l'
l
.
.
.
I.
..
.
o
. ..
. .
1f. "
.-
. t
..
.
,
"
,
.
J
HIST RIA
ECCLESIASTICA.
\.
..
.
HIST IA
ECC LESIASTICA
v ARIIS COlLOQyIIS DIGEST A
'U B I
PRO THEOLOGIÆ CANDIDA TIS
1\.es præcipuæ , non folùm ad Hiftoriam, fed etiam ad
Dogmata, Criticam, .Cbronologiam J & Ecclefi/t
Dlfciplinam pertÎnentes ;,per brcves lnterroga-
tiones, &
[pon/iones pcrflringuntur ,
C' in præflaro ordill
collocantur .
TOM US SEXTUS
Complettens Sæculum Ecclefiæ
Decin1um
intUJ11 ,
..Æ'VCTO
E
FR. IGNATIO HIACYNTHO
AMAT DE GRAVESON
Sacræ Facultatis Parifienfis DQaot;e, & Collegii
Cafanatenfis !heologo,Qrd. Fratruln Præd. --;!
I "
J
: crl ft'. " .
,t
RO MÆ MDCCXX. (Ôl.0
Ex Typographia Tinaffii.
411
,
1\..
$ 'V 1) E 1l I 0 l\. 'V i
l P E 1l ^,l I S S
.
"
.......
. "
.. ..-I j-:, \ ..' -, " t.,
\ .
" \- ..,
.. ,..t-. '\.
.. . .... ... ')
.
-.
"'
' "
NOS FR. ANGELUS GUL
LMUS
MOLUS
Sacræ Theologiæ Profelfor,ac toti
Ordin
Fratrum Prædicatorum humilis Vica"
..
riu"S & Procurator Generalis
falureln .
T Enor
præ[e
tium nofirique auétoritate Offi
ii li
centlam faClmus Reverendo admodum Patrl Fra-l
tri Ignatio HiacY11tbo Afoot de Gra'lJifon in Sacra Fa-'
cultate IJariÍÌenfi Doétori ac in Collegio CafanatenfP
Conventus Sanåz Mariæ fuper Minervam de Urbe
-Theologo, Provi
ciæ nofiræ Provincia: Alumna, ty
pis edendi Opus in plures Tomos difiributum, cui ti
tulus eft: Hiftorio Eccl(fiaflìca 'lJlJri;s Colloquiis òicge';
. po, {:fe. dummodò prius approbatum fuerit à duobus
Ordinis nofiri in Theologia Magiítris , & aliis fervatis
d
jure fervandis. In quorum fidem &c. Datum Ro-"
ll1.æ in Conv
ntu noftro Sanétæ Mariæ fuper Miner...
yam die z.AItrilis 1720.
FR. ANTONIUS GULIELMUS MOLUS
Vic.& Proc.Generalis Ordinis.
Loco t Sigilli.
Fr. B irnartlut rf Arc(f ogiJit J
& S ociul .
R:giflr. f
l. 82.
a 3 EPI,
EPISTOLA AMICI
Clerici Regularis Scholarum PiarUln
s. Pa11taleonis de U rbe
AD A7JTHOREM,
SACRÆ FACULTATIS PARISIEN-
SIS DOCTOREM J
Et Collrgii Ca/anatenß! Thcologum.
I N variis hOIDines juratos Artibus annos
A.bfolufit:íùnt qui lunares noae labores
Afpiciant fævi IDetuentes omina Cæli J
Vanarumque Orbel11 quatiant terrore mi-
narUID .
Sunt qui res Script is n1emOl.ent, quas tur-
ba Deorum
Gefferit in Latio;quæ Mal.ti templa decoro,
QE.æ Floræ, & Veneri furgebant marmore ;
quanta
Tibridis V rbs ftrepitu refonabat J cùn1 Sa.
liol.um
Stulta cohors terram pede percutiebat
inani. .
At nil fuavius eft J quàm dolta volumina....
Sacris
Implere Hiftoriis; quid enim fermone pro-
phano
Indiget hæc a:tas ill tel-ram curva,nimifque
Vcr-
Vergent
in VitiumNaturâ cerea Betti .'
Proptereà tua SCI-ipta tubis) Vir l11axime J
fama
Ultima Tyrreni feret ultrà littora ponti J
Cùm res Divinas, & Santta negotla SeJis
Romanæ Populis memorent celebranda fu-
.
turlS.
Pofteritas etenìm in ftudium propenfa vi
debit J
Veéta triumptlali quotiès Capitolia curru
ReJligio afcendit viétrix fpolia inter &
arma ;
Res tot Sæclorum mirabitur ordine retio
Defcriptas : quis enim tot poffec tempora-
fotus
Ampleai , & Veteris Latii Sermonibus uti,
Hìc J ubi barbara lil1gua fagaces verbel-at
aures ?
EI-gò tibi D1eritos porrexit GalIia hOl1ores J
In primâ cùm te fapientun1 Sede locavit,
Et Sacram Capiti dedit J aptavitque co-
ronam .
Præterèá tua laus fit tnajor, dum fl:udiorum
Heroi egregio rationeín providus offers,
Palladis Aufoni
qui Sacras protegit Ædes;
lile etellin1 CentUl)l effigies difponit avo rum
Porticibus, qui purpureo velamjne fulaenr
Aut Romam,& terras divinâ lege coer
eQt
Nam quæ progenies tot jatìat ligna, vi
rofque a 4 Præ.
præclaros, quat Gens Burghefia? majus in
VI-be
"Nil hâc gente vident Populi, Martifqu
N epotfs .
Ergò animum ftudiis agita, mel1tfl11que Ia-
bore -
Gallorun1 decus eximiulD,tibi Pallas alnica,
Mæccnafquc favct longinquis notus ab In-
dis.
AP..
A P PRO BAT I o.
S Extuln. Hi!l:ori
Ecclefiafiicæ Tomum , à {pc-
. étatiffinl0 viro Fr.1g1zatio Hiacyntbo rAmat de..."
Gr
r;;efon , S
cræ Faculratis Parilìcnfis Doétor
.J
& CoHegii (:afanaten
s Theologo con{criptum...r,
Jubente l{Iño Patrc'Fr. Gulielmo /vlolo
totius Or-
dinis FF. Prædicatorulß Vicario, & Procuratorc
Generalj, maxirnå anÏ1ni cunl vo]uptate legi, per-
voluiquc . De cujus pr
11antimnlO Auétore:, hoc
candidulTI certè Judicium Ferre nuHus dubico: par-
tes fcilicèt ipfe omnes præcclIentifiìn1i Hifiorici
clllnu}atiffilnè explevit . Genus [cribendi ejus do-
durn, nitidum, terfum, preßlllnque . Rerun1 ipfa-
run1 fedulus [crutator, feverus Iudex , ab aftètti-
bus inununis : nihil enim teo1erè, led on1nia ne-
ceílàriis argulnentÎs confirn1at. Iàm verò J qufd
Colleg
no{lri, mihique mulcis' nORlinibus cha-
riHìulÎ, fUll1mam prudentiam, quid reconditam...,
eruditÍonen-l J quid cætcras J quibus excelJit, vir-
tures COn11l1elnOrem perfequarque.Uno verbo to-
tUln ipfiuS' elogium cOlnpJettar . Decimi
nti
- Ecclefia: Szculi Hil1:oriam contfxujt nOIl Inil10ri
gr avirate , fiyIique cJegantiâ.JquàtD integrÎt3re, &
eVel1[UUm narratione fideIj,<]u
cultillimo cuilibet
ingenio,quantunl adlnirationis fit allatura, intelli-
get fanè, qui{quÍs earn haud perfunétoriè Jeétira-
bit.
anlobrem)cùmOpus ifiud,nihil aliul1dè có..
tineat, quod Fidei.) aut bonis moribus non fit con-
fentaneUln,ut publici quan;ocyùs juris fiat,dignuo1
01nnÎnò file cenfeo.Ðatulß Romre,in Convel1tu s.
Mariç fuper Minervaln J die IIIeAprilis,Anni 1720.
Er. Patricius Plon
t Ordinit Prædicatorllm
Sacræ Facultat;s parifienfts Doftor:l
Co/leg;; cafanatenfis Tblologus. AP-
,
A P PRO BAT I o.
B Enè habet, jam Vir ct. Ignatit4s HyacintL
Jlmat de Gra'Vefon, Sacræ Facultatis Parifien-
fis Doétor, & CoUegii Cafanatenfis Tbeologus ,
Ordinis Prædicatorum , quatuordecim elnenfus
eit Sa:cula LtyIo eleganri . terfo , polito, facili, &
claro elaborata . In præ(enti folitz inhærens me-
thodo [ex Colloquiis abfolvit Hifiorialn Szculi
decin1i quinti , quan1 cOß11nendare lubens ab-
:fiineo j brevi.J Deo fortul1ante J pofirema duo
Sæcula editurus , ficq ue coronideln impofitu-
rus Operi arduo :>> cgregio , & perutili J cujus
laudes luultis jaln pridem celebratas fi perfe-
qui velÏ1n , aétum agere videar.
id aliud
reliquuln ell: ) quàm ut Hifioriæ Ecclcíìafiicæ
íludio[os, 111axÏ1nè verò Theologiæ Candida-
tos, quorum in gratiam fcribere fc proJitetllr
Author , n011 minùs íingulari Inodefiia, quàm
fuml11å eruditione confpicuus , etian1 atque.J
ccianI adhorter , Ut Opus hoc aureum dili-
genter & accuratè pcrvolutent, in eoque iln-
nlorcntur , haud imn1C[UOres præclari Moniti >>
quod habet Seneca Epiíiolâ fecundâ: ii/lid llJide.....J
tJC ifla lellio multorum auétorum , & omnis
generis 'Vo/lIminum , baheat aliquid 'Vagum J &
in/labilc. Certis ingtniis immorari , & innl4tri-
r; oportet, fi 'Velis a/iquid trahere , quod in ani.
1no fideliter fedellt . CæterLÌITl J tonlUS ifie fextus
decillli quinti EccIffiæ Sæculi compleétens Hi-
fioriarn, nil habet quod cjus editiol1em relno..
ral i potTe videatur, i111ßIÒ, l1ullus dubito,
(juin hoc volumen [extum magnam przfiantif..
limo Ccncinnatori famaln apud æquos reru
. a; [ti-
æfiimatores cOl1cilier. Datunl HOlDa in Con-
ventu Sanétæ Mariæ fuper Minervam Calendis
ApriIis anno 172.0.
.
Fr. .Antonius Ba
.don , Sacræ Facultatit
parijienfis DoEior Tbeologus, Catedrati.
cus Cafanatenjis J Ordinis Pr
dicatorum.
lMPRIMATVR,
Si videbirula Reverendiffinl0 Patri Magiftro
Sacri Palatii Apofiolici .
T.Epifcopus Hcraclite 1 1 1&csgerlns..
APPRO..
,
\I
,
A P PRO BAT I O
REVERENDI' ADMODUM PATRIS
LEONIS A> SÄ.FELICE
CarmclittC IJifcalccati, Sacræ TÏJeo-
logitC Pre/cétoris J & Dcjinito-
ris Provincialis.
S Æculi Decimi
inti Hißoriam EccIefia.ll:kam
novâ Methodo
Methodicâ claritate J darâ
cloquentiâ J eloquentiori profunditate, prof
n.
diori eruditione, cruditiori veritate, Veriffim'â,
ingeniofiffimâ,ac DoétiHìl11â [ubtilitate Ideatam...."
.delineatatD
adaoluffinlquc exaratanl ab ..Admo-
dum
t;).P.Magiflro Ignatio Hiacintl}o ..4mlzt de Gra-
I];cfoll,Sacræ Fa.cultatis Parilienlìs Doétore, & CoI-
legii Ca[anatenfis Theologo, Ord. Prædicat. d
Mandato RñlÎ P. Fr. Greg'orii Selleri Sa.cr. Apo!!.
