^ee JS.et^ jufugen*
9^ 97* 7eifi^^, pnet. iDCn tcmn». Gm(iy30 (itt iSDictlein tHt^ufamt
tntnfltfi^ttn* ^^cmenm^ t}(ca(6t(n« Mt>eract)tet: btnn ttidwie 15* )4)
^ 91. M«K» JS) *. Tatttf, Ixfctjflftf. 3O 5f. «1«. 37) ^. ^pl^^ fel^fl.tto flt*
tnabnet tvicb^ t$ fepn t>i( enDunden t>effen benen t)on i2{« 4bii(i(t. 3£) SU
LocuSi Ott von ($ 15) Oem <Drt feft>ft ^r 2(Mer bat fte t^erad^tet/ «1»
0enug geftc^ert t^on fefnet ^f^e*
^ 39 -40 4« 4» 43' 44
Vulpes ab ari rapoit ardentem nceni,
45 4^ 47 48
Totaroque flamiDis arborem drcumdedic,
49 , 50 51 5» ^ 53
Hofti dolorem damno ntiicens Tanguinis.
39) ^* 3u(&<. 40) Sf* t)on. 41) S. %tc«, 42) % J^ftf, pnet
]^enr<^> 5(. ne^men. it n>i( 15. b<tt genomtnen. 43) tm (§40) t>i>m «
te^ ^tammtvort^. Ardms (§ la) Particip. Praef. S.ardeoy bcennen. brew
itent>* 44) cm (§ 42) Donbtmx betf€tammn»oct<. 5(. Ax> Satf el*
45) 4M (§ 2^) angebeftet. unb. ^. Totus^ ganj. 4O Si*FUniii»i
Qfamme. tTJtr (§ 25) ^lammen. 47) ^.Arbtr, QSaum. 48) «raan (5 31)
mi>D$di (^, t(t)l)abedeg(ben. ^wDo) (ufammengefefit» 5(*CSr«MRio,uni«
ftben. it (S li) bACumgeben. .
49) X. HoJlU, geinb.bem ^etnbe. 50) JT. BtJar , ^^tmci* bm
^cbmerjen. 5O X.Dmram, ®c|)al)(. mtt(§ 25) bem6<t)aben. 5»)
«ru (012) Particip. Prsf. X. Mifceo, ^tm^^m, 3>a fonnf} ^i(r mtt bem
bamtt tat Partictpium aufl5fen. bamft er vermtfcbte. n) ^. ^« ^luti*
!2R>et ber ^ucb^ b<tteinbtennenbee@ct)ett t>on bem ^ltare ennvettbet/
- tint> ten ganjen Saum mf t ^lammen umgeben/ bamtt er alfb fetttein ^«iii#
- ^e btn Sc^erjen uhb €c^aben fetne» (Bebl^te^ mttemonber vw
tntfc^te*
54 55 5« 57 58 59
Aquila , ut periclo morti) eriperet fuot ,
<k> 4$4 tfa 63 64.
Incolumet natoa fiipplex Vulpi reddidic.
54*
^ ^ 54) ^» abUr* 5r) ^» ba§* r^ P«r«rlWB (fi 3<0 fSr Perfcnton , 5f.
©ffabr. ^«r <5era*>r. y;) »eti i^orf (§40) iT. ^0&. bt» aoDe. j8) «r«t
(ff n)Ut ttitttjktfw $iDg.€oDjunaiv. Imperfea. St* Erifu, (§ 34) tnU
rctfeti. erentnfje. 59) JC.te, ftiti. btefcjneti.
60) jt. Jbcafcmiif , UllWtUW. (5i) 5?. iVafttf , ©obtt. t>te ©$l>ne.
6x) it. ^et ^emutWg btttet. «3) 5r.rii(pM, gudX. (>em Jadjfe. 64; «J?.
I>(A', prsc b(t SufammeudefeMen auf A. alfo ($ )i ) ^. /{edtto , ivifDetse'
6en. ft (§ 12) l^at n^teber^egeben. 2)et 2U>lev/ bamtr er bk €etninen &er
(Befabc &e6Trobe0entrtne/ batb um(Biiabe/ unb gab bem ifuQfe fet#
ne ^ungen unbef<:^4btgt jutucf e*
I ®u(&^ 14 Sabel.
fS tf* «7 <58 ^9
Maltts cumfutor» JDopli deperditns »
70 71 7» 73 74
MedidDam ignoto fiicert ccepiiTot loco»
■ 75 7« 77 78 79
EtvetditaretfiUfo tntidotum nomiDe»
80 81 83 83 8A
Verbofit acquiiivit fibi famam ftrophlf.
^5) 5P* bi< / fcbTiiom. 66) X* a\i / ba. 5?) X. ein ®Mma(((r. 6%
mt 69) ^. im D^ditus: bttttarm. 70) X* btt vlrinepfunf). 71 utib 74) JT*
imberannter^Ort onC§i5) einem uubefanntenOrte. 7»') er<r^ ii)in6ut«
tivo». jtommt burcb^epfelung be^ t (§34) bon fMi». X, mn, tteiben.
71) ig*t(iix) britte ^erfon ling. Plusquamperfeai im Con/unaivo. jt\
C^» onfmgen. ange^ngen ^atte. fBenn mau bie i»rfett(n l{85rtet
(f2y) iufammennimmt/bei^tetl: ZI0 einfc^tmmev 6(^bma<^blnt»
«rm geivorbeo tocat, unb in einer unbetannten @tabc bte ^lrsneyfunf} ^tt
treiben ans^fansm Ixute,
7T) j?.mib. 76) artt (S ta) bie brtfte ^erfon Cng. Imperfeai im
Cbnjunftivo. j^. fW(to,feiibaDen. 78)j?.ein®eden0ift. 77utib 79)^*^^
Jusy fdfcb/ untoo^r; Nomm, 9?amnt. unter CS25) einem unwabren 9^
men. Unb unter ehtem erbk^t^en namen eiir falf<tK^ (Besensift ^fl
^atte.
Sounb 84) ^. flefitn>((6t0e ^uffd^netbere^ burcb (5 15) 0e|(tn)4Qta<
9iifi(|)mtb(r<9ob(r^<^mib(re9(ii« si)tvit (^12) bt( mu ^erlbn i«
. - Y • ' Prs;
t^ hflituHemt
tnutter Iief tbm nac^^un^ fteng an U^n $» bitttn/ et foHte hodb tbr 7iu
tnen (etn fblc^ee ilet^ sufugen*
)0 ^» 7en^fi,pvvt.^6ntmHo. Cm($^t) ein iEQirtlcin DerSufam*
tnendefi^tem 5^. ewaemnoy ^tta^ttn* \><tt veracbtet: btnn U 'i(t nk 15. ^4)
91. r<ne. 95) X. Tutus» fHi<i)W* 30 X. ali. zi) ^. Ipfimy fel^fl. wo ne*
ttMbnet wirb/ ti U^n bie ^nDunden befftn benen t>on Hu 45nli^. 3£) X*
tocus, Ort von (S 25) bem (DttfeB^fl. 2)et2(Mer b<tt fte verac^tet/ «!•
Uenug seftd^t t>on fefner ^be*
^ 39 .4» 4» 4» ,43 -.44
Vulpes ab ara rapait ardentem nceni,
45 4< .47 48
Totamque flaom» arborem drcumdedic,
49 50 5» 5» 53
Hofti dolorem damno mucens (angainis.
39) X* 3u(b^* 40) X* bott. 41) X. 9(tar» 42) 97. R^y prct
t>enr<^> it. nebmen. U nit 15. bat aenommen. 43) tem (§40) t>om «
be^ (^tammtoorttf. -^dem ($ la) Partidp. Prcf. S»arde6, brennen. brew
nenb* 44) '">* (.% 40 ^onbemx betf^tammtDorttf. 5(. Ax, ^atfel.
45) 9u< (§ 2^) andel^eftet. unb. X. Totus.^ani, 4O ^« FJamfM,
Qfamme. ttJtt (§ as) ^lanimen. 47) X.Arher, Q3aum. 48) ebrcum (ff 31)
w(bDedi (97. icb bobedegeben. i»onI>o) iufommengefett 5(*Oir«Rd0,uni«
ftten* it (0 12) bat umgebcn* >
49) X, Ihftis, geinb. bem ^einbe. 50) Jt. Bol» , ^(btmri. ben
©«bmetjen. ji) X.Dmmum, ^^^t. mtt(§ 25) bem€cbat>en. 52)
§m (jiii) Partidp. Prsf. X. Myieo, iMrmif(()en. SDu fannfi biet mtt bnn
bamtt tat Partidpium aufiSfen. bamft ev vermtfcbte. n) 97. -t>e< ^lutt*
70>et ber ^ucbe bat ein btennenbeeBc^t von betn ^ltatc encuTenbet/
uiK> ben (f ansen 9aum mf t ^lammen umgeben/ bamtt er alfo fetnem ^tim
be ben Bc^er^en unb €cbaben fetne» (Btbl&tw ntttctnonbev v«v
intTcbte*
54 55 5* 57 58 59
Aquila , ut periclo mortii erlpereC fuos ,
tfo 6j 6i 63 64
bcolumei natot fiipplez Vulpi reddidic.
. ., - 54-
^ ^ 54) X. Wvt* sr') it. baf. r<0 Periebm CSi 3<J) fJlr P^rfcaliMW , 5?.
Waw. ^er <5efa(>r. y 7) Don i^wx (§ 40) X» $ob. t>ee ^ol)». 58) eret
(Sii)^t MtttJktfM Siog.Conjunaiv. Imperfed. Si* EripiOf (§ 34) mU
tctfen. erenrrtne. 59) S,Sms, fein. btefetnen.
60) X* heobmis , mHbttUM* <Ji) jt. iVafttf , ®obo. t>te ©obne.
6a) jt. 6er &emutWg btttet. 63) jf.r«(p«, Sud)^. t>era Jjncbfe. 64; 9?.
Dm, prec ber SufammeitdefeMen auf <fo. alfo ($ ?i ) ^. ilAiiio , n>if&et9e«
ten. ft CS 12) bat tt:>te6er0egeben. 2)er 2tMer/ batntt er bie €etmnen&er
(Btfaht be6AEo^edentri(le/ batb wn(5mbe, unb gab bem ^Qfe fiu
ne 3untjen unbefc^({&tgt jurucfe.
I ®u(&^ 14 Sabef*
£$ 65 <(7 68 159
Maltts cuoxfator » Jnopii deperditos ,
70 7» 7» 73 74
Medidnam Ignoto ftcere coepiflet loco»
• 75 7« 77 78 79
Ec vefidicaret £Ufo antidotum notnine,
80 81 83 83 SA
Vetbofia tcquiiivit fibi famam ftroplMt.
^5) X* bjf / fc&rtmm. 66) X* a(l / bo. 67) JT. ein ^Mmatter. «8
Qnb ^9) 5t. tm Z)^<ttttt: biutarm. 70) 5r. bte slrinepfunfl. ?< unb 74) 5r*
onbefanittetrOrt anC§25) etnem URDefanntenOrte. 72*) er«r$ ii)infiui«
tivas. Jtonimt bureblQepfeltmd bet) > C$34) bonfMio. 5t. UDen/ treiben.
71) 10^ rS lObrttte ^erfoii^fing. Pluiqvwmperfeai t'm Confuq6Uvo. &'.
Qfit onfangen. ange^ngen kattt* SBenn man bte oecfetten fCB^rtet
C#27^ (ufammenntmmt/l^tfetetf: 2U9 ein fdHtmmet Sc^ubmao^blmy
«rm geivorDeo wat/ unb in einer unbetannten 3tabc bi* ^neyfunf} iu
treiben anstfanstti botce.
7r) 5t.unb. 76) arie (ff 12) bte brtfte ^etfon fing. Imperfeai im
Conjuneiivo. 5f. r«Bi«t<»,feiIbaoen. 78)3?.ein®eaenflifit. 77uiib 79)ir.i5rf.
jia, falfcb/ untea^r; Nmm^ 9^amen. unfer OS25) einein unwabrcn ^Sla*
men. ttnb untec einem ecbk^t^en naraen eiir falf^ ^^egcnsift fetl
|>atte.
80 unb 84) 3t. gef(ttod<|{9( M(tii(ibcre9> buttt C^ ^;) 0(i%to4Qtdt
9tofr(btifib(t(9ob(t9luMn(ibm9(tl* Si)ivu (%i2) bic btitte ^^^tfon ita
> - Y ' * Prs-
170 iilkuitims
Praeterito IndicatlW* JOa< QjMtl»5tei<tn «e f § 3 ttlrfu«t«^«ir«t IWO. ^
fdjtvi, praet. t>on Dtn Sufammengeft^tfn auf quiro. ^d ^a({ &u alfb ac-
quiro. ^« AcquirQy erlangen. \»at et txXancttt. 82) ^.(|((^. $3) j(.@eciidlK«
9vuf. ^ac er (!c^ ^urc^ gefc^YV^Qigee ^utT(&nei&en «inen ^M^m er«
U7orben.
«5 8« 87 8« 89 90
H!c cum jaceret morbo confeAw gravi n
91 9» 93 9+ . 95^
Rez urbis , ejus experiendi gratia ,
96 97 9B 99 100 101
Scyphum popofdt: fu£l liein Gmulans aqui
tos 103 104 105 106
Antidoto mifcere illius fe toxicum ,
107 108 109 IIO III II»
Hoc bjbere juifit ipfum » poGto prxmio.
85) 5e.bier/«nf)i<r. 86)S?.ar<,ta. 87) «^ ($ ia>'W«e ^erfon in
bem Iraperfefto Conjunaivi. Si*^aceo , Ut^ttu 89).JC.fctn>oc6/ matt 88
unbpo) X^MorbusimbGravist sa$nth^it, i^mv, von einec fibvotxm
l^rant^eit. 91) S, ber ^inla. 92) ^. ber ^tabt. ^t ale0er:^ntsbec
Stat>t »on einer fc^toeren J^ranH^ett m«tt iag.
95^ X. a\i$ Urfacje. 93) ^. felhet. 94) «^» (S » ? ) P«rtic}p. auf tnius.
5r. Experior, loerfuc^en* j^at alfo bie 58ebeutund : aue Urfad^etbnsu vec«
fti(^en. 96) Jt.SryAhtf ,tSe(^er. einenSect)er.97)^.Po/>e/cf,pr*t toa po-
fco, begei^ren. 3mrrcterito t(i it bie britte^erfon Gng.($ u) l^at b^t^cet*
i6at er/ um t|>n $u verfuc^en/ einen 23ec^er begebrer.
99) X* ttac^ biefem. 98 unb loi) 9?. FUTton , gegoffen. j^* Apia,
fBBaffer. S^iebepbe ' (§ 30) bebeuten ben Ablativum: wel(bcr($ af) mit
Ale aufde(6fet toerben fann. a\» ec lt>affec bacein gegofTen batte^; 109) aas
Q (2) Partidpium Prcfentis. Si,Simulo, fid) fleOen/ ald toenn. * * . lof)
5r. Ocb. loO ere ($ 11) Infinitivus. ^. M/cw, bermifcben. 106) 5t^ift.
X02) ^. Araidotumt @edenmft* 104) ^. jenei). be^ ©cbufiecd. naci> bie«
fem/ ato ec tDaffec in ben ^ed[)er g^offen \^cittt, fieUte ec ftc^/ ato vt^enn
fr fetn (Begengift unb (Bift mitein^nbec barinnen vecmifc^ete.
107) 9{.biefet). 108) «r» (§ n) InBnitivus. 5t. fitAo, trtnfen. 109)
9?. .?ti(^, praet. Don jubeo, befef)ien. ft (§12) bntte *]>erfon be« Prsteriti.
er bat befobUn. 1 10) 9^. it)n ftibfl. Jubeo, mie bep %. wit ben ^jrempetn
{u erfel)en ifl/ reaieret etnen Accnfativnm. n 1) Ijf^. Po/ttum ^ fup. bon pono.
j^* Potio, feieojeflen* n») it* Prmim, v9er(()rung/ l9efc&eRfunfl* 5{>ec
j- Ablt-
LtHtim. 171
AblativusPartidi») (^zf) tvirbfagltt^ mittM<^&tm wx%i\h\ii^ ZX^fe?
^ac er tl:n felbft «mx\x\Uxi ^ci0eti/ na(&&em er eine Pecebtung^^nratif
|{e(eBt ^atte»
119 114 115 \\6 117
TiiDore nortisille tam confeirus eft,
118 119 130 131 Vl% \%%
Mon artis uli^ mediccfe pmdentiS»
124 125 I2tf I2f ISft
Verum ftupore vulgi faftiim nobilem. ■
129 130 131 132 133
Rex adyocata concione bsc edidit: < .
»34 »35 »3<5 «37 138
Quants putatis efle vos dementist,
139 lAO 141 142 143 IA4
Qui capita veflra non dubitatis credere,
J45 »4* »47 »48 »49
Ctti calceandos neiBO commifit pedes?
11O JT* Ttmtfr^ Surd^f* ott^ 8u((|t 114) 9^ te< ^oN. 115 unb
iiO 5t. lencr fotonm 1 17) JT* Co^effus^ Partidp. ber befcnntt Uitt ttt ft(t
fifftiXb^ fliebt. SDa^ Partidpium mit eft C$ i^) mad)t tie brim ^rfon Prs-
teriti. 9u9 ^ut<^t bt9 (Cot9 bat fobann fenet betannr*
it2) JT* (tc^: 118/ 120/ 129) jr.iH((t trgtnb eim SEDtfffttfttaft * *
C$ 3o)3(ia)(n De^ Ablativi. ntcbt aue ctntger lU>tffen(<baft. 1 19) tu (§ 4«)
f onunet l^ ton ter fSBuriei t. JT. ^^ , 5(unf}. 1 21) JP. btiiram / jut ^rihe^
tau0lt<t. au0 irgenb etnet UXffenfc^aft t>er Tixititifhxt^, IS4) jf. fonbern.
125) Jr.€r(}aunund/0t*(c5Dummb(it. 126) Jt. Detf 9Jbe(#. 127) 97. ^e^
Ria^t* ^atf FuilTe toirb nacb (at(inif(ber @en>o6nbeit autffldaiftn. 128) ^*
^oNltf , beriilbnit. Se ftaum fuiflTe nobUem mu6 ($ 21) mtt 6a0 adfi9((if(t
t»frD(n: iSr batbefannt/ ba^ er nicbt burc^ etnige U?iffenf<t»aft betc
2(t|neytun^/ fbnbernaue 2>ummbcit bee p^beto betobmt gen^rben
tvate.
129) JT* btritj^nt^ 130) 9.AiwKe,htXVifviUatmy^t«tm(%ii)
rarticipium Pneteriti Palfivi. I^erbep ^erufen* 1 3 1 ) Jf . Cmcio , ^erfammittna
t>(tf5So(f^. ^(r Ablativus mitbem Participio tverben mit nacbbem ou^ei^
fft. (Sar.}na<febemerbae ^fammte t>otf berufen. 132) 9^.bi(f(. ijj)
U (.iy^) brttte ^(tfon fing. toi Praeterito Indicativi, bOtt edidi, nwcted tn
ti(^o(b(e C$ ?i) ttnbii^idvtMlctmtrb. 97. ifiif, praet. boit btn^ttfom'
»(ng(l(6t(naufdo. ^vt ^^ aifo edo. i^^Ek^ «i $00 scb^n. H(n
V » . ooef
17* JtjfiUititaet
»ttt h^m ioffm* 2>er 'Siinis , nacf>6em er 6a9 sefammte X^oQ bentftti >
\^<KX t>tefe fEQorle Don ftcl) (T^ven laffen.