Palat. Magiílri, 111aximâ animi jucunditate revol-
vi; atque ex Auétoris Non1Îne Ginen , ex Omine:.
fi (a) DoElrinaflla nofcitur rvir,illicò percepi homi..
flea1 (b ) :
i elevans [e fupra fe, ineptas , & ani-
tes {abulas deevitando, ac Doélrina'ln [enu1n auferen-
do , protu/it de l'hefauro ( c) ()Innifciæ [uæ mentis
nO'lJa, & tzletera (d) : A SæcuJo lìquideln :I & ufquc
in SæcuIUID con./iderans Multitudinem librorum J &
difficultatem tzJolentibus aggredi na)'rationes Hi/ioria-
rUIn propter tfluititudinel'ìJ rerUln, per ( e ) Sæcula...,
3ptare , difponere J ac Sapiel1tiffin1è redigere CI4-
Tgff
(a) Pror,;erb. 8. (b) I. ad TÎ1J1ot. cap. 4.
(c) lob.I2. (d) Matth.I3. (e) z.Maccab.cap.2.
ratzJit, 'lJolentihus quidcm legere, ut efJèt anitni oh-
leétatio
Studiofis
erò ut fàcilius poffillt menroriæ
commendare, omnibus autem legentibus utilitas COll-
feratur. Orbi ergo Litterario 111ucefcar J ut etiatu
ab HiL1:oriæ (f) tzJeritate auditum a'lJertentes , é
ad {abulas convertentes illuminet, ac' felnita
n...:J
Sjfculorum cuftodire cupientibl4s in Hifioriis ( g )
ofiendat viat11. bonam , per qualn 21nbulent l1eJ
ad falfitatis lapidem offendallt pedcln fUU111. (11) Ita.
jqdicare luinimè dubitavi J dULl1 HeterodoxUIJl
01nne deteLtatuf,& Impugnat acrirer, Orthodo-
"urn Dogma alupleéticur :I & propugn
t (çJiciter.
Datuln Romz in Collegio Sanâa: Maria: de Viéto.
tja J 2. Ianuarii J 720. .
(f) 2.ad Timot. cap.
. (g) 10b.22"
( h) Plalm.90.
Fr. Leo à S.Felice Carmel.Difcalceat.Sacræ
Theol. Prælcftor ) & Dejinitor Pro-vin-
cia/is.
,
IMPRIM.A.TVR,
Fr. Gregorius Selleri Ordinis Prædicato-
run), Sacri Palatii Apofiolici Magifter.
IN- k
INDEX
COLLOQUIORUM
æ in fexto Hiftoriæ Ec...
cleÍÌafiicæ T omo con-
tinentur.
c 0 L L 0 >
ficut
ECCLESIASTICA.
6cl1t in Colloqlíio IV. agenda de Florentina Synó...
do operofiùs oilendelnus. Feliceol profeétò 1oan.-
nem Pal"eologurtl Græcoruln Ilnperatorenl,fi inita111
in ConciIio Florentino Ecclelìæ Græc
cUln Lati-
l1a unionenl , quam ipfemec fummo anitni fiudio ,
Inagnisque (uris & laboribus procur.averat J à [uis
Græcis follicitè con[ervari ae retineri curafiet .
Tunc enim ab Eugenio 117. Sunllno Pon.tibce J qui
jam protùsâ liberalitate ei fuppetias contra Turcas
tulerat J Inajora fubfidia accepillèc:i ql1ibus fero-
CiUt11 Turcarunl iU1petLI'S nullo negotio retuúiilet ,
& eorum nlolitiones ac Inachinatio
1es omnes ina...
ncs planè reddidilfec. At Gjoan,!es palæologus ,offi..
cii Cui itßIIlelnOr J non ealll J uti debuerat , ad ever-
tendUlu Schi[ma J follicicudinem adhibuit -' Cuâque
negligel1tiâ occalÌonelu dedit Eugenio IV. Pontihci
Maxima fuas itidcI11 curas de copiis auxiJiaribus
defiinandis relnÌttendi J ut videre eft in Epifi:olis
ejufdem PontilJcis ad COll!lanti,1I1m PalæologulÎw J
Gjoannis palæologi filiuln, datis x I. Kalend.Maj.i an-
ni MCCCCXLI. \titan1 protraxit 1oa1znes palæologus J
Græcorum Imperaror Jufque ad annum MCCCCXLIX.
quo Inortuus ell: die XXXI. Oétobris J æratis fuæ
LV I I I. Imperii XXIV. Mortuo 'oant:le palæologo
Græcoru111 Imperiuln affeétavit l)emetri us , filius
Gjoannis palæologi, fed ætate junior, & n3.tu minor,
diétusque porphyrogenitus , hoc eft Imperatore pa-
tre l1atus; hujus tamen Demçrrii faétio cOlnpreflà.
ea, & decretuln tàm
. Græcis J quàm ab .Amurathe
Turcarum Principe, ut Ccnf/;anlin1Js , filius natu lna-
:xitnus Joannis Palæologi I anteponeretur Dernetrio
juniori" eique Grzcorun1 deferretur Inlperiu
.
fui
au
e
!1
nl!
ntjnt}s [:Ja/æologus ß13gni ani.
A i rui
8 HISTORIA
mi In1perat.or J & beJlicâ fortitudine nuIli feCUl1-
dus" qui (æpiùs Turcas fudit, vicit, profligavit J ob
idque Drtlconis nom
n confecutl1s. Ad eUln gravif-
finlas Jitteras fcriplìt JVicolaus V. fucceífor Euge-
nii lY. ut ipfum hortaretur ad Concilii Florentini
Decreta protnuIganda, fanétæque unionis contum-
mandulll opus, quod fi exequi renuerer, & Schifn1a
penitùs non aboleret, Conflantinopolis expugna-
tionen1, totiu[qnc Inlperii excidiunl ei infra trien-
nÎUln à Deo eft Înternlinatus. Veritatelß hujus
})ol1tificiæ cOlnminationis, heuuÏ1niuln! compro-
bavic eventus. Anno liquidem InilleÍÌlno quadrin-
gentelìmo quinquagelìlno tertio M..zbometes hujus
110lninis If. Turcarutn Pril1ceps, Conltantinopo!im
vaHditIÌlnâ obfidione oppr:lIànl paft quinquaginta
quatl10r dies cepit, & invalìc l1Uluero potÎlìs mili-
tUln, quàm virtute expugnatatTI . . Captâ civitat
J
ipfc quoque Inl-perator Con!lllntilll/,s , durn acriter
pugnat, vulneratllS, & à trepida [nulcitudinc abre-
ptus, ad portas urbis ad fugafn traétus eft ) ubi fu-
gientiu(u ilnpetl1 conculcarus & obtrirus fuit.
Agnito per palud
unentutn cadavere , ab[ciíTutn eft
iplì caput, paloque affiXUITI l)er BarbarorUI11 caf1ra
ad terrorenl ChrifiianorUlll cirCUfil]atuln eft.Deil1)
Barbari civitare potiti innumera ilnpietatis, & cru-
de1itatis ediderul1t monilnenta , qua: non caIn ver-
bis expriuli , quàm fangllineis lachrYlnis deplora.ri
debent.
Sacrofanétutn CorpJls & Sanguineln Chrifii
J)olnini in tcrram projecerunt J Crucifixi ilnagini
inlpiè iJ)[ultarunt, ealnque [puto, luto, Cordibus in..
quioàfunt, cæteras Santt:orU111 Imagil1e
a
t cop-
fregerunt" aut çombufièrun
; Sacra
Rellqula
c
-
01"
ECCL
SIASTICA. J
nibus ac (ujbus
bjecerunt; Templa prophanarunt.
vafa diripuerunt, Altaria deíl:ruxerunt:l Virgioes
fa\.ras conß:upraruot " adole[centibus impudicè
abufi runt , Viros Ecclefiaflicos .ac Monachos ) C
-
terosque on1uis generis, fexus J ætatis hOlnil1es
ignolniniosè tTaxerullt, vendiderunt, aut crudelem
in cas carnificinaln exercuerunt; thefauros omnes
abltulerunt, nee Augufialibus fepulchris parccntes,
ea fuffoderunr, cadavera diffiparunt , ut inde aurea
orn.amenta auferre potfent. Hæc fuit horrenda....,
Urbis Conftal1tinopoliranæ calalnitas, & Græco-
rUin Imperii ruina J quz t21nen fuit jl1fia Dei ani..
madverlìo in Græcos , in Cui Schi[matis defenfione
obduratos. Inde cnÎln torillS origo mali "ad quod
curandum J quantùn1 egerint Romani Ponti.fices
confiliis, litteris J lcgationibus,hortationibus,com-
minationibus, precibus, cxpenfis, auxiliis; argufn-
tes, obfecrantes, increpantes, infiantes opportunè
itnportunè , l1ihiI denique olnittentes , quò po{fent
cos in v iam veritatis reducere J fatis in præcedenti..
bus CoUoquiis comtnonfiravilnus. Sed furdis ce...
cine runt ROlnani Pontifices, & cunéti eorUln cona-
tus apud obfii118tiffimam ilIarn , & ad relapfum.....,
proniffiolanl genteln ad nihilunl reciderunt : uno
veròo, perire voIUerUl1[ Græci, & quantò plus Tur-
cæ cos provinciis & urbibus fpoliabant J tantò
a<:riùs & anilno
ùs inter Ce digladiabantur
ita vi:,
debantur dolere de tarditate fuæ ruinæ J qua: tan-
clen1 contigit J Deo ita permittente " & Græcos his
erbisJ quæ leguntur Provêrbiorum capite primo.
locrepante: YocatzJi & ren'4ijlis
extend; manUl1U
meäm., & non fuit:J ql4Î afpiceret. De[pexiflis omnt
e.DnfillHm meu11I 1 ø: !
'reptl'-i.
lIf
1fJÇflf 1!egle
ifljs å
:
J 0 II 1ST 0 R I A
Ego quoque ill iuteritu t[)cfiro riilebo, & fubfallnaúo ,
cùm rz;obis ) id quod timeb4Jis, advenerit " cùm irruerit
rtpentina cala11Útas, & interitus, quafi tempeflas in..
grucrit , qualzdo tzJenerit jilper t;)OS tribulatio & angu-
fiia. Tunc in'ZJocabunt me & non exaudiam, manè
confurgent & non in'lJcnient we .
Sunt nonnul1i Scriptores, qui tefiantur , Con..
fiantinopoliu1 à Turcis captam fuißè al1. Mcece LII.
die ipsâ Pente,coftes Spiritui 5al1&0 facrâ, idqu
occulto Dei judicio faétufil e<oft captanl The1Ialonicam ..4muratbes hujus no..
minis II. continuo viétoriæ cur[u 0111n'Cl11 circt\.J
I J cloponne{ulu regionem u[que ad Sinum Coril1-
thiacUln incredibili celeritate perdOlnuit, à quo ut
6}oannes Cafiriotus, qui in Epiro, & eâ parte Mace-
doniæ, quæ ad AdriaticulD vergit, Albaniæ nOß1i-
l1e hodie celebris, regnabat, quietem & pacem im-
petraret , cùm fe bello fultinendo il11parcLn profpi-
ceret, Crojâ, ditionis fuæ Metropoli , urbe tnunitif-
filnå) Am14Ttltbj ceffit, oblìdesque fidei dedit filios,
inter quos Georgius miniJnus, qui ìndole animi , &
forIná corporis præfians, tantaln apud vtmuratbe
gratiam il1iit, ut tàmiliariffin1un1 ipfun1 in [uo pa-
l
tio haberet, queln litteris & Inoribus Turcicis \
inflruétuln ad Maho111etanæ l
gis dilcipliuacn tra-
dux it , atque ob ìniram proceCI VillI ,orporis, &
præíl:antis Îngenii, expeditiquc confilii vigoreln..... ,
Scandebergurfl J hoc ell, .Alc,,"andtu'fil Dominum ; co-
gnolnioavic J ejufdewque virtute ac forcicudil1e.J
111Ultis privatis certaminibus affAtim probatâ J U[US
ctialn deinceps eft ejus vitlrice operå in beUis co-
piisque ducendis tåln contra Mahometanos 111.J
AtÌa , quàm Chrifiianos in Europa. At Georgi/,s
(
aflriotus, dia:us Scandebergus J & eo 110Jl1ine in Hi.
itoria celebrAtiffilnus , CÙl11 videre[.) defuntto Parce
fuo Epiri Rege, ejusquc d,Ïtione ab Amuratbe occu-
}Jatâ, & veneno fratribus J ejufdem .A.mllr.1,tbis inti-
d
i
J de medio fublatis, llullao1 (ìbi affuJgere [peln
dltloncm paternã recuperandi.)qua1l1Vis ei ab ./lmu-
rllthe !)COl11illal11; Turcicum CXCLlr
re jugum, & pa-
ter-
-
If) HIS TOR. 1 A
ternam occ:upare ditionenl generosè deliberavir,
ac feliciter fufceptl1m propofitunl perfecit anno
NCCCCXL II I. poll celebrem iHaln viétorlarn, quam
'Vladisl..'lus Ungariæ Rex eodelD an no ad Moravuln
fluvÎunl report...vit. In hac viéì:Otla 'nitJ
ít Inaxin1è
victus Huniadis f?'airvodæ, fortrfLlni exercitus Regis
Hungariæ DucÌs, qui 10éte concubiâ cum decem
millibus Equitun1 Barbaros aggretlùs:I eorum tri-
ginta miUia cæcidit , quatuor millia cum nO\'fl11...J
lìgnis cepit, cæteris fugâ diIapfis ad centUß1 n1il-
lia. Hiue ad fines Thraciæ & Macedoniæ proce-
dens, objeétum fibi Cdra'fflbejllm Præfettun1 AL1æ J
virum manu & ingenio pr()J11ptunl , cepit, ejufque
capias grandi pariter cæde proltravir. Huic pu-
guæ ad MoraVUln fluviu111 cOlnlniíTz aderat Geor-
gius Cð!lr;otus , diétus Scandebergus , & it} exercitl1
Turcarunl1nilitans, poil cIadem acceptam , occa-
fionenJ ipfe arripiens rebus litis confuJendi , & pa-
ternam ditioncnl recuperandi, ceHit Hllniadi, &.
e.
cretariU111 Ba[sz, "'[urcici exercitus Ducis..J captußl
"'fcribere nomine v4.muratbis COlllpU!Ït litteras ad
Præfeétos Crojenfes, & Epirotas J ut ei urbes red-
derentur. Deinde,ingenti celerÌrate croj,zmJurbeln
I)aternæ ditionis cJ.put, adiens , eanl n1a}:in1
C
o-
jenfium , & onlniu111 Epirotarum gaudio Obt1l1ult ;
Turcis indè, aliisque plurilnis 111uni:ionibus & 10-
cis, aut pulfis, aut cztìs. poa iníÌgnes illas viéto-
rias anno MCCCCXLI i I. de Turcis ab Vladislao Po-
loniæ & Ungariæ Itege , au
ilio & miniilerio :Ju-
lian; Cardinalis & Legati f>ontificÎs, & Hun;adis
l P ai
'o,læ:t l1ccnon Georgi; Cafi't'ioti t diéì:i S'a1
dt:bergi
parras; v1muratbes, furcarurn Rex, tnilitaribus
Chriflianorum apparatibus ac viétoriis territus,
pace 111
ECCLESIASTICA. 17
paceOl honeflis conditionibus obtulit Chriß:ianis I
eamque cum illis Can.:xit,.qua,n tamen, Turcis Afia-
tico bello difiel1tis, cùm imprudel1ticonlìlio abru-
pilfent Hung3ri, Chrifl:ianus exercitus à Turcis ad
\Varnam profligatus ell J & in eo prælio Vladislau$
Hungariz Rex J & 6}ulianus legatlls I
ontificis cælì
{unt , ac Chrifiiani Inultâ clade affeéti anno
MCCCCXLIV. ficut eleganter in [uo Commentario De
rebus !efiis. 'rJ/adislai
gis ,& pugna P arnenft
'dèfcri-
bit Pbilipp,us Callimacbus, natione TU{CLlS , fed ju!fu
Plluli II. În- Polonia111 profugus, ex quo Bon/inius ill
Rebus Hungaricis, Cr01J'lCrUS in Polol1icis, & alii
Scriptores res gefias in hoc funefio prælio ex[cri...
pferunt, ut videre eft apud Spondanum in Còlltinua-
tÎone Baronii ad annU111 ldCCCCXLI v. Poll han.c vÎ-
ttoriam de Chrifiianis relatam J .Ã'ffJt4rathes J Tur-
ca.rum Rex,arlna vertit in Georgiurll Ca/triotum , di-
u!n Scandebergttm, Epiri Regem, qui J ut 1110X di...
I "ilTIUS, ab co defecerat , & Chriftianitatetn iteru111
Jfofefrl1s, paterna111 ditiol1cm recuperaverat. At
I nfeliciter .Amm'atbi ceíIìt Martis alea. A Sc.mdc-
le"ll
o lìqu.idcln, Epiri Rege; non femel repulfus,.
,iétusque .Ãílluratbes, dUlll ejus Regl1i caput <":ro-
aID oL)fideret, ac tandem coat1:us turpiter obfidio-
len} Crofæ [olvere, ex mrerore & apoplexia diell1
Iaulìt extremUln, CLUll nilniâ vini copiâ fe [e irJ.>>
'0 nvivio ingurgiraflet anno MCCCCLI. Ejus Corpus
lelatulD eft Prufam Bithyniz ad Sepulchra Ma...
:>runl .
..Amurath.j 11. fuccefl1t in Turcico Ilnperio ejus
'lius M.'lbometes hujus nOluinis If. unius & viginti
irciter annorUln adolcfc
ns, queln n0I111Lllli Au..
}ores falsò fcripferul1t ChriCtianâ lnatre natutn..J
TOln.YI. B AlaritC
ì: HISTORIA
Maria fcilicet, five ut alii vacant, Irene, 61ia Georgi;
BulcotzJizii ServÎorulß De[polz ,. quæ pucruol Chri-
llianis præceptis & moribus ilnbuerit. I-Ioc fiqui-
dent falfuln elfe manifefiò liquet ex Annalibus Tur-
cicis, & annorun1 fupputatione, ut demonfirat
Leunclaq;ius in Pandeétis Hifloriæ Turcarun1 Nu.
mero I. & 96. idque confiClnant reLlilnonia Grz-
corum Cbalconclylis :J & Spandugini J quoruln il1e Ma-
,.;amJ fea Irenem J lilialn Georgii Servioruln Defpo-
tæ, ql1alU ..Æmllratbes uxoreln duxit J appellat non....,
Mahomet;s matrem, fed noverealn : hie verò difertis
verbis tradit, .Amurathem l1ullaln foboleln ex }r1a..
'lia, feu Irene, Georgii Serviorun1 Defpotæ filia , fu-
fcepiHe. Non potuit ergo IJ'enes, feu Maria; , en
filius Mahometes. Hie ille eft J qui J ut antea dice-
balDus, Urbet11 Confial1tinopoJim , deviéto Con/lan-
tino palæologo
ultin10 Græcorunl Ilnperatore , ce-
pit an110 tnillefimo quadringentefilßo quinquagefi-
Jno tertio, & TurcarUln Ilnperii fines latè propa..
gavit. Duo quippè Cbrifiianorum evertit Ilnpe-
ria, Conltal1tinopolitanum videlicet & Trapezun-
tinum ; Regna duodecim J & Urbes fllpra ducentas
cxpugnavÍc. Venetis Corinthum, Lemllon, Mityle-
am, Eubæarn eripuir, Genueníìbus abílulit Tbeodo-
fitl1n, feu Capbam, & in Italia Hydruntum occupavit;
ß-Ibam ta111el1 Gr,
cam, nunc vulgò Belgradam ap-
pellatam, & J0odurl'l frufira tentavit , hane Infulaln
cgregiè propugnante Rhodiorutn Equitum Magi-
firo Petro v!lbtJffonio natione Gallo.
atuor lin-
uas, præter [uam Arabicam,noviffe Mabornetem II.
Græcaln, Latinam) Chaldaicam, IJeríìcaln, teftatur
Pbranzes> & Afirol101niæ iludio additti1IìlnUI11 ) CJ
Syderum convernol1ibus didiciíle, Rcgna & l)ro.
.
VIe,
E eeL E S I A S TIC A. I g'
vincias pofieå (e fubaêturum, quas reverà tum for-
titudine, tÙOl calJiditare obtinuir. Obiit Mahome-
tes II. NicOlnediz anno MCCCCLXXxl.quintQ NOHas
M3jas, ut tradit Bon.!in}us. De hujus Turcarum Im-
peratoris crudelitate
.perlìdiâ , libidine , aliisquCJ
vitiis J nccnOl1 d.e quarumdaln. fpecie. virtutuln, vi-
oriis, & rebus gefiis plura ap'ud Chaleondylem. Ii-
bris 8. 9.. & 10., de
bus Turcicis J.apud etÎaln, 1 oa n-
nem Leunclarvium in Hifioria Mufulmana, in Anna-
libus Turcaruln J & in. Pandeélis Hifloriæ TlIrci,æ
legi polfunt e. Hìc brevitèr dUlntaxat obfervabo
quofdam eife Scriptores., qui, poil lfidorum Cardi-
nalem Ruthel1Ufil in Epifiola de expug,natione. Ur-
bis ConfiantinopoJiranæ:l a (ferul1t J hunc. Mahome-
tem II. Turcarutn Imperacoreln.
_ tam infe.l1fo odio
Chrifl:ia.nos fuiílè pro[ecutum , ut ,. Cllrifl:iano. fibi
obviante
t2nqualn indè fredaretur, oculos & os
abJucre foli.tum e{fe. Verùm.. id à. Gr
cis. in. ]"ur-
I carum odium de indullria EuUre c011.fitlum aueu-
I mant periti alii Scriptores. vel [al.e-em , ut air Spon-
lanus ad annUlU MCCCCLI. Num. XI. id incelligel1-
jum eft de initiis Imperii Mahom
tis II. cÙln poLleà.
æpiùs etiam benignè cum. ChrifiianÎs illuln eg
llè,
ålcen1 pofiquam cepit Confiantinopolim ,. certuI11
ît. Narrat enim Spondanus ad anl1um
I.CCCCL.I I I.
ahometem II. captâ Confiantinopoli, tri.busqueJ
iiebus l'eraétis, quibus. ealn direptioni. Inilitum-,.
?ermifit, cùn1 triumphum duxißet" ultrò Chrifiia..
lis facuItatem conceffißè ConltantÎnapoliln red...
undi
& fecundùm Religionis fuz. ritus vivendi.
ò aute111 Chrifiiani libentiùs ad Urbem incolen..
Ian) allicerentur, voluit kJahometes J ut Epifcopi
Jatriarcham c:ligerent, ':Lìmquc ab ipfis Georgius
ß
Scbø-
\
2,0 HIS 't 0 It I A
Scholarius fuiíIet Patriarcha eleétus J & lTIutato, pro
more, non1ine Gennadiuj e{[et appeIIatus , ac prifii-
næ conCuetudinis elfet J ut eleéto Patriarchæ Ilnpe-
raror Virgam Pafioralem auream lapillis & tnarga...
ritis diftinttanl donaret J hæc pronuntians verba:
Sa1ltla Trinitas, quæ mihi IrJ1perium dOllavit,te in Pa-
,,;archam nûtz;æ Ilomæ deligit, & equlun de Regio
Stabulo J albo & aureo firatoria ornacum, cui l)a-
triarcha infidens, toto Procerum comitante cætu J
cum faufiis acclalnationibus in Patriarchium du-
cebatur, præfiitit MaborfJetes eadeln 011111inò offici3
Cennadio Patriarchæ C0l1l1antinopolitano. Hæc
.spondanus refect ex phrarlzc , qui Scriptor coæVllS
eLl) & tunc Conllantinopoli præfens erat. Addie
etiam ibideln Spondanu.f, quòd CÙlll Mahomctes in....,
I>atriarchium aliqu.andò introilfet , colloquia blan-
do CUln Gennadio patriarcha per 111terpretclD habi-
to, de Religionis Chriílianæ dogmatibus eum ill-
terrogaret, & cun1 o111ni fiducia refpondere cOln-
pelleret ; præfiitit id graviter patriarcha, ac præ..
c:larè de Sanétiffi111a ]'rinitate , & Verbi Divil1i 111-
carnatione dißeruit.