154 unb 138) ^. 183ie groge UnjtnnigWf. 135) *. ^ » metjne»»
a*'' (§ 12) jwepfe^Perfon ber »)ielfa(()<iiEaf)l im Praefenti IndicativL meynet '
t^c. 136) Infinitivus )>on SutD. (i^ia)^pn. i}7) 5f. ^l, (UCt). 5(.^ cam
GenitivQ. auants dementis vos eiTe, in tt>i( gro^er UnOnnj^fett tbr fepO.
t)(nn &(r Innnitivos (§21) n>irb aufd((5f(t* 3n tvte 0co0erZbo((^tc mey»
net i^r xo(M 6a0 t^c fiecfec?
139) *. toelcfcer / W(ldb(. 140) tfl. Gi^tj; gen. ton Ctput. Jt. Jtopf/
^aupr. 141) J(* (ii(r. euce :^6pfe. 142) Jt.ni^t* i^i) ms rm tL, \iz*
X. Dubitt, tWdfdn/ ^D(nf(n trad(n. 144)^« (§ 11) latiniavos. ^.(>«*
(lot ixrtrauen* 3bc/ 6te i^c fetn<&e6enCen tcaget/ euc« ^ipfc btm }tt
rettraiten.
145^ 9^.tD(((&(m. 147) 5t* ni(manb* 148) d toie n. ij^ commifi
6(fl(bt aud fom (§3i)unDim^. tR. Mfi, prttt. Don mitto. ^it ba6(n
aifo Committo. 5(. ant>(rtrau(n. anvecccauet ^at. 149) 9^* Peitf ,gen. Don
pes, gup. 6te^u0e. 14$) ^. Caku, <S(bub an(i(ben. «nio;!, Accufativus
pluralis (d) Don D(m Parcicipio FuCuriPaflivi (§ 13.) )u b«rd)ub«n. !^(r
J£6ntg fpra(b: 3n n>ie gco0ec Cbocb(it me^t ^c wob( Da^ tbc flecPet/
6te toc eetn2^eDen(en tcaget euce :^6pfe Dem $u oectcautn/ u>elc|^ ntcf
mant> feine Ju^e 3u befc^u^en anoectrauet ^t ?
150 151 15» 153 «54 «55
Hoc pertiiiere ver& ad illos dixerim»
»5< »57 158 159 i^«
Quorum ftulciti& qucftus impudeotis c&,
iro; 97. btefe^. 141) <re ($ n) Infinitivus. JT. Pertipieo , (tnttt an«
A(b<n. mitt>(m^orn»Jrt((in isOa/. 154) 97. i(n(* fene ancteben. ifs)
X* amM^, (igtntltct* 155) 97. ^» ttt) bobe d^fagt* mm (s ii) 9(faa(
i)ob(: io) toiO gtfagt bab(n* 2)(r Infinitivus hoc pertioere ibtrt) auffldoftf
mitba^. (§21.) ba0 biefe9 ange^e biejentgen*
156) 97. beret/ »((cb(r. 1^7) 5?* 97arrb(it * C5 30) AWativus:
l»((4>(r G 25) burd) mit/ t>on / ob(r b(r0((i(b(n / (rlldr^t toirb* outf / ot>((
tttt(bD(r(r97arrb(tt 158) X, ®(totnn. ir») 5(. Impudentia, '^nMt:
oDer Un)>(rf(b4mtb(tt. b(rUn»(rf(b4mtb(it. 160^ 97.ifl. btrUnoerfcbamtbnt
tbrQ)(»innifl/ otxr (ntfhbt 3n bi(|(rSab(( fpri(btWDru^/ «)>iatct>ge#
fogt baben / eo gebe etgentlicb bie ant 4uo becec nacc^eit bec Unt>ec#
fc94mt|)ei( i^c (Bewtrat entflef^t.
1. !&a< (afejn{fd[>e« wirb ou^derproc&en/ toie unfer 4. «emntf, et»iD;
rtiM: patriaf M ^attvlcmM; pattUL
2. Oe ober oe t»te unftr e* Oecmnim, etn {)au<^(((r> «cononnttt
«tf , angenebm ; amenue.
9. Ph wie f. FbOofopbut, tin ^e(ft»eifer; filofoftif.
4. Scho wiefco. /citf/d, eine <S(tu(e; jcolo*
5. Ti t>or einem (^eibtllauter ober ^oca( wie ct obet^f. pakn^^
ii(b; paciencta: toti;;, fooft; co3t-ee, 9?imm au^ j^j?ia , eine Sr<M
qu^fito^
6' V sednber a(tf f. v^oe, (ebe/ twe im SranMc&eii vMt,
eb^e^ itt eitter eimdeitSeae oOe §6u(^f{a^ (e^ ^^A^
fnt()4(t.
tfer o((e Q)er« i(l )u (efen (>eo ^o^utfloo ^tt>itt in Vtri/mm. Bmm. Dk
fap&fuarum, Cap. Vparuz, . i •
» freqtiens: Libycos dozit Karthago trlamphoi.
;)4 frequen? : Jltbycoo btq:tc ^ort^aso (rtumfoo*
^ ^«6 <fl:
& toor ein^ufiderQ;^^^: Xort(>o9o fQM^ botf ^ie^e^gei^iilng
m ttb9^
Y 3 iNsn.
I N S T I T U T I O N E S
LUSirANIC-(E.
C080O3CQ0000C0C0QS«0<>C«0&80(mSO0O0OOOO
s.ArticoIus definittis, Germanis Dcr & bi>/luiitanice fic declinatur:
Mafadm.SingtiL Plura. JFimbi.Smei Plur.
Nm.&^ccuf. Oy of, ay as^
Cm. (f AbU do^ dasy Ja^ das^
Dativ. aa;, aos. if ^.
1. Articulos indefinituf Nominativo & AccDrativo carety in Ge-
nitivo & Ablativo hahet ^eyiiiDativo a. Servit nooiinibai propriis, pro-
nominibus, articulo unitatis (etn/ lim>&reliquis^ quc apud Germanos
«rticulum definitum relpuunt.
2. Pluralis fingulari additx veltr. €idadej urbs ; cidadts^ urbes: Rtft
Kex; Rtys^ ^tgwi ftnbar^ domlnus; fenbcres^ domini: caUs^ calix; ca-
Mcesy calices; mutato s in cognatum r. Mfacit ns > aS plerumque oesy sl
plerumque^f) eleis, i/deniquev vel eis. bmem^ homo; bomensj homi*
sies: bom » bonus ; bonsy boni. obr^ofoSy obligatio ; obrigofoens^ obligatio-
nes: maSy manus; m&r, manus. ^^qualis; quaes^qn&si fuotfuer^quaf
liscunque; quaefquery qualescunque. admiravely admirabilis; admiraveiSp ^d*
mirabiles. vil, vilis*; vis, viles: milf utilis; iitsif ^ utiles.
4. Adjeftiva in e & / fiirit generis communis ; cetera in feminino vel
aflumunt a^ vel ultfmam fuam literam in a mutant. grande, magnus, magna:
faal^ hic & hsc facilis: Porumiez y Lufitanicus ; Portugueza^ Lufitanica :
^^b\fnus;^iift bona: GM/r^» chriftianus; ebri/iaffy cbriftiana; & inde
contraAum cbriftS,, unde plnv^Us cbrift&^ chriilian»: fic mao^ malus ; mM^-
mzU.
5. Comparativus fit ^ pneponen<}oifi^ ; fuperlattvos^ mais eom ar-
ticulo defioito. aftOy altus; mais flfto,-altior; maisabo, altiffiffluSi» Fit
etiam fuperlativua hi ijjimo: altilfimoy altiflimus.
*.Ver-
6. Verboram tres (bnc Conjug^tionei. Inflnidvus prlms in ar , fe.
» in er, tertis In tr deGniL Ante Conjugationum Ttbcllam Verba
iaria exhibebai Havtr ^ habere; &5^,eue. Utuntur quidem fvpif^.
Ter pro bavery & fiyZar profer: fed h«c duo, brevitatis ergo, fn Spl-
lumrcjeci. InTabella Conjugationum folas occurrunt termtnatipnes^ '
inalibus Iniinitivi fyllabis 9 ar, er ,rr , fubftituendx. Si exempfa to^
fideras , conjuga ad hujus Tabella? modum verba tratar^ inStzrefte^
timere, &fubir^ afeendere. Reperiestam inauxiliaribus, quatn in
ugatione ordinaria, novi nominis Tempus, Aoriftum 9 fcu Tempus
tum & nullo llato limite definitum : fic appellare vifum cft , quod
Plusquamperfedo Indicativi aut Conjunflivi, nunc Imperfe&o Coii»
ivij nunc eciam Futuro ejusdem tefpondeat.
7. Conjugatio Verbl auxiliaris Haverj habere.
Ego. Tu. Ille. Nos. ^ Vos. HIL
it.Pf£n beyt haSf ba: hamm^ bavuSf baS.*
perfefL baoia^ bavias^ bavia: bavim$s^ bavi^s^ baviaS^,
?t.fimplex.&otit;e9 bwv^e, bome: bememosj bouveftes^ bomiraS.
tLcompoC beyavidOjbasamdo^baavido:bavemsav.baveisav. b^avida.
isquamp. bavia avidc^ bavias av^ bavia av. baviamos av. bavieys av. baviShnvido^
tur. baverei, baverhs^ baverh: baverems^ bavereis^ baveraS.
rativus. ba: bayamSf bayeis.
.Prxf.^tfj bqas^ b^a: btgamos^ bqfoiSf bcgaS.
>erf. I. bouvejfef bouvejjis^ bouveffe: bouvejfems^bouvejfeis, bouvejfem^
^erf. IL baveria, baveiiaSf baveria^baveFUmoSybaverieys^ baveridS.
ter. hajaavidoy bcgasav. hqjaau. bqamosav. hcjaisdv. hajHS avida.
squamp. bouvejfe vel baveria && ut in Ifnperf. I & II 9 addito ubique avido.
\^^Jmverayh(njtoerasQeres)beiuvera:bou^
ur . baverei avido^ baverhs av. baverA av. baverems av. baverets av. baver^ av.
it. Pr«f. haver^ vel baverem. Prsrter. baver avido.
:ic. Pr»f. bavendo. Partic. Prseter. bavendo avido. Suplnum. avido.
Pam in Verbis^ quam^in Nomlnibus , & aliis vocabulis « pro ^ vd
& faepiOime fcribitur anu
%• Con^
176 HHnniMU .
8* Conjogttio Verbi auziliaris Ser, efTe.
Ego. Tq. Ille. No». Vo5. ^Hli.
lDdicat.FrsC /8a, «, te: fmos, foSh' ]<&.
ImperfeS. va, tr»Sy era: tramt^ ereisy trtS,
■' I Pr8Et.Cn)ptex./tty, fofti, fri: fomos, foflesy faralS.
Vr9tt.comfof,beyji^ybasjido,bajulo: bavmosjido, baveisftdoy b^fiio,
■ ' Plusquainp. baviajih, baviasf. baviaf, baviamosjido, bavitysf. bavidof, l
Fttturum. ferei, feris, firh: feretms^ fireisy fert&.
Imperativus. fhi fgamos, fede,
Conjuna.Pr«f.72;a, f^as, ftja: f^amos, Jjp^dSy f^eS.
Imperf.I. /o/«, fojfes, foffe: fiffmos, foffeis^ f<^m,
Imperf.II. feria^ ferias, ^a: feriamos, Jirdes(ferieys') feriaiS.
Prxterit. bajafido, btgasf baaf begamosf. bmaisf. begcSRdo,
Plusquamp.ibetitK/T^vel&dwrui &c. Cox. in //owr) addito ubique/n/o.
Aoriftus. fwajarasifores) fora: fvrams, fordes (foreis^foraa (form.^
Futurum. bavereijidotbaveris f, baverif. baveremosf.bavereisf. bavertiSf,
' ^finitivi PrapC/ervel 7Jr«m. Pnt. baverjido,
Partidp.Pr9C fmdo, Vx[tidp.?T9t.bavendofido, Sopinani.T&j^.
9. Tabella III Conjugationum.
Ego. Tu. Ille. Nof.
Indic. PrsC i.
2.
3-
Imperf. i.
a.
3-
^ Prst.fiiDpl.i*
a.
Trdtto coinpof.
FluiquainQp»
a$ a: amos
es i: mos
es i: mos
ava avas ^ ava: avambs
ia ias ia: iamos
fol ias ia: iatrm
ef a/le ou; dmos
i ejie h: hnos
t ifte io: knos
bey bas ha^ bavmos
addita ubique Supino , i. ado.
bofji^ bavias bavia: baviamos
addicoubique SupinOj i. ado.
Vos. IIIL
ais ai6.
m
ts
aveis
ids
ieis
qftes
eftes
iftes
Cffl»
em»
avtfi.
iaS.
iaS.
drOL
hdk
iraS.
baveis baS
2. ido. 3. ida.
bafuiiys baviaS
a« ido. 3. ido.
Futo*
IjuPudut,
»77
Ep.
To. Hle.
Nof. Vofc lili.
Faturam. i.
arti
dr^ or^;
ayttnoi ants ardS.
^^
. er«i
triis eri:
irems ereis erdS.
^
ruH
iris tri:
vrmM ireis vtdi.
[mpentivus.
I. «: ,
ttnas ats
2. e:
amos ei.
-'
3. e:
amos u
QonjunaPrsf.
1, e
es t:
emos iis m^
2. a
as a:
ams ais aS.
3-«
as a: ,
amos ais aS.
Imperf. I.
I. #
offes ajfe:
a[femos ajfeis affim.
a. eje
^es ejfe:
ijfemos eneis ejfem. .
iffmos sjjeis ijjem.
^.ijfe
m W'
Imperf. II.
I. aria
arias tria:
ariamos ariois arialS.
2. ma
erias eria:
eriamos erieis eriaS.
*
3.**!
irias iria:'
iriamos irieis iriaS.
VtVXKt,
btja
bdas baa
bt^amos bmds bajdS .
addtto ubfque Sapino , i. edoi 2,ido, ^.id».
Fliuquamp.
boia»
iffe vel baveria &c. (ut in Verbo Haner^
uto ubique Supino , i. ado. %.ido, 3. ido»
ad<
Aoriftuf.
I. kra
iras dra:
aramos ardes draS.
(ares)
(aremos^ (areis^ (arm.)
s. ^tf
kras hra:
eramos erdes iraS.
(eres)
(eremos) (ereis^ (erm.^
3, \ra
tas hra:
irmos irdes iraS.
(ires:>
Qremos) (ireis^ (trem.)
Fntur*
lofinic« PrsP.
baverei baverds haioerh: bavermos bavereis beverdS
addito ubique Supino, i. ado. 2. ido. j. uth
1. arvelarm. Proit. baver cumSupino i.ado.
2. ervelerm. %.ido.
3. ir vel irm. ^.ida.
Faurticip. Pnf. I. afido.?zTt.VTmt.baveodo i.ado. Supin. i. ado.
2. ertdo. 2.ido. 2. ido.
3. indo. 3. ido. 3. ido.
^ i
ic.Pkfli.
178 ^ ZtftUutims
10. Pa(fi\rum fit e Supino Verbi copulato cum auxiliarl Ser^ vel ejus
loco Eftar. fai vencidos^ vincuncur : ejlii declarado^ declaratur ^ feu decla-
ratum eft.
ii^ Siqua Verba occurrant, quibus in conjugandtf^Verbum Ser
aut Efiar loco auxiliaria Haver vei Ter ferviat^ id in explicaiido mutatio*
nem nullam inducit.
la. Terminationes aremos^ eremoSf iremosj paflim in armos^ ermo^
irmosy contraliuntur. lanformos^ jaciemust jecerimus: differmosy dicemm
diceremus: dijlvnguirrnos y dillinxerimus. Sic etiam/orffic^x» eflemuSy fue>
ramus , pro foramos.
I ^. Aii, e finalia Verborum perfa^pe abfcinduntur. ^Wior, adjuve*
rit; fujtary obfervavero ; 75»«" t faceret; extinguiry extingueret ; /or , fo-
ret, fuero, fuerit ; pro cgudlura , notdra^ fizera^ extingwra , fora. Eodem
modo re/u8tpro reluze y relucet , a reluzir. Quo pertinent: diz^ dicit;
faz^ facit; quer^ vult; valy valet ; z dizer y fazer y querer^ valeri &TeduZf
reducit; proJuz, producit; introduzy introducit; ab reduziry produziTy m-
troduzir.
14. Ji&ae in Verbis promifcue ufurpatum reperias. remediaes pro
remediais^ remedium aifertis; poJ[)'aes pro poffais y poiTitis ; eftaes pro eftais j
eftis, flacis ; reparae pro reparai^ attcndice. Quod & innominibua aii«
quando accidit. tais pro taesy tales; a tal.
15. Infinitivi are;n 9 erem^ irem^ cumintelligitur perfona fecunda^in
aresy eresy ires mutantur. com daresy dando^ dantete, dancibus vobis.
16. Verbum baver cum Infinitivo j intercedente particula i/f ^nofiro
Fbturo refpondec. baveis de refponder y refpondcbicis» velperVerbum(2eto:
- debccis refpondere.
! 7. Innumera occurrunt Pronomina Verborum fini affixa , more ita-
lico &hifpanico. derrubouo, dejecic cum ; fezlbe^ fecic illi ; daimiy date mi-
hi ; difpondoo , difponendo id ; ex derrubou & o^ feztilbe^ dai &Lmej difperh
do&Lo. Frequenter euphoniae gratia detrahicur aut interponitur litera ali-
qua. oufamolay audiamus illam, ex oufamos & a; levalas^ ferre illas , ex fe-
vsr & as; dala & dalla^ dare illam^ exdar&La ; acbaftelas , inveniftis illaSy
ex acbaftes & a;; fabcmno , fciunt id , ex fabem & ; depois de confiderarmos f
poftquam nos confideraverimus y ex Infinitivo confuterarem & ms mutilato;
darvolo^ dife vobis illud ^ esidar ^ vos ^ &i 0: quemadmodum & fcorfum
absque Verbo volo6cmlo legitar y pro vos^^ vobis id^ 6l ms$y nobis id,
vel
\
vcl cmn. Itno cocflantur etiam cum Verbo pronomen & anxiliare. daL
ttry, dabotibi, exdar, u^ ^bey^ abrilosbao j aperient eos, e^abrir, os,
6Lbaoi perguntarflnbeysy interrogabitis me, expirguntar^ me^ & bavtjfs in
leys contrafto.
]g. Pronomina empbafis caufla seminant. amimparuef mihivide«
tor. vemeo/e a fi mefino , fuperavit fe ipmm.
-19. Particula? , ao^aos^ hyiis^ nominibua prspofitsB , non folum
Dativum, fcd perfxpe ettam Accufativum indicant. qmerfi a Deos/^o\\im
DEUMdefiderare: conjidero ao filbo , confidero filium.