æ adeò lubentèr /dabome..
tes ab eo accepit" ut 11011 [OIÙlll ab eo tempore Pa-
%riarchanl Inajori veneratione coluerit , & Gra:cis
benevolentiorem fe [e exhibuerit; verùm etial1'L.l
ipfam patriarchæ (Ie articulis Fidei DilIertatÎonenl
ubi dari voluerit, quæ Græcè :: Latinè , & Turcara..
bicè extat ]ibro 2. Turco-Græciæ , viginti Capitulis
difiintta, egregiun1 fanè Fidei Chrillianæ monu-
l11entum. Hæc pauca ex Spond
l,no hìc obfervanda
elfe duxi,ut his Scriptoribus atfen[uln minilnè præ-
bcas J qui) re 11011 latis pe rfpeétâ, cO.nfidenter aíIe..
erantJ Mabometern II. Turcaru111 Inl!)CratoretTI...-1
toto
E eeL I:. 5 I A 5 TIC A. 3t I
toto In1pel ii Cui telnpore iU1placabilis in Chrifiia..
110S odií fuií1è . Sed redealnus ad [eriem Turcarum '
Ill}peratorun
. Mortuus Mubometes SecundMs anno..
I1t jam dixilnus J IniUelÌmo quadringentefimo oét:o..
gefiIRo prio1o, quo in Rhodios , in Sultanut11 Ægy-
pti, & Italianl bellum parabat; duos reliquit filios>>
Bajazetbem n3tu majorem, & Zemem, inter quos de
paterl10 obtinendo Imperio baud parva [uborca eft
contentio. Magna Procerulu pars Zemi favebat ..
quòd, licè t ætate rnil10r , ad traét:anda tai11el1 arn13
aptior, & Inoribus hUlnanior etlet, eâque de caufa
etiam à patre dignior Ilnperio judicatus elIèr Ba-
fazetbe , qui quictis amantior, & libidini deditus
ab armorUln flrepitu abhorrebat. I'>ræva!uit tanlen
Bajazetbes hujus nOlninis II. & paterno Imperio
. potitus eft. Id ægrè tulit Zemes, ejus frater :) qui
I Prufam, antiql1am Regulu Bithyniæ, ipforumque
Othoßlanoruln Regiam, aétutÙ111 occupavir, ut [41-
tèm Afiatico frueretur IInperio. \'erùm,Zernes vi.
:ius ab vlchlnete BafJa apud NeapoJim Natoliæ.
llgit in Ægyptum.J inde l\1echam, & in(lè expulfus,
:onfugir llhoqum, feque Summo . l
hodiorum......
quitum Magitlro Petro .Albuffonio tradidit. Ubi
rerò Bajazethes fratrenl fl1Uln Zerl1em Rhodi cír
Ludivit
21nplilulna ad Magnuln Magifirul11 munc-
a mifit , eun1que in"1pensè rogavit, ut ZernctJl dili-
el1ti ffin1è cufiodiret, ne quid turbarum inter Tur-
as ci
ret,
uadragil1ta infuper millia ducatorum
1ngulls annls ad ejus alimenta fe nUlneraturu1Xl.J
)ollicitus eft, pacemque cum Chrifiiani
. perpetuo
I :ulturum. Oblatas condiciones accepit Petrus ..41-
ußònius, & in Arvernialn, GaUiæ Provincianl,ze-.
, fl'
l}1i(ìt, ann"
ç
e
e ChrifiianiffinJ9 L.lIdo
j..
. u.
,
Z2, HIS TOR I A
co Xl. qui tamen Legatos à Bajazctbe, Turcarum....;
Imperarore, ad fe milfos, & in Provinciam appul-
{os, fiatinl regredi, & Galliâ excedere jufiìt , nihil
ubi cum Chrifi:iani nominis hofiibus commune eßè
animo planè Chrill:ianißìmo profeLTus ; nec ipfuDl....Þ
Zemem videre voluit, quòd
lahometanæ legis cuI-
.tor eífet. Manlìt autem Zemes in GaIlia, detencus
in ql1adam Equituln Arce , cui nomen Burgo11O'lJo,
u[que ad annUln MCCCCLXXXIX. quo anno ROlna111
ad IniJOCelZtium 1'Ifl. Pontificem Maxilnurn duétus ,
{ub iJlius , & ..Ale
:andri VI. Pontificatu in honefia
cufiodia vixit, Bajazethe ad ejus fufient3tionem.-,
> obiitque in oppido Oppenheim Bavariæ
anno MCCCCX. & Heidelbergz fepultus ell, ubi Aca-
dClnialJl olim cxçi.taV'[3C! pgQ ijlQ
t;m !\uper!:
11I\
2,8 HIS" 0 It I A
Ilnperator ab Eleéi:oribus defignatus ell:
odocus,
Brandeburgi & Moraviæ Marchío, Caroli IV. Ilnpe...
ratoris ex [ratre G}oanne Henrico neposJ diå:us Bar.
b"ztus à prolix3, qualn gefiabat , barbâ. Sunt n011-
nulJi Scriptores , qui alIerul1t:) 'odocurn fuiflè ele-
étum Inlperatoretn Í1D111'ediatè paLt depofitionetn
Wenceslai
fed dubiu111 non eft quin fallantur , CÙi11
Theodorus Niemlls Scriptor cocraneus ) & oculatus J
in vita 'oannis !'>apæ, & Gobelinus ]Jerfo1la in (o{tno-
dromio eÆtate vI.cap.9 Q . tefientur , Gjodocum fuiffeJ
dumtaxat eleétunlImperatoreln poß: obituln l\!4-
perti. Id etia111 canfiat ex ejufdenl '1odoci Conlti-
tutione de refiJiendo
giæ Majeftati, Ji contfa Ordi-
nationes Imperii fecerit ; datå Francofordiæ anno
MCCCCX. llegni ejus priluo; hzc autel111odoci COl1-
fiitutio extat inter Confiitutiones IlnperiaIes à
Golda/lo colleétas. V erLÌnl
ifie '1odocus l1unquaßL..Þ
fuit Imperator coronatl1S, nequc quidqualn egit
mClnoriâ dignunl, utpotè homo ad res gerendas
ÎneptiffimllS . Obiit Brunæ in Moravia fexto nlenfe
poll eleétionelu fuanl . In ejus locum {tarim ab
Eleâoribus fubrogatus eft Sigifmundus J Ilnperato-
ris Carol; IV. filius, & fra.ter Wenceslai J quem pro-
pter inertiam exauttoratuln elfc diximus .
D. Sigifmundus in regÏ1nine Imperii parel11ne
{efe exhibuit Wenceslao fratri [uo J cui Principu111.....t
confenfu,ob flagitiofam ejus vitaln J fUluma Impe-
rii dignitas abrogata eft
M. sigifmundus"l)rinceps omni virtute clarus,
Imperiuln optimè adminifiravit:l fibique o1nl1ium
fubditorum animos fapientiâ J prudentiâ :I mUl1ifi..
centiâ, jufiitiæ, ac religionis ftudio devinxit , quos
W
n
çsl.tl'IS
ejtli frite{ nat
p.1aj Qf l fcgnitie & mo"
IqQJ
ECCLESIASTICA. 2,9
run1 turpitudine à [e penÎtùs alicnaverat. Varia....,
fuit sigijtl1undi , antequam ad ImperiuJTI eveherc-
tur, fortuna. Inprill1is, ex Marchione Brandebur-
genh, l
ex P()Ioniæ fuit delìgnatus, & poft mortcln
Ludorvit:i Hungariæ Regis J qui filianl kfariam ipfi
cum fpe Regnî defponderat , Rex Hungari
[aIuta..
tus ell al1110 MCCCLXXXV I. At, pofi infelicem Nico-
politanam Expeditionem J quaIll copiis Galliarum
Regis adjutus contra Baj;!,zctbel'iJ Turcaruln Regeln
auno MCCCXCVI. [uCcepit Sigifmundus:>> & à Turcis
vidus è prælio Fugere coaét:us eft, in Hungarianw,
ob rein nlalè gefiam, redire non aufus,pritnò Con-
flantinopolil11, indè l\Þodum, & Ægeum Joniumquc
pelagus eln
l.fus, in Dalmatiam
& Croatian1 ve-
nit, ac del11Ùnl poil duodeviginti menfìuln ab[en..
tiatn, anlÎcorum ope I in Hungariam reverfus ea,
I non paucis catuen Hungaris in ipfl1m conjuranti-
bus, & fecretò .agentibus 3pud LadisltlUli1 :I qui poil:
1110rtem Caroli Dyrr"1c!Jini patris {ui Itegnulß Nea..
politanulD tenebat , ut ad Regnlu11 Hungariæ acci-
píendun1 acceleraret. Sed Ladislaus & patris Cui
Iniferabili faro abfierritus , & varia Hungarorum...-
ingenia fufpeéi:a habens ; infiantibus corum fuafio-
nibus aures præbere cunétatus en::I donee ab Hun-
garis J à fide Sigij111undi apertè delicientibus, fuiflct
Rex proclalnatus , & ipfe Sigi[mundus à fuis captus
in cuH:odialn 311no Mcece I. eßèt detrufus. rune
Ladislaus, quafi de Regno HUl1gariæ cape1fendo fè.
curus,1aderall1,Dalmatiæ urbell1 Hungarici Regnj
pervenit, ibique confedit,duill quid rerUln in HUl1-
garia ageretur intelligeret , & quò tandelU res vcr..
gcreut expeétaret .
od fanè prudentèr fecit.
Nam Sigìfmundus vinculis [oltrus in Bohemianu
fu
it.
30 H J 5 TOil J A
fugitJibique cOl1traétis copiis in Hungariam rediit,
Regl1ußlque Hungaricum recuperavit . Lad;slaus
autem fuä fpe fruß:ratus, Neapoliln regreffus eft >>
priùs tameD, Ut ajul1t
in coqlpenfationenl fum-
ptuum expeditionis venditâ Venetis Jaderâ, quam
illi urbem obtinere maximè cupièbant, pretio cen-
tum millium florenorum auri. Pacem etiam cum
Sigi[mundo Hungariæ Rege inivit Ladislaus , eique...:>
comnlendavit pcrfidorum Hungarorum ultionCln,
qualn Sigifmundus non fiatÎln præftitit , oe extrctnâ
inimici dcfperationc correpti aliquid obttinatiùs
moIirentur, fed eam fuo tern pore cUIDulatiffimè
perfccit. Eleéì:us â Septemviris al1110 MCCCCX. Iln-
perator Sigifmundus, [ere firenuum, & ad quælibec
gerenda promptiffimum exhibuit, facilè(}ue Caro..
los, & Ottones, [uos in Itnperio decelfores, æqua{fet,
fi ad pacis artes , quibus excelluit , pareln felicita-
tern addidilIet; fed Cola ei defuit in bello felicitas ·
Q!!.ippè qui ill bello, quod adversùs Hærecicos
Huffitas, BohemialD hofiilitèr infeltantcs, fufcepit,
à 10únne Zifca
iIIorum Duce audaciffimo,111anuque
& con{ilio pr0111pto
[æpiùs acie viétus fuit, plera-
que C ppida ab eadem Duce intercepta , novaquCJ
Vrbs in præcelíìs rupibus J lìtuque munitiilimis,
Thaboris llolnine condita, prædarunl, & prædonum
receptaculum, undè perduelles Huffitz Tbaborita-.
rum fibi nomen indiderunt. Verùtn, Sigiflìlundus
quod armQrum felicitari defuit
pietate ac religio-
nis fiudia uberrimè cOlnpenfavit. Suas fiquidenw
omnes curas ad extinguendum funefiulD Schifma :J
quo id temporis luiferuul
n modunl Occidentalis
l.a.cerabatur Ecclefia, contulit'J nee (o!ùm, ut pacem
æ:.cclefiæ redderet, Legatos circull1quàque ad IJrin-
.