20. De fspe coalefdt cum prononiinibus , & vocabulis quibusdam
aliis. Tales funt Genitivi & Ahhtivi deUi^dsUaydeUosydeUas^zheUeyis^eUa, ea»
eUOy ii) eUaSy e^idatiueUef daqueUeSy daqudla^ daqudlasy Aaqueli^y ille, «-
quiUes^My aqueUa^ illa, aqueUaSf il\x;dejley d0o, deJUy di/la^ zhejle Sc
4/70, hic vel hoc, ejla & ijlaj b»c; doutroj dautray doutros^ doutras , ab ou-
troj alter, alius. Simili modo conflantur^/a, peUj pelosy pdds , velpeUo,
pddj peUosj peUas^ qus efl: praepofitio noftraper cum articulo ; & praspo*
miom, qux cum multis coalefcit^ fervata t^ntum litera n. na^^guerray in
bello; no corafaoj in corde ; num pov , in populo , ex articulo unitatis bum.
ws^ nas^mjle^ neU/e^nautrOf noutray nifto, n^Oj naigwnj naqueUiy ne,ioutro;
in t>en/ iniflx)^ in eo^ inaliO) inalia, mkoc^ in aliquo, iniUot in
hoc alterov
De ufu Lexicorum , & Spicilegii noftri.
21. Litera b in multis pro arbitrio vel fcribitor , vel omittifcur ^ ia
ipfo etiam auxiliari baver} bouvera, bouveJTey vei ouversj ouvefje. Sic & pro*
mifcua funt t & jy , z&Sj ac in quibusdam g & ; > ^.& U. jabir & fairy exi-
re; eonctubio & concluio^ conclufit; infHtuio)fii injlitubio, inflituit||; muito Ik
mtffto^ mvdtnmi fciCif&y, f^^^i Ji^Jify ^il>^ ^e; tratai& trattgyXMkBtzt/e^
acefo & acezo^ accenfus; ves & vez^ vides; puzeraS &, puferdo ^ pofiierunt.TSi*
geitar^fiqeitary fubjicere;yi(/tf,fugiat, ^fugjsn Jinjamos , fingamus, a/&i-
gio. ditto SiditOy diftus; tratar Sitrattarj trafi:are; e/m^o dt e/2ritt# ^fcriptas.
Horum igitnr altero non invento , ad alterum recurrendum erit.
22« Saepe t & e, nonnunquam & u acb, inter fe commutantur. rf-
fita^ repetam, repetat; zrepelir: Jkvaa^ ferviant; zfervir: fintOy fentio;
Mftntkr: adwtaamy atteodafflus; ^ adve;i'tvr :rim^ tediaMTf tbremiripi.
Z 2 \ ' do.
r ' ' ' ■■ " '
jlSo hfiitutimt
io^ peto; ^pidir. duma^ donniaro, dormiit;^ zdmnir: fogty fug?t? iyi«-
gjtr: leu pro /w, Icgit; a fcr: v^w - os pro t;f/?w - 05 , veftivit. Quapropter>
fl horuffl alterutrum inLexico non occurrat, alterum quserendum erit.
23« Sspe cin qu&fygin gu mutatur; intel^dum & viciflim g<< in g.
fijuef maneam»maneat; ^ficar: reconbefcujj agnofcant; zrectnibecer: cre^aoM
crefcant ; a crecer feu crefcer: prigueij concionatus fum ; a prigar : negtie , ne*
get; J^negar: figm ^ fequantur; zfegidr: di(lingQ , diitinguo ; a di/linguir.
%4» Alicubi, pra^ertim in carmine » $ vel t fupprimitur. txpritnai;
tm^ expertuseft; dbexperimenuir: 'ejpiito, fpiritus ; pro e/piiito^percajpet-
eat, perdat; ^perecer.^
25. Si Compofitum non invenias , qucreSimplex : quod ut expedb
tius cognofci poflit , Catalogum Particularum , a quibus inchoantur Luil
tanotum Compoflta » Spidlegio meo fubjungam.
%i. Parcere labori, & HneLexici ope intelligere vocabula bene mul-
Gl poteris» fi memineris , Lufitanos folere quasdam latinorum literas omit-
tere, maxime n &/, quorum pofterius etiam in r mutare gaudent. gxao^
gradus: meyo^ medium: raizes^ radices: vaidade^ vanitas: Im^ luna^veo,
Veium: ceo, caclum: cofy color: dor^ dolor: vmtade^ voluntas. d^brar^
duplicaret prazerj voluptas: cumpriry complcre: Tttprfr, fupplere: nobfe^
Dobilis: obr^af^ qbligare. Jam, Ledor Benevole , omiflo Spidlegio &
Pareicularum Catalogo , ad iplam Exerdtationem transgredere.
SPIC ILEGI U M
eorum ,
quai in Lexicis repcriri non fblent , addids etiam ob
majorem difcentium commoditatem particulis udtatifnmis, &omiins
vicilfim anomaliis raro admodum occurrentibus.
A. Aat articulas dativi feiniiiini,niime.
J. I. ■rticulu» (§ I.) 2. ea, i|Ia. Eo- ro ihigulari, pro 4.
dem modo h i. articulus dativi. 2. <^<v, arciculus dativi feminlDi, no*
ei, illi, fif. meropluraliyproif*
JUndxOf
iMf&ankdf.
jfbaixo^ fbb.
JBferto^ Sup. ab ahrir^ aperirc.
jicnfOf forte, fortaflc.
jfctrcaj circa; quod attinetad • ..«
jlcejo , Sup. ab acender^ accendere.
^ctma, fupra^
y^cold^ illic, ibi.
jidimde^ nhj.
Morifo^ Alphonfus,
Xjgora^ nunc.
Jk^ htc, hocloco.
y^nJ/ii etiam^ imo, etiam nunc
' ainda qia , etiamfi*
Aent^ ultra.
^if^m , tandem.
jfUf illic.
jlmanbam , crai •
jintao^ Antoniua.
jintehontem^ nudiua tertiua.
jinUmaS^ prius.
.i^;, ante; imo, potius.
^o. i.articulus (§ i.) 2.ei» iUi,
g-ffl-
^i^lmie, ubi; quo.
jios. I. articulus C§ ^O ^* ii«jilli«>
g-m.
j^enas^ yix.
.^/^, ^^9 po(L
fis, fatis.
5 fl/m, ficjta^etfam.
jAtf ufque. atigora^ adbuc, hucuC-
que. tzt^/by eoufque. ole^*) huc*
tifque»
Atravtz , trangvcrfe.
-^trfl» , poft , retro.
Jlvante^ ulterius, porro.
^, ahl vsi
B.
Balde. de halde , fruftra*-
Belemy Bethlehem.
Um^ bene«
C.
C pro cm^ poetice. c^tm, mit etttettt »
(T^ttma, mtt einer;
Q,hic,huc.
Cayay cayas^ caya , &c. cadaffl y cadMf
cadat , &c. a cabir feu cair.
Caybay bas^ba^ &c. locumhabeam ^
as,at,&c. a r/3^er*
CeJo, cito,brcvi.
Cercay circa; quod attinet ad ; . • •
Cb pro com. (o^, Coas^ pro row tf , co«
as.
^^. nie, illum. ^, UH,6.«. -m; ^^-/'«o , fecum ; cm^JU,
^ijjieaoftfro,ine«lter. o»,/«/9, Sup. t <wi/««»', confun-
^^, dtrr. - ^^^g'
^^, hlc. hocloco ; huc Om/«» ,*fecuin; coitftg», tecurr.
Js. 1. articulus CS».) ^^J». Jlf » corrumpere.
«a«,illai. A». i.trticulus. CJi.; «^ ^^
i8» X. hftUaiims
Coube , cmWai^ locum babuit , \o* DepoeSj depois^ deinde , pofl. iUpids
cum habuerunt. a caber. couhera , quBf poftquam.
cmhejje , &c. fufficeret , locum bt« Deprejfa , celeriter.
beret, &c.ab eodem. , Dera, ras^ ra, &c. Aoriftus z dar ^
Crea ^as^a^ &c. credam > as , at , &c» dare. .
a crer. Defde , inde a. cui nonnunquam ar-
Crede , credite. credis » creditis. ab ticulus affigitur y & ultimam ejus
eodem. literaukabforbet: <i^^,pro i^'a#
Creo^ credo; credidit a crer. item Deforte ^ adeo^ fic.
creo^ a crear feu criVjr. Defpois^ deinde , poft. ^l^i^ ^^
,CreyOy credo. rreya, of ,tf,&c. cre* poftquam.
dam, as, at, &c. a crer. Defque j ftatim ut, ubi primum.
Cuberto , Sup. a cobrir five cubrir , tc • DejTe yjfes^jfe^ &c. darem > res , rct,
gere. &c. a dar. "
Cuja.cujas; cujo^ agos; cujus^ quo- i)e^2<2ro,alteriusillius',abalteroillo.
rum , quarum. D^e^ difles^ dedifti, dediftis. udar^
Qm pro com bum^ mit <in(m^ ^Sedie/?e, iftius, ab ifto.
DetriiSj retro.
P* JDeu, dedit. a £{ar.
Devagarj perotium,lente,renfim.
Ik. T. articulus. 3«ejus>abei. ii^ Dianu^ coram, ahte. pordianU^ in
dat ; da. a dar^ pofterum.
J)M , inde. Diga , dsy a, &c. dicam , as^ at , &c«
Dalem^ ultra. a dizer. digai^ dicite. ab eodem.
Dalli , inde. Digo , dico. a dizer.
Dantes ^ antea. Dilohay dicetid. et dir ftxi dizer ^ Oy
Daquem , citra- & i^^i, immifib i euphonico.
Daquiy binc. Diogo^ Jacobus.
D/if. 1. arttculus. (§ i.) 2. earom > Direiyris^rij &c. dicam^ es^et^&c.
abeis. i^f das. a(^. a i<i;ser.
Debaixo , fub. D^u^ ^^ > ^ > &c.^ dicerem ^ es , et. &c.
Debalde , fruftra. ab eodem.
ielReyy Regis , ab Rege. articulus Dfnnfte>^, dicetis mihi. dirvosbao,
hifpanicus , pro lufitantco do. dicent vobis. ex dir feu ^izer, pra«
Dewiai^, reliquura, cetera. nomine, & auxiliari. (§17.^
Dirros^ dedimus. a diir. demos f dc- DiJJe ^ diffefte j dijfe: dijfemos ^ diJfefteSf
mus;ab eodem. dijjerao; dixi, dixifti, dixit: dixi*
DentrOf intus; intro. mus, ticzdizer.
Dc» 9 dedic ai^or. ^ Dijeray ras,rMy^&e. AoTiRus «b
€Qdem. * Dif-
j7Jf,J7e, &c.dJcercfn>e8>et, Effaj idt.
beodem* -§?«> ifte. ,
Sup.zdiftin^uir ^d\{imguere. Efli^, fi^t^ etk. efti^y ttzSfts. Sed
to , Sup. a d:zer, dicere. e77a., ifla, iftam ; efias, ifta^ , iftas. ^
/?e, xe, &c.dixi,ifti,it, &c. 2?/?c» ifte.
dem. Ay?e;a,jfflf,;tff &c. ftem,fte», fletp
cic. ab eodem. &c. (iia . Tis , fit , &c. ab |/7ar«
rticulus. ($ I.) a.ejm^abeo. EftevaSy Stephanus.
dona. zdm. £/?eve, ftetit, fuit. ab?/?tfr.
unde; ubi. Eflive^ eftivefte^ fteti ^ ftetifti ; fuf ,
articulus. G i.) a. eorum, fuifti. eflivems^ eflivenes ^ eJlivercS^
\. ftetimus,iftis,erunt; fuimus,ful-
). a dar. ftis , fuerunt. ab eftar.
', a, &c. dolebam.i bas,bat, ^tt;er<i,era;>era, &c. Aoriftus ab
daer. eodem.
tia perfona fingularis in Prs- Eflivejfe , ^es^ ejfe^ &c. ftaremi eflTemf
Indicarivi, Conrpofitorum es,et, &c. ab eodtm.
mtium in (fusir. reduz^ redu- Eflo^ ifte.
itroduz , introducit ; a redu^ Eflou^ fto, fum. ab eftar^
troduzir. EflouSro^ ille alter. ^
Eu, ego.
^* Exaquiyecce.
Eylo aquiy ecce ^ en ille praefeni.
eis-aqui^ ecce^ Eys, ecce.
f , ;a , &c. eligara , as, at, &c -
er,eligere. ^*
>up. ab eodem» \
e,is. Fafa^as^a^&chdm^ Uiat>&c»
Rex. more hifpanico , pro ' a faz^.
FagOf facio. ab eodem.
Fallo , facit eum , facit id. exfazk 0^
pace roea , pace noftra ; tin# interpofito / euphonico. Sed/o^
tU lo (^faHar) ^oquor.
, fupra, in fuperiore parte. Fallobao^ facien^, facere debebunt»
denique; proinde. ex/ir feu contrafto/iger, 0, &
tunc haH^ immiflTo ti euphonico.
inter. enire tanto , interim. Falo ^ faciteum, facit id. pro faz^o.
Sup. ab em;o/i;er^involvere. JPoret, r^; , r^, &c. faciam|facies,fa«
^efcrito^ejcritio, Supt ubifirc- ^ det^ (iuc^tfasur.
fcribere^ Ftria^
..^84 jfkJHiuHwit
Fdriay ias^ia.y &c. faceretn, es, et,
&c. ab eodem.
Fnrfeba^ fiet, fadendumeft. tnfazer
contrafto in far^fe^ Saba. ^
Fazj facit. a fazit.
iiitOf Sup. ab eodem.
^FtUppej Philippus.
Fdiotfehj fedc eum vel id. fekSy
felns . &c. fec't eas , eos , &c. exfez
& pronortiine.
f!eZf fecit. ^fazer.
• Fiz j fizefte . feci , fecifti : fzemos , fi-
zeftesj pzirao , fecimus , ciftis , ce-
runt. ab eodcm.
' Fizeray ras ^ra^ &c. Aoriftus ab eo-
demfazery facere
^^% nunqiiam > no& ultnL
%a, jacet.'a;tf2er.
Idif ite. idef^ itis« ab jr.
Im^o , inimicus. poetice pro inim^
hday etiam, adeo, adhuc»
JodOy Joannes.
yabely Elifabetha.
1^0 y ijio, hiCyboc
JtMoy prope.
L.
LA>ilHc;illuc.
U j legit. le f lege. a kr.
Leuy aSf a, &c. legam, aS|'at, &c.
ab eodem.
Lede y legite« lidesj legitis. ab eodeip.
* J^# yjjes^jfey &c. ftcerem , es , et, Leo , lego. ab eodem. Eft &PrsBte-
&& ab eodem.
JDrfl, extra, foris ; procul. Fora, Ao-
riftusa Ser, eflTe. (§8)
Fi4J0j fuja. &c. fugio, fugiam,&c. a
fugir. (§21.)
Cr(i$ feu grom, pro£:ramie|magnus.
H.
jE&TVm I ib^iven2»b5. LiUbavemxtxtvl'
deris. Li ye bavenbaoy ipG vide-
rint.
//fly. eft, adeft. gallice, fl^y ayilyena.
JF/S hic, hocloco.
Hojey hodie.
Homemy heri.
9^ia , jam.
f^go, Jacobus.
I^jtnae^jacobus.
!•
ritum prdinarium» I^'t.
Leyaj asy a, &c. legam^as, at,&c.
ater.
Leyo y lego. ab eodem.
Lbay ipfi eam, ipfis eam. Ibas, ipfi
eas,ipfiseas. ^
Z.j?f, ei, eum,eam; iis,eos.
Lhesj iis, eos, eas.
Lboj ipfi eum , ipOs eum ^ ipfi vel
ipfis jd. Ihosj ipG eos , ipGs eos«
I^go> ftatim; ergo.
Ltdsy Ludovicus, Aloyfius.
M.
Ma , mibi eam.
Mafatnede , Mafoma , Maliometes ,
Turcarum conditor ; re£lius Mu-
hammed.
Maisj raagis, plus.o maiSy reliquuiQ,
cetera. por mais que , quaniQmvis.
Mdy male.
Jimhat a manhaS^ crh.
Mdsj ftd. masymM eas. mds^mdlX:,
mal9s.
Mayor^ major.
Me « mihi , me.
Metbery melior; meliui.
MMQ}'y minor.
Menos^ minus. ao mends y faltexD.
Mij ego,mihi, me.
J\/f w, melior.
Miu , ego , mihi , m'e. . ,
Moy mihi eum^ aishi id.
i-fVj major. .J
Jeftfito, Sup. ainorreri «sori.
Jl/oi, mihi eos.
Jl/m*. admodum.
Os. i-articillus. (S'»*)**"» ^w.
Ouy vel.
Oiiffl, f«, ^/2, &c.audiam,as,at,
&c. ab oiivi^\ .
Oi/fo , audio. ab eodem*.
- P.
Para^ pro, propter, Eft ¶ zpa^
rary fiitere: fiftit, fifte.
Paraquej ut.
Pep , fl; , tf ; &c. petam , as , at, &c.
tpeiK Sic &/>fp, peto ; pecem^
pctunt ; ab eodem.
Pedro , Petrus.
Pwr, pejor;peius.
Perante^ coram.<
i^hUo , mulcum. m muVo , ^e . t . . .? ^^^amt
^.M ^Lfr. aZa . . :? Perca.asr a,&c. perdam, pefeam,.
quid mirum , quod
; . •■•: ■ n: ■'■
^^•taobiseam»' <
Nada y nihil.
Nado y natus. poetice pro naculo.
Num feu Tkio , nonl
Nemf neque.
iS&. T..iiobis:cum^^, nobi^id/ 2.ini
mttnu
«s, at^'&c. iperker &perder.($2^.)
Perio , Verfiw , prope. •
Peyor^ pejor; pejus.
PhdeCeupddej potuit. ^We, poteft.
• hpoder. ^ -
/Vfffi , ponit , ppnuut \, pone fea po^
• • nf tb. 'a p6r^ ponei^.
PoiSf ponis. abeodem.' : '"
PoeSf qqoniam; igituf.
PoiSy quia; itaque.
Nofco. com mfco , nobifcum.
Nuncop nunquam.
a I. articulus. (§ i.) a.^isi eum,
Ofr, o! heut . ij ^jj- ^ ^
Ofide ^ ubi i quo. pdra imii' ,, ^acJ. ;
/>o//o , loco^or , •j^h). /o/fc'^TC^,
ro, pro-utilitatfei - ''"» -^;; '; • ^
Pomor , poniraus.- a^/Jtfr flHi^»«r. "- *
P(777//e , ponite. pondts^ pgiiidr.- * alL
' Qct. ab feodem^ *
Aa
POTi)0 ^
r85
^»y*iww^wi^j
Pof, per, pro, propter. *v*- - , ^*
Pani , rij, ri, &c. ponun , es , et, W««-W'w» qualescunqne. a ftdf» ,
&ie.zponer(eupdr.
Pirimp fed^ tameiu
Poria^ taf,ui»&c.poiiereBi| e.^et,
&c. a pdr^
An[iff,quare;quifl«
PoJja.Jfas^ nk^ &C pofliai » ia ^ it ,
&c. a finiir.
Piffo^ poffum. ab eodera.
Pofto , Sup. hMr {eup9iiarf pODerAi
Pofto fue 9 etfi.
Pouco^ paruro.
Poz j pofuit* p09ijle^ teJUs » «ri?, po«
fuifti, poruiftls, poruerunt. upir.
Poz.apozy poft.
Pozera &c. Aoriftus a ptr feu ^omr.
Pos#9 Jfis^Jfey &Ce ponerem» eit
et,&c. abeodem.
Praz^ placet. a prazerm
PreJOj Sup. OLpreniery caperef pr»-
hendere.
Prtjfoy Sup. a deGneatibui in primbr.
ut exprejfof impriffb.
PrimeirOf primum.
Pude^pudefle, potui,potuiftl. piidim Remedeyotic. remedium affero, &c«
raS, potuerunt. a^Mkr. uremedear.
Pudera 6lc. Aovi&m Bb eodm. Refobao^S\xp.Mrefolver, (btuere.
q'ialiscunque.
lamanbo^ quantus.
uando menosf minimumi faltem.
^uai^ quam.
9 quj;quod, ut; qoia, quan«
[4ora , r^ , ra^ &c velio , ia» ic^ &C,
a querer.
f qui^ qub.
9 vulc. a ffimri
a^ fortaife»
, voluit. pro fHfe-«f Inferto
/ euphonico» & omiflb & fic quiU
k & {uitoy voluit eom vel id.
Qyiji0ifjf^jff^% &c.vellcm^cf,ett
&C. zquerer.
QuiZj juizefte^quizj fulzejles ^ faxa^
rai^ volui , ifti ^ it , &c ab eodem;
Qjfsura^ ras^ ra^ &c Aoriftui ab
codenk
R.
Rti^ &e. vereor &c. • neur.
Jetjfti3t &C. poflbm, ei , et, Rnerm^ &crevereor &c. a revoh
&C. ab eodeqi. cear.
Pimba, «, i, &c. ponebam, as , at , m, ridet a nV.
&c. ponaoi, as, at, &c a pdr feu itM, or, a, &c. rideam, u , at, &e.
_p«io;. . abeodem.
Pto, pim^e* eftes» ercSy poful, uifti, jRt«te,ridete. ridet, ridetis.ab(eodeni.
utftis, uerunt. .ab eoden. /Um, rident. ab eodeoi.
Puztra &c. Aotiflus ab eodem. /{^, rideo. ab eodem.
Ae^e,ir«)^,&cponereffl,es,et, /iomf,pravi,pravs. truimCtaroim.
&c»abeodeo. £«(», rupcus. a roM^.
I Sttr
«.
derc
tifabeK
SantiagOf S. Jacobus.
5^0, Jaya &C. exeO| exeam &Ce a
yfcy vtlfabir^
ScriptOfSup.Compo^totnmMhefcro^ Tamanboj tantus.
ver. prefcripto , pra&fcriptus. trm- ^mtoit, etiam*
ytrj^o, tranfcrlptus.
Se. r. fibt, fe. 2.imperfonalet man#
fi ufa^ ufurpatur. fe Ibe dijfe^ diAum
ei ett.notefef obfervetur.c<itfe/S»Xa-
ceatur. ?• li. 4« f^/^i quodfi. 5.72
9ver9 forte» circiter.
Sem^ fme.
5efiao» nifi; fed; fmminns. Servit
item pro imperfonali man/ & mu
T.
72011 feuto?, tam.
Te.tibi, te.
Titto, telo ^ habere iliumvel illud.ex
fer mutilato , & ,- interpofito l aut
U euphonico. e. g. tillo akangado y
id obtinuilFe. 7i{0M;if ^ haberetis»
Imbituri erat^
Teifi) habeCy habent. a ter.
TcndOf lab&U. tendet p habetis. ab
eodem.
fenaSpidi dimdary non poteft du- Tenbdf fibaSf ribi^ &c. habeam^as^at,
bitarf.
5fy,fcio. %faber.
SU 1. libi, fe. 2.ita.
SXga^as.a, &c.fequar, ariSf atur»
&c.i/?gidr. (§13.)
Sm. i.ubi, fe. a.ita.
&C. ab eodem.
TenAo, habeo. abeodem.
Tens , habes. ab eodem.
7ertfef5habeatis»habiieritis.«beodem.
Teve» habuit. «b codem.
7f» tib]»te.
Sima.ajmaydefiwa^ fupra^ forfum» TtdOy Bvfp.eLter. &i<kfo»habuit:jimi
Sb , folum ; (blus. Jisy foii.
Sobref fiiper. Jbbr^o^ fuper hoe,
5i>fts, Sup. a jUuer ^ folvere.
Simentef folum.
SMf. de>te, iuut.
5^, bejie^ be^ &cfcivi,vifti, vit^
&C. zfaber.
&iiierfl,w,ra,&c.Aoriftus abeo-
deffl.
SimbepyJisyJle^ &C. fdreffl , es , et,
&c ab eodem.
S/rito,fpifitus« poeticttffl^ pro^
rjto.
liifo, habuerat: mcr riio, babuifle.
TniiMi , asj a^ &c. habebaffl , as, at,
&c a ter.
Trve , tivtfie , habui » hlbuifti : tnemoSf
eftesj treH^ habnlfflus, iftis, erunt
ab eodem.
Tivera^ras^ ra^&cAoriftus ab eo-
dem.
Jivejfeyjfesjjfey &c habereffl^cs^et,
&c abeodem.
7o , tibi hunc , tibi hoc tor, tlbi
hos.
Todema^ nMoffliiins^taDeii.
Aa A Todo^
m
Jh/litidimis
Tzio^ totus, omnis. Po!l fe habet ar-
ticalam.definitutn: toia aCjrteyto-
ta Regia: todas as gerues , omnei po-
puli.
Trj^a y as^a, &c. feram , ducam^ as,
ac, C5cc. ztraztr.
Tra^o^ fcro, duco. ab eodera.
Traja , jas , ja , &c. ducam , feram , a5,
at, &c. ab coJem.
Trani^ riisy rh^ &c. fcram, trahara,
e^, et, &c.abeodem.
TrariiyhSyiay &c. ferrem, ducerem,
es , et, &c. ab eodem.
7?77is. r.retra. 2« docit^fert. a tra-
zsr»
Troiixey X2fley xe^ && tuli^ duxliifti,
it, &c. a traztr.
Trouxeray ras, ra^ &c. AoriJdus ab
^dem.
Trouxeifey[fes,Jfey &c. fcrrcm> duce-
rem , &c. ab eodem.
TUy tu.
V.
Vd y eam, eat. ab ofular.
VaJesy eatis. ab eodem.
Fai yit; 1. ab eodem.
Fflly valet. avaler..
Falbay Ihasy Ibay &c. valetm ,juvem,
&c. ab eodcm.
Fam. I. eunt; eant. ab andar. 2. va«
nu5.
Vamos, eamu5. ab andar.
VanSf vani, varire. a vao.
Vao. I. cunt; eant. ab amlar. z, va«
nu^.*
To;, i$i vhsy eas. ab ^or.
r^', videt. vf , Vide. aver.
rdJ^,^videte. vediSf videtis. ab co-
dem.
J':j2 yasy ay&c. videam, u, at , &c.
ab eoJem.
Vcjoy video. ab codem.
Vm. i.venit, veniunt ; venito. a
vir. .a> eant, ab andar. 3. vident. a
ver. "
VetAa.y,(»3 ^9 &c. veniam , at , at, &c
atnV.
Veiibo j venio* ab eodem.
Vensf venis. ab eodem.
Veyjy venit. prtBtcritum ab eodemt
Viy vidi. a ver. at vir non facit vi «
fed fim.
J^ema;, venimus. praeteritum a vir.
Viera , flf, ? > &c* Aoriftus ab eodem.
item zver.
Vieraoy venerunt. zvir.
^'«# ^/w y F^ y ^- venirem", ei , et,
&c. ab eodem. & a ver.
Viefle y vieftes-^ venifti , venifti». tvir.
Vim y ego veni. ab eodem.
Vimos. I. vidimus. t wr.x.venimu$.
prxTens a lir.
Vindey venite: vindesy veniti5. a vit.
Vindo , Particip. Prafentis fimul &
Prttteriti p vir. undc in gcncre fem.
viivhy qua-venir.
f7K6fl,flx,.i,&c. veuiebam,bas,bat,
&c. ab eodcrc.
ViOy vidit. ttvT.
Virayasy n^ &c. Aoriftiis a ver, vf-
dere. virao. i. ab eodem Aonllo.
2. viderunt.
f^JJeyffesyffey &c. viderem, es , et,
&c. t ver.
Lufuwvcct. l^y
VillSj vifltSy vidiflj , vidiflis :ib eo- Vofco, comvo/cOy vobifcum*
dem. lcuy co. ab andar^ irct
Vosj vobis eos, Sed vrf;, vobis , vos^
CATALOGUS PARTICULARUM,
cjux Verbis^oinpofitis praefiguntur^
^ - guCiTilir 5 expcclnre*
^ft - ylJv-T , abfolyere.
^Z"- ier, abftincre.
jic-clamcir^ acclamare.
j^i-orar^ adorare.
j^f-firmfiTy affirmare.
jl^ - grav ir , aggra varc.
^m - parar , protegere.
^nte^pory anteponere.
^j> - /)rovflr , approbare.
jiprt^fentary reprsefentare.
jir- rifcar , periculo exponere.
jfrrt ' negar j abnegare.
j4f'Jentarfey federc, affiderc.
jiii-fentarfty difcedere.
Bem^dizery bcnedicere.
Ben ' dizer , bcne precari.
Q?- metery patrare.
C6m - bater, pugnare, oppugnare^
Con 'fentir , confentirc.
Contra ' pezar y in altera lanceappea*
dcre.
Cor . romper , corrumpcre.
D - eFcrever , dcicribere.
i^e - modrar , dcmonftrarc.
Der-rogar^ dcrogarc.
Def-cohriry detegerc.
Defa - pfirecer , evanefcere.
J3«Ag - gravary oner« libcrarc«
Difap ' parecer y evanefcere.
D^Xom - jT.or, disjJcfre, perturbare.
D-f^nn-fiar y drffid».Te, defperarCi
Dofem . p v\ir , r e ! i n quere.
Deftn ' cerrur y recludcre.
De/im -pcflir , expedire.
Dif-fenrj difcrepare.
Dif'fimiihrj difiimulare.
Em-preg^y impendere, infumere,
En ' caminhar , introducere , viam
aperire.
EMer-pory interponere.
Entre - ttry colloqui.
Eiitref' tecer y interpolare, interte-
xerc.
Ef-colher y eligere.
EX' cethr^ excedcre.
Im-portaTy interefle.
In- tentary defignare, intenderc*
Inter-viry intcrvenirr.
Mal-tratary mle tradlare.
Min^tery fijftentare.
O^poTy opponere.
Oc-correry occurrere*
0/)' pory opponere.
rer-fi^uiry infcftnrf.
Pr ' efcrever , pr.vfcribere#
Pre-def}inary praBdeftinare.
Prefu - por , pro certo prasmitterc«t
Pro - pagar y propagare.
Aa 3
Prof
t90
Prof-fegidr, profcqul.
R . eftof 9 fuperefle.
Ri . ambecery recognolcere.
Recon-viry objeftare, urgere*
Red^argidr, redarguere.
Repre^fentar^ repra;fentare.
Rrf^guardar y tueri.*
Refuf- dtar , refurgerei ezcitare.
Retro - ceder , retro cedere.
Satif-fazer , fatiafacer^.
Se-parasrf feparare.
So^meter^ fubjicere.
Sob^ornary fubomare.
Sobre - veftir^ fupervcfUrew
Soc • correry fuccurrere.
^UutieMS
Sor ^fify fubridere.
&/-rer/fuftinere.
5^0 -pcf^ infra poner^.
Su^ ceder^ accidere, fuccedere#
Sub « amar^ fubornare.
Suc - ceder , fuccedere, evenire.
Sup-poTy ponere, ut certum fu>
mere.
St^^dbundarj plusquam abundare.
Svr^prendery improvifo fuperve*
nire.
Suf^pendery fufpendere.
Trwf^fortnary transformare.
Traf'pq[far , trajiceret
Tref-vmaary delirare.
EXE RCIT AT I O,
ipfo fadto demonftranss poile ex paucidimis his» qux
prflBmifi^obviam quamquelibri lufitanici partem » opeLexid^
re^ explicari.
Ex Antonio Vieira , Operum P. IT , Orat. de D. Antonio Patavino,
ubi pifccs maris vicini fic alloquitur.
1 a 3 4 5 < 7 B 9 >• II >^ II
Jlprimrira coufa , que me defedificaj peyxes^ de v6sj bequevds comeis Ums
]4 15 i5 1? 18 19 do si aft 33 34 as ^
ms outros. Grande tfcandalo be efte : mas a eircunftancia 9 faz ainda nuyor.
»7 afi a9 30 31 sa 33 34 35 3^ V 38 39 4^ 4»
ifaS Ji v6s tmeis buns aos outros j fenao fue os grandes comem os pequenos. Se
4a 43 44 45 4^ 47 48 49 W 51 5» 55 54
fera pe^o emrmo^ era menos maU Se os pequenos comiraS os grandes^baftdra
55 S^ 57 58 59 «o 6i 6a 63 64 «5 66
tim granie para nii^tos pequenos: nsas como os grandes comem os pequemSy
67 «8 69 70 71 7» 73 74 75 7«
balic6 mi pequenos > nm mily para bum fi grande.
Brev^
Breintatis ergo 1>. firaificabit DiElmmitmj Sp. mcum SpUUigfm^ § r^
S ^> § ) > &C. Dumenim Inmtutioniiin, quas propofui.
•
z^ A ardcnlui femininuf '(§ i) in Nomirativo fingulari. IHneiro D.prU
nus. in a ($ 4) ob genus femininum fequentia Subftantivi. aJX)*
res. Prima rts. ^
1) Sp» qui, que. 4) Sp.mih}« me. 5) D. itfidificar^ difplicere^ ofTeii*
dere. a (§9) Przfens Indicativi. qimtnibidifpiicu. 6) D. p^xe^ pU
fcis. additum s (§ 3) nota numeri pluralis. ^ces. 7) articulus indefi'
nitua. (§ 2.) 8) Sp. vobisi vos.
pj) auxiliare ($ 8) ey?« 10) Sp. quod. n) Sp. vos. 11) D. emner^ co-
medo» devoro: quod fepius deinceps redibit /x (§ 9) tcrminaCio
perfonse fecunds plur. in Pra^fenti Indicativi. cmedais 1 dewretis. i^J^
D. bm^ unus: cujus m (§ 3) In plurali mutatnr in ns. 14J articu«
lu* (§ i) dativi pluralis. Seaaos perfspe Accufativum amat ($ 19)
idque hic contigit. 15) D.marOf 9}iu$.s (§)) num.plur.^i. Col-
lige fententiam : Resprim ^ mue mein vMs offendH » e pifcesj ea eft^
^od veftrum aHi oUm devormt y leu fuod vos ipfialios aUi devoratis.
16 & 17) DD. Magra ofienfL 18) auxiliare (§ 8) e/?. 19) Sp. ifte. ao)
Sp. misy fed. Obferva, in accentibus Luutanos minimeanxios efle»
quippe quos libere omittont vel miilint» ai) articulus (§ i) Nomi-
nativi feminini. M)D.circumftantia, adjui^um. 23 fq.) Sp.idfade..
as) Sp. etiam. 26) Sp. major. Magna hw cffevffa^ fed ab adiuttSU
fit eUam nugor.
%j • 29) Sp. non tantum vos. 30-^3) comeditis alii alios. ut r. 13. 15.
)4 fq.) Sp. fed ut. 36) articulus (§ i) pluralis. 37) D.magni. 3g>
m (S 9) ultima perfona Prsefentis. comedunt* }y) articultts. 40)
D. pwvos.
41) Sp. fi. 42) Aoriftus (5 %)foret. 43) ex noftro per & articulof^ao)
per. 44) D. contrarium. 45) auxiliare (§8) sretf. 4C) Sp. minus*'
47)D. malun. Nontantmvos devoratisaliiaUos ^feditautnwgnidev^
rent parvos. Si e contraria accideret^ minus mabm ejfet. . «
48 - 50) DD. fiparvi^ sO Aoriftus^f 9) emnederertt. 52)articull (§ i)
accufativus. 5*3) D.magnos. 54) D. Adj/far^ fufficere. Aoriftu8(§9)
Ji^pcaret. 55 * 59) DD. unua magnus pro multis parvis. 60 & 61) Sp.
fed
lya • hfiiiuticm
fed ficut. 62) articulus. 6^-66) DD. mapnl comcdunt parvM. 67^
Sp. non. 68) ao (§ 9) Praef Indicativi. 7"^^''^«^- 65; • 7^) DD. cen-
tum parvi, nequetrille. 73) Sp. pro. 74) D. unus. 75-^ Sp. tan-
tum. 7d) D. magnus. Siparvi wagnis vefcereiUur 9 muUis parvis magnus
wvisfifjfficeret: at am magniparvos devcrant , cetUum | imo miileparvi ne imi
quidem magno fujficiunt.
11 78 79 80 Ri «51 83 84 85 8^ 87 88 89 po
Pflrfl ^ue vi7flf;, cpiam feo (f abotmnavel k , jwcro que o .v^ais ms boviens.
91 92 93 94 95 95 97 98 9? 100 loi 102 103 104 105
Olhay\ pcyxes y la do mar para a ttrra. Na^^ nab: mo he ijfo que vos
106 107 108 109 IIO III 112 113 114 115 116 117 lig
iigo. V6s virais os olbos para os matos 6f pard fe^taS? Para ch\ paia cd:
119 iQo 121 122 123 124 125 \i6 127 128 ' 129 130
para a Cidade k q[ut baveis de olbar. Cuidais » que fo os Tapuyas fe comem
131 13» -. 133 »34 «35 I3<^ »37 »38 I39 140 141 142
buns aos outros ? mityto mayor ap*iige be de cuy muyto mais ft comem os
143 144 145 i4<> 147 148 149 '50 151 15*
hfancoSn redcs vds tcdo aquelle hoiir , vedes todo aquelle andar , vedes aquelle
153 154 »55 :5^ »57 : »58 i^ft 160
imorrer ds pra^as , (^ cruzar as ruas ? vedes aquellejubir (f dsfcer as calpdas?
161 . 162 163 164 165 166 167 1(^8 1^9 170 171 i
vedes aquelle entrar &fair fem qidetacaiiynemfocegG? Pois tudo aquiUo he andarem
17» »73 »74 »75 »7o I77 »78 ^79 »80
hfcaiido os bomensj cmo baCde cmery ff como fe baS de cofner.
77 f^O Sp. ut. 79^ Sp. Feja^ as^ a^fiz. videam , as, at,'&c. fliV (5 9) fecun-
da pcrfona pluralis. videacis. 80-83) DD. quam ficdum & aboroi-
nandum. 84) eft. (§ 80
If) D. qiitrer^ velle. (ff 9) Pr«f. Indic. vob. 86 & 87) Sp. ut id. 88)
. .• videatis ut n. 79. 89) Sp.in. -90) hominibils, pluralis '(§ j) abio-
mm. Ut videatisy o pifces , quam idfmdum ^ abmnimndim Rty vo!o , ut
id in hminibus videatis.