CJpCS
ECCLESIASTICA. 3 1
cipes Chrifiianos milìt, fed etiam Gallianl , HiijJa-
nia111, l\ngiiam :J Italianl adire' non dubiravit ipf
J
llt hocce negotium pro Ecclelìæ utilitate [u[ceptum
ad optaruln exÍtU111 perducere po{[ct, quod tandenl
in Concìlio Conllantienfi J extinéto trÍU111 PontifÌ-
catui inhiantilun Schi{inate:l felicicer perfeéèum....
eft. I-luic Conci]io Cont1antienfi, nccnon Conci-
lio Balìleeníì interfuit Sigiftn'tndus, & in his dllObus
Conciliis egregia111 Eçclefiæ l1avavit operalD , eftè-
cirque ut H
re[ici Bohemi & Huffitæ ad faniorem
Inelltem reduéti in Ecclefiæ grelnÎl1n1 revocaren-
tur:J ficut latiùs ofiendelnus in COUoquio quarto
ditlerendo de Conciliis, <1uæ Sæculo xv. fuerunt
celebrara. Siglfmtlndi Ilnperatoris temporibus Nea. 4
politanuln RegnuIß diuturno belIo laboravit, Ara-
gonibus, & Gallis de: eo obtinel1do acritèr inter fe
decertantibus. Mortua nanlque Ladislao, Regc:..,..,
Neapolitano, anno J ut fuperiùs dixilUUS, 111ille(Ì(no
quadringentelìlno decimo quarto" 10anna , ejus [0-
ror J Regnu111 Neapolitanum jure hæreditario te-
nuit, levis, & iL11pudica fa:lnina, quæ 1acobo Borbo-
nio Marchiæ Conliti nupta , eU111denl pofi:ea. futn-
l11um fibi jus in Regno Neapolitano vindicanteol
Fugere coêgi[ in Gallian1 , ubi Inundo nUl1ciunl rc-
mittens, Regulam S. Franci{ci profelfus eft. Pofi-
hæc, Martinus V. Pontifex Maximcs:l '1oannam I\c-
gno Neapolicano abdicavit.J omniaque illius Regni
jura in Ludorvicurn III. Andegavfnlèln tranfiu!lt.
òd ægrè admodùm ferens 6}oanna in auxiliulIl....l
evocavit Alpbonfllm Aragoniæ, Siciliæque Itegell1
quocun1 de adoptione , Regnique fucceffione paéì:a
efl.
inc at
ox exarlìt beHuln Jllphonfi4m inter &
Ludo'lJ"um
fed fecuta difcordia inter 10 a nnartl Rc
01-
b
.3" 2, HIS TOll I A
ginanl, & vtlpbonfum, occaÍÌonenl dedit Gjoannæ in
gratianl & adoptionem recipiendi Lt4do'Vicum [II.
Andegaven(enl . Tandenl poil obitum Ludovici [I[.
qui contigit 3nno
ICCCCXXX IV. recrnduit bellum....
inter eU111dem vtlpbon{um Aragoniæ Regenl ) & P\E-
natllm filium LudQ'Vici Ill. Ducis Andegavenlìs
quel.n paritèr G}oanna hærede111 Regni Neapolitani
diterat; fuperior talncn fuit v!lpbon[us , quippè qui
anl10 MCCCCXLII. inl111ilro per cuniculum aquædu-
éì:us milite, Neapolinl occupavit J & exindè in Gal-
Jias reverfo
nato Al1degavenfi J fumnlâ rerutn in
Regno Neapolitano, abfque 11110 C0111petitore , po-
titus ell: ,.Alphon[us. His J & aliis bellis, quibus Ita-
lia Sigifmundi Inlperatoris telnporibus conflagra-
vit, non fuit perturbata pax Imperii Romani, quod
Sigi[mu1JdlJs fapientiffimè adlninifiravit ufque ad
annum
ICCCCXX"V 1 I. quo in urbe Znoyma in Mo-
ravia obiit. Coronal11 Regni Hungariæ obtinuit
S;gif1l1und14s anno MCCCLXXxvI.Coronam Rfgni Bo-
hemiæ al1110 MCCCCXX. & Coronan1 Ilnperii anno
N.CCCCXXXI I I. accepir ab Eugenio IV. Pontihce Ma-
xilno. Duas uxores habuit Sigiftnundus, quaru
p
ima fuit Maria, filia LudotzJici Regis I-Jungarl
:I
quæ, dotis nOlnine, HU1"igariæ Regnuln detuJit Si-
gifmundo. Altera uxor fuit Barbara, filia Hetmanni
Comitis CiIiz, ilnpudiciffilJla fæmÍna J quam sigif-
tnundlls pau]ò antè ITIOrtem detruferat in carcerenl..
quia de novis nuptiis agebat, CUt11 Polonorun1 Re-
ge in damnum filiæ [uæ Elifabethæ . Sed, nlortuo Si
gi[mundo, folura è carcere, Cefe in 0111nCln luxurialD
iinè ullo pudore effudit, nullâ aliâ de caufa fibi vi...
ta
n expetendaln dicens J nili ut voIL1ptati corporis
fui inferv ire t .
)lor-
'''f
ECCI.ESIAS.TICA. 33
Mortuo Sigifmundo 11l
peratore, .."tlbertus hu-
jus nominis II. filiu-s Alberti Aufiriæ DllCis, &
'oannæ de BatzJaria, qui Elizabetham,filiamrSigi[mun-
di, uxoreln duxerat. , in Soceri fui Sigifinundi Regna
& Ilnperium [ucceílit. Et primò I{ex Hung.1riæ in
Alba Regali coronatus eLl KJlendis Januarii anni
MCCCCXXXVIII. deindè Bohetniæ Rex pridiè Nanas
Maji cjufdeul anni Pragæ [aJutatus eft, ac tertia Ka-
lendas J unii ejufdetß anni foleu1ni pOlnpâ inaugl1-
ratús: tandèm decimo tertia Kalendas ApriJis. à
Septelnviris dcnunciatus eft Imperator . Tenta-
runt quidem 1101111Ulli iJllpedire J ne .Albertus Regno
Bohemiæ potiretur , & eâ de caufa Caftmirum , fra
trem Regis PoIoniæ, annorUln tredecilD adolelcel1"
ten), evocarunt , eanl in [pein ereéì:i fore ut Cajimi..
rus exercitll POI0110rl1ffi fretus .Alb-e-rtum fuperarer,
ac [olio. detu.rbaret. Sed vtlbertu& J deb.eJl4tis Po...
lonis, Caftrllirum in pat
ialn ingloriulll redire cOin,.
pulie. Nee Polonos tantùn1, fed Moravos fudit
.A.lbertus, Sarmatas.repreffit, Huffitas AufiriaOl de:-
v,afiantes in fuganl egit, Turcas quoque ex Hung
"
ria repcllere jalu illceperat; fed in 111edio rerum.....
cur[u Lllorte præ-reptus eft , quatn lìbi. ex' nÜnio pe-
ponum e[u cOlnparavit. ()biit ex.dy[entcria nGl1-,
procul à Strigonio in pago cui L6ngo nOlnen J dun1
:Budâ Viennam reverteretur, lexto I\:alendas No-
vcn1bris anni MCCCCXL. Optin1is artibus tUln belli.,!
tum pacis. enituit, reJigiofils, liberalit:ate ac jullitiä
præfians, in beIJis audax, & manu promptu5 J 111a
gnusque planè fqturus Ilnperator ) fi longiorel11 vi..
tain egiíÜ:t , qui ran1 brevi telnporis. [patio tal1Lt
llluIta & præclara geffit, de quo verè dici pocefl: :
CunfllrnrJ'Jûtus in bl't:t;;i e xplcvÎr temp-ora mlllta, Sap.
Tom.r'I. (; cal)."Jo.
34 HIS TOR J A .
cap.4. v.I3. Elizabetba filia Sigifmundi Imperato..
cis J quanl .Albertus J ut mox diximus , 111atrÌlnonio
lìbi fociaverat, genuit .Annam, Eljzabetbam
& La-
islaltm, filiunl pofihulnun1 , quenl Regina E/izabe-
tb.:z pofi mortcD1111ariti Hungariæ Regeln ab Ar-
chiepifcopo Strigonienfi con[ueto ritu corol1ari
curavit. ,
In locun1 delßortui .Alberti Imperatoris , Se-
ptemvirûm futfragiis eIeétus eft Fridericus hujus
nominis Ill. Aufiriæ Dux, Ernefii Aufiriaci filius, &
J1lbert; Augufii patruelis, yiginti [ex annorUln ju-
venis , pere grinatione in 1'errau1 Sanétanl illuflris
diétus I'acificus, quòd pacis artibus addiétus,à bel-
]0 abhorreret. Bis Romam profeétus eLl: }'rideri-
CllS III. Primò,Ro111al11 venit anno MCCCCLII.quo unà
CUln Eleonora J\ugufi:â, conjuge fuá J Coronanl Iln-
IJcrii à Nicolao Y. Pontifice Maxilno fuIèepit . In re..
ditu Borjiuln , Marchioncl11 El1en[em, Mutinæ Du-
celn creavit, fed cùm munera libentèr acciperer, &
l1CC liberalitatis, nee [apientiæ, cùm per alium reIn-
per loqueretur, fpecin1en UllUßl daret,ab Italis ferè
contenlptuS in [uanl Gerlnaniam receffit. Ronlam
fecundò venit Fri dericll5 anno );1CCCCLXV I I I. tUJIL.-
ut votUln pcrfolveret, turn etiam ut cunl Palllo II.
Pontitìce Maxilno deliberaret de Expedirionc con-
tra Turcas fufcipiendâ. Hungariæ Regnum turbis
haud parÙ111 agitarunl elt inlperanre Friderico,cujus
fidei ac tutelæ tiliuln fUU1l1 pollhulnu111, diéluUl La-
disl"zum,col111niferat Elizabelha Regina HUllgariæ,&
uxor ..Alberti II. Ilnpera[oris ,Hung" riæque Regis
poil: cujl1S obituul, qui, ut fuperiùs dixÎnlus, conti.
git Jl1no MCcccxL.regnavit in Hungaria "'vladis/aus.
cd '-Jl.idisl"zo Hungariæ l
ege vi:LO & oc,iIo in pu.
gna
ECCLESIASTICA. 3S
gna, quanl anno. MCCCCXL I v. ad Varnaln habuit
CUll'! Turcis ,. Hungari fec.undùm hanc calarnitatem
Ladislaum poflhu111um. .Alberti. Czfaris., & Elizabe-
thæ filiuln, puerlu11 ou(ntaxat. quinq_
enl1eln J I-Iul1-
gariæ ltege.m anno
lCCCCXLV. elegerunt, addito ta-
Inen Cur.arore Regni :!oanne Huniade. NoIuit-Fri-
deric/lts Irrlperator LadislautJ1 J qucln 1Dater Elizabe-
tha fluS tutelæ cOlntniferat J reddere, & earn ob
caufall\ iratus 10únnes I-luniades , Regni Hungarici
Curator, Aultria111, aliasque Frideri,.i Itnperatoris
Prov incias arnlis perv-al1av it.. Hie ell ille Joannes
Huniades fortifiìmus Dux, (Iui,ut anteå.dicebamus
regnante in Hungaria Vladislao ,jn{ignelTI-de Tur-
cis viétoriam anno MCCCCXLIII.,reporravit, fed an-
no fequenti à 'furcis in pugna Varnenfi viétus eft :.
quam ignon1iniam dun1 an no MCCCCXLVI I I. abo-
lere parat.l_ 111ajorenl cladem à Turcis, quos fzpè
arlnis debel1averat, accepit in przlio CoHovenfi J è
quo ipfe. perniciffimo equo fugere,coaét-us ell. Man-
íìt Ladislaus Cub tutela Friderici Iinperatoris ufquc
ad annUlll
1CCCCLII. quo anno ægrè ab [nlperatorc
dil11iHus, Itegna Hungariæ , ßohelnia: , & Aufiriæ ..