91) D. olbar^ afp^cere. ai {% 9) pluralis Imperativi, itaque otbayy afpfcite:
nam i & ji (jj 21) promifcua funt. 92) D. pifces. 93) Sp. illic. 94) ar-
ticulus. quem deinccps omitto/ 9j;- 97} pD..flaai:e ad.t^rram.
j8 -jpo) Sp. non. loOeil. (iJ 8) 102 ^ loC) Sp. hoc id quo^I vobis dico.
io7J Sn. vos. 108) D. s-crcere. ais {§ 9) Praf. Ind. verticfs. 109 .
114; liiD. oculoa ad fylvas & folitudinem. 1 1; - 1 20) DD. Huc, huc,
"••: - '-• ■ ' ad
ad OTbeto. f iO ^^ C§SO '21) Sp.qui. 4oo* 113 & 124) fc^iwfc pro
^ebetis. (§ i5) debetjs ifpicere. ...
las) D« aaV^tfT^ cogitare^ puMre. nif ($9) cocititis, potatif. i25 .
Iq.) Sr. quod foiuin. 128) Tapuje, btrbari ^ qui caroibiis huma»
nis vefcebancur , & in Marioionia proviocia, ubi concionabatur Viei-
ra, difperfi tiabitabant. 129) Sp. fe« 1^-132) devorant alii glios. ^
utn. 38 & i3-if'i3? fqOSp.roultomajor. i3f)D^ lanieni. 136) dl. ^
($*S0 '37) Sp. it. 13S) hic,huju8 lod. laniana ea> qvje hoc loco fit. ^
13^140 Sp. roulto magis fe. 142) comedun;. 143^ D. albi. RefjncUef
pij» esj illinc a mari ai terram. JSim , rum Ua: rnn ejl bofy qmd vdns dico. "" ;
Quid o:ulos vertitis ad fylvas (fjblitudiriem f Hmy buc^ ad urbem vobis rifpi^
ciendum ejl. Putatijhe^ folos Tapuyas ejfe ^ qumm alii alios dewerU ? muUo /^
iiu9'#r lamena e/l bigus loci y wuMo magisft albi inutuo devorant.
144) Sp. videtis. i4f)Sp-vas. i46fq.)Sp.o«nisille, totus ille. Umz '• '-■
duo vocaWa, & Verbum vedes^ allquoties repetentur. 148) D. * ^*
sftuare. 149-151) ut paulo ante. ifa) D. ire. 1^3-157) DD.
conciirrere in forum» & decuifare plateas. 158- itfo)DD.aicendere
& defcendo-e per femitas. 161 - 166) DD. intrare &; txire finequiete
ac remifljone. Omnes bi Infinitivi per modum Subftantivorum po-
suntur , ut in germanico : tl)r @e&n un^ £auf(n/ \\il Sluf^un^ Slb^
i<7' 1^9) DD. Atqui totum hoc. 170) eft. (J80 171) D. onJflr, ire.
me^n (§9) Infinitivi Praefens. i^alq.J D. quaerere; homines (§3) ^
Abomem. 174) Sp. quomodo. 175) nabei^t. (§70 '70 D. come- ^
dere. 177* igo)&quomodo fehabeant comedere. Fidetifiuomnemhimc
£flum? videtijne omnes bos pajfus ? videtisne bos adforum concurjus ybos per trivus
iS bivia tranjhus ? videUfne , ut perfemitas afcendunt defcendtmtfse ? videtis , ui
Jbie quiete , fme remijfume^ introeusU exeuntque^ Atqui bac omniajiimty u$ qiJUh
fm/n ean$ bomines » unde comedanty &fe tnutuo devorent.
iSi iSa i«3 184 «85 I8<^ »17- i«8 i«f 190
JAQrreo dlgum delkSy vereis Ingo tantosfobrt miferavel 9 dejpedagalo y , ff comelo. -
191 "9* 193 194 *95
Cmemno os berddros y comemno os teflamenteirosy comemno oskgatariosy comemno
^195 197 198 199 aoo aoi
§s aaeilortu comemno os ofkiaes dos orfaSsy & os dos d^untoSy & auzentes: comea
502 203204 1205 206 ao7 108 ' ao9 aio aii aia
f Medicoy que cwrouy ou ajudou a morrer : comeo ofanjpradory que Ibe tirou ^
B b fuk'
K '-
'94 h/litutimt
^ ^^i ti4 tt$ . ti(» ti7 fttft aT9tio2ti ttt tts
far^ue: cmeo a mfma mulber ^ quedemd vonUide Ibe dd pna mortalba Imrol
aa4 aaj tatf aay 228 129 230 231^3^133134335 %^6 237
mais velbe daxafa: c$meo fue Ibeabre acdva ^ que Ibe Umge os finos , & ot
«38 »39 240 241 142 243 »44 H5 »4^ 247248149
que cantondo UvdS aenUrrar: emfim^ amda ao fobre defunto tm ctmdo a
250 251252253 254 »55 25^
terra^ffjd tem comido toda a terra.
liO D.wwrra^ ^morl. eo (§9) Prateritum Indfc. mortuiw eft. i8t) D.
^qu»* 180 Sp.eUe^ iile. plur. elles^ &conflatO(fe (§20) dettef.iU
lorum. 184) D.ver^ videre. ereis (%9) Futurum. videbitis. igf.
190) DD. illico multos in miferum (irruere) ad dilacersndum eum^
& abfumendum. tffiiumo, ettm, abforbet r utriusque Verbi($'i7)
pro quo / euphonicum inferitur. Si mortuus eft iUorum aliqm j videbitii
iUico multos^ fAmiferumdtlacerentp & abfumanL
191 & 201) em (% 9) tertia perfona plur. & e tertia fing. in Prs^fenti In^
dic. affixum ($ 17) eum: no^ ut (ibidem)y«femiio , immiflfu n eupho-
nico. itaque comenmo , devorant eum ; comeo , devorat eum. ambo
faepius repetuntur. 192 • 100) DD. bmedes, devorant eum teftamen-
tarii, legatarii, crtditores^ prepofitipupillis, dcfunftis, & abfenti-
bus. 202) D. medicus. 203 fq.) Sp. qui eum. 205 • 208) DD. cura-
vit^ ^ut juvit ad moriendum. ou(^g) Prsteritum. 009) D. chirur-
gus. aio fq.) Sp. qui ei. %ix) D. tirar^ extrahere, emittere. ou (§9)
extraxit^ emifit. 213) D. fiu^inem. 214 fq.) DD. ipfii uxor. 216)
Sp. qus». 217) timao (i^4)mala. 218) D. voluntas. mala voluntate:
latino more dic, wgce^ invita. 219 fq.)Sp.ipfi dat. 221 - 223) DD.
pro amiftu ftinebri linteum. 224 - 226) D. velho, vetuftus. maiSf cum
praepofito articulo (§ 5) Superlati vum indicat» cafa, D. domus. lin-
teum tota domo vetuftiuimum. 227 * 229 & 232 - 134) Sp. is qui
ipfi. 220) D. abrir^ aperire. e (5 9) aperit. 2ji) D. foveam. 235
iq.) DD. pulfat ss campanum. 237 iq;) illi»qui. 2}g)D. cantar^ ca-
nere. ando (§9) canentes. 24o)Sp. eum. 241 fq.) DD.*ad fepelien-
dum efTerunt. ao (§ 9) Prxfens. Devorant eum baredes^ devorant te/limimtam
n/, devorm legatarii^ devorant creditoreSf devorant eum^ quipiqHlUs^ qui defunRis^
gtd abfemibus prafe^ifunt : dewrat medicus 9 qui curavit Jeu ad morfendum auf
xiliatuse/l: devorat cbirtargus , qui fanguine privavit : devoratipfa uxor^ qum
froamiaufunebriUntamdomideturrimum, (^idij^uaik invitadat: devorat^
qm
fuifipukrumaperit^ pHas can^MmpidfaLffuifuemtmt^
dumtffmofA.
S43) Sp. denique. 2.44) Sp. etiam nunc 24r)D. pauper. %4/S) D. defbnftui.
tf ($ 1 9) hic Accufati vo fer vit miferum defunftum. 047) Sp.eum. Pro»
nomen emphaticum (9 18^ Teu admajoremfententifB vim repetitum.
^48) Sp» non. 249^) to (5 9) devoravit. 250) D. terra. 2$^) Sp. jam,
ara) Sp. eum. 253) Sp. babet; a ur. £ft auziliare fequentis Verbi
€mido: nam Lufitani (jj 6) utuntur fopiflime Verbo Ur pro baver. 254)
Uo (§ 9) Supinum. devoravit^ i^at t>tmhttt^ ^fS fqO DD. omnis cer«
ra. yerhjfumduminiferunilmcdefmSumtir^
verfa terra devcravitm
«57 a58 259 a6o a6i 2^2 2^3 264 25f{ 2<J5
Vedebumbomemdeffts^ que andaS perfeguidos de pleitos ^ ou acuzados decrimes: ff
267 a6Q 269 270 271 272 273 274
oWay^ (ptantos eJlaS comendo. Comeo MebrMo , comeo § Carcereiro^ cotneo
275 ^76 %77 a78
Efcrivaiy comeoo Soticitador^ comeo Au^ado^ comeo Enqueredor^ comeo
279 280 281 aSa 283 »84 285 2Rtf 287
§ Te/lemuria^ comeo Julgador^ €^ ainda naS efii fentenciadoy £f J^ efti conddo.
^88 ^89 S90 291 292 293 294295 296 297298 ^99
SaSpeores os bomensy fu os corvos. O trifte^ quefoy kfma\ naS comem os
300 301 302 303 304 305306307308309 310 311 312
eorvos fenao depois de executado £f morto: & que nda emjuizoj atnda naieftA
3*3 3H 3»5 8»63i7 3«8
executado, nem /entenciado , &j4 eftit comido.
2S7) Sp. videte. 258) D. hominem. ^59) Sp*^, ifte. pluiral. effes^ cum
quo (§ 20) /feconflatur. iftorum> ex iftis. 260) Sp. qui« 261) £>• an-
dar^ ire. tf^<§ 9) eunt. 262- atfd) DD. la&ati litibus, aut crimi^
numaccufati. 267)videte. u^n.91. 268) D. quammuld* 269) Sp.
cum. 270) D. iftar^ tffe. aS (§9) funt. 271) endo ($9) Parti-
cipium PrsC devorantes. Videte bominem exOs^qui circumeunt jaEtdti Utibus^
vel criminum accufantur : ffrejpicite^ quotftnty quieumdevorant.
a7i) Devorat eum. ntn.aoi. 27) - 280) DD. apparitor, earcerarfut ^^
fcriba, aftor, advocatus , qu^tor, Ceftis, jtidex. 281 fq.) D^lion-
dum. 283 fq.) D.fentenciar ^ condemnare» ado (^$9) Supmum: cum
- quo Verbum Eftar (j 10) ftcit VzlSYvm. eft condemnatus. 285)Sp.janu
a86fq.) eft devoratua. Devorat eum t^paritorj devorat earcerarius^ devo-
1 b a rat
^
i^. ^ Altkmimies
' fatfcriia ^ devorat a£tor 5 devorat adv&eatuSf devorat fiUBjhorf^ demrat tefliss
devoratjudex: & cwnnondumfk condeimatus ^ devoratus jam ejt.
tiS) Sunc. (§80 289)Sp. pejores. 290) hornines (§3) ab bomem. 291)
Sp^quam. 292)D.corvi. 193) D. mifer. 294^ Sp. qui. 295^ fuit.
Ciy 80 29O D.furca. furcar; lupple , addi&us. 297 fq«) Sp.noneum^
299- 304) DD. comedunt (em$9) corvi, nifi polt infliaum fupplir
cjum & mortem. 7of (q.^ Sp^is qui. 307^ D. andar^ ire. a (^§9>iC
^08^ Sp. in. 309) D. judicium. cujus caufla verfacur in judido. 310*
3i8) DD^nondum fupplicio eft aflPeftus, neque damnatus , & jaoi
. efl; devoratus« P^ores funt bomims corvis. Mfer, , quifurcm addiStsis efl^
fum d^ratur a corvisf nifipoft fuppUcium (f mortem : at quiin judide vr-
laSur^ nondumfipplicioajfedus, nondwn damnatus^ jam deverakts^.
EXERCITATIO ALTERA,
POETICA.
£x Ludovico Caip5es , Lufiadum L. V*
Adamaflor Gigx, promoncorii Africaoi praefcs zq
deuSy Lufitanis ita minatur:
i ,^ > ♦ * * ' «
^dil/e: Ogente oufadamaisj que quantai
f XO II I» 13
No mundo cametirao grandes coufas,
14 15 16 17 18 19 ao
Tu que por guerras cruaSf tais & tantaSf
%i aa a3 24 35
Epar trabalbos vias nunsa repaufasi
Pois es v^dadas terminos quebrantas^
30 31 32 33 34
£ navegar meus bmgos mares oufaSf
85 3^ 37 38 39 4» 4» 4» 4t
jgue eu tanto tempa baja qm guardo ff tenbe^
^M 45 ^ 46 47 48 4f
Nunea arados d^tflnbe §u propri^ lenbe^
& %) Sp. tx dixit. $ - S) DD. o gf ns aiidn foagis quaffl quct 9) iiu
(5:;o.) 10) D. muudo. 11) D.coTmter^ p^tt9Jt. iraS {§9) Prsetert
tun. patraruni. 11 Iq^DD finagnasret» 14 -i6)Sp.Tu i|uft prppten
17-20) DD. bella cruda (a cru) talia & Coc. tais pro tois (§ uj a tal.
%i - 2f ) DD. & propter labores vanos nunquaai quieicis. JEtdixH
Adaisaftor : gens audacior omnibus » qudcumjue in 01 be terrarum res magrm
patrarufU ; tu qua propter kUa cruda , tatia tmque nmtta ^ (f propter vanos Ukf
tores tmi^uam quie/cis»
tf * 29) DD. quandoquidem vetitos liiDites perfnngis» tff (^ 9) fecondt
perrona fing. in Prsrfenti Inrtic. 30- 54) DD. & navigi^re mea (awiCtt)
vafta Oiaria audes. 35 TqO ^P* 4^^ ^S^- 37^40 ^^ tantum ten^puS.
39) kabet. (§ 7.) pro c/?. tantum tempus eft , tantum temporis ela-
pfum ell f ex quo .t. . . . 40 • 43) DD. ex quo jam cuflodio (hac ma-
ria) & babeo feu teneo. Sp. tenuo^ zter. I>.ter^ habere, tenere ,ob-
tincre. 44 • 49^ DD. nunquam fulcata exterBO {de cum ejiranbo coa«
lefcit, § 10) domedicove navigio. Quandoqiddem vetitos Umites perfrin^
gis 9 & vafta mea navigare maria audes , qum ego jam tanto t^mpore cufiudiaff
§bLimo 5 nunquam ulh extern$ domejlicovi navigio fukata.
£• 51 5* 55 54
^ Peis vens ver os fegredos efcmlidos
55 56 S7
Da natureza ^ do bumido demenUf
58 59 ^o 61
A nenktm grande hunram eoncedidos
6% 61 64 ($
De nebre ou de immortal merecimento:
66 67 €8 69 70
Ouve os danos de my ^ que n^cebidoi
71 7» 73 74
Efia!l a teu fobqo atrmmento ^
75 76 77 78 79 «•
Por todo largo mar^ (f pela terra ^
81 Sa 83 8A 85 8<J 87 -
Qttf inda bas defojugar com dura guerrom
» & 51) Sp. quia vem*s. 52 • 57) DD. videre arcana abdita naturie & bo^
midi eiementi. 5S'6i) DD.nulli magno hoipini conceflfa. ido ($9)
Sup.a conci^. 6a-6f) D0« nobilis aut immorjiaUs meriti« QuanioqiA-
6b j dm
h
t9i hflitutkim ^ - ^
dem vtrds expbrm (Adita ruayra ff bumidi ikmMi mma | nuOi mortalium
cmcejja y quaniUbet magm^ & ruMis aut tmmortalis meritu
£6) D. wviTy audire. e (§9) Imperativus. aodL 67) D. damna. 68) ex
me. Sp. mf, quod (| 2O i^em valet tc my. 69) Sp. ijue. 70) D. priN
jpsirata. 71) D.efiar^ ftare, efle. a? (jj j) font. 72-74) DD. tu» im.
oiodics temeritati. 7f - 80) DD. per totum latum mare, & per(§ 20)
terram. gi) Sp. quam. %%• 87) DD. deinceps fubjicere debebis (nam
has de eam vim habet ^ (§'1 6) per arduum bellum. Audi ex me damna^
qua immiklica tua temeritati praparatafunt per totam maris latitudinem f per'
que terras, qua deineeps arduo beUo a tefuJrigenda enmt^
88 89 90 9« 9* 93
Sabe^ qut quantasnaos ejla viagem >
94 95 9^ ^ 97 98
^e tu fazesy fizerem de atreiridas 9
99 100 loi 102
JEnmiga terim ejla paragem
103 104 105 106
Om ventos & tormentas dejmedidas :
107 108 109 iio
Edaprimdra armadaj que pajfagm
111 112 113 114 115
Tizer por tflas imdas irfuffridas y
116 117 118 119 12Q
Eu farei dimprovifo tal cajligo ,
121 122 123 124 125 125
Qs^f^^ ^^ ^ ^^ > ^ operigo.
tS) D. raber, fcire. e (5 9) fdto. 89) DD. quod qu«conqoe nivea iftud
iter. 94 fq.) Sp. quodtu. 96) D./aser,facere. ej (§ 9>facis. 97) Sp.
fzeray Aoriftus;^cujus perfona ultima in erem (J 9) definit. fecerint ,
fa6lurae fuot. 98) D. temerario aufii. 99) D. inimicos,inimica. ico)
D. tery habere. erdo & erim (§ 7) idem funt. atqui erdS (§ 9) eft ulti-
ma perfona Futuri. habebunt. 101 - 106) DD. iftum traaum per ven-
tos & tempeftates enortnes. Scito^ quotqiM naves bodter^ quodtu facis ^
temermo fmfufaElurafunty irnmicum babituras traCtum bunc , adver/is ventis
4C tempeftatibus vefards.
107 - 11 DD. A prima claiTe , qus iter fecerit. Sp. fizera » Aoriftus a
fazer: eujus ultima litera omifla (% i^)fixer dicicur. iiz^ uO DD.
per
-periftasnndasfhtorerabfles. iitffqOSp.egofacidfO. it8) D.exUn»
provifo. conflatuin ($ 20) ex it & imprfmfo. 1 19 fq.) D. talero pcenam»
laOSp. ut. i22)flt.C580 ii3)Sp.roajor,fnajus. I24«I26;DD«
daoinum, quam pericuium. Aprima clafje^ ^ pir tmdas bas iraoteraUl^
iterfaaura efi , ex infrovtfo takspinas ejpetantf ut m^ftOurum^danmntf
quampericulum.
ift7 118 129 130 131 i3!i 133 '
Aqid efpero Umar ^ fe fwS m enganOj^
134 mn^ 137 138 139
De quem me defcobrio fuma fringan^a.
140 i+i 142 143 144 MS
E nae fe acakarii fd rdno dam
145 147 148
De Y;o//tf pertinace corjfimga ;
^ 149 150 151 15^ 153 154 iss
Antes em vejfas naos vereis cada ame
i5<SaS7 158 159 1^0 itfi i5a 163
(& fee verdade fue meu jtfjfzo akangd)
1^4 155 166 167
NaufragioSy perdigoSi de todafmrte^
i6s 169 170 171 172 173
Que menor mal de todosfga a morte.
127) Sp. Hic. laj) D.ejperar, cxpeaare, fperare. (% 9) expeAo, fbe-
ro. 129) D.fumere. 130 - ija^ Sp. fi nonme. 133) D.er^anar^ hU
lere. ($ 9) fallo. 1)4) articulus (^ 2) indefinitus: qui fimul tacite
in fe continet pronomen: de eo , oeillo. 135 fq.) Sp. qui me» 137)
D. defcobrir, detegere. to ($ 9) detexit^ aperuiu 138 fqOD« fiimmaa|
vindidam.
i4o)Sp.non. T4i)Sp.imper(bnaIet matt* Ti2)D. acdbary terminare. liri
(§9) Futurum. terminabicur. 143) Sp. folum, folus. 144) In i(lo«
iS 2o.) 145 • 148} DD. damnum veftne pertinacis fiducis. Hoc loto
fomptvrum fpero me^ fd/ime ipfefallo , vindiSlam extremam de eo , qtd fne de^
prebendii. Neque in bocfolo damnum pertinacis veflrafiduci^ termifiMtur.
>49 * 150) Sp. Imo in. if i fq J DD. veftris navibus. 153) D. ver^ vi-
dere. ereis ($9) videbitis. 154 fqO DD. quovisanno. I56)^p.^fi»
157) cft. (J80 lyS) D. veritas* 159 & i(Jo)Sp. Id quod. 161-163)
DD. mea opinio tenet. 164, • 167) DD* naufragia^ detrlmenu onmii
seneris*
1(8) Sp.ut. I tf9)Sp.ininor. drticulus prspofitosC^vS) e Gonpinitrro fiidt Sn-
perlativum. miDimu8,minimum. i7ofq.)DO.malum omnium. 172) fit.
(i^ 80 179) O. mors. Jmo in vejlris nauibus quotanm videbUis (Ji virumtft^
quod mea opinio temt) nnifragia (f (mms generis detrimenta , Ua «t malman
tmium mtnimwn futura fit mors.
A P P E N D I X
Dc Pronunciatione
Linguss Lufitanics&.
t. Syllaba to Teu ao pronundatur ut au^ vel potius ut aun litera ul- '
tima liqucfci nte. Felium VQci proxime ref))ondet. In quibusdatn Suevic
partibus hoc fono plebs utiturj cum dicit ^autt & gciun / pre ^onfr &
fl(i)n« Indicabo per aucurfiuwii. rm y non; nou.
2. DiphthoDgus au more latino, per unam fyllabami foso indivifo.
' frauta^ fiftula; ut latinum cauta.
3. ^non cum Hifpanis ut v^ fed fervato proprio b latini fono. fo-
fcary qu^rere; nonviifcar^ ut in hifpanieo ^ fed nmplicicer bufcar^ ut
apud Latinos mufca,
4. Licera f ut s nonoihil durum. forqax^ cogere ; forftr.
5. 0)d, ut fe, fi. cartcer y carere; carefer: cHxar y dtare; fitar»
tf. Cbeycbi^ utke^ki. encberj implere; enker.
* ' 7« Ei prteccdente confonante , ut laUnum ei in una fylfaba ; (ed prae*
cedente vocalf > per duas fyllabas. Pereira^ ut apud Latinos^ trlbua fylla-
bis : at Vieira feu F/ryrti tanquam Vieira.quatuor fyllabis.
S. Eu non eft diphthongus > fed in duas fyllabas dividitur. jtbreuy
ibrd-u: 6tt, ego ; ^-u.
9*. ^^jgir utfche, fchi. eUg&r ^ eligere; defcher: vigiar^ vigilare;
▼ifchiar.
10. H leniter afpiratun
11. Confonans/antec &f , ut fch. hcje^ hodie; hofche^
1 2. IJ) ut hifpanicuro // , italicumg/ , & Gallorum / hwnidum (mouill^
ir^elicet ut j;; b!arfum-ante l , & pofl illud; confonans audiatur» Indicabo
pcr g/ cur/tww. coibetTy colligere; cog/er.
: -'r ' 1$. A*
LuJiUtnicit. r j^l
I j. Nh ut hiTpanicum ncon tilde^ feu gn gallicum aut italicum^ niiQi»
rum utg blsfum ante ny& pod illudji confonans audiatur. Indicabo pcc
gn curjivtm. cminbar^irei jcmigfoiv.
14. 0?irfeu oes ut ois. nagoesy nationes ; naf^is^ perduas tantudi
fyllabas. * ^
15^ 0« inunafyllaba, fono individuo. Jbttrjr, inaurare; dou*rar*
1 6. Gonfonans v lenius quam f , ut in gallico , italico , hilpanicor
17. Xntfcb. deixary relinquerej deifchar*- ' -
ig, Z ut s lene. /a, fecit j fey.
E X E M P L U M ,
€x: Elegfa Iir L. Camofii. ^-
O Sidmtmenfe Ovidio defierradS
O SulmoncnfeOvidio defterrado
Na afpereza do^ Pemto imaginando ' ^
Na afperefa do Ponto imafchinando
rerje defeus parentes apartado ;
Verfe de feus (per unam fyllabamjf pirentes apartado;
Sua cara meXber defimparando^
Sua (dilFyllabam) cara mogfer defempanindo,
Seas doces JUboSj feu conteMamemo ;
Seus (monofyll.) dofes figfos y feu (monofylLJf ctwitcntamenta;
De fua patria os olbos apartando f . ^
Defu-apatriaosogtosapartando; ;
N^ potkndo encubrir ofentdnentOj »uv* .> :j*.
Hau podendo encubrir o fentimento^
Aosmontesf^ is affiasfeipmxava
Aos (monofyll.) montes & la aguat fe qiieifchavi
Ikfeu e/curo & trifte nafcmento*
Defea(monofyll.) efcuro & tride naflimento.. .;
O curfo ias eHreUasr contemptaifa ^
O curfo das eltrellas contemplavfff
E como por fua ordenn difcurria
E corao por fu- a ordem diTcurria
Ocibyoarjdfa terra adf/nde ejlava.
O fco , o ar ^ & a terra adonde eftava.
Cc 0$
Ospeixes pelo mr nadattd$ via^^
Os peiiches pelo mar nadando via^
j^s ferkspelo mome procedendo^
As feras pelo monte pi^ofedendo^
Ornio fiu naiural Ihes hermitia.
Cpmo feu (monofyll.)naturalg/espermitiJU
Defuasfontes via e/lar naeendo
De fu-aa fpntes via eftar nafendt
Os faudofos rios de criftdy
Os fa • udofos rios de criftal^
ji fua natwreza obedecendtu
A fu - a naturefa obedefendo^
jifftfd defeu proprio natural
Affi fo de feuCmonofylL) proprjo (dllQrlO natnai
jtpartado fe via em terra iftranba^
Apartado fe via em terra eftragna ^
Ji ciga trifte dor naiS acba igual :
A cuja trifle dor nau acha igual;
.S6 fua doce Afufa o acompanba^
lloio^adof^MuiatacoinpilS'^ .
ffoccft;
SBknonenlisOvidios, cum exulem in PoMoimmftife eonfideraret^
^rlderetquefe acognatis disjunftymj 'Carjm uxorem, ac dulces natos^gau*
diumfuum, derelinc|uens^ &apatriaoculo8avertens9 animi feafa occul-
tare non poterat, fed montibus h aquis obfcurum ac trifte fuum fatum que*
rebatur. Stellarum curfum ^ caslam, aerem ^ terram ipfam» Jn qua 'erat«
ordinem fuum fervantes contemplabatu^ Videbat pifces per mare natan-
tes, feras per montem difcurrentes, quo roodo fua cuique natura pem^tf>
tebat Videbat e fuis fontibos nafeifalubres fluvios » cryftallo pares , &
indoli fuae obfecundantes. Sic folum fe videbat in terra aliena arnaturafi
I^QQO avuUQm» nec moeOio fuo iolori equalem alium iQveniebat;
fplai^um dulcis Mulii /Uli CQ«kii9tui>.
HORA
HORA
SYRIACA,
SEU
INSTITUTIONES
SYRIACiE,',
Quod in rnffitutionibus Lfngu» Anglic» ftrf, . i&m ih 5yriac$F
repetain, & Horam inQuadrantes fuos divifam membratini an«
te oculos ponam ; ut celeritati» ratio conlfet, & per parteijuculen-
cer appareat , poHe intra* tantillum temporis f^atium id ^cf , d«-
quo a non paucis- tantopere dubitfteum eft- Hic dcrcendf modus-ns:
ipfe eflr, quo ttiam in: Lingua Hebraica; & Chaldiaica, tum in Aca-
demia publice , tum privatim de(Merancibu»'proponenda uti foleo.
Syriaca hie iiiterim ,• ut in huju» Lingus Trifolio', literfs hebraids^
exhibebo, nobiles TeftameBtiNovie(fitfonesfecatui,&-Adjorem'
Leftoris fumptum veritufr. Afphabetum Hebraicum non prasmiiy
«0', quod' fatis cognitum Q)erem iis , cjui Syriaca attingere audebunit
Siquis tamen peregrinus adhec accederet,; in Appendice de ProB'
nunciatione Syriaco alphabeto Hebraieum quoque con---
jvm^m reperiet. Jam Hor» iiutium>
demus- ^
Ccsf ^a»"
*H Jh/lUutimi
Quadrans primus.
Komen.
f. KlominiimcarusSyritionhabent. Genftivi nota eftn pr«fixum, !>
Dativi & Accufativi , praEpofitio |D Ablativi. K Nonninibus fuffi.
xum cam fere emptiafin addit , i)uam articulus^efinitus in linguis Euro.
paris. no * 4mims, emphatice Nno ^ Jbtttt KHDI dmim , Hrvd?
amim, dominum, tVlD tD a dcmino.
2. Pluralis raafcullnorum faepe definrt in J> . , femininoruQi in ] ,:
ncutra non Iiabent. Sxpiflime tamen non aliud e(l difcrimen , quam quod
Ijngularis in !(, , pluralis ihM~ ^iefioit. Quorundam H fingulare in plo.
rali fliutatur inH*.6t ttn > forma «mphatica. KD>3n w f^ms > MDOI
vel|»p>3ny^fen/«wri, JDOn fifientesfemina: tchQ rex, M3^D r^:
t^y ftuttus, H^^tS; ftuUi^: MtS^Blmma, MntS^r<im>ntf. Sed qux de
•• ▼- ir:- ▼▼!-
pun£H8 vocalibus five hic dbd, iivealibidicacn^ jQecperpetua funt, nec
ad rei iiimmain jpertinent
3 • Nomen nomini pra^oiitnffl 5 quod apod Ijacinos Geniti vam re-
geret, didtur tttt in (latu regiminis » five conftrufto. In hoc (latu Ncf-
men fingulare amittitfiium K in fine. KninD eivitas^ t^^yp niHO o-
^^^ fanetiMis , i. e. yZmaa. If omen vero plurale fiium tt aiit |^ finale
in K motat, fi fit muculim generis; fi feminini, N finaie amictit, f in Tl
tnutat. \^1DD praccnes ^ nunctii MO^tS^ nSDD praamtspacis: »X\nfii^^
D^JShW nnfiUi ^emfikm : ^JJ aiuftia^ >»S)3 np^ 0;««/?^« mima mio.
His tamen nmtationibus opus non efl:i quando Genitivo prppria fua no-
ta 1 prasfigitur.
4. Adjeftiva feminina quam plutima in »n definunt» iquaedam fuo
mafculino fblum K adjiciunt. VCUi bomss^ Kmtp bona: yiffTJ validus,»Ttt^^
vdUda.
5- Pro-
* Qaodespun6him vocaIe« occufTit, • pronunciandum eft: nec enim fyriaco Abrahaa
fttt prifiMB yi0caU« fed Odom feu 4^ue refpondeu
SyriaM. aojT
5* Fronominaafiixa, qus Nominum & Verborum Hni adfaicrere
folcnt* f«peultimamcorumIiteramabforbent. tcf?12rex, ^S^^D rex mms:
J^in ojlmde^ >pin oflendemibu pnfij^ rdiquerunt ^ yiSp^lt^ rdiquerunt vos.
(. Geminatum vocabulum auget fignificationem , eique vim addit^
feu Nomen aut Pronojmen fit, feu Verbum aut Adverbium. Hminibmy
m% i. e. omnibus. Jnlocotoco^ i.e.omniloco. Egoegjo^ mtimttef i. e.cer-
tiffime ego fum. Spargere Jpargens e/l j L e. penitus <iifpergic* Male maU
isfj^^os^ H e. mlferrime afFeftos.
7. Uritatf(Iimuse(tSyrispleooafmus|>ronamHiis» pra^ertim affixi,
quodfolius elegantisgratiaidentidemactexunt. Regnurmgus DEI ^ pro^
regnum.DEL MortuifMJm^ i. e.mortui lunt. ji{)propinjuasoitfibt r^mm
4^«&raifi, proj appropinquavic. ./^^i/ortfr^ i. e.forasexiic
Quadrans horae (jecundus.
Vfirbum.
*8. Conjtigatio Vefborum omnium tma ^eft ^ formas tamen liabe^
^quatuor, Pedl, Pail^^pbU^ &ItbpBiL I. Pe^eft ipfaRadix,triumplemm-
qtie literarum^ e.g. 'IDD tradidiL 11. Pail fecunds litera^ radicali infigit
l^agefch^^^rte, feu pun^um literam duplicans ; & fub ea plerumgue vo-
calems, fubprimaconftanterii habeC. 100 diligenter .tradidit. IIL jipb&
Radici H praeponit. ^nDDH fecit vtljuffh tradi. iV. Jtbpdl eft vox paffiva^
aut reciproca , Radici Tttt praepoxieQa. ^DTIK traditui ^ vel fe ipfe xro-
didU. . . -
9. TAella Conjugationis. Optativo & Conjunftfvo carent. Loc#
Prsefentis Benonl ufurpatur. Literas tres radicales per numeros refpon^
dentes (a^ 2, i ) indico. In noftro paradigmate IDD. litera D eft i > D
eft 2 > *1 eft )« Per totam banc tabeHam fatis erit legere vocabula latinia
literis exarata , ceteris nunc omiffis.
Prateriium. IW^. Hla. Tu g.m. Tug.f. Egog.comnu
3ti. ns^i- T\z2i. >n32i. njai*
Mefiur , meirath^ me&rt ^ meiard , meiireth :
Bin TXx^ Vosg.m. Vorg.f. Nor^. comin.
Ijai.- >32i vel |>3aK pnsai. ^113^1. fJs^i vel |)2u
MelkrUr mefari vel me^ mefartun^ mefartin»^ mefaroan veline'
feriny faran.
JKtimmu Hle. III9. Tug.m.- Tug.f.. £g0g.comm^
3i2ii;*>3i^in; si^inj^ IMain^- 5121«;
vel3xi2.>3ain.-32in. ' 321K..
. ' Nemfur y temfuri, temfur ^. temfarin »» emfur ;.
vel nemfar, temlari, temfar ^ emfar t
Illi. Illa?.. Vosg.m. Vbsg.C Nosg;comnh
n32i3. Ifftii-* P32ini |?2in jlaUvel 3211;
Nemferun^nemferonytemf^runr temferon>. nemfur vel nemHir..
^ Suntf exemplaria> ih quibus tertis perfonaB maiculinas utriusqpe mr
men pro j prxfigitur ^, more hebraico & chaldaico ; in 'tertia^ auteiBr fe^
minina ^ngulari» numeri freqpenter amittitur > finale.^
Panicipia Prafemfi^
JBHkJlhml. nie;- Hfa;. Tii g. m;- Tii g. C Eg<r g.«,
jai.- K32i;^ 321;. l*32ti;''. 321*
n32r.. n32i.- >n32r.-
Mefkr, meftrov mefar^ mefaror ffiefirr
velmeftratb^ melaratbv mefarathi^
HH. Bl«.- Vosg.m;^ Vosg.f. Nosg.C'
Jffj2i- ,|3aii. f32i f: \^r\32^i> p^J^x-
pn^32r. ' fjar-
^ Kfefarlni mefkrDnv mefarin ,* mefarothih> fflefarinan;^
mefaritbunv mefaroU)
9}^Pa. Ille; nia;- Tug.m.. Tug.f. Egog.«;.
i}xi. H j>M ;: 3>i i ;; «3^21 ;: jUi».
ni>2j. n3*2i. >n3^2i.
Melirv meflfoy meflr,. meflrOy meflr? ^
! : mefirathv mefirath y mefirathi,.
*^ - IUf.- Illa?. Vosg:m.. Vosg.f. Nosg.c;-
Ps^xi. f^t2iv I^j^ai;; »^3*2.1;^ »^3^«^
|in>3*2u |3>a4..
Keiuia»^melironf mefirin, meGrothia, ffiefirinan;-
n^Jtkun>,Defiron>.' £xth»
iSyfUtM*
"Extra Pdil omnfa Partidpia Oiteram C fibi tabent pfsfinm*
Jbfperatim. Tujg.m* Tug*£ Vosg.m. Vosg.i^
irel ubiquefmel.
Mefur, inefuri; ciefunx^ mefytis
vel mefar j jnefari>: ffiefam^ neiarL
InfinUivus. saiD Menfar.
I.ememfar9 melmemfac
10. Eodem inodo reliqus etiam tres formae coti^ugantur « 6mt»
tamen chara&ere fibi proprio (§ 8) quoad fieri potefl:.
11. Verbalmperfedafunt, qus alicubi ^nter canjugandom nnan
iiterarum radicalium amittunt in literis his nominandis E) primam , j^ fe*
cundam, ? tertiam radicalem fignificabit. Igitur MS9 ^S> ^^ funt illa
Verba, qoorum B feu litera prima eft K, S ^^1 i* ^V f^^ ^Ua , quorumy
feu fecunda Iftera eft 1. nb feu >^ fiint illa , quorum ^,'id eft^ quorum
tertia literk eft tt vel K De Verbis his Imperfe&is, quiB alioqui maximua
Cotius Ifnguse negotium faceifunt, uc absque onmi ci^ra elfe poffis.vLeaoi:^
InHierolexico meo accurate pro(pe6tum eft: quod paulo poftintelI|gea«
1%. Verba., qu« jnPeSI erantneutra fenintranfitiva^ interdumlft
Pael tranfiUva evadunt
f ^ Vcrba e/l Scfunt faspe omittuntur:; plerumque tamen fuppleatur
|>er pronomen demonftrativunu
14. Loco Imperatiti amant Futurank nm jwrabitis^ ^Hatis^ pro^
ne jurate » dicite. imo Matth.' V itf pro Imperativo Pxsteritum legitur^
j[u^i j>ro !/?ۥ
Quadrans horae tmiufc
Clavia*
f f. Lfterarum alia funt radicales ^ ali» fervnea. Radicales fmrt ^
%um reperiuntur in ip(a Radice feu vocabulo primario , a qtio cetera ejua
ftirpii na&untttc Ceters^ quae ta&tum fignificandi modum determinant ^
icrvk
\
zo^ AJlitutionei
ferviles dicontur. Sic m voce pj33Di fatiahufaur,qa^ oriturab Radice 1?2D
/atiatusejty poftreniae hap tres literaB funt radicales ; reliqu» totidcm, i,1,
& \y ferviles, quippe quasl:antum ad determinandum tempus Verbi , no-
merum > perlonam , & genus ferviunt..
i6. Commenda mcmofiaB h«c vocabula, 'yJ?Umalbadj n^nacbf
^IKn tavi^ & literam rjr ifta cnim velutiClavis quaedara eftme^e Methodi.