<.Juæ ipíìus pater &.I1lbertus poílederat, obtinlut..
Verùnl Laclislaus, quamvis Rex appellaretur).;llieno
I tamen arbitrio duétus.J in regnis [uis Triuluvira-
turn inH:ituit. ]oannes Huniades Hungariam. rexit,
Þoggiebracius Bohenliam, vlricus. 4\utlrian1. Mor-
tuo tandem. Lad;sl'lO Hungariæ Rege aO.MCCCCLVII.
non abfque graviHitlla fU{lJicionc veneni à Georgia
J Poggiebracio, & Joanne l\q
yfana) tunc Hunìtaru
'. capitibus) propinaci J Mattbjas, n1agni illil1
Herois
Joannis HUlliadis filius, & paternæ tortitudinis hæ-
res" Rex Hunga.riz eleétus eft, belloque laccßìvit
C 2 Fri..
,
,
36 HIS T 0 It I A
Fric/eriturl1 IUlperatorem, ac \Tiennan1, Auliriæ Me'"
tropoliln, poil aliquot menÍÌU1TI obfidionem fame
ad extremlun redd.étanl J deditione recepit anno
MCCCCLXXXV. cum 111agno dedecore In1peratoris,
Cjui, ut in Silefiæ Annalibus Jegitur, tun1 per Ger-
InanialD circun1cur[ans :J in parietibus hofpitiorum
bujulinodi fententianl fcribere folitus erat: liSrum
irrecuperabilium fu'lnma felicitas eft ohlivio. Bellulll
inter Fridericum InlperatorelD, & J.1attbiam Hun-
gariæ Regenl perduravÍt uCque ad an. MCCCCLXXXIX.
quo pax inter utrumque fancita ell. Bellu111 etÌaln
geffit Fridericus Imperator cum Georgio poggiebra-
cio, viro forti, fed HufIita , qui poitlllorten1 Ladif-
lai Rex Boheiniæ anno MCCC
LVIII. fuÎt cleaus.
Litteræ, irnperalltc f'riderico, per Italianl in 111agno
fplendo1"e fuerunt, Græcor
n} doétiffil11ÎS,qui captâ
à Turcis anno MCCCCL I I I. <.. onftantinopoli , ad earn
accurrebant, ænlu]atÍone fuå Larinorunl acuenti-
bus filldia, ficut opportuni LÌs ofie IldeU1US in C oUo-
quio quinto agendo de viris IIJufiribus Sæculi xv.
At Italia, lirteris licèt clara, funefiis tan1cn bellis J
ilnperantc Fride1'ico fuit funefiata. Mortua fiqui-
delT} anno MCCCCLV 11 I. .AlpbOl1fo Aragoniæ &
ici-
lire Rcge, quique Itegnu111 Neapolital1un1 occupa-
. verar, contèfiiln JO.'l1'lnes, filius Renati Andegaveníìs,
quem ab ifio Alpbon[o, à Regni Neal>olÏtanÍ poJ1cf-
fione depuIfunl, in Galliam, patrialn [uam, rediiße
fupra obiervavi, 111agno exercitu coliecto , in Apu-
1Ìaln profectus eft, collatisque fignis Ferdjnandum,
filiuln Alpbonft acie vittum, & Cafiris exutunl ilLJ
fuganl egit, aétulnque omninò de eo fuiHet, l1iÍÌ
Scalldebergus, Epiri l{ex ,abjeEtâ omni cunttationo
ei fuppctias tulillèt. Eo auxilio aJjutus Fcrdinan-
dus
1
ECCLESIASTICA. 37
dus hofies repulit , & Olnnia fibi in Regno Neapoli..
tauo à Joanne Andegaventì erepta in potefiatem re-
cepit, uti eefect Marinus Barletius libro decilno de
Gellis Scanclebergi. Alia bella, imperante Friderico,
excitavit in ltalia dOlninium Ducarus Mediolanen-
lis . Mortuo namque finè liberis philippo Maria
Duce MedioIaneníì , Joannis Galeatii Ducis Media-
Janenfis lilio, ad Mediola.nen[e doolinium Frideri-
cus Imperator, lpbonfus Aragonum & Sicili
Rex J
Carolus Dux Aurelianenfis , LudQ'VÎci filius, Franc;...
flus Sfortia afpirarul1t, & pro [uo in ilIum Ducatum
jure acerrimè (!ecertantes, nova belIa in Italia ITl0.
verunt J de quibus legendus ell eÆneæ Piccolominei
CardinaJis Senenfis liber de Europæ Stat14 rub Fride...
'fico Imperatore. Obiit Fridericus III. Lyntzii die..,.,
VII. Septembris anni MCCCCXCIII. Inlf)eriunl te-
nuit" per quinquaginta quatuor anl10S J nullusqueJ
In1peratorum, OétatzJianum Augufium fi excipias s
talndiu imperavit. Multa cirCU111feruntur præclara
Apophtegmata ab hoc ItI1peratore diéta,qua:>
reliquUt11 ejus R
gni tenlpus dOfnefiicis turbis , ci..
vilib.us,.externisque Anglorun1 bellis) tributoruln
gravit&te, & diucurno, quod Ecc.lefiæ lìnum lace-
rabat.. Schifmate adeò funefiuIll fuit J ut nifi Deus
auxiJiarem Inanll1TI inl1l1inenti Gal1iarUlTI I
egni
ruinæ [uppo[uifiet, in extrelnas clades & Auglicam
fervitutem corruiílet iIIud Regnunl J <]-uod Caro-
lus .VI. ob continuam penè Inentis & corporis in-
firmitarem ,per .fe regere haud poterat. Tot malo..
rum {ontem &<>riginenl hìc brevitet aperire ne-
ce11è eft. Joannes Dux Biturigul11 7 & Pbilippus Bur-
gundiæ Dux, Carol; VI. patrui, adulÎniílrationeJ'lL.
GalJiarum Regni , ob peJ1è continuum Regis mor..
bunl fufceperunr , feclufo e.jufdem Caroli
egis fra-
tre LudOiJico Aurelianenfiuln Duce. Hin>e Ducem
Burgundiæ inter & Ducem Aurelianen[etn iUlpla-
cabile odiutn erupic J quod acriùs recruduit & ex-
artìt, pofiqualn, mortua Pbilippo .Burgundiz Duci 2
qui l1aturå placidior erat J fucceffit filius Joannes :) -
ingenio ferox ) qui bellorum civilium fomitem il1....J
Regno GalIiæ fubnlinifiravir, & in illud extranèas
tandem Anglorulll copias il1duxit. Tencavit qui-
, d.elß J ac diù filultùlnque laboravit ]oannes Bituri-
gun} Dux,.ut feraJes ifiæ inter con{anguineos Prin-
cipes difcordiæ extinguerentur. Nihil tamen IJro-
movere potuic J eòque, exa{peratÎs hinc inde ani..
mi$
res perduéta eit
ut Joannes Dux Burgundiæ
. æm
-
ECCI.!SIASTJeAt 1-1
zn1ulum {uum LutlollJicum Ducem Aurelianenfem...,.
è Palatio Reginæ tunc ex p
erperio decumbentis
redeuntenl, per [uffilDum nefas in media Parifio-
rUin Civitate Sicariorum manu jugulaverit. .Hoc
imlnanÎ perpecrato parricidio, in FJandriam , quz
ad fe nlaterno jure pertinebat, protinus au!ùgit
Dux Burgundiæ, Cril11en Cuum armis defenfurus.
Hinc ad caufam dicendam vocatus,multo equitatu
fretus, & turbâ militum fiipatus Parinas venit, &
quam v is Valentina, Ducis Aurelianenfis vidua, cùm
liberis, quos ex eo fufceperat, Regis fidem implo-
rarec, ne hoc parricidium inultum pateretur, Rex
tamen , qui mentis compos non erat , veniam dedit
armato Burgundiæ Duci, cujus parricidii defenfio.
netn ilnpiè fufcepic Joanncs Par
us Theologus Pa..
rilìenlìs, ejufdem ]o"nnis Due.is Burgundiæ fiipen-
. diarius, Ducemque Aurelianenfem, ceu Tyrannum.
]icitè à quovis occidi potuißè propugnavic. Hzc
venia Duci Burgundi
à Rege conceffa gravius ex-
citavit belli incendium, nedùm fopivit. Dux quip.
pè Burgundiæ cun1 Henri,o Y. Anglorum Rege fee..
.deratus, in Gallias evocavit Anglos,' quorum pri..
Ima irruptio contigit anno MCCCCXV. quo ad .Âzin-
curtium propè CaIetum prælium commiífum eRa
in quo Galli ab Anglis vitti funt" & Íntercmpti eo.
rUin Duces .Alenconius, Barenfis , Brùbant;nus, Co-
Inites Nivernenfis,' & Marli J .A.lebretus Magifier
Equitum , Ca[/ilionælls Maris Præfeéèus
Militu
Francorum decem millia occubucrunt J c:aptiquc:
Duces Aurelianenfis , : & Borbonius, Comes Vin..
dru:inenfis, ltichemontius,& BujJicaldlls Fran(;iæ Ma.-
refchallus" ac nobiJiffimarl1D1 familiarl1m Proceres
perlnulti. Interim,
9dem anno lßort"l1S eft Lt4-
do 'Vi..
42, HIs T 0 It I A
cloll;;czis Galliæ Delphinus, Ca1'oli VI. Galliaruln Re-
gis filius primogenitus, cuLfuccefiit Joannes ejus
fratcr, fed J oanni anno feq uenti , feu MCCCCXV 1. ex
inlmodico pila: exercitio è vivis fublato, Carolu ,
uJtirnus filiorunl Caroli Pl. in Delphini IOCUln ac
fpelll GalIiarUl11 ltegni fucceffit. Contra Carolun1
Gal1iæ DelphinuI11 novas turbas excivit Dux Bur-
gundiæ, quippè qui Rotholnagum, Rhemos, Cata-
Jaunuln, Trecas, Antifìodoruln occupavit , & Hen-
ricus 1/. Angliæ Rex,cum Duce Burgundiæ fædera- .
tus, CadOtnunl , o111nelnque Norn1anniam inferio-
rem aut expugnavit , aut deditione recepit. Tot
malis Carolus Delphinus :I en quo [010 totius Regni
Galliæ [pes inclinata recuITlbebat, pro virili.occur-
rere fatagebat, & Rotholnagum quidèlß Duci Bur..
gundiæ eripl1it, fed llenriclSS r.Anglorul
Rex Ion-
gâ ob!ìdione & falne ltotholnagum domuit
Ur-
bemq ue ingre(fus eft die x I x.J anl1ar .an.MCCCCXVII I.
cceffu eodeln anno civilibus externisque bellis )
quibus Olifera difcerpebatur GalIia,Ducis Burgun-
diæ fattio ex J...aniis , viliilimisque conflata hOlnini-
bus, qui ferrum in Aurelianos acuentes horrendas
Lutetiæ Pariliorum cædes patrarunt, ul10que die
Çomitelu ..Ærmeniacum Regni Comefiabilem, Hen-
'1;cum Morlcum Cancellarium , cum aliquot Epifco-
pis, Abbatibus, & Parlalnenti Senatoribus adver-
fantibus,aut fufpeétis Duci Burgundiæ,trucidarul1t,
tantâque raþie in alios promifcuè fævierunt, tIt eo-
rum cadavera feris & vulturibus objeéta,aut in flu-
vium projeéta, aut è furcis publicis ignominiosè
pependerint. Carolus autem Delphinus, qui præci-
puè aq OCCfl11 depofcebatur, vix nudus ex ea firage
[ubduétus eft à Tanneguino 4c Caftello J forti & nobi:
11
ECCL1SJASTICA. 3
Ji Britone. Inter hæc, delirus Rex Carolus PI. equo
impofitus & per urbem circumdl1étus, hzc proba-
re coaétus ell:. Dux verò Burgundiæ, qui tunc ver-
fabatur apud Trecas unà cum Regina ElizRbeth
Bavarâ, quæ fe,alnenten1que Regem Duci Burgun-
diæ penitùs tradiderat , ejusque omnibus confiliis
qU311tUI11VÌS perverfis , Regnoque exitialibus forti-.
ter fajita erat adhærefcere) confefiim Parifios ac-
currit , & à Parifìenfibus ingenti p0111pâ receptus
eft, moxque novâ excitatâ in Aurelianos, feu Ar-
Ineniacos (quo nomine Caroli Delphini fautores
appellabantur) feditione per Capelucham, publicum
& infa111eln Urbis [ervum, innumera fceler4 J fævi-
tia: & facri1egia edita úlnt. Tandèm, divinam ul-
tionen1 Dux Burgundiæ.. bel1i fax, totque flagitio-
rum author , expertus eft: 31100 MCCCCXIX. C1Ìln
Cl1Írn ad cOl1troverfias dirimendas, pacemque alni-
co fa:dere fiabiliendam, COl1ventum etfet) ut per
Colloquii fpeciclu Carolus Delphinus, & Joanne$
Dux Burgundiæ, cum denis omninò .colnÎtibus þ
venirent Montoriolum) quà Icauna fluvius Soqua-
l1æ Îmolifcetur, & ad id in Inedio pontis li
neum
tabernaculum fuißet cOl1firuétum; ibi inter lJrinci-
PUID comites orrå contentione. Dux Burgundiæ
infcio, nee iß:is infidiis confc:ntiente DelpI1ino
in-
certâ I1JaQ.u occifus eft, atque ita mortem Duci Au-
relianenLì fuo julfu perfidiosè iIlatam pari ralione..:.
luit , & inlplevit Chrilli Domini diétu{I1 , MattÑte;.
cap. 2". veri: 5 '2. Conr;;erte glad;um . in locu'lllA
fllu
n J omnes enim:J qlti acceperint gladium J glad;"
perzhunt .
. D. Eâ Ducis Burgundiz nece fuicne. plauè
extll1étuln in<:endium ab co in GaJliarLlm Regn
eXC1"
44 fl 1ST 0 It I A
citatum) & tandem pofilÎl1unio revocata Cbrillia-
nifiìmi huju{ce Regni diù optata tranquillitas
M. Tantùnl abefi,ut Ducis Burgundiæ Inor
vafiitate Regnu111 GaHiæ , Încenfione urbes , inter-
necione cives Jiberarit ; ut potÍùs , majoribus can-
citatis turbis, oleU111 canlÎno addicJerit. At eoin)
Philippus hujus nonlinis il. .cæ.li 1 0a nnis Ducis Bur-
gundiæ filius, ad uJcif,.endam jllatam patti [uo ne-
celn Superos & Acheronta InovÎt. In prÎlnis, Ur-
hem Regialn, CarnutuIII, Trecas
Regem , & Regi-
11am Henrico v. Angliæ l\.egi tradidit -: deindè cu-
ravit , ut Catbarina, Galliarum Regis Carol; VI.
filia, matrimoniurn inÎJ;et cum eodeln Henrico 1/.
Anglorum Rege , eâ lege :J ut Henricus gener :I
fi focero fuo Car% PI. fuperfies foret , liberi-
que ex Catbarilza procreati in Regnum Galliarulu
fuccepliciu111 in præceps ruentes dOCU111cnto fue-
runt, hane Saïnpjònis ænlulan11norte {ùâ & flanln1i
j)lus cis J quàrn virâ & arnli.s l1ocuiHe. In iftiu
gJoriæ partem CU111l J uel1a Aureliancnfì OptÌlTIO jure
venire debet Carolus 1/11. fapientiffiinus & Fortini
l11US Galliaruin l\fx, quialnplifiimas Urbes, & in
tcgras provincias per nefarialu conjurationCln ai
(jus obfequio divulfas partinl arn1is ) partim dedi
tione recepir, ac fum111â voluptatc perfufiIs Olnni
in fuo l\eguo derepcnce in 111cJius ß1ut.1ta vidit
quæ ìpfe depoi.ìra propclTIodùln & conclamara ir
'Vencrd.t , dUll], 111ortuo patte fuo Cùro/Q Y1. Regl
hab'
;.
ECC1ESIASTICA. SI
habenas moderari c
pit. R egnavit autcn1 it} Gal-
Jiis Carolus VII. annos triginta noven1 J & obiit
anno MCCCCLX I. Fùit optilnus Prin
eps , cujus pie..
tatem, fortitudine!Il , juftitÎan1, benig.nitatem J
Íludilun Rcligionis & pacis Eccl
fiJ.tli
æ, cæte-
ra[que alias I\egias dotes p3ffi.n. pr
Jicant Scri-
ptores. Eo regnante procu{,d. eft ab Epifcopi$
Eccle(Ìæ Gallicanæ in Concilio ßituricenlì anno
MCCCCXXXV 111. celebrato Pr .lgarn:ftica þ,ntlio, quæ
in Galliis viguit ufque ad a.nnu"n
1I>XV I. quo,inÎto
Leonem x. pOl1tificem MaxÌ1nUJll inter & Fr,Jn
ci-
fl'um I. GallÎarum Regenl Concordato G
llljco, U'C
vocant , abrogata eft pr
gma.tica illJ. Canttio> Hcw:
fuÍÌLÌs ofiendenlus in fe
to ColJoquio in HiU:oriau1
Sæculi decÌ1ni [exti . Q!!.atuor fiIio-s, & [e pteln tìlia
C,,1rolus ]/11. fufcepit ex conjug.e fua
l.J,ria J fiJi
.
Ludo'l)ici II. Ducis Andegaventìs; [ciJ duo dttil1ta..
at filii ei fuperH:ites vÎxerunt LuJ.O'lJicus ,&.- C4rolus>>
quoruln pritnus Carolo patri fyccetlìt iu G
ll.iarum
Regnulll , dittu[que eft Ludcwjcus Xl.
D. Virtutuln I..)a.tris Cui C,troli l'IF. uçut, &
GaUiaruIIl Regni J hærefne fuic ac í1:udio[us fecta..
:or Ludovicus XI.
M. Patri fuo Car% VII. longè diffimilem (efc
:n Galliarulß I{egni admluiH:ratione exhibuic Lu-
l' lOlVÎct4S XI. qui) Inocâ in patrenl rebellione J apud
n. )bilippumBurgundiæDucelu exul vixit,dol1cC fucric
oft mortenl P arris Galliarunl Rex falutatus an-
a
'os undequadragil1ta natus . EU'.11 Principeln fuiUè
O!I t1g
nio quidem perfpicaci , & acuto J f
d callido
lit erlatili J [ufpiciofo, pervicaci , vario ) & illcerto
d
len
oriæ prodiderunc Hifiorici. Enicuit in ipfo
:
ræ!crtÌln 11.lud vulgari
prudentia polici,a,. qúl
D
L
,2, HIS T 0 It I A
1è è graviffilnis pe ri cuHs eXp{:dire,& à negotjortÌtn
difficillimoruti1 a n 1ba.gibus explicare folebat .
Enitn vcrò , [ub exordiulll Regni Cui ad Regis Ara-
goniæ cum Hellrico Catl:ellæRegc dirilnendamCon-
trover{ìam eleêtus arbiter LuduflJicus Xl. fuis ip[
rebus fel'nper intenrus, COlnÎtatus J{u[cÎnonenfem"
& Cerdaniæ Regno [uo adjunxit . Nee iis contfl1-
tus, quatuor ad Son1oniiln urbes J Sanquitinum,
Pero/z;lm,
mbi(lnum,
bbatzJillu:in, CUIß COlni-
tatu Pontinenfi, & alia Oppjda, quæ vi paci
J\trebatentìs Carolus 17/1. GaHiarunl l< ex , pretio
quadringentorlun lnilliuln aureorUln IJbilippo Bur-
gundiæ J)uci oppignaverat, corrafis undequaque
pccuniis, redetnic. Id iniquo anÍl1lo tLdit Curolus
COlnes Carolefii, pbilippi Dl1cis Burgundiæ l-ïlius,
à CluO Principes) & nobiles Gd.lJiæ lo11icitati, fe
adver[us l\egeln Llido'lJicltln )(1. J qUC111 ode rant ,
paratos oftenderunt, & in CUll} conJuråtionen1 fè.
>
Philippi COln;næ; inferuit DionyJius Godefridtfs page
403- Editionis Regiæ. Hoc pati:o diffipata eft ilIa
principum fæderatorum in LudovÎcum XI. Gallia-
rUin Regeln l':;aaio excitata potiffinlùlß à Carolø
COlnire Carolelìi J Philippi Ducis Burgundiæ fil.io "
qui unde lìbi ditionUln [uaruln in"rementa pol-
licebatur, inde fibi ultimu[n excivit exitium.
Naill cùm e{fet naturâ ferox , a111pJis opibus [uper-
biens,& novarunl cupidus reruul,1Jl1itÎlnos lace{fe-
re non defiitit,præfertitn
natu11'J Lotharingiæ Du-
:elll , quelD Principa,tu fpoliatum cOlnpulic in...,
?rancialD fugere . Poileà, Helvetios aggreffus J in-
èlici marte cum eis pug113vit
duobus pr.æliis nla-
gnâ. fuorum interneciol1e proRlgatus . Q!!ò faétum
:ll) ut
natus Lotharingiæ Dux opibus Ludo'tlici XI.
uffultus, adelnptum fibi Principatuln recup erarit
luem,dùm Carolus Comes Caroleiìi J IJhilippi Ducis
· ;urgundia: filius, iracundiâ præceps,del1uò invade-
e molitur,& Nancejul1J obfidet,à
nato Lot haril}"
'iz Duce, Gern1anicis J & Helveticis auxiJiis in..
ruéto,vi8:us,-in przlio cecidit die v. Januarii 3tloi
:i lCCCCLXXVI. unicâ reliétâ filiâ Maria, quæ Maxi-
liliano, InlperatorÎs Friderici filio , nupta elt. Au..
, itâ Cilroli Ducis Burgundiæ morte , LlIdor;;icus Xl .
it alJiaruD1 Rex, Burgundiæ DucatulIl occllpavit .I
I :terelnque in BeJgio dicionem PQt
íJati CUi!:
'Q( D 3
ubjc:.
54 HIS TOR. I A ...
fubjecit. Tandeln Ludot{)iclls xI.gra vi Hìnlo ac diutur-
no Inorbo implicitus,morti[que horrore perculfus..
olnnibus Sanétis vota l1uocupavit , ut valetudinetn
recuperaret, & Iongiori vitâ potiretur J cujus tanto
defiderio tenebarur , ut 1vledico [UD lìngulis menfi-
bus decem miIJia nunlnlûn1 donaret.
in etiam
ex Calabria S. Francifc14ìiJ de Pau/..l'J Ordinis FF. Mi-
11ilnorum Fundatoreln , evocavit ) à quo de volun..
.. tate Dei:J qui ip[unl ex hoc olundo vocare deere..
verat
adnlonirus, ejufdell1 Sanéti precibus, &.
adhortationibus InortflTI tranquillo animo cxpe-
davit , & 011111ibus EccIefiæ InunÍtus Sacramel1tis
obiit die xx lx.A ugufii anni MCCCCLXXX 11 I.ejufque
Corpus in .Æde B. Mariæ de Cleriaco fepultum efl.
, Filio {uo CaroloJrovincia J quæ ad arcendas AngloruI11 ClaHès 111J.-
xilnè opporruna erat J GaUico DOlninio in perpe..
tllUlß arnica fcedere uniretur. Hujus InatrÎlnonii
Paåa. Carolum rIll. inter & ..Â"nam
Britannia:
Ducis. filialD J inita die XI I I. menfis Decelnbris
anni MCCCCXCI. publicavit Dionyji,
s Gòde[ridlls ia
fui5 ()b[ervationibus page 61,2. ead
mque ex .A,
..-
gentræo Aremoricæ Hifl:ori
Scriptore Latinè jnre-
ruit in fuis Obfervatiol1ibus in COlnLnentarios pJ)i-
Lippi Corninæi pag. 5 18. Hoc Carol; Regis matriol0-
Ilium haùd parùtß movie Maxiulili.1ni !toma110rllln
Regis ß:olnachum J tunl ob repudii filÎæ fUtI: Jr1i.1r-..
garitæ opprobrium, tùu1 !naXin1("
ob fibi abrepran1
Britanniæ prædam
ql1alD ex Inatritnonio ..ArJnJ! ,
ßri
anni
hærc:dis
fcjpfum ,onf:cuturuID (!"Crabar.