Literae 13^0 ferviunt tantum initia, feu in prima & fecunda fyllaba, "]!
initio & tiney ^IKH ubique, n tantum in fine» SaErpiilime tamea-& h9 un-
decim literas fuiit radicales.
1 7. VocabuTum , quod expllcare cupfsv vel habet radicalt» iua» omnes
& folas; vel omnes quidem , fed uua vel plaribus fervilibus^ additis ; vd .
denique ipfarum radicaliura aliquam amifitr Si primum y fiEicilein quolibec
Lexica invenitur. Si fecundum, meus Servus Servorum ordine alphabeti
doccbit, quid officii in fervilem quamcuncme quocunqueioca pofium ca*
derepoflit. Si tertium^ qusre litera» Radicis^ quaapras manibus habesy
in meo Hieralexieo : & m eo videbis promptif&mey^ quod mutils tiw Ra-
dici dcfit. Sic fi legas C^ip feu OMp, in Lexico id non mvenisr Noii
eft ergoRadix y fed Uteram alfquam habet fervilem. quam? non p , qm>
peinliteris noftrae Claviff C§ 16) non annumeratem^ An igitur QfeuO?
atqui TTui/fr^i^initio tantum fervit, ut eadem Clavis te monet. Supereft Kf
qnod Jf (^Servui Servorum) te docet in medio fervire Participio Aftivo, ftu
Benoni^ Refiduum Dp in Hleralexico mco Cc invenies ordine fuo at
phabetico: np%^ fiare ^ furgere. Id ita intellige: mutilat» Radid DDy
ut redintegretur , addenda QAfecunda radJcalis , eaque eft yav. indd nalci-
tur Radix Oip , fignifTcans flhre^ furgere. Jf (fixity K in medio efle notani
Benonf. Ergo OKpfive DKD eft/Zfl«x,.7fefg«w. Atquebacrationepri*
mus a(pe£lus vocabula imperfe£la ommia declarabit» & mei Hierolexici
ope in perfe£{a mutabit; id quod etiam in hebraids & chaldSiicis idemHie^
rolexicon pari beneficio & celeritate praeftat : ubique enitn numeru5 often*
dft^ quota radicalis defit ; iitera vcro eft ea ipfa ^. quie adcomplendam
Radiccm defidcratur; ac deaique fignifi^catio additur , ne novo quserendi
labore tempus perdcre opus fit.
18. Huic artificio tum quoque Tocuff eft^ cum una tantumlitertrih
dictlis fe oflert, duabus amiflis. Talia funt T\ & ^n^K ejusdem ambo Ra-
. dids, cujus unicam literam n retinent» Eara literam in Hierolexico mee
q^re fuo Ioeo> nimirum initio Iftene n> & hse legest Jl 1 1(& ? Rtwid;
id
jd eP : defidunt prfira & iiltffni radicalls,& ambs iiiot ft. Frodlt ergo Ra-
dix KPK txnit. In voce in Tervile % ut/ait in /&k, ad Imperativum du-
dt: «Jfe. in »n»KveroK (/fnif») formam ApWl CS 8) manifeftat : /«.
dt ven» e , adduxit , OtuUt,
Quadrans horac ultimu^
Ufus paefens.
19. Satis jamte, Lefior, exiguo hoctempore comparatum efle ad
Syriaca ope Hierolexici roei explicanda » ipfa rea prsfens exemplo propo-
£to demonflrabit : uoum fupcreft ut admoneam > Hteras cogpatas facile
inter le perroutari. Tales funt «, » t & 1j tales« & n. Utuihil dicam de n
& 1 , quorum cognatio effecit , ut in quibusdam exemplaribus Mactb.
XXVI ss legatur ♦wnN pro >iiimn« temdflifm , T in cognatum n
ifflmiflb. ^.
Matthaji XXVI v. a5. " ^
9rrni?rb an*"! «xpi ^i vncH? jntjf» fejy
lethalmidavhi vejabev vakdfo uyarech lachmo Jercbuai^ Schekal
la II 10 9 8
.pagri honav acbulufavu vemar
X. l^p^. H. CHieroIexicon meum) «k^ Ad punfta vocalia ($ 2^ noli
attendere. '^
a. JlflB'». Nomen proprium , JES US,
3. KOn^. H. IDr^^pams. K (/&§0 emphaticain.
4.^1. U. ynbenedixU. UJJ) &'
5. -HSpir H. fregU. Mjf) &.
«. arn. H. rfedd. t(JO &' •
7. >ntrDi»ni». H. TD!?n difdpulm: i> initio (/&$ 1) nota dativi. «n^
Dd, (/)affi-
(f) affixom ) perC g. m: fmg. (kpius indicanst Nomen ^ cui (hiHgltory
~ numeri efle pluralis. DifcipuUs {pfiusp feu noftro loquendi more difci-^
pulis fuis.
t TDM. H. dwft.lfif.
9. 13D. 1infine(j^&i(9) notaploralis Imperativi. Radiz mutila 3D fic
redintegratur. H. SDij accepU. Radix eft 3D4 ^ fisnfiis prasfens oc*
iq. 1^3^l. H. l^aMcomAffr. I3IS1 (§9) pIuralisIiDperativi.fMfi(di(e.-
11. lin* H. UCf bac^ boc.
12. n». H. Jt1JS»r/)itf. »eft-affixaiaQD i perf.fing. &CS5) •bforbel
M fui Nominis. Hoc eorpus tneum. ejl(,% i^) cactte iotelligicur. A:ct^
JBSUSpamm, & benedixU^ &fregU, & dedit difeipuUs jks , &disU;
§etipUef cmedUey boe eorpus meum,
V. 27.
»0 19 18 17 16 15 14 . «s ^
W«. 130 "naKi prii» 3n>i mxi rds ?pts^
^fchcav favu vemar lehun vejahev vavdi cofo Vafcbkal
•k|iIeohun mennei
15. ut n, !• acciptt. 1 (/7) fif.
14. MD3. H. coJuc.
15. ^KI. Niliil inhocverbo radicaleeft, pneCerquam l.Tnitio hujus
literae H. Cc docet: li» €f 3 M confejfus e/l , laudaoU. Radix eft Kt..
Priroum 1 fif. K (/& § 8) charaaeriftica Aphdl. Alterum 1 (Jfx''^
forbet ♦ radicale Verbi «T, qnodeft(fiii) >D. Denique» ijf)»\y
forbet K literam ultimam radicalem ejusdem Verbi M^. Senfui form»
Aph^l: lcuidatumm depr$mp/(t f publice gratias egic.
16. 3iT1. H. dedit. 1 ^.
17. |V1^. H. «fc, ^. ^ ^g^
ig j^ 19. (^dhdti aedpiu*. ntn. %^^.
ap.'irrtc. ttCir&$8) charaaerihica^pha Vi.m zlkMit. Hoe tc
ndioale abforbetor a 1 (/) qola Verboni eftlmperfeftom vh- 1 (#A:
§ 9) ulcinia perfona IiDperadvi. Wntii mm foraut Aph^l fenfiim nic
nonmutat.
ai. n3p. H. |p<fe, «x. r) CiD aflunim j perf. fing. d!(eo,«cMi.
«3t. p3i»3. H. ^3 «w»r, «wner. p3 (/) affixum a perC plw. mnnBi vou
Conno6le verficulum: £t mc^ taUeemy & graitutgit, (f itiit eis, ff
iixU: ^ceipite f bibUeexeomms vos.
, V. a8.
r" - ■ •
h9 08 ,»7 a6 «S »4 aj
tB^KnD «M»3D t|i>m Kmn Kpmi »01 . w
methefched fiiggie dacholaph chadatho dedithiki demi Hooav •
:Krwrn «ijaw?
.dachatohe leichuvekono
aj. m H. «p.
a4. i^. H. nnfanguis. ♦ (/) afllxnm i perf. Cng. Sang^is meus,
aj*. t^nn^. H. tefUtmentm, fasdus. Primum 1 (/ & $ i^ fignius Q&Bd"
tiyi. . .
«tf. Knin. H. mri »»««. k (/& S emphaticum.
27. e)!?ni H. J:)!?n />r». 1 (/; ^*. gi»* />r#.
»8. KK»». H. iMttft».
ao. lli^KnO. H. irtS^Kc^^. n&(/) Benoniltbpe^lfeaPaffivl Benonf
autem (§ 9) eft Joco Prafcntis. effimdittar*
30. Kipaie^l?. U.dmillio. ^ (^&§ i) notaDativi. ittiij^
3 1 . NtnbnT H. Kntsn peccaUim. In plurali nullam mutat Uteram , (ed (§ 2)
loco r ulcimi ha^et-, & per 1 prsfixumCir&^ i) & Genitivwl
D d a i!teM7-
DimiJJtoni p^ccatorum , feu in dimiffmm pecratomh , ut rpud Latmos Dati-
vus commodi. Hic fanguis mmfodmsnom ^ qui pro muHis ^unditur in
dimiffionm peccatorum. Ne horsmetam transgrediar, taceo de vocabu«
lis ^^ & n^K, quas hunc Matthxi locum adeo memo>'abilem efficiunt;
tcque» Le^lorfienevole, adTrifolium mcum Syriacum ExempU U
it« 15 9 &LeiiconmeumBibIicumlacinum m. ^remitto«
t^naj^T N13J?
N
Servus Servoruni.
Occurret hic identidem vocabulum ahforbetf quod proinde ih limine
explicandum eft. Serviliumofficia, quasordine enumerare propriom eft
hujusServiServorum, bifariampartior: vel enim determinant foIum,vei
determinant limul & abforbent. Sic in adje£Uvo l^l>^if valida (§4) tt de-
terminatNomen T^tfvaUdus ad fignificandum genusfemininum« Atin>:i^D
rex menus (§ 5) > non tantum determinat primam perfonaro fing. prono*
minis^ fedetiam Nomini HSfPD rex avellit fuum M , & illud abforbet.
Quoties id Serviles faciunt, Servus Servorum diftinfle monet. ingenti
difcentium commodo, quibus litera abforpta hoc modo fina inoagatione
ulteriore repr&fentatur.
Si dus Serviles concurrunt, earum priori ambas afcribo» ut vitetur
confufio, & compendium iiat. Sic Q^ in>, O in *]» imo & pn in
n, & >rri> in > reperles.
Initio feu ante primam radicalem fervit
K« I. perfonaprima fing. Futurt. (§9.) 2. charafteriftica Aph^K C58.)
3. ITK charafteriftica Ithpe^l. (§8.) abforbet primam radicalem Ira-
perfeftorum MS » >S / & ID. e. g. ^ipM dixU non facit IQtttt , fed ^M
dieatny itautK radicale ab M pra^formativo Futuri abforbeatur. tic
ar«/cieA9 ,' ab an> : fic^n« dabo^ a^ni.
3. I. plerumqae ini interdum cm , cmra. z. ablativ. infiriuneDti , mo-
di, cauflte.
^ I
Syriac^. 1 1 3
% I. nota Genitivi. (§ i.) u ^*, qius^quia^ utf ^oi.j. pleonafticuiH^
feu etegancias tancum fcTvicr.s> fenfui nitiil addeos.
1. ^,
abrorhet primam rad'calem Tmperfeftprum lO & »3. c, g^
^2^^ cowedcfis ab bDX» & T^IX gemU Apli5l ablb^
#• in quibusdam exemplanbus perf. 3 utriusque numeri in FuCuro. (§ 9.^
abforbet K radicale Imperfeft. NS. ^IV^ adduxity attulit; abKDSt ve^'
nfr, cujus utrumque]KradicaleiQ> mucacur: namM vocis>nt<-pv.e«'
licum eft ^ non radicale.
% Jtcut j fecimdum.
>. I. notaDativi & Accufat« (§ i.) »• tl?^ & inlthpedl fiDV, Cgnuni
Gerundii. (J^ 9.)
O. I. Benonf, Pell, Infinit.(J9.) a. O^D, &inlthpeil DO^Di Ge^
rund. (§ 9.) 3. nO Benonf & Infinit. Ithpedl. (§ 9 )
abforbft primam radicalem Imperf. >B & JS. e, g. Sno!? aJfeikndum
ab 3n> , TSO ai7?(?(ere a 1131. ' *
2. perL 3 & i Futuri. (§ 9.^ 1, ni perf. 3 & i Futuri Ithpcdl^l
cbfarbet ^rimam radicalcm Imperfeftorum ^8 &)8.. e.^g. pSTU fede^
tunt a 3ns "K91 ct^0^iet t *K31» cujusl radicale a l prafurmatl*
•• • •» •»
.vo Futuri abforbetur.
n. I. perfona 3 & i Futurl. r§ 9.) «. proftheticum In Futuro ^hpedl , ubl
inter chara6lerifticam & Radicem euphon^* RraHa intp^jicitur.
jy^TnnK pro JjnnK cmmotm eftj a J?T comntovit , |EDinnD «i^Vflhf , ^
••::ip -•:? - '-::-»v
^y&if, ab C|D^, ♦ inl mutato. 3. nn perf. 3 & 2 Fucuri lchpeiL
iAforba primam radicalem Imperfeftorum ^t & £• e. g. 3nn fidebk g
ans len a{/?oafe5 ni3i. . "^'
Dd f lit
/■
214 ^ BJlUutwm
\ In medio > feu infer primam & ultimam radicalem , fervic
K. abforhet in Benonf 1 radicale Imperfe£torum Ij:. (§ iiO «• g*
mp mmm a niD.
^. Cbilandum^, vide paulo poft in litera n*
1.-loFuturo& Imperativo. (§90
Ifl. fibilantiuni , vide ftatira in n.
». inPeil. (§9-)
fl?yor/>e^ 1 radicale Tmperfcaorum 1i\ n>D nmtuus efi a niQ.
n. in Ithpe61 fibilantium , id eft , Verborum , quorum prima litera eft
ti^yVj T, X. jn his n ithpeelicum ponitur poft primam radicalem>&
poftSCintO» poftr in 1 muutur; n3iS^ tmem^ , n3PttS^M inventuseft:
'^W fuftentavit ^ pDDHDi imttYwewr , recumbent : t<l!kfcidU, |ntOSa
fciJIa: VimTK eftote moniti, attendite, a^nr.
In fine, (eu pollukimam radicalem, fervit
K. I. ^mphaticum. (§ i.) 2. generis femininl Nominum & Partidpforunu
($4 & 9.) ?• proftHeticum^quodfoIius elegantis gratia nonnunquam
adjicitur.^ 4. n^M adverbiorum. e.g. n^MiS^^S malej aftS^>3 malus.
fli^Tar^^ ultimam radicalem Imperfeftorum "h. (§ iiO ^«6* MSnDb
ad peccandum ^ a ♦lOn.
n. I . n aflTxum 3perfonae fing. g. comra. 2. >n aflSxum 3 perf. (ing. g. m. ?•
nn affixi m 3 perf. plur. g.m. 4. |>n affixum 3 perf. plur. g. f. 5. *n
' > mt^eAam Ihtir rocabula & pronomina illis affixa.^ e. g. p3;n2K
patris veftri.
\ i^ultima perf. Prateriti & Imperativl. fjjp.) a. p perf. 3 & i plur.Fu-
turi (5^0 3 Sm .affixum. 3 perf. Cng. g. m. quod fa^pius indicioeft,
Nomen ipfum, cuiaffigitur, efTe numeri pluralis. 4. 1 intermedium
inter vocabula & pronomina illis affiza. e. g. 'qiSM pdxer tms. f . 1
\ i proftbe-
Sjfidci. ^ SLtg
profthettcum Infin?Hvf,Qiiod eleganti® gratfa frcquenterei additur,
^'^ & , fi fequatur afBxuin , fit m. , ^ ■ ^
abforbet ultitnam radicalem Imperfeftorum tfh feu >b e. g. TSX voluerm^
a N3'f
%. I. ^lmperativi. (§9.) z. > &|> g. f. inPrater. & Futuro. (§9.) 3. •
affixum I pcrf. fing. 4. K^ Nominum in plurali. (§2) 5.n>affixum
3 perf. fing. g. f. & W g. m. 6. |> pluralis g. m. (5 2 &9.) 7. |3» &
\\TV Participiorum. (§ 9.) 8. fl^ adverbiorum. Vide n>H. 9. > in«
termeditim inter vocabula & pronomina illis affixa. e. §«
> tiTJinpaa^ reliquiftis eim , ex ]mp^ & ♦Tf.
ibfirbet. i. > - in ftatu regiminis , & ut affixum i perf. in plurali^ter-
minatiohemmafculini pluralis. (§ 3.) 2. p in Benori & Peil ultimam
radicalem Imperfeftorum vh feu "l^. e.g. pp vocantes j a tnp. 3. >
abforbet fsepius eandem ultimam radicalem Imperfcdlorum K^ feu >V.
e. g. ^ voca a tnp , nn gouae femna a nn> cujus > raJicale a lite-
ra > fufFormativa Imperativi abforbetur.
"]• T.>{affixum 2perf. fing.g. m. ^O g.f. 2. pa affizum t perf. plur.
g. m. & |0 g. f.
!• 1. pluralis Nominum & Verborum. C§a.&90 a. | affixum 1 perC in
plurali) &)2infingulari. 3. p Prsteriti. (^9.) 4. proftheticum ^ feiT
elegantias gratia additum.
r\. I. «n plarale. (§0-) 2. Kn adjeftivorum g. f. (§4) ^n, ♦n» IWf
|>n, Praeteritorum. (§ 9 ) 4. n, >n, ^n^ Particip. (§9.)
dbforbet. i. t g. f. inregimine. (§ 3.) 2. ultimam radicalem Imperfe*
Ctoruffl vi? feu >!?. e. g. n^^p vocavUfemina a tnp
EXER-
EXERCITATIO>
ex Matth. C. L
V. 20.
7 «543» I
leiriarjatn lenitiFav tedchal lo dcdavid bereh Javfeph
15 H 13 *- I' 10 9 8
htt Rucho men boh dethiled ger hav antetoch
16
•dekudercho
i. Nomen propriuni. ^ofeph.
%* ma. H. 13 filius. n C/-) affixum 3perniing, Quodjtamen pleona-
fiicum (§ 7) fenfui nihil addit.
?• TTn. Alii fcrihunt TTTT dedirffoid. Nomen proprium,DOTiJ. Primum
T (jT & iJ J^ot^ Genitivi. Dcmdis.
4« M^. H. n(?m
5. ^nm H. ^rr\ amtit, n C/&59) perf. «.Cng. Futun*. timOis, Fto.
turum($ 14) loco Imperativk Netime.
4. 2DDi>. D^ C/ & § 9) Gerundium.- H. 30 1 1 accepU. Radix ergo eft
3D3. Accipiendo fctt acciftre.
7. CnCr». Nomen propriura , Afcr»*. i» C/ & § i) Dativ. aut AccuT.
Maruim.
8. •nnnJN. H. wnn» axor. cujus H per affixum (§ 5) abforbctur. •!» (/y
aflizum
Syriaep. ' ■ ^ »17
affixum % perf.'fing. marm tum. Syvi prommdant Mocb fine n ; de
quo in Appendice de Pronunciacione monebo.^fepb fiU Dmidis^ m
timac.ipireMarimiw^mtuam.
9. n H. UUyU.
10, Ti. H. mm.
!!• T^^rtt^l^ T (/) ?«»i fM*. riH (/ & S 8) charaft. Ithpe^l, feu vods
pafliva!. Radix 1^> H. geiitttr ^ ^^ert^. lHudinimj juod imtum : id
emmy qu^natumeft.
12« 7Q* Eft vox hscepauciflimis ilUs >in quibos radicalis nuUa reperitor.
3 C/D w. n CiT) affixum } perf. fing, in ea.
13* Ip- H. ife, tf.
14^ Mnn. H. nrfj^ftf. H (§ i &/) emphaticumi five articului. aSpi&
rir« , de Spiritu.
if. ^. H.i//e,i£/e, is. Pronomen demonftrativum (§ ij) loco Verbie/?.
16. M^anipT U.fanEUtas. PrimumT (/&5i) nota Genitivi. (fe Spirttu
SanaitatiSj ideft, Sanfto. Jdenim^ qiM natumeft inu^ de Spiritu eft
Sanao.
V. ai.
fi$ 34 as ftft sx te ' if la 17
•achjubi ger hu Jefchuai fchemeh vethekro bero den Teladi
.chatohajhun jnen Jeteotmdi
17. n^rt* n initio & ) ad linem addftum indicant peribnam.3 fing. g. f.
JnFjtuj-o. (fn initio.&»hifine, exj^.) H(Jf&%S) charait
Aph^!. H. li»!» (i.e. 'P») jenwY, /^i«. ^apmum tda, ptrUi.
Mp* trla. H. *n>!2iuf. tt (/& j O emphaticum. i^ itbm, Cot fecolb
czpeStCum.
E* > ae-"
ao. vripT\\ 1 CiD fif. n C^& § 9) a perf. fing. g. m. io Fatnro. H. mp
wcawf. Etvocabis.
^ •>
aj. nDiJ'. H. DB? nmm, n 0/") affixUm j perf. fing. hmn qut, i
21. Nomen proprium, JESUS,
23. in. H. «te, iprcy it,
«4. T3. H. enim,
J5- >rri'ni. MI CiD affixoni 9 perf. (ing. g. m. i CiT' & 5 9) 3 perf. fing-
g. m. inFuturo. H.>njK (J. e. trn^ vixit. ?roinde viva euau Sed
quia hoc non efHcit fenfum idoneum , ratio di£tat y formam Verbi non
effe intranfiti vam Pedl , fed tranfiti vam feu aftivam Aph^l (quim etiam
, eftendit pun£tum vooale a in prima fyllaba) viverefadet cum > vUam
ef impertiet. Syri legunt nacbiv.
16. nsr^. H. Dr P<fpulus. b (/& § Accufativ. n (/) aflixam 3 perC
' fing. Popt4lumJuum.
47. |D. H.deya.
a8. pn^ntan. L. Wan ^r/itew. pn CiT) affixum 3 perf. plor. g. m. quod
(§ 5) «bforbet ultimam literam Noroinis. >PI (jDJntermedium inter
vocabulum & pronomen affixum." Pariet autem FUium Ulum , Meffiami
fif wcabis nmen ejus jESVM: ipfe emm vUam reddet ei (pronomen pleo-
fticum , § 7) populo/uo apeccatis eotum.
V. %2.
35 34 , 33 ' 84 3i 3» »9
dethemar medem denethmaUe dahavoth kylloh den Hodo
39 38 37 3^
«nevijo bejad Moxjo men
30. |>l.H.fl«rfln. ».
31. n^a! Hl"^3wKntf. nC/) affiwm j perf.fing. «wieie^,Pronoin«
pleonafticum. (§7.^ 3*«
/ ■ '
32. JTWf. n C/exUp^sperf.fmg.g.f.in-Preterito/T (/)-pleonaftJ-
dm. H. injK 0.e*^RadixKTn)/«tt,/flaaOT«A Hoeautm ome /0-
Qum t/l. Genus fiemininuo) pro neutro, quo ($ 2) careat.
33. K^Df^i^- H/K^D implevU, TM (Jf) perf. 3,Futuri Ithpeil. T Cjf)ut,'
utimpltbitur; latino morey Uimpkaur: Syri eniin ConjunOivo &
Optativo (59) carent.
34. D"|p , feu CTD > ut alii legiiat. H. iliud.
Sf. ntKrM^ H. '"^LIAdixit, ^(Jf&H) Itbpell. 1(JD fiL Qtwd di^
Rum ejl,
3«. ]D. H. «.
37. KHD. H. >TD dminui. H (Jf Si $ i) emphatieam.
38. *P3. H.T »:«"«* >»«»!i?«'*'w« 300 Ablativ. inftruinenti, modi. Per
maraHn eft hebraifinus & fyrifmus : nos diceremus : «ptrat nmi^erio.
99. M^31 H . propbeta. Hoc autem mneftSXvm ^ , ttf implerttur iSudf fuod dUlum
efiaDmimmimJieriofropbeta, ku per propbOam*
V. 23.
4<i 45 44 ,♦' 4» -41 4» /
npa^ t^Pfl ioa n?«ni »15311 ttffrVQ kjti
fchemeb venekrttn Bero vetheladi tevteni Becholetbo Defao
So 49 48 .47
.Elobon tonman demethtargam ^ammanuil ^'
40. Km. H. «n «ff^ n riD «w'*.
41. ttnhna. H. trfrgo. ' • '
42. ♦3ip3n. H. |a3 cowijpjr. »32 in (S 9) eft 3 perf Cng. g, f* io Fotnro.
comipiet, > ■.
4}, 44. 1 (/) 6?. Parietfiliumf ut n. 17 & i>. '
45. p-^73\ T (/) fif. i & IKiT&J^) j 'perlbnaplar.g.m. fnFbturo.
Et vocahunt. nam H. *Tp3H wfow». ' ,
46, Notricn aitf. ut n. ai. ,. '% ^
Eei 47.N0-
47- Nofflen MeiOa , Emmmurt.
48. DrtnnD^ lCJf) qut, nDClT) BenoniIthpe6I,feuPartidpIiimpaf-
fivum j quod G$) loco Prcfentis ufurpatur. H. DlTtn mterpretatut .
e/Z. (^fod mterproandt expomtur. "'"
49* }Q^. H. D]^ cum. I (/) affizum i perf. plur. NMfcum,
5o..rn^«. H. n^K DEUS. \ C/n affixum I perCplur. DEUS nojier. hXt
ergo propheta: i^£<w ecce Fkgo concipiet , ffpariet Filium ^ (f vocabunt
nomen ejus Emmmuel, (pwd expordtur , Nobifcum DEUS w/Ur.
EXERCITATIO ALTERA,
Qne pundis:
ut videaS) ne horum quidcm abfcntiam Mcthodi hujus
facilitati obftare.
£x Matth. C. ult.
V. 18.
W3W Hrnta) mxn p?iiff i»3 ^ arpn»
▼aichano uvarto barchroaijo fchuleton kyl 11 Ethjehev
14 13 la II 10 9 8
' .lechun ano mefchaddar eno aph avi defcbadraoi
X. an»nK. H. an» iedU. m(Jf&S S) Ithpe^l. Datm^*
, a* >^. H. mjW.
3. i^a. H. mnis.
4- |tS>ie^- H. pou/ias.
y. K»DBa. H. c«ptf. 3 C/) ^ * «*'*'•
c/KXrttai- U/) €^- 3 (/) "». jn» "• ««t«. « C/ * § » ) «irphati.
cum. £t m terra. Itaque^: i>dta ^/ mibi mm pot^at in eaiis & m *err^
7.-«)3»K1. H. /Ewrfil. 1 tf. ^^^
8* UtW".
Syrimn. tfir
8. ^Ttian'^ T (^pleonaftJcum. rw H. tni/it. >i (/) affixum i perC
fing. Mifit me. Syri prenunciant^ quiefcente, defcbadrm. _ -
9. »aK. H. lOK^^er. > t/) affixum i perf. fing* quodcS j)ultImamNa.
minis literam ai>forbet. Paur meus.
10. C|K. H. etiam. ^
11. K3N. H. €g<7.
12. WD. H.Tf»mfi. D (Jf&§9) Benoni ^mitten^ PartidpiumBeno-
ni loco Prafentis (J 9) wa/o. EftPa^l, & ideo<i[8) propter Dag^fch
forte radicali fecundas debltum pronunciatur duplex d. Exb porro
Dag^fch non apparet ^ cum punfta omittuntur , D tamen ( § 9 i/i
Farticipiis) demonftrat^ non eife fimplicem formam Peil. i^roprie
ergo fenfus eft : impenfe mitto , fedulo mitto.
13. KIM. H. <ga.'Repetiturpronomen (§7) per pleonafmum.
14. poS H. vos. Etficutim^mePaUrme&s, ^iam ego fedulo mitt$ vos^ , ^
V. 19.
ai ao 19 ig \tr 16 15 -
rw riDrKi rddj? pnl?D itd^ i>>3n li^r
enun vai^amedu fommeme kyilehun valmedu hochil zelu
34 as aa
trai R3K CD«^3
vabbero abbo befctiem
if. I^T. 1 C/&§9) 2perCplur. Imperativi. H. i>riN ^. jHdte.
16. b>Dn. H.ergo.j
x/. VdP^ H.1d1? ikltar. &Ldocl&. ConCextus oftendit , non utique ad
difcendas, fed docendas gentea a Chrifto Apoftolos mittf. Primum 1
6f, alterum Cir& § 9) perf. a plur. Imperativi. £i docete. AM| legunlt
11D?n tanquam ITTDi^n peraphsrelin litersp quod eodem red*
dit: docebitis.
i8- ipH?:i' H. ^3 rnmd^j mmss. fEI (/) affixum j perC plur. fed ($ 7)
.pleonafticum.
19. MDDjr. H. popm.
Ee 3 to-
to 19
18
va^eda fommeme
Kyllehun
3<$
aS
rKBnpT
.dekodefeho .
•L KnTn
verucho
M2 " . 'Inftitidiona
»0- nOi^W. 1 6?. K C/& 5 8) Aph^l. • H. fay. IdptizitoU, haptizatasiJL
1 tinale (^A iJ 9) aperf.plur. Impcrativf. Bflptizfirifacitey adhaptif-
mum aiducite. Qaia autem Aphel faepe non aliam habct notioneni,
quam Pcal : opiime Evangelium Grscum & Volgata hoc loco v^rtunt
Baptizmtts.
%\. piK. H. tt, illi.
2,2. Cirs 3 (/^ ifL tDtS^ H. nome^ ^ nomme: vel^ ut etiam habent Grs-
ca^ innmen.
23. K2K. H. Pater. Status conftruaus (§ j)inproximis qgoqueNomini.
bus inteliigenduF. In nomine Patris.
»4. VhO). 1&. 13 H. FtUus. « (/&§ emphaticum. jEti%i.
a5. Knm. I^. nn H..Spiritus. K (/&§ 1} emphaticum.
atf^ KiJ^TIpl. 1 (f&%i)Oenitw.B.fanaims.SpiritmSancmatis,le.^
jibite ergOy ^docete onmcspopulos y £f bqptizate eos pi nomine Patris ^ ff
FiUi^ ^ Spiritus San&i*
V. ao.
34' 83 3* 3» 80 a9 28 a?
K3« airn |t)fnpsi kd ?3 pnian piN tb^m
.'Cno veho dephakktdtechun mo kyl denetcerun euun Valephu
41 40 39 38 37 3<J 35
de/^olmo lefchulomeh ^admo javmotho kyllehun ano £ammechun
•amin
A7* 1Db«1. H. tpix iidicit , & docuit. ut n. 17. J& doMe.
t%. piK* H. «\i/«.
ip. pTv^n. T (/} tt^. P3113 (59)9 perf. plur. Futuri. H. TtOii (i. e.
1103) cvdodmt. 3 Fiituri abforbet primara radicalem Verbi ImperfeiU
^ (Jf ) ^*^^^ q^*^ P^r Dagclch forte (fyriace per Kufoj) compenfa*
tur, lircratO in pronucciaiioneduplicatur^ ditietteruny non dmetrun.
Cujtodmt. ut cujiodiant.
3«*
\.
31. t<D. H. jwiJ, fW^ -
32. |T3mpBl. 1 (/) pleonafticum. TpB H. mandavit.nCJf^ §^) i pern
fing. JPrapteriti. p3 (Jf^ affixum 2 perf. pl m Atandavi vobis. In ip^
Syriaco agnofci poteft forma Pa^, qlis Umeii fine detrimento fen*
tentis ignoratur.
3?. Nrn. IS^. H. KH ecce.
34- Nii<- H. ego.
35. p3DJ^. H, DJ^ cum. |13 C/) afl&nMJfr^erf. pluh VoHfium.
i6. MIM. H. ego. Repetitur ad majorem vim fententis: certijjtmeego vt«
bijcum fum.
37. pnl?D. H. ba (wmV, mnes. pn (iT) affixiim J perf. plur. quod tamea
' (§7^ pleonafticum eft. , \
38- KriDlv H. DVdtw. Kfi (Jf&ii) fignum pluralis. Omesdiis^mih
bus diebus.
3f . NDIJ^. H. ufque ad.
.40. nD^i>. H. Rd!?W con/tjmmaHo. Primum l^ C/r& S Accufat. n
(/) affixum 3 perf. fing. quod (§ f) abforbet K fui Nomioii; in fenfil
tSLmen (§ ^Xpleonafticum eft.
41* MD!?p. T (J&S Qcnitiv. H. Chlf feculum. » (/& § i) em-i
phaticum.
42» I^DM* H. ^re. Amen. Et docete eos f ut cu/iodiara omne fu>d mandaoi
(inculcavl) vobis : (f ecce tgo certijfme vobifcum fum owmbus diebus tfiue ^
ad confimmatiomm fecuU. Vere^bvi Aam.
APPEN.
A P P E N D I X
^ Dc Pronunciadone
Lingu» Syriacae. -
1. Syronim Hter» font «z, confonantes omnes.
Olapli. Reth. Gomal Dolath. He. Vav. Zai. Oinb. Tkct. Jud. Copk.
Spir. len. b, v. f. d. b. V. z. ch lenius. t. j. ch aipwiiUa^e»
I.om3d. Mim. Niu. Semcbat. Ae. Pe. Dfode. Kuph. RlTcb. Schin. Tiv.
hb> CD p D jy B X p n ty n
L m. A. C himierf. ph,p. d£ x. r. iidi. t,i|»
Olapli ante Lomad 2A
Lomad ante Olaph. V
Lomad gj&minum in fine ^
Elegancis gratia confonantibus lioeolas quiidani borizontalef uUp
foe ittexuott
1« PunOa vocalia:
y Abraharo. #.
^ Efaias. #•
2 If^^ac. f.
^ Odbm. f.
Ufunfur etfam vocaKum loco fimpllcilnis punftfs , hunc m modtmL
Punfturo alterum fiipra, alterum infra literam $ eft a. Punfta duo infra
lileram juJLta fe pofica^ feu borjzontalia, funt «. Punfta dao infira
litenuB
Iftermi trtniverfi 5 feu ditgona1ia« func L SiffiiUa dso piio£hi transverit
fupn litertffi , ^. Deniqoe punftiun unmn 1 liye fuprt ^ five infrt licertoi
VtiTy eft «t
OA 1»E &iiB ^ -ff^ -PP -^
ftt fb fi fe ]&
3. In cbtraftere Syritco Verbis prster punfta voctlia tdhibeut
dit etitm pun£U , qutbus toUere ambiguitttem fentenciaB ftudenL ^xt
tysdiiit^: 3«t vd 321 tradens. JI321 tradUifti: Din tradidi: "11321 trM^
didit i^a. 3 2it< tradam : in omnibus tliis perfonis Fiituri ^ ucriosque nnmo>
ri I punftum infra voctbulum ponunt
4« Si Nomen iisdem literis fcribitur in plurtli 9 qulbut hi fiwidtri :
dif&nguuntur in chtrtftere (yritco , dum plurtli fiipeme duo punttt im*
ponunt horizoattUt ) five juxtt te in etdem Ittitudine fttatit.
5. Pronomen afiixum Df quod eft 3 perf. fing. fi genus femiiiinuni
firaifieett in.iyritco pun&um fupra Ib habet^ per quod t mticulino difcer«
fiitun
6. Kufoj eft pun&um fuprt litertm, quod infttr hebrtid Dtgdfch
etm gemhitt.
7^ Litertm Nun tnte Ttv Syri in ittt pronuncfaitlone non tmant:
jdeo illtm vel omnino non fcribunt , vd etitm fcripttm filentio premunL
niK la g. nu & >n^ ^ g. & leguntur m ; Knn^M femiaa . uxor^ legi«
tur aOo.
Z. »1 tffixum I perCfiag.fontt utn fineu
9. In affixo 3 perC 2ing, g. m. ^TI^iterae >n feo)per rnute funt, 1 fo-
natut ticonfonans, » poft ^iominamutO) poft Verba autem fonante ut i.
Vide nachvo in Exerdutione X n. tf « Idem iuo modo tcddit tffixo ^
3perCfing.g.nL
Ff EXEl^
\
sa^ Afiitutionet
EXEM PL U M,
ex Mattb. VT 9 fqq»
Ita nos DEUM precari ChriHus fyriacis verbis. docuitr
r^t^ t^nX «^DS^3t |13»
.fcheiDoch nethkaddaTch devafchmaj|0 Avua
Jnva nomeD San&ifioetut r cslfs in qui\ nolYer Pater
jnalcbncoch Tithe
.tuuro regnum Adveniat
:NnK3 *1'^ K^Oaj^nt W3>i< '32>2S- Nini
.bar2?o apb devarcbmaijO' aichano dievjonoch Neheve-
•tem ia & ^ cado* in ficut ^ tua volantas^ Fiat .
.javmono defunefconan? lachmo lan lUv
.hodie noftr^indigentis panem nobis Da
iehevakan ehanan cfoph aichano. > chavbajn lan: Vafchbuk.
dimittimus nos & ficut ynonradebitanobis- dimitte Et
•Techajvajn
•noflris debitoribus
rlenefjuno ta*alan VelO'
rtentacionem in nos inducas ne Et
Syriaatm , »17
•bifcbo men- padfon Ello
4nalo a^ nos libera Sed
Omtiis lingua fOQfirebitur
^ DEO.
Rom. XIV II. .
Errata^
ap </o- Lege /0-
tfcol. 1. an r,- ante.
9' Germanicx L. Lntinv^
nlt.- babeo L. Aaifo, babtrty. heXxnf {U bcrjlWt^fen;' i/t<r, bileriyttint
fcn/ iu Dci: ttrUUn > a«dio, audirty ^btml {u bec «tertcnr .
«5
1>39'
f7'
x