. 1.) 1 SuÄ
5l) HIS TOil I A
Suâ itaque {pe delulus Maximilianus bellum Carolo
rIll. LallÎar.um Regi intuli1t, fed (;ùm ei viribus
ilnpar etIet, paCe1tl .cum ipfo, receptâ filíæ dote,
inire coactus e.f}. 'Hujus fancitæ pacis TraétatulD....J
Silvaneéti (;ou.feéìum die xx 1 I I. lnenfis 'f\1aji 3nni
Jr1CCCCXClll. refert fæpè laudatus Dionyfius Gode--
fridus in Oblerv3tiol1ibus ad Hifloriam Carol; FIll. .
page 640. & ad Philippi C01ninæÎ C01Dlnentar10S,
p2g. 5 0 7. Eo Auß:riaco -bello feliciter confeêto,
paCfl}uc: in Regno co.mpofitâ, Carolus PIlI. Expe-
dìtionen1
Italicaln'lD-a:gno an'imofufcepit .I ad .ealn
præ(jpuè iu.ftigatus à' Ludotz.Jico Sfortia Mediolani
Principe, qui 'exitialibus odiis à Ferdinando Rege
Neapolit3no, & ab &Alpbon[o ejus .filio diffid.ebar."
Anno itaque MCCCCXC IV. Carolus Rex fupera.tis
Alpibu
in lralianl defcendir, ealnque re'pentj.no
terrore ..complevit . -Pifis , rlorentÌæ, & Romæ ma-
gni6c.è c).'.cept.u-s:l reétà Neapolin1 duxit e:xerci..
tum:l t.oroque Re:gno J o'f"odne obli11en-te , potitus
cft. Hie rar"idus vj6:oriarum, triLllnphorulnql1
c.urfus tll1tOrem inCU!t11t Vel1etis, & LudolVico sfor-
tia Duci t.- 'ediolancnfi, qui adi-unéti-s {ìbi Maxim;-
liúno Jrnperatore J & Ferdinal1do Hifpaniç Rege:l
cJàm tt}
111
1.lexaJldro Fl. I J ontifice M-a
imo fa..
vente;J c.onJuratiol1l'ß) fecerunt, & Carolum 11111.
Ga]Jjæ Regt m , orl1inatis in A puIia 'rebus, jf) Gal...
IJam redt Ul [t m intercludere decrtverun't. Erant
in VenetolLffi (afiris miJlia quadraginta armato-
run)
((ArfJlú vcro Regi je
.ttrr. haùda'mpli'ùs Inillia
DlilitabaHt. NihiloJt cjù
, ((\mlllíí1o , apud FQrum-
Notz;uti'/ lIon lCI gè à 1- arl1iá C'jvit
te olfians, prz-
Jio:l ab exjgLJa
L>aJJor
nt n anu perrupta lunt ho-
itiunl cafira.
& !\CX è t
lltjs inguttiis, J)eo
favcn-
,
I ECCLJ!SIASTICA
f1
favente ,Iiberatus , gloriæ ac decoris plenus rediic
in GaJ1ia.s anl10
1cècc
cv. Hie fuit exitus illius
Exp-editionis Icalicæ) in qua J ut candidè fatear>>
beUica GaHorull1 virtus, qUàlß prudentia magis
:nlicuit J tantå iiquidenl incuriâ Galli, obleétatio-
nibus ac ludis dediti,hoc adn1init1rabant Regnum .
ut ad id difiìpandum) nOll occupandutn venilfe yi
derentur. Hine anno [equenti J feu MccccxCVI.
Neapolitani , cæterique onloes ad Ferdinandunu
defecerunr) & paulò poll)mortuo Gilberta Mompen..
rerio Prorege Neapolitano, Galli ex Italia exceífe-
runt J tam facilè perdito NeapoJis Regno, quàm.....
Darto. Carolus f/III. in GaUiaul reverfus, obiit
AmbaÍÌæ in Turonibus die feptinlâ Apri1is anni
ccccxcv I I I. annos natus (luolh;triginra, repen-
:inâ morte, feu ApopJexiâ fubJarus , przvisâ ra-
nen, ac macuIis confcientiæ paulò ante deterhs ac-
:uratè per prenitentiam, & ConfeHionem Sacra..
l1entalelß. Fuic optimus J
rinccps) magnificu5.
;olnis, pius J ac liberalís. Waldenfes Hæreticos
n Vallibus J aIii{que DeIphinatus locis aùhuc de-
:entes partim -exter111in.tvÎc. partin1 ad Catholi-
:alß Religionem cum [unlma fo!IicituJil1e revocI6
,it.
. Fr
ncifcum de Paula maxi.nâ veneratÎOI1e....P
trofecutus eft:, & OrdineLn FF. Mininlorum recC:I1S
.b eo inllitutu111 favit J & Regiâ tnullihcentiâ ipfis
Iura Cænobi
fuudavic J PlefJiaci nimirum, .Amba-
;æ J & l\grnæ celebre illud Trinitatjs de /donte J in..,
l
o tlatLlit , annuence Romano POlltitìce J uC Supe-
lor J quenl Correétvrem vacant , femper Gallus
et J nullique unquàm Fratres in eo recipi poHènt
illì è Galliis oriundi.
am legen} erÎau1nùn..
,curatitIìmè obfervillt eju{d.cI11 Ca:nobii Patres
.
veIl
...
58 HIs 'r 0 It I A
veri filii S. Frallcifci de Paula, cujus fanétiratem ar-
éì:i ffimâ
fibiq ue fenl pèr conftanti vitæ regnlarÎs
difciplinâ æn1uIantur. & [uaviflitnu111 yirtutulD,
odorem longè latèquc diffundunt. Nul1utn fuperfti-
ten1 filiulu reliquit Carolus. rIll. GalJiarum Rex.
aproptèr ei ex lege fucceffit LudotzJicus þ Dux Au-
relianellfis , agnatione proxilnus, qui Rherni$
inauguratus. diâüs eft Ludo'Vicus XII. Rex fine.J
controverlìa magnus, finguJari forticudine, pru-
dentiâ ;) & clemcl1tiâ nulli {ecundus , tantâque ergà
{uos (ubditos charitate præJitu.=)) ut dulc
, ac
Principibus perhonorificuill Patr;s Populi cogno-
men promeritus lit . Adeò à vindiåa aIienum gere-
bat animum , ut å l1ol1oullis 'Încitatus in eos, à qui-
bus fub Carolo PIll. offenfus fuet.at ac vexatùs, in-
cl1t1ttantèr refponderit : '/ton el è
giJ Fr ncorunu
'lJindillam filme1
e de injurii3 Duei .Áurelianen/i it...
Latis. Ut prilnùl11 Galliaruln l{ex faJutätus eft Ltt-
do'Vicus XII. fe utriufque Sicil1æ J ac HierofoJyrno-
run1 Regem, & A1ediolanel1{em Ducem appellari
voJuit, ad Expeditione..I) ltalicam animum ap-
pulit J totufque in earn incubuir. Sed de hac Expc-
ditione Italic
, è qua lnagni prodierul1
tumultus,
qui totam Italian1, ac propè Galliam concufièruJ1t J
1ìcl1t & de aJiis Gefiis LudO'f)ici }(jI. Gàl1iarum Rc-
gis
cOlnmodiùs agemus in primo ColIoquio i11..J
liifl:oriam Sa:culi decinli fexti ,. quo ineunte abiit f
vivis Ludot;}icus l\e","o feu anno mil1e1Îlllo quingente.
6mo decimo quinto.
D. GalJiam irruptionibus Angloruln Szculc
decinlo quinto fuilfe Ìnfeftaram, ac tandem, fUe
premo favente l1unlinc,excuuo iUorum Jugo, prifii.
11.ln libertaté rc,uperaSfc: f
t"is þaÇì;nùs expofuifii.
N un(
\. .
ECCLESJASTICA. . r S - 9
unc verò, quo loco Res Ecclefiæ in Anglia effent a
)revitèr ofiendere dcbes, exhibendo {eriem ..
3eLl:aque Reguln , qui Sæculo decimo quinto Cum..
nâ rerum in Angliæ Regno potiti runt.
M. Regnabàt in Anglia fub finem decimi
uarti Sæculi l{fcbartlllS hujus nominis II. ficut
:>ftendìrllus in <.;oIJoquio J. in Hifioriam Szcul.
XIII. & XIV. At l\f.chardo Rege an no n1iJlefimo
trecentelìnlo nonageíìlTIO nono injufiè cxauétorato
& abdicare coaao J Henricus J filius ,oannis Ducis
Lancafiriæ, Regnutn Angliz ufurpavit, fibiqu
parricidio firnlavit J fubJa.to è vivis PJ.thardo legi-
CÎlTIO Rege , quem detrufum in Turrim Londinen-
feln cal1tivum detinebat. Occifo itaque PJcbardø a.
Regno Angliæ potÌtus eft Henr;clis 11UjUS 110millis
IV. qui tai11en eo Regno parto tam gral1di (cclerCJ
ufus non eft. At enim, prætèr varios motus J con-
jurationefque !)rocerum, Henrie; Perei;, & D"..
glafJii COl11itis Scoti J beJIaque civilia, quz in....
\Vallia excitata ejus Regnum turbulentum) & in-
quietunl reddiderunt; nihil propiùs fuir, quàm.....,
ut acerrimo bello, eoque jufiiffimo à Gallis int-
peteretur ob dotcm lfabellæ tìliz Caroli 1/1. Gallia-
rUin Regis, qualu RJ.chardus II. Angliæ Rex uxorem
duxcrat. At lfabella CUD) dote, & fuppel1eétili ilU
Galliam relni[sâ, paCCln cum Gallis compofui
Henricus IV. Turbas etiam in l
egno Angliz cxci-
tarunt Hæretici Wicleffifiz , quos Rex Henricus 1 .
fetnper execratl1S , & infeétatus eft
cÙlnque J Par.
lamento COQventriæ Congregato, Proceres qui..
dalll \Y/icleffianæ hzrefeos veneno infeéti ei fuade-
rent, lIt , exhal1fio Regni zrario
in Ecclefiæ bona
manum lnittcrct J & huic pravo ,onfilio anit110sè
l'cfi-
o HIs T 0 It I A
refifieret Thomas .Ærundelli14s Archiepifcopus Can..
tuarienfis, refpondit Rex, fibi propoJÎruln cITe..."
Eccleíìæ Jura, jiberratemque fervare. Ecclefiæ
leges perutiles tulit Henricus IV. Angliæ Rex ,
inter quas edixit , ne Clerici ad SæcuJare [ribunal
raperentur,& ne pueros infra anhú
tatis decÏ1nU111
quartum Religiolì Melldicatltes Monallico habitu
induerent, abfque parentuln:J vel Tl1torull1 con-
fenfu. Obiit Henricus 11/. dùm ExpeditionenLJ
HierofoIymitanam cogitaret , die xx. menfis
1ar-
tii a.llni MCCCCX I I I. Londini in Ædibus Abbatis
\Vefimonafierienfis J in Cubiculo
cui l101nen '1 e -
rufalem:J ex quo f1 4 tilU intcJ1exit l{ex , fibi ulti-
. . .. .
mum vita: termlnum l1IllTIlnere:J Ilnpletulnque...."
illud vaticiniuln, quo prænunciatunl fuerat , Gjeru-
fa/eril fibi fatalem fore. CoUegiulß Vvinde{orien[e
magnificis Ædibus J poffeffionibus J privilegiis , &:.
præfertilTI , deIato illùc S. Georgi; Martyris , Ordi-
nis PerifceJidis, & MiJitiæ Anglicanæ patroni
capite, ornavit, & alia præcIarè geffit, qu 
